1928.11.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11η

ΤΕΤΑΡΤΗ 7 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Οἱ Συμβολαιογράφοι Ἄργους καὶ Αἰγίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ἐλάττωσιν τῶν δικαιωμάτων των. — Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Βιτάστης διαβιβάζει τὴν χαρὰν τοῦ λαοῦ τῶν πέριξ Κοινοτήτων καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην των διὰ τὴν διέλευσιν τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Ἀγγίστης Πραβίου ἐκ Βιτάστης. — Ἡ Καπνεργατικὴ Ὁμοσπονδία Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐκτόπισιν ἀναιτίως καπνεργατῶν ἐκ Καβάλλας. — Οἱ Δικαστικοὶ Ἀργοστολίου παρακαλοῦν νὰ ματαιωθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων δικαστικῶν ὑπαλλήλων. — Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Σακκοῦ διαβιβάζει παράπονα κατὰ τοῦ Ἐποικισμοῦ. — Ἐπιτροπὴ τῆς Κοινότητος Στυλίδος παρακαλεῖ νὰ σταλῇ ἑλληνοδιδάσκαλος διότι ὁ μέχρι τοῦδε διωρισμένος μετετέθη. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Μαρσέλος καὶ Ν. Ἀβραὰμ καταθέτουν αἰτήσεις τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ συνοικισμοῦ Ταμπουρίων Πειραιῶς δι’ ὧν παρακαλεῖ ὅπως γίνουν δεκτὰ τὰ ἐν αὐταῖς διαλαμβανόμενα δίκαια αἰτήματά της. — Οἱ ἀπολυθέντες ἠλεκτροτεχνῖται τῆς ἑταιρίας Καλαμῶν διαμαρτύρονται διότι ἡ ἑταιρία ἀπένειμεν εἰς αὐτοὺς σύνταξιν γλίσχρον μὴ ἐπαρκοῦσαν πρὸς διατροφὴν τῶν οἰκογενειῶν των. — Τὸ Σωματεῖον Ἀρτεργατῶν Πειραιῶς ζητεῖ τὴν πρόσληψιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐλέγχου ἀρτοποιείων καὶ ἀντιπροσώπου τῆς ὀργανώσεώς των. — Οἱ ἀνάπηροι Καβάλλας διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάργησιν τῆς μονοπωλήσεως τοῦ καπνοῦ. — Ὁ τέως δημοδιδάσκαλος Σ. Παπαγιαλιᾶς κάτοικος Σπερχειάδος παρακαλεῖ ὅπως ἀναγνωρισθοῦν ὡς συντάξιμα καὶ τὰ ἔτη κατὰ τὰ ὁποῖα ὑπηρέτησεν ὡς προσωρινὸς δημοδιδάσκαλος. — Οἱ ἀπότακτοι ἀξιωματικοὶ τοῦ κινήματος Λεοναρδοπούλου παρακαλοῦν ὅπως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς συντάξεώς των τεθῶσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν τῶν λόγῳ ἀνικανότητος ἐκκαθαρισθέντων συναδέλφων των. — Ἡ πρόσφυξ χήρα Ἀναστασία Ραΐζη προστάτης ἐξ ἀνηλίκων τέκνων καὶ μὴ ἔχουσα οὐδένα πόρον ζωῆς, παρακαλεῖ ὅπως χορηγηθῇ εἰς αὐτὴν οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις. — Ἡ Γενικὴ Συνέλευσις Πανηπειρωτικῆς Ἑνώσεως ἐφέδρων πολεμιστῶν ὑποβάλλει διάφορα αἰτήματα ὧν αἰτεῖται τὴν ἀποδοχὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. — Ἡ Γενικὴ Συνομοσπονδία τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος ζητεῖ ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ Γερουσίας τροποποιηθῇ ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέρος περὶ ἐκπροσωπήσεως τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων. — Κρῆτες ὑπηρετήσαντες ὑπὸ τὸν ἀρχηγὸν κύριον Μενεγάκην ὑποβάλλουν τὴν παράκλησιν ὅπως ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ διὰ νόμου ἀναδρομικῶς μονιμοποίησιν τοῦ ἐφέδρου ὑπολοχαγοῦ Γεωργίου Μενεγάκη. — Αἱ καθηγήτριαι τῶν ἐν Ἀθήναις Σχολείων Θηλέων Μ. Ἐκπαιδεύσεως ὑποβάλλουν ὑπόμνημα ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ προτεινομένη ὑπ’ αὐτῶν ἐξαίρεσις ἐκ τοῦ μεταθετοῦ. Ὁ κ. Ι. Καναβὸς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια. 1) Περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς διατάξεών τινων τῆς διαθήκης Μ. Κοργιαλένιου καὶ 2) Περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἐν Τρικκάλοις τῆς Θεσσαλίας κτημάτων τῆς κληρονομίας Κ. Ζάππα. Ὁ βουλευτὴς κ. Νικολίτσας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου». Ὁ βουλευτὴς κ. Κολιαλέξης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4)9 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ προσθέτων συμβολαιογραφικῶν δικαιωμάτων». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) Περὶ κυρώσεως διεθνοῦς συμβάσεως μετὰ καταστατικοῦ καὶ πρωτοκόλλου ὑπογραφῆς περὶ διεθνοῦς καθεστῶτος τῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν συναφθείσης ἐν Γενεύῃ τὴν 9 Δεκεμβρίου 1923. 2) Περὶ κυρώσεως διεθνοῦς συμβάσεως μετὰ πρωτοκόλλου ὑπογραφῆς ἀφορώσης τὴν μεταφορὰν ὑπὸ διαμετακόμησιν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας συναφθείσης ἐν Γενεύῃ τὴν 9 Δεκεμβρίου 1923. 3) Περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 8 Αὐγούστου 1926 Ν.Δ. περὶ χορηγήσεως προνομιακῆς ἀδείας διὰ τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν Σαλαμῖνος. 4) Περὶ κυρώσεως διεθνῶν συμβάσεων ἀφορωσῶν τὴν μεταφορὰν διὰ σιδηροδρόμων ἐπιβατῶν ἀποσκευῶν καὶ ἐμπορευμάτων. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Σεπτεμβρίου 1925 Ν.Δ. περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν ἐργασιῶν κατασκευῆς ὑδραγωγείου Σούδας καὶ Καλεσσῶν (Κρήτης). 6) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9 Σεπτεμβρίου 1925 Ν.Δ. περὶ χορηγίας ἀρωγῆς τοῦ δημοσίου ὑπὲρ τοῦ Εἰδικοῦ Ταμείου χειμάρρου Νέδοντος. 7) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Ὀκτωβρίου 1926 Ν.Δ. περὶ συστάσεως συνεταιρισμοῦ καταναλωτῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν ἔργων ὑδρεύσεως καὶ ἠλεκτροφωτισμοῦ ἐν τῇ πόλει Λαρίσσης. 8) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1926 Ν.Δ. περὶ ἀπαλλαγῆς τῆς καταβολῆς εἰσαγωγικῶν τελῶν τοῦ δημοτικοῦ φόρου τῶν ἀναγκαιούντων ὑλικῶν διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὑπονόμων Θεσσαλονίκης. 9) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. περὶ διοικήσεως ὑπηρεσίας Τ.Τ.Τ. καὶ 10) Περὶ κυρώσεως Ν.Δ. περὶ ἐπαναφορᾶς ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων Τ.Τ.Τ. κλπ. Ὁ κ. Α. Χρηστομάνος (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπρεμβρίου 1925 Ν.Δ. περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸν νόμον 2369 περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου Ὀρεστιάδος». Ὁ κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σ)βρίου 1926 Ν.Δ. περὶ ἀναδρομικοῦ λογισμοῦ προαγωγῆς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20)9)26 Ν.Δ. περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἀπὸ 14)6)26 Ν.Δ. περὶ ἐξόδων παραστάσεως ἀξιωματικῶν. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 23 Ν)βρίου 1925 περὶ κωδικοποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἰσχυουσῶν διατάξεων περὶ ἀπονομῆς συντάξεως ἕνεκα στρατιωτικῆς ἢ ναυτικῆς ὑπηρεσίας. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21)9)26 Ν.Δ. περὶ ἐπιδόματος τῶν μονίμων ὑπαλλήλων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Ἰουλίου 1926 Ν.Δ. περὶ χορηγήσεως ἐπιδόματος εἰς ἀξιωματικοὺς κλπ. τοῦ Στρατοῦ τῆς ξηρᾶς. 6) Περὶ συμπληρώσεως διατάξεως τοῦ ἀπὸ 21 Μαρτίου 1923 Ν.Δ. περὶ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν εἰς ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν διατιθεμένων μαθητῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Γʹ τμήματος τοῦ σχολείου Χωροφυλακῆς. 7) Περὶ κυρώσεως τῶν γενομένων μετὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου 1920 ἀνακλήσεων κλπ. ἀπομακρυθέντων ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς. 8) Περὶ παρατάσεως ἐπὶ δίμηνον τῆς ἰσχύος τοῦ ἀπὸ 18 Σεπτεμβρίου 1925 Ν.Δ. περὶ θεραπείας παραπόνων ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς καὶ ἀποκαταστάσεως αὐτῶν εἰς τοὺς βαθμούς των. 9) Περὶ κατατάξεως εἰς τὴν Χωροφυλακὴν ὁπλιτῶν τῶν τέως Δημοκρατικῶν Ταγμάτων. 10) Περὶ θεραπείας παραπόνων ἀδικηθέντων ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς περὶ ἀποκαταστάσεως αὐτῶν εἰς τοὺς βαθμούς των. 11) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 Σεπτεμβρίου 1926 Ν.Δ. περὶ προπαρασκευαστικῆς Σχολῆς ὑπαξιωματικῶν καὶ Στρατιωτικῆς Σχολῆς Τεχνιτῶν. 12) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν.Δ. περὶ ἀνακλήσεως Διαταγμάτων μεταθέσεως ἀξιωματικῶν εἰς διαθεσιμότητα. 13) Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰουλίου 1925 Ν.Δ. περὶ αὐτεπαγγέλτου ἀποστρατείας ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν διατελούντων ἐκτὸς ὑπηρεσίας κλπ. 14) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν.Δ. περὶ λογισμοῦ χρόνου ὑπηρεσίας ἀνακληθέντων εἰς ἐνέργειαν ἀξιωματικῶν. 15) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν ἀπομακρυθέντων λόγῳ κινήματος τοῦ 1923. 16) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20 Ἰουλίου 1925 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως πινάκων. 17) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Φεβρουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως πινάκων στασίμων κλπ. 18) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ Σχολῆς Εὐελπίδων. 19) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰανουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ εἰσαγωγῆς εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Σχολὴν Εὐελπίδων ὡς μαθητῶν ἰδιωτῶν Ἀλβανικῆς ὑπηκοότητος. 20) Περὶ τροποποιήσεως διατάξεως τοῦ ἀπὸ 17 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ τιμητικῆς διαθεσιμότητος, τιμητικῆς ἀποστρατείας καὶ εἰδικῆς ἀποστρατείας. 21) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰανουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 23 Αὐγούστου 1923 Ν. Δ. περὶ καθορισμοῦ ὁρίου ἡλικίας ἀξιωματικῶν καὶ 22) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ διαθέσεως ἐπιβατικῶν αὐτοκινήτων κλπ. Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων. 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ ἐκποιήσεως χρεωγράφων καθιδρύματος Ἀθανασίου Ματάλα πρὸς ἀποπεράτωσιν οἰκοδομουμένης στοᾶς Πατησίων–Ἄμηλτων–Κορδιγκτῶνος κλπ. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως Ν. Δ. περὶ ἐκτελέσεως γνωμοδοτήσεων τῆς ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν τοῦ ὑπουργείου Ἐκκλησιαστικῶν κλπ. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 5 Μαΐου 1926 περὶ ἀτελοῦς ἐγγραφῆς καὶ ἐξετάσεων ἀπόρων ἐξ ἑλληνικῶν Κοινοτήτων ἀλλοδαπῆς φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου κτλ. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Σεπτεμβρίου 1926 περὶ παρατάσεως ἀτελοῦς ἐγγραφῆς ἀπόρων προσφύγων φοιτητῶν. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 8 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 2 Φεβρουαρίου 1926 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 18 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐγκρίσεως 1.400.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀγορὰν πίνακος τοῦ Ἕλληνος ζωγράφου Θεοτοκοπούλου. 6) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 8 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Ἰουλίου 1926 περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὑπουργείου Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων δι’ ἀγορὰν ἔργων τέχνης τοῦ ζωγράφου Κρατσάϊζεν. 7) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ προσθήκης ἐν τέλει τοῦ γʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 3179 καὶ 8) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ περὶ ἀναδρομικῆς ἐγγραφῆς φοιτητῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ γεωργικῶν σχολείων Μέσης Ἐκπαιδεύσεως.» Προτάσει τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας συνέστησα ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην τοῦ καπνικοῦ ζητήματος ἐκ τῶν κ.κ. Α. Μπακάλμπαση, Α. Θεολογίτη, Σ. Ἀνθρακοπούλου, Δ. Μέλφου, Δ. Ἀθηνοδώρου, Ν. Τζερμιᾶ, Α. Θεοδωρίδη, Α. Ἰασωνίδη, Ν. Κουπαρούσου, Ν. Ξηροῦ, Α. Παπαθανάση, Δ. Κουντούρη, Χ. Λαδᾶ, Θ. Κολιαλέξη, Γ. Μαχαίρα, Π. Χρηστούλα, Α. Παπαοικονόμου, Γ. Βασιλειάδη, Ε. Καρυωτάκη, Γ. Ροδοπούλου, Φ. Μανουηλίδης, Ι. Τσονταρίδη, Γ. Σίδερης, Β. Καραπαναγιώτη, Π. Πολυχρονιάδη, Α. Παχνοῦ, Δ. Φλωριᾶ καὶ Σ. Ἀναστασιάδη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ κ. Ἀναστασίου, ἐπὶ ἀναφορᾶς κοινότητος Ροδιάτας Ἤλιδος.

§3Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς καὶ θὰ περιορισθῶ, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ νὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως διαβιβάσητε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ ὑπουργεῖον, μὲ τὴν σύστασιν ὅπως ληφθῇ αὕτη ὑπ’ ὄψει καὶ συντελέσῃ ὥστε ἡ ἀναφερομένη κατάστασις βελτιωθῇ, δεδομένου ὅτι οὗτοι κινδυνεύουν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαβιβασθῇ. Ὁ κ. Κοκκινάκης, ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνεργατικοῦ κόσμου Ἡρακλείου.

§5Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω κ. Πρόεδρε, ὅπως ληφθῇ πρόνοια ὑπὲρ τῶν ἀδικηθέντων καπνεργατῶν καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι οὗτοι εἶναι οἱ μόνοι καπνεργάται οἱ ὁποῖοι δὲν ἱκανοποιήθησαν καὶ δὲν ἀπεζημιώθησαν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἔχουν ἀποζημιωθῇ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σπεύσητε.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας, ἐπὶ ἀναφορᾶς σταφιδοαγροτικοῦ κόσμου Μεσοποταμιᾶς.

§7Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ νόμος ὁ ὁποῖος ἐφάνει ὠφέλιμος εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν, εἶναι ὁ νόμος τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, ὁ ἐπὶ τῆς δικτατορικῆς Κυβερνήσεως καταργηθείς. Ἡ κατάργησις τοῦ νόμου τούτου ἐγένετο αἰτία μεγάλων καταστροφῶν εἰς τὸν νομὸν Μεσσηνίας καὶ δικαίως ὁ νομὸς οὗτος παραπονεῖται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι περιμένει νὰ ληφθῇ ἀσφάλεια πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως, ἡ ὁποία πρέπει νὰ βασιλεύσῃ εἰς τοὺς ἀγροὺς καὶ μάλιστα εἰς τὸν νομὸν Μεσσηνίας. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως πράξῃ πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν πρὸς αὔξησιν καὶ πρόοδον τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ προβῇ εἰς τὴν δημοσίευσιν σχεδίου νόμου, ἢ ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, εἰς τὴν ἐπέκτασιν τοῦ νόμου περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας τῆς Κρήτης καὶ εἰς τὴν Μεσσηνίαν. Πιστεύσατε, δὲ κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι θὰ φανῆτε χρησιμώτατος εἰς τὴν Μεσσηνίαν ἂν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα προτείνητε τοιοῦτον νόμον ἀσφαλείας διὰ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Βασίζομαι ἐφ’ ὑμῶν, ὥστε ὁ νόμος νὰ μὴ θίξῃ ἄλλα δικαιώματα τὰ ὁποῖα νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω. Ἐπειδὴ ἡ Μεσσηνία εἶναι ὄχι πεδινὴ ἀλλὰ ὀρεινή, ὑπῆρχε τοιαύτη κατάχρησις τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὥστε οἱ κτηνοτρόφοι, ἀποζῶντες ἀπὸ γιδοπρόβατα, ἠναγκάσθησαν νὰ τὰ πωλήσουν εἰς τὴν ἀγοράν. Τοῦτο εἶναι καταστρεπτικὸν καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ φανῆτε χρήσιμος εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα καὶ νὰ λάβητε πρόνοιαν ὥστε τὰ ὄργανα τὰ ἐκτελεστικὰ νὰ μὴ εἶναι τόσον σκληρὰ καὶ ἀπάνθρωπα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς σταφιδοαγροτικοῦ κόσμου Μεσοποταμιᾶς.

§9Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλήν, διὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα θεωρῶ λελυμένα. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχομεν τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὅτι θὰ προσκομίσῃ ταχέως τὰ νομοσχέδια διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀγροφυλακῆς. Θὰ ἀπευθύνω τὴν ἰδίαν παράκλησιν καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἵνα σπεύσῃ καὶ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν εἴτε διὰ τοῦ ἑνὸς συστήματος εἴτε διὰ τοῦ ἄλλου καὶ ἂς παραβλέψῃ εἰς τὰ δικηγορικὰ ἐπιχειρήματα τῆς ὑπηρεσίας Πάντως ἂς σπεύσῃ διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἡ ἡμερησία διάταξις τῶν ἀναφορῶν τῆς Βουλῆς, θὰ πληροῦται πάντοτε ἀπὸ τοιαύτας ἀναφορὰς καὶ ὁ λαὸς θὰ ἀδημονῇ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωστόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς σταφιδοαγροτικοῦ κόσμου Μεσοποταμιᾶς.

§11Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποτελεῖ καθαρὰν καινοτομίαν οἱαδήποτε σύστασις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς τοῦ γεωργικοῦ κόσμου Μεσσηνίας, δεδομένου ὅτι τὸ ἅπαν τῶν αἰτημάτων των περιορίζεται εἰς τὴν λύσιν τῶν δύο κυριωτέρων ζητημάτων τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Παμίσου καὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας. Καὶ ὁ μὲν ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς διαφωτίσῃ ἐπὶ τῶν ἔργων τοῦ ὑπουργείου του, διὰ τῶν προχθεσινῶν δηλώσεών του, καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ εὑρέθη καὶ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ καταθέσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν, θὰ εἶχον νὰ κάμω τὴν σύστασιν ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, καθ’ ὅτι εἶναι γνωσταὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Σήμερον δὲν ὑπάρχει ἀγροτικὴ ἀσφάλεια. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τονισθῇ ἰδιαιτέρως τοῦτο, ὅτι ἡ Μεσσηνία ἔχει ἀποθέματα ἐκ τῶν ἐντοπίων φόρων 3.000.000, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς ἐὰν λειτουργήσῃ εἴτε τὸ διάταγμα τὸ Παγκαλικὸν εἴτε ὁ νόμος.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§13Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἰς τὸν νομὸν Μεσσηνίας, κύριε ὑπουργέ, αἱ ζημίαι αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀπὸ τὰς τυχὸν ἀφορίας ἢ ἀτυχίας τῶν ἐσοδειῶν συμπληροῦνται ἀπὸ τοὺς ὑποχρεουμένους εἰς ἀποζημιώσεις δι’ ἀγροζημίας. Ἐπιβάλλεται ἡ ἀνάγκη μέτρων διὰ τὴν ἀγροφυλακὴν καὶ δέον δι’ αὐτὴν νὰ ληφθῇ ἄμεσος πρόνοια.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§15Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις συμμερίζεται τὰς γνώμας τῶν ἀγορευσάντων κυρίων συναδέλφων καὶ αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως καὶ ἐμπεδώσεως ἀγροτικῆς ἀσφαλείας εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Θὰ εἴπω δὲ ἀκόμη καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ νόμου ἐκείνου ἐγένετο καὶ ἀσκόπως καὶ λίαν ἐπιζημίως. Ἡ Κυβέρνησις προσεχῶς θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ φέρῃ νόμον περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας ἢ καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἐπεκτείνῃ εἰς ἄλλας περιφερείας τὸν ὑπάρχοντα ἐν Κρήτῃ νόμον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος ἐπὶ ἀναφορᾶς συλλόγου ἐμπόρων ἐγχωρίων προϊόντων Βόλου καὶ Τρικκάλων.

§17Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀξιέπαινον τὸ μέτρον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ἐπάρκειαν τῆς χώρας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἔλαβε νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐξαγωγὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τῶν φασολίων δὲν συντελεῖ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς παραγωγῆς, διότι ἔχομεν δεδομένον ὅτι τὸ εἶδος αὐτὸ τῶν φασολίων δὲν καταναλίσκεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ ἀποστέλλεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ εἰς τὴν Αἴγυπτον πρὸς κατασκευὴν διπύρων.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§19Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχω ἐξετάσει τὸ ζήτημα τοῦτο. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Ἡ τιμὴ αὐτῶν τῶν γυφτοφασούλων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τροφὴν τῶν πτωχῶν τάξεων κανονίζεται ἀκριβῶς ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς, πρέπει δὲ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι προπολεμικῶς ἡ τιμή των ἦτο μία δεκάρα ἡ ὀκᾶ καὶ ἤδη ἔφθασεν εἰς τὰς 13 δραχμάς. Ὡς ἦτο φυσικὸν ἡ ὑπερτίμησις αὕτη ἐπηρέασε καὶ τὰ ἄλλα εἴδη φασολίων, τὰ ὁποῖα καὶ ταῦτα ὑπερτιμήθησαν. Καταλαμβάνετε λοιπόν, ἂν εἶναι δυνατὸν ὁ μικρὸς λαὸς νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὴν τὴν τροφήν, ὅταν ἡ τιμή της ἔφθασεν εἰς αὐτὸ τὸ ὕψος. Τὸ μέτρον περὶ ἀπαγορεύσεως ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ συγκρατήσῃ τὰς τιμὰς καὶ εἰ δυνατὸν νὰ ὑποβιβάσῃ αὐτάς. Διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς πλήττονται βεβαίως τὰ συμφέροντα ὡρισμένων τάξεων, ἀλλὰ ταῦτα ὀφείλουν νὰ ὑποχωρήσουν πρὸ τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τῆς καταναλώσεως.

