1929.01.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59η

ΣΑΒΒΑΤΟΝ 26 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1929

Προεδρία ἀντιπροέδρου κ. Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ πρώην ὑπουργὸς κ. Δ. Τανταλίδης, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς ἀναφοράν: (ἀναγινώσκει). «Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑμῖν τὴν αἴτησιν ὅπως, συζητηθησομένης τῆς προτάσεως διώξεως ποινικῶν ἀδικημάτων ὑπουργῶν τῆς δικτατορίας, μοὶ παρασχεθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 3308 «περὶ ἐκδικάσεως τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 64 καὶ 93 τοῦ Συντάγματος ἀδικημάτων» καὶ ἐμφανιζόμενος ἐνώπιον αὐτῆς ἀντικρούσω τὰς ἐναντίον μου κατηγορίας. Μετὰ τιμῆς Δ. Τανταλίδης»

§3Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἡ Βουλή, ἐφ’ ὅσον εἷς κατηγορούμενος ἐνώπιον αὐτῆς ζητεῖ νὰ ἐμφανισθῇ, δὲν πρέπει νὰ διστάσῃ νὰ τὸν δεχθῇ. Ἐπίσης δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ γίνῃ διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας, διότι δὲν πρόκειται νὰ δικάσωμεν ἡμεῖς, θὰ ἐπρότεινα νὰ κάμωμεν τὴν συζήτησιν, καὶ κατόπιν αὐτῆς νὰ κάμωμεν τὴν ψηφοφορίαν. Τὸ προηγούμενον δὲ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἶναι μόνον διὰ μίαν φοράν, καὶ ὑπὸ περιστάσεις ἐνθυμεῖσθε ὄχι πολὺ ὁμαλάς.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ συνεπῶς τὴν Βουλὴν, ἐὰν δέχεται ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὸν ἀναφερόμενον νὰ προσέλθῃ.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ ἰατρικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν, ὑποβάλει ἀντίτυπα τοῦ ὑπομνήματός του ἀφορῶντος τὴν τροποποίησιν τῆς φορολογίας τῶν ἰατρῶν. — Ὁ αὐτὸς ἰατρικὸς σύλλογος ὑποβάλλει ἀντίτυπα τῆς ἰατρικῆς ἐφημερίδος, ἐν τῇ ὁποίᾳ δημοσιεύεται τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἰατρείων καὶ πολυκλινικῶν» καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἐνεργηθοῦν τὰ δέοντα. — Οἱ ἀπότακτοι ἀξιωματικοὶ Χαλκίδος τῆς ξηρᾶς πίνακος Βʹ, ὑποβάλουν ἀντίγραφον τοῦ ὑποβληθέντος πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑπομνήματος, καὶ παρακαλοῦν ὅπως τὰ ἐν αὐτῇ ἐκτιθέμενα αἰτήματά των ἐξετασθοῦν εὐμενῶς. — Ὁ αʹ οἰκοδομικὸς συνεταιρισμὸς προσφύγων ὑπαλλήλων Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται διότι τὰ ὑπουργεῖα Γεωργίας καὶ Προνοίας, προέβησαν εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ ἀγορασθέντος παρ’ αὐτῶν οἰκοπέδου παρὰ τῷ καφφενείῳ Φλώκα, καὶ παρακαλοῦν ὅπως ἀποδοθῇ αὐτοῖς τὸ διὰ τόσων θυσιῶν ἀγορασθὲν οἰκόπεδον. — Συνταξιοῦχοι ὑπάλληλοι Τ.Τ.Τ. Ἀθηνῶν ἀπολυθέντες ἐπὶ δικτατορίας, παρακαλοῦν ὅπως ἐξετασθοῦν τὰ παράπονά των καὶ ἐπαναφερθοῦν εἰς τὰς προτέρας θέσεις των. — Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Καρδίτσης, καὶ τὰ ἐπαγγελματικὰ σωματεῖα, παρακαλοῦν ὅπως ἀνασταλῇ ἡ εἴσπραξις φόρου ἐπιτηδεύματος τοῦ 1928, μὴ ληξάσης εἰσέτι τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους τούτου. — Τελειόφοιτοι Γυμνασίου Βόλου, παρακαλοῦν ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ δημοτικῶν ὑπαλλήλων, προστεθῇ ἄρθρον προστατεῦον τοὺς διατελέσαντας γραφεῖς νομαρχιῶν. — Τὸ σωματεῖον καπνεργατῶν καὶ στιβαδόρων «Πρόοδος» Καβάλλας διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην μετονομασίαν τοῦ ταμείου ἀσφαλίσεως καπνεργατῶν καὶ τὴν μεταφορὰν τῆς ἕδρας εἰς Ἀθήνας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Νικολίτσας καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων Ἀργυρὸ Πηγάδι Τριχωνίας, διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ δασαρχείου Τριχωνίας ἀπαγορεύσαντος τὴν βοσκὴν τῶν ζῴων των εἰς τὰς θέσεις Κρασάκι, Βαμβακιά, Κακαβοῦλα κ.λ.π, ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου κινδυνεύουν τὰ ζῷα των νὰ ἀποθάνουν τῆς πείνης. — Ἐπιτροπὴ ἱερέων Διαβολιτσίου, Στύρων, Νικοπόλεως, Πρεβέζης καὶ Ζαγκλιβερίου, παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ Ν.Δ. «περὶ διοικήσεως τῶν ἐνοριακῶν ναῶν καὶ περὶ ἱερέων». — Σύνδεσμοι ἀναπήρων Ἐδέσσης, Ναούσσης καὶ Ξάνθης, παρακαλοῦν ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ προστασίας τῶν ἀναπήρων. — Τὰ Σωματεῖα καπνεργατῶν Βόλου, Θεσσαλονίκης, Καρδίτσης, Καβάλλας, Δράμας καὶ Δοξάτου ὑποβάλλουν ψηφίσματα, ἐν οἷς ἐκθέτουν τὰ αἰτήματά των καὶ παρακαλοῦν ὅπως ἐξετασθοῦν ταῦτα εὐμενῶς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Κωστόπουλος καταθέτει αἴτησιν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Διοικ. Χωρ. Μεσσηνίας, παρακαλούντων ὅπως γίνουν ἀποδεκτὰ τὰ ἐν αὐτῇ ὑποβαλλόμενα αἰτήματά των. — Ἡ ἀγροτικὴ ἕνωσις Ἐπανωμῆς ὑποβάλλει ψήφισμα, κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου περὶ ἀγροφυλακῆς. — Ὁ Σύλλογος Μακεδονομάχων «Παῦλος Μελᾶς» Θεσσαλονίκης ὑποβάλλει τὸν ζητηθέντα ὀνομαστικὸν κατάλογον τῆς ὀργανώσεώς των. — Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, «περὶ προτύπου ἁλυκῆς» καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου, «περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν τῷ βαθμῷ των, τῶν καθηγητῶν τῆς Γερμανικῆς γλώσσης ἐν ταῖς δημοσίαις Ἐμπορικαῖς Σχολαῖς τοῦ Κράτους». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Περδικογιάννης, Α. Γαλανάκης, Κ. Πολυχρονάκης καὶ Γ. Κοκκινάκης ὑποβάλουν πρότασιν νόμου, «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς Κρητικῆς Πολιτικῆς Δικονομίας τοῦ 1904, καὶ τῆς Κρητικῆς Πολιτικῆς Δικονομίας τοῦ 1880». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Καλαντζάκος ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 19 Μαΐου 1923 περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ ὀργανώσεως τῶν δικαστικῶν γραφείων». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 6 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ξηροῦ. (ἀναγινώσκει). Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ὑπεγράφη ἀπόφασις καταρτισμοῦ ἐπιτροπῆς, ὅπως μελετήσῃ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν βάσει τῶν μέχρι τοῦδε νομοθετημάτων καὶ συντάξῃ σχέδιον νόμου, «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν δικαιούχων». Ἡ πίστωσις ἐγγραφήσεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 1929–1930. Ὁ κ. Ι. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν καὶ ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Μπακάλμπαση. (ἀναγινώσκει). Τὰ μεγάλα Τουρκικὰ ἀγροκτήματα Θράκης, ἐκηρύχθησαν μὲν ἀγοραστέα καὶ συμπεριελήφθησαν εἰς τὸν κατάλογον τὸν ὑποβληθέντα εἰς τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπήν, πλὴν μέχρι τοῦδε δὲν μᾶς ἀνεκοινώθη ἡ ἡ ἐν προκειμένῳ γνώμη τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, καίτοι δι’ ἐπανειλημμένων ἐγγράφων μας πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὑπεμνήσαμεν τὸ ἐπεῖγον τοῦ ζητήματος διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν Θράκης. Ἐπὶ πλέον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 120340 τῆς 4 Δεκεμβρίου π. ἔ. ἐγγράφου μας, ἐζητήσαμεν παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ μᾶς γνωρίσῃ κατὰ πόσον δυνάμεθα νὰ καταλάβωμεν τὰ κτήματα ταῦτα, ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11028 ἐγγράφου, του ἀπήντησεν ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγορᾶς ἐκκρεμεῖ εἰσέτι παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ, καὶ ὅτι ἐζήτησε παρὰ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀντιπροσωπείας τὰς ἀντιλήψεις τῆς Μικτῆς, διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἄνευ συγκαταθέσεως αὐτῆς κατάληψιν τῶν κτημάτων. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δὲν ἔχομεν εἰσέτι πληροφορίας.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως, «περὶ κατηγορίας καὶ διώξεως ὑπουργῶν καὶ ὑφυπουργῶν τῆς δικτατορίας διὰ κοινὰ ποινικὰ ἀδικήματα». Τὸν λόγον ἔχει ὁ εἰσηγητὴς κ. Ἀβραάμ.

§8Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχει ὑποβληθῆ ἡ ἔκθεσις τῶν προτεινάντων βουλευτῶν, ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι εἰσήγησις.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις. (Ἀναγινώσκεται ὑπὸ τοῦ κ. Γραμματέως ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς).

§10Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διατὶ ἀναγινώσκετε κ. Πρόεδρε. Μᾶς εἶναι γνωστὴ ἡ ἔκθεσις.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀνάγνωσιν ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ἔχει τὸν λόγον.

§12Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ὁμιλήσω τώρα. Ὑπέβαλα τὴν πρότασιν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λαδᾶς.

§14Χ. ΛΑΔΑΣ. Μεταξὺ τῶν κατηγοριῶν τὰς ὁποίας ἡ πρότασις διώξεως ἀναφέρει, καὶ ζητεῖ τὴν παρὰ τῆς Βουλῆς ἄδειαν πρὸς ἄσκησιν τῆς ποινικῆς ἀγωγῆς κατὰ τῶν ὑπουργῶν καὶ ὑφυπουργῶν τῆς δικτατορίας, εἶναι καὶ ἡ ὑπόθεσις τοῦ καζίνου Ἐλευσῖνος. Διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ζητεῖται ἡ ποινικὴ δίωξις τοῦ τέως ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Βογοπούλου, καὶ τοῦ τέως πρωθυπουργοῦ καὶ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Παγκάλου. Ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς ἡ ὑπόθεσις. Ἐγένετο μία δημοπρασία διὰ τὴν παραχώρησιν τῆς λειτουργίας τοῦ καζίνου Ἐλευσῖνος. Τὴν δημοπρασίαν αὐτὴν διέταξεν ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Τανταλίδης, ἁρμόδιος κατὰ τὸν νόμον. Εἰς τὴν δημοπρασίαν ἐνεφανίσθησαν διάφοροι πλειοδόται, καὶ τελευταῖος πλειοδότης ἐνεφανίσθη ὁ Δ. Κοτζαμάνης, διὰ ποσὸν δρ. 2.600.000 δραχμῶν. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν Τανταλίδης, ὅτε ὑπεβλήθη μετὰ τὴν δημοπρασίαν τὸ πρακτικὸν αὐτῆς ἔλαβε μετά, ἑτέραν προσφορὰν ἐκ μέρους ἑνὸς ἄλλου, ὁ ὁποῖος προσέφερε μεῖζον ποσὸν ἐκείνου εἰς τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ κατακυρωθῇ ἡ δημοπρασία. Κατ’ ἀκολουθίαν διέταξεν τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας, ὁπότε ἐν τῷ μεταξὺ παρεμπίπτουσι τὰ ἑξῆς περίεργα πράγματα: Ὄπως θὰ ἴδητε καὶ ἐξ ἄλλων ὁμοίων ὑποθέσεων, ἐπακολουθεῖ Ν. Δ. τὸ ὁποῖον καταργεῖ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ περιέρχεται δι’ αὐτοῦ αὕτη εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρὸ τῆς ἐκδόσεως ὅμως τοῦ διατάγματος, δι’ οὗ κατέστη ἁρμόδιος ὁ ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸ τῆς ἐκδόσεως λοιπὸν τοῦ διατάγματος δι’ οὗ κατέστη ἁρμόδιος ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οὗτος ἰδιοχείρως ἐπιφέρει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῆς διακηρύξεως μειώνων εἰς τὸ ἐλάχιστον τὴν ἀπαιτουμένην ἐγγύησιν. Κατὰ τὴν νέαν δημοπρασίαν ὁ μὲν Κοτζαμάνης ἔδωκε προσφορὰν 3.925.000, ὁ Δημητρούλιας 4.660.000 καὶ ὁ Σβάρνας 5.000.000. Ἐπηκολούθησεν ἐξακολουθητικῶς νέα προσφορὰ τοῦ τοῦ Κοτζαμάνη δι’ 6900000, καὶ κατόπιν ἠκολούθησεν προσφορὰ ἑνὸς Κ. Ταυρῆ διὰ δρ. 7000000. Ὁ ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅταν τοῦ ὑπεβλήθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας, ὑπὸ τοῦ τότε καὶ νῦν διευθυντοῦ τῆς διευθύνσεως τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων κ. Γεωργιάδου, εἶπεν ὅτι θὰ διατάξῃ ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας, διότι τὸ ποσὸν τῶν 7000000 εἰς τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀνέλθῃ ὑπὸ τοῦ τελευταίου πλειοδότου ἡ παραχώρησις τοῦ Καζίνου ἐθεωρεῖτο παρ’ αὐτοῦ ὡς ἀσύμφορος. Ἐν τούτοις ἐνῷ ἐθεωρεῖτο ὡς ἀσύμφορον τὸ ποσὸν τῶν 7.000000 τὴν ἑπομένη κατακυρώνει ὁ μηνυόμενος ὑφυπουργὸς διὰ πράξεως τὴν παραχώρησιν τοῦ Καζίνου τῆς Ἐλευσῖνος εἰς τὸν ἴδιον τὸν Κοτζαμάνην ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο ὁ τελευταῖος πλειοδότης καὶ μάλιστα ὄχι διὰ τὸ ποσὸν τῆς τελευταίας προσφορᾶς, ἀλλὰ διὰ τὸ ποσὸν τῆς πρώτης. Ἐννοεῖτε ὅτι τὸ πρᾶγμα κατέπληξεν, ἐγένετο θόρυβος εἰς τὰς ἐφημερίδας πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλὴ διὰ νὰ κρίνῃ, τὴν εὐθύνην τοῦ Παγκάλου, ἐδημοσιεύθησαν διαμαρτυρίαι τοῦ Ταυρῆ ὁ ὁποῖος μάλιστα ἰσχυρίζεται ὅτι αὐτὸς ἦτο φερέγγυος, διότι εἶχε προσαγάγῃ πιστοποιητικὰ τῆς φερεγγυότητος ἀλλὰ καὶ ἀκίνητον περιουσίαν, ἐνῷ ὁ Κοτζαμάνης ἦτο καὶ ὀφειλέτης τοῦ δημοσίου. Ἀλλ’ ἐπιπροσθέτως ὁ θόρυβος ηὔξησεν, διότι ἐνῷ κατεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Κοτζαμάνη ἡ δημοπρασία αὐτὴ δὲν κατεκυρώθη διὰ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προσέφερεν, ἀλλὰ διὰ ποσὸν πολὺ ὀλιγώτερον τῶν 3925000. Τὰ πράγματα δὲν σταματοῦν ἕως ἐδῶ· ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ὑπηρεσία ἠγνόει ποῦ εὑρίσκετο ὁ Κοτζαμάνης, καὶ ἐζήτει τὸν φάκελλον διὰ νὰ εὕρῃ τὴν διεύθυνσίν του ἀλλὰ δὲν εὕρισκεν αὐτόν. Ἐν τούτοις καλεῖται ἀπὸ τὸν ὑφυπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ δικαστικὸς κλητὴρ ὁ ὁποῖος βεβαιοῖ ἐν τῇ καταθέσει του ὅτι ὁ ὑφυπουργὸς τοῦ εἶπε νὰ μεταβῇ εἰς ὡρισμένον καφφενεῖον, ὅπου ἀναμένει ὁ Κοτζαμάνης, καὶ πράγματι πηγαίνει καὶ τοῦ ἐπιδίδει τὴν κατακύρωσιν: Τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἐνήργησε τὴν ἀνάκρισιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σχετικῆς πράξεως τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, τῆς κυρωθείσης ὑπὸ τῆς προηγουμένης Βουλῆς, ἔκρινε παραδοτέον τὸν Βογόπουλον ἐπὶ ἐκ προθέσεως ζημίᾳ τῆς περιουσίας τοῦ δημοσίου, δηλαδὴ διὰ παράβασιν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, καὶ τὸν Θ. Πάγκαλον ἐπὶ ἠθικῇ αὐτουργίᾳ. Ὁ Βογόπουλος προσελθὼν ν’ ἀπολογηθῇ εἶπεν ὅτι εἰς τὴν πρᾶξίν του ὠθήθη ὑπὸ τοῦ συγκατηγορουμένου του Παγκάλου, καὶ ὅτι ὁ Πάγκαλος τοῦ εἶπεν νὰ κατακυρώσῃ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Κοτζαμάνη τὸ Καζῖνον. Ἀντιθέτως ὁ Πάγκαλος ἀπολογούμενος ἐστάθη εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι, ἐὰν αὐτὸς ἐνδιεφέρετο ὑπὲρ τῆς Πατρίδος του, ὤφειλεν ἀντιθέτως νὰ διατάξῃ τὸν ὑφυπουργὸν νὰ κατακυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν διὰ τὸ ἀνώτατον ποσόν, διότι αἱ κοινότητες ἐλάμβανον ὡρισμένον ποσοστόν. Τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, χαρακτηρίσαν τὴν πρᾶξιν ὡς πλημμέλημα ἐπροφυλάκισεν μὲν τὸν τὸν Θ. Πάγκαλον ὡς ὕποπτον φυγῆς, δὲν ἐπροφυλάκισε ὅμως τὸν Βογόπουλον. Ἐπηκολούθησεν ἡ ἀνάκρισις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς προηγουμένης Βουλῆς. Τὰ πράγματα δὲν παρουσιάζουν ἁπλῶς ἐνδείξεις, ἀλλὰ ἀποδείξεις διὰ τὸν Βογόπουλον· ἔγινε δημοπρασία· ὑπῆρξε προσφορὰ ἐξ 7 ἑκατομμυρίων καὶ κατεκυρώθη ἀντὶ 3.925.000 ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Κοτζαμάνη καὶ οὐχὶ τοῦ Ταυρῆ, ἀναδειχθέντος κατὰ τὴν ὡς ἄνω δημοπρασίαν τελευταίου πλειοδότου, ἀντὶ 7 ἑκατομμυρίων. Ὀφείλω νὰ σημειώσω, ὅτι διὰ τὸν Πάγκαλον ὑπῆρξε διαφωνία ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἡ ὁποία ἐξηκολούθη κατὰ τὴν ψηφοφορίαν πρὸς σύνταξιν τῆς προτάσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ὁριστικὴν παραπομπὴν, καὶ ὑπῆρξαν βουλευταί, ἐν οἷς καὶ ἐγώ, οἱ ὁποῖοι ἐμειοψήφισαν κατὰ τῆς παραπομπῆς τοῦ Παγκάλου, διότι εἶναι μὲν ἀναμφισβήτητον ὅτι προέκυψαν ὡρισμέναι ὑπόνοιαι κατὰ τοῦ Παγκάλου, ἀλλὰ αἱ ὑπόνοιαι αὗται δὲν μετεσχηματίσθησαν εἰς ἐνδείξεις, ἵνα χρησιμεύσωσι πρὸς στήριξιν κατηγορίας. Ποῖαι εἶναι αἱ ὑπόνοιαι αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς πλειοψηφίας τῆς τότε ἐπιτροπῆς; Ὅτι ὅταν ἐπῆγαν καὶ εἶπαν εἰς τὸν Πάγκαλον, ὅτι αὐτὸ ἔκαμεν ὁ ὑφυπουργός, ὁ Πάγκαλος δὲν ἔκαμε τίποτε, ἐνῷ εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ὅταν τοῦ κατηγγέλθη ὅτι εἰς ἄλλην ὑπόθεσιν τῶν σιτηρῶν ὁ Βογόπουλος εἶχε σκανδαλωδῶς ἀναμιχθῆ, ὄχι μόνον τὸν ἀπήλλαξε τῶν καθηκόντων του κατὰ τὸν γνωστὸν τρόπον εἰς πάντας ἡμᾶς, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως διέταξε καὶ ἀνάκρισιν κατ’ αὐτοῦ. Λοιπὸν ὁ Πάγκαλος λαβὼν γνῶσιν ὅλων αὐτῶν δὲν ἔκαμε τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ συνδυάζεται μὲ τὴν ἀπολογίαν τοῦ Βογοπούλου, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ὁ Πάγκαλος τοῦ εἶπε νὰ κάνῃ τοῦτο. Τώρα εἰς τὸ στάδιον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον ἡ Βουλή, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκεται μόνον ἡ ἄδεια πρὸς ἄσκησιν τῆς ποινικῆς ἀγωγῆς, καὶ ἐγὼ ἀκόμη ὁ ὁποῖος ἐμειοψήφισα κατὰ τῆς παραπομπῆς τοῦ Παγκάλου, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διωχθῇ καὶ ὁ Πάγκαλος καὶ νὰ γίνῃ ἀνάκρισις δευτέρα, ἡ ὁποία νὰ μᾶς φέρῃ τὴν πρότασίν της, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν αἱ ὑποψίαι αὗται εἶναι τόσον σοβαραί, ὥστε νὰ φθάσωμεν μέχρι παραπομπῆς καὶ τοῦ Παγκάλου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπόθεσις τοῦ Καζίνου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑποθέσεις διὰ τὰς ὁποίας εἶναι κατηγορούμενος ὁ Τανταλίδης, θὰ εἴπω ὀλίγας μόνον λέξεις. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν κατηγορίαν τοῦ συναλλάγματος, παραπέμπω εἰς τὴν λεπτομερῆ πρὸς τὴν Βουλὴν ἔκθεσιν τῆς τότε Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Σημειωτέον ὅτι καὶ τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον καὶ ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, προέτειναν ὁμοφώνως τὴν παραπομπὴν τοῦ Τανταλίδου, διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ συναλλάγματος. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη κατηγορία κατὰ τοῦ Τανταλίδη μὲ ὡρισμένα στοιχεῖα, ὡς ἡ τῆς προμηθείας Μπρίκφελδ καὶ διὰ ταῦτα νομίζω ὅτι δέον νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια διώξεως.

§15ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ νὰ ἀπαλλαγῶσιν ἄλλοι ὑπουργοί;

§16Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίζωμεν τὸ στάδιον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι αἱ ὑποθέσεις αὗται μετὰ ψυχραιμίας πρέπει νὰ ἐξετάζωνται, διότι ἀσκοῦμεν δικαστικὰ καθήκοντα καὶ πρέπει νὰ μὴ ἔχωμεν νεῦρα, ἀλλὰ ψυχραιμίαν, διότι δὲν πρόκειται νὰ παραπέμψωμεν ἤδη εἰς δίκην κανένα, εἶναι δὲ πιθανὸν ἐκ τῆς ἀνακρίσεως νὰ εὑρεθῶσιν τινὲς ἀθῶοι. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἐγένοντο ἀδικήματα θίγοντα τὸν Ποινικὸν νόμον, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦν οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν, εἶναι νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια ἵνα ἀσκηθῇ ποινικὴ ἀγωγή, διὰ τὰς ἀσχημίας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο σωρηδὸν εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τὴν ὁποίαν δίδεται τὸ δικαίωμα κατόπιν προτάσεως, νὰ διατάξῃ τὴν ἄσκησιν τῆς ποινικῆς ἀγωγῆς. Πέραν αὐτοῦ δὲν ἔχει δικαίωμα ἤδη νὰ ἀποφανθῇ οὔτε περὶ τῆς ἀθωότητος οὔτε περὶ τῆς ἐνοχῆς τῶν κατηγορουμένων. Εἶναι πιθανὸν τινὲς ἐξ αὐτῶν νὰ ἀποδειχθῶσι ἀθῶοι, ἀλλὰ δὲν σημαίνει τοῦτο ὅτι πρέπει νὰ προδικάσωμεν τὴν ἀθωότητα ἢ τὴν ἐνοχήν. Ἡμεῖς θὰ εἴπωμεν ὅτι πρέπει νὰ ἀσκηθῇ ἀγωγὴ ποινικὴ καὶ νὰ γίνῃ δίωξις. Ὑπάρχουν καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοῦ σημείου εἰς τὸ ὁποῖον ἐτελείωσε ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς παρελθούσης Βουλῆς, καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ὁριστικὴν παραπομπήν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ νόμος 3398 γενόμενος ταχέως ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς κοινῆς γνώμης, διότι ἦτο προφυλακισμένος ὁ Πάγκαλος, εἶναι ἐν πολλοῖς ἀσαφὴς καὶ προκειμένου περὶ ἀσαφείας τοῦ νόμου νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ μὴ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς οὐδένα κατηγορούμενον νὰ λέγῃ, ὅτι κρίνεται ἐπὶ τῇ βάσει ἐντολῆς ἡ ὁποία ἔληξεν. Θὰ ἠδύνατο βέβαια κανεὶς νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἐπειδὴ ὑπάρχουν εἰδικαὶ διατάξεις εἰς τὸ ἄρθρον 48 καὶ ἑπόμενα, διὰ τὰς ἀδικοπραγίας αὐτάς, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἰσχύσουν αὐταὶ αἱ διατάξεις ἀνεξαρτήτως τῶν προηγουμένων διατάξεων. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ γίνῃ μία νέα ἐπανάληψις τῶν κατηγοριῶν, καὶ νὰ εἰσαχθοῦν μόνον ἐκεῖναι αἱ κατηγορίαι διὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχει ἡ πρότασις περὶ διώξεως.

§17Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι αἱ καταθέσεις θὰ ἀκυρωθοῦν, καὶ θὰ ἐπαναληφθοῦν;

§18Χ. ΛΑΔΑΣ. Τοὐναντίον δύναται νὰ ἐπικυρωθοῦν αἱ καταθέσεις αὗται. Ἡ Βουλὴ τότε εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονὸς ὅτι εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι διὰ τὸ ἄρθρον 48 καὶ ἑπόμενα, ἔκαμεν εἰδικὴν διαδικασίαν διὰ τὰς πράξεις τοῦ δικτάτορος, διότι αὐτὸ ἦτο τὸ ἄρθρον νομικῶς, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον καὶ ἔκαμεν ἀνακρίσεις, καὶ ἐνηργήθησαν καταθέσεις, αὐτὰ ὅλα δὲν διαγράφονται, ἀλλὰ ἐξακολουθοῦν ὑπάρχοντα.

§19Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἂν δεχθῶμεν ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 49 δέον νὰ γίνῃ νέα ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή.

§20Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀφοῦ ὑπάρχει ἀσάφεια τοῦ νόμου ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκ νέου συζήτησιν τοῦ παραδεκτοῦ ἢ ὄχι τῆς κατηγορίας.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 48 τοῦ νόμου 3398 καὶ τῆς ἀποφάσεως ἥτις προηγουμένως ἐλήφθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, προσκαλῶ τὸν κατηγορούμενον Δ. Τανταλίδην νὰ προσέλθῃ καὶ ἀπολογηθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. (προσέρχεται ὁ κατηγορούμενος)

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, καλεῖσθε νὰ ἀπολογηθῆτε, διὰ τὰς ἀποδιδομένας εἰς ὑμᾶς κατηγορίας. (Ὁ κατηγορούμενος Δ. Τανταλίδης ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀπολογεῖται ὡς ἀκολούθως.

