1929.02.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 67η

ΤΕΤΑΡΤΗ 6 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1929

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ἐπιτροπὴ Καρατζόβης ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐν τῷ ὁποίῳ ἐκθέτει διάφορα αἰτήματα τῶν προσφύγων καὶ παρακαλεῖ ὅπως γίνουν ἀποδεκτά. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Σπ. Κατσιγιαννοπούλου ἱεροκήρυκος, διὰ τοῦ ὁποίου οὗτος ἐκθέτει τὴν γνώμην του ἐπὶ διαφόρων ζητημάτων θρησκευτικῶν καὶ παρακαλεῖ ὅπως μελετηθῇ μετὰ προσοχῆς. — Λαὸς Ρεθύμνης διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ 44ου συντάγματος καὶ παρακαλεῖ εὐλαβῶς τὴν ματαίωσιν αὐτῆς. — Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ ἀστικοῦ οἰκοδομικοῦ συνοικισμοῦ Ἀθηνῶν, ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ παρακαλεῖ ὅπως παραχωρηθῇ αὐτῷ τὸ γήπεδον τοῦ Ἐθνικοῦ σκοπευτηρίου πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ συνοικισμοῦ. — Αἱ χῆραι λεμβούχων Πειραιῶς παρακαλοῦν ὅπως περιληφθοῦν καὶ αὐταὶ εἰς τὸν νόμον 3885 καὶ τύχουν οὕτω ἀποζημιώσεως. — Ὁ ἔφεδρος πρόσφυξ Δ. Μουτσογιάννης, ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ πολεμοπαθῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἀποζημιοῦνται καὶ ὅσοι διὰ λόγους ἀνωτέρας βίας δὲν ὑπέβαλον ἐμπροθέσμως αἰτήσεις ἀποζημιώσεων δι’ ἐμπορεύματα κατασχεθέντα ὑπὸ τοῦ Συμμαχικοῦ στόλου. — Κάτοικοι τῆς πόλεως Καλαμῶν διαμαρτύρονται, διότι ζητεῖται παρ’ αὐτῶν ἡ πληρωμὴ ἀναδρομικῶς φόρου καθαρᾶς προσόδου ἀπὸ τοῦ 1925–1928. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Προυσοῦ, ἀποκλεισθέντων ὑπὸ τῶν χιόνων καὶ στερουμένων τροφίμων, παρακαλεῖ ὅπως ἀποσταλοῦν τὸ ταχύτερον βοήθειαι καὶ συγχρόνως ληφθοῦν μέτρα πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς συγκοινωνίας. — Ὁ πρόεδρος τοῦ συλλόγου Μεταλλοεργατῶν Πατρῶν, διαμαρτύρεται κατὰ τῆς μελετωμένης ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς γεωργικῶν ἐργαλείων, ὡς καταστρεπτικῆς, διὰ τοὺς συνεταιρισμούς. — Ὁ σύλλογος ὑπαλλήλων παντοπωλείων Ἀθηνῶν, ὑποβάλλει ψήφισμα καὶ παρακαλεῖ νὰ τύχουν προσοχῆς τὰ ἐν αὐτῷ περιλαμβανόμενα αἰτήματά των. — Τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον τοῦ παρὰ τὸν Ἕβρον συνοικισμοῦ Ἄβαντος, παρακαλεῖ ὅπως ἐπισπευθῇ ἡ πληρωμὴ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν δικαιούχων. — Ὁ ἀπόστρατος ἀξιωματικὸς Γ. Τσουρίδης, παρακαλεῖ ὅπως συνεχισθῇ ἡ ἀρξαμένη ἐργασία διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ στρατιωτικοῦ σανατορίου Πάρνηθος. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Γουργουρῆς καταθέτει αἴτησιν τοῦ ἐργατοτεχνικοῦ προσωπικοῦ Κέντρ. Ἐργοστ. τῶν Σ.Ε.Κ. παρακαλοῦντος ὅπως γίνῃ ἡ δέουσα σύστασις πρὸς αὔξησιν τοῦ ἡμερομισθίου τῶν ἐργατῶν λαμβανόντων μόνον 40–50 δραχ. ἡμερησίως. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γιαμούζης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ γεωργοῦ Ἰωάννου Μπόλη καὶ τῆς Ἑλένης χήρας Γεωργίου Καραΐσκου, παρακαλούντων ὅπως ἀποδοθοῦν τὰ ἐν Ἐλασσῶνι κτήματά των, τὰ ὁποῖα ἐκ παραδρομῆς ἡ Ἐποικιστικὴ Ὑπηρεσία ἐχαρακτήρισεν ὡς ὑποκείμενα εἰς ἀπαλλοτρίωσιν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Λαδᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ πολιτικοῦ συνταξιούχου Γεωργίου Ζερβοῦ, παρακαλοῦντος ὅπως προσμετρηθῇ εἰς τὴν σύνταξίν του καὶ ἡ ἄμισθος ὑπηρεσία του. — Οἱ κάτοικοι Κυριακοχωρίου παρακαλοῦν, ὅπως τὸ Κράτος ἔλθῃ ἀρωγὸν καθόσον κινδυνεύουν τὸν ἐξ ἀσιτίας θάνατον λόγῳ τῆς ἀκρίδος καὶ ἀνομβρίας. — Οἱ σπουδασταὶ Ἄρτης, παρακαλοῦν ὅπως ἐξομοιωθοῦν πρὸς τοὺς ἀποφοιτῶντας ἐκ τῶν ἄλλων διδασκαλείων. — Τὸ σταφιδοαγροτικὸν Σωματεῖον Βρομοβρύσεως, ὑποβάλλει ψήφισμα καὶ παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσι εὐμενῶς ὑπ’ ὄψει τὰ ἐν αὐτῷ αἰτήματά του. — Ἡ Ἕνωσις Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Διδυμοτείχου, διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ διατάγματος τῆς 15 Δεκεμβρίου ὡς καταργοῦντος οὐσιαστικῶς τὴν ἀτέλειαν τῶν γεωργικῶν εἰδῶν. — Ὁ Προσφυγικὸς Συνεταιρισμὸς παρακαλεῖ, ὅπως διαταχθῇ ἡ ἀναστολὴ τῶν ἐκδοθέντων ἐνταλμάτων διὰ νὰ περισωθῇ ὁ πρόσφυξ γεωργὸς ἐκ τῶν τοκογλύφων. — Ἡ χήρα Σταυροῦλα Γεωργίου Κατσανάκου παρακαλεῖ, ὅπως χορηγηθῇ εἰς αὐτὴν καὶ εἰς τὰ ἀνήλικα τέκνα της ἀνάλογος σύνταξις, συνεπείᾳ θανάτου ἐκ κακουχιῶν τοῦ πολέμου τοῦ υἱοῦ της Παν. Κατσανάκου ἐπιλοχίου. — Ὁ Σύνδεσμος ἑλλήνων διδασκάλων Ἀμερικῆς καὶ Καναδᾶ, ὑποβάλλει αἴτησιν παρακαλῶν, ὅπως οἱ ἀπόφοιτοι καὶ τῶν Ἀμερικανικῶν Πανεπιστημίων χρησιμοποιηθῶσι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως. — Ὁ Π. Μπεναρδῆς κάτοικος Πειραιῶς, ἀναφέρει δι’ ἀναφορᾶς καὶ διαμαρτύρεται, διὰ τὰς ἀντισυνταγματικὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ ἀμνηστείας κλπ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει ἀνοφορὰν Α. Δαραβέλη, ταγματάρχου πεζικοῦ ἀναπήρου πολέμου ἐν ἁπλῇ ἀποστρατείᾳ παρακαλοῦντος νὰ ληφθῇ προστατευτικὸν καὶ δι’ αὐτὸν μέτρον ὅμοιον μὲ τὸ τῶν συναδέλφων του. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Κατσαδήμας καὶ Σ. Σταυρόπουλος, καταθέτουν τηλεγράφημα Συλλόγου Ζαγορισίων– Ἰωαννίνων, παρακαλούντων ὅπως ἐγκριθῇ ἡ ζητηθεῖσα πίστωσις, διὰ τὴν διάνοιξιν τῶν ἀποκλεισθεισῶν ὑπὸ τῶν χιόνων ὁδῶν καὶ ἀρωγὴν τῶν κατοίκων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Καλαντζᾶκος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν προέδρων κοινοτήτων Οἰχαλίας, ζητούντων τὴν ψήφισιν αὐτονόμου ὀργανισμοῦ σύκων. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Δ. τῆς 25 Αὐγούστου 1928 περὶ συστάσεως ὑφυπουργείου Ὑγιεινῆς. 2) Περὶ ἐγκρίσεως 2ου συγκριτικοῦ πίνακος ἀνεγέρσεως τελωνειακοῦ καταστήματος Ἀλεξανδρουπόλεως καὶ 3) Ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου, «περὶ αὐξήσεως τῶν διὰ τῶν νόμων ΓΧΛΑʹ (3631 καὶ 2680) ἐπιβεβλημένων ἐξαγωγικῶν δασμῶν ἐκ τοῦ ἐξαγομένου ἐκ τοῦ λιμένος Πατρῶν σταφιδοκάρπου καὶ ἐπιβολῆς τοιούτων ἐπὶ ἄλλων τινῶν εἰδῶν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν καὶ διακόσμησιν τοῦ ἐν Πάτραις ἀνεγειρομένου ναοῦ τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου». Ὡσαύτως ὑποβάλλει ἐκθέσεις αʹ) ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ βʹ) ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων. Ἡ ἐπὶ τῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) Περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἀπὸ 22 Ἀπριλίου 1924 Ν. Δ. περὶ κωδικοποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Αὐγούστου 1923 Ν. Δ. κλπ. καὶ ἐπὶ τῆς ἀπαλλοτριωθείσης περιοχῆς παρὰ τὴν λεωφόρον Συγγροῦ δυνάμει τοῦ ἀπὸ 25 Φεβρουαρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως γηπέδου πρὸς ἐπέκτασιν παρὰ τὴν λεωφόρον Συγγροῦ ἀνεγερθησομένου Ἀστικοῦ Συνοικισμοῦ. 2) Περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις κεντρικοῦ ὑγειονομικοῦ Ἰνστιτούτου. 3) Περὶ καταπολεμήσεως τῆς κληρονομικῆς συφιλίδος. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Σεπτεμβρίου 1928 Ν. Δ. περὶ μέτρων πρὸς πρόληψιν καὶ καταπολέμησιν ἐπιδημιακῶν νόσων. 5) Περὶ ἀνεγέρσεως τῶν συνοικισμῶν Νέας Σμύρνης καὶ Νέας Καλλιπόλεως. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμου: 1) Περὶ διορθώσεως τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ νόμου 3786 περὶ συγκροτήσεως Γερουσίας καὶ 2) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2574 περὶ ἀναθέσεως καθηκόντων γενικοῦ διοικητοῦ ὡς μέλους τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ ἀκυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Α. Ε. «Ἑλληνικὴ Ἐριουργία» συμβάσεως 25 Μαΐου 1926 διὰ τὴν προμήθειαν εἰδῶν ἱματισμοῦ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ἀφθονίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ναυτικῆς ἀεροπορίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Καλαντζάκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἱδρύσεως σανατορίου τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Χ. Λαδᾶς, Ν. Ἀβραάμ, Β. Καραπαναγιώτης, Π. Χατζῆς, κ.λ.π. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ναυτικῆς ἀεροπορίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Γρηγοράκης, Σ. Χούρσογλου, Σ. Ἀνθρακόπουλος, Λ. Σπηλιάδης κλπ. ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ βουλευτικῆς ταχυδρομικῆς ἀτελείας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Βαρβαγιάννης, Ι. Παπαδόπουλος, Ν. Τζερμιᾶς, Ι. Κυρόζης, Ν. Σαμαρᾶς, Σ. Σταυρόπουλος κλπ. ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ εἰς χρυσὸν ἐνοχικῶν ἀξιώσεων τῶν ἠσφαλισμένων δι’ ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας ἐπὶ πάσης φύσεως ἀκινήτων Μουσουλμάνων Ἑλλήνων ἢ Τούρκων ὑπηκόων ἀνταλλαξίμων ἢ μὴ καὶ τῶν ὁπωσδήποτε μεταναστευσάντων δυνάμει τῆς συμβάσεως περὶ ἑκουσίας μεταναστεύσεως Ἑλλήνων Βουλγάρων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Γκάτσης καὶ Α. Μάρκου ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου, «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων διαρρυθμιστικῶν τῆς κοίτης τῶν ἀνὰ τὴν πεδιάδα Πατρῶν χειμάρρων». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου, «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ καὶ σιγαρέττων». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Κ. Ζαβιτζιᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου, «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν χορήγησιν εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων προσωρινοῦ δανείου μέχρι ποσοῦ 15 ἑκατομμυρίων δραχμῶν». Ὁ κ. Α. Δοξιάδης (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18ης Σεπτεμβρίου 1928 Ν. Δ. περὶ μέτρων πρὸς πρόληψιν καὶ καταπολέμησιν ἐπιδημικῶν νόσων». Οἱ κ. κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου, «περὶ καταργήσεως τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας στρατοῦ». Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν». Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3798 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1925 περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου κατασκευῆς ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων το ποταμοῦ Ἕβρου». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κριμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου, περὶ ἱδρύσεως σανατορίου νομοῦ Μεσσηνίας ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν σανατόριον ἡ «Ἰθώμη». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαθανάσσης καὶ Ι. Νικολίτσας ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 3406 νόμου περὶ κατασκευῆς καὶ συμπληρώσεως ὁδῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μπακόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ὀκτωβρίου (1 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν καὶ τῆς ἑταιρείας τοῦ Ἑλληνικοῦ πυριτιδοποιείου καὶ καλυκοποιείου περὶ κατασκευῆς 150.000.000 φυσιγγίων». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 12 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1926 Ν. Δ. περὶ ἐνοικιάσεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ΑΡΜΑʹ περὶ κατασχέσεως κ.λ.π. τῶν μισθῶν τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Μιχαλακόπουλος καὶ Α. Μάρκου ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου, «περὶ αὐξήσεως τῶν διὰ τῶν νόμων ΓΧΛΑʹ (3631) καὶ 2860 τοῦ 1922 ἐπιβεβλημένων ἐξαγωγικῶν τελῶν ἐκ τοῦ ἐξαγομένου ἐκ τοῦ λιμένος Πατρῶν σταφιδοκάρπου κλπ. πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἐν Πάτραις ἀνεγειρομένου ναοῦ τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου. Ἐπίσης ὑποβάλλεται ἡ ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν. Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Πανταζίδης, ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Ὀρεστιάδος περὶ ἀναστολῆς καταβολῆς φόρου γεωργικῆς παραγωγῆς.

§4Χ. ΠΑΝΤΑΖΙΔΗΣ. Οἱ ἀναφερόμενοι γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ Ὀρεστιάδος ζητοῦσιν προσωρινὴν ἀναστολὴν τοῦ φόρου γεωργικῆς παραγωγῆς. Εἶναι γνωστὴ ἡ κακὴ ἐσοδεία τοῦ περασμένου ἔτους, ὅπως ἐπίσης καὶ ἡ γενομένη κακὴ ἐκτίμησις ἀπὸ τὰς ἐπιτροπὰς λόγῳ κακῆς προβλέψεως ἡ ποία ἐγένετο καὶ συνεπῶς ἔχει ἐπιβαρυνθῆ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος λίαν ὑπερόγκως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβεν γνῶσιν τῆς καταστάσεως ἐκείνης, καὶ δι’ ἑρμηνευτικῶν διαταγμάτων, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὀλίγον πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἶχε δώσῃ παράτασιν ὑποβολῆς ἐνστάσεων διὰ τὰς κοινότητας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπέβαλλον διόλου ἐνστάσεις, ἢ δι’ ἐκείνας τῶν ὁποίων αἱ ἐνστάσεις ἀπερρίφθησαν τύποις, λόγῳ ἐκπροθέσμου. Δὲν ἠδύνατο βεβαίως τότε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προβῇ πέραν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένων ὁρίων διὰ τὰς κοινότητας αὐτάς, διὰ τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ φόρος ὁριστικῶς βεβαιωθῇ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς αἱ κοινότητες ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι εἶχον τὴν τύχην οὕτως εἰπεῖν, νὰ εἶναι περισσότερον συνεπεῖς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις των, καὶ ἔσπευσαν ἐγκαίρως εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν διατυπώσεων τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπομένων, αἱ κοινότητες αὐταὶ λέγω εἶναι ἀκριβῶς αἱ περισσότερον ἀδικημέναι, διότι τότε αἱ κοινοτικαὶ ἐπιτροπαὶ εἶχον ὑπ’ ὄψει τὰ δεδομένα τῆς ἐποχῆς αὐτῆς εἶχον καταβάλλει πλουσίους φόρους.

§5Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐστηρίζοντο εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῆς παρούσης παραγωγῆς. Ἡ ἐκτίμησις δὲν ἦτο προβλεπτική.

§6Χ. ΠΑΝΤΑΖΙΔΗΣ. Καθαρῶς προβλεπτική, διότι τότε ἀκριβῶς ὑπῆρχον ὅλα τὰ δεδομένα, νὰ πιστεύῃ κανείς, ὅτι ἡ ἐσοδεία, θὰ ἦτο πλουσία. Ἀκριβῶς δὲ ἦτο πλουσία καὶ ἡ φορολογία καὶ συνεπῶς ἐφορολογεῖτο ὁ κόσμος βαρέως καὶ ὑπὸ τὸ βάρος αὐτὸ εὑρίσκεται σήμερον. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν νομίζω ἄσκοπον νὰ τονίσω πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ φορολογία τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, καίτοι παρουσιάζεται κατὰ θεωρίαν δικαία, οὐχ’ ἧττον ἐν τῇ ἐφαρμογῇ της ἔχει δημιουργήσει τοιαύτας ἀδικίας ὁποίας δὲν εἶχεν οὔτε ἡ φορολογία τῆς δεκάτης, τῆς ὁποίας ὁ κόσμος ὁ ὁποῖος ἐφορολογεῖτο μετὰ ζωηροῦ πόθου ἐζήτησεν τὴν ἀνατροπήν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ φορολογία διατηρεῖται, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπέλθωσιν αἱ ἀπαιτούμεναι πλέον ἐκ τῶν περιστάσεων τροποποιήσεις, ὥστε ἡ φορολογία αὐτὴ νὰ καταστῇ δικαιοτέρα. Ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τῆς πραγματικῆς φορολογίας, διότι εἶναι ἡ πλέον ξεκαθαρισμένη. Ἀλλὰ τώρα δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐν τῇ ἀναμονῇ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐλπίζομεν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργός, θὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων ἀπὸ τὰς ἐπιτροπάς, καὶ τῆς ἀναλογίας τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὴν βαρείαν φορολογίαν ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ δώσῃ μερικὴν τοὐλάχιστον ἀναστολήν, διὰ τῆς καταβολῆς τοῦ ἡμίσεως φόρου, διότι ἡ σημερινὴ κατάστασις τῶν χωρικῶν εἶναι πολὺ δεινὴ κατόπιν μάλιστα τῆς ἐπελθούσης συμφορᾶς λόγῳ τῶν γενικῶν συνθηκῶν, τὴν ὁποίαν πολὺ ζωηρῶς ἐχρωμάτισεν χθὲς ὁ κ. Μανουηλίδης. Ἡ κατάστασις αὐτὴ τῶν χωρικῶν εὑρίσκεται εἰς πολὺ δεινὴν θέσιν καὶ διὰ τοῦτο, θὰ παρακαλέσω, νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ εἰσακούσῃ τὴν αἴτησιν αὐτήν, περιωρισμένην ἔστω, ἡ ὁποία ὅμως εἶναι μετριοπαθὴς καὶ δικαία, ὥστε δὲν θὰ φέρῃ οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§7Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§8Χ. ΠΑΝΤΑΖΙΔΗΣ. Πρὶν περατώσω τὸν λόγον μου ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὀφείλω, νὰ τονίσω καὶ ἕνα ἄλλο σημεῖον τῆς ἀναφορᾶς τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν καθυστέρησιν τῆς πληρωμῆς ἐκ μέρους τῶν δεκατιστῶν.

§9Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατέθεσα νομοσχέδιον προχθές.

§10Χ. ΠΑΝΤΑΖΙΔΗΣ. Οἱ δεκατισταὶ πιθανόν, νὰ ἐζημιώθησαν, ἀλλ’ ἦσαν ἔμποροι ἐπιχειρηματίαι οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη εἶχον κερδίσει. Τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν διευκόλυνσιν τῶν δεκατιστῶν. Ἡ ἄποψις αὐτὴ τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω εἶναι δικαία. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἦσαν ἐπιχειρηματίαι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη εἶχον πράγματι κερδίσει, χωρὶς νὰ προσκαλέσωσιν τὸ δημόσιον, κοινωνὸν τῆς κατανομῆς τῶν κερδῶν.

§11Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι συναφές.

§12Χ. ΠΑΝΤΑΖΙΔΗΣ. Εἶναι συναφές. Οἱ χωρικοὶ λέγουσιν ὅτι ἐφ’ ὅσον ἀπὸ ἡμᾶς ἔχει εἰσπραχθῇ ὁ φόρος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς τὸν ὁποῖον ἔχουσιν πληρώσει, διὰ τοῦ ἱδρῶτος των καὶ ζητεῖται προκαταβολή. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι εὐθύνη ἰδική σας. Ἀκριβῶς ἐκκαθαρίζεται διὰ νομοθετικοῦ μέτρου ἡ κατάστασις αὐτὴ ἡ ἐκκρεμοῦσα ἀπὸ ἐτῶν.

§13Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἔχει καὶ αὐτὸ ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον.

§14Χ. ΠΑΝΤΑΖΙΔΗΣ. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω ἔχοντες καὶ τὰ δύο ὑπ’ ὄψει, εὐαρεστηθῆτε νὰ προβῆτε εἰς μερικὴν ἀναστολὴν μέχρι τῆς νέας ἐσοδείας καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ εὐκολύνεται πάρα πολὺ τὸν κόσμον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Τσεριώνης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἑνώσεως γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Ἀμαλιάδος ζητούντων ἡ ὁδὸς Πατρῶν–Καλαμῶν νὰ διέλθῃ ἐξ Ἀμαλιάδος.

§16Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ ὅπως ἡ ὁδὸς αὕτη διέλθῃ ἐκ τῆς Ἀμαλιάδος ἡ ὁποία ἔχει 12.000 κατοίκους καὶ ἡ ὁποία θὰ μείνῃ ἄνευ οἰκονομικῆς ζωῆς, ἂν δὲν διέλθῃ ἐκεῖθεν ἡ ἐθνικὴ αὕτη ὁδός.

§17Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἄν ὁ δρόμος περάσῃ μίαν ὥραν μακρὰν ἀπὸ τὴν Ἀμαλιάδα, δὲν θὰ ἐξυπηρετήσῃ καθόλου τὴν περιφέρειαν, παρακαλῶ ἑπομένως νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει τὸ δίκαιον αἴτημα τῆς περιφερείας Ἀμαλιάδος, οὕτως ὥστε νὰ διέλθῃ ἡ ὁδὸς δι’ αὐτῆς.

§18Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἶναι καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 30 ἀναφορὰ σχετική, καὶ παρακαλῶ νὰ συσχετισθῇ. Ὅλοι οἱ σύλλογοι καὶ τὰ σωματεῖα Ἀμαλιάδος 10 τὸν ἀριθμόν, διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ὑποβάλλουσι τὴν θερμὴν παράκλησιν ὅπως ἡ δημοσία ὁδὸς ἡ ἀπὸ Πατρῶν–Πύργου, διέλθῃ πλησίον τῆς Ἀμαλιάδος. Εἶναι μία δημοσία ὁδός, ἡ ὁποία ἔχει σκοπὸν νὰ ἑνώσῃ τὰς Πάτρας καὶ τὰς Καλάμας, ἀλλὰ θὰ διέλθῃ ὁλόκληρον ὥραν πέραν τῆς Ἀμαλιάδος, τὴν ὁποίαν οὕτω οὐδόλως θὰ ἐξυπηρετήσῃ. Ἡ αἴτησίς των εἶναι δικαιοτάτη καὶ ἐξυπηρετικωτάτη, ὄχι μόνον τῆς περιφερείας ἀλλὰ καὶ γενικῶς τῆς κινήσεως τῶν δύο νομῶν καὶ τοῦ ἐμπορίου. Αἱ ὁδοὶ κατασκευάζονται διὰ νὰ ἔχουν διέλευσιν ἀπὸ τὰ κατῳκειμένα μέρη, διότι ἀντιθέτως δὲν θὰ δύνανται νὰ παρέχουν ὑπηρεσίας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ διέλθῃ ἡ ὁδὸς ἐκεῖθεν.

§19Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι πόλεις καὶ κωμοπόλεις ἔχουσαι τοιοῦτον πληθυσμόν, ὅπως εἶναι ἡ Ἀμαλιάς, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἐξυπηρετοῦνται ἀπὸ τοιαύτας ὁδούς. Ἓν μόνον ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ὁδὸς Πατρῶν–Πύργου κατὰ τὰ ἀκατασκεύαστα αὐτῆς τμήματα δὲν προβλέπεται νὰ ἐκτελεσθῇ κατὰ τὸ ἔτος 1929–1930, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Πάντως ἡ Ἀμαλιὰς εἶναι τόσον μεγάλη καὶ πλήρης ζωῆς, ὥστε πράγματι πρέπει νὰ διέλθῃ ἡ ὁδὸς δι’ αὐτῆς καὶ συνεπῶς εὐχαριστῶ, διότι οἱ κ.κ. συνάδελφοι μὲ κατέστησαν προσεκτικὸν ἵνα συστήσω τὴν σχετικὴν χάραξιν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μέλφος ἐπὶ ἀναφορᾶς διδασκαλικοῦ συλλόγου Σερρῶν.

§21Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Ὁ περιφερειακὸς διδασκαλικὸς σύλλογος Σερρῶν, κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλει ὑπόμνημα μὲ 8 αἰτήματα, τὰ ὁποῖα ἐλπίζομεν ὅτι θὰ τὰ υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἅπαντα, διότι εἶναι σύμφωνα μὲ τὴν σύγχρονον ἐξέλιξιν, ἀφοροῦν δὲ τὰ συμφέροντα καὶ τὴν μέλλουσαν πρόοδον τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου. Τὸ ὑπόμνημα αὐτό, κύριε ὑπουργέ, πρέπει νὰ τὸ μελετήσητε καὶ νὰ διατάξητε τὰ δέοντα. Ἕν μόνον θὰ τονίσω τὸ πρῶτον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ σύλλογος οὗτος παρακαλεῖ ὅπως ἐπιτραπῇ καὶ εἰς αὐτοὺς ἡ εἴσοδος εἰς ὅλας τὰς σχολὰς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος αὐτῶν καὶ εἰς τὴν ἐμπορικὴν καὶ δασολογικὴν σχολὴν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἄλλως τε εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐφαρμόζεται καὶ εἰς ὅλα τὰ πολιτισμένα Κράτη.

§22Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἠξεύρω τί κάνουν τὰ ἄλλα Κράτη, ἀλλὰ διὰ τὸ πρῶτον ἔχω ἀπολύτως ἀντιρρήσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπόφοιτος τοῦ Διδασκαλείου νὰ πηγαίνῃ ἄνευ ἐξετάσεων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἀλλ’ οὔτε ἡ μόρφωσίς του ἡ κλασσικὴ τὴν ὁποίαν κάμνει εἰς τὸ Διδασκαλεῖον, εἶναι προωρισμένη διὰ τὴν ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν. Διὰ νὰ γίνῃ διδάσκαλος δίδεται εἰς αὐτὸν ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ Διδασκαλείου καὶ ὄχι διὰ νὰ γίνῃ ἰατρός.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 3. Ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου ἀναπήρων Ξάνθης καὶ Πύργου, ζητούντων νὰ δημοσιευθῶσιν οἱ κατάλογοι τῶν ἀναπήρων τῶν λαβόντων βοηθήματα κατὰ τὰς ἑορτάς. Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Νικολίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§24Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας διέθεσεν 1.000.000 διὰ παροχὴν βοηθημάτων εἰς τοὺς ἀναπήρους Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης, δὲν πιστεύω δὲ τὸν λόγον νὰ ὑπῆρξε ἐξαίρεσις εἰς τὴν παροχὴν τῶν βοηθημάτων, διότι καὶ οἱ ἀνάπηροι τῶν ἐπαρχιῶν ἔχουν τὰ αὐτὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων ἀναπήρων. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ πίνακα τῶν ὀνομάτων τῶν λαβόντων ἐπιδόματα, ὡς καὶ τῆς ἀναπηρίας τὴν ὁποίαν ἔχουν, καὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον διετέθη, καὶ εἰς τὰς πόλεις εἰς τὰς ὁποίας διετέθη.

§25Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐμοιράσθησαν κ. ὑπουργέ, κατὰ τὰ Χριστούγεννα καὶ τὸ Πάσχα, βοηθήματα εἰς τοὺς ἀναπήρους, καὶ ἐνῷ ἐπῆραν πολλοὶ ἐδῶ ἀνάπηροι, οἱ τῶν ἐπαρχιῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ ἀπορώτεροι, δὲν ἐπῆραν τίποτα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δώσητε ἐπιδόματα εἰς ὅλους τοὺς ἀναπήρους, ἐκτὸς ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἡμεῖς οἱ ζῶντες εἰς τὰς ἐπαρχίας δὲν ἔχομεν τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μένουν ἐδῶ καὶ οἱ ὁποῖοι σᾶς ἐνοχλοῦν.

§26Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀποσταλῇ ἡ σχετικὴ ἀναφορά.

§27Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ ἐξετασθοῦν εὐμενῶς τὰ παράπονα αὐτὰ τῶν ἀναπήρων.

§28Κ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν, διότι δὲν λαμβάνεται οὐδεμία σχετικὴ μέριμνα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ γενικεύσῃ τὸ μέτρον.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 4. Ὁ κ. Μπουρνιᾶς ἵνα ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν κατοίκων Κομήτου καὶ Κονιστρῶν Καρύστου.

