1929.01.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 54η

ΠΕΜΠΤΗ 21 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1929

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ἡ καπνεργατικὴ ἕνωσις Καβάλλας, ὑποβάλλει ψήφισμα ἐν τῷ ὁποίῳ περιλαμβάνονται διάφορα αἰτήματά των, καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἐξετασθοῦν ταῦτα εὐμενῶς. — Ὁ ἐν Βόλῳ ἔμπορος εἰδῶν νομῆς Δ. Ντίκας, παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ ἡ περιοριστικὴ τετράμηνος προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ ἰδιοκατοικήσουν, καὶ νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερον τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκατοικήσεως. — Ὁ Πρόεδρος τῆς ὁμοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν Βερροίας, παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ἔκπτωσις 500 δραχμῶν ἐξ ἑκάστης δόσεως τῶν βεβαιωθέντων φόρων τῆς χρήσεως 1920–1925, πρὸς ἀνακούφισιν τῶν κατωτέρων λαϊκῶν στρωμάτων. — Ἡ ἕνωσις ἀποστράτων καὶ συνταξιούχων Πατρῶν, παρακαλεῖ ὅπως εἰς τὸν ψηφισθησόμενον νόμον περὶ ἀνεγέρσεως οἰκημάτων διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, συμπεριληφθῶσι καὶ αὐτοί. — Οἱ παρὰ τῇ ἀνωνύμῳ ἀσφαλιστικῇ ἑταιρείᾳ «ἡ Ἀνατολὴ» ἠσφαλισμένοι Θεσσαλονίκης, Βερροίας, Φλωρίνης, Κατερίνης καὶ Καβάλλας, παρακαλοῦν ὅπως κατὰ τὸν ἐπικείμενον κανονισμὸν τῶν ἀπαιτήσεών των κανονισθῶσιν αὗται εἰς μεταλλικὰς δραχμάς, καθόσον οὗτοι κατὰ τὴν ἀσφάλισίν των ἐπλήρωσαν μεταλλικὰς δραχμάς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κουρτίδης τηλεγραφεῖ ἐκ Σουφλίου, ὅτι ἡ ἀπότομος μεταβολὴ τοῦ καιροῦ συνετέλεσεν εὐτυχῶς εἰς τὴν ὑποχώρησιν τῶν ὑδάτων τοῦ Ἔβρου, καὶ οὕτω πᾶς κίνδυνος ἐξέλιπε. — Ὁ πρόεδρος τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου Λεβαδείας, παρακαλεῖ ὅπως ἀφεθῇ ἐλευθέρα γενικῶς ἡ πώλησις σιγαρέτων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Γκότσης, καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου Μετοχίου ἀνακοινοῦντος, ὅτι ὁ ποταμὸς Λάρισος πλημμυρίσας παρέσυρεν, ἐκ βάθρων τὴν γέφυραν τῆς δημοσίας ὁδοῦ Πατρῶν–Πύργου, ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου ἡ συγκοινωνία διεκόπη. — Ὁ σύλλογος ἐθνικῆς φυσικῆς ἀγωγῆς Ἀνδραβίδος, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀναστολὴν τοῦ διατάγματος περὶ ἱδρύσεως τῆς ἕδρας τοῦ μεταβατικοῦ εἰρηνοδικείου ἐν τῇ πόλει των. — Οἱ ἀσφαλισθέντες εἰς τὴν ἑταιρείαν «Ἀνατολὴ», παρακαλοῦν ὅπως κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τῶν καταθέσεων εἰς χρυσὰς δραχμάς, ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ οὗτοι καὶ πληρωθῶσι διὰ τοῦ αὐτοῦ νομίσματος διὰ τοῦ ὁποίου ἠσφαλίσθησαν. — Οἱ συμβολαιογράφοι Μιτυλήνης, Λαμίας, Ἀθηνῶν, Σπάρτης, Χανίων, Ἀμαλιάδος, Ναυπάκτου καὶ Ἰωαννίνων, διαμαρτύρονται διὰ τὴν περικοπὴν τῶν δικαιωμάτων των, διὰ τοῦ ψηφισθέντος εἰς αʹ ἀνάγνωσιν Ν. Διατάγματος, καὶ παρακαλοῦν τὴν διόρθωσιν αὐτοῦ κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. — Ὁ Πρόεδρος τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Πατρῶν, διαμαρτύρεται διότι ἐλλείψει δικαστῶν ματαιοῦνται αἱ ἐργασίαι τοῦ ἐφετείου. — Ὁ λαὸς Μονεμβασίας, παρακαλεῖ ὅπως ἀνεγερθῶσι φυλακαὶ εἰς τὸ φρούριον Μονεμβασίας. — Ἐπιβάται ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας, διαμαρτύρονται διὰ τὴν οἰκτρὰν συγκοινωνιακὴν κατάστασιν τοῦ νομοῦ, ἐξυπηρετουμένου μὲ τὸ πανάρχαιον ἐξαθρωμένον ἀτμόπλοιον «Καληδών». — Τὸ ἐργατικὸν κέτρον Βόλου, διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἰδιωνύμου ἀδικήματος τοῦ κομμουνισμοῦ. — Οἱ τριτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι Ἰωαννίνων, παρακαλοῦν ὅπως υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ πρὸ πολλοῦ ὑποβληθέντα αἰτήματά των. — Οἱ ἔμποροι ὀπωρῶν Πειραιῶς, ὑποβάλλουν ὑπόμνημα διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλοῦν ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς αὐτούς, ἡ ἐπὶ τῆς Πλατείας Καραϊσκάκη ἀνοικοδόμησις τῶν καέντων καταστημάτων. — Τὰ σωματεῖα τῆς πόλεως Πύργου, ἐκφράζουν τὴν εὐχὴν ὅπως ληφθῇ πρόνοια πρὸς ἐξύψωσιν ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν τοῦ ἐφημεριακοῦ κλήρου. — Ὁ ἀπόστρατος συνταγματάρχης τῆς ἐπιμελητείας Ἀλ. Μπουλαλᾶς, ὑποβάλλει αἴτησιν δι’ ἧς ζητεῖ τὴν ἀναθεώρησιν τῆς περὶ αὐτοῦ ἀποφάσεως, τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου ἐπαναφορᾶς ἀξιωματικῶν. — Χῆραι σύζυγοι πεσόντων ἐν πολέμῳ, παρακαλοῦν ὅπως δοθῇ προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν τῶν σχετικῶν δικαιολογητικῶν περὶ ἀπονομῆς συντάξεως, καθόσον αἱ ἐν Λήμνῳ ἐπίσημοι ἀρχαί, δὲν ἐγνωστοποίησαν εἰς αὐτὰς ἐγκαίρως πότε ἔληγεν ἡ προθεσμία τῆς ὑποβολῆς δηλώσεων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Τζερμιᾶς, καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ συνδικάτου ἐργατῶν φρεατορυκτῶν, σκαφέων, καὶ οἰκοδόμων κ.λ.π. διὰ τοῦ ὁποίου ὑποβάλλουν διάφορα αἰτήματά των καὶ παρακαλοῦν, ὅπως γίνουν ταῦτα ἀποδεκτά. — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κοκκινάκης, καταθέτει αἴτησιν τῆς κοινότητος Κασάνων Πεδιάδος Κρήτης, παρακαλούσης ὅπως κατασκευασθῇ γέφυρα μεταξὺ τῶν χωρίων Κασάνων καὶ Αὐλῆς, οὕτως ὥστε καὶ κατὰ τὸν χειμῶνα νὰ μὴ διακόπτεται ἡ συγκοινωνία. — Ὁ βουλευτὴς κ. Η. Τσεριώνης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Ἀσφαλιστικοῦ Ἠλείας παρακαλούντων ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐκχέρσωσις θαμνοειδῶν ἐκτάσεων πρὸς καλλιέργειαν. — Οἱ σύνδεσμοι ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου, Ἡρακλείου, Βόλου, Πύργου, Καβάλλας καὶ Δράμας, παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐφαρμόσῃ τὸ μονοπώλιον τῆς πωλήσεως τοῦ καπνοῦ παρ’ ἀναπήρων. — Ὁ πρόεδρος τοῦ φαρμακευτικοῦ συλλόγου Καβάλλας, παρακαλεῖ ὅπως ἐφαρμοσθῇ ὁ προηγούμενος νόμος περὶ Κυριακῆς ἀργίας τῶν φαρμακείων. — Ὁ σύνδεσμος ὀδοντοϊατρῶν Μακεδονίας καὶ Θράκης, διαμαρτύρεται καὶ παρακαλεῖ ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἀδείας εἰς τοὺς πρακτικοὺς ὀδοντοϊατρούς. — Ὁ συνεταιρισμὸς Ἀξιουπόλεως, διαμαρτύρεται διότι φυλακίζονται οἱ ὀφείλοντες τὸ ὑπόλοιπον δανείου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ παρακαλοῦν ὅπως ἀνανεωθῇ τοῦτο. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Κιλκίς, διαμαρτύρεται διότι διετάχθη ὑπὸ τοῦ γραφείου ἐποικισμοῦ, ἡ ἀπόδοσις 170 στρεμμάτων σπαρέντων παρὰ προσφύγων εἰς πτηνοτρόφον Ἀργυρίου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσσης, καταθέτει τηλεγράφημα τῶν πολυτέκνων γονέων Ἀγρινίου, παρακαλούντων ὅπως ληφθῇ μέριμνα ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς αὐτῶν ἐνισχύσεως. — Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Λαδᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀνθυποπλοιάρχων ἀεροπόρων Γαλανοπούλου καὶ Φράγκου καὶ τοῦ σημαιοφόρου ἀεροπόρου Φασιλῆ παρακαλούντων ὅπως παραταθῇ δι’ ὀλίγας ἡμέρας ἡ προθεσμία τῆς ὑποβολῆς δικαιολογητικῶν των. — Οἱ ἱερατικοὶ σύνδεσμοι, Πτολεμαΐδος, Κύμης, Κονιστρῶν, Ἄνδρου, Ἀλιβερίου, Φιλιατρῶν καὶ Πύργου, παρακαλοῦν ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα περὶ ἐνοικήσεως τῶν ἐνοριακῶν ναῶν ὡς ἔχει. — Οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι Πύργου, παρακαλοῦν ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταστάσεως τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων. — Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Μεσσηνίας, διαμαρτύρεται ἐναντίον τῶν βουλευτῶν Ἠλείας, προσπαθούντων νὰ χαρισθοῦν τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὸ ταμεῖον χαλαζοπλήκτων δάνεια. — Συμβολαιογράφοι Τραγέας, Νάξου, συμφωνοῦν ἀπολύτως, μὲ τὸ ὑπόμνημα τῶν συναδέλφων των Ἀθηνῶν. — Αἱ ἀλευρεμπορικαὶ ὀργανώσεις τῆς Ἑλλάδος, ὑποβάλλουν ὑπόμνημα διὰ τοῦ ὁποίου ἐκθέτουν τὰς γνώμας των ἐπὶ τοῦ ἐγερθέντος ζητήματος μεταξὺ τῶν ἀλευροβιομηχάνων καὶ ἀλευρεμπόρων, καὶ παρακαλοῦν ὅπως μελετηθῇ ἐπισταμένως τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ δοθῇ δικαία λύσις. — Ὁ κ. Ι. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας), καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Δεληγιάννη. (ἀναγινώσκει). «Κατόπιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4 ἐ. ἔ. ἐγγράφου σας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι καθ’ ἃ ἀνέφερεν ἡμῖν ὁ δασάρχης Ναυπλίου, οἱ ὑπὲρ ὧν ἐγένοντο παραχωρήσεις δημοσίων δασικῶν ἐκτάσεων ἐν Ἑρμιονίδι πρὸς ἐλαιοκομικὴν καλλιέργειαν, δὲν προέβησαν, πλὴν ἐλαχίστων, εἰς τὸν ἐγκεντρισμὸν τῶν εἰς τὰς ἐκτάσεις ταύτας φυομένων ἀγρελαιῶν, οὔτε ὁροθέτησαν τὴν παραχωρηθεῖσαν αὐτοῖς ἔκτασιν διὰ κτιστῶν ὁροσήμων, ἀλλ’ ἠρκέσθησαν, ἄλλοι μὲν νὰ ἐκχερσώσωσι τμῆμα τῶν ἐκτάσεων τούτων πρὸς κατασκευὴν ξυλανθράκων, ἄλλοι δὲ ἐνοικιάζουσι ταύτας πρὸς βοσκὴν εἰς τοὺς ποιμένας, ἐρωτᾷ δὲ ἐὰν πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν συνέχισιν τῶν πρότερον ἐπιτραπεισῶν, ἀλλὰ μὴ συμπληρωθεισῶν ἐκχωρήσεων. Συνεπείᾳ τῆς ἀγορᾶς ταύτης, διετάχθη ὁ δασονόμος Ἑρμιονίδος ὅπως ἐπιτρέψῃ τὴν συνέχισιν τῶν ἐπιτραπεισῶν ἐκχερσώσεων, ἐὰν οἱ ὑπὲρ ὧν αἱ παραχωρήσεις προέβησαν ἐν τῷ μεταξὺ εἰς τὸν ἐγκεντρισμὸν τῶν ἀγρελαιῶν, καὶ διαχωρισμὸν τῶν εἰς αὐτοὺς παραχωρηθεισῶν ἐκτάσεων ἀπὸ τῆς ὑπολοίπου δημοσίας δασικῆς ἐκτάσεως διὰ κτιστῶν ὁροσήμων». Ὁ κ. Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν, ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Ρεδιάδου. (ἀναγινώσκει). «Ὡς προκύπτει ἐξ ἐγγράφου σχετικῆς ἀνακοινώσεως τῆς διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, οὐδεμία ἔκθεσις ἔγγραφος ἢ προφορικὴ ἐδόθη εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Ἀνθρακόπουλον, ἀλλ’ ἁπλῶς παρεσχέθησαν αὐτῷ παρὰ τοῦ ἐν τῇ Τραπέζῃ λειτουργοῦντος τμήματος, στατιστικῆς γενικαί τινες πληροφορίαι, ἀφορῶσαι τὴν κίνησιν τῶν τιμῶν καί τινες ἄλλαι πληροφορίαι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος. Ἐπὶ πλέον τόσον ἐκ τῶν παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καταρτιζομένων μηνιαίων τιμαρίθμων ἀκριβείας τῆς ζωῆς ἐν Ἀθήναις, ὅσον καὶ ἐκ τῶν παρὰ τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καταρτιζομένων τοιούτων, προκύπτει ὅτι ὡς συνέπεια τῆς ἀπὸ 1ης Νοεμβρίου π. ἔ. ἐφαρμοσθείσης δασμολογικῆς μεταβολῆς, ἐπηκολούθησε πτῶσις τοῦ εἰδικοῦ τιμαρίθμου τῶν εἰδῶν διατροφῆς,—ὡς ἀνεμένετο ἄλλως τε—, ὀφειλομένη εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἐνῷ διὰ τῆς ἐν λόγῳ δασμολογικῆς μεταβολῆς, ἡ τιμὴ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων εἰδῶν διατροφῆς, (ἄλλων πλὴν σίτου καὶ ἀλεύρων) οὐδόλως ἢ ἐλάχιστα ἐπηρεάσθη πρὸς τὰ ἄνω, ἀντιθέτως ἡ τιμὴ τοῦ σίτου, ἀλεύρων καὶ τῶν παραγώγων αὐτῶν, (ἄρτου, μακαρονίων κλπ), ἐμειώθη αἰσθητῶς». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνεργείας προμηθειῶν τοῦ Δημοσίου». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Βλαχοθανάσης, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ λαϊκῶν ἰατρείων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Λούλης, Ρ. Λιβαθυνόπουλος, Π. Εὐριπαῖος, Η. Ἀποσκίτης κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν, ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 18)9)26 περὶ κατατάξεως ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Καλαντζᾶκος, Π. Σιρογιάννης, κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Φεβρουαρίου 1926 «περὶ αʹ) ἀμνηστείας ἀδικημάτων τινῶν βʹ) ἀναστολῆς διώξεως ἀδικημάτων τινῶν, καὶ ἐκτελέσεως ποινῶν κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Καλογερᾶς, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ λαϊκῶν ἰατρείων τῆς 13 Νοεμβρίου 1927». Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Κογεβίνας, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν μεταφερόντων περιηγητὰς ἀτμοπλοίων». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ζοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 3 Μαΐου 1924 περὶ συστάσεως γενικῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Ἀπριλίου 1925 ψηφίσματος τῆς Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συντακτικῆς Συνελεύσεως, περὶ ἱδρύσεως Διοικητικῶν Ἐπιτροπῶν πρὸς ἔλεγχον δηλώσεων ἐγκαταλειφθεισῶν ἐν Τουρκίᾳ περιουσιῶν ὑπὸ ἀνταλλαξίμων ὁμογενῶν, καὶ καταβολῆς ποσοστοῦ, ὡς ἐτροποποιήθη τοῦτο διὰ τοῦ ἀπὸ 9 Ἰουνίου 1925 τοιούτου. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Ἀπριλίου καὶ 9 Ἰουνίου 1925 ψηφισμάτων τῆς Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεως, περὶ ἱδρύσεως Διοικητικῶν Ἐπιτροπῶν πρὸς ἔλεγχον δηλώσεων κλπ. ὡς καὶ τοῦ ἀπὸ 29 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως γραφικῆς ὕλης, εἰδῶν θερμάνσεως τῶν γραφείων ἀνταλλαγῆς κλπ. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἀκυρώσεως ἐκδοθεισῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων, ἐπὶ ἀνταλλαξίμων περιουσιῶν. 6) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ἰανουαρίου 1926 Ν. Δ., περὶ καταργήσεως θέσεων τῆς κεντρικῆς καὶ ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς. 7) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως κλπ. διαφόρων περιφερειακῶν γραφείων ἀνταλλαγῆς. 8) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 3 Ἀπριλίου 1925 ψηφίσματος, περὶ ἱδρύσεως Διοικητικῶν Ἐπιτροπῶν πρὸς ἔλεγχον δηλώσεων ἐγκαταλειφθεισῶν περιουσιῶν κλπ., ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ἀπὸ 9 Ἰουνίου 1925 τοιούτου, καὶ τοῦ ἀπὸ 29 Σεπτεμβρίου 1925 καὶ 6 Νοεμβρίου 1925 Ν.Δ. 9) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Φεβρουαρίου 1926 Ν. Δ., περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 3 Ἀπριλίου 1925 ψηφίσματος, περὶ ἱδρύσεως Διοικητικῶν Ἐπιτροπῶν πρὸς ἔλεγχον δηλώσεων ἐγκαταλειφθεισῶν ἐν Τουρκίᾳ περιουσιῶν κλπ. ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεληρώθη διὰ τοῦ ἀπὸ 3 Ἰουνίου 1925 τοιούτου, καὶ τῶν ἀπὸ 29 Σεπτεμβρίου 1925 καὶ 6 Νοεμβρίου Ν. Δ. 10) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ., περὶ καταργήσεως θέσεων τινῶν τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς, καὶ περιορισμοῦ τῶν δαπανῶν δευτεροβαθμίου ἐκτιμήσεως τῶν προσφυγικῶν περιουσιῶν. 11) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ., περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1926 Ν.Δ., περὶ καταργήσεως τῶν παρά τῇ διευθύνσει ἀνταλλαγῆς λειτουργούντων γνωμοδοτικῶν συμβουλίων, καὶ συστάσεως μιᾶς μόνης γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς. 12) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ., περὶ καταργήσεως τῶν παρὰ τῇ διευθύνσει ἀνταλλαγῆς λειτουργούντων γνωμοδοτικῶν συμβουλίων, καὶ συστάσεως μιᾶς μόνης γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς. 13) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ., περὶ κανονισμοῦ ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους ἐργαζομένους παρὰ τῷ γενικῷ μητρώῳ κλπ. 14) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ., περὶ ἐκπροσωπήσεως τῶν ἀνηλίκων ἀνταλλαξίμων διὰ τὴν εἰς αὐτοὺς πληρωμὴν τῆς ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως καὶ 15) Περὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 22ας Ἰουνίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 5 Μαΐου 1926 περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3250, περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ ἀπαγορεύσεως δικαιοπραξιῶν ἐπὶ ἀκινήτων. Ὁ κ. Ι. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 2 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ., περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 10 Μαρτίου ἐ. ἔ. Ν. Δ. περὶ καταργήσεως θέσεων κλπ. ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τῆς μεταξὺ Δημοσίου καὶ τῆς ἀνωνύμου ἑταιρείας «Ἑλληνικὴ Ἐριουργία» συμβάσεως τῆς 31 Μαρτίου 1926.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς ὑποδικοκαταδίκων φυλακῶν Λαρίσσης, περὶ ἀπομακρύνσεως τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Φυλακῶν.

§4Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. ὑπουργὸς κατὰ τὴν εἰς Λάρισσαν μετάβασίν του, εἶχεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀντιληφθῇ μόνος του τὴν κατάστασιν τῶν Φυλακῶν τῆς Λαρίσσης, ὅτι αὕτη κατ’ εὐφημισμὸν φέρει τὸ ὄνομα «Φυλακαὶ» ἐνῷ πράγματι εἶναι μπουντρούμια καὶ μάλιστα μεσαιωνικά. Βεβαίως δὲν φαντάζομαι ὅτι αἱ Φυλακαὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιακῶν πόλεων εἶναι καλλίτεραι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι αἱ τοιαῦται Φυλακαὶ τῆς Λαρίσσης, ὑπερβαίνουν εἰς ἀθλιότητα ὅλας τὰς, ἄλλας καθ’ ὅσον αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας διαβιοῦσιν οἱ ἐν αὐταῖς ἐγκλειόμενοι προκαλοῦν τὸ αἴσθημα τῆς φρίκης. Οἱ δρόμοι εἶναι πλήρεις σωρῶν σκουπιδιῶν, οἱ τοῖχοι γέμουν ἀπὸ ἀκαθαρσίαν, τὸ προαύλιον ἐπίσης γέμει ἀπὸ ἀκαθαρσίας λόγῳ τῆς διαρροῆς τῶν ὀχετῶν τῶν ἀποχωρητηρίων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, ἂν ἡ ὑπηρεσία του δὲν δύναται νὰ διατάξῃ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν Φυλακῶν αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἓν βαρὺ πλῆγμα κατὰ τοῦ ἀνθρωπιστικοῦ συγχρόνου αἰσθήματος, νὰ διατάξῃ τοὐλάχιστον τὴν ἐπιστασίαν τῶν φυλακῶν ὅπως φροντίζουν διὰ τὴν τήρησιν τῶν στοιχειωδῶν ὅρων τοῦ ἀνθρωπισμοῦ, διότι αὐτὰ τὰ ὄντα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐκεῖ μέσα, ἔστω καὶ δι’ ἓν ὡρισμένον ἔγκλημα, δὲν παύουσιν νὰ ἀποτελοῦν ἀνθρωπίνους ὑπάρξεις.

§5Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἤκουσα μὲ προσοχὴν ὅσα εἴπατε, ἀλλὰ καὶ ἀντελήφθην τὴν κατάστασιν τὴν οἰκτρὰν τῶν Φυλακῶν Λαρίσσης. Τὸ παράπονον τὸ ὁποῖον ἀπευθύνεται πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἄξιον πάσης προσοχῆς καὶ θὰ τὸ προσέξω. Ὀφείλω ὅμως νὰ ἀνταποδώσω τὸ παράπονον πρὸς ὑμᾶς, καὶ πρὸς ὁλόκληρον τὴν πόλιν τῆς Λαρίσσης, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν περιόδευον, διῆλθον ἐκ Λαρίσσης καὶ ἀντελήφθην τὴν ἀθλιότητα τῆς καταστάσεως, τὸν κίνδυνον τὸν ὁποῖον διατρέχουσιν οἱ πολῖται πρὸ παντὸς ἀπὸ τὰς φυλακάς, τῶν ὁποίων οἱ ὀχετοὶ ἐξέρχονται εἰς τὸν ποταμόν, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀρδεύεται ἡ πόλις, ἔσπευσα ἀμέσως καὶ διέταξα τὴν παῦσιν τοῦ κακοῦ. Δυστυχῶς πληροφοροῦμαι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας μου, ὅτι τὸ διάβημά μου ἀπέβη ἄκαρπον, αὐτὸ δεικνύει, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Λαρίσσης καὶ ἐν γένει οἱ ἐκπρόσωποι αὐτῆς δὲν καταβάλλουν οὐδὲ θέλουν νὰ καταβάλλουν τὴν προσήκουσαν προσοχήν, διὰ νὰ σώσουν τοὺς συμπολίτας των, ἀπὸ τὴν βεβαίαν καταστροφὴν τοῦ τυφοϋδοῦς πυρετοῦ, καὶ πάσης ἄλλης μεταδοτικῆς νόσου. Τὸ παράπονον αὐτὸ γενικώτερον τὸ ἐκφράζω πρὸς Ὑμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους, καθ’ ὅλα ἀξίους καὶ ἐντίμους τῆς πόλεως Λαρίσσης.

§6Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Ἡμεῖς κ. ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, κατεβάλλομεν πᾶσαν προσπάθειαν, διὰ νὰ διορθώσωμεν τὰ πράγματα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γρηγοράκης, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπόρων Γυθείου.

§8Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν. Πρόκειται περὶ τροποποιήσεως τοῦ σχετικοῦ φορολογικοῦ νόμου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης, ἵνα ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν περὶ διατεθέντων ποσῶν ὑπὸ τοῦ ταμείου τῶν κοινοτήτων ἀνταλλαξίμων, πρὸς ἵδρυσιν σχολῶν εἰς προσφυγικοὺς συνοικισμούς.

§10Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Παπαοικονόμου, Α. Κασσαβέτης, Θ. Παπαστρατῆς καὶ Ν. Ξηρός, ἐπὶ ἀναφορᾶς ταμείου ἐλαιοπαραγωγῶν Πτελεῶν, Ἁμαλιαπόλεως καὶ ἐπιτροπῆς κυβερνητῶν ἱστιοφόρων Βόλου, (περὶ εἰσαγωγῆς ἐλαιῶν ἐκ τοῦ Ἁλμυροῦ εἰς Πήλιον)

§12Α. ΠΑΠΑΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ τῆς ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ, εἴτε τὸ ταμεῖον ἐλαίας Πτελεῶν καὶ Ἁμαλιαπόλεως, αἱ κοινότητες Σούμενες, Πτελεοῦ, Ἁμαλιαπόλεως καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι, διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Προέδρου τοῦ ταμείου ἐλαίας Βόλου ὁ ὁποῖος δι’ ἀναφορᾶς του θέλει νὰ ἐμποδίσῃ τὴν εἰσαγωγὴν ἐλαιῶν ἐκ τῶν ἄλλων μερῶν, καὶ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ, ἐπὶ τῇ προφάσει, ὅτι αἱ ἐλαῖαι Ἁλμυροῦ καθ’ ὅλα εἶναι κατωτέρας ποιότητος, καὶ τοιουτοτρόπως δυσφημοῦνται αἱ ἐλαῖαι τοῦ Πηλίου. Ὁ λόγος ὅμως εἶναι, ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ ταμείου εἶναι μεγαλοκτηματίας, καὶ ἔχει συμφέρον νὰ ἐμποδίσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἄλλων ἐλαιῶν. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην του καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν τοιαύτην ἀναφοράν.

§13Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα καὶ θὰ ἀποφασίσω. Πάντως σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἀπαγόρευσιν κυκλοφορίας ἐγχωρίων προϊόντων τῆς χώρας, δὲν ἐσκέφθη ποτὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ υἱοθετήσῃ, διότι τοῦτο θὰ ἀποτέλει πολιτικὴν ἀνελεύθερον, ἀλλὰ καὶ λίαν ἐπιζήμιον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης ἐπὶ ἀναφορᾶς «περὶ ἱδρύσεως ὀργανισμοῦ ταπητουργίας».

§15Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν φαντάζομαι νὰ διαφεύγῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἡ σοβαρότης τῆς προστασίας τῆς ταπητουργίας. Μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο ὑποθέτω, ὅτι ἀρκούντως ἀπησχολήθην μέχρι τοῦδε. Ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν εἶναι ἡ κατάθεσις τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, διότι ὡς γνωστὸν ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον μᾶς ἀπασχολεῖ αὐτὸ τὸ ζήτημα, καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν Κ.Τ.Ε. νὰ ἐπιζητήσωμεν τροποποίησιν τοῦ καταστατικοῦ τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἕνα ποσὸν μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἐνισχύετο ἡ ταπητουργία, ἡ ὁποία ὡς γνωστὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀπασχολεῖ 10.000 ἐργάτας περίπου, ὅλους πρόσφυγας ταπητουργούς, καὶ εἶναι εὔκολον νὰ τοὺς τριπλασιάσωμεν. Τὴν στιγμὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν, τὸ Κράτος ἐπιδιώκει κἄποιαν σχετικὴν μέριμναν, θὰ παρεκάλουν νὰ ἐπιταχύνῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὴν κατάθεσιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§16Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ Βουλὴ γνωρίζει ὅτι ἡ Κυβέρνησις μεριμνᾷ περὶ τῆς ὀργανώσεως τῆς ταπητουργίας. Ἔχει δὲ τοσοῦτον μάλιστα προχωρήσει ἡ ἐργασία, ὥστε ἐπῆλθε καὶ συμφωνία μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, περὶ τῆς διαθέσεως 100.000 λιρῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Δὲν ἠθέλησα ὅμως νὰ ὑποβάλλω νομοσχέδιον πρίν ἢ πεισθῶ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως θὰ ἔχῃ τὰς 100.000 λίρας, δηλαδὴ πρὶν ἢ ψηφισθῇ καὶ ἀπὸ τὴν Γερουσίαν τὴν Ἀμερικανικὴν τὸ τελευταῖον δάνειον, τὸ ὁποῖον προορίζεται, διὰ τὴν Ἀποκατάστασιν. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος, νὰ ψηφίζεται νόμος, ἐφ’ ὅσον οἱ νόμοι οὗτοι δὲν θὰ ἔχουν σταθερὰν ἐφαρμογήν. Μόλις ψηφισθῇ ἀπὸ τὸ Κογκρέσσον, τὸ τελευταῖον δάνειον, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ εἰσηγηθῶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄλλωστε σχεδὸν ἕτοιμον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πριμίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ προσφυγικοῦ Συλλόγου ἀστῶν Βερροίας.

