1928.11.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15η

ΤΡΙΤΗ 13 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα, ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§2Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, θέλω νὰ σημειωθῇ ὅτι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὴν χθεσινήν μου ἀγόρευσιν, ἀμέσως ἔλαβε τὸν λόγον, ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου ζητήματος τοῦ ὁμηρικοῦ καὶ προέβη εἰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι δι’ ἡμᾶς τοὺς ἐνδιαφερομένους εἶχον τὸν τόνον καὶ τὸν τύπον τὸν κατηγορηματικόν, ὅτι δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐπιληφθῇ ἀμέσως καὶ ριζικῶς τοῦ ζητήματος τούτου, διὰ νὰ ἐπέλθῃ τὸ ποθούμενον παρ’ ἡμῶν ἀποτέλεσμα. Παραδόξως ὅμως, ἡ τόσον αὐθόρμητος δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν φαίνεται κατόπιν τῆς ἰδικῆς μου ἀγορεύσεως, ἀλλ’ ἁπλῶς σημειώνονται αἱ δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ θέλω νὰ σημειώσω ὅτι, ἀπὸ τοῦ ἑνὸς σημείου μέχρι τοῦ ἄλλου, ἡ διαφορὰ εἶναι οὐσιώδης καὶ κοινοβουλευτικῶς, ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικῶς. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μου δηλώσεων, ἔχει τὸν αὐθόρμητον τύπον, ἐνῷ ἡ ἐπὶ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. ἐκ Κορινθίας βουλευτοῦ, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἔχει ἁπλῶς τὸν κοινοβουλευτικὸν τύπον καὶ νομίζω ὅτι μία τοιαύτη παράλειψις εἶναι οὐσιώδης. Ἀφίνω, ὅτι καὶ τὸ μικρόν μου ὄνομα εἶναι λανθασμένον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἦσαν αἱ αὐταὶ καὶ μετὰ τὴν ἰδικήν σας ἀγόρευσιν, καὶ μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Κορινθίας; Τὸ ἐξετάζω ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς, ἐὰν δηλαδὴ παρελείφθη τί, ἐπὶ τῶν δηλώσεων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπειδὴ δὲν ἀφορᾷ ἀγόρευσιν ἰδικήν σας, θὰ τεθῇ ἐνώπιον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἡ παρατήρησίς σας καὶ ἐὰν νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ δὶς ἡ ἀνακοίνωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὴν Βουλήν, θὰ τεθῇ.

§4Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραλειφθῇ, ἀλλὰ πρέπει κοινοβουλευτικῶς νὰ εἶναι ἐν τάξει.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν παρατήρησίν σας, ὅτι ἐγένετο ἀνακοίνωσις καὶ μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τὴν ἰδικήν σας, θὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ θὰ διορθωθῇ. (τὰ πρακτικὰ κυροῦνται)

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Οἱ συμβολαιογράφοι Καβάλλας, Σερρῶν, Ἀμαλιάδος καὶ ἄλλων περιφερειῶν, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μείωσιν τῶν συμβολαιογραφικῶν δικαιωμάτων. —Οἱ πρόσφυγες Σιδηροκάστρου, παρακαλοῦν ὅπως εἰς τὴν σύμβασιν Στρυμόνος, ὁρισθῇ ποσὸν διὰ τὴν στέγασίν των. —Οἱ σύλλογοι δημοδιδασκάλων Μεγαλουπόλεως, Καστορίας καὶ Πρεβέζης, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ἵδρυσιν δημοτικῶν σχολείων καὶ τὴν προαγωγὴν διδασκάλων. —Οἱ πρόσφυγες Λεβαδείας καὶ Καβάλλας, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μείωσιν τοῦ τόκου τῶν ὁμολογιῶν τοῦ συμπληρωματικοῦ δανείου. —Οἱ πρόεδροι τῶν προσφύγων Χαλδαίας, Κερασσοῦντος, Λήμνου, Λαυρείου, Σερρῶν, Κομοτινῆς καὶ ἄλλων πόλεων, διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων. —Ὁ πρόεδρος τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν Θεσσαλονίκης, παρακαλεῖ ὅπως καὶ αἱ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις ἐκπροσωπευθοῦν ἐν τῇ Γερουσίᾳ. —Ὁ πρόεδρος τοῦ ἀμπελουργικοῦ συνεταιρισμοῦ Δράμας, παρακαλεῖ ὅπως ἱδρυθῇ ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα. —Ὁ πρόεδρος τοῦ ἀγροτικοῦ κέντρου Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται διὰ τὰς ἀστυνομικὰς αὐθαιρεσίας ἐναντίον τῶν ἐργατῶν. —Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων Σούρπης, παρακαλεῖ ὅπως ἀνασταλῇ ἡ εἰς χρῆμα εἰσπραττομένη δεκάτη. —Ὁ πρόεδρος τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Σερρῶν, παρακαλεῖ ὅπως ἐν τῇ συμβάσει Στρυμόνος, ὁρισθῇ ποσὸν 1½ ἑκατομμυρίου, διὰ τὴν στέγασιν τοῦ δεινοπαθοῦντος πληθυσμοῦ τῆς περιφερείας του. —Αἱ χῆρες ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, παρακαλοῦν ὅπως ληφθῇ μέριμνα ὑπὲρ αὐτῶν διὰ τὴν ἀπονομὴν συντάξεως. Ὁ Σύλλογος Μακεδονομάχων Θεσσαλονίκης, παρακαλεῖ ὅπως, κυρωθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις τοῦ παρὰ τὴν θέσιν Χορτατζῆδες γηπέδου, πρὸς ἀνέγερσιν συνοικισμοῦ. —Ὁ σύλλογος Καυκασίων Κιλκίς, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ζητουμένην παράδοσιν τῶν ἀνταλλαξίμων βοσκῶν καὶ τὴν ματαίωσιν τῶν γενομένων δημοπρασιῶν. —Οἱ παλαιοὶ ἀγωνισταὶ τοῦ νομοῦ Χανίων, παρακαλοῦν ὅπως χορηγηθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς ἀνάλογος σύνταξις. —Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Νικηφόρου, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι παροχὴν τοῦ ζητηθέντος δανείου πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν ζημιῶν τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ἐκ τῆς θεομηνίας. —Οἱ ὀδοντοϊατροὶ Καβάλλας, διαμαρτύρονται διὰ τὸν παράνομον διορισμὸν εἰς τὸ σωματεῖον τῶν καπνεργατῶν, τεσσάρων ὀδοντοϊατρῶν ἱεροκρυφίως καὶ ἄνευ διαγωνισμοῦ. —Ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς Σοφάδων καὶ Σερρῶν, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἵδρυσιν Γεωργικῆς Τραπέζης. —Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Ἀγρινίου, Ζαπαντίου, Παραδόλας καὶ Ξηρομέρου, ὑποβάλλουν ὑπόμνημα δι’ οὗ ὑποδεικνύουν τὴν λῆψιν διαφόρων μέτρων καὶ παρακαλοῦν τὴν ἀποδοχὴν καὶ ἐκπλήρωσιν αὐτῶν. —Ἡ Παμπροσφυγικὴ Ἕνωσις Σερρῶν, ζητεῖ ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ μέτρα διὰ τὴν περιφρούρησιν τῶν συμφερόντων τῶν ὑποβαλλόντων ἐκπροθέσμους δηλώσεις. —Οἱ σύλλογοι δημοδιδασκάλων Ἰωαννίνων, Ἐδέσσης, Φλωρίνης, Λευκάδος, Λαμίας, Ἐλασσῶνος καὶ Χίου, διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀναστολὴν τῆς ἱδρύσεως δημοτικῶν σχολείων. —Ὁ τέως ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν Δ. Τανταλίδης, δι’ αἰτήσεώς του ζητεῖ νὰ ἐπισπευθῇ ἡ εἰς δίκην παραπομπή του. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Βολουδάκης, καταθέτει αἴτησιν τοῦ Μανούσου Μανυσέλη, παρακαλοῦντος ὅπως χορηγηθῇ αὐτῷ διετὴς ἀναστολὴ τῆς πληρωμῆς τῆς χρηματικῆς ποινῆς εἰς ἣν κατεδικάσθη ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ καὶ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν εἰς τὸ ἁπλοῦν τέλος. —Ὁ Λάμπρος Κατσαρός, θῦμα πολέμου κάτοικος Ἀθηνῶν, ζητεῖ ὅπως τῷ ἀπονεμηθῇ ἀνάλογος σύνταξις. —Οἱ πρόσφυγες τοῦ συνοικισμοῦ Τσιμεντοκτίστων Ξάνθης, ὑποβάλλουν διάφορα αἰτήματα ὧν ζητοῦν τὴν ἀποδοχήν. —Ἡ Τράπεζα Κρήτης, ὑποβάλλει τὴν παράκλησιν ὅπως μὴ ἐγκριθῇ τὸ λιμενικὸν δάνειον Ἡρακλείου, μέχρις οὗ ἐξευρεθῇ ἕτερον δάνειον ὑπὸ συμφέροντας ὅρους. —Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Κανίου Καλαβρύτων, παρακαλοῦν ὅπως διαταχθῇ ἡ λειτουργία τοῦ ἱδρυθέντος πρὸ διετίας δημοτικοῦ σχολείου. —Οἱ ἐν Ἑλλάδι ὑπάλληλοι τῆς ἀνατολικῆς τηλεγραφικῆς Ἑταιρίας Ἤστερν, ὑποβάλλουν παράπονα κατ’ αὐτῆς καὶ ζητοῦν ὅπως ληφθοῦν διάφορα μέτρα ὑπὲρ αὐτῶν, ἅτινα ἐκθέτουν ἐν τῇ αἰτήσει των. —Ὁ παγκληρικὸς προσφυγικὸς σύνδεσμος Ἀθηνῶν, παρακαλεῖ ὅπως μονιμοποιηθοῦν ὅλοι οἱ ἐν τῷ Κράτει ἐφημερεύοντες πρόσφυγες ἱερεῖς καὶ διάκονοι. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ξανθόπουλος, καταθέτει τηλεγράφημα τῶν συνοικισμῶν Πρόβλα καὶ Πυργουδίων, παρακαλούντων νὰ διαταχθῇ ἡ ἄμεσος παράδοσις τῶν ἀπαλλοτριωθέντων Σερβικῶν μετοχίων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γρηγοράκης, καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Λαγίας Λακωνίας, ζητούντων ὅπως κατασκευασθῇ φανὸς διὰ τὰ πλοῖα εἰς τὸν λιμένα Ἁγίου Κυπριανοῦ. —Ὁ ἴδιος βουλευτὴς κ. Ι. Γρηγοράκης, καταθέτει τηλεγράφημα τῆς κοινότητος Λιμπέρδου, ζητούσης κατασκευὴν γεφύρας εἰς θέσιν Κρύα Βρύση. —Ὁ ἐμποροεπαγγελματικὸς κόσμος Φλωρίνης, παρακαλεῖ νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις ἀναγκαστικῶν μέτρων ὑπὸ τοῦ ταμίου. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς, καταθέτει ὑπομνήματα 1) τῆς Ἀγροτικῆς Ἑνώσεως Ἐγκλουβῆς, 2) τοῦ Σπυρίδ. Διον. Καταπόδη καπνοπαραγωγοῦ ἐκ Λευκάδος 3) ὑπόμνημα ἀφορὸν τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ Ἀθανασίου Ἀσπρογέρακα εἰς τὴν τελωνοφυλακήν, καὶ συνιστᾷ τὴν ἀποδοχὴν τῶν δικαίων αἰτημάτων των. —Ὁ ἴδιος βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Φιλήμονος Καλλινίκου, μετανάστου ἐξ Ἰθάκης, ὡς καὶ ὑπόμνημα ἀφορὸν τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ὑπομοιράρχου Κανελλάκου καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἀρθῇ τάχιστα ἡ γενομένη εἰς βάρος αὐτοῦ ἀδικία. —Ὁ κ. Α. Δοξιάδης (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς), καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν εἰς ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Κουρτίδου. «Ἐπὶ τῆς διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐν ἀντιγράφῳ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Κουρτίδου σχετικῶς μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνὰ τὸ Κράτος λειτουργούντων μονίμων δημοσίων ἀπολυμαντηρίων καὶ κινητῶν ἀπολυμαντικῶν κλιβάνων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παράσχωμεν τὰς κάτωθι πληροφορίας: 1) Λειτουργοῦντα δημόσια ἀπολυμαντήρια: Ἀθηνῶν, Θεσσαλονίκης καὶ Ἑρμουπόλεως. 2) Ἀπολυμαντικοὶ σταθμοί: Λοιμοκαθαρτήρια Ἁγίου Γεωργίου Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, Γουδίνου, Κερκύρας καὶ Περιπτέρου Πειραιῶς. 3) Φορητοὶ ἀπολυμαντικοὶ κλίβανοι: Καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος ἐν χρήσει 70. 4) Δημοτικὰ ἀπολυμαντήρια: Ἀπολυμαντήριον Κερκύρας. —Ὁ κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ πλευρίσματος πλοίων καὶ ρυθμίσεως τῶν περὶ λεμβούχων διατάξεων». (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ἐπιτροπήν).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ὅπως ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της ἡ Ἐπιτροπὴ ἐντὸς 48ώρου. Ὁ κ. Κ. Γόντικας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ.» περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 20 Ἀπριλίου–16 Μαΐου 1926 Ν. Δ.», «περὶ ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις Ἑλληνοαμερικανικοῦ Ἐκπαιδευτηρίου». Ὁ κ. Δ. Κουντούρης, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 12 Νοεμβρίου 1926», «περὶ παρατάσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3270 ἀφορῶντος τὰς ἐν τῷ Κράτει ἐπιχειρήσεις παραγωγῆς καὶ διανομῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας». Ἡ ἐπὶ τῆς συγκοινωνίας κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῆς Τ.Τ.Τ. ὑπηρεσίας». Οἱ κ. κ. Γ. Παπανδρέου, Δ. Βέργος, Γ. Βότσαλος καὶ Γ. Θεοδοσιάδης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως θεραπευτηρίου ἐν τῷ νομῷ Λέσβου». Οἱ κ. κ. Α. Καραπᾶνος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰουνίου 1926 Ν. Δ. περὶ διορισμοῦ παρὰ τῷ συμβατικῷ τμήματι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰδικοῦ γραμματέως, ὡς ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 204 τῆς 18 Ἰουνίου 1929 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν Ὁ κ. Ξηρός, ἐπὶ ἀναφορᾶς κατόχων ἐντόκων γραμματίων Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§9Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶναι ἐδῶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας; Εἶναι ἄλλωστε ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἀναφέρονται οἱ συμπολῖταί μου. Τὸ Κράτος ἐδανείσθη μὲ ἔντοκα γραμμάτια, μέσῳ τῆς Ἐθνικῆς τραπέζης πρὸ ἐτῶν, διάφορα ποσά. Διάφοροι Ἕλληνες πολῖται ἔσπευσαν νὰ καταθέσουν τὰ ἀποθέματά των εἰς τὸ δάνειον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἦτο παραγραπτέον μετὰ πενταετίαν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεώς του. Δυστυχῶς ἐπὶ δικτατορίας, κατὰ ἕν νομοσχέδιον ἄν δὲν ἀπατῶμαι τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου, παρησέφρυσε μία διάταξις ὅπως ἡ παραγραφὴ ἀπὸ πενταετίας περιορισθῇ εἰς τριετίαν. Οἱ πτωχοὶ χωρικοὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον καταθέσει τὰ μικρά των ἀποθέματα, μετέβησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν τράπεζαν νὰ ἐξαργυρώσουν τὰ γραμμάτιά των καὶ τοὺς εἶπον ὅτι ἔχουν παραγραφῆ, διότι κάποιος νεώτερος νόμος τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν, παρέγραψε τὰ δικαιώματά των. Φρονῶ κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ χάσουν οἱ ἄνθρωποι τὰ χρήματά των. Θὰ παρακαλέσω καὶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὑμᾶς προσωπικῶς κ. Πρόεδρε, νὰ λάβητε μίαν πρόνοιαν ὥστε νὰ δοθῇ μία λύσις ἱκανοποιητικὴ διὰ τὰ συμφέροντα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§10Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐξετάσω καὶ ἐὰν ἔχῃ οὕτω τὸ πρᾶγμα, θὰ τὸ κανονίσωμεν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐθυμιάδης, ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπιτροπῆς λαοῦ Βερροίας.

§12Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἐν καιρῷ δικτατορίας συνομολογήθη ἡ σύμβασις Βερροίας πρὸς ἐκμετάλλευσιν τῶν ὑδάτων τοῦ ποταμοῦ Τριποτάμου. Διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς θὰ στερηθοῦν τῆς ἀρδεύσεως 15.000 στρέμματα. Ἡ Ε.Α.Π. παρεχώρησε 12–15 χιλιάδες στρέμματα μὲ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι αὐτὰ θὰ εἶναι ἀρδευτικὰ καὶ ἐδημιουργήθησαν ἐκεῖ διάφοροι συνοικισμοί. Σήμερον μὲ τὴν σύμβασιν αὐτήν, θίγεται ὄχι μόνον ὅλος ὁ γεωργικὸς πληθυσμός, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς πόλεως Βερροίας. Ἐὰν πραγματοποιηθῇ ἡ σύμβασις αὐτή, θὰ ἀναγκασθοῦν καὶ οἱ γηγενεῖς καὶ οἱ πρόσφυγες γεωργοὶ νὰ ζητήσουν τὴν αὔξησιν τοῦ κλήρου ἢ νὰ ἐγκαταλείψουν τοὺς ἀγρούς των. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ἦλθεν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐν καιρῷ οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ἀπέρριψε τὴν σύμβασιν αὐτήν. Σήμερον καταβάλλεται προσπάθεια ὅπως ἐπικυρωθῇ ἡ σύμβασις αὐτὴ διὰ τῆς Βουλῆς. Ἰσχυρίζεται ἡ ἑταιρία αὐτή, ὅτι θὰ ἠλεκτροφωτίσῃ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ θὰ ἀναπτύξῃ τὴν βιομηχανίαν τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλ’ ἐὰν θέλῃ τὸ Κράτος δύναται νὰ ἐκμεταλλευθῇ τοὺς καταρράκτας τῆς Ἐδέσσης, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεγαλυτέραν ποσότητα ὕδατος καὶ ἔχουν πτῶσιν ἄνω τῶν 300 μέτρων. Πρόκειται περὶ ἑταιρίας ἡ ὁποία θέλει νὰ ἀποκλείσῃ καὶ τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν καὶ τὴν μικρὰν βιομηχανίαν τῆς πόλεως Βερροίας. Ὁ λαὸς Βερροίας σύσσωμος διαμαρτύρεται κατὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Νομίζω ὅτι ὁ λαὸς τῆς Βερροίας καὶ τῶν περιχώρων γνωρίζει καλλίτερον παντὸς ἄλλου τὰς ἀνάγκας καὶ τὰ συμφέροντά του καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. πρόεδρον, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αὔξησίς των καὶ μὴ παραπεμφθῇ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλλένδας.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ξηρὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς συλλόγου δημοδιδασκάλων Μαντινείας καὶ Μεγαλουπόλεως.

§14Ν. ΞΗΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἀνακοινώσῃ ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα σχετικῶς μέ τὸ ζήτημα τῆς κατωτάτης ἐκπαιδεύσεως. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔδωκε ὁ κύριος ὑπουργὸς εἶναι, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ εἶπε ὅτι τοῦ ἔδωκε μίαν πίστωσιν. Ἀλλὰ τίνος ποσοῦ εἶναι ἡ πίστωσις αὐτή; Εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁ κύριος ὑπουργός; Θὰ παρακαλέσω νὰ γίνουν ἐντονώτερα τὰ διαβήματα τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας.

§15Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ ἀναβάλετε τὴν ἀναφοράν σας, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ξηρὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς γεωργικῶν πληθυσμῶν Φθιωτιδο–Φωκίδος.

§17Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ καλλιέργεια τῶν λιπασμάτων λαμβάνει ἔκτασιν εὐρυτέραν καὶ συνεπῶς εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνισχυθῇ ἡ παραγωγὴ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, παρεχομένου τοῦ προνομίου τὸ ὁποῖον ἔχει παραχωρηθῆ εἰς ἄλλας ἑταιρίας καὶ εἰς μίαν ἑταιρίαν ἀκόμη. Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ δικαία αὐτὴ αἴτησις.

§18Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπηύθυνα εἰς τὸν συνάδελφον ἐπὶ τῆς Γεωργίας ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου βαίνω περαιτέρω τῶν ζητουμένων ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων. Δηλαδὴ δὲν ἐζήτησα νὰ ἀπολαύσουν τοῦ προνομίου μόνον αἱ ἑταιρίαι, ἀλλὰ καὶ πᾶς οἱοσδήποτε παραγωγὸς λιπασμάτων, ἐγκρινομένου τούτου ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου. Ἐφ’ ὅσον δὲ προσεχῶς, θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν ἡ σύμβασις τῶν λιπασμάτων, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ δικτατορίας, θὰ εἰσαχθῇ εἰδικὴ τροπολογία παρέχουσα τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ εἰς ἄλλας ἑταιρίας καὶ εἰς πάντας.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ξηρὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς Δικηγορικοῦ Συλλόγου Θεσσαλονίκης.

§20Ν. ΞΗΡΟΣ. Οἱ δικηγόροι Θεσσαλονίκης, παραπονοῦνται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ κώδικος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Π. Ἑλλάδα, βεβαίως τὸ ζήτημα δὲν ἐνέχει μεγάλην σπουδαιότητα, ἀλλὰ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην δὲν συμβαίνει τὸ αὐτὸ καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ αἴτησίς των πρέπει νὰ ἐξετασθῇ μετὰ προσοχῆς ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν, δεδομένου ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην οἱ τίτλοι καὶ τ’ ἀρχεῖα δὲν παρουσιάζουν τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας παρουσιάζουν εἰς τὴν Π. Ἑλλάδα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Παπαθανάσης.