§30Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Αἱ καταιγίδες αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὸν Δεκέμβριον κατέστρεψαν τὴν γέφυραν Κομήτου, ἡ ὁποία ἐξυπηρέτει πολὺ τὴν ἐκεῖ συγκοινωνίαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς διέταξε τὸν νομομηχανικόν, ὁ ὁποῖος καὶ ὑπέβαλεν τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 10.000 δραχμάς. Οἱ κάτοικοι εἶχον συγκοινωνίαν πρὸ τῆς κακοκαιρίας αὐτῆς διὰ τῆς θαλάσσης, ἀλλὰ λόγῳ τοῦ καιροῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ χρησιμοποιοῦν πλέον αὐτήν, καὶ κινδυνεύουν ν’ ἀποθάνουν ἐξ ἀσιτίας. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ δοθοῦν ἀμέσως αἱ 10.000 αὐταὶ δραχμαὶ διὰ νὰ ἐπισκευασθῇ ἡ γέφυρα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 10 ἐπὶ ἀναφορᾶς ἱεροσπουδαστῶν Μεσολογγίου, περὶ διορισμοῦ των ὡς δημοδιδασκάλων. Ὁ κ. Νικολίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§32Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Οἱ μαθηταὶ τοῦ ἱεροδιδασκαλείου Μεσολογγίου, παραπονοῦνται διότι δὲν θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ διορισθοῦν ὡς δημοδιδάσκαλοι, ἐνῷ διδάσκονται μαθήματα περισσότερα ἀπὸ τοὺς διδασκάλους. Ὅταν εἰσήχθησαν, τὸ Κράτος εἶχεν ἀναλάβει ὑποχρέωσιν, ὅτι θὰ διορισθῶσι καὶ αὐτοὶ δημοδιδάσκαλοι. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μοῦ δώσῃ σχετικὴν πληροφορίαν διὰ νὰ ἡσυχάσουν οἱ μαθηταί.

§33Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἀνάγκη κ. ὑπουργέ, πρὸς καθησύχασιν τῶν μαθητῶν τῶν ἱερατικῶν σχολῶν νὰ μᾶς δώσητε μίαν πληροφορίαν περὶ τούτου, διότι οὗτοι ἀνησυχήσαντες μᾶς κατέκλυσαν μὲ ἐπιστολάς.

§34Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πόθεν ἔχουν τὴν εἴδησιν αὐτήν; οὐδὲν τοιοῦτον συμβαίνει.

§35Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν καὶ λέγω τοῦτο, ὅτι ἰδιαιτέρως πρέπει νὰ ληφθῶσιν οὗτοι ὑπ’ ὄψει, διότι ὁ συνδυασμὸς οὗτος, ὁ ὁποῖος γίνεται διὰ τῆς διπλῆς ἰδιότητος τοῦ ἱερέως καὶ διδασκάλου εἰς τὸ αὐτὸ πρόσωπον, θὰ ἐξυπηρετήσῃ καλλίτερον καὶ τὴν ἐκκλησίαν καὶ τὴν παιδείαν.

§36Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ γίνῃ ὅ,τι ἐπιβάλλεται.

§37Ν. ΞΗΡΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν καὶ παρακαλῶ, ὅπως ἀποσταλῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, διὰ νὰ μελετηθῇ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Σ. Δημοσθενάκου κατοίκου Γυθείου, ὁ κ. Ι. Γρηγοράκης ἔχει τὸν λόγον.

§39Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀποστείλῃ ἔγγραφον ἀπάντησιν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Λευκούλας καὶ Σωτηρίου ὀρφανῶν τέκνων κατοίκου Λιασύνοβα Καρδαμύλης, ὁ κ. Γρηγοράκης.

§41Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πρόκειται περὶ συντάξεως θυμάτων πολέμου.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Δ. Λιακάκου κατοίκου Λυμπίδου, ὁ κ. Γρηγοράκης, ἔχει τὸν λόγον.

§43Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. ὑπουργόν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πανταζίδης ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν προσφύγων ἐπαγγελματιῶν.

§45Χ. ΠΑΝΤΑΖΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἐπαγγελματίαι Ὀρεστιάδος διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ ἐκεῖ διευθυντοῦ τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι ἀρνεῖται νὰ χορηγήσῃ τὰ λεγόμενα προσφυγικὰ ἐπαγγελματικὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα χορηγοῦνται ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δυνάμει τοῦ νόμου 2315 τοῦ 1927 κυροῦντος τὴν σύμβασιν ταύτην.

§46Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ εἶναι προγενέστερα τῆς ἀποζημιώσεως.

§47Χ. ΠΑΝΤΑΖΙΔΗΣ. Τὰ δάνεια ταῦτα ἐχορηγοῦντο καὶ χορηγοῦνται ἀκόμη ἐκ μέρους τῶν ἄλλων ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Δυνάμει τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ὑποχρεοῦται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα μέχρι τῆς 20ῆς Ἀπριλίου 1930 νὰ χορηγῇ αὐτὰ τὰ ἐπαγγελματικὰ δάνεια ὑπὸ ἐγγύησιν τοῦ Κράτους. Κατὰ τὴν σύμβασιν αὐτὴν δύναται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα κατὰ τὴν λῆξιν τῆς συμβάσεως, νὰ φέρῃ εἰς τὸ παθητικὸν τοῦ δημοσίου, ὅλας τὰς ὀφειλάς, τὰς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποφύγουν οἱ πρόσφυγες ἐπαγγελματίαι ἐκ τῆς χορηγίας τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον ἐξοφλήσει. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τὰς συμβάσεις αὐτὰς περιέχεται καὶ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν ἡ Τράπεζα...... (ἀναγινώσκει).... Ἐν προκειμένῳ καίτοι εἶχε τὸ μονομερὲς αὐτὸ δικαίωμα ἡ Τράπεζα, δὲν ἐνήσκει τὸ δικαίωμά της αὐτό, οὔτε ἐπίσης εἶχε γνωρίσῃ τὴν τοιαύτην της ἀπόφασιν ἐγγράφως πρὸς ἡμᾶς. Συνεπῶς παραμένουν ἀκέραια τὰ δικαιώματα ἐκ τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ὁ διευθυντὴς τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ζητεῖ ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰ δάνεια αὐτά, δι’ ἐμπορικῶν, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ διαφορὰ αὐτὴ μεταξὺ τῶν προσφύγων καὶ γηγενῶν. Βεβαίως εἶναι ὡραία ἡ θεωρία του, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ φθάσουν καὶ αὐτοὶ εἰς οἰκονομικὴν ἀφομοίωσιν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ ἡ ἰσχὺς τῆς συμβάσεως αὐτῆς μέχρι τοῦ 1930, ἐφ’ ὅσον αὕτη δὲν κατηγγέλθη, ἐφ’ ὅσον οἱ πρόσφυγες καταβάλλουν ἐμπροθέσμως τὰς ὀφειλάς των νομίζω, ὅτι ὀφείλει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ παρέχῃ τὰ δάνεια αὐτὰ ἀκόμη, καὶ ὄχι νὰ τὰ ἀντικαταστήσῃ δι’ ἐμπορικῶν, διότι αὐτὰ εἶναι στενωτάτης τριμήνου προθεσμίας, ἐνῷ τὰ ἐπαγγελματικὰ προσφυγικὰ δάνεια φθάνουν μέχρι τῆς προθεσμίας τῶν 9 μηνῶν.

§48Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀνεφέρθησαν εἰς τὸ Κεντρικόν;

§49Χ. ΠΑΝΤΑΖΙΔΗΣ. Ἀνεφέρθησαν, ἀλλὰ ὁ διευθυντὴς τοῦ ὑποκαταστήματος ἐξακολουθεῖ τὴν ἰδίαν τακτικήν. Νομίζω λοιπὸν ἐπιβεβλημένην μίαν ἐπέμβασιν, ἵνα μὴ γίνονται αὐταὶ αἱ ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν προέρχονται ἐκ μέρους τοῦ κέντρου τῆς Τραπέζης, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν ὑπερβολικὸν ζῆλον τοῦ ἐκεῖ διευθυντοῦ τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Εἰς παρατήρησίν μου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διατὶ αὕτη ἡ ἐξαίρεσις καὶ ἐὰν θέλῃ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον αὐτὸ μόνον κατὰ τῶν κακοπίστων, μοῦ ἀπήντησεν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ περὶ τῶν καλῆς πίστεως, τὰς ὁποίας ζητοῦμεν ν’ ἀφομοιώσωμεν...

§50Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορά.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σούκας, ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν ἐμπορικῶν συλλόγων Καρδίτσης καὶ Τρικκάλων περὶ τῆς ἀθλίας καταστάσεως σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ γεφύρας Δεμερλῆ.

§52Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὴν αἴθουσαν ἀναμονῆς εἰς τὸν σταθμὸν γεφύρας Δεμερλῆ, ὅπου ὑπάρχει σταθμὸς καὶ γέφυρα χωρὶς ἐν τῇ πραγματικότητι, νὰ ὑπάρχῃ, οὔτε σταθμός, οὔτε γέφυρα, ἐνῷ ἡ στάσις ἐκείνη εἶναι τὸ διαβατικὸν σημεῖον τριῶν ἐπαρχιῶν. Διὰ τοῦ σταθμοῦ τούτου ἐπικοινωνεῖ, ὅλος ὁ νομὸς Τρικκάλων. Λόγῳ τῆς ἀθλίας καταστάσεως τῆς γεφύρας οἱ ἐπιβάται ἀναμένουν ἐπὶ 1½ ὥραν καὶ δεινοπαθοῦν, ὁ σταθμὸς ἐξ ἄλλου τοῦ Θεσσαλικοῦ σιδηροδρόμου ἀπέχει περὶ τὸ ¼ καὶ εἶναι μία παράγκα καὶ μὲ τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἀπειλεῖται καὶ ἡ ὑγεία καὶ ἡ ζωὴ τῶν πολιτῶν. Εἶναι ἐπιβεβλημμένον καὶ διὰ λόγους φιλανθρωπίας νὰ γίνῃ αἴθουσα ἀναμονῆς καὶ νὰ κατασκευασθῇ καὶ ἡ γέφυρα. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ ἐπέμβῃ καὶ ἐκλείψῃ ἡ κατάστασις αὐτή. Πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου ζητήματος ἀφορῶντος ὁλόκληρον τὸν νομόν. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γαρδικιώτης.

§54Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν κ. Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ἀμέσως σύντονα μέτρα, διότι ἀντὶ σταθμοῦ ὑπάρχει μία παράγκα, ἡ δὲ γέφυρα εἶναι εἰς ἀθλίαν κατάστασιν καὶ ὁ κόσμος πάσχει, μένων πολλὰς ὥρας εἰς τὸ ὕπαιθρον. Ἡ κατάστασις αὕτη ἂν ἐξακολουθήσῃ εἶναι ἀπάνθρωπος.

§55Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ζήτημα εἶναι γνωστόν. Τὸ ἔχομεν λάβει ὑπ’ ὄψει καὶ ἐνεργεῖται τὸ πρᾶγμα. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἔχουν δίκαιον οἱ κ.κ. συνάδελφοι. Καὶ οἱ δύο σταθμοὶ εἶναι ἄθλιοι, διότι ὁ εἷς ἔχει μεταβληθεῖ εἰς παντοπωλεῖον καὶ ὁ ἄλλος εἶναι μία μπαράγκα. Δι’ ἐπανειλημμένων ἐγγράφων μου διετάχθησαν νὰ κάμουν αἴθουσαν ἀναμονῆς καὶ νὰ διορθώσουν καὶ τὸν σταθμὸν καὶ οἱ δύο σιδηρόδρομοι καὶ ὁ Θεσσαλικὸς καὶ ὁ Κρατικὸς καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ τὸ κάμουν. Ἐὰν δὲν τὸ πράξουν, θὰ ἐφαρμόσωμεν ὄχι μόνον τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία δὲν λέγει τίποτε, ἀλλὰ τὸν τελευταῖον νόμον περὶ ἐπιβολῆς προστίμου εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσοπέταλος, παρακαλεῖ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν ἑξῆς: 1) πότε θὰ λήξῃ ἡ ἐκκαθάρισις τῆς Τραπέζης Παύλου, 2) πόσα ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε δι’ ἀμοιβὴν ἐκκαθαριστῶν, 3) ποῖα τὰ πιθανὰ ἐνεργητικὰ καὶ ἐκκαθαρισθησόμενα ὑπὲρ τῶν δανειστῶν καὶ καταθετῶν τῆς Τραπέζης Παύλου.

§57Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐζήτησα μερικὰς πληροφορίας σχετικῶς μὲ τὴν Τράπεζαν Παύλου.

§58Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς τὰς ἰδίας ἐρωτήσεις τοῦ κ. συναδέλφου ἀπήντησα τὴν 12 Νοεμβρίου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ τὸ μάθῃ κυττάζων εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ ἐλαχίστου ὑπολοιπομένου ἐνεργητικοῦ, μεθ’ ὃ θὰ ζητήσωμεν τὴν κατάργησιν τοῦ εἰδικοῦ νόμου διὰ νὰ παραπέμψωμεν τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὰ εἰδικὰ δικαστήρια.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Λύρας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Κόντε–Βιανίκο.

§60Θ. ΛΥΡΑΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου αὐτοῦ κ. Πρόεδρε, καὶ τῶν λοιπῶν κοινοτήτων τὰ ὁποῖα παράγουν τὰ ἐκλεκτότερα σῦκα τῆς Ἑλλάδος, κατώρθωσαν τὰ τελευταῖα ἔτη νὰ παράγουν ἐκλεκτὴν ποιότητα καὶ νὰ ἀποστείλωσιν ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν Ἀμερικήν, ὅπου εὑρῆκαν καλὰς ἀγορὰς καὶ κατ’ ἔτος ηὔξανε ἡ παραγωγὴ καταπληκτικῶς. Ἡ ἀποστολὴ αὕτη κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη ἐπεθεωρεῖτο ἀπὸ ἕνα ἰατρὸν τῆς κοινότητος καὶ ἐπιστοποίει τὴν ὑπογραφὴν ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος καὶ ἐξήγοντο ἐλευθέρως τὰ σῦκα. Πρὸ ἑνὸς ἔτους ὅμως τὸ ὑπουργεῖον συνέστησε νὰ ἐπιθεωροῦνται τὰ σῦκα ἀπὸ τὸν ἰατρὸν τοῦ Προξενείου εὑρισκομένου εἰς Καλάμας. Τὸ παρελθὸν καλοκαῖρι καίτοι κατεβλήθησαν 3.000 δραχ. διὰ νὰ μεταβῇ ὁ ἰατρὸς ἐν τούτοις δὲν ἐπῆγε λόγῳ τοῦ ὅτι ἦτο μακρὰν καὶ ἀπηγορεύθη ἡ ἐξαγωγή. Τώρα οἱ κάτοικοι ζητοῦν νὰ διορισθῇ ἕνας κοινοτικὸς ἰατρὸς νὰ ἐνεργῇ τὴν ἐπιθεώρησιν αὐτήν.

§61Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐργολάβων δημοσίων ἔργων Πατρῶν.

§63Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διὰ διατάγματος εἶχεν ἀπαγορευθῇ νὰ καταβάλουν οἱ ἐργολάβοι ἐκτὸς τῆς ἐγγυήσεως τὴν ὁποίαν καταβάλουν συμφώνως τῷ νόμῳ νὰ καταβάλωσιν χρεώγραφα καὶ ἐπετρέπετο μόνον εἰς τραπεζογραμμάτεια. Εἶναι γνωστὸν ὅμως, ὅτι λόγῳ τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς κρίσεως ρευστοῦ χρήματος δὲν ὑπάρχει πρόχειρον, καὶ ἡ δέσμευσις αὐτὴ δυσχεραίνει κατὰ πολὺ τὸ ἔργον των. Θὰ παρεκάλουν λοιπόν, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ καταβολὴ τῆς ἐγγυήσεως καὶ εἰς χρεώγραφα τοῦ δημοσίου.

§64Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τό αἴτημα εἶναι δίκαιον καὶ θὰ διατάξω σχετικῶς.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 20 ἐπὶ ἀναφορᾶς Γεωπόνου Α. Γρίβα· ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§66Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ γεωπόνος Γρίβας κ. Πρόεδρε, ὑπέβαλεν ἀναφορὰν καὶ ζητεῖ, ὅπως προσμετρηθοῦν εἰς τὴν σύνταξίν του καὶ τὰ ἔτη τὰ ὁποῖα ὑπηρέτησεν εἰς τὴν Ε.Α.Π. Κατόπιν ἔδωσεν ἐξετάσεις καὶ εἰσήχθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τὴν ἐξετάσῃ εὐμενῶς.

§67Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαμούζης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Ἐλασσῶνος.

§69Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Οἱ κάτοικοι Ἐλασσῶνος κ. Πρόεδρε, κατὰ τὸ 1912 προέβησαν εἰς ἀγορὰν ἀκινήτων καὶ τὰ κατεῖχον καὶ τὰ ἐνέμοντο μέχρις ὅτου, μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀνταλλαξίμων ἐπεμβᾶσα ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θεωρεῖ ἀκύρους τὰς ἀγορὰς καὶ πιέζει τοὺς ἀγοραστὰς καὶ ἐκδίδει κατ’ αὐτῶν ἐντάλματα προσωπικῆς κρατήσεως. Οἱ κάτοικοι διαμαρτύρονται καὶ ζητοῦν τὴν ἀναγνώρισιν τῶν ἀγορῶν, αἱ ὁποῖαι ἄλλωστε δὲν διῆλθον ἀπὸ τὰς συσταθείσας ἐπιτροπὰς ἐξετάσεως τῶν ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν, διότι ἡ Ἐλασσὼν ὑπήγετο διοικητικῶς εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Ὑποβληθέντος δ’ ἑνὸς σχετικοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ συστήσῃ τὴν ἀναστολὴν πάσης διώξεως μέχρις ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§70Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§71Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχω ὑποβάλει τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον καὶ θὰ ἀποστείλω καὶ ἔγγραφον πρὸς τὴν Ἐθνικὴν τράπεζαν συνιστῶν τὴν ἀναστολήν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς Προέδρου κοινότητος Κατερίνης Γορτυνίας.

§73Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως ἐφέτος λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὰς καταστροφὰς ποὺ ἐπέφερεν πέρυσιν ὁ ἀέρας καὶ ληφθοῦν σύντονα μέτρα ἐγκαίρως.

§74Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐλήφθη μέριμνα καὶ κατηρτίσθη ἀπὸ τοῦδε πρόγραμμα καταδιώξεως κατὰ τῶν ἀκρίδων, καὶ ἐδώσαμεν καὶ τὰς σχετικὰς ἐνεργείας.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Πολυχρονάκης, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς χήρας Ν. Ζουριδάκη.

§76Κ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς συντάξεως τῆς χήρας Ν. Ζουριδάκη, εἶχε γίνῃ λάθος καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, νὰ διατάξῃ τὴν διόρθωσιν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρηγοράκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ συλλόγου ὀπωροπωλῶν Γυθείου.

§78Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορά.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἰδιοκτητῶν μεταλλείων, ὁ κ. Ἀλαβάνος.

§80Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα εἶναι ὄχι διότι θέλω νὰ ὑποστηρίξω καὶ νὰ ζητήσω τὸ δίκαιον τῶν ἀναφερομένων ἰδιοκτητῶν μεταλλείων τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, ἀλλὰ διότι τὰ συμπεράσματα τὰ ὁποῖα ἐξάγονται εἶναι τοιαῦτα, ὥστε πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν πολὺ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸς αὐτὸ τὸ συμφέρον τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Εἶναι γνωστὸν κ.κ. βουλευταί, ὅτι ὑπῆρχεν ἕνας νόμος ὁ Γ.Π.Φ. τοῦ 1910, ὁ μεταλλευτικὸς νόμος, ἕνας νόμος πραγματικὸς σοφός, νόμος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη ἡ ὅλη μεταλλευτικὴ νομοθεσία. Αὐτὸς ὁ νόμος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος καθιέρωσε τὸ ἱερόν, δύναμαι νὰ εἴπω δικαίωμα τῆς προτεραιότητος εἰς τοὺς δηλοῦντας. Αὐτὸς εἶναι ὁ νόμος ὁ ὁποῖος καθιέρωσεν τὸ ζήτημα τῆς μεταλλευτικῆς φορολογίας, αὐτὸς εἶναι ὁ νόμος ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι, οὐδεμία φορολογία ἐπιβάλλεται ἄνευ εἰδικοῦ νόμου εἰς τὰ μεταλλεῖα καὶ εἰς τὰ προϊόντα αὐτῶν. Διατὶ ἄρα γε ἐτέθη ἡ διάταξις αὐτὴ εἰς τὸν νόμον; Ἀκριβῶς ἐτέθη διὰ νὰ μὴ δύναται νὰ ἔλθῃ μία ὑπηρεσία ξένη νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν. Ἀτυχῶς δὲν ἐτηρήθη κ. ὑπουργέ, ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ νόμου καὶ ἦλθεν μία ὑπηρεσία ξένη πρὸς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ὅπως εἶναι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐπέβαλλε, κοινοτικὸν δασμόν, δημοτικὸν δασμὸν καὶ λιμενικὸν δασμόν, ἐπὶ τῶν μεταλλείων καὶ τῶν προϊόντων αὐτῶν εἰς βλάβην καὶ βάρος τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, συνεπείᾳ δὲ τούτου νεαραὶ βιομηχανίαι ἐν Ἑλλάδι νὰ ναυαγήσωσιν ἐν τῇ γενέσει των λόγῳ τοῦ φοβεροῦ φορολογικοῦ συστήματος. Ἔχω ἕνα πίνακα τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ πίνακος τούτου καὶ νὰ ἴδῃ ποία βαρεία φορολογία ἐπιβάλλεται εἰς τὰ μεταλλεῖα τοῦ Κράτους εἰς βάρος τοῦ μεταλλευτικοῦ τούτου, πλούτου τῆς Ἑλλάδος 28% ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου.

§81Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ λάδι πληρώνεται ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου 24%.

§82Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς). Φθάνει 45%. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἔχῃ λάβῃ γνῶσιν τοῦ πίνακος αὐτοῦ. Θὰ παρακαλέσω νὰ τὸν μελετήσῃ. Φαντασθῆτε μία ἐπιχείρησις οἵα εἶναι ἡ μεταλλευτική, ἡ ὁποία διατρέχει τοιούτους κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην ξένου κεφαλαίου, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον τὸ ξένον καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν τὸ ξένον κεφάλαιον ν’ ἀντιμετωπίσῃ μίαν τόσην ἐπικίνδυνον ἐπιχείρησιν, ὅταν ἔλθῃ ἐδῶ καὶ εἴδῃ ὅτι πληρώνομεν ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου 45%, τότε δὲν θὰ κάμῃ τὴν ἐπιχείρησιν. Τὸ θεῖον τῆς Μήλου, τὰ σίδηρα τῆς Κύθνου, τὰ σίδηρα τῆς Σερίφου, αὐτὸς ὁ λευκόλιθος, αὐτοὶ οἱ λιγνῖται διατρέχουν τὸν ἔσχατον κίνδυνον καὶ κινδυνεύῃ νὰ ναυαγήσῃ αὐτὸς ὁ μέγας πλοῦτος καὶ διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ διὰ τὰς ἐργατικὰς χεῖρας, λόγῳ τοῦ βαρέως φορολογικοῦ συστήματος. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἕνα μεταλλεῖον, διὰ νὰ ὑπάγῃ ἐμπρὸς ἔχει ἀνάγκην μεγάλων κεφαλαίων τὰ ὁποῖα ριψοκινδυνεύονται, ἔχει ἀνάγκην κεφαλαίων, διότι διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ χαθῇ αὐτὸ τὸ μεταλλεῖον καὶ κατὰ τὴν ἀνόρυξιν, νὰ χαθῇ ἡ φλέβα ἡ μεταλλευτική. Ἔχει ἀνάγκην ἐγκαταστάσεων, ἔχει ἀνάγκην δρόμων καὶ τόσων ἄλλων τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσιν δαπάνας. Εἶναι δυνατὸν λοιπὸν ἕνα κεφάλαιον τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ δι’ ἕνα τοιοῦτον σκοπόν, εἶναι δυνατὸν ἕνα κεφάλαιον ξένον νὰ προσβλέψῃ εἰς μίαν ἐπιχείρησιν τοιαύτην, ὅταν ἴδῃ, ὅτι 45% φορολογεῖται ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου; Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας, νὰ προσέξῃ πολὺ εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ πρὸς χάριν ὄχι μόνον τῶν ἀναφερομένων, ἀλλὰ καὶ χάριν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ἐὰν προσέξῃ ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἴδῃ, ὅτι ἐλάχιστοι φόροι εἰσεπράττοντο μέχρι τοῦδε ἐκ τῶν λιμενικῶν καὶ δημοτικῶν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ζημιοῦται τὰ μέγιστα ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶναι κατ’ ἐξοχὴν μεταλλευτικὸς τόπος. Διὰ τὰς Κυκλάδας εἶναι ἡ μεταλλευτικὴ ζώνη ἡ ὁποία προῆλθεν διὰ τοῦ Λαυρίου ἡ ὁποία ἐπέρασεν ἀπὸ τὸ Λαύριον καὶ διέσχισεν τὰς Κυκλάδας καὶ ἔκαμεν μεταλλεῖα τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐν νεκρώσει. Τί πρέπει νὰ γίνῃ; Πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ὁ νόμος τοῦ 1910 καὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνωνται οἱ διάφοροι δασμοὶ χωρὶς νὰ ἔχῃ γνῶσιν ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας ἡ ὁποία γνωρίζει καλῶς τὴν κατάστασιν τῶν μεταλλείων. Νομίζω, ὅτι εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν. Πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐπιτροπὴ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἡ ὁποία, νὰ ἐξετάζῃ τοὺς δασμοὺς τοὺς ἐπιβαλλομένους.

§83Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν εἶναι δημοτικοὶ δὲν τοὺς παίρνει τὸ Κράτος. Νὰ μὴ παρέχεται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι παίρνει τὸ Κράτος 45%, ἀλλὰ παίρνει καὶ ὁ δῆμος. Τὸ Κράτος πέρνει 22% περιλαμβάνονται δὲ καὶ τὰ 4% περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Εἶναι ἐπίσης εἰσφορὰ τοῦ ταμείου ἀλληλοβοηθείας, τοῦ ἐξαγωγικοῦ φόρου 2% ὑπὲρ δήμων καὶ κοινοτήτων κλπ.

§84Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Εἰς αὐτοὺς ἀναφέρεται ὁ κ. Ἀλαβάνος, κ. Πρόεδρε.

§85Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα αὐτὸ συνέβη τὸ ἑξῆς: Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐπέβαλε φόρον, ἐνῷ ὁ νόμος λέγει, ὅτι δὲν ἐπιβάλλεται φορολογία. Διεμαρτυρήθην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος αὐτὸς καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἀπήντησεν, ὅτι δὲν τὸ ἀναγνωρίζωμεν ὡς μετάλλευμα. Ἔρχεται λοιπὸν ξένον ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον ἀποφαίνεται ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος τὸ ὁποῖον τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον καθώρισεν. Αὐτὸ θὰ σᾶς παρακαλέσω κ. ὑπουργέ, νὰ προσέξετε, νὰ γίνῃ μία ἐπιτροπὴ καὶ νὰ ἐπιβάλλεται μὲ μίαν ἀναλογίαν ἡ φορολογία. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία πραγματικῶς στρέφει τὸ βλέμμα αὐτῆς καὶ πρὸς τὴν βιομηχανίαν, ὅτι θὰ προσέξῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ χάριν ἀκριβῶς τῆς βιομηχανίας.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν.

§87Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἔχει ἀπαγορευθῇ, διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν Μοναστηριακῶν καὶ Ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων. Ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα ὑπ’ ὄψει της πληθυσμοὺς οἱ ὁποῖοι περιῆλθον εἰς τὸ ἔσχατον σημεῖον τῆς ἀπογνώσεως, διότι δὲν κατέστη δυνατόν, νὰ ἀποκατασταθοῦν καὶ ἑπομένως κατέστη ὁ βίος αὐτῶν ἀπολύτως ἀδύνατος, δὲν ὑπάρχουν δὲ καὶ ἰδιωτικὰ κτήματα ἐντὸς τῶν ὁποίων, ν’ ἀποκατασταθοῦν, ἐσκέφθη, ὅτι κατ’ ἐξαίρεσιν μπορεῖ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν μερικῶν μοναστηριακῶν κτημάτων δι’ ἀποφάσεως αὐτῆς. (χειροκροτήματα).

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἤθελον, νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πρόκειται νὰ βάλουμε χέρι εἰς τὰ μοναστηριακὰ κτήματα. Πρόκειται μόνον περὶ δύο κτημάτων καὶ τοῦτο πρέπει νὰ τὸ γνωρίζουν ὅλοι οἱ κύριοι βουλευταί. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπεθύμουν ἀκόμη νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐπέμβασις αὐτὴ ἡ νομοθετικὴ ἐγένετο ὄχι, διὰ νὰ προσβληθοῦν ὡρισμένα ἄτομα, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν ὅπως εἰς τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν τὰ κτήματα αὐτὰ πιθανὸν νὰ περιήρχοντο εἰς τὸν Α νὰ περιέλθουν εἰς τὸν Β, ὁ δὲ Β αὐτὸς δὲν εἶναι ἄτομον ἀλλὰ εἶναι κοινότης. Ἀντὶ δηλαδὴ νὰ δοθοῦν εἰς τὸ Α ἄτομον, θὰ περιέρχωνται εἰς τὸ χωριὸ ὁλόκληρον. (χειροκροτήματα).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν Ν. Δ. τῆς 17 Φεβρουαρίου 1926 περὶ αʹ) ἀμνηστείας ἀδικημάτων τινῶν, βʹ) ἀναστολῆς διώξεως ἀδικημάτων τινῶν καὶ ἐκτελέσεως ποινῶν, γʹ) ἀναστολῆς ποινῶν, προσωρινῆς ἀπολύσεως καὶ χάριτος, δʹ) καθορισμοῦ τοῦ ἐκτιτέου μέρους ἀνασταλείσης ποινῆς, εʹ) αὐθεντικῆς ἑρμηνείας κλπ. ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου 3286». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδικάσεως πλημελημμάτων τινῶν παρ’ ἑνὸς δικαστοῦ ἢ τοῦ πταισματοδίκου».