§20Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν κ. Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἄρῃ τὸ μέτρον, διότι οὐδέποτε καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ εἰς πλέον κρισίμους στιγμὰς καθιερώθη μία τοιαύτη ἀπαγόρευσις. Δὲν γίνεται χρῆσις ἐν Ἑλλάδι αὐτῆς τῆς τροφῆς. Ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ προϊὸν ἐξάγεται. Δὲν χρειάζεται εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§21Σ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, διότι ἄνευ τῆς ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως πλήττεται ἡ γεωργία. Δὲν τρώγει κανεὶς γυφτοφάσουλα. Ἄς κρατήσῃ ἕνα παρακράτημα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§22Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Δὲν ἠξεύρω πῶς αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις εὑρίσκουσι πάντοτε νὰ φορολογοῦν τὰ γεωργικὰ προϊόντα. Ὅλα τὰ εἴδη τῶν γεωργῶν τὰ θεωροῦν εἴδη πρώτης ἀνάγκης καὶ τὰ φορολογοῦν. Τώρα εὑρῆκαν καὶ τὰ γυφτοφάσουλα νὰ τ’ ἀπαγορεύσουν. Ἀλλὰ τότε, πῶς θὰ δυνηθῇ ὁ γεωργὸς νὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἔχουν φορτώσει ἐπάνω του; Ἐνῷ ἦτο ἀσύδοτος ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, σήμερον ὅλα τὰ φορτώνουν, κύριε Πρόεδρε στὴ ράχη του.

§23Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ὅλα.

§24Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Δὲν τὸν φορτώσατε σεῖς. Σεῖς τὸν ξεφορτώσατε παλαιότερα καὶ τώρα ἀπὸ σᾶς περιμένει νὰ τὸν ξεφορτώσητε πάλιν.

§25Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ τρώγῃ τριάντα δραχμὲς τὴν ὀκᾶ τὰ γυφτοφάσουλα;

§26Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Δὲν τὰ τρώγει τὰ γυφτοφάσουλα.

§27Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Τὸ μέτρον αὐτὸ μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι καὶ ὀλίγον περίεργον. Ἐὰν ἐπρόκειτο βεβαίως νὰ προστατεύσωμεν κανένα γεωργικὸν προϊόν, τότε θὰ ἐξηγῆτο τὸ πρᾶγμα ἀλλὰ δὲν πρόκειται παρὰ περὶ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ προϊόντος, διότι τὸ προϊὸν αὐτὸ εἶναι κατὰ 9)10 ἐξαγώγιμον. Ἔρχεται δὲ τὸ μέτρον αὐτὸ καὶ ἀπαγορεύει τὴν ἐξαγωγὴν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ προϊὸν τοῦτο εἰς χεῖρας τῶν μικρεμπόρων καὶ δὴ εἰς τὸν τόπον ποῦ παράγεται, κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τὸν νομὸν Τρικκάλων. Φαντάζεται κανεὶς εὐκόλως ὅτι διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ συντρίβονται οἱ παραγωγοὶ καὶ οἱ μικρέμποροι ἐνῷ δὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ ἡ κατανάλωσις. Καταναλίσκεται ἐλάχιστα εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ δι’ αὐτὸ γίνεται ἀθρόα ἡ ἐξαγωγὴ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ ὁποίου ἀτυχῶς δὲν ἤκουσα τὰς ἀπόψεις, ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ μέτρον αὐτὸ καὶ θὰ ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν, διότι ἐπαναλαμβάνω πρόκειται κυρίως περὶ τῶν μικρεμπόρων εἰς χεῖρας τῶν ὁποίων εὑρίσκεται τὴν ἐποχὴν αὐτὴν τὸ προϊὸν καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποστοῦν μεγάλας ζημίας.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωστόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου Μεσσηνίας.

§29Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον ἰδιαιτέρως νὰ συστήσω εἰς τὴν μέριμναν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Γεωργίας τὸ ὑποβληθὲν ἀπόσπασμα τῆς ἀποφάσεως τῆς τελευταίας συνελεύσεως, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν ζητεῖται παρὰ μία ἐνίσχυσις ἐλαφρά, δηλαδὴ ἡ ἐνίσχυσις τοῦ ἐκεῖ νομογεωπόνου δι’ ἑνὸς βοηθοῦ. Ἐπίσης ζητεῖται ὅπως ἱδρυθῇ ἐν Καλάμαις φυτολογικὸς σταθμός. Ἐκ τῶν γενομένων μελετῶν ἀποδεικνύεται ὅτι αἱ ζημίαι αἱ προερχόμεναι ἐν Μεσσηνίᾳ ἐκ τῶν ἀσθενειῶν τῶν φυτῶν ὑπερβαίνουν τὰ 400 ἑκατομμύρια ἐτησίως. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριμπᾶς, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§31Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§33Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐκ τῶν πολλῶν αἰτημάτων τὰ ὁποῖα τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον Μεσσηνίας ὑπέβαλε, εὐτυχῶς, τινὰ ἐκ τούτων ἐξετελέσθησαν καὶ ὀφείλω εὐχαριστίας εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργόν, διότι κατόπιν τῆς παρακλήσεώς μου διέταξεν ὅπως συστηθῇ ὁ ἐπιβητορικὸς σταθμός. Ἐπίσης ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον, ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀνάμειξιν τοῦ σπορελαίου. Συνεπῶς καὶ τὸ αἴτημα αὐτὸ ἐπραγματοποιήθη. Ἤδη ζητεῖται ἡ ἵδρυσις προστατευτικοῦ ὀργανισμοῦ τῶν σύκων. Τὸ γεωργικὸν ἐπιμελητήριον Μεσσηνίας, ζητεῖ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ ἀναμένομεν ὅπως ἡ Κυβέρνησις υἱοθετήσῃ τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἀνωτέρου ὀργανισμοῦ. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἄλλα αἰτήματα κ. Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, νὰ δώσῃ πᾶσαν προσοχὴν εἰς τὴν σύστασιν τοῦ φυτοπαθολογικοῦ σταθμοῦ. Εἰς 400 ἑκατομμύρια ὑπολογίζονται αἱ ζημίαι τὰς ὁποίας ὑφίσταται κατ’ ἔτος ἡ Μεσσηνία, ἐκ τῶν ἀσθενειῶν αἱ ὁποῖαι προσβάλλουν τὰ φυτὰ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως προνοίας πρὸς πρόληψιν αὐτῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ θελήσῃ ν’ αὐξήσῃ, κατὰ τὴν ἐκφραζομένην ἐπιθυμίαν τῶν συμπολιτῶν μου, τὸν ἀριθμὸν τῶν γεωπόνων. Δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ ἑνὸς καὶ μόνου γεωπόνου, νὰ γίνουν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος ἐπὶ ψηφίσματος λαοῦ Τρικκάλων Καλαμπάκας.

§35Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ γεωργικὸς κόσμος Τρικκάλων καὶ τῆς Θεσσαλίας ἐν γένει εἶναι ἀνάστατος διότι βλέπει διαψευδομένας τὰς ἐλπίδας, του περὶ ἐκτελέσεως τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Θεσσαλίας. Καὶ ἐνῷ ταῦτα ἔχουσι μελετηθῆ ἀπὸ ἐτῶν καὶ ὑπάρχουσι πλήρεις μελέται καὶ προϋπολογισμοί, ἐπροτιμήθησαν ἄλλα ἔργα. Ὁ λαὸς ἐν συλλαλητηρίῳ διετύπωσε τὴν ἀξίωσίν του καὶ ἐγὼ συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, σπεύσῃ εἰς τὴν ὑποβολὴν σχετικοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἤδη μελετημένων ὑδραυλικῶν ἔργων Θεσσαλίας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§37Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὴν ἄδειαν τοῦ συναδέλφου ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἀπαντήσω ἐγώ. Ὡς γνωρίζει ὁ κ. βουλευτής, κατὰ τὴν προεκλογικὴν περιοδείαν μου, εἶπον καὶ εἰς τὸν Θεσσαλικὸν καὶ εἰς τὸν Ἠπειρωτικὸν λαόν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ ἀπὸ τοῦδε ὅπως ἐπιθέσῃ τόσα βάρη εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὅσα θὰ ἀπῄτει ἡ σύγχρονος ἐκτέλεσις, πλὴν τῶν ἤδη ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἔργων, καὶ τῶν Θεσσαλικῶν καὶ τῶν Ἠπειρωτικῶν καὶ τῶν Κρητικῶν καὶ δὲν ἠξεύρω πόσων ἄλλων ἀκόμη ἔργων. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Ἠπείρου ἔλαβε τὴν πρόνοιαν ὅπως ἀναθέσῃ, εἰς ἕνα ἐκ τῶν οἴκων, οἵτινες εἶχον λάβει μέρος εἰς τὸν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως διεξαχθέντα διεθνῆ διαγωνισμόν, τὴν περαιτέρω μελέτην τῶν ἔργων τούτων. Ἐλπίζομεν δὲ καὶ μέρος τῶν ἔργων τούτων νὰ ἐκτελεσθῇ ἀπὸ τοῦδε, ἐφ’ ὅσον θὰ δύνανται νὰ ἐκτελεσθοῦν χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμός. Καὶ εἰς τὴν προεκλογικὴν περιοδείαν μου εἶπον ὅτι ὅσα ἐκ τῶν ἔργων τῆς ὅλης Ἑλλάδος δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσιν, διότι εὑρίσκονται ἑταιρίαι ἀναλαμβάνουσαι τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν ἰδίαις δαπάναις, ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι πρόθυμος νὰ τὰ παραχωρήσῃ πρὸς ἐκτέλεσιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, θὰ ἐπιφυλαχθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, ὅταν νομίσουν ὅτι εἶναι εἰς θέσιν ὁ προϋπολογισμὸς νὰ ὑποστῇ νέα βάρη, νὰ φροντίσουν νὰ τὰ ἐκτελέσουν.

§38Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Σεῖς, κ. Πρόεδρε, τὸ 1911 ἐκάματε δάνειον διὰ τὸ ἴδιον ἔργον.

§39Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ γνωρίζω.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Δίδρης.

§41Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Δίδρης ἀπειλουμένων νὰ ἀποθάνωσι ἐκ πείνης καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῶν φόρων, τὴν ἀποστολὴν σπόρου καὶ τὴν λῆψιν τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ὑποδεικνύουν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκινάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐν ἀποστρατείᾳ Κρητῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς.

§43Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς Κρῆτες, παραπονοῦνται ὅτι ἀδίκως ἀπεστρατεύθησαν. Παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὰ παράπονα καὶ νομίζω ὅτι θὰ τὰ εὕρῃ δίκαια. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι ὑπῆρξε πνεῦμα ἀντικρητικὸν κατὰ τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, παρατηρῶ ὅτι ἐκ τῶν ἀποστρατευθέντων ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς τὰ ⅘ εἶναι Κρῆτες ἀξιωματικοί. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ὄψιν τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ τὸ ἐξετάσῃ καὶ ἂν ἔχουν δίκαιον νὰ τὸ ἀποδώσῃ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις τῶν ἀναφορῶν ἐξηντλήθη. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐζήτησε τὸν λόγον νὰ καταθέσῃ τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ κυρώσεως συμπληρωματικῆς συμβάσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ τοῦ ταμείου μονίμων ὁδοστρωμάτων εἰσπράξεως καὶ διαθέσεως τοῦ λόγῳ κατασκευῆς εἰς δημόσιον κῆπον τοῦ χώρου ἔνθα ἔκειτο τὸ γυμναστήριον τοῦ Πανελληνίου Γυμναστικοῦ Συλλόγου προελευσομένου ὑπερτιμήματος. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Δεκεμβρίου 1925 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουλίου 1923 Ν. Δ. περὶ σχεδίων πόλεων κλπ. 4) Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 16)28 Ἰουλίου 1928 περὶ παραχωρήσεως διὰ συμβάσεως τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἀναγκαίων ἔργων καὶ τὴν κατασκευὴν λιμένος ἐν Κιάτῳ. 5) Περὶ καταργήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 9)17 Ἰουλίου 1926 περὶ παραχωρήσεως διὰ συμβάσεως διὰ ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ὑδρεύσεως καὶ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεως Γυθείου. 6) Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 25 Μαΐου 1926 περὶ παροχῆς δανείου λόγῳ βοηθήματος εἰς τοὺς ἀέργους ναυπηγοξυλουργοὺς καὶ ναυπηγοσιδηρουργοὺς τῶν κατὰ τὴν ἀκτὴν Ἁγ. Διονυσίου ναυπηγείων. 7) Περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰανουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ προσθήκης εἰς τὸν πίνακα τῶν κατασκευαστέων ὁδῶν τοῦ νόμου 1074.

§45Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἤθελον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον καταθέτω σήμερον, περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου. Ἡ διαρρύθμισις τῆς κοίτης τοῦ Παμίσου, ὁ ὁποῖος προκαλεῖ μεγάλας καταστροφὰς εἰς τὴν Μεσσηνίαν καὶ συγχρόνως ἡ ἀποξήρανσις τῶν ἐκεῖ ἑλῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἀποδῶσιν εὐεργετικὰ διὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον. Τὰ ἔργα ταῦτα πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἐκ τῶν μᾶλλον παραγωγικῶν. Τὸ εἰδικὸν ταμεῖον τῶν ἔργων Παμίσου προῆλθεν εἰς σύμβασιν, μὲ ἀνάδοχόν τινα πρὸς τὸν ὁποῖον συνεβλήθη διὰ τὴν ἀποξήρανσιν καὶ συντέλεσιν τῶν ἔργων τούτων. Ἀτυχῶς ἡ χορήγησις τοῦ ἀναγκαίου δανείου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἀρχίσουν ταῦτα ἐβράδυνε πολὺ καὶ οὕτως μετεβλήθησαν κατὰ τὸν χρόνον τῶν συζητήσεων καὶ διαπραγματεύσεων οἱ ὅροι τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, οὕτως ὥστε ὅταν συνετελέσθη ἡ σύμβασις τοῦ δανείου καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ἄρξηται τῶν ἐργασιῶν ὁ ἀνάδοχος, αἱ τιμαὶ μονάδων αἱ ὁποῖαι εἶχον συμφωνηθῆ μεταξὺ τοῦ ταμείου καὶ τοῦ ἀναδόχου εἶχον τόσον μεταβληθῆ, ὥστε θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις τῶν τιμῶν αὐτῶν, ἵνα τὸ ἔργον ἀποβῇ ἐκτελέσιμον. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως εἶχε ψηφισθῆ νόμος ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἀπηγόρευε τὰς ἀναθεωρήσεις τῶν τιμῶν καὶ συνεπῶς, εὑρέθημεν πρὸ τοῦ διλήμματος εἴτε νὰ παραιτηθῶμεν τῶν ὅρων τῆς αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως, ὑποβάλλοντες τὸ παρὸν σχέδιον νόμου, εἴτε νὰ προκηρύξωμεν νέον διαγωνισμόν. Καὶ ἐπειδὴ ἡ παραίτησις ἀπὸ τῆς συμβάσεως καὶ ἡ ἐκ νέου προκήρυξις τοῦ διαγωνισμοῦ ἐργολαβίας δὲν ἦτο συμφέρουσα, οὔτε διὰ τὸ κράτος, οὔτε διὰ τὸ ταμεῖον, διότι ἤθελον προκύψει αὐξήσεις τιμῶν καὶ συγχρόνως ἐπιβράδυνσις τῶν ἔργων, προετιμήθη νὰ συμβληθῇ τὸ ταμεῖον Παμίσου μετὰ τοῦ αὐτοῦ ἀναδόχου ἀναθεωρουμένων τῶν τιμῶν διὰ τὰ 9)10 τοῦ ἔργου τοῦ ἑνὸς δεκάτου παραμένοντος μὲ τὰς παλαιὰς τιμάς. Αἱ τιμαὶ αὗται θὰ ἰσχύσουν καθ’ ὅλην τὴν περίοδον τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Τὴν κύρωσιν τῆς τοιαύτης συμβάσεως ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, καὶ παρακαλῶ ν’ ἀποφανθῇ αὕτη ἐπ’ αὐτῆς. Ἐπίσης ὑποβάλλω σχέδιον νόμου, περὶ (ἀναγινώσκει). Κατ’ αὐτὸ ὁ Πανελλήνιος Γυμναστικὸς Σύλλογος, ἔλαβεν 500.000 δραχμὰς διὰ νὰ καταλείπῃ τὸ γήπεδον τοῦ γυμναστηρίου του τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο εἰς τὸ τέρμα τῆς λεωφόρου Ἀλεξάνδρας καὶ ἐπὶ τῆς διασταυρώσεως ταύτης πρὸς τὴν ὁδὸν Πατησίων. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει ὅπως αἱ 500 αὗται χιλιάδες εἰσπραχθῶσιν ἀπὸ τοὺς περιοίκους τοῦ γηπέδου, χάριν τῆς καλυτέρας διακοσμίσεως καὶ διαρρυθμίσεως τοῦ μέρους ἐκείνου. Ἐπίσης ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ «συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου Ὀρεστιάδος» καὶ διάφορα τοπικὰ νομοσχέδια ὑποβληθέντα καὶ εἰς τὴν παλαιὰν Βουλήν, τροποποιητικά τινα καὶ ἀκυρωτικὰ ἕτερα.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς ἀπομακρυνθέντων ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν».

§47Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπεθύμουν κύριοι βουλευταί, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις πρὸ τῆς ὁριστικῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον παρὰ τὸν γενικὸν τίτλον του, ἀφορᾷ οὐσιαστικῶς εἰς τὴν ἐπάνοδον τοῦ στρατηγοῦ Ὀθωναίου εἰς τὸ στράτευμα. Ὁ στρατηγὸς Ὀθωναῖος εἶναι εἷς τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος καὶ βεβαιῶ ὅτι εἶναι συγχρόνως εἷς τῶν πειθαρχικωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος. Ὁ κ. Ὀθωναῖος ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τὸν στρατὸν δι’ ἀποφάσεως τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ὄχι διότι ἡ δημοκρατικὴ πλειοψηφία τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἔκρινεν ὅτι ὁ στρατηγὸς ἔπρεπε νὰ ἀπομακρυνθῇ διὰ λόγους ὑπηρεσιακούς, ἀλλὰ διὰ λόγους καθαρῶς πολιτικούς, διότι δηλαδή, τὸ Λαϊκὸν κόμμα εἶχε θέσει ὡς ὅρον τῆς συμπράξεώς του εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ στρατηγοῦ Ὀθωναίου καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Κυβερνήσεως, τὰ δημοκρατικὰ μέλη δηλαδὴ αὐτῆς ἔκρινον, καὶ κατ’ ἐμὲ ὀρθῶς ἔκρινον ὅτι ἡ θυσία αὕτη ἐπεβάλλετο νὰ γίνῃ διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ συνεργασία τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις διελύθη, ἡ περαιτέρω παραμονὴ τοῦ στρατηγοῦ Ὀθωναίου μακρὰν τοῦ στρατεύματος εὑρίσκεται ἐστερημένη πάσης βάσεως καὶ πάσης δικαιολογίας. Ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ἔκρινεν ὅτι ἐπεβάλετο νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν διὰ καθαρῶς πολιτικοὺς λόγους, γενομένην εἰς τὸν στρατηγὸν Ὀθωναῖον καὶ τὸν στρατὸν ἀδικίαν, λέγω, καὶ εἰς τὸν στρατόν, διότι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφισβήτησις ὅτι ὁ στρατηγὸς Ὀθωναῖος εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατεύματος. Ἀνεγράφη ἐν τούτοις καὶ ἐλέχθη ὅτι ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ στρατηγοῦ Ὀθωναίου εἰς τὸν στρατὸν ἀναξέει τὰς πληγὰς τοῦ παρελθόντος, τοῦ θλιβεροῦ καὶ ὅτι ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν ἐπιδοκιμασίας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ἀπόφασιν ἡ ὁποία ἐξεδόθη ὑπὸ τοῦ στρατιωτικοῦ δικαστηρίου τοῦ ὁποίου προήδρευεν ὁ στρατηγὸς Ὀθωναῖος. Κατὰ τῆς ἀντιλήψεως ταύτης, κύριοι βουλευταί, ἔχω καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ. Ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ στρατηγοῦ Ὀθωναίου, δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν πρὸς ἐπιδοκιμασίαν τῆς ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν ἐξέδωκεν τὸ στρατοδικεῖον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Δὲν θεωρεῖ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἐπιβάλλεται νὰ ἐκφράσῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Εἶναι μακρὰν ἀπὸ τὸ συμφέρον τῆς Χώρας, νὰ ἔλθῃ νὰ ἀνακαινίσῃ ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον τόσον ὀξύτατα διήρεσεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς μίαν τῶν κρισιμωτέρων περιόδων τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας. Δὲν ἔχει λοιπὸν τοιαύτην ἔννοιαν ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ στρατηγοῦ Ὀθωναίου. Ἐὰν εἶχε τοιαύτην ἔννοιαν θὰ ἐδικαιοῦτο τὸ Λαϊκὸν κόμμα νὰ εἴπῃ ὅ,τι ἐνῷ ἤλθαμεν μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ κατευνάσωμεν τὰ πάθη, ἐρχόμεθα νὰ ἐκδηλώσητε τοιαύτην γνώμην ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θίγει τόσον βαθέως τὰ αἰσθήματα τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ στρατηγὸς Κονδύλης ἀνεγνώρισεν ὡς σεβαστά. Τὴν δήλωσιν ταύτην κύριοι, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμω, ἐπαναλαμβάνων ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ στρατηγοῦ Ὀθωναίου εἰς τὸ στράτευμα εἶναι ἡ ἔννοια ἐπανορθώσεως μιᾶς ἀδικίας ἡ ὁποία ἐκ καθαρῶς πολιτικῶν λόγων ἐγένετο εἰς τὸν στρατηγὸν Ὀθωναῖον καὶ τὸ στράτευμα. Εὐτυχῶς σήμερον καθ’ ἣν στιγμὴν τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως ὑπέχουσι τὰ δημοκρατικὰ κόμματα δὲν ὑφίστανται πλέον οἱ πολιτικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπεβάλλοντο ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς μετοχῆς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὰ εἶχον κύριοι νὰ εἴπω. (χειροκροτήματα)...