§22Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐν τῇ πολυδαιδάλῳ καταστάσει ἡ ὁποία χαρακτηρίζει ὅλα τὰ νεώτερα Κράτη, ἰδιαιτέρως δὲ τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ἀπαραίτητος ἡ σύμπραξις τῶν δικηγόρων καὶ τῶν συμβολαιογράφων, διότι εἰς διαφόρους περιφερείας κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι ἀδαεῖς καὶ αὐτῶν τῶν στοιχειωδῶν γνώσεων, διότι πολλάκις ἔχουν ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὰς σχέσεις μετὰ τῶν νομικῶν βιβλίων. Ἡ ὕπαρξις λοιπὸν ἑνὸς συμπαραστάτου νομικοῦ τῶν συμβαλλομένων, εἶναι ἐπιτακτικὴ καὶ ἀναγκαία, διότι οἱ συμβαλλόμενοι, μὲ τὴν ἐντύπωσιν καὶ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ δικαιοπραξία ἡ ὁποία συνήφθη ἐνώπιον συμβολαιογράφου εἶναι ὄχι μόνον ἀπὸ ἀποδεικτικῆς δυνάμεως ἰσχυρά, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς εἶναι ἀπολύτως ἰσχυρά. Εὑρίσκονται δὲ πρὸ ἀπογοητεύσεων ὅταν εὑρίσκονται ἠναγκασμένοι νὰ καταλήγουν εἰς τὴν ἀτέρμονα δικαστικὴν διαδικασίαν πρὸς ἐπιδίωξιν τῶν δικαίων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ πλεῖστοι ἄλλοι, ὧν ἡ ἀνάπτυξις δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας, νομίζω ὅτι θὰ ἐπεβάλετο τοιαύτη διάταξις καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχε. Ὁ δὲ λόγος τὸν ὁποῖον ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἐπικαλεῖται, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κατέληξε νὰ χρηματίζωνται οἱ συμβολαιογράφοι, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα κατ’ αὐτῶν καὶ ὄχι νὰ καταργηθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ ἡ τόσον ἀναγκαία.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀναστασίου.

§24Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἐναντίον τῆς ἀναφορᾶς τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Θεσσαλονίκης καὶ διαφωνῶ περὶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τοὺς ὑποστηρίξαντας ταύτην. Φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, δι’ οὗ καταργεῖται τὸ ἄρθρον 38 τοῦ κώδικος περὶ δικηγόρων, ἔχει ἄριστα καὶ ἱκανοποιεῖ μίαν κοινωνικὴν ἀνάγκην. Διότι ἐκτὸς τῆς θεωρητικῆς ὄψεως τοῦ ζητήματος, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ κώδικος περὶ δικηγόρων, εἶναι διάταξις ἀνελευθέρα ἐπιβάλλουσα κηδεμονίαν εἰς τὸν πολίτην κατὰ τὴν ἄσκησιν ἰδιωτικῶν δικαίων, ἐκτὸς τούτου εἶναι καταθλιπτικωτάτη διὰ τὸν λαόν, ἀναγκαζομένου νὰ ὑποβάληται εἰς βαρεῖαν φορολογίαν, διὰ τὴν πληρωμὴν δικηγόρου παρισταμένου ὑποχρεωτικῶς κατὰ τὴν σύναψιν ὡρισμένων συμβολαίων. Ἐπὶ ἑκατὸν ἤδη ἔτη, ὁ λαὸς συνῆπτε τὰ συμβόλαιά του ἄνευ δικηγόρου κατὰ τὴν συνομολόγησιν τούτων, τῆς ὑποχρεωτικῆς παρουσιάσεως χωρὶς ποτὲ νὰ αἰσθανθῇ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀνεπιθυμήτου κηδεμονίας ταύτης, ἄριστα δὲ καταρτίζοντο αἱ συμβάσεις του καὶ ἐξησφαλίζοντο τὰ δικαιώματά του. Διὰ τῶν μεθόδων τούτων τῶν ἀδήλων φορολογιῶν, ὑφίσταται μεγίστην ἀποστράγγισιν ὁ λαός, ὅστις δὲν πληρώνει μόνον τὰ ἕνδεκα δισεκατομμύρια τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ πολλαπλάσια τούτων εἰς διάφορα ἄλλα ταμεῖα, ἐπιμελητήρια, ὀργανισμοὺς αὐτονόμους καὶ ἄλλας διαφόρους ἐφευρέσεις τῶν νεωτέρων χρόνων καὶ τῶν πρὸς τὴν πρόοδον ἀκατασχέτως σπευδόντων νομοθετῶν τῆς γραφειοκρατίας τῶν ὑπουργείων, οἱ ὁποῖοι ἀδιαφοροῦντες ἂν τὸν στεροῦσι τοῦ ἄρτου του, τὸν περιτυλίσσουν μὲ τὰ νεώτερα νομοθετικὰ φιγουρίνια τῆς Εὐρώπης. Σᾶς εἶναι δὲ γνωστὸν κ. βουλευταί, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν δυσφορεῖ μόνον διὰ τὰ ἕνδεκα δισεκατομμύρια τοῦ προϋπολογισμοῦ, δυσφορεῖ κυρίως διὰ τὰ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐπιβαλλόμενα εἰς αὐτὸν δυσβάστακτα βάρη, τὰ ὁποῖα τοῦ ἀφαιροῦν πᾶσαν οἰκονομικὴν ἰκμάδα, καὶ τὸν καθιστοῦν δυστυχῆ. Ἔχει λοιπὸν ἄριστα τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ κακῶς καταφέρονται κατ’ αὐτοῦ οἱ δικηγόροι τῆς Θεσσαλονίκης. Εὐχῆς ἔργον μάλιστα θὰ ἦτο ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ μὴ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν κατάργησιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ κώδικος περὶ δικηγόρων, ἀλλὰ νὰ ζητήσῃ τὴν κατάργησιν ὅλων τῶν διατάξεων ἐκείνων αἵτινες ἐπιβάλλουσι τὰς ἀμοιβὰς τῶν δικηγόρων, διότι κατήντησε νὰ μὴ προσέρχηται πλέον ὁ λαὸς εἰς τὰ Δικαστήρια, ἀλλὰ προτιμᾷ νὰ χάνῃ τὰ δικαιά του, παρὰ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς ὑπερμέτρους δαπάνας τῆς διαδικασίας, τὰ τέλη τὰ ὑπέρογκα καὶ τὰς ἀπογυμνωτικὰς ἀμοιβὰς τῶν δικηγόρων. Ἡ Δικαιοσύνη εἶναι πλέον ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἔγινεν ἀπρόσιτος εἰς τὸν λαόν. Κατὰ συνέπειαν νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πρέπει νὰ συνεχίσῃ τὴν μέριμνάν του ὑπὲρ τῆς Δικαιοσύνης, ὑποβάλλων εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἄλλα νομοθετικὰ μέτρα, δι’ ὧν νὰ καταργοῦνται καὶ ἄλλαι διατάξεις τοῦ κώδικος περὶ δικηγόρων νομοθετήματος τῆς δικτατορίας, συνταχθέντος παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων, ἄνευ οἱασδήποτε συμμετοχῆς τοῦ λαοῦ, ἐν ἀγνοίᾳ αὐτοῦ καὶ βίᾳ ἐπιβληθέντος εἰς αὐτόν, διατάξεις, αἱ ὁποῖαι καὶ ἐκ τῆς πράξεως ἀπεδείχθησαν ὅτι εἶναι ἀνελεύθεροι, ἀντιδημοτικαὶ καὶ ἀντιλαϊκαί. (χειροκροτήματα).

§25Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος, νὰ διαφωνήσω εἰς τὰς ἀπόψεις τὰς σχετικὰς πρὸς τὴν κατάργησιν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν κατὰ τὰς τελευταίας μου περιοδείας νὰ διαπιστώσω ὅτι πλήρης ἐπικρατεῖ δυσφορία παρὰ τῷ λαῷ, διὰ τὴν βαρυτάτην φορολογίαν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ὑφίσταται, διότι εἶναι ὑποχρεωμένος ἐκ τοῦ νόμου νὰ προστρέχῃ εἰς δικηγόρους, διὰ νὰ παρασταθῶσι οὗτοι εἰς μίαν ἁπλουστάτην δικαιοπραξίαν.

§26Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λάθος κάνετε, ἐγὼ εἶπον ὅτι ἔχει ἄριστα τὸ νομοσχέδιον.

§27Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑπεβάλομεν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τὴν κατάργησιν αὐτοῦ. Δι’ ἄλλου νομοσχεδίου πρόκειται νὰ καταργήσωμεν καὶ ἄλλας βαρυτέρας φορολογίας, αἱ ὁποῖαι πιέζουν τὴν ράχην τοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισε καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ κυρώσῃ τὰς διατάξεις αὐτὰς, εἰς τρόπον ὥστε, νὰ ἀνακουφισθῇ ὁ λαὸς ὁ ὁποῖος δυσφορεῖ διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν.

§28Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν συμφωνῶ ἀπολύτως καὶ μὲ τὸν κύριον συνάδελφον καὶ μὲ τὸν κ. ὑπουργόν, διότι γνωρίζω ποία κρίσις ὑφίσταται εἰς ὅλους τοὺς κλάδους, ὥστε νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ζητήσῃ νὰ μὴ δέχωνται εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα καὶ τὰ δικαστήρια ἀκόμη τοὺς διαφόρους παρουσιαζομένους διὰ τὴν προστριβὴν τῶν δημοσίων συμφερόντων. Ἕνας δικηγόρος θὰ ἔκανε βέβαια καλύτερα τὴν δουλειά του.

§29Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν χρειάζεται ὑποχρεωτικῶς νὰ παρίσταται δικηγόρος. Αὐτὸ εἶναι σκάνδαλον, ὅστις ἔχει ἀνάγκην ἂς τὸν πάρῃ.

§30Ν. ΞΗΡΟΣ. Οἱ δικηγόροι δὲν κατέρχονται εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν κατέρχονται οἱ ἄλλοι, οἱ δικηγόροι οἱ πένητες.

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐξανίσταται κανεὶς κατὰ τῆς ὑποχρεωτικῆς παραστάσεως τοῦ δικηγόρου. (χειροκροτήματα).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς δημοδιδασκάλου ὁ κ. Ξηρός.

§33Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, σήμερον ἀνηγγέλθησαν ἀναφοραὶ σοβαραί, σοβαρώταται ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, μὲ παράπονα, διὰ τὴν ἀστοργίαν τὴν ὁποίαν δεικνύει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὴ χορηγῶν πιστώσεις, τὸ μὲν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων τῶν διδασκάλων, τὸ δὲ διὰ τὴν ἵδρυσιν ἐλαχίστων σχολείων καὶ διὰ προαγωγάς τινας.

§34Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀνήγγειλον πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐν οἱαδήποτε στενοχωρίᾳ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ νὰ ἀρνηθῶμεν τὰς πιστώσεις τὰς ἀπαιτουμένας, διὰ τὴν ἵδρυσιν σχολείων καὶ τὰς ἐδώσαμεν ἤδη.

§35Ν. ΞΗΡΟΣ. Τί ὠφελοῦσι τὰ λόγια κ. ὑπουργέ, ἀφοῦ οὔτε εἰς τὸ λογιστήριον δὲν ἐπῆγαν ἀκόμη;

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν ὥραν ποῦ κάμετε σεῖς τὴν ἐπερώτησίν σας, ἐγὼ κάθημαι ἐδῶ καὶ συνεργάζομαι μὲ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς τῆς Παιδείας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ ἐπισπεύσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ αὐτὴν τὴν συζήτησιν ἐκάναμε, ἀλλὰ μᾶς διακόψατε.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς σταφιδοπαραγωγῶν περιφερείας Ἠπείρου ὁ κ. Σταυρόπουλος.

§38Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ τῆς περιφερείας Ἠπείρου, παραπονοῦνται διὰ τὸν νόμον περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων. Τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τῶν ἀμβύκων, ὅπως ξέρετε ἀπησχόλησε τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, ἀπασχολεῖ τὴν παροῦσαν Βουλὴν καὶ θὰ ἀπασχολήσῃ καὶ τὰς μελλούσας, ἐὰν δὲν ληφθῶσιν μέτρα δίκαια καὶ διὰ τοὺς παραγωγοὺς καὶ διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Ὁ τελευταῖος νόμος κ. πρόεδρε, εἶναι καταθληπτικὸς καὶ δυσνόητος ἢ μᾶλλον ἀκατανόητος, διότι διὰ τοῦ νόμου τούτου, παράγραφος τετάρτη, ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς παραγωγοὺς σοῦμα δι’ οἰκιακὴν χρῆσιν, πλὴν ὅμως δὲν ἐπιτρέπεται διὰ τὰ παντοπωλεῖα τοῦ χωριοῦ. Ἀπὸ πρώτης ὄψεως τὸ πρᾶγμα φαίνεται δίκαιον, πρέπει ὅμως νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι, τὰ παντοπωλεῖα, καταστήματα καὶ μαγαζειὰ τῶν χωριῶν, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μιὰ οἰκία ἀποτελουμένη ἀπὸ ἕνα ὄροφον καὶ διαιρουμένη τρόπον τινα εἰς δύο. Οἱ ὑπάλληλοι λοιπὸν ὅταν εὑρίσκουν μίαν μικρὰν ποσότητα οἰνοπνεύματος, καταγγέλουν τοὺς καταστηματάρχας οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι παρὰ οἱ παραγωγοὶ τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τοιουτοτρόπως ἔχομεν ἐφέσεις καὶ πρόστιμα καὶ φυλακίσεις. Ἀλλ’ ὁ νομοθέτης κ. πρόεδρε, ἐπιτρέπει τὴν χρῆσιν εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, δὲν ἐπιτρέπει ὅμως αὐτήν, ἔστω καὶ οἰκιακήν, εἰς ἄλλα χωριά. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πολλαὶ κοινότητες ἀποτελοῦνται ἀπὸ μικρὰ χωριά, εἶναι ἄδικον νὰ ἐπιτρέπεται ἡ χρῆσις εἰς τὸ ἕνα χωριό, ἐνῷ εἰς τὸ ἄλλο νὰ μὴ ἐπιτρέπεται. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον διὰ νὰ φανῇ ὁ νομοθέτης ὅτι προστατεύει τοὺς παραγωγούς, ὑποχρεώνει αὐτοὺς νὰ μεταφέρουν τὸ οἰνόπνευμα τὸ πλεονάζον, εἰς τὰ κέντρα ἢ εἰς τὰ πρατήρια, πρατήρια δέ, θὰ ὑπάρχουν ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν σιδηρόδρομοι, ἁμαξιτοὶ ὁδοὶ καὶ λιμένες. Διὰ τὴν Ἤπειρον ὅμως τὸ νὰ λέγετε τοιοῦτόν τι εἶναι εἰρωνεία. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ὁ νομοθέτης λέγει ὅτι, ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουν τὰ μέσα αὐτὰ τῆς συγκοινωνίας, θὰ διορίζεται εἷς ἀντιπρόσωπος πρὸς παραλαβὴν τοῦ οἰνοπνεύματος, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ὑπάρχῃ οἰνόπνευμα. Ὅπως βλέπετε κ. πρόεδρε, δὲν προστατεύονται οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ οἱ ὁποῖοι, ζητοῦν ἔστω καὶ νὰ φορολογηθοῦν καὶ μὲ ἴσην τιμὴν πρὸς τὸ οὖζο. Παρακαλοῦμεν λοιπὸν τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ νόμου 3216, διὰ τῆς ὁποίας πρῶτον, δὲν θὰ ἐξαναγκάζουν τὸν κόσμον μὴ ἔχοντες ποῦ νὰ διαθέσουν τὸ οἰνόπνευμα νὰ γίνουν ἀλκοολικοί, ἀλλὰ καὶ νὰ φυλακίζονται καὶ νὰ καταδικάζωνται. Ἀπεναντίας θὰ ἐπιτρέπωμεν νὰ τὸ μεταπωλοῦν καὶ νὰ μὴ πωλοῦν εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς Βας κατηγορίας, οἱ ὁποῖοι χρηματίζονται, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ ἡ φορολογία ἀσφαλῶς θὰ ἀποδώσῃ περισσότερα διὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον καὶ παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων.

§39Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψει τὰς συστάσεις.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυρέλλος ἐπὶ ἀναφορᾶς Αἰκατερίνης Ἠλιοπούλου.

§41Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ κ. Πρόεδρε, εἶναι κυριολεκτικῶς γραμμένη μὲ τὰ δάκρυα τῆς γυναικὸς αὐτῆς, διότι ἀφορᾷ τὴν τραγικὴν ζωὴν μιᾶς γυναικός, ὀφειλομένην εἰς ἀπόφασιν τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου, διὰ τῆς ὁποίας ὁ σύζυγος αὐτῆς ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας. Εἷς τῶν ἀρίστων, ἔχων πολλὰς εὐαρεσκείας καὶ ἐπανειλημμένας ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι παραδόξως ὅμως δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει. Τὸ ἄδικον τοῦτο, δυστυχῶς τὸ ἐπλήρωσεν μὲ τὴν ζωήν του, διότι μετ’ ὀλίγον ἀπὸ τῆς ἀπολύσεώς του ἀπέθανε. Ἐγκαταλείψας δὲ τὴν γυναῖκα του, τὴν ἀναφερομένην, εἰς πενίαν ἐσχάτην, ἠναγκάσθη διὰ νὰ ἐξοικονομήσῃ τὸν ἄρτον της νὰ μετέρχηται χειρονακτικὰ ἐπαγγέλματα. Ἀπηυθύνθη εἰς τὰ δικαστήρια ζητοῦσα τὴν ἀποζημίωσίν της λόγῳ τῆς προφανῶς παρανόμου ἀπολύσεως τοῦ συζύγου της. Ἀλλὰ μὴ δυναμένη νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὰ δικηγορικὰ ἔξοδα, εἶδε τὴν ἀγωγήν της παραγεγραμμένην. Τώρα κατελήφθη ἀπὸ γηρατειὰ καὶ μὴ δυναμένη νὰ ἐργασθῇ, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὸ φᾶσμα τοῦ ἐξ ἀσιτίας θανάτου. Εἰς τοιαύτην λοιπὸν τραγικὴν κατάστασιν εὑρισκομένη, προσέρχεται πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ζητοῦσα ὄχι βοήθειαν, διότι γνωρίζει τὰς περιστάσεις, ἀλλὰ ζητοῦσα ἓν ποσοστόν, ἐκ τῶν ποσοστῶν τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον εἰσέπραξε ἐκ μέρους τοῦ συζύγου της καθ’ ὅλην τὴν δεκαοκταετῆ εὐδόκιμον καὶ χρηστοτάτην ὑπηρεσίαν του.

§42Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν, κύριε Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ κἄποια μέριμνα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος.

§44Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἀπηύθυνον μίαν ἔγγραφον ἐρώτησιν ζητῶν πληροφορίας περὶ τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται μία διοικητικὴ ἀγωγὴ τοῦ δημοσίου, δι’ ἓν κτῆμα τὸ ὁποῖον κατέχεται παρανόμως ἀπὸ μερικοὺς κτηνοτρόφους καὶ περιμένουν ἔγγραφον ἀπάντησιν. Ἀλλὰ εἶδον ὅτι ἐγγράφεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ παρόντος. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ μοῦ δώσῃ μίαν ἔγγραφον ἀπάντησιν.

§45Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τὴν καταπάτησιν οἱουδήποτε δημοσίου κτήματος. Θὰ λάβητε ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἁρμόδιον ὄντα, ὡς προϊστάμενον τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης.

§46Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σύνθεσις αὐτὴ εἶναι πολὺ καλή.

§47Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ὅλοι οἱ φάκελλοι ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἐστάλησαν εἰς τὴν Ἀεροπορικὴν Ἄμυναν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξανθόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς ἑνώσεως διδασκάλων Χαλκιδικῆς.

§49Α. ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν διότι εἶναι δικαία. Ζητοῦν νὰ συμπληρωθοῦν τὰ σχολεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι κενά. Ἐλπίζω ὁ κ. ὑπουργός, νὰ συμπληρώσῃ ταχέως διὰ τοῦ καταλλήλου προσωπικοῦ τὰ σχολεῖα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσκεπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἐπαγγελματικοῦ Ἐπιμελητηρίου Θεσσαλονίκης.

§51Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Οἱ κάτοικοι Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία διὰ μικρᾶς πλειοψηφίας ἀπέκλεισεν τὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ γερουσίας διάταξιν τὴν ἀφορῶσαν τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων ἐν τῇ Γερουσίᾳ. Τὴν ἐκπροσώπησιν αὐτὴν τὴν θεωρῶ σκόπιμον καὶ ἐπωφελῆ τόσον διὰ τὰς τάξεις αὐτάς, ὅσον καὶ διὰ τὸν θεσμὸν τῆς Γερουσίας. Ἐπιφυλάσσομαι κ. Πρόεδρε νὰ ἀναπτύξω εὐρύτερον τὰς ἀπόψεις μου, κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τὴν εὐρυτέραν συζήτησιν τοῦ ὅλου νομοσχεδίου.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσοπέταλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Ἀραχώβης.

§53Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε παρακαλῶ ὅπως διαβιβασθῇ αὕτη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπορικοῦ κόσμου Μεσολογγίου.

§55Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ πρῶτον αἴτημα τῆς ἀναφορᾶς αὐτοῦ τοῦ συλλόγου, κ. Πρόεδρε, εἶναι περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς πληρωμὴν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τοῦ ἔτους 1928, δικαιολογημένον ἀπολύτως, ἐκ τῆς δεινῆς οἰκονομικῆς καὶ χρηματικῆς κρίσεως, ἡ ὁποία μαστίζει ὁλόκληρον τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, ἕνεκα τῶν διαφόρων ἐπιδημιῶν. Νομίζω ὅτι θὰ ληφθῇ εὐμενῶς ὑπ’ ὄψιν, ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ καὶ τὸ δεύτερον αἴτημα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπολύτως σύμφωνον πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὰς ὁποίας μετὰ πραγματικῆς σαφηνείας καὶ Κρατικῆς ἀντιλήψεως ἐξέθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς φορολογικῆς, περὶ ταχείας ἐκδικάσεως τῶν φορολογικῶν δικῶν, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπίσης δικαία. Διότι οὐδὲν ἄλλο ζητεῖ ὁ ἐμπορικὸς κόσμος Μεσολογγίου, παρὰ τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ἐκδικάσεως φορολογικῶν δικῶν αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται εἰς φορολογικὰ ἔτη 1920–1922....

§56Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅπως γνωρίζητε ἐργάζονται αἱ ἐπιτροπαὶ διὰ τὴν μεταρρύθμισιν.

§57Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. .... καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ ἀπαλλαγὴ ἐκ τῆς καθυστερήσεως αὐτῆς εἶναι ἐπίσης, δικαία, διότι δὲν εἶναι ὑπαίτιοι αὐτοὶ τῆς μὴ ταχείας ἐκδικάσεως τῶν διαφορῶν αὐτῶν, ὑφιστάμενοι σήμερον ζημίας ἐπειδὴ δὲν δύνανται νὰ προσαγάγωσι τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως τῶν ἰσχυρισμῶν των. Ἀλλὰ καὶ ἀνεξαρτήτως τούτου, ἡ ἔλλειψις μιᾶς τακτοποιήσεως τῶν σχέσεων μεταξὺ ἐμπόρων καὶ Δημοσίου καὶ τοὺς ἐμπόρους ζημιοῖ καὶ αὐτὸ τὸ Κράτος.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Θεολογίτης καὶ Α. Μπακάλμπασης ἐπὶ ἀναφορᾶς προέδρου Φιλελευθέρων Σερρῶν.