§91Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποθέτω, ὅτι κατὰ παραδρομὴν ἐτέθη τὸ ἄρθρον 10ον.

§92Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἂς διαγραφῇ κ. Πρόεδρε, τὸ 10ον ἄρθρον.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 10ον ἐτέθη κατὰ λάθος. Διαγράφεται. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ὀκτωβρίου (1 Νοεμβρίου) 1925 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν καὶ τῆς ἑταιρείας τοῦ Ἑλληνικοῦ πυριτιδοποιείου καὶ καλικοποιείου περὶ κατασκευῆς 450.000.000 φυσιγγίων». Ὁ κ. Ε. Καραπαναγιώτης ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§95Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, ἐπιζητεῖται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀκύρωσις τῆς συνομολογηθείσης τὴν 15ην Ὀκτωβρίου 1925 μετὰ τῆς ἑταιρίας τοῦ Ἑλληνικοῦ καλυκοποιείου καὶ πυριτιδοποιείου συμβάσεως, περὶ προμηθείας εἰς τὸ δημόσιον 450.000.000 φυσιγγίων εἰς τὸ διάστημα μιᾶς ἑνδεκαετίας. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ἀξιότιμοι κ. βουλευταὶ ἔσχε πολλὰς περιπετείας. Κατ’ ἀρχὴν μὲν κατὰ τὸ διάστημα τῶν θερινῶν διακοπῶν τοῦ ἔτους 1927 τῆς παρελθούσης Βουλῆς, ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τῆς τότε Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχε παραπεμφθῆ σύμφωνα μὲ τὸ ψήφισμα τῆς 18ης Φεβρουαρίου 1926, ἀπεφάνθη ὑπὲρ ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως τότε μετὰ τινων τροποποιήσεων ἐννοεῖται......... Συνεπείᾳ τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἡ κύρωσις ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἔγινε καὶ δὲν κατωρθώθη, νὰ λάβῃ τὴν μορφὴν τοῦ νόμου· ἡ σύμβασις ἀκολούθως ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν, μετὰ τινων τροποποιήσεων. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐν λόγῳ συμβάσεως ὑπέβαλλον τότε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μακροτάτην ἔκθεσιν, ἔκθεσιν διὰ τῆς ὁποίας συνενούσης τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐζήτησα τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐν τῇ ἐκθέσει μου διελάμβανον. Καὶ οἱ λόγοι συνωψίζοντο εἰς τοῦτο, ὅτι ἐνῷ μὲν τὴν ἐποχὴν τῆς δικτατορίας, ὅτε συνήφθη ἡ σύμβασις, ὑπῆρχε τέλος πάντων μία δικαιολογητικὴ βάσις τῆς ὑπάρξεως μιᾶς συμβάσεως, συμβάσεως, ἡ ὁποία κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ὑπάρχει λόγος, νὰ ὑφίσταται, διότι ἐπεζητεῖτο ἡ ἐπέκασις τῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ καλικοποιείου εἰς διπλασίαν ἀπόδοσιν τῆς σήμερον ὑπαρχούσης ἀκολούθως δὲ καὶ εἰς τὴν ἵδρυσιν νέου πυριτιδοποιείου, οὕτως ὥστε κατὰ τὴν γνώμην τῶν διευθυνόντων τότε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ δύνανται τὸ καλυκοποιεῖον καὶ τὸ πυριτιδοποιεῖον, νὰ ἐπαρκέσωσι πλήρως εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας τῆς χώρας. Ἡ αἰτιολογικὴ βάσις τῆς ὑπάρξεως τῆς συμβάσεως ἀνατρέπεται, διότι συμφώνως τῇ εἰσηγήσει, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Μαζαράκης ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἐπεζητοῦντο πλέον, διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς εἰμὴ ἡ προμήθεια 200.000.000 φυσιγγίων τοῦ πεζικοῦ καὶ φυσικὰ κατόπιν αὐτῆς τῆς εἰσηγήσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τῆς ὁποίας δὲν ἐπεζητεῖτο, οὔτε ἐπέκτασις τοῦ καλυκοποιείου, οὔτε ἐπέκτασις τοῦ πυριτιδοποιείου, λέγω ὅτι οὐδεμία δικαιολογία νέας συμβάσεως ἐπετράπη τότε, διότι ἐδικαιολογεῖτο μία μακροειδὴς σύμβασις, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἁπλῆν προμήθειαν φυσιγγίων, ἀλλ’ ἐπρόκειτο νὰ ἐξυπηρετήσῃ αὔξησιν τῶν ἐγκαταστάσεων πρὸς πληρεστέραν ἀπόδοσιν καὶ ὅτι δὲν ἐδικαιολογεῖτο ποσῶς μία σύμβασις ἡ ὁποία ἀπέβλεπεν εἰς ἁπλῆν προμήθειαν φυσιγγίων, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ γίνῃ κατὰ τὸν κανονικὸν τρόπον, ὅπως μέχρι σήμερον ἐγένετο. Ὁ σήμερον ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρέπεμψε τὰς γνώμας τῆς ἐπιτροπῆς εἰς μίαν εἰδικὴν ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν συνεκρότησε καὶ ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ συνεφώνησε τελείως μὲ τὰς γνώμας τῆς πλειοψηφείας τῆς τότε καὶ οὕτω ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἰσάγει πλέον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου, περὶ ἐπικυρώσεως τῆς συμβάσεως Ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ἑταιρία τοῦ Ἑλληνικοῦ πυριτιδοποιείου καὶ καλυκοποιείου ὑπέβαλεν μίαν ἔκθεσιν μᾶλλον νομικὴν γνωμοδότησιν τοῦ καθηγητοῦ κ. Τριανταφυλλοπούλου, ὁ ὁποῖος ἐξέφερε μίαν γνώμην καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλή, ἐδικαιοῦτο συμφώνως μὲ τὸ Σύνταγμα καὶ μὲ τὸ ψήφισμα τῆς 18ης Φεβρουαρίου 1926 νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως δὲν ἠδύναντο ὅμως, διὰ τοῦ νόμου τοῦ ζητοῦντος τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν ρύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν συνεπειῶν αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως, διότι ἡ ρύθμισις τῶν συνεπειῶν τούτων ἀποτελεῖ ἀντικείμενον τῆς δικαστικῆς καὶ οὐχὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς πρὸ ὀλίγου εὐηρεστήθη, νὰ μοὶ παράσχῃ τὸ νομικὸν σομβούλιον, προκληθὲν κατόπιν ἐρωτήματος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἀπεφάνθη, ὅτι ὁ νόμος ὡς ἐπεβάλλεται, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεξηγεῖται ὄχι μόνον ἡ ἀκύρωσις τῆς συνομολογηθείσης τὸ 1925 συμβάσεως, ἀλλὰ ἐπιζητεῖται, ὅπως ἡ ρύθμισις τῶν οἰκονομικῶν συνεπειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν ἐκ τῆς ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως ὁ νόμος οὗτος δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα ἐκτὸς κατὰ τὴν γνώμην καὶ πάντοτε τῆς πλειοψηφίας τοῦ νομοθετικοῦ συμβουλίου κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει σύγκρουσις πρὸς τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος περὶ ἰδιοκτησίας, καθ’ ὅσον ἐγένετο τρόπον τινὰ ἀπαλλοτρίωσις τῆς ἰδιοκτησίας τῆς ἑταιρίας, ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως αὐτῆς καὶ κατὰ τοῦτο εὑρίσκει τὸ νομικὸν συμβούλιον, ὅτι ἀντίκειται πρὸς τὴν ρητὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 19.

§96ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει ἡ γνωμοδότησις τοῦ συμβουλίου αὐτοῦ;

§97Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὑπάρχει.

§98Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ κατόπιν.

§99Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Τὴν ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ τὸ κείμενον δὲν τὸ ἔχω—ὑποθέτω ὅτι τὸ ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§100Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ἔπρεπε, νὰ τὸ καταθέσῃ ὁ κ. ὑπουργός.

§101Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§102Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑπὸ συζήτησιν πρὸς ἀκύρωσιν συμβάσεως· δὲν προτίθεμαι, νὰ προβῶ εἰς λεπτομερῆ ἀνάπτυξιν τῶν ὅρων αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐπιβαρυντικοὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ ἦσαν ἐπιβαρυντικοὶ διὰ τὸ Κράτος, διότι ἐνῷ εἰς τὴν ἑταιρείαν ἐδίδοντο πλεονεκτήματα τεράστια, πλεονεκτήματα κατόπιν τῶν ὁποίων ἡ ἑταιρία ἐξησφάλιζεν κέρδος μίαν ὁλόκληρον ἑνδεκαετίαν, ἀλλ’ ἐνῷ τοιαῦτα πλεονεκτήματα ἀπελάμβανεν ἡ ἑταιρεία, οὐδὲν πλεονέκτημα εἶχε τὸ Κράτος, διὰ τὸν λόγον, ὅτι καὶ τὰς ἐγκαταστάσεις εἰς τὰς ὁποίας κατόπιν τῆς συμβάσεως θὰ προέβαινεν ἡ ἑταιρεία, τὸ Κράτος τὰς ἐπλήρωνε ἐξ ὁλοκλήρου. Καὶ ἀκόμη ἐὰν ἤθελε ν’ ἀλλάξῃ τις τὴν ἀρχικὴν τιμὴν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας θὰ ἐγίνετο ἡ προμήθεια τῶν φυσιγγίων, δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀλλαγὴν τῆς τιμῆς, διότι καθωρίσθη μία τιμὴ αὐθαίρετος μὴ δυναμένη νὰ κριθῇ μὲ τὴν προσφοράν, ἡ ὁποία ὑπῆρχε τοῦ Ἑλληνικοῦ καλυκοποιείου καὶ πυριτιδοποιείου, ἀλλὰ καὶ διότι καθωρίζετο μία τιμὴ πρωτοφανὴς εἰς τὰ χρονικὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, πρωτοφανὴς ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ Κράτος ἐδεσμεύετο ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ καλικοποιείου καὶ πυριτιδοποιείου διὰ μίαν ὁλόκληρον ἑνδεκαετίαν. Ἐνῷ μία τοιαύτη σύμβασις ἐγένετο μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς ἑταιρείας ταὐτοχρόνως ἐδίδετο καὶ προκαταβολὴ ἀνερχομένη εἰς τὸ ποσὸν τῶν 40 ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§103Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Παγία;

§104Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Παγία, ἀποδιδομένη μετὰ τὴν λύσιν τῆς συμβάσεως. Ἡ ἑταιρία ὅταν κατὰ τὴν περυσινὴν συνεδρίασιν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐκλήθη, διὰ νὰ παράσχῃ ἐξηγήσεις εἶπεν, ὅτι ἡ προκαταβολὴ δὲν ἀπετέλει τίποτε τὸ ἐξαιρετικόν, ὅτι ἦτο προκαταβολὴ ἐκ τῶν συνήθως διδομένων εἰς τοιαύτας μετὰ τοῦ Δημοσίου συμβάσεις. Ἐκ περιεργείας ἀναδιφήσας ὅλας τὰς συμβάσεις τὰς ὁποίας ἑκάστοτε συνῆψε τὸ Δημόσιον μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ καλυκοποιείου πυριτιδοποιείου, ἔχω ὑπ’ ὄψιν δύο μεγάλας συμβάσεις αἱ ὁποῖαι εἶχον συναφθῆ, ὅταν ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἦτο ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Συνομολογήθησαν δύο συμβάσεις, μετὰ τῆς ἑταιρείας μία σύμβασις ὀβιδοποιΐας μετὰ τῆς ἑταιρείας τοῦ Ἑλληνικοῦ καλυκοποιείου καὶ πυριτιδοποιείου διαρκείας 10 ἐτῶν, καὶ ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἱδρύσεως νέων ἐγκαταστάσεων οὐδεμία προκαταβολὴ ἐδίδετο εἰς τὴν ἑταιρείαν. Ταὐτοχρόνως τὸ 1913 εἶχε συναφθῆ μία μεγάλη σύμβασις διαρκείας 12 ἐτῶν ἐκ μέρους τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς ὑπουργοῦ τότε τῶν Στρατιωτικῶν, οὐδεμία δὲ προκαταβολὴ ἐδίδετο τότε εἰς τὴν ἑταιρείαν. Διὰ νὰ μὴ εἰσέρχωμαι εἰς λεπτομερείας, διότι ἡ ἔκθεσις ἦτο διεξοδική, ἔρχομαι νὰ προβῶ εἰς μίαν στοιχειώδη σύγκρισιν πρὸς τὴν σύμβασιν προμηθείας πυρομαχικῶν τοῦ πεζικοῦ κατὰ τὸ 1913. Ἡ τιμὴ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἦτο 105 δραχμαί, 105 δραχμαὶ ἦτο καὶ ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἀνελάμβανεν τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ παραδώσῃ ἡ ἑταιρεία τοῦ Ἑλληνικοῦ καλικοποιείου καὶ πυριτιδοποιείου. Διὰ τῆς συμβάσεως τῆς δεκαετοῦς ἀνελάμβανεν τὴν ὑποχρέωσιν ἡ ἑταιρεία, νὰ ἱδρύσῃ ἐργοστάσιον ἀκάπνου πυρίτιδος, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρχε καὶ διὰ τὴν ἵδρυσιν τούτου, σημειώσατε, οὐδεμίαν ἐπιβάρυνσιν ἡ ἑταιρεία ἐζήτησεν νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ δημόσιον. Καὶ ἐνῷ εἰς τὸ 1925, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ κύριοι βουλευταί, ἡ τιμὴ προσφορᾶς τοῦ ἐξωτερικοῦ ἦτο 5 λίραι καὶ 13 σελίνια—τοιαύτη ἦτο ἡ τιμὴ μὲ τὴν ὁποίαν προέβη εἰς προμήθειαν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν—συνωμολογήθη ἡ σύμβασις εἰς ποίαν τιμήν; Εἰς τὴν τιμὴν τῶν 7 λιρῶν καὶ 2 σελινίων; Διαφορὰ ποία; £ 2, 4, 10. Πῶς θὰ ἐδικαιολογεῖτο ἡ διαφορὰ αὐτή; Ὅτι αὕτη ἀπετέλει τὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν ὁποίαν θὰ ὑφίστατο ἡ ἑταιρεία, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐγκαταστάσεών της καὶ τὴν ἵδρυσιν τοῦ νέου Πυριτιδοποιείου. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ ἑταιρεία πληρώνεται ἀπὸ τὸ Δημόσιον εἰς ἀκέραιον ὅλας τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας θὰ ὑφίστατο, διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν νέων ἐγκαταστάσεων τοῦ Καλικοποιείου καὶ Πυριτιδοποιείου, ποῖον εἶναι τὸ πλεονέκτημα τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὸ Δημόσιον ἐκ μιᾶς μακροετοῦς συμβάσεως ἕνδεκα ἐτῶν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη μετὰ τῆς ἑταιρείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Πυριτιδοποιείου καὶ Καλικοποιείου; Δὲν προτίθεμαι, κ. βουλευταί, νὰ προβῶ εἰς περαιτέρω ἀνάπτυξιν. Τὸ πρῶτον παράδειγμα τὸ καὶ τελευταῖον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα πρὸς σύγκρισιν τῶν συμβάσεων αὐτῶν, εἶναι ἐπαρκὲς νὰ σᾶς πείσῃ, ὅτι τὸ δημόσιον, διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς, θὰ ὑφίστατο ἐντὸς μιᾶς δεκαετίας καθαρὰν ζημίαν 550,000 λιρῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ζημία, τὴν ὁποίαν θὰ ὑφίστατο τὸ δημόσιον. Συγκρίνω δὲ μόνον τὴν τιμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι, ὡς ἀναπτύσω ἐκτενέστερον ἐν τῇ ἐκθέσει, ἐὰν θέλωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει πόσον κοστίζουν τὰ φυσίγγια εἰς τὴν ἑταιρίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ πυριτιδοποιείου καὶ καλικοποιείου, θὰ ἴδητε, ὅτι ἐὰν εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν ἐδίδομεν τὴν τιμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ θὰ ἐξησφάλιζε κέρδος πλέον τῶν 30% βιομηχανικὰ κέρδη 30%, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐδίδομεν τὴν τιμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατί;

§106Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Τὰ ἐργατικά. Εἶναι προφανές. Κάμνω εἰς τὴν ἔκθεσίν μου μίαν σύγκρισιν μεταξὺ ἐργατικῶν τὰ ὁποῖα δίδονται εἰς παρομοίαν βιομηχανίαν Soleur τῆς Ἑλβετίας καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ σχέσις τῶν ἐργατικῶν τῆς Ἑλβετίας πρὸς τὰ ἐργατικὰ τῆς Ἑλλάδος εἶναι 1 πρὸς 4, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς διαφορᾶς τῶν ἡμερομισθίων καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅτι ἐν Ἑλβετίᾳ ἰσχύει τὸ 8ωρον ἔναντι τοῦ 10ώρου τὸ ὁποῖον ἰσχύει ἐν Ἑλλάδι. Ἐξ ἄλλου ἡ Ἑλβετία εἶναι εἰς θέσιν νὰ προσφέρῃ πυρομαχικά, εἰς οἱανδήποτε ποσότητα θέλομεν, εἰς τὴν τιμὴν τῶν £ 5,13. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου, διὰ μὲν τοῦ 1ου ἄρθρου ζητεῖται ἡ κατάργησις τῆς συμβάσεως, διὰ τοῦ 2ου ἄρθρου ἐπιζητεῖται ἡ διαρρύθμισις ἢ δικαία τῶν διαφορῶν αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν συνεπείᾳ τῆς καταργήσεως τῆς συμβάσεως. Ἐκ τῆς ὑπαρχούσης συμβάσεως ἡ ἑταιρεία τοῦ Ἑλληνικοῦ Καλυκοποιείου καὶ Πυριτιδοποιείου εἶχεν ἀναλάβει ὡρισμένας ὑποχρεώσεις διὰ νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ἐγκαταστάσεις, οὕτως ὥστε ἡ παρεχομένη ποσότης τῶν 200.000 φυσιγγίων, οἷα εἶναι σήμερον, νὰ αὐξηθῇ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 400.000 ἡμερησίως. Φυσικὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως προέβη εἰς ὡρισμένας δαπάνας. Τὰς δαπάνας αὐτὰς διὰ τοῦ 2ου ἄρθρου ἔρχεται τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν ἑταιρείαν, καὶ φυσικὰ ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐγκαταστάσεις περιέρχονται εἰς τὸ Δημόσιον. Ταὐτοχρόνως ὅμως τὸ σχέδιον νόμου λαμβάνει πρόνοιαν, ἵνα ἡ ἑταιρεία, ἐν ᾗ περιπτώσει θελήσῃ νὰ τὰς ἐξαγοράσῃ ἀπὸ τὸ Δημόσιον, δύναται νὰ τὰς ἐξαγοράσῃ μὲ τὰ 65% τῆς ἀξίας των, οὕτως ὥστε εἶναι ἓν πλεονέκτημα τὸ ὁποῖον παρέχει τὸ Δημόσιον πρὸς τὴν ἑταιρείαν.

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχω μίαν ἀνησυχίαν. Ἡ ἑταιρεία ἂν μᾶς εἴπῃ, ὅτι δὲν μοῦ χρειάζονται τί θὰ τὰς κάμωμεν;

§108Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰς πάρωμεν. Εἶναι ἀναγκαῖον κακὸν συνεπείᾳ τῆς ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί ἀξίαν ἔχουν;

§110Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω ἐξ ἐγγράφων τὰ ὁποῖα διημείφθησαν μεταξὺ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς μονίμου ἐπιτροπῆς παραλαβῆς πυρομαχικῶν προκύπτει, ὅτι αἱ δαπάναι αἱ ὁλικαὶ εἰς τὰς ὁποίας προέβη ἡ ἑταιρεία συνεπείᾳ τῆς συμβάσεως ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 17.000.000 δραχμῶν. Συνεπῶς 17.000.000 εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ πρόκειται νὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον εἰς τὴν ἑταιρείαν. Ταὐτοχρόνως, ἐφ’ ὅσον ὑπολογίζομεν καὶ τόκους 10%, οἱ τόκοι ἀνέρχονται εἰς 3.400.000. Οἱ δὲ τόκοι τοὺς ὁποίους ὀφείλει τὸ Δημόσιον νὰ καταβάλῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν διὰ καθυστερήσεις πληρωμῶν ἐπὶ τῇ βάσει ρητῆς διατάξεως τῆς συμβάσεως ἀνέρχονται εἰς 3.400.000. Συνεπῶς κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου τὸ Δημόσιον ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν 23.800.000. Ἀντιστρόφως· τί ὀφείλει ἡ ἑταιρεία νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ Δημόσιον; Ἡ ἑταιρεία ὀφείλει νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ Δημόσιον 1) τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τῶν κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς συμβάσεως παραληφθέντων φυσιγγίων. Τὸ Δημόσιον παρέλαβε φυσίγγια ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τῶν £ 7, 2. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἡ τιμὴ αὐτὴ καθωρίσθη εἰς τόσον, διότι εἰς τὴν τιμὴν συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ ἐπιβάρυνσις τὴν ὁποίαν θὰ ὑφίστατο ἡ ἑταιρεία συνεπείᾳ τῶν νέων ἐγκαταστάσεων. Ἀφ’ ἧς ὅμως τὸ Δημόσιον ἐπλήρωσε διὰ τὰς ἐγκαταστάσεις, εἶμαι σύμφωνος, ὅτι ἡ ἀρχικὴ τιμὴ πρέπει νὰ μειωθῇ εἰς τὴν δικαίαν βάσιν ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ πληρωθῇ εἰς τὴν ἑταιρείαν, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἀνελάμβανε τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐπαυξήσεως τῶν ἐγκαταστάσεών της. Καὶ ἐρχόμεθα συνεπῶς νὰ ἐξετάσωμεν, ποία εἶναι ἡ ἀρχικὴ λογικὴ τιμὴ τὴν ὁποίαν ὀφείλει τὸ Δημόσιον νὰ καταβάλῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν διὰ τὰ κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος παραληφθέντα φυσίγγια. Ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν διετύπωσα ὡς εἰσηγητὴς ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι, ὅτι ἡ τιμὴ αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ἡ τιμὴ τῆς προσφορᾶς τοῦ ἐξωτερικοῦ, δεδομένου δὲ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ συμβάσεως πλέον, ἀλλὰ περὶ προμηθείας ἐφ’ ἅπαξ 50.000.000 φυσιγγίων, δίκαιον εἶναι εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ δόσωμεν καὶ τὸ ποσοστὸν τὸ πρόσθετον, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται ἡ ἑταιρεία ἐπὶ τῆς προτιμήσεως τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας. Οὕτω φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν £ 5,19. Αὐτὴ κατὰ τὴν γνώμην μου ἦτο ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν ὤφειλε τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν διὰ τὰ πρῶτα παραληφθέντα φυσίγγια. Ἡ γνώμη τῆς εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν κατήρτισεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι κατά τι διάφορος, ἀλλὰ προσεγγίζουσα πρὸς τὴν ἰδικήν μου. Δηλαδὴ ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἀποδέχεται τὰς σκέψεις μου, τὰ δὲ λοιπὰ μέλη λαμβάνουν ἄλλην βάσιν. Λέγω, ὅτι ἄλλοτε εἶχε γίνῃ προμήθεια, τὸ 1924, 45.000.000 φυσιγγίων πρὸς τιμὴν £ 7,2, ἡ τιμὴ τῆς προσφορᾶς τοῦ ἐξωτερικοῦ ἦτο Λ. Σ. 5,13, λαμβάνουν τὸν μέσον ὅρον καὶ καταλήγουν εἰς τὴν τιμὴν τῶν Λ.Σ. 6,2. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην αὐτήν, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ τὴν ἀποδεχθῶ καὶ ἐγὼ καὶ ἂν λάβωμεν αὐτὴν ὡς βάσιν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἐπιστρέψῃ ἡ ἑταιρεία πρὸς τὸ Δημόσιον εἶναι 18.850.000 δραχμαί. Ταὐτοχρόνως ὀφείλει καὶ 10% τόκους ἐπὶ τῆς διαφορᾶς αὐτῆς, ἤτοι 3.750.000 δραχ. Ἐπὶ πλέον δέ, ἐπειδὴ ἐκ τῆς διαμειφθείσης ἀλληλογραφίας προέκυψεν ἀναμφισβητήτως, ὅτι ἡ ἑταιρεία ἐζήτει τόσην ἐπιβάρυνσιν διὰ τὴν τιμὴν χιλιάδος τῶν φυσιγγίων, διότι προφανῶς ἐν τῇ τιμῇ αὐτῇ ὑπῆρχε καὶ ἡ ἐλάφρυνσις συνεπείᾳ τῶν τόκων τῆς προκαταβολῆς, εἶναι δὲ προφανές, ὅτι ἡ ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ ἐπιστρέψῃ καὶ τοὺς τόκους τῆς προκαταβολῆς, οὗτοι δὲ ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 12.000.000 δραχ., δηλαδὴ ἐν συνόλῳ κατὰ τὰς ἀντιλήψεις αὐτὰς καὶ τοὺς προχείρους ὑπολογισμούς, τὸ μὲν Δημόσιον ὀφείλει νὰ καταβάλῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν 23.800.000 δραχ., ἡ δὲ ἑταιρεία ὀφείλει νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ Δημόσιον 34.500.000, δηλαδὴ διαφορὰ εἰς βάρος τῆς ἑταιρείας, περὶ τὰ 10.000.000. Ταὐτοχρόνως δέ, ἐπειδὴ τὸ Δημόσιον δὲν πρέπει νὰ φανῇ σκληρὸν ἀπέναντι τῆς ἑταιρείας καὶ ζητήσῃ τὴν ἄμεσον ἀπόδοσιν τῆς προκαταβολῆς, ἀπεφασίσθη, ἵνα ἡ προκαταβολὴ καταβληθῇ ἐντόκως εἰς τέσσαρας ἐτησίας δόσεις. Αὐτή, εἶναι ἡ μεταρρύθμισις τῆς συμβάσεως, εἰς δὲ μακροτέραν εἰσήγησιν, δὲν εἶναι ἀνάγκη, νομίζω, νὰ προβῶ.

§111Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς συνεφώνησε μαζί σας, ἠδύνατο νὰ παραχθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐκύρωσε τὴν σύμβασιν. Αὐτὸ ἤθελα νὰ ἐξηγήσετε.

§112Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὄχι, ὄχι.... Ἀπεδέχθη τὴν γνώμην, περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως, διότι ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ἐκύρωσε τὴν σύμβασιν, ἀλλ’ ἐζήτησεν ἐγκαίρως ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς γνώμας, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἀκολούθως νὰ εἰσηγηθῇ πλέον ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, τὸ τί ἐπεβάλετο νὰ γίνῃ εἰς τὴν σύμβασιν τὴν ὑπὸ συζήτησιν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§114Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. εἰσηγητὴς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἰσηγούμενος εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου εἶπεν, ὅτι δι’ αὐτοῦ ἐπιζητεῖται ἡ ἀκύρωσις τῆς συμβάσεως τοῦ καλυκοποιείου. Ἐπιθυμῶ πρὸ πάσης συζητήσεως, νὰ διασαφηνισθῇ τὸ ζήτημα, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ καταργήσεως τῆς ὑφισταμένης, τῆς ἰσχυούσης συμβάσεως. Τονίζω δὲ τοῦτο, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου, διότι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου πρόκειται νὰ στηρίξω τὰ ὅσα θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομικὸν μέρος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου. Ὅπως ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας συνάδελφος εἶπεν πρὸς ὑμᾶς, ἡ σύμβασις τοῦ καλυκοποιείου ἀπασχολεῖ τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ἀπὸ τριετίας ὁλοκλήρου, καὶ μόλις σήμερον φαίνεται, ὅτι φθάνομεν εἰς τὸ τέρμα τῶν μακρῶν, ἀνιαρῶν καὶ ἐπιβλαβῶν, δύναμαι νὰ εἴπω, συζητήσεων. Ὅτε τὸ πρῶτον ἡ σύμβασις ὑπεβλήθη πρὸς κύρωσιν τὸ θέρος τοῦ 1927 εἰς τὴν ἀσκοῦσαν νομοθετικὴν ἐξουσίαν Κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπήν, μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης ἤμην καὶ ἐγώ, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ καταστήσω κοινωνὸν τὴν Βουλὴν, ἑνὸς σοβαρωτάτου ἐπιχειρήματος, ἑνὸς μὴ σοβαρωτάτου ζητήματος τὸ ὁποῖον ἐγέννησεν τότε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὑπευθύνως, ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ γνωστὸς καὶ διά τὴν ἐντιμότητα καὶ διὰ τὴν ἐπιστημονικὴν καὶ στρατιωτικήν του ἱκανότητα, ὁ ἀντιστράτηγος Ἀλέξανδρος Μαζαράκης, ὁ ὁποῖος ὑπευθύνως εἶπεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι ἄνευ κυρώσεως τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, οὔτε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, οὔτε τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τοῦ Στρατοῦ ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην, διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας.

§115Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὀρθότατα.