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις θεωρεῖται περαιωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατασκευῆς ἔργων ὑποστηρίξεως καὶ συντηρήσεως τοῦ καταστήματος τῆς νομαρχίας Λέσβου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης διὰ τὸν ἑορτασμὸν τῆς ἑκατονταετηρίδος τοῦ θανάτου τοῦ ποιητοῦ Οὔγου Φωσκόλου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15)19 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 10)18 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ Διατάγματος περὶ καθορισμοῦ δικαιοδοσίας Γενικῶν Διοικητῶν τῆς 26 Ἰανουαρίου 1925». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως καὶ συγχωνεύσεως θέσεως ἐν τῇ Κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ φυλακῶν κ.λ.π.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Σεπτεμβρίου–12 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ αὐξήσεως τῶν ὁρίων τῆς διὰ τὴν μετατροπὴν τῶν ἐν Τρικκάλοις παλαιῶν στρατώνων εἰς δικαστικὸν μέγαρον πιστώσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ νομιμοποιήσεως δαπάνης Γενικῆς Διοικήσεως Θεσσαλονίκης». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ὀ)βρίου 1927 Ν.Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Αὐγούστου 1926 Ν. Δ. περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 7 Νοεμβρίου 1922 Ν. Δ. περὶ τῶν διὰ τῶν σιδηροδρόμων ἀποστολῶν προσφύγων κ.λ.π». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραυλικῶν κ.λ.π. ἔργων πεδιάδων Σερρῶν καὶ Δράμας». Ὁ κ. Καραπαναγιώτης ὡς εἰσηγητὴς ἔχει τὸν λόγον.

§65Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταὶ ἐν συντόμῳ ἐκθέσει της ἡ ἐπὶ τῆς συγκοινωνίας κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ θέση τὴν γνώμην της ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ὑπὸ κρίσιν σύμβασιν. Ἐγὼ δέ, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ προβῶ δι’ ὀλίγων εἰς μίαν ἐκτενεστέραν εἰσήγησιν τοῦ περιεχομένου τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν κυριωτέρων σημείων τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως. Νομίζω ὅτι παρέλκει, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἡμῶν ἐπὶ τῶν σοβαρωτάτων πλεονεκτημάτων τὰ ὁποῖα ἡ Χώρα ἀναμένει, μόνον ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως. Θὰ παρέλκῃ, κύριοι βουλευταί, νὰ τονίσω τὰ πλεονεκτήματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἰς ὅλους εἶναι προφανῆ διότι δὲν πρόκειται μόνον ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τούτων ν’ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν καλλιέργειαν μέγαν ἀριθμὸν νέων ἐκτάσεων, δὲν πρόκειται ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τούτων νὰ βελτιωθῇ καὶ αὐτὴ ἡ κατάστασις τῆς γεωργίας, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην, ἀλλὰ πρόκειται ταὐτοχρόνως νὰ ἔχωμεν καὶ πλεονεκτήματα, ἄλλα παρεπόμενα, ὡς τὸ πλεονέκτημα τῆς βαθμιαίας καταπολεμήσεως καὶ ἐξαλείψεως τῆς ἑλονοσίας ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μίαν ἀπὸ τὰς μάστιγας τῆς ἐθνικῆς ὑγείας, τῆς ἐθνικῆς εὐεξίας. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν μέτρων αὐτῶν ἀναμένομεν καὶ βελτίωσιν τῶν συγκοινωνιῶν τῆς περιοχῆς ἐκείνης, ὁποία συνεπεία τῶν συχνῶν πλημμυρῶν τῶν ποταμῶν ἐκείνων, ὑφίσταται τόσον συχνὰς διακοπάς, διακοπὰς αἱ ὁποῖαι ἀκόμη καὶ εἰς μίαν περίοδον κρίσιμον στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, ἔσχε πολὺ δυσμενῆ ἀποτελέσματα ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως τῶν ἐπιχειρήσεων ἐκείνων. Ἐνθυμούμενος τὴν περίοδον παλαιῶν εὐκλεῶν ἡμερῶν τοῦ 1918–1919 κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ μεραρχία Ἀρχιπελάγους ἐλάμβανε τὴν ἐντολὴν τῆς ἐνισχύσεως τῶν ἤδη ἀποβιβασθεισῶν ἐν Σμύρνῃ στρατευμάτων, ὑφίστατο δυσχέρεια τῆς κινητοποιήσεως λόγῳ τῆς διακοπῆς τῶν συγκοινωνιῶν ἐπὶ τοῦ Στρυμόνος καὶ τῆς καταστροφῆς τῆς σιδηροδρομικῆς γεφύρας τοῦ Δεμὶρ–Ἰσσάρ. Διὰ τῶν ὀλίγων τούτων ἤθελον ἁπλῶς νὰ θίξω τὰ πλεονεκτήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ Χώρα ἀναμένει ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως. Ἡ κατάστασις αὐτὴ τῶν συχνῶν πλημμυρῶν καὶ ἡ συχνὴ διακοπὴ τῶν συγκοινωνιῶν ὀφείλεται κυρίως εἰς τὸν εἰδικὸν ὅλως χαρακτῆρα τῶν ποταμῶν τῆς Μακεδονίας καὶ ἰδίως τοῦ Στρυμόνος. Παρομοίαν κατάστασιν ἐν Εὐρώπῃ παρουσιάζουν οἱ ποταμοὶ τοῦ Πεδεμοντίου, ὅπου συσωρρεύουσιν συνεχῶς ὕλην ἡ ποία ὑψώνει τὴν κοίτην τοῦ ποταμοῦ καὶ τὸ ὕδωρ φυσικὰ πλημμυρεῖ. Προκειμένου δὲ εἰδικῶς διὰ τὸν Στρυμόνα τὰς πλημμύρας προκαλοῦν αἱ παρὰ τὸν κόλπον στεναὶ καὶ βραχώδεις ἐκβολαὶ τοῦ Στρυμόνος, αἱ ὁποῖαι ὅπως εἶπον προκαλοῦν μίαν φυσικὴν ἀντίστασιν κατὰ τὴν ἐκροὴν τοῦ ὕδατος. Κατόπιν τούτου θὰ προβῶ εἰς μίαν σύντομον ἀνασκόπησιν τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως. Κατόπιν τριμήνων περίπου διαπραγματεύσεων, περὶ τὸ τέλος 1926–1927 καὶ κατ’ Ἀπρίλιον τοῦ ἔτους τούτου ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν προτάσεις ἄνευ διαγωνισμοῦ ἐκ μέρους τοῦ οἴκου «Πλὲρ» ἐν συνδυασμῷ μετὰ τοῦ οἰκονομικοῦ ὁμίλου «Σέλιγκαν» διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Συνεζητήθησαν ἐκτενῶς ἀπὸ τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, εἰσήχθησαν εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῶν θερινῶν διακοπῶν τοῦ ἔτους 1927 ἡ τότε Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἔλαβεν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς τὴν ἐξουσιοδότησιν τῆς κυρώσεως διὰ νομοθετικοῦ διατάγματος, ἐκδιδομένου κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς, τῆς συμβάσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος. Δυστυχῶς παρῆλθεν ἡ περίοδος τῶν θερινῶν διακοπῶν ἀχρησιμοποίητος τελείως. Μετὰ νέας δὲ συζητήσεις, κατὰ Μάρτιον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι τοῦ 1928, προεκηρύχθη νέα δημοπρασία. Κατόπιν τῆς δημοπρασίας ταύτης ἐντὸς προθεσμιῶν αἱ ὁποῖαι παρετάθησαν διὰ νεωτέρας διακηρύξεως ὑπεβλήθησαν προτάσεις ἐκ μέρους τεσσάρων συναγωνιζομένων ὁμίλων. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας «Μὸνξ» ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῆς ἑταιρίας «Γιοῦλεν», ἀφ’ ἑτέρου δὲ τῆς ἑταιρίας «Φαουντέσιον» ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῆς «Ἐργοληπτικῆς» ἑλληνικῆς ἑταιρίας. Τρίτη πρότασις ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας «Μπὸντ» τῆς Ἀγγλικῆς καὶ τετάρτη πρότασις ὑπεβλήθη ἐκ μέρους ἄλλης ἑταιρίας. Ἐπὶ τῶν προτάσεων τούτων συνεζήτησεν, τόσον τὸ συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅσον καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἐξέδωσε κατὰ Μάϊον ἀπόφασιν διὰ τῆς ὁποίας παρεχώρει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος, τῆς Δράμας καὶ τῆς Θεσσαλίας εἰς τοὺς ἐργοληπτικοὺς ὁμίλους «Γιοῦλεν» ἀφ’ ἑνὸς καὶ «Φαουντέσιον» ἀφ’ ἑτέρου, ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς διανομῆς μεταξύ των τῶν μερῶν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων εἰς δὲ τὴν ἑταιρίαν «Μὸνξ», τὴν ἐνδεχομένην ἐκτέλεσιν τῶν μελετῶν ἐπὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων. Κατόπιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον 10 ἡμέρας πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς προκατόχου Βουλῆς ὑπέβαλε ἐκ νέου ὡς ἔδει νέον σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο ἡ ἐξουσιοδότησις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως προβῇ εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ στάδιον τὸ ὁποῖον εὗρε ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἡ ὁποία ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν σήμερον, τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι βουλευταί, ὅτι, ἡ παροῦσα σύμβασις συγκρινομένη πρὸς ἄλλας συναφθείσας συμβάσεις, συνήφθη ἀναντιρρήτως ὑπὸ ὅρους πλεονεκτικωτέρους διὰ τὸ δημόσιον, πλὴν τῶν ἄλλων λόγων τῶν μακροτέρων διαπραγματεύσεων καὶ διὰ τῆς διενεργείας διαγωνισμοῦ. Κατὰ τὴν γνώμην μου λοιπὸν ὀφείλομεν ν’ ἀποδώσωμεν τοὺς καλυτέρους τούτους ὅρους οἱ ὁποῖοι ἀναντιρρήτως ἐπετεύχθησαν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν ἐμπνέει σήμερον τὸ ἑλληνικὸν Κράτος, λόγῳ τῆς ἐπικρατούσης πολιτικῆς σταθερότητος, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς δὲν δύναται νὰ συγκριθῇ πρὸς τὰς πολιτικὰς συνθήκας αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συνήφθησαν αἱ δύο προηγούμεναι «Γιοῦλεν» καὶ «Φαουντέσιον». Θὰ προβῶ ἤδη κύριοι βουλευταί, εἰς μίαν συντομωτάτην περιγραφήν, τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῶσιν εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην καὶ θὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν ὀλιγίστους τινὰς ἀριθμοὺς ἐκ τῶν ὁποίων θὰ λάβητε μίαν ἰδέαν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στρεμμάτων τὰ ὁποῖα θὰ πρόκειται εἴτε ν’ ἀποδοθῶσιν εἰς καλλιέργειαν εἴτε τῶν ὁποίων θὰ πρόκειται αἱ γεωργικαὶ συνθῆκαι νὰ βελτιωθῶσιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ κατὰ ὑπολογισμόν, μὲ ἐντελῶς ἀκριβῆ τοὺς ἀριθμοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σχηματίσῃ τις γνώμην πόση θὰ ἦτο ἡ ἀξία τῶν στρεμμάτων τῶν ἀποδιδομένων εἰς τὴν καλλιέργειαν νέων γαιῶν. Ἄς λάβωμεν ὑπ’ ὄψει πρῶτον, τὴν πεδιάδα τὴν διαρρεομένην ἀπὸ τὸν Στρυμόνα ποταμόν. Ἡ σημερινὴ κατάστασις εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην εἶναι ἡ ἑξῆς: Παρέλειψα ν’ ἀναφέρω, ὅτι προκειμένου περὶ τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος, ὑπάρχει ἤδη ἀπὸ τοῦ 1919 προμελέτη Ἀγγλικοῦ οἴκου ἡ ὁποία φυσικὰ θὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς βάσις διὰ τὴν γενικὴν προμελέτην ἡ ὁποία θὰ πρόκειται νὰ συνταχθῇ ἐκ μέρους τοῦ ἀναδόχου καὶ ἀκολούθως διὰ τὰς ὁριστικὰς μελέτας, διὰ τὴν ὁριστικὴν τῶν ἔργων ἐκτέλεσιν. Ἡ σημερινὴ λοιπὸν κατάστασις τῆς πεδιάδος τῆς διαρρεομένης ἀπὸ τὸν Στρυμόνα ποταμὸν εἶναι ἡ ἑξῆς: Εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην καλύπτονται μονίμως ὑπὸ τῶν ὑδάτων σήμερον στρέμματα ἐκτάσεως 460.000. Κατακλύζονται περιοδικῶς ὑπὸ τῶν ὑδάτων 400.000 στρέμματα. Καλλιεργοῦνται δὲ ὁπωσδήποτε, ὑπὸ καλὰς συνθήκας 360.000. Ἡ ὅλη συνεπῶς ἔκτασις τῆς πεδιάδος εἶναι 1.200.000 στρεμμάτων. Τί προσδοκῶμεν ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων; Ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ὑπολογίζομεν ὅτι, ἐκ τῶν 460.000 στρεμμάτων τὰ ὁποῖα σήμερον εὑρίσκονται μονίμως ὑπὸ τὰ ὕδατα, θά ἔχωμεν μίαν ἀπόδοσιν 90% ἤτοι 390.000 στρέμματα. Ἐκ τῶν 400.000 στρεμμάτων τὰ ὁποῖα περιοδικῶς κατακλύζει ὁ Στρυμών, θὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν 200.000 στρεμμάτων νέων. Κατὰ συνέπειαν θὰ ἔχωμεν μίαν ἔκτασιν νέων στρεμμάτων 390.000 ἐκ τῶν εὑρισκομένων μονίμως ὑπὸ τὸ ὕδωρ καὶ 200.000, ἐκ τῶν καλυπτομένων περιοδικῶς. Ἂν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, τὴν αὔξησιν τῆς ἀξίας τῶν στρεμμάτων τὰ ὁποῖα σήμερον ὁπωσδήποτε καλλιεργοῦνται κατὰ τὸ πέμπτον, αὔξησιν, προερχομένην ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, ἔχωμεν τὴν ἀναλογίαν, μίαν ὁλόκληρον ἀπόδοσιν νέων στρεμμάτων 560.000. Τὰ ἔργα θὰ ἦσαν δυνατὸν νὰ διαιρεθῶσιν εἰς δύο κατηγορίας. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ ἀποξηραντικά, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰ ἀρδευτικὰ καὶ τὰ ἔργα συγκοινωνίας. Ἐπὶ τῶν δύο τούτων κατηγοριῶν, τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, εἶχεν ἄλλοτε τὴν γνώμην, πρὸς τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω· ὅτι δηλαδὴ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθῶσιν μόνον τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα, διὰ νὰ ἴδωμεν βραδύτερον τὶ θὰ μείνῃ διὰ τὰ ἀρδευτικὰ καὶ τὰ ἔργα συγκοινωνίας. Πρὸς τὴν γνώμην ταύτην οὔτε ἡ Κυβέρνησις συνεφώνησε οὔτε ἐγώ. Τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡ περιοχὴ ἐκείνη, δὲν πάσχει μόνον ἐκ τῶν συχνῶν πλημμυρῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον εἰς ἄλλας ἐποχὰς πάσχει καὶ ἐκ συχνοῦς ξηρασίας καίτοι εἰς ὀλίγων χιλιομέτρων ἀπόστασιν, ρέει ὁ Στρυμὼν ποταμός. Καθ’ ὑπολογισμοὺς μιᾶς ἐπιτροπῆς τῶν κατοίκων, ἡ ὁποία ἐπεσκέφθη τὸν κ. ὑπουργόν, αἱ ζημίαι ἐκ τῆς ξηρασίας ἀνέρχονται εἰς 300.000 δραχμὰς κατ’ ἔτος. Αἱ δὲ ζημίαι, αἱ ὁποῖαι προξενοῦνται ἐκ τῶν συχνῶν πλημμυρῶν, ἀνέρχονται εἰς πολὺ μεγαλύτερον ποσόν. Ἐὰν λοιπὸν κύριοι, λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς ζημίας ἐκ τῶν πλημμυρῶν καὶ τῆς ξηρασίας, ἀσφαλῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι, ἡ καθυστέρησις τῶν ἔργων τούτων ἐπέφερε πολὺ περισσοτέρας ζημίας, παρὰ ἡ ἐπίτευξις τῶν ἀναμφισβητήτως καλυτέρων ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους συνήφθη ἡ σημερινὴ σύμβασις. Ἐὰν δὲ θελήσῃ νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην μου ποίαν ἐκ τῶν συμβάσεων δέχομαι, δηλαδὴ μεταξὺ τῆς σημερινῆς καὶ τῆς συμβάσεως τῆς συναφθείσης πρὸ τριετίας ὑπὸ χειροτέρους ὅρους, θὰ ἔλεγον ἀπεριφράστως ὅτι δέχομαι τὴν τελευταίαν. Ὅσον ἀφορᾷ, διὰ τὰ ἔργα τῆς συγκοινωνίας, κάποτε μοῦ εἶχε δοθεῖ μία σημείωσις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξίαν τῶν μεταφορικῶν τοῦ καπνοῦ, ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς μέχρι Καβάλλας καὶ ἀπὸ Καβάλλας μέχρι Ν. Ὑόρκης· Ἀπό τὸ σημείωμα αὐτὸ ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ δαπάνη τῆς μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ ἀπὸ Καβάλλας εἰς Ν. Ὑόρκην εἶναι πολὺ ὀλιγωτέρα τῆς δαπάνης ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν μεταφοράν του ἀπὸ τὸν τόπον τῆς καλλιεργείας εἰς Καβάλλαν. Ἀσφαλῶς λοιπόν, ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἀγροτικῶν συγκοινωνιῶν, κολοσσιαῖαι ζημίαι ἐπέρχονται καὶ εἰς τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν καθόλου οἰκονομίαν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἀσφαλῶς νομίζω ὅτι ὀρθῶς προβλέπει ἡ Κυβέρνησις τόσον διὰ τὴν ἀποξήρανσιν, ὅσον καὶ τῶν ὁδικῶν ἔργων εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δαπάνην ἐπί τῇ βάσει τῆς μελέτης, ὑπελογίσθη αὕτη ὑπὸ τὰς σήμερον ἐπικρατούσας συνθήκας ἐν Ἑλλάδι εἰς 1.400 χιλιάδας λίρας Ἀγγλίας, τουτέστιν εἰς 428 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἄν ὑπολογίσωμεν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ τὴν δαπάνην διὰ τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα, τότε ἔχωμεν ἀξίαν τῶν νέων στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν 950 δραχ. κατὰ νέον στρέμμα. Ἐὰν δὲ ὑπολογίσωμεν καὶ τὴν δαπάνην διὰ τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα καὶ τὰς ἀγροτικὰς ὁδούς, τῶν ὁποίων ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν 1.000.000 λιρῶν, τότε ἡ ἀξία κατὰ στρέμμα νέον, ἀνέρχεται εἰς δραχμ. 1.600. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ, τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ἐν ὀλίγοις, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀντικείμενον καὶ τῆς προμελέτης καὶ τῶν ὁριστικῶν μελετῶν τὰ ὁποῖα ἡ ἀνάδοχος ἑταιρία ἀναλαμβάνει νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δι’ αὐτῶν ἀποβλέπωμεν εἰς τὴν διοχέτευσιν τοῦ χειμάρρου τοῦ Καστρί, δι’ ἐκτροπῆς αὐτοῦ, τὴν ἀποχέτευσιν τῆς λίμνης τοῦ Ἀχινοῦ, τῆς ὁποίας ἡ στάθμη θὰ κατέλθῃ σημαντικῶς, εἰς τὴν διοχέτευσιν τοῦ Κρασόβου δι’ ἐκτροπῆς αὐτοῦ εἰς τὸν Στρυμόνα, εἰς τὴν διοχέτευσιν καὶ ἐκτροπὴν τοῦ Στρυμόνος ποταμοῦ καὶ εἰς τὴν ὑποβίβασιν τῆς στάθμης τῆς λίμνης τοῦ Μοσκόδου. Αὐτὰ κύριοι, εἶναι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὰ ἔργα, τῶν ὁποίων τὴν ἐκτέλεσιν ἀναμένομεν ἀπὸ τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πεδιάδα τῶν Φιλίππων, τὴν πεδιάδα τῆς Δράμας, ὑπάρχει ἡ ἀντίληψις, ὅτι ἐν τῇ περιοχῇ ἐκείνῃ, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς τουρκοκρατίας, διεκδικεῖ προνόμια ἐκτελέσεως ἔργων ἄλλη ἑταιρία. Εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ διεκδίκησις τῆς ἑταιρίας αὐτῆς δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ἀλλὰ πάντως αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ὅτι οὐδέποτε τὸ Ἑλληνικὸν κράτος ἀνεγνώρισε τὰ δικαιώματα αὐτὰ καὶ δι’ ἀποφάσεως ἀκόμη τοῦ νομικοῦ συμβουλίου τοῦ Κράτους. Ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων εἰς τὴν πεδιάδα τῶν Φιλίππων ἀναμένομεν νὰ ἔχωμεν 235.000 νέα στρέμματα, διὰ δαπάνης 1.040.000 λιρῶν. Ἡ δαπάνη ἑπομένως κατὰ στρέμμα ἀνέρχεται εἰς 260 περίπου δραχμὰς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθαρῶς ἀποξηραντικῶν ἔργων. Ἐὰν ὅμως λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν δαπάνην τῶν ἀρδευτικῶν ἔργων καὶ τῶν ὁδικῶν, θὰ ἔχωμεν τὸ ποσὸν τῶν 1.600 δραχμῶν κατὰ στρέμμα, τουτέστιν τὴν αὐτὴν καὶ εἰς τὴν πεδιάδα τοῦ Στρυμόνος καὶ τὰ τενάγη τῶν Φιλίππων. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τῶν τεχνικῶν τῆς ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ἤδη θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ κυρίου περιεχομένου τῆς συμβάσεως. Εἰς μίαν τοιαύτην σύμβασιν τεχνικῶν ἔργων τὰ κύρια κεφάλαια, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἔδῃ νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν ἡμῶν εἶναι δύο. Ἀφ’ ἑνὸς τὸ κεφάλαιον τὸ τεχνικὸν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ κεφάλαιον τὸ οἰκονομικόν. Ἡ σύμβασις αὕτη συγκρινομένη πρὸς δύο ἄλλας προηγουμένας συμβάσεις παρομοίου τύπου, δηλαδὴ τῆς Γιοῦλεν διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Φαουντέσιον διὰ τὴν πεδιάδα τοῦ Ἀξιοῦ, παρουσιάζει τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικόν. Ὄτι ἐνταῦθα τὸ οἰκονομικὸν μέρος ἔχει τελείως ἀποχωρισθεῖ, ἡ δὲ Κυβέρνησις παρουσιάζει πρὸ ἡμῶν μίαν σύμβασιν καθαρῶς τεχνικήν, ἐλπίζω ὅμως ὅτι συντομώτατα θὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ σχέδιον νόμου περὶ χρηματοδοτήσεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς, διότι προφανῶς ἄνευ τοῦ νέου αὐτοῦ σχεδίου νόμου, ἡ σύμβασις αὕτη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη καὶ τὸ μέρος τῆς συμβάσεως τὸ ὁποῖον μᾶς ἀφορᾷ. Τὸ καθαρῶς δηλαδὴ τεχνικὸν μέρος. Ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζουν τὸ τεχνικὸν μέρος μιᾶς συμβάσεως; Τοῦτο ἀπαρτίζεται κατὰ πρῶτον λόγον καὶ κύριον καὶ θεμελιώδη ἀπὸ τὸ ἐργοληπτικὸν σύστημα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου συνάπτεται ἡ σύμβασις, δεύτερον τὴν ἀμοιβὴν τοῦ ἐργολάβου, τρίτον τὰ γενικὰ ἔξοδα, τέταρτον τὸν τρόπον τῆς προσωρινῆς ἢ ὁριστικῆς παραλαβῆς τοῦ ἔργου, πέμπτον τὸν καθορισμὸν τῶν ὅρων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ κρίνηται ἡ εὐθύνη τῆς ἑταιρίας ὅσον ἀφορᾷ τὴν καλὴν ἢ κακὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἡ ἐγγύησις ἡ χρηματικὴ τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ ἑταιρία, οἱ λόγοι καὶ ὁ τρόπος ἐκπτώσεως τῆς ἑταιρίας ἐν περιπτώσει μὴ ἐκπληρώσεως τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως καὶ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον λύονται αἱ διαφοραὶ μεταξὺ τοῦ ἐργοδότου καὶ τοῦ ἐργολάβου. Ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὸ πρῶτον μέρος τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καὶ τὴν θεμελιώδη βάσιν αὐτῆς, τὸ σύστημα δηλαδὴ τὸ ἐργοληπτικόν. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει του ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀφίνει νὰ διαφαίνηται ἡ γνώμη ὅτι ἐὰν τῷ παρουσιάζετο μία σύμβασις μὲ ἕτερον σύστημα παρὰ τὸ περιεχόμενον ἐν τῇ συμβάσει, ἢ τὸ ἀπολογιστικὸν θὰ ἦτο διατεθειμένος μᾶλλον τὸ σύστημα αὐτὸ νὰ ἀποδεχθῇ. Πρὸς τὴν γνώμην αὐτὴν προσωπικῶς δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω, μολονότι εἶμαι ἐν γνώσει ὅτι ὄχι μόνον τώρα, ἀλλὰ ἀνέκαθεν τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων εἶχε τὴν αὐτὴν γνώμην μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργοῦ. Ἡ προσωπική μου γνώμη ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ καὶ τὴν ὁποίαν ἄλλωστε ἀνέπτυξα καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, χωρὶς νὰ παρουσιασθῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ ἀντίρρησις, εἶναι ἡ ἑξῆς: Τὴν γνώμην ταύτην ἔτυχεν νὰ ἀναπτύξω καὶ ἐνώπιον τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν τῆς διαλυθείσης Βουλῆς. Πρὸς τὴν γνώμην δὲ ταύτην, ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργὸς εἶχε τότε διαφωνήσει. Τὰ συστήματα τὰ ἐργοληπτικά, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συναφθῇ μία μεγάλη σύμβασις τεχνικῶν ἔργων, εἶναι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ γνωστοῦ διὰ τὴν Ἑλλάδα συστήματος τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν, γνωστοῦ ἀπὸ παλαιοτέρας ἐποχῆς. Τουτέστιν ὁ ἐργολάβος εἴτε κατόπιν διαγωνισμοῦ, εἴτε ἐρχόμενος εἰς ἀπ’ εὐθεῖαν συνεννόησιν καὶ συμφωνίαν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, καταρτίζει μίαν λεπτομερῆ ἀνάλυσιν τιμῶν μονάδος, εἰς τὴν ὁποίαν ἐμφαίνεται ποία εἶναι ἡ ἀπόδοσις τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἐγγυᾶται, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἐργατικῶν χειρῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόδοσιν τῶν μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ ἐκ τρίτου ὅσον ἀφορᾷ τὴν ποσότητα τῶν χρησιμοποιηθησομένων ὑλικῶν. Ἐπὶ πλέον δὲ τούτου καθωρίζοντο τὰ γενικὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα καθωρίζοντο μὲν γενικῶς ἀλλ’ ὑπήγοντο εἰς ἑκάστην τιμὴν μονάδος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ τὴν ἀμοιβὴν αὐτοῦ ἢ καὶ τὸ ποσοστὸν τῶν ἐπισφαλῶν ἐξόδων ἢ ἄλλων, ἐὰν τοιαῦτα ἐπρόκητο νὰ καθορισθῶσιν ἐν τῇ συμβάσει. Ἐπὶ τῇ βάσει τούτων, καθωρίζετο ἓν τιμολόγιον καὶ συνήπτετο ἡ σύμβασις, διὰ τὴν πληρωμὴν δὲ ἑκάστοτε ἴσχυε τὸ τιμολόγιον αὐτὸ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος τούτου συνήπτοντο πάντοτε αἱ συμβάσεις καὶ παρ’ ὑμῖν καὶ ἀλλαχοῦ, μέχρι τῆς κηρύξεως τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Ἀλλ’ ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος, ἀνέτρεψε τελείως πλέον, τὴν δυνατότητα τῆς ἐφαρμογῆς ἑνὸς παρομοίου συστήματος. Συνεπείᾳ τοῦ πολέμου, ὡς γνωστόν, τὰ ἡμερομίσθια ἑκάστοτε ὑφίσταντο διακυμάνσεις καταπληκτικάς. Τὴν αὐτὴν δὲ κλίμακα κινήσεως, ἠκολούθησαν καὶ αἱ αὐξήσεις τῶν ὑλικῶν. Ἦτο ἑπομένως συνέπεια, ὅτι οὐδεὶς ἐργολάβος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμβληθῇ μὲ τὸ Κράτος, ἵνα καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως, ἐγγυηθῇ ἡμερομίσθια καὶ τιμὰς ὑλικῶν. Συνεπείᾳ τούτου, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, ἐγένετο μετατροπὴ τοῦ συστήματος τῆς ἑνιαίας τιμῆς μονάδος. Εἰς τὶ ἀπέβλεπεν ἡ μετατροπὴ αὕτη; Ἀπέβλεπεν εἰς τοῦτο. Ὁ ἐργολάβος ἠγγυᾶτο μὲ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ἐργάτου καὶ τὴν ποσότητα τῶν χρησιμοποιηθησομένων ὑλικῶν, δὲν ἐγγυᾶται ὅμως διὰ τὰ ἡμερομίσθια ὅπως καὶ διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ὑλικῶν, τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε ὑπόκεινται εἰς ἀναθεώρησιν κατὰ ὡρισμένας χρονικὰς περιόδους καθοριζομένας ἐν τῇ συμβάσει. Αὐτὸ τὸ σύστημα ἐπί τινα χρόνον κατώρθωσε νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἀλλ’ ὁ πόλεμος ὁ Εὐρωπαϊκός, δὲν ἐπέφερεν ἀνατροπὴν εἰς τὰς τιμὰς τῶν ὑλικῶν καὶ τῶν ἡμερομισθίων. Ἡ ἀνατροπὴ ὑπῆρξεν ἔτι βαθυτέρα, εἴτε θέλομεν νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὰς δημιουργηθείσας νέας κοινωνικὰς συνθήκας, εἴτε θέλομεν νὰ τὴν ἀποδώσωμεν εἰς τὴν ἀφύπνισιν τῆς ἐργατικῆς συνειδήσεως. Οἱ ἐργολάβοι κατέληξαν, νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγγυῶνται οὐδὲ καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἐργατικῶν χειρῶν ἀκόμη. Διὰ τοῦτο, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου, ἤρχισε πλέον νὰ γίνηται συγκερασμὸς τῶν συστημάτων, τοὐτέστι καθωρίζετο μία ἀνάλυσις τιμῶν. Καθωρίζετο ὁμοίως καὶ ὁ τρόπος τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἡμερομισθίων καὶ τῶν τιμῶν τῶν ὑλικῶν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καθωρίζετο καὶ ἓν ὅριον ὑπερβάσεως τῆς ἀποδόσεως. Συνήθως εἰς τὰς συμβάσεις ἐν Ἑλλάδι καθωρίζετο εἰς 10% καὶ ἂν μὲν ἡ ὁλικὴ δαπάνη ἔφθανε τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν μὲ τὰ ἡμερομίσθια καὶ τὴν ἀξίαν τῶν ὑλικῶν ἑκάστοτε, φυσικὰ ἀναθεωρουμένων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμφωνίας τῆς περιλαμβανομένης ἐν τῇ συμβάσει, ἐπηυξάνετο τὸ ποσὸν κατὰ 10%. Καὶ ἐὰν μὲν ἡ δαπάνη ἦτο ἀνωτέρα τοῦ ποσοῦ αὐξανομένου κατὰ 10%, ὁ ἐργολάβος ἐπληρώνετο ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν. Ἀλλ’ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ δαπάνη τοῦ ἐργολάβου ὑπερέβαινε τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν πλέον 10% ὁ ἐργοδότης θὰ πληρώνῃ εἰς τὸν ἐργολάβον παρ’ ὅλην τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν σὺν 10%. Ἐὰν ἐπίσης ὁ ἐργολάβος κατορθώσῃ καὶ ἐπιτύχῃ οἰκονομίαν ἐπὶ τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν, ἡ οἰκονομία αὕτη, κατανέμεται ἐξ ἴσου καὶ κατὰ ποσοστὸν καθοριζόμενον μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου καὶ τοῦ ἐργοδότου. Αὐτὸ τὸ τελευταῖο εἶναι τὸ σύστημα τὸ γνωστὸν ὑπὸ τὸ ὄνομα τῆς συνεταιρικῆς ἀντεπιστασίας. Ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦτο, συνήφθη ἡ σύμβασις τῶν λιμενικῶν ἔργων Πειραιῶς καθὼς καὶ ἡ σύμβασις τῶν ὑπονόμων Θεσσαλονίκης. Ἡ ὑπὸ συζήτησιν σύμβασις περιέχει σύστημα ἀπολογιστικόν, διάφορον τελείως καὶ πρὸς τὰ τρία συστήματα τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ἡμῶν. Κατὰ τοῦτο ὁ ἐργολάβος εἶναι ἕνας ἁπλοῦς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐργοδότου διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν ὡρισμένης ἐργασίας, ἐκτελεῖ τοὐτέστι τὴν ἐργασίαν διὰ λογαριασμὸν τοῦ ἐργοδότου, χωρὶς νὰ ἔχῃ καμμίαν εὐθύνην οὔτε διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῆς ἐργασίας οὔτε διὰ τὴν τιμὴν τῶν ἡμερομισθίων, οὔτε διὰ τὴν τιμήν τῶν ὑλικῶν. Καὶ φυσικά, ὑπὸ τοιούτους ὅρους παρουσιάζεται τὸ σύστημα ὡς πλημμελές, διότι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς θὰ διατυπωθῇ ἡ γνώμη ὅτι ὁ ἐργολάβος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδὲν συμφέρον ἔχει νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα οἰκονομικῶς. Αὐτὸ εἶναι μία ἀντίρρησις καὶ ἡ ἀντίρρησις αὐτὴ θὰ ἦτο λογική, ἐὰν ἐν τῇ συμβάσει δὲν ἐλαμβάνοντο ὅλα τὰ προστατευτικὰ μέτρα οὕτως ὥστε ἀφ’ ἑνὸς ὁ ἐργολάβος νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοδέψῃ ὅσα θέλει διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα ἐκεῖνα συνεπείᾳ τῶν ὁποίων ὁ ἐργολάβος, οὐδὲν συμφέρον θὰ ἔχῃ νὰ ἐξοδεύῃ περισσότερα, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ ἔχῃ τὸ συμφέρον, ὡς ἔντιμος ἐντολοδόχος νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ἔργον κατὰ τὸν οἰκονομικώτερον τρόπον. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μειονέκτημα τὸ ὁποῖον ἔθιγον, δύναται νὰ θεραπευθῇ καὶ θεραπεύεται διὰ τοῦ ἑκάστοτε δημιουργουμένου ἐν τῇ συμβάσει ἐλέγχου. Καὶ εἰς τὴν σύμβασιν τῆς Φαουντέσιον καὶ εἰς τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγοῦμαι, προβλέπεται ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς συμβάσεως, ἡ ἐνάσκησις αὐστηρᾶς ἐπιβλέψεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου. Ἡ ἐπίβλεψις αὕτη ἀνατίθεται εἰς ὄργανα κρατικὰ τὰ ὁποῖα φέρουν τὸ ὄνομα τοῦ ἐπόπτου τῶν ἐργασιῶν.