§23Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρωτίστως θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην, διότι ἡ Βουλὴ μοῦ παρέσχε τὴν χρῆσιν τοῦ εὐεργετήματος τὸ ὁποῖον χορηγεῖ ὁ νόμος, καὶ οὕτω δύναμαι ἐμφανιζόμενος ἐνώπιον ὑμῶν νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγώ, κατόπιν τῆς μακρᾶς καὶ πιστεύσατέ με, μαρτυρικῆς σιωπῆς μου. Ἐξαιτοῦμαι δὲ τὴν ἐπιεικῆ ἀκρόασιν τῶν ἐξηγήσεων τὰς ὁποίας θὰ δώσω ἐπὶ τῆς πολιτείας μου, παρακαλῶν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οὔτε νομικὸς εἶμαι, ἀλλ’ οὔτε τὴν ἕξιν ἔχω νὰ ὁμιλῶ δημοσίᾳ καὶ δὴ πρὸ βουλευτικοῦ σώματος, καὶ ὑφ’ οἵους μάλιστα ὅρους παρουσιάζομαι. «Τοῦτο ὑμῶν δέομαι τὸν μὲν τρόπον τῆς λέξεως ἐὰν τὸν δὲ νοῦν προσέχετε εἰ δίκαια λέγω, εἰ μή, δικαστοῦ μὲν γὰρ αὕτη ἀρετή, ῥήτορος δὲ τ’ ἀληθῆ λέγειν». Πλάτων ἀπάντ. Σωκράτ. Ἄρχομαι ἀπὸ τῆς ὑποθέσεως τοῦ συναλλάγματος. Ἡ συναλλαγματικὴ πολιτικὴ τῆς Δικτατορικῆς Κυβερνήσεως ἦτο (κατὰ πρόθεσιν) ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἀναλλοίωτος, ὑποτιμητικὴ τοῦ ξένου συναλλάγματος. Διὰ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς λίρας ἐπιστεύετο, ὅτι καὶ ἡ ὑποτίμησις τοῦ κόστους τῆς ζωῆς θὰ ἐπετυγχάνετο καὶ σχετικὴ οἰκονομία τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ προέκυπτεν (μείωσις τοῦ ἐλλείμματος). Τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἐτάχθην νὰ ἐξυπηρετήσω συμφώνως πρὸς τὰς ἐντολὰς τοῦ δικτάτορος, ὅπως αὐτὸς γράφει εἰς τὴν πρὸς Κριεζῆν ἐπιστολήν του. Ἐβασιζόμην δὲ ὅσον ἀφορᾷ τὸ τεχνικῶς κατορθωτὸν τοῦ πράγματος, εἰς τὰ πορίσματα ἐνδελεχοῦς μελέτης τῶν συναλλαγματικῶν φαινομένων. Πράγματι πολὺ πρίν γίνω ὑπουργὸς ἐξέθηκα τὰς σχετικὰς ἰδέας μου εἰς ἄρθρα μου δημοσιευθέντα κατὰ Μάρτιον 1925 εἰς τὸ Ε. Β. Τὰ ἄρθρα αὐτὰ κατέληγον εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὅπως εἶχε διαμορφωθεῖ ἡ κατάστασις κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1924, ὁ πληθωρισμὸς εἶχεν ἰσορροπίση μὲ τὸν τιμάριθμον, καὶ οὕτω οἱ καθαρῶς νομισματικοὶ παράγοντες ἀποβάλλοντες τὴν δυναμικότητά των, οὐδεμίαν αὐτοὶ καθ’ ἑαυτοὺς ἤσκουν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν τιμῶν τοῦ συναλλάγματος, ὅτι δὲ ἡ πέραν τῶν 200 δρ. τιμὴ τῆς Ἀγγλικῆς λίρας (ἦτο τότε 260 δρ.) ὠφείλετο εἰς τὴν ἑτέραν κατηγορίαν τῶν καθαρῶς συναλλαγματικῶν παραγόντων τῶν κανονιζόντων τὴν αἴτησιν καὶ προσφοράν, δηλαδὴ εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν καὶ ἰδίως τοὺς ψυχολογικοὺς παράγοντας. Βραδύτερον κατὰ Ἰούλιον 1925 καὶ Μάρτιον 1926, ὁ παρὰ τῇ Δ.Ο.Ε. Ἄγγλος ἀντιπρόσωπος κ. Ρουσέν, κατήρτισε πληρεστάτην μελέτην περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ συναλλαγματικοῦ ζητήματος. Ἐπὶ τῶν αὐτῶν στηριζομένη καὶ ἡ μελέτη αὐτὴ ἀρχῶν ἐφ’ ὧν καὶ ἡ ἰδική μου ἐβασίσθη ἐκ περισσοῦ ἐπὶ τῶν μεταβληθέντων ἐν τῷ μεταξὺ πολιτικοοικονομικῶν ὅρων, ἦτο δὲ καὶ πληρεστέρα τῆς ἰδικῆς μου, διότι ἐπεξέτεινε τὰς παρατηρήσεις της ἐπὶ τῇ βάσει στατιστικῶν δεδομένων, εἰς τὰς ἀνὰ τὰς ἐποχὰς τοῦ ἔτους διακυμάνσεις, (influences saisonieres) καθ’ ὅλην τὴν περίοδον ἀπὸ τοῦ 1914 καὶ ἐντεῦθεν. Περιελάμβανε οὕτω ἐμμέσως καὶ τὴν ἐπίδρασιν τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν, καὶ ἀπεδείκνυεν, ὅτι ἡ φυσιολογικὴ τιμὴ τῆς Ἀγγλικῆς λίρας ἦτο τότε περὶ τὰς 300 δραχμάς. Πᾶσα ἑπομένως ὑπέρβασις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὠφείλετο τότε παρὰ εἰς τὰ καθαρῶς ψυχολογικὰ αἴτια, τὰ ἰδίως κινοῦντα τὴν κερδοσκοπίαν. Εἰς τὸν κ. Κριεζῆν, ὑποδιοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, εἶχεν ἀνατεθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Παγκάλου, ἡ Δικτατορικὴ διαχείρισις τοῦ συναλλάγματος. Τὴν πραγματικὴν διαχείρισιν ἀνέλαβα ἐγὼ ἀπὸ τῆς 12 Μαρτίου 1926, εὗρον δὲ εἰς μὲν τὴν ἀγορὰν ἀντικυβερνητικὸν συνασπισμὸν κερδοσκόπων ὑψωτῶν, εἰς δὲ τὰ ταμεῖα τῆς Ἐθνικῆς ἀπόθεμα ἐκ Λ. Α. 1.577.000, ἐκ τῶν ὁποίων ὅμως εἶχον ἀκινητοποιηθῇ Λ. Α. 484.581 ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς δι’ ἀγορᾶς ἐθνικῶν χρεωγράφων ἐν Λονδίνῳ πρὸς ἐπηρεασμὸν τῶν τιμῶν, ἐκ δὲ τῶν ὑπολοίπων 1.092.419, 745.000 ἀνῆκον οὐσιαστικῶς εἰς τὴν Ε.Α.Π. ἃς εἶχε ῥίψει ἡ Ἐθνική, δι’ εἰκονικοῦ δανείου εἰς τὸν λογαριασμὸν τῶν ἀποθεμάτων, ἀνακουφίσασα οὕτω παροδικῶς δι’ ἐκδόσεως τοῦ ἀντιστοίχου χαρτονομίσματος τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν διαθεσίμων της. Ἦτο καὶ τοῦτο μία ἀκινητοποίησις, καθ’ ὅσον πᾶν ποσὸν χρησιμοποιούμενον ἔδει ν’ ἀντικαταστήσῃ ἡ Ἐθνικὴ διὰ τῶν ἰδίων διαθεσίμων. Ὥστε ἐλευθέρως κινητοποιήσιμον ἀπόθεμα εὗρον μόνον 347.419. Ἐννοεῖ πᾶς τις τὴν θέσιν μου καὶ τὰς ἀγωνίας μου. Εὑρέθην ἄοπλος πρὸ συνασπισμοῦ ἀντιδράσεως ὁσημέραι ὀγκουμένου, τὸ δὲ Κυβερνητικὸν συγκρότημα ἀνέμενε παρ’ ἐμοῦ νὰ φέρω τὴν λίραν, συμφώνως ἄλλως τε πρὸς τὰς γνωστὰς δοξασίας μου, εἰς τὰ οἷα ἐνόμιζα φυσιολογικὰ ἐπίπεδα. Πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν πράξεών μου, θεωρῶ χρήσιμον νὰ εἴπω τινὰ περὶ τοῦ μηχανισμοῦ τῶν ἀγοραπωλησιῶν συναλλάγματος. Ἡ ἀγορὰ καὶ πώλησις κρατικοῦ συναλλάγματος, γίνεται διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης βάσει ἐντολῶν τοῦ ὑπουργοῦ, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 17 καὶ ἐδάφιον 3 τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ Ν. Δ. τῆς 23 Ἀπριλίου 1923. Αἱ ἐντολαὶ τοῦ ὑπουργοῦ εἴθισται νὰ εἶναι γενικαί, τῆς Ἐθνικῆς ἀναλαμβανούσης τὴν λεπτομερειακὴν ἐκτέλεσιν. Οὐδόλως ἕπεται ὅτι μία τοιαύτη γενικὴ ἐντολὴ πρέπει νὰ ἐξαντληθῇ αὐθημερόν. Τοὐναντίον τὸ ποσὸν τῆς ἐντολῆς ἀποτελεῖ, οὕτως εἰπεῖν, πίστωσιν δι’ ἀόριστον χρονικὸν διάστημα, τοῦ ὁποίου ἡ ἔκθεσις ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τῆς ἀγορᾶς ἢ καὶ τῆς ἐξουδετερώσεως παραγόντων ἀντιθέτων πρὸς τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν. Οὐδαμοῦ τῶν νόμων ἐπιβάλλεται ὅπως ἡ ἐκτίμησις τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν περιορίζεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν κρίσιν τῶν ὀργάνων τῆς Ἐθνικῆς. Τοὐναντίον καθῆκον καὶ μέλημα τοῦ ὑπουργοῦ εἶναι νὰ παρακολουθῇ καὶ διευθύνῃ τὰς πράξεις τῆς Ἐθνικῆς. Τοῦτο δὲ καὶ ἔπραξαν πάντες οἱ ὑπουργοί, καθ’ ὅσον πάντοτε ἡ συναλλαγματικὴ πολιτικὴ εἶναι ἀναντιρρήτως ζήτημα Κυβερνητικόν, κανονιζόμενον ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Σημειωτέον παρεμπιπτόντως, ὅτι πολλάκις συμβαίνει ἐξαντλουμένης μιᾶς γενικῆς διαταγῆς νὰ ἐξακολουθοῦν αἱ πράξεις ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς καλυπτόμεναι ἐκ τῶν ὑστέρων διὰ νεωτέρας γενικῆς διαταγῆς. Πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ὑπηρεσίας, εἶχον ἤδη σχηματίσει τὴν γνώμην, ὅτι αἱ μὲν ὑπὸ τῆς Τραπέζης πραγματοποιούμεναι ἀγοραὶ δὲν ἐγίνοντο μὲ τὴν δέουσαν μυστικότητα, αἱ δὲ πωλήσεις διεξήγοντο χλιαρῶς ἄνευ τῆς δεούσης ψυχολογικῆς ἀποτελεσματικότητος, ὥστε νὰ ἐμπνέωσι τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸ Ἐθνικὸν νόμισμα. Ἡ γνώμη μου αὕτη περὶ τῆς χλιαρότητος τῶν πράξεων, συνέπιπτε μὲ τὰς ἰδέας τοῦ οἰκονομικοῦ ἀρθρογράφου τῶν Τάϊμς κακίσαντος τὴν τοιαύτην χλιαρὰν πολιτείαν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Καὶ ναὶ μὲν ὁ κ. Διομήδης εἶχεν ἀπαντήσῃ εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον ἀλλὰ τὰ ἐπιχειρήματά του δὲν μ’ ἔπεισαν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὅρους περιόδου ἣν διατρέχομεν τότε. Ἀναλαβὼν ὅθεν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ συναλλάγματος τὴν 12 Μαρτίου, ὡς εἶπον, καὶ κρατήσας αὐτὴν μέχρι τῆς ἀντικαταστάσεώς μου κατὰ τὴν 19 Ἰουλίου ἤτοι ἐπὶ 130 ἡμέρας, ἠθέλησα νὰ ἐπέμβω ἐνεργότερον μὲ τὸν σκοπὸν νὰ ὑποβοηθήσω τὴν ἐκτέλεσιν τῶν γενικῶν μου διαταγῶν, προσανατολίζων τὴν λεπτομερειακὴν πολιτείαν τῆς Ἐθνικῆς πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις συνίστατο, ὡς εἶπον, εἰς τὴν παγίωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος εἰς τὰ φυσιολογικὰ αὐτῆς ἐπίπεδα, οἷα προέκυπτον ἐκ τῆς προσωπικῆς μου μελέτης καὶ τῆς μελέτης τοῦ κ. Ρουσέν. Ἡ εἰς τὰς λεπτομερείας ἐπέμβασίς μου αὕτη περιωρίσθη, ὡς θ’ ἀναπτύξω κατωτέρω, διὰ μὲν τὰς ἀγορὰς εἰς τὸ μεταξὺ 23 Μαρτίου καὶ 3 Ἀπριλίου δεκαήμερον, διὰ δὲ τὰς πωλήσεις εἰς τὸ ἀπὸ 12 Μαρτίου μέχρις ἀρχῶν Μαΐου διάστημα. Ἅμα ἀναλαβὼν τὴν διαχείρισιν, ἀπηύθυνα αὐθημερὸν κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τὴν Ἐθνικήν, τὸ ἀκόλουθον ἔγγραφον πρὸς τὸν πρόεδρον Χρηματιστηρίου καὶ Συνδέσμου Τραπεζομεσιτῶν συναλλάγματος. Ἀνακοινώσατε κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς συναλλάγματος ὅτι: 1) Τὰ γραφεῖα τὰ διὰ λογαριασμὸν αὐτῶν ἢ πελατῶν των ἀγοράζοντα συνάλλαγμα τοῖς μετρητοῖς παρὰ τῆς Ἐθνικῆς, ὀφείλουν νὰ παραλαμβάνωσι τοῦτο ἀπαρεγκλίτως ἐντὸς 48 ὡρῶν. Μετὰ δὲ τὴν παρέλευσιν τῆς ἄνω προθεσμίας, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θέλει ἐκποιῇ τοῦτο διὰ λογαριασμὸν τῶν ἐν λόγῳ ληξιπροθέσμων γραφείων. Νὰ δηλωθῇ δὲ ἐπὶ πλέον εἰς αὐτά, ὅτι τοῦ λοιποῦ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν θ’ ἀναγνωρίζῃ πρᾶξιν συνομολογηθεῖσαν μετὰ τοῦ γραφείου τοῦ ὁποίου τὸ ἀγορασθέν, καὶ μὴ παραληφθὲν ἐντὸς 48 ὡρῶν συνάλλαγμα ἐξεποιήθη. 2) Νὰ γνωσθῇ πρὸς τούτοις, ὅτι τὰ ἀγοράζοντα συνάλλαγμα τοῖς μετρητοῖς γραφεῖα, ὑποχρεοῦνται ὅπως ἐντὸς 48 ὡρῶν παραλαμβάνουσι αὐτὰ ταῦτα τοῦτο, ἀπαγορευομένης τῆς δι’ ἐπιστολῶν μεταβιβάσεως εἰς τρίτους καὶ 3) γνωρίσατε ἀκόμη αὐτοῖς, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Δευτέρας (15 τρέχοντος), θέλει προβῇ εἰς τὴν ἐκποίησιν πασῶν τῶν μέχρι σήμερον ἀγορασθεισῶν παρὰ διαφόρων γραφείων λιρῶν καὶ μὴ παραληφθεισῶν εἰσέτι.

Μεθ’ ὑπολήψεως

Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ

Ἰδοὺ καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ Συνδέσμου Τραπεζομεσιτῶν συναλλάγματος: Κύριε Ὑπουργέ, Λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ φέρωμεν εἰς γνῶσιν ὑμῶν ὅτι ἡ ὑμετέρα ὑπὸ σημερινὴν ἡμερομηνίαν ἐντολή, ἀνεκοινώθη ἁρμοδίως εἰς τὸ ὑφ’ ἡμᾶς Χρηματιστήριον συναλλάγματος ἐν συνεδριάσει. Θεωρούμεθα εὐτυχεῖς, κύριε ὑπουργέ, ὅτι αἱ ὑμέτεραι ἀντιλήψεις ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως τοῦ κρατικοῦ συναλλάγματος, σπουδαιοτάτου συντελεστοῦ τῶν βλέψεων καὶ τῆς οἰκονομικῆς κατευθύνσεως τῆς Σῆς Κυβερνήσεως, συμπίπτουν εἰς τὰς ἀντιλήψεις ὁλοκλήρου τοῦ βιομηχανικοῦ τραπεζητικοῦ καὶ ἐμπορικοῦ κόσμου, ὅστις ἐν τῷ προσώπῳ ὑμῶν διαβλέπει τὸν μόνον ρυθμιστὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, παρακαλοῦμεν ὑμᾶς κ. ὑπουργέ, νὰ δεχθῆτε τὰ θερμὰ συγχαρητήρια τῶν μελῶν τοῦ καθ’ ἡμᾶς Συνδέσμου, διὰ τὴν γενναίαν χειρονομίαν ἥτις προδίδει ὅτι κατέχετε ἀρίστως τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον δέον νὰ διατίθεται ἐπωφελῶς καὶ συμφώνως τῶν κυβερνητικῶν βλέψεων, τὸ διὰ τόσων θυσιῶν ἀποκτούμενον κρατικὸν συνάλλαγμα. Διατελοῦν εὐπειθέστατοι. Ὁ Πρόεδρος Ξανθοπουλίδης, ὁ Γεν. Γραμματεὺς (Τ. Σ.). Αἱ καθ’ ὅλην τὴν διαχείρισίν μου γενικαὶ διαταγαὶ πωλήσεως (5 ἐν ὅλῳ) ἀνῆλθον εἰς λίρας 2.200.000 καὶ παραθέτω ἀντίγραφα 1) 22) Μαρτίου Υ. 392 πρὸς τὴν Διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. Υ. 315 τῆς 20 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. παρ’ ὑμῖν ἡμέτερον ἔγγραφον, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν ὅτι ἐκ τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος δύνασθε νὰ διαθέσητε διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου, μέχρι λιρῶν Ἀγγλίας διακοσίων χιλιάδων.

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ

2) 15 Μαΐου Υ. 564. Πρὸς τὴν Διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ ὑπ’ ἀρ. Υ. 392 τῆς 22)3)26 ἡμέτερον ἔγγραφον, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν ὅτι ἐκ τοῦ παρ’ ὑμῖν Κρατικοῦ συναλλάγματος δύνασθε νὰ διαθέσητε διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου μέχρι λιρῶν Ἀγγλίας 500 χιλιάδων.

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ

3) 18 Ἰουνίου Υ. 643. Ἐν συνεχείᾳ τοῦ ἀπὸ 3 τρέχ. σημειώματός μου περὶ ἀγορᾶς 500 χιλ. λιρῶν διὰ λ)μὸν Ἑλληνικοῦ δημοσίου καὶ τοῦ ὑπ’ ἀρ. Υ. 564 ἐγγράφου τῆς 15ης Μαΐου ἐ.ἔ. περὶ διαθέσεως ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἐμπορίου ποσοῦ μέχρι 500 χιλιάδων διὰ λογαριασμὸν Ἑλληνικοῦ δημοσίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἐγκρίνομεν ὅπως χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἐμπορίου διαθέσητε ἐκ τοῦ Κρατικοῦ ἀποθέματος μέχρι ποσοῦ 500 χιλ., φροντίζοντες ὅπως δι’ ἀγορῶν σας εἰς τὰς τρεχούσας τιμὰς ἀντικαταστήσητε τὰ πωλούμενα τυχὸν ποσὰ ἢ καὶ ἐνισχύσητε τὸ Κρατικὸν συνάλλαγμα μέχρις ἑτέρων 500 χιλιάδων.

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ

3) 13 Ἰουλίου Υ. 728. Πρὸς τὴν Διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν ὑπ’ ἀρ. Υ. 643 τῆς 18ης Ἰουνίου ἡμέτερον ἔγγραφον, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν ὅτι ἐκ τοῦ παρ’ ἡμῖν Κρατικοῦ συναλλάγματος δύνασθε νὰ διαθέσητε διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου μέχρι λιρῶν Ἀγγλίας 500 χιλιάδων.

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ

5) 16 Ἰουλίου Υ. 767. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ ὑπ’ ἀρ. 728 τῆς 15)7)26 ἡμέτερον ἔγγραφον, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἐκ τοῦ παρ’ ὑμῖν Κρατικοῦ συναλλάγματος δύνασθε νὰ διαθέσητε διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου μέχρι 500 χιλ.

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ

Ἡ λεπτομερειακὴ ἐκτέλεσις τῶν γενικῶν αὐτῶν διαταγῶν, ἐνηργήθη ἐν γένει ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀναμίξεώς μου, ἐκτὸς κατὰ τὴν βραχεῖαν περίοδον καθ’ ἣν ὡς ἀνέφερα ἐπενέβην ἐπιβοηθητικῶς καὶ προσωπικῶς. Κατὰ τὴν προσωπικήν μου ταύτην ἐπέμβασιν, ἔδωσα πρόχειρα σημειώματα εἰς τὴν Τράπεζαν, πρὸς πωλήσεις 510 χιλ. ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑποδείξεως προσώπων, 266 δὲ ἑτέρων χιλ. μὲ ὑπόδειξιν διαφόρων μεσιτῶν βιοπαλαιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν μεσολάβησίν μου παρὰ τῇ Τραπέζῃ διὰ νὰ τοῖς δοθῇ ἐργασία, ἢ τοιούτων συστημένων παρ’ αὐτῆς τῆς Τραπέζης. Τὸ σύνολον τῶν σημειωμάτων ἐξ 776 χιλ. δὲν ἀπετέλει πωλήσεις ἀνεξαρτήτους τῶν γενικῶν διαταγῶν μου, καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ προστίθεντο εἰς τὰ δύο ἑκατομμύρια διακοσίας χιλιάδας τῶν διαταγῶν τούτων, ἀλλὰ ἀντεπροσώπευον τμῆμα τῆς λεπτομερειακῆς ἐκτελέσεως τῶν γενικῶν διαταγῶν μου. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὅμως ἐκ παρεννοήσεως τῆς σημασίας τῶν προχείρων σημειωμάτων μου, ἐπώλησεν ἐν συνόλῳ 2.989.000 δηλαδὴ 789.000 ἐπὶ πλέον τῶν ὅσον ἐγὼ εἶχον ὑπ’ ὄψει κατὰ τὰς γενικὰς ἐπισήμους ἐντολάς μου. Τοῦτο προκύπτει καὶ ἐκ τοῦ κειμένου τῶν γενικῶν διαταγῶν μου ὧν ἑκάστη φέρεται ὡς συνέχεια προηγουμένης γενικῆς διαταγῆς, οὐδέποτε δὲ σημειώματός τινος πωλήσεως (τυπικὴ ἰδίως παράλειψις). Πρὸς ἀπόδειξιν τῆς προσοχῆς καὶ τῶν ἐπιφυλάξεων μεθ’ ὧν διετύπουν τὰ πρόχειρα σημειώματά μου, παραθέτω ἀντίγραφα πάντων τούτων (16 ἐν ὅλῳ).

2) 23 Μαρτίου Κύριε Τσαλίκη, Παρακαλῶ νὰ ἐξακολουθήσητε μικροπωλήσεις περὶ τὰς 10 ἕως 15 χιλιάδας. 3) 24 Μαρτίου. Φίλε Κύριε Τσαλίκη, Παρακαλῶ νὰ ἐφαρμόσητε ἀπὸ σήμερον τὸ ἀκόλουθον πρόγραμμα πωλήσεων.

Λ.Σ. 53.000

Διὰ τὴν πρώτην δόσιν προτιμήσατε τὸν κ. Βεάκην κατὰ τὸ μέγιστον μέρος διότι ὡς γνωρίζητε ἡ ἐπέμβασίς του εἶναι ἐντυπωτική. 4) 26 Μαρτίου. Ἐκ τῶν ἀγορασθησομένων 17 χιλ. δύνασθε νὰ πωλήσητε περὶ τὰς 10 χιλ. ὅταν νομίσητε σκόπιμον, ἐν τῷ μεταξὺ ἐξακολουθῆτε τὰς πωλήσεις τοῖς μετρητοῖς συμφώνως τῷ σημειώματι. 5) 5 Ἀπριλίου. Κον Τσαλίκην. Παρακαλῶ πωλήσατε ἐντὸς τῆς ἡμέρας 50 ἕως 100 χιλιάδων λιρῶν. 6) 5 Ἀπριλίου. Παρακαλῶ νὰ ὠθήσητε τὰς πωλήσεις δραστηρίως κατόπιν τῶν ἐξηγήσεών μου πᾶσα ταλάντευσις δὲν ἔχει τὸν λόγον της. Δώσατε εἰς τὸν Ἀλεξίου 10 ἕως 15 χιλ. λιρῶν 7) 15 Ἀπριλίου. Φίλε κ. Τσαλίκη. Παρακαλῶ διὰ λόγους Κυβερνητικῆς τακτικῆς νὰ κρατήσητε τὴν ἀκόλουθον γραμμὴν ἄνευ παραλλαγῆς. Νὰ μὴν ἀγορασθῇ οὔτε διὰ τὸ Κράτος μέχρι Δευτέρας οὔτε διὰ τὴν Ἐθνικὴν συνάλλαγμα. Τοὐναντίον πωλήσατε σήμερον μέχρι 20 χιλ. λιρῶν, μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τῶν ἀγοραστῶν των νὰ τὰς παραλάβουν ἐντὸς 48 ὡρῶν. Εἶμαι κλινήρης, ἐλπίζω μέχρι Σαββάτου νὰ σᾶς ἰδῶ εἰς τὴν Τράπεζαν. 8) 4 Μαΐου. Κύριον Τσαλίκην. Παρακαλεῖσθε ὅπως αὔριον Τετάρτην 5 Μαΐου πωλήσητε μέχρι 50.000 ἀγγλικῶν λιρῶν διὰ προσώπων ἐντίμων καὶ οἵτινες θὰ ἔχητε τὴν βεβαιότητα ὅτι θὰ πωλήσωσι πραγματικῶς ταύτας εἰς τρίτους. Ἡ παραλαβὴ τῶν λιρῶν δέον ἀνυπερθέτως νὰ γίνῃ ἐντὸς 24 ὡρῶν. Πλὴν δὲ τούτου οἱ ὡς ἄνω μεσολαβοῦντες δέον νὰ σᾶς φέρωσιν ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν ἀγοραστῶν. Παρακαλῶ νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ παροῦσα ἀμελητεί. 9) 7 Μαΐου. Κύριον Τσαλίκην. Παρακαλῶ πωλήσατε σήμερον ἀνυπερθέτως διὰ Μ. Δημαρᾶ λίρας στερλίνας 20.000, δι’ Ἀντωνίου Κουρῆ λίρας στερλίνας 20.000. Διὰ Στεφ. Παντελίδη λίρας στερλίνας 20.000, σύνολον λίραι. 60.000. Παραλαβὴ ἐντὸς 24 ὡρῶν. Δήλωσις ὀνομάτων ἀγοραστῶν: 10) 8 Μαΐου. Κύριον Τσαλίκην. Πωλήσατε παρακαλῶ ἐντὸς τῆς ἡμέρας διὰ τῶν κ. κ.