§116Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μᾶς εἶπεν τότε ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐλθὼν αὐτοπροσώπως εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν μετὰ τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὰ ὅμορα Κράτη παρασκευάζονται στρατιωτικῶς καὶ ἐν τῇ στρατιωτικῇ των παρασκευῇ περιλαμβάνεται καὶ πρόγραμμα ὀργανώσεως ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπρομήθευον εἰς τὰ ὅμορα Κράτη τὰ ὅπλα καὶ τὰ φυσίγγιά των. Καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐργοστάσια κατασκευῆς ὅπλων δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐν Ἑλλάδι, διότι δὲν εἴμεθα τόσον πλούσιοι, ὥστε νὰ ὠργανώσωμεν τοιαύτην βιομηχανίαν, ἔχομεν ὅμως ἤδη ἑτοίμην μίαν βιομηχανίαν παρασκευῆς φυσιγγίων, βιομηχανίαν, ἡ ὁποία λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ἐμπορεύματος, τὸ ὁποῖον παράγει, δὲν δύναται νὰ ζήσῃ ἄνευ Κρατικῆς ἐνισχύσεως, τὴν ὁποίαν προτίθεται νὰ δώσῃ ἡ σύμβασις τοῦ καλυκοποιείου. Διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος τὴν ὑποχρέωσιν, ν’ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν καλυκοποιείου ἐντὸς μιᾶς ἑνδεκαετίας 450 ἑκατομμύρια φυσίγγια διαφόρου τύπου εἰς τιμὴν 7,2 £ κατὰ χιλιάδα. Ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλῶς, ὅτι τότε ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δικαιολογοῦσα τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς κύρωσιν τῆς συμβάσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι βάσις τῶν σκέψεών μας πρέπει νὰ εἶναι τὰ ἑξῆς δεδομένα εἰς ἁδρὰς γραμμάς· τιμὴ κατὰ χιλιάδα τῶν φυσιγγίων κατὰ τὴν σύμβασιν 7,2 £. Ἔναντι τούτων εἴχομεν μίαν ἄλλην προμήθειαν φυσιγγίων τοῦ Κράτους, ὅπως ἐτόνισεν ὁ κ. συνάδελφος εἰς τιμὴν 5,13 £ Μᾶς ἐτόνιζεν ὅμως μετ’ ἐπιμονῆς, ὅτι εἰς τὰς σκέψεις μας ἡ τιμὴ τῶν 5,3 ἢ 5,13 £ δὲν ἔπρεπεν οὐδόλως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ τοῦτο, διότι ἐπρόκειτο περὶ προμηθείας μικρᾶς σχετικῶς ποσότητος φυσιγγίων.

§117Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αἱ μικραὶ προμήθειαι πληρώνονται περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον;

§118Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούσατε καὶ τὴν δευτέραν δικαιολογίαν. Ἐπρόκειτο περὶ μικρᾶς προμηθείας ποσότητος φυσιγγίων, εἰς τὴν ὁποίαν συνηγωνίσθησαν δύο γνωστὰ ἐργοστάσια τοῦ ἐξωτερικοῦ μὲ ἀπόφασιν, νὰ μὴ ἔχουν κέρδη ἐκ τῆς προμηθείας αὐτῆς τῆς μικρᾶς μὲ ἀντικειμενικὸν ὅμως σκοπὸν νὰ ἐξοντώσουν τὴν Ἑλληνικὴν πολεμικὴν βιομηχανίαν, τὴν ἑταιρείαν δηλαδὴ τοῦ καλυκοποιείου. Ἑπομένως μᾶς εἶπον, ὅτι ἡ τιμὴ τῶν 5 καὶ τόσο τὴν ὁποίαν ἐπετύχομεν δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ παρ’ ἡμῶν ὑπ’ ὄψει, διότι τοιαύτην ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωμεν.

§119Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε; Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς: Ὅσα λέγετε, εἶναι ἀπολύτως ἀκριβῆ, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι δὲν ἐδόθησαν ἀκριβῶς ἐκ τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καθ’ ὅσον ὅτε τοιαῦτα διετυπώνοντο ὑπῆρχεν προσφορὰ τῆς Fabrique Nationale τοῦ Βελγίου, διὰ τὴν ἰδίαν προσφορὰν ὑπὸ τιμὴν 5,13 £.

§120Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρώτην φορὰν ἀκούεται τοῦτο. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπανειλημμένως ἔλαβε μέρος εἰς τὰς συζητήσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι συμμετεῖχον εἰς τὰς συζητήσεις τῆς ἐπιτροπῆς, ὄχι μόνον δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, μᾶς ἐτόνιζαν, ὅτι τὴν τιμὴν αὐτὴν δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωμεν αὐτὴν εἰς μέλλοντα διεθνῆ διαγωνισμόν. Μᾶς ἔλεγον, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων τὰ ὁποῖα εἶχαν αἱ ὑπηρεσίαι, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν τὰς ὁποίας εἶχον κάμη, ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον πιθανότητα δυνατὴν ν’ ἀποβλέψῃ τὸ Κράτος, εἶναι ἡ τιμὴ τῶν 6 £ ὀλίγον τι περισσότερον, ὀλίγον τι ἔλαττον, ἐπομένως γεννᾶται μία διαφορὰ κατὰ 1.2, £ ἐπὶ πλέον, καὶ ἐπομένως ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς διαφορᾶς περίπου 450.000 £ δι’ ὅλην τὴν προμήθειαν 450.000.000 φυσιγγίων, διαφορὰ ἡ ὁποία κατατεμνομένη εἰς ἕνδεκα ἐτησίας δόσεις μᾶς ἔκαμεν μίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ 10–12 ἑκατομμύρια ἐτησίως. Ἐὰν ἀπὸ αὐτὰ ἀφαιρέσωμεν τὸν φόρον καθαρᾶς προσόδου τὸν ὁποῖον, θὰ πληρώσῃ ἡ ἑταιρεία τοῦ καλυκοποιείου, φόρον τὸν ὁποῖον δὲν ἔχει νὰ εἰσπράξῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀπὸ ξένην ἑταιρείαν, ἡ τοιαύτη ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ τὸ ἀνάλογον ποσόν. Εἰς τὰς σκέψεις λοιπὸν τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἔσχε τοιαύτην ἐπίδρασιν, ἡ τοιαύτη κατηγορηματικὴ καὶ ἐπανειλημμένως δοθεῖσα βεβαίωσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς δὲν ἀνελάμβανε τὴν εὐθύνην τῆς ἀμύνης τῆς χώρας, ὥστε ὁμολογῶ, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐτάχθη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὑπῆρξε μία μειοψηφία δείξασα ἔμμονον προσπάθειαν, νὰ πείσῃ τὴν ἐπιτροπήν, ὅτι αἱ λεπτομερειακαὶ διατάξεις τῆς συμβάσεως ἦσαν ἀσύμφοροι πρὸς τὸ Δημόσιον. Καὶ προέβη ἡ μειοψηφία ἐκείνη μετὰ ζηλευτῆς οὕτως εἰπεῖν ἐπιμελείας εἰς ἀνάλυσιν τιμῶν, εἰς ἀνάλυσιν τῶν συστατικῶν στοιχείων ἑκάστου φυσιγγίου, καί εἰς μελέτην πόσον κοστίζει ἕκαστον στοιχεῖον. Ὅλη αὐτὴ ὅμως ἡ προσπάθεια δὲν εὕρισκεν ἀπήχησιν εἰς τὰς σκέψεις τῶν μελῶν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐφάνη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς διατεθειμένη νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἐπιχορήγησιν, οὕτως εἰπεῖν, ἐκ μέρους τοῦ Κράτους πρὸς τὴν ἑταιρείαν τοῦ καλυκοποιείου, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἄμυνα τῆς χώρας.

§121Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. 60 ἑκατομμύρια τὰ ὑπελόγιζεν ἡ ὑπηρεσία.

§122Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀκαταλόγιστα αὐτὰ σήμερον. Δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν.

§123Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Διὰ τὴν ἱστορίαν.

§124Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐκτὸς τοῦ κύρους καὶ τῆς φιλοπατρίας τοῦ Προέδρου αὐτῆς, ἔχει ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἄνδρα, ὁ ὁποῖος καὶ ὡς πολιτικὸς εἶναι γνωστὸς εἰς τὴν χώραν, ἀλλὰ καὶ ὡς πατριώτης ἔχει προσφέρει τόσας ὑπηρεσίας εἰς Ἐθνικοὺς ἀγῶνας, ὥστε καὶ ἡ ἰδική του ἀγάπη πρὸς τὴν πατρίδα οὔτε πόρρωθεν δύναται νὰ τεθῇ ἐν ἀμφιβόλῳ, ἔχει δὲ συμπαραστάτην ἀξιωματικὸν ἀνώτατον ἐπίσης ἱκανὸν ὅσον καὶ ὁ κ. Μαζαράκης, ἐπίσης ἔντιμον, ὅπως καὶ ἐκεῖνος, ὥστε ὁμολογῶ, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον εὑρίσκομαι εἰς μίαν κατάστασιν ποὺ δὲν δύναμαι νὰ καταλάβω πῶς ἡ ὑπηρεσία τότε τοῦ ὑπουργείου καὶ ὁ ὑπουργὸς κ. Μαζαράκης μᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἄνευ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως δὲν ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς ἀμύνης τῆς χώρας, ἐνῷ σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ζητεῖ τὴν κατάργησιν αὐτῆς.

§125Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος ὁ ὑπουργὸς νομίζω, ὅτι μετέβαλε γνώμην.

§126Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶπον ὅτι ἐρυμουλκήθη.

§127Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ εὑρισκόμενος πρὸ ποιοτικῆς τῆς συγκροτήσεως τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, οἵαν προηγουμένως ἐτόνισα δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ νὰ ψηφίσω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς συμβάσεως. Οὐχ’ ἧττον ὅμως καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὀφείλει νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ πάλιν νὰ τονίσω τὴν λέξιν «κατάργησιν».

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν; Ὁ κ. Μαζαράκης εἶχεν ὑποβάλῃ καὶ τὸ σχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς συμβάσεως.

§129Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ τροποποιήσεως.

§130Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν εἰδικότητα ἔχω εἰς τὰ στρατιωτικά. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὡς μέλος καὶ ἐγὼ εἶχον καθῆκον νὰ μορφώσω μίαν γνώμην κατὰ συνείδησιν. Εὑρεθεὶς πρὸ μιᾶς τοιαύτης κατηγορηματικῆς δηλώσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς ὑπηρεσίας, ἐκηρύχθην τότε ὑπὲρ τῆς ἀπόψεώς των. Ἡμεῖς, οἱ μὴ στρατιωτικοί, δὲν γνωρίζωμεν τὰ πράγματα, καὶ ὅταν ἔρχεται ἕνας ὑπουργὸς καὶ λέγει, ὅτι δὲν δύναμαι ν’ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην τῆς ἀμύνης τῆς χώρας καὶ ὅταν εἰς ἕνα πόλεμον θὰ δώσωμεν καὶ τὴν τελευταίαν ἡμῶν πεντάραν καὶ τὸ αἷμα μας, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς τὴν εὐθύνην τῆς ἀπορρίψεως μιᾶς συμβάσεως, διὰ νὰ ματαιώσωμεν τὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Ταῦτα λέγω διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν στάσιν μου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην. Κατόπιν, μὴ ἔχων οὐδεμίαν εἰδικότητα εἰς τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα, δὲν παρηκολούθησα τὸ ζήτημα, διὰ νὰ ἐξεύρω τί ἔγινεν καὶ ποίαν ἐξέλιξιν ἔλαβεν. Ἐὰν ἔλαβον σήμερον τὸν λόγον, τὸν ἔλαβον ἀφ’ ἑνός, διὰ νὰ δικαιολογήσω, ὅπως εἶπον, τὴν στάσιν μου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, διὰ νὰ ἐκφέρω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου, ὡς νομικός, ὅσον ἀφορᾶ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, τὸ κανονίζον τὰς νομικὰς συνεπείας μεταξὺ Κράτους καὶ ἑταιρείας καλυκοποιείου μετὰ τὴν κατάργησιν αὐτῆς τῆς συμβάσεως. Κύριοι βουλευταί, καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν ὑμῶν ἀκόμη Κυβερνητικὸν σχέδιον, δὲν ὁμιλεῖ περὶ ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως. Ὁμιλεῖ περὶ καταργήσεως. Καὶ λέγει (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἄρθρον 1. Καταργεῖται ἡ ἀπὸ 3 Ὀκτωβρίου σύμβασις.

§131Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἀκυροῦται ἔπρεπε νὰ εἴπῃ.

§132Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις παραδέχεται τὴν σύμβασιν ἰσχύουσαν μέχρι τῆς καταργήσεώς της. Ἀκούω φωνὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πειραιῶς συναδέλφου, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴπῃ «ἀκυροῦται».

§133Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κατ’ ἄλλην γνώμην, εἶναι ἄκυρος καὶ χωρὶς νὰ τὸ εἴπῃ.

§134Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τυχαία καὶ συμπτωματικὴ ἡ φράσις τοῦ Κυβερνητικοῦ σχεδίου. Ἡ λέξις καταργεῖται εἶναι καὶ ἐπιστημονικῶς ὀρθή, καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπιβεβλημμένη. Δὲν λέγει τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον «ἀκυροῦται», διότι δὲν ἠδύνατο νὰ εἴπῃ «ἀκυροῦται». Καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ἀκυροῦται διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Ἡ σύμβασις τοῦ καλυκοποιείου ἐγένετο ἐπὶ Παγκάλου καὶ ἐκυρώθη διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος ἐκδοθέντος ὑπὸ τῆς παγκαλικῆς Κυβερνήσεως. Μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ Παγκάλου καὶ τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν τῆς παρελθούσης Βουλῆς, ὅτε ἀνέλαβεν τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ἓν ἐκ τῶν βασικῶν, θεμελιωδῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα εἶχε νὰ λύσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἦτο τὸ ζήτημα τῆς τύχης τῶν Παγκαλικῶν διαταγμάτων, καὶ τῶν ἄλλων Κυβερνητικῶν πράξεων. Καὶ διὰ ψηφίσματος τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1927 καθώρισε τὴν τύχην τῶν διαταγμάτων ἐκείνων. Βάσις τοῦ ψηφίσματος εἶναι, ὅπως ἐψηφίσθη, ὅτι ὅλα ἐκεῖνα τὰ διατάγματα, ὅλαι ἐκεῖναι αἱ συντακτικαὶ πράξεις καὶ ἄλλου εἴδους ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἔγκυροι καὶ ἰσχυραί. Καὶ κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου, καὶ ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου, εἶχεν τὸ δικαίωμα ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία νὰ τροποποιήσῃ ἢ νὰ καταργήσῃ τὰς πράξεις ἐκείνας. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ πρακτικὰ τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς ἐκείνης. Εἶναι τὰ πρακτικὰ τῶν συζητήσεων τῆς 14ης Φεβρουαρίου 1927. Δύο τάσεις, δύο νομικαὶ ἀντιλήψεις, ὑπεστηρίχθησαν τότε. Μία τὴν ὁποίαν ἐξεπροσώπει ὁ ἀείμνηστος Τσιτσεκλῆς, ὁ γνωστὸς νομομαθής, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξεν, ὅτι ἔπρεπε κατ’ ἀρχὴν ὅλα τὰ παγκαλικὰ διατάγματα νὰ θεωρηθοῦν, ὡς ἄκυρα καὶ ὅσα ἤθελεν ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία νὰ κυρώσῃ (ἀναγινώσκει). «Π. Τσιτσεκλῆς συνεχίζων λέγει ὅτι «...ὡς βάσις πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ἄκυρον τῶν πράξεων τούτων, νὰ κρατήσῃ δὲ δι’ ἑαυτὴν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ τὸ δικαίωμα τῆς κυρώσεως». Ἡ τοιαύτη ὅμως ἄποψις τοῦ Τσιτσεκλῆ δὲν ἐγένετο δεκτή. Ἐπολεμήθη δὲ ὑπὸ δύο τῶν κυριωτέρων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Οἰκουμενικῆς, τῶν κυριωτέρων, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς μορφώσεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως, ὑπὸ τοῦ τότε ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων κ. Καφαντάρη καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος κ. Τσαλδάρη, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν, ὅτι θεωροῦνται ἔγκυροι αἱ πράξεις. Οὕτως ὁ κ. Καφαντάρης, ἀπαντῶν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ, λέγει: (ἀναγινώσκει). «Ὁ κ. Καφαντάρης λέγει, ὅτι κατὰ τεκμήριον ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ πάντα τὰ νομοθετήματα τῆς δικτατορικῆς περιόδου, ὡς ἔγκυρα, διαρκούσης τῆς διὰ τοῦ ψηφίσματος τιθεμένης περιόδου. Δὲν δύναται νὰ ἀναστατωθῇ ὅλη ἡ κρατοῦσα ἤδη κατάστασις».

§135Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πάντοτε ὑπὸ αἵρεσιν ὅμως.

§136Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἀρχὴν ὡς ἔγκυρος. Δὲν ὑπάρχει αἵρεσις ἐγκυρότητος κ. ὑπουργέ. Εἶναι, ἔγκυροι μέχρι καταργήσεως, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν καταργοῦνται εἶναι ἔγκυροι ἄνευ οὐδεμιᾶς αἱρέσεως. Ὁ δὲ κ. Τσαλδάρης ἀπαντᾶ ὅτι (ἀναγινώσκει). «Μετὰ τὴν πάροδον τοῦ ἔτους καταργοῦνται καὶ δὲν δύνανται πλέον νὰ λειτουργήσουν τὰ διατάγματα αὐτά, ἀλλ’ αἱ συνέπειαι αὐτῶν, αἱ δημιουργηθησόμεναι μέχρι τότε ὑποχρεώσεις, μέχρι τῆς καταργήσεως, δηλαδὴ τῆς παρόδου τοῦ ἔτους εἶναι νόμιμοι καὶ καλῶς ἔχουσι δὲν συγκαταργοῦνται καὶ αὐταί». Ἑπομένως ἀπὸ ἀπόψεως ἑρμηνευτικῶν ἐφοδίων ἔχομεν σαφῆ τὴν δήλωσιν δύο ἐκ τῶν μελῶν τῆς τότε Κυβερνήσεως, τῶν ἐκπροσωπούντων τότε τὴν μεγαλειτέραν Κοινοβουλευτικὴν δύναμιν, ἑπομένως κατὰ τεκμήριον ἐκπροσωπούντων τὴν βούλησιν τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἀσκούσης συντακτικὰ δικαιώματα.

§137Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἔχει καὶ συντακτικὴν δύναμιν ἡ γνώμη αὐτή.

§138Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως περὶ ψηφίσματος πρόκειται.

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν ἐπηκολούθησε ψήφισμα καὶ εἶναι συντακτικὸν τότε ἔχομεν τὸ ψήφισμα.

§140Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἑρμηνευτικὸν στοιχεῖον λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς καὶ τῶν ἐκπροσωπούντων τὴν πλειοψηφίαν. Οὕτω διὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1910, ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψει αἱ ἰδικαί σας γνῶμαι.

§141Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠξεύρετε πόσον ἀσταθὲς εἶναι τὸ τεκμήριον, ἀφοῦ ὁ ἑρμηνευτὴς δὲν δεσμεύεται ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰσάγοντος τὸν νόμον ὑπουργοῦ λέγοντος ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν τὸν ἀντιλαμβάνεται.

§142Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἐμὴν γνώμην—δὲν θέλω δὲ νὰ ἐπιβάλω τὴν γνώμην μου, ὡς νομικὸς ὁμιλῶ καὶ νομικὴν γνώμην διατυπώνω—ἀπὸ ἀπόψεως ἑρμηνευτικῆς αἱ δηλώσεις τῶν κ. κ. Καφαντάρη καὶ Τσαλδάρη δὲν ἀφήνουν καμμίαν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ψηφίσματος.

§143Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καθ’ ὑμᾶς αὐτὴ ἡ σύμβασις μᾶς δεσμεύει ὁριστικῶς; Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν ἀκυρώσωμεν;

§144Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· εἶναι καταργητέα. Ἀλλὰ πρόκειται, διὰ τὰς νομικὰς συνεπείας τῆς καταργήσεως.

§145Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ ζήτημα τῶν συνεπειῶν, θὰ σᾶς ἀκούσω μετὰ προσοχῆς, διότι εἶναι τὸ κυριώτερον μέρος τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ θέλω νὰ ἠξεύρω τοῦτο, διότι ἂν ἡ σύμβασις εἶναι ἔγκυρος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος ποῦ ἐξεδόθη δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν καταργήσωμεν μονομερῶς.

§146Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν καταργοῦμεν, διότι τὸ ψήφισμα λέγει ναὶ μὲν εἶναι ἔγκυρος, ἀλλὰ δύναται νὰ καταργηθῇ.

§147Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τοῦ λοιποῦ;

§148Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ λοιποῦ.

§149Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δικαιούμεθα νὰ τὴν καταργήσωμεν, διὰ τὸ μέλλον. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς θὰ ρυθμισθοῦν αἱ οἰκονομικαὶ συνέπειαι.

§150Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι δὲν ἐξεφράσθην καλῶς. Δὲν ὑποστηρίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ τὸ καταργήσωμεν. Καὶ ὁ κ. Τσαλδάρης δὲν εἶπε τοῦτο.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§152Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως, ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῶν δικτατορικῶν πράξεων. Γνωρίζομεν ὅλοι, ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα μιᾶς ἐπαναστάσεως, ἐὰν κατισχύσῃ. Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἡ ὁποία ἦλθεν κατόπιν, ὅταν ἔκαμε τὸ ψήφισμα, ἔδωσε μίαν ἐξουσίαν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς μὲ ὡρισμένην διαδικασίαν ἡ ὁποία διὰ τῆς δυνάμεως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως εἶναι πλέον ἀπόλυτος καὶ δύναται νὰ ἐπιφέρῃ, ὅτι θέλῃ ἐκ τοῦ παρελθόντος. Ἀλλ’ ἐδῶ ἡ βάσις τοῦ ζητήματος εἶναι αἱ συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι κατηρτίσθησαν ὑπὸ μιᾶς de facto Κυβερνήσεως, ποῖα ἀποτελέσματα ἔχουν; Ἐπὶ τούτου ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἰδιαιτέρως τὸ ζήτημα, ἔλαβεν δὲ καὶ ἄλλοτε ἡ Κυβέρνησις ἀφορμήν τὸ νὰ ἐξετάσῃ, προεκάλεσε δὲ καὶ γνωμοδότησιν τῶν καλλιτέρων νομομαθῶν καὶ νομίζω, ὅτι ἡ γνωμοδότησις ἐδόθη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκεῖ δὲ θὰ ὑπάρχῃ ἡ γνωμοδότησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον καὶ ἔχει ἐξετασθῆ πανταχοῦ, διότι δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς, διὰ τὴν ἀνθρωπότητα de facto Κυβερνήσεις ἐσχηματίσθησαν εἰς ὅλα τὰ Κράτη, ἔχουν δὲ συγγραφῆ ἄπειρα ἄρθρα, περὶ τῶν de facto Κυβερνήσεων καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν πράξεων αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῶν de facto Κυβερνήσεων, εἶναι αὐτὰ ἰσχυρά, ἐδημιούργησαν νομίμους συνεπείας τὰ διατάγματα ἐκεῖνα; Ἦλθε κατόπιν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ἡ ὁποία διὰ νά λυθῇ ἀπὸ τῆς δεσμεύσεως τῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας ἠδύναντο νὰ ἔχουν τὰ διατάγματα τῆς de facto Κυβερνήσεως, ἔκαμε τὸ ψήφισμα εἰς τὸ ὁποῖον λέγει σᾶς παρέχω ὡς Συντακτικὴ συνέλευσις τὴν δύναμιν νὰ τὰ καταργήσητε, νὰ τὰ ἀκυρώσητε, νὰ τὰ δεχθῆτε. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ψηφίσματος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἡ διαδικασία, ἡ ὁποία κατηρτίσθη διὰ τοῦ ψηφίσματος ἔλαβεν χώραν καὶ ἔφερεν ὡρισμένα ἀποτελέσματα. Αὐτὰ πλέον θὰ ἰσχύσουν. Μάλιστα, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι εἰς τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο ἐλήφθη πρόνοια, ὥστε νὰ ὁρισθοῦν καὶ αἱ δυναταὶ συνέπειαι αἱ δυνάμεναι νὰ κανονίζωνται, διὰ νόμου δεδομένου, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν δικαιώματα κτηθέντα, διὰ τῶν διαταγμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προστατεύονται ἐκ τοῦ Συντάγματος, δὲν δυνάμεθα, δι’ ἄλλου νόμου νὰ τὰ καταργήσωμεν. Δὲν γνωρίζω ἂν ἔγινα ἀρκετὰ σαφὴς κατὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι εἰς ἐκεῖνο τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ ἔχω πρόχειρον ἐκανονίσθη καὶ ποῖαι θὰ εἶναι αἱ συνέπειαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέλθουν συνεπείᾳ τῆς διαδικασίας ἐκείνης, καὶ ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπουν, ἀκυρώνω καὶ κανονίζω τὰς συνεπείας καὶ ἂν ἐζημιώθη νὰ μὴ ἔχῃ δικαίωμα ἀποζημιώσεως, ἢ τὸ κανονίζω ἄλλως, ἠδύνατο δὲ νὰ γίνῃ τοῦτο εἰς τὸ ψήφισμα τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ὅταν ἡ Βουλὴ ἤσκει δικαιώματα Συντακτικῆς συνελεύσεως, καὶ ἦτο κυρίαρχος. Δὲν ἠδύνατο ὅμως ἄλλο ψήφισμα μεταγενέστερον, ὅταν δὲν ἦτο συνέλευσις πλέον, νὰ δώσῃ τοιαῦτα δικαιώματα μέχρι τοῦ σημείου, νὰ καταργήσῃ καὶ τὰ δικαιώματα τὰ προστατευόμενα ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Τὸ δεύτερον, ποῖα ἀποτελέσματα ἐπέφερον αἱ τροποποιήσεις ἐκεῖναι εἰς τὰ διατάγματα αὐτὰ συνεπείᾳ τῆς διαδικασίας, τὴν ὁποίαν ὥρισε τὸ ψήφισμα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Καὶ τὸ ψήφισμα αὐτὸ παρεῖχεν ἐξουσίαν συντακτικήν. Κατόπιν μετὰ τὴν πάροδον τὴν χρονικήν, θὰ ἐξετάσωμεν ποίας συνεπείας εἶχεν. Καί νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει συνταγματικῶς προστατευόμενον δικαίωμα πρέπει νὰ διατηρηθῇ. Ἀπὸ αὐτὰς τὰς τρεῖς ἀπόψεις πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι τὰ δικτατορικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα ὁρίζουν, ὅτι θὰ ὑποβληθῶσιν πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Βουλήν, αὐτῶν τῶν διαταγμάτων τὸ κῦρος δὲν ἐπέρχεται, ἐφ’ ὅσον ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ διατηροῦνται ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς ψηφίσεως. Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν εἶναι τὰ δικτατορικὰ διατάγματα, εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς κυρώσεως τῆς Βουλῆς. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῶν δικτατορικῶν εἶναι ἐξεταστέον ἂν θὰ διατηρήσωσι τὴν ἰσχύν των ἢ ὄχι.

§153Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον εὗρον εἰς τὰ πρακτικὰ εἶναι σαφές. Λέγει, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις καὶ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους δύναται νὰ κυρωθῶσιν (ἀναγινώσκει). «Μετὰ τὴν πάροδο τοῦ ἔτους καταργοῦνται αὐτοδικαίως, ὅσα ἐκ τῶν ἀνωτέρω διαταγμάτων, πράξεων, συμβάσεων ἢ ἐργολαβιῶν δὲν ἐκυρώθησαν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἐκτὸς τῶν ἐκδοθέντων.....»

§154Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσίν σας, ἐὰν δὲν κάνω λάθος, φαίνεται, ὅτι ἡ λέξις κατάργησις καὶ ἡ λέξις ἀκύρωσις εἶναι ἰσοδύναμοι.

§155Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀκύρωσις καὶ κατάργησις βεβαίως δὲν εἶναι τὸ αὐτό.

§156Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ψήφισμα μεταχειρίζεται τὰς δύο λέξεις, ὡς ἰσοδυνάμους.

§157Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι κύριοι.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἐτέθησαν αἱ δύο φράσεις.

§159Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ (ἀναγινώσκει) «ἐν περιπτώσει ἀκυρώσεως...»

§160Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί ἐννοεῖ μὲ αὐτὸ τὸ «ἐν περιπτώσει ἀκυρώσεως...»

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει ν’ ἀναγνώσητε ὁλόκληρον τὴν παράγραφον αὐτήν. (ἀναγινώσκει) «ἐν περιπτώσει ἀκυρώσεως κατὰ τ’ ἀνωτέρω δικαίωμα οἱασδήποτε ἀποζημιώσεως δὲν ὑφίσταται, διὰ δὲ τὰς λοιπὰς περιπτώσεις...»

§162Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει) «ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος ..... νὰ ἀκυροῦνται ἢ νὰ καταργοῦνται.»

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί σημαίνει λοιπὸν «καταργοῦνται ἢ ἀκυροῦνται»; Θὰ μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ εἴπω, ὅτι ὁ νομοθέτης ἐκεῖνος ἠκριβολόγησε πολὺ ὀλίγον καὶ μᾶς ἔθεσεν εἰς αὐτὴν τὴν δυσχέρειαν. Πότε θὰ ἀκυρῇ καὶ πότε θὰ καταργῇ.

§164Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία εἰσήγαγε τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία ἐψήφισε ἤθελαν νὰ δώσουν εἰς αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν σχετικῶς μὲ τὰ διατάγματα ν’ ἀκυρῇ ἢ νὰ καταργῇ. Περαιτέρω αἱ νομικαὶ συνέπειαι αἱ ὁποῖαι γεννῶνται ἐκ τῆς αʹ ἢ βʹ διαδικασίας δύναται κατὰ νόμον νὰ εἶναι διάφοροι, διότι καὶ ἄλλαι περιπτώσεις ἀκυρότητος ὑπάρχουν. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ οὐδεμία συνέπεια. Τὰς συνεπείας αὐτὰς αἱ ὁποῖαι θὰ γεννηθοῦν ἐν περιπτώσει καταργήσεως θέλουσα ἡ συνέλευσις νὰ κανονίσῃ κατὰ τὴν θέλησίν της ὥρισεν περαιτέρω τί θὰ γίνῃ. Καὶ ὥρισεν τὰς συνεπείας ἐν περιπτώσει ἀκυρότητος καὶ ἐν περιπτώσει καταργήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ ψηφίσματος. Τώρα κάμετε, ὅτι θέλετε. Θέλετε νὰ τὸ ἀκυρώσητε, ἀκυρώσατέ το, θέλετε νὰ τὸ καταργήσητε, καταργήσατέ το. Σᾶς δίδει μίαν ἐξουσίαν νὰ κανονίσητε καὶ τὰς συνεπείας, εἶναι ἀπόφασις συντακτικῆς συνελεύσεως ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ παράσχῃ τοιαῦτα δικαιώματα καὶ ἀποτέλεσμα τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου.....