§59Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§60Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς κτηματικοῦ συλλόγου Αἰγίου.

§62Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Περιττεύει ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ κτηματικοῦ συλλόγου Αἰγίου, διότι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔλυσε τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου κατὰ νόμιμον καὶ δίκαιον διὰ τοὺς φορολογουμένους τρόπον, δικαιῶσαν τούτους ἀπέναντι τῆς αὐθαιρέτου ἑρμηνείας τῶν νόμων, παρὰ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης ὅπως ὑποβάλῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν πτηνοτρόφων τῶν πέριξ τῆς Κωπαΐδος κοινοτήτων.

§64Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀνακοινώσω ὅτι ἡ ἑταιρία Κωπαΐδος, ἔχει, δύναμαι νὰ εἴπω, μίαν μορφὴν ὡς Κράτους ἐν Κράτει. Ἐπέβαλε φορολογίας, εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, χωρὶς νὰ ζητήσῃ οὐδεμίαν ἔγκρισιν καὶ οὐδεμίαν ἀπολύτως ἄδειαν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὅπως ἐπιβάλῃ αὐτὴ τοὺς φόρους. Ἀλλὰ εἶναι νομίζω περιττόν, διότι τὸ πλεῖστον ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων θὰ γνωρίζουν τὰ ἐκβιαστικὰ καὶ τὰ πιεστικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἡ ἑταιρία αὐτὴ τῆς Κωπαΐδος ἐξασκεῖ ἐναντίον τῶν καλλιεργητῶν. Καὶ μπορῶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τοὺς ἀφαιρεῖ καὶ τὸν ἱδρῶτα αὐτῶν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων της. Ἐλπίζω δὲ ὅτι τὸ ταχύτερον τὸ Κράτος θὰ καταλήξῃ εἰς μίαν συμφωνίαν, ὥστε νὰ ἀπαλλαγῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ καλλιεργηταὶ τῆς ἑταιρίας ταύτης, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ ἱδρῶτος των προσπαθοῦν μόνον ν’ ἀποκομίζουν ἁπλῶς τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἐνῷ τὰ μεγαλύτερα ὠφέλη τὰ καρποῦται ἡ ἑταιρία. Ἰδίως θέλω νὰ καταγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν φορολογίαν τὴν ὁποίαν ἡ ἑταιρία ἐπέβαλεν εἰς τοὺς κατοίκους καὶ τοὺς πτηνοτρόφους κατὰ τὸ ἔτος 1920. Ἔχει ἐπιβάλλει φορολογίαν μιᾶς δραχμῆς κατὰ κεφαλὴν εἰς τοὺς ἰνδιάνους. Σήμερον εἰσέπραξε 15 δραχμὰς κατὰ κεφαλήν, ἀκολουθοῦσα τὸν τιμάριθμον. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψει, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ νὰ βόσκουν οἱ ἰνδιάνοι εἰς τὴν ἔκτασιν τῆς Κωπαΐδος, εἶναι τοῦτο μεγάλη ὠφέλεια διὰ τὴν ἑταιρίαν διότι καταστρέφουν τὰς ἀκρίδας. Ἡ περιφέρεια δὲ αὕτη πολὺ συχνὰ μαστίζεται ἀπὸ τὴν πληγὴν αὐτήν. Νομίζω ὅτι ἠδύνατο ἡ ἑταιρία νὰ μὴ ἔχῃ τόσας ἀξιώσεις. Θὰ σᾶς παρακαλέσω πολύ, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ὅπως λάβητε ὑπ’ ὄψει τὴν δικαίαν αἴτησιν τῶν κοινοτήτων Μαλεσίνης καὶ πέριξ τῆς Κωπαΐδος, καὶ ἐπέμβητε εἰς αὐτὴν τὴν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ὅλως αὐτοβούλως καὶ αὐθαιρέτως ἐπέβαλεν ἡ ἑταιρία Κωπαΐδος.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον. Ὁ κ. Κριμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς Γ. Καλογεροπούλου.

§66Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ ὅπως διαβιβασθῇ αὕτη εἰς τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκινάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Μαλλίων πεδιάδος.

§68Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ χωρίον Μάλλια, κεῖται εἰς τὸ βορειοανατολικὸν ἄκρον τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου καὶ κατοικεῖται ἀπὸ 1.000 κατοίκους οἱ ὁποῖοι διακρίνονται διὰ τὸ φίλεργον καὶ φιλοπρόοδον αὐτῶν. Δυστυχῶς πλησίον τοῦ χωρίου αὐτῶν, εἰς ἀπόστασιν ἑνὸς χιλιομέτρου κεῖνται δύο ἕλη. Οἱ κάτοικοι τῶν Μαλλίων ὑποφέροντες δεινῶς ἀπὸ τοὺς πυρετοὺς, ζητοῦν ὅπως σταλῇ ἕνας μηχανικὸς καὶ κάμῃ μίαν μελέτην ἀποξηράνσεως. Πρόκειται περὶ ἕλους μικροῦ. Μικροῦ ἀλλὰ θανατηφόρου καὶ ἡ δαπάνη εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβληθῇ τὸ Κράτος δὲν εἶναι μεγάλη. Ἴσως νὰ μὴ ὑπερβάλῃ τὰς 200.000 δραχμῶν. Νομίζω, ὅτι δι’ ἕνα τόσον μικρὸν ποσὸν, τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ὑγείαν τῶν ἀνθρώπων ἀφ’ ἑνὸς καὶ διότι θὰ ἀποξηράνῃ τὸ ἕλος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπερβαίνει τὰ 1000 στρέμματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποδοθοῦν εἰς τὴν καλλιέργειαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ οἱ κάτοικοι καὶ τὸ Δημόσιον θὰ κερδίσουν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ν’ ἀποστείλῃ τὸν μηχανικὸν πρὸς μελέτην διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ ἕλους αὐτοῦ.

§69Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ σταλῇ ὁ μηχανικός.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανουηλίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς προσφύγων Καστανῶν.

§71Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ προσφυγικοὶ συνοικισμοὶ Ὀρεστιάδος, διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, διότι παρὰ τὴν εἰλημμένην ἀπόφασιν, καταρτίζει πίνακας καὶ ζητεῖ ἀποζημιώσεις. Εἶναι γεγονὸς, ὅτι λόγῳ τῆς ξηρασίας εὑρίσκεται εἰς μίαν τόσον δύσκολον θέσιν ἡ γεωργικὴ τάξις, ὥστε καὶ τὸ Κράτος σκέπτεται νὰ ἀναβάλῃ τὴν εἴσπραξιν τοῦ γεωργικοῦ φόρου καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀνέστειλε τὰς εἰσπράξεις της κατόπιν ἐκθέσεως τῶν διευθυντῶν τῶν ὑποκαταστημάτων της. Ἔρχεται δὲ μόνον ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως, ἐνῷ εἶχε ὑποσχεθῆ ὅτι δὲν θὰ ἐζήτη ἀποζημιώσεις κατ’ αὐτὸ τὸ ἔτος λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς ἀνομβρίας, ἔρχεται, λέγω καὶ καταρτίζει καταλόγους καὶ πιέζει τοὺς χωρικοὺς ζητοῦσα χρήματα. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργοῦ καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοὺς γεωργούς, εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μαστίζονται ὑπὸ πενίας καὶ ἔχουν ἀνάγκην τῆς Κυβερνητικῆς ἀρωγῆς, νὰ ζητοῦνται χρέη ἀπὸ τήν Ἐπιτροπήν, ἐνῷ διεπιστώθη καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὅτι οἱ χωρικοὶ εὑρίσκονται εἰς ἀδυναμίαν πληρωμῆς. Ἐπαναλαμβάνω τὴν ἰδιαιρέραν μου παράκλησιν πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπέδειξα ἰδιαιτέρως τηλεγραφήματα τῆς ἐπαρχίας Ὀρεστιάδος, νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, διὰ τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐν λόγῳ χρεῶν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς οἰκονομικοῦ συνεταιρισμοῦ Σαράντα Ἐκκλησιῶν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος.

§73Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει διατυπωθῆ καλῶς ἡ ἐρώτησις, διότι οὔτε περὶ οἰκονομικοῦ συνεταιρισμοῦ πρόκειται οὔτε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ὑπάγεται. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς οἰκοδομικοῦ συνεταιρισμοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὑπουργείου Προνοίας. Τὸ ζήτημα τοῦτο μένει ἐκκρεμὲς ἀπὸ πολλοῦ χρόνου καὶ ἔχει καταντήσει μία γάγγραινα. Οἱ ἐκ τῶν 40 Ἐκκλησιῶν καταγόμενοι, ἔχουσι καταβάλλει τὰς δόσεις καὶ ἐν γένει ὑπέστησαν ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας συνεπάγεται ἡ κτῆσις οἰκοπέδων ἔξω τῆς Θεσσαλονίκης. Καὶ ἐν τούτοις ἡ ὑπόθεσίς των ἐκκρεμεῖ. Ἡ ὑπόθεσις ἐν ὀλίγοις ἔχει ὡς ἑξῆς. Κατεκυρώθη εἰς τὸν συνεταιρισμὸν τῶν 40 Ἐκκλησιῶν Θρακῶν, μία ἔκτασις ἔξω τῆς Θεσσαλονίκης. Τὴν ἔκτασιν αὐτὴν παρουσιάσθησαν διεκδικοῦντες διάφοροι ἰδιῶται, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίσθησαν ὅτι ἠγόρασαν δῆθεν αὐτὴν ἀπὸ τοὺς Τούρκους μπέηδες ἢ καὶ ἀπὸ τοὺς Χριστιανούς. Εὑρέθησαν δυστυχῶς καὶ Κυβερνητικὰ ὄργανα τὰ ὁποῖα ὑπεβοήθησαν τὰς τοιαύτας διεκδικήσεις καὶ ὡς ἐκ τούτου τὰ πράγματα παρετάθησαν ἐπὶ δύο ἔτη ἐπὶ μεγίστῃ βλάβῃ τοῦ πληθυσμοῦ ἐκείνου. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, νὰ φροντίσῃ ἐν τῇ ἐγνωσμένῃ μερίμνῃ του ὑπὲρ τῶν προσφύγων, νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἵνα ἀπαλλαγῶμεν καὶ ἡμεῖς τῶν διαμαρτυριῶν των.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθείσης τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἀναφορῶν, ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνασυστάσεως τῆς ἐπαρχίας Παραμυθίας» ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται εἰς βʹ συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ὀκτωβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Ἰουλίου 1925 Ν.Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ἀπὸ 29 Νοεμβρίου 1922 Ν. Δ. περὶ παροχῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 25 Σεπτεμβρίου 1928 περὶ αὐξήσεως τῶν ἡμερησίων ἀποζημιώσεων τῶν εἰς μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν ἀσχολουμένων ἀνδρῶν τῆς Χωροφυλακῆς καὶ τοῦ στρατεύματος». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 2 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 1 Δεκεμβρίου 1925 περὶ ἐφαρμογῆς καὶ διὰ τοὺς ὑπολόγους τῆς Χωροφυλακῆς τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουλίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 232 τοῦ 1914». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 18 Ὀκτωβρίου 1927 περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 10 Φεβρουαρίου 1926 περὶ στολῆς ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 12 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ καθορισμοῦ τῆς παγίας προκαταβολῆς τῆς Χωροφυλακῆς καὶ τῶν ἐπιτροπῶν δημοσίας ἀσφαλείας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ὀκτωβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ γεωργικῶν σχολείων μέσης ἐκπαιδεύσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων διὰ συμπληρωματικὰς ἐγκαταστάσεις τῶν Μακεδονικῶν σιδηροδρόμων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου. «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ἀπὸ 23 Φεβρουαρίου Ν. Δ. περὶ εἰσαγωγῆς διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ λογιστικὸν τῶν καταργηθέντων Ὑπουργείων καὶ τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Προσφύγων κ.λ.π.». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν, τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραυλικῶν ἔργων, πεδιάδων Σερρῶν καὶ Δράμας». Ὁ κ. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§93Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐμελέτησα κύριοι βουλευταί, μετὰ προσοχῆς καὶ ἐπιμελείας μεθ’ ἧς ἐπιβάλλει ἡ σοβαρότης τοῦ ἔργου, τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τὴν εὐχαρίστησιν καὶ τὸν ἐνθουσιασμόν μου, διότι τοιαῦτα ἔργα ἐκτελοῦνται ἐν τῇ χώρᾳ μας. Εἶναι ἀληθῶς καὶ ἀναμφισβητήτως τοιοῦτοι οἱ οἰκονομικοὶ καὶ ἐξυγιαντικοὶ σκοποὶ τοὺς ὁποίους καλεῖται νὰ ἱκανοποιήσῃ ἡ ὑπὸ συζήτησιν σύμβασις, ὥστε φρονῶ, ὅτι καὶ ν’ ἀναφέρῃ κανεὶς ἁπλῶς τοὺς λόγους τούτους, θὰ ἦτο καὶ μόνον ἱκανὸν νὰ πείσῃ πάντα δύσπιστον καὶ πάντα διστακτικὸν μελετητὴν τῆς συμβάσεως, περὶ τῆς ἀνάγκης καὶ τῆς χρησιμότητος τῶν ἔργων τῶν δι’ αὐτῆς προβλεπομένων. Ἐκ τῆς μελέτης, κύριοι, τῆς συμβάσεως, ἡ πρώτη ἀπορία ἡ ὁποία γεννᾶται, εἶναι πῶς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τίνων στοιχείων καὶ ποίας μελέτης, ὑπελογίσθη ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων εἰς 17 ἑκατομμύρια δολλάρια, ἐνῷ καὶ ἐν τῇ συμβάσει καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ὁμολογεῖται ἡ ἀνυπαρξία πάσης μελέτης, οὐ μὴν ἀλλὰ ὁμολογεῖται καὶ ὅτι θὰ καταστῇ ἐμφανὲς ποῖον θὰ εἶναι τὸ ποσὸν τῆς μελέτης, ὅταν ὑποβληθῇ ἡ μελέτη τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι ἀκόμη γνωστὸν ποῖα ἐκ τῶν ἔργων θὰ ἐκτελεσθοῦν καὶ τὰ ὁποῖα θὰ καθορισθῶσι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς μελέτης. Εἶναι, κύριοι, ἀναμφισβητήτως τόσον ἀπαραίτητος, τόσον ἐπιτακτικὴ ἡ προϋπόθεσις αὐτὴ τῆς ὑπάρξεως μελέτης, ὥστε δύναται κανεὶς βασίμως νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι καὶ ἡ ὕπαρξις μελέτης δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἀσφαλῆ βάσιν ὑπολογισμοῦ μιᾶς δαπάνης. Ἔχομεν πρόσφατον παράδειγμα τὴν μελέτην τῶν ἔργων Μαραθῶνος εἰς τὴν ὁποίαν ἐνῷ ἡ μελέτη καθώριζε τὴν δαπάνην εἰς 140 ἑκατομμύρια δραχμῶν μὲ τιμὴν λίρας 400 δραχμῶν, ἡ σύμβασις συνήφθη διὰ 10 ἑκατομμύρια δολλάρια, ἤτοι διὰ 750 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἡ ἀπόστασις δηλαδὴ μεταξὺ τῆς συμβάσεως καὶ τῆς μελέτης εἶναι τὸ πενταπλάσιον τῆς προϋπολογισθείσης δαπάνης καὶ εἶναι ζήτημα ἂν καὶ ἐκείνη ἡ δαπάνη θὰ ἐπαρκέσῃ, ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων ἐνδεχομένων τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, δηλαδὴ τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ ποσοῦ τοῦ ὕδατος, τὸ ὁποῖον προβλέπει ἡ σύμβασις. Ὅταν λοιπὸν ταῦτα οὕτως ἔχουσιν, φρονῶ ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἀπολύτως δικαιολογημένη ἡ σπουδὴ πρὸς δέσμευσιν διὰ μιᾶς συμβάσεως δι’ ἔργα μὴ μελετηθέντα, ἀλλὰ καὶ δι’ ἔργα τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι πραγματοποιήσιμα, διότι ἐνδέχεται ἡ δαπάνη τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐκτέλεσίν των. Καὶ ἀληθῶς ἂν συμβῇ, αἱ γαῖαι αἱ ὁποῖαι θὰ προέλθωσιν ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως, νὰ στοιχίσουν ὅσον ἐστοίχισαν ἢ μέλλουσι νὰ στοιχίσουν αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι θὰ προέλθωσιν ἐκ τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων τοῦ Ἀξιοῦ, αἱ ὁποῖαι θὰ στοιχίσουν κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ 4.000 δραχμὰς κατὰ στρέμμα, φρονῶ ὅτι οὐδεμία παραγωγικότης καὶ οὐδεμία ἔντασις τῆς καλλιεργείας θὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ ἰσοφαρίσῃ τὸ τίμημα αὐτό. Τὸ ἐνδεχόμενον δ’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀποκλεισθῇ, ὅταν εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς οὐσιώδους διαφορᾶς μεταξὺ τῶν ὑπολογιομῶν τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ τῶν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἐνῷ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῇ βάσει 1.600.000 στρεμμάτων, ὑπολογίζει ὅτι θὰ στοιχίσουν χιλίας δραχμὰς τὸ στρέμμα, ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑπελόγισεν ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 560.000 εἰς 1600 δραχμὰς κατὰ στρέμμα. Κατὰ τὴν προηγουμένην δὲ συζήτησιν, ὁ κ. ὑπουργὸς ἀνεγνώρισεν καὶ ὁ ἴδιος ὅτι θὰ στοιχίσῃ 1600–1800 δραχμὰς τὸ στρέμμα.

§94Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἶναι ὅμως καὶ τὰ ἔργα τῆς πεδιάδος τῶν Φιλίππων ἀνερχόμενα εἰς 250.000 στρέμματα.

§95Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διὰ τὰ ἀρδευτικά.

§96Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὰ ἀρδευτικὰ. Ἑπομένως αἱ ἀντιθέσεις αὐταὶ φρονῶ ὅτι δὲν ἀποκλείουν καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀποκλείσωσι, τὴν πιθανότητα τῆς πλάνης, ἡ ὁποία ἐνδέχεται νὰ ἐμφιλοχωρῇ εἰς τοὺς ὑπολογισμούς μας. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα, κ. ὑπουργέ, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐὰν ὑπολογίσωμεν ὅτι θὰ προκύψουν 600.000 στρέμματα, δηλαδὴ 160.000 ἑκτάρια, διὰ τὴν ἄρδευσιν 160.000 ἑκταρίων, χρειάζονται 160 κυβικὰ μέτρα τρέχοντος ὕδατος κατὰ λεπτόν· ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ὅτι κατὰ τὸ θέρος ὁ Στρυμὼν ποταμὸς δὲν ἔχει οὔτε 40 κυβικὰ μέτρα κατὰ δευτερόλεπτον.

§97Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁλόκληρον τὸ εἰκοσιτετράωρον θὰ ἀρδεύονται τὰ χωράφια αὐτὰ κ. συνάδελφε;

§98Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν θὰ ἀρδεύονται καθημερινῶς ὅλα.

§99Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐκ τῆς πείρας καὶ τῶν μικρῶν μελετῶν μου, νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο· ὅτι αἱ γαῖαι αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐξ ἀποξηράνσεως ἐὰν δὲν ἀρδεύονται, οὐδὲν παράγουν, διότι τὸ ἔδαφος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι καμωμένον νὰ ἀρδεύεται, ὅταν στερῆται τοῦ ὕδατος δὲν παράγει. Εἶναι ἐλευθέρα ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀντίθετον ἄποψιν.

§100Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ Κωπαΐς, κ. συνάδελφε, δὲν ἀρδεύεται.

§101Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐὰν ἤθελον ἐπεκταθῆ θὰ σᾶς ἔλεγα τί συμβαίνει εἰς τὴν Κωπαΐδα. Ἑπομένως κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἔδει τῆς συνάψεως τῆς συμβάσεως τῶν ἔργων ὑπὲρ τῆς ὁποίας δηλῶ καὶ ὁμολογῶ εἰλικρινῶς ὅτι ἐκθύμως τάσσομαι, νὰ προηγηθῇ μελέτη ὑπὸ μηχανικῶν τοὺς ὁποίους πιστεύω ὅτι διαθέτει ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου, ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν διαθέτει, ἔδει νὰ μετακληθῶσι εἰδικοὶ ξένοι μηχανικοί, εἰδικῶς ἀσχοληθέντες, οἱ ὁποῖοι μετὰ μελέτην καὶ σύνταξιν μελετῶν, νὰ ὑποβάλωσι τὰ πορίσματα τῶν μελετῶν αὐτῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν, νὰ κρίνωμεν τὸ συμφέρον ἢ μὴ τῆς ἐκτελέσεως ὅλων ἢ μέρος τῶν ἔργων τούτων.

§102Π. ΦΛΩΡΟΣ. Δηλαδὴ μετὰ 4 ἔτη.

§103Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα 4 ἐτῶν, διότι τὰ ἔργα δὲν θὰ ἀρχίσουν ἀπὸ αὔριον διότι ἔρχεται ὁ χειμών. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι οὕτω ἔδει νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως καὶ φέρω ὡς παράδειγμα, κύριοι, τὴν Ρουμανικὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Ρουμανία, προκειμένου νὰ προέλθῃ εἰς ἔργα διευθετήσεως τῶν ἐκβολῶν τοῦ Δουνάβεως, ἀνέθεσεν εἰς ἰδίους μηχανικοὺς τὴν σύνταξιν καὶ τὴν ἐκπόνησιν πλήρους μελέτης, τὴν δὲ μελέτην αὐτῶν ὑπέβαλε εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ἔγκρισιν ἀνεγνωρισμένου κύρους ξένων μηχανικῶν καὶ μόνον μετὰ τὴν ἔγκρισιν αὐτῆς καὶ τὴν γνώμην αὐτῶν, ὅτι εἶναι πραγματοποιήσιμα καὶ τὰ ἔργα αὐτά, τότε προέβη εἰς τὴν ἐκτέλεσίν των. Ὀφείλω δὲ νὰ σημειώσω καὶ τοῦτο, ὅτι οἱ ἐλέγξαντες τὴν μελέτην ἐκείνην τῶν Ρουμάνων μηχανικῶν, ξένοι ἐπιστήμονες, ἐξεφράσθησαν μετ’ ἐνθουσιασμοῦ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μελετῶν καὶ φρονῶ ὅτι ὅταν ἡ Ρουμανία τοιούτους ἔχουσα μηχανικούς, ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλῃ τὰς μελέτας αὐτῶν ὑπὸ τὴν κρίσιν ἀνεγνωρισμένου κύρους ξένων, φρονῶ κύριοι ὅτι ἀποτελεῖ σπουδὴν νὰ προβῶμεν ἡμεῖς εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως, ἐφ’ ὅσον ὡς πληροφοροῦμαι ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων ἔργων δὲν περιλαμβάνει τοιαύτης εἰδικότητος μηχανικούς. Καὶ δὲν περιλαμβάνει, κύριοι, ὄχι διότι οἱ Ἕλληνες μηχανικοὶ εἶναι κατώτεροι τῶν ξένων, ἀπὸ θεωρητικῆς μορφώσεως, ἀλλὰ λόγῳ τῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας τελοῦσι, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀσκηθῶσι εἰς τοιαῦτα ἔργα, ὥστε νὰ ἀποκτήσωσι τὴν πρακτικὴν πεῖραν τῶν τοιούτων ἔργων.