παραλαβὴ ἐντὸς 24 ὡρῶν. Ὀνόματα ἀγοραστῶν 24 ὡρῶν ὄχι 48. 11) 10 Μαΐου. Κύριον Τσαλίκην. Παρακαλῶ πωλήσατε ἐντὸς τῆς ἡμέρας:

Παραδοτέας ἐντὸς 24 ὡρῶν. Ὀνόματα ἀγοραστῶν: 12) 11 Μαΐου. Κύριον Τσαλίκην. Παρακαλῶ πωλήσατε ἐντὸς τῆς ἡμέρας:

Παραλαβὴ ἐντὸς 24 ὡρῶν ὀνόματα ἀγοραστῶν: 13) 12 Μαΐου. Κύριον Τσαλίκην. Παρακαλῶ πωλήσατε ἐντὸς τῆς ἡμέρας:

Παραλαβὴ ἐντὸς 24 ὡρῶν. Ὀνόματα ἀγοραστῶν: 14) 13 Μαΐου. Κύριον Τσαλίκην, Γ. Γεωργιάδης (Κων)πόλεως), Ἰωάννης Παληὸς (Βραχηνὸς), Γ. Σταμίδης (Γκῖνος). 13 Μαΐου. Λίρας στερλίνας 19.000, λίρας στερλίνας 30.000 διάφοροι εἰς τὸν στίβον. 15) 14 Μαΐου. Κύριον Τσαλίκην. Παρακαλῶ νὰ πωλήσητε ἐντὸς τῆς ἡμέρας:

Παραλαβὴ ἐντὸς 24 ὡρῶν. Ὀνόματα ἀγοραστῶν. 16) 15 Μαΐου. Κύριον Δημαρᾶν. Ἐγκρίνω πρότασίν σας περὶ διαθέσεως μετρητοῖς 100.000 λιρῶν ἔναντι ἰσοπόσου ἀγορᾶς διὰ τέλος μηνός. Ἐκ τῆς διατυπώσεως τῶν σημειωμάτων μου αὐτῶν, προκύπτει ὅτι καὶ ὅταν ἀκόμη ὑπεδείκνυα πρόσωπα δι’ ὧν θὰ ἐγένετο ἡ διάθεσις τοῦ συναλλάγματος εἰς τὴν ἀγοράν, ἡ λεπτομέρεια διαθέσεως καὶ ὁ ἔλεγχος αὐτῆς παρέμεινε τῆς ἀποκλειστικῆς ἁρμοδιότητος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, πρὸς ἣν ἐθεώρησα σκόπιμον νὰ δώσω τοὺς ἀναγκαίους κανόνας, ἵνα ἡ διάθεσις εἶναι ἀποτελεσματικὴ μὴ ἀποτελεῖ δὲ ἀντικείμενον τῆς κερδοσκοπείας τῶν διαμέσων. Πεισθεὶς ὅμως ἀπὸ τῶν ἀρχῶν Μαΐου, ὅτι ἡ προσωπική μου περὶ τὰς λεπτομερείας διατριβὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἕνεκεν τοῦ φόρτου τῶν ἀσχολιῶν μου ἐστράφην πρὸς τὸν ἁρμόδιον διευθυντὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ παρεκάλεσα νὰ ἀναλάβῃ πάλιν τὸ ἐκτελεστικὸν μέρος τῆς διαχειρίσεως, ἐμοῦ περιοριζομένου εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς γενικῆς γραμμῆς ἀπὸ συμφώνου μὲ τὸν κ. Πάγκαλον. Ἰδοὺ δύο σχετικαί μου ἐπιστολαὶ πρὸς τὸν κ. Δημαρᾶν. 3 Μαΐου 1926. Φίλε κ. Δημαρᾶ. Ὅπως εἴπομεν καὶ προφορικῶς κατὰ διαταγὴν τοῦ κ. Προέδρου θὰ παύσῃ πᾶσα πώλησις. Οὐχ’ ἧττον ἐν τῷ μεταξὺ καλὸν θὰ ἦτο ἐπωφελούμενος τῶν περιστάσεων νὰ ἀγοράσητε ποσόν τι μέχρι 500.000, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶμεν ἐν ἀνεπαρκείᾳ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ. Δ. Τανταλίδης.—7 Μαΐου 1626. Κύριον Δημαρᾶν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Φίλτατε. Μέχρι τοῦδε εἴχομεν ὡς ἀρχήν. 1) Νὰ παραλαμβάνηται τὸ πωλούμενον συνάλλαγμα ἐντὸς 24 ὡρῶν. 2) Νὰ δίδεται ὀνομαστικὸς κατάλογος ἀγοραστῶν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ ἀπαρεγκλήτως τὸ μέτρον. Τὶ λέγετε; Διὰ σήμερον αἱ πωλήσεις σας δὲν μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι ἐσπευσμέναι, ἀλλὰ μὲ μέτρον καὶ ἐν ἐπαφῇ πάντοτε μὲ τὴν κίνησιν τῆς ἀγορᾶς. Ἔχετε ἀντίρρησιν; Ἔκτοτε ἔπαυσα πᾶσαν ἀνάμιξίν μου, ἀπὸ δὲ τῆς 14 Μαΐου καὶ πᾶσαν προσωπικήν μου σύστασιν μεσιτῶν. Συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν 776.000 λιρῶν τῶν προχείρων σημειωμάτων μου, καὶ τὰς ὁποίας ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐκ παρανοήσεως ἐπώλησε καθ’ ὑπέρβασιν τῶν γενικῶν ἐντολῶν μου, τὸ σύνολον τῶν πωλήσεων κατὰ τὰς 130 ἡμέρας τῆς διαχειρίσεώς μου ἀνέρχεται εἰς λίρας 2.989.000 ἤτοι εἰς λίρας 23.000 ἡμερησίως κατὰ μέσον ὅρον. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς δὲν ἀπέχει τοῦ ἀριθμοῦ ὅστις ἀναφέρεται εἰς τὴν πρὸς τὸν κ. Εὐταξίαν ἐπιστολὴν τοῦ Βεάκη, γνωρίζοντος ὅτι αἱ ἐκ τοῦ χρηματιστηρίου συναλλαγαὶ περιωρίσθησαν, συνεπείᾳ τῶν βιαίων μέτρων ποῦ εἶχε λάβει ὁ κ. Εὐταξίας 10–30.000 ἡμερησίως καὶ ἰσχυριζομένου ὅτι τὰ ποσὰ ταῦτα ἀντιπροσωπεύουν τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῶν συναλλαγῶν (;;). Ὁ ὑπολογισμὸς οὗτος θὰ ἤρκει νὰ ἀποδείξῃ πόσον κακεντρεχῶς ὑπερεξωγκώθη ἡ σημασία τῶν σχετικῶς πενιχρῶν μου πωλήσεων, ἀλλ’ ἔτι ἐμφανέστερον ἀποδεικνύεται τοῦτο, ἐὰν συγκρίνωμεν αὐτὰς τὰς πωλήσεις πρὸς τὰς γενομένας ἐντὸς τοῦ προηγουμένου ἔτους. Οὕτω ἐντὸς 10 μηνῶν ἀπὸ Σεπτεμβρίου 1924 μέχρι Ἰουνίου 1925 ἐπωλήθησαν 17.432.000 λίραι Ἀγγλίας, ἤτοι 58.000 ἡμερησίως κατὰ μέσον ὅρον. Ἐντὸς δὲ τῆς ἀντιστοίχου περιόδου πρὸς τὴν ἰδικήν μου (Μάρτιος–Ἰούνιος) λίραι 7.704.000 ἤτοι 65 χιλιάδες Ἀγγλικῶν λιρῶν ἡμερησίως. Ἰδιαιτέρως δὲ ἐντὸς μόνον τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου 1925 λίραι 3.712.000 ἤτοι 732 χιλιάδες περισσότερον ἢ ὅσας ἐγὼ ἐντὸς 130 ἡμερῶν. Ὅπως εἰς τὰς πωλήσεις, οὕτω ἀπεπειράθην, κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς διαχειρίσεώς μου, νὰ ὑποβοηθήσω διὰ προσωπικῆς μου ἐπεμβάσεως εἰς τὸ ἔργον τῆς Ἐθνικῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν γενικῶν μου περὶ ἀγορῶν διαταγῶν. Ἡ ἀπόπειρά μου αὕτη περιωρίσθη εἰς προσπάθειαν 10ημέρου μόλις (μεταξὺ 23 Μαρτίου καὶ 3 Ἀπριλίου) ἄνευ αἰσθητοῦ ἀποτελέσματος παρ’ ὅλην τὴν βασανιστικὴν ἀπασχόλησιν ἥτις προσετίθετο εἰς τὸν τυχὸν φόρτον τοῦ ὑπουργείου μου. Αἱ ἀγοραὶ ἃς ἐπέτυχον διὰ τῶν μεσιτῶν κ. κ. Μοσχοβίτου καὶ Βεζανῆ ἀνῆλθον εἰς τὸ εὐτελὲς ποσὸν τῶν 38½ χιλιάδων λιρῶν παρὰ τὰς αἰσιοδόξους προβλέψεις καὶ ὑποσχέσεις τῶν κυρίων τούτων. Αἱ 38½ χιλιάδες ἠγοράσθησαν τὸ πλεῖστον ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν μὲ τὰς τρεχούσας τιμὰς, αἵτινες ἐκυμάνθησαν μεταξὺ 360 καὶ 362½. Κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα μοῦ προσεφέρθησαν ὑπὸ τοῦ Μανώλη Παντελίδου λίραι 30.000 ὑπὸ δὲ τοῦ Στεφάνου Παντελίδου δολλάρια (περίπου 100 χιλ. λίραι) οὓς καὶ παρέπεμψα πρὸς τὴν Ἐθνικὴν διὰ τὴν συμφωνίαν τῶν τιμῶν, παύσας ἔκτοτε ὁριστικῶς νὰ ἀναμιγνύωμαι καὶ εἰς τὰς ἀγοράς. Ἰδοὺ ἀντίγραφον τῶν προχείρων σημειωμάτων μου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν ἀναφορικῶς πρὸς πάσας τὰς ἐν λόγῳ ἀγορὰς (ἐν ὅλῳ 7). 1)23 Μαρτίου. Κύριον Τσαλίκην. Παρακαλῶ νὰ τηλεγραφηθῇ εἰς τὸ ὑποκατάστημα Θεσσαλονίκης, ὅπως παραλάβῃ ἀπὸ Τσιπούρην Λ. Σ. 3.000 (πρὸς 362½), Λ.Σ. 5.000 (πρὸς 362¼). Ἐν ἄκρα ἐχεμυθείᾳ. 2) Μαρτίου 23 κ. Τσαλίκην. Παρακαλῶ παραλάβετε ἀπὸ κ. Βεζανῆν Λ.Σ. 1.000 (πρὸς 361½). 3) Μαρτίου 24. Κύριον Τσαλίκην. Παρακαλῶ τηλεγραφήσατε Θεσσαλονίκην παραλάβῃ παρὰ Μπισκούρη Λ. Σ. 5.500 (πρὸς 361¾). Παραλάβετε παρὰ Βεζανῆ Λ. Σ. 3.000 (πρὸς 361½). Λ. Σ. 1.000 (361¼). 4) Μαρτίου 26. Κύριον Τσαλίκην. Παρακαλῶ νὰ παραλάβητε κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν Λ. Σ. 17.000 ἀγορασθείσας (προχθὲς τὸ ἀπόγευμα) παρὰ τοῦ κ. Μοσχοδίτη πρὸς 361½. Ἐκ τούτων δύνασθε νὰ πωλήσητε περὶ τὰς 10.000 ὅταν νομίσητε σκόπιμον. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐξακολουθήσατε τὰς πωλήσεις τοῖς μετρητοῖς συμφώνως τῷ σημειώματι. 5) Μαρτίου 26 Κύριον Τσαλίκην. Παρακαλῶ παραλάβετε ἀπὸ Βεζανῆν. Λ.Σ. 1000 (πρὸς 361¼). Λ.Σ. 1000 (πρὸς 360½). Λ.Σ. 1000 (πρὸς 360¾). Υ. Γ. Πιθανὸν σήμερον νὰ ἔχωμεν ἐπίθεσιν ὑψωτικὴν ἀπὸ κύκλον συνδεόμενον πρὸς Ζαχαριουδάκην ἔχετε νοῦν. 6) Ἀπριλίου 1. Κύριον Τσαλίκην. Ὁ κ. Μοσχοβίτης μοῦ λέγει, ὅτι ὁ Παντελίδης Μανώλης κρατεῖ περὶ τὰς 25–30 χιλ. μετρητὰ εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἀγορᾶς. Ἐπειδή, ἂν μᾶς τὰ προσφέρει, δὲν κλονίζεται ἡ ἀγορά, καλὸν θὰ ἦτο νὰ τὰς πάρετε χωρὶς νὰ γίνῃ σούσουρο. Πάντως σᾶς ἀφίνω νὰ κρίνετε. 7) Ἀπριλίου 3. Κύριον Τσαλίκην. Παραλάβατε ἀπὸ Στέφ. Παντελίδην δολλάρια μέχρι 500 χιλ. δι’ ἐκκαθάρισιν 17ης. Τὴν τιμὴν κανονίσατε ὑμεῖς. Παρακαλῶ ἐκτέλεσις ἀνυπερθέτως. Ἐχεμύθεια. Τὰ πρόχειρα ταῦτα σημειώματα ἐκάλυψα διὰ γενικῆς ἐντολῆς μου πρὸς Δημαρᾶν τῆς 3ης Μαΐου δι’ ἀγορὰν 50 χιλιάδων λιρῶν, ἐπηκολούθησαν δύο ἔτι γενικαὶ ἐντολαί, ἡ τῆς 3 Ἰουνίου διὰ 500 χιλ. καὶ τῆς 18 Ἰουνίου ἐξουσιοδοτούσης ἀγορὰς μέχρις ἑκατομμυρίου. Ἐν ὅλῳ ἀνῆλθον αἱ γενικαί μου ἐξουσιοδοτήσεις εἰς λίρας 2.000.000, ἔναντι τῶν ὁποίων ἡ Ἐθνικὴ ἐπραγματοποίησε μόνον 1.304.000 συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν προχείρων σημειωμάτων μου, εἰς ἃ καὶ μόνον περιορίζεται ἡ προσωπική μου ἐπέμβασις, ἐνῷ ὅπως εἰς τὰς πωλήσεις οὐδαμῶς ὁπωσδήποτε ἀνεμίχθην πλέον καὶ εἰς τὰς λοιπὰς ἀγοράς. Τούτων οὔτε τὰς λεπτομερείας πλέον ἐγνώρισα, ἐπαφίσας ταύτας εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν ἁρμοδιότητα τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἐθνικῆς κ. Δημαρᾶ. Τοῦτο ἄλλως τε ὁμολογεῖ ἀπεριφράστως καὶ ὁ Δημαρᾶς εἰς τὴν πρὸς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» ἐπιστολήν του τῆς 26 τοῦ μηνὸς Ἰουλίου 1926, σαφῶς εὐκρινίζων, ὅτι τὰς γενικὰς διαταγάς μου ἐξετέλει αὐτός, ἀποκλειστικῶς ἐκλέγων τὰ διάφορα πρόσωπα τὰ ἀπολαύοντα τῆς ἐμπιστοσύνης μου. Ἡ ἐπιστολή του αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐν Ἀθήναις, τῇ 26 Ἰουλίου 1926, κ. διευθυντά, λαβὼν γνῶσιν τῆς ἐν τῷ χθεσινῷ ὑμῶν φύλλῳ ἐπιστολῆς τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Δ. Τανταλίδη, ἐν σχέσει πρὸς τὸ συνάλλαγμα, εἰς ἣν ἀναμιγνύεται καὶ τὸ ὄνομά μου, σᾶς παρακαλῶ ὅπως δημοσιεύσητε τὴν παροῦσαν πρὸς πλείονα διασάφησιν τῆς ὑποθέσεως. Ὁ κ. Τανταλίδης μὲ παρεκάλεσε νὰ ἀναλάβω τὸ ἐκτελεστικὸν μέρος τῆς πολιτικῆς του ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος, ἥτις συνίστατο εἰς τὴν διατήρησιν τῆς τιμῆς τούτου εἰς ἐπίπεδα κάτω τῶν 400 δραχμῶν τηρῶν οὗτος πλήρη τὴν ἐκ τούτου εὐθύνην. Αἱ ἐντολαὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς γραμμῆς ταύτης μοὶ ἐδίδοντο παρὰ τοῦ κ. Τανταλίδη εἴτε ἐν τῷ γραφείῳ του, ὅπου ὅπου μὲ ἐκάλει, εἴτε ἐν τῷ γραφείῳ μου, ὅπου (συχνότατα) μὲ ἐπεσκέπτετο, εἴτε τηλεφωνικῶς. Τὰς ἐντολὰς ταύτας αὐθημερὸν ἐπεκύρωνε δι’ ἐγγράφου. Διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ὡς ἄνω πολιτικῆς ἐχρησιμοποίουν χρηματικὰ γραφεῖα ἢ μεσίτας τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς, πάντως εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις πρόσωπα ἀπολαύοντα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Τραπέζης. Μετὰ τιμῆς Θ. Ι. Δημαρᾶς». Τὶ δὲ ἔλεγεν ἡ πρὸς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» ἐπιστολή μου, εἰς ἣν ἀναφέρεται ὁ κ. Δημαρᾶς; Ἰδοὺ ἐπιλέξει: «25 Ἰουλίου 1926... Ὁ ἀγών μου αὐτὸς (ὁ συναλλαγματικὸς) δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο περιόδους. Κατὰ τὴν πρώτην διηύθυνα αὐτοπροσώπως τὴν κίνησιν μὲ ἐκτελεστὴν τὸν κ. Τσαλίκην τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἔδιδα τότε ἐγὼ προσωπικῶς, ὡς ὑπεύθυνος διαχειριστὴς τοῦ συναλλάγματος καὶ ὀνομαστικὴν σημείωσιν τῶν χρηματιστικῶν γραφείων ἅτινα εἶχον τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιοῦνται. Ἀντιληφθεὶς ὅμως ὅτι κατέτριβα χρόνον πολύν, ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ ὑπολοίπου σκληροῦ ἀγῶνος μου, ἀνέθηκα ἀπὸ τοῦ Μαΐου τὴν τεχνικὴν διεύθυνσιν καὶ ἐκτέλεσιν εἰς τὸν ἁρμόδιον διευθυντὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Δημαρᾶν. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης οὐδαμῶς πλέον ἀνεμίχθην εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς ἐκτελέσεως καὶ ἐκλογῆς προσώπων. Τοῦτο ἀνῆκε πλέον ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ κ. Δημαρᾶ, εἰς ὃν περιωρίσθην ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενικῆς γραμμῆς νὰ δίδω κατὰ καιρούς, τῇ αἰτήσει του, γενικὰς ἐντολάς, οὐδαμῶς ἀσχολούμενος μὲ τὴν κατὰ πρόσωπον διάθεσιν. Δὲν ἠμέλησα ὅμως εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ γενικοῦ κανόνος, ὃν εἶχον ἤδη ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ὑπηρεσίας ἐπιβάλει, ἤτοι τὴν παραλαβὴν τῶν πωλουμένων λιρῶν ἐντὸς 24 ὡρῶν καὶ τὴν ἀξίωσιν, ὅπως οἱ μεσίται τοῦ διαβιβάζουν ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν ἀγοραστῶν, ἵνα ἐλέγχῃ τὴν καλὴν διάθεσιν». Ὥστε κατὰ τὴν ἀκμὴν τῆς δημοσιογραφικῆς κατ’ ἐμοῦ ἐκστρατείας, θέτω τὰ πράγματα καὶ τὰς εὐθύνας εἰς τὴν θέσιν των, ὁ δὲ κ. Δημαρᾶς ἀμέσως ἀπαντᾶ ἐπιβεβαιῶν τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα. Αὐτὴ εἶναι ἡ πλήρης ἀνάλυσις τῶν ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος πράξεων κατὰ τὰς 130 ἡμέρας ὑπηρεσίας μου. Ἐν συνόψει ἠγοράσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενικῶν διαταγῶν μου ἀνερχομένων εἰς 2.000.000 λίρας, λίρες 1.304.008 ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀπολύτως ἐπεμβάσεώς μου εἰς λεπτομερείας ἐκτὸς τῶν 38½ χιλιάδων λιρῶν ἀγορασθεισῶν, διὰ προσωπικῆς μου μεσολαβήσεως, μεταξὺ 23 Μαρτίου καὶ 3ης Ἀπριλίου. Ἐπωλήθησαν δὲ βάσει γενικῶν μου διαταγῶν ἀνερχομένων εἰς δύο ἑκατομμύρια διακοσίας χιλιάδας.

Ὡς γίνεται κατάδηλον ἐκ τῶν προαναφερομένων σημειωμάτων μου καὶ διαταγῶν, αἱ ἐπεμβάσεις μου περιωρίσθησαν εἰς τὴν πρώτην περίοδον 12 Μαρτίου–14 Μαΐου καὶ τοῦτο ἐν μέρει μόνον, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀπὸ 1ης ἕως 14 Μαΐου διάστημα, ἀπὸ δὲ τῆς 15ης Μαΐου καὶ καθ’ ὅλον τὸν λοιπὸν μέχρι τῆς ἀντικαταστάσεώς μου διάστημα οὐδεμία πλέον ἐγένετο ἀνάμιξίς μου εἴτε εἰς πρόσωπα εἴτε εἰς ἄλλας ὑποδείξεις λεπτομερειῶν, τοῦ κ. Δημαρᾶ ἀναδεξαμένου ἀμερίστως ὅλον τὸ βάρος τῆς ἐπιλογῆς τῶν προσώπων καὶ τῶν ἐν γένει λεπτομερειῶν τῆς ἐκτελέσεως τῶν γενικῶν μου ἐντολῶν. Πέραν τῶν θετικῶν γραπτῶν δεδομένων, ἅτινα ἀπηρίθμησα καὶ δι’ ὧν ἐξηγεῖται καὶ καλύπτεται ἡ καλὴ πίστις τῶν πράξεών μου, οὐδὲν ἕτερον ὑπάρχει, εἰ μὴ σπερματολογήματα τῶν ἀγυιῶν, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐλάμβανον ὅσας ἔλαβον διαστάσεις, ἂν δὲν συνέπιπτον μὲ τὴν κατάρρευσιν τοῦ καθεστῶτος, καταστάντος ἀντιπαθοῦς. Σημειωτέον δὲ ὅτι αἱ εἰς προσωπικὰ σημειώματά μου ἀντιστοιχοῦσαι πράξεις οὐδεμίαν, αὐτὰ καθ’ ἑαυτά, ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς καχύποπτα σχόλια, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ δώσουν, ὅτι δὲ αἱ πράξεις τὰς ὁποίας τὰ διάφορα σπερματολογήματα ἐσχέτισαν μὲ τὴν κατὰ τὴν 15ην Μαΐου εἴδησιν περὶ τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων, ὁπότε καὶ ἀνεκηρύχθη τὸ ὄνομα πολυπράγμονος χρηματιστηριακοῦ παράγοντος, ἀνήκουν εἰς τήν δευτέραν περίοδον, καθ’ ἣν οὐδεμίαν προσωπικὴν ἀνάμιξιν εἶχον εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς ἐκτελέσεως τῶν γενικῶν ἐντολῶν μου, λεπτομερείας αἵτινες ἐκανονίζοντο ἐν ἀγνοίᾳ μου. Περὶ τὰς ἀρχὰς Μαρτίου 1926 ὁ Δικτάτωρ εἶχε προέλθει εἰς συμφωνίας μετά τινος ὁμίλου ἀντιπροσωπευομένου ὑπὸ τοῦ πολιτευτοῦ κ. Κουλουμβάκη, διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων. Ἡ συμφωνία αὕτη, οἱ ὅροι τῆς καὶ ἡ ἀναχώρησις τοῦ κ. Κουλουμβάκη ἐγένοντο ἐν πλήρη ἀγνοίᾳ μου, ἐκλήθην ὅμως μετά τινας ἡμέρας ὑπὸ τοῦ Δικτάτορος ὅστις μοῦ ἐπέδειξεν σχέδιον τηλεγραφήματος ἐξουσιοδοτοῦντος τὸν κ. Κουλουμβάκην νὰ διεξαγάγῃ τὰς σχετικὰς διαπραγματεύσεις καὶ ὑπογράψῃ τὰς συμφωνίας, παρέχων τῷ ὁμίλῳ τὸ ποσοστὸν τὸ καθορισθέν, ὡς ἀνέφερε, εἰς ἐπιστολήν του τῆς 7ης Μαρτίου. Τὴν ἐπιστολὴν ταύτην δὲν μοῦ ἀνεκοίνωσεν. Συνεπείᾳ παρατηρήσεώς μου ἐδέχθη νὰ μεταβάλῃ τὸ τηλεγράφημά του καὶ νὰ θέση ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἐν Οὐασιγκτῶνι ἐπιτετραμμένου μας κ. Σιμοπούλου τὴν ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὸν κ. Κουλουμβάκη διεξαγωγὴν τῶν διαπραγματεύσεων. Ἔκτοτε ὁ κ. Πάγκαλος ἐξηκολούθησε νὰ χειρίζηται μέχρι τέλους προσωπικῶς τὸ ζήτημα, αὐτὸς δεχόμενος τὰ τηλεγραφήματα καὶ αὐτὸς ἀπαντῶν ἐκτὸς εἰς σπανίας περιπτώσεις, ὅταν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ κοινοποιηθοῦν ἀριθμητικὰ καὶ τεχνικὰ στοιχεῖα. Ἐνίοτε μοῦ ἀνεκοίνου περικοπὰς τηλεγραφημάτων, συχνότατα προφορικῶς, ὀλιγίστων δὲ τηλεγραφημάτων περιῆλθε τότε εἰς γνῶσιν τὸ πλῆρες κείμενον. Χαρακτηριστικὸν τῆς ἀποκλειστικῶς προσωπικῆς διαχειρίσεως τοῦ Δικτάτορος εἶναι τὸ ἑξῆς τηλεγράφημά του πρὸς τὸν κ. Σιμόπουλον, προκληθὲν ἴσως ἀπὸ παράπονα τοῦ κ. Κουλουμβάκη ἄγνωστα εἰς ἐμέ. (ἀναγινώσκει) «Εἰς ἀπάντησιν ὑμετέρου τηλεγραφήματος γνωρίζω ὑμῖν ὅτι ἀποδέχομαι συνέχειαν διαπραγματεύσεων ἐντὸς ὁρίων διατυπουμένων εἰς τὸ ὑπ’ ἀρ. 684 τηλεγράφημα κ. Κουλουμβάκη, κατὰ συνέπειαν παρακαλῶ ἐξακολουθήσατε συνεργασίαν ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι Κουλουμβάκης ἀπολαμβάνει πλήρους ἐμπιστοσύνης μου, καὶ ὅτι ὁριστικὸς διακανονισμὸς ζητήματος θὰ γίνῃ παρὰ ἐμοῦ προσωπικῶς ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀναμίξεως ὑπουργῶν ἐντεῦθεν. Τηλεγραφήματα παρακαλῶ ἀποστέλλωνται ὡς ἑξῆς: Ἀνοιχθήτω μόνον ὑπὸ ἀκολούθου Κωνσταντᾶ. Τώρα ἐκ τῶν ὑστέρων, ὁπότε καὶ μόνον κατέχω τὰ σχετικὰ τηλεγραφήματα ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, δύναμαι νὰ συνοψίσω τοὺς κυριωτέρους σταθμοὺς τῶν διαπραγματεύσεων διὰ τοῦ κειμένου τῶν οὐσιωδεστέρων ἐξ αὐτῶν». Τηλεγράφημα 677 τῆς 25)4)25. ΒΑΣΙΓΚΤΩΝ 25)4)1926, No 677. Προσωπικὸν διὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω ὑμῖν ὅτι ὁ κ. Κουλουμβάκης μοῦ ἐτηλεφώνησε σήμερον ἐκ Νέας Ὑόρκης ὅτι αἱ παρασκηνιακαὶ ἐνέργειαι προοδεύουν λίαν ἱκανοποιητικῶς καὶ ὅτι εἶναι πολὺ αἰσιόδοξος, τὸ ὀλιγώτερον 18 ἑκατομμύρια, μὲ πιθανότητας καλλιτερεύσεως ὅρων διὰ περισσότερα, ὑπάρχουν πλεῖσται ἐλπίδες. Ἅμα ἐπιστροφῇ του ἐνταῦθα θὰ τηλεγραφήσω λεπτομερέστερον. Σιμόπουλος.