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Συγνώμην μοὶ ἐπιτρέπετε, σᾶς διακόπτω πάλιν. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο χρήσιμον νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν διὰ νὰ περιορίσωμεν τὴν συζήτησιν. Ὑπάρχει τις ὁ ὑποστηρίζων, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσωμεν αὐτὴν τὴν σύμβασιν;

§166Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν τότε νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα περιορίζεται εἰς τοῦτο. Δυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν ὅπως φαίνεται, εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ τὸ πράξωμεν ἀλλὰ πῶς θ’ ἀφήσωμεν νὰ ρυθμισθοῦν αἱ συνέπειαι τῆς τοιαύτης καταργήσεως; θὰ τὰς ρυθμίσωμεν νομοθετικῶς ἢ δικαστικῶς; Νομίζω οὕτως ἔχει τὸ ζήτημα. Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι;

§168Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ μέρους μου τοὐλάχιστον μάλιστα.

§169Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφαρμοζομένου τοῦ ψηφίσματος ἔχει ἐπέλθῃ κατάργησις.

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς ἐρωτήσω. Δύναται νὰ καταλύσῃ ἕνας νόμος τὰς συνεπείας; Τὸ ζήτημα θὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων. Ποῖα δικαιώματα ἐκ τῆς συμβάσεως ἀπέκτησαν; Τὰ ἐκ τῆς συμβάσεως δικαιώματα τὰ κεκτημένα μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ παροραθῶσιν.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν μένομεν σύμφωνοι, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσωμεν αὐτὴν τὴν σύμβασιν διὰ τὸ μέλλον. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς θὰ ρυθμισθῶσιν αἱ συνέπειαι τῆς ἰσχύος μέχρι τῆς καταργήσεως.

§172Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί λέγει τὸ ψήφισμα;

§173Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τῆς ὑφισταμένης συμβάσεως.

§174Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε, νὰ ρυθμίσωμεν τὰς συνεπείας τοῦ νόμου. Ὁ ρήτωρ φαίνεται νὰ ὑποστηρίζῃ, ὅτι δὲν εἶναι σωστόν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν παραπέμψωμεν εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν. Λοιπὸν ἤθελον νὰ γνωρίζω, ἐὰν οὕτως τίθεται τὸ ζήτημα.

§175Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφαρμοζομένου τοῦ ψηφίσματος τὸ ὁποῖον ἔχει συντακτικὴν ἰσχύν, ἡ σύμβασις πρέπει νὰ θεωρηθῇ κατηργημένη ἀπὸ Αὐγούστου τοῦ 1928, διότι ἐντὸς ἔτους ὤφειλεν ἢ νὰ κυρωθῇ ἢ ν’ ἀκυρωθῇ. Μὴ κυρωθεῖσα κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο, θεωρεῖται κατηργημένη αὐτοδικαίως.

§176Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὥστε δὲν ἔχει ἀνάγκην καταργήσεως.

§177Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι εἶναι σαφὲς τὸ πρᾶγμα. Τί θὰ γίνῃ λοιπὸν τώρα; Τὸ ψήφισμα λέγει, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν δύναται νὰ ζητηθῇ ἀποζημίωσις ἄλλη παρὰ μόνον ἡ θετική. Ὥστε, νομίζω, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοποιημένον.

§178Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, δὲν διερμηνεύει καλὰ τὸ ψήφισμα.

§179Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει καὶ δήλωσις τοῦ κ. Καφαντάρη.

§180Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἐντὸς τοῦ ἔτους δὲν διέλθῃ τῆς διαδικασίας τῆς καθοριζομένης, τί θὰ γίνῃ;

§181Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ καταργηθῇ.

§182Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν καταργοῦνται ἀμέσως. Ὑπάρχει ἓν ἄλλο ζήτημα ἄξιον προσοχῆς. Διὰ τοῦ ψηφίσματος καταργεῖται αὐτοδικαίως ἢ ὄχι; Ὑπάρχουσι δύο ἀπόψεις ὄχι εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ἐκτὸς αὐτῆς. Ἡ μὲν μία δέχεται, ὅτι ἡ διάρκεια τοῦ ἔτους εἶναι ἀνεξάρτητος τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλη γνώμη τὴν ὁποίαν συμμερίζομαι καὶ ἐγὼ καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἴσχυεν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ὑπάρξεως τῆς Οἰκουμενικῆς ἐντὸς τοῦ ἔτους. Ἀφοῦ λοιπὸν διελύθη, δὲν ἔχει σημασίαν ἡ διάταξις ἐκείνη, ὅτι δηλαδὴ μετὰ πάροδον ἔτους ὅσα δὲν κυρωθῶσι καταργοῦνται.

§183Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ. Ἡ γνώμη σας ποία εἶναι;

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθοῦν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ.

§185Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελεν, αὐτὰ τὰ νομοθετικὰ διατάγματα νὰ ἰσχύουν ἐπ’ ἄπειρον καὶ ἐσκέφθη, ὅσα μὲν ἐκ τούτων κρίνονται ὡς ὀρθὰ καὶ σκόπιμα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὀφείλει αὕτη, νὰ τὰ εἰσαγάγῃ πρὸς κύρωσιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν φροντίσῃ νὰ τὰ εἰσαγάγῃ ἐντὸς ἔτους πρὸς κύρωσιν σημαίνει, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖα καὶ πρέπει ν’ ἀκυρωθοῦν, καὶ νὰ καθαρισθῇ αὐτὸς ὁ βόθρος τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων.

§186Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι, τοὐναντίον, εἶπεν ὅτι εἶναι ἔγκυρα.

§187Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποτέ. Περὶ τούτου ἔχομεν καὶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Καφαντάρη. Τώρα ἡ Οἰκουμενικὴ διελύθη πρὸ τῆς λήξεως τῆς χρονικῆς αὐτῆς περιόδου καὶ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ἂν χωρῇ ἀκυρότης καὶ πέραν αὐτῆς. Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν μεταβάλλουν τὰς διατάξεις τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον θέλει, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐκυρώθησαν, νὰ εἶναι κατηργημένα.

§188Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐγεννήθη καὶ εἰς τὴν ἄλλην Βουλήν, ἡ ἐπιτροπὴ δὲ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, εἰς ἣν ὑπεβλήθη σχέδιον νόμου κανονίζον τὸ ζήτημα τῶν ἐπὶ δικτατορίας ἐκδοθέντων διαταγμάτων, ἔκρινε σκόπιμον νὰ προσκαλέσῃ δύο ἀνωτάτους δικαστικοὺς λειτουργούς, τὸν Πρόεδρον καὶ τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ νὰ ζητήσῃ, ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ψηφίσματος σχετικῶς μὲ τὴν ἐνιαύσιον προθεσμίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ καὶ οἱ νομομαθεῖς ἀπεφάνθησαν, ὅτι ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ Οἰκουμενικὴ καὶ δὲν ὑποβάλλονται εἰς κύρωσιν τὰ διατάγματα ἐκεῖνα, ἔπαυσαν ἰσχύοντα, ἐφ’ ὅσον ὅμως κατηργήθη ὁ ὅρος καὶ ἔπαυσεν ἡ Οἰκουμενικὴ ἔπαυσεν ἡ προθεσμία. Εἶναι δὲ τοῦτο σοβαρόν, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ προκειμένης συμβάσεως, ὑπάρχει σωρεία διαταγμάτων προστατευόντων δίκαια, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ἀπόφασις, ὅτι καταργοῦνται. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἰσχύουν, πρέπει νὰ εἰσηγηθῇ νόμον περὶ καταργήσεως ἢ ἀκυρώσεως. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη κατηγορία διαταγμάτων, ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς εἰδικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Καὶ ἐκεῖνα, ἐφόσον παρῆλθεν ἡ τετράμηνος προθεσμία, ἠτόνησαν.

§189Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἀπόδειξις, ὅτι ἠτόνησεν ἡ προθεσμία εἶναι, ὅτι ἔλαβον ἀποφάσεις καὶ κατ’ Αὔγουστον περὶ τοῦ πῶς, θὰ ρυθμισθῶσι τὰ διατάγματα.

§190Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται διὰ νόμου ἡ Κυβέρνησις, νὰ ρυθμίσῃ τὰς νομικὰς συνεπείας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπακολουθήσωσιν τὴν κατάργησιν τῆς συμβάσεως· ναὶ ἢ ὄχι; Ἐγὼ νομίζω ὅτι, εἴτε ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως γίνῃ δεκτή, εἴτε ἡ γνώμη τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, τὸ ζήτημα, ὅπως τίθεται καὶ ὅπως ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν, κατ’ οὐδὲν μεταβάλλεται. Τοῦτο δὲ διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, τὸ Ν. Δ. τὸ κυροῦν τὴν κρινομένην σύμβασιν ἔπαυσεν ἰσχύον, καταργηθὲν αὐτοδικαίως ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1928. Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἡ ἰσχὺς τοῦ διατάγματος, θὰ παύσῃ ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ καταργητικοῦ νόμου. Διὰ τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑποστηρίζω, ἡ γνώμη τοῦ κ. Παπαναστασίου μοὶ εἶναι μᾶλλον ἀρεστή, διότι μοὶ εἶναι μᾶλλον ὠφέλιμος καὶ ἐξυπηρετικὴ τῶν ἀπόψεων τῶν ἰδικῶν μου. Διότι ἂν δεχθῶμεν, ὅτι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Φεβρουαρίου ἔπαυσεν ἰσχύουσα ἡ σύμβασις, ἔπαυσεν ἔχον νομοθετικὴν ἰσχὺν τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐκύρωσεν αὐτήν. Θὰ ἦτο δὲ πρωτοφανές, θὰ ἔχωμεν πρωτοφανὲς γεγονός, νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος μετὰ ἕν ὁλόκληρον ἔτος ἀπὸ τῆς ἀτονήσεως τῆς νομικῆς ἰσχύος τοῦ διατάγματος ἐκείνου καὶ νὰ κανονίζῃ σήμερον, μὲ ἀναδρομικὴν μάλιστα ἰσχύν, νομικὰς συνεπείας ἑνὸς αὐτοκαταργηθέντος διατάγματος. Θὰ ἦτο δι’ ἐμὲ ἡ θέσις τοῦ Κράτους ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀκόμη δυσχερεστέρα ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον, ὁπότε ἐπιχειρεῖ νὰ ρυθμίσῃ δι’ ἑνὸς καταργητικοῦ νόμου τὰς νομικὰς συνεπείας. Ὑποστηρίζω, ὅτι τὸ Κράτος δὲν δύναται, διὰ νόμου τὸν ὁποῖον τοῦτο μονομερῶς καταρτίζει ἄνευ γνώμης καὶ ἄνευ συμπράξεως τοῦ ἀντισυμβαλλομένου μέρους, νὰ καταργήσῃ μίαν σύμβασιν ἰσχύουσαν μέχρι μιᾶς ὡρισμένης χρονικῆς περιόδου καὶ νὰ καθορίζῃ μόνον του τὰς νομικὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης καταργήσεως. Καὶ τοῦτο, διότι ἔχομεν συνταγματικὰς διατάξεις ποὺ τὸ ἀπαγορεύουν. Οὕτως, ἔχομεν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου. Ὅταν δὲ λέγομεν Ἕλληνες, ἐννοοῦμεν ὄχι μόνον τὰ φυσικὰ πρόσωπα, ἀλλὰ καὶ τὰ νομικὰ πρόσωπα τὰ ἀνεγνωρισμένα κατὰ τὸ Ἑλληνικὸν δίκαιον. Καὶ τοιοῦτον πρόσωπον εἶναι ἡ ἑταιρεία τοῦ καλυκοποιείου, ἡ ὁποία συνεβλήθη μὲ τὸ Κράτος, ὡς ἰδιώτης πλέον, ἐπὶ τῇ βάσει ἰσχυόντων νόμων, οἱ ὁποῖοι καθωρίζουν ὡρισμένα δικαιώματα καὶ ὡρισμένας ὑποχρεώσεις πρὸς ἀμφότερα τὰ συμβαλλόμενα μέρη. Κατὰ θεμελιώδεις δὲ διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος δικαίου καθορίζονται κατὰ γενικὸν τρόπον καὶ κατὰ τρόπον ἴσον δι’ ὅλους τοὺς Ἕλληνας, καὶ ἑπομένως κατὰ τρόπον σύμφωνον μὲ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ Συντάγματος, αἱ νομικαὶ συνέπειαι μιᾶς καταργουμένης συμβάσεως, αἱ ἀρχόμεναι μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς συμβάσεως. Δὲν βλέπω λοιπὸν κατὰ τίνα τρόπον, κατὰ ποίαν ἀντίληψιν δικαίου, θὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος καὶ θὰ εἴπῃ, δι’ ὅλας τὰς συμβάσεις ὑπάρχουν ὡρισμέναι νομικαὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι καθορίζουν—ἀδιάφορον κατὰ τίνα τρόπον—πάντως κατὰ τρόπον τὸν ὁποῖον καθορίζει τὸ Ἑλληνικὸν δίκαιον τὸ ἐν Ἑλλάδι ἰσχῦον τὰς συνεπείας τῶν καταργουμένων συμβάσεων καὶ νὰ εἴπῃ κάμνω ἐξαίρεσιν διὰ μίαν περίπτωσιν ἀδιάφορον ποίαν καὶ καθορίζει μονομερῶς ἄλλως τὰς νομικὰς συνεπείας τῆς καταργουμένης συμβάσεως μόνον δι’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, ἐξαιρουμένης δὲ τῆς περιπτώσεως αὐτῆς, παραμένει πάντοτε ἡ γενικὴ ἀρχὴ τοῦ κειμένου δικαίου. Μία τοιαύτη ἀντίληψις ἀντίκειται εἰς τὰς στοιχειώδεις ἀρχὰς τοῦ δικαίου καὶ εἰς τὴν ρητὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Συντάγματος τοῦ καθορίζοντος πλήρη ἰσότητα μεταξὺ ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ἀντίκειται ὅμως καὶ εἰς ἄλλην διάταξιν τοῦ Συντάγματος, τὴν τοῦ ἄρθρου 5, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἀσκεῖται ὑπὸ δικαστηρίων ἀνεξαρτήτων, ὑπαγομένων μόνον εἰς τοὺς νόμους. Ἡ ἁρμοδιότης τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας εἶναι νὰ τέμνῃ τὰς διαφορὰς τὰς ἐγειρομένας μεταξὺ τῶν προσώπων. Ἐδῶ ἔχομεν πρὸ ἡμῶν μίαν διαφορὰν μεταξὺ Κράτους καὶ ἰδιώτου. Κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Συντάγματος, ἡ διαφορὰ αὐτὴ ὀφείλει νὰ παραπεμφθῇ πρὸς λύσιν εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν. Τὸ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν νομοσχέδιον ἀφαιρεῖ τὴν λύσιν τῆς διαφορᾶς ταύτης ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, καὶ παραπέμπει τὴν λύσιν τῆς διαφορᾶς αὐτῆς εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Ἑπομένως μεταβάλλει τὴν Βουλὴν εἰς δικαστήριον πρὸς λύσιν μιᾶς ὡρισμένης διαφορᾶς. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ τὸ Κράτος, ὅτι λόγῳ τῆς σοβαρότητος τῆς ἐνδεχομένης Α ἢ Β διαφορᾶς ἢ λόγῳ τῆς εὐρύτητος τῶν συνεπειῶν τῆς Α ἢ Β διαφορᾶς, ἀφαιρεῖ τὴν λύσιν τῆς διαφορᾶς αὐτῆς, τὸν διακανονισμὸν τῆς διαφορᾶς αὐτῆς, ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἀπὸ τὴν φυσικὴν ὁδόν, καὶ τὴν λύει διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ. Τοιοῦτον δικαίωμα δὲν χορηγεῖ τὸ Σύνταγμα. Τοιαύτην παρέκκλισιν δὲν ἀναγνωρίζει τὸ Σύνταγμα. Ἑπομένως βασίμως δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης τὸ ἀντισυνταγματικὸν τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σχεδίου νόμου. Γνωρίζω, ὅτι καὶ εἰς τὰ νομικὰ ζητήματα δύνανται νὰ ἐμφανισθοῦν ἐπιστήμονες καὶ διακεκριμένοι, οἱ ὁποῖοι νὰ ὑποστηρίζουν ἀντιτιθεμένας πρὸς ἀλλήλας ἐπιστημονικὰς ἀπόψεις καὶ ἑπομένως, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ καὶ ἄλλος τις ἐπιστήμων, νομικὸς διακεκριμένος, ὁ ὁποῖος νὰ ὑποστηρίξῃ ἀντίθετα πρὸς ὅσα ἐγὼ ὑποστηρίζω καὶ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι οὐδεμία τοιαύτη ἀντισυνταγματικότης ὑπάρχει. Πάντως ὅμως δὲν θέλω ἡ Βουλὴ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην ἐμοῦ προσωπικῶς, ἀλλὰ τὴν γνώμην διακεκριμένου ἐπιστήμονος, τὸν ὁποῖον αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος ἔχει τάξει διδάσκαλον τῆς νομικῆς ἐπιστήμης τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου κ. Τριανταφυλλοπούλου, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει τὴν ἄποψιν ταύτην. Ἑπομένως ἀμερόληπτος κριτής, πᾶς δίκαιος κριτής, ὁσονδήποτε αὐστηρὸς καὶ ἂν εἶναι καὶ οἱανδήποτε προκατάληψιν καὶ ἂν ἔχῃ, εἴτε ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς εἴτε ὑπὲρ τοῦ ἄλλου, δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ὑπάρχει μία λίαν σοβαρὰ ἀμφισβήτησις ἐπιστημονικὴ περὶ τῆς συνταγματικότητος τοῦ νόμου. Καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου προσφάτους δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος, ὅταν τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα συνεζητεῖτο εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχέδιον νόμου περὶ ἀμνηστείας, ὑπεστήριξεν ὅτι— ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰ πρακτικὰ —«εἶναι ἐνδεχόμενον, νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἀποφάσεως δικαστηρίων, τὰ ὁποῖα ν’ ἀρνηθοῦν νὰ ἐφαρμόσουν τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πρέπει ἐπιμελῶς ν’ ἀποφεύγωμεν, διὰ τὸ κῦρος ἀκριβῶς τοῦ νομοθετικοῦ σώματος». Ὑπεστηρίχθη ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ νόμος περὶ ἀμνηστείας θὰ ἦτο ἀντισυνταγματικός. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, εὑρισκόμενος καὶ σήμερον πρὸ μιᾶς ἐπιστημονικῆς ἀμφισβητήσεως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ νόμου τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζουν διακεκριμένοι ἐπιστήμονες, ἔχω τὸ δικαίωμα, νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν τοιαύτην γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ εἴπω: σταματήσατε καὶ ἐν προκειμένῳ, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, χάριν τοῦ κύρους τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, νὰ κάμωμεν πράξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀκυρωθοῦν ἀπὸ τὰ δικαστήρια, ὡς ἀντισυνταγματικαί, εἰς τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς θὰ προσφύγουν οἱ ἔχοντες συμφέρον καὶ θεωροῦντες ἑαυτοὺς ἠδικημένους. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως προχωρῶν προχθὲς ἔτι μᾶλλον εἶπεν, ὅτι «μὲ τοιαύτας νομοθετικὰς διατάξεις δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἔχει καθήκοντα νομοθετικά, νὰ τὴν κάμνωμεν δικαστήριον καὶ νὰ ἐξάγωμεν ἀποφάσεις, διὰ περιπτώσεις, διὰ τὰς ὁποίας ἐνδιαφερόμεθα καὶ διὰ τὰς ὁποίας νομίζομεν, ὅτι αἱ ἐκδοθεῖσαι ἀποφάσεις ὑπὸ τῶν δικαστηρίων δὲν εἶναι σύμφωνοι μὲ τὰς ἀντιλήψεις μας». Νομίζω λοιπὸν, ὅτι αἱ προχθεσιναὶ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τέμνουν τὸ ζήτημα καὶ μετὰ τόσης ἀποφασιστικότητος, ὅσον μέγα εἶναι τὸ κῦρος τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ δὲν θὰ ἐθεώρουν ἀναγκαῖον, νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο εἰς τὰς δηλώσεις ταύτας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δὲν εὑρισκόμην καὶ πρὸ μιᾶς ἄλλης καταφόρου καὶ ἀναμφισβητήτου ἀντισυνταγματικότητος τοῦ ὑπὸ κρίσιν ὑμῶν σχεδίου νόμου, ἀντισυνταγματικότητος στηριζομένης εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, τὸ ὁποῖον, οὐδὲν πλέον, οὐδὲν ἔλαττον, ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν τοῦ καλυκοποιείου ὡρισμένας ἀκινήτους ἐγκαταστάσεις, ἐγκαταστάσεις τὰς ὁποίας ἀπέκτησεν ἀδιάφορον κατὰ ποῖον τρόπον. Ἐγὼ εἶπον, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς συμβάσεως, τῆς ὁποίας τὴν κατάργησιν τὴν ψηφίζω καὶ ἐγώ, διότι τὴν θεωρῶ ἐπιβλαβῆ καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ μέχρις ὅτου τὴν καταργήσωμεν, ἰσχύει αὕτη, ἀδιάφορον ἂν εἶναι καλὴ ἢ κακή, ἀδιάφορον ἂν ἐγένετο καλῶς ἢ κακῶς. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν ἰσχυουσῶν διατάξεων, ἀπέκτησεν ὡρισμένην ἀκίνητον περιουσίαν ἡ ἑταιρεία τοῦ καλυκοποιείου. Τὸ καταργητικὸν σχέδιον νόμου ἀφαιρεῖ αὐτὴν τὴν περιουσίαν, τὴν ἀκίνητον αὐτῆς περιουσίαν, καὶ τὴν μεταβιβάζει εἰς τὸ Κράτος ἐπὶ ὡρισμένῃ ἀμοιβῇ, τὴν ὁποίαν καθορίζει ὁ νόμος. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος εἶναι σαφὲς εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι ρητῶς ὁρίζει, ὅτι οὐδεὶς στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας του, εἰμὴ διὰ δημοσίαν ὠφέλειαν, πάντοτε δὲ προηγουμένης πλήρους ἀποζημιώσεως. Ἑπομένως εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εὑρισκόμεθα πρὸ στενοῦ κλοιοῦ τῶν συνταγματικῶν διατάξεων, ἀπὸ τὸν ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ἄρθρου 2 εἶναι ἡ καθορίζουσα τὴν σπουδαιοτέραν νομικὴν συνέπειαν τῆς καταργουμένης συμβάσεως, τὴν σπουδαιοτέραν δὲ αὐτὴν συνέπειαν, δὲν δυνάμεθα νὰ καθορίσωμεν διὰ νόμου, διότι αὕτη ἀντιβαίνει πρὸς τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος. Νομίζω δέ, ὅτι εὔλογον εἶναι καὶ τὰς ἄλλας συνεπείας τὰς ἥττονος σημασίας, νὰ τὰς ἀφήσωμεν νὰ τὰς κανονίσουν τὰ δικαστήρια. Αἱ δὲ ἄλλαι συνέπειαι — καὶ εἰς τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ — δὲν εἶναι συνέπειαι ἀφορῶσαι ἀποζημίωσιν τῆς ἑταιρείας καλυκοποιείου. Δὲν πρόκειται περὶ ἀποζημιώσεων, διότι θὰ ἠδύνατό τις ἐνδεχομένως νὰ εἴπῃ, ὅτι πολὺ καλά, ὀρθὰ τὰ λεγόμενα, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ γίνῃ δικαστήριον, δὲν πρόκειται ὅμως νὰ κανονίσωμεν διαφοράν, ἀλλὰ μίαν ἀποζημίωσιν. Καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ νόμος εἰς πᾶσαν περίπτωσιν δύναται νὰ κανονίσῃ ὡρισμένην ἀποζημίωσιν, δύναται νὰ περιορίσῃ τὴν ἀποζημίωσιν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἐν τῇ δεδομένῃ περιπτώσει ὁ ἕτερος τῶν συμβαλλομένων. Οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν κανονίζει τὸ σχέδιον νόμου, ἀλλὰ τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πρέπῃ νὰ πληρωθοῦν τὰ μέχρι σήμερον παραδοθέντα φυσίγγια. Διότι ἐνῷ κατὰ τὴν σύμβασιν τὴν ἰσχύουσαν τὰ φυσίγγια πληρώνονται πρὸς λίρας 7 καὶ σελίνια 2 τήν χιλιάδα, τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι τιμὴ τῶν κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ἀκυρουμένης συμβάσεως παραληφθέντων 50 ἑκατομμυρίων φυσιγγίων, ὁρίζεται εἰς λίρας 6.0.10. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ περὶ μεταβολῆς τῆς διατάξεως αὐτῆς τῆς συμβάσεως, μεταβολῆς ἡ ὁποία θίγει κεκτημένον ἤδη δικαίωμα, τὸ ὁποῖον προστατεύεται ἀπὸ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τὸ κυρῶσαν τὴν σύμβασιν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον σύσσωμος ἡ Βουλὴ νομίζω, ὅτι ἐδέχθη τὴν ἄποψιν τῆς νομικῆς ἰσχύος μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς καταργήσεώς του. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος ἐμνημόνευσεν τὴν γνωμάτευσιν τῆς ὁλομελείας τοῦ νομικοῦ συμβουλίου κατὰ τὴν ὁποίαν τἄχα τὸ νομικὸν συμβούλιον εἶπεν, ὅτι αἱ αἰτιάσεις περὶ ἀντισυνταγματικότητος τοῦ σχεδίου νόμου δὲν εἶναι ὀρθαί, ἐκτὸς τοῦ ἄρθρου 2 καὶ εἴπομεν ἐφ’ ὅσον τὸ δεύτερον εἶναι ἀντισυνταγματικὸν εἶναι ματαιοπονία ν’ ἀσχολούμεθα, ἂν θὰ πληρωθοῦν μὲ 7 καὶ 2 ἢ μὲ 6 καὶ 1. Ἀλλ’ ἔχω ν’ ἀντιτάξω εἰς τοῦτο. Δὲν γνωρίζω πρῶτον τὴν γνωμάτευσιν, διότι δὲν εἶδε τὸ φῶς τῆς ἡμέρας τοὐλάχιστον ἐν τῇ Βουλῇ ἡ γνωμάτευσις αὕτη τῆς ὁλομελείας τοῦ νομικοῦ συμβουλίου. Πᾶσα ἐξήγησις περὶ τῆς ἀξίας τῶν νομικῶν ἐπιχειρημάτων θὰ πρέπῃ νὰ στηρίζεται ἐπὶ τῶν κειμένων καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν τὸ κείμενον τῆς γνωματεύσεως τοῦ νομικοῦ συμβουλίου εἶναι παρακεκινδυνευμένον.

§191Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ νομικοῦ συμβουλίου, οὐδεμία διάταξις τοῦ Συντάγματος περιορίζει τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, νὰ θέτῃ κανόνας δικαίου (ἀναγινώσκει). Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου χθεσινὸν δημοσίευμα τῶν ἐφημερίδων, τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον ἐπανελήφθη εἰς τὰ πρωϊνὰ φύλλα ἀναφορικῶς πρὸς γνωμάτευσιν ἐπιτροπῆς νομομαθῶν τῆς ὁλομελείας πάλιν τοῦ νομικοῦ συμβουλίου ἐπὶ ζητήματος μὲ διάφορον ἀπόφασιν τοῦ νομικοῦ συμβουλίου. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ μὲ βῆμα σοβαρώτατον ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίζω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐγεννήθη ζήτημα, ποῖαι εἶναι αἱ σχέσεις Κράτους καὶ τῆς Πάουερ, ἐὰν δηλαδὴ καὶ κατὰ πόσον ἡ σύμβασις τῆς Πάουερ εἶναι ἰσχυρὰ καὶ ἐὰν δι’ ἣν περίπτωσιν τὸ Κράτος δὲν ἐκτελέσῃ τὴν σύμβασιν, ἡ ἑταιρεία τῆς Πάουερ θὰ εἶχε δικαίωμα ἀποζημιώσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Καὶ ἡ ὁλομέλεια τοῦ νομικοῦ συμβουλίου εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ ἀπαντᾷ ὡς ἑξῆς: ἀκούσατε καθωρίσατε εἰς τὸ ἐρώτημα, ἐὰν ἀκυρουμένου, ὄχι πλέον καταργουμένου, εἴτε διὰ νόμου, εἴτε αὐτοδικαίως τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος, δύναται ἡ Πάουερ, νὰ ζητήσῃ ἀποζημίωσιν, ἀπαντᾷ ὅτι δικαιοῦται αὕτη εἰς ἀποζημίωσιν κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἀρνητικοῦ διαφέροντος καὶ δι’ ἐξωσυμβατικὸν πταῖσμα τοῦ Κράτους, ὅπερ διὰ τῆς μέχρι τῆς ἀκυρώσεως συνεργασίας του μετὰ τῆς Πάουερ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως ἐδημιούργησεν λόγον τοιαύτης εὐθύνης τοῦ δημοσίου. Ἐφ’ ὅσον σὺ λέγει συνήνεσες εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως μέχρις ὅτου τὴν καταργήσῃς μένει, ἐδῶ δὲν ζητεῖται κἂν ἀποζημίωσις, ἀρνητικὸν διαφέρον, ἀλλὰ λέγει πλήρωσέ μου τὰ 50 ἑκατομμύρια φυσίγγια μὲ τὴν τιμὴν τῆς συμφωνίας, ὅπως ἐκάμαμεν τὴν συμφωνίαν.

§192Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πότε ἐξέδωκε τὸ νομικὸν συμβούλιον τὴν ἀπόφασιν;

§193Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω πρόχειρον τὴν ἡμερομηνίαν καὶ πάντως, ὅτι εἶναι πρόσφατος.