§104Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Διαμαρτύρομαι, κύριε συνάδελφε, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ θίγετε, τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων τὴν ὁποίαν δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἐλέγξητε ἀπὸ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχετε.

§105Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ τὴν ἐλέγξω. Ἀντιθέτως τὴν ἐξαίρω, πρέπει δὲ νὰ ἠξεύρετε ὅτι τοὺς περισσοτέρους ἐξ αὐτῶν γνωρίζω καὶ δι’ αὐτὸ ἐξύμνησα τὴν ἐπιστημονικήν των ἱκανότητα, ἀλλὰ δὲν πταίουν αὐτοὶ ἐὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐξετέλεσε ἔργα τοιαῦτα, ἵνα ἀποκτήσωσι καὶ τὴν πεῖραν αὐτήν.

§106Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Πάντως διὰ τὰς μελέτας εἶναι εἰς θέσιν.

§107Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡμεῖς ὅμως, διὰ τῶν ἰδίων μηχανικῶν, θὰ ἐλέγξωμεν καὶ τὰς μελέτας καὶ τὴν παραλαβὴν τῶν ἔργων, ἐνῷ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ἓν πρόσφατον παράδειγμα, ἓν πρόσφατον πάθημα, δηλ. τὰ ἔργα τοῦ Γλαύκου τῶν ὁποίων καὶ ἡ μελέτη ἐνεκρίθη ἀπὸ τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων ἀλλὰ καὶ ἡ παραλαβή. Ἐν τούτοις ὀλίγους μῆνας μετὰ τὴν εἰς χρῆσιν παράδοσίν των, τὰ ἔργα ταῦτα κατεστράφησαν ὁ δὲ ξένος μηχανικός, ὁ καθηγητὴς, τοῦ πανεπιστημίου τῆς Ζυρίχης Mager ὁ ἐπίτηδες κληθεὶς καὶ ἐλθὼν ἐνταῦθα ἐκφράζεται μετ’ ἀπορίας, πῶς ἔργα ὑδροηλεκτρικῆς ἐγκαταστάσεως ἐπεχειρήθησαν εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἑνὸς χειμάρρου ὁρμητικοῦ καὶ μὴ διευθετηθέντος, καὶ τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀλλὰ πλὴν αὐτοῦ καὶ ἕνα ἄλλο σημεῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ ποταμὸς Στρυμὼν ἔχει μῆκος 800 χιλιομέτρων περίπου διήκει δὲ κατὰ τὸ πλεῖστον αὐτοῦ ἐντὸς τοῦ Βουλγαρικοῦ ἐδάφους. Ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους εὑρίσκονται μόνον περὶ τὰ 150 χιλιόμετρα, ἑπομένως ὅλοι οἱ χείμαρροι, ὅλοι οἱ παραπόταμοι εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ Βουλγαρικοῦ ἐδάφους. Ἐρωτᾶται λοιπὸν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διευθέτησις κοίτης ποταμοῦ, χωρὶς νὰ γίνουν οἱ ἀνασχαιτικοὶ φραγμοὶ τῶν ὑδάτων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ γίνουν ὑποχρεωτικῶς καὶ ἀπαραιτήτως ὅπου ὑπάρχει ἡ προσήκουσα κλίσις; Εἶναι δὲ προφανῶς ἀπαραίτητον, κύριοι, αὐτὸ, διότι ἡ κάθοδος τῶν διαφόρων ἰλύων, τῆς ἄμμου, τοῦ χάλικος, πληροῦν τὴν κοίτην καὶ καταστρέφουν τὰ ἀναχώματα, τὰ ὁποῖα παρασυρόμενα ὅταν τὸ ὕδωρ ἀνέλθῃ ὑπὲρ πᾶσαν πρόβλεψιν, θὰ ἐπιφέρουν καταστροφὰς καὶ ζημίας. Τόσον εἶναι σοβαρὸν αὐτό, ὥστε ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις προκειμένου νὰ προβῇ εἰς τὴν διευθέτησιν τῆς κοίτης τοῦ Ρήνου, συνεβλήθη πρότερον μὲ τὴν Αὐστριακὴν καὶ τὴν Ἑλβετικὴν Κυβέρνησιν καὶ προῆλθον αὗται εἰς τὴν διευθέτησιν τῶν χειμάρρων καὶ παραποτάμων. Τότε δὲ προέβη καὶ αὐτὴ εἰς τὴν διευθέτησιν τῆς κοίτης. Ἀλλὰ ἔχομεν καὶ ἰδικόν μας παράδειγμα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας, παρὰ τὰς ἐσφαλμένας πληροφορίας τὰς ὁποίας ἴσως ἐξ ἀγνοίας ἔδωσε ἡ ὑπηρεσία εἰς τὸν κύριον ὑπουργόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει μελέτη, ὑπάρχει μελέτη τοῦ 1909 τοῦ Ἰταλοῦ μηχανικοῦ Νόμπιλε.

§108Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι δὲν ὑπάρχει μελέτη, ἀπεναντίας εἶπον ὅτι ὑπάρχουν δύο μελέται διὰ τὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας, τοῦ Νόμπιλε καὶ τοῦ Τζάτξον καὶ ὑπάρχει εἰς τὰς Σέρρας διὰ τὸν Στρυμόνα μελέτη τοῦ Τζάτξον, εἰς τὴν ὁποίαν ἐβασίσθη ὁπωσδήποτε ὁ προϋπολογισμὸς τῶν 17.000.000.

§109Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ μελέτη ὅμως ἐκείνη, διότι προβλέπει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων μόνον δι’ ἀναχωμάτων ἄνευ διευθετήσεως τῶν χειμάρρων καὶ τῶν παραποτάμων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο ἐντὸς τοῦ Τουρκικοῦ ἐδάφους, ἐγκατελείφθη, διότι ἐθεωρήθη ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ θὰ ἦσαν ἄχρηστα ἐὰν ἐγένοντο χωρὶς τὴν διευθέτησιν τῶν χειμάρρων καὶ τῶν παραποτάμων αὐτῶν. Αὐτά, κύριοι, εἶχον νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ γενικοῦ μέρους τῆς συμβάσεως. Δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν, κύριοι, ἡ ἀγόρευσίς μου νὰ ματαιώσῃ τὴν ψήφισιν μιᾶς συμβάσεως, ὑπὲρ τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος σᾶς εἶπον ὅτι ἐκθύμως τάσσομαι, ἀλλὰ αἱ παρατηρήσεις μου ἐστρέφοντο εἰς τοῦτο, ὅτι ἐὰν αὗται εὑρίσκουν ἀπήχησιν, ἀξίαν προσοχῆς εἰς τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως, δύναται νὰ γίνῃ μία μελέτη ἱκανὴ νὰ ἀποτρέψῃ τὰς ζημίας αὐτάς, τὰς ὁποίας ἀπεύχομαι. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν μέρος τῆς συμβάσεως, κύριοι, προκειμένου νὰ κληθῶ νὰ δώσω τὴν ψῆφον ὑπὲρ αὐτῆς, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἐκθέσω τὰς ἀντιλήψεις μου καὶ ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀκουσθῶ καὶ ἐπὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐξέθεσα καὶ ἐπὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα μέλλω νὰ ἐκθέσω. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως παρέχεται εἰς τὸν ἀνάδοχον ποσοστὸν διὰ γενικὰ ἔξοδα 11,63%, ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 17 ἑκατομμυρίων δολλαρίων καὶ 10% διὰ κέρδη, ἤτοι περὶ τὰ 4 ἑκατομμύρια δολλάρια παρέχονται διὰ ἀμοιβὴν καὶ γενικὰ ἔξοδα εἰς τὴν ἑταιρίαν. Ἀντὶ τούτου τὶ παρέχει ὁ ἀνάδοχος; Μίαν ἐπίβλεψιν, διότι τὰ χρήματα δίδονται εἰς αὐτὸν προκαταβολικῶς. Τὰ ἐργαλεῖα εἶναι εἰς βάρος τοῦ δημοσίου τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἐργαλείων παρὰ τὰ εἰθισμένα παρ’ ἡμῖν, θὰ λάβῃ 21.63% ὡς γενικὰ ἔξοδα. Πλὴν τῶν ἐργαλείων, ὡς γενικὰ ἔξοδα θεωροῦνται οἱ μισθοὶ ἰατρῶν, τὰ φάρμακα, αἱ ἀσφάλειαι, καὶ τὰ ὁποῖα πάντα ταῦτα, ἀποτελοῦν ἕνα νεκρὸν κεφάλαιον καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ εἶχον τὴν γνώμην ὅτι τὸ ποσοστὸν αὐτὸ τὸ 11.63% ἔπρεπε νὰ μὴ εἶναι εἰς ἀκέραιον ἀλλὰ νὰ εἶναι οὕτο εἰς τὸ ½ διότι, ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος δὲν ἠδυνήθην νὰ εὕρω συμβάσεις αἱ ὁποῖαι νὰ ἀναβιβάζουν τὸ ποσοστὸν ἄνω τῶν 10% διὰ γενικὰ ἔξοδα. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον εἶναι, ὅτι καὶ τὰ ἐργαλεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος θὰ δώσῃ εἰς τὸν ἀνάδοχον καὶ αὐτὰ τὰ ἐργαλεῖα θὰ διατιμηθοῦν καὶ θὰ θεωρηθοῦν ὡς ἀξία ἔργων καὶ ἑπομένως καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἐργαλείων θὰ πάρῃ 11.63% ὁ ἀνάδοχος. Ἐάν, κύριοι, παρὰ τὸ ποσοστὸν τῶν 11.63% διὰ τὰ ἐργαλεῖα τὰ ὁποῖα θὰ προμηθευθῇ ἔξωθεν καὶ τὸ ὁποῖον εὑρίσκω δικαιολογημένον, διὰ τὰ ἐργαλεῖα τὰ ὁποῖα δίδει ἀπὸ χέρι εἰς χέρι ὁ ἐργοδότης εἰς τὸν ἀνάδοχον, δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς πληρωμῆς αὐτοῦ τοῦ ποσοστοῦ τῶν 11.63%, διότι ἐνδέχεται τὰ ἐργαλεῖα αὐτὰ νὰ εἶναι ἀρκετῶν ἑκατομμυρίων, ἐὰν πρόκειται περὶ σοβαροῦ ποσοῦ. Διὰ τοῦτο εἰς τὸ ἄρθρον 10 ἐγὼ θὰ προτείνω ὅτι αἱ δύο τελευταῖαι παράγραφοι αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὸ σημεῖον τοῦτο, νὰ ἀπαληφθῶσιν, διότι δὲν νομίζω ἐπαναλαμβάνω δικαιολογημένον νὰ πάρῃ γενικὰ ἔξοδα δι’ ἓν ποσὸν διὰ τὸ ὁποῖον δὲν διαθέτει οὐδὲ τεχνικὴν, οὐδὲ μηχανικὴν ἐργασίαν, οὐδὲ ἔστω ἐπίβλεψιν. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 19 τὸ ὁποῖον προβλέπει διὰ φάρμακα, ἀσφαλείας κ.λ.π. θὰ εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι εἰς τὸ ἐδάφιον 2 ἔδει νὰ προστεθῇ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὰ τὰ ἔξοδα ἰατρῶν κ.λ.π. κ.λ.π. νὰ θεωρῶνται ἀξία ἔργων καὶ νὰ λαμβάνῃ τὸ ποσοστόν. Διότι τέλος πάντων δὲν συνεισφέρουν καμμίαν ἐργασίαν διότι θὰ ὑπάγῃ ὁ ἰατρὸς ἢ θὰ ὑπάγουν οἱ ἐργάται νὰ πάρουν φάρμακα ἀπὸ τὸ φαρμακεῖον. Δὲν φρονῶ δὲ ὅτι καὶ ὁ ἀνάδοχος θὰ ὑπάρξῃ τόσον σκληρὸς ὥστε ἐπὶ τοιούτων τόσον δικαίων ἀπόψεων, νὰ φανῇ ἄκαμπτος. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς μίαν σύγκρισιν τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποχρέωσιν πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἀπόψεών μου νὰ κάμω, μεταξὺ τῶν ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐργάζονται οἱ Ἕλληνες ἐργολάβοι καὶ τῶν ὅρων τοῦ ἀναδόχου τῆς προκειμένης συμβάσεως. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἑκάστου ἔργου γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποδόσεως τῆς ἐργασίας. Εἰς τὸ ποσοστὸν αὐτὸ προστίθενται 10% διὰ γενικὰ ἔξοδα, εἰς τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται καὶ ἐργαλεῖα καὶ ἐγκαταστάσεις καὶ 10% ὡς κέρδος. Καὶ ἐπ’ αὐτῶν καλεῖται ὁ ἐργολάβος νὰ μειοδοτήσῃ. Ὁ ἀνάδοχος ἐν προκειμένῳ λαμβάνει προκαταβολικῶς τὰ χρήματα, ἐνῷ οἱ Ἕλληνες ἐργολάβοι λαμβάνουν μετὰ μῆνας καὶ ἔτη πολλάκις τὴν ἀξίαν καὶ αὐτῶν τῶν ἐργαλείων. Καὶ ἐπὶ τῆς ἀξίας αὐτῶν τῶν ἐργαλείων καὶ τῶν ἐγκαταστάσεων ἀκόμη, λαμβάνει ὁ ἀνάδοχος τὸ 21,63%. Δηλαδὴ δι’ ἐργασίαν ἀξίας 100 δραχμῶν ἐργατικῆς πραγματικῆς ἀξίας ἐργασίας, θὰ λάβῃ ἡ Ἕλλην ἐργολάβος 100 δραχμὰς καὶ 10 ο)ο διὰ ἔξοδα καὶ 10 ο)ο διὰ κέρδη, ἤτοι 120, μεῖον τὸ χαρτόσημον καὶ τὸ μετοχικὸν ταμεῖον καὶ τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν. Ὁ ἀνάδοχος λαμβάνει 100 δι’ ἐργασίαν, 20 ο)ο γενικὰ ἔξοδα δηλαδὴ ἐργαλεῖα καὶ ἐγκαταστάσεις, γίνονται 120. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν 120 λαμβάνει τὸ 21.63% δηλαδὴ λαμβάνει ἄλλα 26 καὶ γίνεται 146. Καὶ καθ’ ὃν χρόνον ὁ Ἕλλην ἐργάτης δι’ ἐργασίαν 100 δραχμῶν, λαμβάνει 120 περίπου, ὁ ἀνάδοχος λαμβάνει 146. Ἔκαμα τὴν σύγκρισιν αὐτὴν κύριοι, διὰ νὰ καταφανῇ ὅτι δὲν θὰ εἶναι τοιαύτη ἡ σύμβασις, ὥστε νὰ ἀποστερῇ σοβαρῶν κερδῶν διὰ τὸν ἀνάδοχον, ἵνα τὸν ἀναγκάσῃ νὰ μὴν ἀποδεχθῇ τὰς δικαίας καὶ λογικὰς αὐτὰς παρατηρήσεις καὶ τροποποιήσεις τῶν ἄρθρων. Ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου ἄρθρου ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Γίνεται γνωστὸν ἐκ τῆς μελέτης τῆς συμβάσεως, ὅτι μεταξὺ ἀναδόχων καὶ Κράτους καὶ ἐργολάβου, δύνανται νὰ μεσολαβήσουν καὶ ὑπεργολαβεῖαι. Ἐπὶ τῶν ὑπεργολαβιῶν αὐτῶν ὡς ἀξία ἔργων λαμβάνεται τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ καταβάλῃ ὁ ἀνάδοχος εἰς τὸν ὑπεργολάβον. Καὶ ἀφοῦ θεωρεῖται ὡς ἀξία ἔργων, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ θὰ λάβῃ τὸ ποσοστόν, τὸ 21.63% ὁ ἀνάδοχος. Δηλαδὴ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος πληρώνει εἰς τοιαύτην περίπτωσιν μίαν ἀμοιβὴν καὶ γενικὰ ἔξοδα εἰς τὸν ὑπεργολάβον, μίαν ἄλλην ἀμοιβὴν καὶ γενικὰ ἔξοδα εἰς τὸν ἀνάδοχον προσθέτως. Διὰ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ, προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τῆς τελευταίας φράσεως διότι τὸ ἄρθρον λέγει καὶ τοῦτο, ὅτι καὶ αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ χρησιμοποιουμένου πρὸς ἐπίβλεψιν τῶν ἔργων προσωπικοῦ καὶ αὐτὰ θεωροῦνται ὡς ἀξία ἔργου, δηλαδὴ τότε καὶ αὐτὴ ἡ ἐπίβλεψις πληρώνεται ὡς ἀξία ἔργου. Λοιπὸν πλὴν αὐτῆς τῆς ἀπαλείψεως τῆς διατάξεως ταύτης, τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ἐγὼ ἐπιπροσθέτως νομίζω, ὅτι πρέπει ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν ὑπεργολαβιῶν, νὰ θεωρῆται ὡς ἀξία ἔργου, ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ μὴ λαμβάνῃ ὁλόκληρον τὴν ἀμοιβὴν ὁ ἀνάδοχος ἀλλὰ τὸ ἥμισυ, διότι τὸ ἕτερον ἥμισυ θὰ τὸ πάρῃ ὁ ὑπεργολάβος, ὥστε τὸ Κράτος νὰ μὴν πληρώνῃ δύο ἀμοιβὰς διὰ τὸ αὐτὸ ἔργον. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, κύριοι βουλευταί, εἶχον νὰ κάμω, χωρὶς ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ ματαιωθῇ ἡ ἐπιψήφισις αὐτῆς, ἀλλὰ νὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος χάριν τῆς εὐσυνειδησίας καὶ χάριν τῆς ἁρμονίας τῶν ἀντιλήψεών μου μὲ τὴν ψῆφον μου, νὰ ἀναπτύξω αὐτὰς καὶ νὰ παρακαλέσω ὅπως σοβαρῶς ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, αἱ παρατηρήσεις αὗται καὶ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ ἐκτίμησιν τῶν εἰδικῶν συμβουλίων τῆς ὑπηρεσίας, ἵνα δι’ ἣν περίπτωσιν τυχὸν ἤθελον κριθῆ ἄξιοι τῆς προσηκούσης μελέτης, νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς ἔργου ἐκ τοῦ ὁποίου ἐνδέχονται πολλὰ τὰ ἐπιζήμια νὰ προκύψωσι.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου. Ἄρθρον 1ον.

§111Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὸ πρῶτον δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Ἄρθρον 2ον. Δεκτόν. Ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου.

§113Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὸ βʹ ἐδάφιον προστίθεται «κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις» μετὰ τὴν λέξιν «κτήματα.»

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 5ον.

§116Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον ἀντὶ 500 δραχμῶν νὰ τεθῇ 200 δραχμῶν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 6ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 7ον.

§118Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὸ 7ον. Νὰ τεθῇ οὕτω: «διὰ διατάγματος ἐφ’ ἅπαξ ἐκδοθησομένου προτάσει τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου».

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 7ου ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. κ. βουλευτῶν Ἀνθρακοπούλου κ.λ.π. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἂν ἐγκρίνῃ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἀναγινώσκω. «Ἄν θέλωσι κανονισθῇ ἀπὸ τῆς διαθέσεως....».

§120Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ σχέσιν ἔχει ἡ σύμβασις μὲ τὴν ἑταιρίαν. Νὰ κανονίσωμεν πρῶτον πῶς θὰ μεταρρυθμισθῇ.

§121Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὡς καθορίζεται πρωτοβουλία εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον διὰ τῆς ἐκδόσεως διατάγματος, περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἔννοια τὴν ὁποίαν θέλουσι νὰ δώσωσι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι.

§122Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν γνωρίζομεν ποῖα εἶναι ἡ ἀξία τῶν γαιῶν, νὰ μὴ προβλέψωμεν τίποτε καὶ νὰ ἴδωμεν μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄλλως τε ἐλπίζω νὰ καθαρισθῇ ποία θὰ εἶναι ἡ ἔκτασις τῆς γῆς. Τὸ καλύτερον εἶναι νὰ ἀφεθῇ ἡ τροπολογία αὕτη κατόπιν.

§124Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τίνα λόγον λαμβάνετε πρόνοιαν ἀπὸ τοῦδε πῶς θὰ διατεθοῦν αἱ γαῖαι αὗται μετὰ ἕξη ἔτη, ὁπότε πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ ἀποξήρανσις; Δὲν γνωρίζω ὑπὸ ποίας συνθήκας θὰ εὑρίσκεται ὁ ἐποικισμὸς τότε. Καλλίτερον εἶναι νὰ μὴ προνοήσητε τίποτε, ἀλλὰ νὰ ἀφήσητε νὰ ἐκκαθαρισθῶσιν πρῶτα. Δι’ αὐτὸ προτείνω νὰ ἀπαλειφθῇ καθόλου ἡ διάταξις αὕτη.

§125Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις αὕτη τοῦ κ. συναδέλφου. Δὲν εἶναι ζήτημα τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Ἄς μεταρρυθμισθῇ βραδύτερον.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7ον. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται τὴν διαγραφήν του.

§127ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. Ἄρθρον 8ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 9ον. Δεκτόν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐπὶ τῆς συμβάσεως.