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ἐξουσιοδότησιν διὰ τὰ τηλεγραφήματα αὐτὰ παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ τὰ ἀναγνώσητε;

§25Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Ὄχι.

§26ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸν Τύπον.

§27Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. 2) Τηλεγράφημα 684 28 Ἀπριλίου 1928. (ἀναγινώσκει). ΒΑΣΙΓΚΤΩΝ, 28)4)26. Νο. 684. Κύριος Κουλουμβάκης διεξάγων παρασκηνιακὰς διαπραγματεύσεις μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὅτι, ἔλαβε διαβεβαιώσεις παρὰ τοῦ ὁμίλου, ὅτι δέκα ὀκτὼ ἑκατομμύρια τοὐλάχιστον καταβληθήσονται ἡμῖν ἐπὶ τῇ βάσει ὅρων συμβάσεως. Ἀπομένει εἰς τὸ μέλλον ἡ ἐλπίς, κατὰ ἐπισήμους διαπραγματεύσεις, ὅπως ἐπιτύχῃ ἐλάττωσιν ὀφειλομένων τόκων μέχρι σήμερον δέκα πέντε ἑκατομμυρίων καὶ τόκον κάτω 5% ἐφ’ ὁλοκλήρου ποσοῦ καὶ διπλασίαν προθεσμίαν ἀποπληρωμῆς ὁλικοῦ ποσοῦ, χωρὶς ν’ ἀποκλείεται καὶ αὔξησις καταβληθησομένου νῦν ποσοῦ. Ποσοστὸν 12% εἰς ὁμιλίαν ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ κ. Κουλουμβάκη συμφώνως ὑμετέρᾳ ἐξουσιοδοτήσει ἐπὶ ποσοῦ καταβληθησομένου ἡμῖν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ ὑποδειχθῇ ἡμῖν καὶ αὔριον ἔτι ὡς προείπομεν εἰς ἐπισήμους διαπραγματεύσεις, ἐφ’ ᾧ παρακαλοῦμεν εὐαρεστηθῆτε τηλεγραφήσατε ἀμέσως ὑμετέραν ἔγκρισιν. Κ. Κουλουμβάκης παρακαλεῖ νὰ προστεθῶσιν αὐτολεξεὶ τὰ ἑξῆς: Ἀνωτέρω οὐχὶ ἁπλῶς ὑποθέσεις, ἀλλὰ ἀντιλήψεις του ἄμεσοι καὶ βέβαιοι καὶ ὑπεύθυνοι, ἀναμένει ὅπως ἀπάντησιν κ. Προέδρου Δημοκρατίας ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀρ. 631 τηλεγραφήματός του. Κουλουμβάκης. Σιμόπουλος 3) Τηλεγρ. 738 τῆς 8 Μαΐου 1926. «Ἀνοιχθήτω μόνον ὑπὸ τοῦ ἀκολούθου Κωνσταντᾶ διὰ Πρόεδρον Δημοκρατίας. Ἀνακοινῶ ὑμῖν κατωτέρω τηλεγράφημα Κουλουμβάκη. Ἐδόθη στροφὴ ἴσως βραδυτέρα ἀλλ’ ἀπολύτως ἀσφαλεστέρα διὰ τῆς Γερουσίας, ἀποβλέπουσα μετὰ πεποιθήσεως ὅλον ποσὸν πιστώσεων. Χθὲς ἐνώπιον Γερουσίας οὐχὶ Δημοσίου Utility συνήγορος ἡμῶν Λάρκιν πλουσιώτατος τραπεζίτης Νέας Ὑόρκης, νομομαθής, ἐπῄνεσε δοθεῖσαν στροφήν. Αὔριον ἢ Δευτέραν, Τρίτην, Γερουσία εἰσηγήσει ἐπιτροπῆς, θὰ διατάξῃ ἐξέτασιν investigation. Μετὰ τοῦτο ὑπόθεσις θεωρεῖται οὐσιωδῶς καὶ ὁριστικῶς κερδηθεῖσα. Κατόπιν σειρὰ τυπικῶν ἐνεργειῶν πρὸς τελικὴν λύσιν ἥτις ἀμφίβολος πρὸ λήξεως συνόδου Βουλῶν. Δι’ ἀπόφασιν Γερουσίας φυσικὰ ἐντείνωμεν ἐνεργείας ἵνα προλάβωμεν λῆξιν ἐργασιῶν συνόδου. Μετὰ πρεσβευτοῦ φυσικὰ συναντώμεθα πᾶσαν ἡμέραν. Σιμόπουλος 4) Τηλεγράφημα 744 τῆς 9 Μαΐου. Ἀνοιχθήτω μόνον ὑπὸ ἀκολούθου Κωνσταντᾶ διὰ Πρόεδρον Δημοκρατίας. Ἀναφερόμενος τηλεγράφημα 744, παρακαλῶ ὅπως προστεθῇ ὅτι κ. Κουλουμβάκης θεωρεῖ ἐξησφαλισμένον εὐνοϊκὸν ἀποτέλεσμα. Σιμόπουλος 5) Τηλεγρ. 10)5)26. ΟΥΑΣΙΓΚΤΩΝ. Ἐφημερίδες δημοσιεύουσιν αἴτησιν ὅτι, ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν χθὲς ἔθεσε πρὸ Κονγκρέσσου ἐρώτημα, ἐὰν Ἀμερικὴ ἔπρεπε ἐκτελέσῃ ὑποχρέωσιν αὐτῆς ἔναντι Ἑλλάδος, διὰ ὑπόλοιπον πιστώσεων στόπ. Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν ἐμφανισθεὶς πρὸ Ἐπιτροπῆς Γερουσίας ἐπὶ Οἰκονομικῶν ἐξέθηκε τὸ ὅλον ζήτημα, ἀνακοινώσας καὶ προγενεστέραν αἴτησιν Ἑλλάδος γενομένην ἐνώπιον Ἐπιτροπῆς χρεῶν στόπ. Ἐπιτροπὴ Γερουσίας ὥρισε ὑποεπιτροπὴν γερουσιαστῶν Smoot reed καὶ Jones ἵνα ἐξετάσῃ ζήτημα καὶ ἀναφέρει. Σιμόπουλος 6 Τηλεγρ. 153 τῆς 11 Μαΐου 1926. Νὰ ἀνοιχθῇ μόνον ὑπὸ ἀκολούθου Κωνσταντᾶ διὰ Πρόεδρον Δημοκρατίας. Σήμερον τὴν πρωΐαν ἐκλήθην εἰς ὑπουργὸν Οἰκονομικῶν καὶ συνδιελέχθην μετ’ ἀνωτέρου ὑπαλλήλου ἀσχολουμένου μὲ ζήτημα ἡμῶν. Ἐμείναμεν σύμφωνοι ὅπως μεσάζων δικηγόρος ἡμῶν, συναντηθῇ μετ’ αὐτοῦ μεσημβρίαν Τετάρτης. Ἐπιστοποίησα καλυτέρας διαθέσεις. Ἀπὸ τοῦδε καὶ ἐγὼ αἰσιοδοξῶ. Σιμόπουλος 7) Τηλεγρ. 763 τῆς 13 Μαΐου 1926. Ἐπεῖγον, ἀπολύτως ἐμπιστευτικόν, διὰ κ. Πρόεδρον Δημοκρατίας. Εὑρισκόμεθα εἰς κρίσιμον διαπραγματεύσεων, ἀποβλέποντες μετὰ αἰσιοδοξίας εἰς αἴσιον τέρμα περὶ τὰ τέλη Μαΐου. Κατόπιν μακρᾶς συνεργασίας τοῦ μεσάζοντος δικηγόρου, μετὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καθορίζομεν νὰ γείνῃ ἐπὶ τῆς ἑξῆς βάσεως: Αʹ) Διὰ ὀφειλόμενον δεκαπέντε ἑκατομμύρια, καταβολὴ ἐτησίως ἑνὸς ἑκατομμυρίου δολλαρίων ἀπέναντι κεφαλαίου καὶ τόκου, τέσσαρα καὶ ἓν τέταρτον ἀπὸ καταβολῆς, κατὰ τὸ αὐτὸ ἐπιτόκιον προσαρμοζομένων καὶ καταβληθέντων τόκων: Βʹ) Καταβολὴ τριάκοντα τριῶν ἑκατομμυρίων, ἐξοφληθησομένων μετὰ δεκαπενταετίαν ἀρχομένην ἀπὸ ἡμέρας γενησομένης καταβολῆς ἐπὶ ἐπιτοκίῳ περίπου 4% καὶ ἀναλόγῳ χρεωλυσίῳ. Ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ ζητήσῃ νέαν ἐξασφάλισιν, βασιζομένη εἰς δήλωσιν τοῦ κ. Κοφινᾶ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Δημοσίου χρέους, κατὰ παρασχεθέντα παρ’ αὐτῆς πρακτικά, νὰ παράσχωμεν εἰδικὴν ἐγγύησιν ὑπηρεσίας δανείου τούτου πλὴν τῶν πλεονασμάτων τοῦ Διεθνοῦς Οἰκονομικοῦ Ἐλέγχου. Ἐλπίζομεν νὰ ἐπιτύχωμεν τοιαύτας ἐγγυήσεις ἐπιβοηθητικῶς, ἀλλὰ πάντως καθοριζομένας ἤδη. Ἑπομένως τηλεγραφήσατε μετὰ πάσης ταχύτητος, ἐὰν ἐγκρίνητε ἀνωτέρω, τίνας δὲ εἰδικαὶ πρόσοδοι τοῦ τελωνείου ἢ ἄλλοι φόροι θὰ ἔφθαναν ὡς ἐπιβοηθητικὴ ἐγγύησις, ἐπίσης δὲ πόσον εἶναι ὁλικὸν πλεόνασμα ὑπεγγείων προσόδων, καὶ ἐπὶ πόσου ποσοῦ, καὶ τίνων δανείων θὰ εἶναι ἡ προτεραιότης τοῦ δανείου τούτου. Παρακαλέσατε τὸν Διεθνῆ Ἔλεγχον, νὰ βεβαιώσῃ ταῦτα πρὸς τὸν αὐτόθι πρεσβευτὴν Ἀμερικῆς, παρακαλούμενον νὰ τηλεγραφήσῃ ἀμέσως ταῦτα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀμερικῆς. Βελτιώσεις τινὰς πάντοτε ἐλπίζομεν, ἀλλὰ ἐκ ταχείας ἀπαντήσεως ὑμῶν καὶ δοθησομένης πληρεξουσιότητος αὐτῆς, ἐξαρτᾶται αἴσιον πέρας ἐντὸς τὸ πολὺ τοῦ Μαΐου, δι’ ὃ ἀνάγκη νὰ ἐξουσιοδοτηθῶμεν πρὸς ὑπογραφὴν τοιαύτης συμφωνίας. Προσθέτομεν ὅτι ἐκτέλεσις συμβάσεως 1918 ὑπὸ τοιούτους ὅρους ὑπὸ Ἀμερικῆς, παρέχει νομίζομεν σπουδαῖον ἐπιχείρημα διὰ τὴν περαιτέρω ἐπιτυχῆ διεκδίκησιν, τῶν τε Γαλλικῶν καὶ Ἀγγλικῶν πιστώσεων. Σιμόπουλος–Κουλουμπάκης 8) Τηλεγράφημα ἀρ. 769 τῆς 14ης Μαΐου 1926. Ἀνοιχθήτω ὑπὸ ἀκολούθου Κωνσταντᾶ διὰ Πρόεδρον Δημοκρατίας. «Πρῶτον, ἐργασία νὰ βελτιωθῶσι ὅροι τινές, ἰδίως δεύτερον ἐνταῦθα ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν κατὰ σημερινὴν συζήτησιν ἀποκρούσας ἐπιμόνως πολλὰ ἐνάντια βάσιμα ἐπιχειρήματα, ἐμμένει σχεδὸν ἀμεταπείστως εἰς ἀναγνώρισιν ὑπολείμματος πιστώσεων 28 ἑκατομμυρίων καὶ οὐχὶ 33 ἑκατομμυρίων. Διότι ἐπιτροπὴ πρώτης παραγράφου δευτέρῳ ἄρθρῳ συμβάσεως 1918, ἐνέκρινε μόνον 682 ἑκατομμύρια. Τρίτον ἔχω ἐντύπωσιν ἐξασθενήσεως ἀξιώσεως προσθήκης εἰδικῆς ἐγγυήσεως, καὶ ἐξακολουθήσωμεν ἀγῶνα ταύτης. Εὐαρεστηθῆτε ἐξουσιοδοτήσητε ἡμᾶς ἐν ἀνάγκῃ δεχθῶμεν ποσὸν 28 ἑκατομμυρίων». Τὸ τηλεγράφημα ὑπ’ ἀριθ. 763 τῆς 13 Μαΐου μοῦ εἶχε παραδοθῇ αὐτούσιον ἀπὸ τὸν δικτάτορα, ἵνα συλλέξω τὰ ἀριθμητικὰ στοιχεῖα τῆς ἀπαντήσεως, καὶ συνενοηθῶ μετὰ τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς πρεσβείας διὰ τὴν ἐπιβεβαίωσιν τῶν ἀριθμῶν. Ταῦτα καὶ ἔπραξα αὐθημερόν, ὡς λίαν ἐπειγόντως ζητούμενα. Σημειωτέον ὅτι κατὰ τὴν ἐν τῇ Ἀμερικανικῇ Πρεσβείᾳ ἐπίσκεψίν μου, ὁ τότε Πρεσβευτὴς ἐξεφράσθη λίαν αἰσιοδόξως περὶ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ζητήματος. Τοῦτο ἐπεβεβαίωσεν ἄλλως τε μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ πράγματος, διὰ δηλώσεών του εἰς τὸ «Σκρίπ» τῆς 16ης Μαΐου λέγων. (ἀναγινώσκει). «Ἡ Πρεσβεία δὲν ἔχει ἐπισήμους πληροφορίας περὶ τῆς ἀναγραφείσης εἰς τὰς ἐφημερίδας εἰδήσεως. Ἐν τούτοις δὲν ἀποκλείεται νὰ εἶναι ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι αὐταί, δεδομένου ὅτι κατὰ τὸν παρελθόντα Ἀπρίλιον, ὁ σχηματισμὸς ἐπιτροπῆς ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος τούτου, μετὰ τὴν ἐξ Ἀμερικῆς ἀναχώρησιν τοῦ κ. Κοφινᾶ παρέσχον ὡς ἠδυνήθην ὁ ἴδιος εὑρισκόμενος τότε εἰς Ἀμερικήν, νὰ διαπιστώσω τὴν ἐντύπωσιν τόσον εἰς τοὺς οἰκονομικούς, ὅσον καὶ εἰς τοὺς πολιτικοὺς κύκλους τῆς Ἀμερικῆς, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν πρὸς τὴν Ἑλλάδα πιστώσεων θὰ ἐλύετο εὐνοϊκῶς δι’ αὐτήν. Εἰς ἐρώτησιν ἂν ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς θὰ υἱοθετηθῇ ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν ὅτι ἐὰν ἐπεβλήθη αὕτη δέον νὰ θεωρηθῇ προεξοφλητικὴ ἀπόφασις. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ τελευταῖον τηλεγράφημα τῆς 14ης Μαΐου τὸ περιεχόμενόν του μοῦ ἀνεκοινώθη ἀπὸ τὸν Δικτάτορα προφορικῶς μὲ τὴν αὐτὴν περισσὴν αἰσιοδοξίαν, μεθ’ ἧς ἔκαμε τὴν ἐπιοῦσαν 15ην Μαΐου τὰς δηλώσεις του εἰς τὴν «Βραδυνήν». Ἰδοὺ αὗται: (ἀναγινώσκει). «Τὴν ὑπόθεσιν ταύτην διαχειρίζομαι ἐγὼ προσωπικῶς ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως μηνός. Τὸ Κογκρέσον ἔδωκεν ἐντολὴν εἰς τὴν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, νὰ ἐπανεξετάσῃ τὸ ζήτημα τῶν πρὸς τὴν Ἑλλάδα πιστώσεων. Ὡς μᾶς ἀνήγγειλεν ὁ ἐν Βασιγκτῶνι πρεσβευτής μας ἡ ἐπιτροπὴ εὐνοϊκῶς εἰσηγηθέντος τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν κ. Μέλλον, ἐνέκρινε τὴν παροχὴν τῶν πιστώσεων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Προχθὲς τὴν ἑσπέραν ἐλήφθη σχετικὸν ἐκτεταμένον τηλεγράφημα ἐξ Ἀμερικῆς, τοῦ ὁποίου ἡ σπουδαιότης μὲ ἠνάγκασε νὰ ἀναβάλω προσωρινῶς τὸ εἰς Κρήτην ταξείδιόν μου. Ἰδοὺ καὶ ἡ ἀπάντησις εἰς τὰ δύο αὐτὰ τηλεγραφήματα: Ἀπάντησις εἰς 7 καὶ 8 «Πλεονάσματα μετὰ ἀποπληρωμὴν πάντων προηγηθέντων δανείων ἀνῆλθον κατὰ τὸ 1924 εἰς δραχμὰς 541.052.000, κατὰ τὸ 1925 εἰς δραχμὰς 1.654.907.000. Προβλέπονται δὲ πλειότερα διὰ τὸ 1926 καὶ περαιτέρω κατὰ φυσικὴν ἀνιοῦσαν κλίμακα ὑπεγγύων ἐσόδων στόπ, δοθέντος ὅτι ταῦτα ἐξασφαλίζουν πλήρως ἐτησίαν ὑπηρεσίαν ὁλοκλήρου πιστώσεως 48.000.000, ἀνερχομένην εἰς δραχμὰς 340.000.000, ἐτησίως δὲν παρίσταται ἀνάγκη συμπληρωματικῆς ἐγγυήσεως στόπ. Ἅπασαι αἱ τελωνειακαὶ εἰσπράξεις καὶ λοιποὶ κατάλληλοι ἔμμεσοι φόροι καὶ μονοπωλεῖα, εἶναι ἤδη ὑπέγγυοι εἰς διεθνῆ ἔλεγχον στόπ, ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ θὰ ἐδίδομεν συμπληρωματικῶς ἔσοδα ἀμέσων τινῶν φόρων οἷον 30.000.000 ἐτησίως δεκάτης καπνοῦ, ἤ 100,000,000 ἐλαίου, ἀλλὰ προσπαθήσατε ἀποφύγητε τοῦτο, πρὸ πάντων ἂν ἀπαιτηθῇ οἱαδήποτε ἀκινητοποίησις τοῦ ἐσόδου, ὁπότε δυσχεραίνεται ἡ ἀναγκαία ἐλαστικότης τῆς κινήσεως θησαυροφυλακίου στόπ. Ἀμετακλήτως ἀπαραίτητον ἐπιτύχητε μορατόριον πενταετές, ἢ τουλάχιστον τριετές. Προβάλλοντες δυσχερίας ἕνεκα μὴ συμπληρώσεως εἰσέτι ἀποκαταστάσεως προσφύγων στόπ, καθορίσετε εἰ δυνατὸν διάρκειαν δανείου εἰκοσαετῆ, ὁπότε μειοῦται ὑπηρεσία ἐτησίου δανείου στόπ, ἐν ἀνάγκῃ ἀποδεχθῆτε ὑπόλοιπον 28 ἑκατομμύρια, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐξουσιοδοτῶ ὑπογράψητε συμφωνίαν ἐπὶ προταθείσης βάσεως. Τηλεγραφήσατε ἂν παραστῇ ἀνάγκη εἰδικοῦ πληρεξουσίου». Ἤμην ἀνέκαθεν πολὺ δυστακτικὸς διὰ τὴν ἐπιτυχῆ ἔκβασιν τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου ὁ κ. Σιμόπουλος, ὅστις κατ’ ἀρχὰς ἀνεκοίνου τυπικῶς τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Κουλουμβάκη ἤρξατο ν’ ἀναφαίνεται αὐτὸς πλέον ὡς τηλεγραφῶν, τονίσας μάλιστα εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 153 τηλεγράφημά του τῆς 13ης Μαΐου ὅτι ἀπὸ τοῦδε καὶ αὐτὸς αἰσιοδοξεῖ, ἐκλονίσθη ἡ δικαστικότης μου· κατόπιν δὲ τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ δικτάτορος τῶν τελευταίων τηλεγραφημάτων καὶ τῶν δηλώσεων τοῦ Ἀμερικανοῦ Πρεσβευτοῦ, μετεδόθη καὶ εἰς ἐμὲ ἡ αἰσιοδοξία τοῦ δικτάτορος. Περὶ τούτου ὑπάρχει ἄλλως τε δήλωσίς μου εἰς τὴν «Βραδυνὴν» τῆς 16 Μαΐου καὶ τὸ «Σκρὶπ» τῆς 17 Μαΐου ἔχουσα ὧδε: «Εἰ τὸν ἐν Οὐασιγκτῶνι Πρεσβευτήν μας κ. Σιμόπουλον ἐτηλεγοκφήσαμεν, ἐξουσιοδοτοῦντες αὐτὸν νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν τῆς ἀποδόσεως. Τὸ τηλεγράφημα ὑπογράφεται ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, ὅστις ἐν αὐτῷ τονίζει εἰς τὸν κ. Σιμόπουλον, ὅτι ἂν παρίσταται ἀνάγκη ἐφοδιασμοῦ δι’ εἰδικοῦ πληρεξουσίου νὰ μᾶς τηλεγραφήσῃ νὰ τοῦ τὸ ἀποστείλωμεν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ἐξηκολούθησεν ὁ κ. Τανταλίδης, ὅτι καὶ ἐγὼ εἶχον ὀλίγας ἐλπίδας, ὅταν ἤρχισαν αἱ σχετικαὶ διαπραγματεύσεις περὶ τῆς ἐπιτυχίας αὐτῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις διεχειρίζετο προσωπικῶς τὸ ζήτημα, εἶχεν τόσην πεποίθησιν ἐπὶ τὴν αἰσίαν ἔκβασιν τοῦ ζητήματος, ὥστε τὴν μετέδωκε καὶ εἰς ἡμᾶς. Ὅπως δήποτε, εὐθὺς ὡς τὴν 14ην Μαΐου μοῦ ἀνεκοίνωσεν ὁ Δικτάτωρ τὴν εἴδησιν, φοβούμενος μήπως ἡ πρόωρος ἀνακοίνωσις τῆς ὑποθέσεως βλάψῃ εἴτε αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόθεσιν, εἴτε τὰς ἐν Λονδίνῳ διαπραγματεύσεις τοῦ κ. Τσουδεροῦ, συνέστησα ἐπιμόνως εἰς τὸν δικτάτορα νὰ μὴ προβῇ εἰς δηλώσεις. Τὴν ἐπιοῦσαν ὅμως 15ην Μαΐου ἔκπληκτος ἀνέγνωσα τὴν εἴδησιν εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα», τοσαύτη δὲ ἦτο ἡ ἀφέλειά μου, ὥστε ἐταράχθην σφοδρῶς καὶ ἐφοβήθην μήπως ὁ δικτάτωρ, εἰς κακὰς εὑρισκόμενος αὐτὸς σχέσεις μὲ τὸ «Βῆμα» ἐνῷ γνωστὸν εἰς αὐτὸν ἦτο, ὅτι συνεδεόμην κάπως μὲ τὸ φύλλον αὐτό, ἐφοβήθην λέγω μήπως ὑποπτευθῇ ἀδιακρισίαν ἐκ μέρους μου. Μεταβὰς δὲ εἰς τὸ Προεδρικὸν γραφεῖον, ἔμαθα μὲ κατάπληξιν παρὰ τοῦ ἰδίου, ὅτι αὐτὸς εἶχεν ἀνακοινώσει τὴν εἴδησιν εἰς τὸν κ. Λαμπράκην· τῆς δυσφορίας μου ὑπάρχουν πλείονες μάρτυρες. Φυσικῷ τῷ λόγῳ, μολονότι εἶναι ἐξηκριβωμένον ἀπὸ δήλωσιν τοῦ κ. Τσαλίκη τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ δὲν ἐπώλησε συνάλλαγμα κατὰ τὴν 15, 16 καὶ 17 Μαΐου, ἡ εἴδησις ἐπέφερε πτῶσιν αἰσθητὴν ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ ἀγορᾷ. Ποία ἦτο ἡ δικτατορικὴ πολιτεία ἔναντι τοῦ ἐπελθόντος εἰς τὸ Χρηματιστήριον κλονισμοῦ, δεικνύουν αἱ δηλώσεις τοῦ δικτάτορος εἰς τὴν «Βραδυνὴν» τὴν 15 Μαΐου καὶ τὸ «Σκρὶπ» τῆς 16 Μαΐου ἔχουσιν ὧδε: (ἀναγινώσκει). Εἰς παρατήρησιν ὅτι ἡ εἴδησις τῆς ὑπογραφῆς τοιαύτης συμβάσεως, θὰ ἐπέφερε κλονισμὸν καὶ καταστροφὰς εἰς τὸ Χρηματιστήριον, καὶ εἰς ἐρώτησιν περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ὁ κ. Πρόεδρος ἐδήλωσε τὰ ἑξῆς, Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀδιαφορήσῃ ἀπολύτως καὶ δὲν θὰ λάβῃ οὐδὲν μέτρον. Τὴν Κυβέρνησιν ἐνδιαφέρει τὸ γενικὸν συμφέρον τοῦ λαοῦ, καὶ ὄχι τὰ συμφέροντα μερικῶν κερδοσκόπων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἔτη τώρα ἐκμεταλλεύονται τὸ ἐθνικόν μας νόμισμα. Ὀφείλω νὰ προσθέσω χάριν ὁλοκληρώσεως τῆς ἀληθείας, ὅτι ὁ δικτάτωρ εἶχε ποτὲ καὶ προηγουμένως εἰς δηλώσεις του (δὲν ἐνθυμοῦμαι εἰς ποῖον φῦλλον) ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τῶν ἀνατιμητῶν τοῦ ξένου συναλλάγματος ἐπὶ τῶν κινδύνου οὓς διατρέχουσι ἐν ἐνδεχομένῃ πιθανῇ πτώσει τῆς τιμῆς του. Ἀτυχῶς αἱ Ἀμερικανικαὶ πιστώσεις ἐναυάγησαν, εἰς τὸ ναυάγιον δὲ αὐτὸ κατὰ τὴν γνώμην μου βεβαίως, συνετέλεσε καὶ ἡ πρόωρος ἀνακοίνωσις δώσασα, ἔδαφος εἰς τὰς συνήθεις ραδιουργίας, ἀλλὰ κατὰ τὸ μέγιστον μέρος συνέβαλε καὶ ἡ ὑπό τινων μελῶν τοῦ ὁμίλου συσχέτισις τῆς ἐπιτυχίας τῶν πιστώσεων πρὸς τὴν ὑπογραφὴν κακίστης συμβάσεως, διὰ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος Νεώτερα τηλεγραφήματα τῶν κ. Σιμοπούλου Κουλουμβάκη, ἀνέφερον ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὁριστικοῦ ναυαγίου, ἀλλὰ μᾶλλον περὶ ἀναβολῆς. Ἀποκλίνω δὲ νὰ παραδεχθῶ τὴν ἀλήθειαν τῆς πληροφορίας αὐτῆς, δοθέντος ὅτι πράγματι τώρα ἐσχάτως φαίνεται, ὅτι τὸ ζήτημα ἐλύθη εὐνοϊκῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, κατόπιν τῆς ἐπελθούσης πολιτικῆς μεταβολῆς καὶ ἐπιδεξιωτέρου χειρισμοῦ. Ἡ διάψευσις τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων, ἐπέφερε φυσικῷ τῷ λόγῳ, ἀναθάρρυνσιν τῶν ὑπερτιμητῶν τῆς ἀγορᾶς, καὶ ἡ τιμὴ τῆς λίρας μὲ τὴν παροδικὴν πτῶσιν της, σχεδὸν ἐπανῆλθεν εἰς τὰ πρῶτα ὕψη, σημειώσασα δραχμὰς 380 κατὰ τὴν 31 Μαΐου, ἔναντι δραχμῶν 394 κατὰ τὴν 14 Μαΐου. Ἀπὸ δὲ τῆς 1ης Ἰουνίου ἤρξατο σταθερῶς ὑψουμένη, προσεγγίσασα κατὰ τὴν πρώτην 15θημερίαν τοῦ Ἰουλίου τὰς 400 δρχ. μὲ ἀνησυχαστικὰς τάσεις. Πανταχόθεν ἀπὸ τοῦ δικτάτορος μέχρι τῶν πλείστων ὅσοι μὲ ἐπεσκέπτοντο εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἐκρούετο ὁ κώδων κινδύνου πανικοῦ καὶ κατρακυλίσματος ἀκατασχέτου, ἐὰν ἡ λίρα ὑπερέβαινε τὰς 400 δρχ. Πρὸ τῆς τοιαύτης ἀγωνιώδους καταστάσεως ἡ ὁποία ὄχι μόνον διέψευδε τὰς ἐλπίδας μου, νὰ ἴδω τὸ συνάλλαγμα εἰς τὰ πραγματικῶς φυσιολογικά του ἐπίπεδα, ἀλλὰ ἠπείλει καὶ ὀλεθρίας συνεπείας διὰ τὸν τιμάρριθμον τῆς ζωῆς καὶ διὰ ἐλλείμματα τοῦ προϋπολογισμοῦ, προσεπάθησα ν’ ἀντιμετωπίσω τὸν κίνδυνον μὲ ὅσα μέσα μοῦ ὑπηγόρευεν ὁ ἐπιστημονικὸς καταρτισμός μου. Εἶχα ὑπογράψει τὴν σύμβασιν τοῦ ἐξ 1 ἑκατομ. λιρῶν Σουηδικοῦ δανείου, ὥστε εἶχον ἀνὰ χεῖρας κάποιο στοιχεῖον ψυχολογικῆς ἐπιδράσεως. Τὸ στοιχεῖον τοῦτο συνεδύασα μὲ ἕτερον μέτρον, ὑπαγορευόμενον ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης, ἤτοι τὴν σύμπτυξιν τῆς κυκλοφορίας τραπεζογραμματίων. Ἡ εἴσπραξις τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου, μοῦ ἐπέτρεπε νὰ θυσιάσω ἀνάλογον ποσὸν ἐκ τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος, καὶ ν’ ἀποσύρω ἀπὸ τὴν ἀγορὰν τὸ σεβαστὸν ποσὸν 400 περίπου ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Εἰς τὴν τακτικὴν αὐτὴν ὀφείλονται 2 γενικαί μου διαταγαὶ πωλήσεων ἀνὰ 500 χιλ. λιρ. κατ’ Ἰούλιον. Καὶ οὕτω πωληθέντος ἑνὸς ἑκατομμυρίου διὰ συμπτύξεως τῆς κυκλοφορίας κατὰ 400.000.000, ἀντικατεστάθη τὸ πωληθὲν διὰ τοῦ προϊόντος τοῦ Σουηδικοῦ δανείου ἄνευ πλέον ἐκδόσεως χαρτονομίσματος. Σημειωτέον ὅπως ἐξήγησα καὶ προηγουμένως, ὅτι παρὰ τὴν ἀθρόαν αὐτὴν πώλησιν, ὁ μέσος ὅρος τῶν πωλήσεών μου, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν 130 ἡμερῶν τῆς διαχειρίσεώς μου, δὲν ὑπερέβη τὰς 23 χιλ. ἡμερησίως, ἔμεινε δὲ πολὺ κατώτερος τοῦ μέσου ὅρου προηγηθέντων ὑπουργῶν.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πόσον συνάλλαγμα εἰς χρυσὸν ἀφίσατε φεύγοντες ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν; κάμνετε μίαν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν 2 ἑκατομ. τὰ ὁποῖα σεῖς ἐπωλήσατε, καὶ τῶν 15 ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα ἐπώλησαν ἄλλοι. Ἀλλὰ σεῖς δὲν εἴχατε καὶ περισσότερον. Δὲν εἴχατε καὶ νὰ πωλήσητε. Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Βουλὴν θὰ ἦτο σωστὸν νὰ μὴ τονίζετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, διότι μπορεῖ νὰ δημιουργηθῇ μία ἐντύπωσις σφαλερά, ὅτι σεῖς ὑπήρξατε συντηρητικώτερος.