§194Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ καὶ τὸ κείμενον. Ἐὰν εἶναι ἀκριβές, εἶμαι περίεργος, διὰ τὸ κῦρος τοῦ νομικοῦ συμβουλίου, ἐὰν ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος ἐξέδωκε δύο ἀντιφατικὰς ἀποφάσεις. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὸ κείμενον, ἐὰν ὑπάρχῃ, διότι ἐγὼ ἀμφιβάλλω, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιοῦτον κείμενον· ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ εἶναι καταπληκτικὸν διὰ τὸ κῦρος τοῦ συμβουλίου.

§195Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ὅμως κ. βουλευταὶ καὶ ἓν ἄλλο διδόμενον καὶ εἰς τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος ἐπὶ ἀναλόγου περιπτώσεως ἐτήρησε στάσιν ριζικῶς διάφορον ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν τηρεῖ, διὰ τοῦ ἐνώπιον ἡμῶν σχεδίου νόμου. Ὁ Πάγκαλος ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Πάουερ, νὰ προβῇ εἰς ἠλεκτρικὰς ἐγκαταστάσεις εἰς τὴν Ἐλευσῖνα, ἀλλὰ συγχρόνως ἢ μᾶλλον μετά τινα χρόνον ἀδιαφορῶν, διὰ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Κράτους ἀνέλαβε πρὸς τὴν Πάουερ, ἔκαμε σύμβασιν μὲ ἄλλην ἑταιρείαν, νὰ κάμῃ καὶ αὐτὴ ἠλεκτροφωτισμὸν ἐν Ἐλευσῖνι. Ἡ Πάουερ λέγει «κακῶς ἐκάματε νέαν σύμβασιν». Ἡ ἄλλη ἑταιρεία λέγει. «Ἔχω μίαν σύμβασιν ἀποζημιώσατέ με». Τὸ ζήτημα ἀπησχόλησε καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ καθορίσῃ καὶ αὐτός, διὰ νόμου τὰς συνεπείας τὰς οἰκονομικὰς τῆς καταργουμένης τοιαύτης συμβάσεως. Ἀλλ’ εὑρέθη πρὸ μιᾶς γνωμοδοτήσεως, καὶ εἰς τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ θελήσῃ, ν’ ἀκούσῃ, πρὸ μιᾶς γνωμοδοτήσεως τοῦ κ. Ρακτιβὰν καὶ δὲν γνωρίζω τίνος ἄλλου, οἱ ὁποῖοι εἶπον ρητῶς καὶ καθαρὰ «δύνασθε νὰ καταργήσητε τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ νομικὰς συνεπείας καταργουμένης τῆς συμβάσεως δὲν δύνασθε, νὰ καθορίσητε ἄλλας παρὰ ἐκείνας τὰς ὁποίας προβλέπουν οἱ κείμενοι νόμοι» Καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἑπόμενος εἰς τὴν γνωμοδότησιν τοῦ κ. Ρακτιβάν, ὑπέβαλε σχέδιον νόμου περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 11 Φεβρουαρίου νομοθετικοῦ διατάγματος περὶ χορηγίας προνομιακῆς ἀδείας διὰ τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν «Ἐλευσῖνος, Μάνδρας καὶ Καλυβίων», διὰ τοῦ ὁποίου περιορίζεται, νὰ καταργήσῃ τὴν σύμβασιν, χωρὶς νὰ καθορίζῃ τὰς οἰκονομικὰς συνεπείας τῆς καταργουμένης συμβάσεως, διότι δὲν δύναται, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ρακτιβάν, νὰ τὴν θίξῃ ἐπειδὴ τὴν διέπουσιν οἱ κείμενοι νόμοι. Ἑπομένως, κύριοι βουλευταί, εὑρισκόμεθα ἐδῶ πρὸ δύο μέτρων τοῦ Κράτους, ἐπὶ τῆς αὐτῆς φύσεως ζητημάτων, ἐπὶ καταργήσεως συμβάσεως. Καὶ εἰς μὲν τὸ ἓν λέγει τὸ Κράτος, «δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ καθορίσῃ νομικὰς συνεπείας, θ’ ἀφήσω νὰ τὰς λύσῃ τὸ δικαστήριον», εἰς δὲ τὸ ἄλλο λέγει: «καθορίζω διὰ νόμου τὰς νομικὰς συνεπείας». Δὲν θέλω νὰ ὑπεισέλθω ποσῶς εἰς τὰς λεπτομερείας, ἐὰν ὁ τρόπος τοῦ καθορισμοῦ τῶν οἰκονομικῶν τούτων συνεπειῶν εἶναι δίκαιος ἢ ἄδικος, ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ ἑνὸς ἢ ζημιώνει τὰ συμφέροντα τοῦ ἄλλου. Δι’ ἐμέ, κριτήν, κατ’ ἀρχήν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς τοιαύτας συνεπείας καὶ δι’ οὓς ἐξέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν λόγους. Ὑποβάλλω δὲ τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον τὰ ἄρθρα 2 καὶ ἑπόμενα, παραμένει δὲ τὸ ἄρθρον 1ον, τὸ ὁποῖον διατάσσει τὴν κατάργησιν, καὶ μόνον τὴν κατάργησιν τῆς ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν συμβάσεως. (χειροκροτήματα).

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σακκαλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§197Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Καὶ ἡ προκειμένη σύμβασις κ. βουλευταί, ἔχει τὸν κοινὸν χαρακτῆρα ὅλων τῶν ἐπὶ δικτατορίας συναφθεισῶν συμβάσεων. Ἔχει τὸν χαρακτῆρα τῆς ἀσπλάχνου διασπαθίσεως τοῦ δημοσίου πλούτου. Ἄν ξεχωρίζῃ κατά τι ἡ σύμβασις αὐτή, ξεχωρίζει κατὰ τὸν ὄγκον τοῦ περιεχομένου της καὶ κατὰ τὴν αὐθάδειαν μετὰ τῆς ὁποίας ἔγινεν ἡ λεηλασία τοῦ δημοσίου ταμείου. Τὸ ἀντικείμενον τῆς προκειμένης συμβάσεως ἀποτιμᾶται εἰς 3.312.000 λίρας, ἐνῷ εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν τοῦτο ἀπετιμᾶτο εἰς λίρας μόνον 2.365.000. Ἀφῃμάσσετο λοιπὸν τὸ δημόσιον ταμεῖον κατὰ τὸ ποσὸν τῶν 947.000 λιρῶν. Ποία δὲ ἡ δικαιολογία τῆς συβάσεως αὐτῆς; Ἠκούσατε ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λέσβου συνάδελφον. Ἦτο ἡ προαγωγὴ τῆς πολεμικῆς μας βιομηχανίας. Ἐν ὀνόματι αὐτῆς ἐκαλεῖτο ὁ λαὸς νὰ καταβάλῃ εἰς ὡρισμένον ὅμιλον 355 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ὑποβληθεῖσαν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὑπερμεσοῦντος τοῦ 1927, ἡ προαγωγὴ τῆς ἐν λόγῳ βιομηχανίας συνίστατο εἰς τὴν ἐπὶ πλέον ἐξασφάλισιν τοῦ 1)11 τῶν ἀπαιτουμένων ἐν ὥρᾳ πολέμου ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ εἰς φυσίγγια πεζικοῦ. Καὶ συλλογίζεται κανείς, ἐὰν διὰ τὴν ἐξασφάλισιν αὐτῆς τῆς ἐπαρκείας, ἐὰν διὰ νὰ προαγάγωμεν βιομηχανίαν εἰς βαθμόν, ὥστε νὰ μᾶς ἐξασφαλίζῃ ἐν ὥρᾳ πολέμου τὸ 1|11 τῶν ἀναγκαιούντων φυσιγγίων πεζικοῦ, ἤξιζε τὸν κόπον νὰ καταδικασθῇ ὁ λαός, ἐξαναγκαζόμενος εἰς μίαν πληρωμὴν 355 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἐπὶ πλέον τῶν ἀπαιτουμένων. Ἀλλὰ ποίαν θέσιν καταλαμβάνει ἡ τοιαύτη ἐπάρκεια φυσιγγίων πεζικοῦ εἰς τὴν ἀπέραντον σφαῖραν τῆς ὅλης πολεμικῆς ἐπαρκείας ἑνὸς Κράτους δύνασθε ν’ ἀντιληφθῆτε. Οὕτω λοιπὸν ἐνεφανίσθησαν τὰ πράγματα ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης. Ἀλλά, ὅταν ἡ ἐν λόγῳ ὑπόθεσις ἡ ματαιωθεῖσα τότε ἐκ συγκυρίας, ἐπανεισήχθη βραδύτερον εἰς τὴν Βουλήν, ἐνώπιον τῆς νέας κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀπεκαλύφθη κάτι τι τὸ ἐντελῶς ἀπροσδόκητον, ὅτι δηλαδὴ δὲν περιορίζετο εἰς τὸν ἀσήμαντον ἐκεῖνον βαθμὸν ἡ ἐπάρκεια εἰς πυρομαχικὰ πεζικοῦ, ὡς ἐβεβαίωνε ἡ ἔκθεσις τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον, ὡς ἀπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λέσβου ἐπιτυγχάνεται μία τεραστία ἐπάρκεια ἡ ὁποία, θὰ ἦτο ἱκανὴ νὰ καλύψῃ ἀνάγκας τῆς χώρας δι’ ἕνα μακρὸν βαλκανικὸν πόλεμον.

§198Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐν τῇ ἐκθέσει μου συμφωνῶ ἀπολύτως μ’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἐπαρκοῦν ἀπολύτως, διὰ τὰς ἀνάγκας ἑνὸς πολέμου Βαλκανικοῦ 7 μηνῶν. Ὅτι ὑπάρχει σύγκρουσις τῶν γνωμῶν τὰς ὁποίας ἐξέφερον αἱ διάφοροι κατὰ καιροὺς συσταθεῖσαι ἐπιτροπαὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συμπερασμάτων τὰ ὁποῖα ἐξήγαγον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου περὶ τῆς ἐν πολέμῳ συνθέσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Αἱ γνῶμαι τοῦ κ. Καραπαναγιώτου ἀπὸ ἔτους ἐκτεθεῖσαι ἔγιναν τελικῶς ἀποδεκταὶ παρ’ ὁλοκλήρου τοῦ στρατιωτικοῦ κόσμου. Δὲν ἔδωσαν λαβὴν εἰς καμμίαν ἀπολύτως ἐπίκρισιν ἐνῷ μετὰ πολλῆς εὐχερείας ὁ κ. Καραπαναγιώτης ἀνέτρεψε τὰ μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐνώπιον ἡμῶν προσκομιζόμενα ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν στοιχεῖα.

§199Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ γνώμη τοῦ κ. Μαζαράκη, ὑποβληθεῖσα τὴν 31 Ἰουλίου 1927, ποία ἦτο;

§200Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω—εἶναι ἀκριβῆ ὅσα ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος ἐκ Μαντινείας ἐξέθεσε περὶ τῶν διαδραματισθέντων ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ὁποίας ἐτέλει εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς ἐν λόγῳ ὑποθέσεως Ἡ σύμβασις εἰσήχθη ἐν ὀνόματι τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐθεωρεῖτο στοιχεῖον αὐτῆς τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας. Αὐτὰ ἐδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παραστὰς ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς. Αὐτὰ ἐδήλωσεν καὶ ἡ συμπαραστᾶσα ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου. Ἄν μάλιστα καλῶς ἐνθυμοῦμαι καὶ δι’ ἐγγράφου του ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς παρώτρυνε, ὅπως ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ λάβῃ τὸ ταχύτερον ἀποφάσεις εὐμενεῖς ἐννοεῖται, σχετικῶς μὲ τὴν σύμβασιν, διότι «δὲν ἠμπορεῖ πλέον ἔλεγε, νὰ ἀναμένῃ». Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ποίαν μορφήν, ἦλθεν ἡ Παγκαλικὴ σύμβασις ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς; ὑπὸ μορφὴν δεινοτέραν, διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐπεδεινοῦντο τὰ πράγματα εἰς ἕνα βαθμὸν ἀπροσμέτρητον. Προήγετο ἡ ζημία τοῦ Κράτους εἰς 430 ἑκατομμύρια μολονότι ἀπηλλάσσετο ἡ ἑταιρεία τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἱδρύσῃ νέον πυριτιδοποιεῖον τῆς ὑποχρεώσεώς του περιορισθείσης εἰς τὴν ἐπέκτασιν μόνον τοῦ καλυκοποιείου. Τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ εἰσηγητὴς τῆς τοιαύτης ἐπὶ τὰ χείρω, διασκευασθείσης συμβάσεως ὑπῆρξεν ὁ ἀντιστράτηγος κ. Μαζαράκης ἀνὴρ ἐξαιρέτου στρατιωτικῆς μορφώσεως καὶ ἤθους ἀληθοῦς ἀσπίλου, ἀποτελεῖ δι’ ἐμὲ τὸ θλιβερώτερον σύμπτωμα. Εἶναι τοῦτο ἀποδεικτικὸν τῆς ὀλεθρίας ἐπιδράσεως, τὴν ὁποίαν εἶναι ἱκαναί, νὰ ἐννοήσουν ἐπὶ τῶν Ἐθνικῶν πραγμάτων αἱ ὑπηρεσίαι. Διότι εἶναι καθαρῶς ἔργον τῶν ὑπηρεσιῶν, ἡ προκειμένη σύμβασις. Δὲν ὑπῆρξεν δὲν δυστυχῶς ἔργον τῆς δικτατορίας παροδικὴ δηλαδὴ νοσηρὰ ἐκδήλωσις. Ὑπῆρξε καρπὸς ὡριμάσας εἰς τοὺς κόλπους τῶν ὑπηρεσιῶν, Ἐξεκολάφθη ἐπὶ τῆς δικτατορίας, ἀλλὰ ἐσκιάζετο ἀπὸ μακροῦ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας.

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εὕρισκε ὅμως καὶ μέσα νὰ ἔλθῃ εἰς φῶς.

§202Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Εἶχε λάβει καὶ πρὸ τῆς δικτατορίας ἀρκετὰς ἐνθαρρύνσεις.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶχε συντελεσθῆ πρὸ τῆς δικτατορίας;

§204Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Συνετελεῖτο ἔκτοτε.

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πότε ὑπεγράφη.

§206Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἐπὶ δικτατορίας. Ἀλλὰ εἶχε συντελεσθῆ ἐν τῇ στρατιωτικῇ συνειδήσει πρωτήτερα, ὅτι παρεσκευάζετο ἡ σύμβασις εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἐκδηλώνεται εἰς τὴν χρηματαγορὰν ἀπὸ τὴν τελευταίαν τριμηνίαν τοῦ 1924. Φωτεινὸν σημεῖον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν πρὸ τῆς δικτατορίας ὑπῆρξεν ἡ πολιτεία τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπὶ τῆς περιόδου κατὰ τὴν ὁποίαν προήδρευεν τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σάμου πολιτευτὴς, ὁ διευθύνων τότε τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν βαθυγνώμων στρατηγὸς κ. Κατεχάκης, ἀπέκρουσε πᾶσαν ἐκ μέρους τῶν ὑπηρεσιῶν εἰσήγησιν περὶ ἀναπτύξεως βιομηχανίας τῶν πυρομαχικῶν τοῦ πεζικοῦ, διὰ πολυχρονίων γενναιοπαρόχων συμβάσεων.

§207Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ ἀργότερον ἀπεκρούσθη.

§208Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἡ ἐπικράτησις τῶν συμβατικῶν ἀπόψεων τῶν ὑπηρεσιῶν ἤρχισε νὰ ἐκδηλοῦται τὸ τελευταῖον τρίμηνον τοῦ 1924. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ ἂν τελικῶς ἐπεκράτουν αἱ συμβατικαὶ ἀπόψεις τότε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβουν, οἵαν μορφὴν ἔλαβον εἰς τὴν συναφθεῖσαν σύμβασιν, ἐπὶ δικτατορίας. Οἱ τότε Κυβερνῶντες παρεῖχον πᾶσαν τὴν προσήκουσαν ἐπὶ τούτου ἐμπιστοσύνην. Ἀλλὰ ἔρχεται δυστυχῶς τὸ ἐπιγενόμενον γεγονός, ὅτι ἐνῷ ἐκυβέρνα πάλιν ὁ πολιτικὸς κόσμος, τὸ δὲ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διηύθυνε ἀνὴρ στρατιωτικός, αἱ ὑπηρεσίαι ἐπέτυχον νὰ πείσουν τὸν ὑπουργόν, ὅτι ἔπρεπε ὄχι μόνον νὰ κυρωθῇ ἡ Παγκαλικὴ σύμβασις, ἀλλὰ ἔπρεπε καὶ νὰ διασκευασθῇ ὡς διεσκευάσθη, νὰ ἐπιδεινωθῇ.

§209Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πότε ἔγεινε αὐτό;

§210Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ στρατηγοῦ κ. Μαζαράκη εἰσήχθη πρὸς ἐπιψήφισιν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Παγκαλικὴ σύμβασις, διεσκευασμένη ἐπὶ τὰ χείρω κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ἐνῷ κατὰ τὴν Παγκαλικὴν σύμβασιν, ἀπηλλαγμένην τῆς ὑποχρεώσεως τῆς ἑταιρείας ὅπως ἱδρύσῃ νέον πυριτιδοποιεῖον, ἡ ζημία τὴν ὁποίαν θὰ ὑφίστατο τὸ Δημόσιον ταμεῖον πέραν, ἐννοεῖται τῶν τιμῶν τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς θὰ ἀνήρχετο εἰς λίρας 640.000, διὰ τῆς διασκευασθείσης ἐπὶ τῆς ὑπουργείας τοῦ κ. Μαζαράκη συμβάσεως ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου θὰ ἦτο ἀνωτέρα ἐπιπροσθέτως κατ’ ἄλλας 500.000 λίρας. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εὑρεθεῖσα πρὸ συμβάσεως δικτατορικῆς μέν, υἱοθετημένης ὅμως ὑπὸ τοῦ κ. Μαζαράκη τοῦ τοσαύτην δικαιώτατα ἀπολαμβάνοντος ἐμπιστοσύνην καὶ ὑπόληψιν, τί νὰ ἔπραττεν; Τί νὰ ἔπραττε ὅταν τῆς συνεζητεῖτο ἡ ἐπιψήφισις τῆς συμβάσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Ἀθρόοι οἱ κ. κ. συνάδελφοι ὑπερεψήφιζον κατ’ ἀρχὴν ταύτης. Ἡμεῖς μετ’ ἐλαχίστων συναδέλφων ἀπομείναμεν μειοψηφοῦντες.

§211Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Χωρὶς νὰ διαμαρτυρηθῆτε;

§212Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Χωρὶς νὰ διαμαρτυρηθῶμεν, κ. συνάδελφε. Ἐκάμαμεν οἱ μειοψηφοῦντες τὰς δηλώσεις μας, αἱ ὁποῖαι καὶ κατεχωρήθησαν τῇ μερίμνῃ ἡμῶν εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ οὐδὲ περιωρίσθημεν εἰς τοῦτο. Τὸ ζήτημα εἶχε τοιοῦτον ἔδαφος, ἐνομίσαμεν ὅτι μᾶς ἐπεβάλλετο νὰ τὸ φέρωμεν καὶ ἐνώπιον τῆς δημοσίας γνώμης. Ἴσως τοῦτο νὰ συνετέλη, ἐσκέφθημεν ὅπως μελετηθῇ ἐκ νέου μετὰ μεγαλειτέρας ἐπιστασίας τὸ ζήτημα. Καὶ φαίνεται, ὅτι τοῦτο καὶ ἔγινε. Διότι ὁ κ. ὑπουργὸς ὁ υἱοθετήσας, ὁ ὑπερθεματίσας εἰς τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως, αὐτοπροσώπως πιθανὸν μελετήσας τὰ πράγματα, δὲν ἀπεδυσπέτησε βραδύτερον νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι εἶχε «ρυμουλκηθῆ» ὑπὸ τῶν ὑπηρεσιῶν του.

§213Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κρίνω ἀναγκαῖον νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν πραγματικῶς δι’ ἐγγράφου ἐζητεῖτο λόγῳ Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἡ ταχίστη ψήφισις τῆς συμβάσεως. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀκριβὲς ἐκ τῶν ὅσων εἴπατε εἶναι τοῦτο· ὅτι πραγματικῶς ὡς ἀναπτύξατε ἀκόμη ὀρθότατα αἱ ὑπηρεσίαι εἶχον εἰσηγηθῆ ὅπως ἀπεδείξατε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τὸ αὐστηρώτερον ἢ μᾶλλον πολυδαπανηρώτερον τῆς συμβάσεως ἐκείνης. Ἀλλὰ κατόπιν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον εἰς τὸν κ. Καραπαναγιώτην ὡς εἰσηγητὴν ὅταν ἦλθον αἱ ὑπηρεσίαι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἠρωτήθησαν, αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις; καὶ εἶπον ἐγένετο σφᾶλμα περὶ τὴν ἐκτίμησιν, διότι κατ’ ἀρχὰς εἶπον 800.000 κατόπιν τὸ ὑπεβίβασαν εἰς τὸ ἥμισυ 400.000. Ἡ Ἐπιτροπὴ εὑρέθη πρὸ καταπλήξεως καὶ δὲν ἦτο παρὼν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἠρωτήθη ὁ διευθυντὴς τῆς ὑπηρεσίας ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις τῆς ὑπηρεσίας. Ἤδη ἡ ὑπηρεσία ἐκ συμφώνου μετὰ τοῦ Ἐπιτελείου ἔχει αὐτὴν τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐπεκτάσεως ἀλλὰ νὰ παρασχεθῇ ἡ σύμβασις ἡ ὁποία θὰ μᾶς παρεῖχε ἐν εἰρήνῃ 200.000 καὶ ἐν πολέμῳ 400.000 φυσιγγίων καὶ ἑπομένως ὑπεβιβάζετο εἰς τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελεν νὰ ἔχῃ τότε ἡ πλειοψηφία. Καὶ τότε πλέον ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπῃ τοῦτο. Μάλιστα εἰς παρατήρησιν τοῦ κ. Καραπαναγιώτη, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ αὐτῆς τῆς ἀντιθέσεως ὑπὸ τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν καὶ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ὑπουργοῦ, εἴπομεν ἂς ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ νομοσχέδιον ἢ ἂς μᾶς εἴπῃ τί θέλει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἔτσι δὲν ἐλήφθη οὐδεμία ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ μειοψηφία ἔκαμε τὴν ἔκθεσίν της. Ὥστε εἶναι ἀληθὲς ὅτι παρουσιάσθη αὐτὴ ἡ παλινῳδία.

§214Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Πρὸς τιμὴν τοῦ σφαλέντος.

§215Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Εἰς ἐμὲ δὲν εἶπαν ὅτι ἐρυμουλκήθη. Ἄλλα ἐλέχθησαν τότε, ἄλλα λέγονται τώρα.

§216Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Σαφῶς εἶπε ὁ κ. Μαζαράκης εἰς τὸν τότε ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν συνάδελφόν του καὶ ἤδη ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ ἐζήτῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως.

§217Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ ὑπηρεσία διὰ τοῦ συνταγματάρχου ὁ ὁποῖος παρουσιάσθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὑπεστήριξε τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως.

§218Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν μετεῖχον.

§219Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι τὸ νῦν νομοσχέδιον ἔχει μέσα ὑπογραφὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἤδη ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶχε ἑτοιμασθῇ ὑπάρχοντος ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ κ. Μαζαράκη. Φέρει μόνον κατὰ τοῦτο τὸ σημεῖον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§220Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Γεγονὸς εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐγγράφως μὲν προετείνετο ἡ κύρωσις, προφορικῶς δὲ μόνον εἰσηγοῦντο ἀκύρωσιν.

§221Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Συνοψίζοντες, δηλαδή, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ θρασεῖα εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον εἰσβολή, αὐτὴ ἔγινε δυστυχῶς ἐν ὄψει τῆς φρουρᾶς παρουσιαζούσης ὅπλα...Περὶ τοιαύτης λοιπὸν συμβάσεως πρόκειται νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ψῆφος ἀρνουμένη τὴν ἀκύρωσιν αὐτῆς. Ἤθελα ὅμως νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἰδιαιτέρως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν θιγεῖσαν ἄποψιν ἀπὸ μέρους τοῦ προλαλήσαντος ἀξιοτίμου ἐκ Μαντινείας συναδέλφου, τοῦ ἐν ὀνόματι τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων συνηγορήσαντος ὅπως ἡ διαχείρισις τῆς ὑποθέσεως γίνῃ μετὰ πολλῆς εὐλαβείας ἀπέναντι τῆς ἑταιρείας. Οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι θὰ ἔπρεπε παρὰ τὸ σύνταγμα νὰ νομοθετήσῃ ἡ Βουλὴ καὶ παρὰ τὸ δίκαιον νὰ πολιτευθῇ ἀπέναντι οἱουδήποτε ἀπέναντι συνεπῶς καὶ τῆς ἑταιρείας τοῦ Πυριτιδοποιείου. Ἀλλὰ μεγίστη χρειάζεται προσοχὴ μὴ τυχὸν πρυτανεύσῃ πνεῦμα ἐπιεικοῦς κρίσεως παρὰ πᾶσαν ἐπιταγήν, παρὰ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον καὶ παρὰ τοῦ ἠθικοῦ νόμου τὸν ἐπιτάσσοντα ὅπως ἀπέναντι τῶν οὕτω πλημμελῶς τῶν οὕτω κακῶς, καθὼς καὶ ἡ ἑταιρεία τοῦ πυριτιδοποιείου πολιτευομένων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδεικνύεται μεγαλοφροσύνη καὶ ἐπιείκεια ἀπέναντι οἱουδήποτε, ὅταν ἡ ἐπιείκεια καὶ ἡ μεγαλοφροσύνη ἐπιδεικνύεται εἰς βάρος τοῦ λαοῦ. Διότι σημειωτέον δὲν πρόκειται περὶ παρονυχίδος. Ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος πρόκειται νὰ διακυβευθοῦν ἑκατομμύρια, πολλὰ ἑκατομμύρια τοῦ δημοσίου ταμείου.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§223Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εὐτυχῶς κύριοι βουλευταί, δὲν ἠγέρθη μία φωνὴ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς συμβάσεως ταύτης τῆς ἁμαρτωλῆς. Ἡ διαφωνία ἡ ὁποία ὑφίσταται στρέφεται κυρίως εἰς τοῦτο, ἐὰν ἡ σύμβασις αὕτη, διὰ τῆς παρελεύσεως τῆς προθεσμίας ἠκυρώθη καθολοκληρίαν καὶ κατηργήθη, ἢ ἐὰν καταργεῖται σήμερον τὸ πρῶτον, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχω σαφῆ γνώμην ποία εἶναι ἡ ὀρθωτέρα κρίσις ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ἴσως μέχρι τῆς βʹ ἀναγνώσεως, θὰ ἔχω ἐσχηματισμένην ἰδίαν γνώμην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐνδιαφέρει μεγάλως τὸ πρᾶγμα τοῦτο. Ἠμποροῦμεν νὰ τὸ διατυπώσωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὥστε νὰ εἶναι δεκτικὸν καὶ τῶν δύο ἑρμηνειῶν, ὥστε νὰ μὴ προδικάσωμεν τὸ ζήτημα αὐτό, ἐὰν δὲν ἔχῃ προδικασθῇ ἕως τώρα ὡς ἐλέχθη παρ’ ἄλλων. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας ὑπεστήριξεν, ὅτι αἱ συνέπειαι τῆς καταργήσεως αὐτῆς δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ρυθμισθοῦν ὑπὸ τῆς Βουλῆς διὰ νομοθετικῆς διατάξεως. Ὁ συνάδελφός μας ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Πειραιῶς ὑποστηρίζει ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι τόσον ἁμαρτωλή, ὥστε δὲν πρέπει νὰ δοθῇ καμμία ἐπιείκεια. Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ καμμία ἐπιείκεια, ἀλλὰ δὲν θὰ δείξωμεν ἐπιείκειαν, ἐὰν θελήσωμεν νὰ μὴ παραδῶμεν τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος.

§224Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Πάντως ἐντὸς τοῦ Συντάγματος.