§18Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Τὰ προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν ἀναπήρων, ἀνταπεκρίνοντο πλήρως πρὸς τὸ κοινὸν αἴσθημα, ἀλλὰ ταῦτα δὲν πρέπει νὰ φθάνουν μέχρι τοσούτου, ὥστε καθ’ ὃν χρόνον ἐπιζητεῖται ἡ προστασία αὐτῶν, νὰ παραμελοῦνται ἄλλα συμφέροντα, ὅπως θὰ γίνῃ ἀσφαλῶς ἐὰν ψηφισθῇ ὡς ἔχῃ τὸ.... Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπειδὴ ὅμως πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, περιορίζομαι νὰ συστήσω τὴν ἀναφοράν, ἐπιφυλασσόμενος τότε, νὰ λάβω τὸν λόγον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Π. Εὐριπαῖος, Γ. Καρυωτάκης καὶ Α. Παπαναστασίου παρακαλοῦσιν, ὅπως δηλωθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ποίας ἀποφάσεις ἔλαβε τὸ ὑπουργεῖον περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, ποῖαι αἱ ὑπάρχουσαι διὰ τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν δυσχέρειαι, καὶ πόσαι αἱ ἀπαιτούμεναι δαπάναι.

§20Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπουσιάζει κ. Πρόεδρε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ, διότι τὸ ζήτημα εἶναι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἀπουσιαζόντων τῶν ἁρμοδίων κ. κ. ὑπουργῶν, αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Ε. Τριποδάκης, ἐπὶ ἐπερωτήσεως περὶ λήψεως ἀναλόγων μέτρων ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διὰ τὴν χορήγησιν δανείων ὑπὸ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης.

§22Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς χορηγήσεως τῶν δανείων παρὰ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης, εἶναι ὁλόκληρος Γόρδιος δεσμὸς καὶ αὐτὴ ἡ σπάθη τοῦ Δαμοκλέους δὲν ἀρκεῖ διὰ νὰ τὸ λύσῃ. Τοῦτο ὅμως ἡ στιβαρὰ χεὶρ τῆς νῦν Κυβερνήσεως, δέον νὰ λύσῃ. Τὰ κτηματικὰ δάνεια διαιροῦνται εἰς τρεῖς κατηγορίας, τὰ ἀστικά, τὰ ἀγροτικὰ καὶ τὰ βιομηχανικά. Καὶ περὶ μὲν τῶν βιομηχανιῶν δὲν θὰ ποιήσωμεν λόγον, καθ’ ὅσον πρό τινων ἡμερῶν εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον, περὶ βιομηχανικῆς πίστεως, θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ἀστικῶν δανείων καὶ τῶν ἀγροτικῶν. Διὰ νὰ λάβῃ δάνειον εἷς ἀστός, ὁ ὁποῖος ἔχει περιουσίαν τινὰ ἀστικήν, ὑποχρεοῦται νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν. Ἐν τῇ αἰτήσει θὰ ἔχῃ συνημμένους τοὺς τίτλους του. Μόλις ὑποβάλῃ τούτους εἰς τὴν Τράπεζαν, ὀφείλει νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ λογιστήριον χρηματικόν τι ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιστρέφεται πλέον. Ἀφοῦ βγῇ τὸ γραμμάτιον, θὰ παραδώσῃ τὰ χαρτιὰ εἰς τὸν ὑπάλληλον τὸν ἁρμόδιον, καὶ οὗτος θὰ τὰ διαβιβάσῃ εἰς κἄποιον εἰσηγητήν, ὁ ὁποῖος ἀφοῦ τὰ μελετήσῃ, θὰ τὰ διαβιβάσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον νομικὸν σύμβουλον. Ὁ νομικὸς σύμβουλος, ἀφοῦ τὰ μελετήσῃ, θὰ τὰ διαβιβάσῃ εἰς τὸν μηχανικόν. Ὁ μηχανικὸς ὁ πρῶτος ὑποχρεοῦται, νὰ ὑπάγῃ νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν περιουσίαν, καὶ νὰ ἴδῃ ἂν συμφωνῇ μὲ τὴν αἴτησιν. Ἀφοῦ ἐπιθεωρήσῃ, θὰ τὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸν ἐπιθεωρητήν. Μετὰ τὴν ἐπιθεώρησιν, θὰ ἐπιστρέψῃ τὰ χαρτιὰ εἰς τὸν κ. εἰσηγητὴν διὰ τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ συνέλθῃ κατὰ Παρασκευήν, λέγουν κατὰ Παρασκευήν, ἀλλὰ πολλάκις περνοῦν καὶ δύο μῆνες. Μετὰ τὴν παραδοχὴν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐγκρίνῃ τὸ συμβούλιον, θὰ συνταχθῇ τὸ προσύμφωνον. Μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ προσυμφώνου θὰ ζητήσῃ τὴν ἄρσιν βαρῶν. Θὰ ὑπάγῃ τὸ προσύμφωνον εἰς τὸ ὑποθηκοφυλακεῖον, θὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν εἰσηγητήν, ὁ ὁποῖος θὰ τὰ στείλλῃ εἰς τὸν διευθυντήν, ὁ ὁποῖος θὰ ἀρχίσῃ, νὰ ἐξετάζῃ τοὺς τίτλους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐξέπληξε εἶναι, ὅτι ζητοῦν τίτλους 30 ἐτῶν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιώτερον κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, εἶναι ὅτι νὰ μάθουν ἐὰν ἔχουν δικαίωμα, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξήλειψαν τὴν ὑποθήκην. Ἐπὶ παραδείγματι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐξήλειψε πρὸ 30 ἐτῶν μίαν ὑποθήκην, καὶ ζητεῖ νὰ μάθῃ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, ἐὰν εἶχε δικαίωμα ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, νὰ κάμῃ μίαν τοιαύτην ἐξάληψιν. Φαντασθεῖται λοιπὸν πόσαι δυσκολίαι παρεμβάλλονται, εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ λάβῃ ἕνα δάνειον. Ἀρκεῖ νὰ εἴπω, ὅτι ἕνας Κρής, ὁ ὁποῖος ἐζήτησεν ἕνα δάνειον, ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1928 ἀκόμη βασανίζεται νὰ τὸ πάρῃ, καὶ τοῦτο διότι εἰς κάθε διάμεσον σταθμὸν τὸ δικαιολογητικόν, κάθονται 2 καὶ 3 μῆνες, ὥστε ὁλόκληρος διετία πρέπει νὰ παρέλθῃ, διὰ νὰ πάρῃ τὸ δάνειον Αὐτὰ ὡς πρὸς τὰ ἀστικὰ δάνεια τὰ καὶ σπουδαιότερα. Καὶ τὰ ἀγροτικὰ δάνεια, θὰ ὑποστοῦν ὅλην αὐτὴν τὴν προγενεστέραν δοκιμασίαν. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι πρέπει νὰ ὑπάγῃ μία ἐπιτροπὴ ἐπὶ τόπου, διὰ ν’ ἰδῇ νὰ ὁρίζεται καλῶς τὸ κτῆμα, ἐὰν ἔχει συρματοπλέγματα καὶ τὸ σπουδαιότερον, ἐὰν εἶναι τὸ κτῆμα συνεχές. Εἰς τὴν Κρήτην ὑπάρχουν κτήματα καλλιεργημένα, ἀλλὰ δὲν εἶναι συνεχῆ, καὶ ἡ Τράπεζα ἀξιοῖ νὰ εἶναι συνεχῆ. Καὶ ἐψηφίσθη μὲν πρὸ ἡμερῶν ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν τίτλων, ἀλλὰ περὶ τοῦ ζητήματος τῆς συνεχείας τοῦ κτήματος, δὲν ποιεῖται μνείαν, καὶ μπορεῖ νὰ συμβῇ ἕνας κτηματίας, νὰ ἔχῃ κτηματικὴν περιουσίαν πολὺ μεγάλην καὶ νὰ μὴ ἔχῃ κτῆμα συνεχὲς 10 στρεμμάτων, καὶ ἑπομένως δὲν μπορῇ νὰ λάβῃ δάνειον. Ἀλλὰ συμβαίνει καὶ ἓν ἄλλο σπουδαιότερον ἀκόμη. Τὰ ὑποκαταστήματα τῶν Τραπεζῶν, μὴ γνωρίζοντα ὅλας αὐτὰς τὰς διατυπώσεις, στέλλουν τὰ δικαιολογητικὰ οὐχὶ πλήρη εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ λέγουν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ὅτι τὰ δικαιολογητικὰ τὰ ἐστείλαμε εἰς τὰς Ἀθήνας ἐν τάξει καὶ ὅταν ἔλθουν ἐδῶ κατασταλάζουν εἰς τὸν διευθυντήν, ὁ ὁποῖος τὰ ἐπιστρέφει εἰς τὸ ὑποκατάστημα, καὶ πάλιν ἔρχονται ἐδῶ καὶ πάλιν δὲν εἶναι ἐν τάξει, διὰ νὰ ἀναφέρω δὲ καὶ πρόσωπα, θὰ ἀναφέρω ἕνα κ. Σαρρῆ, ὁ ὁποῖος ἔχει ἔλθῃ τρεῖς φορὰς ἐδῶ, καὶ ἀκόμη δὲν πῆρε δάνειον, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν στέλλει κατάλογον μὲ λεπτομερεῖς ὁδηγίας εἰς τὰ ὑποκαταστήματά της, ὥστε οἱ διευθυνταὶ τῶν ὑποκαταστημάτων αὐτῶν, νὰ γνωρίζουν ποῖα χαρτιὰ ἀπαιτοῦνται, καὶ νὰ ὑποβάλλουν πλήρη τὰ δικαιολογητικὰ εἰς τὴν Κεντρικὴν Τράπεζαν, καὶ νὰ μὴ ἀναγκάζονται ὁ Α ἢ ὁ Β νά ἔρχεται τρεῖς φορὲς ἐπαναλαμβάνω, νά σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ κ. αὐτὸς Σαρρῆς ἀπὸ τὸν Μάρτιον ἔχει ἔλθῃ τρεῖς φορὲς καὶ δέν κατώρθωσε νά πάρῃ δάνειον. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργόν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νά καθορίσῃ τά δικαιολογητικά, τά ὁποῖα πρέπει νὰ ὑποβάλλουν οἱ αἰτοῦντες, ὥστε ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐξασφαλίζεται ἡ Τράπεζα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ δύνανται οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τὸ συντομώτερον, νὰ λαμβάνουν τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα δὲν τὰ ζητοῦν, διὰ νὰ διασκεδάσουν, ἀλλὰ τὰ ζητοῦν διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀγρῶν των. Ἐπίσης δὲ νὰ ὁπλίσῃ καὶ τὸ ἄρθρον 33, τὸ ὁποῖον καθορίζει πότε εἶναι κύριος ἑνὸς κτήματος κανείς, ὅταν ἐπὶ 10 συνεχῆ ἔτη τὸ ἔχει καὶ τὸ καρποῦται ἄνευ οὐδεμιᾶς ταραχῆς, ἵνα μὴ παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον νὰ βλέπωμεν ὑποβολὴν δικαιολογητικῶν ἐπ’ ἄπειρον, χωρὶς νὰ δύνανται οἱ ἄνθρωποι, νὰ λάβωσι τὸ δάνειον. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἀκόμη καὶ τὸ ἑξῆς. Ἄνθρωπος ἑκατομμυριοῦχος ἀπὸ τὴν πατρίδα μου ὑπέβαλλεν, αἴτησιν νὰ πάρῃ δάνειον ἀπὸ τῆς 10ης Ἰανουαρίου τοῦ 1928 500 λίρας, καὶ ἀκόμη δὲν τάς ἐπῆρε, διότι ἔχουν 5 φορὲς πάει καὶ ἐπιστρέφουν τὰ χαρτιά του εἰς τὰ Χανιά. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ περιορίσῃ μερικὰς ἀπαιτήσεις τῆς Τραπέζης, ὥστε νὰ διευκολύνεται ἡ κατάστασις.

§23Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρόκειται περὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης.

§24Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία εἶναι μέσα στὴν Ἐθνικὴ Τράπεζα.

§25Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρόκειται περὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης.

§26Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία εἶναι μέσα στὴν Ἐθνικὴ Τράπεζα.

§27Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ κάμω τὰς δεούσας συστάσεις.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ἐπερωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τὴν κατάστασιν τῶν δικαστικῶν φυλακῶν Πειραιῶς, καὶ διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ καταστήματος Πειραιῶς.

§29Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ περὶ συστάσεων ὑπὸ τὴν πλέον ἔντονον μορφὴν, διότι αἱ ὑποβληθεῖσαι ἰδιαίτεραι συστάσεις, ἀπέβησαν μάταιαι. Πρόκειται περὶ ἐνοικιάσεως καταστήματος διὰ τὸ εἰρηνοδικεῖον Πειραιῶς. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρακαλεῖται ἰδιαιτέρως νὰ κατέλθῃ εἰς Πειραιᾶ, ἵνα λάβῃ αὐτοπρόσωπον ἀντίληψιν, τῆς καταστάσεως τοῦ καταστήματος τοῦ εἰρηνοδικείου Πειραιῶς. Γνωρίζομεν βεβαίως ὅτι ὑπάρχουν λόγοι οἰκονομικοί, ἀλλὰ εἶναι περίεργον, ὅτι οἱ οἰκονομικοὶ αὐτοὶ λόγοι ὅταν πρόκειται δι’ ἄλλας ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐκπληροῦν τόσον ὑψηλὴν ἀποστολήν ὅσον ἡ δικαστικὴ ὑπηρεσία, ὑπερπηδῶνται μετὰ περισσῆς εὐκολίας, λ. χ. προκειμένου νὰ ἐνοικιασθῇ κατάστημα ἀστυνομικὸν εὑρίσκονται εὐκόλως τὰ καλλίτερα μέγαρα. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι ἀνθηρότερος ὁ προϋπολογισμὸς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ ἐὰν συγκρίνει κανεὶς τὰ ἀστυνομικὰ καταστήματα, ἰδίως τῆς νέας ἀστυνομίας πρὸς τὰ δικαστικὰ καταστήματα, θὰ εὕρῃ θλιβερὰ συμπεράσματα. Τὸ εἰρηνοδικειακὸν κατάστημα Πειραιῶς, εἰδικῶς, παρέχει τὴν εἰκόνα τρώγλης, ἄνευ ὑπερβολῆς. Ἐὰν τὸ ἐπεσκέπτετο καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἐπέσπευδε τὴν ἐνέργειαν νέας δημοπρασίας, διότι κατὰ τὴν τελευταίαν δημοπρασίαν δὲν παρουσιάσθη, παρὰ μόνον εἷς μειοδότης καὶ θὰ ἐφαίνετο εἰς τὸ μίσθωμα γενναιότερος, διὰ τὴν λύσιν ζητήματος τοσοῦτον χρονίσαντος. Ἐπίσης διὰ τὸ ζήτημα τῶν δικαστικῶν φυλακῶν Πειραιῶς συνιστῶ τὴν ἐπίσπευσιν τῆς λύσεως αὐτοῦ. Εἶναι καταπληκτικόν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1919, ἀφ’ ὅτου λειτουργεῖ τὸ πρωτοδικεῖον Πειραιῶς δὲν κατωρθώθη νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἔχουν ἐν τῷ μεταξὺ κατασκευασθῆ προχείρως, παρὰ τὸ πρωτοδικεῖον, τὸ κτίριον τοῦ ὁποίου ἔχει δωρηθῆ ἀπὸ τὸν δῆμον Πειραιῶς κρατητήρια τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπολύτως ἀκατάλληλα, διὰ προσωρινῶς κρατουμένους. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπελήφθη καὶ αὐτὸς ὅπως πάντες οἱ προκάτοχοί του καὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τὸ παρέπεμψεν εἰς μίαν ἐπιτροπήν, ὃ ἐστὶ τὸ παρέπεμψεν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Μετέσχον καὶ ἐγὼ αὐτῆς, ἀλλ’ αἱ ὑποδείξεις της συνδυασθεῖσαι πρὸς ἄλλας περὶ γενικῆς καὶ περὶ παγίας ἐπιστημονικῆς λύσεως τοῦ ζητήματος ἀκόμη μελετῶνται καὶ οὕτω κατωρθώθη καὶ πάλιν νὰ μείνῃ ἄλυτον καὶ ἐκκρεμὲς καὶ τὸ ζήτημα αὐτό.

§30Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι ἐξαιρετικὸν τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπεδείξατο διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ καταστήματος Πειραιῶς. Διότι πολλάκις τοιαύτας συστάσεις ἔκαμε πρὸς τὸ ὑπουργεῖον. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ἔσπευσε νὰ κάμῃ δημοπρασίαν. Δυστυχῶς ὅμως τὸ μίσθωμα ἦτο τόσον ὑψηλόν, ὥστε ὁμολογῶ, ὅτι ἔμεινα ἔκπληκτος· 50.000 δραχμὰς τὸν μῆνα.

§31Ν. ΑΒΡΑΑΜ. 20.000 δραχμάς.

§32Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁμολογῶ λέγω τὸ ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἐπέδειξεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς διὰ τὰ ζητήματα ταῦτα. Τὸ ὑπουργεῖον ὅμως τῆς Δικαιοσύνης εὑρέθη εἰς δύσκολον θέσιν, διὰ τὴν ἐξεύρεσιν οἰκήματος δι’ εἰρηνοδικειακὸν κατάστημα, διότι αἱ ἀπαιτήσεις τῶν ἰδιοκτητῶν ἦσαν ὑπέρογκοι· Ἔφθασαν νὰ ζητῶσιν εἴκοσι καὶ εἴκοσι πέντε χιλιάδας δραχμὰς μηνιαίως. Αὐτὰς τὰς ἡμέρας θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ δημοπρασία καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν Πειραιῶς τὸ ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν ὅπως ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουντζουρίδης παρακαλεῖ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν σχετικῶς μὲ τὸ γυμνάσιον Ναυπλίου.

§34Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Τὴν ἐπερώτησιν κατέθηκα, κατέθηκα, κατόπιν τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐπ’ ἐσχάτων εἰς τὸ Γυμνάσιον Ναυπλίου. Τὸ Γυμνάσιον Ναυπλίου ἐπ’ ἐσχάτων ἠρίθμησε τοιοῦτον ἀριθμὸν μαθητῶν, ὥστε καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κτιρίου καὶ τρόπου διδασκαλίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑπάρχον ὡς τοιοῦτον. Τὸ Γυμνάσιον τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον ἱδρυθὲν ἐν Ἑλλάδι κατὰ τῷ 1833. Ἀπὸ τοῦ ἔτους ἐκείνου τὸ κτίριον ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ὅπως ἐκτίσθη καὶ τελευταίως ἐτοποθετήθη εἰς αὐτὸ καὶ τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον οὕτω οἱ εἰς τὸ Γυμνάσιον καὶ Ἑλληνικὸν σχολεῖον ἤδη φοιτῶντες μαθηταὶ ἀνέρχονται εἰς 441. Τὰ δωμάτια τοῦ κτιρίου ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου οἱ μαθηταὶ συνέρχονται εἰς τὰς τάξεις ἀθρόως καὶ δὲν ἔχουσιν οὔτε θρανία, ἡ θέσις καὶ ἡ κατάστασις τοῦ κτιρίου δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπιτρέψουν ἐπὶ πλέον, μὲ τάς ἀξιώσεις τάς ὁποίας ἔχει σήμερον ἡ παιδαγωγική, τὴν παραμονὴν τοῦ Γυμνασίου εἰς τὸ κτίριον αὐτό. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κατόπιν τῆς ὑποβληθείσης ἐπερωτήσεώς μου εἶχε τὴν καλωσύνην ἀμέσως νὰ διατάξῃ, ἵνα ὁ γυμνασιάρχης ὑποβάλῃ ἔκθεσιν περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Γυμνασίου καὶ διέταξε τὸν σχολίατρον, ὅπως καὶ αὐτὸς ἐπισκεφθῇ τὸ Γυμνάσιον καὶ ὑποβάλῃ τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν. Κατόπιν τῶν ἐκθέσεων τούτων, αἱ δύο τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου διῃρέθησαν εἰς δύο τμήματα καὶ προσετέθησαν ἀκόμη δύο καθηγηταὶ εἰς τάς τάξεις αὐτάς. Ἀλλὰ ὀφείλω νά συστήσω παρακαλῶν τὸν κ. ὑπουργόν, ὅτι ἡ τοιαύτη γενομένη διαρρύθμισις δὲν εἶναι δυνατόν, νά ἐξυπηρετήσῃ πλήρως τὴν κατάστασιν εἰς τάς ἀνάγκας τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου καὶ τοῦ Γυμνασίου. Διότι ὡς ἀνέφερον οἱ μαθηταὶ ἀνέρχονται περίπου εἰς 500. Τὸ σχολεῖον εἶναι εἰς θέσιν ἀκατάλληλον καὶ βορεινόν, δὲν ἔχει προαύλιον, μὲ ἀποχωρητήρια εἰς τὴν κυρίαν εἴσοδον κείμενα καὶ ἐλεεινά, λόγῳ ἐλλείψεως χώρου καὶ ἀνεπαρκείας θρανίων, ὑποχρεοῦνται οἱ μαθηταὶ νά μεταφέρουν καθίσματα ἀπὸ τάς οἰκίας των.

§35Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διὰ θρανία δὲν μᾶς εἴπατε.

§36Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀρκετὸν κ. ὑπουργέ. Ἀλλά καὶ τά ὑπάρχοντα εἶναι προκατακλυσμιαῖα μὲ τά θρανία αὐτά οἱ μαθηταὶ γίνονται ραχητικοὶ καὶ φυματικοί. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἵνα ἐκφράσω τάς εὐχαριστίας μου πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὁ ὁποῖος ἔσπευσε νά λάβῃ μέριμναν, ἀλλὰ ἀφ’ ἑτέρου καὶ ἰδίως ἵνα συστήσω τοῦτο: Ἐάν σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νά ἐγκαινιάσῃ νέαν πολιτικὴν ἀνακαινίσεως τῶν σχολικῶν κτιρίων προτιμήσῃ τὸ Ναύπλιον, εἰς τὸ ὁποῖον τά σχολεῖα στεγάζονται εἰς τά φρούρια, ἐκεῖ ὅπου ἦσαν τζαμιά Τούρκικα. Φαντασθῆτε ὅτι ἔχομεν ἐν Ναυπλίῳ σχολεῖα εἰς τά δωμάτια τῶν ὁποίων δὲν εἰσέρχεται οὔτε ἀκτὶς ἡλίου. Ἐκεῖ μένουν τά παιδιά πρὸ καὶ μετὰ μεσημβρίαν ἐπὶ ὥρας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρά θά ἐξέρχωνται ἀπὸ τοιαῦτα κτίρια ὄχι μόνον ἀγράμματοι ἀλλὰ καὶ φυματικοί.

§37Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μὴν ἀμφιβάλλετε ὅτι διὰ τὴν πρώτην πρωτεύουσαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου θὰ λάβω μέριμναν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται πρὸς στιγμὴν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ σχέδιον νόμου.

§39Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 43, 44 καὶ 47 τοῦ Ν. Δ. τῆς 18 Ὀκτωβρίου 1925 περὶ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς». Πρόκειται κύριοι, περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν χωροφυλάκων κατόπιν τῆς ὑποσχέσεως τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις.

§40Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀναπληρώσεως τῶν ὡς γερουσιαστῶν ἐκλεγομένων καθηγητῶν τῶν πανεπιστημίων κλπ. ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῆς ἕδρας αὐτῶν». Παρακαλῶ, τὸν κ. Πρόεδρον, νὰ παραπέμψῃ ταχέως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν τὴν ὁποίαν παρακαλῶ, ὅπως τὸ χαρακτηρίσῃ ὡς ὑπηρεσιακὸν καὶ ψηφισθῇ εἰς μόνην συζήτησιν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων. Ὁ κ. Μουντζουρίδης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὸν Ἀρεοπαγίτην Παπαχατζῆν.

§42Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Τὴν παροῦσαν ἐπερώτησιν, κύριοι βουλευταί, εἶχον ὑποβάλλει εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν ἠδυνήθη νὰ συζητηθῇ, καθόσον ἡ Βουλὴ ἐκείνη διελύθη. Νομίζω, ὅτι πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ἐπαναφέρω πάλιν ταύτην εἰς τὴν Βουλήν, διότι τὴν παροῦσαν ἐπερώτησιν τὴν θεωρῶ ἰδιαιτέρας ἀξίας, καθόσον αὕτη ἀφορᾷ ἀνώτατον δικαστικὸν λειτουργὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἀπεδόθη καὶ διὰ τοῦ Τύπου καὶ δι’ ἀναφορῶν καὶ καταγγελιῶν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, κατηγορία βαρυτάτη, ὅτι ὁ ἀνώτατος οὗτος δικαστικὸς λειτουργὸς ἔδωσε ψευδῆ ὅρκον ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου καὶ ὅτι ἐνώπιον τῶν ἐφορειακῶν καὶ ἄλλων ἐπιτροπῶν τοῦ ἐνοικιοστασίου ἔδωσε ψευδεῖς δηλώσεις τῆς περουσίας του, ἵνα δι’ αὐτῶν ἀποφύγῃ τὰς συνεπείας τοῦ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου. Κατηγορήθη διὰ ταῦτα παρὰ τοῦ ἰδιώτου ἐκμισθωτοῦ του καὶ κατηγγέλθη καὶ διὰ τοῦ Τύπου καὶ δι’ ἀναφορῶν του εἰς τὴν Βουλήν. Ἐθεώρησα, λέγω, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἐπερώτησιν ταύτην σοβαρωτάτην, διότι, ἐὰν καταντήσωμεν, ἐὰν καταπέσωμεν, ὥστε καὶ οἱ Ἀρειοπαγῖται ἀκόμη νὰ προσέρχωνται καὶ νὰ δηλῶσι ψευδῶς καὶ ν’ ἀποκρύπτωσι χάριν ἰδιοτελείας τοὺς πόρους των καὶ τὰ εἰσοδήματά των πρὸς ζημίαν τοῦ Κράτους καὶ τῶν πολιτῶν, τότε πλέον δὲν ἀπομένει οὐδεμία ἐλπὶς εἰς τὸ Κράτος προαγωγῆς καὶ προόδου. Καὶ ἐὰν εἶναι λυπηρὸν τὸ ὅτι ἕνας ἀνώτερος δικαστικὸς λειτουργὸς ἀρεοπαγίτης προσῆλθεν διὰ ψευδῶν πιστοποιήσεων νὰ δηλώσῃ τὰ εἰσοδήματά του...

§43Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πότε ἔγινεν αὐτό;

§44Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, κ. ὑπουργέ, εἶναι τοῦ 1926, δὲν ἀφορᾷ ὑμᾶς.

§45Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐρωτῶ, διὰ τοῦτο, ἐρωτῶ, διὰ νὰ μάθω, ἐὰν ἐξεδόθη κανὲν βούλευμα.

§46Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἀμέσως. Ἐπὶ τῆς κατηγορίας αὐτῆς παρηγγέλθη ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου ἵνα ἐνεργήσῃ ἐξέτασιν... Καὶ ἐὰν εἶναι λυπηρόν, ὅτι ἕνας ἀρειοπαγίτης ἔδωσε ψευδῆ ὅρκον καὶ ψευδῶς ἐδήλωσαν τὰ ἔσοδά του πρὸς ἀποφυγὴν τῶν συνεπειῶν τοῦ νόμου, εἶναι ἐξ ἴσου λυπηρὸν καὶ λυπηρότατον, διότι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου καὶ σύμφωνα μὲ τὴν δικογραφίαν τὴν ὁποίαν ἔχω ἀνὰ χεῖρας, ὁ ἐνεργήσας τὴν ἐξέτασιν εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου προσεπάθησεν διὰ παντὸς τρόπου καὶ μέσου, ἂς μὴ ἐπιτραπῇ, νὰ εἴπω τὴν λέξιν, δικολαβικῶς...

§47Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ποῖος εἰσαγγελεύς;

§48Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Βάφας. Προσεπάθησε διὰ παντὸς τρόπου καὶ δικολαβικῶν ἐπιχειρημάτων, ν’ ἀπαλλάξῃ τῆς εὐθύνης τὸν ἐν λόγῳ ἀρεοπαγίτην. Ὁ ἐκμισθωτὴς ἐνήγαγεν τὸν ἀρεοπαγίτην κατὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1926 ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου ἰσχυριζόμενος, ὅτι ὁ ἀρεοπαγίτης ἐκ τῶν εἰσοδημάτων αὐτοῦ καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ συνοικούντων οἰκείων του εἶναι προφανῶς πλούσιος, συμφώνως δὲ μὲ τὸ ἐνοικιοστάσιον, ὅπως ἠξεύρετε, κ. ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, καλλίτερον ἀπὸ ἐμέ, ὢν τοιοῦτος δὲν ἀπηλλάσετο τῆς ἐπὶ πλέον αὐξήσεως πληρωμῆς ἐνοικίου ἔστω καὶ δημόσιος ὑπάλληλος. Ὁ ἀρεοπαγίτης κατόπιν τῆς αἰτήσεως ταύτης τοῦ ἐκμισθωτοῦ του κατέθηκεν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐπίσημον δήλωσιν τῶν ἐσόδων αὐτοῦ καὶ ἀπόντων τῶν μετ’ αὐτοῦ οἰκούντων μελῶν τῆς οἰκογενείας του. Καὶ κατὰ τὴν ἐπίσημον ταύτην δήλωσιν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου, τὴν ὁποίαν ἔχω ἀνὰ χεῖρας, ὁ ἀρεοπαγίτης ἐδήλωσεν, ὅτι συνολικῶς τὰ ἔσοδά του ἀνέρχονται εἰς 14.500 δραχμὰς μηνιαίως, δηλαδὴ «μισθὸς 9000. (ἀναγινώσκει). 1) Μισθὸς αὐτοῦ δραχμὰς 9.275, 2) μισθοὶ υἱοῦ του 3.223, 3) ἐνοίκιον οἰκίας του ἐν Καρύστῳ δραχμὰς 90, 4) ἐξ ἄλλων εἰσοδημάτων του δραχμὰς 1.900, τὸ ὅλον δραχμὰς 14.488. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπίσημος δήλωσις τὴν ὁποίαν κατέθηκεν ὁ ἐν λόγῳ ἀρεοπαγίτης ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου, ὑπογεγραμμένην παρ’ αὐτοῦ καὶ ἐπισήμως χαρτοσημασμένην. Καὶ ἐρωτᾶται εἶπεν τὴν ἀλήθειαν καὶ ἐδήλωσεν ἀληθῶς ὁ ἀρεοπαγίτης, διὰ τῆς δηλώσεως ταύτης ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου; Τοῦτο ἀκριβῶς θέτω ὑπ’ ὄψει ὑμῶν κύριοι βουλευταὶ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ κάμω τὴν ἐπερώτησιν, ἀδιαφορῶν, διὰ τὰ νομικὰ συμπεράσματα καὶ τὰ ἄλλα ἐπιχειρήματα, διὰ τῶν ὁποίων ἠθέλησεν ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, νὰ καλύψῃ τὴν ὑπάρχουσαν εὐθύνην τοῦ ἐν λόγῳ ἀρεοπαγίτου.