§29Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Κατ’ ἀνάγκην ὑπῆρξα συντηρητικός.

§30Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅ,τι εἴχατε τὸ ἐπωλήσατε.

§31Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς δώσω τοὺς ἀριθμούς. Παρέλαβα 1.577.000 καὶ ἀφῆκα 1.651.000.

§32Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα ἐπιμελῶς ἐζήτησε καὶ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καταλήγει εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἔχει δημοσιευθῇ εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ἀπευθυνθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ παραπομπῇ τῶν κατηγορουμένων ὑπουργῶν Παγκάλου, Τανταλίδη καὶ Μποδοσάκη. Ἀφοῦ κάμετε λεπτομερῆ ἀνάλυσιν τῆς καταστάσεως τοῦ συναλλάγματος, καθ’ ὃν χρόνον ἡ διαχείρισις του ἐγένετο νομίμως ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῆς καταστάσεως τοῦ συναλλάγματος ὅταν παρανόμως ὁ Πάγκαλος τὸ ἀφήρεσε ἀπὸ τὴν Διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ τὸ ἀνέθεσεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ μιᾶς ἐπιστολῆς παρὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ λοιπὸν ἀνακεφαλαιώνει καὶ λέγει. «Ὁ Δ. Τανταλίδης (ἀναγινώσκει).... 195.000 λιρῶν.

§33Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Ὄχι, 195.000 λίρες· εἶναι λάθος.

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν θὰ λυθῇ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐγὼ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν διότι ἐτονίσατε ἐπανειλημμένως τὴν συντηρητικωτάτην χρησιμοποίησιν τοῦ δικαιώματος, νὰ πωλῆτε συνάλλαγμα καὶ παρετήρησα, ὅτι σεῖς εἴχατε ὀλιγώτερα παρὰ ὅτι εἶχον οἱ ἄλλοι. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν καθ’ οὗ ἡ πρότασις νὰ συνεχίσῃ τὴν ὁμιλίαν του, καὶ ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ ἂν ὑπάρχῃ περίπτωσις κινήσεως τῆς ποινικῆς ἀγωγῆς.

§35Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Τώρα θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ διερωτήσω ἐμαυτόν. Ποῦ τὸ ἀδίκημα; Ποῦ μὲ εὑρίσκεται προσωπικῶς σκηνοθέτην τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων; Ἀλλὰ ὑπῆρξε κἂν σκηνοθεσία; Ἀδιστάκτως ὄχι. Οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ κρίσις περὶ τῆς προσωπικῆς πολιτείας τοῦ δικτάτορος εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἡ καλή του πίστις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ἐν ἀμφιβόλῳ. Ἐπίστευεν εἰς ὅτι ἀνεκοίνωσεν εἰς ἐμέ, ἐπίστευεν εἰς τὰ λεχθέντα πρὸς τὸν κ. Λαμπράκην, καὶ ἐπίστευεν εἰς ὅσα ἐδήλωσεν εἰς τὸν τύπον. Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι Πρόεδρος ὢν τῆς Δημοκρατίας, καὶ πραγματικῶς Κυβερνήτης τῆς Χώρας θὰ διεκινδύνευεν ὅλην τὴν πολιτικήν του ὑπόστασιν διὰ ψεύδους, τὸ ὁποῖον καλῶς ἐγνώριζεν, ὅτι θὰ ἀπεκαλύπτετο τὴν μεθεπομένην ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ μήπως κἂν ἐζημίωσα τὸ δημόσιον ἐν ταῖς ἀγοραπωλησίαις τοῦ συναλλάγματος; Τί ἐννοεῖτε μὲ τὴν λέξιν ζημία; Ἐγὼ δὲν γνωρίζω ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἄλλην ζημίαν, ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον προκύπτει ὅταν πωλοῦμεν εἰς τιμὴν κατωτέραν τῆς κτήσεως. Ἔχω πρὸ ὀφθαλμῶν μου κατάστασιν τῆς κινήσεως συναλλάγματος κατὰ τὰς 130 ἡμέρας τῆς διαχειρίσεώς μου, ἐξηγμένην ἀπὸ τὰ βιβλία τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ παρατηρῶ αʹ) ὅτι παρέλαβον Λ.Α. 1.577.000, ἐκ τῶν ὁποίων εὑρίσκοντο ἀκινητοποιημέναι 1.229.581 (χρ. 484.581) (πίσ. 745.000) κατέλιπον δὲ ἀναχωρῶν Λ. Α. 1.651.000, ἐξ ὧν ἀκινητοποιούμεναι μόνον Λ. Α. 557.000 (χρ. 362.000) (πίσ. 195. 000) ἐνῷ εἰς τὸ ἀπομένον ρευστὸν Λ. Α. 1.094.000 περιείχετο ὑπόλοιπον ἐκ τοῦ Σουηδικοῦ δανείου ἐλεύθερου χαρτονομίσματος Λ. Α. 790.000. βʹ.) Παρατηρῶ εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, ὅτι αἱ κινήσεις συναλλάγματος ἐγένοντο μὲ τὴν μέσην τιμὴν τῶν δραχμῶν 375 κατὰ λίραν, ἐνῷ ἡ μέση τιμὴ τῶν διαθέσεων μὲ δραχ. 380 κατὰ λίραν, ὥστε μᾶλλον ὑπάρχει κέρδος ἀντὶ ζημία (25 ἑκατομ.). Ἀλλὰ καὶ ἂν τυχὸν ὑπῆρχε ζημία κατὰ τί θὰ ἤμην ἐγὼ προσωπικῶς ὑπεύθυνος; Εἴδατε εἰς οἱανδήποτε ἐπίσημον ἐντολήν μου ἢ πρόχειρον σημείωμά μου νὰ ὑποδείξω τιμὴν πωλήσεως; Οὐδέποτε. Καὶ ὅμως εἴθε νὰ εἶχα ζημίαν τοιαύτης φύσεως ἀντὶ κέρδους. Καὶ ἐξηγῶ τὴν εὐχήν μου αὐτήν, διότι πιθανὸν τινὲς νὰ παραξενευθοῦν. Ὅταν μία Κυβέρνησις θέσῃ ὡς ἀντικειμενικὸν σκοπόν της, νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν πτῶσιν τοῦ ξένου συναλλάγματος εἰς τὰ οἷα φρονεῖ κατώτερα φυσιολογικὰ ἐπίπεδα καὶ πωλεῖ συνάλλαγμα, ἐὰν μὲν ἐπιτυγχάνει καὶ βλέπει ὁλονὲν πίπτουσαν τὴν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος, μοιραίως πωλεῖ εἰς τιμὰς κατωτέρας τῆς κτήσεως, ἐὰν ὅμως ἀποτυγχάνει καὶ παρὰ τὰς πωλήσεις της καὶ ἡ τιμὴ ἐξακολουθῇ νὰ ἀνέρχηται, τότε μοιραίως πωλεῖ εἰς τιμὰς ἀνωτέρας τῆς κτήσεως, καὶ ἀποκομίζει κέρδος, πραγματικὴ Καδμεία νίκη. Καὶ ἕνα κλασικὸν παράδειγμα ἀπὸ τὴν πρόσφατον οἰκονομικὴν ἱστορίαν τῆς Εὐρώπης. Τὴν 15 Νοεμβρίου 1926 ὁ Πουανκαρὲ ἐγκαθίδρυσε εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Γαλλίας τὸν κ. Verdier, προσλαβὼν αὐτὸν ἔξωθεν διὰ τὴν πανθομολογουμένην αὐτοῦ πεῖραν εἰς τὰ συναλλαγματικά. Ἡ Ἀγγλικὴ λίρα ἐκυμαίνετο κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας μεταξὺ 170 καὶ 188 φράγκων. Ὁ Verdier ἤρχισεν ἀμέσως τὴν ὑπὲρ τοῦ φράγκου ἐκστρατείαν του, πωλῶν καθημερινῶς εἰς κατωτέρας τιμὰς ἐνίοτε δὲ καὶ ἀπεριόριστα ποσὰ εἰς τὰς θυρίδας τῆς Τραπέζης. Τοῦτο διήρκεσε μέχρι τοῦ τελευταίου δεκαημέρου τοῦ Δεκεμβρίου 1926, ὁπότε ἡ τιμὴ τῆς λίρας εἶχε κατέλθει εἰς τὰ 122,50 περίπου. Ἡ σταθεροποίησις εἶχε συντελεσθῇ de facto, μέχρις οὗ ὡς γνωστὸν ἐμονιμοποιήθη καὶ διὰ νόμου. Ἐκ τῆς ἐκστρατείας ἀνῆλθεν εἰς δισεκατομμύρια περίπου ἡ ζημία, ἀλλ’ ἐκαλύφθη ὑπὸ τοῦ κ. Πουανκαρὲ διὰ τῆς ἐπικαταλλαγῆς τῶν καλυμμάτων τῆς Τραπέζης Γαλλίας. Αὐτὰ περὶ ζημίας καὶ κέρδους ἐξ ἀγοραπωλησιῶν συναλλάγματος. Ἀλλὰ κύριοι βουλευταί, μήπως παρέβην τὸν σχετικὸν περὶ συναλλάγματος νόμον; Ὡς πρὸς τὰς πωλήσεις δὲν χωρεῖ οὐδεμία ἀμφισβήτησις. Σᾶς ἀνέλυσα τὰς σχετικὰς πράξεις ἐν ταῖς λεπτομερείαις, θὰ ἐννοήσατε, δὲ ὅτι ὅλαι αἱ πωλήσεις ἐγένοντο διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀγορὰς ἐν συνόλῳ ἐκ λιρῶν 1.304.000, ἐπίσης οὐδεμία χωρεῖ ἀμφισβήτησις διὰ τὸ ποσὸν τὸ ἀγορασθὲν ἄνευ οὐδεμιᾶς μου ἀναμίξεως ἤτοι λίραι 1.265.500. Μένουν αἱ πτωχαὶ ἀγοραί μου ἐκ λιρῶν 38.500, τὰς ὁποίας ὑπέδειξα εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ πραγματοποιήσῃ ἐπὶ συμπεφωνημένῃ τιμῇ. Οὕτω πράττων δι’ οὓς λόγους ἀνέφερα προηγουμένως, οὐδὲν ἔπραξα, ἢ ἑρμηνεύων τὸν σχετικὸν νόμον ἐπεξέτεινα καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 17, τοῦ Ν. Δ. τῆς 22 Ἀπριλίου 1923, τὸ κανονίζον τὴν ἀγορὰν συναλλάγματος διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τὸ ὁποῖον σιωπᾷ ὡς πρὸς τὴν τιμήν, τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ Ν. Δ. τῆς 23 Ὀκτωβρίου 1925 δι’ ἧς δίδεται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα, νὰ κανονίζῃ τὰ ὅρια τῶν τιμῶν πωλήσεως. Δικαίωμα ἄλλως τε οὗτινος δὲν ἐγένετο χρῆσις ὑπὸ προηγηθέντων ὑπουργῶν ἀλλ’ οὔτε ὑπ’ ἐμοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἡ ἑρμηνεία σᾶς φανῇ τολμηρά, ἂς θεωρηθῇ ἡ πλάνη μου αὕτη ὡς μόνον σφάλμα μου, πάντως μὴ δυνάμενον νὰ βαρύνῃ εἰς τὴν σκέψιν σας προκειμένου περὶ παραβάσεως ἀμφισβητησίμου κατὰ τὴν οὐσίαν καὶ ἀσημάντου ὡς πρὸς τὰ ποσά, λαβούσης δὲ χώραν ἐπὶ καθεστῶτος τυχόντος ἀμνηστείας διὰ τὴν κατάργησιν ὄχι πλέον εἰδικῶν νόμων, ἀλλὰ αὐτοῦ τούτου τοῦ πολιτεύματος. Ἐκτὸς τῆς ὑποθέσεως συναλλάγματος, κατηγοροῦμαι καὶ διὰ τὴν μονογράφησιν ἢ προσυπογραφὴν μιᾶς συμβάσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ δύο τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας Ποίαν ἔννοιαν εἶχον αἱ μονογραφήσεις καὶ προσυπογραφαί μου αὗται; Κατὰ τὰ ἐπικρατήσαντα ἐπὶ Δικτατορίας, αἱ συμβάσεις δὲν συνεζητοῦντο ἐν ταῖς λεπτομερείαις ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἕκαστος τῶν ὑπουργῶν ὑπέβαλεν τὰς συμβάσεις τῆς ἁρμοδιότητός του εἰς τὸν Δικτάτορα, μεθ’ οὗ καὶ μόνον συνεννοεῖτο τελικῶς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτῶν. Οὔτε τὸν ὑλικὸν χρόνον, ἀλλ’ οὔτε τὴν δυνατότητα καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάζω τεχνικὰ ζητήματα ἐκτὸς τῆς ἁρμοδιότητός μου κείμενα, ἀλλ’ οὔτε μοῦ ἐπετρέπετο ἀνάμιξις οἱαδήποτε εἰς ξένα καθήκοντα, δεδομένου ὅτι ἕκαστος ὑπουργὸς ἐνήργει αὐτοβούλως καὶ κυριαρχικῶς ἐν τῇ σφαίρᾳ τῆς δικαιοδοσίας του μὴ ὑποκείμενος εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν ἔχω μονογραφήσῃ ἢ προσυπογράψῃ τινάς, τὸ τοιοῦτον εἶχεν ἁπλῶς τὴν ἔννοιαν τῆς συγκαταθέσεώς μου, ὡς πρὸς τὰ μέσα καὶ τὰς προθεσμίας τῆς πληρωμῆς τῆς ἀναλαμβανομένης χρηματικῆς ὑποχρεώσεως. Προσυπογράφων ἐπετύγχανα τὸ μέσον νὰ ἐπιβλέπω τὰς δημιουργουμένας ἐκ συμβάσεων χρηματικὰς ὑποχρεώσεις ἐν τῇ γενέσει αὐτῶν, ἀποφεύγων οὕτω τοὺς αἰφνηδιασμοὺς καὶ προλαμβάνων ἐγκαίρως τὰς ἀσυμμέτρους πρὸς τὰ διατιθέμενα μέσα ὑποχρεώσεις. Ἀναφέρω, ὅτι διὰ τῆς τακτικῆς αὐτῆς ἐματαίωσα ἐγκαίρως μεταξὺ ἄλλων καὶ τὴν προαναφερθεῖσαν σύμβασιν Στρυμόνος καὶ ἑτέραν τινὰ σύμβασιν τοῦ Οἴκου Σνάϊδερ, ἥτις ἄνευ τῆς ἐπεμβάσεώς μου θὰ ἐβάρυνε τὸ Κράτος 470 ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ εἴχατε τὴν δύναμιν ν’ ἀρνηθεῖτε τοὐλάχιστον τὴν ὑπογραφήν σας καὶ ἔτσι νὰ ματαιώσητε τὴν σύμβασιν αὐτήν.

§37Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Δὲν θὰ τὴν ἐματαίωνα, κ. Πρόεδρε.

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἴπατε ὅτι ἐματαιώσατε μίαν ἄλλην.

§39Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Δι’ ἐκείνην εἶχον τὴν δύναμιν, ἀλλὰ δὲν εἶχον δι’ ὅλας. Ἄλλωστε ἐπρόκειτο περὶ ἀναγκαίων πραγμάτων, διότι τὰ Γερμανικὰ αὐτοκίνητα ἦτο μία γενικὴ ἀπαίτησις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, καὶ μοῦ ἔλεγον ὅτι ἄνευ αὐτῆς θὰ κινδυνεύσῃ ὅλον τὸ ὑλικόν.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡ σύμβασις μὲ τὸ ἐργοστάσιον Σνάϊδερ τί ἀφεώρα;

§41Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Πυροβόλα.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄνευ αὐτῶν δὲν ἐκινδύνευε τὸ στράτευμα;

§43Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Εἴχομεν κάμει καὶ ἄλλας 5 συμβάσεις, ἄλλως τε δὲν εἶχον νὰ τὰ πληρώσω οὔτε διὰ δανείων οὔτε δι’ ἄλλων πόρων. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων).

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν πρόκειται περὶ μιᾶς Κυβερνήσεως κανονικῆς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον οἱ διάφοροι πολιτικοὶ ἄνδρες, τοὺς ὁποίους ἐπικαλέσθητε, εἶχον μίαν βάσιν. Ὑπῆρχε μία ἀμοιβαιότης καὶ κάθε συνάδελφος στηρίζεται εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ συναδέλφου του καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ προσέχῃ περισσότερον. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐγὼ δὲν ἤμουν ἐδῶ, ἀλλ’ ἤκουον διότι ἦτο κοινὸν μυστικὸν τὸ ὁποῖον ἐγνώριζεν ὅλος ὁ κόσμος, ὅτι εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα γίνονται συμβάσεις πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου δὲν προδικάζω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς περὶ τῆς ἐνοχῆς σας καὶ πολὺ ὀλιγώτερον περὶ τῆς παραπομπῆς σας εἰς δίκην καὶ ἀκόμη πολὺ ὀλιγώτερον τοῦ νὰ καταδικασθῆτε, ἀλλὰ λέγω ὅτι ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ὁ κ. Τανταλίδης, ὁ ὁποῖος δὲν μποροῦσε νὰ ἀγνοῇ αὐτὰ τὰ πράγματα περὶ τῶν συμβάσεων αὐτῶν καὶ ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ μελετήσῃ μίαν ἐξ αὐτῶν, δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς λέγῃ ὅτι δὲν ἔχει οὐδεμίαν εὐθύνην.

§45Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἁπλούστατα ἐγὼ καὶ ὁ ἐκ Πατρῶν ἀξιότιμος συνάδελφος εἴπομεν, βεβαίως ὅσον ἀφορᾷ τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους μιᾶς συμβάσεως, εἰδικώτερος καὶ ἁρμοδιώτερος εἶναι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ μία σύμβασις, ὁδοποιΐας λόγου χάριν, δὲν ἔχει μόνον τὸ οἰκονομικὸν μέρος ἀλλὰ ἔχει καὶ τὸ τεχνικὸν καὶ τὸ τῆς ἀξιοπιστίας τοῦ ἀναδόχου. Ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀδιαφορήσω διὰ τὰ 100 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἂν πρόκειται ὅμως τὸ ἔργον τοῦτο νὰ κατακυρωθῇ ἐπ’ ὀνόματι μιᾶς ἀναξιοπίστου ἑταιρείας ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου, θὰ εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα. Καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀξιοπιστίας δὲν θὰ τὸ κρίνῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἐφόσον οὗτος βεβαιοῖ ὅτι δὲν εἶναι ἄξιος τῆς ἐμπιστοσύνης ὁ ἀνάδοχος δὲν δύναμαι νὰ ἀναλάβω ἐγὼ τὴν εὐθύνην, ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ κατακυρωθῇ μία σύμβασις εἰς ἀναξιόπιστον ἀνάδοχον.

§46Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εὑρέθητε σεῖς, κ. Τανταλίδη, εἰς ἀνάλογον θέσιν.

§47Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὑπῆρχον ἐπὶ δικτατορίας συναγωνισμοὶ καὶ ἦλθεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγὼ δὲν ἔχω ἀπολύτως τεχνικὴν ἐμπιστοσύνην, ὥστε ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διστάσῃ νὰ ὑπογράψῃ, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀναλογία τῶν περιστάσεων.

§48Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Ὑπῆρχεν ἡ ἑξῆς ἀναλογία ὅτι καὶ εἰς ἐμὲ ἦλθαν καὶ εἶπαν ὅτι εἶναι ἀνάγκη δι’ ἓν Κράτος αὐτὴ ἡ σύμβασις, ὅτι εἶναι καλῶς καμωμένα ὅλα τὰ τεχνικὰ στοιχεῖα.

§49Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ τὰ οἰκονομικὰ σεῖς θὰ τὰ κρίνετε.

§50Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Ποῖα οἰκονομικά;

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅτι ἠγοράσθησαν ἀκριβώτερα.

§52Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἔκριναν αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι· τὶ ἐγνώριζον ἐγὼ ἀπὸ ὀχήματα;

§53Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι εἶχον ὅλαι ἀντιρρήσεις.

§54Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζω.

§55Χ. ΛΑΔΑΣ. Τόσον εἶναι βεβαιωμένον ἐκ τῶν ἀνακρίσεων, ὅτι ἐγνωρίζατε τὰς ἀντιρρήσεις τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν ὥστε ἐγένετο συμβούλιον τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν ἐπὶ παρουσίᾳ ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Νίδερ. Αἱ ὑπηρεσίαι διαμαρτύρονται καὶ ὁ κ. Νίδερ εἶπεν ὅτι ἐγὼ δὲν ὑπογράφω.

§56Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Λάθος. Παρουσία ἐμοῦ ὄχι.

§57Χ. ΛΑΔΑΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε.

§58Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Δὲν μπορῶ νὰ σᾶς ἀφήσω νὰ ἐξακολουθήσητε εἰς βάρος μου.

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορεῖτε νὰ λέγετε σεῖς ὅτι δὲν ἐπιτρέπετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ κ. βουλευτὴς νὰ σᾶς διακόπτῃ.

§60Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι πιθανὸν νὰ εἶναι αὐτὰ ἀνακριβῆ, διότι σεῖς δὲν ἀντιμετωπίσατε τὴν δικαιοσύνην τὴν Ἑλληνικήν, διότι σεῖς εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ξένην. Ἐὰν διαταχθῇ ἡ παραπομπή σας καὶ σᾶς κρίνωμεν καὶ σᾶς, εἶναι πιθανόν, νὰ ἀποδειχθοῦν ὅτι ταῦτα δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Ἀλλὰ τώρα προκύπτει ἐκ τῆς ἀνακρίσεως κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον, ἐξετασθέντων ὅλων τῶν μαρτύρων ἐξετασθέντος καὶ τοῦ συγκατηγορουμένου σας κ. Νίδερ, ὅτι συνεκλήθη ἡ ὑπηρεσία δὶς διὰ τὴν πρώτην φορὰν ἐπρόλαβεν ὁ κόσμος, διεμαρτυρήθησαν ὅλαι ὑπηρεσίαι καὶ ἔλεγεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι δὲν ὑπογράφει διότι θὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν φυλακήν. Κατόπιν ἐγένετο καὶ δευτέρα πρόσκλησις εἰς τὴν ὁποίαν παρέστητε καὶ σεῖς.

§61Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Ὄχι, κάνετε λάθος.

§62Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ ὄχι μόνον αὐτὸ ἀλλὰ κατόπιν ἦλθεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ εἶπεν ὅτι τοῦ εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Τανταλίδης ὅτι εἶναι ἐπιθυμία τοῦ κ. Παγκάλου νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν.

§63Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι ἀκριβῆ, δὲν ὑπάρχει μέσα εἰς τὴν δικογραφίαν τοιοῦτόν τι.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχει καλῶς. Συνεχίσατε τὴν ἀπολογίαν σας. Ἐὰν σᾶς διεκόψαμεν, σᾶς διεκόψαμεν διότι ἐπεκαλέσθητε κἄποιας ἀναλογίας μὴ ἐχούσας ἐφαρμογὴν ἐν προκειμένῳ.

§65Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἰς μίαν ἀπὸ τὰς συμβάσεις, νομίζω τῶν αὐτοκινήτων, θὰ τὸ ἴδητε, ἀφοῦ ὑπεγράφη καθ’ ὃν τρόπον σᾶς εἶπον προηγουμένως ἐξεδώσατε ἐντολὴν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ἀπὸ τὰ κονδύλια τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰς τὴν διάθεσιν ὑμῶν, ἐπληρώθη προκαταβολὴ καὶ εἶναι βεβαιωμένον ἐκ τῆς ἀνακρίσεως πόσα χρήματα ἔλαβον οἱ ἀναμιχθέντες.