§225Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ἐζήτησεν ἐπιείκειαν.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Φοβοῦμαι, χωρὶς μὲ τοῦτο νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἔχω ἐσχηματισμένην γνώμην, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ρυθμίσωμεν, διὰ νόμου τὰς συνεπείας τῆς καταργήσεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς, καὶ ὅτι εἶναι ὀρθότερον νὰ τὰς ἀφήσωμεν εἰς τὰ δικαστήρια. Ἐν τούτοις ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἐπιφυλάσσομαι νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Σήμερον θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ὑποβάλλεται, διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ περαιτέρω ἐξέλιξίς του, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὴν κατάργησιν τῆς συμβάσεως, διότι πρὸς τοῦτο ἐνδιαφέρεται ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ προβῇ εἰς παραγγελίαν σχετικὴν καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ σύμβασις αὕτη δὲν κυροῦται προσκόπτομεν πρὸς ταύτην προκειμένου νὰ προβῶμεν εἰς νέας παραγγελίας. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ἀπόψε, ὡς ἔχει καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν διὰ τὰ ἄλλα. Ἀλλὰ νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν θὰ πρέπῃ νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑποβαλλόμενον εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ἐὰν δὲν συναγάγωμεν ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἔκθεσιν τῶν γεγονότων ἓν συμπέρασμα, ἓν μάθημα τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι καλὸν νὰ τὸ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἐκ τῶν ἐκτεθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μυτιλήνης βουλευτοῦ ἐμάθατε ὅτι καὶ ἄλλοτε, τὸ 1913 νομίζω, ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεριμνήσῃ περὶ παραγγελίας μεγάλης ποσότητος φυσιγγίων καὶ περὶ ἐξασφαλίσεως ὡρισμένης παραγωγῆς κατ’ ἔτος περίπου ἐπὶ ἀνάλογον χρόνον πρὸς τὴν σήμερον. Ἐν τούτοις κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μᾶς ἔδωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μυτιλήνης συνάδελφος, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ σύμβασις περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ δώσῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν τοῦ καλυκοποιείου τὴν παραγγελίαν ἐκείνην τὴν μεγάλην ἀντὶ 105 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, ἐνῷ μᾶς προσεφέρετο ἀντὶ 102 δραχμῶν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ἡ προμήθεια τοῦ ἀναγκαιοῦντος ποσοῦ. Δηλαδὴ ἐδόθη εἰς τὴν ἑταιρείαν τοῦ καλυκοποιείου ποσὸν 3 καὶ μόνον δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, τὸ ὁποῖον ποσὸν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 400 ἑκατομμυρίων τῆς σημερινῆς συμβάσεως, θὰ ἦτο ἂν δὲν κάμνω λάθος 1.200.000 χρυσᾶς δραχμάς, δηλαδὴ 18.000.000 σημερινῶν δραχμῶν. Ἐνῷ δὲ τόσον μόνον ποσὸν ἐδώσαμεν εἰς τὸ ἐγχώριον καλυκοποιεῖον, καὶ νομίζω ὅτι οὐδεὶς θὰ κατακρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διότι τὸ ἔδωσε, διότι μποροῦσε νὰ δώσῃ καὶ κἄτι περισσότερον, ἐπετύχομεν ἀπὸ τὸ καλυκοποιεῖον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἱδρύσῃ ἐργοστάσιον παραγωγῆς ἐπὶ τόπου τῆς ἀκάπνου πυρίτιδος χωρὶς νὰ δώσωμεν τίποτε. Τώρα δὲ ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι ἠθέλαμεν νὰ αὐξήσωμεν τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ἐργοστασίου, ἐνῷ ὅπως βεβαιοῖ ὁ κ. βουλευτὴς Μυτιλήνης, αἱ ὑπάρχουσι ἐγκαταστάσεις εἶναι ἐπαρκεῖς, διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ 7 ὁλοκλήρους μῆνας ἑνὸς Βαλκανικοῦ πολέμου, δὲν ὁμιλῶ περὶ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, διότι τότε θὰ ἦτο περισσότερον ἠσφαλισμένη ἡ ἐπάρκεια, ἂς εἴπω δὲ καὶ ἐν παρενθέσει ὅτι ἐλπίζω ὅτι εἰς τὴν ἐποχήν μας τοὐλάχιστον δὲν θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην διεξαγωγῆς ἑνὸς πολέμου, ἐνῷ λέγω, τοιαύτη ἦτο ἡ σύμβασις ἡ ὁποία συνήφθη τότε κατωρθώθη ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς δικτατορίας, νὰ συναφθῇ αὕτη ἡ ἁμαρτωλὴ σύμβασις, διὰ τῆς ὁποίας ἀντὶ τῆς τιμῆς Λ.Σ. 5,13 κατὰ χιλιάδα φυσιγγίων ἐπληρώναμεν Λ.Σ. 7,2 τὸ ὁποῖον σημαίνει διαφορὰν Λ.Σ. 1,9 κατὰ χιλιάδα τὸ ὁποῖον ἐπὶ 400 ἑκατομμυρίων φυσιγγίων σημαίνει περίπου Λ.Σ. 600.000, ζημία περίπου 240.000.000. Θὰ ἤθελα λοιπὸν νὰ εἴπω πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἀπὸ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν δέον νὰ συναγάγωμεν τὸ συμπέρασμα, ὅτι μία δικτατορία ἐκτὸς τῶν ἄλλων κακῶν τὰ ὁποῖα ἔχει κοστίσει ὑπῆρξεν πολύ, εἶναι καὶ πολὺ δαπανηρά. Κυτάξατε δὲ ἕνα πρᾶγμα, φαίνεται βεβαιωμένον ὅτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἀπὸ μακροῦ χρόνου, θὰ μεταχειρισθῶ βαρεῖαν ἔκφρασιν, χαλκεύει μίαν τοιαύτην σύμβασιν καὶ ὅμως ἐφ’ ὅσον ἐλειτούργουν οἱ ἐλεύθεροι θεσμοὶ δὲν κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐπικύρωσίν της. Ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἡ δικτατορία, διὰ νὰ κατορθωθῇ ἡ ἐπικύρωσίς της (χειροκροτήματα). Καὶ ἔπρεπε καὶ πάλιν νὰ ἔλθῃ ἡ λειτουργία τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματος, διὰ νὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ ὁριστικὴ ἐπικύρωσις αὐτῆς, κατωρθώθη δὲ νὰ καταστῇ ἀδύνατος καὶ μάλιστα καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἷς ἀπὸ τοὺς πλέον διακεκριμένους ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ μας καὶ ἐντιμοτέρους πολίτας μας, εἶχε παρασυρθῇ δυστυχῶς ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, ὥστε, νὰ ἔρχεται εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ νὰ συνιστᾷ τὴν ἐπικύρωσίν της. Καὶ ὅμως δὲν κατωρθώθη, μολονότι ὑπῆρχεν ἤδη ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως, μολονότι προσήρχετο ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς εἷς ἄνθρωπος τῆς περιοπῆς τοῦ κ. Μαζαράκη, πλανηθέντος προφανῶς, διότι δὲν ἀνέγνωσε, βέβαια δὲν ἔκαμε καλὰ νά μὴ ἀναγνώσῃ μίαν τοιαύτην σύμβασιν, ἀλλὰ ὅσοι γνωρίζομεν ὅταν εἴμεθα ὑπουργοὶ πόσον συχνὰ δὲν μᾶς μένει καιρὸς νὰ μελετήσωμεν....

§227Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἔγινε δημοσιογραφικὸς πόλεμος καὶ ὤφειλε νὰ τὰ ἔχῃ διαβάσει.

§228Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐνῷ ἐγγυητὴς τῆς συμβάσεως παρουσιάσθη εἷς ἀξιωματικὸς τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Μαζαράκη, πρὸς τὸν ὁποῖον ὁ σεβασμὸς ὅλων μας εἶναι ἀπεριόριστος, δὲν κατωρθώθη νὰ ἐπικυρωθῇ, διότι ὑπῆρχεν ἡ λειτουργία τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματος, ἐνῷ πρὸς στιγμὴν ἡ ἐπιτροπὴ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ πλανηθῇ, ἡ παρέμβασις τοῦ τύπου ὁ ὁποῖος ἐπὶ δικτατορίας, θὰ ἐφυμώνετο, κατώρθωσε, νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐπικύρωσιν. Λοιπὸν θὰ ἤθελα νὰ εἴπω πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ἂς προσέχῃ τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα.

§229Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Πρόεδρε, ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν παρουσιάσθη εἰς ἐπιτροπὴν νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπικύρωσιν.

§230Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τότε ἀπηυθύνθη ἐγγράφως πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ συνέστησε τὴν παρέμβασίν του, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐπιψήφισις τῆς συμβάσεως.

§231Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Χάριν τῆς ἀληθείας ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς προσῆλθεν ὁ κ. Μαζαράκης μετὰ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ὑπεστήριξε τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως.

§232Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν διάθεσίν μου δὲν ἔγκειται οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη σκιὰ ἐπικρίσεως τοῦ κ. Μαζαράκη, ὁ ὁποῖος παρεσύρθη, δὲν ἀνέγνωσε τὴν σύμβασιν, εἶχε πολλὲς δουλειές, δὲν δύναται νὰ ἐξηγηθῇ ἄλλως, καὶ εἶχεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν διευθύνοντα τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ πυροβολικοῦ. Εἶναι λοιπὸν βεβαιωμένον, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργείας Μαζαράκη, ἐπεδιώχθη ἡ ἐπικύρωσις τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ δὲν κατωρθώθη, νὰ γίνῃ διότι ἐλειτούργουν οἱ ἐλεύθεροι θεσμοί. Ἔχω λοιπὸν τὸ καθῆκον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ εἴπω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὅτι παρ’ ὅσα λέγουν κατὰ τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματος, καὶ εἶμαι ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος ἀναγνωρίζω τὰ ἐλαττώματά του, ἀλλ’ εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι μέχρι τοῦδε ἡ σοφία τῶν ἀνθρώπων δὲν εὗρεν κανὲν πολίτευμα καλλίτερον, ὀλιγώτερον κακόν, ἂς τὸ προσέχῃ λοιπὸν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς αὐτὸ τὸ ὀλιγώτερον κακὸν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ, διότι ὅταν τὸ χάνομεν δὲν παθαίνομεν μόνον ὅσα ἐπάθαμεν ἀπὸ τὴν δικτατορίαν, ἀλλὰ βλέπομεν σπαταλώμενον καὶ τὸ χρῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ὕστερα κύπτομεν ὑπὸ τὸ βάρος φορολογιῶν, διὰ νὰ πληρώσωμεν ὅλας αὐτὰς τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑπέστημεν ἀπὸ τὴν δικτατορίαν.

§233Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πρὶν ψηφισθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις, ὅτι ὑπεράνω ὅλων τῶν κανόνων καὶ τῶν ἀρχῶν αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὑπάρχει ὑπεράνω ὅλων αὐτῶν ἕτερος κανών, ὁ ὁποῖος ὑπαγορεύεται καὶ ἐκ τῆς ἠθικῆς καὶ ἐκ τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας ταύτης. Ὁ κανὼν οὗτος εἶναι ὁ ἑξῆς: ὅτι πρέπει νὰ γνωρίζουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συμβάλλονται μετὰ καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπιβαίνει βίᾳ τοῦ τραχήλου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅτι συμβάλλονται ἰδίῳ κινδύνῳ καὶ ὅτι ἀναλαμβάνουν τὴν εὐθύνην ὅλων τῶν συνεπειῶν τῶν τοιούτων συμβάσεων, καὶ ὅτι ὅταν ἐπέρχεται ἡ ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπικρατεῖ ἡ γνώμη τοῦ κυριάρχου λαοῦ οὐδὲν δικαίωμα παραπόνου ἔχομεν.

§234Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπικυρῶ τοὺς λόγους τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἀττικῆς, ἀλλὰ τὸ μόνον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι ἦλθεν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχουσα νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ προβλήματα τὸ τὶ θὰ γίνουν τὰ διατάγματα τῆς δικτατορίας, ἔλαβε ἀποφάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἀνεγνώρισε κατ’ ἀρχὴν τὸ κῦρος τῶν διαταγμάτων αὐτῶν. Τοῦτο δὲν τὸ λέγω μὲ ἔννοιαν ἐπικρίσεως, ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχει ὡς γεγονός.

§235Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐγένετο μία παρεξήγησις εἰς τὸ ἔργον τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Οὐδέποτε ἀνεγνώρισεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ὅτι αἱ πράξεις αἱ γενόμεναι ἐπὶ δικτατορίας εἶναι ἔγκυροι. Κάθε ἄλλο, ὅλαι αὐταὶ εἰσήχθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα κρίνῃ ἡ Βουλή. Οὐδαμῶς ἐτέθη ὡς ἀρχὴ τὸ ἂν εἶναι ἔγκυροι ἢ ἄκυροι. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἡ ὁποία νὰ ἔθεσε τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἠπῃνίχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἀρχὴ αὕτη κατὰ πόσον εἶναι δυνατόν, νὰ εἶναι ἔγκυρα ἢ ἄκυρα τὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ἐκδίδονται ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν δικτατορικήν, εἶναι ἀρχὴ ἡ ὁποία ἐξετάζεται ἐπιστημονικῶς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς ἐγὼ ὡμίλησα ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα. Εἶπα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη οὐδεμίαν τοιαύτην ἀρχὴν ἔθεσε, τοὐναντίον ἔθεσε τὴν ἀρχὴν ταύτην, ὅτι κατήρτισε μίαν εἰδικὴν διαδικασίαν, διὰ τῆς ὁποίας ἔπρεπε ἐντὸς τοῦ δυνατοῦ χρονικοῦ ὁρίου νὰ κριθοῦν τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ἐπὶ ἀνωμάλου περιόδου. Καὶ ἦτο ἀναγκαῖον νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι δὲν ἠδύνατο εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἔγκυρα ἢ ἄκυρα, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νομοθετημάτων ἐκείνων ἐκανονίσθησαν διάφοροι κοινωνικαὶ σχέσεις ποικίλης φύσεως καὶ ἑπομένως ἔπρεπε νὰ τύχουν ὁριστικωτέρας τινὸς ρυθμίσεως. Μάλιστα δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἀποβλέπουσα ὅπως ἐντὸς τοῦ ὡρισμένου χρόνου ἐπέλθῃ ὁ κανονισμὸς τῶν σχέσεων ἐκείνων, ὥρισε προθεσμίαν, καὶ ἐντὸς τῆς προθεσμίας αὐτῆς, ὅπως ἠκούσατε εἰς τὸ προηγούμενον ψήφισμα, ἔδωκε τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν εἰς τὰς ἐπιτροπάς, νὰ καθορίσωσι τὴν διαδικασίαν, διὰ νὰ κανονίσωσι τὰς σχέσεις ἐκείνας. Φοβουμένη δὲ καὶ ἔχουσα ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἦτο ἐνδεχόμενον εἴτε ἐξ ἀγνοίας ὑπηρεσίας τινὸς εἴτε ἐξ οἱουδήποτε ἄλλου λόγου ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ ἐκείνου διαστήματος τὸ ὁποῖον καθωρίζετο τὸ ἀναγκαῖον, διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν σχέσεων ἐκείνων, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περαιωθῇ καὶ νὰ ἐξετασθῇ τὶ πρέπει νὰ κάμωμεν, ἐτάχθη μὲ τὴν ἀρχὴν ὅτι τέλος πάντων παρελθόντος τοῦ χρόνου αὐτοῦ πρέπει νὰ παύσουν νὰ ἰσχύουν. Ἀπορῶ δὲ πῶς μετὰ τοιαύτην ἐνέργειαν λέγεται παρὰ τῆς Βουλῆς, καὶ μάλιστα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἀλλοίαν ἠκολούθησε γνώμην. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ὅπως καὶ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ ἀφίσῃ ἐντελῶς ἄνευ ρυθμίσεως οἱασδήποτε, τὴν κατάστασιν ἐκείνην ἡ ὁποία ἦτο ἀνώμαλος. Καὶ σεῖς σήμερον λέγετε, ὅτι ἀκυρώνετε τὴν σύμβασιν, καὶ θὰ ρυθμίσετε τὸ ζήτημα. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐὰν ἡ ρύθμισις, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἶναι ἡ ἐμπρέπουσα σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, καὶ τὰς κρατούσας ἀρχὰς τὰς πολιτικάς.

§236Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ ἐγὼ δὲν ἐπέκρινα, τοὐναντίον ἐπῄνεσα, διότι ἀκριβῶς τὰ ἴδια εἶπον καὶ ἐγώ.

§237Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Χαίρω πολύ, ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι εἴπατε τὸ ἀντίθετον.

§238Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, αὐτὰ εἶπον καὶ ἐγώ. Εἶπον μόνον τὸ ἑξῆς ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι θὰ εἴμεθα εἰς διάφορον θέσιν, ἐὰν ἠρχόμεθα ἡμεῖς, ἐὰν εἴμεθα ἡμεῖς ἡ συντακτικὴ συνέλευσις τὴν ἐπιοῦσαν τῆς καταλύσεως τῆς δικτατορίας, καὶ ἐδεχόμεθα τὴν γνώμην καὶ ἐλέγαμεν, ἐὰν ἐτολμούσαμεν νὰ κάμωμεν τοιαύτην πρᾶξιν, ὅτι τὰ ἀκυρώναμεν ὅλα. Ἦλθεν ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις καὶ ἡ Οἰκουμενική, ἡ ὁποία ὀρθῶς ποιοῦσα εἶπεν ἐδῶ ἐδημιουργήθη μία κατάστασις πραγμάτων τὴν ὁποίαν δὲν ἠμποροῦμεν, νὰ ἀγνοήσωμεν, ἑπομένως δεχόμεθα, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ διατάγματα ἔχουσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον ἰσχὺν καὶ κανονίζομεν κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατόν, νὰ ἀκυρωθοῦν ἢ ἐπικυρωθοῦν.

§239Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τοῦτο διϊστάμεθα. Δὲν ἐδέχθημεν καμμίαν προσωρινότητα. Ἀνελάβομεν ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ ὁρίου νὰ ῥυθμίσωμεν τὸ ζήτημα.

§240Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οὐδέποτε, οὔτε πρὸς στιγμὴν τὰ ἐθεωρήσατε τὰ διατάγματα ἐκεῖνα ἄκυρα, οὔτε σεῖς, οὔτε αἱ ἀρχαί, οὔτε τὰ δικαστήρια. Τὰ ἐθεωρήσατε, ὡς προσωρινῶς ἰσχύοντα, διότι ἀπεβλέψατε εἰς τὴν ὅλην δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν.

§241Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τοῦτο πράττετε καὶ σεῖς σήμερον.

§242Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ εἶπον ὅτι ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ διατάγματα ποῦ ἔκαμεν ἡ δικτατορία ἐδημιουργήθησαν σχέσεις τινὲς καὶ προσωρινῶς αὐτὰ ἀνεγνωρίσθησαν ὡς νόμιμα ἕως ὅτου ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἂν θὰ διατηρηθοῦν ἢ ὄχι. Τώρα θὰ ἔλεγον καὶ τοῦτο. Αἱ ἐπὶ δικτατορίας συναφθεῖσαι συμβάσεις δυστυχῶς δὲ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς νὰ θεωρηθῶσιν ἰσχυραὶ ἢ ὄχι, ὁσάκις πρόκειται περὶ συμβάσεων ἐχουσῶν χαρακτῆρα ἐξωτερικοῦ δικαίου. Ὅσον ἀφορᾷ τοῦ ἐσωτερικοῦ εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι ἔχομεν εἰς πᾶσαν περίστασιν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι ἄκυροι. Τοῦτο μόνον θέλω νὰ εἴπω, ἵνα μὴ θεωρηθῇ ὅτι συμφωνῶ μὲ τὴ γνώμην ὅτι εἶναι ἄκυροι ὅλαι αἱ συμβάσεις αἱ ἐπὶ δικτατορίας γενόμεναι.

§243Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδέποτε ἰσχυρίσθην ὅτι πρέπει νὰ ἀκυρωθῶσι ὅλαι αἱ πράξεις αἱ γινόμεναι ἐπὶ δικτατορίας, διότι ὑπάρχουσι καὶ πράξεις αἱ ὁποῖαι εἶναι πιθανόν, εἶναι βέβαιον μάλιστα, ὅτι καλῶς ἐγένοντο καὶ ὅτι θὰ ἐγένοντο ὑπὸ πάσης Κυβερνήσεως καὶ νομίμου. Ἐγὼ εἶπον τοῦτο, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συμβάλλονται μετὰ Κυβερνήσεων αἱ ὁποῖαι βίᾳ καὶ κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν λαϊκὴν πλειοψηφίαν ἐπιβαίνουσι τοῦ τραχήλου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, πρέπει νὰ γνωρίζωσι καθ’ ἣν στιγμὴν συμβάλλονται, ὅτι ὅταν, θᾶττον ἢ βράδιον, ἐπέρχεται ἡ ἐπικράτησις τῆς λαϊκῆς πλειοψηφίας καὶ ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις τῆς συμβάσεως, ὡς ἐπιζημίου διὰ τὸ Κράτος, ὅτι αὐτοὶ δὲν πρέπει νὰ παραπονοῦνται, διότι πρέπει νὰ συμβάλλωνται ἰδίῳ κινδύνῳ πρὸς τὰ καθεστῶτα ἐκεῖνα τὰ βίαια, καὶ ὅτι ὅταν συνεβλήθησαν ἔπρεπε νὰ εἶχον ὑπ’ ὄψει των, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ λαϊκὴ κυριαρχία ἀνακτῶσα τὴν δύναμίν της θὰ καταρρίψῃ πᾶν ὅ,τι ἐγένετο ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Κράτους.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν).

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου, «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν». Ἐπίσης οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ἀβραάμ, Χ. Λαδᾶς, Λ. Λαμπριανίδης, Ν. Μπακόπουλος, Ν. Ἀσκούτσης, Β. Καραπαναγιώτης κλπ. ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου, «περὶ κύρους τῶν ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς Ἀνακριτικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς προκατόχου Βουλῆς, ἐνεργηθεισῶν πράξεων ἐπὶ τῶν ὑπὸ δίωξιν κοινῶν ἀδικημάτων τῆς δικτατορίας κλπ.».

§246Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λόγῳ τῆς ἐπειγούσης σπουδαιότητος τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καὶ διὰ νὰ διαρρυθμισθῇ ἡ ἐργασία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι, νὰ παραπεμφθῇ ἐπειγόντως εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπήν, καὶ νὰ ταχθῇ συγχρόνως προθεσμία ἐντὸς τῆς αὔριον, νὰ μᾶς φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ τὸ θεωρήσῃ ὑπηρεσιακῶς ἐπεῖγον καὶ νὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν ἀνάγνωσιν, διότι ὑπάρχει κίνδυνος, νὰ μὴ προφθάσωμεν, νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποστέλλεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν μὲ τὴν παράκλησιν αὐτήν. Ὁ κ. Α. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου, «περὶ διοικήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβείου Πολυτεχνείου». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ κωδικοποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ σιδηροδρόμων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους». Ἄρθρον 1ον. (ἀναγινώσκει).

§248ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 2).

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον. (ἀναγινώσκει).

§250Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ ἀριθμὸς 13 νὰ γίνῃ 12 καὶ τὰ 4 μέλη νὰ γίνουν 3.

§251Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐπανέρχεται ὅπως ἦτο.

§252Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα.

§253Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Σύμφωνοι.

§254Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὴν § 4 «καθηγητὴς τῆς γεφυροποιΐας», νὰ γίνῃ «εἷς καθηγητὴς τῆς γεφυροποιΐας», διότι ὑπάρχουν δύο.

§255ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5).

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον (ἀναγινώσκει).

§257Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ἄρθρον 6 ἔχει δύο ἀριθμοὺς 34 καὶ 36 νὰ φύγῃ ὁ ἀριθμὸς 36, εἶναι περιττός. (ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6 ὡς ἐτροποποιήθη)

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7ον (ἀναγινώσκει).

§259Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ φράσις τῆς «διαβαθμίσεως τοῦ μισθοῦ αὐτῶν, τελούσης ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας».

§260Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα ἂς διαγραφῇ. (ψηφίζεται τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 8, 9, 10, 11, 12 καὶ 13).

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14ον (ἀναγινώσκει).

§262Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὸ ἄρθρον 14 ἀντὶ «οἱ ὑπάλληλοι τῆς διευθύνσεως σιδηροδρόμων» νὰ τεθῇ «οἱ τεχνικοὶ ὑπάλληλοι τῆς διευθύνσεως σιδηροδρόμων». Ἐπίσης μετὰ τὴν φράσιν οἱ μαθηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου δύνανται νὰ ταξειδεύουν δωρεὰν νὰ τεθῇ «ὁμοίως οἱ μετεκπαιδευόμενοι..... καὶ οἱ ὁδηγοῦντες αὐτοὺς καθηγηταὶ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους». (ψηφίζεται τὸ 14ον ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ διαθέσεως ἐπιβατικῶν αὐτοκινήτων κλπ.».

§264Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὑπάρχουν τροπολογίαι, τὰς δέχεται ὁ κ. ὑπουργός;

§265Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἰμπορῶ νὰ τὰς δεχθῶ ὅλας, διότι καταργοῦνται ὅλα τὰ αὐτοκίνητα. Μερικὰς δέχομαι. Δέχομαι διὰ τὸ αὐτοκίνητον τοῦ Φρουράρχου Ἀθηνῶν, τῶν διευθυντῶν τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Χωροφυλακῆς καὶ ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι μετὰ τὸν ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος παρασκευάζεται, τὸ σῶμα αὐτὸ χειραφειτεῖται ἐντελῶς ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§266Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας εἶχε πάντοτε αὐτοκίνητον.

§267Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς ἢ δύο ἀλλὰ περὶ δεκάδων.

§268Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ αὐτοκίνητον τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας ὑπῆρχε καὶ ὅταν δὲν εἴχομεν παρὰ ἑπτὰ ἁμάξια ποῦ εἶχον οἱ ὑπουργοί, ἕνα ὁ Μητροπολίτης καὶ ἕνα ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας.

§269Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου κύριοι βουλευταί, δημιουργοῦνται διάφοροι δαπάναι δι’ αὐτοκίνητα τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν ὡς ὁρίζεται εἰς τὸ νομοσχέδιον ἓν ὁλόκληρον κομβολόγιον, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω διὰ νὰ ἴδωμεν περὶ τίνος πρόκειται.

§270Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὸ νομοθετικὸν διάταγμα ὑπάρχουν αὐτά. Νὰ ἐξηγούμεθα.

§271Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι διάταγμα τὸ ὁποῖον ἴσχυσε καὶ ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰσχύει μέχρι τῆς σημερινῆς ἐποχῆς.

§272Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Καὶ τὸ ὁποῖον ἐρχόμεθα νὰ ἐπικυρώσωμεν. Ἔχουν αὐτοκίνητα οἱ ὑπουργοί. Καλά, ἀλλ’ οἱ ὑφυπουργοὶ διατὶ νὰ ἔχουν;

§273Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν δυσκολεύεσθε νὰ κάμετε λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς περὶ τοιούτων ζητημάτων. Ὁ ὑφυπουργὸς ὁ ὁποῖος ἔχει ἓν παντὶ τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ τὸν ὑπουργὸν θὰ διαφέρῃ, διότι δὲν θὰ ἔχῃ αὐτοκίνητον. Δὲν ἀκολουθεῖτε μεγαλυτέρας γραμμάς.

§274Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, μὲ συγχωρεῖτε. Ὅταν ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ὁ κ. ὑφυπουργὸς δὲν πρέπει νὰ ἔχουν αὐτοκίνητον δὲν θέλομεν νὰ θίξωμεν τὸν κ. ὑφυπουργόν, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι διὰ τοῦ αὐτοκινήτου τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ δημιουργεῖται δαπάνη εἰς βάρος τοῦ λαοῦ. Αὐτὸ μᾶς ἐνδιαφέρει. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ἂν διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς θὰ θίξωμεν τὸν ὑφυπουργόν. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δημιουργεῖτε μίαν δαπάνην.

§275Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν δημιουργοῦμεν τίποτε. Ὑπάρχουν.

§276Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Νὰ καταργηθοῦν. Ἐφ’ ὅσον νομοθετικὸν διάταγμα τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως ἐδημιούργησε δαπάνας καὶ ἔρχεται πρὸς κύρωσιν καὶ θέλομεν νὰ τὸ ἐπικυρώσωμεν κατὰ τί διαφέρομεν ἀπὸ ἐκείνους ποῦ τὸ ἔκαμον;

§277Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους οἱ ὁποῖοι τὸ ἐφήρμοζον.

§278Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Καὶ τοὺς ὁποίους ὑπεστηρίζετε.

§279Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ καὶ σεῖς.

§280Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Σεῖς εἴχατε τὴν πλειοψηφίαν, σεῖς εἶσθε οἱ ἰσχυροί.

§281Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ μάλιστα ὑπῆρχον περισσότερα ὑφυπουργεῖα.

§282Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Διατὶ νὰ ἔχουν αὐτοκίνητα οἱ ἐπιθεωρηταὶ στρατοῦ.

§283Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἄν δὲν ἔχουν πῶς θὰ ἦσαν ἐπιθεωρηταί, πῶς θὰ κάμουν ἐπιθεωρήσεις.

§284Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐγὼ διατυπώνω τὰς γνώμας μου. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν σωμάτων στρατοῦ, θὰ ἔχῃ ἀνάγκην αὐτοκινήτου, διὰ νὰ κάμῃ ἐπιθεώρησιν, διότι δὲν θὰ κάμνῃ καθημερινῶς, δύναται νὰ διαθέσῃ ἓν αὐτοκίνητον ὁ ὄρχος τῶν αὐτοκινήτων καὶ δύνανται οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἰδίως τῶν Ἀθηνῶν, νὰ ζητοῦν καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ σώματα καὶ ἀπὸ τὸ φρουραρχεῖον, ὅταν θὰ πρόκηται νὰ κάμουν μίαν ἐπιθεώρησιν. Θέλετε νὰ τοὺς δώσετε αὐτοκίνητον. Δώσατέ τους. Ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα, διότι ἐξακολουθεῖτε νὰ διατηρῆτε αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομιῶν εἶχεν καταργήσῃ ὅλα αὐτά ἀλλ’ ὑμεῖς ἐξακολουθεῖτε νὰ ἐπιμένετε, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν. Ὅταν πρόκειται, διὰ τίποτε ἄλλο τότε διαμαρτυρόμεθα ἐναντίον τῆς δικτατορίας, διότι ἐδημιούργει δαπάνας, ἐνῷ ὑμεῖς τὰς δαπάνας αὐτὰς ἐξακολουθοῦμεν νὰ τὰς ἔχωμεν. Ὁ γενικὸς διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διατὶ νὰ ἔχῃ ἰδιαίτερον αὐτοκίνητον.

§285Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει τώρα· κατηργήθη αὐτὴ ἡ θέσις πρὸ πολλοῦ.

§286Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν;

§287Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ἕνα μικρὸ φορτάκι γιὰ τὰς ἀνάγκας της.

§288Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὑπάρχει ὄρχος αὐτοκινήτων ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ φορτάκια;

§289Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὰ αὐτὸ τὸ φορτάκι περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλῆτε εἰς τὸν ὄρχον αὐτοκινήτων ἀνήκει.

§290Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον ὑπάρχει αὐτοκίνητον τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλο εἶναι, διὰ τὸν κ. Πρόεδρον, καὶ ἄλλο, διὰ τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον;

§291Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐπιμένετε δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ καταργηθῇ.

§292Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νομίζω, ὅτι ἕνα φορτάκι διὰ τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον εἶναι ἀναγκαῖον.

§293Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Σύμφωνοι. Ὁ ὑπαρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου πρέπει, νὰ ἔχῃ καὶ αὐτὸς αὐτοκίνητον;

§294Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ εἶναι τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου.

