1928.11.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 14η

ΔΕΥΤΕΡΑ 12 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§2Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Εἰς τὴν τετάρτην σελίδα τῶν πρακτικῶν ἐκεῖ δηλαδὴ ποῦ ἀναφέρεται ἡ ἀνάπτυξις μιᾶς ἀναφορᾶς μου παρελήφθη ὁλόκληρος φράσις, ἡ ὁποία μεταβάλει εὐχερῶς τὴν ἔννοιαν τῶν ὅσων εἶπον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τὸ διορθώσητε καὶ νὰ τὸ δώσητε εἰς τὸν συντάκτην τῶν πρακτικῶν. (τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Οἱ πρόσφυγες Καστανεῶν καὶ τῶν πέριξ χωρίων παρακαλοῦν ὅπως ἀναβληθῇ ἡ καταβολὴ τῶν ζητουμένων παρὰ τοῦ ἐποικισμοῦ χρηματικῶν ποσῶν λόγῳ οἰκονομικῆς ἀδυναμίας. —Ὁ σύνδεσμος ἐργατῶν ἀχθοφόρων Καβάλλας παρακαλεῖ ὅπως ἐγκριθῇ ἡ αἴτησίς των περὶ ἐφαρμογῆς ἐξωτερικῆς κοσμιτικῆς ὑπηρεσίας τοῦ τελωνείου. —Ὁ γραφεὺς αʹ τάξεως τῆς διοικήσεως χωροφυλακῆς Λαμίας ζητεῖ τὴν μετάθεσίν του εἰς Σέρρας διὰ λόγους οἰκογενειακούς. —Ὁ διδασκαλικὸς σύνδεσμος Ξάνθης ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐν ᾧ ἐκθέτει τὰ διάφορα αἰτήματά του καὶ παρακαλεῖ ὅπως γίνουν ἀποδεκτὰ παρὰ τῆς Βουλῆς. — Ὁ ἔφεδρος λοχίας Χ. Μισερλῆς φθισικός, ὑποβάλλει ἐκ μέρους καὶ ἄλλων φθισικῶν παράπονα, διότι ἐγκατελείφθησαν ἄνευ περιθάλψεως. — Ὁ σύνδεσμος ἀποστράτων ὁπλιτῶν ξηρᾶς καὶ χωροφυλακῆς ζητεῖ τὴν βελτίωσιν τῆς συντάξεώς των. — Ὁ οἰκοδομικὸς ὅμιλος τροχιοδρομικῶν καὶ ἠλεκτροτεχνιτῶν Θεσσαλονίκης ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ ἐκθέτει διάφορα αἰτήματά του καὶ παρακαλεῖ τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν. — Οἱ ἐνοικιασταὶ καταστημάτων τῆς ἀεροπορικῆς ἀμύνης εὑρισκομένων περὶ τὸν Λευκὸν Πύργον Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάληψιν τῆς πλατείας καὶ τοῦ δασυλλίου τοῦ Λευκοῦ Πύργου ὑπὸ τριῶν περιπτεριούχων. — Τὸ ἐπαγγελματικὸν ἐπιμελητήριον Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἐκπροσώπησιν τῶν ἐπαγγελματιῶν ἐν τῇ Γερουσίᾳ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κοκκινάκης καταθέτει ψήφισμα τῶν κατοίκων Μαλλίων Πεδιάδος αἰτουμένων ὅπως ἀποξηρανθῶσι τὰ ἕλη Ἁλμυρόλακος καὶ Ἀνάπηγος. — Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κριμπᾶς καταθέτει αἴτησιν τοῦ Γ. Καλογεροπούλου κατοίκου Μερόπης διαμαρτυρομένου διότι ἡ ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν συντάξεων θυμάτων πολέμου ἐπιτροπὴ διέκοψε τὴν σύνταξιν τὴν ὁποίαν ἐλάμβανεν ἀδικαιολογήτως. — Ὁ πρόεδρος τῆς Π.Ο.Α.Δ.Α. Δράμας, ὁ σύνδεσμος Ποντίων, ὁ πρόεδρος τῶν προσφύγων Ραφίνας, ὁ προσφυγικὸς Θρακικὸς Σύλλογος Ἀλεξανδρουπόλεως, ἡ Παμπροσφυγικὴ Ἕνωσις Καβάλλας καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Παμπροσφυγικῆς Ἑνώσεως Κυκλάδων, διαμαρτύρονται διὰ τὴν περικοπὴν τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων. — Οἱ συμβολαιογράφοι Τριπόλεως, Δράμας, Λαμίας, Βόλου, Ξυλοκάστρου καὶ Καλαβρύτων, διαμαρτύρονται διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμβολαιογραφικῶν δικαιωμάτων». — Ὁ δήμαρχος Κερκύρας, παρακαλεῖ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν περὶ διοικήσεως τῶν ἐν Κερκύρᾳ ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων. — Τὸ συνδικάτον καπνεργατῶν Ξάνθης, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἐπαναφορὰν τῶν ἐξορίστων ἐργατῶν. — Ὁ πρόεδρος τῶν Φιλελευθέρων Σερρῶν, παρακαλεῖ ὅπως ὁρισθῇ ποσὸν 1.500.000 δολλαρίων, διὰ τὴν στέγασιν τῶν πληθυσμῶν τῶν χωρίων τῆς ἐπαρχίας ταύτης, εἰς τὴν σύμβασιν Στρυμόνος. — Γονεῖς καὶ κηδεμόνες μαθητῶν φοιτώντων εἰς τὸ σχολεῖον Δαδίου, παρακαλοῦν νὰ ἀνασταλῇ ἡ μετάθεσις τοῦ καθηγητοῦ Μουρτσίνου. — Ὁ δήμαρχος Ναυπλίου, ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, παρακαλοῦντος ὅπως διαταχθῇ ἡ ἑταιρία Σ.Π.Α.Π. καὶ παύσῃ εἰσπράτουσα τὰ 35% ἐπὶ πλέον τῶν κεκανονισμένων ὑποβληθέντα κόμιστρα διὰ τοῦ λιμένος Ναυπλίου φορτωνόμενα ἐμπορεύματα. — Τὸ βʹ συνέδριον τῆς Ε.Ο.Κ.Σ.Ε. ζητεῖ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν χορήγησιν μακροπροθέσμων δανείων μὲ μικρὸν τόκον. — Ὁ συνεταιρισμὸς Νέας Ζίχνης, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἵδρυσιν Γεωργικῆς Τραπέζης. — Ἐπιτροπὴ σιδηροδρομικῶν, διαμαρτύρεται διὰ τὴν καταπάτησιν τῶν οἰκοπέδων των. — Συνέλευσις ἀρτεργατῶν Πατρῶν, διαμαρτύρεται διὰ μείωσιν τῶν ἀρτεργατικῶν. — Ὁ διδασκαλικὸς σύλλογος Σιδηροκάστρου, διαμαρτύρεται διότι δὲν γίνονται διορισμοὶ καὶ προαγωγαὶ διδασκάλων. —Οἱ κάτοικοι Ἀραχώβης ζητοῦν τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀγορανομίας. —Ὁ Μανοῦσος Μανουσέλης κάτοικος Ρεθύμνης, παρακαλεῖ ὅπως ἀνασταλῇ ἡ ἐπιβληθεῖσα αὐτῷ χρηματικὴ ποινὴ ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ. —Ὁ ἐμπορικὸς κόσμος Μεσολογγίου, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐκκρεμότητα τῶν συμπληρωματικῶν φορολογιῶν τῶν παρελθουσῶν χρήσεων. —Ἡ Ἕνωσις διδασκάλων Χαλκιδικῆς, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἱδρύσεως σχολείων. Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ προστασίας καὶ προαγωγῆς τοῦ ἐμπορίου τοῦ ἐρυθροῦ πεπέρεως Ἀλμωσίας (Καρατζόβης). Ὁ κ. Ἰ. Κανναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας), ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἱδρύσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ ἀγροτικῆς πίστεως ἐν Κερκύρᾳ». Ὁ κ. Ἀ. Καραπάνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ κυρώσεως προσθέτου πρωτοκόλλου εἰς τὴν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀλβανίας σύμβασιν ἐκδόσεως τῆς 25 Ἰουνίου 1926. 2) Περὶ κυρώσεως προσθέτου πρωτοκόλλου εἰς τὴν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀλβανίας σύμβασιν ἰθαγενείας τῆς 13 Ὀκτωβρίου 1926 ἐ. ἔ. καὶ 3) περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς πληρωμὴν ἀνειλημμένης ὑποχρεώσεως δραχμῶν 2.500.000 πρὸς τὸ Βασίλειον τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων. Ὁ κ. Ἀ. Χρηστομᾶνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ καταρτισθέντος ἐν Χάγῃ τὴν 10 Σεπτεμβρίου 1927 κανονισμοῦ διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν διὰ τῆς ἐναερίου ὁδοῦ μεταφορὰν ταχυδρομικῶν ἀντικειμένων ἀλληλογραφίας καὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Φλῶρος, Δ. Μπότσαρης, Α. Λούλης, Σ. Σταυρόπουλος κ. ἄλλοι, ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῆς ἐπαρχίας Φιλιατῶν τοῦ νομοῦ Ἰωαννίνων, εἰς αὐτοτελῆ ἐκκλησιαστικὴν διοίκησιν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς καὶ Γ. Τηλικίδης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ περὶ ἀναδρομικῆς ἐγγραφῆς φοιτητῶν κ. λ. π. διατάγματος». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Κεντούρης, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως φαρμακείων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Τρικούπης καὶ Δ. Μέλφος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀσυμβιβάστου τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Τριποδάκης, Α. Δαμιανὸς καὶ Χ. Λαδᾶς, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὁρίου ἡλικίας ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Κουτσοπέταλος, Γ. Βασιλειάδης, Λ. Νάκος, Ν. Ξηρός, Β. Κυρέλλος, Ν. Σπηλιώτης καὶ Ν. Ἀβραάμ, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραυλικῶν ἔργων πεδιάδων Σερρῶν καὶ Δράμας». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἀπριλίου 25 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀκυρώσεως ἀπαιτήσεων κατὰ πολιτῶν ὡς συνεργῶν καὶ συναιτίων ἐπαναστάσεως κατὰ τοῦ πρὸ τοῦ 1920 συνταγματικοῦ καθεστῶτος καὶ καταργήσεως τῶν ἐκ τούτων δικῶν κ.λ.π.». Ἀνακοινῶ, ὅτι ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς, ἐπὶ τῆς αἰτήσεως πρὸς παροχὴν ἀδείας διὰ τὴν περαιτέρω ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Κουτσοπετάλου, κατηγορουμένου ἐπὶ ἐξυβρίσει.

§5Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, εἶχε λάβει τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν νομίζω, ὅτι σᾶς ἀνεκοίνωσα ὅτι ὁσάκις πρόκειται περὶ διώξεως βουλευτοῦ, νὰ ἀνακοινοῦται ἐν συντόμῳ καὶ ἐν περιλήψει τὸ περιεχόμενον τῆς μηνύσεως. Παρακαλῶ νὰ δηλωθῇ διὰ τίνα λόγον ἐζητήθη ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς πρὸς δίωξίν μου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀνεκοίνωσα καὶ τότε, ὅτι ἡ ἄδεια ἐζητήθη, λόγῳ ὑποβληθείσης μηνύσεως ἐπὶ ἐξυβρίσει. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται, ὅτι ἡ κατηγορία ἔχει προφανῶς πολιτικοὺς σκοπούς. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐπιτρέπῃ τὴν δίωξιν.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν. Ὁ κ. Τσιγδέμογλου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν προσφυγικῶν ὀργανώσεων των συνοικισμῶν Πειραιῶς.

§9Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Αἱ προσφυγικαὶ ὀργανώσεις Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, περιχώρων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, διὰ τῶν τηλεγραφικῶν αὐτῶν διαμαρτυριῶν, ἐπιδιώκουσιν τὴν ἀναθεώρησιν τῆς κατ’ ἀρχὴν ληφθείσης ἀποφάσεως ὑπὸ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, περὶ μειώσεως τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν τοῦ συμπληρωματικοῦ μητρώου.

§10Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχει σχετικὴ ἐπερώτησις.

§11Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Θὰ ἀναπτύξω κατόπιν τὸ ζήτημα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναί, ἀλλὰ γιὰ νὰ ἔχητε δικαίωμα, πρέπει νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις. Ὁπωσδήποτε ἐπιφυλάσσεσθε διὰ τὴν ἐπερώτησιν.

§13Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ ἀπασχολήσῃ καὶ τὴν Βουλήν, ὑπὲρ τοῦ δικαίου αὐτοῦ συνηγορεῖ ὁ σοβαρώτατος λόγος ὅτι, αὐτοὶ ἀνήκουν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πτωχοτέρων, τῶν ἀσθενεστέρων, τῶν ὀρφανῶν καὶ τῶν χηρῶν, αἱ ὁποῖαι οὔτε τὰς γνώσεις λόγῳ τῆς ἀπαιδευσίας των εἶχον, οὔτε τὴν ἱκανότητα νὰ φέρουν τὰ κατάλληλα δικαιολογητικὰ διὰ νὰ λάβουν τὰς ἀποζημιώσεις των. Ἑπομένως, ἡ ἀδικία ἡ προερχομένη ἐκ τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως, πλήττει κυρίως καὶ σοβαρώτατα τοὺς ἀσθενεστέρους καὶ τοὺς πτωχοτέρους. Τοῦτο φρονῶ ὅτι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρίδῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι αὐτοὶ ἀκριβῶς εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι καὶ εὐμενεστέρας προστασίας καὶ καλυτέρας μερίμνης.

§14Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κάνω πρότασιν, ἡ ἀναφορὰ νὰ μεταβληθῇ εἰς σύστασιν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ κ. κ. Π. Χριστούλας, Α. Παπαθανάσης, Θ. Φίλιος, Ν. Γαρδικιώτης, Γ. Σίδερης, ἐπὶ ἀναφορᾶς γεωργικοῦ καὶ καπνεργατικοῦ συλλόγου Καρδίτσης. Ὁ κ. Χριστούλας ἔχει τὸν λόγον.

§16Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ τοῦ γεωργικοῦ καὶ τοῦ καπνεμπορικοῦ συλλόγου Καρδίτσης, ἀφορᾷ ζωτικώτατον ζήτημα. Πρόκειται περὶ ἑνὸς μέτρου τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ἐπὶ τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας, ἑνὸς μέτρου δῆθεν πρὸς ἀποσόβησιν τῆς λαθρεμπορίας τοῦ καπνοῦ καὶ διὰ τοῦ ὁποίου μέτρου ἀπηγορεύθη ἡ ἐξαγωγὴ καπνοῦ 2ας καὶ 3ης ποιότητος εἰς τὰ Δωδεκάνησα, τόπου καταναλώσεως τοῦ εἴδους αὐτοῦ τῶν καπνῶν. Συνεπείᾳ τοῦ μέτρου τούτου, ἐπὶ ὁλόκληρον ἤδη τριετίαν, μένει ἀδιάθετον τὸ προϊόν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὰ 8)10 τῆς ὑπάρξεως ὁλοκλήρου τοῦ διαμερίσματος τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης. Τὴν ἐποχὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν μαστίζεται ὁ τόπος ἐκεῖνος, ἀπὸ τόσας ἄλλας κακοδαιμονίας, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τόσας ἄλλας μερίμνας ἔχει ἐπιδείξει πρὸς προστασίαν τῶν λαϊκῶν συμφερόντων, νὰ ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν ἕνεκα τούτου, ἀλλὰ καὶ διότι τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς ἀπαγορεύσεως ἀντιτίθεται καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν ὀφείλει μία Κυβέρνησις, νὰ ἔχῃ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῶν ἐγχωρίων προϊόντων διότι μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ εὐρύνωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ στάδιον τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου καὶ ὄχι νὰ τὸ περιορίζωμεν εἰς τὴν τοπικὴν κατανάλωσιν. Διὰ τοῦτο λοιπὸν, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ λάβῃ μέριμναν ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ νὰ ἄρῃ τὸ μέτρον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἀποσοβήσεως τοῦ λαθρεμπορίου μὲ τὴν Δωδεκάνησον, ἐνῷ ὡς εἶναι ἐξηκριβωμένον, ἀπὸ πλείστας πληροφορίας παρ’ ἄλλων καὶ ἀτομικάς μου τοιαύτας, τὸ λαθρεμπόριον διεξάγεται τώρα ἐκεῖ εἰς εὐρεῖαν κλίμακα καὶ μὲ καπνὰ ὄχι ἐγχώρια ἀλλὰ ξένα. Ἐὰν τὸ Κράτος θέλῃ, δύναται, νὰ καταδιώξῃ τὸ λαθρεμπόριον διὰ παντοίων μέτρων καὶ οὐχὶ διὰ ν’ ἀποφύγῃ τὴν ζημίαν ἐκ τοῦ λαθρεμπορίου, νὰ ἔρχηται νὰ ζημιώνῃ τὰς λαϊκὰς τάξεις. Ἐκτὸς τούτου, εἶναι καὶ ζημία θετικὴ τοῦ δημοσίου, διότι ὡς γνωστόν, ὁ καπνὸς ἐπιβαρύνεται μὲ μίαν φορολογίαν 19% ἐπὶ τοῦ τιμήματος. Φαντασθῆτε λοιπόν, πόση θὰ εἶναι ἡ ζημία αὕτη, ἀφοῦ οἱ παραγωγοὶ γίνονται ἤδη ἐλλείψει ἀνταγωνισμοῦ ἕρμαιον τῶν διαφόρων ἐκμεταλλευτῶν, οἱ ὁποῖοι πέρνουν τὸν καπνὸν αὐτὸν εἰς τιμὴν ἐξευτελιστικὴν καὶ συνεπείᾳ τούτου ἐπέρχεται καὶ ἡ ζημία τοῦ δημοσίου. Δι’ αὐτὸ πρέπει, ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶε Οἰκονομικῶν, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου, νὰ ἄρῃ τὸ ἄδικον αὐτὸ μέτρον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§18Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὴν σπουδαιότητα τοῦ καπνοῦ, οὐδέποτε παρεῖδεν ἡ Πολιτεία, δυστυχῶς ὅμως, μόνον ὁσάκις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναζητήσεως πόρων, τοὺς ὁποίους εὗρε ἀφθόνους πάντοτε καὶ εὐκόλως ἐπὶ τοῦ εἴδους αὐτοῦ. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, ἄνευ οὐδεμιᾶς διαμαρτυρίας κατὰ τῶν τοιούτων φορολογικῶν μέτρων ἐκ μέρους τῶν παραγωγῶν, χαρακτηριζομένων ἐξ ἰδιοσυγκρασίας ὑπὸ ἄκρας συντηρητικότητος, ἔφθασεν ὥστε ὁ φόρος ὁ ἑνιαῖος τοῦ καπνοῦ ν’ ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος εἰς 20–22%, δηλαδὴ εἰς 45% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ. Εἶναι δηλαδὴ τὸ Κράτος συνεταῖρος τοῦ καπνοπαραγωγοῦ εἰς τὸ ἥμισυ τῶν καθαρῶν κερδῶν. Παρὰ ταῦτα ὅμως, παρὰ τὴν σπουδαιότητα τῆς συμβολῆς τοῦ προϊόντος εἰς τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ ἐμπειρικοῦ ἰσοζυγίου, διότι πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι 12 ἑκατομμύρια λιρῶν εἰσάγονται ἐτησίως ἐκ τοῦ ἐξαγωγικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, παρὰ τὴν σοβαρὰν συμβολὴν λέγω, τοῦ προϊόντος αὐτοῦ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, διότι 1400 ἑκατομμύρια εἰσπράττονται ἀπὸ τὸν φόρον καταναλώσεως καπνοῦ, παρὰ ταῦτα πάντα, ἐνῷ εἶναι τὸ πρῶτον προϊόν τὸ ὁποῖον καλύπτει τὸ ⅕ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ ἄλλα προϊόντα ἀποδίδουν ἐκ τῆς φορολογίας των μόνον, ὅπως ἡ σταφίς, 60 ἑκατομμύρια, ἐν τούτοις τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὁ μέγας αὐτὸς ὀργανισμός, δὲν ἔχει οὔτε ἕναν ὑπάλληλον, εἰδικῶς ἀσχοληθέντα εἰς τὴν καπνοπαραγωγήν. Δὲν ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, οὔτε ἕνα σημεῖον ἐπαφῆς πρὸς τὸν καπνοκαλλιεργητήν, διὰ νὰ μεταβιβάζῃ δι’ αὐτοῦ τὰ διδάγματα τῆς πείρας πρὸς βελτίωσιν τῆς καλλιεργείας. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλέον, οὐδέποτε ἐμερίμνησε τὸ Κράτος νὰ φέρῃ τὴν καπνοπαραγωγὴν εἰς ἄμεσον σχέσιν πρὸς τὰς ξένας ἀγοράς, διὰ συνάψεως συμβάσεως, διὰ διαφημίσεων, διὰ παρακολουθήσεως τῆς ἐντατικῆς μερίμνης τὴν ὁποίαν καταβάλλουν ὅλα τὰ Βαλκανικὰ Κράτη καὶ αὐτὴ ἡ Τουρκία ἀκόμη, τὰ ὁποῖα κατώρθωσαν νὰ συνάψουν συμβάσεις μετὰ τριῶν μονοπωλείων τοῦ Αὐστριακοῦ, τοῦ Πολωνικοῦ καὶ ἑνὸς ἄλλου καὶ κατήντησαν τὰ τρία αὐτὰ μονοπώλεια νὰ προμηθεύωνται τρία ὁλόκληρα ἑκατομμύρια καπνοῦ ἕκαστον ἐτησίως, ἐνῷ καὶ τὰ τρία προηγουμένως ἐπρομήθευον 500 ὀκάδες μόνον. Ἑπομένως ἡ καπνοπαραγωγὴ ἔχει ἐγκαταλειφθῆ τελείως καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ καταδιώκεται διὰ τῶν τοιούτων ἀπαγορεύσεων. Διὰ δὲ διατάξεων ἀπαγορεύομεν τὴν ἐξαγωγὴν καπνοῦ δευτέρας καὶ τρίτης ποιότητος καὶ αὐτὰ τὰ καπνὰ τὰ ἀγοράζουν οἱ βιομήχανοι καὶ τὰ πωλοῦν ὡς καπνὰ πρώτης ποιότητος. Διότι τὸ Κράτος ἐφρόντισε μόνον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν μεγαλυτέραν καὶ τὴν ὁλικὴν ἀπόδοσιν, χωρὶς νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν πώλησιν καπνοῦ δευτέρας καὶ τρίτης ποιότητος, ὡς πρώτης ποιότητος. Ἑπομένως παρεδόθη τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ εἰς τοὺς ἐμπόρους καὶ τοὺς βιομηχάνους ἐκ τῶν ὁποίων, οἱ μὲν ἐμφανίζουν τὸν καπνὸν ὡς εὑρισκόμενον ἐν κρίσει, οἱ δὲ κόπτουσι καπνὸν δευτέρας καὶ τρίτης ποιότητος καὶ παραδίδουν εἰς τὴν κατανάλωσιν αὐτόν, ὡς πρώτης ποιότητος ἐπὶ προφανῇ καὶ ἀνυπολογίστῳ ζημίᾳ τῶν παραγωγῶν καὶ τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ βλάβῃ προφανῇ τῆς ὑγείας τῶν πολιτῶν. Διότι τὰ καπνὰ αὐτά, κύριοι, ὅταν ἐξάγωνται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡς δευτέρας καὶ τρίτης ποιότητος, ὑφίστανται μίαν ὡρισμένην ἐπεξεργασίαν πρὶν παραδοθῶσιν εἰς τὴν κατανάλωσιν, ἡ ὁποία τὰ ἀποκαθαίρει ἀπὸ ὅλα τὰ ἐπιβλαβῆ διὰ τὴν ὑγείαν στοιχεῖα. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μία ριζικωτέρα καὶ γενικωτέρα κρατικὴ μέριμνα ὑπὲρ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μέγιστον προϊόν τοῦ τόπου.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σίδερης, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§20Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὅτι ὁ καπνὸς ἀπετέλεσεν ἀντικείμενα μόνον φορολογικῆς μερίμνης τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων, εἶναι παγκοίνως γνωστόν. Ὅτι ὁ καπνὸς οὐδέποτε ἀπετέλεσεν μέχρι σήμερον ἀντικείμενον συστηματικῆς μερίμνης, ὡς ἀντικείμενον ἐθνικοῦ πλούτου, εἶναι ἐπίσης γνωστόν. Τελευταίως συνεστήθη κἄποια ἐπιτροπὴ τοῦ καπνοῦ καὶ ἐλπίζω, ὅτι ταχέως θὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα αὕτη, ὥστε θὰ παρουσιάσῃ κἄποιον πόρισμα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ τῆς δοθῇ εὐκαιρία, ὥστε νὰ ἐξετάσῃ ὅλας τὰς ἀπόψεις, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ, χωρὶς νὰ παραμελήσῃ καὶ τὴν ἄποψιν τὴν φορολογικήν, διότι ὁ καπνὸς ἀποτελεῖ ἕνα ἀντικείμενον φορολογίας σημαντικοτάτης διὰ τὸ Κράτος. Ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη, νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν πρόκηται νὰ παύσῃ νὰ ἔχῃ τὴν ὑποστήριξιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, διότι ὁ καπνὸς, ἐὰν δὲν ληφθοῦν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν, πολὺ ταχέως θὰ ἐξατμισθῇ, θὰ ἀποβῇ εἰς τολύπας καπνοῦ. Διὰ τὸ ἀντικείμενον τῆς φορολογίας, δὲν ἔχω παρὰ νὰ συμφωνήσω μὲ ὅσα εἶπον οἱ προηγούμενοι συνάδελφοι καὶ νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου. Καὶ ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ ἀναμένω ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ, ἀφ’ ἑνὸς τὴν ἐξήγησιν τῆς παρατάσεως τοῦ μέτρου αὐτοῦ, ἀφ’ ἑτέρου ἐὰν εἶναι ὥριμος ἡ ἀπόφασίς του ἐπὶ τὰς σκέψεις του περὶ τοῦ μέλλοντος.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καλαντζάκος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λαοῦ Γαργαλιάνων.