§66Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐὰν ὁ ἔλεγχος εἶναι ἱκανοποιητικός, τὸ σύστημά μου δὲν εἶναι πλημμελές.

§67Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Βεβαίως. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ ἔργου τούτου, ὁ ἐργολάβος οὐδὲν συμφέρον ἔχει νὰ δημιουργῇ δαπάνας μὴ προβλεπομένας ἰδίᾳ. Ὅπως προβλέπεται ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ, τὸ ἐργολαβικὸν κέρδος καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα δὲν καθορίζονται, ἀναλόγως τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα ἐξοδεύει, ἀλλὰ τοῦ δίδεται ἕνα ὡρισμένον ποσὸν ἀνεξαρτήτως τῶν δαπανῶν αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ γίνουν. Θὰ εἶχε λόγον καὶ συμφέρον ὁ ἐργολάβος νὰ δαπανᾷ καὶ νὰ ἐξοδεύῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα, διὰ τὰ ἔργα τῶν ὁποίων προβλέπεται ἡ ἐκτέλεσις, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε δαπανωμένων κονδυλίων ἐλάμβανε ποσοστόν. Ἀλλ’ ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ, δὲν πρόκειται νὰ λαμβάνῃ ποσοστὸν ἀλλὰ λαμβάνει ἕνα ποσοστὸν ἐφάπαξ καθοριζόμενον ἐν τῇ συμβάσει, οἱαιδήποτε καὶ ἂν εἶναι αἱ δαπάναι, καθόσον ἐὰν μὲν τὰ χρήματα, τῶν ὁποίων προβλέπεται ἡ δαπάνη ἐν τῇ συμβάσει, εἶναι περισσότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα πραγματικῶς θὰ δαπανηθοῦν, ὁ ἐργολάβος ὑποχρεοῦται εἴτε ἐν τῇ αὐτῇ περιοχῇ εἴτε εἰς ἄλλην, νὰ ἐκτελέσῃ ἔργα οὕτως ὥστε νὰ συμπληρωθῇ τὸ ποσὸν τὸ προβλεπόμενον διὰ τῆς συμβάσεως. Ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, δὲν δικαιοῦται προσθέτου ἀμοιβῆς διὰ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα θὰ δαπανηθοῦν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἔργων. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἐμμένω εἰς τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἔχει κανένα συμφέρον ὁ ἐργολάβος ἐκ τῆς μείζονος δαπάνης. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἂς ὑποτεθῇ ὅτι διὰ ποιᾶς τινος σπατάλης δαπανηθῶσι περισσότερα ποσὰ διὰ τοῦ συστήματος τοῦ ἀπολογισμοῦ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῶν δημοσίων ἔργων ἐν Ἑλλάδι—μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν—θὰ δοθοῦν εἰς τὸν ἐργολάβον ἀπολαβαὶ πολὺ περισσότεραι, ἐκείνων τῶν ὁποίων λαμβάνει διὰ τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος. Καὶ σᾶς φέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Ἡ σύμβασις τῆς ὁδοποιΐας τὴν ὁποίαν ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ ἔχει κυρώσει, ὡς γνωστὸν συνεζητεῖτο ἐπὶ 2 ἔτη εἰς τὸ ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας. Ἐπρόκειτο τρεῖς φορὰς νὰ συναφθῇ. Καὶ τὰς τρεῖς φορὰς ὑπῆρχε ἀνάλυσις τιμῶν διάφορος, ἡ μία τῆς προηγουμένης κατὰ ποσοστὰ ποικίλλοντα 10%—20% καὶ 25%. Εἶναι κατὰ μέσον ὅρον ἡ διαφορὰ τῆς ἀναλύσεως τιμῆς τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως τῆς ὁδοποιΐας, ὡς ἐπρόκειτο νὰ συναφθῇ ἐπὶ Παγκάλου μέχρι ἀναλύσεως τιμῆς ἡ ὁποία καθωρίσθη ἐν συμβάσει, ἡ ὁποία εἶχε ὑπογραφεῖ πέρυσι. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ. Ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ 1925, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ συναφθῇ ἡ σύμβασις τῆς ὁδοποιΐας, συνήπτετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος καὶ συνήπτετο καὶ ἄλλη σύμβασις ὁδοποιΐας ἐπὶ τῇ βάσει ἀναλύσεως τιμῆς, τῆς τότε ἰσχυούσης, ποία θὰ ἦτο δαπανηροτέρα διὰ τὸ Κράτος; Ἡ σύμβασις ἡ συναπτωμένη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος, ἔστω καὶ μὲ ποιάν τινα σπατάλην ἄνευ λόγου, διότι ὁ ἐργολάβος δὲν θὰ εἶχε νὰ κερδίσῃ κατὰ τοῦτο τίποτε ἢ θὰ ἦτο ἐπιζημία διὰ τὸ δημόσιον ἡ σύμβασις ἡ συναπτομένη δι’ ἀναλύσεως τιμῆς ὁμοίας τοῦ 1925; Εἶναι προφανὲς ὅτι διὰ μὲν τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος προστατεύονται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου πολὺ καλύτερον, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον διὰ τοῦ συστήματος τῆς συνεταιρικῆς ἀντεπιστασίας ὅσον καὶ ἂν ἐκ τῆς πρώτης ὄψεως προασπίζονται τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου, ὑπάρχει τὸ ἑξῆς μειονέκτημα ὅτι ὁ ἐργολάβος ἐκ τῆς μειώσεως τῆς δαπάνης, ἔχει νὰ προσπορισθῇ ὄφελος, διότι τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς ἀναλύσεως τιμῆς καὶ τῆς πραγματικῆς δαπάνης θὰ τὴν μοιράσῃ ἐξ ἡμισείας μετὰ τοῦ ἐργοδότου. Ἑπομένως ἔχει συμφέρον καὶ πολλάκις μὲ κίνδυνον κακοτεχνικὸν καὶ μὲ κίνδυνον κακῆς μείξεως τῶν ὑλικῶν, ἡ ὁποία εἶναι τόσον συνήθης ἐν Ἑλλάδι, νὰ προσπορίζηται κέρδη, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς δὲν δύναται νὰ προσπορισθῇ διὰ τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος. Ἐπὶ πλέον δὲ δημιουργοῦνται καὶ κίνδυνοι κακοτεχνικοί, τοὺς ὁποίους δὲν δύναται νὰ φαντασθῇ κανείς. Σᾶς φέρω ὑπ’ ὄψει πρὸς σύγκρισιν τῶν δύο συστημάτων καὶ ἕτερόν τι. Ἡ σύμβασις τοῦ λιμένος Πειραιῶς, συνήφθη μὲ τὸ σύστημα τῆς συνεταιρικῆς ἀντεπιστασίας. Ἡ σύμβασις τῶν λιμενικῶν ἔργων Ἡρακλείου συνήφθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος. Ὀγκόλιθοι κατασκευάζονται καὶ εἰς τὰ λιμενικὰ ἔργα Πειραιῶς, οἱ ὁποῖοι στοιχίζουν δραχμὰς 54, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος τῆς συνεταιρικῆς ἀντεπιστασίας. Ὀγκόλιθοι κατασκευάζονται καὶ εἰς τὸ Ἡράκλειον, οἱ ὁποῖοι κοστίζουν 17 δραχμάς, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος. Ἀλλ’ ἐὰν θέλητε, κύριοι βουλευταί, νὰ λάβητε μία οἱανδήποτε σύμβασιν καὶ νὰ κάμητε σύγκρισιν μεταξὺ τῶν δύο συστημάτων, τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος καὶ τῆς συνεταιρικῆς ἀντεπιστασίας, τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος, συναπτομένου μὲ ἐργολάβον εἰς τὸν ὁποῖον ὁ ἐργοδότης νὰ ἔχῃ ἀπόλυτον πεποίθησιν καὶ νὰ ἔχῃ διατάξεις ἀσφαλιζούσας τὸν ὅλον ἔλεγχον καὶ τὴν ἐποπτείαν, δι’ ἐντίμων ὑπαλλήλων τοὺς ὁποίους δύναται νὰ εὕρῃ, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ προστατεύσῃ κατὰ τὸν τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἔχετε δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι σήμερον ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Ἡνωμέναις Πολιτείαις, ἐκτελοῦνται ἔργα δημόσια ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπολογιστικοῦ συστήματος. Ὑπῆρχε καὶ πρότερον τὸ σύστημα αὐτό, ἀλλὰ τελευταίως ἡ τάσις ἐπεξετάθη καὶ τὸ σύστημα τοῦτο ἐπεκράτησε. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐργοληπτικὸν σύστημα. Εἶμαι δὲ πεπεισμένος ὅτι καὶ σεῖς ἐὰν ἠθέλατε προβῇ εἰς λεπτομερεστέραν σύγκρισιν, ἐπὶ τῇ βάσει ἀσφαλῶν δεδομένων τῶν δύο συστημάτων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πεισθῆτε, ὅτι τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα εἶναι τὸ μᾶλλον προσαρμοζόμενον εἰς τὰ Δημόσια ἔργα. Ἀλλὰ θὰ εἴπητε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, διατὶ ἐπιμένει ἀποκροῦον τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα; Τὸ ἀπολογιστικὸν σύστημα ἔχει τοῦτο τὸ μειονέκτημα διὰ δημοσίας ὑπηρεσίας, ὅτι ἀπαιτεῖ δι’ αὐτὰς μίαν συνεχῆ ἐνόχλησιν, διότι ἔρχεται διαρκῶς νὰ κρίνῃ τὰς διαφορὰς αἱ ὁποῖαι φυσικὰ θὰ ὑφίστανται μεταξὺ τοῦ ἐλέγχου τῶν ἔργων καὶ μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου, ἐνῷ κατ’ ἄλλο οἱονδήποτε σύστημα, εἴτε τῆς συνεταιρικῆς ἀντεπιστασίας εἴτε τῆς ἀναλύσεως τιμῶν, ἡ ἐπαγγελματικὴ ἠρεμία καὶ αἱ ἐνοχλήσεις εἶναι κατὰ τὸ μᾶλλον πολὺ ὀλιγώτεραι. Δεύτερον σημεῖον μιᾶς τεχνικῆς συμβάσεως εἶναι ἡ ἀξία τῶν ἔργων. Διὰ τῆς ἀξίας τῶν ἔργων, ἐννοοῦμεν τὸν χαρακτηρισμὸν τῶν ἐργασιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων τῶν ὁποίων ἡ δαπάνη θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν ἐργοδότην. Ἡ ἀξία τῶν ἔργων ἐν τῇ ὑπὸ συζήτησιν συμβάσει καθορίζεται διὰ τοῦ ἄρθρου 19 τῆς συμβάσεως. Τὸ ἄρθρον 19, τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, περιέχει ἐν συμπληρώσει μὲ τὰς προηγουμένας συμβάσεις Γιοῦλεν καὶ Φαουντέσιον, μίαν λεπτομερεστέραν ἀνάγκην τουτέστι ὀλιγότεραι ἀμφισβητήσεις θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς συμβάσεις αὐτὰς νὰ παρουσιασθοῦν μεταξὺ ἐργοδότου καὶ ἀναδόχων, περὶ τοῦ ποῖαι δαπάναι θὰ κατελογίζοντο εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων καὶ ποῖαι δαπάναι εἰς τὰ γενικὰ ἔξοδα τοῦ ἀναδόχου. Τὸ ἄρθρον 19 τῆς συμβάσεως δὲν ἀποτελεῖ παρὰ ἀντιγραφὴν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, τῆς διακηρύξεως τῆς δημοπρασίας, προσθετουσῶν, ὀρθῶς κατ’ ἐμέ, ἀρκετῶν ἀνεπτυγμένων διασαφήσεων, ὅσον ἀφορᾷ τὰ καθ’ ἕκαστον κονδύλια τὰ συμπεριλαμβανόμενα εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων. Ἔρχομαι ἔπειτα εἰς ἕτερα στοιχεῖα τῆς συμβάσεως, τὰ γενικὰ ἔξοδα τοῦ ἀναδόχου. Τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς συμβάσεως καθορίζονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 20 ἐν τῇ ὑπὸ συζήτησιν συμβάσει εἰς 11 καὶ 63% ἐπὶ τιμῇ 17 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, καταβάλλονται δὲ τὰ γενικὰ αὐτὰ ἔξοδα εἰς 70 μηνιαίας δόσεις. Ἂς κάνωμεν μίαν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν γενικῶν ἐξόδων τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ τῶν γενικῶν ἐξόδων τῶν προηγουμένων συμβάσεων τῆς Γιοῦλεν καὶ Φαουντέσιον. Θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι ἐνταῦθα καθορίζονται διὰ τὰ γενικὰ ἔξοδα 11, 63% ἑνὸς ποσοῦ σταθεροῦ. Εἰς τὴν προηγουμένην σύμβασιν εἰς μὲν τὴν Φαουντέσιον καθορίζεται 17% καὶ εἰς τὴν Γιοῦλεν 14. Καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα κρίνονται ἐκεῖ ἀπολογιστικῶς. Ὡς τουτέστιν ἀπολογιστικὴ εἶναι ἡ ἀξία τῶν ἔργων, κατὰ τὴν αὐτὴν ἔννοιαν ἀπολογιστικὰ ἔξοδα εἶναι καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα εἰς τὴν Φαουντέσιον καὶ Γιοῦλεν.

§68Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Θὰ φθάσουν τὸ ἀνώτατον ὅριον;

§69Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ φθάσουν εἰς τὸ ἀνώτατον ὅριον, μολονότι καὶ ἐγὼ διατελῶ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν αὐτήν.

§70Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ποῖα εἶναι τὰ ὅρια αὐτά;

§71Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. 17 καὶ 14. Ἀλλὰ τὰ 17 καὶ 14, δὲν ἀποτελοῦν, ὡς εἶπον, σταθερὸν ποσὸν ἀλλὰ τὸ μέγιστον ὅριον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσουν τὰ γενικὰ ἔξοδα. Παρουσιάσθη ἡ ἀντίληψις, ὡς δικαία ἄλλωστε, ὅτι ἀφ’ ἧς ὁρίζομεν μέγιστον ὅριον γενικῶν ἐξόδων, αἱ ἑταιρίαι δὲν θὰ εἶχον λόγον νὰ καθυστερήσουν, καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐννοεῖται ὁ ἔλεγχος καὶ εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ μὴ ἐγκρίνῃ τὰ γενικὰ ἔξοδα. Ἐζήτησα πληροφορίας, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀναλογίαν τῶν γενικῶν ἐξόδων εἰς τὰ ὁποῖα εἶχον φθάσει εἴτε ἡ Φαουντέσιον εἴτε ἡ Γιοῦλεν. Προκειμένου περὶ τῆς Γιοῦλεν, τῆς ὁποίας τὰ ἔργα εὑρίσκονται περίπου εἰς τὰ ¾ τῆς ἐκτελέσεώς των, μοὶ ἐδόθη ἡ πληροφορία, ὅτι ἡ ἀναλογία τοῦ μέχρι τοῦδε ἐπιτευχθέντος ποσοῦ τῶν γενικῶν ἐξόδων, εἶναι, περὶ τὰ 12½ μὲ 13%, μέχρι δὲ τῆς λήξεως τῶν ἔργων, ὑπάρχει ἡ ἐλπὶς νὰ φθάσῃ εἰς τὰ 12% καὶ συνεπῶς ἐπειδὴ καὶ ἐκεῖνα καθορίζονται ἀπολογιστικῶς ὅπως καὶ ἡ ἀξία τῶν ἔργων, δὲν ἔσπευσαν αἱ ἑταιρίαι νὰ φθάσουν εἰς τὰ 14%, ἀλλὰ ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ φθάσουν καὶ εἰς τὰ 12%, ἤτοι εἰς συντελεστὴν πλησιάζοντα μὲ τὸν συντελεστὴν ὁ ὁποῖος καθορίζεται εἰς τὸ ἄρθρον 21 τῆς συμβάσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Φαουντέσιον, ἐπειδὴ αὕτη μέχρι τοῦδε εὑρίσκεται μᾶλλον εἰς τὴν περίοδον τῆς μελέτης, εἶναι πολὺ φυσικὸν, ὅτι ἐὰν ἔκαμαν μίαν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν γενικῶν ἐξόδων καὶ τῆς ἀξίας τῶν ἔργων, ἐπειδὴ ἡ ἀξία τῶν ἔργων δὲν εἶναι πολὺ μεγάλη, εἶναι πολὺ φυσικὸν ὅτι, ἡ ἀναλογία τῶν γενικῶν ἐξόδων θὰ εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα διὰ τὸν λόγον ὅτι αἱ ἴδιαι δαπάναι ὑφίστανται τῶν γενικῶν ἐξόδων. Ἀλλὰ ἡ ἀξία τῶν ἔργων εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀντιστοιχῇ μικρὸν ποσοστὸν γενικῶν ἐξόδων δὲν ὑπάρχει. Διὰ τοῦτο ὅσον ἀφορᾷ τὴν Φαουντέσιον, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνωμεν, παρὰ ὅταν τὰ ἔργα τῆς ἑταιρίας, τὰ πραγματικῶς ἀποξηραντικὰ, προχωρήσουν εἰς σημεῖον οὕτως ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία πλέον ἀσφαλὴς σύγκρισις. Ὁπωσδήποτε εἴτε τὸ ποσὸν καθορίζεται σταθερὸν εἴτε καθορίζεται ὡς μέγιστον, εἶναι προφανὲς, ὅτι μεταξὺ τῶν δύο συμβάσεων, ὑφίσταται μία τεραστία διαφορά. Τώρα θὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀμοιβὴν τοῦ ἐργολάβου· ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀμοιβὴν τοῦ ἐργολάβου, αὕτη καθορίζεται ἐν τῇ ὑπὸ συζήτησιν συμβάσει διὰ τοῦ ἄρθρου 21 εἰς 10% ἐπὶ τῆς ὅλης ἀξίας τῶν ἔργων, τουτέστι 1.700.000 δολλάρια ἐπὶ δαπάνης 17.000.000 δολλαρίων. Εἶναι προφανὲς καὶ πάλιν ὅτι τῆς ἐργολαβικῆς ἀμοιβῆς ἐν τῇ συμβάσει αὐτῇ ἔχει καθορισθῆ τὸ ἐλάχιστον δυνατὸν εἰς παρομοίας συμβάσεις καὶ διὰ τοῦτο ὅσον ἀφορᾷ τὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ τὴν ἀμοιβὴν τοῦ ἐργολάβου, νομίζω ὅτι ἐπετεύχθησαν ὅροι πραγματικῶς εὐνοϊκοὶ διὰ τὸ Κράτος. Ἐὰν κάμωμεν τὴν σύγκρισιν τοῦ ἐργολαβικοῦ κέρδους πρὸς ἄλλας ἑταιρίας, θὰ ἴδωμεν, ὅτι τῆς μὲν Φαουντέσιον ἀνέρχεται εἰς 15% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἔργων σὺν τοῖς γενικοῖς ἐξόδοις, ἐνῷ ἐνταῦθα, τὸ γενικὸν κέρδος καθορίζεται εἰς 10% ἐπὶ τῆς πραγματικῆς ἀξίας τῶν ἔργων δηλαδὴ ἀνέρχεται ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς 17,55% εἰς τὴν Φαουντέσιον. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν· ὡς γνωστὸν, ἡ ἀρχικὴ σύμβασις Φαουντέσιον, συνήφθη ἐπὶ Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου, ἀκολούθως ὑπεγράφη ἑτέρα σύμβασις, ἡ ὁποία καὶ ἐδημοσιεύθη ἐπὶ δικτατορίας Παγκάλου. Εἰς τὴν ἀρχικῶς ὑπογραφεῖσαν σύμβασιν καθορίζετο μὲν τὸ ποσοστὸν τῆς ἀμοιβῆς εἰς 15% ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἐλαμβάνετο ἕν ποσὸν fix, ὅπως λαμβάνηται καὶ ἐνταῦθα. Ὑπῆρχε δὲ ὁ ὅρος ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ ποσὸν τοῦ δανείου δὲν ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ὑποχρεοῦται ἡ ἑταιρία, ἄνευ ἐργολαβικῆς ἀμοιβῆς νὰ συμπληρώσῃ τὰ ἔργα διὰ χρημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ ἐργοδότης θὰ ἐχρηματοδότη εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, ἐὰν δὲ περισσεύσῃ ποσόν τι θὰ χρησιμοποιῆται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἄλλων ἔργων. Τουτέστι περιέχεται ὁ αὐτὸς ὅρος ὁ ὁποῖος περιέχεται καὶ εἰς τὴν σύμβασιν ταύτην. Ἡ ὑπογραφεῖσα αὐτὴ σύμβασις ἐπὶ δικτατορίας, ἔλαβεν τὴν μορφὴν αὐτὴν τὴν ὁποίαν θεωρῶ κατ’ ἐξοχὴν ἐπικίνδυνον τοὐτέστι, νὰ ἔχῃ καὶ ἐργολαβικὴν ἀμοιβὴν καὶ γενικὰ ἔξοδα. Καθωρίζετο δὲ τὸ ποσόν, οὐχὶ ὡς ποσὸν σταθερόν, ἀλλὰ ἀναλόγως τῆς δαπάνης, περίπτωσις δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν συντρέχει ὁ λόγος, ὁ ἐργολάβος νὰ δαπανᾷ περισσότερα ποσά, διὰ νὰ εἰσπράττῃ περισσοτέραν ἐργολαβικὴν ἀμοιβήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γιούλεν, τὸ ἐργολαβικὸν κέρδος τῆς ἐπιχειρήσεως καθωρίσθη εἰς 1.200.000 δολλάρια, ἐπὶ δαπάνης δανείου 10.000.000 δολλαρίων. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀπὸ τὰ 10.000.000 δολλάρια ἀφαιρέσωμεν τὶ ἔχει εἰσπράξει τὸ Κράτος, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἔχει εἰσπράξει 8.500.000 δολλάρια. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὴν ἐργατικὴν ἀμοιβήν, ἔχομεν 7.300.000 δολλάρια, ἐὰν δὲ ἀπὸ αὐτὰ ὅσον θὰ εἶναι ἡ ὑπολογισθεῖσα πράγματι δαπάνη τῶν ἔργων, ἀφαιρέσωμεν τὰ γενικὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα ἀντιστοιχοῦσιν περίπου εἰς 900.000 δολλάρια, ἔχομεν μίαν δαπάνην ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἔργων 6.400.000 δολλάρια καὶ θὰ ἔχωμεν 18% οὐχ’ ἧττον κατὰ τὴν ἀντίληψιν. Ἀλλὰ κατὰ τὴν σύμβασιν αὐτὴν ὑπάρχει ρῆτρα καθ’ ἣν ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἐπαρκέσῃ τὸ ποσὸν τῶν 8.000.000 δολλαρίων, θὰ ἔδιδεν ἢ μᾶλλον θὰ ἐχορηγῆτο ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν ποσὸν πρὸς συμπλήρωσιν, διὰ δὲ τὴν πρόσθετον δαπάνην δὲν θὰ εἶχεν νὰ λάβῃ ὁ ἐργολάβος κέρδος. Σήμερον ἐπληροφορήθην ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 10.000.000 δολλαρίων δὲν ἐπαρκεῖ.

§72Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κατὰ τὰς δηλώσεις τῆς ἑταιρίας θὰ ἐπήρκη καὶ ποσὸν κατώτερον τῶν 10.000.000 καὶ θὰ ἐπερίσευεν διὰ κατασκευὴν ὑπονόμων. Τοιαῦται δηλώσεις ἐγένοντο.

§73Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὄχι μόνον δηλώσεις ἐγένοντο, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ συμβάσει καθορίζεται τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον πιθανῶς θὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἄλλων ἔργων. Ὁπωσδήποτε κατὰ τὴν γνώμην μου, ὑπάρχει ἐν τῇ συμβάσει ὅρος, ὥστε ἐὰν χρειασθῇ πρόσθετος δαπάνη, ὅπως θὰ χρειασθῇ μέχρι 2.000.000 δολλαρίων, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα ἄνευ προσθέτου ἀμοιβῆς, κατὰ συνέπειαν τὴν ἀναλογίαν τὴν ὁποίαν ἐκάματε μέχρι 18% κέρδος, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀκριβής, πάντως ἐν τῇ συμβάσει τῆς Γιοῦλεν τὸ κέρδος καθορίζεται εἰς 1.200.000 δολλάρια.

§74Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ἐγένετο διὰ διαγωνισμοῦ. Εἶχον ὑποβληθεῖ τότε μελέται μὲ προϋπολογισμόν. Εἶχον τότε ὑποβληθεῖ τέσσαρες σπουδαιόταται μελέται, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ δύο εἶχον βραβευθεῖ, οὐδεὶς δὲ ἐκ τῶν συναγωνιζομένων προσέφερεν καλοὺς ὅρους καὶ ὁ συναγωνισμὸς ἀνεβλήθη. Οἱ ὑπολογισμοὶ ὅμως, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν, ἀνεβίβαζον τὸ ἔργον εἰς 14–16.000.000 δολλάρια. Εὑρισκόμεθα λοιπὸν κατόπιν μελετῶν σοβαρῶν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ ἐστοίχιζεν περὶ τὰ 14.000.000, διότι ἦτο μελέτη σοβαρωτάτη, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν. Ὅταν λοιπὸν εὑρέθημεν πρὸ τοῦ ὅρου τῆς Γιοῦλεν ὅπως λάβῃ κατ’ ἀποκοπὴν 1.200.000 δολλάρια ὡς κέρδος, εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἦτο δυνατὸν κατὰ πᾶσαν πιθανότητα νὰ περιορισθῇ τὸ κέρδος τῆς ἑταιρίας εἰς 10%. Δὲν ἠδυνήθημεν νὰ μὴ δεχθῶμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐδέχθη ὡς ἀνέφερον ἡ ἑταιρία. Ἦτο ἡ μόνη ἑταιρία ἡ ὁποία εἶχεν οἰκονομικὴν δύναμιν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ εἴπητε ὅτι τὸ κέρδος εἶναι 18%. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν θὰ ὑπερβῇ τὸ ἐργολαβικὸν κέρδος 14%. Ἀλλὰ ὡς σᾶς εἶπον, τοῦτο εἶναι πρόωρον. Ἕν μόνον δύναμαι νὰ εἴπω εὐχαρίστως, ὅτι ἡ ἑταιρία αὐτὴ εἰργάσθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε θὰ δώσῃ τὸ ἔργον ἓν ἔτος ἐνωρίτερον τοῦ χρόνου ὁ ὁποῖος ὡρίσθη διὰ τῆς συμβάσεως. Δι’ ἓν ἔτος περισσότερον, θὰ εἴχωμεν νὰ πληρώνωμεν τόκον 65.000.000, δυνάμεθα δὲ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐκερδίσαμεν τὸν τόκον αὐτόν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐγγραφῆτε νὰ ὁμιλήσητε, ἡ διακοπὴ εἶναι μακρά.

§76Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ κέρδος εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσῃ εἰς 14%.

§77Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἤδη, ἐὰν θέλητε νὰ κάμω καὶ τὴν σύγκρισιν, μὲ τὸ ποῖα εἶναι τὰ ποσοστὰ διὰ τὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ τὴν ἐργολαβικὴν ἀμοιβήν, θέτω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν, ποῖα εἶναι τὰ ποσοστὰ τῶν λιμενικῶν ἔργων Πειραιῶς. Γενικὰ ἔξοδα 17%, ἐργολαβικὰ κέρδη 11,70%. (ἀναγινώσκει). Καὶ ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὸ ἕν κονδύλιον καὶ ἕτερον, εἶναι ἑπόμενον, ἐφ’ ὅσον τὰ μηχανήματα δὲν πηγαίνουσι εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων, εἰς τὴν ἑταιρίαν θὰ δίδωνται ποσοστὰ διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ἐργαλείων τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιβαρύνουν τὸν ἐργοδότην, ἐνῷ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐπιστασίας ἐπιβαρύνουν τὸν ἀνάδοχον. Ὁπωσδήποτε ὅμως τὰ ποσοστὰ εἶναι 18%, ὥστε ἐν συγκρίσει μὲ τὴν σύμβασιν αὐτήν, ἡ σύμβασις αὕτη συνήφθη ὑπὸ ὅρους βαρυτέρους. Ἐπὶ πλέον δὲ καθωρίσθη ἕν ποσόν, ὅριον ὑπερβάσεως 10%, πέραν τοῦ ὁποίου θὰ πληρώνῃ τὸ δημόσιον, ἀλλὰ ἡ διαφορὰ ἐπὶ ἀναλύσεως τιμῶν κατανέμεται εἰς τὸ ½ μεταξὺ ἐργοδότου καὶ ἀναδόχων. Ἕτερον σημεῖον τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, εἶναι καὶ τὸ ἄρθρον τὸ ἀφορὸν τὰς προθεσμίας τῶν μελετῶν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Δυνάμει τῆς συμβάσεως ἡ ἑταιρία ὑποχρεοῦται, πλὴν ὡρισμένων περιπτώσεων εἴτε ἀνωτέρας βίας εἴτε ἐγκρίσεως μελετῶν, νὰ παρουσιάσῃ τὰς γενομένας προμελέτας, ἐντὸς ὀκτὼ μηνῶν, καὶ ἐντὸς πέντε ἐτῶν νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὰ ἔργα. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ παρουσιάσθη ἡ ἀντίρρησις, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ καθορίζηται καὶ ὁ χρόνος τῆς ὑποβολῆς τῶν ὁριστικῶν μελετῶν ἀλλὰ ἐκρίθη ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι ὁ χρόνος παρέλκει, δεδομένου ὅτι καθορίζεται ὅριον λήξεως τῶν ἔργων καὶ συνεπῶς, ἐὰν πρόκηται σήμερον νὰ ὑποβάλῃ τὰς μελέτας ἢ αὔριον, αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἐνδιαφέρῃ τὸν ἐργοδότην ἤτοι τὸ δημόσιον. Ἕτερον σοβαρώτατον στοιχεῖον μιᾶς συμβάσεως συναπτομένης ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦτο, εἶναι καὶ αἱ διατάξεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ γίνηται ἡ προσωρινὴ καὶ ἡ ὁριστικὴ παραλαβὴ τῶν ἔργων, ὁπότε γίνεται πλέον ὁ πραγματικὸς ἔλεγχος ἐκ μέρους τοῦ παραλαμβάνοντος ἐργοδότου, τοῦ ἐλέγχου διενεργουμένου ἐκ μέρους τοῦ ἐπόπτου τῶν ἔργων. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν περίοδον τῆς παραλαβῆς τῶν ἔργων. Θὰ θίξω ἓν σημεῖον: Τὸ σημεῖον, τὸ ἀφορὸν τὰς κακοτεχνίας καὶ τὴν ἐλαττωματικότητα τῶν μελετῶν ἢ τὴν ἐλαττωματικότητα τῶν ἐκτελεσθέντων ἔργων. Ἀρχὴ τοῦ ἐργοληπτικοῦ συστήματος, τοῦ ἀπολογιστικοῦ εἶναι, ὅτι ὁ ἐργολάβος εἶναι ἁπλοῦς ἐντολοδόχος τοῦ Δημοσίου καὶ ἑπομένως, κάθε τι τὸ ὁποῖον ἐκτελεῖ εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ ἐργοδότου, ἀφ’ ἧς, εἴτε ἡ μελέτη, εἴτε ἡ προμελέτη, εἴτε οἱονδήποτε ἄλλο στοιχεῖον ἔχει ἐγκριθῆ ἐκ μέρους τοῦ ἐργοδότου καὶ ἡ εὐθύνη ὅσον ἀφορᾷ τὴν μελέτην τὴν ὁποίαν ἐγκρίνει ὁ ἐργοδότης, μεταβιβάζεται εἰς τὸν ἐργοδότην καὶ δὲν βαρύνει τὸν ἀνάδοχον. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ἀπολύτως. Ἄν κρίνωμεν τὰς προηγουμένας συμβάσεις δὲν προβλέπονται λεπτομερέστεραι διατάξεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων νὰ κατωχυροῦνται τὰ δικαιώματα τοῦ ἐργοδότου οὐδὲ νὰ κατωχυροῦνται αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ ἀναδόχου. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως νομίζομεν ὅτι καὶ αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην κακοτεχνιῶν καὶ ἐλαττωματικότητα ἐν τῇ ὑπὸ συζήτησιν συμβάσει, εὑρίσκονται ὀλίγον ἐν συγκρούσει πρὸς ἀλλήλας. Ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 23 τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως ἐδάφιον 5, θὰ ἴδωμεν, ὅτι ὁ ἀνάδοχος εἶναι ὑπεύθυνος, διὰ τῆς ἐξ ἐλαττωμάτων τῆς μελέτης, προσγινομένας ζημίας, ἐφ’ ὅσον προέβη εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς μελέτης χωρὶς αὕτη νὰ ἐγκριθῇ προηγουμένως ὑπὸ τοῦ ἐργοδότου· δηλαδὴ ἡ μόνη περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀνάδοχος εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὰς ἐξ ἐλαττωματικῆς μελέτης ζημίας, εἶναι ἡ περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν προέβη εἰς ἐκτέλεσιν ἔργων, χωρὶς αἱ μελέται νὰ ἔχωσιν ἐγκριθῆ ἐκ μέρους τοῦ ἐργοδότου. Εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγκρίνεται ἡ εὐθύνη μεταβιβάζεται εἰς τὸν ἐργοδότην. Καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων Ἔργων συμφωνεῖ εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐργοδότης δὲν ἐγκρίνει μόνον τυπικῶς τὰς ὑποβαλλομένας, οὔτε τὴν προμελέτην, οὔτε τὰς ὁριστικὰς μελέτας, ἀλλὰ τὰς ἐγκρίνει καὶ τὰς ἐγκρίνει κατόπιν λεπτομεροῦς ἐλέγχου, εἶναι ἑπόμενον, ὅτι δημιουργεῖται καὶ ἡ εὐθύνη τοῦ ἐργοδότου. Εἰς τὸ ἐδάφιον 6 τῆς συμβάσεως ἀναφέρεται ὅτι: «ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ ἐργοδότης τροποποιήσῃ τὴν μελέτην, ἀναλαμβάνει καὶ τὴν σχετικὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἐκ τῶν τροποποιήσεων αὐτοῦ προκληθεῖσαν ἐλαττωματικότητα τῆς μελέτης καὶ τὰς εἰς αὐτὴν ὀφειλομένας ζημίας». Ἐπὶ τῶν ἄρθρων τούτων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὰς βλάβας ἐξ ἀνωτέρας βίας, τὴν ἐλαττωματικότητα τῆς μελέτης καὶ τὰς κακοτεχνίας, ἔχουσι ὑποβληθῆ ὡρισμέναι τροποποιήσεις, ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς, τὰς ὁποίας μετὰ τὴν διευκρίνισιν ὡρισμένων σημείων, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ θέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀναφέρω μόνον τοῦτο: ὅτι εἰς τὰς προηγουμένας συμβάσεις, εἰς μὲν τὴν σύμβασιν Γιούλεν καθορίζεται ἁπλῶς, ὅτι δεδομένου ὅτι ὁ ἐργοδότης ἔχει ἀπόλυτον πεποίθησιν εἰς τὴν τεχνικὴν ἐπάρκειαν τοῦ ἀναδόχου, ἡ τελευταία αὕτη τουτέστι ὁ ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ (ἀναγινώσκει). Αὐτὰ μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γιούλεν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν Φαουντέσιον, γενικῶς καθορίζεται, ὅτι αἱ κακοτεχνίαι πᾶσαι, ἔστω καὶ διὰ λόγους οἰκονομίας.... (ἀναγινώσκει). Σχετικὸν μὲ τὸ ἄρθρον 23, εἶναι καὶ τὸ ἄρθρον 9 τῆς συζητουμένης συμβάσεως, ἐν τῷ ὁποίῳ καθορίζεται πότε αἱ κακοτεχνίαι καὶ αἱ ἐλαττωματικότητες ἐπιβαρύνουν τὸν ἀνάδοχον. Ἡ σχετικὴ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 9 ἐν τῇ συμβάσει εἶναι ἡ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Τουτέστι διὰ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ κακοτέχνου ἢ ἐλαττωματικοῦ τῆς μελέτης ἢ τῶν ἔργων εἰς τὸν ἀνάδοχον, ὀφείλει νὰ ὑπάρχῃ ἢ πρόθεσις ἢ βαρεῖα ἀμέλεια. Ἡ ἐπιτροπὴ κρίνει, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ κακότεχνον ἢ ἐλαττωματικόν, γενικῶς ἐβάρυνεν, ἀνεξαρτήτως τῶν ἐλατηρίων, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὴν κακοτεχνίαν ἢ τὸ ἐλάττωμα, τὸν ἀνάδοχον. Ὡς πληροφοροῦμαι, κατόπιν τῶν συζητήσεων αἱ ὁποῖαι ἔγιναν, ἐνώπιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἡ ἑταιρία παρεδέχθη μίαν διατύπωσιν διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ παραλείψῃ λέξιν «βαρεῖαν» καὶ ἐκ τοῦ ἐδαφίου 3 τὴν λέξιν «βαρεῖα» οὕτως ὥστε, νὰ μείνῃ ὅτι βαρύνει τὸν ἀνάδοχον, ἐφ’ ὅσον ὀφείλεται εἰς πρόθεσιν ἢ ἀμέλειαν. Ὁ ἀνάδοχος ὅμως παρουσίασε τὴν ἑξῆς ἀντίρρησιν: ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μία ἀμέλεια, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἦτο ὑπεύθυνος αὐτός, ἀλλὰ ὁ ἐργάτης ὁ ὁποῖος ἐξετέλεσε ἕν ἔργον, οἰκοδομεῖται λ. χ. μία οἰκία, εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ δύναται ὁ ἀνάδοχος νὰ ἐπιβλέψῃ καὶ τὰς παραμικροτέρας λεπτομερείας. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅσον ἐπιμελὴς καὶ ἂν εἶναι ὁ ἀνάδοχος, νὰ παρατηρήσῃ μίαν μικροαμέλειαν τοῦ ἐργάτου, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν ἀνάδοχον. Κατ’ ἐμέ, εἶναι ὄντως δίκαιον νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροποποίησις τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἡ παραδοχὴ τῆς λέξεως «βαρεῖα», δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν διὰ τὸν λόγον ὅτι αἱ τοιαῦται ζημίαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέλθουν εἰς πολὺ σοβαρὸν ποσόν. Ἐπὶ πλέον δέ, ὡς πληροφοροῦμαι, ὅτι μᾶς ἀνεκοίνωσαν καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἀναδόχων, εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀφέθη μόνον ἡ λέξις «ἀμέλεια», χωρὶς τὸν ὅρον «βαρεῖα» ἂν παρουσιασθῇ ἐπόπτης δύστροπος ὁ ὁποῖος κάθε ὥραν θὰ ἤθελε νὰ δημιουργῇ ἀφορμὰς προστριβῶν, εἴτε ἐκ λόγου χαρακτῆρος εἴτε καὶ ἐκ προθέσεως οὐδέποτε αἱ προστριβαὶ αὗται θὰ λάβουν πέρας. Ἐξ ἄλλου, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, αἱ ἐξ ἀμελείας ζημίαι, δὲν θὰ εἶναι σοβαραὶ ὥστε ν’ ἀποτελῇ στοιχεῖον ἀπορρίψεως ἢ παραδοχῆς τῆς συμβάσεως ἡ ἀναγραφὴ ἢ ἡ διαγραφὴ τῆς λέξεως «βαρεῖα». Ἕτερον σημεῖον τῆς συμβάσεως, εἶναι τὰ ἄρθρα 15 καὶ 16, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐνασκήσεως τοῦ ἐλέγχου καὶ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐλέγχωνται εἴτε τὰ ἔργα εἴτε οἱ λογαριασμοί. Εἰς τό ἄρθρον 31, καθορίζονται αἱ ἐγγυήσεις τῆς ἑταιρίας καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 30 αἱ ἐκπτώσεις τῆς ἑταιρίας. Ἀφοῦ ἀνέπτυξα τὰς ἀντιλήψεις τὰς γενικάς, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ λάβω τὴν τιμήν, κύριοι, νὰ θέσω πρὸ αὐτῆς τὸ σχέδιον τῶν τροποποιήσεων τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ προέτεινεν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ τὸ περιεχόμενον τοῦ σχεδίου νόμου εἰς τὸ ἄρθρον 3....

§78Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἴπατε ὅτι ὑπάρχει μία ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν ἄρθρων.

§79Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἶναι ἡ ἑξῆς· ὁ ἀνάδοχος εἶναι ὑπεύθυνος, διὰ τὰς ἐξ ἐλαττωμάτων τῆς μελέτης προσγινομένας ζημίας, ἐφ’ ὅσον προέβη εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς μελέτης χωρὶς αὕτη νὰ ἐγκριθῇ προηγουμένως ὑπὸ τοῦ ἐργοδότου. Κατὰ συνέπειαν ἐξυπονοεῖται καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἢ προτιμώτερον νὰ μείνῃ ἀόριστον ὅτι πᾶσα μελέτη ἐγκρινομένη ὑπὸ τοῦ ἐργοδότου δὲν βαρύνει τὸν ἀνάδοχον ἐξ ἀντιδιαστολῆς πρὸς αὐτήν.

§80Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν πρέπει νὰ τεθῇ, διότι εἰς τὸ ἐδάφιον λέγει ὅτι ἐν περιπτώσει διαφωνίας ὡς πρὸς τὴν ἀπόδοσιν τῶν ζημιῶν εἰς τὸ ἐλαττωματικὸν τῆς μελέτης, ἀποφαίνεται ὁριστικῶς ἡ διαιτησία.

§81Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἀλλ’ ὄχι, διότι εἰς τὸ ἐδάφιον 6 λέγει ὅτι: «ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὁ ἐργοδότης τροποποιήσῃ τὴν μελέτην... κλπ.» ὥστε ἂν δὲν τὴν τροποποιήσῃ τὶ θὰ γίνῃ;

§82Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅταν τὴν τροποποιήσῃ ἀναλαμβάνει ἀπολύτως τὴν εὐθύνην. Ὅταν δὲν τὴν τροποποιήσῃ, ἀλλὰ τὴν ἐγκρίνῃ ἀναλαμβάνει ἐπίσης τὴν εὐθύνην, ὅταν δὲ τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα παρέχει ὁ ἀνάδοχος ἐκ τῆς μελέτης τῆς ἐπιτοπίου εἶναι ἀνακριβῆ καὶ διαφωνήσῃ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὁ ἐργοδότης, ἀποφαίνεται ἡ διαιτησία.

§83Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἀποτελέσουν αἱ δηλώσεις σας μίαν ἐπίσημον ἑρμηνείαν.

§84Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Ὄχι δὲν θὰ περιληφθοῦν εἰς τὴν σύμβασιν.

§85Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀρκετὸν τοῦτο, διότι πρέπει νὰ ἀνταλλαγῶσι καὶ ἐπιστολαί.

§86Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Ὑπὸ τὸν περιορισμόν, ὅτι τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιάσῃ εἰς τὸν ἐργοδότην, θὰ εἶναι ἀκριβῆ.

§87Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ὁ ἀνάδοχος ἤθελε προβῆ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς μελέτης χωρὶς αὕτη νὰ ἐγκριθῇ, τότε ὁ ἀνάδοχος φέρει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἐλαττωματικότητα τῆς μελέτης. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐργοδότης ἐγκρίνει τὴν μελέτην χωρὶς νὰ ἐπιφέρῃ καμμίαν τροποποίησιν. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ θὰ ἐξετασθῇ ποία ἡ ἐλαττωματικότης τῆς μελέτης. Εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποδειχθῇ ἐλαττωματικότης ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν ἐσφαλμένων δεδομένων, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ἀποφαίνεται ἐν περιπτώσει διαφωνίας, ἡ διαιτησία.

§88Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅταν ἡ μελέτη ἐγκριθῇ, ἐγκριθῇ ὅμως ἐπὶ τῇ βάσει ἐσφαλμένων περιστατικῶν, τότε ὑπαίτιος τῆς εὐθύνης ὅλης εἶναι ἡ συντάξασα τὴν μελέτην ἑταιρία.

§89Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὑποθέσωμεν ὅτι τὰ ἐσφαλμένα δεδομένα εἶναι ἐσφαλμένα, διότι αὐτὰ ὑπῆρξαν τὰ δεδομένα μιᾶς χρονικῆς περιόδου....

§90ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ἔλθωμεν πάλιν εἰς τὴν εὐθύνην τῶν ἄλλων.

§91Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὑποθέσωμεν ὅτι λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα ἴσχυσαν ἐπὶ μίαν δεκαπενταετίαν· καὶ ταῦτα ἐνδεχομένως ἀποδεικνύονται ἐσφαλμένα. Ἡ ἑταιρία ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα ὑπῆρξαν ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ἂν δὲν ὑπάρχουν ἀνακριβῆ δεδομένα ποῖον θὰ βαρύνῃ ἡ εὐθύνη;

§92Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Προκειμένου νὰ ἔχωμεν μεγάλας πλημμύρας, βεβαίως, αὐταὶ θὰ θεωρηθοῦν ἀνωτέρα βία καὶ οὐδεμία εὐθύνη θὰ βαρύνῃ τὸν ἐργολάβον, ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν ὑπάρχουσι καὶ δεδομένα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ βαρύνουν τὸν ἐργολάβον.

§93Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἄν εἰς τὰ γεωλογικὰ δεδομένα κληθῇ ὁ ἐπόπτης τῶν ἔργων νὰ τὰ ἐξελέγξῃ;

§94Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Δὲν εἶναι εἰς θέσιν.

§95Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν προτείνω, ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3, προὐτάθη ὅπως διατυπωθῇ, ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).... Ὁ δὲ ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀξιότιμος συνάδελφος, κύριος Ξηρὸς, προέτεινε τὴν διαγραφὴν τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 3 ὡς περιττοῦ. Αὐτὸ περιλαμβάνει τὴν ἑξῆς διάταξιν: τὸ μὲν ἐδάφιον 1 ὁμιλεῖ περὶ ἀπαλλοτριώσεως, τὸ δὲ δεύτερον λέγει: (ἀναγινώσκει)... Νὰ γίνῃ διατύπωσις ὅπως τὴν ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὰ πρῶτα. Ἄρα παρέλκει τὸ δεύτερον ἄρθρον διὰ τὸν κίνδυνον τὸν ἑξῆς· διότι κατὰ τὸ δεύτερον ἄρθρον, δὲν ὑποχρεοῦται εἰς οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν ἡ ἑταιρία.

§96Ν. ΞΗΡΟΣ. Πῶς βαρύνουσι τὰ κτήματα;

§97Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Διότι ὅταν μοῦ κόπτητε μίαν πρόσκαιρον ἢ ὁριστικὴν δουλειὰ, χωρὶς νὰ μὲ ἀποζημιώσητε, διατὶ νὰ τὴν χάσω ἐγώ;

§98Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὴν διάταξιν αὐτὴν τὴν κάμνει καὶ εἰς τὰς δύο συμβάσεις, δὲν ἠξεύρω δὲ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ διὰ τοῦ πρώτου ἐδαφίου, ἐπίτευξις τοῦ ἀποτελέσματος.

§99Ν. ΞΗΡΟΣ. Διαβάσατε τὴν τροποποίησιν καὶ εἴδετε.

§100Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡ τροποποίησις διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «αἱ δὲ πληρωτέαι ἀποζημιώσεις». (ἀναγινώσκει).... ἢ δουλειὰν ἢ κυριότητα ὕδατος».

§101Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς τὴ δουλειὰ, θὰ βάλητε κόμμα. Ἐγὼ ἐζήτησα αὐτὸ, διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρύνηται τὸ Δημόσιον.

§102Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἀκολούθως τὸ ἄρθρον 7 διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «Διὰ διατάγματος ἐκδοθησομένου. (ἀναγινώσκει). Προὐτάθη ὅπως ἀπαλληφθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ ἀντικατασταθῇ δι’ ἑτέρου, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ, ὅτι νόμος θέλει καθορίσῃ τὸν τρόπον τῆς ἐκποιήσεως καὶ διαθέσεως. Ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς παρεδέχθη τὸ διάταγμα ἐκδιδόμενον τῇ εὐθύνῃ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτελέσῃ ἐπαρκῆ ἐγγύησιν ὥστε νὰ μὴ γίνῃ ἀνάγκη ψηφίσεως νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ καθορίζηται ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως τῆς ἐκποιήσεως. Ἐπὶ πλέον δὲ ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη ἀρχικῶς κατὰ παμψηφίαν ὅπως τὸ διάταγμα τοῦτο ἐκδοθῇ ἐφ’ ἅπαξ, ὅπως μὴ τροποποιῆται ἑκάστοτε. Τώρα ὅσον ἀφορᾶ τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως, ἐλαχίστας τροποποιήσεις ἔχει νὰ προτείνῃ ἡ ἐπιτροπή. Ὡς δὲ πληροφοροῦμαι, τὸ πλεῖστον τῶν τροποποιήσεων τούτων ἀνεκοίνωσεν ἡ ἑταιρία εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, ὅτι τὰς ἀποδέχεται. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 ἐδάφιον 13 προὐτάθη, ὅπως προστεθῇ ἡ λέξις «διαφόρων». Εἰς τὸ ἄρθρον 5 ἐδάφιον 3 ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Ξηρός, προέτεινεν ὅπως ἀπαληφθῇ ἡ φράσις «καὶ ἡ καθυστέρησις δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν ὑπαιτιότητα τοῦ ἀναδόχου», διότι κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ κ. βουλευτοῦ, ἀφ’ ἧς ἡ ἑταιρία ἀναλάβῃ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν ἔργων, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὴν εὐθύνην, τῆς ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου ἐκτελέσεως αὐτῶν. Ἐπὶ τούτου παρετήρησα τὸ ἑξῆς: ὅτι αἱ ὑπεργολαβίαι δὲν εἶναι κἄτι πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ἡ ἑταιρία ὑπὲρ ἑαυτῆς, ἀλλ’ εἶναι κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλεν ὁ ἐργοδότης εἰς τὸν ἀνάδοχον.

§103Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἡ λέξις «δικαιοῦται», εἶναι δυνητική, ἐὰν θέλῃ νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, δὲν εἶναι ὑποχρεωτικόν. Ἡ ὑποχρέωσις τοῦ ἀναδόχου εἶναι τὸ ἀντίκρυσμα τοῦ δικαιώματος τοῦ Δημοσίου.

§104Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Σύμφωνοι, ἀλλὰ ὅταν τὸ Δημόσιον θέλει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ὡρισμένα ἔργα ὑπεργολαβίαν, ὁ ἀνάδοχος εἶναι ὑποχρεωμένος τὴν ὑπεργολαβίαν αὐτήν; νὰ τὴν ἀποδεχθῇ.

§105Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν ἀποκλείεται ὅμως εἰς τὸν ἀνάδοχον νὰ κάμῃ εὐρέως, χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῶν ὑπεργολαβιῶν.

§106Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὄχι. Κατὰ μείζονα ἑπομένως λόγον, διὰ τὴν μὴ τήρησιν τῶν προθεσμιῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὑπεύθυνος ὁ ἐργολάβος, ἀλλὰ ὁ ὑπεργολάβος.

§107Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὄχι, ὁ ἀνάδοχος.

§108Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Διὰ ποῖον λόγον; Τὸν ὑπεργολάβον τὸν ἐξέλεξεν τὸ Δημόσιον, δὲν βλέπω διατὶ δι’ ἐκτέλεσιν ὑπεργολαβιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκ μέρους τοῦ ἐργοδότου ἐπιβάλλονται εἰς τὸν ἀνάδοχον, νὰ ἐπιβληθοῦν εἰς τὸν ἀνάδοχον ὡρισμέναι ὑποχρεώσεις ἐκτελέσεως προθεσμιῶν, δι’ ἔργα τὰ ὁποῖα δὲν ἐξετέλεσεν ὁ ἴδιος. Κατὰ συνέπειαν ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ἀπεδέχθη τὴν διατύπωσιν αὐτήν. Ἐπανέρχομαι, εἰς τὸ ἄρθρον 9 ἐδάφιον 2 καὶ 3, προὐτάθη ἡ ἀπάληψις τῆς λέξεως «βαρεῖα». Κατὰ τὴν γνώμην μου, νομίζω ὅτι δύναται ἐπὶ πλέον νὰ διατηρηθῇ τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει, διότι δὲν δημιουργεῖται οὐδεὶς κίνδυνος ὑπερβάσεως δαπανῶν διὰ τὸ Δημόσιον. Εἰς τὸ ἄρθρον 13 προστίθενται ὡρισμέναι τυπικαὶ τροποποιήσεις διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἐννοίας αὐτοῦ. Ἀπὸ τὸ ἄρθρον 14 ἐδέχθη, ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσωπικοῦ, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει διατύπωσις, ὅτι ὑποχρεοῦται ὁ ἀνάδοχος (ἀναγινώσκει). Καὶ ἡ φράσις αὐτὴ παρέλκει, διότι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ προστριβάς. Εἰς τὸ ἄρθρον 16, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔγκρισιν τῶν ἔργων ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς νὰ τεθῇ: «καὶ τῇ ἐγγράφῳ συναινέσει αὐτοῦ». Εἰς τὸ ἄρθρον 19 ἐδάφιον 8, ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοφίαν ἀπεφάσισε νὰ ἀπαληφθῇ ἡ φράσις ὡς ἐπίσης καὶ αἱ ἀποδοχαὶ τῶν (ἀναγινώσκει). Τὸ ἐδάφιον τοῦτο λέγει τὰ ἑξῆς: «εἰς ἣν περίπτωσιν τῶν ἐργολαβιῶν ἡ δαπάνη τῶν ἐπιστατῶν ἐπιβαρύνει τὸν ἐργοδότην καὶ ὄχι τὸν ἀνάδοχον». Ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶχε ἀποφανθῆ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ τροποποίησις. Ἀλλὰ πρὸς τὴν γνώμην αὐτὴν διεφώνησα ἐγώ, προτείνων: καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ δαπάνη τῶν ἐπιστατῶν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων. Κατὰ συνέπειαν, δὲν εἶναι δαπάνη τῶν γενικῶν ἐξόδων. Ἐὰν ἦτο δαπάνη συμπεριλαμβάνουσα καὶ γενικὰ ἔξοδα, τότε εἶναι προφανές, ὅτι τὰ ἔξοδα διὰ τὰς ὑπεργολαβίας ἔπρεπε νὰ βαρύνουν τὸν ἀνάδοχον, ἀλλ’ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τῶν ὑπεργολαβιῶν, ἡ δαπάνη τῶν ἐπιστατῶν περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ὑλικῶν. Κατὰ συνέπειαν, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο σύμφωνον μὲ τὴν ὅλην διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου, νὰ λέγωμεν ἐνταῦθα, ὅτι ἡ δαπάνη τῶν ἐπιστατῶν θὰ βαρύνῃ τὸν ἀνάδοχον. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ἀνεκοίνωσε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν, ὅπως τὸ ἄρθρον τοῦτο συμπληρωθῇ διὰ τῆς φράσεως: «ὅτι ὁ ἀριθμὸς καὶ αἱ ἀποδοχαὶ τῶν ἐπιστατῶν καθορίζονται ὑπὸ τοῦ ἐργοδότου τῇ ἐγγράφῳ συγκαταθέσει τοῦ ἐπόπτου τῶν ἔργων».

§109ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶπον, κύριε εἰσηγητά, ὅτι ἐὰν ὁ ἀνάδοχος θελήσῃ νὰ μοιράσῃ τὸ ἔργον εἰς μεγάλον ἀριθμὸν ὑπεργολαβιῶν, θὰ ἐκινδυνεύωμεν....

§110Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι δικαίωμα τοῦ ἀναδόχου.

§111Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀλλ’ ὁ ἐργολάβος ἔχει συμφέρον νὰ τὸ κάμῃ...

§112Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Θὰ τὸ κάμῃ ὁ ἐργοδότης. Τὸ δικαίωμα τῶν ὑπεργολαβιῶν, δὲν εἶναι δικαίωμα τοῦ ἀναδόχου, οὕτως ὥστε νὰ τὸ κατανείμῃ, εἰς ὅσα ἔργα θέλει. Ἀποτελεῖ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἐνασκεῖ ὁ ἐργοδότης. Ἡ διατύπωσις τῆς συμβάσεως εἶναι σαφής. Τὰς ὑπεργολαβίας ἐπιβάλλει εἰς τὸν ἀνάδοχον ὁ ἐργοδότης. Δὲν εἶναι πλεονέκτημα τοῦ ἐργολάβου. Εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον τοῦ ἐπιβάλλει ὁ ἐργοδότης.

§113Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν ἀποκλείεται τὸ δικαίωμα τοῦ ἐργολάβου νὰ κάμῃ καὶ αὐτὸς ὑπεργολαβίας καὶ αὐτὰς τὰς ὑπεργολαβίας κατὰ τὴν σύμβασιν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰς πληρώνωμεν ἡμεῖς.

§114Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν τὰς δέχεται ὁ ἐργοδότης, ἐὰν θέλῃ.

§115Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐν ᾗ περιπτώσει αἱ τιμαὶ τῆς ὑπεργολαβίας, εἶναι πολὺ μικρότεραι ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν διὰ τοῦ ὑπολογιστικοῦ μέσου, τότε θὰ προτιμήσωμεν αὐτάς. Αὐτὸ τὸ ἐζητήσαμεν ἡμεῖς. Τὸ ὑπουργεῖον θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς εἰσαγωγῆς ὑπεργολαβιῶν ὡς πλεονέκτημα τοῦ ἐργοδότου, διὰ δύο λόγους. Πρῶτον, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσωμεν μείωσιν τῶν δαπανῶν καὶ δεύτερον διότι ἠθέλομεν νὰ ἀπασχολήσωμεν ἑλληνικὰς χεῖρας. Εἰς τὰ ἔργα μπορεῖ ποῦ καὶ ποῦ νὰ θέλωμεν ἐπιστάτας, αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς.

§116Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὁπότε, θὰ φέρητε τὴν εὐθύνην τῆς κακοτεχνίας...

§117Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πάντως, θὰ ληφθῇ μέριμνα, ὥστε ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ δεχθῶμεν, ὡς ἐπιστάτας νὰ μὴ εἶναι τόσον πολλοί, ὥστε τὸ σύνολον τοῦ ἔργου νὰ πέσῃ κάτω τοῦ ὑπολογιστικοῦ.

§118Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐὰν ἔχωμεν μίαν κακοτεχνίαν θὰ εἶναι εἰς βάρος σας.

§119Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι, διότι δὲν ἐπεφυλάξαμεν κανὲν δικαίωμα, ρητῶς δὲν ὑπέγραψε ὅτι ἀποδέχεται ἐκ τῶν προτέρων τὴν ἀπόφασιν τῶν ἐργοδοτῶν, ποῦ καὶ πῶς καὶ πόσους ἐπιστάτας, θὰ δεχθῶμεν καὶ ἐγένετο ἀκριβῶς συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§120Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν φρονεῖται ὅτι θὰ ἐκπέσητε εἰς τὴν ἄλλην διάταξιν περὶ εὐθύνης τῆς ἑταιρίας;

§121Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἄρθρον 23 ἐδάφιον Γʹ. (ἀναγινώσκει). Τὴν γνώμην ταύτην, τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, ὄχι ὅτι δὲν παρεδέχθη ἡ ἐπιτροπή, τὴν παρεδέχθη, τὴν ἐθεώρησε δὲ περιττήν, διότι νομίζει, ὅτι περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ ὅρου τῆς ἀποδόσεως τῶν ζημιῶν. Ὅσον ἀφορᾷ, τὰ ἄρθρα 20 καὶ 21, ὁ αὐτὸς ἀξιότιμος βουλευτὴς προτείνει ἄλλην διατύπωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα καὶ ἡ ἐργολαβικὴ ἀμοιβή, κατὰ μῆνα, ἐπὶ τῆς γενομένης δαπάνης ὅπως δὲ ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἡ ἑταιρία ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἀποδέχεται. Ὅσον ἀφορᾷ, τὸ ἄρθρον 30 διετυπώθη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ (ἀναγινώσκει): «ὅτι ὅπως δὲ ἀνεκοίνωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς συγκοινωνίας Ὑπουργός, ἡ ἑταιρία ἀναλαμβάνει πλήρη τὴν εὐθύνην καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν, τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως δὲν ἐπαρκέσει διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ζημιῶν τοῦ Δημοσίου, δὲν ἀποδέχεται ὅμως τὴν ἔκπτωσιν ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ, ἐὰν δὲν ἐπαρκέσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διατύπωσιν τῆς διαιτησίας, θὰ εἶχον νὰ ὑποβάλω, μίαν ὅλως προσωπικὴν γνώμην, ὅτι ἐν τῷ ἐδαφίῳ 4 τοῦ ἄρθρου 25 ὁ καθορισμὸς τοῦ διαιτητοῦ ὑπὸ δύο προσώπων, τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν δὲν εἶνε ἀπολύτως ὀρθὴ διότι αὐτοὶ θὰ ἦτο δυνατὸν, νὰ φθάσουν εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ καθορισμοῦ νέου ἐπιδιαιτητοῦ, διότι εἶνε δυνατὸν νὰ μὴ συμφωνήσουν, εἰς δὲ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν λαμβάνεται πρόνοια καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Ἐλπίζομεν, ὅτι καὶ οἱ δύο θὰ συμφωνήσουν καὶ θὰ συμπέσουν εἰς ἓν πρόσωπον, καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ κίνδυνος αὐτὸς θὰ ἀποφευχθῇ. Ἐπὶ πλέον, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὡς πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου, ὅτι αὕτη δὲν εἶναι ἀκριβής. Εἰς τὸ Ἀγγλικὸν κείμενον, καθαρίζεται καὶ ἐκεῖ ἀτελῶς, διότι δὲν καθορίζεται ὁ ἐνεστὼς καὶ κατὰ συνέπειαν ποῖος τὸ διορίζει. Καὶ ἐκεῖ μεταχειρίζεται τὸν μέλλοντα. Τοιουτοτρόπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διευκρινισθῇ, ἂν αὐτὸ ἀφορᾷ τὸν πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἢ τὸν ἀντιπρόσωπον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Αὐταὶ εἶναι, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταὶ, αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔχω νὰ ὑποβάλω τελικῶς ἐπὶ τῆς συμβάσεως καὶ εἰδικώτερον, ὅσον ἀφορᾷ ὡρισμένας λεπτομερείας. Ἐν τέλει, ὑπό τὸν ὅρον τῆς παραδοχῆς τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν τιμὴν νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ἐπιτροπὴ συνιστᾷ τὴν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, παραδοχὴν τῆς συμβάσεως, ἐκ τῆς ὁποίας ὡς ἐτόνισα ἐν ἀρχῇ τῆς εἰσηγήσεώς μου, προσδοκᾷ τόσα πλεονεκτήματα ἡ ὑμετέρα χώρα.

§122Ν. ΞΗΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι τῆς ἐπιτροπῆς νὰ τυπωθοῦν.

§123Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἶναι τυπωμέναι.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος.

§125Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐκ τῶν φανατικῶν ὀπαδῶν τῆς ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων ἐν Ἑλλάδι, εἰς τὴν χώραν εἰς τὴν ὁποίαν οἱ ἀτυχεῖς Ἕλληνες πολῖται ἐπὶ δεκαετηρίδες ὁλοκλήρους μόνον προορισμὸν ἔχουν νὰ πληρώνουν φόρους βαρεῖς καὶ δυσβαστάκτους, χωρὶς νὰ ἔχουν ἀντιπαροχὰς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, χωρὶς νὰ ἔχουν τὴν μέριμναν τὴν Κρατικὴν, τὴν φροντίδα ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰ ἄλλα Κράτη ἀπέναντι τῶν πολιτῶν. Διότι οὔτε συγκοινωνίαν κατωρθώσαμεν μέχρι τοῦδε νὰ ἐπιτύχωμεν, οὔτε ἐκτέλεσιν ἔργων παραγωγικῶν, ὁ δὲ δυστυχὴς χωρικὸς εἶναι ἠναγκασμένος νὰ βλέπῃ τὴν μὲν οἰκογένειάν του θνήσκουσαν ἐκ τῶν ἀσθενειῶν, αἱ ὁποῖαι ἀναπτύσσονται εἰς τὰ διάφορα τέλματα καὶ τενάγη τῆς χώρας. Εἶναι ἠναγκασμένος νὰ βλέπῃ τὴν παραγωγήν του, τὸ ἀποτέλεσμα τῶν κόπων του καὶ τῶν ἐξόδων του, καταστρεφομένην ἀπὸ τὰς πλημμύρας τῶν χειμάρρων καὶ τῶν ποταμῶν. Ὁ Ἕλλην βλέπει τοὺς γείτονάς του, οἱ ὁποῖοι τυγχάνουν πάσης προστασίας καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι παρὰ νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ταχύτητα μεθ’ ἧς συνῆψε τὴν σύμβασιν ταύτην διὰ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος καὶ διὰ τὴν ταχύτητα μὲ τὴν ὁποίαν προσήγαγε τὴν σύμβασιν ταύτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο δηλῶ ὅτι θὰ ὑπερψηφίσω τῆς συμβάσεως ταύτης. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἀλλὰ καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὁλόκληρον νὰ φροντίσῃ ἵνα ἐκτελεσθῇ ἡ σύμβασις αὐτὴ ταχύτατα, διότι ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἂν κερδίσωμεν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ δύο μῆνες ἀκόμη χειμῶνος κατὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐπέρχονται αἱ πλημμῦραι ἀνὰ τὰς πεδιάδας τῶν Φιλίππων καὶ τοῦ Στρυμόνος, τὸ κέρδος αὐτὸ εἶναι ἱκανὸν ν’ ἀντισταθμίσῃ ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, τὰ ὁποῖα θὰ κερδίσῃ καὶ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία καὶ ὁ προϋπολογισμός. Τὸ σύστημα τῆς συμβάσεως τὸ ἀπολογιστικόν, εἶναι τὸ τελειότερον σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἔργα τοιαύτης ἐκτάσεως, τοιαύτης σπουδαιότητος, ἐκτελοῦνται ταχύτερον παντὸς ἄλλου συστήματος. Δὲν ἔχω ἢ νὰ συγχαρῶ καὶ μακαρίσω καὶ τοὺς Μακεδόνας βουλευτάς, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ὁποίων ἔτυχε νὰ γίνῃ τὸ κολοσσιαῖον τοῦτο ἔργον εἰς τὴν χώραν μας. Τὸ ἔργον τοῦτο εἶναι τὸ δεύτερον μετὰ τὰ ἔργα τοῦ Ἀξιοῦ, εἶναι τὸ δεύτερον ἔργον, τὸ ὁποῖον τὸ πτωχὸν Ἑλληνικὸν ταμεῖον, ἡ πτωχὴ Ἑλλὰς προσφέρει εἰς τὴν Μακεδονίαν εἰς μίαν δεκαετηρίδα. Ὅταν γίνουν ἐκτὸς τούτων καὶ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας, τὰ ὁποῖα ἐψήφισεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, τότε βεβαίως ἡ Μακεδονία δὲν θὰ δύναται νὰ ἔχῃ οὐδὲν παράπονον κατὰ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον δὲν ἐφείσθη θυσιῶν, οὔτε αἵματος, οὔτε χρήματος, διὰ νὰ βελτιώσῃ τὴν Μακεδονίαν, καὶ διὰ ν’ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὴν ἐλευθερίαν κινήσεων, διὰ νὰ ἀποδώσῃ εἰς αὐτήν, ὅλα τὰ ἀποτελέσματα τῆς Κρατικῆς μερίμνης διὰ τὴν παραγωγήν της. Δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὰς διαφόρους μικροατελείας, ἀπὸ τεχνικῆς ἢ ἄλλης ἀπόψεως τὰς ὁποίας ἐνέχει ἡ παροῦσα σύμβασις, ἐκεῖνο μόνον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, εἶναι ὅτι, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τοιαύτης σοβαρᾶς συμβάσεως, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ συναφθείσης μεταξὺ ἐργοδότου καὶ ἐργολάβου, διὰ τῆς ὁποίας ὁ ἐργολάβος θὰ πληρώνηται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκτελουμένων ἐργασιῶν τόσον τοῖς ἑκατὸν, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δεικνύῃ οὗτος πᾶσαν ἐπιμέλειαν. Ἡ διατύπωσις τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἀπήλλαξε τὸν ἐργολάβον τῆς ἐλαφρᾶς ἀμελείας, ἦτο ἐσφαλμένη καὶ φρονῶ ὅτι ὀρθῶς ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή, ἐποιήσατο τροποποίησιν τῆς συμβάσεως καὶ ἀπήλειψε τὴν φράσιν «καὶ ἐλαφρᾶς ἀμελείας»: καὶ ὑπεχρέωσεν ὡς ἔπρεπε νὰ κάμῃ καὶ ὡς ὑποχρεώνουν καὶ οἱ κείμενοι νόμοι τὸν ἐργολάβον, νὰ εὐθύνηται οὗτος διὰ πᾶσαν ἀμέλειαν. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲ φρονῶ ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι εἶναι σύμφωνος μὲ τοὺς κειμένους νόμους καὶ διότι ἡ τροπολογία αὐτή, θὰ παρέχῃ ὅλα τὰ ἐγγέγγυα τιμίας ἐκτελέσεως τῶν ἔργων παρὰ τῶν ἐργολάβων, παρ’ ὅλον τὸν διαρκῆ ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος ὑφίσταται ὑπὸ τοῦ Κράτους. Περαίνων, τὸ στάδιον τῶν συγχαρητηρίων καὶ εὐχαριστηρίων, δὲν δύναμαι, κύριοι βουλευταί, παρά, μετὰ λύπης μου, νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ στάδιον τῶν παραπόνων. Ἡ Θεσσαλικὴ γῆ ἐλευθερωθεῖσα καὶ αὐτή, διὰ πολλῶν θυσιῶν αἵματος καὶ χρήματος, εἶδε καὶ αὐτὴ τὸ ἔδαφός της κατακλιζόμενον συνεχῶς, ἀπὸ τὰ ὕδατα καὶ τὰς πλημμύρας τῶν χειμάρρων καὶ ποταμῶν. Εἶδε τὰ τέκνα του, ὁ γεωργὸς παρασυρόμενα ἀπὸ τὰς πλημμύρας, εἶδε τὰς οἰκίας του καταπιπτούσας εἶδε τὴν παραγωγήν του, τὴν ὁποίαν εἶχε συγκεντρώσει προηγουμένως μὲ τοὺς κόπους καὶ τοὺς ἱδρῶτας ὁλοκλήρου τῆς οἰκογενείας του, καταστρεφομένην, ἀνὰ πᾶν ἔτος. Εἶδε τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας του, ἀποθνήσκοντα ἐκ τοῦ μιάσματος τῆς ἑλονοσίας τοῦ Θεσσαλικοῦ τελματίου καὶ μίαν μόνον ἐξέφρασεν εὐχὴν πρὸς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, κατασκευὴ, ὑδραυλικῶν ἔργων, διὰ νὰ καταστήσωμεν τὴν Θεσσαλικὴν γῆν, ὡς ἀναφέρει καὶ ὁ Ὅμηρος ἐριβώλακα καὶ σιτοβολῶνα τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ Θεσσαλικὴ γῆ, ὡς ἔχῃ σήμερον, ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἀστοργίας τοῦ Κράτους, κάθε ἄλλο παρὰ τὸ ὄνομα ἐριβώλακος δύναται νὰ φέρῃ. Εἶναι γῆ ἄγονος, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ γεωργία καταστρέφεται, εἶναι γῆ, ἡ ὁποία οὐδὲν δύναται ν’ ἀποδώσῃ εἰς τὴν κρατικὴν οἰκονομίαν. Ἡ Ἑλληνικὴ πολιτεία, τὸ ζήτημα τοῦ Θεσσαλικοῦ ὑδραυλικοῦ ἔργου ἀπὸ τοῦ 1896, ἀνέλαβε νὰ μελετήσῃ σοβαρῶς καὶ νὰ ἐκτελέσῃ. Ἐπὶ Κυβερνήσεως Δεληγιάννη, συνεστήθη μία ἐπιτροπὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία μετέβη ἐπὶ τόπου καὶ ἐξήτασε τὰ ζητήματα καὶ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἀκολούθως, ὁ ἐπελθὼν πόλεμος τοῦ 1897, ἡ κατάληψις τῆς Θεσσαλονίκης, δὲν ἐπέτρεψε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον της. Τὸ δὲ Κράτος μετὰ τὸν πόλεμον αὐτοῦ, περὶ ἄλλων σπουδαιοτέρων ζητημάτων ἀπησχολημένον, ἀφῆκεν ἐπί τινα εἰς τὴν ἐκκρεμότητα τὸ Θεσσαλικὸν ζήτημα. Κατόπιν ἐπὶ Κυβερνήσεως Θεοτόκη, τὸ ζήτημα τοῦτο ἀνεκοινώθη σοβαρῶς καὶ ἀνετέθη εἰς τὸν Αὐστριακὸν μηχανικὸν Σίμπαρτ, ἡ μελέτη τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων. Ἐπὶ ἔτη ἐγένοντο σταθμίσεις καὶ κατηρτίσθη ἡ μελέτη. Μεταγενεστέρως, αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις, μετεκαλέσαντο τὸν ὑδραυλικὸν Νόμπιλε, ὁ ὁποῖος ἐπελθὼν καὶ οὗτος ἔκαμε τὰς μελέτας του, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Κατόπιν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, σοβαρῶς ἐμερίμνησεν διὰ τὰ Θεσσαλικὰ ὑδραυλικὰ ἔργα. Κατὰ τὸ 1911 διὰ τῆς συμβάσεως τῆς 4 Ἰουλίου 1911, συνῆψεν δάνειον 150.000.000 ἀπὸ τὰς Τραπέζας, Ἐθνικήν, Ἀθηνῶν, Γαλλίας καὶ Ἀγγλίας. Σκοπὸς τοῦ δανείου τούτου ἦτο, ἡ ἐκτέλεσις παραγωγικῶν ἔργων καὶ ὑδραυλικῶν ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὰ χρήματα ταῦτα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κατηναλώθησαν ἐκ τῶν ἐπελθόντων πολέμων τοῦ 1912 καὶ 1913, οὕτω δὲ ἡ Θεσσαλία ἔμεινε καὶ πάλιν ἄνευ ὑδραυλικῶν ἔργων. Τὸ 1918 ἡ Κυβέρνησις πάλιν, τῶν φιλελευθέρων, μετεκαλέσατο τὸν μηχανικὸν Τζάτξον ὁ ὁποῖος ἐποιήσατο νέαν μελέτην τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων. Καὶ τονίζω εἰς τοὺς Μακεδόνας βουλευτάς, καὶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, νὰ προσέξωσι μήπως ἡ πολὺ ἐσπευσμένη ἐκτέλεσις τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος, ἐπιφέρει ζημίας καὶ καταστροφάς. Κατὰ τὸ 1918 τὰ ὕδατα τοῦ Πηνειοῦ, ἀνῆλθον εἰς ὕψος ἑνὸς μέτρου καὶ 80% ἀπὸ τὸ τελευταῖον ἀνώτατον ὅριον τῶν προχωμάτων τὰ ὁποῖα εἶχε προτείνει ἡ μελέτη. Διὰ τοῦτο τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, χρειάζονται πάντοτε νὰ γίνωνται αἱ μελέται των, ἐπὶ τῇ βάσει πολυετῶν παρατηρήσεων, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀντίληψις τῶν ὑδραυλικῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν ἑκάστοτε αἱ χῶραι, ἰδίως ἡ ἰδική μας. Καὶ διὰ τοῦτο, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, μήπως ἐκ τῆς πολὺ ἐσπευσμένης ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἐπέλθουν καταστροφαί, ἐκ μεταγενεστέρας ἀνυψώσεως τῶν ὑδάτων. Ἀπὸ τὸ 1920 τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ζήτημα τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, ἐξέθεσε εἰς διεθνῆ διαγωνισμὸν εἰς ὅλα τὰ κέντρα τῆς Εὐρώπης καὶ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Δὲν γνωρίζω, τώρα διὰ τίνα λόγον ἐνῷ καὶ αἱ Κυβερνήσεις τοῦ συνασπισμοῦ ἐν τῷ προγράμματί των εἶχον σαφῶς καθορίσει, ὅτι τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα θὰ γίνουν ταυτοχρόνως καὶ εἰς τὴν πεδιάδα τοῦ Στρυμόνος καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν, δὲν γνωρίζω λέγω, διατί ἡ ὑμετέρα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τόσον ἐνδιεφέρθη διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα ἀπὸ τοῦ 1911, ἀπέλειψεν ταῦτα ἐκ τοῦ προγράμματός της, ἐνῷ αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις, παρ’ ὅλην τὴν ἐγνωσμένην φιλαργυρίαν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ πλούτου, εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἀντιμετωπίσουν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, τὸ ζήτημα τῆς ἐκτελέσεως τῶν Θεσσαλικῶν ὑδραυλικῶν ἔργων. Ὁ Θεσσαλικὸς λαός, πρέπει νὰ βεβαιωθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν διστάζει νὰ ὑποστῇ πᾶσαν φορολογίαν, καὶ ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, δὲν θὰ διστάσωμεν νὰ ψηφίσωμεν πᾶν βάρος φορολογικόν, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις ἐπιρρίψῃ ἐπὶ τῶν ὤμων τοῦ λαοῦ τούτου, ἀρκεῖ διὰ τῶν φορολογικῶν τούτων βαρῶν, ἀρκεῖ διὰ τῆς συνεισφορᾶς ταύτης τῶν ὀβολῶν του, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ν’ ἀποκτήσῃ ὑδραυλικὰ ἔργα. Καὶ εἶμαι τῆς ἰδέας ὅτι, ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἐν τῷ κύκλῳ τῶν σκέψεών του καὶ τῆς δράσεώς του ἤθελε περιλάβῃ μετὰ περισσοτέρου πείσματος καὶ μεγαλυτέρας θελήσεως καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας, ταῦτα πολὺ συντόμως θὰ λάβουν σάρκα καὶ ὀστᾶ. Ἐλέχθη ὅτι οἱ πληθυσμοὶ τῆς Μακεδονίας τοῦ Στρυμόνος καὶ τῶν Φιλίππων, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φυλάσσουν τὰ σύνορα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τὸ Κράτος ὡς ἀντάλλαγμα εὗρε νὰ ἐκτελέσῃ τὸν πόθον αὐτὸν τὸν δίκαιον, τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων. Δὲν θέλω νὰ δώσῃ πίστιν εἰς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι προτιμᾶται τὸ ὑδραυλικὸν ἔργον τῆς Μακεδονίας δι’ αὐτὸν τὸν λόγον.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι σπάνιον νὰ ἔχητε ἐνώπιόν σας μίαν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, εἶχε τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς σας Θεσσαλούς, ὅτι κύριοι, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν σήμερον αὐτὰ τὰ ἔργα, καὶ νὰ ἔρχεσθε σεῖς σήμερον μετὰ τὴν ἐπιδοκιμασίαν τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς ἐρωτᾶτε, διατὶ δὲν ἐκάματε αὐτὰ τὰ ἔργα. Δὲν ἠμποροῦμε νὰ τὰ κάμωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§127Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Διερμηνεύω τὴν ὀδύνην τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Θεσσαλικὸς λαός, θά μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τόσον πολὺ ἐνέκρινε τὴν εἰλικρινῆ ταύτην γλῶσσαν τὴν ὁποίαν εἶπον πρὸς αὐτόν, ὥστε μοῦ ἔστειλε τὸ πλεῖστον μέρος τῶν βουλευτῶν του. Ἡμεῖς εἴχομεν τὴν εἰλικρίνειαν καὶ τὸ θάρρος νά εἴπωμεν εἰς τὸν Θεσσαλικὸν λαὸν καὶ τὸν Ἠπειρωτικὸν λαόν, ὅτι «νὰ ἠξεύρετε ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνουν τὰ ἔργα ἐπὶ τοῦ παρόντος». Πότε; Δὲν ἠξεύρομεν. Σᾶς παρακαλοῦμεν μόνον νὰ περιμένητε, καὶ ὁ λαὸς περιμένει.

§129Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Νομίζετε ὅτι ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς ἐνέκρινε τὴν αὐτοκαταδίκην του;

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι αὐτὸ καταδίκη.

§131Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως τά Θεσσαλικὰ ἔργα καὶ προτεραιότητα εἶχον καὶ ἡ προκάτοχος μάλιστα Κυβέρνησις εἶχεν εἰσηγηθῇ καὶ σχετικὸν νομοθετικὸν μέτρον.

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἡ προκάτοχος, ἔκαμε καθαρὰν δημαγωγίαν ὅταν ἔλεγε πρὸς τὸν λαόν, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ἐκτελεσθοῦν καὶ τὰ ἔργα τοῦ Ἀξιοῦ καὶ τοῦ Στρυμόνος καὶ τὰ Ἠπειρωτικὰ καὶ τὰ Θεσσαλικὰ καὶ τὰ Κρητικὰ ἀκόμη, ἡ δὲ ἰδική μου Κυβέρνησις ὅταν προσῆλθεν εἰς τὸν λαὸν καὶ ἐζήτησε τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης του, τοῦ εἶπεν, «δὲν ἠμπορῶ νὰ σοῦ τὰ κάμω», καὶ ὁ λαὸς ὁ Ἠπειρωτικός, ὁ Θεσσαλικὸς καὶ ὁ Κρητικὸς ἔδωσε τὴν ἔγκρισίν του».

§133Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶπον, ὅτι δὲν θέλουν τὰ ἔργα, εἶπον, ὅτι θέλουν Σᾶς ὡς Κυβερνήτην, ἐλπίζουν ὅμως ὅτι τὰ ἔργα θὰ γίνουν ταχέως.

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καλῶς ἐλπίζουν.

§135Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Καθημερινῶς γίνονται συλλαλητήρια, ἡ δὲ ἀξίωσις τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ εἶναι δικαία καὶ εἰλικρινής, δὲν τὸ κάμω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως, ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς ἐνέκρινε βεβαίως τὴν πολιτικήν σας.

§136Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον ὁ Θεσσαλικὸς λαός, εἶναι καὶ ἡ Στερεὰ Ἑλλάς.

§137Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Μὴ νομίζητε, ὅτι κάμω ἐγὼ πολιτικὴν δημοκοπικὴν ἢ ὅτι ἀντιπολιτεύομαι τὴν Κυβέρνησιν. Θέλω νὰ σᾶς ὑποβοηθήσω διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν καὶ τὰς δικαίας ἀπαιτήσεις τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ ὁ ὁποῖος ἐνῷ ἔσχε προτεραιότητα ἐπὶ τῶν τοιούτων ἔργων, ἐνῷ ἡ Κυβερνητικὴ μέριμνα ἀπὸ τοῦ 1896 διὰ διαφόρων μέτρων ἐστρέφετο πρὸς αὐτὸν καὶ διὰ Κυβερνητικῶν μέτρων, ἐπὶ διαφόρων Κυβερνήσεων, ἐλαμβάνετο πρόνοια καὶ ἐστρέφετο ἀπερίσπαστος πρὸς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τούτου.....

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν εἶσθε μέλος Κυβερνήσεως, δὲν ἐδείξετε τὴν προτίμησίν σας, δὲν ἐδείξετε προτεραιότητα διὰ τὰ Θεσσαλικὰ ἔργα, ἀλλὰ μόνον διὰ τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος καὶ Ἀξιοῦ καὶ ὕστερα, διὰ τὰ Θεσσαλικὰ ἔργα.

§139Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας ἐγένοντο παντοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ συλλαλητήρια. Ὁ λαὸς εἶχε ἐξεγερθῆ μεταξὺ τῶν ὁποίων δὲν ἤμην ἐγώ.

§140Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι προτιμώτερον νὰ φροντίζητε νὰ μὴν ἐξεγείρηται ὁ λαός.

§141Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι μεταξὺ αὐτῶν δὲν εἶμαι ἐγώ. Καὶ σᾶς τονίζω, ὅτι ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς εἶναι διατεθειμένος νὰ ὑποστῇ πᾶσαν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι διευκολύνομεν διὰ τῶν προτάσεών μας τούτων τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως.

§142Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴμεθα ἀκόμη ὥριμοι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν Θεσσαλικῶν ἔργων, ἀφήσετε νὰ κάμωμεν τὴν μελέτην διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ θὰ κοστίσουν τὰ ἔργα αὐτὰ καὶ τότε βλέπομεν τὶ μπορεῖ νὰ γίνῃ.

§143Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δύναται νὰ σᾶς εἴπῃ τὶ θὰ κοστίσουν. Ἡ προμελέτη ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§144Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ προμελέτη ὑπάρχει.

§145Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁριστικὴ μελέτη ὑπάρχει;

§146Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Τὸ παράπονον τὸ ὁποῖον ἐκφράζω τὴν στιγμὴν ταύτην εἶναι ὅτι μᾶς ἐπῆραν τὴν προτεραιότητα. Ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπέστημεν τὰς συνεπείας τοῦ Τουρκικοῦ πολέμου τοῦ 1897, ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὸ τὰ πυροδόλα τοῦ Ἐτέμ. Εἴμεθα οἱ Ἀκρῖται τῶν συνόρων.

§147Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐξεπέσετε ἀπὸ τὴν θέσιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν κατέχουν τώρα ἄλλοι. Θέλομεν χρήματα διὰ νὰ γίνουν τὰ ἔργα.

§148Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὀλίγαι οἰκονομίαι ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ αἱ δαπάναι ἐξευρίσκονται. Δύνασθε νὰ περιορίσητε ὀλίγον τὰς δαπάνας, ἀπὸ τὴν προαγωγὴν τῶν συνταγματαρχῶν εἰς ὑποστρατήγους καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς διάστημα ὀλίγου χρόνου θὰ ἐπιτύχωμεν καὶ τότε θὰ εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ σᾶς εὐχαριστήσω. Ταῦτα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν.

§149Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ὡμιλήσατε περὶ τῶν στρατηγῶν, ἔχω ἀνάγκην νὰ δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Οἱ συνταγματάρχαι οἱ ὁποῖοι προάγονται εἰς ὑποστρατήγους εἶναι 11. Λοιπὸν αὐτοὶ κατέχουσιν ὀργανικὰς θέσεις ὑποστρατήγων, διοικοῦν μεραρχίας καὶ λοιπὰ καὶ ἑπομένως ἔχουσιν ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς παραστάσεως καὶ τὸ αὐτοκίνητον καὶ τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ στρατηγοί. Ἡ μόνη διαφορὰ εἶναι, ὅτι ὁ μισθὸς τοῦ συνταγματάρχου εἶναι κατὰ 350 δραχμὰς μικρότερος κατὰ μῆνα, ἑπομένως δέ, ὁλόκληρον τὸ ἔτος ἀνέρχεται ἡ διαφορὰ εἰς 4.000 δραχμάς· προκειμένου δὲ περὶ 11 ὑποστρατήγων, ἡ ὅλη δαπάνη, ἡ ὁποία προσετέθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἶναι 44.000 δραχμαί. Σᾶς ἐρωτῶ. Νομίζετε ὅτι αὐτὴ ἡ δαπάνη εἶναι τοιαύτη ὥστε μποροῦσε, ἐὰν δὲν γίνῃ, νὰ ἐκτελεσθῶσιν τὰ Θεσσαλικὰ ἔργα; Βεβαίως ὄχι. Ὅταν μοῦ παρουσιάσθη ἡ σημείωσις αὐτή, εἶπον ὅτι ἐγὼ θὰ κάμω τὰς προαγωγὰς αὐτάς, αἱ ὁποῖαι συντελοῦν εἰς καλυτέραν διοίκησιν τοῦ στρατεύματος, ἀφοῦ ἡ δαπάνη δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος εἶναι 44.000 δραχμαὶ καὶ ἂς πάρω ἐπάνω μου τὴν κακὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἔκαμα καὶ ἐγὼ τόσους συνταγματάρχας στρατηγούς.

§150Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ παραδειγματολογικῶς ἔφερα τὴν περίπτωσιν τῶν στρατηγῶν.

§151Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἤθελον νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς· ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὴν μελέτην τῆς συμβάσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μελετῶν καὶ προμελετῶν τῶν ἀναγκαιουσῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων Ἠπείρου καὶ Θεσσαλίας καὶ συνεπῶς ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅπως βλέπητε, πάρα πολὺ ζωηρὰ ὑπὲρ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, ἐὰν δὲ προετίμησε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος, τοῦτο τὸ ἔπραξε, διότι τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῆς γῆς εἶναι τὸ μᾶλλον εὔφορον τὸ ὁποῖον θ’ ἀποδώσῃ μεγαλυτέραν πρόσοδον εἰς τὸ Κράτος καὶ τὴν παραγωγήν. Ἕκαστον δὲ στρέμμα ἀποδιδόμενον εἰς τὴν γεωργίαν θὰ στοιχίσῃ ὀλιγώτερον καὶ συνεπῶς ὅταν ἔχῃ κανεὶς νὰ ἐκλέξῃ, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἄφθονα χρήματα νὰ τὰ κάμῃ ὅλα, ἐὰν ἔχῃ λέγω, νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ δύο ἔργων, θὰ ἐκλέξῃ ἐκεῖνο ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐλπίζει ν’ ἀποκομίσῃ τάχιστα κέρδη τοιαῦτα, ὥστε νὰ μπορέσῃ νὰ ἐκπληρώσῃ καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἄλλων ἔργων. Ὑπελογίσθη, ὅτι ἕκαστον στρέμμα τοῦ Στρυμόνος ἀποξηραινόμενον, ὅπως ἠκούσετε, θὰ στοιχίσῃ μεταξὺ 1000– 1200 δραχμῶν καὶ ἐὰν γίνουν ἀρδευτικὰ ἔργα, θὰ φθάσῃ μέχρις 1700 δραχμῶν, ἐνῷ τὰ Θεσσαλικὰ στρέμματα θὰ στοιχίσουν πολὺ περισσότερα μεταξὺ 1800– 2500 ἕκαστον. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπροτιμήθησαν τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀκόμη ὁ λόγος, ὅτι εἰς τὴν Μακεδονίαν συνεκεντρώθη μέγας προσφυγικὸς πληθυσμός, ἐδόθησαν δέ, ὡς κλῆρος πολλάκις δέκα στρέμματα εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν εἰς ἄλλας δὲ οἰκογενείας 12–15. Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι ὁ κλῆρος αὐτὸς δὲν ἐπαρκεῖ, ὅπως δώσῃ εἰς τὴν οἰκογένειαν τ’ ἀπαραίτητα. Λοιπόν, ἐπειγόμεθα νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο αὔξησιν τῆς καλλιεργησίμου γῆς, διὰ νὰ δοθῇ περισσότερα γῆ εἰς τοὺς ἀποκατασταθέντας, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οὕτω δὲ δημιουργεῖται ἐπὶ πλέον εἷς ἀριθμὸς ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι εἶναι παράσιτοι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Εἶναι καὶ αὐτὸς ὁ λόγος.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βερδελῆς.

§154Α. ΒΕΡΔΕΛΗΣ. Ἔλαβον τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, διότι ἐθεώρησα καθῆκον μου ν’ ἀμυνθῶ ὀλίγον τοῦ συστήματος τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν, ἐφ’ ὅσον ὁ κύριος εἰσηγητὴς τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας, κατεδίκασε ὁλοκληρωτικῶς αὐτό. Λαμβάνω δὲ τὸν λόγον, διότι δὲν ἐπιθυμῶ, νὰ καταδικασθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἕνα σύστημα τὸ ὁποῖον δύναται εἰς ἄλλην περίπτωσιν νὰ ἔχῃ ἄριστα ἀποτελέσματα. Νομίζω ὅτι ὁ κύριος εἰσηγητής, ὑπεραμύνθη τοῦ συστήματος τοῦ ἀπολογιστικοῦ χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας. (ἀναγινώσκει). «Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν ὅτι κλπ.». Δηλαδὴ ὁ ἴδιος ὁ ἀνάδοχος ἀναγνωρίζει, ὅτι ἐὰν ἦσαν ἄλλαι αἱ συνθῆκαι, ἐὰν τουτέστιν ὑπῆρχε μία ὁριστικὴ μελέτη ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἴσως θὰ ἠδύνατο ν’ ἀναλάβῃ τὰ ἔργα ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλου συστήματος. Ἐὰν ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἶναι διότι θέλω οἱ συνάδελφοι νὰ ἐνισχύσουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ προβῇ εἰς τὴν μελέτην τῶν ὑπολοίπων ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Ἑλλάδος. Διότι νομίζω κύριοι, ὅτι ἅμα θὰ ὑπάρχῃ μία ὁριστικὴ μελέτη, ὁριστικαὶ χειροσταθμίσεις, ἀρκεταὶ ὑδρομετρικαὶ παρατηρήσεις, τότε νομίζω, ὅτι τὰ ἔργα ἀσφαλῶς θὰ ἐκτελῶνται μὲ καλυτέρους ὅρους, διότι ὁμολογουμένως οἱ ἀνάδοχοι θ’ ἀναλαμβάνουν τὰ ἔργα ἐν ἐπιγνώσει τῶν γεωλογικῶν καὶ τεχνικῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἐκτελεσθοῦν αὐτὰ τὰ ἔργα. Ἐὰν ὁ κύριος εἰσηγητὴς νομίζει, ὅτι αἱ ἀπολαυαὶ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀντεπιστασίας ἢ τῆς ἀναλύσεως τιμῶν, εἶναι μεγαλύτεραι καὶ ἀναφέρει τὴν ὁδοποιΐαν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι οἱ κύριοι συνάδελφοι, νὰ παρέλθω τούτου, διότι εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς παρελθούσης Βουλῆς, εἶναι γνωσταὶ αἱ συνθῆκαι ἑνὸς ἐκτεταμένου συναγωνισμοῦ ὁ ὁποῖος διεξήχθη ἐφ’ ὅσον αἱ πρῶται τιμαὶ περιεῖχον τιμὰς ὑπερβολικάς. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῆς συμβάσεως κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν συζήτησιν, ἄρθρον πρὸς ἄρθρον.

§155Λ. ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ. Ὀλίγας λέξεις ἤθελον νὰ εἴπω. Ἀπὸ τὴν εἰσήγησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καρδίτσης κύριος συνάδελφος καὶ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ἀντελήφθην ὅτι εἰς ἓν πρᾶγμα δὲν ἐπέμενε ἀρκετά, εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ διαγραφῆς τῶν λέξεων, «βαρεῖα ἀμέλεια», εἰς τὸ ἄρθρον 9ον, ἐνῷ ὁμόφωνος ὑπῆρξεν ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐν τῇ σημερινῇ συζητήσει εἶπον ὅτι δὲν ἐτόνισε αὐτὸ ἀρκετά. Ἕνα ἄλλο ὅμως σημεῖον ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔγινεν κἄποια συζήτησις εἰς τὴν ἐπιτροπήν, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς εὐθύνης διὰ τὰς μελέτας. Ὁ κύριος εἰσηγητὴς εἶπεν, ὅτι εἷς ἐκ τῶν λόγων ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον περιέχει κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον εἶναι καὶ ἡ ἐντιμότης ἀλλὰ καὶ ἱκανότης τοῦ ἐργολάβου. Ἀλλὰ ἀφοῦ στηριζόμεθα εἰς τὴν ἱκανότητα τούτων, εἶναι ὀρθὸν νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ μελέται τούτων καὶ ὄχι διὰ μιᾶς τυπικῆς ἐγκρίσεως τοῦ ὑπουργείου, νὰ μετατοπισθοῦν αἱ εὐθύναι διὰ τὰς τυχὸν μελέτας ἐκ μέρους τοῦ ἀναδόχου εἰς τὸν ἐργοδότην, εἰς τὸ Κράτος. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι σπουδαιότατον. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ μὲν προμελέται νὰ ἐγκριθοῦν ὑπὸ τοῦ συμβουλίου τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, κατόπιν δὲ διὰ τὰς ὁριστικὰς μελέτας νὰ ἔχῃ πλήρη τὴν εὐθύνην ὁ ἀνάδοχος ἐφ’ ὅσον ἀναγνωρίζομεν τόσον πολὺ τὴν ἱκανότητα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§157ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχουν τροπολογίαι κύριε Πρόεδρε.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον εἶναι ἡ πρώτη ἀνάγνωσις. Αἱ τροπολογίαι θὰ συζητηθοῦν εἰς τὴν δευτέραν καὶ παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους ἐγκαίρως νὰ ὑποβάλωσι ταύτας διὰ νὰ μὴ ἐγερθοῦν παράπονα. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ζητήματος, λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον. (ὥρα 7.30 μ.μ.)