§129Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὑπάρχει ἡ μελέτη τοῦ μηχανικοῦ Ἰασκρόν, ἡ ὁποία εἶναι μὲν προμελέτη, πάντως ὅμως δυνατὸν νὰ δώσῃ τὰ στοιχεῖα, προϋπολογισμοῦ καὶ ὑπολογισμοῦ τῆς ἀξίας τῶν ἔργων κατὰ προσέγγισιν. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ἔχει τὴν γνώμην ὅτι τὰ ἔργα θὰ στοιχίσουν 14–15 ἑκατομμύρια δολλαρίων, ἐτέθη ὅμως μεγαλύτερον ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον. Ἀπαντῶν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κύριον προλαλήσαντα, ἔχω νὰ εἴπω ὅτι, ἐπειδὴ λόγῳ τοῦ ἐπερχομένου χειμῶνος ἐμποδίζονται αἱ ὁριστικαὶ μελέται, ὁ ἀνάδοχος ὑπεσχέθη ὅτι, μελετῶν προχείρως τὴν ἐπὶ τόπου κατάστασιν θὰ δυνηθῇ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως, νὰ ἄρξηται τῶν ἔργων καὶ ἀποκτῶν γνώμην περὶ τοῦ εἴδους τῶν ἀναγκαιούντων αὐτῷ ἐργαλείων, θὰ προβῇ εἰς τὴν παραγγελίαν αὐτῶν. Διότι τὰ ἐκσκαπτικὰ μηχανήματα ξηρᾶς καὶ ὕδατος ἀπαιτοῦν μακρὸν χρόνον, ἀφοῦ παραγγελθῶσιν μέχρι ὅτου ἔλθωσιν ἐνταῦθα. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ὁ χειμὼν δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ μᾶς κάμῃ νὰ εἴμεθα ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτεροι. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ζημία τὴν ὁποίαν θὰ προκαλέσῃ ἡ ἀπώλεια τοῦ ἔτους, θὰ εἶναι ἀπείρως μεγαλυτέρα ἀπὸ οἱανδήποτε οἰκονομίαν. Θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ εἴπω, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κυρίου συναδέλφου ὅτι ἔπρεπε ἀπὸ τὸ βουλγαρικὸν ἔδαφος νὰ ἀρχίσωσιν αἱ ἐργασίαι εἶναι ὀρθή, ἀλλ’ ἡ συμμόρφωσις ἡμῶν πρὸς ταύτην θὰ ἐσήμαινει τὸ ναυάγιον τοῦ ὅλου ἔργου, διότι ὑποθέτω ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν πρὸ 15ετίας νὰ ἔχουν συντελεσθῇ αἱ συνεννοήσεις πρὸς τὴν Βουλγαρίαν, ἵνα ἄρξηται αὕτη τῶν ἔργων. Πάντως προσέβλεψεν ἡ τε ἀνάδοχος ἑταιρία καὶ ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν, ὥστε νὰ γίνωσι φράγματα εἰς τὰ ὑψηλότερα μέρη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε αἱ φερταὶ ὗλαι νὰ μὴ προκαλῶσιν βλάβας. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι, εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν πάντως θὰ ἔχει ἀνάγκην συντηρήσεως τὸ γενόμενον ἔργον, ὅπως θὰ ἔχῃ ἀνάγκην καὶ δαπανῶν διὰ ταύτην. Εἶναι εὐτύχημα ὅτι ὁ Στρυμὼν ποταμός, καθ’ ἣν στιγμὴν διαρρέει τὸ μεταξὺ τῶν συνόρων ἔδαφος, διανύει ἀρκετὰ μεγάλην ἔκτασιν χωρὶς μεγάλην κλίσιν. Καὶ ἐπὶ μῆκος τοῦ ποταμοῦ ἐπαρκῶς μακρόν, τὸ ἔδαφος εἶναι ὁμαλὸν καὶ συνεπῶς τὰς περισσοτέρας ἀχρήστους ὕλας, ἐγκαταλίπει ἐντὸς τοῦ Βουλγαρικοῦ ἐδάφους. Ἐλπίζω ὅθεν ὅτι διὰ τῶν προβλεπομένων φραγμάτων, θὰ μειωθῇ ἐπὶ πολὺ ἡ ἐκ τῶν φερτῶν ὑλῶν καὶ τῆς ἰλύος βλάβη ἡ ὁποία ἐν τέλει καὶ μέχρι βαθμοῦ τινος εἶναι ἀναπότρεπτος. Δὲν ἔχομεν ἄλλως τε μέσον, ἵνα πιέσωμεν τὴν Βουλγαρίαν νὰ κατασκευάσῃ τὸ ἔργον ταχύτερον, δὲν πρέπει ὅθεν ν’ ἀναμείνωμεν, ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν νά βλέπωμεν καταστρεφομένας τάς ἐκτάσεις ταύτας καὶ τά χωρία. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ὅτι θά ἦτο δυνατὸν νά γίνωσι αἱ μελέται ὑπὸ Ἑλλήνων μηχανικῶν, ὀφείλω νά δηλώσω, χωρὶς νά σκοπεύω νά θέλω νά μειώσω τὴν τέχνην καὶ τὴν ἀξίαν τῶν Ἑλλήνων μηχανικῶν, ὅτι αἱ ἐργασίαι αὐταὶ, ὡς ἐκ τῆς διαρρυθμίσεως τῆς κοίτης τοῦ Ἀξιοῦ καὶ τοῦ Στρυμόνος, δὲν ἐξεχειλήσθησαν πολλάκις εἰς τὴν Ἑλλάδα μέχρι τοῦδε, οὕτως ὥστε νά λάβωσι πεῖραν οἱ Ἕλληνες μηχανικοί. Βεβαίως εἰς τὸ μέλλον, ἀποκτῶντες πεῖραν ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τοῦ Μαραθῶνος, τοῦ Ἀξιοῦ καὶ τοῦ Στρυμόνος, θά δύνανται νὰ ἐκτελῶσι τοιαῦτα ἔργα. Ἡ σύμβασις Μακρῆ προβλέπει 26½% διὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ ἀμοιβὴν ἐργολάβου, ἐκ τούτων ὅμως θὰ καταβάλῃ τοὺς φόρους. Ἡ σύμβασις Στρυμόνος 21.63 διὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ ἀμοιβήν, ἐλευθέρων φόρου.

§130Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ ἀξία τῶν μηχανημάτων;

§131Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἀξία τῶν μηχανημάτων τῆς ὁδοποιΐας εἶναι μικροτέρα. Ἐδῶ τὰ μηχανήματα πρέπει νὰ τὰ θεωρήσητε ὡς μηχανικοὺς ἐργάτας. Ἡ διὰ τῶν μηχανημάτων ἐπιτυγχανομένη ἐργασία, εἶναι ἀπείρως μεγαλυτέρα ἀπὸ τήν διὰ ἰσαρίθμων ἐργατῶν ἐπιτυγχανομένην καὶ συνεπῶς θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη οἰκονομία διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἰατρῶν, τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ κ. συνάδελφος ἔχει δίκαιον. Δὲν ἠδυνήθημεν ὅμως νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς ἀλλοίαν κατανομὴν τῶν σχετικῶν δαπανῶν, καθ’ ὅσον εἰς τὴν ἀρχικὴν προκήρυξιν δημοπρασίας τῶν ἔργων τούτων ἀπὸ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἤδη περιλαμβάνεται ἡ ἰατρικὴ θεραπεία, ἡ νοσηλεία καὶ ἡ ἀσφάλεια εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων. Προσεπαθήσαμεν δὲ εἰς τὴν σύνταξιν τῆς συμβάσεως νὰ μὴ ἐξέλθωμεν τῆς ἀρχικῆς προκηρύξεως.

§132Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἔχει ὑποβληθῆ μία τροπολογία διὰ νὰ τροποποιηθῇ καὶ ὁ τίτλος τοῦ νόμου, ἐφ’ ὅσον ἡ σύμβασις προβλέπει, ὅτι δύναται ἡ ἀνάδοχος ἑταιρία νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὴν ἐκτέλεσιν ἄλλων ἔργων.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ νόμος ἐψηφίσθη.

§134Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Πρόκειται περὶ τῶν ἔργων Σερρῶν καὶ Δράμας. Νὰ μεταβληθῇ ἡ διατύπωσις τοῦ νόμου περὶ κυρώσεως καὶ ἄλλων προσθέτων ἔργων, διότι καὶ εἰς τὴν τελευταίαν ἔκθεσιν, ὡς καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 32 τῆς συμβάσεως προβλέπεται αὐτό. Εἰς τὴν ἔκθεσιν ἀναφέρεται ἡ κοίτη τοῦ Βοιωτικοῦ Κηφισσοῦ, ἡ ὁποία πολλάκις ἐπειρεάζει καὶ τὴν συγκοινωνίαν τῆς Πρωτευούσης πρὸς τήν Εὐρώπην καὶ Θεσσαλίαν. Εἶναι ἀνάγκη νά γίνῃ ἡ τροπολογία αὐτὴ εἰς τὸ σχέδιον νόμου, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὑποχρέωσις τῆς ἀναδόχου ἑταιρίας.

§135Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ τὸ μεταβάλωμεν «ὑδραυλικῶν καὶ λοιπῶν».

§136Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Καὶ ἄλλων προσθέτων ἔργων, ὡς ἀναγράφει ἡ σύμβασις.

§137Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία.

§138Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον τῆς συμβάσεως.

§139Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὅταν γίνῃ ἡ ψήφισις τοῦ νόμου, ἔπειτα δυσκόλως γίνεται ἡ ἀλλαγὴ τῆς συμβάσεως.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἐνδιαφέρει τὴν σύμβασιν· ἐκεῖ θὰ γίνῃ συζήτησις. Δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ σχεδίου τοῦ νόμου.

§141Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ τὸ καθορίσωμεν.

§142Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι καλύτερον νὰ ἐπιφυλάξωμεν τὴν ἐπιγραφὴν εἰς τὸ τέλος;

§143Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Μάλιστα.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§145Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρατηρήσεις τινὲς αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο παρὰ τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἀγρινίου, εἶδον ὅτι ἐκίνησαν ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ καθησυχαστική. Διότι ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἐγενήθη, εἰς ἐμὲ τουλάχιστον, ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ ἔργον δὲν ἔχει ἐπαρκῶς μελετηθῆ καὶ δὲν ἔχει ληφθῆ ἐπαρκὴς πρόνοια περὶ τῆς ἀσφαλείας του. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι παρεξενεύθην ὀλίγον ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅπου εἶδον νὰ ἐξαίρωνται μόνον τὰ ἀγαθὰ ἐκ τῆς ἐπιτελέσεως τοῦ ἔργου, ἐλάχιστος δὲ νὰ γίνηται λόγος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ τεχνικὸν μέρος. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀγαθὰ ἐκ τῆς ἐπιτελέσεως τοῦ ἔργου, οὐδεὶς οὔτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, οὔτε ἐκτὸς αὐτῆς θὰ ἀμφέβαλε ποτέ, ὅτι ἡ χρησιμότης καὶ ἡ ἀναγκαιότης ἔργου περὶ τοῦ ὁποίου προνοεῖ ἡ σύμβασις, εἶναι ἀναμφισβήτητος. Καὶ πάντες γνωρίζομεν τὰς ἑκάστοτε διαμαρτυρίας ἰδίᾳ τῶν πληθυσμῶν τῶν μερῶν ὅπου πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον ἐπαρκοῦς στεροῦνται γῆς, ἀλλὰ καὶ πάσχουσιν ἐκ τῶν πλημμυρῶν καὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου εἶνε ἀπαραίτητος ὄχι μόνον οἰκονομικῶς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὑγείας. Δὲν ἦτο λοιπὸν ἀνάγκη ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς νὰ ἐξαρθῇ τὸ ἔργον, ὅσον θὰ ἔπρεπε νὰ παρασχεθῶσιν ἐπαρκεῖς καὶ σαφεῖς ἐξηγήσεις κατὰ πόσον εἶναι ἐξησφαλισμένη ἡ ἐκτέλεσις καὶ ἡ δαπάνη εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ τὸ Κράτος, θὰ εἶναι ἀποτελεσματική. Δυστυχῶς περὶ τούτου ἐλάχιστος γίνεται λόγος καὶ διὰ τοῦτο μετὰ τὰ λεχθέντα ταύτην τὴν ἑσπέραν, θεωρῶ καθῆκον νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἰδιαιτέρως, τὸν ὁποῖον γνωρίζω πόσον ἐπιμελὴς εἶναι καὶ πόσον φείδεται τοῦ δημοσίου θησαυροῦ καὶ πόσον ἰδιαιτέραν στοργὴν αὐτὸς μάλιστα αἰσθάνεται διὰ τὸ ἔργον τοῦτο, ὡς ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων προερχόμενος εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν ταύτην, ὅπως ληφθῇ πᾶσα πρόνοια διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου καὶ ἀποφύγῃ ἡ Χώρα ἐνδεχομένας ζημίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ δαπάνη ἡ κολοσσιαία τὴν ὁποίαν θὰ προκαλέσῃ τὸ ἔργον. Δυστυχῶς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων, δὲν ἐπεκράτησε συνήθως ἡ ἀπαιτουμένη τάξις. Παρ’ ὅλων τῶν πολιτικῶν μερίδων τῆς Χώρας, ἀνεγνωρίσθη ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τῆς Ἐθνικῆς παραγωγῆς καὶ πρὸς τοῦτο τῆς ἐκτελέσεως τῶν μεγάλων ἔργων τῶν πρὸς τοῦτο ἀναγκαιούντων. Ἀλλ’ ἡ ἱκανοποίησις τῆς ἀνάγκης ταύτης ποῦ μὲν συντελεῖται μετὰ σπουδῆς, δύναμαι νὰ εἴπω ἀσυγγνώστου, ποῦ δὲ καθιεροῦται διαδικασία εἰς ἄκρον παρελκυστική, ἵνα μὴ τι ἄλλο εἴπω. Ἀρκεῖ νὰ ὑπομνήσω καὶ γνωρίζουν οἱ ὑπάρξαντες βουλευταὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ οἱ μὴ ὑπάρξαντες ἀκόμη, τὴν μακρὰν διαδικασίαν προκειμένου περὶ τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας καὶ τὰς πολλαπλὰς συζητήσεις καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς παρὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν, διὰ τὴν προετοιμασίαν τῶν ἀναγκαίων ὅρων ὑφ’ οὓς ἔδει νὰ προκηρυχθῇ ἡ δημοπρασία καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νόμου καὶ κατόπιν μετὰ τὴν δημοπρασίαν, ἐξ ἧς καὶ Κυβερνητικὴ προεκλήθη κρίσις. Προκειμένου ἤδη, περὶ τῆς ἐκτελέσεως σπουδαίων ὑδραυλικῶν ἔργων, παρατηρεῖται περὶ τὴν ἀνάθεσιν τούτων εἰς ἐργολαβικὴν ἐκτέλεσιν, σπουδὴ οὐδαμόθεν δικαιολογημένη σπουδὴ ἡ ὁποία εἶναι κίνδυνος νὰ βλάψῃ τὸ ἔργον. Ἤρκεσε μία προκήρυξις δημοπρασίας, εἰς διάστημα νομίζω ἑνὸς δεκαπενθημέρου, κατὰ τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν οὔτε κἂν γνῶσιν νὰ λάβωσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ ἀναλάβωσιν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Νομίζω ὅτι ἡ προθεσμία ἐκείνη ἔληγε κατὰ τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ Μαρτίου, ἐνῷ ἡ προκήρυξις ἐγένετο κατὰ τὸ δεύτερον ἢ τρίτον δεκαήμερον τοῦ Φεβρουαρίου. Μετὰ μίαν τοιαύτης σπουδῆς προκήρυξιν ὑπὸ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, παρουσιάζεται ἡ σημερινὴ νέα Κυβέρνησις εἰσηγουμένη τὴν σύμβασιν πρὸς ἐκτέλεσιν ἑνὸς τῶν σπουδαιοτάτων ἐκ τῶν ἔργων τούτων οἷον εἶνε τὸ τοῦ Στρυμόνος εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται. Καὶ ὅμως ἐπισπεύδεται ἡ παροχὴ εἰς ἐργολαβίαν τοιούτου ἔργου, χωρὶς νὰ ἔχῃ προηγηθῇ ἡ ἀπαιτουμένη, ὡς παρετηρήθη εἰδικώτερον ἀπὸ τὸν προαγορεύσαντα, ἐπαρκὴς μελέτη ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως καὶ παρουσιάζονται ὡς πρὸς τοῦτο ἐλλείψεις τοιαῦται, διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἀποκρύπτονται φόβοι καὶ τοῦ ὑπευθύνου κ. ὑπουργοῦ. Κατόπιν ὡς πρὸς τὸ σύστημα τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου ὁ κύριος ὑπουργὸς, μᾶς εἶπεν ὅτι ἐπροτίμησε τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα. Βεβαίως τὰ μεγάλα ἔργα δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐκτελεσθῶσι μετά τῆς ἀπαιτουμένης στερεότητος. Διὰ τοιαῦτα ἔργα ἀπαιτεῖται διὰ τοῦ συστήματος τῆς κατ’ ἀποκοπὴν ἐργασίας. Ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἐντελῶς ἀντίθετον σύστημα, εἰς τὸ σύστημα τῆς κατ’ ἀπολογισμὸν ἐκτελέσεως, ἔχομεν νὰ διέλθωμεν διάφορα ἄλλα ἐν τῷ μεταξὺ συστήματα. Καὶ δὲν γνωρίζω διατὶ ὁ κύριος ὑπουργὸς, δὲν ἠθέλησε νὰ σταθῇ καὶ ἄλλο μεταξὺ τούτων τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δι’ ἀμφότερα τὰ μέρη ἱκανοποιητικόν. Ὁ κύριος ὑπουργὸς, ἀναφέρει ἐν τῇ ἐκθέσει καὶ ἀναπτύξει προφορικῶς, ὅτι ἡ ἐργολάβος ἑταιρία δὲν στέργει ν’ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον ὑπὸ ἄλλο σύστημα ἐκτελέσεως. Ἀλλ’ ἔχει ὑπ’ ὄψει του ὁ κύριος ὑπουργὸς, ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη δὲν εἶναι ἡ μόνη καὶ ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι ἑταιρίαι, ἱκαναὶ καὶ δυνάμεναι ν’ ἀναλάβωσι τὸ ἔργον καὶ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει, θὰ ἠδύνατο εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους νὰ λεχθῇ ὡς δικαιολογία, ὅτι ἡ ἐργολάβος ἑταιρία δὲν ἔστεργε νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον ὑπὸ ἄλλον σύστημα, ἐφ’ ὅσον καὶ ἐκ τῶν σχετικῶν τῆς δημοπρασίας προκύπτει, ὅτι ἐπαρουσιάσθησαν ἄλλαι δύο ἑταιρίαι αἵτινες προσεφέρθησαν διὰ τὴν ἀνάληψιν τοῦ ἔργου μὲ σύστημα ἐκτελέσεως ἱκανοποιητικώτερον. Καὶ ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς ἀμφότεραι προέτειναν σύστημα τροποποιητικὸν τοῦ ἁπλοῦ ὑπολογιστικοῦ ὑφ’ ὃ παρέχοντες τὸ ἔργον, κατὰ τρόπον ὥστε, πολλὰ τὰ ἐπιζήμια ἐκεῖνα διὰ τὸ Δημόσιον νὰ ἀποφεύγῃ τις, χωρὶς βεβαίως νὰ ἐκτίθεται εἰς ζημίας καὶ ἡ ἀνάδοχος ἑταιρία. Διατὶ λοιπὸν ἀφοῦ, ἐπαρουσιάσθησαν καὶ ἄλλαι ἑταιρίαι μὲ ἱκανοποιητικώτερον διὰ τὸ δημόσιον σύστημα ἐκτελέσεως, δὲν ἐπροτιμήθησαν αὗται; Ἐξ ὅσων ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς, προετίμησε τὴν ἑταιρίαν μὲ τὸ ἐπαχθέστερον σύστημα ἐκ τοῦ ὅτι αὕτη εἶναι γνωστή, καθ’ ὅσον ἐκτελεῖ ἤδη μὲ τὸ αὐτὸ σύστημα ἄλλο ἔργον ἐνταῦθα, τὸ τοῦ Μαραθῶνος, μὲ τὸ αὐτὸ σύστημα. Δὲν γνωρίζω ποῖα στοιχεῖα ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς, ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθη καὶ ἔκρινε ἐντεῦθεν δικαιολογουμένην τὴν ἀνάθεσιν καὶ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἔργου εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην μὲ τὸ αὐτὸ σύστημα. Ἔπρεπε πάντως, νομίζω, νὰ ἐμφανίσῃ τὰ στοιχεῖα ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως δυνηθῇ καὶ αὐτὴ νὰ μορφώσῃ σχετικὴν γνώμην. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν, μὴ ἔχων τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα, ὅπως κρίνω περὶ τοῦ ἐκτελουμένου ἤδη ἔργου παρὰ τῆς ἑταιρίας ταύτης. Οὐχ ἧττον, ὡς εἶναι γνωστὸν, γνωστότατον, πλεῖστα ἠγέρθησαν παράπονα περὶ τοῦ τρόπου καὶ περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία καταναλίσκεται παρὰ τῆς ἑταιρίας διὰ τὸ ἐκτελούμενον ἔργον.