§22Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Διὰ τὴν ἐνοικίασιν τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου, δυστυχῶς ἀκόμη ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς δὲν ἔλαβε τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, οὔτε διὰ τὸν ὑποβιβασμὸν τῆς τιμῆς αὐτοῦ, ἐφ’ ἧς γίνεται ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ φόρου, οὔτε ἐνέκρινε τὰς ἐνοικιάσεις. Παρακαλῶ, ὅπως κυρωθοῦν αἱ γενόμεναι ἐνοικιάσεις.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Παπαφλέσσας, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§24Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Θὰ ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ θελήσῃ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν δημοπρασιῶν τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου, διότι ἐν ᾧ ἐν τῷ νομῷ Μεσσηνίας, ἔχουν ὑποβληθῇ μέχρι σήμερον ἅπασαι αἱ δημοπρασίαι, δυστυχῶς μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν ἐπεκυρώθησαν καὶ ὁ λαὸς ὑφίσταται πιέσεις ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐφορείας, διότι οὗτοι λαμβάνουν τὸν φόρον εἰς χρῆμα ἀφοῦ οἱ ἔφοροι, οἱ νέοι αὐτοὶ ἀγάδες τῆς Πελοποννήσου, προέβησαν εἰς καθορισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου ὑπέρογκον. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν, ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου ὑπὸ τοῦ κ. ἐφόρου, ὁρίσθη εἰς δραχ. 32, ἐνῷ εἰς τὴν ἀγορὰν πωλεῖται 27 δραχ. Διατί ὁ παραγωγὸς νὰ ὑφίσταται αὐτὸν τὸν ἐπιπλέον φόρον τῶν 5 δραχ. κατ’ ὀκᾶν; Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ προβῇ εἰς τὴν διευθέτησιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι συμβαίνει εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν καὶ τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Ἐνῷ ἔχουν 500 ὀκάδας ἐλαίου π.χ. πρὸς δήλωσιν ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος, τοὺς λέγει νὰ δηλώσουν μόνον τὰς 300 καὶ τὰς ὑπολοίπους νὰ τὰς μοιρασθοῦν μαζύ.

§25Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφ’ ὅσον δίδονται ἱκανοποιητικαὶ τιμαί, ἐγκρίνονται αἱ προσφοραί, ἐὰν δὲ δὲν ἐνεκρίθησαν εἰσέτι τινές, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ἀσύμφορον αὐτῶν.

§26Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Αἱ τιμαὶ αἱ δοθεῖσαι ἦσαν καὶ μείζονες ἐκείνων ποῦ ἀναλογοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ ἐλαίου.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Μ. Αἰλιανός, Χ. Λαδᾶς, Π. Καρασεβδᾶς καὶ Α. Παπαθανάσης, ἐπὶ ἀναφορᾶς καθηγητριῶν σχολείων Ἀθηνῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ κ. Αἰλιανὸς ἔχει τὸν λόγον.

§28Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ μία μέθοδος ὅσον ἀφορᾷ τὴν μετάθεσιν τῶν καθηγητριῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι τόσον πολὺ ὀλίγαι καὶ τόσον πολὺ δυσκόλως ἀναπληροῦνται, ὥστε αἱ μετατιθέμεναι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, δὲν φθάνουν νὰ ἀναπληρώσουν τὰς θέσεις τῶν ἐνταῦθα σχολείων. Δὲν εἶναι δὲ δίκαιον, νὰ μετατίθενται αἱ καθηγήτριαι, διότι δημιουργοῦν ἑστίας καὶ οἰκογενείας καὶ δὲν εἶναι εὔκολον ἀκόμη νὰ μετατίθενται καθ’ ὃν τρόπον οἱ καθηγηταί, διότι αἱ πλεῖσται ἐξ αὐτῶν ἔχουν συζύγους ἐγκατεστημένους μονίμως ἐν Ἀθήναις. Ἐὰν λοιπὸν ἐξακολουθήσῃ ἡ μετάθεσις αὐτῶν ἐξ Ἀθηνῶν, θὰ καταλήξωμεν ὥστε τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον θὰ παραμένῃ εἰς τὰ γυμνάσια τῶν ἐν Ἀθήναις θηλέων, νὰ ἀποτελεῖται μόνον ἐξ ἀνδρῶν. Τοῦτο βεβαίως, δὲν ἀποτελεῖ τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθέτου. Θὰ παρεκάλουν λοιπόν, τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν ἐν λόγῳ ἀναφοράν.

§29Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαδᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§31Χ. ΛΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα καὶ ἐγὼ νὰ συμπληρώσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀνέφερε προηγουμένως, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς μεταθέσεως τῶν καθηγητριῶν. Διὰ τὰς καθηγητρίας συντρέχει ἠθικὸς λόγος, ὁ λόγος ὅτι, αὐταὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουν τεθῆ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς Παιδείας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραλαμβάνουν αὐτὰς κατὰ τὰς διαφόρους μεταθέσεις των. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου παρουσιάζεται καὶ τὸ ἑξῆς πρωτότυπον· ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας συγκεντρώνονται περισσότεραι μαθήτριαι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν τόσαι καθηγήτριαι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν διὰ νὰ πληροῦν τὰς κενὰς θέσεις ἐν Ἀθήναις. Εἶναι προφανές, ὅτι εἶναι ἔξω τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ὁρίζει τὸ ὑποχρεωτικὸν τῆς μεταθέσεως. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργός, θὰ θελήσῃ νὰ φέρῃ τὸ γενικὸν νομοθέτημα εἰς τὴν Βουλήν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§33Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ διάταξις ἡ καθορίζουσα τὸ ὑποχρεωτικὸν τῆς μεταθέσεως, εἶναι ὄχι μόνον μὴ σκόπιμος, διότι αἱ ὑπηρετοῦσαι ὡς γνωστὸν καθηγήτριαι εἶναι ἐλάχισται, ὥστε δὲν μποροῦν νὰ ἀναπληρωθοῦν εὐκόλως, ἀλλὰ παρουσιάζεται καὶ μία σοβαρὰ δυσχέρεια τὴν ὁποίαν νομίζω, ὅτι δὲν δύναται ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, νὰ παρίδῃ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι αἱ καθηγήτριαι προσφέρουσιν μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἑπομένως, μετατιθέμεναι εἰς τὴν ἐπαρχίαν, εἶναι ὑποχρεωμέναι ἢ νὰ παραιτηθῶσιν ἐπὶ προφανῇ ζημίᾳ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἢ νὰ ἀποχωρισθῶσιν τῆς ἑστίας των καὶ νὰ μεταφέρωσιν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον τὰς οἰκογενείας των. Καὶ ἐπειδὴ τοῦτο, δὲν δύναται νὰ γίνῃ, διότι οἱ σύζυγοί των εἶναι ἐπαγγελματικῶς ἐγκατεστημένοι ἐν Ἀθήναις, δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου προάγομεν εἰς δίλημμα ὑπαλλήλους, τόσον χρησίμους, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης.

§34Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε, συνιστῶ ὡς ἐπιβεβλημένην τὴν ἄρσιν τοῦ μεταθετοῦ τῶν καθηγητριῶν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ε. Μαχαίρας, Ν. Ἀβραὰμ καὶ Α. Παπαθανάσης, ἐπὶ ἀναφορᾶς σωματείου τῶν ἐργατῶν, φορτοεκφορτωτῶν Πειραιῶς. Ὁ κ. Μαχαίρας ἔχει τὸν λόγον.

§36Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ὑποβάλλεται ἐκ μέρους τῶν φορτοεκφορτωτῶν τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν καὶ τῶν ἀποθηκῶν σιδηροδρόμων. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ζητοῦν τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον νὰ ὁρισθῇ καὶ δι’ αὐτοὺς ἕνα τιμολόγιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κανονίζηται ἡ ἀμοιβή των, ὡς κανονίζηται καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς ἐκφορτωτάς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὅμως, μέχρι σήμερον ἀτυχῶς, δὲν ἐγένετο. Δὲν ἠξεύρω ἀπὸ ποίαν ἀφορμὴν παρέλειψε νὰ πράξῃ τοῦτο τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον ἐντούτοις τόσα μέτρα προστατευτικὰ ὑπὲρ τῶν ἄλλων φορτοεκφορτωτῶν ἔλαβε. Ζητοῦν ἁπλούστατα, νὰ γίνῃ καὶ δι’ αὐτοὺς τὸ τιμολόγιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ καταρτισθῇ ἀπὸ τὸ ἐμπορικὸν ἐπιμελητήριον καὶ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ὁ καταρτισμὸς τοῦ ὁποίου θὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τοῦ νὰ συκοφαντῶνται κάθε στιγμήν, ἀπὸ κάθε ἔμπορον ὁ ὁποῖος θέλει νὰ κερδοσκοπήσῃ εἰς βάρος αὐτῶν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι οἱ ἔμποροι πολλάκις πίπτουν θύματα τῶν ἐκτελωνιστῶν καὶ ὑπαλλήλων των, οἱ ὁποῖοι τοὺς παρουσιάζουν ἐξογκωμένους λογαριασμοὺς δικαιολογοῦντες τούτους εἰς τὰ φορτοεκφορτωτικά, καίτοι δὲν εἶναι δύσκολον εἰς αὐτοὺς νὰ ἐξακριβώσουν τὴν ἀλήθειαν. Ἐπειδὴ ὅμως, οἱ ἔμποροι εἴτε δὲν γνωρίζουν, εἴτε δὲν θέλουν πολλάκις νὰ κοπιάσουν, ὅπως ἐξακριβώσουν τὴν ἀλήθειαν, παραμένη ἡ ἐντύπωσις ὅτι γενικῶς οἱ φορτοεκφορτωταὶ τῶν ἀποθηκῶν, καταχρῶνται τῆς καλωσύνης των καὶ τῆς ἐπιεικείας των. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ σημειώσῃ σοβαρῶς, τὸ πρᾶγμα καὶ ὅταν προσεχῶς ἔλθῃ πρὸς κύρωσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἀφορᾷ τὸ γενικὸν φορτοεκφορτωτικὸν ζήτημα, νὰ περιληφθῶσιν καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ νομιμοφρωνέστεροι ἀπὸ ὅλους τοὺς ἐργάτας τοῦ Πειραιῶς.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§38Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῶν αἰτημάτων τῶν φορτοεκφορτωτῶν τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος. Πρέπει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκομίας, νὰ λάβῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἰδίᾳ, μέριμναν καὶ νὰ ἐπιδιώξῃ νὰ δώσῃ λύσιν ἐν ἁρμονίᾳ τῶν ἐργατικῶν τάξεων.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§40Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀσφαλῶς, θὰ ἔχῃ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς. Πρόκειται περὶ ζητήματος λίαν σοβαροῦ, ρυθμίζοντος σχέσεις μεταξὺ ἐργατῶν καὶ ἐργοδοτῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει λάβει ὑπ’ ὄψει του εἰς πλεῖστα ἄλλα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλήν. Φρονῶ, ὅτι εἶναι σκόπιμον νὰ περιληφθοῦν καὶ οἱ φορτοεκφορτωταὶ εἰς τὸν γενικὸν νόμον, περὶ φορτοεκφορτωτῶν λιμένων. Τὸ αἴτημα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν εἶναι δίκαιον καὶ ἂν δὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει θ’ ἀπετέλῃ τοῦτο προφανῶς μίαν ἄδικον παράλειψιν. Πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας τελοῦν καὶ οἱ συνάδελφοί των. Νομίζω, ὅτι ἡ μὴ ἐπέκτασις καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν τῶν εὐεργετημάτων, θ’ ἀπετέλῃ μίαν ἀδικίαν τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ παρίδῃ ὁ κ. ὑπουργός.

§41Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Οἱ κ. κ. συνάδελφοι γνωρίζουν κατὰ πόσον μεριμνᾷ ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τοὺς ἐργάτας. Δὲν θὰ διστάσω ὅμως, νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς, ὅτι ἂν τὸν νόμον, περὶ φορτοεκφορτωτῶν λιμένων, ἐπεκτείνωμεν εἰς παντὸς εἴδους ἐργάτας, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἐξετάσω τὰ αἰτήματα αὐτῶν καὶ ἂν εἶναι δικαία ἡ ἐπέκτασις τὴν ὁποίαν ζητοῦν, θὰ τὴν παράσχω.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐριπαῖος ἐπὶ ἀναφορᾶς κοινότητος Βουρκωτῆς Ἄνδρου.

§43Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἄνδρου, ὑπάρχει ἡ κοινότης Βουρκωτῆς, ἀποτελουμένη ἀπὸ 2.300 κατοίκους, τὰ ⅔ τῶν κατοίκων αὐτῆς εἶναι Ἀλβανόφωνοι. Ἡ κοινότης αὐτή, ἀπὸ τῆς συστάσεώς της μέχρι πέρυσιν, εἶχεν τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχῃ μίαν διδασκάλισσαν ἡ ὁποία καὶ ἀπέθανε. Ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον στερεῖται διδασκάλου. Εἶναι διατεθειμένη ἡ κοινότης αὐτὴ καὶ ἐξ ἑνὸς κληροδοτήματος τὸ ὁποῖον ἔχει ἀποκτήσει, νὰ διαθέσῃ καὶ ἓν ἐπιμίσθιον ὑπὲρ τοῦ διδασκάλου αὐτοῦ. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ φροντίσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, νὰ ἀποσταλῇ εἰς διδάσκαλος ἐμπνευσμένος, διότι ὅπως σᾶς εἶπον, οἱ κάτοικοι κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι Ἀλβανόφωνοι.

§44Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ περιεχόμενον τῆς ἀναφορᾶς παρετήρησα, ὅτι περιλαμβάνεται καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἐπιθυμῶ νὰ παράσχω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅπως εἶναι γνωστόν, δὲν διορίζει δημοδιδασκάλους. Ἁρμόδιοι πρὸς τοῦτο, ἁρμόδιοι διὰ τοὺς διορισμοὺς αὐτοὺς, εἶναι οἱ κάτοικοι τοῦ τόπου, οἱ ἀποτελοῦντες τὰ τοπικὰ ἐκπαιδευτικὰ συμβούλια. Εἰδικῶς διὰ τὴν κοινότητα περὶ ἧς ὁμιλεῖτε, πρὸ ὀλίγου ἐκενώθη ἡ θέσις αὐτή, πρὸ ἐλαχίστου χρόνου, ἀκόμη δέ, δὲν ἐδημοσιεύθη ἡ ἀπόλυσίς της ἐνῷ σεῖς λέγετε ὅτι ἀπέθανεν.

§45Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἀπορῶ πῶς ἡ ὑπηρεσία, σᾶς ἐπληροφόρησε τοιαῦτα πράγματα.

§46Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν εἶναι ἡ ὑπηρεσία μου. Εἶναι ἡ ὑπηρεσία τῶν κατὰ τόπους ἐκπαιδευτικῶν συμβουλίων, ἡ ὁποία ἀναφέρει, ὅτι ἡ διδασκάλισσα αὐτὴ ἀπελύθη ὡς ἀνεπαρκής. Τὸ συμβούλιον προέβη εἰς τὸν διορισμὸν ἄλλου ὁ ὁποῖος ὀνομάζεται Νικόλαος Στρατῆς. Τὸν διορισμὸν τὸν ἐνήργησεν ὁ νομάρχης τῇ προτάσει τοῦ συμβουλίου. Ὁ νομάρχης στέλλει τὸν διορισμὸν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ διορισμὸς τοῦ νέου διδασκάλου, δὲν ἐστάλη ἀκόμη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως πρὸς δημοσίευσιν, διότι ἀναμένεται ἡ ἔγκρισις τοῦ Γενικοῦ λογιστηρίου.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀρτοδιομηχάνων Χανίων.

§48Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον λαμβάνει διὰ τοὺς βιομηχάνους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν ἀρτοδιομηχάνων τῆς Κρήτης, καθ’ ὅσον καὶ οὗτοι εἶναι ἄξιοι τοῦ τοιούτου μέτρου. Λαμβάνω δὲ ἀφορμὴν διὰ τὴν παράκλησιν ταύτην, καθ’ ὅσον μόλις πρὸ δύο μηνῶν ἡ ὑπηρεσία ἄλλου ὑπουργείου παρεῖδε τοὺς συνεταιρισμοὺς Κρήτης καὶ τοιουτοτρόπως οἱ ἐργάται οἱ ἀποτελοῦντες τοὺς ὀργανισμοὺς ἐκείνους, δὲν ἔλαβον ἐργασίαν καὶ ἔχουν τὰς χεῖρας δεμένας καὶ τὸν στόμαχον κενόν. Θὰ παρακαλέσω τὰς ὑπηρεσίας τῶν διαφόρων ὑπουργείων ὅταν κάμνουν τοιαύτην ἐργασίαν νὰ λαμβάνουν ὑπ’ ὄψει, ὅλους τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ ἰδίως τῶν ἐπαρχιῶν διότι καὶ αὐτοὶ ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἐπιβλέπωνται.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κουτσοπέταλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Κοινότητος Ἀραχώβης.

§50Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς διαβιβάζω μίαν ἀναφορὰν πρὸς τόν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μία ἐπὶ πλέον διαμαρτυρία τῶν κατοίκων Ἀραχώβης, κατὰ τῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ ἡ ἀγροτικὴ ἀσφάλεια τῆς χώρας. Ἐλέχθησαν τόσα πολλὰ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ὥστε πᾶσα προσθήκη ἐκ μέρους μου, θὰ ἦτο περιττολογία. Ἐλπίζω, ὅτι λίαν ταχέως θὰ ἔλθῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ εἰς τὴν Βουλήν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκινάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν συμβολαιογράφων Ἡρακλείου.

§52Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας τὴν ἀναφορὰν ἢ μᾶλλον τὸ ὑπόμνημα τῶν συμβολαιογράφων Ἡρακλείου. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ παράπονα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶναι δίκαια. Ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πρέπει νὰ στρέψῃ τὸ βλέμμα του καὶ εἰς τοὺς συμβολαιογράφους τῶν ἐπαρχιῶν, διότι οἱ ἐπαρχιακοὶ συμβολαιογράφοι δὲν ἀμείβωνται ὡς ἀμείβωνται οἱ συμβολαιογράφοι Ἀθηνῶν. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς, θὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν αὐτὴν τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ λάβῃ.

§53Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ πρὸ ἡμερῶν ἐδήλωσα, ὅτι τὸ διάταγμα περὶ συμβολαιογραφικῶν δικαιωμάτων θέλει παραμείνῃ ἀμετάβλητον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις διὰ τοὺς συμβολαιογράφους τῶν ἐπαρχιῶν. Ὡσαύτως κατὰ τήν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἀκούσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς γνώμας τῶν κυρίων βουλευτῶν καὶ θέλει τελικῶς ἀποφανθῇ, περὶ ὅλων, ὡς καὶ περὶ τῶν ὑποβληθησομένων τροπολογιῶν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀβραὰμ ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν γονέων τῶν μαθητῶν τοῦ Βʹ Ἑλληνικοῦ σχολείου Πειραιῶς.

§55Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε ὑπουργέ, οἱ γονεῖς τῶν μαθητῶν τοῦ Βʹ Ἑλληνικοῦ σχολείου Πειραιῶς, διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ταύτης παραπονοῦνται διότι μετεφέρθη τὸ σχολεῖον εἰς τὰ ἄκρα τῆς Καστέλλας, ἐνῷ ὡς ἐξηγοῦν οἱ 150 μαθηταὶ κατοικοῦν εἰς τὴν ἄλλην ἄκραν τῆς πόλεως Πειραιῶς, εἰς τοῦ Βρυώνη, εἰς τὴν Τερψιθέαν, καὶ εἰς τὰς ἄλλας συνοικίας τὰς πρὸς τὸ μέρος ἐκεῖνο, ἐνῷ οἱ μαθηταὶ οἱ ἐκ Καστέλλας προερχόμενοι εἶναι μόνον 20. Συμβαίνει δὲ καὶ τοῦτο, τὸ ἀξιοπερίεργον. Ἐτοποθέτησαν τὸ σχολεῖον εἰς τὸ ὁποῖον φοιτοῦν παιδάκια μικρὰ εἰς τοὺς κρημνοὺς τῆς Καστέλλας, τὰ ὁποῖα διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς τὸ σχολεῖον ἀνεβαίνουν μίαν κλίμακα λίαν ἐπικίνδυνον. Εὐλόγως δὲ παραπονοῦνται οἱ γονεῖς ὅτι στέλλοντες τὰ παιδιά των εἰς τὸ σχολεῖον διατρέχουν κίνδυνον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργόν, νὰ λάβῃ ἄμεσον ἀντίληψιν τοῦ πράγματος, διότι δυστυχῶς οἱ διάφοροι ἁρμόδιοι τῆς ὑπηρεσίας, δὲν γνωρίζουν διὰ ποῖον λόγον, ἴσως διὰ τὸ εὐθυνώτερον τοῦ μισθώματος, μετέφερον τὸ σχολεῖον εἰς οἴκημα ἀκατάλληλον καὶ καθ’ ἑαυτὸ καὶ εἰς ἀκατάλληλον τοποθεσίαν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μαντᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων Ἀθηνῶν.

§57Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν κύριε Πρόεδρε.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς πρώην λυκειάρχου Θ. Ταβουλάρη.

§59Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἀναγνώσῃ αὐτὴν καὶ ν’ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ὁ κύριος Μόδης παρακαλεῖ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν, ὅπως ἐπισπεύσωσι τὴν κατάθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν νομοθετικῶν μέτρων, πρὸς διαρρύθμισιν τοῦ ὅλου ζητήματος τῶν πολεμοπαθῶν.

§61Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπιληφθῇ καὶ τοῦ ζητήματος τῶν πολεμοπαθῶν καὶ δώσῃ τέρμα εἰς μίαν οἰκτρὰν πράγματι κατάστασιν διὰ νὰ μὴν εἴπω οἰκτρὰν ἀκαταστασίαν. Τὸ ζήτημα εἶναι γνωστόν, ἀπησχόλησε πολλάκις καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν τόπον· εἶναι δὲ γνωστὰ καὶ τὰ θορυβώδη συνέδρια τὰ ὁποῖα συνεκροτήθησαν ἐπανειλλημένως εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν. Εἶναι βεβαίως ἀληθές, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἔχει ὑπερφορτωθῆ πολλὰ βάρη ἀπὸ τὰς διαφόρους ἀποζημιώσεις πάσης φύσεως καὶ πάσης μορφῆς. Ἀλλὰ ἡ κατηγορία τῶν πολεμοπαθῶν δὲν ὑπολείπεται καμμίας ἄλλης εἰς δικαιώματα ἀπαλείψεως ἀποζημιώσεων. Διότι κυρίως δὲν πρόκειται περὶ ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ δημόσιον ἔχει εἰσπράξει μέχρι σήμερον 40 ἑκατομμύρια χρυσῶν δραχμῶν, ἔναντι τῶν ὁποίων ἔχει διαθέσῃ μόνον 150 ἑκατομμύρια περίπου δραχμῶν. Βεβαίως τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν εἰσπραχθέντων εἶναι εἰς εἴδη καὶ ὑλικὸν καὶ γνωρίζομεν ὅλοι μας μὲ πόσην ἐλαφρότητα, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ ἄλλην βαρυτέραν ἔκφρασιν, ἔχει γίνει ἡ διαχείρησις τοῦ ὑλικοῦ τούτου, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἂν δὲν εἰσέπραξε τὰ βουνὰ τῶν ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα οἱ δικαιοῦχοι ἐφαντάζοντο, εἰσέπραξε ποσὰ πολὺ περισσότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα καθ’ ὅλην τὴν διαρρεύσασαν, μέχρι τοῦδε περίοδον εἰς τοὺς παθόντας διένειμεν. Εἶναι ἐξ ἴσου ἀληθὲς ὅτι ἐν προκειμένῳ τὸ Κράτος διεχειρίσθη τὸ ὅλον ζήτημα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ δικαιοῦται νὰ ἀξιοῖ τίτλους εὐγνωμοσύνης ἐκ μέρους τῶν δικαιούχων Ἔχει ρυθμίσει τὴν ὅλην ὑπηρεσίαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε σήμερον 10 ἔτη ὁλόκληρα μετὰ τὸ πέρας τοῦ πολέμου ὑπάρχουν πλεῖστοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἠξεύρουν ἀκόμη ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον δικαιοῦνται νὰ λάβουν, ἐνῷ εἰς τὴν Σερβίαν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐχορηγήθησαν εἰς τοὺς παθόντας ὁμολογίαι καὶ ἐκεῖ τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων ἀνάγεται εἰς τὴν ἱστορίαν. Ἐπίσης δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι ἔχει ὀργανωθῆ ἡ ὅλη ὑπηρεσία καὶ τὸ ὅλον σύστημα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε οἱ μόνοι πραγματικῶς ἀποζημιούμενοι νὰ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὴν διεξάγουν καὶ ἑπομένως ἔχουν πάντα λόγον νὰ συντελοῦν ὑπὲρ τῆς μακροημερεύσεως αὐτῆς μέχρι συντελείας τοῦ αἰῶνος. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου διὰ νόμων οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζει κανεὶς πῶς ἐξεπονήθησαν, ἀπὸ κεφαλὴν ἀνθρώπου, ἔχει ὑποβληθῆ εἰς τοὺς δικαιούχους ὅπως διορίσωσιν ἀπαραιτήτως πληρεξουσίους των, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν ἐκδικάζεται ἡ ὑπόθεσίς των καὶ ὑπάρχουν πλεῖστα παραδείγματα ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι, ἔχουν νὰ εἰσπράξουν 500 καὶ 600 δραχμὰς καὶ οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ὑπεχρεώθησαν νὰ συντάξουν δύο καὶ τρία καὶ πολλάκις τέσσαρα πληρεξούσια, ἕκαστον τῶν ὁποίων κοστίζει 125 μέρι 130 δραχμάς.

§62Χ. ΛΑΔΑΣ. Πληρεξουσίους ἢ ἀντικλήτους;

§63Γ. ΜΟΔΗΣ. Πληρεξούσια συμβολαιογραφικὰ πρόσφατα καὶ ἐξ αὐτῶν ὑπεχρεώθησαν νὰ συντάξουν 2 καὶ 3 καὶ 4.