§295Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Πολὺ καλὰ κ. ὑπουργέ, ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν μὴ μαχίμων σωμάτων πρέπει, νὰ ἔχουν ὁ καθ’ ἕνας ἀπὸ ἕνα αὐτοκίνητον.

§296Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὰ ὑπάρχουν αἱ ἐπιθεωρήσεις.

§297Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν φαντάζομαι, ὅτι θὰ προκύψῃ σοβαρὰ οἰκονομία μὲ 5 ἢ 10 αὐτοκίνητα τὰ ὁποῖα θὰ κόψετε.

§298Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἶναι 30 κ. Πρόεδρε, τὰ ὁποῖα φαίνονται ἐδῶ. Ἀλλὰ εἰς τὴν 9ην παράγραφον εἶναι καὶ ἡ διοίκησις πυροβολικοῦ καὶ ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν. Πόσαι εἶναι αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι; Διότι κατὰ τὴν γνώμην μου ἔτσι φθάνωμεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 100 αὐτοκινήτων.

§299Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐρωτηθῇ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν.

§300Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελον, νὰ μάθω ποῖαι εἶναι ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται εἰς τὴν 9ην παράγραφον.

§301Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὴν εἰσήγησιν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐπρότεινα τὴν διαγραφὴν μερικῶν ἀκόμη αὐτοκινήτων. Ἡ δὲ ἐπιτροπὴ διέγραψε δύο ἢ τρία ἀκόμη αὐτοκίνητα.

§302Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν ὁ κ. συνάδελφος δέχεται τὰς τροποποιήσεις τῆς ἐπιτροπῆς, τότε τὸ ζήτημα λύεται.

§303Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Πολὺ καλὰ κ. Πρόεδρε.

§304Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Νομίζω κ. ὑπουργέ, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς καλῆς διαχειρίσεως τῶν αὐτοκινήτων ἔγκειται εἰς τὰς προϊσταμένας ὑπηρεσίας, ἀλλὰ μποροῦμεν νὰ κόψωμεν τὴν βενζίνην τὴν ὁποίαν τοὺς δίδομεν εἰς 15 τενεκέδες τὸν μῆνα καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου κατορθοῦται νὰ μὴ γίνεται κακὴ χρῆσις. Μὲ ½ τενεκὲν βενζίνης δύνανται νὰ κάμουν 50–70 χιλιόμετρα. Αὐτὴν τὴν τροπολογίαν ζητῶ.

§305Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πολὺ καλά, γίνεται δεκτή.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης, ἔχει τὸν λόγον.

§307Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, δὲν ἀγόμεθα ἐκ τῆς διαθέσεως νὰ στερήσωμεν τῶν αὐτοκινήτων τὰ πρόσωπα, διὰ τὰ ὁποῖα τὰ αὐτοκίνητα εἶναι ἀπαραίτητα καὶ διὰ τὴν κίνησιν ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀξιοπρεπῆ παράστασιν. Θέλομεν τοῦτο, νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν αὐτοκινήτων εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ παρασχεθῇ καὶ εἰς τὸν λαὸν ἡ ἐντύπωσις, ὅτι καὶ ἡμεῖς ἐδῶ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία φέρει τὴν εὐθύνην ἀκόμη διὰ τὴν μείωσιν τοιούτων δαπανῶν αἱ ὁποῖαι καὶ νὰ γίνουν δὲν εἶναι ἐξαιρετικῶς βαρεῖαι εἰς ἕνα προϋπολογισμὸν 10.000.000.000 ἐν τούτοις ὅμως παρέχει τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν λαόν, ὅτι ἀφειδῶς τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ διασπαθίζεται. Ἡ ἐντύπωσις, δὲ αὕτη γεννᾶται περισσότερον ὄχι διότι διέρχεται ὁ αʹ ἢ βʹ ὑπουργός, ἢ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπ’ αὐτοκινήτου, ἀλλὰ διότι πρόσωπα ξένα πολλάκις πρὸς τὰς ὑπηρεσίας, ὅταν γυναῖκες ἐξέρχονται τῆς πόλεως καὶ μεταβαίνωσι εἰς διάφορα μέρη πρὸς διασκέδασιν, ταῦτα δὲ τ’ ἀντιλαμβάνεται ὁ λαὸς καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον ὁ περιορισμὸς τῶν αὐτοκινήτων ὄχι τῶν ὑπουργικῶν, ὄχι τῶν ἄλλων ἀπαραιτήτων, ἀλλὰ τῶν αὐτοκινήτων τῶν διδομένων εἰς ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀπαραίτητον, δὲν εἶναι μόνον πηγὴ κακῆς διαθέσεως, ἀλλὰ εἶναι καὶ πηγὴ καταχρήσεως, δηλαδὴ διατίθενται τὰ αὐτοκίνητα πρὸς ἄλλους σκοποὺς ξένους πρὸς τὰς ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦτο κυρίως φρονῶ, ὅτι ὁ μὲν ἀριθμὸς τῶν αὐτοκινήτων πρέπει, νὰ καθορισθῇ θετικῶς εἰς 50–60 ὡς ἐπίσης καὶ ἡ χρῆσις τῆς βενζίνης, νὰ καθορισθῇ μέχρι τοῦ σημείου νὰ μὴ γίνεται κατάχρησις καὶ σπατάλη.

§308Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ὁρισθῇ ἡ χρῆσις τῆς βενζίνης μέχρι ½ τενεκὲ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἔχωμεν μεγαλυτέραν οἰκονομίαν, παρὰ ὅταν περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν αὐτοκινήτων. Δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι μεταχειρίζονται τὰ αὐτοκίνητα πρόσωπα ξένα πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν, καθίστανται ὑπεύθυνα τὰ πρόσωπα, διὰ τὰ ὁποῖα διατίθενται τὰ αὐτοκίνητα.

§309Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Αἱ ὑπηρεσίαι, διὰ τὰς ὁποίας διατίθενται τ’ αὐτοκίνητα εἶναι 180. Ὑπάρχει ἓν νομοθετικὸν διάταγμα γενόμενον ἐπὶ Κυβερνήσεως, ὄχι Κοινοβουλευτικῆς, τὸ ὁποῖον εἰσάγει καὶ καθορίζει τὰ τῶν αὐτοκινήτων λέγον τὰ ἑξῆς: «Οἱ διοικηταὶ τῶν σωμάτων στρατοῦ, οἱ ἐπιθεωρηταὶ ὅπλων καὶ ὑπηρεσιῶν, διὰ τὰς ὁποίας προβλέπεται θέσις ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ». Λοιπὸν εἶναι ὀρθόν, νὰ διατίθενται αὐτοκίνητα. Ἐπίσης ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς μεταγωγικῆς ὑπηρεσίας δὲν φρονῶ, ὅτι εἶναι δικαιολογημένον νὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν του αὐτοκίνητον, εἶναι καὶ πλεῖστα ἄλλα τὰ ὁποῖα καθορίζονται.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει).

§311ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον ἀναγινώσκονται καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθησαν παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς).

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17)20 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 20 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ δικαιώματος νομίμου μοίρας τοῦ ἐπιζῶντος συζύγου. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ 2ου ἐδαφίου ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 16 Ἀπριλίου 1927 Ν. Δ. περὶ ὁριστικῆς ἀπομακρύνσεως ἐκ τοῦ στρατεύματος πολιτευομένων ἀξιωματικῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ διὰ τοῦ νόμου 3478 κυρωθέντος Ν. Δ. ἀπὸ 15)10)1927 περὶ ταμείου ἀλληλοβοηθείας ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τοῦ στρατοῦ. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως συμβάσεων ἐργοληψίας ἢ μισθώσεως κοινοτικῶν φόρων τῶν σεισμοπλήκτων κοινοτήτων τῆς Κορινθίας».

§313Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ συναδέλφου κ. Ἀραβαντινοῦ, ἡ ὁποία γίνεται ἀποδεκτή. Εἶναι περὶ προθεσμίας τινός.

§314Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ὅμως, παρατηρῶ τὸ ἄρθρον 6 λέγει (ἀναγινώσκει). Παρακαλῶ, νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ τὸ ἐμπόριον τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων κλπ.

§315Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Γίνεται δεκτόν.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ἀραβαντινοῦ καὶ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐτησίας ἐπιχορηγήσεως εἰς τὸ Διεθνὲς Ἰνστιτοῦτον Στατιστικῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Σεπτεμβρίου 1928 Ν. Δ. περὶ διαδικασίας πρὸς δίωξιν τῶν ἀδικημάτων ἐκ τοῦ νόμου ΤΟΔʹ περὶ καταδιώξεως τῆς ληστείας κλπ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 43, 44 καὶ 47 τοῦ Ν. Δ. τῆς 18ης Ὀκτωβρίου 1926 περὶ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς».

§317Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε ν’ ἀναβληθῇ.

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 3406 περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως ὁδῶν». Ὁ κ. Λ. Κουτσοπέταλος ἔχει τὸν λόγον.

§319Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί...

§320Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Φαίνεται, ὅτι συμβαίνει κἄποιο λάθος. Ἀναγράφεται, ὅτι εἶναι εἰς μόνην συζήτησιν, ἐνῷ δὲν εἶναι εἰς μόνην, εἶναι εἰς αʹ συζήτησιν.

§321Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶναι εἰς μόνην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Δὲν ἔχει καὶ διανεμηθῆ.

§322Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν θὰ εὕρω καιρὸν ἄλλοτε. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 15, τῆς ὁποίας ὁ σκοπὸς εἶναι ὁ ἑξῆς. Τὸ ἄρθρον 15 τροποποιοῦν τὸ ἄρθρον 27 τοῦ παγίου νόμου περὶ ὁδοποιΐας, τροποποιεῖ δέ, τὸ ἐδάφιον 2. Μέχρι τοῦδε ἰσχύει ἡ ἑξῆς διάταξις (ἀναγινώσκει). «Ὁδοὶ ὧν ἡ κατασκευὴ... κλπ.» Προστίθεται παρ’ ἡμῖν ἀκόμη καὶ ἡ συντήρησις ἐφ’ ὅσον αἱ ὁδοὶ αὐταὶ εἶναι ἐπαρχιακαὶ ἡ συντήρησις ἐπιβαρύνει τὰ ὑπάρχοντα ταμεῖα. Ἀλλ’ ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι ἐὰν μείνῃ τὸ πρῶτον μέρος τῆς διατάξεως τοῦ ἐδαφίου 2 ὡς ἔχει, ἡ προσπάθεια τοῦ νόμου, ὅπως διευκολύνῃ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, οἱ ὁποῖαι δι’ εἰδικῶν νόμων ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς κατασκευαστέαι ἐκ τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, ἡ προσπάθεια αὐτὴ ματαιώνει ἄλλην προσπάθειαν τοῦ ταμείου τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, ὅπως κατασκευάσῃ τὰς ὁδοὺς αὐτὰς δαπάναις αὐτοῦ. Καὶ εἰδικῶς σᾶς λέγω τὸ ταμεῖον ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας τοῦ νομοῦ Ἀττικοβοιωτίας ἔχει αὐτὸ ἐπαρκῆ ἔσοδα, ὅπως προβῇ εἰς κατασκευὴν ὡρισμένων ὁδῶν. Ἀτυχῶς ἡ διάταξις αὐτὴ τὸ ἐμποδίζει, διότι προφανῶς ἡ διάταξις αὐτὴ ἐτέθη, ὅπως τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν καὶ κατασκευάσῃ τὰς ὁδοὺς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι πλὴν μόνον ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἐπαρχιακαὶ δι’ εἰδικῶν νόμων ἡ κατασκευὴ αὐτῶν ἔχει ἀνατεθῆ εἰς τὸ ταμεῖον τὸ ἐπαρχιακόν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὁ σκοπὸς αὐτὸς ἀναπληροῦται ὀρθότατα ἐὰν ἐπιτρέψωμεν τὰς ὁδοὺς αὐτὰς νὰ τὰς κατασκευάζῃ ἐκ τοῦ ταμείου ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας ὁσάκις ἐπαρκεῖ. Καὶ διετύπωσα τὴν διάταξιν τοῦ πρώτου μέρους τοῦ ἐδαφίου τούτου ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «Ὁδοὶ ὧν ἡ κατασκευὴ ἐνεκρίθη διὰ προγενεστέρων νόμων, ἐχαρακτηρίσθησαν δὲ δυνάμει τοῦ νόμου 3406, ὡς ἐπαρχιακαὶ κατασκευασθήσονται δαπάναις τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ἢ τοῦ οἰκείου ταμείου ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας καὶ συντηροῦνται δαπάναις τοῦ οἰκείου ταμείου τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας», δηλαδὴ ἐπετρέψαμεν εἰς τὸ ταμεῖον ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν ὁσάκις δύναται καὶ νὰ κατασκευάσῃ τὰς ὁδοὺς ταύτας αἱ ὁποῖαι δι’ αὐτοῦ τοῦ τελευταίου νόμου ἐχαρακτηρίσθησαν, ὡς ἐπαρχιακαὶ χωρὶς νὰ γίνῃ ἡ κατασκευὴ αὐτῶν παρὰ τοῦ ταμείου Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Τοῦτο δὲν ἐμποδίζει τὸν σκοπὸν τοῦ ἐδαφίου τούτου καὶ παρακαλῶ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ τὴν δεχθῆτε. Μᾶς ἐνδιαφέρει εἰδικῶς ἡμᾶς τοὺς ἐν τῷ νομῷ Ἀττικοβοιωτίας, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν ταμεῖον ἐπαρχιακὸν ἐπαρκές.

§323Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δὲν ἐμποδίζεται.

§324Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως ὄχι.

§325Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν βλάπτει δὲ τοὺς λοιποὺς νομούς. Τώρα ἐμποδίζονται τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν.

§326Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Καμμίαν ἀντίρρησιν.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§328Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἤθελον νὰ ζητήσω νὰ ἐπιτραπῇ, νὰ τὸ ψηφίσωμεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καίτοι εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς μόνην συζήτησιν. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον δὲν ἐλάβομεν τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ ψηφισθῇ οὕτως σήμερον, εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§329Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δηλαδὴ νὰ πάρωμεν τὸ τακτικὸν δρομολόγιον.

§330Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα, διότι θὰ ἔλθῃ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§332Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Περὶ τῆς τροπολογίας θ’ ἀποφανθῆτε τότε ἢ τώρα;

§333Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι, τώρα. Γίνεται ἀποδεκτή.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μαντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§335Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ ἄρθρον 17 γίνεται λόγος περὶ κατασκευῆς ὀχετῶν, γεφυρῶν σχετικῶς, διὰ τὰ τεχνικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα αἱ κοινότητες φτιάνουσι, δι’ αὐτὰ τὰ ἔργα ἤθελον ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ ληφθῇ ἕνα μέτρον, νὰ τεθῇ μία διάταξις. Προκειμένου περὶ κοινοτήτων αἱ ὁποῖαι ἔφτιασαν τεχνικὰ ἔργα, θὰ ἦτο ὀρθόν, νὰ τεθῇ μία διάταξις εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ προτιμῶνται αἱ ὁδοὶ αὐταὶ τῶν ὁποίων ἔχουν ἀποπερατωθῆ τὰ ἁπλᾶ ἔργα, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἡ ἀμφισβήτησις ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου, ὡς πρὸς τὰς κοινοτικὰς ὁδούς. Διότι συμβαίνει τὸ ἑξῆς πρᾶγμα. Ὑπάρχουν σήμερον κοινότητες αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐκτελέσει τ’ ἁπλᾶ ἔργα μόνον, ἀναμένουν δὲ πότε νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος αὐτός, διὰ νὰ γίνουν τὰ τεχνικὰ ἔργα. Διότι ἐὰν δὲν γίνουν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας κινδυνεύουν νὰ καταστραφοῦν. Ὑπάρχει σχετικὴ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ τροπολογία καὶ νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ κ. ὑπουργέ, διότι διευκολύνει καὶ τὴν κατασκευὴν καὶ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν κοινοτικῶν ὁδῶν καὶ σεῖς δὲν θὰ ἔχετε τὰς πιέσεις τῶν διαφόρων βουλευτῶν. Διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, θὰ κατορθώσουν αἱ κοινότητες, νὰ προβαίνουν εἰς προσωπικὰς ἐργασίας, ὥστε μετὰ τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν, νὰ τοὺς παρέχετε τὰ τεχνικὰ ἔργα καὶ τὴν σκυρόστρωσιν. Θέλω, νὰ διασαφηνισθῇ, ὅτι θὰ παρέχωνται ὄχι μόνον τὰ τεχνικὰ ἔργα, ἀλλὰ καὶ ἡ σκυρόστρωσις, διότι μέχρι τώρα ἔδιδεν τὸ ὑπουργεῖον τὴν δαπάνην τῶν τεχνικῶν ἔργων καὶ ἄφινεν τὴν σκυρόστρωσιν. Ἀλλὰ μία κοινότης ἡ ὁποία δὲν ἔχει χρήματα πῶς νὰ κάμῃ σκυρόστρωσιν; Ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἔχει διατυπώσει, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τὴν ἀποδεχθῇ.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τῇ ἀποφάσει τῆς Βουλῆς ἡ μόνη συζήτησις μεταβάλλεται εἰς πρώτην συζήτησιν.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς τροπολογίας ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἐπὶ τοῦ 16ου ἄρθρου;

§338ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη).

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 3345 περὶ ταμείου ἐφέδρων πολεμιστῶν Κρήτης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3392 καὶ τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ παρατάσεως προθεσμίας, διὰ τὴν ἐπιδίκασιν τῶν ἐμπροθέσμων ἀνεκδικάστων δηλώσεων ἐκκαθαρίσεως δικαιούχων ὁμογενῶν ἀνταλλαξίμων κλπ.». Ὁ κ. Μ. Τσιγδέμογλου ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§340Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι καὶ κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐμπροθέσμων δηλώσεων, νομίζω, ὅτι ἀφίνει ἀνοικτὴν τὴν θύραν, διὰ νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν κατάστασιν ὕστερα ἀπὸ 6 μῆνας, ὅταν θὰ ἔχῃ δηλαδὴ λήξει ἡ προθεσμία τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἔχωμεν περισσοτέρας ἐμπροθέσμους δηλώσεις ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας εἴχομεν. Διαδίδεται κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ὅτι αἱ ἐμπρόθεσμοι δηλώσεις περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ σχέδιον τοῦ νόμου εἶναι 5 ἢ 6 χιλ. Ἄλλαι πάλιν διαδόσεις, ὅτι αἱ ἐμπρόθεσμοι δηλώσεις ἀνέρχονται εἰς 10 καὶ 15 χιλιάδας: Ἐγὼ γνωρίζω καλῶς, ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν ἔχει γίνει τόση ἀγρία ἐκμετάλλευσις τοῦ ζητήματος καὶ ἔχουν εἰσχωρήσει ἐκπρόθεσμοι δηλώσεις, ὡς ἐμπρόθεσμοι. Κατὰ πρῶτον δὲν ἐπληρώθησαν ἀπὸ τὸν προσφυγικὸν κόσμον πολὺ ἀκριβά, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει φόβος, νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι τὸ σχέδιον τοῦ νόμου αὐτοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ προβλέπῃ τὸν ἀκριβῆ ἀριθμὸν τῶν ἐμπροθέσμων δηλώσεων αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, οὕτως ὥστε, νὰ μὴ εὑρεθῶμεν ὕστερα ἀπὸ 6 μῆνας ποὺ θὰ ἔχῃ λήξει ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ θὰ ἔχουν ἐκδικασθῇ κατὰ χιλιάδας αἱ δηλώσεις, νὰ ὑπάρξουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἴσως περισσότεραι ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν σήμερον. Δι’ αὐτό, θὰ ἤθελα νὰ καθορισθῇ ὁ ἀριθμὸς ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος, ὥστε πέραν τῶν δηλώσεων αὐτῶν, νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπιτραπῇ, ἢ μᾶλλον καὶ ἂν ἐπιτραπῇ, πάντως δὲν θὰ εἶναι ἐμπρόθεσμοι, ἀλλ’ ἐκπρόθεσμοι ἐμπροθεσμοποιηθεῖσαι, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς ὅπως εἶπον προηγουμένως ἐπληρώθησαν εἰς τὸ παρελθὸν πολὺ ἀκριβὰ ἀπὸ τὸν προσφυγικὸν κόσμον.

§341Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἀποτελεῖ κακούργημα ὁ καθορισμὸς προθεσμίας περὶ ὑποβολῆς δηλώσεων ἀνταλλαξίμων καὶ ὅταν ὁμιλεῖτε περὶ καταχρήσεων ὀφείλετε, νὰ διαφωτίσετε τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπῆρξε μία ἐποχὴ καθ’ ἣν εἰσηγούμενοι ὑμεῖς τὴν ἰδέαν διαιρέσατε τοὺς πρόσφυγας εἰς δύο κατηγορίας· εἰς πρόσφυγας οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον, διότι εὑρίσκοντο εἰς τὸ κέντρον δηλώσεις ἐκκαθαρίσεως περικοπῶν καὶ εἰς πρόσφυγας οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγνώριζον τοὺς σχετικοὺς νόμους καὶ συνεπῶς δὲν κατώρθωσαν ἐμπροθέσμως νὰ ὑποβάλωσι δηλώσεις. Ἑπομένως τὸ ζήτημα τῆς προθεσμίας δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ καταστρέψῃ κεκτημένα δικαιώματα.

§342Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἶναι ἕνας χρόνος ἀκριβῶς ποὺ ἔληξεν ὁ πρῶτος νόμος τὸν ὁποῖον σήμερον ἐρχόμεθα νὰ ἀνανεώσωμεν Καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα οἱ πρόσφυγες εἶχον δηλώσει ἂν δὲν εἶχον καταθέσει εἰς τὸ ὑπουργεῖον, νὰ καταθέσωσι τὰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον ὑποβληθῆ ἐμπροθέσμως. Ἐμεσολάβησεν καὶ τριετία ὁλόκληρος, ὥστε ὅσοι εἶχον δηλώσεις τὰς ἔχουσι καταθέσει. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸ στάδιον ἐλεύθερον εἰς τὸν καθένα νὰ ἐκμεταλλεύεται τοὺς πρόσφυγας.

§343Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου παρατείνεται ἡ προθεσμία πρὸς ἐκδίκασιν δηλώσεων ἐμπροθέσμων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καταγγέλεται εἶναι, ὅτι ἐκπρόθεσμοι δηλώσεις ἐμπροθεσμοποιοῦνται εἰς τὰ γραφεῖα τῆς ἀνταλλαγῆς (αὐτὸ δὲν συντρέχει). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι πρᾶξις ἐγκληματικὴ ἡ ὁποία, ἐὰν ἔλαβε, χώραν εἶναι ζήτημα διοικητικόν, εἶναι ζήτημα ἐρεύνης διοικητικῆς. Διὰ νὰ ἀποκαλυφθοῦν οἱ ἔνοχοι τῶν τοιούτων ἐγκληματικῶν πράξεων, ἂν θελήσητε νὰ σᾶς φέρω ἀκριβῆ ἀριθμόν, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: ὅταν παρέλαβον τὴν ἀνταλλαγὴν ἠρώτησα περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκκρεμῶν ἀνεκδικάστων ἐμπροθέσμων δηλώσεων καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι εἶναι περὶ τὰς 10 ἕως 11 χιλιάδες, ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ ἐγένετο κἄποιος ἔλεγχος, περὶ τοῦ ὁποίου εἶπον εἰς ἄλλην συζήτησιν. Ἐπειδὴ ὅμως παρουσιάζεται τὸ ζήτημα μιᾶς γενικῆς ἐκκαθαρίσεως, ἂν δὲν θέλετε νὰ ἀναθεωρηθῇ τὸ ζήτημα, ἂς μείνῃ διὰ νὰ τὸ συζητήσωμεν, ὅταν ἐπαναληφθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς.

§344Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Νομίζω, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκκαθαρίσουν τὸν ἀριθμόν, κύριε ὑπουργέ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν ἡμεῖς εἶναι ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ λάβητε ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων νὰ κανονίζωσιν τὰ ζητήματα ὁριστικῶς.

§345Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δηλοῖ, ὅτι ἐνῷ πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον προβλέπει δαπάνας ἐν τούτοις δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καίτοι κατὰ τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν συνεζητήθη ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τὴν γεωργικὴν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ἀπεστάλη καὶ ὑπεγράφη ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἰς τὸ ἔντυπον δὲν ὑπάρχῃ ὑπογραφή του, ἐπικαλοῦμαι ὅμως ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας παρόντος κατὰ τὴν συζήτησιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐτέθη ἡ ὑπογραφὴ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἰσέρχομαι εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. συνάδελφος, προκειμένου περὶ καθορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δηλώσεων, δὲν εἶναι δυνατόν, διότι ἀπὸ διετίας λειτουργεῖ, εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, γραφεῖον ἐλέγχου τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ ὑπευθύνους ὑπαλλήλους διὰ τῶν ὁποίων διέρχονται αἱ δηλώσεις. Δὲν πρόκειται νὰ ἀφαιρέσωμεν τίποτε ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον διότι πρόκειται περὶ δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα δὲν παραγράφονται εἰς ὡρισμένας προθεσμίας, αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν τρία ἔτη προτήτερα, ἀπὸ Κυβέρνησιν ἡ ὁποία δὲν εἶχε λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτά. Τὸ μόνον πρᾶγμα ποῦ ἔχω νὰ παρατηρήσω, εἶναι νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ ἑξῆς: ὅτι ὑπάρχει δυστυχῶς μία κατηγορία προσφύγων ἡ ὁποία κηρύσσεται ἐκπρόθεσμος, διότι ἡ κατηγορία αὐτὴ ἐπρόκειτο νὰ κρίνῃ περὶ τῆς προσωπικῆς της καταστάσεως. Ἔρχεται σήμερον ἡ μικτὴ ἐπιτροπὴ καὶ λέγει «εἶσαι ἀνταλλάξιμος καὶ πρέπει νὰ φύγῃς ἀπὸ τὴν Τουρκίαν». Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, προκειμένου ἐπὶ τῆς κατηγορίας αὐτῆς, νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὥστε ἡ συναφὴς διάταξις νὰ προστεθῇ εἰς ἕνα συγγενὲς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Δὲν προτίθεμαι τώρα νὰ ζητήσω τὴν προσθήκην, διότι θ’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις αὐτοῦ, ἐνῷ ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἐπιτάχυνσιν.

§346Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λείπει, κ. ὑπουργέ, ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον εἶναι τὸ ἑξῆς. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ παραχωρήσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὡς καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς δεδομένην στιγμὴν τὰ δύο ὑπουργεῖα, ἐὰν ἀντιληφθῶσιν ὅτι αἱ 15 ἐπιτροπαὶ εἶναι ἀνεπαρκεῖς, νὰ προστεθῇ ἀκόμη ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμός, διὰ νὰ πάρῃ τέλος αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§347Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἀποπερατωθῶσιν ἐντὸς ὀλίγου αἱ ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις.

§348Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται τὴν ἑσπέραν ταύτην κατόπιν ἑξαμήνου ἀπραξίας. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκπροθέσμων, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, καθὼς καὶ περὶ τῆς κατηγορίας τῶν ἐν Κωσταντινουπόλει, τοὺς ὁποίους παρεμποδίσαμεν νὰ ἔλθουν ἐδῶ, ἔχουσιν γραφῇ εἰς τὴν Μ. ἐπιτροπὴν καὶ θεωροῦμεν αὐτοὺς ἐκπροθέσμους, ἐνῷ εἶναι ἐμπρόθεσμοι.

§349Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τῆς διατάξεως 5 καὶ 6 τοῦ νόμου 3572 θεωροῦνται ἐκπρόθεσμοι;

§350ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§351Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε· νὰ ψηφισθῶσιν ὅσα δὲν ἔχουσιν ἀντίρρησιν.

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ ἀπὸ 30 Ἰανουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Ν. Δ. τῆς 17ης Νοεμβρίου 1925 περὶ συστάσεως ἀνωτάτης Ἐπιτροπῆς κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συστάσεως ἀνωτάτης Ἐπιτροπῆς ἐφαρμογῆς τῶν μετὰ τῆς Τουρκίας συμφωνιῶν κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συστάσεως ἀνωτάτης Ἐπιτροπῆς ἐφαρμογῆς τῶν μετὰ τῆς Τουρκίας συμφωνιῶν τῶν ἀφορωσῶν τὴν διευθέτησιν ἐκκρεμῶν κτηματικῶν ζητημάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11ης Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ κανονισμοῦ ἁρμοδιότητος ὑπουργείων Ἐξωτερικῶν καὶ Γεωργίας ἐπὶ ζητημάτων ἰθαγενείας Μουσουλμάνων καὶ περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς, διὰ τὴν ταχυτέραν ἀπόδοσιν τῶν κτημάτων τῶν μὴ ἀνταλλαξίμων Μουσουλμάνων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως, περὶ τροποποιήσεως τῶν ἀπὸ 5 Μαΐου 1925 καὶ 4 Ὀκτωβρίου 1925 τοιούτων περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι κτημάτων τῶν ἀνταλλαγέντων Μουσουλμάνων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ὑπογραφείσης Συμβάσεως περὶ πωλήσεως τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 5 Μαΐου 1925 Ν. Δ. περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐκ τοῦ νόμου 3166 καὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου προκυπτόντων ζητημάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 25 Ὀκτωβρίου 1926 συμβάσεως περὶ καταβολῆς τοῖς μετρητοῖς δραχμῶν 625 ἑκατομμυρίων εἰς τοὺς ἀνταλλαξίμους δικαιούχους πρόσφυγας».

§353Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὶ εἶναι αὐτὰ τὰ 625 ἑκατομμύρια καὶ πότε ἐδόθησαν;

§354Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Πρόκειται περὶ παλαιᾶς συμβάσεως ἐκτελεσθείσης ἤδη πρὸ πολλοῦ.

§355ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως συμβάσεων μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 12 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 5 Μαΐου 1925 περὶ ρυθμίσεως κλπ. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§357Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις καὶ νὰ μὴ ψηφισθοῦν ἄλλα νομοσχέδια.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4.30 μ. μ. αὔριον. (ὥρα 9. μ.μ.)