§146Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἐννοεῖται τὴν Γιοῦλεν;

§147Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ναὶ αὐτὴ ἀναλαμβάνει τὸ ἔργον. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργὸς προέβαλλεν ὡς ἐπιχείρημα ὅτι ἔχει ὑπ’ ὄψει τὴν ἑταιρίαν ὡς ἐκ τῶν ἐκτελουμένων ἤδη ἔργων, ὤφειλε τοὐλάχιστον νὰ ἐπιχειρήσῃ εἰς ἓν ὡρισμένον τμῆμα μίαν ἀνάλυσιν μονάδος, ἵνα ἴδωμεν πόση εἶναι ἡ δαπάνη ἡ ὁποία καταναλίσκεται ὑπὸ τῆς ἑταιρίας αὐτῆς καὶ ἄν ἡ δαπάνη αὐτὴ εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ πείσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα, ὡς ἐφαρμόζεται παρὰ τῆς ἐν λόγῳ ἑταιρίας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου γίνεται ἡ παραχώρησις εἰς ταύτην ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔργου, καλῶς προετιμήθη. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐγένετο, οὐδὲ κἂν ἐλήφθη φροντὶς νὰ διασκεδασθῇ ἡ ὑπόνοια, ἡ ὁποία ὑφίσταται, περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων παρὰ τῆς ἑταιρίας αὐτῆς, κατὰ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα. Ἀναφέρω ἁπλῶς τὴν ὑπόνοιαν, χωρὶς νὰ διατυπῶ οὐδεμίαν γνώμην ἰδικήν μου διότι δὲν γνωρίζω πῶς ἐκτελοῦνται τὰ ἔργα. Εἶναι ὅμως καθῆκον ἡμῶν, νὰ μάθωμεν πῶς ἐκτελοῦνται τὰ ἤδη ἐν ἐκτελέσει, προκειμένου νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον μας διὰ τὴν παραχώρησιν ἄλλων, εἰς τὴν ἰδίαν ἑταιρίαν, ἔργων, ἐπίσης σπουδαίων ἔργων ὑπὸ τὸ αὐτὸ σύστημα. Ἔχει καθῆκον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, νὰ μὴ θελήσῃ καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ ἀνεξετάστως τὴν κρίσιν αὐτήν, ἣν αὐτὸς οὗτος ἐσχημάτισε καὶ ὀφείλει νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ στοιχεῖα ἐφ’ ὧν οὗτος ἐστηρίχθη διὰ τὴν γνώμην του. Ὁ κύριος ὑπουργός, προέτεινε καὶ ἕτερον λόγον. Λέγει ὅτι ὑπάρχει καὶ ἐπόπτης τοῦ δημοσίου ὁ ὁποῖος θὰ παρακολουθῇ τὸ ἔργον. Ἐὰν ὅμως συμβουλευθῇ περισσότερον τὰς τεχνικάς του ὑπηρεσίας, θὰ πληροφορηθῇ ὅτι ὁ ἐπόπτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθῇ ἐπαρκῶς τὸ ἐκτελούμενον ἔργον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σπατάλην ἡ ὁποία δύναται νὰ συμβῇ καὶ ἑπομένως ὁ ἐπόπτης δὲν τὸν ἀσφαλίζει ἀπὸ τὴν ὑπερβολικὴν δαπάνην, διότι ἓν σπουδαιότατον τμῆμα τῆς ἐργασίας ἀφορᾷ τὴν ἐργοληπτικὴν ὀργάνωσιν, ὡς καλεῖται παρὰ τῶν μηχανικῶν. Ἡ ἐργοληπτικὴ ὀργάνωσις περιλαμβάνει ὅλα τὰ μέσα τὰ τεχνικά, πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, τὰ οἰκήματα, τὰ μηχανήματα, τὸν τρόπον τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν μηχανημάτων, τὴν συναρμολόγησιν τῆς ἐργασίας καὶ τὴν ἐποπτείαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ἔργου. Ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ ὑπηρεσίαι μας νὰ τὰ παρακολουθήσουν, διότι χρειάζεται μία εἰδικὴ ἐπίδοσις τὴν ὁποίαν αἱ μηχανικαί μας ὑπηρεσίαι δὲν ἔχουν, διότι δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀσχοληθῶσι εἰς μεγάλα ἔργα. Ἐὰν ὅμως εἴχαμεν διαμορφώσει τοιαύτης εἰδικότητος ὑπηρεσίας, δὲν θὰ εἴχωμεν τὴν ἀνάγκην τῶν ξένων ἐργολάβων, ἀφοῦ οἱ ξένοι ἐργολάβοι προσλαμβάνονται μόνον διὰ τὰς τοιαύτας τούτων εἰδικότητας καὶ ἀφοῦ τὰ χρήματα καταβάλλονται καὶ προκαταβάλλονται μάλιστα εἰς τούτους παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, τὰ δὲ ἔργα δὲν συντελοῦνται ἐπὶ πιστώσει. Ἡ κατὰ τοῦτο ἔλλειψις τῆς μηχανικῆς μας ὑπηρεσίας, ἀναγνωρίζεται καὶ ἐκ τοῦ ὅτι εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον περὶ ἐποπτείας, ὁ ἐπόπτης τῶν ἔργων περιορίζεται μόνον εἰς τὴν τήρησιν τῶν ὅρων τῆς ἐργολαβίας καὶ ὀρθῶς, ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν εἰδικῶς, τῶν ἀφορώντων τὸ σύστημα τῆς ἐργοληπτικῆς ὀργανώσεως. Καὶ ἂν τυχὸν ὁ ἐπόπτης θελήσῃ νὰ εἰσδύσῃ περαιτέρω εἰς τὸ σύστημα τῆς ἐκτελέσεως ὡς μὴ εὑρίσκων ἐπαρκῆ τὴν ἀπόδοσιν καὶ προτείνει τὴν μεταβολὴν τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως, τότε θὰ ἴδητε ὅτι ὁ ἐργολάβος ἀπαλλάσσεται πάσης εὐθύνης καὶ ἡ εὐθύνη πίπτει εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἐξ ὁλοκλήρου. Αὐτὴ ἡ ἐποπτεία, τὴν ὁποίαν λέγετε, κ. ὑπουργέ, δὲν χρησιμεύει εἰς τίποτε. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἠδύνασθε νὰ ἔχητε καὶ προκύπτει ἐκ τῶν περιστάσεων, ὅτι δύνασθε νὰ ἔχητε, σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξησφάλιζε περισσότερον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ καταβάλητε πᾶσαν προσπάθειαν ἵνα προτιμηθῇ τὸ σύστημα ἐκεῖνο καὶ νὰ μὴ καταλήξητε εἰς τὸ σύστημα εἰς τὸ ὁποῖον καταλήξατε. Οἱ λόγοι δ’ ἐπὶ τῶν ὁποίων ὡς πρὸς τοῦτο ἐστηρίχθητε δὲν ἦσαν ἐπαρκεῖς. Θὰ ἠδύνασθε κάλλιστα νὰ ἐξασφαλίσητε τὸ ἔργον, ἐὰν ἐπιχειρῆτε μίαν ἀνάλυσιν τιμῶν καὶ ἔχετε μίαν ὡρισμένην ἀπόδοσιν μονάδος ἔργου, ν’ ἀφίσητε ἐλεύθερον τὸν ἐργολάβον, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἡμερομίσθια καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τῶν ὑλικῶν. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόδοσιν τῆς μονάδος τοῦ ἔργου, σήμερον ὅτε πλέον δὲν ἔχομεν οὔτε πολεμικὴν ἐποχήν, οὔτε ἀμέσως μεταπολεμικὴν ἐποχήν, νομίζω ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπροτιμήσατε δὲν δικαιολογεῖ τίποτε. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι καὶ σεῖς ὁ ἴδιος καὶ ἡ ὑπηρεσία σας, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τοὺς λόγους, τοὺς ἐντελῶς ἐπουσιώδεις, ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθητε ὡς πρὸς τὸ σύστημα τοῦτο προκειμένου περὶ τῶν ὑπεργολαβιῶν, δὲν ἀφήκατε κἂν τὸν ἀνάδοχον νὰ ἔχῃ αὐτὸς γνώμην ὡς πρὸς ταύτας, ἀλλὰ ἀναλάβατε σεῖς τὴν διευθέτησιν τῶν ὑπεργολαβιῶν, διότι κατὰ τὴν σύμβασιν (ἀναγινώσκει). Κατ’ αὐτήν, ἑπομένως, ἐκ τῶν πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων, ὁ ἀνάδοχος δύναται νὰ ἐκτελέσῃ μόνον τὰ διὰ μηχανικῶν ἐκσκαφῶν γενόμενα, αὐτὰ δὲ δὲν δύνασθε νὰ τὰ ἀναθέσητε εἰμὴ μόνον τῇ συναινέσει του εἰς ἄλλους ὑπεργολάβους, τὰ δ’ ἄλλα τὰ ἁπλᾶ, ὁ ἐργοδότης δύναται αὐτὸς νὰ τὰ ἀναθέτῃ εἰς ὑπεργολάβους ἄνευ δικαιώματος ἀντιρρήσεως τῆς ἑταιρίας. Διὰ τούτου, βεβαίως, ἐπέρχεται μία βελτίωσις εἰς τὸ σύστημα τῆς ἐργασίας, κατὰ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα. Ἀλλὰ περιπίπτετε εἰς μίαν ἄλλην ζημίαν τοῦ Δημοσίου, δι’ ἣν ἔκαμε σχετικὴν παρατήρησιν καὶ ὁ προλαλήσας καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἐπέκτασις τῆς ζημίας εἶναι μεγαλυτέρα ἀπὸ ἐκείνην περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν. Διότι τί γίνεται, πόσα εἶναι αὐτὰ τὰ ἔργα; Σεῖς ὁ ἴδιος ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ἀναφέρεται ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ εἶναι τοὐλάχιστον τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου ἔργου. Ἐπὶ τοῦ ἡμίσεως τούτου τοῦ ὅλου, τὸ ἔργον ἑπομένως δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ παρὰ τῆς ἑταιρίας, ἀλλὰ δικαιωματικῶς παρὰ τοῦ δημοσίου θὰ δοθῇ εἰς ὑπεργολάβους θὰ πληρωθῇ ἡ ἀνάδοχος ἑταιρία ὅλα τὰ γενικὰ ἔξοδα, καὶ τὸ κέρδος της δι’ αὐτό. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἀφοῦ δικαιωματικῶς θὰ ἀναθέσητε εἰς ἄλλον τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ μέρους τοῦ ἔργου καὶ δὴ τόσου μεγάλου τμήματος, θὰ πληρωθῇ ἡ ἀνάδοχος ἑταιρία καὶ δι’ αὐτά, διὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ κέρδη; Θὰ ἠδύνασθε νὰ ὑπολογίσητε ὡς πρὸς τὰ γενικὰ ἔξοδα ἐὰν καὶ κατὰ πόσον θὰ γίνῃ χρῆσις τούτων καὶ διὰ τῆς ὑπεργολαβίας, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον θὰ πληρωθῇ ἡ ἑταιρία, κέρδη ὡς πρὸς τοῦτο. Ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης συμφωνίας εἶναι περίπου διπλασιασμὸς τῶν γενικῶν ἐξόδων καὶ τοῦ κέρδους.

§148Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω κατόπιν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό.

§149Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀναφέρομαι εἰς τὸ ὅλον σύστημα τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου καὶ ἐξετάζω τὴν σύμβασιν ὡς πρὸς τὸ δι’ αὐτῆς ἐν συνόλῳ καθιερούμενον σύστημα ἐκτελέσεως. Καὶ ὡς ἔχει, ἀναντιρρήτως, τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἀποτελοῦσι τὰ ἁπλᾶ ἔργα, θὰ ἐκτελεσθῇ δι’ ὑπεργολαβιῶν κατ’ ἀποκοπήν, διότι τοῦτο εἶναι καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ἐργολάβου, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ὠφέλειαν νὰ τὸ ἐκτελέσῃ δι’ ὑπεργολαβιῶν, ἔχων ὅλας τὰς ὠφελείας τῆς ἀμέσου ἐκτελέσεως καὶ ὀλιγωτέρων δαπανῶν. Καὶ τῶν ἐπιστατῶν ἀκόμη, τοὺς ὁποίους θὰ διορίσῃ τὸ Δημόσιον κατ’ ἀνάγκην, διὰ τὴν ἐπιστασίαν τοῦ τμήματος τούτου τοῦ ἔργου, ἐκτελουμένου ὑπὸ ὑπεργολαβιῶν καὶ αὐτῶν ἡ δαπάνη περιλαμβάνεται, κατὰ τὴν σύμβασιν, εἰς τὸ κόστος τοῦ ἔργου καὶ ἡ ὁποία ἂν ἀμέσως παρὰ τῆς ἑταιρίας ἐξετελεῖτο, θὰ ἠδύνατο νὰ τὴν ἀποφύγῃ. Δὲν νομίζω ὅτι δυνάμεθα τόσον ἀδιαφόρως νὰ ἔχωμεν, προκειμένου περὶ τόσης μεγάλης δαπάνης, διὰ τοιαύτας ἐπαυξήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι καὶ σημαντικαί. Πρέπει νὰ λάβητε, κ. ὑπουργέ, ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ χρησιμεύσῃ ἴσως ὡς βάσις καὶ ἀφετηρία διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὅλων τῶν ἄλλων ἔργων τῶν ὑδραυλικῶν. Δι’ αὐτὸ θὰ ἐνόμιζα ὅτι θὰ ἦτο ἐπιβαλλόμενον καὶ μετὰ μεγάλης προσοχῆς τεχνικῆς, ἀλλὰ καὶ μετὰ μεγαλυτέρας ἐπιμελείας οἰκονομικῆς, νὰ ἤρχετο ἡ σύμβασις αὐτὴ εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία καὶ ἂν καθυστέρῃ ὀλίγον χρόνον ἀκόμη, διὰ μείζονα μελέτην ἢ διὰ μείζονα διαπραγμάτευσιν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐπήρχετο οὐδεμία ζημία, διότι ὡς καὶ σεῖς εἴπατε κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δὲν θὰ γίνῃ ἔναρξις, τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου εἰμὴ μόνον διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ἐργαλείων. Θὰ ἠδύνατο ἐκεῖ νὰ χωρήσῃ μεγαλυτέρα σπουδὴ ἀφοῦ ἐτίθετο ἀσφαλὴς βάσις. Δι’ αὐτό, κ. ὑπουργέ, συνιστῶ ὀλιγοτέραν σπουδὴν καὶ μείζονα ἀσφάλειαν ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου τοῦ ἀληθῶς ἀναγκαίου. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω μάλιστα ὅτι τὴν ἀνάγκην αἰσθάνονται τοιαύτην, οἱ εἰδικώτερον δι’ αὐτὸ ἐνδιαφερόμενοι πληθυσμοί, ἂν δὲ πρὸς στιγμὴν ἀντιληφθῶσιν ὅτι τὸ ἔργον δύναται νὰ ματαιωθῇ, θὰ φθάσωσιν εἰς ἀπόγνωσιν. Ἀλλὰ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἔργον ἡμῶν ἐνταῦθα, εἶναι νὰ μὴ δείξωμεν σπουδὴν πρὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλὰ νὰ ἐπιχειρήσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτῶν καὶ τοῦ Κράτους τὰ συμφέροντα, θὰ ἀσφαλίσῃ καὶ ὡς πρὸς τὸ ἔργον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰ διάφορα τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς ἐπὶ τῇ βάσει τούτου θὰ ἐκτελεσθῶσιν, τὰ ὁποῖα εἶναι τόσα πολλὰ καὶ ἐπείγοντα. Εἴχομεν προχθὲς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διαμαρτυρίας διὰ τὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας καὶ τοῦ Κηφισσοῦ· θὰ ἔχωμεν αὔριον διὰ τὰ ἔργα τῆς Ἠπείρου καὶ θὰ ἐπακολουθήσουν κατόπιν καὶ διὰ διάφορα ἄλλα. Ἐὰν τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον ἐπιχειρῆτε ἐκτελεσθῇ ἀπροσέκτως καὶ ἀμελετήτως, ὥστε εἴτε νὰ ναυαγήσῃ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, εἴτε ἀπαιτηθῶσι δαπάναι ὑπερβολικαί, ὥστε ἡ διάθεσις τῶν ἀποκαλυπτομένων γαιῶν ἡ ὁποία θὰ ἐπακολουθήσῃ νὰ γίνῃ ὑπὸ ὅρους τοιούτους, ὥστε νὰ μὴ ἱκανοποιηθῶσι τὰ συμφέροντα καὶ τοῦ Δημοσίου καὶ πρὸ παντὸς τῶν εἰς οὓς ἀποβλέπομεν πληθυσμῶν, τότε τ’ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι λίαν δυσάρεστα. Ἐκτὸς τούτων θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἐπί τινων σημείων τῆς συμβάσεως κατὰ τὰ ὁποῖα, ὡς πρὸς τὰς μετὰ τῶν ξένων συμβάσεις μας, γινόμεθα ὑποχωρητικοί, κατὰ τρόπον, ὥστε καὶ πέραν τοῦ συμφέροντος νὰ παρίσταται θιγομένη καὶ ἡ ἀξιοπρέπειά μας αὐτή. Παρατηρήσατε π. χ. τὰ ἄρθρα 9, 2, 26, τῆς συμβάσεως. (ἀναγινώσκει...). Ὁ ἐργολάβος διὰ τὴν κακοτεχνίαν αὐτοῦ εὐθύνεται μόνον ἕνεκα δόλου ἢ βαρείας ραθυμείας, ἡμεῖς δὲ οἱ νομικοὶ ἅμα λέγομεν βαρείαν ραθυμίαν ἐννοοῦμεν τὸν δόλον. Κατὰ τὸ ἄρθρον 26 εἰς τὸ δημόσιον, εἰς τὴν ἐκεῖ περίπτωσιν ἥσσονος μάλιστα ὑπολογισίμου εὐθύνης, καταλογίζεται πᾶσα ἀμέλεια. Διατὶ αὐτὴ ἡ διφορὰ τοῦ μέτρου τῆς εὐθύνης ἑνὸς Κράτους ἀπέναντι ἑνὸς ἐργολάβου; Εἶναι ἀπαραίτητον νὰ καθορισθῇ ὅτι ὁ ἐργολάβος διὰ τὴν κακοτεχνίαν εὐθύνεται ὡς καὶ διὰ πᾶσαν ἀμέλειαν καὶ ὄχι μόνον διὰ βαρείαν τοιαύτην ἢ δόλον, ἀφοῦ μάλιστα ἀναλαμβάνει ἀπολογιστικῶς τὸ ἔργον καὶ οὐδὲν ἔχει συμφέρον νὰ φεισθῇ δαπανῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Εἶναι ἐλεύθερος ὁ ἐργολάβος νὰ δαπανήσῃ πᾶν ὅτι χρειάζεται, διὰ τὴν ἐπιστημονικὴν καὶ ἐπιμελῆ ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου καὶ πλήρης παρέχεται ἐλευθερία εἰς τὰς ἀπαιτουμένας δαπάνας. Ἐκ τῆς καταναλώσεως ὅμως ἐπὶ πλέον, ὅσον μεγαλυτέρα εἶναι τόσην ὠφέλειαν προσπορίζεται ὁ ἐργολάβος, διότι ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς δαπάνης ὑπολογίζει καὶ τὰ κέρδη του. Ποῦ μετὰ τοῦτο δύναται νὰ στηριχθῇ ἡ ἔξω τῶν ὁρίων τοῦ νόμου, θεωροῦντος αὐτὸν ὑπεύθυνον διὰ πᾶσαν ἀμέλειαν, παρεχομένη ἐπιείκεια, ὥστε νὰ εὐθύνεται μόνον διὰ βαρείαν ἀμέλειαν καὶ δόλον, δὲν δύναμαι νὰ κατανοήσω. Ἀφ’ ἑτέρου δ’ ὡς εἶπον, καθιεροῦται, ἡ εὐθύνη τοῦ Δημοσίου διὰ πᾶσαν ἀμέλειαν εἰς ἄλλην παρεμφερῆ καὶ δι’ ἣν ἧσσον καταλογιστέα θὰ ἦτο ἡ εὐθύνη, περίστασιν. Εἶναι πλέον ἢ ἀκατάληπτος καὶ ἡ καθοριζομένη ἐν τῇ περιπτώσει διαφορὰ τῆς εὐθύνης ἑνὸς Κράτους ἀπέναντι ἑνὸς ἐργολάβου, ἀλλὰ καὶ ἡ τοῦ ἐργολάβου, αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν εὐθύνη, μόνον διὰ δόλον ἢ βαρείαν ἀμέλειαν, ἐν περιπτώσει κακοτεχνίας, ὅταν μάλιστα οἱ ὅροι τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε ἐξ αὐτῶν νὰ δύναται νὰ προέλθῃ δικαιολογία. Κάμνω τὴν παρατήρησιν καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς Κρατικῆς παραστάσεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐπιμελοῦς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου.

§150Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ τοιοῦτον παρετήρησεν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ κοινοβουλευτικὴ καὶ ἐγένετο σφοδρὸς ἀγὼν, πρὸς ἐξοβέλισιν τῆς λέξεως «βαρείας». Ἐν τέλει θὰ σᾶς εἴπω τὶ ἐδέχθη ὁ ἀνάδοχος.