§64ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἀπορρίπτονται αἰτήσεις, ἐὰν δὲν ἔχουν τοιαῦτα πληρεξούσια;

§65Γ. ΜΟΔΗΣ. Οἱ διάφοροι πληρεξούσιοι, βεβαίως δὲν προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των ἀμισθεὶ ἢ χάριν τοῦ βασιλέως τῆς Πρωσσίας, εἰσπράττουν, κατακρατοῦν διάφορα ποσοστά, ἀνερχόμενα εἰς 20, 30, 40, 50, 80, καὶ πολλάκις μέχρις 100%. Ἀπὸ τὰ 150 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἰς τὰ βιβλία μας φαίνονται ὅτι διετέθησαν ὑπὲρ τῶν παθόντων, εἶναι ζήτημα ἂν τὸ ἥμισυ αὐτῶν ἔφθασεν μέχρι τῶν χειρῶν τῶν πραγματικῶς δικαιούχων καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον βλέπομεν ὅτι δὲν ἔμειναν δικηγόροι, δικολάβοι, ἰατροί, φαρμακοποιοί, ξενοδόχοι, μπακάληδες, ὅλος ὁ κόσμος οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ συνέλεξαν τοιαῦτα πληρεξούσια διὰ νὰ περισυλλέξουν ἐννοεῖται καὶ τὰ ποσοστά. Ἐπὶ πλέον ἐσχάτως ὁ σινιὸρ Ἀβραχὰμ Φλωραντὶν πρώην χορηγητὴς χόρτων εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἤδη πρόθυμος νὰ χορηγήσῃ τὸ κουτόχορτο εἰς τὸν λαὸν καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τοὺς δικαιούχους, ἀνεστάτωσε τὸν κόσμον δι’ ἐπιστολῶν καὶ ἐγκυκλίων, ὅτι προσφέρονται αὐτοὶ μὲ ἐγγύησιν ὅλων τῶν Τραπεζῶν τῆς χώρας μας καὶ τῆς ἀλλοδαπῆς, νὰ εἰσπράξουν τὰς ἀποζημιώσεις καὶ νὰ τὰς ἀποστείλῃ, ἀφοῦ ἐννοεῖται κατακρατήσῃ τὸ 30 ἢ 35%. Ἐὰν τοὐλάχιστον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις ἤθελον δηλώσῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχωσιν πολλὰς ἐλπίδας νὰ λάβουν ἀποζημιώσεις, θὰ εἶχον ἀναμφιβόλως ἡσυχάση. Ἀλλὰ σήμερον καὶ ἂν θελήσουν νὰ ἡσυχάσωσιν δὲν θὰ λείψωσιν οἱ δικηγόροι, οἱ δικολάβοι, φαρμακοποιοί, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Ἀβραχὰμ Φλωρεντῖνον οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ παύσουν νὰ τοὺς κεντοῦν καὶ νὰ τοὺς ὑπόσχωνται θησαυρούς. Δὲν θέλω νὰ προσθέσω, ὅτι ἀκόμη καὶ σήμερον πλεῖστα χωριὰ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας κατάκεινται εἰς ἐρείπια. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἄνοιξιν ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶχε καταρτήσει ἐπιτροπὴν ἀποτελεσθεῖσαν ἀπὸ τὸν κ. Διευθυντὴν τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου, ἀπὸ τὸν συνάδελφον ἐκ Σερρῶν κ. Φλωριᾶν καὶ ἀπὸ ἐμέ, ὅπως μελετήσῃ καὶ ὑποβάλῃ ὑπόμνημα περὶ ὁριστικῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τῶν πολεμοπαθῶν. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ ἔλαβον γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἡ ἐπιτροπή, ἀφοῦ κατήρτησε λογαριασμοὺς καὶ λογαριασμούς, κατέληξε πρὸ παντὸς εἰς τὴν ἑξῆς λύσιν τοῦ ζητήματος, νὰ χορηγηθῶσιν ὁμολογίαι ἔναντι τῶν ἀποζημιώσεων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι περίεργον, πῶς δὲν ἔγινε ἐξ ἀρχῆς, μὲ ὑπολογισμὸν τῆς δραχμῆς ὄχι ἴσον πρὸς τὴν μεταλλικήν, ἀλλὰ μὲ ἓν συντελεστὴν ἀνάλογον καὶ δίκαιον. Τὸ δημόσιον καὶ εἰς τοῦτο ἀποδεικνύεται ὄχι καλῆς πίστεως, ὑπολογίζει τὰς ζημίας εἰς δραχμὰς χρυσὰς προπολεμικὰς καὶ πληρώνει, ὅταν πληρώνῃ καὶ ὅπως πληρώνῃ εἰς δραχμὰς σημερινάς, δηλαδὴ τὸ 1)15 τῆς ἀξίας. Ἐξαίρεσις ὑπάρχει μόνον εἰς ἕνα ἀριθμὸν μεγάλων δικαιούχων ἐφοπλιστῶν καὶ ἄλλων, τῶν ὁποίων ἡ ἀποζημίωσις ὑπολογίζεται εἰς λίρας Ἀγγλίας καὶ πληρώνεται εἰς λίρας Ἀγγλίας. Δι’ ὅλα ταῦτα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν παράκλησιν ὅπως σπεύσῃ νὰ προσαγάγῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νομοσχέδιον ἢ δυνατὸν δὲ τάχιστα, ρυθμίσεως τοῦ ὅλου ζητήματος καὶ κανονισμοῦ τῶν λεπτομερειῶν τὰς ὁποίας ἀνέφερα. Βεβαίως τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς οἰκονομικόν, ἐνδιαφέρει βεβαίως καὶ ἡμᾶς καὶ τοὺς δικαιούχους, ἀλλ’ ἐνδιαφέρει καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον πρὸ παντὸς ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, εἶναι νὰ ἀπαλλαγῶσιν οἱ δικαιοῦχοι τῆς ἀνάγκης, ὅπως διορίζουν πληρεξουσίους, διότι ἡ παράτασις αὐτῆς τῆς καταστάσεως ἀσφαλῶς δὲν περιποιεῖ τιμὴν εἰς ὅλους ἡμᾶς.

§66Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸν λόγον παρακαλῶ κ. Πρόεδρε.

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις γενικεύσεως τῆς συζητήσεως κ. Πρόεδρε.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πράγματι ὑπεβλήθη πρότασις γενικεύσεως. Δὲν τὴν ἀνεκοίνωσα ἐφ’ ὅσον αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρόκειται νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός. Καὶ ἂν εἶχον ἀνακοινώσῃ αὐτὴν προηγουμένως ἐφ’ ὅσον ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἐλάμβανε τὸν λόγον. Διατὶ βιάζεσθε; Μόλις τελειώσει ὁ κ. ὑπουργός, θὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πρότασιν τῆς γενικεύσεως τῆς συζητήσεως. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§69Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ρύθμισιν τοῦ ὅλου ζητήματος τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους τοῦ ἀφορῶντος τὰς ἀποζημιώσεις ἐπιφυλάσσεται ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ δώσῃ μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου τὴν δέουσαν λύσιν. Ἐπὶ τῶν προσθέτων αἰτημάτων οὕτως εἰπεῖν, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν μὴ πληρωμὴν εἰς τὸ ἐδῶ ταμεῖον, ἀλλὰ εἰς τὰ ταμεῖα τὰ ἐπαρχιακὰ καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ μέρους τῶν πληρεξουσίων, νομίζω ὅτι ἤδη ἡ Κυβέρνησις, ἡ προηγουμένη, εἶχεν ὑποβάλλει ὑπὸ κύρωσιν Ν. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον κατηρτίσθη ἀκριβῶς διὰ νὰ καταργηθοῦν αὐταὶ αἱ διατυπώσεις. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη τὸ Ν. Διάταγμα τὸ ἐπέστρεψε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα μελετήσῃ τὸ ὅλον ζήτημα. Ὁπωσδήποτε, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι πρόθυμος νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον πρὸς ρύθμισιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, δηλαδὴ τὴν πληρωμὴν εἰς τὰ κέντρα, τὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα τοῦ ποσοῦ ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου, δὲ τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοὺς πληρεξουσίους.

§70ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ ὅλον ζήτημα;

§71Α. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὡς πρὸς τὸ ὅλον δὲν δύναμαι ν’ ἀνακοινώσω σήμερον τίποτε σχετικόν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις γενικεύεται. Ὁ κ. Θεολογίτης ἔχει τὸν λόγον.

§73Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πλήξῃ κανεὶς τὴν Κυβέρνησιν τὴν παροῦσαν, διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων τῶν πολεμοπαθῶν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Δὲν ἦτο βεβαίως δυνατὸν κατὰ τὸ βραχὺ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὴν διακυβέρνησιν τοῦ τόπου, νὰ λύσῃ ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν κατήντησε ὡς μία γάγραινα ἀληθὴς καὶ ἐπληρώθη πραγματικῶς ἀπὸ τοὺς παθόντας πληθυσμούς, μὲ θρόμβους αἵματος. Εἶναι γεγονὸς γνωστὸν εἰς ὅλους, ὅτι ἡ τραγωδία τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ὑπῆρξεν ἡ πρώτη καὶ ἡ περισσότερον τρομακτικὴ κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους πῶς παρεδόθημεν εἰς τοὺς Βουλγάρους, πῶς κατέλαβον ὁλόκληρον τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν ἐχθροί, χωρὶς κἂν νὰ εὑρισκόμεθα μετ’ αὐτῶν εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν καὶ ὅτι τὰ πάντα μετεβλήθησαν εἰς ἐρείπια. Εὐθὺς μετὰ τὴν ἀνακατάληψιν, ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου πρωθυπουργοῦ κ. Βενιζέλου, ἔσπευσε διὰ τοῦ κ. Ρακτιβάν, Γενικοῦ Διοικητοῦ Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ κ. Γκότση, Γενικοῦ Διοικητοῦ Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ ἔλαβε ὅλα τὰ δυνατὰ προσωρινὰ μέτρα διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν. Ἡ πρώτη Νοεμβρίου ὅμως, μᾶς ἀφίνει τελείως ἐγκαταλελειμμένους. Ἔκτοτε λοιπὸν ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία ἔμεινεν ἄνευ οὐδεμιᾶς προστασίας ἐκ μέρους τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων. Καὶ σήμερον ἀκόμη ὑπάρχουν χωρικοὶ διαιτώμενοι μέσα εἰς τὰς τρώγλας, μέσα εἰς τὰ μανδριὰ τῶν Βουλγάρων καὶ σήμερον ἀκόμη ὑπάρχουν ἄνθρωποι μὴ ἀποζημιωθέντες οὐδόλως. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἔλεγχος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι ὁ ἁρμοδιώτερος ὅλων νὰ ἐννοήσῃ τὸν πόνον τῆς ἐπαρχίας μας, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὴν τραγωδίαν ὅπως ἐξηλίχθη τότε εἰς τὰ ἐδάφη μας, εἶναι ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος καὶ εἰς ἐπιτροπὴν ἐπισκεφθεῖσαν αὐτὸν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐκ Καβάλλας, ὑποσχέθη ὅτι ἐντὸς 2 μηνῶν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ μίαν λύσιν εἰς τὸ ζήτημα τῶν πολεμοπαθῶν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Εἴχομεν ἐπὶ μακρὰ ἔτη τὴν ὑπομονήν, ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ὑπομονὴν τῶν 2 μηνῶν, διὰ νὰ εἴδωμεν ἡ Κυβέρνησις ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ, διὰ νὰ ἐπανορθώσῃ ἓν μέγα ἀδίκημα τὸ ὁποῖον ἐστοίχισεν καὶ ὑλικῶς καὶ ἠθικῶς τόσον πόνον εἰς τὸν πληθυσμὸν ἰδίως τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, τὸ εὐπορώτερον καὶ πατριωτικώτερον τῶν ἄλλων. Ἐκ διαφόρων συζητήσεων καὶ ἐκ διαφόρων ἄλλων εἰδήσεων ἀναγραφεισῶν, ἠκούσαμεν ὅτι ἐκ τοῦ μεγάλου παραγωγικοῦ δανείου τὸ ὁποῖον πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ συνάψῃ, ἐὰν περισσεύσῃ λέγουν ἓν ποσοστόν, αὐτὸ θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν καταστραφέντων χωρίων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Νομίζω ὅτι πρωτίστη μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως πρὸ τῆς ἐκδικάσεως ἀκόμη καὶ πρὸ τῆς ἐπανορθώσεως τῶν ἀδικιῶν διὰ τῆς ἀποζημιώσεώς των, θὰ εἶναι νὰ στεγάσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἐκεῖ ὅπου ἡ Ἑλληνικὴ δύναμις κατόρθωσεν νὰ ἀνεγείρῃ πόλεις ὁλοκλήρους καὶ κοινότητας ἀνθούσας, δὲν ἐπιτρέπεται παραπλεύρως νέων κοινοτήτων καὶ νέων συνοικισμῶν, νὰ παραμένουν εἰς ἐρείπια, νὰ παραμένουν ὑπὸ τὸ χῶμα, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐξ ἴσου προσεφέρθησαν ὁλοκαύτωμα διὰ τὴν ἰδέαν τῆς Πατρίδος.

§74Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐλάβετε γνῶσιν τῶν ὅρων τοῦ δανείου;

§75Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν ἔλαβον γνῶσιν, ἀκριβῶς τὸ λέγω διὰ νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην τοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ, διότι δὲν θὰ ἤθελον νὰ εἶναι δυνητικὴ ἡ διάταξις ἐὰν περισσεύσῃ ποσόν τι.

§76Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν περισσεύσῃ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἔργων, ὄχι ἐκ τοῦ δανείου.

§77Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀνοικοδόμησις τῶν χωρίων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ τόσων ἄλλων χωρίων τὰ ὁποῖα εἶναι ἐρειπωμένα. Ὄχι, ἐὰν περισσεύσῃ διότι πιθανὸν νὰ μὴ περισσεύσῃ τίποτα.

§78Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀνταλλαγῆς). Κύριε συνάδελφε ἔχω νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν. Πρὸ ἡμερῶν εἶδον τὸν κ. Σίμφων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, μετὰ τὴν ἐπιστροφήν μου ἐκ Σερρῶν καὶ κατόπιν συνεννοήσεώς μου μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, συνεζήτησα μετ’ αὐτοῦ τὸ ζήτημα τῆς ἀμέσου ἐνεργείας τῆς στεγάσεως αὐτῶν τῶν χωρίων περὶ τῶν ὁποίων ἐκάματε λόγον. Ὁ κ. Σίμφων ἐδέχθη, μένει δὲ τὸ ζήτημα τῆς ἐξευρέσεως ἑνὸς ποσοστοῦ ἐκ τῶν ἀπαιτουμένων χρημάτων, διότι διαθέτει ἤδη ἡ Ἐπιτροπὴ ἓν μικρὸν ποσόν. Πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μοῦ ἔδωσε τὴν ἐντολὴν νὰ εἴδω καὶ πάλιν τὸν κ. Σίμφων καὶ νὰ τοῦ εἴπω νὰ ἀρχίσῃ ἀμέσως τὸ ἔργον της ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως καὶ ὅτι ἐν ἀνάγκῃ καὶ ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει ὅλα τὰ χρήματα τὰ ἀπαιτούμενα, θὰ τὰ δώσῃ τὸ Κράτος.

§79Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, κ. ὑπουργέ, πρόκειται περὶ ἀνοικοδομήσεως καταστραφέντων χωρίων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψει μου δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, Σερραίου, ἐνδιαφερομένου ἐξ ἴσου διὰ τὰς Σέρρας μὲ ἐμέ. Καὶ ἤθελον διὰ τοῦτο, νὰ ἔχω τὴν πληροφορίαν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ ἀπαιτούμενα ποσὰ διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν χωρίων αὐτῶν, διότι ἀσφαλῶς δὲν δυνάμεθα νὰ συγκρατήσωμεν εἰς ἕνα ψυχικὸν ἐπίπεδον τοὺς πληθυσμούς μας αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τόσα ἔτη ἐξακολουθοῦν νὰ διαιτῶνται εἰς τὰς τρώγλας. Ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὅλου ζητήματος βεβαίως, ὅτι γίνεται λεηλασία καὶ ἁρπαγὴ τῶν ἀποζημιώσεων. Τὰ περίφημα πληρεξούσια ἐγέμισαν τὰς Ἀθήνας καὶ ἐπὶ Παγκάλου ἐφευρέθη καὶ ἡ ἱστορία τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἀποζημιώσεων ἀπὸ διορισμένους πληρεξουσίους καὶ μάλιστα κατοικοῦντας ἐν Ἀθήναις. Ἦτο ἕνας τρόπος λεηλασίας τῶν ὀλίγων ψυχίων τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς καὶ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ στηλιτεύσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅτι θὰ κατευθύνῃ τὸ ὅλον ζήτημα ἀλλὰ ὅτι πρὸ παντὸς θὰ θελήσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν χωρίων ἐκείνων καὶ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπανελθόντες εἰς τοὺς τόπους των δὲν εὗρον παρὰ μόνον τὰ οἰκόπεδα τῶν καταστραφέντων οἰκιῶν των. Μὲ τὴν πεποίθησιν αὐτὴν θὰ ἀναμείνωμεν τὸ δίμηνον διάστημα, ἕτοιμοι νὰ ἐπανέλθωμεν, διότι ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ἐὰν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἐκπληρώσῃ τὴν ὑποχρέωσίν της, αὐτὴν τὴν ἱστορικὴν ἀπέναντι, τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, δὲν θὰ μᾶς ἀπομείνῃ καμμία ἐλπίς, καὶ ὅτι θὰ ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις, δὲν ἠξεύρω ποία Κυβέρνησις θὰ ἐπακολουθήσῃ, διὰ νὰ μᾶς πονέσῃ περισσότερον ἀπὸ ἐκείνην ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας παρεδόθημεν καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας ἐπανήλθομεν εἰς τοὺς τόπους μας, διὰ νὰ ἀγωνισθῶμεν τὸν ἀγῶνα τὸν νέον τῆς προκοπῆς τοῦ τόπου μας.

§80Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἄλλων, ἐγένετο ἡ παράδοσις τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, χάριν τῆς ἱστορικῆς ἀκριβείας.

§81Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπηλευθερώθημεν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κουρτίδης.

§83Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπεται κ. συνάδελφε νὰ δώσωμεν πληροφορίας;

§84Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Πολὺ εὐχαρίστως.

§85Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤδη ἀπὸ τοῦ μηνὸς Μαρτίου, εἶχε γίνει συζήτησις μεταξὺ τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως προσφύγων, ἵνα αὕτη μεριμνήσῃ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν καταστραφέντων χωρίων τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως προσφύγων εἰς τὰς παραστάσεις ἡμῶν ὅτι θὰ ἦτο ἄδικον νὰ ἀνεγείρωνται νέα χωρία, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ κάτοικοι τῶν παλαιῶν καὶ καταστραφέντων εὑρίσκονται ὑπὸ ἐρείπια, ἀντέταξεν ὅτι ἐφοβεῖτο, ὅτι θὰ ἐξελαμβάνετο παρὰ τῇ Κοινωνίᾳ τῶν Ἐθνῶν διαθέτουσα τὰ χρήματα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, διὰ σκοπόν, ὁ ὁποῖος ὅσον δήποτε καὶ ἂν ἦτο δίκαιος, δὲν ἦτο ὅμως ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν καθηκόντων της καὶ τοῦ αὐστηροῦ σκοποῦ τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων τοῦ προσφυγικοῦ δανείου. Ἐπὶ τῇ ἐπιμονῇ μου, ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως προσφύγων, καὶ εἰδικώτερον ὁ ἀντιπροσωπεύων αὐτὴν κ. Σίμψων, μοὶ ἐδήλωσεν ὅτι καὶ προφορικὴ συγκατάθεσις τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Γενεύης θὰ ἐθεωρεῖτο ἐξασφαλίζουσα τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, ἀπὸ μομφῆς ὅτι διέθεσεν εἰς ἄλλους σκοποὺς χρήματα τὰ ὁποῖα τῇ ἐδόθησαν νὰ διαχειρισθῇ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν. Προέβην τότε εἰς διαβήματα ἐν Γενεύῃ καὶ λίαν φιλοφρόνως ἔλαβον τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἁρμοδίας ὑποεπιτροπῆς τῆς Κ.Τ.Ε. ὅτι ἠδύνατο ἡ Ε. Α. Π., νὰ προβῇ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν κατεστραμμένων χωρίων. Περὶ αὐτοῦ ἔστειλα τηλεγράφημα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἵνα διαβιβασθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, εἶχε δὲ γίνει καὶ ἡ τοιαύτη ἀνακοίνωσις ἔκτοτε. Ἠμπορεῖ λοιπὸν ἡ Ε.Α.Π. ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ προβῇ εἰς ἀνοικοδόμησιν. Ἁθρόως βεβαίως δὲν δύνανται νὰ διατεθῶσι τόσα χρήματα σήμερον. Νομίζω ἐν τούτοις ὅτι μέχρις ὅτου τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἐπιτρέψωσι τὴν πλήρη ἐπανόρθωσιν τῆς συμφορᾶς, ἡ ὁποία ἔγινε πρὸ ἐτῶν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἀνακούφισιν εἴς τινας τοὐλάχιστον πληθυσμούς, τοὺς βαρύτερον παθόντας.

§86Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἦτο μοιραῖον φαίνεται ἡ τραγικὴ συμφορὰ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, νὰ ὑποδυθῇ τὴν χρονίαν καὶ κακοήθη ταύτην μορφὴν ὑπὸ τὴν ὁποίαν παρουσιάζεται τὸ ζήτημα ἡμῶν τῶν ὁμήρων. Ἄλλοτε ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης, εἰς μίαν τῶν πρώτων συνεδριάσεων τῆς μακαρίᾳ τῇ λήξει Γʹ. Ἐθνοσυνελεύσεως, ὅταν μετά τινων συναδέλφων ὁμιλοῦμεν καὶ ἐτολμήσαμεν νὰ φέρωμεν τὸ ὁμηρικὸν ζήτημα ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ἐκείνης καὶ ἐτολμήσαμεν νὰ κάμωμεν ἐπερώτησιν πῶς ἐνῷ δι’ οἰκτρά τινα σκεύη καὶ δοχεῖα καὶ μερικὲς παληοκαθέκλες καὶ διὰ ψυχικὴν ἀκόμη ὀδύνην, ἄλλοι ἔλαβον μέγιστα ποσὰ 100 καὶ 200 καὶ 300 χιλιάδων δραχμῶν, ἡμεῖς δὲ οἱ παθόντες ὁμηρικοὶ πληθυσμοὶ δὲν ἠξιώθημεν καμμιᾶς προσοχῆς, ἠναγκάσθημεν νὰ σιωπήσωμεν, διότι ὑψώθησαν κερασέαι ἐναντίον ἡμῶν εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην. Δεκαετία ὁλόκληρος παρῆλθεν ἀπὸ τῆς τραγικῆς ἐκείνης ἐποχῆς καὶ ἐντὸς μιᾶς δεκαετίας οὐδὲν βῆμα σχεδὸν ἀπετέλεσε τὸ τραγικὸν τοῦτο ὁμηρικὸν ζήτημα. Βεβαίως λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργοῦ, ὅτι θέλει λίαν προσεχῶς ρυθμισθῆ ὁ τρόπος τῆς πληρωμῆς ἡμῶν τῶν δικαιουμένων. Μᾶς ἐνδιαφέρει πολύ, ἐὰν θὰ πληρωθῶμεν κατ’ εὐθεῖαν ἢ δι’ ἄλλων μέσων πλουσίων, διὰ τῶν ὁποίων χαντακώνεται σχετικῶς ἡ πληρωμή. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἡμᾶς μᾶς ἐνδιαφέρει ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, περὶ τοῦ ποσοῦ καὶ περὶ τοῦ χρόνου καθ’ ὃν θὰ πληρωθῶμεν. Ἐδῶ εἶναι τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ ἐντοπίσωμεν τὸ ζήτημα ἡμῶν Ἴσως τις ἤθελεν ἐκπλαγῆ, πῶς ἐγὼ βουλευτὴς τοῦ νομοῦ Ἔβρου ἐζήτησα νὰ λάβω τὸν λόγον. Δὲν θέλω νὰ ἐκληφθῶ ὅτι ἀγορεύω ἁπλῶς pro domosua, καθ’ ὅσον τὸ ζήτημα ἐνδιαφέρει γενικώτερον καὶ τὸν νομὸν τοῦ Ἔβρου. Ὅτε κατὰ τὸ 1913 ἐπεδικάσθη κατόπιν τοῦ πολέμου ἡ Δ. Θράκη εἰς τοὺς Βουλγάρους, ἡμεῖς οἱ κάτοικοι τῆς Δυτικῆς Θράκης, τοῦ νομοῦ Ἔβρου καὶ τοῦ νομοῦ Ροδόπης, ἐξηναγκάσθημεν νὰ ἐκκενώσωμεν τὴν Δυτικὴν Θράκην καὶ ἑπομένως ἐγίναμεν κάτοικοι τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Ὅταν δὲ γίνεται λόγος, περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ὁμήρων κατοίκων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, συμπεριλαμβάνονται φυσικὰ καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Δυτικῆς Θράκης. Ἑπομένως, ὡς ἀντιπροσωπεύων πληθυσμοὺς παθόντας, ἐζήτησα τὸν λόγον. Ὅταν διὰ τῆς μοιραίας πολεμικῆς παρεδόθη ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία εἰς τοὺς Γερμανο–Βουλγάρους, ἑκατοντάδες χιλιάδων Ἑλλήνων, μετεφέρθησαν καὶ ὡδηγήθησαν μέχρι τῶν ἐσχάτων τοῦ Δουνάβεως. Δέκα ἕξ χιλιάδες τάφων Ἑλλήνων, ὑπάρχουν μόνον εἰς τὴν πόλιν Κίτσεβο, εἰς 35 δὲ χιλιάδας καὶ περισσότερον, ἀνέρχονται τά θύματα τῶν ὁμήρων. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῶ, ὡδηγήθην ὡς ὅμηρος καὶ ἀφοῦ ἔθαψα σύζυγον καὶ ἀδελφὴν πλησίον τοῦ Δουνάβεως, ἐπέστρεψα μετὰ τριετίαν σωματικῶς ἐρείπιον. Παλινοστήσαντες εὕρωμεν ἐρείπιον τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ τὸ 1919 προσωρινῶς ἐκαθήσαμεν. Ὅταν ἐπεστρέψαμεν κατὰ τὸ 1920 εἰς τὰς προγονικὰς ἑστίας μας, εἰς τὴν Δυτικὴν Θράκην, τίποτε δὲν ὑπῆρχε ὄρθιον. Τοσαύτη ἦτο ἡ καταστροφὴ τῶν ἑστιῶν ἡμῶν. Ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀποδοθοῦν τὰ θύματα, νὰ μᾶς ἀποδώσουν τὰ μέσα, ὅπως ἀνεγείρωμεν τὰς ἑστίας μας. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀκριβῶς εἶχον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐπιχειρήσῃ ταξείδιον ἕως ἐκεῖ καὶ νὰ ἀντιληφθῇ ἰδίοις ὄμμασι τὴν οἰκτρὰν καὶ ἀξιοθρήνητον κατάστασιν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ ἀτυχήσας αὐτὸς πληθυσμὸς ἀπὸ τὸ 1912 ἕως τὸ 1920. Τίποτε δὲν εἶχε μείνει ὄρθιον καὶ ἂν ἐγένετο κάτι τι, τοῦτο ὀφείλεται μόνον εἰς τὴν φιλοπατρίαν καὶ φιλεργίαν τῶν κατοίκων, εἰς οὐδεμίαν δὲ ὑποστήριξιν κρατικὴν καὶ μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν δέ, λυποῦμαι καὶ μετ’ ὀδύνης ψυχικῆς τὸ λέγω, τὸ Κράτος εἰσπράττει 8 δραχμὰς καὶ 4, δι’ ἐντάλματος συνοδευομένου ὑπὸ χωροφύλακος, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μᾶς πληρώσῃ, εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Κράτος χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας του καὶ τῆς τιμῆς του, νὰ μᾶς πληρώσῃ καθ’ ὅσον ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἀναγείρωμεν τὰ σπίτια μας, νὰ ἀγοράσωμεν τοὺς ἀροτήρους μὲ τοὺς ὁποίους θὰ σπείρωμεν καὶ θὰ καλλιεργήσωμεν, διότι κύριοι, κατοικοῦμεν τὴν γονιμωτέραν γῆν τῆς Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν ἐλλείψει μέσων ἀφίνωμεν χέρσον καὶ ἔρημον. Δὲν θὰ ἐπεκτείνω, κύριοι, τὸν λόγον μου, ἀποβλέπων εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θέλει συλλήβδην ληφθῇ πᾶσα μέριμνα περὶ διορθώσεως τῶν κακῶν.