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ ποὺ μνημονεύετε, ὅτι εἶπεν ὁ κ. Νίδερ, ἀφεώρων τὴν σύμβασιν Κιρκίνη. Αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι αἱ ἀναλογίαι τὰς ὁποίας κάμνει ὁ κ. Τανταλίδης δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν.

§67Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Γίνεται σύγχυσις· δὲν ὑπάρχει καθ’ ὑμῶν πρότασις περὶ διώξεως μὲ τὴν σύμβασιν Κιρκίνη, διότι ὅτε ὑπεγράφη ἡ σύμβασις αὕτη ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο ὁ ἴδιος ὁ κ. Πάγκαλος, ἐκ τῆς ἄλλης πράγματι δικογραφίας τῶν αὐτοκινήτων προκύπτουν αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶπε ὁ κ. Λαδᾶς.

§68Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Τὶ γίνεται ἡ σύμβασις Κιρκίνη; μπορεῖτε νὰ μᾶς πληροφορήσητε;

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γίνεται ἀνάκρισις, σᾶς παρακαλῶ νὰ τελειώγωμεν.

§70Δ. ΤΑΝΤΑΛΙΔΗΣ. Συναφῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς προσυπογραφῆς μου θεωρῶ σκόπιμον ν’ ἀναφέρω περικοπὴν δηλώσεων εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος τῶν Συντηρητικῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως ὁδοποιΐας, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Ἦλθεν ἡ τελειωτικὴ ἡμέρα τῆς κρίσεως καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὡς εἰδικώτερον ὑπεύθυνος, ὅσοι ἔτυχε νὰ γίνουν ὑπουργοὶ γνωρίζουν ὅτι ἡ εὐθύνη ἡ βαρυτέρα εἶναι τοῦ εἰσηγουμένου ὑπουργοῦ κλπ.». Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος ἐδήλωσεν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος: «Βεβαίως ἡ διαφορὰ ἐξ 100 καὶ πλέον ἑκατομμυρίων μεταξὺ τῶν προσφορῶν τῶν δύο οἴκων εἶναι διαφορὰ ποὺ δὲν εἰμπορεῖ νὰ τὸν ἀφίσῃ ἀδιάφορον ὡς ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν οἶκον π.... εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ συμφωνήσῃ μὲ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν. Ἐὰν ἡ εὐθύνη τοῦ προσυπογράφοντος ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν συμβάσεις ξένων ὑπουργείων, χαρακτηρίζεται τοσοῦτον σκιώδης, λειτουργοῦντος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ συζητουμένων λεπτομερῶς ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ τῶν ὅρων πάσης συμβάσεως, τὶ ἀπομένει ἀπὸ τὴν τοιαύτην σκιὰν τῆς εὐθύνης διὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ δικτατορικοῦ καθεστῶτος; Κύριοι βουλευταί. Αὐτὰ εἶναι ὅσα εἶχον νὰ εἴπω διὰ διὰ τὰς ἐναντίον μου κατηγορίας. Ὑπάλληλος ὤν, καὶ μὴ ἀνήκων εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον, ἐκλήθην ὑπὸ καθεστῶτος παγιωμένου de facto νὰ προσφέρω τὰς τεχνικάς μου ὑπηρεσίας. Οὐδέποτε κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὑπηρεσίας μου ἀνεμίχθην εἰς τὰ παρασκηνιακὰ τῆς δικτατορίας, οὐδὲ ὁπωσδήποτε ἐπολιτεύθην. Καὶ δήλωσιν ἄλλως τε ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ἔκαμα περὶ τούτου. Περιωρίσθην ἁπλῶς εἰς τὸ νὰ συνεχίσω τὰς τεχνικάς μου ὑπηρεσίας, ἔχων τὴν πεποίθησιν ὅτι οὕτω πράττων ὑπηρετῶ τὸ Κράτος καὶ οὐχὶ πρόσωπα. Κατὰ τὴν ὑπὸ τοὺς δυσμενεστάτους ὅρους ὑπουργίαν μου, βεβαίως θὰ διέπραξα καὶ σφάλματα οὔτε ἔχω τὴν γνώμην ὅτι εἶμαι ἀναμάρτητος. Ἀλλὰ ἀποκρούω μὲ βδελυγμίαν πᾶσαν νῦξιν καθαπτομένην κατὰ τῆς ἠθικῆς μου ὑποστάσεως, οἵαν ἐμφαίνει τὸ μακρὸν καὶ λευκότατον παρελθόν μου. Ἴσως τὸ κυριώτερον τῶν σφαλμάτων μου εἶναι, ὅτι ἀπερροφημένος ἀπὸ τὰ θεωρητικά μου διδάγματα ἀπεπλάνησα τὴν προσοχήν μου ἀπὸ τὸ μέγα ἱστορικὸν δίδαγμα τῆς χώρας ταύτης: ὅτι ἡ πρωτοβουλία κἂν μὴ φέρῃ πάντοτε εἰς τὴν ἐξορίαν, ἢ τὸ κώνειον, ἐκθέτει ὅμως εἰς τὰς ἀσφυξιογόνους ἀναθυμιάσεις τῆς συκοφαντίας, ἐξ ὧν προκύπτει ὁ χείριστος τῶν θανάτων, ὁ ἠθικός.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μπακόπουλος.

§72Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, ὀδυνηροτέρα ἀποστολὴ δι’ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξέλεξαν ὡς στάδιον τοῦ βίου των τὸ δικαστικόν, ἀπὸ τῆς ἀποστολῆς τὴν ὁποίαν ἡ εἰδικὴ ἀντιπροσωπεία ἐπέβαλλεν εἰς αὐτοὺς νὰ χρησιμεύσουν δικασταὶ πρώην συναδέλφων καὶ πρώην φίλων. Καὶ μὲ πλήρη τὴν συναίσθησιν τῆς ὀδυνηρότητος τῆς ἀποστολῆς ἡμῶν ἐκείνης, μὲ πλήρη τὴν συναίσθησιν τοῦ βάρους, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέρριπτε ἐπὶ τῆς κοινῆς γνώμης ἡ τοιαύτη ἢ ἀλλοία γνώμη τῆς Ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, προέβημεν τότε κατὰ τήν κρίσιν μας εἰς τὴν κατὰ τὸν αὐστηρότερον τρόπον εὐσυνείδητον καὶ ἐμπεριστατωμένην ἐξέτασιν ὅλων τῶν ὑποθέσεων, τὰς ὁποίας ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ παρέδωσεν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μου νὰ ἐξάρω τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, οὔτε ἐπιτρέπεται εἰς ἐμὲ νὰ ἐκφέρω κἂν γνώμην περὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἔργου τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν καὶ ἐγὼ μετεῖχον. Ὑπάρχει τὸ παλαιὸν ρητὸν scripta manent. Ὑπάρχουν ὁλόκληραι δικογραφίαι ὀγκώδεις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δικογραφιῶν τούτων ὑπάρχουν ἐκθέσεις τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Αἱ δικογραφίαι αὗται καὶ αἱ ἐκθέσεις ἐκεῖναι θὰ ἀποτελέσουν πάντοτε, διὰ πάντα κριτὴν καὶ διὰ τὴν ἱστορίαν ἀκόμη τὴν βάσιν τῆς κρίσεως καὶ τοῦ ἔργου τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐὰν ὅμως ἀνῆλθον τὸ βῆμα σήμερον, τὸ ἀνῆλθον διὰ δύο λόγους. Πρῶτον διότι ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ θέσω πρὸ τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα ὅπως ἔχει, σχετικῶς πρὸς τὴν κατηγορουμένην πρᾶξιν, εἰς τὴν ὁποίαν κατηγορούμενοι εἶναι οἱ Τανταλίδης, Πάγκαλος καὶ Μποδοσάκης Ἀθανασιάδης, διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ συναλλάγματος καὶ 2) διὰ νὰ ἐκθέσω ἐν ὀλίγοις τὴν βάσιν τῶν σκέψεων τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, σκέψεων αἱ ὁποῖαι τὴν ἤγαγον εἰς τὸ πόρισμα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω ὑπὲρ πᾶν ἄλλο, τόσον διὰ τὴν Βουλὴν ὅσον καὶ διὰ τὴν δημοσίαν γνώμην εἶναι τοῦτο: ὅτι ἡ κατηγορία δὲν ἀφορᾷ τὴν τοιαύτην ἢ ἀλλοίαν διαχείρισιν τῆς συναλλαγματικῆς πολιτικῆς, δὲν ἀπευθύνεται κατηγορία κατὰ τῶν διαχειρισθέντων τότε τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, διότι ἠκολούθησαν—ἀδιάφορον ἐπὶ τῇ βάσει τίνων σκέψεων, καὶ ἀδιάφορον ἀπὸ ποῖον πρόγραμμα ὁδηγούμενοι—τοιαύτην ἢ ἀλλοίαν ἐσφαλμένην συναλλαγματικὴν πολιτικήν. Ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ ἐβάσισεν ἐπὶ τῆς σχηματισθείσης ὀγκώδους δικογραφίας, στηρίζεται εἰς τὸ ὅτι ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως παρεβίασαν οἱ κυβερνῶντες τότε τὴν Ἑλλάδα τοὺς κειμένους νόμους τοὺς διέποντας τὴν διαχείρισιν τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος, ὄχι μὲ πρόγραμμα καὶ μὲ σκοπὸν τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ λαοῦ καὶ τῶν Κρατικῶν συμφερόντων, ἀλλὰ πρὸς σκοπὸν πορισμοῦ ἀθεμίτων κερδῶν εἰς εἰδικῶς ὑπ’ αὐτῶν εὐνοουμένας ὁμάδας. Ἔργον θὰ εἶναι καὶ ἡμῶν καὶ τῆς μελλούσης νὰ συσταθῇ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν ἡ ψῆφος σας καταλήξῃ εἰς τὴν παραπομπὴν τῆς κατηγουμένης πράξεως νὰ κρίνῃ, ἐὰν ἡ γνώμη τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς βασίζεται ἐπὶ ὡρισμένων καὶ θετικῶν γεγονότων καὶ ἂν εἶναι δικαία ἢ ἐσφαλμένη. Πάντως ἡ κρίσις τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς ἐστηρίχθη ἐπὶ τῶν ἑξῆς κυρίως γεγονότων. Ὑπῆρχον οἱ πάγιοι νόμοι, χρονολογούμενοι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1923, οἱ καθορίζοντες τὸν τρόπον κτήσεως τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος καὶ τὸν τρόπον διαθέσεως αὐτοῦ, ἐν ἑνὶ λόγῳ τὸν τρόπον διαχειρίσεως τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος. Καὶ ὁ τρόπος ἐκεῖνος ἦτο ὁ ἑξῆς ἁπλοῦς: Διαχειρισταὶ τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος ἐτάσσοντο ἀπὸ κοινοῦ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, αὐτοὶ θὰ διηύθυνον τὴν συναλλαγματικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους, ἐκτελεστής δέ, θὰ ἦτο ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Ὅταν τὴν ἐξουσίαν κατέλαβεν ὁ Πάγκαλος καὶ μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ ἔτους 1926, δηλαδὴ καὶ μετὰ ἀκόμη τὴν ἀπροκάλυπτον ἀνακήρυξιν τῆς δικτατορίας, ἐξηκολούθει νὰ ἐφαρμόζῃ τὸ σύστημα τοῦτο τῆς διαχειρίσεως τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος καὶ κατὰ τύπους. Ὁ ἀπὸ μέρους δὲ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐντεταλμένος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἦτο ὁ ἄλλοτε διευθυντὴς καὶ μετέπειτα ὑποδιευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Κωνσταντῖνος Κριεζῆς. Ὁ κ. Κωνσταντῖνος Κριεζῆς, τοῦ ὁποίου καὶ ἡ εἰδικότης εἰς τὸ ζήτημα τοῦ συναλλάγματος εἶναι παγκοίνως γνωστή, καὶ ἡ εὐθύτης τοῦ χαρακτῆρος του, καὶ πανθομολογουμένη ἡ τιμιότης τῆς διαχειρήσεώς του μὴ ἔχουσα ἀνάγκην ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως. Ἀκριβῶς ὅμως διότι εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Κωνσταντίνου Κριεζῆ συνεκεντροῦντο αἱ τρεῖς αὐταὶ ἰδιότητες, ὁ κ. Κωνσταντῖνος Κριεζῆς δὲν ἦτο ἀρεστὸς εἰς τὸν δικτάτορα, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν τῆς διαχειρίσεως τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος. Καὶ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ἤδη τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1926 οἱ προσκείμενοι πρὸς τὴν δικτατορίαν, ὅπως τοῦτο ἐξακριβοῦται διὰ τῶν ἐγγράφων τῆς δικογραφίας, ὅπως ἄλλως τε ἐξακριβοῦνται καὶ ὅλα ὅσα θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν, οἱ προσκείμενοι χρηματιστηριακοὶ κύκλοι πρὸς τὴν δικτατορίαν διέδιδον ὅτι ἐπίκειται ἡ ἀντικατάστασις τοῦ κ. Κωνσταντίνου Κριεζῆ. Ὁ κ. Κωνσταντῖνος Κριεζῆς, μὴ ἀνεχόμενος νὰ εὑρίσκεται εἰς θέσιν ἀμφιβόλου καταστάσεως, ὑπέβαλεν τὴν παραίτησίν του πρὸς τὸν τότε δικτάτορα, ἀπὸ τῆς θέσεώς του ὡς διαχειριστοῦ τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος. Ὁ Πάγκαλος ἐκάλεσε τότε τὸν κ. Κωνσταντῖνον Κριεζῆν, τὴν 5ην Φεβρουαρίου τοῦ 1926, ὅπως διαπιστοῦται ἐκ τῆς δικογραφίας καὶ τὸν παρεκάλεσε νὰ ἄρῃ τὴν παραίτησίν του καὶ τοῦ ἔδωσε τὸν λόγον τῆς στρατιωτικῆς του τιμῆς ὅτι οὐδεὶς θὰ τὸν ἔθιγεν.

§73Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὶ λόγος!

§74Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λόγος ὅμως τῆς στρατιωτικῆς τιμῆς ἐξητμίσθη τελείως, μόλις μετὰ πάροδον μηνὸς ἀπὸ τῆς δόσεώς του. Καὶ τὴν 11 Μαρτίου 1926 ἐγένετο ἡ σκανδαλώδης παράβασις τοῦ νόμου, τοῦ νόμου τοῦ κανονίζοντος τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος, διότι τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὁ Πάγκαλος οὐχὶ δι’ ἐκδόσεως ἑνὸς τυπικοῦ διατάγματος, κἄν, εὐχερεστάτου δι’ αὐτὸν ἐφ’ ὅσον εἶχεν συγκεντρώσει εἰς ἑαυτὸν ὅλας τὰς ἐξουσίας τοῦ Κράτους, οὐχὶ λέγω διὰ τῆς ἐκδόσεως ἔστω καὶ ἑνὸς τυπικοῦ διατάγματος, ἀλλὰ διὰ μιᾶς προσωπικῆς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν προσωπικῶς πρὸς τὸν Κωνσταντῖνον Κριεζῆν, τοῦ λέγει, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης τοῦ ἀφαιρεῖ τὴν ἐξουσίαν τῆς διαχειρίσεως τοῦ συναλλάγματος καὶ ὅτι ἡ διαχείρισις τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος, θὰ γίνῃ πλέον ὑπὸ μόνου τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Διευθυντὴς λοιπὸν τῆς συναλλαγματικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους καὶ διαχειριστὴς τοῦ συναλλάγματος θὰ εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀποσκορακίζων ἐκ τοῦ μέσου ἐντελῶς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Καὶ μετεβλήθη ἔκτοτε, κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἰς χρηματιστηριακὸν γραφεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀγοράζονται καὶ πωλοῦνται χιλιάδες ὅλαι λιρῶν. Ὡς δὲ προκύπτει ἐκ τῆς δικογραφίας, διὰ μαρτυρικοῦ ἀναμφισβητήτου κύρους, ὅπως τῆς μαρτυρίας τοῦ κ. Τσαλίκη, ἀνωτέρου ὑπαλλήλου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἀνέκαθεν ὑπὸ ὅλας τὰς καταστάσεις διαχειριζομένου τὸ Κρατικὸν συνάλλαγμα, ὡς βοηθοῦ τῶν ἑκάστοτε ὑπευθύνων διαχειριστῶν, ὡς ἐπίσης ἐκ τῆς καταθέσεως τοῦ κ. Τσουδεροῦ, ὅπως ἐπίσης ἐμφαίνονται ἐκ τῶν καταθέσεων τοῦ κ. Εὐταξία καὶ ἐξ ἐκθέσεως αὐτοῦ μακρᾶς, τὴν ὁποίαν καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐδημοσίευσεν, ὁ ἐπὶ Παγκάλου ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν Τανταλίδης ἀνέθηκεν οὐδὲν πλεῖον καὶ οὐδὲν ἔλαττον, τὴν διαχείρησιν τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος εἰς τελείως ἀνεύθυνον πρόσωπον τὸν Μποδοσάκην Ἀθανασιάδην. Ὑπάρχουν μαρτυρίαι εἰς τὴν δικογραφίαν, ὅπως τοῦ κ. Τσαλίκη καθὼς καὶ τοῦ κ. Τσουδεροῦ, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον ὄχι πλέον ἀπὸ κοινοῦ Τανταλίδης καὶ Μποδοσάκης νὰ δίδουν ἐντολὰς διαχειρίσεως τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος, ἀλλὰ μόνον ὁ Μποδοσάκης Ἀθανασιάδης νὰ δίδῃ ἐντολὰς διαχειρίσεως τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος. Σᾶς ἀναγιγνώσκω περικοπὴν μαρτυρίας τοῦ κ. Τσουδεροῦ, ὁ ὁποῖος λέγει (ἀναγινώσκει). «Ἔμαθα ἀπὸ τὸν κ. Τσαλίκη, ὅτι συμβαίνουν πρωτοφανῆ πράγματα διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος. Ἐθεάθη εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Δημαρᾶ, ὁ Τανταλίδης μὲ τὸν Μποδοσάκην καὶ ὅτι ἐπὶ παρουσίᾳ αὐτῶν ἐδίδοντο ἐντολαὶ εἰς τὸν κ. Τσαλίκην διὰ τὸ Κρατικὸν συνάλλαγμα. Τὸ τερατωδέστερον δὲ εἶναι ὅτι ἐνίοτε μόνον ὁ Μποδοσάκης Ἀθανασιάδης ἔδιδεν ἐντολὰς διὰ τὸ Κρατικὸν συνάλλαγμα ὡς μ’ ἐβεβαίωσεν ὁ Τσαλίκης». Λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς κατηγορίας. Ὄχι ὅτι ἡ τότε δικτατορικὴ Κυβέρνησις ἔσφαλεν εἰς τὴν τοιαύτην ἢ ἄλλην κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν εἰς τὴν συναλλαγματικήν της πολιτικήν, ἀλλὰ ὅτι παρεβίασε τοὺς κειμένους νόμους, ἀναθέσασα τὴν διαχείρισιν τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος εἰς ἀνεύθυνον ἰδιώτην ὁ ὁποῖος, καθ’ ἃ προκύπτει ἐκ τῆς δικογραφίας, μετεχειρίσθη τὴν κολοσσιαίαν ἐξουσίαν αὐτὴν πρὸς ἴδιον ὄφελος. Διότι προκύπτει ἐκ τῆς δικογραφίας, ἐκ σειρᾶς ὅλης μαρτύρων, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ Μποδοσάκης Ἀθανασιάδης παίξας στ’ ἀνοιχτὰ λίρες πρὸς τὰ κάτω εὑρέθη αἴφνης ἐκτεθειμένος, διότι ἡ λίρα εἶχεν ἀνέλθει καὶ διὰ νὰ καλυφθῇ ἀνεζητᾶτο, λέγουν οἱ μάρτυρες ὑπὸ τῶν χρηματιστῶν μετὰ τῶν ὁποίων εἶχεν ἔλθει εἰς χρηματιστηριακὰς συναλλαγὰς ἀγορᾶς τῶν λιρῶν, ἀνεζητᾶτο κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν, διὰ νὰ ἐκκαθαρίσουν τοὺς λογαριασμούς των, καὶ οὐδαμοῦ εὑρίσκετο. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος πτώσεως τοῦ συναλλάγματος, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν θέσιν του ὁ Μποδοσάκης Ἀθανασιάδης. Ἐκεῖ στρέφεται ἡ κατηγορία. Καὶ ἤρχισαν πλέον αἱ ἀμέτρηται ἐντελῶς πωλήσεις τοῦ συναλλάγματος, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ πτῶσις, καὶ ἦλθεν ἐπίκουρος τῆς τοιαύτης ἐνεργείας πολιτικῆς καὶ ἡ διάδοσις τῆς ἐπιτεύξεως δῆθεν τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων. Εἶναι χαρακτηριστικόν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἑξῆς γεγονός, τὸ μνημονεύω δέ, διότι ὁ ἄρτι καταβὰς τοῦ Βήματος καὶ καθ’ οὗ ἀπευθύνεται ἡ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν αἰτίασις, εἶπεν: Καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἐνδεικτικὸν τῆς ὑπ’ ἐμοῦ συσχετίσεως τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων μὲ τὴν τότε χρηματιστηριακὴν κατάστασιν; Εἶναι λέγω, χαρακτηριστικὸν τὸ γεγονός, ὅτι τὰς ἡμέρας κατὰ τὰς ὁποίας ἤρχισεν ἡ ἐντατικὴ κυκλοφορία τῶν φημῶν περὶ ἐπιτεύξεως τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων, δηλαδὴ ἀπὸ τῆς 4 Μαΐου 1926 μέχρι τῆς 14 Μαΐου 1926, συνεπείᾳ ἐντολῆς τοῦ Τανταλίδη–Μποδοσάκη ἐπωλήθησαν 380 χιλιάδες λίρες, καὶ παραπέμπεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὸν πίνακα Βʹ τὸν εὑρισκόμενον ἐν τῇ δικογραφίᾳ. Σᾶς τὸ λέγω διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ὅσα σᾶς λέγω στηρίζονται εἰς μαρτυρίας καὶ ἔγγραφα εὑρισκόμενα ἐν τῇ δικογραφίᾳ, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι ἀπὸ 10 μέχρι 14 Μαΐου ἐπώλησαν λίρας 200 χιλιάδας. Τοῦτο δὲ παρὰ τὰς συστάσεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὑπάρχει δὲ ἐν τῇ δικογραφίᾳ ἐπιστολὴ τοῦ διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς τὸν τότε ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ὁ διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διεμαρτύρετο διὰ τὴν τότε μεγάλην σπατάλην τοῦ πενιχροῦ ἄλλως τε ἀπό τινος ἀποθέματος τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος. Ἀκόμη δὲ τερατωδέστερον εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι—8 Μαΐου εἶναι ἡ χρονολογία τῆς ἐπιστολῆς— τὴν 26ην, τὴν ἡμέραν δηλαδὴ τῆς ἀνακοινώσεως τῆς ψευδοῦς εἰδήσεως τῆς ἐπιτεύξεως τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων, ἐδόθη ἐντολὴ πωλήσεως 500 χιλιάδων λιρῶν. Καὶ ναὶ μὲν δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ πώλησις ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἀλλ’ ἕκαστος ἐννοεῖ ποίαν ἐπίδρασιν εἶχεν εἰς τὸ χρηματιστήριον ἡ ἐντολὴ τῆς πωλήσεως 500 χιλιάδων λιρῶν. Γνωρίζετε ὅλοι τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγίνετο τότε ἡ διαχείρισις τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος, ὅτι δηλαδὴ αἱ ἐντολαὶ ἐδίδοντο εἰς χρηματιστὰς παίζοντας εἰς τὸ χρηματιστήριον, οἱ ὁποῖοι ἀναλόγως τῶν ἐντολῶν τὰς ὁποίας ἐλάμβανον ἐκανόνιζον καὶ αὐτοὶ τὰς ὑποθέσεις των. Ἔχοντες λοιπὸν ἐντολὴν πωλήσεως 500 χιλιάδων λιρῶν ἔσπευσαν νὰ τὴν ἀνακοινώσουν. Καὶ ἡ θετικὴ πλέον πρᾶξις αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως, συνδυαζομένη μὲ τὴν ἀνακοίνωσιν τῆς ψευδοῦς διαδόσεως τῆς ἐπιτεύξεως τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων, ἐπέφερε τὴν κολοσσιαίαν τότε πτῶσιν τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος. Αὐτὴ ἡ βάσις τῆς κατὰ τοῦ Παγκάλου, Τανταλίδου καὶ Μποδοσάκη Ἀθανασιάδη κατηγορίας. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω μὲ λεπτομερείας μεγαλειτέρας καὶ μᾶλλον ἐκτεταμένας τῶν λεπτομερειῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο ἡ διαχείρισις, ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, κατὰ τὴν ὕποπτον ἐποχὴν τῶν ἡμερῶν αὐτῶν, πλὴν τῆς ἐντολῆς περὶ πωλήσεως τῶν 500 χιλιάδων λιρῶν ἐδόθη καὶ ποσὸν 110 χιλιάδων λιρῶν εἰς ρεπὸρ εἰς τὴν ὁμάδα Μποδοσάκη. Δηλαδὴ αὐτὴ ἠγόρασε τὰς 110 χιλιάδας ἀπὸ τὸ Κράτος μεταπωλήσασα μὲ παράδοσιν μετὰ παρέλευσιν τῆς δεκαπενθημερίας καὶ τὰς μετεχειρίσθη πρὸς ἴδιον ὤφελος, ἐνῷ, ἂν ἐζήτει νὰ ἀγοράσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐκ τῆς ἀγορᾶς, ἐννοεῖτε ποίαν ὕψωσιν θὰ ἐπέφερεν ἡ ζήτησις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ.

§75Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἀφήσατε ἕνα κενόν. Ὁ Μποδοσάκης ἅμα ἀνέλαβε τὴν διακυβέρνησιν τοῦ συναλλάγματος, ὅπως λέγετε ἐπισήμως ἐκ τοῦ βήματος, ὁ Μποδοσάκης, ὡς διαχειριζόμενος τὸ συνάλλαγμα, θὰ ἦτο ἐνήμερος τῶν ἐνδεχομένων συναλλαγματικῶν διακυμάνσεων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἐξηγεῖτε—καὶ τοῦτο ἐνδιαφέρει ὅσον ἀφορᾷ τὸν δόλον τοῦ Τανταλίδου—εἶναι τίνι τρόπῳ εὑρέθη ὁ Μποδοσάκης ἀνοικτὸς πρὸς τὰ ἐπάνω καὶ εὑρέθη πρὸ τῆς ἀνάγκης νὰ πιέσῃ πολιτικῶς;

§76Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν βλέπετε ὅτι δὲν εἶναι κανένα κενόν; Ὡς φαίνεται δὲν μὲ παρακολουθεῖτε. Ἀνοικτὸς λόγῳ τῆς ὑψώσεως, ἦτο προτοῦ λάβῃ τὴν ἐντολήν, καθ’ ὃν χρόνον τὸ Κρατικὸν συνάλλαγμα τὸ διαχειρίζετο ὁ Κριεζῆς. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα στοιχεῖα λεπτομερῆ καὶ σχετικῆς σημασίας πρὸς τὰς ὀγκώδεις αὐτὰς συμβάσεις, τὰς ὁποίας ἐξέθηκα, ἐκ τῶν ὁποίων φαίνεται ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐξεκαθαρίσθησαν αἱ δοσοληψίαι αὗται καὶ, ὅταν ἔπεσε ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀντικατεστάθη διὰ τῆς Κυβερνήσεως Εὐταξίαν ὑπάρχει μία ἀνακοίνωσις τοῦ κ. Λαδοπούλου, ὑπουργοῦ τότε τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία λέγει: Καὶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην μᾶς εἶπεν ὁ Τανταλίδης......

§77Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ ἡ κατάθεσις τοῦ Τσαλίκη.