§151Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τὶ ἐγένετο, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου μόνον τὴν σύμβασιν. Ἂν μοῦ εἴχατε δώσει προηγουμένως τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας προτίθεσθε βραδύτερον νὰ παράσχητε, πιθανὸν νὰ μὴ ἐγίνετο τοιαύτη, ἡ ἐπὶ τούτου συζήτησις. Ἀλλὰ ἐκ τῶν ὅσων ἔχω ὑπ’ ὄψει μου κατὰ τὴν σύμβασιν αὐτήν, δικαιολογεῖται πλήρως, ὄχι μόνον ἡ γενομένη παρατήρησις, ἀλλὰ καὶ ἡ ἔκπληξίς μου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐπὶ πλέον νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ ἐγγύησις ἡ ὑπὸ τοῦ ἐργολάβου εἰς τὸ Δημόσιον παρεχομένη, εἶναι κἄτι τι τὸ εἰκονικόν. Διότι ἐνῷ λαμβάνει τὸ Δημόσιον 400.000 λίρας δι’ ἐγγύησιν, ἀφ’ ἑτέρου κατὰ τὴν σχετικὴν διάταξιν τῆς συμβάσεως εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προκαταβάλῃ εἰς τὸν ἐργολάβον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου καὶ δὴ προκαταβολὰς τοιαύτας ἀντιστοιχούσας σχεδὸν πρὸς τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως, ὥστε πραγματικῶς σχεδὸν οὐδὲν ἐκ ταύτης θὰ παραμένῃ εἰς χεῖρας του. Πρέπει νὰ σκεφθῆτε, κ. ὑπουργέ, ἂν κρίνητε ἀναγκαῖον, νὰ ὑπάρχῃ πραγματικὴ ἐγγύησις, ἢ ἂν ἔχητε ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρίαν οἵαν παριστᾷ ἡ ἔκθεσις· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι περιττὸν καὶ ἡ εἰκονικῶς ὡς εἶπον τιθεμένη. Ἀποφεύγω νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον καὶ τελειώνω μὲ μίαν ἄλλην παρατήρησίν μου, ἀφορῶσαν τὴν διαιτησίαν. Ἀναφέρεται εἰς τὴν ἔκθεσιν, ὅτι ἐκανονίσθη τὸ ζήτημα τῆς διαιτησίας, κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος, πλήρως ἐξασφαλίζει τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους. Ἔχω μεγαλυτέραν ἰδέαν περὶ τοῦ Κράτους καὶ ἑπομένως ἡ ἰδική μου ἀντίληψις, δὲν εἶναι ὅτι ἐξασφαλίζεται πλήρως ἡ ἀξιοπρέπεια αὐτοῦ. Τὸ Κράτος τὸ ἀντιλαμβάνομαι, ἀνώτερον παντὸς ἐργολάβου, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι οὗτος, καὶ τὰς ἀρχὰς αὐτοῦ μὲ πλῆρες τὸ κῦρος των ἀπέναντι τούτου. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, θὰ ἠδύνατο καὶ ἀπέναντι ἑνὸς ἐργολάβου νὰ ἀποτελῇ πᾶσαν ἐγγύησιν, διὰ τὴν εὐθυδικίαν του εἰς τὴν λύσιν οἱασδήποτε διαφορᾶς καὶ ὅταν πρόκειται περὶ τεχνικῶν ἔργων, νὰ προσδιορίζῃ τὸν ἐπιδιαιτητὴν διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ὡς πρὸς τοῦτον διαφωνίας. Ἀλλὰ ἀντὶ τούτου, ἐν διαφωνίᾳ μεταξὺ τῶν δύο διαιτητῶν, ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ἐπιδιαιτητοῦ κατὰ τὴν σύμβασιν γίνεται ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ πρέσβεως τῆς Ἀμερικῆς. Ἄν δ’ οὗτοι διαφωνήσωσι μεταξύ των, οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται. Δὲν θέλω νὰ προβῶ εἰς εἰδικὴν ἐπὶ τούτῳ συζήτησιν, ἀρκοῦμαι μόνον νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν θεωρῶ ἱκανοποιητικὸν διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ὅτι τοῦτο δὲν δύναται ὡς Κράτος, νὰ καθορίσῃ τὰ μέσα τῆς λύσεως διαφορᾶς τοῦ Δημοσίου πρὸς ἐργολάβον εἰς ὃν ἀνέθεσε, τὴν ἐκτέλεσιν ἔργου, διότι συμπίπτει νὰ εἶναι οὗτος Ἀμερικανὸς πολίτης καὶ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι, εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς σημειωθείσης διαφωνίας, θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κύριον πρέσβυν τῆς Ἀμερικῆς νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§153Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἤκουσα μετὰ μεγάλης προσοχῆς τὰ ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπε. Γνωρίζω πόσον ἐνδιαφέρεται διὰ πᾶν ζωτικὸν ζήτημα τοῦ τόπου καὶ πόσον ἀγαπᾷ αὐτόν. Ὁ λόγος οὗτος μὲ ἔκαμε νὰ προσέξω ἰδιαιτέρως καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι νομίζω ὅτι αἱ περισσότεραι παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐξήνεγκε, εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογοῦνται ἀπολύτως. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾶ εἰς τὸ λεχθὲν περὶ τῆς μὴ ὑπάρξεως ἐπαρκῶς, πεπειραμένης τεχνικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐμπεριστατωμένης μελέτης τοῦ ἔργου, τοῦτο εἶναι ἀληθὲς καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τοῦτο, διότι ὑπῆρχε μὲν ἡ προμελέτη Jakson, μελέτη ἐπιστημονικὴ ἐμπεριστατωμένη καὶ σοβαρά, ἡ ὁποία βεβαίως ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὅπως εἶπον ἤδη προηγουμένως, κατὰ ὁμιλιῶν περὶ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔργου. Ἀλλ’ ἐὰν εἴχαμεν ἀκριβεῖς καὶ τελείας μελέτας, τότε ἀκριβῶς καὶ μόνον τότε, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκάμνωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέστησεν ὁ κύριος προλαλήσας, δηλαδὴ θὰ ἔπρεπε νὰ σκεπτώμεθα ἐὰν θὰ ἔπρεπε πράγματι νὰ ἐκδώσωμεν τὸ ἔργον μὲ τὸ σύστημα τῆς συνεταιρικῆς ἀντεπιστασίας καὶ οὐχὶ μὲ τὸ ἀπολογιστικόν, διότι τότε θὰ εἴχαμεν τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ βασισθῶμεν, ἐνῷ τώρα στερούμενοι μελετῶν ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀφίσωμεν τὰ ἔργα ἐπὶ ἔτη ἀνεκτέλεστα, ἢ νὰ τὰ ἐκτελέσωμεν μὲ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα ὅπως, ὁ κύριος εἰσηγητὴς τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀνέφερε. Οὗτος μάλιστα μὲ ἐκάκισε, διότι ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ σχεδίου νόμου δὲν ἐκφράζομαι λίαν κατηγορηματικῶς ὑπὲρ τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ βεβαιώσῃ ἐὰν τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτως ἢ οὔ. Ὁ κύριος εἰσηγητὴς ἀπεδέχθη δηλαδὴ ὅτι ἔργα τόσον δυσχερῆ ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ των, τόσον ποικίλλα ἐν τῇ ἐκτελέσει, σπανίως παρουσιάζονται εἰς τοὺς Ἑλληνικοὺς μηχανικούς, ὥστε μόνον διὰ τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος δύνανται νὰ ἐκτελεσθοῦν. Συνηγορεῖ μάλιστα ὑπὲρ τοῦ συστήματος τούτου ἡ πεποίθησις ἐπὶ τὸν ἀνάδοχον, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἐμπιστευθῶμεν τὰ ἔργα. Ταύτην δὲ βασίζομεν καὶ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐργασίας τούτου, ἐν Μαραθῶνι ὅπου τὰ ἔργα ταῦτα ἐπαινοῦνται ὑπὸ πάντων, ἀλλὰ δὲν εἶναι πάντες εὐχαριστημένοι, μὲ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ σύμβασις. Νομίζω μάλιστα ὅτι καθῆκον μας εἶναι νὰ ἐπισκεφθῶμεν τὰ ἔργα τοῦ Μαραθῶνος, ἵνα καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως κρίνωμεν περὶ τῆς καλῆς, εὐσυνειδήτως καὶ τεχνικῆς ἐκτελέσεως τούτων. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον λέγω ταῦτα, καθόσον διὰ τοῦ ἰδίου ἀπολογιστικοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ἐκεῖ, ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ διὰ τούτου σημαντικὴ οἰκονομία. Τουναντίον ἦτο ἴσως αἰτία μεγάλης ζημίας ἐὰν ἐξελέγομεν διὰ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος, τὸ σύστημα τῆς συνεταιρικῆς ἀντεπιστασίας. Ὁμολογῶ ὅτι ὑπῆρχον καὶ ἄλλοι ὑποψήφιοι ἀνάδοχοι. Ἀλλ’ οἱ ἀνάδοχοι αὐτοὶ δὲν προετιμήθησαν. Ὁ μὲν διότι δὲν ἐδέχθη τὰς ἐκπτώσεις, ἃς ἐδέχθη ὁ μειοδοτήσας ἀνάδοχος, ἀλλ’ ἔμεινεν εἰς τὰς τιμὰς αὐτοῦ ἐπὶ ἐπιπέδου κατὰ τρεῖς μονάδας ἀνωτέρου τοῦ προτιμηθέντος καὶ δὲν ἠθέλησε κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ μειώσῃ τὴν προσφοράν του, ὁ δέ, διότι ἐδέχετο μὲν τὸ σύστημα τῆς συνεταιρικῆς ἀντεπιστασίας ἢ καὶ τὸ ἀπολογιστικόν, δὲν εἶχεν ὅμως προτιμηθῆ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος.

§154Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὰς προτάσεις, δὲν ἔκαμα λόγον διὰ κανέναν.

§155Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον προυτιμήσαμεν κατῆλθε εἰς τὸ κατώτερον ἐπίπεδον τιμῶν, σημαντικώτατον ὅμως εἶναι τὸ ἔργον τοῦ ἐπόπτου, διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἔργων. Οὗτος θὰ ἐλέγχῃ τὰ ἔργα. Ὁμολογῶ δ’ ὅτι χωρὶς καλὸν ἐπόπτην, δὲν θὰ γίνῃ τίποτε, ὅπως στρατὸς χωρὶς καλὸν στρατηγὸν δὲν δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ. Ἀλλὰ ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος νὰ θελήσῃ ν’ ἀπατήσῃ τὸ Κράτος ὁ ἀνάδοχος, διὰ τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος, δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο καὶ διὰ τοῦ συστήματος τῆς δι’ ἀντεπιστασίας ἐργοληψίας. Καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις ὁ ἐπόπτης δέον νὰ εἶναι πολὺ προσεκτικός. Ἐπὶ τοῦ συστήματος μάλιστα τῆς συνεταιρικῆς ἀντεπιστασίας, ὁ ἐπόπτης δέον νὰ ᾖ πολὺ προσεκτικώτερος ἢ ἐπὶ τοῦ ἀπολογιστικοῦ, καθ’ ὃ ὁ ἀνάδοχος δὲν ἔχει συμφέρον ν’ ἀπατήσῃ τὸν ἐργοδότην.

§156Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ἐννοήσατε ἀκριβῶς τὰς παρατηρήσεις μου. Δὲν εἶπα ἐγὼ ἂν ἔχῃ ἢ δὲν ἔχει συμφέρον νὰ μᾶς γελάσῃ. Εἶπα ὅτι κατὰ τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα ἔχει πλήρη ἐλευθερίαν ὁ ἐργολάβος νὰ δαπανήσῃ ὅτι νομίζει καλλίτερον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, διότι ἡ ἐποπτεία δὲν δύναται νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὸ σύστημα τῆς ἐργοληπτικῆς ὀργανώσεως καὶ τοῦτο τὸ ὁμολογεῖτε. Καὶ τοῦτο διότι περιορίζεται μόνον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς τμήματος καὶ εἰς τὰ ἄλλα τμήματα θὰ μείνῃ ἀνεξέλεγκτος ὁ ἀνάδοχος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δαπάνην καὶ ἂν ὑπεισέλθῃ καὶ θελήσῃ νὰ τὴν μεταβάλῃ, θὰ τοῦ εἴπῃ ὅτι ἔχει αὐτὸς τὴν εὐθύνην.

§157Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος, ὁ ἀνάδοχος δὲν θὰ εὑρεθῇ ποτὲ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ θελήσῃ νὰ μεταβάλῃ τι. Διὰ τοῦ ἄρθρου 30 καθορίζονται τὰ καθήκοντα τοῦ ἐπόπτου ἐκ τῶν προτέρων καὶ δίδεται αὐτῷ ἡ δύναμις νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς πᾶσαν λεπτομέρειαν (ἀναγινώσκει). Ἀνὰ πᾶσαν, ὥστε παρέκβασιν ἀπὸ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, δύναται ὁ ἐπόπτης νὰ ἐλέγξῃ τὸν ἀνάδοχον καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἔκπτωσιν αὐτοῦ. Τοῦτο ὅμως στηρίζεται καὶ πάλιν ἐκ τῆς ποιότητος τοῦ ἐπόπτου, ἐπὶ τῆς δράσεως τοῦ ὁποίου βασίζεται ἡ ἐπιτυχία ὁλοκλήρου τῆς συμβάσεως. Ὥστε εἰς πᾶν ζήτημα πρέπει νὰ εὕρωμεν τὸν κατάλληλον ἄνθρωπον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑπεργολαβίας, γνωρίζω ὑμῖν ὅτι ὁ ἀνάδοχος δὲν ἤθελε ταύτας καθ’ ὅλου, ἡμεῖς δὲ ἠναγκάσαμεν αὐτὸν νὰ δεχθῇ τὰς ὑπεργολαβίας. Δέον δὲ νὰ παρατηρήσω ὅτι μὲ μίαν, 3 καὶ 4 ὑπεργολαβίας καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῶν ἔργων, κατ’ οὐδὲν θὰ μειωθῶσι τὰ γενικὰ ἔξοδα τοῦ ἀναδόχου, ἀφοῦ θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διατηρῇ τὰ γραφεῖα του στὴν Θεσσαλονίκην καὶ εἰς τὸν τόπον τῶν ἔργων, τοὺς μηχανικούς του καὶ τοὺς ὑπαλλήλους του. Κατὰ τίνα τρόπον λοιπὸν θὰ μειώσῃ τὰ γενικά του ἔξοδα ὁ ἀνάδοχος καὶ θὰ μειώσωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς δαπάνας μας; Διότι θὰ τὸν ἀναγκάσωμεν νὰ παραλάβῃ ἕνα ὑπεργολάβον εἰς μίαν ἐργοληπτικὴν ἑταιρίαν, διότι ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ δώσωμεν ἐργασίαν οὐχὶ μόνον εἰς ἐργάτας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐγχωρίους ἑταιρίας; Συνεπῶς δὲν θὰ ἐγκρίνωμεν ὑπεργολαβίας ἐὰν δὲν μᾶς ἐξασφαλισθῇ πραγματικὴ μείωσις τοῦ κόστους τοῦ ἔργου. Θὰ ὑποβιβασθῇ συνεπῶς δι’ αὐτῶν ἡ ἀξία τῶν ἔργων καὶ συνεπῶς καὶ ἡ ἀμοιβὴ τοῦ ἀναδόχου. Ἐλέχθη καὶ ἄλλη τις ἀλήθεια, διὰ τὴν ἀμοιβὴν τῶν ἐπιστατῶν τῶν ὑπεργολαβιῶν. Οἱ ἐπιστάται ἀνήκουν ὡς ἀφορᾷ διὰ τὴν ἀμοιβήν των, εἰς τὴν ἀξίαν τοῦ ἔργου καὶ συνεπῶς καὶ ἡ ἀμοιβὴ τῶν ἐπιστατῶν τῶν ὑπεργολαβιῶν, δέον ν’ ἀνήκῃ εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων. Ἐκτὸς τούτου ἐλήφθη φροντὶς ἵνα ὁ ἐργοδότης κανονίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπιστατῶν καὶ τὸν μισθὸν αὐτῶν, οὕτως ὥστε τὸ σύνολον τῆς δαπάνης νὰ εἶναι πάντως κάτω τοῦ προϋπολογισθέντος καὶ κάτω ἐκείνου τὸ ὁποῖον θὰ ἀπελάμβανε ὁ πρῶτος ἀνάδοχος, ἵνα ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον ἰδίᾳ ἐργασίᾳ καὶ φροντίδι.

§158Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι συνέπειαι τοῦ συστήματος.

§159Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀλλὰ καλλιτερεύομεν τοὺς ὅρους τοιουτοτρόπως.

§160Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν τὸ ἔργον τὸ ἐξετέλη ὁ ἀνάδοχος, θὰ τὸ ἐξετέλη μὲ τὴν κατωτέραν δαπάνην, ἐνῷ ὁ ἐργολάβος οὐχὶ μόνον πρέπει νὰ καλύψῃ τὰς δαπάνας του, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπολογίσῃ καὶ τὸ κέρδος του. Ἐὰν λοιπὸν τὸ ἐξετέλει ὁ ἀνάδοχος, ἔπρεπε νὰ τὸ ἐκτελέσῃ μὲ ὀλιγώτερον ἀκόμη κόστος, διότι δὲν ἔχει νὰ ὑπολογίσῃ κέρδος, ὅπερ πρέπει νὰ ὑπολογίσῃ ὁ ὑπεργολάβος.

§161Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Καὶ τὸ κέρδος του καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδά του, συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸ τίμημα εἰς ὃ θὰ ἐκχωρηθῇ αὐτῷ ἡ ὑπεργολαβία. Ἡμεῖς δὲ θὰ προσπαθήσωμεν ὥστε τὸ τίμημα τῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν θὰ ἀναλάβωσιν οἱ ὑπεργολάβοι, νὰ εἶναι κατώτερον τοῦ κόστους τῶν ἔργων, κατασκευασθησομένου ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου.

§162Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ πληρώσῃ δύο φορὰς τὸ Δημόσιον.

§163Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι, μίαν.

§164Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τῆς ἀναθέσεως εἰς τὸν ὑπεργολάβον, δίδονται τὰ κέρδη καὶ πρέπει συνεπῶς νὰ δώσητε μόνον εἰς τὸν ἕναν.

§165Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῶσιν ὑπεργολαβίαι, εἰμὴ μόνον, ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς μειοδοσίας προκύπτει συμφέρον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου.

§166Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκ πρώτης ὄψεως ἡ παρατήρησις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος κάμνει ἐντύπωσιν, διότι ἀφίνει νὰ ἐξάγεται ὅτι πρόκειται νὰ δώσωμεν δύο κέρδη. Ἀλλὰ σαφῶς ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τότε μόνον θὰ δώσωμεν ὑπεργολαβίας ὅταν αὗται μᾶς ἐξασφαλίζουν κέρδη ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, θὰ εἶναι δηλαδὴ συμφέρουσαι. Ἀλλὰ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος λέγει νὰ χωρίσωμεν τὰ ἔργα, τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι δυνατόν, διότι ἡμεῖς θέλομεν ἕνα ὑπεύθυνον διὰ τὸ ὅλον ἔργον, ὁ δὲ χωρισμὸς δὲν ἐξασφαλίζει τὴν ἀρτιότητα καὶ τελειότητα τοῦ ἔργου.

§167Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δικαιοῦται τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον νὰ πάρῃ ὅλας τὰς ὑπεργολαβίας.

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ τὰς πάρωμεν ἂν δὲν μᾶς συμφέρῃ.

§169Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς συμφέρῃ νὰ τὰς πάρετε καὶ θὰ κάμετε διπλῆν πληρωμήν.

§170Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, μένει ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι θὰ δώσωμεν εἰς τὸν ἐργολάβον πρῶτον τὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ δεύτερον τὸ ἐργολαβικὸν κέρδος καὶ ὅτι ὕστερα θὰ δώσωμεν μίαν ὑπεργολαβίαν διὰ τὴν ὁποίαν θὰ πληρώσωμεν δεύτερον κέρδος. Νομίζω ὅτι, ὡς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφός μου, τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτω, ὅτι τότε μόνον θὰ δεχθῶμεν νὰ δώσωμεν ὑπεργολαβίαν, ὅταν ἡ ὑπεργολαβία θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μᾶς συμφέρῃ, νὰ μὴ δώσωμεν δύο φορὲς τὸ κέρδος τοῦ ἐργολάβου καὶ τὸ κέρδος τῆς ὑπεργολαβίας. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως κάμνει μίαν παρατήρησιν. Διατί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν ἐλπίζετε ὅτι θὰ ἔχετε διὰ τὰ συνήθη ἔργα τὰ μὴ πολὺ τεχνικὰ κατωτέραν τιμήν, ἡ ὁποία νὰ σᾶς κάμῃ νὰ μὴ πληρώσετε δύο φορὰς τὸ ἔργον, διατὶ δὲν χωρίζετε τὰ ἔργα τὰ ἁπλούστερα νὰ τὰ δώσετε εἰς ἐργολάβους ἐντοπίους καὶ τὰ πολυπλοκώτερα εἰς τοὺς ξένους; Ἀλλὰ εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ὁ χωρισμός. Ἡμεῖς θέλομεν ἕνα ἐργολάβον εἰς τὸν ὁποῖον νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην καὶ ὁ ὁποῖος νὰ παρέχῃ τὰς ἐγγυήσεις ὅτι τὸ ἔργον θὰ γίνῃ καλόν, αὐτὸς δέ, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ εὑρίσκῃ τοὺς ὑπεργολάβους.

§171Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως.

§172Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ βεβαίωσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ πρέπει νὰ καθησυχάσῃ τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς ὑπεργολαβίαν παρὰ μόνον ὅταν θὰ μᾶς συμφέρῃ.

§173Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὰς περὶ διαιτησίας διατάξεις, ὁ συνάδελφος κ. Σακαλῆς εἶχεν εἰπῆ ὅτι ἔφερε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὁ κ. εἰσηγητής, ὅτι αὗται ἀπετέλουν κακοτεχνίαν καὶ ὅτι ἡ πρώτη κακοτεχνία τῶν ἔργων, ἀρχίζει ἀπὸ τοῦ ἄρθρου τούτου. Νομίζω ὅτι τὴν γνώμην ταύτην ἔχει καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Τὸ ἀληθὲς οὐχ’ ἧττον εἶναι, ὅτι ἦτο ἡ καλλιτέρα λύσις, ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ. Αἱ μέχρι τοῦδε συμβάσεις, καὶ ὅσαι ἔχουσιν ὑπογραφῆ ἐπὶ δικτατορίας, ἀλλὰ καὶ ὅσαι ἐγένοντο ἀποδεκταὶ καὶ ὑπὸ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, παρέπεμπον τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον εἴτε εἰς τὴν Χάγην, εἴτε εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, διὰ τὰ ἐλάχιστα ζητήματα οἰκονομικῆς φύσεως. Διὰ τῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως ταύτης, παραμένει ἡ διαιτησία εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ μόνον ὅταν διαφωνήσουν οἱ διαιτηταί, ἐκλέγουν ὅ τε πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὁ πρεσβευτὴς τῆς Ἀμερικῆς, τὸν ἐπιδιαιτητήν, ἀφοῦ δὲ καὶ οἱ δύο οὗτοι μένουσιν ἐν Ἑλλάδι, τὸ πιθανώτερον εἶναι νὰ ὁρίσουν οἱ δύο οὗτοι ἐμπειρογνώμονα οὐδετέρου τινὸς Κράτους, μένοντος πιθανῶς εἰς Ἑλλάδα. Τοιουτοτρόπως γίνεται ἤδη τὸ πρῶτον βῆμα, καθ’ ὃ προκειμένου περὶ συμβάσεων θὰ προβλέπεται τοῦ λοιποῦ διαιτησία ἐν Ἑλλάδι. Ἡ ἀσάφεια περὶ τοῦ ποῖος διορίζει τὸν ἐπιδιαιτητὴν ἐν διαφωνία τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου πρὸς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Ἀμερικῆς, τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθη ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὑφίσταται πράγματι. Δὲν εἶναι ὅμως πρὸς βλάβην τῆς Ἑλλάδος, διότι συνεπείᾳ τῆς ἀσαφείας αὐτῆς καὶ ἀφοῦ δὲν προβλέπεται προσφυγή τις εἰς ἄλλην διαιτησίαν, ὑποχρεωτικῶς θὰ ἐπέλθῃ ἐν τέλει συμφωνία τῶν δύο μερῶν.

§174Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἴπω δύο λέξεις ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἡ ἐπιτευχθεῖσα λύσις δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ πλήρως, ἰσχυρίζομαι μόνον τοῦτο, ὅτι βεβαίως δὲν ἐγένετο ὅ,τι ἐγένετο μέχρι σήμερον μὲ τὰς ἄλλας συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι παρέπεμπον εἰς ξένην διαιτησίαν πᾶσαν διαφωνίαν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ἀπὸ τῆς μιᾶς μέχρι τῆς ἄλλης ἡμέρας, νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ ὅπου θὰ ἱκανοποιεῖτο πλήρως ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν εὐθυξία. Ἐπετύχομεν ὅμως ὡς πρῶτον βῆμα τοῦτο, ἐὰν δὲ τὰ πράγματα ἀκολουθήσουν καὶ εἰς τὸ μέλλον τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν, εἶμαι βέβαιος ὅτι ταχύτατα θὰ λείψουν ὅλαι αὐταὶ αἱ διακρίσεις καὶ θὰ ἀφεθῇ εἰς πᾶσαν περίστασιν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὡς ὁ μόνος δυνάμενος νὰ διορίζῃ τὸν διαιτητὴν ἐν περιπτώσει διαφωνιῶν. Δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἐπιτύχωμεν τίποτε περισσότερον, ἀλλὰ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ρητῶς ἐδηλώθη ἀπὸ τὴν ἀνάδοχον ἑταιρίαν, ὅτι δὲν θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν, ἐὰν ἐπεβάλομεν εἰς αὐτήν, ὥστε μόνος ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ διορίζῃ τὸν ἐπιδιαιτητήν, ἐν περιπτώσει διαφωνίας.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον, (ἀναγινώσκει).