§49Χ. ΛΑΔΑΣ. Τί λέγει ἡ ἔκθεσις;

§50Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Μάλιστα, θὰ σᾶς τὴν διαβάσω. Ἄν καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὰ νομικὰ ἐπιχειρήματα τοῦ εἰσαγγελέως δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν περὶ τούτων δὲν θὰ ἤθελα ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Θέλω μόνον ν’ ἀποδείξω, ὅτι ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν κατέθηκεν ὁ ἀρεοπαγίτης ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐνώπιον τοῦ ἐφόρου, ὡς ἐπίσης καὶ τρίτη κατάθεσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐνώπιον τοῦ ἐφόρου, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ τρίτη κατάθεσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐνώπιον τοῦ πρωτοδικείου ἀλληλοσυγκρούονται καὶ ἀποδεικνύονται ψευδεῖς.

§51Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐπ’ αὐτῶν δὲν ἠσχολήθη καθόλου ὁ εἰσαγγελεύς;

§52Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἠσχολήθη καὶ προχωρῶν θὰ σᾶς εἴπω πῶς. Λοιπὸν οἱ ἀριθμοὶ τῶν ποσῶν τῶν εἰσοδημάτων του τοὺς ὁποίους κατέθηκεν ἐν τῇ εἰρημένῃ ἐπισήμῳ δηλώσει του ὁ ἀρεοπαγίτης δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, διότι λέγει, (ἀναγινώσκει). «Ἐξ εἰσοδημάτων 14.488 δραχμάς, ὡς ἀνέφερον ἀναλυτικῶς κατὰ μῆνα» ἐν τῷ φακέλλῳ ὑπάρχει βεβαίωσις τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Καρυστίας, ὁ ὁποῖος ἀπαντᾷ εἰς ἐμπιστευτικὸν ἔγγραφον τοῦ ἀντεισαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Χοϊδᾶ σχετικῶς μὲ τὸ ποσὸν τῶν εἰσοδημάτων τοῦ ἐν λόγῳ ἀρεοπαγίτου, ἀναφέρει ὁ εἰρημένος ἔφορος ὅτι (ἀναγινώσκει). «Κατὰ μὲν τῷ 1925–1926 ἔσοδα συνολικὰ τοῦ ἀρεοπαγίτου καὶ τῆς κυρίας του ἀνέρχονται εἰς 42.500 ἤτοι 3.541 κατὰ μῆνα, κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1926 –1927 τὰ ἔσοδα αὐτοῦ καὶ τῆς οἰκογενείας τοῦ ἀρεοπαγίτου τῆς ἐν Καρυστίᾳ περιουσίας του ἀνέρχονται συνολικῶς εἰς 54.200 δραχμὰς ἤτοι μηνιαίως 4.516 ἐνῷ εἰς τὴν ἐπίσημόν του δήλωσιν ὁ ἀρεοπαγίτης δηλοῖ, ὅτι εἶναι 1.900 δραχμαί. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ γνωρίζῃ κανεὶς τὴν νομικὴν ἐπιστήμην, οὔτε νὰ εἶναι εἰσαγγελεὺς τοῦ τοῦ Ἀρείου Πάγου, διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὴν εἰλικρίνειαν τῶν ἀριθμῶν τῆς παρούσης δηλώσεως. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὅτι ἐπεζήτησε διὰ τῆς δηλώσεως ταύτης νὰ μειώσῃ καὶ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ὅσων ἀναφέρει εἰσοδημάτων, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δημιουργήσῃ ἀπορίαν καὶ διὰ τὴν διανοητικότητα τοῦ ἀρεοπαγίτου εἶναι, τὸ ὅτι ἐπεζήτησε ν’ ἀποκρύψῃ τελείως ὁλόκληρον σειρὰν δανειστικῶν συμβολαίων του, περιουσίαν ἀνερχομένην εἰς 405 χιλιάδας δραχμῶν. Κατέθηκεν ἐπανειλημμένως δήλωσιν, κ. ὑπουργέ, δήλωσιν ἐπίσημον καὶ λέγει, ὅτι τὰ μόνα εἰσοδήματα αὐτοῦ καὶ τῶν συνοικούντων μελῶν εἶναι μηνιαίως 14.500 καὶ οὕτω ἀποκρύπτει δάνεια 405 χιλιάδων δραχμῶν, τῶν ὁποίων ἀντίγραφα ἐπίσημα τῶν ὑποθηκοφυλακείων καὶ τῶν συμβολαιογράφων ἔχω ἀνὰ χεῖρας. Καὶ ἰδοὺ ἔχω τὸ ὑπ’ ἀριθμόν:

Συνολικῶς δάνεια αὐτοῦ καὶ τοῦ υἱοῦ του πρὸς διαφόρους ἰδιώτας 405 χιλιάδας δραχμάς, τὰ ὁποῖα εἶχε τὴν ἀφέλειαν, ν’ ἀποκρύψῃ, διὰ ν’ ἀποφύγῃ τὴν νόμιμον πρὸς τὸν ἐκμισθωτήν του ἐπαύξησιν τῶν ἐνοικίων του. Καὶ ἔφθασεν εἰς ἀρεοπαγίτης εἰς τὸ σημεῖον νὰ κάμῃ ψευδῆ δήλωσιν καὶ πρὸς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον Ἀττικῆς, διὰ ν’ ἀποκρύψῃ καὶ ἐκεῖ τὴν περιουσίαν του. Ἀλλὰ δὲν ἔφθασε τό, ὅτι ὁ ῥηθεὶς ἀρεοπαγίτης ἀπέκρυψεν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἐνοικιοστασίου τὴν περιουσίαν του, δὲν ἔφθασεν, ὅτι μετέβαλε τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἐσόδων του, δὲν ἔφθασεν, ὅτι ἐδήλωσε ψευδῶς εἰς τὸν ἔφορον, ἔρχεται καὶ ἐνώπιον τοῦ προέδρου τῶν πρωτοδικῶν καὶ λέγει καὶ ἐκεῖ ψεύδη. Καὶ ἔρχομαι τώρα διὰ τὸν κ. Λαδᾶν εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἔχομεν λοιπὸν ἀφ’ ἑνὸς τὴν ἐπίσημον δήλωσίν του εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέφερε τὰ εἰσοδήματα, τὰ ἰδικά του καὶ τῶν συνοικούντων, ἔχομεν ἀφ’ ἑτέρου πιστοποίησιν τοῦ ἁρμοδίου οἰκονομικοῦ ἐφόρου Καρυστίας, ὁμοίαν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Ἀττικῆς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν ἐπίσημα πιστοποιητικά, διὰ τῶν ὁποίων ἐμφαίνωνται αἱ μισθοδοσίαι καὶ τὰ ἄλλα εἰσοδήματα. Δὲν χρειάζονται οὔτε μαθηματική, οὔτε νομικὴ ἐπιστήμη. Μία ἁπλῆ παραβολὴ καὶ μία ἁπλῆ σύγκρισις ἀποσαφηνίζει τὰ πάντα. Τὶ ἄλλα σᾶς χρειάζονται;

§53Χ. ΛΑΔΑΣ. Ζητῶ καὶ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, διότι ὁ ἐνεργήσας τὴν ἀνάκρισιν εἶναι ἄνθρωπος τυπικότητος καὶ ἐντιμότητος ἀφθάστου. Μοῦ κάνει δὲ ἐντύπωσιν πῶς εἰς τοιοῦτος ἀντεισαγγελεὺς ἐξέδωσε ἀπαλλακτικὸν πόρισμα μὲ τοιαύτας βαρυτάτας κατηγορίας, τὰς ὁποίας ἀνεφέρετε σεῖς ἀπὸ τοῦ Βήματος. Δι’ αὐτὸ φοβοῦμαι μήπως δὲν ἔφθασαν ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ στοιχεῖα εἰς τὸν ἐνεργήσαντα τὴν ἀνάκρισιν εἰσαγγελέα. Ἄλλως ἐὰν ὑπῆρχον τοιαῦτα στοιχεῖα ὑπ’ ὄψιν του δὲν θὰ κατέληγε εἰς ἀπαλλακτικὸν πόρισμα.

§54Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ εἴπω ἐὰν σύμφωνα μὲ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του, ὁ ἀπαλλάξας τὸν ἐν λόγῳ ἀρεοπαγίτην, ὁ εἰσαγγελεὺς κ. Βάφας ἔπρεπε νὰ τὸν ἀπαλλάξῃ. Ὁ ἐνεργήσας τὴν ἐξέτασιν κ. Βάφας, πρὸς τούτοις ἰσχυρίζεται, ὅτι κατὰ τὸν ὅρκον ποῦ ἔδωσεν ὁ ἀρεοπαγίτης εἶναι ἐν τάξει διότι ὡρκίσθη, λέγει, διὰ τὰ ἀτομικά του εἰσοδήματα.

§55Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐὰν εἶπεν τὰ εἰσοδήματα τὰ ἰδικά μου δὲν ἔχει καμμίαν εὐθύνην.

§56Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Δὲν θὰ ἠγνόει ὁ ἐν λόγῳ ἀρεοπαγίτης, ὅτι ὁ ὅρκος ἀφορᾷ τὰ εἰσοδήματα ὅλων τῶν μετ’ αὐτοῦ συνοικούντων οἰκείων του. Δὲν εἶναι δὲ ἐπιχείρημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι ἔδιδε τὸν ὅρκον ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα. Καὶ νομίζω ὅτι ὤφειλεν ἕνας ἀρεοπαγίτης νὰ ἠξεύρῃ ὅταν ἔδιδε τὸν ὅρκον του, ὅτι ἐβεβαίου τὰ εἰσοδήματα αὐτοῦ καὶ ὅλων τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας του, διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ τὸ ποσὸν τῶν 20 χιλιάδων δραχμῶν μηνιαίως. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἔκθεσις τοῦ εἰσαγγελέως —τὴν ὁποίαν δὲν θέλω ν’ ἀναγνώσω ὁλόκληρον διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλήν, καίτοι εἶχον ἐπ’ αὐτῆς, νὰ εἴπω πολλὰ — καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἔχει συνταχθῆ αὕτη καταδεικνύει, ὅτι ἐκ συναδελφικῆς ἴσως ἀλληλεγγύης προσπαθεῖ ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν ἀρεοπαγίτην τῆς βαρυτάτης εὐθύνης. Ματαίως ὅμως μεθ’ ὅσα καὶ ἂν προσπαθῇ νὰ δικαιολογήσῃ. Διότι καὶ τὸ ἐπιχείρημά του, ὅτι τὰ δανειστικὰ συμβόλαια δὲν τὰ ἀπέκρυψεν ἀπὸ αὐτόν, εἶναι ὄχι σοβαρόν, διότι πότε τὰ ἐφανέρωσεν εἰς αὐτόν; ὅταν ὁ ἰδιώτης ἐδημοσίευσεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, κατήγγειλε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ κατέφυγεν εἰς τὴν Βουλήν; Ἄλλως ὅσα ἐδήλωσα πρῶτον καὶ ἠναγκάσθη νὰ συμπληρώσῃ μετὰ τὸν δημιουργηθέντα θόρυβον παρὰ ἦσαν εἰλικρινῆ λέγει ἡ ἔκθεσίς του, ὅτι πολλὰ τοῦ ἐκμισθωτοῦ του, ἦσαν προφανῶς ἐλλειπῆ καὶ κατὰ συνέπειαν ψευδῆ. Καὶ ἐπὶ πλέον ὁ εἰσαγγελεὺς ἀποβλέπων εἰς τὸ νὰ περισώσῃ τὸν ἀρεοπαγίτην φθάνει εἰς τὸ σημεῖον νὰ λέγει ἐν τῇ ἐκθέσει του καὶ χονδροειδεῖς ἀνακριβείας. Διότι ἐνῷ εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ εἰσαγγελεὺς λέγει, ὅτι μερικὰ δανειστικὰ συμβόλαια ἔχουν ἐξοφληθῆ, ἡμεῖς ἔχομεν ἔγγραφα τὰ ὁποῖα λέγουν, ὅτι αὐτὰ ἀνενεώθησαν καὶ ἑπομένως δὲν ἐξωφλήθησαν. Εἶναι λοιπὸν ἀνακριβές, ὅτι ἐξωφλήθησαν. Ἔχω πιστοποιητικὸν τοῦ ὑποθηκοφύλακος Ἀθηνῶν, ὅτι τὰ συμβόλαια αὐτὰ ἀνανεώθησαν. Συνεπῶς δὲν ἐξωφλήθησαν καὶ ἑπομένως ὁ εἰσαγγελεὺς δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν τὴν ὁποίαν ἠδύνατο καὶ ἔπρεπε ν’ ἀνεύρῃ ἐνδελεχῶς, ἐφόσον μάλιστα ἐν προκειμένῳ ἦτο εὐκολώτατον ἐὰν ἠρώτα ἁπλῶς αὐτὸν τοῦτον τὸν ἀρεοπαγίτην περὶ τοῦ ἐὰν εἶχεν ἢ οὔ ἐξοφληθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πεισθῇ, ὅτι καὶ ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐνηργήθη ἡ ἐξέτασις καὶ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήθησαν, διὰ νὰ καλυφθῇ μία πρᾶξις κατὰ κοινὴν ἀντίληψιν τόσον κολάσιμος καὶ σοβαρά, τὸν ὑποχρεώνουσι νὰ μὴ ἀφήσῃ ταύτην ἐκκρεμοῦσαν εἰς βάρος τῆς δικαιοσύνης. Οἱ κ. κ. ἀρεοπαγῖται, θὰ ἔπρεπε, νὰ ἐνδιαφέρωνται ὄχι μόνον, διὰ τὸ προβάδισμα, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ ὅτι μεταξὺ των καταλέγεται εἷς ἀρεοπαγίτης διατελῶν ὑπὸ βαρυτάτην κατηγορίαν καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἔπρεπε μόνος του νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν δικαιοσύνην, διὰ νὰ ζητήσῃ ν’ ἀποδείξῃ τὴν ἀθωότητά του. Διότι ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῆς δικογραφίας καὶ ὡς ἀπέδειξα δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων ὁ ἀρεοπαγίτης ἀπέκρυψεν καὶ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ἐνώπιον τοῦ προέδρου τῶν πρωτοδικῶν καὶ ἐνώπιον τοῦ ἐνεργήσαντος τὴν ἐξέτασιν εἰσαγγελέως τὴν περιουσίαν του καὶ ὄχι μόνον ἀπέκρυψεν ὄχι μόνον κατέθηκε ψευδῆ δήλωσιν, ἀλλὰ καὶ ψευδῆ ἔδωκεν ὅρκον ἐν δικαστηρίῳ ἐξ ἰδιοτελείας. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καλεῖται νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του, ὅπερ ἐν προκειμένῳ δὲν εἶναι ἀμφίβολον. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, διὰ μίαν κοινωνίαν μεγαλύτερον καὶ χειρότερον κίνδυνον δικαστῶν ἰδιοτελῶν, καὶ ψευδομένων πρὸς βλάβην ἰδιωτῶν καὶ τοῦ Κράτους.

§57Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ κ. Πρόεδρε, ἠσχολήθην πολὺ διὰ νὰ ἀντιληφθῶ, διά τινα λόγον ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἔφερε τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ ἤδη ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου, δὲν ἔσπευδε τὴν καταγγελίαν αὐτήν, τὴν κατὰ μέλους τοῦ Ἀνωτάτου ἡμῶν Δικαστηρίου νὰ ἀποστείλῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον εἰσαγγελέα καὶ νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις, βεβαίως εἶχε δικαίωμα καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ ἐλέγξῃ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Τοιοῦτόν τι ὅμως ὡς ἀντελήφθητε ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς του, δὲν προέκυψε, διότι ὁ κ. συνάδελφος ὡμολόγησε δι’ ὅσων ἀνέφερε, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ἔσπευσε ν’ ἀποστείλῃ τὴν καταγγελίαν, τὴν κατὰ ἀρεοπαγίτου Παπαχατζῆ εἰς τὴν ἁρμοδίαν εἰσαγγελίαν διὰ τὴν ἀνάκρισιν. Μοῦ ἔκανε δὲ καὶ ἐντύπωσι ὅταν ἤκουσα, ὅτι καὶ ὁ ἀνακριτὴς Βάφας τοῦ ὁποίου ἡ ἐντιμότης καὶ ἡ τυπικότης, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀξία ἡ ἐπιστημονικὴ εἶναι ἀναμφισβήτητος ἔσπευσε νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἀνάκρισιν καὶ κατέληξεν εἰς πόρισμα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος. Τὸ πόρισμα δὲ τῆς ἀνακρίσεως τοῦ κ. εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ ἀρεοπαγίτου τούτου δεδομένου ἐκ τῆς δικογραφίας ἀπορῶ πῶς ὁ κ. συνάδελφος ἐπιμένει ἐπαναφέρων ἑκάστοτε τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἂν ὄχι ἄλλο, πάντως θίγει πρόσωπα ἀνώτατα τῆς δικαστικῆς ἱεραρχίας, κατὰ τῶν ὁποίων τοὐλάχιστον ἡ ὑπηρεσία μου καὶ ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω ἐπισήμως, οὐδὲν παράπονον ὑπηρεσιακὸν ἔχει. Εἰδικώτερον δὲ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἐφόσον ὑπάρχει ἀπόφασις ὁριστικὴ ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ ἀρεοπαγίτου κ. Παπαχατζῆ ἐκ μέρους τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν νομίζω ὅτι ἡ περαιτέρω συζήτησις εἶναι ἐπιτετραμμένον ἄνευ μειώσεως τοῦ κύρους τῶν δικαστικῶν αὐτῶν προσώπων καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐν γένει, ὁ ὁποῖος εἶναι ἁρμόδιος νὰ ἐπιληφθῇ καὶ ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Καὶ ἐὰν ἡ ὁμιλία τοῦ κ. συναδέλφου στρέφεται ἤδη κατὰ τοῦ κ. Παπαχατζῆ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πλέον λόγος ἐφόσον ὑπὲρ αὐτοῦ ἔχει μίαν ἀπόφασιν τοῦ εἰσαγγελέως ἐφετῶν. Ἐὰν γίνεται ἡ ἐπερώτησις, διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ ὑπηρεσία νὰ στραφῇ κατὰ τοῦ κ. Βάφα εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐνεργήσαντος δολίως, ὡς ἠθέλησεν νὰ παραστήσῃ ἢ πλημμελῶς ἢ χαριζόμενος εἰς τὸν διαχειρισθέντα τὴν ὑπόθεσιν κακῶς, τότε νομίζω, ὅτι ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσάγεται ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ δι’ ἐπερωτήσεως, δὲν μὲ ὑποχρεώνει νὰ πέμψω ἐντολὴν εἰς τὸ ἁρμόδιον ἄλλο δικαστικὸν πρόσωπον, διὰ νὰ στραφῇ καὶ κάμῃ ἀνακρίσεις κατὰ τοῦ κ. εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Θὰ ἦτο προσῆκον καὶ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ σώματος τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἀλλὰ καὶ χάριν τοῦ κ. συνάδελφου, ὁ ὁποῖος μετὰ περισσοτέρας προσοχῆς νομίζω, θὰ ἔπρεπε νὰ διεξαγάγῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, θά ἦτο προσῆκον νὰ ἐπεδίδετο μία ὡρισμένη καταγγελία εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἀναφέρουσα στοιχεῖα τοῦ δόλου ἢ τῆς πλημμελοῦς διεξαγωγῆς τῶν ἀνακρίσεων, ἐκ μέρους τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§58Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ κ. ὑπουργὲ δὲν ἤλεγξα τὸν σημερινὸν ὑπουργόν, οὐδὲ ἔκαμα κἂν ἐπερώτησιν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἦτο τρόπος ἄλλος νὰ φέρω τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τῆς κοινωνίας, διὰ νὰ σκυλιτεύσω ἕναν ἀνώτερον ὑπάλληλον ψευδόμενον καὶ ἀδικοῦντα.

§59Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διατὶ νὰ ἀπασχολήσητε τὴν Βουλὴν δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα, καὶ νὰ μὴ κάμητε μίαν καταγγελίαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἀναφέροντες τὰ στοιχεῖα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε, διὰ νὰ στραφῇ κατὰ τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου;

§60Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐλέγξω τὸν προκάτοχον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως. Ἐγὼ δὲν ἤθελον νὰ ἀδικήσω πρόσωπα οὐδὲ νὰ ἀποδώσω μομφήν τινα. Ἄλλως τε αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνω ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου, δὲν εἶναι παρὰ μία ἐπισημοτέρα καταγγελία ἀπὸ ἓν ἔγγραφον, καὶ ὠφείλει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπιληφθῇ, ἀμέσως καὶ ἐξετάσῃ, ἐὰν ὁ ἀρεοπαγίτης Παπαχατζῆς εἶπε ψέμματα, καὶ ἐὰν ὁ ἐνεργήσας τὰς ἀνακρίσεις ἔπραξε τὸ καθῆκόν του. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, καὶ οὕτω καταπίπτει καὶ στιγματίζεται ἡ δικαιοσύνη, διότι ἐνῷ ψεύδεται καὶ ψευδορκεῖ εἷς ἀρεοπαγίτης, καὶ ἐνῷ καταχρᾶται τοῦ ἀξιώματός του εἷς εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, μένουσι μακαρίως ἀνενόχλητοι καὶ ἀσύδοτοι. Ἠκούσθη ὅτι ὁ κ. εἰσαγγελεὺς εἶναι τυπικότατος καὶ ἐντιμότατος. Αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἐμπράγματον ἀπόδειξιν τῆς παρούσης ὑποθέσεως. Πᾶς τις εἶναι εἰλικρινὴς μέχρι τῆς ἀποδείξεως, ὅτι δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν προσωπικὴν ἀφορμήν. Ἠπόρησα δὲ ὅτι ἀπεδόθη καὶ μομφὴ εἰς ἐμὲ ἀντὶ νὰ μοῦ δοθοῦν συγχαρητήρια, διότι ἔρχομαι ἐγὼ ὁ ὁποῖος δὲν εἶμαι καὶ νομικός, νὰ φέρω εἰς φῶς πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ καλύπτονται χάριν τῆς κοινωνίας καὶ τῆς δικαιοσύνης. Δὲν διατυπώνω αἰτίασίν τινα κατὰ τῆς νομικῆς ἱκανότητος τοῦ εἰσαγγελέως. Καταγγέλω ἀπὸ τοῦ Βήματος τὸν εἰσαγγελέα καὶ τὸν ἀρεοπαγίτην, διὰ κατηγορηματικὰς ρητὰς σαφεῖς καὶ πράξεις. Τὰ ὀνόματα δὲν παίζουν κανένα ρόλον πρὸ τῶν ἀποδεικνυομένων πράξεων. Τὸ ὅτι ἐπειδὴ εἶπεν ὁ κ. Βάφας, ὅτι ὁ κ. Παπαχατζῆς εἶναι ἀθῶος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἄλλως τοῦτο εἶναι τὸ ἀκατανόητον καὶ ἀποτελεῖ μωρίαν, ἀφοῦ ἐδῶ ὑπάρχουν ἔγγραφα ἐπίσημα ἀντιθέτως πρὸς τὰς ρήσεις τοῦ εἰσαγγελέως βεβαιοῦντα ταῦτα κ. ὑπουργέ. Ἀναγνώσατέ τα. Δὲν ἀντιλέγω πρὸς τὰ ἄρθρα ἅτινα παρατάσσει ὁ κ. εἰσαγγελεὺς ἐν τῇ ἐκθέσει του, διότι δὲν εἶμαι νομικὸς καὶ οὔτε ἄλλως τε μὲ ἐνδιαφέρουν ἐν προκειμένῳ. Ἐγὼ ἐν προκειμένῳ σᾶς ἀναφέρω γεγονότα μὴ χρήζοντα νομολογίας. Ἔχω ἐπίσημον δήλωσιν τοῦ ἀρεοπαγίτου ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδήλωσεν ὅτι τὸ μηνιαῖον εἰσόδημά του ἀνέρχεται εἰς 14.588 δραχμάς. Ἡ δήλωσις αὕτη ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ἐδῶ ἐν τῷ φακέλλῳ ἐγγράφων ἐπισήμων ἀρχῶν καὶ δανειστικῶν συμβολαίων, ἐλέγχεται ἐξωφθάλμως ψευδής. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα καὶ περὶ τούτου ἁπλούστατα πρόκειται. Ἀπέκρυψεν ὁ ἀρεοπαγίτης 405 χιλιάδας δραχμῶν περιουσίαν ἣν εἶχεν εἰς δάνεια, ὡς ἐπίσης καὶ ἄλλα εἰσοδήματά του ἐκ τῆς ἐν Καρύστῳ περιουσίας του κλπ. Ἔχω ἐπίσης ἕνα πόρισμα τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐνεργήσαντος ἐξέτασιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ εἰσαγγελεὺς προσπαθεῖ νὰ σώσῃ τὸν ἀρεοπαγίτην. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἤθελον ν’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. ὑπουργός. Ἐγὼ δὲν ἐπερώτησα τὸν κ. ὑπουργὸν οὐδὲ στρέφεται ἡ ἐπερώτησίς μου ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, διὰ γεγονότα τοῦ 1926. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ φέρω ἐπισημότερον τὴν ὑπόθεσιν, ἵνα τὴν ἀνασύρω ἐκ τῶν ἀρχείων καὶ ἐξαναγκασθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιληφθῇ αὐτῆς, ὡς πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ χάριν τοῦ γοήτρου τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἵνα ἀποδείξῃ, ὅτι οὐδεὶς ἐν τῷ Κράτει εἶναι ἀσύδοτος ὅσον καὶ ἂν κατέχει οἱονδήποτε ἀξίωμα περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ὑπουργοὶ κ. κ. Γ. Μαρῆς, Α. Καραπᾶνος καὶ Π. Βουρλούμης, ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Δανίας ὑπογραφείσης ἐν Βερολίνῳ τὴν 28 Αὐγούστου 1928 συμβάσεως ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας». Οἱ αὐτοὶ κ. κ. ὑπουργοί, ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας συμφωνίας, περὶ ἑνοποιήσεως τοῦ δασμοῦ τῶν κλωστῶν ἐκ βάμβακος κλάσεως 220αʹ καὶ 220βʹ, περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ αὐξήσεως πιστώσεων ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν». Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν συναινῇ νὰ ψηφισθῶσι διακοπτομένων τῶν ἐπερωτήσεων μερικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν συζήτησιν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, ἐὰν δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι θὰ ψηφισθοῦν μόνον ὅσα δὲν ἔχουν ἀντίρρησιν.

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 νομοθετικοῦ διατάγματος «περὶ νοσηλείας τῶν ἐν ἀποστρατείᾳ ἀξιωματικῶν ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς νοσοκομείοις». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 τοῦ Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας δημοσίων ἔργων κειμένων διατάξεων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ ἐπιβολῆς κοινοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν πωλουμένων ζώων, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐν ἐπισκοπῇ τῆς κοινότητος Ἀγουρίων τελουμένης ἐμποροπανηγύρεως». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἐπιδομάτων, διακριτικῶν σημείων, εἰδικότητος, τροφοδοσίας καὶ ἀδειῶν τῶν ὑπηρετούντων ἐπὶ τῶν ὑποβρυχίων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20 Ἰουλίου 1925 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως πινάκων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀπαγορεύσεως χρησιμοποιήσεως πηληκίου κλπ, κατὰ τὰ ἐν τῷ στρατῷ ὑποδείγματα». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Φεβρουαρίου 1926, αʹ) περὶ ἀμνηστείας ἀδικημάτων τινων, βʹ) ἀναστολῆς διώξεως ἀδικημάτων τινων καὶ ἐκτελέσεως ποινῶν, γʹ) ἀναστολῆς ποινῶν προσωρινῆς ἀπολύσεως καὶ χάριτος, δʹ) καθορισμοῦ τοῦ ἐκτιτέου μέρους ἀνασταλείσης ποινῆς, εʹ) αὐθεντικῆς ἑρμηνείας κλπ. ἄρθρων τινων τοῦ νόμου καὶ Ϛʹ λαθρεμπορίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Ἰανουαρίου 1912 Ν. Δ. περὶ ἐγγραφῆς ἐκτάκτων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1925– 1926». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1926– 1927». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 9 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ προσθήκης εἰς τὸν πίνακα τῶν κατασκευαστέων ὁδῶν τοῦ νόμου 1074». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ ἐκτελέσεως ἐξυγιαντικῶν ἔργων Δυτικῆς Μεσσαρᾶς Κρήτης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ., περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ., περὶ προσθήκης 10ου τμήματος μονίμων ὁδοστρωμάτων εἰς τὴν διεύθυνσιν δημοσίων ἔργων τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ αὐξήσεως τελῶν ἐπὶ ἠλεκτρικῶν μετρήσεων ἐλέγχου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου 3183». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ., περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Φεβρουαρίου 1926 Ν. Δ., περὶ τοῦ εἰς τὸ δημόσιον πληρωτέου φόρου ὑπερτιμήματος ἐν Θεσσαλονίκῃ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ., περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανώσεως τοῦ Ε. Μ. Πολυτεχνείου κειμένων διατάξεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Αὐγούστου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐφαρμογῆς διατάξεων τοῦ νόμου 2166 εἰς τὰς καταργηθείσας γενικὰς διοικήσεις». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Φεβρουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως θέσεων ἐν τῷ Ἐθνικῷ Μετσοβίῳ Πολυτεχνείῳ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ., περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανώσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβείου Πολυτεχνείου κειμένων διατάξεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927, περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 30 Δεκεμβρίου 1925, περὶ παροχῆς συνδρομῆς εἰς τὸν σύλλογον συναυλιῶν Ἀθηνῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ., περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 23)9)1923 Ν. Δ., περὶ καθορισμοῦ τῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως εἰς ξένους ὑπηκόους διὰ διαιτησίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ χορηγήσεως πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 158.295.10 εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς πληρωμὴν ἀνειλημμένης ὑποχρεώσεως δραχμῶν 2.500.000, πρὸς τὸ Βασίλειον τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ., περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1926 Ν.Δ., περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 146 περὶ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησις, ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως συμπληρωματικῆς συμβάσεως, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσσου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησις, ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ τροποποιήσεως συναφθείσης συμβάσεως μελέτης καὶ κατασκευῆς τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ Γυθείου, Ἀρεουπόλεως εἰς Σκουτάριον διὰ Γερανοῦ καὶ Διχόβης». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησις, ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ καταργήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 9)17 Ἰουλίου 1926, περὶ παραχωρήσεως διὰ συμβάσεως ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ὑδρεύσεως καὶ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεως Γυθείου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησις, ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ συγχωνεύσεως τῶν γραφείων ὑποθηκῶν καὶ μεταγραφῶν Πειραιῶς, εἰς ἓν ἑνιαῖον γραφεῖον καὶ μετατροπῆς αὐτοῦ εἰς ἔμμισθον». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησις, ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ κυρώσεως τῆς διεθνοῦς ὑγειονομικῆς συμβάσεως Παρισίων τῆς 21 Ἰουνίου 1926». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ κατηγορίας καὶ διώξεως ὑπουργῶν καὶ ὑφυπουργῶν τῆς δικτατορίας διὰ κοινὰ ποινικὰ ἀδικήματα».

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἐὰν θέλῃ νὰ στέρξῃ ὅπως τὸ ὑπ’ ἀριθ. 45 τῆς νομοθετικῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ κατηγορίας καὶ διώξεως ὑπουργῶν, καὶ ὑφυπουργῶν τῆς δικτατορίας διὰ κοινὰ ποινικὰ ἀδικήματα, ἐὰν στέρξῃ, δηλαδὴ ὅλη ἡ Βουλή, νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ τὴν προσεχῆ Παρασκευήν. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις εἰς τοῦτο, τότε θὰ ζητήσω νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις εἰς τὴν συνεδρίασιν τοῦ προσεχοῦς Σαββάτου.

§69Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ναί, ἐπειδὴ ὅμως εἶναι καί τινες ἐπερωτήσεις σοβαραί, ὄχι τὸ Σάββατον, ἐφ’ ὅσον ἡ ψήφισις νομοθετικῆς ἐργασίας γίνεται καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν.

§70Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι τόσον ὑπερπληρωμένη ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ θυσιάσωμεν μίαν ἡμέραν.

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε μετὰ τὸ γεῦμα κάμνομεν εἰδικὴν συζήτησιν.

§72Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν προσεχῆ Δευτέραν.

§73Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπειδὴ συμβαίνει εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, νὰ καταναλίσκεται ἀρκετὸς χρόνος, ἂς γίνῃ τὸ Σάββατον ἡ συζήτησις, ἀλλὰ νὰ μὴ γίνῃ ἄλλη νομοθετικὴ ἐργασία.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίζεται πρὸς συζήτησιν τῆς προτάσεως, «περὶ κατηγορίας καὶ διώξεως ὑπουργῶν καὶ ὑφυπουργῶν τῆς δικτατορίας, διὰ κοινὰ ποινικὰ ἀδικήματα ἡ συνεδρίασις τοῦ προσεχοῦς Σαββάτου.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ Σάββατον θὰ εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα, καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία ἐὰν προφθάσωμεν.

§76Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ μὴ καταναλωθῇ ἡμέρα ἐπερωτήσεων δι’ αὐτὴν τὴν πρότασιν. Τὸ Σάββατον νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις αὐτή, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχουν τὴν διάθεσιν νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἐπερωτήσεις, ἀλλὰ μόνον νομοθετικὴν ἐργασίαν νὰ μὴ κάμωμεν.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν πρότασιν οἱασδήποτε ἐπερωτήσεως, θὰ παρακαλέσωμεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν μὲ τὴν σειράν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε πρῶτον νὰ γίνῃ ἡ πρότασις τῆς προτάσεως. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§79Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς τῶν Θρησκευμάτων καὶ Ἐσωτερικῶν, ἂν θὰ ἔστεργον νὰ προταχθῇ αὐτὴ ἡ ἐπερώτησις λόγῳ τῆς φύσεώς της.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις δέον νὰ συζητηθῇ ἀπὸ 10 βουλευτάς. Ὁ κ. Αἰλιανὸς μόνος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν πρότασιν.

§81Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει ἀντίρρησιν ἡ Κυβέρνησις.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφωνεῖτε κ. ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, καὶ σεῖς κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις περὶ οὐνιτῶν τοῦ κ. Αἰλιανοῦ;

§84Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι!

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι!

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν συναινεῖ. Ἡ ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων συζήτησις θὰ γείνῃ κατὰ τὴν σειρὰν τῆς Ἡμερησίας διατάξεως. Ὁ κ. Μακκᾶς ἐπερωτᾷ τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς τῆς κοινωνικῆς Προνοίας, Συγκοινωνίας καὶ Ἐσωτερικῶν, καὶ τὸν ὑφυπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς, ποίαν κατήρτισαν συστηματικὴν πολιτικήν, ἐξυγιάνσεως καὶ δημοτικῆς διαρρυθμίσεως τῆς πόλεως Ἀθηνῶν.

§87Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ ἰδίως ὁ Ἀθηναϊκός, ἀπὸ χιλιετηρίδων ὁλοκλήρων, ὑπεβλήθη εἰς πλείστας δοκιμασίας καὶ ὑπέστη πολλὰς καταστροφάς. Ἐκ τῶν περιπετειῶν ὅμως αὐτῶν εὐτυχῶς ἐξῆλθεν ἀλώβητος. Ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει, μία νίκη τὴν ὁποίαν πάντοτε ἦρεν, ἦτο ἡ νίκη ἡ βιολογική. Βιολογικῶς πάντοτε ἐπεκράτησεν, ἐπέζησεν, καὶ ἐπιφυλάξας τὸ μέλλον καὶ τὰς ἐλπίδας του, διήνυσε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἀπεκλήθη «Ἑλληνικὸν θαῦμα». Ἡ βιολογικὴ ὅμως αὕτη νίκη τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὀφείλεται ἀναμφισβητήτως εἰς τὴν φυσιολογικήν του ἰδίως ἐπικράτησιν, ἀπέναντι εἰς τὰς πλέον ἀντιξόους καὶ βαρβάρους συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἕνεκα τοῦ ζυγοῦ ἔζη. Κατώρθωσε δηλαδὴ νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ περιφρουρήσῃ τὴν ὑγείαν του. Οἱ κυβερνῆται λοιπὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, εἶναι προφανὲς ὅτι ἔχουν σαφές, ὅτι ἔχουν ἐπιτακτικὸν καθῆκον, τὴν ὑγείαν αὐτὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, διὰ παντὸς τρόπου νὰ περιφρουρήσουν καὶ νὰ κατοχυρώσουν. Εἶναι ὅμως ἐξ ἄλλου ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἀπό τινων ἐτῶν ἡ ἐμπιστοσύνη ἡμῶν ἐπὶ τῆς ἀποτελεσματικότητος μετὰ τῆς ὁποίας οἱ Κυβερνῆται τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, κατώρθωσαν νὰ ἐξασφαλίσουν τοὺς ὅρους τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἐμειώθη. Καὶ ἀπόδειξιν τούτου μᾶς παρέχει δυστυχῶς, ἡ πανδημία ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὑπέστη ὁ Ἑλληνικὸς καὶ ἰδιαίτατα ὁ Ἀθηναϊκὸς Λαὸς κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, ἐπιδημία ἡ ὁποία εἶχε τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ὅλοι γνωρίζετε. Κατὰ μὲν τὴν στατιστικὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑφυπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς, τὸ ποσοστὸν τῶν ἀσθενησάντων συνεπείᾳ τῆς ἐπιδημίας τοῦ δαγγείου, ὑπῆρξε 82–83%, κατὰ μίαν ἄλλην στατιστικὴν τοῦ νομιάτρου Ἀττικοβοιωτίας, τὸ ποσοστὸν τῶν ἀσθενησάντων ὑπῆρξεν ἀκόμη μεγαλύτερον φθάσαν τὰ 90% περίπου. Ὁπωσδήποτε παρέστημεν θεαταὶ ἑνὸς βαθυτάτου καὶ γενικοῦ θερισμοῦ τῆς ὑγείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὁ ὁποῖος ναὶ μὲν δὲν ἔφθασε μέχρι τοῦ νὰ ἔχῃ θανατηφόρα ἀποτελέσματα, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος ἐμβάλλει εἰς σκέψεις διὰ τὸ μέλλον αὐτὸ τοῦτο τῆς ὑπάρξεώς μας. Ὁ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μετακληθείς, καὶ ὑπὸ τῆς Κ.Τ.Ε. ἀποσταλεὶς ἐνταῦθα πρὸ ὀλίγων μηνῶν κατὰ τὴν ἐπιδημίαν τοῦ δαγγείου κ. Μάκεντζι, ἐδήλωσε κατὰ τρόπον κατηγορηματικόν, ὅτι «ἡ παροῦσα κατάστασις τῶν Ἀθηνῶν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ὑγιεινῶν αὐτῆς συνθηκῶν, εἶναι πολὺ κακή, καὶ ἡ παροῦσα ἐπιδημία μόνον ἐὰν καταλήξῃ εἰς ὡρισμένας ὑγειονομολογικὰς βελτιώσεις τῆς πόλεως, θέλει ἀποβῇ ἀληθινὴ εὐλογία. Εἶναι εὐτύχημα, προσέθεσε ὁ κ. Μάκενζι, ὅτι τὸ ἀναγκαῖον μάθημα δὲν ἐδόθη ἀπὸ μίαν χολέραν, καὶ ἀπὸ μίαν πανώλην, ἀλλ’ ἀπὸ μίαν τόσον ὀλίγον θανατηφόρον ἀσθένειαν ὅπως ὁ δάγκειος». Καὶ ὁ κ. Μάκενζι προσέθεσεν ἀκόμη: «Ἐὰν δὲν ἀρχίσουν καὶ δὲν συνεχισθοῦν, τελειωτικὰ καὶ ἐκτεταμένα μέτρα, πρὸς βελτίωσιν τῆς ὑγιεινολογικῆς καταστάσεως, πρὸ πάντων ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑπονόμους καὶ τὴν καταστροφὴν τῶν σκουπιδιῶν, μέγας κίνδυνος εὐρυτάτων ἐπιδημιῶν θὰ ἀπειλῇ διαρκῶς τὴν πόλιν». Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κ. Μάκενζι ἐτόνισε τὴν ἀπαραίτητον αὐτὴν ἀνάγκην τῆς λήψεως σπουδαιοτάτων μέτρων, πρὸς πρόληψιν τῆς ἐπαναλήψεως τοῦ κακοῦ, ἔκτοτε παρῆλθον 4 καὶ πλέον μῆνες. Καὶ ἐν τούτοις εἰς τὸ προσφάτως ἐν Καΐρῳ γενόμενον συνέδριον τῆς Ὑγιεινῆς, ὁ Ἕλλην ἀντιπρόσωπος ἐξέφρασε τὸν φόβον του, ὅτι «οἱ κρατοῦντες ἐλαττωματικοὶ ὅροι καθαριότητος, καὶ ἡ ἀμεληθεῖσα ἐξολόθρευσις τῶν κωνώπων, ἐγκυμονοῦν κινδύνους νέας ἐπιδημίας δαγκείου». Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἡ ἀπαισιόδοξος αὐτὴ πρόβλεψις τοῦ Ἕλληνος ἀντιπροσώπου εἶναι ὑπερβολική. Ἐν τούτοις ὅμως νομίζω, ὅτι ἡ ἔκτασις τοῦ κινδύνου εἶναι πάντοτε τόση, ὥστε δικαιολογεῖται μία ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἔχει φυσικὰ τὸν χαρακτῆρα μιᾶς σειρᾶς ἐρωτήσεων μᾶλλον, μιᾶς σειρᾶς συστάσεων καὶ ἴσως μιᾶς σειρᾶς ἀποριῶν καὶ μόνον. Διότι πιστεύω ὅτι συγχρόνως ἡ πηγὴ τοῦ κακοῦ εἶναι τόσον πολύπλοκος, καὶ ἡ συμφορὰ ὀφείλεται εἰς τόσον πολυδαιδάλους αἰτίας, ὥστε χρειάζεται μία νέα ἐξέτασις τοῦ ζητήματος, περὶ τοῦ ὁποίου μάλιστα θὰ λάβω τὸ θάρρος, νὰ ζητήσω μερικὰς συγκεκριμένας ἀπαντήσεις, ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ἀξιοτίμους κ. ὑπουργούς. Ἐν πρώτοις, κύριοι βουλευταί, τὶ λέγουν αἱ στατιστικαί; Μᾶς συνεκλόνησαν πρὸ ὀλίγων μηνῶν στατιστικαὶ σχετικαὶ μὲ τὴν ἀσθενικότητα τῶν κληρωτῶν, τῆς πρὸ ὀλίγων μηνῶν κληθείσης κλάσεως, κατὰ τὰς ὁποίας στατιστικὰς τὰ 43% ἐξ αὐτῶν ἦσαν ἀνίκανοι νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὸν στρατόν. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται κύριοι βουλευταί, διατὶ συνεκινήθημεν, διατὶ συνεκλονίσθημεν ἀπὸ τὰς στατιστικὰς ταύτας, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀπὸ 7ετίας, ἀπὸ 8ετίας, ὅλαι αἱ στατιστικαὶ βρίθουν κυριολεκτικῶς, ἐκ τῶν πλέον ἀπαισιοδόξων πιστοποιήσεων; Καὶ ἀφοῦ ἔχομεν μερικοὺς βασίμους ἀριθμούς, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ τοὺς ἀναπτύξω, καὶ τοὺς σημειώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸ 1921 δηλαδὴ πρὸ ἀκόμη τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς, πρὸ ἀκόμη τῆς συρροῆς τόσων ἑκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων, ἡ θνησιμότης εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶχε φθάσει τὰ 17%, δηλαδὴ ἦτο ὑπερβολική. Εἰς τὸν νομὸν Ἀττικοβοιωτίας εἶχε φθάσει τὰ 18.6%, εἰς τὰς Ἀθήνας τὸ 18.9% ο, εἰς τὸν Πειραιᾶ τὸ 19.6%. Εἰς τὸν στρατὸν τὸ 1924 ἡ νοσηρότης ἔφθασεν τὰ 70% ἀντὶ 11% εἰς τὸν Γαλλικὸν στρατὸν, ἡ δὲ θνησιμότης 9%, ἀντὶ 2% εἰς τὴν Γαλλίαν. Ὁ στρατός μας καὶ δυστυχῶς πρόκειται περὶ ἀληθείας, —ἀντλῶ τὰς πληροφορίας μου ἀπὸ ἀνώτατον στρατιωτικὸν τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ—ὁ στρατός μας θεωρεῖται ὡς πηγὴ φυματιώσεως, διότι ἐξέρχονται ἐξ αὐτοῦ ὑπὲρ τὰς 5.000 φυματικοὶ κατ’ ἔτος ὑπὲρ τοὺς 200 συφιλιδικοὶ καὶ 15.000 ἑλονοσοῦντες. Εἶναι ἄλλωστε τραγικὸν νὰ σκέπτεται κανεὶς, ὅτι οἱ στρατωνιζόμενοι στρατιῶται ζοῦν καθεὶς εἰς 7–10 κυβικὰ μέτρα ἀέρος, ἀντὶ τῶν 20 τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν αἱ στοιχειώδεις ὑγειονομικαὶ συνθῆκαι. Εἰς δὲ τὰ σχολεῖα μας δυστυχῶς ἡ κατάστασις εἶναι ἐπίσης οἰκτρά. Ἀνεκοινώθη τὴν 6ην Δεκεμβρίου 1927 ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐπὶ 123.000 μαθητῶν ἐξετασθέντων, οἱ 54.000 εὑρέθησαν πάσχοντες, δηλαδὴ τὰ 44% καὶ ἐπὶ 2300 διδασκάλων οἱ 1100 εὑρέθησαν φυματικοὶ ἢ ψυχοπαθεῖς, δηλαδὴ 47%. Ἐκ τῶν σχολείων μόλις τὰ 39% κρίνονται ὑγιεινά, τὰ 26% θεωροῦνται μειονεκτικά, καὶ τὰ 35% στιγματίζονται ὡς ἀπολύτως ἀνθυγιεινά, εἰς δὲ τὰς ἐργατικὰς κατοικίας ἡ κατάστασις εἶναι ἐπίσης θλιβερά. Κατὰ μίαν πρόσφατον στατιστικὴν εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ μόνον τὰ 75% ἐξ αὐτῶν ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἕνα καὶ μόνον δωμάτιον, τὰ 90% εἶναι παλαιά, τὰ 82% δὲν ἔχουν παράθυρα, καὶ τὰ 83% χαρακτηρίζονται ἐπισήμως, ὡς μὴ ὑγιεινά. Καὶ ἡ κατάστασις εἶναι παρομοία καὶ ἐν Πειραιεῖ. Αὐτὰ λέγουν αἱ στατιστικαὶ αἱ ὁποῖαι προσθέτουν δυστυχῶς καὶ ἄλλα πιστοποιητικὰ τῆς ἀξιοθρηνήτου ἀθλιότητος. Κατὰ μίαν δημοσιογραφικὴν ἔρευναν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν πρὸ ὀλίγων μηνῶν ὁ κ. Σπῦρος Μελᾶς εἰς τὸ «Ἔθνος», διὰ κάθε κάτοικον τοῦ λαοῦ, ἀναλογοῦν κατὰ μέσον ὅρον εἰς τὰς Ἀθήνας μόνον 2, 3, τὸ πολὺ 5 κυβικὰ μέτρα ἀέρος, ἀπέναντι τῶν 20 τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα ἀπὸ ὑγιεινῆς ἀπόψεως. Τὰ δὲ δωμάτια αὐτὰ τὰ ἐνδιαιτήματα, αἱ τρῶγλαι δικαίως ἐχαρακτηρίσθησαν, ὡς οἱ προθάλαμοι τοῦ νεκροταφείου. Τοῦτο ἄλλωστε ἐξηγεῖται εὐκόλως, χάρις εἰς μίαν πρόσφατον στατιστικὴν τοῦ ἁρμοδιοτάτου κ. Πράτσικα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ 1914 μέχρι τοῦ 1926, ἀνεξαρτήτως τῆς συρροῆς τῶν προσφύγων, ὁ γηγενὴς καὶ μόνον πληθυσμὸς τῶν Ἀθηνῶν ηὔξησεν κατὰ 136%, ἐνῷ αἱ κατοικίαι ηὔξησεν μόνον κατὰ 30%. Μέσα εἰς αὐτὸν τὸν θανατηφόρον συνωστισμὸν ζῇ καὶ ἐνδιαιτᾶται ὁ Ἕλλην. Ἀλλὰ καὶ πῶς τρώγει; Ὁ ἴδιος ὁ κ. Πράτσικας προῆλθε εἰς μίαν ἄλλην ἔρευναν σπουδαιοτάτην, ἡ ὁποία δυστυχῶς μαζὶ μὲ τὰς ἄλλας ἐπίσης ὑπαρχούσας πληροφορίας, ἀπέδειξε ὅτι δὲν εἶναι μόνον οἰκονομικὸν τὸ ζήτημα καὶ χρηματικὴ ἡ πηγὴ τῆς χειροτερεύσεως τῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐνδιαιτᾶται ὁ Ἕλλην. Πράγματι ἔχομεν ἐξ ἄλλου μίαν στατιστικὴν τοῦ κ. Μαρκοπόλου ἐντελῶς πρόσφατον, πρὸ ὀλίγων μηνῶν γενομένην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ 8.000 ἀρτοποιείων ἐν μέσαις Ἀθήναις, μόνον τὰ 35 πληροῦν τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ὑγιεινῆς.

§88Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό;

§89Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ὁ κ. Μαρκόπουλος.

§90Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον τὶ ἔκαμε.

§91Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὴν ἀνέγνωσα καὶ ἐγὼ πρὸ μηνός.

§92Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Διὰ νὰ ἔχομεν μίαν σαφῆ εἰκόνα τῆς καταστάσεως, πρέπει νὰ ἴδωμεν ὅλους τοὺς ἀριθμούς, δὲν φαντάζομαι δὲ ὅτι ἐντὸς 6 μηνῶν ἡ κατάστασις νὰ βελτιωθῇ ριζικῶς. Αὐτὰς τὰς προειδοποιήσεις ὁπωσδήποτε δίδουν οἱ ἀριθμοί, ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν στατιστικῶν ἔχομεν καὶ προειδοποιήσεις γενομένας ἀπὸ δεκαετηρίδων ὁλοκλήρων. Εἰς κάθε ἐπιδημίαν ἑλονοσίας, εἰς κάθε ἔκρηξιν οἱασδήποτε ἐπιδημίας, πάντοτε φωναὶ ὑψώνοντο, ἀλλὰ δυστυχῶς, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ παρέμενον ἄνευ τελεσφόρου ἀπαντήσεως. Δὲν θὰ κουράσω τὴν Βουλὴν ἀναγιγνώσκων ἀποσπάσματα διαφόρων βιβλίων, ἢ ἄρθρων τὰ ὁποῖα ἀπὸ δεκαετηρίδων τὴν αὐτὴν περίπου φωνὴν τῆς ἀπελπισίας, καὶ τῆς ἀπογνώσεως ἐκραύγαζον, ἀποτεινόμενοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ διερωτῶμαι εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωσθῇ καὶ τονισθῇ, ὅτι τὴν ἀπάντησιν δὲν ἔπρεπε ποτὲ νὰ περιμένωμεν ἀπὸ ἁπλοῦς καὶ μόνον νόμους, καὶ ἁπλὰς νομοθετικὰς διατάξεις. Διότι δὲν ἐπαύσαμεν ποτὲ νὰ ἔχωμεν καὶ τοὺς νόμους μας κοντὰ εἰς τοὺς προφήτας μας. Δὲν θὰ εἶχον ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως παρὰ νὰ σημειώσω, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ὑγειονομικοὶ ἐπιθεωρηταί, καὶ νομίατροι καὶ σχολίατροι, καὶ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ὑγειονομικοὶ ἰατροί, καὶ σχολεῖον ὑγειονομικῶν ἰατρῶν, καὶ εἰδικὸν Ἰνστιτοῦτον, τὸ Ἰνστιτοῦτον Παστέρ. Ἀλλ’ αὐτὰ ὁμαλῶς ὤφειλον, ὁμαλῶς νὰ ἐξασφαλίζουν ἀπὸ τὰς μεγάλας ἐπιδημίας τὰς πόλεις τῆς χώρας. Ὑπάρχει δ’ ἐπίσης καὶ ἀφθονία νόμων ἐξασφαλιζόντων θεωρητικῶς τὴν ὑγείαν τῶν ἐργατῶν, καὶ τὴν ὑγιεινὴν ἐγκατάστασιν τῶν κατοικιῶν. Ὑπάρχει νόμος ἐπιβάλων πρόσθετον φορολογίαν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, πρὸς προστασίαν τῆς ὑγείας τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου. Ὑπάρχει ὡσαύτως νομοθετικὸν διάταγμα, τῆς 28 Ὀκτωβρίου τοῦ 1923 κατὰ τὸ ὁποῖον, «ἐν ἐπειγούσαις περιπτώσεσι, τοὐτέστιν ἐν περιπτώσει ἐπιδημίας, ἢ ἄλλου τινὸς κινδύνου ἐπαπειλοῦντος τὴν δημοσίαν ὑγείαν, ὁ νομάρχης δύναται νὰ διατάξῃ, ὅπως μέρος ἢ ὅλων τῶν δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν ἱδρυμάτων, ὑλικῶν μέσων ὑγειονομικοῦ προσωπικοῦ, ἢ τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ δήμου, ἢ τῆς κοινότητος ἀναγεγραμμένων, διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν πιστώσεων, διατεθῇ κατὰ τὰς ὑποδείξεις τοῦ νομιάτρου ἢ τῆς ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς πρόληψιν ἢ καταστολὴν τῆς ἀπειλούσης νὰ ἐκραγῇ ἢ ἤδη ἐκραγείσης ἐπιδημίας». Ἐν περιπτώσει δὲ ἀνεπαρκείας τῶν δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν πόρων, ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 14, δηλαδὴ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, καὶ ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις δύναται νὰ διαταχθῇ διὰ διατάγματος, ἡ ἄμεσος ἐκτέλεσις τῶν ἀπαραιτήτων ἐξυγιαντικῶν ἔργων. Ὥστε ἔχομεν, ὅπως ἔλεγα καὶ τοὺς νόμους καὶ τοὺς προφήτας, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν καὶ συστηματικῶς παρετηρήθη, εἶναι ὅτι οἱ νόμοι παραμένουν δυστυχῶς ἀνεφάρμοστοι ἢ καταστρατηγοῦνται. Συντονισμὸς ὑπηρεσιῶν δὲν ὑφίσταται. Δὲν ὑπάρχει συνδυασμὸς τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν διαφόρων ὑπουργείων, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἢ ἦτο κατανεμημένη, ἡ ὑπὲρ τῆς χώρας ὑγειονομικὴ φροντίς. Αἱ ὑπηρεσίαι τοὐναντίον γρονθοκοποῦνται πρὸς ἀλλήλας, καὶ ἀλληλοαναιροῦν τὰς ἀποφάσεις αὐτῶν. Καὶ ἔτσι μέχρι τοῦ 1928, μέχρι πρὸ ὀλίγων μηνῶν, μέχρι τῆς ἐπιδημίας τοῦ δαγγείου, ἐζήσαμεν μὲ τὸν θρῦλον τῆς πανακείας τοῦ Ἀθηναϊκοῦ ἡλίου, ὁ ὁποῖος θεραπεύει πᾶσαν ἀσθένειαν. Καὶ ἔτσι ἐφθάσαμεν μέχρι τοῦ σημείου νὰ ζῶμεν 500 χιλιάδες Ἀθηναίων εἰς 60 τετραγωνικὰ χιλιόμετρα περίπου, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἰσάριθμοι κάτοικοι ἐν Παρισίοις κατοικοῦν εἰς δύο μόνον συνοικίας 20–22 τετραγωνικῶν χιλιομέτρων, καὶ ὑπὸ ὅρους ὑγιεινοὺς καὶ εὐμαρείας τοὺς ὁποίους ὅλοι γνωρίζομεν. Ὁπωσδήποτε τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ βαθύτερον, ἰδίως τὴν ἐπαύριον τῆς εἰσροῆς τόσων χιλιάδων προσφύγων, ἦτον ὁ κίνδυνος τῆς δημιουργίας τοῦ μεγάλου κύματος τῶν ἐπιδημιῶν, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ κατακλύσουν τὰς μεγαλυτέρας πόλεις τῆς Ἑλλάδος. Ἐν τούτοις ἐξηκολούθησε καὶ κατὰ τὰ πρῶτα μετὰ τὸ 1922, καὶ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη μία κατάστασις τοιαύτη, ὥστε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, νὰ δαπανῶνται μόλις τὰ 7 τοῖς χιλίοις, διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ, ἐνῷ ἡ Ρουμανία δαπανᾷ 2.16, ἡ Σερβία 2.50 καὶ ἡ Βουλγαρία 3.8%. Καὶ ἂν προσθέσῃ κανεὶς ὅτι πολλαὶ ἐκ τῶν γενομένων δαπανῶν ὑπὸ ἔποψιν ὑγιεινομικοῦ ὑλικοῦ κλπ., παραμένουν σχεδὸν ἀνωφελεῖς, διότι τὰ ὀλίγα αὐτὰ ὑπάρχοντα καταστρέφονται, γίνεται καταληπτὸν ὅτι πραγματικῶς εὑρισκόμεθα—ὁμιλῶ εἰς τὸν παρατατικὸν—πρὸ μιᾶς Κυβερνητικῆς ἀμελείας τόσον βαρυτάτης, ὥστε καὶ ἡ ἔκτασις τῆς ἐπιδημίας τοῦ δαγγείου νὰ εἶναι φυσική, καὶ νὰ ὑπάρχῃ βάσιμος φόβος μήπως, ἐὰν δὲν ληφθοῦν καὶ δὲν ἐλαμβάνοντο, ὅπως ἐλήφθησαν μερικὰ σπουδαῖα καὶ συστηματικὰ μέτρα πρὸς καταπολέμησιν τοῦ κακοῦ, μήπως ἐνσκήψῃ ἐν Ἀθήναις, ὄχι πλέον δάγγειος, ἀλλὰ καμμία δάντειος ἐπιδημία. Μὲ ἄλλους λόγους, κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι ζῶμεν ὑπὸ ὅρους ἐνθυμίζοντας ζωὴν μεσαίωνος. Διότι ἀκούσατε τὴν ἱστορίαν τῆς ἐπιστήμης τῶν σχεδίων πόλεων. Τὶ γράφει; (ἀναγινώσκει) «αἱ ἐπιδημίαι εἶχον τότε ὡς αἰτίας τὴν ἀνεπάρκειαν ποσίμου ὕδατος, τοὺς κακοὺς δηλαδὴ εἰς τὸν μεσαίωνα ὅρους τῆς κτίσεως τῶν οἰκιῶν, καὶ τὴν ἔλλειψιν ὑπονόμων, δηλαδὴ τὴν ἔλλειψιν κοινωφελῶν δημοτικῶν ἔργων καὶ δημοτικῆς ὀργανώσεως», δηλαδὴ ὅλα ἐκεῖνα ἀκριβῶς τὰ ὁποῖα καὶ σήμερον ἀκόμη ἐλλείπουν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὰς Ἀθήνας. Καὶ ἀναλυτικώτερον ἐρωτᾶται, τὶ συνέβη καὶ τὶ συμβαίνει μὲ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως Ἀθηνῶν; τὶ συνέβη καὶ τὶ συμβαίνει μὲ τὰ ἀπαραίτητα δημόσια ἔργα τῶν Ἀθηνῶν; Τὶ συνέβη καὶ τὶ συμβαίνει μὲ τὴν δημοτικὴν ὀργάνωσιν τῶν Ἀθηνῶν; Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ὑγιεινῆς τῆς πόλεως, ἀνατεμνόμενον εἰς αὐτὰ τὰ τρία ἐρωτήματα συνίσταται. Καὶ ἐν πρώτοις ἐρωτᾶται; Τὶ συνέβη μὲ τὸ σχέδιον τῶν Ἀθηνῶν; Ἐμείναμεν καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, παραμένομεν ἀκόμη εἰς τὸ στάδιον τῶν μελετῶν, τῶν σχεδίων τῶν φιλοδόξων καὶ ἀνεκπληρώτων, τὰ ὁποῖα κατηρτίσθησαν. Ἀλλ’ οὔτε κἄν ἤρχισαν ἐφαρμοζόμενα. Ὁ ὀργανισμὸς τῶν Ἀθηνῶν ἐξηπλώθη μέχρι τοιούτου σημείου καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἐνθυμίζει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἷς φιλόσοφος εἶπε κἄποτε διὰ τὴν ἀνθρωπίνην βλακίαν, ὅτι εἶναι ἕνας κύκλος τοῦ ὁποίου τὸ μὲν κέντρον εἶναι πανταχοῦ, ἡ δὲ περιφέρεια πουθενά. Οἱ συνοικισμοί, τὰ παραπήγματα, τὰ διάφορα μικρὰ μαγαζάκια καὶ ἡ παράγκες ἐφύτρωσαν καὶ κατέκλυσαν τὴν πόλιν. Καὶ ἐπάνω εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἀσφυξίαν, ἤνθισεν ἡ κερδοσκοπία ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων, ἡ ἐπίσημος παρανομία, καὶ ἡ μικροτέρα μικροεπιτηδειότης. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ ἀναφέρω μερικὰ παραδείγματα πραγμάτων καταπληκτικῶν, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, φυσικὰ πρὸ τῆς λειτουργίας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἤθελον ἀμέριστον νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Διότι ἐρωτῶ: τὶ ἔγινε μὲ τὸν ἔνδοξον λόφον τοῦ Κολωνοῦ, τὸν ὁποῖον ἔπρεπεν ἡ Ἑλλὰς ὡς ἄλλον Παρθενῶνα, νὰ θεωρῇ ὡς σκοπὸν προσκυνήματος, ὄχι διὰ τοὺς Ἕλληνας μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν κόσμον ὁλόκληρον. Εἰς τὸν λόφον αὐτὸν ποῦ ἔψαλλεν ὁ Σοφοκλῆς, τὶ ἔχει γείνει; Σᾶς εἶναι ἴσως γνωστόν. Περιεσφύχθη ἀπολύτως ἀπὸ ἕνα συνοικισμόν, μέχρι τοιούτου σημείου ὥστε ἀκόμη καὶ εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ Κολωνοῦ, ἐκτίσθη κέντρον ἀναψυχῆς. Ἀλλὰ τὶ ἔγινε ἐξ ἄλλου μὲ τὴν κοίτην τοῦ Ἰλισσοῦ, ἡ ὁποία κατὰ τούς νόμους καί κατὰ τὰ σχέδια, ἔπρεπε νὰ ἐνδυθῇ, ἀπαγορευομένης τῆς παροχθίου κτίσεως; Τὶ ἔγινε εἰς ὡρισμένα σημεῖα; Θὰ ἤθελα νὰ εἶχα, ἄν ἦτο δυνατόν, ὡρισμένας σχετικὰς πληροφορίας, τὶ ἔγινεν ἐπίσης καὶ εἰς αὐτὸ ἀκόμη τὸ κέντρον τῆς πόλεως, εἰς τὴν ὁδὸν Περικλέους, ὅπου ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπὲρ ἑνὸς στρατηγοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ, ἐλήφθη μία παράνομος κυριολεκτικῶς ἀπόφασις, διὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαί, δὲν ἦσαν βεβαίως σύμφωνοι. Τὶ γίνεται ἐπίσης μὲ τὸν συνοικισμὸν Ἡλιουπόλεως, ὁ ὁποῖος φαίνεται ὅτι ἐξαπλοῦται κατὰ τρόπον δημιουργοῦντα μίαν διασπορὰν ἐπικίνδυνον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως;

§93Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Νὰ σᾶς εἰπῶ ἐγὼ κἄτι τι ἄλλο τρομερὸν μὲ τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως. Ἐκεῖ ἀφοῦ ἔπεσε κάμποσο χρῆμα ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Πάουερ, ἔφερναν τὰ χώματα ἀπὸ τὴν σήραγγα καὶ τὰ ἔρριχναν ἐπάνω εἰς τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως, ἀντὶ νὰ τὰ μεταφέρουν εἰς τὴν θάλασσαν, διὰ νὰ μὴ στοιχίζῃ πολὺ ἡ μεταφορά. Ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς σωροὺς ἔγιναν χιλιάδες ἑστίαι μολυσμάτων. Διεμαρτυρήθην, ἐφώναξα ἔτρεξα, δὲν ἔγινε τίποτε. Ἐπῆγα εἰς τὸν ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἔστειλε τὸν ὑπάλληλόν του, ἀλλὰ μοῦ εἶπε ὅτι αὐτὸς δὲν φέρει καμμίαν εὐθύνην. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ μηχανικὸς ἐπληρώθη 100.000 δραχμάς, διὰ νὰ τὸ ἐπιτρέψῃ.

§94Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι. Δυστυχῶς πρὸ ἑνὸς ἢ 2 ἐτῶν ἡ παρανομία εἶχε κυριολεκτικῶς ἐπισημοποιηθῇ. Εὑρέθη πρὸ 2 ἐτῶν ὑπουργὸς ἐρωτῶν, ὡς ἀναφαίνεται ἐξ ἐπισήμου ἐγγράφου. «Τὶ εἶναι τὰ περίφημα αὐτὰ σχέδια πόλεων; «Εὑρέθη ἐπίσης εὐκαιρία πρὸ ἑνὸς ἢ 1½ ἔτους ἐπισήμως, νὰ θεσπισθῇ, ὅτι διὰ τὰ ἀπαλλοτριούμενα ὑπὲρ τῶν προσφύγων οἰκόπεδα, δὲν ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων. Ἐπίσης δὲ ἐγένετο καὶ κἄτι ἄλλο ἀκόμη. Ἐδημιουργήθη καὶ δὲν ἠξεύρω μήπως ἐξακολουθῇ ἀκόμη λειτουργοῦσα, εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία συνήθως ἐντελῶς ἀνεξελέγκτως, δέχεται καὶ ἀποδέχεται ὅλας τὰς προτάσεις περὶ ἀνεγέρσεως μικρῶν παραπηγμάτων εἰς οἱονδήποτε μέρος τῆς πόλεως, ἀκόμη καὶ εἰς τὰ περίχωρα τῶν Ἀθηνῶν. Πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων ἡ κοινότης Κηφισσιᾶς διετύπωσε σχετικὰ παράπονα.

§95ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ εἴδους παράπονα;

§96Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Παράπονα περὶ παραπηγμάτων φαινομενικῶς προσφυγικῶν, ὑπὸ τὰ ὁποῖα ὅμως κρύπτονται ἐπιτήδειοι ἐκμεταλλευταὶ αὐτῶν τούτων τῶν προσφύγων. Ἀλλὰ μήπως καὶ τὸ κτήσιμον τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, ἐγένετο ἆρά γε δυνάμει τοῦ γενικοῦ σχεδίου πόλεων ἢ οἱουδήποτε σχεδίου; Ἐγένετο μάλιστα παρὰ τὴν προσφορὰν τοῦ συλλόγου τῶν ἀρχιτεκτόνων Ἀθηνῶν, προθύμων νὰ καταρτίσουν δωρεὰν τὸ σχετικὸν σχέδιον. Ἀλλὰ καὶ ἐπίσης, διὰ νὰ μὴν ὁμιλήσω περὶ προσφυγικῶν συνοικισμῶν, καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ἡ αὐτὴ ἀκριβῶς κατάστασις μὴ δὲν ἐπικρατεῖ; Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ ἀντιφυσιολογικὸν σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπρυτάνευε εἰς τὴν συνοικίαν Πατησίων, ὑπῆρξεν ἡ πηγὴ καὶ ἡ αἰτία τῆς πλημμύρας, ἡ ὁποία ἐνέσκυψε πρὸ τριῶν ἐτῶν εἰς τὰ Πατήσια. Ἀλλὰ ἀφοῦ ὁ λόγος περὶ Πατησίων ἠμπορεῖ ἴσως νὰ ἐρωτήσῃ τις. Πῶς καὶ διατὶ ἡ λεωφόρος Πατησίων, ἡ ὁποία ἠδύνατο ὅσον προχωρεῖ νὰ εἶναι εὐρυτέρα, τοὐναντίον στενεύει; Ἀλλ’ ἐπίσης ἐρωτᾶται καὶ κάτι ἄλλο, τὶ ἔγινε τὸ κτῆμα τοῦ Καλλιγᾶ εἰς τὰ Πατήσια, ὅπερ ἦτο ἐνδεδειγμένος, νὰ χρησιμεύσῃ ὡς κῆπος, καὶ νὰ ἀποτελέσῃ ἕνα ἐπὶ πλέον πνεύμονα διὰ τὴν ὑγείαν τῆς πρωτευούσης; Ἀλλ’ ἐπίσης καὶ μὲ τὰ δημόσια καὶ κοινωφελῆ ἔργα τῆς πόλεως, τί γίνεται, εἶναι τὸ δεύτερον ἐρώτημα τοῦ γενικοῦ αὐτοῦ προβλήματος. Δὲν ἔχομεν δὲ παρὰ νὰ ἀνοίξωμεν αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐπίσημον βιβλίον, τὸ ὁποῖον πρὸ διετίας ἐξέδωκε ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν, περὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων, διὰ νὰ εἴδωμεν ὅτι καὶ ἐκεῖ ἀκόμη ρητῶς ἀναγνωρίζεται μὲ μίαν μετριοφροσύνην, ἡ ὁποία τιμᾶ τὸν συντάκτην τοῦ ἔργου, ὅτι ἐκ τῶν τόσων ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὅσον καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ἀποκαταστάσεως ἀνεγερθεισῶν οἰκιῶν, καὶ γινομένων προσφυγικῶν συνοικισμῶν, ὑπῆρξαν πλεῖσται καὶ πλεῖστοι ἀπολύτως πλημελεῖ, καὶ ὅτι μέσα εἰσέρχεται καὶ τὸ κρῦο καὶ ἡ ζέστη καὶ ἡ ὑγρασία. Ἀλλὰ διατὶ νὰ ἀνατρέξωμεν τόσον μακρυά, ἐνῷ ἔχομεν δηλώσεις αὐτοῦ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς κοινωνικῆς Προνοίας. Ὁ κ. ὑπουργὸς πρὸ 3 περίπου μηνῶν ἐδήλωσε ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Θὰ ἐπεθύμουν, χωρὶς καμμίαν χρονοτριβήν, ν’ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὸν εἰσαγγελέα, καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἄμεσον παρέμβασιν τῆς Δικαιοσύνης, ἐναντίον τῶν ἐνόχων τῆς ἐγκληματικῆς κατασκευῆς τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν». Καὶ ἐπρόσθετε ὁ κ. ὑπουργὸς (ἀναγινώσκει). «Ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης, οἱ ἐνδιαφερόμενοι κατεσκεύασαν προχείρους ξυλίνας κατοικίας, αἱ ὁποῖαι ἐκόστισαν εἰς τὸ Κράτος περὶ τὰ 100.000.000 δραχμῶν, καὶ αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσουν οὔτε ὡς κτηνοτροφικοὶ σταῦλοι. Καὶ παρὰ τὴν γενομένην ὑπέρογκον δαπάνην, τὸ Κράτος ἀντιμετωπίζει σήμερον διὰ δευτέραν φορὰν τὸ πρόβλημα τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων, ἀφοῦ κατεσκευάσθησαν ξύλινα παραπήγματα, τὰ ὁποῖα μᾶλλον ὡς γέφυραι διὰ τὰ νεκροταφεῖα, θὰ ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσουν παρὰ ὡς κατοικίαι ἀνθρώπων». Καὶ συνεχίζει ὁ κ. ὑπουργὸς (ἀναγινώσκει): «Μέσα εἰς τὴν ἀθλιότητα, δυστυχῶς αὐτήν, σήπεται ὁ προσφυγικὸς κόσμος καὶ θερίζεται ὑπὸ ἀσθενειῶν, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι θὰ προκαλέσω τὴν γενικὴν φρίκην, ἐὰν εἴπω ὅτι: τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῶν συνοικισμῶν τούτων, ὥστε κατὰ τὰς ἐπισήμους στατιστικάς, εἰς μόνον τὸν συνοικισμὸν τοῦ Πολυγώνου οἱ φυματικοὶ ἀνέρχονται εἰς 80%! Ἡ αὐτὴ περίπου ἀθλία κατάστασις ἐπικρατεῖ, καὶ εἰς τοὺς συνοικισμοὺς Καισαριανῆς, Γηροκομείου, Ἐμπειρικείου, Κουντουριώτη, Νέων Σφαγείων, Περιστερίου, Καλογραίζας, Χαροκόπου, Παλαιῶν Σφαγείων, Ἀεριόφωτος, καθὼς καὶ εἰς τοὺς Πειραιωτικούς, Δραπετσῶνος, Κρεμμυδαροῦς, Ἁγίου Διονυσίου, Κοκκινιᾶς. «Οἱ ξύλινοι συνοικισμοὶ κατεσκευάσθησαν, κατὰ τὰ ἔτη 1923, 1924 καὶ 1925. Καὶ ἡ κατασκευή των ἐγένετο βεβαίως, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς βίας, ἀλλ’ οὐδεμία βία δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὸ διαπραχθὲν ἔγκλημα, πρὸ τῶν συνεπειῶν τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται σήμερον τὸ Κράτος».

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς παρεκάλουν, γνωρίζετε ἐὰν ἐγένετο ἡ τοιαύτη προσφυγὴ εἰς τὴν δικαιοσύνην, ὡς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς κοινωνικῆς Προνοίας εἰς τὴν συνέντευξίν του αὐτὴν καὶ ποῖα τὰ ἀποτελέσματα; Διότι ἐφ’ ὅσον τοιαῦτα πράγματα διαπιστοῦνται ἐκ μέρους τόσων ἁρμοδίων προσώπων, νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ ἀκούωμεν ἀναγιγνωσκόμενα, χωρὶς νὰ ἐρωτήσωμεν τί ἐπὶ τούτου ἐγένετο, διότι φαίνεται, ὅτι ἡ ἀγόρευσίς σας αὐτὴ ἀποβλέπει εἰς αὐτό, διότι ἄλλως θὰ ἦτο περιττή. Ὅταν δι’ αὐτὰ τά ὁποῖα εἶπεν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς καὶ τὰ παριστᾶτε σεῖς μὲ τραγικώτητα, ἡ ὁποία ὑποθέτω δὲν θὰ εἶναι κατωτέρα τῆς ἀληθείας δὲν ἐλήφθη οὐδεμία μέριμνα, πρὸς τί νὰ γίνεται ἡ ἐπερώτησίς σας αὐτή. Τὸ ζήτημα τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι οὐσιῶδες καὶ πρέπει νὰ κινήσῃ ἰδιαιτέρως τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν, τί ἐπὶ τούτου ἐγένετο.

§98Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εἰς τὴν ἐρώτησίν σας ὑπάρχει καὶ ἡ ἀπάντησίς μου. Διότι ἀκριβῶς ἐρωτᾶτε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἤθελον νὰ προκαλέσω διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ζητήματος τῆς ἀνεγέρσεως τῶν συνοικισμῶν, καὶ τῶν προσφυγικῶν οἰκημάτων, ἐν γένει ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα νόμων. Εἶναι τὸ πρόβλημα τῶν ὑπονόμων. Τὶ ἐγένετο ἐπὶ τόσα ἔτη δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα; Πῶς κατέστη ἀνεκτὴ ἡ κατάστασις αὐτὴ τῶν ὑπονόμων, διὰ τοὺς ἀπὸ δεκαετίας διατελέσαντας δημάρχους Ἀθηναίων;

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴ ζητεῖτε διὰ τὰ παλαιὰ ἔτη. Τώρα νὰ εἴδωμεν τὶ μπορεῖ νὰ γίνῃ. Ὁμιλήσατε πρὸ παντὸς ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διαχειρίζεται τὴν ἐξουσίαν.

§100Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Μὰ ἀμέσως ἔρχομαι εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Διότι ἀκριβῶς πρὸ ὀλίγων μόνον μηνῶν, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι τῆς ἐπιδημίας τοῦ δαγκείου, ὁ κ. Δήμαρχος Ἀθηνῶν προέβη εἰς δηλώσεις κατὰ τὰς ὁποίας εἶπεν, ὅτι τὰ μέσα του δὲν ἐπαρκοῦν, ὅτι ἔγινε ἁλματικὴ ἐπέκτασις τῆς πόλεως, καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσουν αἱ ὑπηρεσίαι του, παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας ποῦ καταβάλλουν. Τὸ ζήτημα εἶναι λοιπὸν ἀπολύτως ἐπίκαιρον, ἀλλὰ καὶ ἀπολύτως ἐπεῖγον.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί περισσότερον ἐπεῖγον εἶναι, ἀπὸ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν, καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ ἔλεγχός σας στρέφεται ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως...

§102Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ὄχι δὲν κάμνω ἔλεγχον.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θέλω νὰ σᾶς διευκολύνω. Μὴ πηγαίνετε πολὺ εἰς τὸ παρελθόν, περιορισθῆτε εἰς τοὺς τελευταίους 6 μῆνας, ἢ τὸ πολὺ εἰς τὸ τελευταῖον ἔτος, ἀλλὰ μὴ πηγαίνετε πολὺ παλαιὰ διότι δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα.

§104Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀκριβῶς φθάνω αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ληφθέντων μέτρων, διότι βεβαίως ἦτο φυσικὸν νὰ μοῦ ἀντιταχθῇ, ὅτι ὅλα αὐτὰ ἀφοροῦν τὸ παρελθόν.

§105Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐπερώτησίς σας, δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ ψέξῃ τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ὑφίσταται. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ὑπευθύνου ἢ μή, σημασίαν θὰ εἶχεν νὰ ἐξακριβώσωμεν, ὅτι ὑφίσταται μία κατάστασις ἡ ὁποία ἀναντιρρήτως πρέπει νὰ βελτιωθῇ.

§106Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀκριβῶς περὶ αὐτῶν πρόκειται. Καὶ εἰσέρχομαι τώρα εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα κατὰ τοὺς 6 τελευταίους μῆνας ἐλήφθησαν καὶ τὰ ὁποῖα ὑποτίθεται, ὅτι ἀποτελοῦν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω ὅτι μόλις ἐξηπλώθη ὁ δάγκειος, διωρίσθησαν τομεάρχαι εἰς τὴν δικαιοδοσίαν ἑκάστου τῶν ὁποίων, ἀνετέθη εἰς ἐκ τῶν τομέων τῆς πρωτευούσης. Ἐφηρμόσθησαν ὅμως τάχα τὰ ἄρθρα 12 καὶ 14 τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον προηγουμένως ἀνέγνωσα καὶ τὸ ὁποῖον τοὺς ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωσι τὴν ἄμεσον ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαραιτήτων ἐξυγιαντικῶν μέτρων; Ἐπίσης ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπιδημίας τοῦ δαγκείου, εἶχεν ἀναληφθῆ ῥητὴ ὑποχρέωσις τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τῶν σκουπιδιῶν, διὰ τῆς μεταφορᾶς καὶ καταστροφῆς αὐτῶν. Ἀλλὰ δυστυχῶς βλέπομεν, ἐβλέπαμεν τοὐλάχιστον μέχρι τῶν τελευταίων βροχῶν, μέχρις ὅτου ἐνέσκηψεν ὁ χειμὼν, τὰ σκουπίδια νὰ βρίθουν παντοῦ ἀκόμη καὶ στὰ προαύλια μερικῶν ὑπουργείων. Ἐκ πληροφοριῶν τῶν ὁποίων δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐξελέγξω τὴν ἀκρίβειαν, φαίνεται, ὅτι ἡ διαιώνισις τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι δὲν εἶναι ἀπολύτως μεταξύ των σύμφωνοι. Ἡ μία θέλει τὴν καταστροφὴν τῶν σκουπιδιῶν, ἡ ἄλλη τὴν ἐκμετάλλευσίν των. Νομίζω ὅμως ὅτι πρέπει ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ λυθῇ καθ’ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον τὸ ζήτημα αὐτό, ὥστε νὰ μὴ μένουν αὐτά, ὡς αἰώνια ἄνθη εἰς τὴν πρωτεύουσαν, καὶ ὡς ἀπαίσιαι πηγαὶ οἱασδήποτε κακίας. Ἐπίσης ἐκαλύφθησαν μερικὰ ρεύματα, ἀλλ’ ἐρωτῶ πῶς ἐκαλύφθησαν; θὰ ἠθέλομεν νὰ τὸ ἐγνωρίζομεν, διότι οὐδέποτε εἴδομεν ἐπίσημον σχετικὴν βεβαίωσιν. Μετετράπησαν εἰς ὑπονόμους, καὶ συνεδέθησαν μὲ τὸ σημερινὸν σύστημα τῶν ὑπονόμων, ὁπότε θὰ ὑπῆρχε μία ἀποτελεσματικὴ καὶ ριζικὴ λύσις τοῦ ζητήματος τῶν ρευμάτων, ἢ ἁπλούστατα ἐκαλύφθησαν μόνον τὰ ρεύματα, εἴτε ἀφεθέντος ἀνοικτοῦ στομίου εἴτε μὴ ἀφεθέντος; Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν ἀφέθη στόμιον μοιραίως θὰ εἶναι τοῦτο πηγὴ πάσης δυσοδίας, ἐὰν δὲ δὲν ἀφέθη τοιοῦτον στόμιον, τότε οἱ παρόχθιοι κάτοικοι διὰ τῆς διοχετεύσεως τῶν ἀκαθαρσιῶν των, θὰ προκαλέσωσι τὴν δημιουργίαν νέων χειμμάρων εἰς τὴν αὐτὴν γραμμήν.

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἦτο ἴσως πρακτικώτερον, ἐφ’ ὅσον εἴχετε ἀνάγκην τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν, ἔχει δ’ ἀνάγκην καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ εἴχετε ὑποβάλλει ἐρώτησιν νὰ σᾶς δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι, νὰ σχηματισθῇ ὁ φάκελλος καί νὰ μεταβάλωμεν εἰς ἐπερώτησιν τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ γίνῃ αὕτη καὶ κανονικωτέρα. Τώρα καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω πεποίθησιν νὰ σᾶς εἴπω, ἐὰν ἐκαλύφθησαν ὡς ὑπόνομοι τὰ ρεύματα ἢ ὄχι τί νὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ ἐγὼ δὲν ἠξεύρω. Βεβαίως τὰ χρήματα τὰ ἐδώσαμεν ἵνα καλυφθῶσι τὰ ρεύματα. Δὲν τὰ ἐδώσαμεν ἵνα βάνουν μερικὲς πλάκες.

§108Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἀγορεύσεώς μου, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ περὶ μιᾶς σειρᾶς ἐρωτήσεων καὶ σειρᾶς ἀποριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἓν σύνολον ζητημάτων.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν αὐτὴν τὴν δικαίαν. Ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος ἐδῶ μέσα νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ;

§110ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. Πάτσης.

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸν κ. Πάτσην δὲν μπορῶ νὰ τὸν καλέσω ἐδῶ.

§112Α. ΠΑΠΠΑΣ. Νομίζω ὅτι ἐπίσης ἁρμόδιος εἶναι καὶ ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐντελῶς ἐνήμερος τῆς καταστάσεως, κατόπιν τῆς ἐπιδημίας τοῦ δαγγείου, καὶ νὰ ἐγνώριζε τὸ τὶ γίνεται στὴν Ἀθήνα ἵνα καλυφθῶσι τὰ ρεύματα.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν τὸ δέχομαι, ὅτι εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ.

§114Α. ΠΑΠΠΑΣ. Ἐν ὅσῳ κ. Πρόεδρε, γίνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, νὰ μὴ ξεύρῃ ὁ Α τὶ κάμνει ὁ Β ὅσον ἀφορᾷ ἰδίως τὰ ζητήματα τῆς Ὑγιεινῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ περυσινὴ κατάστασις, ὄχι μόνον στὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, διότι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας φέρει ὁ κ. Μακκᾶς κατὰ τὴν ἀποψινὴν συζήτησιν— καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ γενικευθῇ αὕτη—εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὑπάρχουν δὲ καὶ ἄλλαι αἱ ὁποῖαι εἶναι τραγικώτεραι, ὥστε ὄχι μόνον τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς κοινῆς γνώμης νὰ συσσωματωθῇ, διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, διότι ἀλλέως βαίνομεν πρὸς καταστροφάς.

§115Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά, θὰ ἔλθῃ καὶ ἡ σειρὰ ἡ δική μου καὶ θὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ δὲν δικαιολογῶ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Παππᾶ, διότι ἐγὼ τὶ ἐζήτησα προηγουμένως ἀπὸ τὸν ὁμιλοῦντα ρήτορα; Εἶπον διατὶ δὲν ἐζητήσατε μερικὰς πληροφορίας πρότερον, ἵνα τὰς φέρωμεν ἐδῶ ὅπως μπορέσωμεν καὶ κάμωμεν τὴν συζήτησιν ὅπως πρέπει. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὴν ἀνάγκην τῆς μερίμνης περὶ τῆς ὑγείας καὶ τῶν πολιτῶν καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ παιδιοῦ, ὅτι τὴν διεκήρυξα καὶ κατὰ τὸ πρόγραμμά μου καὶ δὲν ἐλησμόνησα τὸ πρᾶγμα. Δὲν θὰ μοῦ ἀρνηθῆτε ὅτι καὶ τὸ ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς ἔκαμα, καὶ ἑκατομμύρια διέθεσα πιστώσεων, ἵνα φύγωμεν ἀπὸ τὴν ἀτιμωτικὴν αὐτὴν κατάστασιν. Καὶ εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων ἔδωσα 40 ἑκατομμύρια, διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ρευμάτων διότι πράγματι ἡ κάλυψις τῶν ρευμάτων θὰ ἐβελτίωνε τὴν κατάστασιν. Τέλος πάντων ἐπεξέτεινα τὴν μέριμνάν μου παντοῦ, ὥστε δὲν μπορεῖτε νὰ μοῦ πῆτε, ὅτι δὲν ἔλαβα ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα. Ὥστε δὲν εἰμπορεῖτε νὰ μοῦ λέγετε, ὅτι κάτι κάνετε, φέρετε εἰς τὰς Ἀθήνας γλαῦκα περίπου. Δὲν ἀγνοοῦμεν ὅτι τὰ πράγματα δὲν πᾶνε καλά, ὅτι πρέπει νὰ γίνουν πολλὰ ἄλλα πράγματα, καὶ πρέπει νὰ ἀκούσωμεν τὰ ζητήματα αὐτὰ μετὰ προσοχῆς, ἀλλὰ παρετήρησα κἄτι τι σχετιζόμενον μὲ τὴν κοινοβουλευτικὴν τάξιν· δὲν ὑπῆρχε δὲ λόγος, νὰ παρέμβῃ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, διὰ νὰ στρέψῃ τὴν ἐπίθεσιν, κατὰ τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς.

§116Α. ΠΑΠΠΑΣ. Δὲν κάμνω ἐπίθεσιν, εἶπον ὅτι ὅταν πρόκειται περὶ ζητημάτων, ὅπως εἶναι τὰ ζητήματα τῶν ρευμάτων τῶν Ἀθηνῶν, εἶναι πολὺ φυσικὸν ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς, νὰ εἶναι ἐνήμερος τῆς καταστάσεως.

§117Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ κ. ὑφυπουργὸς νὰ εἶναι ἐνήμερος, δὲν ἤμην ὅμως ἐνήμερος ἐγὼ καὶ ἔκαμα ἐγὼ τὴν ἐρώτησιν, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε ὅτι ἰδιαιτέρως σήμερον παρατηρεῖται ἀμεριμνησία, διὰ τὴν ὑγείαν τῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ἀπαντήσω, καὶ νὰ ἐξηγήσω πῶς εἶναι αὐτὰ τὰ 43% οἱ ἄρρωστοι. Οἱ ἄρρωστοι εἶναι εἰς τὴν αὐτὴν κλίμακα, ἀλλ’ εἴπωμεν τὶ τοὺς θέλετε ὅλους τοὺς ἀμφιβόλους νὰ τοὺς κατατάξετε, θεωρῆστε τους ὅλους ἀρρώστους, καὶ πάρτε μόνον τοὺς ὑγιεῖς. Θὰ ἦτο ἄδικον νὰ λεχθῇ καὶ μάλιστα ἀπὸ μέρους φίλων τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ μάλιστα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας, δὲν ἐστράφη μετὰ πάσης προσοχῆς.

§118Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εἶναι ἀπολύτως ἀντίθετον τὸ ἐλατήριον τὸ ὁποῖον ἐπρυτάνευσε...

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω κανὲν παράπονον ἐναντίον σας, ἁπλῶς σύστασιν ἔκαμα διὰ νὰ ζητήσω καὶ ἐγὼ πληροφορίας, διότι καὶ ἐγὼ θὰ λάβω τὸν λόγον.

§120Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ὁμολογῶ καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, νὰ τονίσω ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ζητημάτων ἀρκετὰ σοβαρῶν, ὥστε ἐνόμιζον οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ καὶ ὁ ἔχων τὴν ἐποπτείαν τῆς διαχειρίσεως τοῦ δήμου ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν...

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σημαίνει, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν βάζει κάθε μέρα τὴ μύτη του νὰ ἰδῇ τὶ κάνει ὁ δήμαρχος. Νὰ μὴ ἐπιμείνωμεν ὅμως περισσότερον εἰς αὐτὸ τὸ ἐπεισοδιακὸν πρᾶγμα. Προχωρήσατε παρακαλῶ.

§122Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἐξ ἄλλου ἐξεδηλώθη μία ἄλλη πρόθεσις ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὁ ὁποῖος ὑπεσχέθη αὐστηρὰ μέτρα, διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς οἰκοδομικῆς ἀναρχίας καὶ εἴδομεν τὴν σύστασιν μιᾶς μεγάλης ἐπιτροπῆς ἀπὸ τὴν ὁποίαν, κατὰ τὰς πληροφορίας ἐπίσης τὰς ὁποίας ἔλαβον, λείπουν ἁρμοδιότατοι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ συμμετέχουν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης. Εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν κατὰ τὰς πληροφορίας μου εἶναι ἀπαραίτητον νὰ συμμετέχῃ καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, ὁ νομομηχανικὸς Ἀττικοβοιωτίας καὶ ὁ διευθυντὴς σχεδίου πόλεων τοῦ δήμου.

§123Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ διευθυντὴς τοῦ σχεδίου πόλεως Ἀθηνῶν τοῦ δήμου συμμετέχει. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας δὲν συμμετέχει, δύναται ὅμως ὅταν νομίσῃ ἡ ἐπιτροπή, ὅτι πρέπει νὰ τὸν καλέσῃ νὰ τὸν συμβουλευθῇ, νὰ τὸν καλέσῃ. Διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω δὲ ἀμέσως τὶ γίνεται μὲ αὐτὰ τὰ πολυώνυμα σχέδια πόλεως ἰδοὺ τὶ γίνεται. Ἐγένετο μία μεγάλη ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὸ ἔργον αὐτό. Ἐχωρίσθη εἰς 4 τμήματα ἐκ τῶν ὁποίων ἓν θὰ εἶναι τὸ ὁποῖον θὰ κυττάξῃ καὶ τὰς ὑπονόμους καὶ ὅλας τὰς ὑγιεινὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ πρυτανεύσουν εἰς τὸ, καθορισμὸν τοῦ σχεδίου, ἡ ἄλλη τὴν περίμετρον, ἄλλη τὰ σπήτια τῶν πτωχῶν καὶ τὰ ἐργατικὰ δηλαδὴ κατὰ πόσον πρέπει νὰ εἶναι οὕτως ἢ ἄλλως κατεσκευασμένα. Δὲν πρέπει εὐθὺς ἀμέσως νὰ παραλείψω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ ὁποίου ζητεῖτε τὴν ἐξέτασιν εἶναι ζήτημα τόσον μέγα, τόσον κοινωνικὸν τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται πρὸ παντὸς ἀπὸ τὰ οἰκονομικὰ μέσα ὄχι τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ τῆς κοινωνίας καὶ ὁλοκλήρου λαοῦ καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις μόλις ἐλθοῦσα εἰς τὴν ἀρχὴν προσεπάθησε νὰ ἐλαττώσῃ τὴν ἑλονοσίαν—διότι πρέπει ὄχι μόνον τὰς Ἀθήνας, νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ καὶ τὴν ὕπαιθρον —ἔκαμε τὴν σύμβασιν τοῦ Στρυμῶνος, ἔκαμε δάνεια, διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰ ἔργα εἰς τὸν Ἀξιὸν οὕτως, ὥστε μεγάλα μέρη ὅπου ἐμαστίζοντο ἀπὸ ἑλονοσίαν, νὰ καταστῶσι καρποφόρα, ὑγιεινά, μεριμνᾷ περὶ τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων Θεσσαλίας κλπ. Ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀπαντήσω κατόπιν.

§124Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Μοῦ φαίνεται ὅτι ἐπῆλθε μία γενικὴ παρανόησις ὅσον ἀφορᾷ τὴν σημασίαν τῆς ἀναβάσεώς μου εἰς τὸ Βῆμα. Ἀκριβῶς ἠθέλησα νὰ διατυπώσω ὅλας αὐτὰς τὰς ἐρωτήσεις τῶν ὁποίων ἡ συγκέντρωσις ἀποτελεῖ τὸ πρόβλημα καὶ νὰ προκαλέσω ὅλας αὐτὰς τὰς ἀπαντήσεις τῶν ὁποίων ἡ συγκέντρωσις, θ’ ἀποτελέσῃ τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὅλη ὑπόθεσις καὶ θὰ ἤμην εὐτυχής, νὰ προκαλέσω ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν τὰς ἀπαντήσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θ’ ἀποδώσουν εἰς ὅλους τὴν αἰσιοδοξίαν καὶ τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἀκριβῶς ἡ κατάστασις σιγὰ–σιγὰ θὰ βελτιωθῇ. Διότι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ σχεδίου πόλεως, κ. ὑπουργὲ περὶ τοῦ ὁποίου μοῦ ἀπαντήσετε μὲ τὰς τόσον ἐνδιαφερούσας αὐτὰς πληροφορίας, φαίνεται, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν εἶναι τόσον πολὺ ζήτημα συντάξεως νέου σχεδίου τοῦ χιλιοστοῦ πρώτου, τὸ ὁποῖον θὰ συνετάσσετο, ἀλλὰ ζήτημα νοικοκυρέματος καὶ δι’ αὐτὸ ἐζητήθη καὶ μοὶ ἐδηλώθη ἀπὸ τεχνικοὺς καὶ εἰδικοὺς παρακολουθοῦντας τὸ ζήτημα, ὅτι καὶ ἡ παρουσία τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἀστυνομίας εἶναι ἀπαραίτητος.

§125Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ὡς μέλους τῆς ἐπιτροπῆς. Θὰ τὸν καλέσωμεν ὅταν ὑπάρχῃ ἀνάγκη.

§126Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ὑπάρχουν διάφορα ἰδιωτικὰ συμφέροντα, ὑπάρχει μία ἀντιμετώπισις τῆς πραγματικότητος, τὴν ὁποίαν γνωρίζει καλλίτερον ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων ἀπὸ ἕνα ἀρχιτέκτονα μηχανικόν. Ἀνεκοινώθη ἐπίσης, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ τοπογράφησις καὶ χωροστάθμισις τοῦ βορείου μέρους τῆς πόλεως καὶ ἐξεφράσθη ἐλπὶς ἐξοικονομήσεως τοῦ ἀπαραιτήτου ποσοῦ.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοπογράφησις ἀκριβῶς ἔχει γίνει.

§128Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Μόνον τοῦ βορείου τμήματος.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπὶ τῇ βάσει χωροσταθμίσεως ἔγινε τὸ λεγόμενον σχέδιον Καλλιγᾶ τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν, ἀλλ’ ἐπὶ δικτατορίας ἀνεστάλη. Εἰς μίαν προηγουμένην συνεδρίασιν παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν, νὰ τὸ ἐπαναφέρῃ καὶ νὰ γίνουν τροποποιήσεις, διὰ νὰ μὴ πελαγώσωμεν εἰς σύνταξιν νέου σχεδίου.

§130Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κατὰ τὰς πληροφορίας μου μόνον τοῦ βορείου μέρους ἔχει γίνει χωροστάθμισις. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἂν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶχον συγκεκριμένας πληροφορίας. Ὡς προκύπτει ἐξ ἄλλης προϋποθέσεως, ἡ ὁποία ἀνεκοινώθη τελευταῖον εἰς τὸν Τύπον, πρόκειται νὰ ἐκπονηθῇ ἀστυνομικὴ διάταξις περὶ ἐκτοπίσεως ἔξω τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων τῶν χοιροστασίων, βουστασίων καὶ ἱπποστασίων.

§131Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων.

§132Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δὲν ὁμιλῶ πλέον ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων. Ἐν τούτοις, ἐφ’ ὅσον αἱ πληροφορίαι εἰς τὸν τύπον εἶναι ἀκριβεῖς — ὁ ἐκτοπισμὸς τῶν διαφόρων αὐτῶν πηγῶν ἀσθενειῶν πρόκειται νὰ γίνῃ ὑπὸ ὡρισμένας ἐπιφυλάξεις καὶ μετὰ πάροδον δύο ἐτῶν. Βεβαίως εἶναι αὐτονόητον, ὅτι ὑπάρχουν συμφέροντα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προασπισθοῦν ἀλλ’ ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπισπευθῇ τὸ πρᾶγμα καὶ κάμνω σχετικὴν περὶ τούτου σύστασιν. Μᾶς δίδεται ἐξ ἄλλου ἡ ὑπόσχεσις συντονισμοῦ τῆς νομιατρικῆς καὶ ἐποπτικῆς ἐργασίας καὶ ἐρωτῶ ἐὰν δὲν θὰ ἦτο ἁπλουστέρα μία συγχώνευσις τοῦ ὑφυπουργείου Ὑγιεινῆς μὲ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δεδομένου, ὅτι τὸ κυριώτερον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβολῆς τῶν νόμων τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἀστυνομικῶν διατάξεων. Διότι παρατηρεῖται ὁ ἑξῆς σολοικισμὸς ὅτι τὸ ὑφυπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς λαμβάνει διαφόρους ἀποφάσεις τὰς ὁποίας ἔπειτα ἡ ἀστυνομία δὲν ἐκτελεῖ, διότι δὲν εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὑφυπουργείου τῆς Ὑγιεινῆς ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ μέρος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§133Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι εἰς αὐτὸ εἶσθε σύμφωνοι μὲ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν.

§134Α. ΔΟΞΙΑΔΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ἀπολύτως σύμφωνος.

§135Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἐξ ἄλλου πρόκειται νὰ συντελεσθῇ μέγα δάνειον ὑπὲρ τοῦ δήμου ἐξ 700.000 χιλιάδων λιρῶν τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετεῖται κατ’ ἔτος διὰ 19 ἑκατομμυρίων δραχμῶν τὰς ὁποίας τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται κατ’ ἔτος νὰ καταβάλῃ εἰς τὸν δῆμον. Ἀλλὰ τὸ καθαρὸν δάνειον θὰ εἶναι 570.000 χιλιάδες λιρῶν, δηλαδὴ περὶ τὰ 215 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ ἐκ τούτου κατὰ τὰς ἐπισήμους δηλώσεις καὶ ἀνακοινώσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τὰ 86 ἑκατομμύρια, θὰ διατεθοῦν πρὸς πληρωμὴν προηγουμένων χρεῶν τοῦ δήμου, τά 40 ἑκατομμύρια πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγων μηνῶν παρεχώρησε τὸ Κράτος εἰς τὸν δῆμον καὶ τὰ ἄλλα 75 ἑκατομμύρια, διὰ τὴν ἀσφαλτόστρωσιν τῶν ὁδῶν, διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς περιφερειακῆς τάφρου τοῦ Λυκαβητοῦ, διὰ τὴν κατασκευὴν δύο νεκροταφείων καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τέλος νέων συνοικιακῶν ἀγορῶν. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς προσπαθείας τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ὁ δῆμος καὶ ἔναντι τῆς ὁποίας θ’ ἀναλάβῃ ὑποχρεώσεις τίποτε λοιπὸν ἢ σχεδὸν τίποτε δὲν πρόκειται: νὰ γίνῃ διὰ τὴν καθαριότητα καὶ ἐξυγίανσιν τῆς πόλεως;

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ ἐννοεῖτε μὲ τὴν καθαριότητα καὶ ἐξυγίανσιν τῆς πόλεως, τὰς ὑπονόμους;

§137Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Μάλιστα τὰς ὑπονόμους.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὸ ζήτημα τῶν ὑπονόμων τὸ πρῶτον εἶναι νὰ ἔχωμεν σχέδιον καὶ προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης τῶν ὑπονόμων. Αἱ ὑπόνομοι ὅπως ξέρετε θ’ ἀπαιτήσουν μεγάλα ποσὰ δηλαδὴ ὑπελογίσθησαν εἰς 5 δισεκατομμύρια δραχμῶν. Τὸ πρῶτον μας μέλημα ἦτο νὰ κάμωμεν τὸ σχέδιον καὶ τὸν προϋπολογισμόν, διὰ νὰ ἠξεύρωμεν ποῦ βαδίζομεν καὶ ἔπειτα νὰ κυττάξωμεν νὰ εὕρωμεν τὰ χρήματα. Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἐδήλωσα πρὸ ἡμερῶν καὶ εἰς τὸν δήμαρχον, ὅτι τὸ Κράτος αὐξάνει τὸ δάνειον τῶν 17 ἑκατομμυρίων ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 5 θὰ διατεθοῦν, διὰ τὴν ἐκπόνησιν τοῦ σχεδίου καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ὑπονόμων, τὰ ἄλλα δὲ 12 διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν περιφερειακῶν τάφρων, ἡ ὁποία θ’ ἀποχετεύσῃ τὰ περὶ τὸν Λυκαβητὸν ὕδατα.

§139Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει σχέδιον καὶ μάλιστα δύο.

§140Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς ὅτε ἐγένετο τὸ παλαιότερον σχέδιον δὲν ὑπῆρχε ἡ τοπογραφία τῶν Ἀθηνῶν.

§141Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο σχέδιον τὸ ὁποῖον ἔκαμε ἡ ἑταιρεία Οὖλεν.

§142Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ σχέδιον τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ ἑταιρεία Οὖλεν δὲν εἶναι σχέδιον τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ υἱοθετήσῃ. Ἡ Οὖλεν παρουσιάζεται καὶ προτείνει ν’ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν τῶν ὑπονόμων ἐπὶ τῇ τοῦ βάσει σχεδίου αὐτοῦ. Ἡμεῖς πρέπει νὰ κάμωμεν αὐτοτελὲς σχέδιον καὶ ἔπειτα νὰ ζητήσωμεν τὸν ἐργολάβον. Ἐννοῶ τὸ ἐνδιαφέρον σας, διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν. Νομίζω, ὅτι ἐντὸς 24 ὡρῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ὅλα. Τὸ πρῶτον εἶναι νὰ μελετήσωμεν πῶς θὰ γίνουν αἱ ὑπόνομοι καὶ κατόπιν, θὰ ἐξετάσωμεν πῶς θὰ εὕρωμεν τὰ ἀναγκαῖα χρηματικὰ μέσα.

§143Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ὑπονόμων εἶναι ἐπείγοντος χαρακτῆρος ὅμοιον πρὸς τὸν ὁποῖον δὲν ἔχουν τὰ ἄλλα ζητήματα.

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ τὶ περισσότερον ἐπεῖγον θέλετε ἀπὸ τὰ 5.000.000 δραχμὰς τοῦ δανείου εἰς τὸν Δῆμον τὰ ὁποῖα θὰ διατεθοῦν, διὰ νὰ γίνῃ τὸ σχέδιον καὶ ὁ προϋπολογισμός. Πόσον πειὸ ἐπεῖγον θέλετε νὰ τὸ κάνουμε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Οὔτε ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν μᾶς λέγει, ὅτι καθυστεροῦμε εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων μας, οὔτε ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν μᾶς λέγει τέτοια πράγματα.

§145Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν μᾶς εἴπατε ὅτι, ὅταν ἐγένετο τὸ παλαιὸν σχέδιον ἔλειπεν ἡ τοπογράφησις; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς ὑπάρχει σχέδιον ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπῆρχε τοπογράφησις. Δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ σχέδιον, θὰ εἶναι ἀναγνώρισις αὐτὸ καὶ ὄχι σχέδιον.

§146Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἡ παρεξήγησις εἶναι ἀλλοῦ κ. Πρόεδρε. Ἐνόμιζον, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρχε ὡρισμένον σχέδιον ἠμποροῦσε νὰ υἱοθετηθῇ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος περὶ τῆς σοβαρωτάτης μελέτης τοῦ ζητήματος, φυσικὰ τὸ πρόβλημα τῶν ὑπονόμων ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ, ὡς εἰσελθὸν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς λύσεως καὶ τῆς ὁριστικῆς διευθετήσεως, δηλαδὴ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ ζητήματος ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ λύσις τοῦ ὅλου ζητήματος τῆς ὑγείας τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν.

§147Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα ὅλα τὰ μέτρα αὐτὰ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ληφθοῦν. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ κάμετε σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἓν μέτρον τὸ κυριώτερον τὸ ὁποῖον δὲν ἤκουσα μεταξὺ τῶν τόσων τὰ ὁποῖα προτείνετε. Πρὸ παντὸς ἄλλου ζητήματος λοιπὸν σἂν ἰατρὸς ποῦ εἶναι, θὰ σᾶς παρεκάλουν ἀφίνοντες κατὰ μέρος ὅλα τὰ ἄλλα μέτρα, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, τὶ συμβαίνει καὶ πόσα θέλει ἕνας ἄρρωστος, νὰ θεραπευθῇ ἀπὸ τοὺς ἑλογενεῖς πυρετούς. Πόσο ἔχει τὸ κινίνο, διότι αὐτὸ εἶναι ὁ ἄρτος ὁ θεραπευτικὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι σχέδια μεγαλεπήβολα, ἀλλὰ ὁ χωρικὸς ὁ ὁποῖος ἀρρωσταίνει, ἢ τοῦ ἀρρωσταίνει τὸ παιδί του καὶ ἡ οἰκογένειά του, τὶ ποσὸν τοῦ χρειάζεται, διὰ κινίνο ἐντὸς τοῦ ἔτους. Δὲν τοῦ ἀρκεῖ ὁλόκληρος ἡ περιουσία του. Αὐτὰ πιστεύω, ὅτι μπορεῖτε νὰ συστήσετε εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Βραδύτερον τὰ μεγαλεπήβολα σχέδια.

§148Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Περιώρισα, κ. συνάδελφε, τὸ θέμα τῆς ἀγορεύσεώς μου εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, διότι θὰ ἦτο πλέον ἐκτεταμένον ἂν ὡμίλουν περὶ τῆς χώρας ὁλοκλήρου, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν θὰ ἤθελον νὰ καταπατήσω ξένα οἰκόπεδα, ἐνθυμούμενος, ὅτι εἶμαι βουλευτὴς Ἀθηνῶν. Οἱ κ. βουλευταὶ τῶν ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος μὲ πολὺ περισσοτέραν εἰδικότητα, θὰ ἠδύναντο νὰ θίξουν τὸ ζήτημα ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑγιεινολογικὰς συνθήκας τῆς ἰδικῆς των ἐπαρχίας. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἀκόμη νὰ τονίσω ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ὑπονόμων, εἶναι ὅτι ἔπρεπε, νὰ σημειωθῇ ἐντόνως εἰς τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ἡ πολύπλοκος φύσις τοῦ ζητήματος τῶν ὑπονόμων. Δὲν μᾶς ἐπιβάλλεται μόνον, νὰ ἐξασφαλίσωμεν τοὺς ὑδραυλικοὺς σωλῆνας ἐκείνους, διὰ τῶν ὁποίων, θὰ διοχετεύεται τὸ πόσιμον καὶ τὸ ἄλλο ὕδωρ καὶ δι’ ὧν θ’ ἀποχετεύωνται τὰ ὕδατα ταῦτα καθὼς καὶ τὰ τῶν βιομηχανιῶν, ἀλλ’ ἐπίσης τὸ ζήτημα τῶν ὑπονόμων πρέπει νὰ συνδεθῇ μὲ πλεῖστα ἄλλα, μὲ τὸν εἰδικὸν διϋλισμὸν τῶν ἀποχετευομένων ὑδάτων, μὲ τὴν διοχέτευσιν τοῦ ἀεριόφωτος μὲ τὴν διοχέτευσιν τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτός, μὲ τὴν τοποθέτησιν τῶν τηλεγραφικῶν συρμάτων, μὲ τὴν διοχέτευσιν ἴσως τοῦ πεπιεσμένου ἀέρος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι νὰ λάβουν ὡρισμένας ὁδηγίας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§149Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πάντα ταῦτα θὰ τὰ εἰσηγηθοῦν αἱ εἰδικαὶ ὑπηρεσίαι.

§150Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τεχνικὰς ὑπηρεσίας μέχρι τοῦδε ἔχομεν πολλὰς καὶ εἴδομεν, ὅτι αὐτὰ τὰ ζητήματα γίνονται ἐν τούτοις ἐλλιπῶς, τμηματικῶς καὶ ἀλληλοδιαδόχως.

§151Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ ὅταν μᾶς τὰ ὑποβάλλουν, θὰ τὰ κάνωμεν, ἀλλὰ μὴ ζητᾶτε, νὰ τοὺς ποῦμε κατὰ τίνα τρόπον, θὰ τοὺς κάνουν τὸ σχέδιον τῶν ὑπονόμων, διότι, σ’ αὐτὸ ἤξερα, θὰ ἠσχολούμην ἐγώ.

§152Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Θὰ δικαιολογήσητε ἐν τούτοις τὴν ἀγωνίαν καὶ τὴν δυσφορίαν τὴν ὁποίαν βεβαίως καὶ ὑμεῖς πρῶτος, θὰ αἰσθάνεσθε ὅταν βλέπωμεν τὰς Ἀθήνας ἀνασκαπτομένας κατὰ ἕνα τρόπον...

§153Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ δὲν ἔχομεν ὑπονόμους καὶ θὰ ἐξακολουθήσῃ τοῦτο, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν ὑπονόμους.

§154Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δι’ αὐτό, κ. Πρόεδρε, ἐκφράζω τὴν εὐχήν, ὅπως ἀκριβῶς ληφθῇ αὐτὴ ὑπ’ ὄψιν.

§155Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ διὰ τὰς ὑπονόμους ἐδώσαμεν τὰ ἀναγκαῖα χρήματα, διὰ νὰ μὴ καθυστερήσουν. Περιττὸν εἶναι νὰ μοῦ κάνετε συστάσεις πῶς θὰ γίνῃ τὸ σχέδιον τῶν ὑπονόμων, ἂν θέλετε, νὰ σᾶς θέσω εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν.

§156Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μελέται ὑπονόμων μέχρι τοῦδε ἐγένοντο δύο.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μᾶς εἶπον, ὅτι δι’ ἔλλειψιν σχεδίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν, χρειάζονται δὲ καὶ πολλαὶ μεταρρυθμίσεις, ἀλλὰ βεβαίως, ἡ ὑπηρεσία ἡ ὁποία, θ’ ἀναλάβῃ αὐτάς, θὰ τὰς ἔχῃ ὑπ’ ὄψει.

§158Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Νομίζω ἐπίσης, ὅτι, ἴσως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκφρασθῇ καὶ ἄλλη εὐχὴ σχετικῶς μὲ τὴν ὑγείαν τῆς χώρας. Δὲν ξέρω, ἂν λαμβάνεται φροντὶς ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ μαθήματος τῆς ὑγιεινῆς εἰς ὅλα τὰ σχολεῖα καὶ εἰς αὐτὰ ἀκόμη τὰ δημοτικά, πρᾶγμα ποῦ θὰ ἦτο ἀπαραίτητον καὶ θ’ ἀπετέλει μέρος τοῦ προγράμματος τῆς ὑγιεινῆς προπαγάνδας. Τέλος μοῦ φαίνεται, χωρὶς νὰ θέλω νὰ τὸ θίξω λεπτομερῶς, ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον προέχει, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς μελέτης τοῦ μέλλοντος δημοτικοῦ καθεστῶτος τοῦ δήμου Ἀθηνῶν. Ἐπ’ αὐτοῦ λαμβάνω τὸ θάρρος, νὰ ζητήσω ἀμέριστον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν — χωρὶς μὲ τοῦτο νὰ θέλω κατ’ οὐδένα λόγον νὰ θίξω κανένα ἢ νὰ θέσω ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν καλὴν θέλησιν οὐδενός, ὅτι τὸ δημοτικὸν καθεστὼς τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ὁποῖον εἶναι καὶ ὁποῖον λειτουργεῖ, ἔχει ἐν τῇ πράξει χρεωκοπήσει.

§159Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τί ζητᾶτε, διὰ νὰ μὴ σκοντάπτωμεν εἰς τὸ Σύνταγμα. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα ὑποχρεωτικῶς αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ εἶναι αἱρεταί. Τὸ λέγω αὐτό, διότι ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ζητήματος τῆς Θεσσαλονίκης μοῦ ζητοῦν, νὰ τὸν κάνω τὸν δήμαρχον, νὰ τὸν ράψω καὶ ζητοῦν νέον δήμαρχον. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν γίνεται.

§160Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὴν Θεσσαλονίκην εἶναι ἄλλη λύσις ἐνδεδειγμένη.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλά, ὁ δήμαρχος κατὰ τὸ Σύνταγμα, θὰ εἶναι ὁ αἱρετὸς τοῦ λαοῦ. Ἐὰν πρόκειται περὶ δανείου ἴσως νὰ χρειάζεται Κυβερνητικὴ ἐποπτεία. Ἐζήτησεν ὁ δήμαρχος καὶ τοῦ ἐπιτρέψαμεν, νὰ κάνῃ ἕνα δάνειον 200–300 ἑκατομμυρίων, λοιπὸν ἔχω σκοπόν, νὰ ἔλθω εἰς συνεννόησιν, ὅτι αὐτὸ δὲν θὰ δαπανηθῇ παρὰ κατόπιν ἐποπτείας ἑνὸς Κυβερνητικοῦ ὑπαλλήλου.

§162Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι τὸ ζήτημα σοβαρώτατον διὰ τὴν Θεσσαλονίκην.

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλά, καλά, ἄλλην ὥραν. Τὶ συνιστᾶτε; Νὰ μεταβάλωμεν τὸ σύστημα;

§164Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δὲν συνιστῶ τίποτε, κ. Πρόεδρε. Παρατηρῶ πολλοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὴν χρεωκοπίαν τοῦ συστήματος. Ὁ πρῶτος εἶναι ἡ ἀνεπάρκεια τῶν δημοτικῶν προσόδων, αἱ ὁποῖαι περιωρίσθησαν εἰς ὅρια ἀπαράδεκτα.

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ 90 ἑκατομμύρια δραχμὰς προσόδους τοῦ δήμου δὲν μπορεῖτε νὰ ζητᾶτε περισσότερα πράγματα. Ξέρετε δὲ πολὺ καλά, τὶ δαπανοῦν ἄλλαι πρωτεύουσαι αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀντίστοιχοι πρὸς τὰς Ἀθήνας ἢ καὶ μικρότεραι αὐταί, ἡ Σόφια ἔχει διπλάσιον προϋπολογισμόν. Ἡμεῖς πήραμεν τὰ ἔσοδα καὶ τὰ δώσαμεν ἀλλοῦ, τώρα θὰ μοῦ πῆτε διατὶ δὲν τὰ δίδω; Δὲν μπορῶ νὰ τ’ ἀποδώσω, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους δὲν τὸ ἐπιτρέπει, ἐν τούτοις προσεχῶς, ὅταν θὰ φέρωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τὸν εἰδικόν, διότι ὁ ὑποβληθεὶς εἶχε καταρτισθῆ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἀλλὰ προϋπολογισμὸν ἰδικόν μας ἐμφαίνοντα καὶ ἐκπροσωποῦντα τὴν ἰδικήν μας πολιτικὴν δὲν σᾶς ὑποβάλομεν, θὰ λάβωμεν μέριμναν καὶ περὶ τῶν ἐσόδων τῶν δήμων. Δὲν σᾶς ὑποσχόμεθα, ὅτι θ’ αὐξήσωμεν μὲ μεγάλα ποσὰ τὰ ἔσοδα. Ἀλλ’ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μὲ 80–70 ἑκατομμύρια δὲν μπορεῖτε νὰ ζητᾶτε περισσότερα.

§166Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι ὅμως καὶ ὁ μόνος λόγος τῆς σημερινῆς καταστάσεως.

§167Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπειδὴ ἐθίγη τὸ ζήτημα τῶν προσόδων τοῦ δήμου Ἀθηναίων, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα γενικόν, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε αἱ φορολογικαὶ πηγαὶ αἱ ὁποῖαι κυρίως καὶ πρὸ παντός, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των ἀνήκουσιν εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας, ν’ ἀποδοθῶσιν εἰς αὐτάς. Διότι ἐὰν δὲν διορθώσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ οὐδέποτε θὰ ἔχωμεν οὔτε δήμους, οὔτε κοινότητας καλῶς λειτουργούσας. Τὶ νὰ κάμουν χίλια δύο καλὰ νομοσχέδια, ὅταν δὲν ἔχουν προσόδους; Εἶναι οὐσιῶδες τὸ ζήτημα καὶ ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου καὶ μελέτας ἔχει κάμει περὶ τούτου. Ἀλλὰ πολλάκις συνεστήθη, νὰ ληφθῇ μία τροποποίησις τῆς φορολογίας ἐν σχέσει μὲ τοὺς δήμους καὶ τοῦ δημοσίου, δηλαδὴ τοὺς αὐτοδιοικουμένους ὀργανισμούς, καθὼς καὶ τοῦ δημοσίου. Διότι περὶ τούτου σήμερον ἔχει ἐπέλθει μία ἀνάμιξις καὶ μία ἀνωμαλία, ἡ ὁποία δὲν θὰ φέρῃ εἰς ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα. Γνωρίζω τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς ὑπουργείας μου, ὅτι ἐπεζητεῖτο ἡ συγκρότησις μιᾶς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, νὰ μελετήσῃ τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων κατὰ τίνα τρόπον, θ’ αὐξηθῶσιν οἱ φόροι αὐτοί. Ἰδίως δὲ νὰ διαρρυθμισθῇ τὸ ζήτημα ποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τοὺς δήμους καὶ ποῖοι εἰς τοὺς αὐτοδιοικουμένους ὀργανισμούς. Τοῦτο εἶναι οὐσιωδέστατον ζήτημα περὶ τοῦ ὁποίου βεβαίως πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι εἶναι εὐκολώτερον νὰ τὸ εἴπῃ τις παρὰ νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ἀγωνιζόμεθα ἀκόμη, διὰ νὰ σταθεροποιήσωμεν τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ μας, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἰργάσθη πολὺ ἐπιτυχῶς, ὥστε νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ ὄχι μόνον ἰσοζύγιον, ἀλλὰ καὶ ἓν περίσσευμα. Ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι ἀγωνιζόμεθα, ὅπως συνεχίσωμεν αὐτὴν τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἰσοζυγίου. Ὅταν δὲ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην, νὰ ἐξοδεύσωμεν δεκάδας πολλὰς ἑκατομμυρίων, διὰ τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν ἐν γένει, ὅταν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἔχομεν ἀκόμη νὰ ἐξοδεύσωμεν ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων, διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑγείαν, ὅπως δώσωμεν ἐπαρκῆ στρατωνισμὸν καὶ νοσοκομεῖα εἰς τὸν στρατόν, ὅταν ἔχετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ δώσωμεν εὐρύτατα τὰ μέσα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, διότι ἐξετραγωδήθη καὶ ἄλλοτε ἐδῶ ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦν τὰ σχολεῖα, ὅταν ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐξοδεύσωμεν πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων, διὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς ὀργανώσεώς του πρὸς πραγματικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ γεωργοῦ, ὅταν ἔχετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὁ νέος προϋπολογισμός, θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, ὅταν πάντα ταῦτα ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὑποθέτω ὅτι πρέπει νὰ εἶσθε ὀλιγώτερον ἐπιφυλακτικοὶ εἰς τὴν ἀναμονήν σας τοῦ νὰ περιμένετε ἄμεσα ἀποτελέσματα.

§169Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε σημαίνουν κ. Πρόεδρε, ὅτι μὴν περιμένετε κύριοι, νὰ διορθωθοῦν τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων, ἐφόσον δὲν λυθοῦν τὰ ζητήματα αὐτά. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ποία πρέπει, νὰ εἶναι ἡ διαβάθμισις μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐξόδων, τὰ ὁποῖα εἴπατε, διότι ἂν δὲν δώσωμεν εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως τότε τὶ κάμνομεν τὴν αὐτοδιοίκησιν. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θ’ ἀκούωμεν ὅσα ὁ κ. συνάδελφος ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου διεξετραγώδησε καὶ ὅσα ἡμεῖς ἰδίοις ὄμμασιν γνωρίζομεν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, νὰ μὴν πάρῃ τὰς φορολογίας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἀνήκουσιν εἰς τὸν δῆμον. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σήμερον τοῦτο, οὔτε πότε νὰ γίνῃ, διότι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν συνεζητήσαμεν.

§170Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐδήλωσα, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια. Ὀφείλετε νὰ περιμένετε τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ὁποῖον θὰ καταθέσῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἴδητε τὴν πολιτικὴν αὐτῆς καὶ ποίας διαβαθμίσεις θὰ κάμῃ. Νομίζω ὅμως, ὅτι προέχουν ὅλων τῶν ἄλλων ζητημάτων κατ’ ἐμὲ ἡ δημοσία ὑγεία καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς γεωργίας.

§171Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ ἐθίγη ζήτημα ἀναγόμενον εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχω καθῆκον νὰ βεβαιώσω ὅτι τὸ ὑπουργεῖον μελετᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο ἀναχωροῦν ἐκ τῆς ἀρχῆς τὴν ὁποίαν ἐξέθηκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει, ὅτι θὰ ἦτο ἴσως ἐνδεδειγμένον, νὰ ἐνισχυθῶσιν αἱ παροχαὶ αἱ διδόμεναι εἰς τοὺς δήμους ἀφοῦ τὰ παρὰ τοῦ δημοσίου εἰσπραττόμενα ἐκ τῶν προσόδων τοῦ δήμου εἶναι πολὺ μεγαλύτερα. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, θὰ ἔχῃ ἐκτιμήσει τὰς δυσχερείας αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὰς ἐξετίμησε καὶ αὐτός, διότι εἶχε τὴν τιμὴν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ διευθύνεται ὑπ’ αὐτοῦ ἐπὶ διάστημα μακρὸν καὶ δὲν ὑπέβαλε νομοσχέδιόν τι τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν νὰ φθάσωμεν εἰς συμπεράσματα. Καὶ σήμερον ὡμίλησε περὶ τοῦ ζητήματος χωρίς, νὰ ὑποδείξῃ κἄποιον πρακτικὸν τρόπον, ἵνα καταλήξωμεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα.

§172Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι ὑπάρχει ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία μελετᾷ τὸ ζήτημα. Πρέπει νὰ ἐκκαθαρισθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§173Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ἐπιτροπή.

§174Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ὑπηρεσιακὴ αὕτη ἐπιτροπὴ ἐφ’ ὅσον ἔχει πλέον παρέλθει διετία ὁλόκληρος, πρέπει νὰ ἔχῃ καταλήξει εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα.

§175Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Δήμου, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ δικαίωμα ὁ Νομάρχης νὰ ἐξετάζῃ τὴν σκοπιμότητα τῶν δαπανῶν.

§176Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄ! μὰ τότε θέλετε νὰ καταργήσητε τὴν αὐτοτέλειαν τῶν δήμων ἐντελῶς. Δὲν τὸ ἐπερίμενα ἀπὸ ὑμᾶς τοιοῦτον πρᾶγμα.

§177Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κύριοι συνάδελφοι τερματίζων τὴν ἐπερώτησίν μου τὴν τοσάκις διακοπεῖσαν, ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι μᾶς ἔδωκε τόσας σχετικὰς κατηγορηματικὰς διαβεβαιώσεις.

§178Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀπαντήσαμε εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας, ἀλλὰ εἰς ἄλλα σχετικὰ ζητήματα, περιμείνατε νὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν.

§179Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Τὴν ἐκφράζομεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας, διότι ἔχομεν τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θὰ πράξῃ τὸ καθῆκον της. Ἀλλὰ ἀκριβῶς ἠθελήσαμεν νὰ τονίσωμεν, ὅτι τὸ ζήτημα, εἶναι ζήτημα ζωῆς ἢ θανάτου καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, καὶ διὰ τὸν Ἀθηναϊκὸν Λαὸν ἰδιαιτέρως. Καὶ ἐφ’ ὅσον εἴχομεν τὴν περισυνὴν ἐπιδημίαν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ζήτημα τῆς βελτιώσεως τῶν ὅρων τῆς ὑγείας, ἀποτελεῖ τόσον ἐπιτακτικὸν καθῆκον καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ δι’ ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν εὐθύνην τῶν κοινῶν, ἐνομίσαμεν ὅτι, ἔπρεπε νὰ ἐπιστηθῇ ἐντελῶς ἰδιαιτέρως ἡ προσοχὴ τῶν ὑπευθύνων. Καὶ δὲν ἀρκεῖ νομίζω ἡ ἄμεσος ἀντιμετώπισις αὐτοῦ. Τὸ ζήτημα κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ συνολικῶς, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀγορεύω ἀπὸ τοῦ Βήματος. Τὸ ζήτημα εἶναι πολυδαίδαλον, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς μου. Ὑπάρχουν πολλαί, πλεῖσται πλευραὶ τῆς μιᾶς τῶν ὁποίων ἡ θεραπεία ἅμα αἱ ἄλλαι παραμελοῦνται, δὲν θὰ εἶναι ὅσον ἔπρεπε ἀποτελεσματική. Καὶ νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον σοβαρόν, ὥστε φθάνομεν μέχρι τοῦ νὰ ζητήσωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν δικτατορίαν τῆς ὑγείας ἐν Ἑλλάδι.

§180Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπέρασε πλέον ἡ μόδα τῶν δικτατοριῶν.

§181Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δικτατορίαν τῆς ὑγείας, εὐχαρίστως θὰ ἐδεχόμεθα. Ἐπίσης ἔπρεπε νὰ τονίσωμεν, ὅτι δὲν εἴμεθα ποσῶς φιλόδοξοι. Δὲν ἀπαιτοῦμεν ὁ σωτὴρ τῶν Ἀθηνῶν, νὰ εἶναι Περικλῆς, ἱκανοποιούμεθα ὁ σωτὴρ τῶν Ἀθηνῶν, νὰ εἶναι Ἡρακλῆς, ὁ ὁποῖος νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν κόπρον τοῦ Αὐγείου...

§182Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Προτοῦ κατέλθετε τοῦ Βήματος κύριε συνάδελφε, θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ δώσητε περισσοτέρας πληροφορίας, διὰ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐθίξατε κατὰ τὴν ἀγόρευσίν σας περὶ τοῦ σκανδάλου δηλαδὴ τῆς ὁδοῦ Περικλέους, περὶ τίνος πρόκειται καὶ τὶ ὑπονοεῖτε.

§183Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω ἀπὸ ἀπολύτως ἐμπεπειραστωμένην πηγὴν εἶναι, ὅτι, ἡ νέα ὁδὸς Περικλέους, ἄφησε μικρὸν τρίγωνον ἐκτάσεως 45 περίπου πήχεων, ἀνῆκον εἰς ἕνα στρατηγόν. Διὰ τροποποιήσεως τοῦ σχεδίου ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας γενομένης πρὸ 2 ἐτῶν, περὶ ἧς δὲν ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ Δήμου, ηὐξήθη τὸ τρίγωνον αὐτὸ διὰ προσλήψεως τμήματος τῆς παλαιᾶς ὁδοῦ, ἐπὶ σκοπῷ αὐξήσεως τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἐν λόγῳ στρατηγοῦ, ἵνα ἡ ἔκτασις ἡ εἰς αὐτὸν ἀνήκουσα ἐξ 100 πήχεων, αὐξηθῇ καὶ γίνῃ οἰκοδομήσιμος. Ἐν τούτοις ὁ δῆμος, εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προσκυρώσῃ αὐτὸ τὸ τεμάχιον ἐπὶ ἀποζημιώσῃ ἀναλόγῳ τοῦ ἰδιοκτήτου, ἐνῷ ἤδη ἐγένετο μεγάλη ἀδικία εἰς αὐτόν, διότι τῷ ἐδόθη τελικῶς ἀποζημίωσις, ἡ ὁποία ὑπελογίσθη τότε ὑπὸ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου, τοῦ ἁρμοδίου προϊσταμένου ἀρνηθέντος, νὰ ὑπογράψῃ τὸ σχετικὸν ἔγγραφον.

§184Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἀπαντήσουν οἱ κύριοι ὑπουργοί.

§185ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀποσύρεται ἡ πρότασις, κύριε Πρόεδρε.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι δικαίωμά μου. Εἶναι δικαίωμα, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὴν ἔκαμαν. Συμφωνοῦν νὰ ἀποσυρθῇ;

§187Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι κ. Πρόεδρε. Ὁ κ. Χρητομᾶνος εἶπεν ὅτι θὰ ἀπαντήσῃ. Ὁ κ. Δοξιάδης εἶπεν ὅτι θὰ ἀπαντήσῃ.

§188Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ νὰ ἀπαντήσωμεν; Ἐὰν θέλητε νὰ γενικεύσωμεν τὴν συζήτησιν, θὰ ἦτο λογικὸν νὰ γενικεύσωμεν πρῶτον τὴν ἐπερώτησιν: διότι ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Μακκᾶς κυρίως ἔκαμε μίαν διάλεξιν ἀπὸ τοῦ Βήματος, ἀναφέρων ὅλον τὸ παρελθὸν μάλιστα ἀφῆκεν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ.....ἔκαμε καὶ ἓν σκάνδαλον. Λοιπὸν ἐὰν θέλητε νὰ κάμητε μίαν διάλεξιν, εὐχαρίστως σᾶς ἀκούομεν, ἀλλ’ ἐὰν θέλητε νὰ κάμωμεν συζήτησιν ἐπερωτήσεως πρέπει νὰ ξεύρωμεν τὶ μᾶς ἐπερωτᾶται, ποῦ στρέφεται ἡ ἐπερώτησίς σας.

§189Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως.

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκούσατε ἐδῶ. Νομίζετε ὅτι θὰ ἔχῃ καμμίαν χρησιμότητα ἡ συζήτησις, ὅπως προχθές, διὰ τὸν λιμένα Πειραιῶς, ἐκτὸς ἐὰν σήμερον θέλητε νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται τὸ πρόγραμμα τὸ Κυβερνητικόν.

§191Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἐξηγήσω, ὅτι δὲν πρόκειται οὐδὲ περὶ οἱασδήποτε ἀποπείρας ἐκφράσεως οἱασδήποτε μομφῆς.

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι ἐκάματε μίαν διάλεξιν διότι ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μομφῆς, θὰ εἶχε σκοπὸν ἡ ὁμιλία σας.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται, ὅπως ἀποσυρθῇ ἡ πρότασις.

§194ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§196Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ μὴν μείνῃ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ εἰς τὸ κοινὸν ἡ ἐντύπωσις ἡ τόσον ἀπαισιόδοξος, περὶ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τῆς πόλεως. Πρῶτον νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀκριβεῖς οἱ ἀνακοινωθέντες ἀριθμοί. Καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ ὑπάρχει μεγάλη νοσηρότης, καὶ ἴσως σχετικῶς καὶ μεγάλη θνητότης· τοῦτο ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος εἰς τὸ ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, εἶναι συνοιθρισμένος μέγας ἀριθμὸς ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐπίτηδες ἵνα νοσηλευθῶσι. Ἐὰν ἐπίσης εὑρίσκονται εἰς τὸν στρατὸν πολλοὶ φυματικοί, αὐτὸ ὀφείλεται ἴσως διότι δὲν γίνεται καλὴ ἐξέτασις τῶν στρατευσίμων κατὰ τὸν χρόνον τῆς κατατάξεώς των. Δὲν θέλω νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι ἡ ὑγιεινὴ κατάστασις ὄχι μόνον τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐλαττωματική, καὶ ὅτι τοῦτο ὠφείλεται εἰς τὴν πτωχείαν δύναμαι νὰ εἴπω τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, καὶ εἰς τὴν συνήθειάν του νὰ μὴ τρέφεται καὶ νὰ μὴ ζῇ ἐντελῶς ὑγιεινῶς καὶ ὅπως πρέπει, καὶ συνεπῶς οἱ νεοσύλλεκτοι ἔχουν τὰ σπέρματα νόσων ἑλονοσίας ἢ καὶ φυματιώσεως ἐν ἑαυτοῖς, αἱ ὁποῖαι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐν δεδομένῃ στιγμῇ ἐκρύγνηται, καὶ συνεπῶς τὸ ζήτημα τῆς καταπολεμήσεως αὐτῶν τῶν πραγμάτων ὡς λέγεται, εἶναι ζήτημα πολὺ εὐρύτερον, εἶναι ζήτημα προόδου γενικῶς τῆς κοινωνίας, εὐπορίας, μεγαλυτέρας, τῆς ὁποίας ἤδη τὴν ἔναρξιν εἴδατε εἰς τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔγιναν, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἐξακολουθήσουν, καὶ σιγὰ–σιγὰ ἡ πρόοδος καὶ ἡ εὐημερία τοῦ τόπου, θὰ ἐπιφέρωσι ἀναγκαίως καὶ τὴν ὑγιεινὴν εὐημερίαν αὐτοῦ.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς.

§198Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Προτοῦ ἀγορεύσει ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις. Προφανῶς κ. Πρόεδρε, παρενοήθη ἡ ἐπερώτησις τοῦ φίλου συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν.

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦτο ἐπερώτησις.

§200Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν κ. Πρόεδρε, ὅτι διὰ τὴν σημερινὴν ἐμφάνισιν τῆς πρωτευούσης, ἀποδίδεται ἡ εὐθύνη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπὶ τέλους δὲν εἶναι δίκαιον νὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην, διὰ τὴν ἐμφάνισιν τῆς πόλεως, διότι δὲν δύναται νὰ ἀναμιγνύεται ἡ ἰδία εἰς ὅλους τοὺς κλάδους, καὶ ἐπειδὴ εἶναι ἀποδεδειγμένον κ. Πρόεδρε, ὅτι πολλάκις ἐπέρχονται συγκρούσεις μεταξὺ τῶν ὑπηρεσιῶν.

§201Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Καὶ τοῦτο ἐτόνισα.

§202Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνεται μία μεγαλυτέρα ἐπίβλεψις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποδίδεται ἡ εὐθύνη, καὶ ἡ ὁποία κατηγορεῖται διὰ τὴν κακὴν παράστασιν τῆς πρωτευούσης, νὰ γίνεται μία μεγαλυτέρα ἐπίβλεψις ἐπὶ τῶν ὅλων οἰκονομικῶν ζητημάτων τοῦ Δήμου, δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν κ. Πρόεδρε, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα εἶναι ἀνεξάρτητος.... ἀλλὰ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων, νὰ γίνεται ἕνας μεγαλύτερος ἔλεγχος.

§203Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ ἔλεγχος; Εἶναι ἀντισυνταγματικόν, εἶναι ἀναχρονιστικόν, εἶναι κάθε ἄλλο παρὰ Φιλλελεύθερον. Δηλαδὴ νὰ μὴ ἐπικυρώνω ὡρισμένας ἀποφάσεις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου; δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ κάμω.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ συζήτησις δὲν ἐγενικεύθη, σᾶς ἐπέτρεψα νὰ εἴπητε δύο λέξεις.

§205Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἰς ἄλλα μέρη ἔχει δώσῃ ἄριστα ἀποτελέσματα αὐτὸς ὁ θεσμὸς τὸν ὁποῖον βεβαίως ἡμεῖς δὲν τολμῶμεν νὰ προτείνωμεν.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ κάμετε ἐὰν θέλητε μίαν ἐπερώτησιν. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ἔχει τὸν λόγον.

§207Α. ΔΟΞΙΑΔΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Κύριοι βουλευταί, θὰ ἀπαντήσω μόνον εἰς σχετικὴν ἐρώτησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, χωρὶς νὰ ἐπεκταθῶ εἰς τὸ ὅλον ζήτημα τῆς δημοσίας ὑγείας. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι θὰ ἔλθῃ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅταν θὰ κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ νομοσχέδια, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ συζήτησις διαφωτιστικὴ ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς, ἐὰν πράγματι ἡ κατάστασις εἶναι τόσον θλιβερά, τόσον σκοτεινή, ὅπως τὴν περιέγραψεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀθηνῶν, τοῦτο βεβαίως ὀφείλεται εἰς δύο πράγματα, πρῶτον εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν μεγάλων ἐξυγιαντικῶν ἔργων, δηλαδὴ ὑπονόμων, ὑδραγωγείων καὶ κατοικιῶν λαϊκῶν. Ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγου καιροῦ σᾶς εἶπε, ὄχι μόνον τὶ ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ κάμῃ, ἀλλὰ καὶ τὶ ἀπεφάσισεν ἤδη ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων. Λοιπὸν τὸ πρῶτον ζήτημα εἶναι αὐτό. Τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι ἡ διαπαιδαγώγησις τοῦ λαοῦ, πρὸς μίαν ὑγιεινὴν κατεύθυνσιν. Γνωρίζετε, ὅτι δυστυχῶς καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εὑρίσκεται εἰς ἀρκετὰ χαμηλὸν ἐπίπεδον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἀξίαν τῆς ὑγείας του. Καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὁ κ. συνάδελφος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας, θὰ ὑποβάλλῃ ἐντὸς ὀλίγου τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικεύσεως τοῦ μαθήματος τῆς Ὑγιεινῆς. Τὸ τρίτον σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὀφείλω, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἶναι ὅτι, μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ὑγιεινὴ ὑπηρεσία τῆς πόλεως καὶ τοῦ Δήμου, ὑπεύθυνος διὰ τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Μέχρι πρὸ ὀλίγων μηνῶν ὑπῆρχον τρεῖς δημοτικοὶ ἰατροὶ διορισμένοι ἐν Ἀθήναις, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ ἀρχίατρος ἐρωτηθεὶς ποῖα τὰ καθήκοντα τοῦ ἀρχιάτρου τοῦ δημοτικοῦ, ἀπήντησεν τὰ ἑξῆς κλασσικά: Καθῆκον μου ὡς ἀρχιάτρου τοῦ δήμου εἶναι, νὰ παρακολουθῶ τὴν ὑγείαν τῶν ἀποστελλομένων καὶ συντηρουμένων ὑπὸ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων ἐν τῷ Δρομοκαϊτείῳ, καὶ τῇ Σωτηρίᾳ. Πρὸς τίνα σκοπὸν τὸν ἠρώτησα; μήπως ἐξυγιανθῶσι πρωτύτερα· αὐτὴ ἦτο ἡ ἀπάντησις τοῦ ἀρχιάτρου τοῦ Δήμου, καὶ παρακρατηθῶσιν ὑπὸ τῶν νοσηλευτηρίων πρὸς ἐκμετάλλευσιν. Καὶ ὁ δεύτερος σκοπὸς ἦτο, νὰ θεραπεύῃ τοὺς ἀπόρους ὑπαλλήλους τοῦ Δήμου Ἀθηναίων. Αὐτὴ ἦτο ἡ ὑγιειονομικὴ ὑπηρεσία μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1928. Ἐκτὸς αὐτοῦ ὑπῆρχε ἡ ἑξῆς ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία ἐν Ἀθήναις, ἦτο ἡ ἀστυϊατρικὴ καὶ νομιατρικὴ ὑπηρεσία τῆς Διευθύνσεως Ὑγιεινῆς. Ἡ ἀστυϊατρικὴ ὑπηρεσία ἐκτελοῦσα τὸ καθῆκον αὐτῆς, συγκατηρίθμει 10 ἀστυάτρους, τῶν ὁποίων ὁ σκοπὸς ἦτο, ἡ παρακολούθησις τῆς καθαριότητος τῶν καταστημάτων, τῆς ποιότητος τῶν ἐδωδίμων, καὶ ἡ ἐξέτασις κατὰ πόσον ἀντεπεκρίνοντο τὰ ἐδώδιμα πρὸς τοὺς ὅρους τῆς ὑγιεινῆς. Τρίτη ὑπηρεσία τοῦ νομιάτρου τῆς Διευθύνσεως Ὑγιεινῆς, εἶχε ὡς σκοπὸν τὴν ἑκάστοτε πρόληψιν καὶ καταπολέμησιν τῶν λοιμωδῶν νόσων, ἀλλ’ οὔτε ἡ καταπολέμησις τῶν λοιμωδῶν νόσων, οὔτε ἡ παρακολούθησις τῶν ἐν Σωτηρίᾳ καὶ Δρομοκαϊτείῳ δημοτῶν Ἀθηναίων, εἶχεν ὡς ἔργον τὴν ἐξυγίανσιν τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπῃτεῖτο ἦτο πρῶτον ἕνας συντονισμός, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν διαφόρων αὐτῶν ὀργανισμῶν, καὶ ὁ συντονισμὸς αὐτὸς ἐπῆλθε διὰ τῆς δημιουργίας σήμερον αὐτονόμου ὑγιεινῆς ὑπηρεσίας τοῦ Δήμου, ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὁποίας εὑρίσκεται ὑγειονομικὸς σύμβουλος ἄριστα καταρτισμένος, ὁ καὶ δυνάμενος ἑκάστοτε νὰ συμβουλεύει τὸν Δήμαρχον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ πράξῃ, καὶ δεύτερον εἰς τὴν συγκρότησιν δημοτικοῦ ὑγειονομικοῦ συμβουλίου. Εἰς τοῦτο δὲ νὰ μετέχουν ὄχι μόνον ἰατροί, ἀλλ’ ὅλοι οἱ προϊστάμενοι τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Δήμου, Δημοτικοὶ Σύμβουλοι, ἀντιπρόσωποι Ἀστυνομίας Πόλεων, καὶ τῶν διαφόρων ἄλλων ὑπηρεσιῶν, ὡς καὶ ἐκπρόσωπος ἐπαγγελματικῶν καὶ ἄλλων ὀργανώσεων, καὶ τοῦ ὁποίου δημοτικοῦ ὑγειονομικοῦ συμβουλίου ἐκηρύχθη πρὸ δέκα ἡμερῶν ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην, ἐτέθησαν αἱ βάσεις μιᾶς ἐξυγιάνσεως τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ δημιουργία μιᾶς τοιαύτης ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας, θὰ ἀπήτει δαπάνας λίαν δυσβαστάκτους διὰ τὸν Δῆμον, παρεκάλεσα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐπιτρέψῃ, ἵνα ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, καὶ τῆς ἀστυϊατρικῆς ὑπηρεσίας καταρτισθῇ, ἕν νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου, καὶ ἡ ἀστυϊατρικὴ ὑπηρεσία ἡ ὑπαγομένη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑγειονομικῶς ὑπαχθῇ εἰς τὸ ὑφυπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς, ὑπηρεσιακῶς δὲ ἔλθῃ εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν καὶ σύνδεσμον, μὲ τὴν δημοτικὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν, οὕτως ὥστε ὁ ἀρχίατρος τοῦ Δήμου νὰ εἶναι ὁ πρῶτος σύμβουλος τῆς ἀστυϊατρικῆς ὑπηρεσίας τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν. Συγχρόνως ἐπειδὴ συμφώνως μὲ τὸν σχολικὸν νόμον, ἐπιβάλλεται ἡ ὕπαρξις σχολικῶν ἰατρῶν, ὑπέβαλλον εἰς τὸν κ. Δήμαρχον τὴν εἰσήγησιν, ὅπως οἱ σχολικοὶ ἰατροὶ ἐν συνεργασίᾳ μετ’ ἀστυάτρων, παρακολουθοῦν τὴν ὑγείαν τῶν μαθητῶν, ὥστε εἷς καὶ μόνος ὑπεύθυνος παράγων νὰ ὑπάρχῃ, διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ Ἀθηναίου δημότου. Νομίζω ὅτι ὁ συντονισμὸς τῶν ὑπηρεσιῶν, καὶ ἡ δημιουργία αὐτονόμου ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας ὑπὸ κατεύθυνσιν ἡ ὁποία δίδεται, εἶναι τὰ μόνα ἐχέγγυα, ὅτι θὰ δυνηθῇ, ἂν ὄχι συντόμως, ἀλλὰ μετὰ περισσότερα ἔτη, νὰ δώσῃ ὑγειονομικὰ ἀποτελέσματα ἀντάξια πρὸς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, καὶ τὰς εὐγενεῖς προθέσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἄνευ τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτευχθῇ τίποτε, καὶ ὅτι μόνον διὰ τοιαύτης ἐργασίας εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν ἀποτελέσματα ἱκανοποιοῦντα τὰς προσδοκίας μας, ἀλλὰ ἐὰν συγχρόνως συντελεσθῶσιν καὶ τὰ μεγάλα ἐξυγιαντικὰ ἔργα. Οὕτω π. χ. διὰ τὴν καταστροφὴν τῶν σκουπιδιῶν, ὑπάρχει ἐπιτροπὴ τεχνικὴ ἐν τῷ δημαρχείῳ, ἡ ὁποία μελετᾷ τὸ ζήτημα ἐπισταμένως, διότι σήμερον, διὰ νὰ ἀποφασισθῇ ἡ βιομηχανοποίησις τῶν σκουπιδιῶν, ἀπαιτεῖται ἡ κατάλληλος καὶ ἐπωφελὴς καταμέτρησις τῆς κοινοτικῆς δυνάμεως, οὕτως ὥστε ὅταν θὰ γίνωσι προτάσεις εἰς ἑταιρείας νὰ δύνανται καὶ αὐταὶ νὰ ἀπαντήσουν εἰς αὐτάς.

§208Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ μὴ παρατηρεῖται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ ἀνηφορικοῦ δρόμου πρὸς τὴν Ἀκρόπολιν. Ἐκεῖ ποῦ εἶναι μία ὡραῖα πλατεῖα, ἡ ὑπηρεσία ἔχει συσσωρεύσει ὄγκους σκουπιδιῶν, καὶ ἔχει δημιουργηθῇ ἕνας λόφος, ὅπως καὶ ἐφυτεύθη σήμερον. Τὸ μέρος αὐτὸ ἐπιβάλλεται ἀφ’ ἑνὸς διὰ λόγους καλαισθησίας, ἀλλὰ καὶ πρὸ παντὸς ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὰς ἀρχαιότητας, νὰ μένῃ πάντοτε καθαρόν.

§209Α. ΔΟΞΙΑΔΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Πρὶν ὁ Δῆμος φθάσῃ εἰς τὴν τελικὴν ἀπόφασιν περὶ βιομηχανοποιήσεως καὶ καταστροφῆς τῶν σκουπιδιῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μελετᾶται εἰσέτι, ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἔδωκεν ἐντολήν, ὅπως μία ἐπιτροπὴ ἐξεύρῃ τὸν κατάλληλον χῶρον, ἀπέχοντα ὡρισμένα χιλιόμετρα ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου θὰ ἀπορρίπτωνται τὰ σκουπίδια. Λοιπὸν ἐλπίζω, ὅτι κατόπιν τῶν μέτρων αὐτῶν — χωρὶς νὰ δύναμαι ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἐγγυηθῶ — θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν πλήρη ἐξυγίανσιν τῆς πόλεως. Ἀπαντῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ δαγγείου. Πολὺ ὀρθῶς ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ὁ δάγγειος κατέλαβεν ὁλοκλήρους τὰς Ἀθήνας, οὕτως ὥστε νὰ λάβῃ τὴν ἔκτασιν πανδημίας, ἡ ὁποία δὲν ἄφησε σχεδὸν κανένα ἄνθρωπον ἀπρόσβλητον, καὶ ἠρώτησε ἐὰν λαμβάνονται μέτρα, ὥστε νὰ ἀποτραπῇ μία ἐνδεχομένη ἀνάπτυξις τῆς πανδημίας ἐκ νέου. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς ἔχομεν τὴν ἐπιστημονικὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἀνοσία εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη, καὶ διαρκείας μακράς, καὶ ὅτι ὡς ἐκ τούτου ἡ ἐπανάληψις ἐντὸς τοῦ ἔτους δὲν εἶναι πιθανή, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, διὰ νὰ ἐπιτελέσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιστημονικῶς ἐνδείκνυται, σᾶς καθιστῶ γνωστὸν ὅτι 15 συνεργεῖα λειτουργοῦν ἐν Ἀθήναις ἀπὸ τριῶν μηνῶν, τὰ ὁποῖα περιφέρονται εἰς ὅλας τὰς συνοικίας, εἰσέρχονται ἐντὸς τῶν οἰκιῶν, καταστρέφωσι τὰς στεγομυΐας, διδάσκοντα συγχρόνως τοὺς νοικοκυρέους καὶ τὰς νοικοκυράς, πῶς δυνατὸν νὰ ἐξακολουθοῦν τὴν καταστροφὴν τῆς στεγομυΐας καθ’ ὅλον τὸν χρόνον. Κατὰ πόσον οἱ Ἀθηναῖοι θὰ ἀκολουθήσουν τὰς συμβουλάς μας, τοῦτο εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπαφίεται εἰς τὴν συνείδησιν αὐτῶν.

§210Λ. ΝΑΚΟΣ. Αὐτὰ τὰ συνεργεῖα δὲν τὰ εἴδομεν πουθενά.

§211Α. ΔΟΞΙΑΔΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Παρακαλῶ τὸν βουλευτήν, νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ νὰ πληροφορηθῇ περὶ τῶν συνεργείων, νὰ μεταβῇ δὲ καὶ εἰς τὸ δημόσιον ἀπολυμαντήριον, διὰ νὰ ἴδῃ τὴν ἐργασίαν ἡ ὁποία γίνεται.

§212Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι εἰς ἕνα γειτονικὸ σπίτι ποῦ ἀπέθανε ἕνας φθισικός, ἀπὸ ἕνα ὁλόκληρον μῆνα ἐφώναζον, διὰ νὰ ἔλθῃ ὁ ἁρμόδιος νὰ ἀπολυμάνῃ τὸ σπίτι, καὶ δὲν κατώρθωσε νὰ ἔλθῃ.

§213Α. ΔΟΞΙΑΔΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ἐὰν ἀπευθύνεσθε εἰς τὸ ὑπουργεῖον, θὰ διετάσσετο ἀμέσως ὁ ἁρμόδιος νὰ ἀπολυμάνῃ τὸ σπίτι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι μὲ τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Δήμου, ὑπάρχει ἐλπὶς ὅτι εἰς προσεχὲς μέλλον θὰ εἶναι πολὺ διαφορετικὴ ἡ ὑγιεινὴ κατάστασις τῶν δύο πόλεων. (χειροκροτήματα).

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§215Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Βεβαίως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτὴς εἶναι ἀξιέπαινος, διότι ἐνώπιον τῆς ἀνησύχου καταστάσεως, ἡ ὁποία μᾶς περιβάλλει, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. βουλευτὴς νὰ τοῦ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι δὲν ἔκαμε πολιτικήν, ἀλλὰ μᾶλλον ἔκαμε διάλεξιν ἐπὶ τοῦ πράγματος ἀπὸ τοῦ Βήματος τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία δὲν εἶναι προσήκουσα ἐδῶ, διότι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία τάξις κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ διεξάγωνται αἱ συζητήσεις. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν, ἔλειπεν, ὄχι ἦτο ἐδῶ, ἀλλὰ δὲν τοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἀναγνώσῃ τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἐξεφώνησα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην· ἐὰν τὸ ἀνεγίνωσκε θὰ ἔβλεπε μετὰ πόσου πόνου ὡμίλησα περὶ τοῦ ζητήματος τῆς Ὑγιεινῆς, καὶ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκα, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον σοβαρᾶς μελέτης ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἂν ἐγνώριζεν μὲ πόσην ἐπιφυλακτικότητα κάμνω τὰς ὑποσχέσεις διὰ νὰ ἐπακολουθήσουν τὰ πράγματα βεβαιοῦντα αὐτάς, δὲν θὰ εἶχε τόσην ἀνησυχίαν περὶ τῆς πολιτικῆς τῆς ὑγιεινῆς τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ στρατοῦ σᾶς εἶπον ἤδη τί ἐκάμαμεν. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὅσοι παρακολουθοῦν τὴν ἐργασίαν τὴν διοικητικήν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, ἀπὸ τὴν ὑγειονομικὴν ἐπιθεώρησιν, θὰ ἴδωσιν ὅτι, οὐδέποτε τοιαύτη ἐργασία πραγματικὴ καὶ ἀποτελεσματικὴ ἔγινε. Εἶπον ὅτι θὰ εἴμεθα διατεθειμένοι μόνοι, νὰ δαπανήσωμεν 100 ἑκατομμύρια, διὰ τὸν καλύτερον στρατωνισμόν, καὶ διὰ τὴν ὕπαρξιν νοσοκομείων εἰς τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται νὰ νοσηλεύωνται οἱ στρατιῶται. Πραγματικῶς ἡ κατάστασις τοῦ στρατοῦ, ἀπὸ ἀπόψεως νοσηρότητος καὶ θνησιμότητος εἶναι ἀτιμωτικὴ διὰ τὸ Κράτος, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἐδείξαμεν τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὴν διάθεσιν νὰ ἐντοπίσωμεν τὸ κακόν. Ὅτι δὲ ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν τῶν ἀρτοποιείων, σᾶς τὸ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, σχετικῶς μὲ τὰ ἐκκρεμῆ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν Βουλήν.

§216Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐψηφίσθησαν ὡς καὶ τὸ περὶ ὑγιεινῆς τῶν ἀρτοποιείων.

§217Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ λεχθῶσιν αὐτά, καὶ νὰ συνδεθῶσι μὲ τὴν ὁδὸν Περικλέους, διὰ νὰ ρίψωσι τὴν εὐθύνην ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ὑπονόμων, σᾶς ἐδόθη ἡ πληροφορία, ὅτι ἐδώσαμεν τὰ πέντε ἑκατομμύρια εἰς τὸν Δῆμον, διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν μελετῶν τῶν ὑπονόμων, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται, διὰ νὰ γίνῃ καὶ ἡ τοπογράφησις τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, καὶ διὰ νὰ μελετήσωμεν τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, διὰ νὰ ἴδωμεν μὲ τίνα τρόπον θὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τὸν Δῆμον τὰ χρηματικὰ μέσα, διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σχεδίου τῶν ὑπονόμων, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ὀνομάζεται ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν πόλις. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν κακὴν κατοικίαν, ἡ ὁποία εἶναι εἷς τῶν λόγων τῆς νοσηρότητος ἡ ὁποία μᾶς δέρνει, θὰ γνωρίζῃ ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ὡμίλησεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι εἰς ἐπανειλημμένας συνεδρίας γενομένας ὑπὸ τὴν προεδρίαν μου, μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ἀποκαταστάσεως, καὶ τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας, ἀφοῦ εὑρεθῶσι τὰ χρήματα, ἀπεφασίσθη ὅπως ἐντὸς τοῦ ἔτους μὲ τὴν ἐλπίδα πρὸ τῆς εἰσβολῆς τοῦ χειμῶνος, θὰ εἴχωμεν 10 χιλιάδας ἀκόμη σπήτια λίθινα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, καὶ 4 χιλιάδας πήτια τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Θὰ ὁμολογήσητε, ὅτι 14 χιλιάδες σπήτια ἀπαιτοῦν μία δαπάνην ὑπερβαίνουσαν τὰ 500.000.000 δραχμῶν. Εἶναι τρομερὸν πρᾶγμα, ἀλλὰ πρέπει νὰ βελτιώσωμεν τοὺς ὅρους τῆς ὑγιεινῆς. Τί τὰ θέλετε, ἅμα ἡ διανομὴ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, γίνεται μὲ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους διεξετραγώδησεν ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς, τί θέλετε νὰ ἔχετε, τί ἀνθρώπους θέλετε νὰ ἔχετε, θὰ ἔχετε φυματικοὺς καὶ προφυματικούς. Δὲν πρόκειται ν’ ἀρκεσθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν μέριμναν, ὅπως βελτιώσῃ τοὺς ὅρους τῆς διαβιώσεως τῶν προσφύγων, ἀλλὰ θὰ εἰσηγηθῇ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων λαμβάνεται μέριμνα ὅπως ἀντιμετωπισθῇ καὶ τὸ ζήτημα τῆς στέγης τῶν ἀπόρων τάξεων, ὄχι μόνον τῶν προσφύγων, ἀλλὰ καὶ τῶν μὴ προσφύγων.

§218Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἤδη ἔγινε μία ὤθησις διὰ τῆς κατ’ ὄροφον οἰκοδομῆς.

§219Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ φέρω ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν, καὶ πόρους διὰ νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα αὐτό. Πρόκειται περὶ τῶν λαϊκῶν σπητιῶν, ἐκτὸς τῶν σπητιῶν τῶν ὑπαλλήλων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γίνωσιν. Ἐμάθατε ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς μετέβη εἰς τὴν Κ.Τ.Ε. καὶ ἐρρύθμισε τὸ ζήτημα τῆς ἀποστολῆς διακεκριμένων ὑγιεινολόγων, οἱ ὁποῖοι θὰ μελετήσωσι γενικώτερον τὴν κατάστασιν τῆς χώρας, καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἑτοιμάσωσιν ἓν πρόγραμμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου, θὰ δυνηθῶμεν νὰ προβῶμεν μὲ περισσότερον σύστημα εἰς τὴν ὅλην ἐφαρμογὴν τῆς ὑγιεινῆς πολιτικῆς. Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι χάνομεν τὸν καιρόν μας, δὲν χάνομεν τὸν καιρόν μας μὲ δύο καὶ τρεῖς μῆνας, ὁπότε θὰ ἔχωμεν μίαν πολιτικήν, ἓν πρόγραμμα ἀπὸ τοὺς μεγαλυτέρους ὑγιεινολόγους τοῦ Ἀνατολικοῦ καὶ Δυτικοῦ Ἡμισφαιρίου Γνωρίζετε ποῖον ἐξευτελιστικὸν ποσόν, διαθέτει ὁ προϋπολογισμὸς διὰ τὴν ὑγείαν τῆς πόλεως.

§220Α. ΔΟΞΙΑΔΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). 103 ἑκατομμύρια.

§221Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα, 103 ἑκατομμύρια.

§222Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά. Ἔχω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τῶν κ.κ. ὑφυπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς καὶ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔδωσα ἐγὼ κἄποιαν ὤθησιν, ἀπεφασίσθη ὅπως ὁ νέος προϋπολογισμὸς περιλάβῃ 77.000.000 πρόσθετα, διὰ τὴν ὑγιεινὴν πολιτικὴν κατάστασιν. Θὰ ἀναγνωρίσατε, ὅτι τοῦτο εἶναι μία γενναία προσπάθεια τὴν ὁποίαν κάμνομεν, μέσα εἰς τόσας δυσκολίας εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω καὶ νά παρατηρήσω, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ἰδίως ὁσάκις πρόκειται περὶ βουλευτῶν προερχομένων ἀπὸ τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν, νὰ ρυθμίζωνται τὰ τῶν ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων κατὰ ἕνα τρόπον, ὥστε νὰ μὴ πίπτωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν αἱ εὐθύναι, αἱ ὁποῖαι προφανῶς καὶ ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἀγορευτῶν θὰ πιστοποιηθῇ, ὅτι αἱ εὐθύναι δὲν ἀφορῶσιν τὴν νῦν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἄλλας Κυβερνήσεις. Δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι αὐτὰς καὶ αὐτὰς τὰς ὑποσχέσεις δὲν τὰς ἐκτελέσατε, καὶ τότε θὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν, καὶ ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διέψευσε τὰς ἐλπίδας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ νὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μας, καὶ νὰ ἔλθῃ ἄλλη, ὄχι ὅμως νὰ κάμωμεν διαλέξεις ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ προέλθῃ τὸ πολιτικῶς χρήσιμον. (χειροκροτήματα).

§223Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἤθελον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, πῶς νὰ τιμωρήσῃ ὁ Δήμαρχος, ἀφοῦ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς καταδιώξεως, πρέπει νὰ ὁπλίσετε τὸν Δῆμον, διὰ νὰ προστατεύσῃ τοὺς δρόμους. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὴ ἀστυνομία, ἡ ὁποία νὰ ἐκτελῇ τὰς διαταγὰς αὐτοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιστασίαν τῶν ὁδῶν.

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε εἰδικὴν ἀστυνομίαν, τότε θὰ χρειασθῶμεν χρήματα πολλά, διότι θὰ ἔχωμεν ἔξοδα.

§225Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δὲν θὰ ἤκουσεν ἓν μέρος τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι πρὸ τοῦ 1928 ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ τῆς πρωτευούσης εἶχεν τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἡ ἀποστολὴ ἡ ὑγιεινομικὴ τοῦ Δήμου, ἦτο νὰ παρακολουθῇ τοὺς ἐν τῷ Δρομοκαϊτείῳ ἀσθενεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολλοὶ ὀλίγοι. Ἐὰν λέγω ὁ κ. βουλευτὴς ἐπρόσεχεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, δὲν θὰ ἔλεγεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐμπιστευθῶμεν περισσότερα δικαιώματα εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχήν.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι λόγος αὐτός, ὅτι ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ εἶναι ἀναξία.

§227Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὸς ὁ λόγος καὶ ἄλλοι λόγοι, εἶναι ἱκανοὶ νὰ προκαλοῦν τὰς σκέψεις τῶν ἁρμοδιωτέρων μας, διὰ μίαν καλυτέραν ἐξέτασιν τοῦ ὅλου ζητήματος.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἔχει τὸν λόγον.

§229Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἤθελα νὰ ἀπαντήσω ὀλίγα τινά. Δυστυχῶς δὲν εὑρισκόμην ἐδῶ τὴν στιγμὴν ποῦ ὡμίλει ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Λαϊκῶν, ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἐπληροφορήθην, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Λαϊκῶν ἔκαμεν ἐπερώτησιν εἰς τὴν ὁποίαν θεωρῶ καθῆκόν μου ν’ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων λέξεων.

§230Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Μακκᾶς κ. ὑπουργέ, ἀνέφερε μίαν συνάντησιν ἰδικήν σας, εἰς τὴν ὁποίαν σᾶς ἀπηύθυναν διάφορα ἐρωτήματα καὶ ἐγὼ εἰς τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ ἐτόνισα, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις.

§231Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ὁπωσδήποτε ἐλπίζω ὅτι τὰ ἀναγραφόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας, δὲν θὰ ἀποτελέσουν τὸν ἔλεγχον, ὥστε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ προτιμήσω εἶναι νὰ εἰσέλθω κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Ὅτι ἡ προσφυγικὴ κατάστασις, ἡ ὑγιεινὴ κατάστασις εἶναι κακή, δὲν ὑπάρχει περὶ τούτου ἀμφιβολία! Τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔγιναν ὅλα μέχρι σήμερον ἦσαν καλά; Ὄχι βεβαίως. Πολλαὶ κατηγορίαι διετυπώθησαν, πολλὰ δὲ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζομεν, καὶ ὑπόνοιαι ὑπάρχουν σχεδὸν μέχρι πεποιθήσεως κυρίως κατὰ τῶν ἐργολάβων. Ὀφείλω νὰ προσθέσω ὅτι εἷς ἔλεγχος ἐπιβάλλεται, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ἀφοῦ ἡ κοινὴ γνώμη τὸ ἀπαιτεῖ, καὶ πρέπει νὰ γίνῃ τὸ ὑπουργεῖον, πρὸ παντὸς ὑπέστησε τὴν προσοχήν του ἐπὶ τῆς σημερινῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων, ἐπὶ τῆς καταστάσεως ἐκείνης ἐπὶ τῆς ὁποίας δι’ ὀλίγων ἀριθμῶν, ἀλλὰ τόσον εὐγλώττως εἶπε τὰ δέοντα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.— Ἡ προσφυγικὴ κατάστασις ἡ σημερινὴ δὲν εἶναι καλὴ — τὰ ἔργα τὰ γενόμενα βεβαίως δὲν ἦσαν ὅλα καλά. Ἡ κατάστασις ὅμως αὕτη δὲν εἶναι δημιούργημα τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι μία κατάστασις τὴν ὁποίαν ἐκληρονόμησεν, καὶ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις, ἔστω καὶ διὰ καταδιώξεων, ἂν ἐχρειάζοντο, ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της πρὸς τὴν σημερινὴν κατάστασιν, καὶ νὰ συντονήσῃ τὰς ἐνεργείας της καὶ νὰ τὴν πατάξῃ, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο γνωρίζετε, ὅτι ἐνῷ δὲν εἶναι εὔκολος ἡ ἀλλαγὴ τῶν οἰκονομικῶν ὅρων, ἐν τούτοις ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως 14.000 κατοικίαι παραδοθοῦν εἰς τοὺς πρόσφυγας, ἐντὸς ἑνὸς ἔτους δι’ ὧν θὰ μεταβληθῇ ἰδίως ἡ ὑγιεινὴ κατάστασις.

§232Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀναγείρονται αὐταὶ αἱ 14.000 οἰκίαι;

§233Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Μάλιστα αἱ προκηρύξεις ἤρχισαν νὰ γίνωνται, ἔχομεν δὲ σήμερον καὶ βεβαίωσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἐνέκρινεν, ὅπως διατεθῶσιν 100.000.000 δραχμῶν ἀπὸ τῆς νέας χρήσεως.

§234Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠρώτησα ἐπειδὴ ἤκουσα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ, νὰ ἐφαρμόσῃ ἄλλον σύστημα διὰ τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς, καὶ ὄχι τὸ σύστημα τῶν πολυκατοικιῶν.

§235Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι! Ἀπεφασίσαμεν νὰ γίνουν μεμονωμένα σπίτια.

§236Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐντὸς σχεδίου τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, κ. Πρόεδρε, τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γίνουν μονόροφα σπίτια.

§237Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ οἰκοδομῆς οἰκιῶν εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς. Εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην, ὅτι εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς ἐπιβάλλεται ἡ πολυκατοικία, ἀλλ’ ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὰς περιοχὰς τῶν συνοικισμῶν, τὸ οἰκόπεδον στοιχίζει ἐφθηνά, ὅλο τὸ προσωπικὸν τὸ τεχνικὸν τῆς Ε.Α.Π. εὑρέθη ἀπολύτως σύμφωνον μὲ τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Εἰς τὰ σχέδια εἰς τὰ ὁποῖα καταρτίζονται, ἡ διαφορὰ συνίσταται εἰς μερικὰς γραμμὰς μόνον, τὸ περισσότερον σχέδιον ἐλάχιστα διαφέρει. Κατελήξαμεν οὕτω, εἰς ἕνα ὡρισμένον τύπον μονοκατοικίας.

§238Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει ἤδη κτισθείσας διορόφους οἰκίας, εἰς δὲ τὴν Μακεδονίαν ἔκαμεν παντοῦ διόροφα σπίτια, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ πρακτικώτερα.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι διὰ δύο οἰκογενείας.

§240Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ δύο οἰκογενείας.

§241Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς θέλητε νὰ κάμητε διόροφα σπίτια; Ἂν θὰ κάμωμεν διόροφα σπίτια, πρέπει νὰ μείνουν δύο οἰκογένειαι. Τὴν στιγμὴν ὅμως ποῦ τὸ οἰκόπεδον κοστίζει τόσον ὀλίγον...

§242Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι μόνον ζήτημα τοῦ οἰκοπέδου. Εἶναι ζήτημα διαρρυθμίσεως ὁλοκλήρου τῆς πόλεως, διότι ὅσον ἐπεκτείνετε τὴν πόλιν...

§243Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τῆς πόλεως. Καὶ ἐγὼ ἔλεγον, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν πολυκατοικίας. Τὸ πρᾶγμα ὅμως δὲν εἶναι εὔκολον. Διότι ἂν ἐπρόκειτο νὰ δώσωμεν αὐτὰς τὰς πολυκατοικίας εἰς δωρεὰν ἐγκατοίκησιν, θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ γίνωνται διόροφα, ἀλλ’ αὐτὰ τὰ σπίτια τὰ πωλοῦμεν. Λοιπὸν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ τὰ ἀγοράσουν δὲν δύνανται ν’ ἀγοράσουν ὡς διόροφα. Σημειώσατε καὶ ἓν ἄλλο: Τὰ πολυόροφα σπίτια κοστίζουν κατ’ ἀναλογίαν περισσότερον ἀπὸ τὰ μονόροφα σπίτια. Δὲν εἶναι ἐπίσης ἐνδεδειγμένον αὐτὰ νὰ κτίζωνται εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι τὸ οἰκόπεδον κοστίζει ἀκριβά. Ἐφ’ ὅσον τὰ κτίζωμεν μακρὰν εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα τῶν μονορόφων πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν.

§244Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὕτως ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν μένει ἄκτιστη.

§245Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ θέλετε νὰ γίνῃ τώρα; Ἔγιναν ὅπου ἔγιναν αὐτοὶ οἱ συνοικισμοί. Τί θέλετε νὰ ἔλθωμεν σήμερον εἰς τὴν πόλιν νὰ κάμωμεν σπίτια; Ἐὰν ὅμως ἔλθωμεν εἰς τὴν πόλιν καὶ κτίσωμεν, αἱ δαπάναι τοῦ οἰκοπέδου εἶναι τεράστιαι. Δὲν θὰ ἱκανοποιήσωμεν δὲ τὸν πρόσφυγα, ὁ ὁποῖος σοῦ λέγει: Καλλίτερα ἔχω νὰ μοῦ δώσῃς εἰς τὸν Βύρωνα μίαν μονοκατοικίαν, παρὰ νὰ μοῦ δώσῃς ἓν διαμέρισμα εἰς πολυκατοικίαν, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ἐγγὺς τῆς πόλεως. Πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν ψυχολογικὸν παράγοντα. Μελετήσατέ το καὶ θὰ ἴδητε.

§246Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐθίγη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ζήτημα τὸ ὁποῖον νομίζω εἶναι οὐσιωδέστατον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι ἐκανόνισαν, ὅτι θὰ εἶναι εὐθηνοτέρα ἡ οἰκοδομὴ μιᾶς κατοικίας ἰδιαιτέρας ἀπὸ μίαν πολυκατοικίαν. Δὲν ἔχω προχείρους ὑπολογισμοὺς καὶ δὲν δύναμαι ν’ ἀπαντήσω. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι εἰς τὴν Βιέννην, ὅπου ᾠκοδομήθησαν πολλαὶ κατοικίαι ὠκοδομήθησαν μεγάλαι κατοικίαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄρτιοι μὲ δύο δωμάτια καὶ ἕνα προθάλαμον ἢ καὶ μὲ 3, ἢ μὲ 4. Παρέχονται ὅμως τόσον μεγάλαι εὐκολίαι εἰς τοὺς οἰκοῦντας ἐκεῖ, ὅπου δὲν εἶναι δυνατὸν μία κατοικία ἰδιαιτέρα, νὰ τὰς παρέχῃ· ἀπὸ πάσης ἀπόψεως εὐκολίαι παρέχονται. Καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκιακῆς εὐημερίας. Σήμερον δὲ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς συναίσθησιν τῆς ἀνάγκης αὐτῆς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται σπατάλη τοῦ οἰκοπέδου καὶ εἰς τὴν ἔκτασιν τῆς πόλεως. Τελευταίως ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ ἰδιοκτησίας κατ’ ὀρόφους. Τίνα σκοπὸν ἔχει τοῦτο; Νὰ κάμῃ τὰς πολυκατοικίας καὶ νὰ μὴ καταλαμβάνῃ μεγάλας ἐκτάσεις. Τὰ ζητήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἐθίγησαν ἐδῶ περὶ τῆς ὑγιεινῆς τῆς πόλεως, τῆς καθαριότητος, τῆς κινήσεως τῆς πόλεως, τῶν ὑπονόμων, ὅλα αὐτὰ παρουσιάζονται, διότι ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν δυσαναλόγως πρὸς τὸν πληθυσμόν της ἔχει ἐπεκταθῆ, οὕτως ὥστε οὐδέποτε θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν πραγματικὴν ρύθμισιν αὐτῆς, ὡς πόλεως. Πρέπει λοιπὸν τὸ ζήτημα νὰ ἐξετασθῇ μετὰ μεγαλυτέρας προσοχῆς, ἐὰν πρέπῃ νὰ στραφῶμεν εἰς τὰς πολυκατοικίας, ἢ τὰς μονοκατοικίας, ἀπὸ ἀπόψεως δὲ αὐτῆς τῶν πολυκατοικιῶν ἴσως δὲν θὰ ἔχωμεν καὶ ἐκεῖνα τὰ ἀποτελέσματα μὲ τοὺς ἐργολάβους καὶ τὰς οἰκοδομάς, τὰς ὁποίας προηγουμένως διεξετραγώδησεν ὁ προλαλήσας βουλευτής. Ἄς μελετηθῇ τὶ ἐγένετο ἀλλαχοῦ. Ἄς μελετηθῇ πόσας εὐκολίας ἔχουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς εὐκολίας κλπ.

§247Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιθυμῶ νὰ βεβαιώσω τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ἡ μελέτη τοῦ ζητήματος ὑπῆρξεν ἐμπεριστατωμένη καὶ σοβαρωτάτη. Νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔφεραν εἰς αὐτὰ τὰ συμπεράσματα. Κύριοι, ἐὰν ἐπρόκειτο αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἔχωμεν τ’ ἀπαιτούμενα μέσα νὰ ἐγκαταστήσωμεν τοὺς πρόσφυγας, θὰ ἔλεγον καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου, ὅτι εἶναι ἡ μόνη εὐκαιρία νὰ κάμωμεν τὰς Ἀθήνας πόλιν καὶ ὄχι ἄθροισμα χωρίων. Ἀλλὰ σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς καταστάσεως ὡρισμένης. Οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ ἐκτίσθησαν. Δὲν πρόκειται ἑπομένως διὰ τῆς οἰκοδομῆς εἰς τοὺς συνοικισμοὺς καὶ νέων οἰκιῶν, νὰ φέρωμεν καμμίαν μεταβολὴν εἰς τὴν κατάστασιν τῶν ὑφισταμένων. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἡ προσφυγικὴ οἰκία τὴν ὁποίαν κτίζομεν κοστίζει, διὰ μὲν τὴν μικρὰν οἰκογένειαν 34.000 δραχμάς, διὰ δὲ τὴν μεγάλην 54.000. Αὐταὶ ἀντιπροσωπεύουν ἓν ἐνοίκιον 3.000 δραχμῶν τὸ χρόνο. Πιστεύετε, ὅτι εἰς τὰς πολυκατοικίας, θὰ κτίσητε, θὰ εἰμπορῆτε νὰ δώσητε εἰς ἕνα ἄνθρωπον 3 δωμάτια καὶ μία κουζίνα ἢ 4, μὲ 3.000 δραχμὰς ἐνοίκιον τὸ χρόνο; Αὐτὸ ποῦ μοῦ λέγετε διὰ τὴν Βιέννην τὸ ἐξήτασα. Ἡ πολυκατοικία ἐκεῖ κοστίζει τρομερά. Κατέστη δὲ δυνατὴ ἡ δαπάνη αὐτὴ ἡ μεγάλη, διότι εἰς τὴν Βιέννην ὑπῆρχεν εἷς ὡρισμένον διάστημα χρόνου καθαρῶς σοσιαλιστικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔθεσεν εἰς τὴν διάθεσιν αὐτοῦ ὅλους τοὺς πόρους τοῦ Δήμου. Δὲν εἶναι εὔκολον δυστυχῶς νὰ τὸ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς. Σᾶς βεβαιῶ ἠσχολήθην αὐτοπροσώπως μὲ τὸ ζήτημα κατ’ ἐπανάληψιν. Δὲν ἠρκέσθην κἄν εἰς τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, οὔτε τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Τοὺς ἔφερον κατ’ ἀντιμωλίαν καὶ κατελήξαμεν εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα.

§248Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Τὸ κυριώτερον σημεῖον ἦτο αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐλήφθησαν τὰ δέοντα μέτρα, οὕτως ὥστε τὸ ζήτημα τῆς στέγης, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον καίριον, διὰ τὸν ἀστικὸν πληθυσμὸν καὶ διὰ τὸν ἀγροτικὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ.

§249Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὰ 14.000 σπήτια περιλαμβάνεται καὶ ἡ Θεσ)νίκη.

§250Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ζητήσατε ἕνα κατάλογον τοῦ ἀποφασισθέντος προγράμματος, διὰ νὰ λάβητε γνῶσιν.

§251Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Διὰ τὴν Θεσσαλονίκην εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐγένοντο καὶ εἰδικαὶ συμβάσεις.

§252Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, δὲν ἤρχισε νὰ γίνεται τίποτε ἀκόμη εἰς τὴν Θεσ)νίκην καὶ ἐπικρατεῖ μεγάλη δυσφορία.

§253Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Δυστυχῶς τὰ οἰκήματα, διὰ νὰ κτισθοῦν χρειάζεται μελέτη καὶ χρόνος.

§254Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπρόκειτο καὶ περὶ μιᾶς ἐπισκευῆς παραπηγμάτων, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦσαν νὰ μποῦν εἰς ὁριστικὰς οἰκίας. Νομίζω, ὅτι ἡ δαπάνη δι’ αὐτὴν τὴν ἐπισκευὴν δὲν ἦτο μεγάλη. Καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα ὑπάρχουν παράπονα καὶ σᾶς τὸ ὑπενθυμίζω, διὰ νὰ τὸ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας Θ’ ἀνεκουφίζατε πολὺ τὸν πληθυσμὸν τῆς Θεσσαλονίκης.

§255Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Κατ’ ἀρχὴν ἐκ πείσματος οὐδὲν ἀπορρίπτομεν, θὰ μελετήσωμεν τὰ πάντα.

§256Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ καὶ ἐνστάσεις τῶν διαφόρων βουλευτῶν ....

§257Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἄς μὴ φέρωμεν ἐδῶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δημοσιεύονται εἰς Θεσσαλονίκην, διότι ἡ ἐπερώτησις θὰ λάβῃ τοιαύτην διακλάδωσιν, ὥστε δὲν θὰ τελειώσωμεν οὔτε μέχρι τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος. Ὁπωσδήποτε ἄς χαρίσωμεν τὴν σύσκεψιν ἐκείνην εἰς τοὺς συσκεφθέντας.

§258Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν σύσκεψιν ἐκείνην ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ καταφέρεσθε κατὰ συναδέλφων οἱ ὁποῖοι συνεσκέφθησαν εἰς τὸ Διοικητήριον, διὰ τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης.

§259Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἤθελα νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐστηρὸς ἔλεγχος ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἄνευ τῆς ὀργανώσεως τοῦ ὑπουργείου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ προέχει τώρα καὶ ἡ ὀργάνωσις ἐλέγχου, διὰ τὰ παραγγελθησόμενα ἔργα. Δὲν ἦτο δυνατὸν μία σκοτεινὴ ὑπόθεσις ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς νὰ εἶναι δυνατὸν ἐντὸς δύο μηνῶν νὰ τελειώσῃ. Ἕν μόνον δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ οἱαδήποτε παρεκτροπὴ δὲν εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ τὴν συγκαλύψῃ, εἶμαι δὲ πεπεισμένος, ὅτι καὶ ἡ δικαιοσύνη θὰ ἐπισφραγίσῃ τὸν ἔλεγχον τοῦ ὑπουργείου (χειροκροτήματα).

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§261ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 4.30′ μ. μ. αὔριον. (Ὥρα 9 μ. μ.)