§78Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι θὰ μᾶς παρέδιδεν ἓν ἑκατομμύριον λίρες καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ καὶ τὴν στιγμὴν τῆς ὁρκωμοσίας, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀντιστάθμισμα εἰς τὰ ταμεῖα τῆς Τραπέζης, ὁ Τανταλίδης εἶχε δώσει ἐντολὴν πωλήσεως 1 ἑκατομμ. λιρῶν. Αὐτὰ λέγει ὁ κ. Λαδόπουλος καὶ ὁ κ. Εὐταξίας.

§79Ι. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Αὐτὸ εἶναι γεγονός.

§80Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς διότι καὶ ἡμεῖς ἐδώσαμεν πίστιν εἰς τὰς μαρτυρίας αὐτάς, δι’ αὐτὸ κατελήξαμεν εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα καὶ ἐπεκαλέσθημεν αὐτὸ τὸ γεγονὸς διὰ ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ συνέταξε τὸ πόρισμα, τὸ ὁποῖον ἔκαμε, στηριχθεῖσα εἰς μαρτυρίας ἐπὶ τῆς ἀξιοπιστίας τῶν ὁποίων δὲν εἶχεν κανένα ἐνδοιασμὸν νὰ δώσῃ πίστιν.

§81Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἄλλως τε εἰς ἓν ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν, ὁ Τανταλίδης δικαιολογεῖ διατὶ ἔδωσε τὴν ἐντολὴν τῆς πωλήσεως· καὶ δικαιολογεῖται ὅτι δὲν εἶχε μάθει ὅτι ἀντικαθίσταται ὡς ὑπουργός, εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν ὅλη ἡ Ἑλλὰς τὸ εἶχε μάθει. Καὶ ἐβεβαίωσε τὸν Εὐταξίαν ὅτι ἔχει ὅλον τὸ ἀπόθεμα τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου λιρῶν, ἐνῷ εἶχε μόνον 43 χιλ.

§82Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πλὴν δὲ τούτου ὅταν ἡ Κυβέρνησις Εὐταξία ἀνέλαβε τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, μία ἐκ τῶν πρώτων πράξεων αὐτῆς ἦτο ἡ δημοσίευσις ἀνακοινωθέντος εἰς τὰς ἐφημερίδας, διὰ τοῦ ὁποίου ἐστηλίτευε τὴν τοιαύτην διαχείρισιν τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος. Καὶ τότε ὁ Μποδοσάκης ἀντεπεξῆλθε διὰ τοῦ τύπου κατὰ τῶν τοιούτων αἰτιάσεων, δημοσιεύσας μίαν ἐνυπόγραφον ἐπιστολὴν εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα», διὰ τὰς ὁποίας ἀπελογεῖτο, λέγων, ἀπὸ ἐμένα ζητεῖτε καὶ ρέστα, ὁ ὁποῖος μετὰ τῶν συνεργατῶν μου ὄχι μόνον δὲν ἐζημίωσα τὸ Κράτος ἐκ τῆς διαχειρίσεως τοῦ Κρατικοῦ συναλλάγματος, ἀλλὰ καὶ τὸ ὠφέλησα. Εἶναι αὐτὸ scripum, εἶναι δημοσίευμα καὶ δὲν δύναταί τις νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Ὅταν δὲ ἐκλήθη εἰς τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἀπολογίαν καὶ ἠρνεῖτο τὴν τοιαύτην του δράσιν, καὶ μέλος τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπεκαλέσθη τὴν ἐπιστολήν του τὴν δημοσιευθεῖσαν εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα», μᾶς εἶπεν ἀφελῶς ὅτι αὐτὸς δὲν ἐγνώριζε καλὰ Ἑλληνικὰ καὶ δὲν γνωρίζω τί μοῦ ἔγραφε ὁ συνήγορός μου, καὶ ὅτι αὐτὸ ἦτο παγὶς τὴν ὁποίαν τοῦ ἔστησαν.

§83Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Εἴπατε προηγουμένως ὅτι ὁ κ. Μποδοσάκης ἦτο ἀνοικτός, μετὰ ἐπάνω, καὶ ὅτι ὅταν ἀνέλαβε τὴν διαχείρισιν τοῦ συναλλάγματος ἔδωκεν τὴν ἐντολὴν πωλήσεως 500 χιλ. λιρῶν τὴν αὐτὴν ἡμέραν. Πῶς συμπίπτει νὰ τὸν συμφέρῃ νὰ πωλῶνται πολλαὶ λίραι;

§84Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ὁ Μποδοσάκης εἶχε πωλήσει λίρας, καὶ ἡ λίρα ἐπήγαινε ἐπάνω, ἔπρεπε νὰ πέσῃ ἡ λίρα διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ξεκαθαρίσῃ. Λυποῦμαι διότι δὲν μὲ ἐνοήσατε. Λοιπὸν ἠθέλησα κύριοι συνάδελφοι νὰ τονίσω τὰς λέξεις αὐτὰς μὲ γενικὰς γραμμάς, διὰ νὰ εἶναι σαφὴς εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν ἡ ἄποψις ὅτι ἡ κατηγορία δὲν ἀφορᾷ τὴν καλὴν ἢ κακὴν διαχείρισιν τοῦ συναλλάγματος, ἀλλὰ τὴν εὐσυνείδητον παράβασιν τοῦ νόμου πρὸς ὡρισμένους σκοποὺς μὴ θεμιτούς. (χειροκροτήματα).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀβραὰμ ἔχει τὸν λόγον.

§86Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐπειδὴ εἰς τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Τανταλίδης, κατ’ εὐεργέτημα εὐστόχως παραχωρηθὲν αὐτῷ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἐνεφιλοχώρησαν ἀνακρίβειαί τινες, νομίζω, ὅτι ὀφείλω ν’ ἀναφέρω, ὅτι ὡς ἐξάγεται ἀπὸ τὰ ἔγγραφα τῆς ἀνακρίσεως, ἡ ὁποία ἐνηργήθη καὶ παρὰ τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου καὶ παρὰ τῆς Ἀνακριτικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ κατηγορία, ἡ ὁποία ἀποδίδεται εἰς τὸν κ. Τανταλίδην, ὡς ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν δύο συμβάσεων τῆς προμηθείας τῶν αὐτοκινήτων, καὶ τῶν ταχυδρομικῶν ὀχημάτων, στηρίζεται ἐπὶ ὡρισμένων πραγματικῶν γεγονότων, βεβαιουμένων παρὰ μαρτυριῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, καὶ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Τὰ γεγονότα ἐκτίθενται σαφῶς εἰς μίαν μακρὰν καὶ ἐμπεριστατωμένην ἔκθεσιν τοῦ ἐνεργήσαντος τὸ πρῶτον τὴν ἀνάκρισιν εἰσαγγελέως Ἐφετῶν κ. Κασίμη. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως εἰδικῶς τῆς προμηθείας τῶν αὐτοκινήτων, αἱ μαρτυρίαι δυστυχῶς λέγουσι ὅτι δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ προσυπογραφῆς ἀπὸ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ἐκ τῶν καταθέσεων τούτων ὅλων τῶν ἁρμοδίων, τοῦ τότε Γενικοῦ Ἐπιτελάρχου Σαρηγιάννη, τοῦ συνταγματάρχου Σγουροῦ καὶ ἄλλων, προκύπτει ὅτι ἐνῷ εἶχε δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἐντολὴ νὰ καταρτίσουν τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως, αἴφνης ὁ ἐνδιαφερόμενος Μπίρκφελδ ἐνεφανίσθη πρὸ αὐτῶν, κομίζων ὑπογεγραμμένον παρὰ τοῦ κ. Τανταλίδου τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως. Εἶχε, δηλαδή, ὁ ἰδιώτης αὐτὸς Μπίρκφελδ συντάξει μόνος του τὴν σύμβασιν τὴν εἶχε προσαγάγει εἰς τὸν κ. Τανταλίδην, ὅστις τὴν εἶχε μονογραφήσει, καὶ κατόπιν προσήγαγε ταύτην εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον καὶ εἰς τὸν κ. Νίδερ. Ὅταν οἱ ἁρμόδιοι ἀξιωματικοὶ εἶδον τοὺς ὅρους αὐτοὺς διεμαρτυρήθησαν εἰς τὸν κ. Νίδερ, κυρίως δὲ διότι ὑπῆρχεν ὁ λίαν ἐπαχθὴς διὰ τὸ Δημόσιον ὅρος τῆς προκαταβολῆς ἔναντι τοῦ τιμήματος. Εἰς τὴν ἔκθεσιν ταύτην τοῦ κ. Κασίμη ἀναφέρεται εἷς διάλογος ἐξαιρετικῶς χαρακτηριστικός, βεβαιούμενος παρὰ τῶν μαρτύρων. Ὁ ἴδιος κ. Τανταλίδης ὁμολογεῖ ἐνώπιον μαρτύρων ὅτι δυστυχῶς ἠναγκάσθη νὰ δεχθῇ τὴ προκαταβολήν, διότι αὕτη ἦτο προωρισμένη διὰ τοὺς μεσάζοντα. Ἀνώτεροι ὑπάλληλοι τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου βεβαιοῦν, ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἔβλεπον τὸν ἰδιαίτερον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πιέζοντα τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ἵνα ἐκδώσουν τὰ ἐντάλματα πρὸς πληρωμὴν τῆς προκαταβολῆς, ἣν θὰ ἐλάμβανον τὰ μεσάζοντα πρόσωπα, τά ὁποῖα δὲν νομίζω ἄξια ν’ ἀναφέρω ἀπὸ τοῦ βήματος. Καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην δικογραφίαν τῶν ταχυδρομικῶν ὀχημάτων προκύπτει ἡ ὁμολογία τοῦ κ. Τανταλίδου, ἐνώπιον τῶν αὐτῶν ὑπαλλήλων, λέγοντος «τὶ θέλετε νὰ κάμω, ἠναγκάσθην νὰ ὑπογράψω, διότι τὸ εἶχεν ὑποσχεθῆ ὁ κ. Πάγκαλος εἰς τὸν κ. Καδαφάκην». Ἦτο δηλαδὴ οὗτος ἐν γνώσει τοῦ σκανδαλώδους τῶν συμβάσεων. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἐν γνώσει τοῦ ἐπιληψίμου αὐτῶν, ἦτο καὶ ὁ ἕως τότε ἀνεπίληπτος στρατηγὸς κ. Νίδερ. Διότι ἐνῷ ἐνώπιον τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι διεμαρτύροντο διὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, καὶ ἰδίᾳ τοὺς ἐξαιρετικῶς πλεονεκτικοὺς διὰ τὸν προμηθευτὴν ὅρους αὐτῆς, ἐν τῷ μέσῳ τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν τοῦ Κράτους, ἀνεγνώρισε κατ’ ἀρχὰς τὸ βάσιμον τῶν ἀντιρρήσεών των καὶ ἐτόνισεν «ἐγὼ δὲν τὴν ὑπογράφω ἔχω λευκὸν τὸ κούτελόν μου» καὶ ἄλλας ἐκφράσεις χαρακτηριστικὰς φέρεται κατόπιν μετὰ τὴν συνάντησίν του μετὰ τοῦ κ. Τανταλίδου δηλώσας. «Τὸ θέλει ὁ κ. Πάγκαλος, πρέπει νὰ τὴν ὑπογράψω».

§87Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὥστε πρῶτον ὑπεγράφη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν;

§88Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Μάλιστα. Ὥστε αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς σκιώδους προσυπογραφῆς, δὲν εἶναι δυστυχῶς ἀκριβές. Ὅσον ἀφορᾷ ἐπίσης τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἄλλης συμβάσεως τῶν ταχυδρομικῶν ὀχημάτων, διὰ τὴν ὁποίαν προτείνεται ἡ συνέχισις τῆς διώξεως κατὰ τοῦ κ. Τανταλίδου, τὰ στοιχεῖα ἐλήφθησαν ἐκ τῶν ἀνακρίσεων τῶν ἐνεργηθεισῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ χρησιμοποιηθοῦν, διὰ τὴν σύνταξιν τῆς μηνύσεως, διότι τὰ στοιχεῖα ταῦτα εἶναι τόσον ἔγκυρα στηρίζονται δὲ ἐπὶ μαρτυριῶν καὶ ἐγγράφων. Διότι μάρτυρες ἀξιόπιστοι βεβαιοῦν, ὅτι παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ἀπέρριπτε τὰ σχέδια τῶν συμβάσεων κατ’ ἐπανάληψιν, παρὰ τὰς ἐντόνους διαμαρτυρίας καὶ τὰς ἐπιφυλάξεις τῶν προϊσταμένων τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, κατὰ τρόπον τὸν ὁποῖον δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω, ἁπλῶς, λέγω πρωτοφανῆ, ἐκδηλοῦται ἡ ἐπέμβασις τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας τοῦ κ. Ταβουλάρη ὑπὲρ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Τανταλίδης εἶπεν ὅτι καὶ πάλιν ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῆς προσυπογραφῆς ἐκ μαρτυριῶν προκύπτει, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἐνδιαφερομένου οἴκου ἐκινοῦντο τόσον περὶ τὸν κ. Ταβουλάρην ὅσον καὶ περὶ τὸν κ. Τανταλίδην.

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί;

§90Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἀναφέρονται εἰς τὴν δικογραφίαν. Αὐτοὶ ἔκαμνον τὴν δουλειά τους εἶναι ἐπιχειρηματίαι, ἐπιδιώκοντες ἀθέμιτα κέρδη ἀπὸ τοιούτου εἴδους πράξεις, διότι δι’ αὐτούς, εἶναι φυσικόν, ὅτι μεριμνοῦν διὰ τὸ συμφέρον των, ἂν καὶ ἔχουν καὶ αὐτοὶ ὡς πολῖται τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σέβωνται τὸν Δημόσιον πλοῦτον, ἀλλὰ κυρίως ὑποχρέωσιν τοιαύτην ἔχουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκ τοῦ ἀξιώματός των ἔχουν ταχθῆ φρουροὶ τῶν Δημοσίων συμφερόντων, καὶ κατ’ ἐκείνων κυρίως στρέφεται ἐν προκειμένῳ ἡ κατηγορία. Ὅσον ἀφορᾷ, λοιπὸν καὶ τὰς τρεῖς κατηγορίας, διὰ τὰς ὁποίας προτείνεται ἡ δίωξις, τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης μέχρι τοῦδε ἀνακρίσεως, δὲν λέγω ὅτι εἶναι ἐπαρκῆ, διότι δὲν ὁμιλοῦμεν σήμερον περὶ παραπομπῆς εἰς δίκην, εἶναι ὅμως τοιαῦτα, ὥστε νὰ δύναται νὰ χρησιμεύσουν πρὸς κατάρτισιν μιᾶς προτάσεως περὶ διώξεως.

§91Α. ΠΑΠΠΑΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ πληροφορήσετε τὴν Βουλήν, διὰ νὰ μάθῃ ποῖοι ἄλλοι ἦσαν ὑπουργοὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§92Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει σχέσιν.

§93Α. ΠΑΠΠΑΣ. Καὶ ἂν οἱ ἄλλοι κύριοι ὑπουργοὶ ἦσαν ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων αὐτῶν τὰ ὁποῖα ἤξευρε καὶ ὁ τελευταῖος πολίτης, ἢ ὄχι, διότι γίνεται τὸ ἑξῆς παράδοξον. Ζητοῦμεν ὀνόματα ἀνευθύνων, ζητοῦμεν ὀνόματα ἀνθρώπων τῶν ὁποίων ἡ δουλειὰ εἶναι νὰ κάμουν οἱανδήποτε ἐπικερδῆ ἐργασίαν, καὶ δὲν ζητοῦμεν τὰ ὀνόματα τῶν ἄλλων ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι ἐπίσης ὑπεύθυνοι, εἶναι συνυπεύθυνοι τῆς καταστάσεως αὐτῆς.

§94Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐρωτῶ τὸν κ. βουλευτὴν Ἀθηνῶν, διατὶ δὲν ζητεῖ τὴν παραπομπὴν καὶ ἐκείνων; Ποῖος σᾶς ἐμποδίζει νὰ τὸ πράξητε; Τὰ ὀνόματα αὐτῶν θὰ τὰ γνωρίζετε βεβαίως· ἂν θέλετε προτείνατε νὰ καταδιώξωμεν καὶ ἄλλους καὶ πείσατέ μας νὰ τοὺς καταδιώξωμεν.

§95Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. βουλευτής, θὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος ν’ ἀποφανθῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Θὰ τοῦ ὑπεμίμνησκον ὅμως, ἐκτὸς τοῦ γεγονότος ὅτι ἔχει ὑπογράψει καὶ αὐτὸς τὴν συζητουμένην πρότασιν, ὅτι ἦτο ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐνηργήθησαν αἱ ἀνακρίσεις, αἱ ὁποῖαι κατέληξαν εἰς τὰ πορίσματα, τὰ ὁποῖα ἐκθέτω, καὶ κατὰ τὰ ὁποῖα περιωρίσθη ἡ δίωξις εἰς τοὺς ὑπουργούς, τῶν ὁποίων σήμερον προτείνεται ἡ δίωξις, καὶ τότε, δηλαδή, δὲν ἀνεμίχθησαν τὰ ὀνόματα ἄλλων ὑπουργῶν, ὡς ὑπευθύνων ποινικῶς ἢ ὁπωσδήποτε μετασχόντων, εἴτε ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτουργίας εἴτε τῆς συνεργείας.

§96Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ προτάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου;

§97Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἡ πρότασις ἡμῶν ἔχει συνταχθῆ μᾶλλον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προτάσεων τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, λειτουργήσαντος ὡς γνωστόν, δυνάμει ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ἀπετέλει μέλος ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς. Ἀλλ’ αὐτὸ βεβαίως δὲν ἔχει σπουδαίαν ἀξίαν, τὸ λέγω ἁπλῶς διότι νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιρριφθῇ καμμία μομφὴ εἰς ἐμὲ ὁ ὁποῖος ἐν προκειμένῳ δὲν παίζω, ἢ τὸν ρόλον ἑνὸς ἁπλοῦ μηνυτοῦ, ὅπως καὶ εἰς τοὺς ἄλλους συναδέλφους οἱ ὁποῖοι προσυπέγραψαν τὴν πρότασιν, καὶ ζητοῦν ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὡς εἰσαγγελέα νὰ διατάξῃ ἀνάκρισιν, διὰ τὰς πράξεις τὰς ὁποίας ἐκθέτομεν εἰς τὴν πρότασιν ἵνα ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια ἢ μὴ αὐτῶν, καὶ ἵνα μετὰ τὸ πέρας τῆς ἀνακρίσεως κληθῇ ἐκ νέου ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ τὴν παραπομπὴν ἢ μὴ τῶν καθ’ ὧν θὰ ἐνεργηθῇ αὕτη.

§98Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἔχω τὴν ἑξῆς νομικὴν ἀντίρρησιν, ὅτι δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσουν ὡς βεβαιωμένα γεγονότα, αἱ ἀνακρίσεις αἱ γενόμεναι ὑπὸ τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Τοῦτο δὲν τὸ νομίζω δυνατὸν ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως, διότι ἐδῶ προσκομίζωνται πράγματα ὡς βεβαιωμένα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι βεβαιωμένα διὰ τὴν Βουλήν.

§99Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Οὔτε εἶναι.

§100Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιήσουν τὰς διενεργηθείσας ἀνακρίσεις διὰ νὰ διατάξῃ ἡ Βουλὴ νέας ἀνακρίσεις; Διότι αὐτὸ θὰ διατάξῃ.

§101Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἐδῶ προσκομίζονται γεγονότα ὡς βεβαιωμένα.

§102Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ εἶναι ἀπαντήσεις εἰς ἕνα τῶν κατηγορουμένων.

§103Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. συνάδελφον διὰ τὴν ἀφορμὴν ποῦ μοῦ δίδει ἵνα δώσω μίαν ἐξήγησιν. Τονίζω ὅτι οὐδὲν θεωρεῖται βεβαιωμένον ἐκ τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν πρότασιν, διότι ἡ πρότασις ἐπέχει θέσιν καταγγελίας. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. συνάδελφον, προκειμένου εἴκοσι βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι, κατὰ νόμον, ὤφειλον νὰ ὑπογράψουν τὴν πρότασιν νὰ καταρτίσουν τὴν πρότασιν ταύτην, πόθεν ἔπρεπε ν’ ἀρυσθοῦν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὰ πραγματικὰ γεγονότα τὰ συγκροτοῦντα τὰς παραβάσεις, τὰς θεωρουμένας κοινὰ ποινικὰ ἀδικήματα; Θὰ ἔπρεπε μήπως νὰ ἐνεργήσουν ἀνακρίσεις νὰ ἐξετάσουν μάρτυρας, νὰ προσκομίσουν αὐτοὺς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Ὑπάρχουν τὰ ἔγγραφα αὐτά, ἐκ τῶν ὁποίων τυπικῶς ἐθεωρήθησαν ἀτονήσαντα τὰ καταδιωκτικὰ τοιαῦτα, δυνάμει ἑνὸς πρακτικοῦ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐκδοθέντος κατὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ παρελθόντος ἔτους, συνεπείᾳ δὲ τῆς ἐκδοχῆς ταύτης ἐπετεύχθη ἡ ἀποφυλάκισις τοῦ τέως δικτάτορος, καὶ ἡ παῦσις τῆς διώξεως τοῦ Τανταλίδου, φυγοδικοῦντος ἕως τότε, ὡς καὶ τοῦ Ταβουλάρη καὶ τῶν ἄλλων. Δὲν δύνανται αἱ ἀνακριτικαὶ πράξεις, αἱ σχετικαὶ ἐκθέσεις καὶ λοιπὰ ἔγγραφα νὰ ἐξαφανισθοῦν καὶ νὰ θεωρηθοῦν μὴ ὑπάρχοντα. Κεῖνται, εἶναι γραπτά, ὅπως ἐτόνισε καὶ ὁ συνάδελφος κ. Μπακόπουλος. Εἶναι ἔγγραφα, εἶναι βουλεύματα τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου. Καὶ ἐρωτᾶται. Ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ καταρτίσῃ ἡ Βουλή, ἀφοῦ ἀπεφάσισε τὴν συνέχισιν τῆς διώξεως, δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ ἔγγραφα αὐτὰ ὡς ἔγκυρα; Ἀσφαλῶς δύναται, ἂν δὲ τυχὸν ἤθελεν ὑπάρξει νομικὴ ἀντίρρησις δύναται ἡ Βουλὴ διὰ νόμου, τὸ εἴπομεν καὶ εἰς τὴν πρότασίν μας, νὰ κηρύξῃ ἐγκύρους τὰς πράξεις καίτοι δὲν ὑπάρχει πρακτικῶς οὐδὲν κώλυμα ὅπως οἱ ἐξετασθέντες μάρτυρες κληθῶσιν ἐκ νέου ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ βεβαιώσουν τὰς καταθέσεις των, τὰς ὁποίας, κατὰ τὸν νόμον ἔχουν δώσει ἐνόρκως ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν βεβαίως ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα, δὲν δύνανται ἢ νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην γίνεται χρῆσις, χωρὶς νὰ θεωρῶνται ὡς ἀπόδειξις ἐπαρκής, διότι δὲν πρόκειται ὡς εἶπον σήμερον περὶ παραπομπῆς. Ἐχρησίμευσαν ὡς στοιχεῖα πρὸς σύνταξιν μηνύσεως, διότι κατὰ τὸν νόμον ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει ἀσκοῦσα εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν δικαστικὰ καὶ οὕτως εἰπεῖν εἰσαγγελικὰ καθήκοντα, λαμβάνουσα δὲ ὑπ’ ὄψει τὰ στοιχεῖα ταῦτα, ἔχει ἀπόλυτον δικαίωμα ν’ ἀποφασίσῃ ἢ μὴ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τὴν δίωξιν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§104Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε. Ὁ κ. ἀγορεύων ἐν τῇ ἀναπτύξει τῶν κατηγοριῶν του, ἀνέλυσε τὸ ζήτημα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ γεννηθῇ ἡ ὑπόνοια ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ὅτι ὑπῆρξαν καὶ ἄλλοι παράγοντες οἱ μεσάζοντες, μεταξὺ τῶν συμβαλλομένων, ἰδιῶται. Οἱ ἰδιῶται τίνι τρόπῳ ἀπέδρασαν ἐπὶ τῶν συμβαλλομένων μερῶν. Αὐτὸ θὰ ἠθέλωμεν νὰ ἀκούσωμεν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§106Χ. ΛΑΔΑΣ. Διὰ νὰ μὴ γεννηθῇ ἀμφιβολία, πρέπει νὰ λεχθῇ ὅτι κατὰ τὸν κείμενον νόμον, τὸν 3398, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐργαζόμεθα, περὶ τῆς διώξεως, ἀκυροῦνται αἱ πράξεις αἱ ἐνεργηθεῖσαι ὑπὸ τῆς προηγουμένης Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς —διὰ νὰ συνεννοούμεθα—ὄχι βέβαια καὶ αἱ πράξεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν γίνει ὑπὸ τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου τὸ ὁποῖον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον δυνάμει εἰδικῆς διατάξεως τοῦ νόμου, θεωρεῖται ὡς ἀσκῆσαν ἐγκύρως τὰ καθήκοντά του. Ἑπομένως μετὰ τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς αἱ πράξεις ἐκυρώθησαν. Τὸ λέγω, διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὸν κ. Νάκον, διότι τὰ πορίσματα τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι σύμφωνα πρὸς τὰ πορίσματα τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, ἐφ’ ὧν κατηγοριῶν ζητεῖται ἡ δίωξις.

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ θὰ τὰ κρίνῃ ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ὁρισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Πρέκας ἔχει τὸ λόγον.