§176Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε μετὰ τὰς λέξεις «ἀποπεράτωσις τῶν ἔργων» νὰ τεθῇ «τῶν διαφόρων ἔργων».

§177ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2ου ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. Φλωριᾶ, Ἀνθρακοπούλου, Μέλφου καὶ λοιπῶν.

§179Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὸ ἐδάφιον 17 μετὰ τὰς λέξεις «ἐν τῇ αὐτῇ...» νὰ τεθῇ «κατὰ προτίμησιν».

§180Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω, ἐὰν δὲν ἐπαρκέσῃ τὸ ποσὸν τῶν 17.000.000 δολλαρίων, τότε τὶ θὰ γίνῃ;

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μᾶς ἀπασχολεῖ τὸ ζήτημα αὐτό, αὐτὴν τὴν ὥραν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, εἶναι ἐὰν περισσεύσῃ τὶ θὰ γίνῃ.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. κ. Φλωριᾶ κ.λ.π. ἐπὶ τῆς 17ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2 τῆς συμβάσεως, ἔχουσα οὕτω: (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν).

§183Λ. ΝΑΚΟΣ. Νὰ τυπωθῇ ἡ τροπολογία καὶ νὰ διανεμηθῇ. Ζητοῦμεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι Ἕλληνες νὰ δαπανηθοῦν μερικὰ ποσὰ δι’ ἄλλα ἔργα ὑδραυλικά, τὰ ὁποῖα βασανίζουν τοὺς πληθυσμοὺς ἀπὸ τοῦ 1840. Ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς τροπολογίας ἀποκλείονται τὰ ἄλλα ἔργα, δὲν ἐννοοῦμεν νὰ τὴν δεχθῶμεν.

§184Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι διὰ τοὺς πολεμοπαθεῖς.

§185Λ. ΝΑΚΟΣ. Πολεμοπαθεῖς εἶναι καὶ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες, ἀπὸ τοῦ 1840 πληθυσμοί, πνίγονται καὶ καταστρέφονται.

§186Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν οἱ κ. κ. συνάδελφοι ὑποβάλλουσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶχε ὑποβληθῇ καὶ προφορικῶς ἐνώπιον τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ μετὰ συζήτησιν, τὴν ἀπέρριψε παμψηφεί. Μόνον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι οἱ προερχόμενοι ἐκ τῆς περιοχῆς ἐκείνης, εὑρέθησαν ὑποστηρίζοντες τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὅτι ποσὸν ἀρκετὰ σεβαστὸν δαπανᾶται διὰ τὴν περιοχὴν ἐκείνην. Καὶ ἑπομένως καὶ ἐὰν ἕνα ἐλάχιστον ποσὸν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπολειφθῇ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν παρομοίων ἔργων εἰς ἄλλας περιοχὰς τῆς Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται τὰς αὐτὰς σοβαρὰς καταστροφάς. Καὶ συνεπῶς προτείνει ἡ ἐπιτροπή, ὅπως μὴ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία τῶν κ. συναδέλφων.

§187Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ θυσία τὴν ὁποίαν ἡ λοιπὴ Ἑλλὰς κάμνει αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν, εἶναι κολοσσιαία. Διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὸ δάνειον αὐτὸ, θὰ εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε ἀρκετὰ ἔτη νὰ μὴ γίνῃ οὐδὲν ἄλλο ἔργον. Εἶναι λοιπὸν ἡ ἀξίωσις τῶν κ. συναδέλφων, πολὺ ὑπερβολική, ὥστε ἐὰν περισσεύσῃ τίποτε νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἰδίαν περιοχήν. Καὶ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς κατεψήφισα τὴν τροπολογίαν καὶ σήμερον παρακαλῶ τοὺς κ. συναδέλφους νὰ μὴ κάνουν ἀποδεκτὴν τὴν τροπολογίαν, ἀλλὰ νὰ διατεθῇ τὸ ὑπολειφθησόμενον ποσὸν δι’ οἱονδήποτε μέρος τῆς Ἑλλάδος καὶ δι’ ὑδραυλικὰ ἔργα. Φρονῶ ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα, διότι εἶναι καταφανὲς καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ν’ ἀπορρίψῃ τὴν τροπολογίαν τῶν κ. συναδέλφων καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουρτίδης.

§189Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Παρακαλῶ, κύριοι, τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἰδιαιτέρως, ὅπως τὸ ποσὸν τοῦτο διατεθῇ δι’ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς κοιλάδος τοῦ Ἔβρου. Ὁ νομὸς τοῦ Ἔβρου ἐκτείνεται κατὰ μῆκος τοῦ ποταμοῦ Ἔβρου 140–150 χιλιόμετρα. Ἀποτελεῖ δὲ ἡ κοιλὰς τοῦ Ἔβρου τὴν γονιμωτέραν χώραν, ὄχι μόνον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ ὅλης τῆς Βαλκανικῆς.

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζετε ὅτι μὲ τὸ ½ ἑκατομμύριον δολλαρίων μποροῦμεν νὰ κανονίσωμεν τὴν κοίτην τοῦ Ἔβρου; Ὁ Ἔβρος θὰ κοστίσῃ ὅσον καὶ ὁ Στρυμὼν καὶ περισσότερον.

§191Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Εἰς ἓν τμῆμα μπορεῖ νὰ γίνῃ. Καὶ θὰ ἔχωμεν 600 χιλιάδας στρέμματα γονιμωτάτης γῆς. Δὲν ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ γίνουν ὁλόκληρα τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα.

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας εἶναι ἐπείγοντα. Τοῦ Ἔβρου ἐπείγοντα. Τῆς Ἠπείρου ἐπείγοντα. Δὲν μποροῦμε νὰ τὰ κάμωμεν μονομιᾶς. Ἄς ἀρχίσωμεν τώρα, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ Κράτους θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ταχέως νὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀναλάβωμεν καὶ ἄλλα ἔργα μεγάλα.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§194Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγεται, κύριοι συνάδελφοι, κατόπιν τῆς γενομένης παρατηρήσεως παρ’ ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος, γίνονται εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ἐξαιρετικῶς εὐνοουμένην ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ ὅτι γίνονται τὰ ἔργα αὐτὰ ὑπὸ τύπον ἑνὸς ρουσφετιοῦ μπορεῖ νὰ πῇ κανείς, εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην. Ὅτι τὸ Κράτος ἔρχεται καὶ εὐνοεῖ μίαν περιοχὴν ἐξαιρετικῶς καὶ ὅτι ἐγκαταλιμπάνει ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα καὶ ἄλλας περιοχὰς εἰς τὴν τύχην των. Καὶ ὅτι ἀκόμη τοῦτο κατὰ κόρον πιστεύεται καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Καὶ ἠκούσαμεν τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ κ. εἰσηγητὴν ὅτι ἀπερρίφθη ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ἰδική μας πρότασις, διότι θεωροῦνται ὑπεραρκετὰ ὅσα διατίθενται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν καὶ γοργὰ προβαίνει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων Στρυμόνος, δὲν προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν διὰ μόνον τὸν λόγον συμπαθείας πρὸς τὸν πληθυσμόν, ἀλλὰ προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν διὰ νὰ προλάβῃ τὰς κοινωνικὰς ἀναστατώσεις. Καὶ τοῦτο διότι ἡ αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὴν Μακεδονίαν εἶναι τεραστία. Καὶ ἐὰν ἐντὸς πενταετίας δὲν ἐκτελεσθοῦν ἔργα ἢ δὲν γίνῃ βελτιωμένη ἐπιστημονικὴ καλλιέργεια εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, θὰ εὑρεθῆτε ἐνώπιον μιᾶς καταστάσεως τραγικῆς.

§195Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἐὰν πρόκειται δι’ αὐτῶν τῶν μέσων, κάμνωμεν καὶ ἡμεῖς ἀλλοῦ τραγικὰς καταστάσεις.

§196Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος γίνονται προληπτικῶς διὰ νὰ προλάβῃ πρωτίστως ἡ Κυβέρνησις κοινωνικὰς ἀναστατώσεις. Τὰ ἔργα γίνονται κατὰ δεύτερον λόγον, ὅπως ἀποκατασταθῇ εἷς κόσμος παραγωγικὸς καὶ κατὰ τρίτον λόγον, ὅπως πολλαπλασιασθῇ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία δι’ ἀγροτικῶν χειρῶν. Ἑπομένως τίποτα τὸ ἐξαιρετικὸν δὲν γίνεται διὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον, ἀλλὰ κάτι τί ἐκ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους. Ἐὰν ἡμεῖς προτείνωμεν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ ζητοῦμεν νὰ στεγασθῇ ὁ κόσμος ἐκεῖνος διὰ μιᾶς προσθέτου δαπάνης, ἢ ἐκ τῶν ὑπὲρ τῶν ἄλλων σκοπῶν διατιθεμένων ποσῶν, ζητοῦμεν τοῦτο διὰ νὰ στεγασθῇ εἷς κόσμος ὁ ὁποῖος ἀπώλεσε τὴν στέγην του ἄλλοτε μὲν ἐκ τῶν πλημμυρῶν, ἄλλοτε δὲ ἀπὸ τὰς καταστροφὰς τῶν διαφόρων πολέμων. Ἐὰν ἡμεῖς ὑποβάλωμεν μίαν τροπολογίαν καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν ὅπως δεχθῇ ταύτην, τὸ ζητοῦμεν διὰ νὰ στεγασθῇ ἓν μέρος τοῦ κόσμου, χωρὶς νὰ προερχώμεθα ἡμεῖς ἐκ τοῦ κόσμου ἐκείνου. Τοῦτο σημαίνει ὅτι αἱ ἀνάγκαι τοῦ κόσμου εἶναι ὄντως ἐπιτακτικαί. Ὁ κόσμος τῶν Σερρῶν, τοῦ Σιδηροκάστρου, τοῦ Παγγαίου, τῆς Νιγρίτης, ἀπώλεσε τὴν στέγην του ἐκ τῶν διαφόρων πολέμων καὶ πλημμυρῶν. Ἑπομένως εἶναι συναφὲς τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως τῶν πληθυσμῶν τούτων καὶ δὲν εἶναι κεχωρισμένον. Ἀπώλεσαν τὴν στέγην των κατὰ τὴν περίοδον καθ’ ἣν παρεδόθη ἡ ἀνατολικὴ Μακεδονία εἰς τοὺς Γερμανοβουλγάρους. Εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους, εἶναι ἀνώτερον τῶν ἀντιλήψεων τῶν κυρίων συναδέλφων, αἱ ὁποῖαι φέρονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ζητοῦμεν τὴν στέγασιν, διότι τότε νομίζομεν ὅτι θὰ εἶναι πλῆρες τὸ ἔργον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βλέπωμεν τούς ἀγρότας ὑπὸ λαμαρίνας καὶ ἀχυροκαλύβας, διότι ὅταν ἔχουν τὴν στέγην θὰ δύνανται νὰ καλλιεργήσουν τὴν γῆν μὲ ὄρεξιν καὶ δύναμιν, τότε αἱ ἀγροτικαὶ χεῖρες θὰ εἶναι ὑγιεῖς, ὅταν οἱ ἀγρόται ἔχουν στέγην ὁπωσδήποτε ἀνθρωπίνην. Ἐὰν στεγασθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν μίαν παραγωγὴν πολλαπλασίαν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς νομίζομεν καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ γενικεύσῃ τὸ ζήτημα καὶ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μας, ἡ ὁποία οὐδαμοῦ ἀλλοῦ ἀποβλέπει, εἰμὴ εἰς τὸ νὰ πολλαπλασιάσῃ τὴν ἐθνικὴν παραγωγὴν δι’ ὑγιῶν χειρῶν ἀγροτικῶν καὶ οὐχὶ διὰ ἀσθενικῶν ὅπως εἶναι σήμερον.

§197Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, ὄχι ὅμως νὰ κόψωμεν καὶ τὰς χεῖρας τῶν ἄλλων.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τζερμιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§199Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν δύναμαι, κύριοι συνάδελφοι, παρὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐναντίον τῆς ἀντιλήψεως ἡ ὁποία ἐξηνέχθη ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Χαβίνη, ὅτι ἡ προτίμησις τῶν ἔργων γίνεται ἐξαιρετικῶς ἐπὶ τῇ βάσει θυσιῶν αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἐξ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Λησμονεῖ ὁ κύριος συνάδελφος ὅτι κατὰ δημοσιευθεῖσαν πρὸ καιροῦ στατιστικὴν τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἡ πρωτεύουσα τοῦ Κράτους εὑρέθη καθυστεροῦσα τὸ ἥμισυ τῶν βεβαιωθέντων καὶ μὴ εἰσπραχθέντων ποσῶν, ἐνῷ ἡ Μακεδονία παρουσιάζει πλεόνασμα 35.000.000 δραχμῶν καὶ οὕτω πληρώνονται τὰ ἐλλείμματα τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, διότι ἀποτελεῖ τὸ μεγαλύτερον κέντρον τῆς Ἑλλάδος καὶ ἔχουν ἐγκατασταθῆ εἰς αὐτὴν κάτοικοι ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ πολὺ περισσότεροι ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν ἐπαρχίαν τοῦ κυρίου Πληρεξουσίου. Ἂν σήμερον ζητῆται ἡ διάθεσις τοῦ μικροῦ αὐτοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι καὶ βέβαιον ἂν θὰ περισεύσῃ, τοῦτο προῆλθε ἐκ τοῦ ὅτι εἶναι πράγματι πιστοποιημένον ὅτι ὑπάρχει μία ὑποχρέωσις νὰ πληρωθοῦν αἱ ἀποζημιώσεις τῶν πλημμυροπαθῶν. Δύναται συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις νὰ διαθέσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ τὸ συμψηφίσῃ μὲ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν πλημμυροπαθῶν. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ ἀξίωσις αὐτή.

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἡ συζήτησις λαμβάνει τοιαύτας διαστάσεις ἀναγκάζομαι νὰ δηλώσω ὅτι ζητῶ τὴν ψήφισιν τῆς παραγράφου 17 τοῦ ἄρθρου 2 ὅπως εἶχεν ἀρχικῶς μὲ τὰς τροπολογίας μόνον τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, δηλῶ δὲ συγχρόνως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ καταστήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἐὰν οἱ κύριοι βουλευταὶ θέλουν νὰ ἐξακολουθήσουν ὁμιλοῦντες ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἶναι δικαίωμά των, ἀλλ’ ὀφείλουν νὰ γνωρίζουν ὅτι ἔχουν νὰ ἀντιμετωπίσουν ζήτημα ἐμπιστοσύνης ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Λέγω τοῦτο, διότι νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον 2 ἐν παραγράφῳ 17 δίδει ἱκανοποίησιν εἰς τοὺς ὑποβάλλοντας τὴν τροπολογίαν κυρίους βουλευτὰς καὶ ὑποστηρίζοντας αὐτήν. (ἀναγινώσκει τὴν σχετικὴν παράγραφον). Βλέπετε ὅτι τὸ ἄρθρον λέγει ὅτι προτιμῶνται τὰ ἔργα ἐν τῇ αὐτῇ περιοχῇ. Δὲν ἠμποροῦμεν ὅμως νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ ποσοῦ τούτου καὶ εἰς ἄλλην περιοχήν. Ἐργοδότης ἐδῶ εἶναι ἡ Κυβέρνησις. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε χρησιμοποιήσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγξητε ταύτην. Παρακαλῶ λοιπόν, κύριοι, νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχῃ. Οὔτε ἄλλως τε εἶναι δυνατὸν ἔργα μεγάλα ὡς εἶναι τὰ ἔργα τοῦ ποταμοῦ Ἕβρου, νὰ γίνουν μὲ 1½ ἑκατ. δολλάρια. Οὔτε τὰ ἔργα τοῦ Κηφισσοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν μὲ τὸ αὐτὸ ποσόν.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καί γίνωνται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3–31 ὡς ἐτροποποιήθησαν τινὰ ἐξ αὐτῶν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 32ον (ἀναγινώσκει:)

§204Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Νὰ διασαφηνίσητε τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1 ἐδαφίου «ὁ ἐργοδότης δύναται νά... μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 17,000,000.» Τὶ ἐννοεῖ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 17,000,000; Θὰ παρακαλέσω νὰ διασαφηνισθῇ τοῦτο.

§205Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα μέχρι αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι χρειάζεται διόρθωσις ἠμπορεῖτε νὰ τὸ τροπολογίσητε,

§206Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 32 ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία οὐσιωδῶς δὲν μεταβάλλει τὸ περιεχόμενον. Δηλαδὴ ἀφίνει ἐλευθέραν τὴν Κυβέρνησιν νὰ καθορίσῃ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα εἰς τὴν σύμβασιν τῶν ἔργων πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῶσιν. Ἡ τροπολογία αὕτη εἶναι ἡ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «Ὁ ἐργοδότης ὑποχρεοῦται νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὸν ἀνάδοχον τὴν ἐκτέλεσιν καὶ ἑτέρων ἔργων ὁ δὲ ἀνάδοχος.... κλπ.». Πάντως εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκτελεσθῇ, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐκτελεσθῇ αὐτὸ τὸ ἔργον τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ ἢ ἄλλο τί.

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρόκειται περὶ τῆς συμβάσεως.

§208Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ ἠξεύρω, ὑπάρχει τοῦτο τὸ ἄρθρον ἐν τῇ συμβάσει, λέγει περίπου ὅτι καὶ ἡ τροπολογία.

§209Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι εἶναι τῆς αὐτῆς φύσεως αὐτὴ ἡ τροπολογία, ὅπως καὶ ἡ ἄλλη.

§210Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὄχι δὲν εἶναι διόλου, ἀφίσατε νὰ ἐξηγηθῶ.

§211Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ νὰ ἀφορᾷ τὸν λαὸν των Σερρῶν, ἀφορᾷ τὴν Λεβαδείαν.

§212Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὄχι. Δὲν μεταβάλλεται διόλου ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου.

§213Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δὲν μεταβάλεται ἂς μείνῃ ὡς ἔχει, ἐὰν μεταβάλεται θὰ ἀπαιτήσῃ νέαν συνεννόησιν μὲ τὴν ἑταιρίαν καὶ θὰ ἐπέλθῃ βραδύτης.

§214Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐν γνώσει ὅλων τῶν διατάξεων.

§215Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Περὶ τίνων ἔργων πρόκειται;

§216Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Περὶ τῶν ἔργων τοῦ Κηφισσοῦ.

§217Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀκούσατε παρακαλῶ. Ὁ ἀνάδοχος εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀναλάβῃ οἱανδήποτε ἐργασίαν τοῦ ἀναθέσει ἡ Κυβέρνησις, καὶ συνεπῶς ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν τότε.

§218Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ τοῦ ἀναθέσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἢ ἄλλου. Κατὰ τοῦτο διαφέρει ἡ πρότασίς μας τῆς προηγουμένης, διότι ἐνῷ ἡ προηγουμένη περιώριζεν τὸν ἐργοδότην καὶ τοῦ ὑπέβαλεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκτελέσῃ ἔργα εἰς τὸ Α ἢ Β μέρος ὡρισμένως αὐτὴ ἀφίνει ἐντελῶς ἐλεύθερον τὸν ἐργοδότην ν’ ἀναθέσῃ τὸ ἔργον αὐτὸ ἢ ἕτερον εἰς τὸν ἐργολάβον.

§219Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀφίσατε νὰ προτιμήσωμεν ἡμεῖς.

§220Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ προτιμήσεως ἠθελήσαμεν μόνον ν’ ἀναφέρωμεν ἐνδεικτικῶς τὸ ἔργον αὐτό, διότι ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι ὑπαίτιοι τῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον τὸ Βοιωτικὸν στάδιον εἶναι τὸ κράτος διὰ τριῶν ἀτελῶν ἔργων τὰ ὁποῖα ἐξεδήλωσε ἐπὶ τῶν ἔργων τῆς Κωπαΐδος, τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς καί τινων προχωμάτων τὰ ὁποῖα συμπτωματικῶς καὶ ἐκτάκτως ἔρριψεν ἔνθεν κἀκεῖθεν. Δὲν πρόκειται ἐπαναλαμβάνω νὰ μεταβληθῇ ἡ οὐσία τῆς διατάξεως. Ἐλπίζομεν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν γένει θὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὡς μὴ περιορίζουσαν ὑμᾶς ἢ μέλλουσαν τινα Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἔργου τούτου ἢ ἄλλου.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται πρέπει νὰ γίνουν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου καὶ ὄχι ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητῶμεν τροπολογίας ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως.

§222Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ εἴπαμε καὶ αὐτό.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι τώρα δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν ἄρθρον πρὸς ἄρθρον τὴν σύμβασιν. Ἡ σύμβασις εἶναι μία δικαιοπραξία, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ κατ’ ἄρθρον. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως περὶ κατασκευῆς ὑδραυλικῶν καὶ λοιπῶν ἔργων πεδιάδος Σερρῶν καὶ Δράμας» παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι βουλευταί).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Μέλφος ἔχει τὸν λόγον.

§225Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία διὰ τοῦ ἄρτι ψηφισθέντος νόμου σφυρηλατεῖ τὴν εὐημερίαν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν ὡς ἀντιπρόσωπος νομοῦ τῆς βορείου Ἑλλάδος νὰ ὑποβάλω τὴν ἀοίδιμον εὐγνωμοσύνην τοῦ μαρτυρικοῦ ἐκείνου λαοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων πρὸς τὸν μέγα ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν αὐτοῦ καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, διότι τὸ ἀνορθωτικὸν ἔργον αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις ἤρξατο ἀπὸ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας διὰ τῶν ἔργων αὐτῶν τοῦ Στρυμόνος. Βεβαιῶ ὅτι ὁ μαρτυρικὸς λαὸς τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας, αὐτός, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῶν φιλελευθέρων ἀπηλλάγη τοῦ Τουρκικοῦ καὶ Βουλγαρικοῦ ζυγοῦ δίς. Ἤδη πρόκειται ν’ ἀπελευθερωθῇ καὶ ἀπὸ τῆς ἐπιδρομῆς τῶν διαφόρων στοιχείων διὰ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς γῆς τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ἥτις μετ’ ὀλίγον θὰ μεταβληθῇ εἰς γῆν Χαναάν. Ὁ Μακεδονικὸς λαὸς αἰσθάνεται τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας σύμπαν τὸ Ἔθνος ὑφίσταται χάριν αὐτοῦ. Ἐντὸς ὀλιγίστου χρόνου θ’ ἀποδώσῃ πλείονα. (χειροκροτήματα).

§226ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις κ. Πρόεδρε.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥρα 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 8 μ. μ.)