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχουν ἐπὶ πλέον καὶ εἰδικαὶ δηλώσεις ἀφορῶσαι τοὺς πολεμοπαθεῖς, λίαν πρόσφατοι μάλιστα.

§88Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς εἰς αὐτὰς στηριζόμεθα, κύριε πρόεδρε. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κύριον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ὁριστικῶς καὶ ταχέως ληφθῇ μία μέριμνα ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν πληθυσμῶν, καθόσον ἡ τοιαύτη μέριμνα θὰ συντελέσῃ πρὸς προαγωγὴν τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἔχει τὸν λόγον.

§90Π. ΦΛΩΡΟΣ. Διὰ μὲν τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν, ὑποθέτω, ὅτι ἀρχίζουν νὰ γεννῶνται ἐλπίδες ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τοὺς παθόντας, ὅτι θὰ ἀποζημιωθοῦν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν λέγω τίποτε περισσότερον. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον κύριον ὑπουργόν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὰ ἑξῆς: ὅτι πολλὰ γραφεῖα, μόλις ἀνηγγέλθη ὅτι θὰ τύχουν ἀποζημιώσεως οἱ παθόντες κατὰ τοὺς πολέμους, ἐξαπέλυσαν ἔντυπα πληρεξούσια καὶ ἐξησφάλισαν 15 καὶ 20 καὶ 30%, δεσμεύοντες διὰ τοιούτων ἐγγράφων ὅλους τοὺς ἔχοντας λαμβάνειν. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ συμπολιτῶν μοῦ Ἑλλήνων ὑπηκόων Ἠπειρωτῶν διαμενόντων καὶ ἐμπορευομένων ἐν Ρουμανίᾳ, θὰ ἤθελον αἱ λοβητοῦρες αὐταὶ νὰ ἀπαλειφθοῦν ἐκ τοῦ προσώπου τῆς γῆς, ὡς οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν γεννῶσαι διὰ τοὺς ἐκβιασθέντας νὰ παραχωρήσωσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Αὐτὴν τὴν παράκλησιν θὰ ἤθελον νὰ κάμω καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτήν, διότι σᾶς ἐρωτῶ: τίνας ὑπηρεσίας προσφέρουσι, ὅταν λέγωσι εἰς τὸν Ἕλληνα, τὸν καταστραφέντα ἐν Ρουμανίᾳ, ὅτι ἐγὼ θὰ ἐνεργήσω καὶ θὰ μοῦ δώσῃς τόσα τοῖς ἑκατὸν. Οὐδὲν χειρότερον τούτου. Καταραδιουργεῖται τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος, ὡς εὑρισκόμενον ἐν ἀδυναμίᾳ, νὰ πληρώσῃ καὶ ὅτι μόνον τῇ ἐπεμβάσει τούτων τῶν προσώπων θὰ πληρώσῃ ἢ θὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον νὰ δωροδοκήσῃ ὑπαλλήλους διὰ τὴν ἀποζημίωσιν, ὅπερ καὶ ἐγένετο. Νομικήν τινα ὑπηρεσίαν δὲν προσφέρουσι, καθ’ ὅσον διὰ τοὺς ἐν Ρουμανίᾳ παθόντας Ἕλληνας εἶναι αἱ σχετικαὶ ἀποφάσεις ἐκδεδομέναι ὑπὸ τῶν ἐκεῖ ἁρμοδίων ἀρχῶν. Ἐπέτυχον νὰ δώσωσι μερικὰ ποσοστὰ εἰς μερικοὺς καὶ πολλοὶ ἐπίστευσαν τὸ γραφεῖον τοῦτο, ὡς κολυμπήθραν τοῦ Σιλωὰμ καὶ ἔσπευσαν νὰ στείλωσι τὰ πληρεξούσιά των. Δι’ αὐτό, σᾶς ἐξορκίζω, νὰ τὰ θεωρήσητε ἄκυρα καὶ μηδεμίαν ἰσχὺν ἔχοντα, αἱ δὲ πληρωμαὶ νὰ γίνωνται ἀπ’ εὐθείας εἰς τοὺς δικαιούχους διὰ τῆς πρεσβείας ἢ διὰ τῶν ταμείων τῆς κατοικίας ἑνὸς ἑκάστου δικαιωμένου λαμβάνειν. Νὰ λείψωσι αἱ λοβητοῦρες.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χούρσογλου ἔχει τὸν λόγον.

§92Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν συνάδελφος, ἴσως διὰ νὰ προλάβῃ μέλλουσαν ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς παροχῆς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως χρημάτων, μᾶς ἀνέπτυξε ὅτι καὶ ἡ Κ.Τ.Ε. ἔχει δώσει τὴν συγκατάθεσίν της. Ἀλλ’ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Ἀνταλλαγῆς ὁ ὁποῖος ἔσπευσε νὰ κάμῃ τὰς δεούσας ἐνεργείας παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ, νομίζω ὅτι λαμβάνει ὑπ’ ὄψει πολὺ τὰς διεθνεῖς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι δὲν καρποφοροῦν παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ ὡς ἐπίσης καὶ ὁσάκις πρόκειται διὰ τὴν ἀνέγερσιν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, δανείων εἰς τὰ ὁποῖα ὑπέκυψεν τὸ ἑλληνικὸν δημόσιον. Τὸ ἑλληνικὸν δημόσιον ἔδωσεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ, δὲν ἦτο δυνατὸν δὲ νὰ διατεθῶσι διὰ σκοπὸν ἀλλότριον τῆς συνάψεώς των. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑφυπουργὸν τῆς Ἀνταλλαγῆς, νὰ σπεύσῃ νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς διωκομένους καὶ ἂν περισσεύσουν χρήματα νὰ ἀποκαταστήσῃ καὶ ἄλλους.

§93Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀνταλλαγῆς). Ὀφείλω, νὰ σᾶς δηλώσω, κ. συνάδελφε, ὅτι οὐδόλως θὰ παραβλαβῇ τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων, διὰ τῆς διαθέσεως ὀλίγων ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ τὴν στέγασιν τῶν δυστυχεστάτων πολεμοπαθῶν καὶ ὁμήρων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Ἄλλως τε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μοῦ ἔδωσεν τὴν ἐντολὴν νὰ δηλώσω εἰς τὴν Ε.Α.Π. ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐξεύρει τὸ ἀπαιτούμενον ποσόν θὰ τὸ θέσῃ εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς. Νὰ εἶσθε δὲ βέβαιος, ὅτι στεγαζομένων τῶν δυστυχῶν αὐτῶν μαρτύρων τῆς Ἑλληνικῆς τραγωδίας, τὸ κολοσσιαῖον προσφυγικὸν πρόβλημα οὐδόλως θὰ θιγῇ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης ἔχει τὸν λόγον.

§95Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν ἀνέμενον ἐκ μέρους τοῦ πρόσφυγος συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν, νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα τῆς διακρίσεως μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων, ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ μερίμνης διὰ τὴν στέγασιν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἔπαθον πολὺ περισσότερον ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας. Νομίζω, ὅτι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν τὸ Κράτος ἐν τῇ μερίμνῃ τῆς στεγάσεως τῶν ἀπόρων ἐξακολουθεῖ νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν διάκρισιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἑνότητα αὐτὴν εἰς τὰς βορείους ἐπαρχίας, ἡ ὁποία θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου. Καὶ δι’ αὐτὸ αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις, ὅπως καὶ ἡ παροῦσα, νομίζω ὅτι ἐπετέλεσαν ἱερὸν καθῆκον ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Ἐν τῷ συνόλῳ ἐφρότισαν καὶ φροτίζουν καὶ σήμερον διὰ τὴν στέγασιν τῶν δυστυχῶν πολεμοπαθῶν. Νομίζω, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἕνα ὀργανισμὸν οἷος εἶναι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ὁ μόνος ὁ ὁποῖος εἶναι ἁρμόδιος καὶ ὁ ὁποῖος δύναται νὰ καθορίσῃ, ποῖος εἶναι ὁ πρόσφυξ καὶ ποῖος ὀφείλει νὰ τύχῃ ἰδιαιτέρας μερίμνης ἐκ μέρους αὐτοῦ, εἶναι τὸ Κράτος καὶ αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Ἡ Κυβέρνησις θὰ καθορίσῃ καὶ θὰ ὑποδείξῃ ἐπιτροπήν, ποῖοι δέονται στεγάσεως καὶ προστασίας, ἡ δὲ ἐπιτροπή, ὡς ἁπλοῦν ἐκτελέσεως ὄργανον καὶ καλῆς διαθέσεως τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, θὰ ὑπαχθῇ πάντοτε εἰς ὑποδείξεις τοῦ Κράτους καὶ ὡς ἐκ τούτου νομίζω, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος, θὰ θελήσῃ νὰ διορθώσῃ μίαν σκέψιν, σκέψιν πρόχειρον ἡ ὁποία μόνον χάσμα μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§97Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἤθελον νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τὸ ὁμηρικὸν γενικώτερον, διότι ὡς ὅμηρος καὶ ἐγώ, θὰ ἠδυνάμην νὰ δώσω περισσοτέρας πληροφορίας, ἐὰν ὁ συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν κ. Χούρσογλου, δὲν ἤθελεν ἀναμείξῃ τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως των καὶ νὰ συγκρίνῃ αὐτὸ πρὸς τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων καὶ νὰ θελήσῃ νὰ φροντίσῃ περισσότερον διὰ τοὺς πρόσφυγας καὶ ἐὰν ἐπερίσσευον τυχὸν χρήματα ἐκ τοῦ προσφυγικοῦ δανείου νὰ διατεθῶσι διὰ τοὺς πολεμοπαθεῖς καὶ ὁμήρους. Ἡ ὑπόθεσις τῆς στεγάσεως ὡς κοινωνικὸν ζήτημα, δὲν ἀνάγεται μόνον εἰς τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἔπαθον πρὸ 4 ἢ 5 ἐτῶν μόνον, ἀλλὰ ἀνάγεται ἐπίσης εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν Κοινωνίαν τὴν στερουμένην στέγης. Ἡμεῖς θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ γενικώτερα μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν στέγασιν ὄχι μόνον τῶν πολεμοπαθῶν, ἀλλὰ ὅλων ἐκείνων τῶν τάξεων αἵτινες τιτρώσκονται εἰς τὰ διάφορα ὑπόγεια τῶν πόλεων τοῦ Κράτους. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐν τῇ ἐπιμονῇ του διὰ τὴν προστασίαν τῶν προσφύγων, δὲν ἠθέλησεν νὰ θίξῃ τὴν στέγην τῶν πολεμοπαθῶν, ἀλλὰ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι αἱ προσφυγικαὶ ἀνάγκαι εἶναι ἐπιτακτικαὶ καὶ χρήζουν χρημάτων ἀφθόνων. Εἰσέτι καὶ ἐκ παραλλήλου εἶναι ἀνάγκη νὰ στεγασθῶσι καὶ οἱ πολεμοπαθεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ἐξ ἴσου τὰ αὐτὰ δικαιώματα, διότι ὅταν ἐπολέμουν ἢ ἀπέθνησκον ἐν Βουλγαρίᾳ ἐδημιούργουν τὴν ἐλευθερίαν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας εἰς τὴν ὁποίαν εὕρομεν καὶ ἡμεῖς στέγην διὰ νὰ ἀποκατασταθῶμεν. Ἐὰν τὸ ὁμηρικὸν ζήτημα, τὸ ἐξετάσωμεν γενικώτερον, θὰ ἴδωμεν ὅτι τὸ Κράτος ἐλησμόνησεν ὡρισμένας ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ἐθυσιάσθησαν. Ὡς δημόσιος ὑπάλληλος, κατέχω στοιχεῖα καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις Λάμπρου διὰ διαταγῆς της πρὸς τὸν νομάρχην Σερρῶν καὶ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, ἐπέβαλε νὰ παραμείνωσι εἰς τὴν θέσιν των ὑπηρεσίαι καὶ λαὸς καὶ ὅτι δὲν εἶχον νὰ πάθουν τίποτε ἐκ τῆς εἰσόδου τῶν Γερμανο–Βουλγάρων καθόσον εἶχον ἐξασφαλισθῆ ἀπὸ πᾶσαν ἐπίθεσιν. Οὕτω ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἐπιλύσεως τοῦ Ὁμηρικοῦ ζητήματος ἐν τῇ ὁλότητί του εἶναι ἀνηλειμμένη ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους, καὶ θὰ παρεκάλουν ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐρευνήσῃ καὶ εὕρῃ εἰς τὰ ἀρχεῖα τὰς διαταγὰς ταύτας, διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἀμφιβολία περὶ τῶν λεγομένων παρ’ ἡμῶν, καθόσον οὕτω θὰ ἐσκέπτετο γενικῶς πλέον νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν κόσμον ἐκεῖνον καὶ νὰ πληρώσῃ τὰς θετικάς των ζημίας ἐν δεδομένῃ στιγμῇ. Τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο, ὑπῆρξεν ἡ ἀφετηρία, ὅπως ὁ κόσμος ἐκεῖνος παραμείνῃ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ 1918–1919 ἔλαβε σοβαρὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν ὁμήρων διαθέσασα 4.000.000 περίπου λίρας Ἀγγλίας διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν περισωθέντων. Δὲν θὰ ἐνδιατρίψω διὰ τοὺς πτωχοὺς καὶ δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους περισσότερον. Ὁλόκληρος ἡ Ἱστορία ἡ Ἑλληνική, ἐπιμαρτυρεῖ τὰ βάσανα των. Ἐγὼ δὲν θὰ θελήσω νὰ ἐνδιατρίψω, διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι οἱ πλουσιώτεροι καὶ ἐπιτηδιώτεροι ἔλαβον καὶ τότε ἀπὸ τὴν διαχείρισιν αὐτὴν τὸ μερίδιόν των καὶ οἱ πτωχότεροι ἔμειναν πάντοτε πτωχοί. Δηλονότι αἱ κρατικαὶ ὑπηρεσίαι, διέθεσαν πλουσιοπαρόχους ἐνισχύσεις εἰς τοὺς πλουτοκράτας καὶ κατὰ βούλησιν τῶν κρατούντων τοπικῶν παραγόντων, εἰς δὲ τοὺς πτωχοὺς ἐδίδοντο 300, 400 ἢ 500 δραχμαί. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀποκατάστασις τῆς ὁποίας ἔτυχον οἱ ὅμηροι. Τὸ μὲν Κράτος διέθεσεν ὅσα ἠδύνατο, οἱ δὲ παράγοντες διέθεσαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ βοηθήματα, ὥστε νὰ δημιουργήσωσιν ὠφελήματα προκλητικὰ ὑπὲρ τῶν πλουτοπαραγωγικῶν τάξεων. Ἡ Κυβέρνησις ἐρχομένη σήμερον καὶ δηλοῦσα διὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου, ὅτι θὰ ἐνισχύσῃ τὸν κόσμον ἐκεῖνον διὰ τῆς διαταγῆς τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὸν κ. ὑφυπουργὸν τῆς Ἀνταλλαγῆς, ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν στέγασιν τῶν 2000 οἰκογενειῶν, θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τὸ ὁμηρικὸν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς στέγης των. Ἔρχεται ἀμέσως κατόπιν τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως. Καὶ τοῦτο, ἂν δὲν εἶναι ὅμοιον πρὸς τὸ προσφυγικόν, εἶναι ὅμως παράλληλον. Ἂν ἐξετάσωμεν καὶ ἴδωμεν τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἀπεζημιώθησαν, θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἡ δραχμὴ τοῦ 1919 παραμένη ἡ αὐτὴ κατὰ τὴν καταβολὴν τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ὁμήρων. Ὁ ὁμηρικὸς κόσμος, δὲν ζητεῖ μόνον τὴν ἀκύρωσιν τῶν πληρεξουσίων τῶν ὑφισταμένων ἀκόμη, δὲν ζητεῖ, νὰ περιληφθῇ μόνον διάταξις διὰ τὰ πληρεξούσια, ἀλλὰ ζητεῖ ὅπως ἡ δραχμὴ τοῦ 1919 ἡ ὁποία τοῖς ἐπεδικάσθη τότε πρὸς ἀποζημίωσιν, ἀποτελέσῃ δραχμὴν πραγματικήν, ἓν ποσοστὸν τοὐλάχιστον 5–6 δραχμῶν ἀντὶ τῆς μιᾶς, τὴν ὁποίαν τοῖς καταβάλλομεν διὰ ζημίαν, τὴν ὁποίαν ἔπαθον κατὰ τὸ 1917. Θὰ γελάσουν ἴσως μερικοὶ μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω, διότι βέβαια, θὰ σκεφθοῦν, ποῦ θὰ εὕρῃ τὸ Κράτος χρήματα διὰ νὰ ἀποζημιώσῃ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Ἀλλὰ κύριοι, ὁ ὁμηρικὸς κόσμος, δὲν ζητεῖ ν’ ἀποζημιωθῇ ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον· ὁ κόσμος αὐτὸς δικαιοῦται νὰ ἀποζημιωθῇ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἰσέπραξε τὸ δημόσιον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κρίνοντας τὰ πράγματα, ζητοῦμεν, πρῶτον διὰ τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως, ταχυτάτην τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ δὲ τὴν ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως καὶ ὀργανισμοῦ, ἐξαρτωμένη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐκτελέσῃ ἔργα στεγάσεως παραπλήσια, πρὸς τὰ προσφυγικὰ καὶ δὲν θὰ ἀρνηθῇ, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβληθῇ ἐπ’ αὐτῆς καὶ νὰ εἴπῃ εἰς αὐτήν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι πολῖται εὐνοούμενοι καὶ πολῖται τοὺς ὁποίους νὰ δύναται νὰ λησμονῇ.

§98Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Οἱ δύο προλαλήσαντες συνάδελφοι, παρεξήγησαν φαίνεται τοὺς λόγους μου, ὅτι δῆθεν ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ἔθεσα τὸ ζήτημα τῶν πολεμοπαθῶν εἰς ἥσσονα μοῖραν ἀπὸ τὰ αἰσθήματα τῶν προσφύγων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ τονίσω ἦτο τὸ ἑξῆς: ὅτι, ἐν ὅσῳ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς τὴν σύναψιν προσφυγικῶν δανείων, διὰ τῶν ὁποίων ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, ἐν ὅσῳ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως στερεῖται ἀκόμη τῶν χρημάτων μὲ τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρώσῃ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων καὶ ἐν ὅσῳ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν πολεμοπαθῶν εἶναι ζήτημα κοινωνικὸν τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμόν, ὅτι, εἶναι τοῦτο ζήτημα κοινωνικῆς προνοίας καὶ συνεπῶς ἔπρεπε τὸ δημόσιον νὰ καταβάλῃ τὸ τίμημα τῆς στεγάσεως τῶν πολεμοπαθῶν καὶ νὰ μὴ θίξῃ τὰ χρήματα τῶν προσφύγων.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλωριᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§100Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἐπὶ μακρόν, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἀφορὸν τοὺς πολεμοπαθεῖς, ἀπησχόλησε τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν ἐπὶ μακρὸν καὶ ἡ ὑπόθεσις ἐκείνη συνεζητήθη τότε εὐρέως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τόσον προκειμένου περὶ ἐκείνων οἵτινες ἔπαθον ἐκ μέρους τῶν ἐχθρῶν, ὅσῳ καὶ περὶ ἐκείνων οἵτινες ἐζημιώθησαν ἐκ μέρους τῶν Δυνάμεων. Ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, διότι συνέπεσε νὰ εἶμαι μέλος μιᾶς ἐπιτροπῆς καταρτισθείσης τότε, ἥτις, ἐπιτροπή, συνελθοῦσα, εἰργάσθη καὶ κατήρτισεν μίαν ἔκθεσιν, τὸ πόρισμα τῆς ὁποίας ὑπέβαλε εἰς τὸν τότε ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον πιστεύω, ὅτι ἐτέθη ὑπ’ ὄψει καὶ τοῦ νῦν κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ ἔκθεσις ἐκείνη, κατέληγεν ὅπως κατορθώσῃ τὸ Κράτος καὶ συνάψῃ ἓν δάνειον ἐσωτερικὸν ὁμολογιοῦχον μὲ τὸ ὁποῖον ν’ ἀποζημιώσῃ τοὺς πολεμοπαθεῖς κατὰ τὸν δυνατὸν τρόπον καὶ νὰ λήξῃ μία ὑπόθεσις, ὥστε νὰ μὴν παριστάμεθα μάρτυρες ἑκάστοτε, συνεδρίων ἀσχολουμένων μὲ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ ν’ ἀσχοληθῇ, ἐφ’ ὅσον διὰ τῶν ἀποζημιώσεων, θὰ ἐνισχύετο καὶ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία τῆς χώρας. Ἤδη, ὡς μὲ ἐπληροφόρησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον πρό τινος ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐπισκεφθῶ, ὅτι μελετᾷ τὴν ὑπόθεσιν καὶ κατόπιν τῶν διαβεβαιώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς ὀλίγου θέλει ἀσχοληθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀπασχολοῦντος ὁλόκληρον τὸν λαὸν τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας, Κρήτης καὶ ἐν γένει τοὺς Ἕλληνας τοὺς ὁπωσδήποτε παθόντας ἢ ζημιωθέντας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐλπίζω ὅτι ἡ παροῦσα ἐπερώτησις θὰ εἶναι ἡ τελευταία καὶ ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θέλουσιν ἱκανοποιηθῇ ἐκεῖνοι οἵτινες κατὰ τὸ παρελθὸν ἔπαθον. Δὲν θέλω, ν’ ἀσχοληθῶ περισσότερον περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλὰ θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐν σχέσει πρὸς ὅσα ἐλέχθησαν διὰ τὴν στέγασιν τῶν πολεμοπαθῶν. Καταβάλλονται ἀπὸ μακροῦ χρόνου μεγάλαι προσπάθειαι, ὅπως ἐξευρεθῇ τρόπος, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν πραγματικῶς νὰ στεγάσωμεν ἕνα κόσμον δεινοπαθήσαντα, ἐξ ἴσου πρὸς τὸν δεινοπαθήσαντα πρὸς τὸν προσφυγικὸν κόσμον. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καβάλλας, βουλευτὴς κ. Θεολογίτης, ἐξῆρε τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ στέγασις τοῦ κόσμου τούτου, χάρις εἰς τοὺς ἀγῶνας τοὺς ὁποίους κατὰ τὸ παρελθὸν ἔκαμεν ἡ Μακεδονία καὶ εὗρε στήριγμα ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς, κατὰ τοὺς πολέμους τοῦ 1912, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ ἡ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα. Περιττὸν εἶναι νὰ εἴπω, ὅτι ὅλος ἐκεῖνος ὁ πληθυσμὸς, ὁ ἐξανδραποδισθεὶς, τοῦ ὁποίου αἱ ἑστίαι ἐπυρπολήθησαν πᾶν ὅ,τι ἔπραξεν τὸ ἔπραξεν ὑπὲρ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος καὶ ὅτι εἶναι ἄξιος ἐπίσης ἰδίας προσοχῆς, ὅπως ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ ἐγένοντο προσπάθειαι ὅπως καταστῇ δυνατὴ ἡ στέγασις καὶ τοῦ κόσμου ἐκείνου. Καὶ κατὰ πρῶτον μὲν, ὅταν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ροδόπης βουλευτὴς κ. Μπακάλμπασης, μετέβη εἰς Γενεύην, ἠσχολήθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ἐδόθη ἡ συγκατάθεσις ἐκ μέρους τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἔκτοτε παράσχῃ τὰ μέσα διὰ τὴν στέγασιν τῶν πολεμοπαθῶν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ τμήματος τῆς Θράκης. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο ἐλησμονήθη παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, διότι συμβαίνει πολλὰ νὰ λησμονῶνται ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ἐπελήφθημεν καὶ αὖθις τοῦ ζητήματος. Καὶ ὅτε ἐσχάτως ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀνδρέας Μιχαλακόπουλος, τέως ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μετέβη καὶ αὖθις εἰς Γενεύην, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἠσχολήθη καὶ οὗτος μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἡ Δημοσιονομικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἔδωκε τὴν συγκατάθεσίν της, ἔδωκε τὴν διαταγὴν πρὸς τὸν κ. Σίμψον τὸν πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος, τὸ ἀνήγγειλε διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπερ τηλεγράφημα διεβιβάσθη πρὸς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἔκτοτε δὲ ἐθεωρήσαμεν τὸ ζήτημα ὡς ληθὲν καὶ ὅτι θὰ ἐβλέπωμεν ἐντὸς μικροῦ, ἀνεγειρομένας τὰς οἰκίας πρὸς χαρὰν τοῦ κόσμου τοῦ δεινοπαθοῦντος τοῦ ὑπὸ λαμαρίνας καὶ ὑπὸ τὴν γῆν καὶ ὑπὸ σεσαθρωμένας οἰκίας διαμένοντος. Πλὴν ὁ κ. Σίμψον ἐπὶ μακρὸν ἀσθενῶν παρέμεινεν εἰς τὴν ξένην, δὲν γνωρίζω δὲ τί ἀπέγινε τὸ ζήτημα ὅταν ἐπανῆλθεν ἐδῶ. Χαίρω διότι ὁ ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἀνταλλαγῆς, ἔδωκε διαβεβαίωσιν, κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὃν ἔσχομεν τὴν τιμὴν σήμερον τὴν πρωΐαν οἱ βουλευταὶ Θράκης καὶ Σερρῶν νὰ ἐπισκεφθῶμεν ὅτι θὰ ἔθετεν εἰς ἐπαφὴν τὸν ἀξιότιμον ὑφυπουργὸν τῆς Ἀνταλλαγῆς μετὰ τοῦ κ. Σίμψον. Σᾶς λέγω κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐκ τῶν διαβεβαιώσεων τούτων ἐντὸς ὀλίγου θὰ χαρῶσιν καὶ οἱ Ἕλληνες τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Δυτικῆς Θράκης, διότι θὰ τεθῶσιν τὰ θεμέλια οἴκων ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ στεγασθῶσιν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλος ἔχει τὸν λόγον.

§102Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω δύο λέξεις, ὅπως μὴ παρεξηγηθῇ ἡ προσφυγικὴ φωνὴ τοῦ συναδέλφου μου ἐξ Ἀθηνῶν κ. Χούρσογλου, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ θέσῃ μίαν ἀλήθειαν καὶ μίαν πραγματικότητα, χωρὶς βεβαίως νὰ θελήσῃ νὰ θίξῃ γηγενεῖς καὶ ἰδίως τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Βεβαίως, οἱ περισσότεροι παθόντες συναισθάνονται τὸν πόνον πολύ περισσότερον ἀπὸ τοὺς ὀλιγώτερον παθόντας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἰσοφαρίσῃ τις τοὺς παθόντας τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ ἰδίως τῆς Ἰωνίας, πρὸς τοὺς παθόντας τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Κύριοι, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι καὶ κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον καὶ πρὸ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἔγιναν ἀτυχήματα εἰς τὸν ἀλύτρωτον Ἑλληνισμόν. Ἀλλὰ γνωρίζουν ὅλοι οἱ Ἕλληνες, ὅτι ἐκεῖ κάτω, εἰς τὰς ἀρχὰς ἀκόμη τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου καὶ εἰς τὸ τέλος, ὑπῆρξαν ὁλόκληροι πληθυσμοὶ οἱ ὁποῖοι ἀρκετὰ προσέφερον καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἰδέαν ἀπὸ τὸ 21, ὅπως τὸ ἡρωϊκὸν Ἀϊβαλί, τὸ ὁποῖον ἐξεπατρίσθη μὲ 36.000 κατοίκους εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐγύρισαν 8.000 φθισικοί. Ὑπέφερον καὶ ἄλλοι, οἱ τῶν Βρυούλων οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ αὐτὰ δικαιώματα, διότι οἱ περισσότεροι εἶναι Ἕλληνες ὑπήκοοι οἰκοῦντες ἐκεῖ κάτω. Ὡς ἔχοντες λοιπὸν τὰ αὐτὰ δικαιώματα, ἀποτεινόμεθα καὶ λέγομεν τὸν πόνον μας, ὡς ἀναγνωρίζομεν καὶ τὸν πόνον τῶν ἄλλων. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ὅτε ἔκαμε καὶ δάνειον ὑπὲρ ἐνισχύσεως τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἐπλήρωνε αὐτὸς ὁ προσφυγικὸς κόσμος, αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἐνισχύετο. Καὶ ἡμεῖς τότε, οἱ πληρεξούσιοι πρόσφυγες ἐντὸς τῆς Βουλῆς, κατωρθώσαμεν, ἓν μέρος τοῦ δανείου νὰ δοθῇ διὰ τὴν ἀστικὴν ἀποκατάστασιν, διότι εἴδομεν, ὅτι ζοῦν εἰς τὰς τρώγλας καὶ τὰς λαμαρίνας. Πρέπει νὰ μεταβῆτε εἰς τὸν Πειραιᾶ νὰ ἴδητε ὄχι βόθρους καὶ ἀποχωρητήρια, ἀλλὰ τὴν φρίκην τῆς στεγάσεως καὶ τῆς ὑγιεινῆς. Καὶ μὲ τὰ ψυχία αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν διὰ τὴν ἀστικὴν ἀποκατάστασιν μαζὺ μὲ ὅσα τὸ Κράτος ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ, προσεπαθήσαμεν ν’ ἀνακουφίσωμεν ὁλόκληρα ἐκεῖνα τὰ κύματα τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου τὰ ὁποῖα ὑπὸ τὸν ἥλιον ἐστεγάζοντο. Βεβαίως, οἱ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας ἐπέστρεψαν μετὰ μίαν μετανάστευσιν ἀργότερα ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Βουλγαρίας, ἀλλ’ ἐπανελθόντες εὗρον τὰ κτήματά των, ἔγιναν κύριοι τῶν οἰκιῶν των καί ἂν δὲν ἔγιναν κύριοι τῶν οἰκιῶν των, διότι ἐκάησαν, ἔγιναν κύριοι τῶν οἰκοπέδων των. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐὰν εὑρεθῇ ἓν κονδύλιον, νὰ μὴ διατεθῇ διὰ τὴν στέγασιν ἀκριβῶς αὐτοῦ τοῦ πληθυσμοῦ ὁ ὁποῖος ὑπέφερε. Εἶναι δὲ ἄξιοι συγχαρητηρίων, οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ τῆς περιφερείας ταύτης διότι τὴν ἰδέαν των τὴν ὑποστηρίζουν ἀρτιώτατα. Ἀλλ’ εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ὑποχρεωμένοι, εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν εἰς τὰ πρόθυρα τῆς πρωτευούσης ὑπάρχει ἕνας κόσμος ὁ ὁποῖος ὄχι διὰ τῆς Κρατικῆς μερίμνης εἶναι ἀνίκανος νὰ στεγασθῇ ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ ψυχία τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἶναι ἀδύνατον νὰ τοὺς ἐνισχύσουν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰ δίκαιά μας. Θὰ παρεκάλουν δὲ τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους συναδέλφους μου νὰ φροντίσωμεν μεταξύ μας, νὰ εὕρωμεν τοὺς πόρους οἱ ὁποῖοι θὰ δώσουν τὴν στέγασιν ἥτις θὰ δώσῃ τὴν ὑγείαν. Ἄς φροντίσωμεν νὰ εὕρωμεν τρόπον, ὥστε καὶ οἱ γηγενεῖς τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας νὰ στεγασθῶσι, διότι δὲν εἶναι ἄποροι ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὰ κτήματά των καὶ τὰ οἰκόπεδά των, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, θά ἦσαν καὶ ἐκεῖνοι εὐχαριστημένοι νὰ ἐλάμβανον τὰ κτήματά των καὶ τὰ οἰκόπεδά των. Αὐτὰ ἤθελον νὰ τονίσω, ἵνα εὕρωμεν μαζὺ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ὄχι μόνον τοὺς γηγενεῖς καὶ τοὺς ἀπόρους τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας νὰ στεγάσωμεν ἀλλὰ καὶ συμπάσης τὴν Ἑλλάδος.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§104Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ δίκαιον τῶν πολεμοπαθῶν εἶναι γνωστόν, ἡ ὑποχρέωσις τοῦ κράτους εἶναι ἀναμφισβήτητος. Τὰ καταγγελθέντα ὅμως δι’ ἀνάμειξιν πληρεξουσίων καὶ περὶ διαφόρων καταχρήσεων, εἶναι κατώτερα τῆς πραγματικότητος. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ τελευταίου ζητήματος, ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐδήλωσε ἄλλως τε διὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, τόσον νομοθετικά, ὅσον καὶ διοικητικά. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν πρωτεύει, δὲν εἶναι οὔτε ἡ ἄποψις τοῦ δικαίου οὔτε ἡ ἄποψις τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ κράτους. Εἶναι τὸ βασικὸν ζήτημα τῆς ἐξευρέσεως τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ εὑρεθῶσι, ἵνα ἀντιμετωπισθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν πάσης κατηγορίας. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, μὴ προερχόμενος οὔτε ἐκ τῶν προσφυγικῶν τάξεων, οὔτε ἐκ τῶν τάξεων τῶν λοιπῶν ἐκ τοῦ πολέμου παθόντων καὶ μὴ ἔχων συνεπῶς, ὅπως ἄλλως φρονῶ, ὅ,τι δὲν ἔχουν οἱ ὁμιλήσαντες κύριοι συνάδελφοι, κανένα ἐσώτερον λόγον, ὥστε νὰ ρίψω τὸ βάρος περισσότερον εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην πλευράν, ἀλλ’ ὡς ἁπλοῦς μελετητής, ἔχω νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς σκέψεις τινάς, διὰ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ διευκολυνθῇ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος. Ἡ εἰδικὴ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν, θὰ ἀντιμετωπισθῇ προσηκόντως, εἶναι ἀρκετὴ νὰ καθησυχάσῃ ὅλους, ὅτι ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, ἡ ἱκανοποίησις τοῦ ζητήματος τούτου θὰ εἶναι πλήρης. Δὲν γνωρίζω, ἐπὶ ποίων οἰκονομικῶν συνδυασμῶν ἄλλων, θὰ τοποθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα, ὅταν παρουσιάσῃ τοῦτο ἐν εὐθέτῳ στιγμῇ. Δὲν γνωρίζω, κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν μέρος τοῦ παραγωγικοῦ δανείου διὰ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος κ.λ.π. νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν πολεμοπαθῶν, ἢ μόνον τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν καταστραφέντων συνοικισμῶν εἴτε ἐν ὅλῳ εἴτε ἐν μέρει. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον, εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν καταστραφέντων συνοικισμῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἀμφότεραι αἱ βάσεις αὗται ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει, δὲν εἶναι ἀρκεταί, ὥστε νὰ δώσουν λύσιν πρακτικήν, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως καὶ τῶν ὁμήρων καὶ τῶν πολεμοπαθῶν τῆς Ἀνατολικῆς καὶ Δυτικῆς Μακεδονίας, ὡς καὶ ὅλων τῶν ἐκ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου παθόντων. Νομίζω, ὅτι βάσις διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου πρέπει νὰ ἀποτελέσουν αἱ Γερμανικαὶ ἐπανορθώσεις. Δὲν ἔχω νὰ ἐξετάσω, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἡ διάθεσις τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων ὑπῆρξεν τοιαύτη ἐν τῷ παρελθόντι, ὥστε νὰ τύχῃ ἐπαίνου, ἀλλὰ θὰ ἤθελον διὰ τὸ μέλλον νὰ ὑποδείξω, ὅτι τὸ κεφάλαιον τῶν ἀποζημιώσεων, τὸ ὁποῖον φέρεται πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ τοῦτο παθὸν, ἀφοῦ ὅλοι ἔπαθον ἐκ τοῦ πολέμου, ἀφορᾷ κυρίως τὰ ὀνόματα τῶν παθόντων ἐκ τοῦ πολέμου καὶ πρέπει νὰ στραφῇ πρὸς τὸ μέρος τῶν τελευταίων τούτων. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ τοῦτο, ἀφοῦ καταβάλλει ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις εἰς εἶδος καὶ ὄχι εἰς χρῆμα; Μέχρι τοῦδε, κατὰ πληροφορίας, τῶν ὁποίων τὴν ἀκρίβειαν δὲν δύναμαι νὰ ἐγγυηθῶ, αἱ καταβολαὶ ἀνέρχονται εἰς 38 ἕως 40 ἑκατομμύρια χρυσῶν δραχμῶν. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου, ἔγινε μερικὴ καταβολὴ εἰς παθόντας ἐκ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Ἀλλ’ ἀκέραιον τοῦτο λοιπὸν τὸ ποσὸν ἐνδεδυμένον εἰς εἶδος τῆς Γερμανικῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ Γερμανικοῦ ἐμπορίου, ἐτέθη εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ μέρος μὲν ἱκανοποίησε ἀνάγκας αὐτοῦ τούτου τοῦ κράτους, μέρος δὲ ἐχρησιμοποιήθη πρὸς ἀντιμετώπισιν προσφυγικῶν ἀναγκῶν. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ κάμῃ τὸ Κράτος, ἀνακουφιζόμενον εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν κρατικῶν δαπανῶν καὶ ἐπικουροῦν εἰς τὰς προσφυγικὰς ἀνάγκας, ἦτο νὰ μετατρέπῃ εἰς μετρητὰ τὰς εἰς εἶδος καταβολὰς καὶ νὰ χρησιμοποιῇ, εἴτε πρὸς ἀποζημίωσιν διὰ χρημάτων τοὺς παθόντας, εἴτε πρὸς σχηματισμὸν τοκοχρεωλυσίου διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν δανείου διὰ τὴν πληρωμὴν ὁλοκλήρου ἢ μεγίστου μέρους τοῦ ποσοῦ τῶν ἀποζημιώσεων. Τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω ἐκ τοῦ τύπου, ἐστράφη κατὰ τὸ 1927 εἰς τὰ 4½ ἕως 5 ἑκατομμύρια μάρκα χρυσᾶ τὸ ἔτος, προϋπολογίζεται δὲ ὅτι εἰς τὸ μέλλον, ἐφαρμοζομένου τοῦ σχεδίου Dawes θὰ ὑπερβῇ τὰ 7 ἑκατομμύρια μάρκα χρυσᾶ κατ’ ἔτος καὶ θὰ ἔχωμεν ἑπομένως εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κράτους Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις, Γερμανικὰ δηλαδὴ ἐμπορεύματα, ἀξίας 130 ἑκατομμυρίων δραχμῶν μὲ ἀξίαν μάρκου δραχμ. 18. Δὲν ἠξεύρω, ἂν θὰ καταβληθοῦν ἀπὸ τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ μετρητά. Ἔχω νὰ ὑποβάλω, ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως τὴν σκέψιν, ὅτι θὰ πρέπει τοῦ λοιποῦ ἡ διάθεσις τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων νὰ γίνῃ οὕτως ὥστε τὸ ἀντίτιμον τῶν ἐμπορευμάτων νὰ εἰσρέῃ ὡς μετρητὸν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, διὰ νὰ δύναται νὰ ἱκανοποιηθοῦν ἐξ αὐτοῦ αἱ ἀνάγκαι καὶ τῶν πολεμοπαθῶν καὶ τῶν λοιπῶν. Ἂν τοῦτο ἐγένετο, θὰ ἠδύνατο τὸ κεφάλαιον τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων, νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ διὰ τὰς προσφυγικὰς ἀνάγκας καὶ διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Κορίνθου καὶ ὄχι νὰ διατίθεται εἰς ξύλινα σπίτια, τὰ ὁποῖα, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἁμαρτωλοῦ τινῶν συμβάσεων, ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλα διὰ πολλοὺς λόγους. Ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ πηγὴν τοκοχρεωλυτικοῦ δανείου διὰ τὴν ἐκ βάθρων ἀνοικοδόμησιν σπητιῶν ἐκ λίθων ἢ μπετὸν ἀρμέ. Πληροφοροῦμαι, ὅτι ἔχουν ὑποβληθῆ προτάσεις διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Κορίνθου. Θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ συνδυασθῶσιν τὰ πράγματα, ὥστε τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα θὰ εἰσεπράτοντο ἀπὸ τοὺς Κορινθίους ὑπὸ τοῦ Κράτους, νὰ διατίθενται εἰς ἐξυπηρέτησιν ἄλλων ἀναγκῶν, οὕτω δὲ θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ ἡ Κόρινθος καὶ ἓν μέρος τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν νὰ οἰκοδομηθῇ μὲ αὐτά. Ἀλλ’ ὄχι μόνον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἠθέλησα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Ὑπάρχει ἀνάγκη προμηθείας εἰδῶν, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάθεσίν μας χρηματικὸν ποσόν, εἰμὴ ἐν ἐλαχίστῳ μέτρῳ καὶ νὰ χρησιμοποιηθῇ καθ’ ὃν τρόπον ὑπέδειξα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ προμήθεια τοιούτων εἰδῶν, ὥστε, χωρὶς νὰ παραβλάπτηται ἡ ἐγχώριος βιομηχανία, νὰ πωλῶνται ταῦτα ὅπως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤθελεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις νὰ προμηθευθῇ, αἱ ἁλωνιστικαὶ μηχαναί, αἱ ὁποῖαι μάλιστα ἦτο δυνατὸν νὰ δίδωνται ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐν συνδυασμῷ, μὲ τὰ δάνεια τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν. Ἐννοεῖται, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ προμήθεια κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ κατασπείρωνται τὰ μηχανήματα καὶ οἱ ὁδηγοὶ νὰ διδάσκωνται καὶ ἡ ἐπιδιόρθωσίς των νὰ μὴ ἀποβαίνῃ ἀνέφικτος. Μὲ τὴν χρησιμοποίησιν αὐτὴν τῶν γερμανικῶν ἐπανορθώσεων, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ θέσῃ ἡ Κυβέρνησις μίαν βάσιν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν, διότι θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ νομίζω ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς οἰκονομικὰς συνθήκας, θὰ εἶναι δυσέφικτον δάνειον ἰδιαίτερον νὰ ἐξευρεθῇ καὶ ἂν ἐξευρεθῇ νὰ καλύψῃ τὰς ἀνάγκας.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καρυωτάκης ἔχει τὸν λόγον,

§106Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Θὰ ἀπασχολήσω τοὺς κυρίους συναδέλφους δι’ ὀλίγον, ἐπὶ τοῦ ζητήματος γενικῶς ἐν τῷ συνόλῳ του. Τὸ ζήτημα τῶν πολεμοπαθῶν παρουσιάσθη καὶ εἰς ἄλλας χώρας. Ὡς γνωστὸν εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου ἐκ τῶν πρώτων ἐθεωρήθη ἐπιβεβλημένον νὰ λυθῇ ριζικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐτέθησαν ὡς βασικαὶ ἀρχαὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ ἐθνικὴ ἑνότης καὶ ἡ ἐθνικὴ ἀλληλεγγύη. Ὑπὸ τοῦ διεθνοῦς δὲ νομοδιδασκάλου Μπολιέ, ὅστις ὑπεστήριξε σθεναρῶς τὸ ζήτημα τῶν πολεμοπαθῶν, ἐτέθη ἡ περίφημος ρήτρα, καθ’ ἣν αἱ ἐπανορθώσεις τῶν πολεμοπαθῶν, ἀποτελοῦν ἀπότισιν ὀφειλῆς τοῦ Κράτους νομικῶς καὶ κοινωνικῶς ἐπιβεβλημένων. Τὸ Κράτος εὐθύνεται δι’ ὅλα τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησε μία πολεμικὴ ἐπιχείρησίς του. Τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην ὡς σύνολον ἐθνικὸν ἐκήρυξε τὸ Κράτος καὶ τὰ βάρη ταύτης οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι, ἄνευ διακρίσεως πρέπει νὰ βαρύνουν τὸ σύνολον τοῦ ἔθνους, ὅπως καὶ τὰ κέρδη εἶναι ὑπὲρ τοῦ συνόλου τοῦ Ἔθνους. Εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πολεμοπαθῶν, κύριοι συνάδελφοι, συμπεριλαμβάνονται καὶ αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἀδελφοί μας πρόσφυγες, λυποῦμαι δὲ πολὺ διὰ τὴν ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς γενομένην διάκρισιν. Δὲν εἶναι καθ’ ὅλου ἐποικοδομητικὴ Ἐθνικῶς μία τοιαύτη διάκρισις γενομένη ὁποτεδήποτε, πολὺ δὲ περισσότερον σήμερον. Τουλάχιστον ἡ πρὸς τὸ Ἔθνος γενικῶς ὀφειλομένη εὐγνωμοσύνη τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἔπρεπε νὰ πιέζῃ τὰς διαμαρτυρίας τούτων, ὅταν ἐκ μέρους ἀστέγων πολεμοπαθῶν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ἐγείρεται μικρὰ τις ἀξίωσις θεραπείας πρωτίστων ἀναγκῶν περὶ τῆς στεγάσεώς των. Ἄλλο δὲ θέμα καταλληλότερον θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκλέξωσιν οἱ κ. συνάδελφοι, ἐὰν ἤθελον νὰ πωλήσωσιν ἀποκλειστικὴν μονοπώλησιν ὑποστηρίξεως τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων. Ἐφ’ ὅσον οὕτως τίθεται τὸ ζήτημα καὶ ἐφ’ ὅσον ὡς πολεμοπαθεῖς θεωροῦνται ὅλοι οἱ ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς, τῶν διεξαχθέντων πολέμων, ὁπωσδήποτε ὑποστάντες ζημίας, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ τὸ Κράτος ἐπὶ τόσον ἤδη χρόνον καθυστερεῖ τὴν ἐπούλωσιν πληγῶν καὶ τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν ζημιῶν τῶν πολεμοπαθῶν. Εἶναι ἀκόμη λυπηρόν, διότι οἱ πολεμοπαθεῖς δὲν ζητῶσιν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ὑπὸ τύπον βοηθείας ἁπλῶς, ζητῶσι καὶ διεκδικῶσι δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐπὶ ποσῶν εἰσπραχθέντων ὑπὸ τοῦ Κράτους, διότι εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως ὅτι συνεψηφίσθησαν σοβαρὰ ποσὰ κατὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν χρεῶν μας μὲ τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἀγγλίαν, συνολικὸν ποσὸν συμψηφισμοῦ 130.000.000 χρυσῶν δραχμῶν. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δὲν δύναταί τις σοβαρῶς ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ἀναλόγως, ἕν σοβαρὸν ποσὸν ὑπελογίσθη κατὰ τὸν συμψηφισμὸν καὶ διὰ τὰς ζημίας τὰς γενομένας εἰς ἰδιώτας. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος εἰσπράττει ἀπὸ τὰς Βουλγαρικὰς ἐπανορθώσεις, ὡς καὶ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς τοιαύτας, δέον ν’ ἀποτελέσωσι μίαν βάσιν ἐξοικονομήσεως τοῦ ζητήματος, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ζημιωθέντων. Ἐφ’ ὅσον οὕτως ἔχει τὸ ζήτημα θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως λίαν προσεχῶς διά σχετικῶν νομοθετικῶν μέτρων, ἐπιζητήσῃ τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Μετ’ ἰδιαιτέρας ἀνακουφίσεως οἱ πολεμοπαθεῖς ἤκουσαν τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, κατά τὸν προεκλογικόν του λόγον τῆς Θεσσαλονίκης, ὑποσχεθέντος ὅτι λίαν συντόμως θέλει ἐπιληφθῆ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἡ τοιαύτη ἐπαγγελία τοῦ κ. Προέδρου ἐπανελήφθη εἰς ἐπιτροπὴν πολεμοπαθῶν, γενομένην δεκτὴν ὑπὸ τούτου πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Εἶναι εὐχάριστον σημεῖον καὶ εὐχάριστος οἰωνὸς διὰ τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ καὶ ἐπιδιώκει καὶ μελετᾷ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θά λύσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα τῶν πολεμοπαθῶν εἶχεν ἀπασχολήσει πολλάκις τὴν Βουλήν, κατά τὴν παρελθοῦσαν περίοδον. Καὶ ὡς εἶναι γνωστὸν ἔχουσι ληφθῆ διάφορα νομοθετικά μέτρα, ἀλλά τά μέτρα ταῦτα δὲν ἀπεδείχθησαν τελεσφόρα μέχρι σήμερον καὶ τελικὴ θεραπεία τῶν ἀναγκῶν τῶν παθόντων δὲν ἐπῆλθεν, ὥστε ἀνάγκη ἀπαραίτητος περὶ τούτων, νὰ μεριμνήσῃ τὸ Κράτος. Τοῦτο κατεδείχθη καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὅπου ἂν ὄχι ὅλοι, ἀλλὰ πάντως μεγίστη μερὶς τῶν κυρίων βουλευτῶν, τῶν καταγομένων ἐκ τῶν πολεμοπαθῶν μερῶν, ἔλαβεν μέρος κατὰ τὴν συζήτησιν. Τὰ ὅσα ὑπεσχετικῶς ἀπήντησε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν νομίζω νὰ εἶναι ἱκανοποιητικά, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν περιωρίσθη νὰ εἴπῃ, ὅτι γίνεται ἐργασία σχετικὴ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν βελτίωσιν τῶν βοηθημάτων καὶ περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον κανονίζονται αἱ ἀξιώσεις τῶν δικαιούχων πρὸς ἀποζημίωσιν. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποφασίσῃ νά φέρῃ τὸ ταχύτερον, μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου θά ἱκανοποιήσῃ ὁριστικῶς τὰς ἀξιώσεις τῶν πολεμοπαθῶν. Ἡ πρωτίστη ἀξίωσις τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν παθόντων δικαιολογεῖται ὄχι μόνον ἐκ τῆς ἀνάγκης εἰς τὴν ὁποίαν οὗτοι διατελοῦσιν, ἀλλὰ καὶ καθ’ ὅσον ἐν τῷ μεταξὺ διὰ τὰς ἀποζημιώσεις, δὲν γνωρίζω ὁπόσον, ἔχει ἤδη καταβληθῆ ὡρισμένον ποσόν, παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἦσαν καὶ οἱ κυρίως ὑπαίτιοι τῆς ζημίας. Καὶ κατὰ τὸν κανονισμὸν τῶν χρεῶν μας μετὰ τῆς Γαλλίας ὡς καὶ τῆς Ἀγγλίας, ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει αἱ ἀξιώσεις αἱ ἐκ τῶν συμμάχων πολεμοπαθόντων, ὡς ἐπίσης καὶ κατὰ τὸν κανονισμὸν τῶν ἐπανορθώσεων τῶν Γερμανικῶν, ὡς καὶ τῶν Βουλγαρικῶν καὶ τῶν ἄλλων ἐχθρικῶν τότε Δυνάμεων, ὑπολογίσθησαν ἐπίσης αἱ ἐκ τούτων προξενηθεῖσαι ζημίαι. Ἑπομένως ὄχι μόνον διότι εἶναι δίκαιον νὰ προνοήσωμεν περὶ τῶν παθόντων ἐκ τοῦ πολέμου Ἑλλήνων, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχομεν ὡρισμένα ποσὰ τὰ ὁποῖα εἶναι διατεθειμένα πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἐκ μέρους καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν οἱ ὑπαίτιοι τῆς ζημίας, εἶναι κατὰ πάντα ἐπιβεβλημένον πλέον ὅπως τὸ Κράτος ὁριστικῶς ρυθμίσῃ πλέον τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἄν ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐκκρεμότης αὕτη ἐπὶ μακρὸν ἀκόμη, οἱαδήποτε πλέον βραδύτερον ἀποζημίωσις καὶ ἂν δοθῇ, εἶναι ἐνδεχόμενον εἰς οὐδὲν νὰ χρησιμεύῃ, ἀλλὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ ἐλάχιστα. Προκειμένου, δὲ περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς στέγης, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τούς παθόντας, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον ἐκτὸς τῆς ἐλλείψεως τῆς ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως ὡς πρὸς ἐκείνους, συμβαίνει καὶ ἄλλη ἀνωμαλία συνεπείᾳ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ σχεδίου εἰς διάφορα μέρη καὶ ἰδίως τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας ὅπου δὲν γνωρίζω διατὶ δὲν τίθεται εἰς ἐφαρμογὴν τὸ ὑπάρχον σχέδιον καὶ δὲν δίδονται ἄδειαι οἰκοδομῶν εἰς ἐκείνους, οἵτινες δύνανται νὰ οἰκοδομήσουν. Συνέστησα καὶ ἄλλοτε εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ σπεύσῃ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ σχεδίου τῶν μερῶν ἐκείνων. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔκτοτε ἐλήφθη σχετικὴ πρόνοια, ἀλλ’ ἐκ διαφόρων πληροφοριῶν ἀμφιβάλλω καὶ θὰ ἐπαναλάβω τὴν σύστασίν μου περὶ ταχυτέρας καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἐνεργείας. Οὔτε τῆς Βουλῆς καὶ πολὺ ὀλιγώτερον ἰδικόν μου ἔργον εἶναι, κατὰ τίνα τρόπον θὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἐκ τοῦ πολέμου παθόντων καὶ τῆς στεγάσεως τούτων. Τοῦτο εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν δὲ ἡ Κυβέρνησις φέρῃ τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ προνοήσῃ περὶ αὐτῶν, τότε βεβαίως σύσσωμος ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ συμβάλῃ καὶ ἕκαστος κατὰ τὸ ἐνὸν ἰδιαιτέρως, ὥστε τὰ μέτρα ταῦτα νὰ καταστοῦν ἐπαρκῆ καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀρτιώτερα, διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν παθόντων καὶ διὰ ὀλιγωτέρων θυσιῶν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, διότι οὐδεὶς οὔτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ οὔτε ἐκτὸς αὐτῆς δύναται νὰ ἀγνοῇ πόσας μεγάλας ἀνάγκας ἔχει νὰ θεραπεύσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ὅτι ἀτυχῶς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπαρκὲς ταμεῖον, ἵνα ἀνταποκριθῇ εἰς πάσας τὰς περιπτώσεις. Διὰ τοῦτο περιορίζομαι νά συστήσω τοῦτο καὶ μόνον, ἵνα μελετήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ταχύτερον καὶ λάβῃ τά ὡρισμένα μέτρα, τά ὁποῖα θά εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ διαρκῶς αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἄνευ τινὸς πρακτικοῦ ἀποτελέσματος, ἀπασχολῇ τὴν Βουλήν.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δύναμαι νὰ δηλώσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον Ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἡ σύστασίς του ὅσον ἀφορᾷ τὸ σχέδιον τοῦ Δοξάτου θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ συναδέλφου μου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας.

§110Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργός τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα, ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν.

§111Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅσον ἀφορᾷ τὰς λοιπὰς συστάσεις τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ἀρχηγοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ τὸν βεβαιώσω ὅτι αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀνταποκρίνονται πρὸς ὅσα εἶπεν. Ἄλλως τε γνωρίζει ὁ κύριος Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἤδη εἰς τὸ προεκλογικὸν πρόγραμμά μου περιέλαβον τὸ ζήτημα τοῦ διακανονισμοῦ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν. Δὲν κατωρθώσαμεν ἀκόμη νὰ φέρωμεν εἰς τὴν Βουλὴν σχετικὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ ὑποσχόμεθα νὰ φέρωμεν τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸ ζήτημα μελετᾶται ἀπὸ τοῦδε καὶ προσεχῶς θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις, νὰ προσαγάγῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀντιμετοπίσουν τὴν ἐπείγουσαν, ἀληθῶς, ἀνάγκην τῆς ἀποζημιώσεως καὶ τῶν ἐγχωρίων παθόντων ἐκ τοῦ πολέμου.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἔχει τὸν λόγον.

§113Π. ΦΛΩΡΟΣ. Τυγχάνει γνωστὸν εἰς πάντας, ὅτι κρατεῖ μία τακτικὴ εἰς ὡρισμένους κύκλους προνομιακοὺς, ἡ τακτικὴ τοῦ νὰ μὴ ἐπιτρέπωσι τὴν εἰσαγωγὴν προσώπων μὴ ἀνηκόντων εἰς ὡρισμένας οἰκογενείας, ἢ εἰς ὡρισμένην τάξιν τοῦ λαοῦ. Αἱ τάξεις αὗται αἱ προνομιοῦχοι, ἦσαν ἡ στρατιωτική, ἡ τάξις τοῦ ναυτικοῦ, τῆς δικαιοσύνης κ.λ.π. Ἀπέκλειον τότε πάντα μὴ ἀνήκοντα εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτὴν καὶ αὐτὴ ἡ κατάστασις ἐξηκολούθησε μέχρι τοῦ 1910, μέχρι τῆς ἐμφανίσεως εἰς τὴν πολιτικὴν κονίστραν τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὅστις ἠνέῳξε διάπλατας τὰς θύρας τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν καὶ εἰσῆλθον ἐκεῖ τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ. Ἐκ τῆς εἰσροῆς νέου αἵματος ἐκ τῶν λαϊκῶν τάξεων εἴδομεν τὰ μεγαλουργήματα εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς τάξεις. Δυστυχῶς ἕν τμῆμα τοῦ σινικοῦ τούτου φρουρίου διὰ τὸν λαὸν, τὸ Πανεπιστήμιον ἐξακολουθεῖ νὰ ἐμμένῃ εἰς τὰς ἀντιλήψεις αὐτοῦ, νὰ πιστεύῃ δηλονότι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπεται νὰ ἀνέλθωσιν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον τὸ εὐτύχημα νὰ συνδέωνται διὰ συγγενείας μετὰ τῶν καθηγητῶν. Δὲν ὑπάρχει θέσις εἰς ἐπιστήμονας οἱασδήποτε ἀξίας, οἱανδήποτε θέσιν καὶ ἂν κατέχωσι, πανελλήνιον ἢ παγκόσμιον, ἐὰν δὲν συγγενεύουν μετὰ τῶν κυρίων καθηγητῶν. Ἐπὶ τῆς ἀντιλήψεως ταύτης, ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ κρίνω σκόπιμον νὰ ἀκουσθῇ μία λαϊκὴ φωνὴ καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῶν κυρίων συναδέλφων μου, διότι ἤδη ἐπίκειται ἡ πλήρωσις τῆς ἕδρας τῆς παιδιατρικῆς σχολῆς. Πρόκειται περὶ ἕδρας σπουδαιοτάτης, περὶ τῆς ἕδρας ἐκείνης ἀπὸ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐπιζήσῃ ἢ καὶ νὰ κριθῇ ἡ ζωὴ τοῦ φυτωρίου τοῦ λαοῦ. Ὁ ἰατρὸς ὁ ἀσχολούμενος εἰς τὰ παιδιατρικὰ πρέπει νὰ εἶναι genie εἰς τὸ εἶδος του, διότι δὲν ἔχει ἀσθενῆ, ὁ ὁποῖος νὰ λέγῃ ποῦ πονεῖ, δὲν ἔχει ἀσθενῆ, ὁ ὁποῖος νὰ τοῦ μεταλαμπαδεύσῃ ὅ,τι αἰσθάνεται σωματικῶς ἢ πνευματικῶς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, εἰ δυνατόν, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν εἰς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, ἵνα κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ μέλλοντος παιδιάτρου ἀποβλέψουν εἰς ἔργα, καὶ οὐχὶ εἰς τὰ μονὸκλ νὰ ἀποβλέψουν εἰς τὰ ἔργα τῶν ὑποψηφίων καὶ νὰ κρίνουν αὐτοὺς ἀπὸ τὰ συγγράμματά των, διότι ταῦτα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀποτυπώνουν τὴν ἀξίαν τὴν ἐπιστημονικὴν ἑκάστου καὶ ὄχι τὰ μονὸκλ καὶ ἡ τσάκισις τοῦ πανταλονιοῦ (χειροκροτήματα).

§114Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ πλήρωσις τῆς παιδιατρικῆς ἕδρας οὐδαμῶς βραδύνει. Πᾶσαι αἱ ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλόμεναι διατυπώσεις ἐξεπληρώθησαν, τὰ ἔργα τῶν ὑποψηφίων ὑπεβλήθησαν, ἡ δὲ σχολὴ ἐντὸς τῶν νομίμων προθεσμιῶν, θὰ δημοσιεύσῃ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἔργα καὶ τὴν ἐπ’ αὐτῶν κρίσιν της. Τί τούτου πλέον δύναται νὰ πράξῃ ὁ ὑπουργός; Οὐδὲν ἐκ τοῦ νόμου ἔχει δικαίωμα καὶ φρονεῖ ὅτι ὀρθῶς ἐθεσπίσθη οὕτω:

§115Π. ΦΛΩΡΟΣ. Τ’ ἀκουσθέντα κ. ὑπουργέ, χειροκροτήματα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἶναι τρανωτάτη ἀπόδειξις περὶ τῆς σκοπιμότητος τῆς ὑπ’ ἐμοῦ γενομένης κρούσεως πρὸς τοὺς κυρίους καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, οἵτινες διὰ τῆς προσεχοῦς ὑπ’ αὐτῶν ἐκλογῆς τοῦ καθηγητοῦ τῆς παιδιατρικῆς ἕδρας, δίδουσιν ἐξετάσεις ἐνώπιον τοῦ λαοῦ περὶ τοῦ ἐὰν ἐξακολουθοῦσι νὰ ἐμμένωσιν εἰς τὰς παλαιὰς ἀντιλήψεις, καθ’ ἃς τὸ Πανεπιστήμιον ἐθεωρεῖτο τιμάριον ὀλίγων οἰκογενειῶν, ἢ ὄχι.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος παρακαλεῖ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς τῆς ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἀώου γεφύρας Πάδων, ἣν ἔχουν ἀπὸ τοῦ 1912 καταρρίψει τὰ στρατεύματα τοῦ Τζαβὴτ πασσᾶ καὶ δι’ ἧς συνεκοινώνει τμῆμα τῆς Κονίτσης μετὰ τοῦ Ζαγορίου.

§117Π. ΦΛΩΡΟΣ. Λείψανα τῶν στρατευμάτων τοῦ Τζαβὴτ πασσᾶ ὀπισθοχωροῦντα, διῆλθον ἀπὸ τὴν Κόνιτσαν εὗρον μίαν γέφυραν καὶ ἀφοῦ τὴν ἐχρησιμοποίησαν ἔπειτα τὴν κατέστρεψαν, διὰ νὰ μὴ ἐπικοινωνεῖ ὁ κόσμος ἢ διὰ νὰ μὴ φθάσουν αὐτοὺς οἱ εὔζωνοι. Ἡ κοινότης ἐπανειλημμένως ἐζήτησε ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις νὰ μᾶς διορθώσουν τὴν γέφυραν καὶ ὅταν μᾶς ἔβλεπαν νὰ φωνάζωμεν μᾶς ἔστελναν ἕνα μηχανικὸν γιὰ νὰ κάμῃ μελέτην, ἐμεῖς δὲ ἐνομίζαμεν ὅτι θὰ διορθωθῇ ἡ γέφυρα καὶ ἡσυχάζαμεν, ἀλλὰ δυστυχῶς τίποτε. Ἔχω ὅμως τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ τὴν βεβαιώσῃ ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ὑπῆρχε κἄποια κίνησις ἡ ὁποία δὲν πιστεύω νὰ εἶναι τεχνικὴ ἄρνησις. Ἐλπίζω ὅτι θὰ εἶναι κάταρξις τῆς κατασκευῆς τῆς γεφύρας τοῦ Ἀώου ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαιώτατον νὰ γίνῃ, διότι ἐπικοινωνεῖ ὅλη ἡ ἐπαρχία Κονίτσης καὶ ἡ κατασκευὴ τῆς γεφύρας αὐτῆς θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα, τὴν ἀνακούφισιν τῶν λαϊκῶν τάξεων, διότι καὶ ἰατρὸν θὰ εὑρίσκουν εὐθυνότερον, διότι δὲν θὰ γίνεται μεγάλος κύκλος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν διαφόρων προϊόντων, θὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία. Ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ τῆς ἀναγγελίας, ὅτι θὰ γίνῃ ἡ γέφυρα, θὰ ἡσυχάσῃ ὅλους τοὺς ἐνδιαφερομένους.

§118Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπισκευῆς τῆς γέφυρας αὐτῆς καὶ λυποῦμαι διότι τόσον χρόνον, δὲν ἐλήφθη μέριμνα, ὥστε νὰ διορθωθῇ. Ἀτυχῶς αἱ πιστώσεις αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται εἶναι ἀνεπαρκεῖς, ἐλήφθη δὲ πρόνοια ὅπως ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν ὑποβληθῇ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ διαθέσῃ τμῆμα τοῦ δανείου καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν μεμονωμένων ἔργων ὁπότε θὰ ἐκτελέσῃ καὶ τὴν γέφυραν αὐτήν, ἀπὸ τὸ ποσὸν καὶ τὸ κονδύλιον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Ἐκτὸς τούτου ὅμως φαίνεται, ὅτι αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι μελέται, δὲν ἔφθασαν εἰς πέρας καὶ διετάχθη ὁ νομομηχανικὸς Ἰωαννίνων, νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ καταρτίσῃ καὶ συμπληρώσῃ μίαν ἀναγκαίαν μελέτην πρὸς τοῦτο.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας παρακαλεῖ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ποῖα μέτρα ἐσκέφθη νὰ λάβῃ διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα Παμίσου, ὡς καὶ διὰ τὸν ποταμὸν Νέδοντα τῶν Καλαμῶν.

§120Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ ἔλλειψις ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Μεσσηνίᾳ, ἐγένετο αἰτία ὥστε ἡ ἑλονοσία νὰ καταμαστίζῃ τοὺς κατοίκους αὐτῆς. Χιλιάδες στρεμμάτων γῆς κατακλύζονται ὑπὸ τῶν ὑδάτων, ἅτινα καθιστοῦν ἀδύνατον τὴν καλλιέργειάν των. Οἱ κάτοικοι στερούμενοι τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν συντήρησιν τῶν γαιῶν, ἐκχερσώνουν τὰ μικρὰ δάση διὰ νὰ τὰ μεταβάλουν εἰς ἀγρούς, ἄλλοι δὲ πάλιν διὰ τῶν πυρκαϊῶν καταστρέφουν τὰ μεγάλα δάση καὶ ἡ καταστροφὴ αὐτῶν γίνεται ἀφορμὴ ὥστε, οἱ χείμαρροι νὰ καθίστανται ὁρμητικώτεροι καὶ καταστρεπτικώτεροι διὰ τῆς μεταφορᾶς ὀγκολίθων, κορμῶν δένδρων καὶ ἄλλων διαφόρων ὑλῶν. Διὰ τῶν ὑλῶν αὐτῶν γίνεται, οὕτως εἰπεῖν ἐπιχωμάτωσις τῆς κοίτης τῶν ποταμῶν, ἥτις σὺν τῷ χρόνῳ ἀνυψοῦται, ὅπως συμβαίνει εἰς τὸν Νέδοντα τῶν Καλαμῶν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἐξ αὐτοῦ εἶναι πλημμύραι καὶ καταστροφαί. Τὸν Νοέμβριον τοῦ 1925 ὁ Νέδων κατὰ τὴν συνήθειάν του ἐπλημμύρησε καὶ κατέκλυσε διὰ τῶν ὑδάτων του τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν. Τὰ ὕδατα κατῆλθον εἰς τὰ ὑπόγεια καὶ ἐξετόπισαν πᾶν τὸ ἐν αὐτοῖς εὑρισκόμενον, εἰσῆλθον εἰς τὰ καταστήματα καὶ τὰς ἀποθήκας, ἀπὸ τὰς ὁποίας παρέσυρον πᾶν τὸ μὴ δυνάμενον νὰ ἀντιστῇ, ἀνῆλθον καὶ τὰς κλίμακας τῶν οἰκιῶν καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἀνήρπασαν δυστυχῶς ἀνθρωπίνας ὑπάρξεις. Ταῦτα πάντα ἀντελήφθη κατελθὼν εἰς Καλάμας ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος περιῆλθε τὴν πόλιν καὶ ἀπῆλθεν. Δὲν πρόκειται βεβαίως περὶ τοῦ ἤδη ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, πρὸς τὸν ὁποῖον ὁμολογῶ χάριτας, διότι ἀμέσως προέβη εἰς τήν ὑποβολὴν τῆς συμβάσεως διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα Παμίσου, ἅμα τῇ ἀναγραφῇ τῆς ἐπερωτήσεώς μου καὶ οὕτω θὰ ἀποδοθῶσι εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Μεσσηνίας χιλιάδες στρεμμάτων γῆς εὐφορωτάτης καὶ θὰ ἐπέλθῃ ὠφέλεια εἴς τε τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ τὴν ἰδιωτικὴν τοιαύτην. Ἤδη παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ λάβῃ καὶ μέτρα ριζικὰ διὰ τὸν Νέδοντα, διότι τὰ μέχρι σήμερον ληφθέντα εἶναι ἡμίμετρα καὶ προσωρινά. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐν Ἑλλάδι οὐδὲν διαρκεῖ περισσότερον τῆς προσωρινότητος, ἂν δὲν διευθετηθῇ ἡ κοίτη τοῦ Νέδοντος, διὰ τῶν προσωρινῶν αὐτῶν μέτρων, ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν θὰ εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν διαρκῆ ἀπειλὴν τῆς καταστροφῆς. Ἡ κοίτη τοῦ ποταμοῦ σὺν τῷ χρόνῳ θὰ ὑψωθῇ ὑπὲρ τὴν πόλιν, ὥστε ἐν καιρῷ πλημμύρας θὰ σχηματίζωνται καταρράκται καὶ οἵτινες πίπτοντες διὰ τῆς ὁρμῆς των, θὰ καταστρέφωσι τὴν πόλιν. Παρακαλῶ συνεπῶς τὸν κ. ὑπουργὸν ὅπως καταρτίσῃ ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν ὑδραυλικῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ κατέλθῃ εἰς Καλάμας νὰ ἐξετάσῃ ποῦ εὑρίσκετο ἡ κοίτη τοῦ ποταμοῦ πρὸ 30 ἐτῶν καὶ ποῦ εἶναι σήμερον καὶ θὰ πληροφορηθῇ ὅτι ἐνῷ ὑπὸ τὴν μεγάλην σιδηράν γέφυραν διήρχετο δίτροχον ἡνιοχούμενον ὑπὸ ἡνιόχου ὀρθίου καὶ μόνον διὰ τῆς ὑψώσεως τῆς χειρός του δυναμένου νὰ ψαύσῃ τὸ κατάστρωμα τῆς γεφύρας, ἤδη δύναται νὰ διέλθῃ ὑπ’ αὐτὴν κύων μετρίου ἀναστήματος. Ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἀνέλθῃ μέχρι τοῦ σημείου ὅπου γίνεται ἡ ἕνωσις τῶν διαφόρων κατερχομένων ὑδάτων καὶ σχηματίζουσι τὸν χείμαρρον, ἐκεῖ δὲ νὰ μελετήσῃ τὸν τρόπον τῆς στροφῆς τοῦ ροῦ τοῦ χειμάρρου, ἢ τὸν διχασμὸν τῶν ὑδάτων πρὸς ἀνατολὰς καὶ δυσμὰς τῆς πόλεως, ὅπως ἀπαλλαγῇ αὕτη τοῦ ἐπαπειλοῦντος αὐτὴν κινδύνου. Πλὴν τοῦ ποταμοῦ Νέδοντος ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι χείμαρροι εἰς ἄλλας περιφερείας, ὅπως ὁ Ξερήλας τῆς Θουρίας οἱ ὁποῖοι πλημμυροῦν καὶ καταστρέφουν μεγάλας ἐκτάσεις καλλιεργημένας, τὰς μεταβάλλουν εἰς λίμνας ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐκπηδᾷ τὸ μικρόβιον τῆς ἑλονοσίας, οἱ δὲ δυστυχεῖς κάτοικοι τῶν πλημμυροπαθῶν αὐτῶν περιφερειῶν, οὐδεμιᾶς ἔτυχον ἀρωγῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπίσης δὲ καταμαστίζονται ὑπὸ τῆς ἑλονοσίας καὶ αἱ περιφέρειαι Ἀγουλινίτσης, Καϊάφα καὶ Γιαλόδης, ἐκ τῆς ὑπάρξεως ἐκεῖ λιμνῶν καὶ ἑλῶν. Κύριε ὑπουργέ, στρέψατε τὴν προσοχήν σας καὶ πρὸς τὴν Μεσσηνίαν ἥτις κατατρύχεται ὑπὸ τῆς ἐπαράτου αὐτῆς νόσου, διότι εἶσθε εἰδικὸς ὡς ἰατρὸς ἐκ τῶν μᾶλλον ἁρμοδίων διὰ τὰ τοιαῦτα σοβαρὰ ζητήματα.

§121Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἔργων τοῦ Παμίσου, ἐδόθησαν ἤδη ἐξηγήσεις καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι ἱκανοποιημένοι οἱ ἐπερωτῶντες διότι ὄχι μόνον σχέδιον νόμου περὶ κυρώσεως νέας συμβάσεως ὑπεβλήθη ἤδη εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ ἐξουσιοδότησιν ἔλαβον παρὰ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου, ἵνα δώσω ἐντολὴν εἰς τὸν ἐργολάβον νὰ ἄρξηται τῶν ἔργων καὶ πρὸ τῆς ψηφίσεως τούτου τοῦ σχεδίου νόμου. Ἐλπίζω ὅτι τὴν ἐρχομένην Κυριακὴν θὰ γίνωσι τὰ ἐγκαίνια τῶν ἔργων τοῦ Παμίσου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Νέδοντα, ὁ κύριος συνάδελφος ἔθιξεν χορδὴν βαθυτάτης σημασίας, καὶ ἐξήνεγκε μεγάλην ἀλήθειαν. Πράγματι ἡ σημασία τῶν χειμάρρων καὶ ἡ ἐκ τούτων καταστροφὴ εἶναι πολὺ σοβαρά. Ἀτυχῶς αὐτοὶ οὗτοι οἱ κάτοικοι καταστρέφουν εἴτε ξυλευόμενοι τὰ δάση εἴτε καταστρέφοντες ταῦτα διὰ πυρκαϊᾶς, εἴτε διὰ τῆς νομαδικῆς βοσκῆς. Ἐπίσης δὲν λαμβάνεται μέριμνα ὅπως ὁ ροῦς τῶν χειμάρρων ἀπὸ τῆς ὀρεινῆς γενέσεως αὐτοῦ μέχρι τῶν ἐκβολῶν αὐτοῦ τακτοποιηθῇ. Σήμερον λαμβάνονται μέτρα σπασμωδικὰ καὶ ἀτελῆ, ἐπισκευάζονται προχείρως γέφυραι καὶ λαμβάνονται διάφορα ἐμπειρικὰ μέτρα. Ὅταν οἱ χείμαρροι ἀνδρωθοῦν καὶ φθάσουν εἰς μέγεθος καὶ δύναμιν τοσαύτην, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ οἱαδήποτε συγκράτησις πλέον, ὅταν κατέρχονται μὲ ἰλιγγιώδη ταχύτητα, ταραξιοὶ γήπλιθοι, κορμοὶ ὑπερμεγέθεις κλπ., οἱαδήποτε μέτρα καὶ ἂν λάβωμεν, ἔσονται περιττά. Εἶναι συνεπῶς νὰ προλάβωμεν τὸ κακὸν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τῶν χειμάρρων. Πρέπει ὅθεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁλόκληρος ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ Νέδοντος, πρόκειται περὶ τῶν χειμάρρων ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος καὶ εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, νὰ συνεργασθοῦν οἱ ὑπουργοὶ τῆς Γεωργίας, Συγκοινωνίας καὶ Παιδείας. Πρέπει νὰ μάθῃ τὸ κοινόν, ὅτι τὰ δένδρα καὶ τὰ δάση δὲν πρέπει νὰ καίωνται, δὲν πρέπει νὰ καταστρέφωνται, δὲν πρέπει νὰ θεωρῶνται ὡς λεία τοῦ πρώτου τυχόντος, ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνηται μεθοδικὴ ἐκμετάλλευσις αὐτῶν. Πρέπει νὰ μάθῃ πᾶς τις ὅτι ὅταν καταστραφοῦν τὰ δένδρα, τὰ ὁποῖα συγκρατοῦν τὰ ἐδάφη καὶ ὅταν δὲν παρακωλύηται ἡ πρώτη ὁρμὴ τῶν ὑδάτων, ὅταν ἀποτελοῦν ταῦτα ρύακας μόνον, οὗτοι κατέρχονται ὀγκούμενοι, μὲ ἀκάθεκτον ὁρμήν, καὶ μεταβάλλουν, καταστρέφοντες τὰ πάντα, τὴν ἔφορον γῆν, εἰς ἔδαφος ἄγονον. Τοῦτο θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὰς δασικὰς ὑπηρεσίας καὶ μὲ τὰς κοινοτικὰς ἀρχάς, οἱ κάτοικοι τῶν ὁποίων πρέπει νὰ συνεργασθῶσι πρὸς τοῦτο διὰ τῆς παρεμβολῆς ἐμποδίων καὶ καλυμμάτων εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ χειμάρρου. Νὰ ἐμπηγνύουν ἐγκαρσίως πρὸς τὴν διαδρομὴν τοῦ ρύακος δοκοὺς καὶ ξύλα καὶ κορμοὺς δένδρων ὥστε, οὗτος νὰ σχίζηται εἰς πολλὰ μικρὰ τμήματα ἠρέμου ρύακος. Διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν ὅμως ταῦτα εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκπαιδευθῇ τὸ κοινόν, νὰ μάθῃ ὁ κόσμος ἀπὸ παιδικῆς ἡλικίας ἀπὸ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον, ἀπὸ τοῦ σχολικοῦ κήπου ὅτι πρέπει νὰ φροντίζῃ δι’ αὐτά. Ἀλλοίμονον ἐὰν θέλωμεν νὰ προλάβωμεν τὸ κακόν, ἐὰν θέλωμεν νὰ συγκρατήσωμεν τὸν καταστρεπτικὸν χείμαρρον, ὅταν τὸ ρυάκιον μεταβληθῇ εἰς ποταμόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Νέδοντα λέγω τὸ ἑξῆς: Τὸ Κράτος ἐπροικοδότησε τὸ εἰδικὸν ταμεῖον αὐτοῦ μὲ 2 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ἐδόθη δ’ ἤδη ἐντολὴ καὶ ὑποθέτω ὅτι ἐκτελεῖται καὶ ἡ ἐργασία αὐτὴ, νὰ κτισθῶσι 2 πρόβολοι, οἱ ὁποῖοι θὰ παρεμποδίζουν τὴν κάθοδον κατὰ τὸ δυνατὸν τῶν φερτῶν ὑλῶν. Ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι τὰ μέσα ταῦτα εἶναι μέσα προσωρινὰ καὶ ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν δαπανῶν εἶναι χαμένον. Θὰ ἀποστείλλω τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ὁποίαν ζητεῖτε, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀποκρύψω ὅτι ἵνα εἴμεθα δίκαιοι θὰ ἔπρεπε νὰ στείλωμεν ὁμοίας ἐπιτροπὰς καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ σύκων.

§123Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε ν’ ἀποσυρθῇ.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται.

§125Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει ἡ ἐπερώτησις ὑπ’ ἀριθμὸν 20 τῆς Ἡμερησίας διατάξεως τοῦ κ. Ράλλη, περὶ τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων. Ἐὰν ὁ κ. Ράλλης θέλει νὰ προτιμηθῇ, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ συζητηθῇ κατὰ προτίμησιν.

§126Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς προτάξεως ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Τὸ ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται ἀνάγεται εἰς θέμα πολὺ εὐρὺ καὶ λίαν σημαντικὸν καὶ ἂν δώσωμεν σημασίαν εἰς τὰ γραφόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας, περὶ τῶν διαθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, νομίζω ὅτι θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν ἐπὶ ὅλου τοῦ ζητήματος τῆς ἀποζημιώσεως τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων. Ταὐτοχρόνως ὅμως πληροφοροῦμαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ταχύτατα σκέπτεται ἐντὸς 10–15 ἡμερῶν, νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον διὰ τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ συνωμολογήσῃ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Νομίζω ὅτι ζήτημα τόσον ἐνδιαφέρον δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ καταναλωθῇ ὡς ζήτημα ἐλέγχου. Καὶ χωρὶς νὰ θέλω νὰ κάμω οἱανδήποτε παρατήρησιν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐπερωτήσεως, θὰ ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἦτο ὀρθότερον τὸ κύριον θέμα νὰ μείνῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἐντὸς τόσης βραχείας προθεσμίας πρόκειται νὰ εἰσηγηθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ὄντως σκέπτεται νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἐὰν εἴτε ἡ Κυβέρνησις, εἴτε ὁ ἐπερωτῶν βουλευτὴς, δὲν συνενοῦν εἰς τοῦτο, πάντως νομίζω, ἐπειδὴ ἡ συζήτησις δὲν πρόκειται νὰ περιορισθῇ εἰδικῶς εἰς τὸ ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ ἐπερώτησις, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει προτιμώτερον, νὰ μὴ συζητηθῇ ταύτην τὴν ἑσπέραν, ἀλλὰ νὰ ἔλθῃ εἰς πρῶτον θέμα εἰς τὴν προσεχῆ ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων, ἀφοῦ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Κυβέρνησις παράσχῃ, τὰ ἀναγκαῖα εἰς τὴν Βουλὴν ἐκεῖνα στοιχεῖα διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἴμεθα ἐν μείζονι γνώσει τῶν πραγμάτων νὰ συζητήσωμεν. Εἰδικώτερον δὲ, ὡς πρὸς τὰ στοιχεῖα ταῦτα, θὰ ἦτο ἀναγκαῖον ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ ποῖα περίπου εἶναι ἡ ἀξία τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα παρεχωρήθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἐὰν ἡ παραχώρησις τῶν κτημάτων, σύμφωνα πρὸς τὴν σύμβασιν ἐγένετο ἐξ ὁλοκλήρου, ποῖαι περαιτέρω ὁμολογίαι πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐξεδόθησαν καὶ ποῖαι ἐξεδόθησαν μέχρι σήμερον, συνεπείᾳ τῆς τελευταίας τροποποιητικῆς συμβάσεως τῆς ἀφορώσης τὸ δάνειον τῶν 2.500.000.000. Αὐτὰ θὰ ἦσαν στοιχεῖα χρήσιμα διὰ τὴν συζήτησιν, καὶ μάλιστα σχετικῶς ὡς πρὸς τὸ θέμα περὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀνακοινωθέντα τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ἐκ τούτων ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ καὶ περαιτέρω, ἄλλα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι χρήσιμα διὰ τὴν συζήτησιν καὶ μάλιστα ἀναλόγως τῆς ἀποστάσεως ἣν θὰ δώσῃ εἰς ταύτην ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ὅσον εἰς τὰς ἐφημερίδας τοὐλάχιστον, ἀνεγράφη ὅτι σκέψις κρατεῖ παρ’ αὐτῇ, νὰ τὴν ἐπεκτείνῃ ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος γενικῶς. Σύμφωνα μὲ αὐτὰ παρακαλῶ καὶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὸν κ. βουλευτὴν τὸν ἐρωτήσαντα, εἴτε ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπερώτησις ὅπως αὕτη γίνῃ μετὰ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, εἴτε ν’ ἀναβληθῇ, ἐφ’ ὅσον προσκομισθῶσι τὰ στοιχεῖα τὰ ἀπαραίτητα, ἵνα ἡ συζήτησις γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει δεδομένων καὶ μὴ γίνηται ἐπὶ τῇ βάσει ἀνεπαρκῶν δεδομένων, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἐπιβλαβὲς διὰ τὴν συζήτησιν τοιούτου θέματος.

§127Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω οὐδένα λόγον νὰ ἐπιμείνω ὅπως ἡ ἐπερώτησίς μου συζητηθῇ κατὰ τὴν σημερινὴν ἡμέραν ἢ ὄχι. Ἀναμφισβητήτως, ἡ ἐπερώτησις ὡς διετυπώθη ἀφορᾷ εἰς ὡρισμένον μόνον σημεῖον τοῦ ὅλου ζητήματος. Ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄσκησιν ἐλέγχου θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἔδει εὐρύτερον νὰ ἐξετασθῇ, δὲν θὰ ἠδύνατο ὅμως καὶ νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ὑπάγεται εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων τὸ ὅλον ζήτημα. Συμφωνῶ μὲ τὴν ἀναβολήν. Θὰ ἐνόμιζον ὅμως ὅτι ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ζητήματος σπουδαιωτάτου καὶ γενικῶς καὶ εἰδικῶς ὅσον ἀφορᾷ τὸ σημεῖον τοῦ ἐλέγχου, ὅτι ἐὰν πρόκειται τὰ μέτρα περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀργολιδοκορινθίας, πρόκειται νὰ βραδύνωσι νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἐνόμιζον ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο ἡ ἀναβολὴ νὰ γίνῃ μόνον διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν τοῦ ἐλέγχου. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχουν λόγοι γενικώτεροι, ἐὰν οἱ κύριοι βουλευταὶ καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀργολιδοκορινθίας φρονοῦν ὅτι πρέπει ἡ συζήτησις νὰ γενικευθῇ καὶ πάλιν, μολονότι ἔχω ἄλλην ἀντίληψιν, δὲν ἔχω καμμίαν δυσχέρειαν νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην αὐτὴν καὶ ν’ ἀναμείνω τὴν ὑποβολὴν τῶν μέτρων. Παρακαλῶ ὅμως τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὑποβολὴν αὐτὴν νὰ σπεύσῃ, διότι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει βραδύτητος.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν μίαν λύσιν μέσην, ἡ ὁποία ἐὰν θελήσῃ ἡ ἀντιπολίτευσις, θὰ συμπέσῃ καὶ μὲ τὰς γνώμας αὐτῆς καὶ μὲ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐπρότεινον νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τῆς οὐσίας διὰ νὰ συζητηθῇ μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν κατορθώσῃ νὰ τὸ ἑτοιμάσῃ καὶ γίνωσι καὶ αἱ συνεννοήσεις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας ἐὰν δηλαδὴ καλῶς ἢ κακῶς γίνεται ἡ ἐλάττωσις τοῦ τόκου τῶν ἀνταλλαξίμων τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε, θὰ συζητηθῇ καλῶς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ πλὴν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος τῆς οὐσίας, ὑπάρχει ζήτημα ἐλέγχου, τὸ ὁποῖον θίγει ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου βουλευτοῦ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ σχετικὴ συζήτησις, μέχρι τῆς συζητήσεως τῆς οὐσίας. Θὰ ἐλέγωμεν δὲ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Ράλλη, ὅπως τὴν προσεχῆ Παρασκευὴν ἀναγραφῇ ὡς πρώτη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων, ἡ ἐπερώτησις μὲ τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ἤθελε δώσῃ ὁ ἐπερωτῶν βουλευτὴς εἰς αὐτὴν καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ μὲ τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν θὰ θελήσῃ νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀναβάλλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ ἐλέγχου διὰ τὴν προσεχῆ Παρασκευήν, ἀναγράφοντες πρώτην τὴν ἐπερώτησιν, θὰ φροντίσωμεν νὰ δώσωμεν τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὅσα ἄλλα θέλει ζητήσῃ δι’ ἐπιστολῆς του πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ θὰ ἀφίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας, νὰ τὸ συζητήσωμεν μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν Βουλήν.

§129Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πάντως, παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, μέχρι τῆς προσεχοῦς συνεδριάσεως ἐλέγχου, νὰ προσαγάγῃ καὶ τὰς πληροφορίας ἃς ἐζητήσαμεν.

§130Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς διετυπώθη, πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως καὶ δι’ αὐτὸ δὲν κατετέθησαν στοιχεῖα. Διατυπώσετε ἄλλως τε ποῖα στοιχεῖα θέλετε, νὰ σᾶς τὰ στείλω.

§131Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ζητούμενα διὰ τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι ἡ βάσις.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, ὅπως ἡ περὶ ἧς πρόκειται ἐπερώτησις ἐγγραφῇ ὡς πρώτη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων τῆς προσεχοῦς Παρασκευῆς;

§133ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς ἐπερωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς πτωχευσάσης τραπέζης Παύλου καὶ ποίας ἐλπίδας εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν οἱ πιστωταί της.

§135Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Πρὸ ἑπτὰ περίπου ἐτῶν λῃστρικὴ συμμορία ὑπὸ τύπον ἀνωνύμου ἑταιρίας μὲ τὸν τίτλον «Τράπεζα Παύλου», ἐπέδραμεν κατὰ διαφόρων πόλεων καὶ χωρίων τοῦ Κράτους, μ’ ἐξαιρετικὴν δὲ μανίαν ἐναντίον τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ Εὐβοίας, ἐναντίον τῆς Χαλκίδος, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγεννήθησαν οἱ συμμορῖται οὗτοι καὶ δι’ αὐτὸ φαίνεται τῆς ἀνταπέδωσαν ὅσα τῆς ἀνταπέδωσαν διὰ τὰ τροφεῖα εὐγνωμοσύνης. Ἡ Τράπεζα αὐτή, κ. Πρόεδρε, ἦτο ἐξέλιξις μιᾶς δερματεμπορικῆς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία εὑρεθεῖσα εἰς τὰ πρόθυρα τῆς πτωχεύσεως ἢ μᾶλλον οὐσιαστικῶς εὑρισκομένη ὑπὸ πτώχευσιν, εὑρῆκε ὡς καταφύγιον τὸν τρόπον αὐτὸν διὰ νὰ ἀναβάλῃ ἢ ν’ ἀποφύγῃ τὴν οἰκτρὰν τύχην ἡ ὁποία τὴν ἐπερίμενε συνεπείᾳ τῆς μεγαλομανίας τῶν ἐπιχειρηματιῶν αὐτῆς. Δυστυχῶς εἰς τὰς προθέσεις αὐτάς, εὑρῆκεν ἀρωγὸν καὶ τὴν ἐπίσημον πολιτείαν, ἄνευ τῆς ὁποίας θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐκτελέσῃ τοὺς σκοποὺς αὐτούς. Ἡ δρᾶσις της, κύριε Πρόεδρε καὶ τ’ ἀποτελέσματά της εἶναι τραγικώτερα ἀπὸ τ’ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπέφερον οἱ διάφοροι Κουμπῆδες καὶ Ρεντζαῖοι, διότι οἱ μὲν Κουμπῆδες ἔβλαψαν ὡρισμένον καὶ περιωρισμένον ἀριθμὸν ἀτόμων, ἐνῷ αὐτοὶ ἐπέδραμον καὶ κατέστρεψαν ὁλοκλήρους οἰκογενείας, μὲ ἰδιαιτέραν δὲ λύσσαν κατέστρεψαν τὰς κατωτέρας καὶ τὰς πτωχοτέρας κοινωνικὰς τάξεις. Δὲν ἐσεβάσθησαν οὔτε τῆς μοδιστρούλας τὸ κομπόδεμα, οὔτε τοῦ πτωχοῦ ὑπαλλήλου τοῦ συνταξιούχου τὸ περίσσευμα ἀλλ’ οὔτε καὶ τοῦ πρόσφυγος ὅ,τι τοῦ ἀπέμεινεν ἀπὸ τὸν Κεμάλ, οὔτε ἐκκλησίαν ἄφησαν οὔτε ἀγαθοεργὸν ἵδρυμα, οὔτε κανένα ἄλλο μέρος εἰς τὸ ὁποῖον ἠμπόρεσαν νὰ ἐπιδράμουν. Τὸ παράπονό μας, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι κατὰ τῶν λῃστῶν αὐτῶν, ἀλλὰ κατὰ τῆς ἐπισήμου πολιτείας ἡ ὁποία τοὺς ὥπλισε ἐναντίον μας, διότι διὰ τῶν ἐπισήμων ὀργάνων της ἐβεβαίωσε τὴν ὕπαρξιν ἀνυπάρκτων κεφαλαίων. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ μάθω ποῖος ἦτο ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς πολιτείας ὁ ὁποῖος ἐβεβαίωσε τὴν ὕπαρξιν τῶν ἀνυπάρκτων κεφαλαίων καὶ ποῦ στηριχθεὶς ἀπεφάνθη οὕτω. Θὰ ἤθελα νὰ μὲ πληροφορήσητε κύριε ὑπουργέ, πόσα καὶ ἀπὸ ποῦ εἰσέπραξαν οἱ διάφοροι ἐκκαθαρισταὶ οἱ ὁποῖοι ἐσυνέχισαν τὸ ἔργον τῶν λῃστῶν. Θὰ ἤθελα νὰ μάθω ἐπίσης, πόσοι καὶ ποῖοι ἀπὸ τοὺς μετόχους ἐξεπλήρωσαν τὰς πρὸς τὴν Τράπεζαν αὐτὴν ὑποχρεώσεις, ποῖοι ἀκόμη ὑπολείπονται καὶ τὶ ἐπ’ αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ πράξῃ. Θὰ ἤθελον νὰ μάθω ἐπίσης ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν ἦτο δυνατὸν διατὶ ἡ ἐπὶ τόσον χρόνον αἴτησις περὶ πτωχεύσεως τῆς Τραπέζης αὐτῆς, ἔμεινεν ἐκκρεμής; Διατὶ ἐπληρώθησαν ἀπὸ τὰ κεφάλαια αὐτὰ ξένα χρέη καὶ παρηγκωνίσθη ὁ πτωχὸς κόσμος; Πόθεν καὶ ποῦ εὑρῆκεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ εἰσπράξῃ ἕνα μέγα ποσὸν ἀπὸ τὴν πτωχεύσασαν ἑταιρίαν; Θὰ ἤθελον νὰ μάθω ἐπίσης ἐκτὸς ἐκείνου τὸ ὁποῖον εἶπον προηγουμένως καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἐρώτημά μου, διατὶ ἀναβάλλεται ἡ πτώχευσις τῆς Τραπέζης αὐτῆς ἐπὶ τόσον χρόνον, θὰ ἤθελον νὰ μάθω τὶ ὑπολείπεται ἀπὸ τὸ ἐνεργητικὸν περίπου αὐτῆς τῆς Τραπέζης καὶ ποίας ἐλπίδας εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν οἱ πτωχοὶ ἐκεῖνοι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἐμπαίζονται, πότε μὲ μίαν σειρὰν νόμων, πότε μὲ ἕνα σωρὸν νομοθετικῶν διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα τίποτε ἄλλο δὲν κάμουν παρὰ νὰ ἐνισχύουν τὰς λῃστρικὰς διαθέσεις τῆς Τραπέζης.

§136Χ. ΖΟΥΜΗΣ. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, κύριε ὑπουργέ, ὅτι ἀπὸ δύο ἡμερῶν οἱ ἀδελφοὶ Παύλου εὑρίσκονται εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§138Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ ὑπόθεσις αὐτή, κύριοι βουλευταί, ἦλθεν ἐπανειλημμένως ἐνώπιον τῆς παρελθούσης Βουλῆς. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι εἶναι παλαιὰ ὑπόθεσις καὶ ἑπομένως δὲν ἀσκῆται ἔλεγχος κατὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ κατὰ τῶν προκατόχων ἡμῶν. Εἶναι ἀνάγκη ὅμως, χάριν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔπαθον, καὶ οἱ ὁποῖοι ἴσως ὑπερτιμοῦν τὰς ἐλπίδας των, ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, τὶ ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθόν, ποῖαι ἐλπίδες ὑπάρχουσι πραγματοποιήσεως ἐνεργητικοῦ καὶ ποῖαι εἶναι αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ διὰ νὰ δοθῇ ἓν τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου, καθημερινῶς ἔρχονται δυστυχεῖς ἄνθρωποι, χῆραι καὶ ὀρφανά, τὰ ὁποῖα μᾶς ζητοῦν νὰ πάρουν κάτι τι ἀπὸ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς Τραπέζης Παύλου. Καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ τοὺς λέγω, ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις δὲν ἀποδίδει τίποτε, ὅτι καὶ ὁ ἐκκαθαριστὴς ἔχει πληρώσῃ ἐξ ἰδίων, μηνῶν τινῶν ἐνοίκια. Γνωρίζετε, ὅτι εἰδικὸν νομοθετικὸν διάταγμα τῆς 8 Αὐγούστου 1926, ἐθέσπισεν μίαν ἐξαιρετικὴν διαδικασίαν διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τῆς Τραπέζης Παύλου. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον, κύριε συνάδελφε ἐξ Εὐβοίας, δὲν ἐκηρύχθη ἡ Τράπεζα Παύλου εἰς πτώχευσιν, διότι ὁ νομοθέτης ῥητῶς ἀπηγόρευσε ἐν τῷ ἐδαφίῳ 12 τοῦ ἄρθρου μόνου, πᾶσαν δίωξιν καὶ τὴν λῆψιν οἱουδήποτε συντηρητικοῦ μέτρου.

§139Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Παγκαλικὸν εἶναι τὸ διάταγμα;

§140Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παγκαλικὸν διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐκυρώθη.

§141Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Μάλιστα, ἁμαρτία ἡ ὁποία βαρύνη τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν. Ἐξ αὐτῆς προέρχονται ὅλα τὰ κακά.

§142Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κατὰ τὸ νομοθετικὸν τοῦτο διάταγμα, ἐγένετο διάκρισις τῶν δανειστῶν κατὰ κατηγορίας. Τὴν 1ην κατηγορίαν ἀπετέλεσαν καταθέται ὄψεως μέχρι 3 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ καταθέται ὄψεως μέχρι 10 χιλιάδων δραχμῶν ἀπετέλεσαν τὴν δευτέραν κατηγορίαν. Διωρίσθησαν ἐκκαθαρισταὶ καὶ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν, ὁ πρῴην πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Τσαγρῆς, μὲ βοηθοὺς κατ’ ἀρχὰς τὸν κ. Γρ. Ἀργυρόπουλον καὶ τὸν κ. Θεοφ. Γουναρόπουλον, ὁ ὁποῖος μετὰ τετράμηνον ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Στ. Ὀθωναίου, ὅστις μετὰ περίπου μῆνα, ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Στεργ. Γαμβρούλη. Κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1927 πλὴν τοῦ κ. Τσαγρῆ, οἱ λοιποὶ ἀντικατεστάθησαν ὑπὸ τῶν κ. κ. Χ. Παναγοπούλου καὶ Δ. Σταυρινίδη, μέχρις οὗ κατὰ τὰς ἀρχὰς Νοεμβρίου 1927, ἀπελύθησαν οἱ δύο καὶ διωρίσθη ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐν τέλει ἀπὸ τοῦ Μαΐου τοῦ 1928, κατηργήθησαν αἱ ἄλλαι θέσεις ἐκκαθαριστῶν καὶ παρέμεινε μόνος ἐκκαθαριστὴς ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς τοῦ ὑπουργείου. Ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τῆς Τραπέζης, ἀρχικῶς παρέμειναν 15 ὑπάλληλοι, οἱ δὲ λοιποὶ ἐμισθοδοτήθησαν διὰ δύο καὶ ἡμίσεως μηνῶν μισθοὺς ἀπὸ τῆς πτώσεως τῆς Τραπέζης μέχρι τέλους Αὐγούστου 1926. Ἀργότερον περιωρίσθη τὸ προσωπικὸν εἰς 10, εἶτα εἰς 8 καὶ τέλος εἰς 4, μέχρις οὗ ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου 1928 καὶ ἐφεξῆς μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῶν καθηκόντων τοῦ ἐκκαθαριστοῦ ὑπὸ τοῦ ἀνωτέρου ὑπαλλήλου τοῦ ὑπουργείου, περιωρίσθη τὸ προσωπικὸν εἰς ἕνα λογιστὴν καὶ ἕνα κλητῆρα. Τώρα θέλετε νὰ σᾶς εἴπω ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκκαθαρίσεως;

§143Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Σᾶς ὑπομιμνήσκω καὶ πάλιν τὴν παράκλησίν μου, κύριε ὑπουργέ, τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἰσέπραξαν καὶ τὴν ἀμοιβήν, τὴν ὁποίαν ἔλαβαν οἱ ἐκκαθαρισταί.

§144Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ σᾶς τὰ εἴπω. Ἔχετε ὑπομονήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγδιαφέρει πρὸ παντός, εἶναι ποῖον εἶναι τὸ ἐνεργητικὸν τῆς ἐκκαθαρισθείσης περιουσίας. Λοιπόν, τὸν ἐνεργητικὸν τοῦτο μέχρι τῆς 31ης Ὀκτωβρίου 1928, ὑπὸ τῶν πρώην ἐκκαθαριστῶν ἀνῆλθεν εἰς 6.500.000 δραχμῶν. Ἐξ αὐτῶν κατεβλήθησαν εἰς διαφόρους καταθέτας ταμιευτηρίου δραχμαὶ 2.203.427.25, ἤτοι ἐπὶ 427 δικαιούχων κατὰ μέσον ὅρον κατεβλήθησαν 3.030.80. Εἰς διαφόρους καταθέτας ἐπὶ προθεσμίᾳ, καὶ ἀκεραίων χαρτονομισμάτων δραχμὰς 2.185. 313.45, ἤτοι ἐπὶ 563 δικαιούχων, κατεβλήθησαν κατὰ μέσον ὅρον δραχμαὶ 3.881.50. Εἰς διαφόρους καταθέτας ὄψεως δραχμαὶ 332.000, ἐφ’ ὧν δὲν δύναται νὰ ἐξαχθῇ μέσος ὅρος κατὰ καταθέτην, διότι μεγάλα κονδύλια ἀφορῶσι συμψηφισμοὺς χρεῶν καὶ διότι τὸ νομοθετικὸν διάταγμα ἐπέτρεψε καὶ τὸν συμψηφισμὸν χρεῶν. Εἰς γενικὰ ἔξοδα ἐδαπανήθησαν τὰ ἑξῆς ποσά.

ἐξ ὧν Σπύρου Τσαγρῆ δρ. 84,000. Γρ. Ἀργυροπούλου 92,125, Θεοφ. Γουναροπούλου 18,616,05, Στεφ. Ὀθωναίου 12,000, Στερ. Γαμβρούλη 55,450, Χαρ, Παναγοπούλου 21,000. καὶ Δημ, Σταυριανίδου 15,000. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο μέχρι τῆς ὥρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ὁ σημερινὸς ἐκκαθαριστής. Ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἀνέλαβε ὁ κ. Λύχρος εἰσεπράχθησαν ἐν ὅλῳ δραχμαὶ 327.151.60. Εἶναι δὲ τοιαύτη ἡ κατάστασις, ὥστε καθυστεροῦνται δύο ἐνοίκια τῶν μηνῶν Ἰουλίου καὶ Αὐγούστου ἐκ δραχμῶν 6.100 πληρωτέων εἰς τὴν Φιλεκπαιδευτικὴν ἑταιρίαν. Τὸ ὑπολειπόμενον πραγματοποιήσιμον ἐνεργητικὸν συνίσταται αʹ. ἐκ δραχμῶν 4.000.000 ὡς ἔγγιστα κατὰ διαφόρων ὀφειλετῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀφερεγγύων. Ἐκ τούτων ὑπολογίζεται νὰ ρευστοποιηθῇ ποσὸν δραχ. 1.500.000 ἐντὸς 6–12 μηνῶν. β) ἐκ δραχ. 6.000.000 γραμματίων Γ. Λουκάκη καὶ γʹ) ἐκ δραχ. 18.500.000 ὡς ἔγγιστα ἀπαιτήσεων τῆς τραπέζης κατὰ τῶν ἀδελφῶν Παύλου, διατελούντων ὡς γνωστὸν ἐν πτωχεύσει καὶ συνεπῶς δὲν δύναται νὰ εἰσπραχθῇ, τὸ ποσὸν τοῦτο ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, πρὸ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς πτωχεύσεως ταύτης καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ χρόνος τῆς πτωχεύσεως ταύτης, δὲν ἤθελεν ὁρισθῆ ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου εἰς χρόνον προγενέστερον τοῦ τῆς Τραπέζης. Ἡ μεγίστη ὅμως δυσχέρεια τῆς ἐκκαθαρίσεως καὶ ἡ βραδύτης, μεθ’ ἧς διεξάγεται αὕτη, ὀφείλεται εἰς ἀνυπέρβλητα κωλύματα, προερχόμενα ἐκ τῆς τακτικῆς, ἥτις ἀκολουθεῖται ὑπὸ τῶν δικαστηρίων. Δηλαδὴ δυστυχῶς καὶ τὰ δικαστήρια δὲν ἐπέδειξαν τὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἐπιδείξουν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὑπάρχει μία περίπτωσις ἡ ὁποία πραγματικῶς μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν. Εἶχεν ἡ τράπεζα Παύλου δώσει χρήματα ἐπὶ ἐνεχύρῳ ταπήτων. Ὁ ἐκκαθαριστὴς ἠθέλησε νὰ κατάσχῃ τοὺς τάπητας καὶ τοὺς ἐκποιήσῃ, ἀλλ’ ὁ ὀφειλέτης ἐζήτησεν ἀναστολὴν καὶ ἐν τέλει τὸ δικαστήριον δὲν ἐπέτρεψε τὴν πώλησιν τῶν ταπήτων αὐτῶν, διότι τὸ χαρτόσημον τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀκυρωθῆ διὰ μιᾶς σφραγίδος δὲν εἶχεν νομίμως ἀκυρωθῆ, ἐπειδὴ ἡ σφραγὶς μὲ τὴν ὁποίαν ἠλλοιώθη τὸ χαρτόσημον δὲν εἶχε τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ τάπητες οὗτοι ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τοὺς ἐκκαθαριστὰς καὶ μένουν ἀκόμη ἀπώλητοι. Ὑπάρχουσι πλεῖσται ὅσαι περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ἐκκαθαριστὴς ἐζήτει δημοπρασίας ἢ κατασχέσεις καὶ ἡ δικαιοσύνη, δυστυχῶς, ἔδειξε τὴν συνήθη αὐτῆς βραδύτητα· τώρα μένει νὰ σᾶς εἴπω τὶ σκεπτόμεθα νὰ κάμωμεν; Θὰ συνεννοηθῶ μὲ τὸν συνάδελφόν μου ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν μᾶς ἐπιβάλεται, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν ἕνα ἐκκαθαριστὴν ὁ ὁποῖος τρέχων δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ νὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ ἀφερεγγύους ὀφειλέτας, χωρὶς ἀποτέλεσμα, νὰ χαράξωμεν ἄλλην πολιτικήν. Ἡ γνώμη ἡ ἰδική μου εἶναι ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν κατὰ παρέκκλισιν τοῦ κοινοῦ δικαίου, πρέπει νὰ ἀρθῶσι, νὰ καταργηθῇ δηλαδὴ τὸ Ν. Δ. καὶ νὰ ἀφίσωμεν τὴν δικαιοσύνην νὰ κάμῃ τὸ καθῆκον της, διὰ νὰ σωθῇ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ σωθῇ καὶ νὰ ληφθῶσι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσι κατὰ τῶν ἱδρυτῶν τῆς τραπέζης αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπὸ πτώχευσιν μέν, ἀλλὰ τῆς ὁποίας πτωχεύσεως ὁ χρόνος δὲν ἔχει φαίνεται καθορισθῆ. Ὑπάρχει δὲ νομίζω διαφωνία περὶ τοῦ πότε πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὁ χρόνος τῆς πτωχεύσεως, διότι ἐκ τοῦ χρόνου τῆς πτωχεύσεως φαίνεται ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ ἐνεργητικὸν τῆς τραπέζης Παύλου νὰ αὐξηθῇ κατά τι.

§145Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἤθελον νὰ μάθω, τί ἐπὶ τῶν μετόχων εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅλοι οἱ μέτοχοι δὲν κατέβαλον τὸ ἀντίτιμον τῶν μετοχῶν διὰ τὰς ὁποίας ἐνεγράφησαν. Ἐπίσης καὶ τί ἡ δικαιοσύνη δύναται νὰ ἀναμένῃ ἀπὸ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔδιδε τὴν πληρεξουσιότητα εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς νὰ κατασπαταλῇ τὸ χρῆμα τοῦ κόσμου, ἐάν δὲν εἶναι συνυπεύθυνον καὶ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον.

§146Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε συνάδελφε, ἐπληροφορήθην ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ δυστυχῶς ἔχει λυθῆ, διότι ἔγινε μακρὰ ἀνάπτυξις καὶ ἡ πληροφορία τῆς ὑπηρεσίας εἶναι, ὅτι τὸ διοικητικὸν συμβούλιον ἀπηλλάγη πάσης εὐθύνης.

§147Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀπηλλάγη πράγματι διὰ βουλεύματος.

§148Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Διὰ τοὺς μετόχους κύριε ὑπουργέ;

§149Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν καταργήσωμεν τὸν ἐξαιρετικὸν αὐτὸν νόμον καὶ ἐπαναφέρωμεν τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν τακτικόν της δικαστήν, θὰ λάβω τὰ προσήκοντα μέτρα. Πρέπει νὰ κάμω μίαν ἐπιφύλαξιν ὅμως, ὅτι καὶ ἂν καταργήσωμεν τὸν ἐξαιρετικὸν νόμον, νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον πρὸς τοὺς πτωχοὺς βιοπαλαιστάς, οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὰς καταθέσεις των, νὰ μὴ λάβωμεν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά. Ἐφ’ ὅσον δηλαδὴ ὁ ἐξαιρετικὸς νόμος ἔδωσε προνομιακῶς εἰς τοὺς μικροὺς καταθέτας τὸ δικαίωμα νὰ πληρωθῶσι, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τηρήσωμεν τὴν ἀρχὴν ταύτην, δηλαδὴ νὰ διαφυλάξωμεν τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐφ’ ὅσον, θὰ πραγματοποιῆται ἐνεργητικόν, τὸ ἐνεργητικὸν αὐτὸ θὰ περιέλθῃ πάλιν εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν τῶν μικρῶν καταθετῶν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς ἐπὶ ἐπερωτήσεως του σχετικῶς μὲ τὰ σχολεῖα Καρυστίας.

§151Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ἐγγράψει τὴν ἐπερώτησίν μου αὐτὴν πρὸ ἡμερῶν, ὅτε ἔλαβον μίαν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις αὐτὴ ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι ἐπιβεβαιωτικὴ τῶν ὑπονοιῶν μου καὶ τῶν παραπόνων τὰ ὁποῖα ἐξέφερον ἐναντίον τοῦ μεταξοϋφάντου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Τὸ Ἐκπαιδευτικὸν αὐτὸ Συμβούλιον, τὸ μεταξοΰφαντον, συστηματικῶς καταδιώκει ἕνα ἐκ τῶν ἀρίστων δημοδιδασκάλων τῆς περιφερείας μου, ἀριστοῦχον μετεκπαιδευθέντα ἐπὶ διετίαν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἀκολούθως δὲ καὶ εἰς τὸ γεωργικὸν σχολεῖον. Τὸ μεταξοΰφαντον αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, προκρίνει ἄλλον, ὁ ὁποῖος κανὲν ἀπὸ τὰ προσόντα αὐτὰ δὲν ἔχει, ἔχει ἁπλῶς ἕνα ἔπαινον ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῆς περιφερείας ἐκείνης. Ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ προσὸν αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν δικαιολογεῖται ἡ ἀπόφασις καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, διότι ἀνέγνωσα ἄρθρον πρὸς ἄρθρον εἰς ὅσα μὲ παραπέμπει ἡ ἀπάντησις καὶ εἶδον, ὅτι κἄποια χρονολογικὴ σειρὰ τηρεῖται εἰς τὰς διαφόρους κατηγορίας. Καὶ πρῶτον ἀναφέρονται τὰ προσόντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ ἄλλος ἐκ τῶν δημοδιδασκάλων, ὁ ἀποκλεισθείς, ἕπονται δὲ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ προκριθείς. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην, ὅτι ὅπως ἠδίκησε τὸν δημοδιδάσκαλον αὐτὸν ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία παρ’ ὅλα τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἔχει, τὸν ἐκράτει εἰς κἄποιο χωρίον μὲ 20 μαθητὰς καὶ προέκρινεν αὐτοῦ διὰ τὸ πεντατάξιον σχολεῖον ἕνα πρώην γραμματιστήν, μεταβαπτισθέντα εἰς δημοδιδάσκαλον διὰ τῶν διαφόρων νομοθετικῶν διαταγμάτων τὰ ὁποῖα διαπράττονται ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ τά ὁποῖα ἐδῶ συνήθως εὐλογοῦμεν ὡς τετελεσμένα. Ὅπως λοιπὸν τὸν ἠδίκησεν τότε, ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι καὶ τώρα τὸν ἀδικεῖ, προκρίνουσα ἄλλον μὲ ὀλιγώτερα προσόντα καὶ ὀλιγώτερον χρήσιμον διὰ τὴν θέσιν αὐτήν. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ σχολεῖον αὐτό, εἶναι εἰς τὴν μᾶλλον ὀργῶσαν πρὸς πᾶσαν πρόοδον κοινότητα τῆς ἐπαρχίας Καρυστίας, θὰ ἦτο δὲ ὁ δημοδιδάσκαλος οὗτος ὁ χρησιμώτερος ὅλων, δυνάμει τῶν προσόντων καὶ τῶν γνώσεων τὰς ὁποίας ἔχει ἀποκτήσει διὰ τῆς μορφώσεως τὴν ὁποίαν τόσον ἐπιμελῶς ἐπεζήτησεν. Θὰ ἤθελον λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργός, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καμμίαν ὑποχρέωσιν, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἀποφάσεως ἀλλὰ περὶ προτάσεως, θὰ ἤθελον λέγω, τὴν πρότασιν αὐτήν, νὰ μὴ τὴν υἱοθετήσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν εὐθυδικίᾳ, ἀλλὰ νὰ κρίνῃ κατὰ τὸ δίκαιον ἐλευθέρως.

§152Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ ἁρμόδιον ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον δυνάμει τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχει, ἔκρινεν καὶ ἐπρότεινεν διὰ τὴν θέσιν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κύριος συνάδελφος, τὸν προταθέντα. Εἶναι δικαίωμά του ἐκ τοῦ νόμου. Ἐκτὸς τούτου καὶ δικαιολογεῖ τὴν πρότασιν. Δὲν ὁμιλεῖ κατὰ τοῦ ἄλλου τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλὰ μεταξὺ δύο ἢ καὶ ἄλλων, κρίνει ὅτι αὐτὸς εἶναι προτιμώτερος καὶ καταλληλότερος. Λέγει δὲ τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «ὁ προτεινόμενος ἄγει τὸ 33ον ἔτος τῆς ὑπηρεσίας... κ.λ.π.», ἕνεκα τούτου τοῦ ἀνέθεσεν οὐσιαστικῶς τὴν διεύθυνσιν.

§153Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ μάθω ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργόν, ἂν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ἀναφοράν, καταγγελίαν, μήνυσιν, ἢ σχετικόν τι ἄλλο κατὰ τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ, ἐκ μέρους τῶν κατοίκων καὶ τῆς κοινότητος· διότι πληροφοροῦμαι ὅτι καθ’ ἡμέραν σωρεία ὑποβάλλονται τοιαῦται μὲ ἀναριθμήτους ὑπογραφάς. Διὰ νὰ εἶσθε ἐν τάξει κύριε ὑπουργέ, ὀφείλετε, ἂν θέλετε νὰ μάθητε, ἂν αὐτὰ προέρχωνται ἀπὸ τὸν ἀντιθέτως ἐνδιαφερόμενον, νὰ διατάξητε ἀνακρίσεις· διότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς διδάσκαλον νὰ καταφεύγῃ εἰς τοιαῦτα μέσα. Δι’ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω ἂν νομίζητε ὅτι αἱ αἰτιάσεις εἶναι ὑποβολιμαῖαι, νὰ διατάξητε ἀνακρίσεις.

§154Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ συμβούλιον οὕτως ἔκρινε, δὲν ἔχω τίποτε νὰ διατάξω· εἶπον ἔχει ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα, ἐνῷ ὁ ἄλλος ἔχει τὰ μισά· πρόκειται περὶ διδασκάλου ὁ ὁποῖος ἀριθμεῖ ὑπηρεσιακὸν βίον τριάκοντα ἐτῶν, καὶ ὁ ὁποῖος ἀπέκτησε κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐργασίας του ἐπαίνους ὥστε μὴ παραπονεῖσθε.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος ἐπερωτᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὴν παρανόμως ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Καλαβρύτων.

§156Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἤθελον νὰ ὑποβάλω τὴν ἐρώτησιν, διατὶ οὐχὶ νομίμως ἐκυρώθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Καλαβρύτων. Πράγματι ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου κ. ὑπουργέ, ἐκληρώθη πρόεδρος τῆς κοινότητος ὁ Π. Κόης. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ὁ ἀποτυχὼν ὑποψήφιος, κατέφυγεν εἰς τὸν νομάρχην Πατρῶν καὶ ἐζήτησε δι’ ἐνστάσεως τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ὁ νομάρχης ὑπέβαλε τὴν ἀνωτέρω ἔνστασιν ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ εἰσαγγελέως, ὅστις ἐγνωμοδότησε ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς κληρώσεως, δηλώσας ὅμως, ὅτι δὲν δύναται νὰ διατάξῃ σχετικῶς τὸν εἰρηνοδίκην νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν κλήρωσιν. Ἐπενέβη τότε ὁ νομάρχης, ὅστις διέταξε τὸν εἰρηνοδίκην, νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν κλήρωσιν, ἀλλ’ οὗτος ἠρνήθη νὰ ἐπέμβῃ, λέγων ὅτι ἡ ἀπόφασίς του εἶχε περιβληθῆ ἤδη τὸν δικαστικὸν τύπον. Ἐστάλη κατόπιν ἡ δικογραφία εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅπερ ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν ὡς νομίμως γενομένην. Κατόπιν διεβιβάσθη ἡ διαταγὴ εἰς τὸν νομάρχην, ὅστις τὴν κατεκράτησε παρανόμως καὶ δὲν ἐκοινοποίησε ταύτην εἰς τὸν κληρωθέντα πρόεδρον, ἀποδεικνύων οὕτω ὅτι ἐξυπηρετεῖ συμφέροντα ὡρισμένης πολιτικῆς μερίδος, τὴν ἐπαναφέρει δὲ μετὰ 15 ἡμέρας εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ζητῶν τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργείου ἄνευ λόγου. Τὸ ὑπουργεῖον καλῶς πράττον, ἐπεφυλάχθη ν’ ἀποφανθῇ κατ’ εὐθεῖαν, ἀλλ’ ἐγνωμοδότησε ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ καὶ ἔδει νὰ ἐπαναληφθῇ, διαβιβάσαν αὐτὴν πρὸς τὸν νομάρχην ὁ ὁποῖος ἔσπευσε νὰ κοινοποιήσῃ ταύτην πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος, ὅπως παραδώσῃ εἰς τὸν πλειοψηφοῦντα σύμβουλον τὴν ἀρχήν. Κατόπιν τοῦ θορύβου τούτου, καὶ τῶν διαμαρτυριῶν τῶν κατοίκων, ἐζητήσαμεν τὸν φάκελλον ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ἐξεδόθησαν πράγματι δύο διαταγαί. Ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος πρὸς τὸν ὁποῖον ἐστάλησαν αἱ διαμαρτυρίαι, μᾶς διεβεβαίωσεν ὅτι δὲν ἐξεδόθη ἐπικυρωτικὴ διαταγή, παρὰ μόνον γνωμοδότησις ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως. Ἐρεύνης ὅμως γενομένης εὑρέθησαν καὶ αἱ δύο διαταγαί, ἐξ ὧν ἡ μὲν μία πρώτη ἔλεγεν, ὅτι καλῶς ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ, ἡ δὲ δευτέρα μετὰ 15 ἡμέρας, ὅτι ἡ γενομένη κύρωσις ἦτο ἄκυρος. Ἀλλ’ ἀπὸ τὸν φάκελλον τὸν ζητηθέντα δὲν ὑπῆρχε τοιοῦτον ἔγγραφον. Εἰς τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐστάλη ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναφέρεται, ὅτι «ἀποστέλλομεν ὑμῖν τὸ μόνον ὑπάρχον ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ ὑπουργείου». Διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ δευτέρα παρανομία, διαπράττεται νέα, διὰ τῆς ἐξαφανίσεως τῆς πρώτης ἐπικυρωτικῆς διαταγῆς καὶ οὕτω ἀφῄρεσαν τὰ μέσα τοῦ ἐλέγχου ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐκθέτουν τὰς κεντρικὰς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἠθικῆς διαπαιδαγωγήσεως τῶν ἐξωτερικῶν ὑπηρεσιῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἰς τὸν εἰσαγγελέα, διὰ τὴν ἐξαφάνισιν τοῦ ἐγγράφου τῆς πρώτης διαταγῆς.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§158Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τῆς ἐξαφανίσεως τῆς πρώτης διαταγῆς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν ὁποίαν ἐξαφάνισιν κατήγγειλεν ὁ προλαλήσας καὶ διὰ τὴν ὁποίαν εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὐστηροτάτην ἀνάκρισιν θὰ διατάξῃ ὁ κ. ὑπουργός, ἡ διαταγὴ αὐτὴ ἡ πρώτη, ἡ ὁποία διὰ τοῦ περιεχομένου αὐτῆς οὐδόλως ἔθιγε τὴν ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδικείου ἐνεργηθεῖσαν κλήρωσιν, βεβαίως οὐδόλως προσβάλλει τὸν νόμον. Ἀλλ’ ἡ νεωτέρα διαταγὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἡ θεωροῦσα τὴν ἐνεργηθεῖσαν κλήρωσιν ἄκυρον, ἀποτελεῖ ἀναμφισβητήτως πρωτοφανῆ ἐπέμβασιν τῆς δικαιοσύνης, εἰς τὰ ἔργα τῆς διοικήσεως καὶ εἶναι προφανῶς μία παρανομία. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο ἄκυρος ἡ τοιαύτη ἐνέργεια, βεβαίως ἡ ἐνέργεια αὕτη ἔδει νὰ γίνῃ διὰ τῶν ἐνδίκων μέσων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἀναγνωρίζει. Φρονῶ ὅτι ἡ ἑρμηνεία ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ἡ δευτέρα διαταγὴ ἡ ἀναιροῦσα τὴν πρώτην τοῦ κ. ὑπουργοῦ, δὲν εἶναι ὀρθή, διότι ὅταν ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἡ κλήρωσις ἐνεργεῖται ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου, φρονῶ ὅτι πρέπει αὕτη νὰ ἐνεργῆται δι’ ἰδίας χειρὸς ἀπὸ τὴν κληρωτίδα καὶ ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην. Καὶ λέγω τοῦτο διότι ὁ νόμος μεταχειρίζεται τὴν φράσιν ὅτι ἐνεργεῖται ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει· ὅτι δὲ εἶναι τοιαύτη ἡ ἔννοια, μαρτυρεῖ ὡς γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ἀντίθεσις ἡ ὁποία γίνεται εἰς τοιαύτην περίπτωσιν εἰς τὴν χρῆσιν τῶν λέξεων τοῦ νόμου, διότι ὅπου ὁ νόμος λέγει ἡ ἐξαγωγὴ πρέπει νὰ γίνηται δι’ ἰδίας χειρὸς τοῦ δικαστοῦ, τὸ λέγει ῥητῶς, ὅπως καὶ ἐπὶ κληρώσεως τῶν ἐνόρκων κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ πρόεδρος ἐξάγει κλήρους. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ δοθεῖσα ἑρμηνεία εἶναι παράνομος καὶ κατὰ μείζονα λόγον ἡ ἐπέμβασις τοῦ ὑπουργοῦ, εἰς ἔργα δικαστικὰ εἶναι ἔτι μᾶλλον ἀντίθετος πρὸς τὸν νόμον καὶ ἀποτελεῖ ἐπέμβασιν εἰς τὰ ἔργα τῆς δικαιοσύνης.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§160Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐωτερικῶν). Ὁ νομάρχης Ἀχαϊοήλιδος, ἐπεθύμησε νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργείου περὶ τῆς ἐνεργηθείσης πράξεως τοῦ εἰρηνοδίκου, ὅστις παρὰ τὸν νόμον δὲν ἐνήργησεν αὐτὸς τὴν κλήρωσιν ἀλλὰ τὴν ἐνήργησεν ὁ γραμματεύς. Τὸ ὑπουργεῖον ἐστηρίχθη εἰς τὸ ἄρθρον 23 τοῦ κώδικος περὶ κοινοτήτων, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ὅτι ἐν περιπτώσει ἰσοψηφίας, ἐνεργεῖται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου εἰρηνοδίκου κλήρωσις μεταξὺ τῶν ἰσοψηφισάντων. Οὔτε δημοσίαν συνεδρίασιν ἀπῄτησεν ὁ νόμος, οὔτε πρόσκλησιν τῶν ἐνδιαφερομένων, ἀλλ’ ἀπῄτησε τὴν κλήρωσιν νὰ τὴν ἐνεργῇ ὁ εἰρηνοδίκης. Ἐφ’ ὅσον συνεπῶς δὲν ἔγινε τοῦτο, δὲν ἐτηρήθη ἡ μόνη ἐγγύησις τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, διότι ἐρωτῶ, ἐὰν τὴν κλήρωσιν τὴν ἐνήργει ὁ κλητὴρ θὰ ἦτο ἰσχυρὰ αὕτη; Ὅτι τοιοῦτον εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, προκύπτει καὶ ἐκ τῶν ἄλλων διατάξεων αὐτοῦ. Ὁ νόμος δὲν λέγει ὅτι, ἡ κλήρωσις γίνεται παρουσίᾳ τοῦ εἰρηνοδίκου, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου, δὲν εἶναι δηλαδὴ μόνον τύπος, ἀλλὰ καὶ οὐσία. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἦτο τύπος, ὁ τύπος οὗτος εἶναι πανηγυρικός. Οἱ ἐπερωτῶντες πρέπει νὰ συγκρίνουν τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, μὲ τὸ ἄρθρον 171 τοῦ νόμου τὸ ὁποῖον, (ἀναγινώσκει). Ἐὰν δὲ θέλῃ τις συγκρίνῃ τὸ ἄρθρον τοῦτο πρὸς ἄλλας διατάξεις τῆς πολιτικῆς δικονομίας, θὰ ἴδῃ ὅτι ἐκεῖ ἡ κλήρωσις γίνεται ἐνώπιον τῶν εἰσηγητῶν, συναινούντων πρὸς τοῦτο τῶν διαδίκων, ἀπὸ ὁποιονδήποτε. Ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους τὸ ὑπουργεῖον, δὲν ἀνεμείχθη εἰς δικαστικὰ καθήκοντα, διότι ἐνταῦθα ὁ εἰρηνοδίκης δὲν ἐνήργει ὡς δικαστικὴ ἀρχή, ἀλλ’ ὡς διοικητικὴ τοιαύτη, καὶ τὸ ὑπουργεῖον ἐξέφρασε τὴν γνώμην του εἰς τὸν νομάρχην, ὅστις τὴν ἐζήτησε. Ἄλλως τε, ὁ ἐκεῖ εἰσαγγελεὺς τῶν πρωτοδικῶν, ἐγνωμοδότησεν, ὡς καὶ τὸ ὑπουργεῖον. Ὡς πρὸς τὸ λεχθὲν ὅτι ὑπῆρχε καὶ ἄλλη διαταγὴ προηγουμένη, βεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἅπαξ μοῦ ἐγένετο εἰσήγησις ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Ἄν τυχὸν ὅμως ἡ ὑπηρεσία ἐσκέφθη ἀντιθέτως καὶ ὑπέγραψε, κατὰ τὸ δικαίωμα ἄλλως τε τὸ ὁποῖον ἔχει, τώρα μόλις τὸ μανθάνω καὶ θὰ ἐξετάσω. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐγὼ ἀκόμη εἶχον δώσει ἄλλην γνώμην, προκειμένου περὶ νομικοῦ ζητήματος, ἐὰν ἐπειθόμην ὅτι ἡ γνώμη αὕτη δὲν ἦτο ὀρθή, δὲν θὰ εἶχα καμμίαν δυσκολίαν νὰ μεταβάλω ταύτην.

§161Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Θὰ παρεκάλουν ἐν πρώτοις θερμῶς, νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν ἐξεδόθη ἡ πρώτη διαταγὴ ἐπικυρωτική. Τὸ ὅτι ὁ κύριος ὑπουργός, λέγει ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπανορθώσῃ μίαν πλάνην, ἕν σφάλμα, μοῦ φαίνεται ὅτι τοῦτο δὲν συμβαίνει εἰς τὸ κῦρος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, διότι ἀπομένει εἰς τὸν πολίτην ἡ ἀμφιβολία, περὶ τοῦ πότε ἰσχύει τὸ ἓν καὶ πότε τὸ ἄλλο. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, νὰ ἐπεμβαίνῃ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἔχω ἀντίθετον γνώμην, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἀπεξενώθη ἀπολύτως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ποῦ περιεβλήθη τὸν δικαστικὸν χαρακτῆρα ἡ πρᾶξις αὐτή. Δὲν δύναται ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ ἐκλέγῃ τὸν ὑποψήφιον, διότι εἶναι μὲν διοικητικὴ πρᾶξις καὶ δύναται ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν νομάρχην, ἀλλὰ πρὸς μείζονα κύρωσιν, τὴν ἀνέθεσεν ὁ νόμος εἰς τὸ δικαστήριον, πρὸς παροχὴν ἐγγυήσεων, ἐτέθη δὲ τὸ δικαστήριον καὶ κατὰ τῶν ἀποφάσεων αὐτοῦ ὑπάρχουσι τὰ ἔνδικα μέσα εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ὄχι ἡ διοικητικὴ ἀρχή.

§162Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ λέγετε αὐτό; Διὰ τὸν Θεὸν αὐτὸ δὲν εἶναι δίκαιον νομικῶς νὰ τὸ εἴπητε. Θὰ σᾶς ὑπενθυμήσω καὶ τοῦτο: Φαίνεται ὅτι ἡ κοινότης αὕτη, ἔχει τὸ δυστύχημα νὰ παρουσιάζῃ συχνὰ ἰσοψηφίας καὶ πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς ταύτης τῆς κοινότητος, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε. Ἄλλοτε τὸ πρωτοδικεῖον Καλαβρύτων, ἔκαμε τὴν κλήρωσιν ἡ ὁποία ἀπέβη ὑπὲρ τοῦ Χ. ὑποψηφίου, ἀλλὰ τότε ἐπενέβη ἡ διοίκησις, ἥτις καὶ ὑπέδειξεν ὅτι παρὰ τὰς μεγάλας ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας προφανῶς παρέσχε τὸ δικαστήριον τῶν πρωτοδικῶν, ὁ νόμος εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἤθελεν ὅπως τὴν κλήρωσιν κάμῃ ὁ πρωτοδίκης. Καὶ πράγματι τὸ πρᾶγμα ἦτο ἀναμφισβήτητον, τὸ πρωτοδικεῖον ἔσφαλε καὶ ἡ ἀνάμειξις τῆς διοικήσεως ἔδωκε τὸν προσήκοντα δρόμον. Ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον καὶ ὁ εἰρηνοδίκης ἔκαμε τὴν κλήρωσιν ὅπως λέγει ὁ νόμος. Ἐνῷ αὐτὴν τὴν φορὰν δὲν ἔγινεν ἔτσι. Δι’ αὐτὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχεν τὴν ὑποχρέωσιν ἐρωτώμενον, νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν.

§163Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Πάντως εἰς μίαν τῶν δύο διαταγῶν ὑπῆρχε παρανομία.

§164Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Προτιμῶ νὰ ἔχητε σεῖς τὴν γνώμην ὅτι παρανομῶ, παρὰ νὰ ἔχω ἐγὼ ὁ ἴδιος διὰ τὸν ἑαυτόν μου, τὴν γνώμην ταύτην.

§165ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις κύριε πρόεδρε.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὔτη τὴν 4,30 μ.μ. αὔριον. (ὥρᾳ 8,30′ μ.μ.).