§109Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἐν σχέσει πρὸς τὴν διαχείρισιν τοῦ συναλλάγματος, θὰ ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Μπακόπουλον, ὁ ὁποῖος ἠσχολήθη εἰδικῶς ἐπ’ αὐτοῦ νὰ μᾶς παράσχῃ μίαν διασάφησιν τὴν ἑξῆς: Ὁ κ. Τανταλίδης ὡς ἤκουσα πρὸ ὀλίγου, εἶπεν ὅτι δὲν διεχειρίζετο τὸ συνάλλαγμα καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ὑπουργίας του, ἀλλὰ μέχρις ἑνὸς σημείου. Παρὰ τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν κ. Τανταλίδην, ἤκουσα ἐπίσης, μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τοῦ κ. Τανταλίδου, ὅτι καὶ τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς ἀποχωρήσεώς του, ἔδωκεν ἐντολὴν πωλήσεως 500.000 λιρῶν, ἐνῷ δὲν εἶχεν Κρατικὸν ἀπόθεμα συναλλάγματος παραπάνω ἀπὸ 30–40 χιλιάδας λίρας. Λοιπὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἓν φυλλάδιον τοῦ κ. Τανταλίδου, τό ὁποῖον λέγει ἀναλυτικῶς, ὅτι παρέλαβεν ἐξ αὐτῆς ἐκείνης τῆς στιγμῆς συνάλλαγμα Κρατικὸν 5.927.000 λιρῶν. Ἐκ τούτου διετέθησαν, διὰ πληρωμὰς Κρατικὰς 2077000, λίραι διὰ πωλήσεις εἰς ἐλευθέραν ἀγορὰν 2.989.000 λίραι ἐν συνόλῳ ἐπώλησε καὶ διέθεσε 5.066.000 λίρας. Ἔμεινεν ὑπόλοιπον διαθέσιμον 8861 λίραι εἰς τὸ ὁποῖον δέον νὰ προστεθῇ καὶ τὸ προϊὸν τοῦ Σουηδικοῦ δανείου ἐκ λιρῶν 940.000 καὶ οὕτω τὸ ὁλικὸν ποσὸν τοῦ ξένου συναλλάγματος ὅπερ κατέλιπεν— λέγει ὁ κ. Τανταλίδης—ἀνέρχεται εἰς λίρας 1.801.000. Καὶ ἐρωτῶ ὄντως ἐξηκολούθησε διαχειριζόμενος τὸ συνάλλαγμα καὶ μετὰ τὴν χρονολογίαν ποῦ λέγει ὅτι τὸ διεχειρίζετο, ἢ ὄχι; Πῶς ἔδιδεν ἐντολὴν πωλήσεως 500.000 λιρῶν ἐὰν δὲν εἶχε;

§110Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ φυλλάδιον ἐδόθη ἐρήμην τῆς ἐπιτροπῆς, ὅταν ἐφυγοδίκει ὁ κ. Τανταλίδης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἐξηκριβομένον ἐπισήμως, ὅτι ὁ Τανταλίδης διεχειρίζετο ἀπ’ εὐθείας τὸ συνάλλαγμα ἀπὸ τῆς 12ης Μαρτίου 1926, ὅταν ἀνεκλήθη ὁ κ. Κριεζῆς, μέχρι τῆς 9ης Ἰουλίου 1926 ὅτε ἀντεκατεστάθη ἀπὸ τὸν κ. Λαδόπουλον. Εἶναι ἐπίσης βεβαιωμένον ἐξ ἐκθέσεως τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ κ. Εὐταξία, τοῦ ὑπουργοῦ κ. Λαδοπούλου καὶ τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου τῆς Τραπέζης κ. Τσαλίκη, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὅτι ἀφῆκεν ὑπόλοιπον ἀποθέματος τοῦ Σουηδικοῦ δανείου εἶναι ἀνακριβές. Τοὐναντίον, ἐνῷ ἐβεβαίωνεν τὸν κ. Λαδόπουλον, ὅτι τοῦ ἀφίνει 1 ἑκατομμύριον λιρῶν καὶ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ Σουηδικοῦ δανείου, ὁ κ. Λαδόπουλος παρέλαβε μόνον 43.000 λίρας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς: ὅτι ὁ Τανταλίδης ἔδιδεν εἰς τὰ ἀνοικτὰ τὰ σημειώματα μὲ 4 λέξεις πωλήσατε 500.000 λίρας φαίνεται δὲ ὅτι εἶχε χάσει τὸν λογαριασμόν. Τοῦτο εἶναι τόσον βέβαιον, ὥστε τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὡρκίζετο ὁ κ. Λαδόπουλος ἔδιδεν ἐντολὴν ὁ Τανταλίδης νὰ πωλήσουν 1 ἑκατομμύριον λίρας ἀπὸ ἀνύπαρκτον ποσόν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ καταστῇ σαφὲς ὅτι μὲ τὴν σημερινὴν ἀπόφασιν δὲν πρόκειται νὰ ἐκδώσωμεν καμμίαν ὁριστικὴν ἀπόφασιν. Ἐπειδὴ ἐλέχθη, ὅτι ἐξομειοῦται πρὸς μήνυσιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: δὲν ἐξομοιοῦται ἀπολύτως πρὸς μήνυσιν, διότι ἐπὶ μηνύσεως ἡ ἀνάκρισις ὀφείλει νὰ προχωρήσῃ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀνθρώπων διαχειρισθέντων ὑπευθύνως ἀνώτερα ἀξιώματα, ἡ Βουλὴ ἔχει νὰ ἐξετάσῃ κἄν ἡ πρότασις εἶναι εὐλογοφανής. Διὰ νὰ κρίνωμεν πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἀνάκρισιν τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Βεβαίως τὰ πορίσματα τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι πλέον ἔγκυρα, ἀλλ’ ὅλαι αἱ ἀνακρίσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν καὶ αἱ καταθέσεις εἶναι δυνατὸν ἐφ’ ὅσον θέλει ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Ἐὰν ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσῃ νέους μάρτυρας, δικαιοῦται νὰ τοὺς καλέσῃ καὶ τοὺς ἐξετάσῃ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τώρα θὰ ἔχῃ καὶ τὴν ἄμεσον κατάθεσιν μερικῶν ἐκ τῶν μηνυομένων, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν προηγουμένην ἀνάκρισιν δὲν προσῆλθον νὰ ὑπερασπίσωσιν ἑαυτούς. Ὅπως ἔχουσι φθάσει λοιπὸν τὰ πράγματα νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ζητήσωμεν τὴν σύστασιν νέας ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς ὡς ὁ νόμος ὁρίζει. Διότι εἴτε νομίζομεν ὅτι τὰ συμπεράσματα τὰ ἐξαχθέντα ὑπὸ τῆς προηγουμένης ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἔγκυρα, εἴτε ἔχομεν ἀμφιβολίας περὶ τοῦ ἀπολύτως ἐγκύρου, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκ νέου ἐξέτασιν, καὶ πρὸς τοῦτο ἐπιβάλλεται ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, ἡ συγκρότησις νέας ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἂν ἡ αὐτοπρόσωπος ὑπεράσπισις τῶν ὑπευθύνων, ἀποδείξῃ, ὅτι αἱ καταθέσεις αἱ ληφθεῖσαι ὑπὸ τῆς ἄλλης εἶναι ψευδεῖς καὶ τὰ συμπεράσματα ἐσφαλμένα, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν πρόθεσιν καταδρομῆς κατ’ οὐδενὸς προσώπου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἶναι νὰ ἐπιχυθῇ πλῆρες φῶς καὶ ἐπιβληθῇ ὁ νόμος.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, τὰ πορίσματα τῆς προηγουμένης ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία εἶχε συστηθῇ δὲν εἶναι πλέον ἰσχυρά, ἀλλὰ φρονῶ ἀντιθέτως παρὰ τὴν γνώμην ἡ ὁποία ἠκούσθη ἐδῶ ἐκφερομένη ὑπό τινων, ὅτι ἡ γενομένη διαδικασία δὲν ἠκυρώθη καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος ὅπως οἱ μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι ἐξητάσθησαν, ἐξετασθῶσιν ἐκ νέου. Ἀλλὰ ταῦτα θὰ κρίνῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν θὰ συστήσωμεν σήμερον. Προσθέτω μόνον ὅτι ἂν ἡ ἐπιτροπὴ μετὰ μελέτην εὐρυτέραν τοῦ ζητήματος ἴδῃ ὅτι δὲν γεννῶνται ἀμφιβολίαι, δύναται νὰ ζητήσῃ ὅπως δι’ ἑνὸς εἰδικοῦ νόμου καταστήσωμεν ἐγκύρους τὰς πρώτας καταθέσεις. Τοῦτο λέγω διὰ νὰ μὴν ἀπεραντολογήσῃ ἡ νέα ἐπιτροπή, καὶ ἐπαναλάβῃ τόσην ἐργασίαν ἡ ὁποία ἐγένετο προηγουμένως. Ἐννοεῖται ὅτι δύναται ἐὰν θέλῃ νὰ καλέσῃ ἐκ νέου τοὺς μάρτυρας, διὰ νὰ πορισθῇ ἐκ τῆς καταθέσεώς των κἄτι ἀκόμη. Ἀλλὰ νὰ μὴν ὑποχρεώσωμεν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάσῃ ὅλους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἐξητάσθησαν ὑπὸ τῆς προηγουμένης. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ κρίνῃ κατὰ πόσον δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν τοὺς ἐξετασθέντας κατὰ τὴν προηγουμένην ἀνάκρισιν μάρτυρας, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν καιρῷ θὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς, εἰς τοὺς βουλευτὰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τὴν διαδικασίαν, ὅτι 3 στάδια ὑπάρχουν διὰ νὰ φθάσῃ μία ποινικὴ δίκη εἰς μίαν ἀπόφασιν καταδικαστικήν. Τὸ πρῶτον στάδιον εἶναι ἡ αἴτησις, τὸ περιεχόμενον τῆς ὁποίας ἐξετάζει ὁ Εἰσαγγελεύς, χωρὶς ἀκόμη νὰ γνωρίζῃ ἐὰν ἀξίζῃ νὰ διατάξῃ ἀνάκρισιν, ὄχι ἂν φαίνεται εὐλογοφανὴς ἡ καταγγελία. Ἔρχεται εἶτα τὸ Συμβούλιον τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι φρονεῖ ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα συνέλλεξε ἡ ἀνάκρισις, ὅτι ὑπάρχουν ἀρκεταὶ ἐνδείξεις διὰ νὰ ξεκαθαρισθῇ τὸ θέμα καὶ φθάνομεν εἰς τὸ στάδιον τοῦ δικαστηρίου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου διεξάγεται ἡ δίκη καὶ ἀποφαίνεται τοῦτο περὶ τῆς πράξεως. Σήμερον τὸ ζήτημα δὲν ἔχει πολιτικὸν χαρακτῆρα ἡ Βουλὴ ἀσκεῖ τὸ καθῆκον της. Διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου φρονῶ ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχει νὰ γίνῃ παρὰ τυπικὴ ἀνάκρισις.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§116Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Οἱ ἀναλαβόντες τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως πρὸς δίωξιν τῶν ὑπευθύνων τῶν ἀναφερομένων ἐν τῇ προτάσει, ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς διατελοῦν ἐν γνώσει ὅλων τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑποθέσεως, ἴσως ἐκ συμμετοχῆς ἐν τῇ ἀνακριτικῇ ἐπιτροπῇ ἡ ὁποία ἐνήργησε τὴν ἀνάκρισιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθησαν ὅλα αὐτά. Ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι διατελοῦντες ἐν παντελῇ ἀγνοίᾳ τῶν περιστατικῶν, ἀνεξαρτήτως τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν ἐν τῇ ψηφοφορίᾳ περὶ τῆς προτάσεως ἀσκήσεως ποινικῆς ἀγωγῆς, ἀντελήφθημεν ὅτι ἐκτὸς τῶν ἀναφερομένων ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι δὲν περιλαμβάνονται ἐν τῇ προτάσει.

§117ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐκτὸς δηλαδὴ τῶν ἀναφερομένων;

§118Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐκτός.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν ὑπάρχει πρότασις. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. βουλευτήν, νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ θέμα. Τὸ θέμα μας εἶναι αὐτό, ἐὰν νομίζετε, ὅτι εἶναι καὶ ἄλλοι ἔνοχοι τότε νὰ κάμετε μίαν πρότασιν.

§120Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἔκαμαν ἤδη καὶ ἐπανέλαβαν ἄλλοτε εἶναι αὐτή. Βεβαίως οἱ κύριοι βουλευταὶ οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν διώξεως, ἐξεπλήρωσαν πραγματικῶς ἕνα καθῆκον θεωροῦντες ὅτι αὐτοὶ κατὰ πρῶτον λόγον ἔπρεπε νὰ καταδιωχθοῦν. Διότι ὄντως εἶναι βαρὺ τὸ ἔργον τοῦ μηνυτοῦ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἴσως γεννηθῇ ὑπόνοια ὅτι ἐκ τοῦ συνόλου τῆς ἀνακρίσεως ὑπάρχουν στοιχεῖα δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον βάσιμα, σοβαρὰ ἢ μὴ ἱκανὰ νὰ θεωρήσουν ὡς ἀξίαν προσοχῆς καὶ τὴν ἄσκησιν πολιτικῆς διώξεως καὶ κατ’ ἄλλων. Ἀλλὰ ὅπως παρετηρήθη ὀρθῶς συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ἡ ἄσκησις τοιαύτης ποινικῆς ἀγωγῆς ἀνήκει εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τῶν βουλευτῶν. Ἀλλὰ ἡ πρωτοβουλία αὐτὴ ὑπόκειται εἰς ἕνα σοβαρώτατον περιορισμόν, τῆς ὑπάρξεως 20 βουλευτῶν, τὸν περιορισμὸν ἐχόντων τὴν γνώμην καὶ τὴν διάθεσιν νὰ ὑποβάλουν τοιαύτην πρότασιν. Ὁ ἀριθμὸς 20, κύριοι δὲν εἶναι ἀριθμὸς πρόχειρος, δὲν εἶναι ἀριθμὸς ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἀποτελεσθῇ συνεπείᾳ τῆς πρωτοβουλίας ἑνὸς βουλευτοῦ. Ἴσως λόγῳ τῆς συνθέσεως τῆς Βουλῆς τοῦτο θὰ εἶναι δύσκολον καί διὰ τὴν πρωτοβουλίαν τὴν ὁποίαν θὰ ἤθελε νὰ λάβῃ καὶ ἕνα κόμμα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐνόμιζον σκόπιμον προπαρασκευαστικῶς ἐν σχέσει πρὸς τὴν δίωξιν τὴν νόμιμον, νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως τῆς μόνης δυναμένης νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως οἱ ἀσχοληθέντες ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως διὰ μιᾶς εὐρυτέρας ἀναπτύξεως ἐκθέσωσι ἐν τῇ γενικότητι τὴν ὑπόθεσιν, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, διότι ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι οἱ ἀναλαβόντες τὴν πρωτοβουλίαν τῆς μηνύσεως, δὲν εἶχον καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκτραπῶσιν εἰς μηνύσεις καθ’ ὅλου τοῦ κόσμου, ἐνδέχεται ἐν τούτοις ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ γεννηθῇ εἰς τὸν λαὸν τὸ ἐρώτημα καὶ ἡ ὑπόνοια, μήπως ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἄξιοι διώξεως καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφεύγει. Τοῦτο δὲ ἔχει σοβαρωτέραν σημασίαν, διότι μετὰ τὴν παρέλευσιν, κύριοι, τῆς συνόδου αὐτῆς παραγράφεται τὸ ἀδίκημα, διότι κατὰ εἰδικὴν διάταξιν, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν καθιεροῦται παραγραφὴ τριῶν συνόδων βουλευτικῶν. Ἐὰν λοιπὸν παρερχομένης τῆς συνόδου τῆς τρεχούσης, ἀνακύψῃ ἡ ἀνάγκη τῆς διώξεως καὶ ἄλλων ὑπευθύνων, δὲν θὰ ὑπάρξῃ τρόπος νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ κατηγορίας κατ’ αὐτῶν.

§121ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑποβάλατε πρότασιν.

§122Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Θὰ ἔλεγον εἰς τὴν Βουλήν, ν’ ἀναλάβουν, οἱ μελετήσαντες τὴν δικογραφίαν, καὶ εὑρισκόμενοι ἐν γνώσει τῶν λεπτομερειῶν αὐτῆς καὶ ἑπομένως δυνάμενοι νὰ δώσωσι καλλιτέραν μορφὴν καὶ ἀνάπτυξιν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑποθέσεως νὰ πράξωσι τοῦτο.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος ἀντίκεινται ἐντελῶς πρὸς τὸν νόμον Ζητεῖ ὅπως λάβωμεν ἀπόφασιν διὰ τῆς ὁποίας νὰ εἴπωμεν, ὅτι δεχόμεθα νὰ γίνῃ ἀνάκρισις κατ’ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν δικτατορίαν. Δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου νόμου. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. βουλευτήν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ συγκροτηθῇ, θὰ ἀποτελεῖται καὶ θὰ ἀπετελεῖτο πάντως, καὶ ἐὰν δὲν τὸ ἔλεγεν ὁ νόμος, ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα θὰ ἔχῃ δύο ἀντιπροσώπους εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἐὰν ἐκ τῆς ἀνακρίσεως οἱ δύο ἀντιπρόσωποι τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, εὕρωσιν ὅτι ὑπάρχουν στοιχεῖα νὰ ἐπεκταθῇ ἡ κατηγορία καὶ ἐναντίον ἄλλων δὲν ἔχουσιν παρὰ νὰ ζητήσωσιν νὰ εὑρεθῶσιν 18 βουλευταί, οἱ ὁποῖοι νὰ ὑπογράψωσιν, ἐὰν συμφωνήσωσιν, πρότασιν διὰ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν δὲ εὑρίσκουν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 20 βουλευτῶν εἶναι μεγάλος, νὰ ζητήσωσιν νὰ ὑποβληθῇ πρότασις ὅπως κατέλθῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἰς 15 ἢ 16. Πρέπει νὰ παρατηρηθῇ ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἔχει κάποιον λόγον. Οἱ διαχειριζόμενοι τὰ τοῦ Δημοσίου, ἔχουσιν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωσιν αὐτὰς τὰς ἐγγυήσεις, καὶ ἡ ἐγγύησις αὐτὴ εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀρκετὸς ἀριθμὸς βουλευτῶν. Ἐὰν εἰσηγηθῆτε τοιαύτην πρότασιν θὰ τὴν ἐξετάσωμεν, ἀλλὰ δὲν δύνασθε σήμερον νὰ εἴπητε ὅτι διατάσσομεν ἀνάκρισιν ἐναντίον ὅλων τῶν ὑπουργῶν οἵτινες ἔλαβον μέρος εἰς τὴν δικτατορίαν. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε, νὰ θεωρηθῇ λήξασα ἡ συζήτησις καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§124Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω ἐὰν ἡ ψηφοφορία θὰ εἶναι μυστική.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μυστική.

§126Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καίτοι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔλυσε τὴν ἀπορίαν, ἐν τούτοις δὲν δύναμαι νὰ ἀποφύγω τὴν περιέργειαν τοῦ νὰ ἐρωτήσω περὶ τοῦ ἑξῆς: ἠκούσαμεν παρὰ τῶν μηνυτῶν ἢ εἰσηγητῶν νὰ γίνεται λόγος περὶ συμβάσεων τηλεφώνων, ὀχημάτων ἐπιβατικῶν καὶ ἄλλων, δὲν ἠκούσαμεν ὅμως νὰ γίνεται λόγος περὶ συμβάσεως σπιτιῶν.

§127Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οἱ λαβόντες τὴν πρωτοβουλίαν πρὸς τοὺς ὁποίους ὀφείλομεν νὰ ἐκφράσωμεν τὰς εὐχαριστίας, διότι ἐκοπίασαν, διατὶ σήμερον αὐτοὶ νὰ γίνουν κατηγορούμενοι; Ἔπρεπε νὰ διαβάσετε τὴν κατηγορίαν καὶ νὰ φέρετε τὰ πορίσματά σας. Διατὶ νὰ μὴ λάβετε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ φέρετε καὶ σεῖς μίαν μήνυσιν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ κάμετε ἐπερώτησιν.

§129Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπρόλαβον νὰ εἴπω ὅτι καίτοι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἔλυσεν ἐν μέρει τὴν ἀπορίαν μου, ἐν τούτοις δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀποφύγω τὸν πειρασμὸν καὶ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τελειώσω τὴν διαδικασίαν τὴν ἰδικήν μου. Ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἡ κοινὴ ἀτμόσφαιρα τῆς Βουλῆς, ἐξ ὅσων κατηγγέλθησαν ἐδῶ εἶναι πεπληρωμένη ἀπὸ τὸ ὕποπτον αὐτὸ ζήτημα τῶν σπιτιῶν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἔξω τοῦ θέματος. Ἡμεῖς ἐδῶ ἔχομεν ὡρισμένον θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐκλήθημεν.

§131Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῆς ζημίας τοῦ Κράτους εἶναι ὄπισθεν αὐτοῦ καὶ τὸ ἐὰν ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχῃ ἡ ἠθική, διότι ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν τοῦτο ἀπέναντι τῶν ἑκάστοτε ἐνόχων νὰ παράσχωμεν αὐτὴν τὴν χαλαρότητα, φοβοῦμαι δὲ ὅτι δὲν θὰ περάσουν λίγα ἔτη καὶ δὲν θὰ ὑπάρχουν τίμιοι ἄνδρες εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ζητῶ τὸν λόγον, διὰ νὰ καταγγείλω τὸν συνάδελφόν μου, ὡς δημαγωγοῦντα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν στιγμὴν αὐτήν· οὐδεὶς εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἄλλοι ὑπεύθυνοι καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀδικηθῶσιν οὗτοι. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἐὰν εἶχεν τὴν φιλεργείαν καὶ τὴν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντός του, ἔπρεπε νὰ διαβάσῃ τὴν δικογραφίαν καὶ νὰ φέρῃ τὸ πόρισμα αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι διὰ φράσεων, νὰ ζητῇ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἐκεῖνος ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ ἀδικήματα τῆς δικτατορίας καὶ ὄχι ἡ Βουλή. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐδῶ πρόκειται περὶ μιᾶς δημαγωγίας.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ἔχει τὸν λόγον.

§134Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Θὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ χαρακτηρίσω, τὸ ὀλιγώτερον, περίεργον τὴν τόλμην ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται ἀπὸ μέρους συναδέλφων τινων πρὸς ἄσκησιν ἐλέγχου κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ θάρρος τῆς γνώμης των καὶ ἀνέλαβον τὴν εὐθύνην, τὴν αὐτόχρημα ἱστορικήν, ὅπως καταγγείλωσιν ἐγκλήματα, ἐνῷ αὐτοὶ οὐδὲ τὴν πρωτοβουλίαν ἔλαβον, οὐδὲ ἐνόμισαν ὅτι εἶχον καθῆκον ν’ ἀπηχήσωσιν ὁπωσδήποτε διὰ μιᾶς πράξεώς των τὴν δῆθεν κοινὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ προσέχουν καὶ ἡμεῖς ἀγνοοῦμεν, ἐφ’ ὅσον μάλιστα κατ’ αὐτούς, ἐπὶ τῇ βάσει ταύτης εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀσκοῦνται καθήκοντα εἰσαγγελικὰ καὶ δικαστικά. Δὲν θὰ ἐχρειάζετο κἂν νὰ μελετήσῃ τις τὰς δικογραφίας, διὰ ν’ ἀντλήσῃ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ κατηρτίζετο μία μήνυσις. Εἶναι κοινὸν μυστικὸν τὰ κοινὰ ποινικὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν ἐπὶ Δικτατορίας, καὶ ἂν εἶχον τὸ ἀστικὸν θάρρος, τὸ ὁποῖον ὀφείλουν νὰ ἔχουν οἱ ἐμφανιζόμενοι ὡς προστάται τῆς ἠθικῆς ἐν τῷ δημοσίῳ βίῳ, ἦτο εὔκολον νὰ λάβωσι τὴν πρωτοβουλίαν καὶ νὰ καταγγείλωσι. Ἀλλὰ δὲν δύνανται ἐπίσης νὰ καλύπτωνται ὄπισθεν ἑνὸς δικονομικοῦ ἰσχυρισμοῦ, ὅτι δῆθεν δὲν θὰ εἶχον τὴν δύναμιν νὰ συναθροίσουν τὰς ἀπαιτουμένας ἐκ τοῦ νόμου ὑπογραφὰς εἴκοσι βουλευτῶν, διὰ νὰ ὑποβάλουν τὴν πρότασιν. Διότι δὲν ἀπεδείχθη κἂν ὅτι ἦσαν διατεθειμένοι νὰ προσυπογράψωσιν τὴν ἕτοιμον πρότασιν. Εἶναι δὲ καιρὸς νὰ μὴ καλύπτωμεν τὴν ἔλλειψιν τοῦ θάρρους μὲ τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι δὲν ὑπογράφομεν διότι δῆθεν δὲν καταγγέλονται ὅλοι. Ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο καθαρὰν παράληψιν καθήκοντος. Πρέπει, διὰ νὰ ἔχῃ τις τὸ θάρρος νὰ ἐλέγχῃ νὰ ἔπραξε πρῶτον τὸ καθῆκόν του καταγγείλας ἐκεῖνα περὶ τῶν ὁποίων ἐμόρφωσε τυχὸν τὴν γνώμην ὅτι ἔδει νὰ καταγγελθῶσι, καὶ εἰσήγαγε σχετικὴν πρότασιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα συνέλεξε. Αὐταὶ ἦσαν αἱ ἀντιλήψεις ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῶν ὁποίων ἐγένετο ἡ πρότασις ὑπὸ τῶν ὑποβαλόντων αὐτήν. Καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ διατυποῦνται μετὰ τόσης προχειρότητος τοιαῦται αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖαι, ὡς εἶπε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχουν σκοποὺς εἰλικρινεῖς, καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποβλέπουν εἰς τὴν πραγματικὴν προστασίαν τῆς ἠθικῆς. (χειροκροτήματα).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§136Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπῄνεσαν τὸ θάρρος τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου Πειραιῶς ὡς καὶ τῶν ἄλλων τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν περὶ παραπομπῆς εἰς δίκην. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξεφράσθη γενικῶς περὶ ὅλων τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπέγραψαν τήν μήνυσιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τοῦτο:

§137ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὀφείλω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι πρὸς ἡμᾶς τουλάχιστον τοὺς καθημένους ἐδῶ, (ἐννοεῖ τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν), ἐπεκράτησεν ἡ ἄποψις, δὲν γνωρίζω ἂν ὀρθῶς ἢ ἐσφαλμένως, ὅτι σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, ἔπρεπε νὰ γίνῃ κατ’ εὐθείαν σύστασις τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παραπομπῆς τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου. Ἡ ἄποψις αὐτὴ δὲν ἔγινε δεκτή. Ἡ Βουλὴ πρότεινε νὰ γίνῃ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἡ διαδικασία. Κατὰ συνέπειαν οἱ συνάδελφοι, οἱ παραπονούμενοι, ἢ ὄφειλον νὰ ταχθοῦν μὲ τὸ μέρος μας, ἢ ἀφοῦ δὲν ἐτάχθησαν μὲ τὸ μέρος μας, ὀφείλουν νὰ ἀκολουθήσουν τὴν ὁδὸν ποῦ ὑπέδειξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσοι νομίζουν ὅτι εἶναι ἀτελὴς ἂς τὴν συμπληρώσουν.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωθεῖσα ἡ συζήτησις. Ἡ Βουλὴ καλεῖται δυνάμει τοῦ νόμου 3398 ὅπως δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, λάβῃ ἀπόφασιν περὶ διώξεως ἢ μὴ τῶν κ. κ. Θ. Παγκάλου, Βογοπούλου, Ταβουλάρη, Τανταλίδου καὶ Νίδερ.

§141Λ. ΝΑΚΟΣ. Δηλῶ ὅτι ἀρνοῦμαι ψῆφον, διότι διετέλεσα συνήγορος τῶν κατηγορουμένων.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσι οἱ ψηφολέκται οἱ κ. κ. Παπαδάκης καὶ Νικολίτσας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν παραπομπὴν ψηφίζουσι εἰς τὸ «Ναί» οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν ψηφίζουσιν εἰς τὸ «Ὄχι». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. «Διενεργεῖται ἡ διὰ σφαιριδίων μυστικὴ ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ι. Παπαδάκη καὶ Ι. Νικολίτσα, τοῦ κ. γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας».

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορίσας; (οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφοδελτῶν)

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογὴ (ἀναγινώσκει). Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 129 καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἔλαβον ψήφους.

Ἑπομένως ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν ὅπως κινηθῇ ἡ ποινικὴ ἀγωγὴ ἐναντίον τῶν ὡς ἄνω ἀναφερομένων κατηγορουμένων. Κατὰ τὸν νόμον ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς ἐκλέγει τὴν ἐπιτροπήν. Τὸ προεδρεῖον κατήρτισεν αὐτὴν ὡς ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Ἐκ τῶν κ. κ. Ν. Ἀβραάμ, Χ. Λαδᾶ, Ν. Ἀσκούτση, Β. Καραπαναγιώτη, Α. Κασσαβέτη, Π. Τσιτσίλια, Χ. Καλαντίδη, Λ. Λαμπριανίδη, Ν. Μπακοπούλου, Κ. Βουδούρη, Η. Ἀσπιώτη, Α. Μάρκου, Δ. Χατζίσκου, Δ. Γιαννοπούλου, Γ. Ἠσαΐα καὶ τῶν ἀναπληρωματικῶν: Π. Πολυχρονίδη, Ε. Πριμίδη, Μ. Σαμαρᾶ, Ι. Κοκκινάτου καὶ Μ. Ἀργυροπούλου.

§145Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ καὶ προθεσμία εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς. Νομίζω ὅτι 2 μῆνες θὰ εἶναι ἀρκετὸν διάστημα καὶ ἐλπίζω ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ δείξουν τὸ ἐνδιαφέρον, ὅπως ἐντὸς τῆς προθεσμίας αὐτῆς τερματίσωσι τὸ ἔργον, ἵνα μετὰ τοὺς δύο μῆνας δυνηθῶμεν νὰ ἀποφανθῶμεν ἂν ὑπάρχῃ ἀφορμὴ πρὸς παραπομπήν, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀφορμὴ νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Γερουσία συγκροτουμένη εἰς δικαστήριον.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ διμήνου προθεσμίας.

§147ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4.30′ μ. μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας.