1928.06.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 90Η

ΤΗΣ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Φλωριᾶς, καὶ Α. Ἀργυρὸς καταθέτουν 1) Τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τῶν καπνεμπόρων Σερρῶν, βεβαιοῦντος ὅτι ἡ ἀπεργία τῶν καπνεργατῶν δὲν ἀποβλέπει εἰς οἰκονομικὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των ἀλλ’ ἔχει βαθυτέρας αἰτίας πολιτικῆς φύσεως. 2) Τῶν καπνοπαραγωγῶν τῆς περιφερείας Ἀλιστράτης διαμαρτυρομένων κατὰ τῶν παραλόγων ἀπαιτήσεων τῶν ἀποθρασυνθέντων καπνεργατῶν καὶ 3) Τηλεγράφημα τοῦ προέδρου Ἀλιστράτης διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων ὅπως ἡ ἐθνικὴ ὁδὸς Δράμας Σερρῶν διέρχεται ἐκ Προσωτσάνης. Οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ὑπάλληλοι τῆς περιφερείας Κομοτινῆς παρακαλοῦν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ μονιμοποιήσεως τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων συμπεριλάβῃ καὶ τοὺς κοινοτικούς. Ὁ Μουσουλμανικὸς κόσμος Κομοτινῆς καὶ περιχώρων διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ἐνεργειῶν Τούρκου βουλευτοῦ ἐναντίον τοῦ πνευματικοῦ των ἀρχηγοῦ Ρουφτῆ Μεχμὲτ Μεδζάκ. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Θεολογίτης καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ συνδέσμου ἀργυραμοιβῶν Πειραιῶς. Ὁ Πρόεδρος τῆς Φιλοδασικῆς Ἑνώσεως Σπάρτης καὶ οἱ ἰατροὶ καὶ φαρμακοποιοὶ παρακαλοῦν, ὅπως χορηγηθῇ εἰς τὸ σανατόριον Πάρνηθος ὑλικὴ ἐνίσχυσις. Οἱ πρόεδροι τῶν παραλιμνίων κοινοτήτων καὶ γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Δομοκοῦ παρακαλοῦν, ὅπως ψηφισθῇ ἡ σύμβασις περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Ξυνιάδος. Συνεταιρισμοὶ Κερκύρας παρακαλοῦν ὅπως ληφθῇ κυβερνητικὴ πρόνοια πρὸς ἵδρυσιν αὐτονόμου ὀργανισμοῦ προστασίας τῆς ἐλαίας. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μισυρλῆς καὶ Π. Σάκκης καταθέτουν τηλεγραφήματα διαφόρων ὀργανώσεων, αἱ ὁποῖαι ζητοῦν νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ὁ συκικὸς ὀργανισμός. Διάφοροι ἐργατικαὶ ὀργανώσεις διαμαρτύρονται διὰ τὰς ἐπιθέσεις τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ ζητοῦν τὴν ἀποδοχὴν τῶν αἰτημάτων τῶν καπνεργατῶν. Τὸ ἐπιμελητήριον Ροδόπης καὶ Ξάνθης, οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῆς περιφερείας Ἀλιστράτης, ὁ Πρόεδρος τῶν καπνεμπόρων Σερρῶν, ὁ σύλλογος τῶν καπνεμπόρων Δράμας, ὁ καπνεμπορικὸς Σύλλογος Βόλου καὶ Ξάνθης καὶ σύλλογος καπνεμπόρων Κομοτινῆς παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ ριζικὰ καὶ ἀποτελεσματικὰ μέτρα πρὸς θεραπείαν τῆς ἀφορήτου καταστάσεως τὴν ὁποίαν δημιουργοῦσι τὰ καπνεργατικὰ κινήματα. Οἱ ἐκ Κορίνθου δημόσιοι πολιτικοὶ ὑπάλληλοι παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν στέγασιν αὐτῶν καὶ διαταχθῇ ἡ καταβολὴ δύο μισθῶν λόγῳ ἀποζημιώσεως. Ὁ Σύλλογος ἐφέδρων ὁπλιτῶν Ρεθύμνης ὑποβάλλει ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσι προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν κατόχων κτημάτων μουσουλμανικῶν ἀνταλλαξίμων καὶ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐκποίησις τῶν μισθίων τούτων. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μπούκουρας καταθέτει τηλεγράφημα τῆς ἐπιτροπῆς τῶν παραλιμνίων, παρακαλούσης ὅπως εἰς τὴν σύμβασιν περὶ ἀποξηράνσεως περιληφθῇ καὶ ἡ περιοχὴ Κάστιας καὶ Μουριᾶς. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Χατζῖσκος ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ Ἡρακλέους Κρητικοῦ κατοίκου Βαρυμπόμπης, διαμαρτυρομένου κατὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ προϊσταμένου τοῦ ἐπικισμοῦ Φθιωτιδοφωκίδος διότι ἐκ τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος κτήματός του Ἀστέρια, δὲν τῷ παρεχωρήθη ἡ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἐκχωρουμένη ἐκ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐκτάσεως 200 στρεμμάτων. Ὁ Πρόεδρος τῆς κοινότητος Κερδιλίου Νιγρίτης παρακαλεῖ ὅπως ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ περὶ τῆς οἰκονομικῆς των ἐνισχύσεως διότι οἱ ἀγροί των κατεστράφησαν ὑπὸ τῆς πλημμύρας τοῦ Στρυμῶνος. Ὁ Πρόεδρος τοῦ ταμείου Ἀμύνης οἰνοπαραγωγῆς Λευκάδος ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ παρακαλεῖ ὅπως διὰ Διατάγματος τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας ἐπιβληθῇ πρόσθετος φόρος ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων σταφυλῶν καὶ γλεύκους πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ εἰδικοῦ ταμείου ἀμύνης τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Κρήτης συνιστᾷ ὅπως ἡ διαφορὰ τῶν κοινοτήτων Λάκκων καὶ Καρανσκαφιδίων κανονισθῇ διὰ Ν. Δ... Οἱ κ.κ. Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας), καὶ Α. Μυλωνᾶς (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), καταθέτουν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ὑδρεύσεως καὶ ἐξυγιάνσεως τῆς πόλεως Καβάλλας». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Κρεμεζῆς καταθέτει τροπολογίαν ἐπί τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμβάσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀποξηραντικῶν καὶ ὑδραυλικῶν ἔργων καὶ τὴν συνομολόγησιν τοῦ ἀπαιτουμένου δανείου. Ὁ κ. Μ. Κίρκος (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν.Δ. τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1925 περὶ συστάσεως Ταμείου Θυμάτων πολέμου» καὶ 2) «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου Ν. Δ. περὶ διακοπῆς τῆς πολεμικῆς συντάξεως εἰς τοὺς εὐπόρους καὶ περὶ γενικῆς ἀναθεωρήσεως τῶν συνταξιούχων Θυμάτων πολέμου». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) «Περὶ ἀντιλήψεως τῶν ἐκ τῶν σεισμῶν τῆς Κορίνθου παθόντων». 2) «Περὶ συνομολογήσεως ὑπὸ τοῦ συνεταιρισμοῦ καταναλώσεως «Στρατιωτικὴ Ἕνωσις» δανείου ἐπ’ ἐγγυήσει τοῦ Κράτους» καὶ 3) «Περὶ καθορισμοῦ καὶ ἀποκοπὴν τῶν ἐξόδων γραφικῆς ὕλης τῶν Ὑπουργείων κλπ.». Ὁ κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τοῦ Ταμείου Ἀμύνης οἰνοπαραγωγῆς Λευκάδος». Ὁ κ. Θ. Νικολούδης (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3438 περὶ διδακτικῶν βιβλίων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων. 1) Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Φεβρουαρίου 1926 Ν.Δ περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας παιγνίου «Σπὸρτ–Πελὸτ–Ράγκ.» 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Σεπτεμβρίου 1926 Ν.Δ περὶ ἀπαγορεύσεως ἐν ταῖς συναλλαγαῖς τῆς συνάψεως συμβάσεως κατὰ τὸ καλούμενον σύστημα «Κοὺλ ντὲ Νεΐγ». 3) Περὶ ἐπισκευῆς τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου Χανίων. 4) Περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως μετακλήσεως τοῦ ταγματάρχου Β. Ρίγκ πρὸς ὀργάνωσιν τῆς ἑλληνικῆς Χωροφυλακῆς. 5) «Περὶ κατασκευῆς ἔργων ὑποστηρίξεως καὶ συντηρήσεως τοῦ κτιρίου τοῦ Νομαρχιακοῦ καταστήματος Λέσβου». 6) Περὶ ἀνασυστάσεως τῆς ἐπαρχίας Παραμυθίας. 7) Περὶ ἀπαγορεύσεως δημοσιεύσεως ἐντύπων ἐχόντων περιεχόμενον πράξεις καὶ κατορθώματα ληστῶν. 8) Περὶ ἑορτασμοῦ τῆς ἑκατονταετηρίδος τοῦ θανάτου τοῦ ποιητοῦ Οὔγου Φωσκόλου. 9) Περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μελῶν καὶ τῶν γραμματέων τῶν παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν Συμβουλίων. 10) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2891 περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ ἀγροφυλακῆς Κρήτης. 11) Περὶ νομιμοποιήσεως δαπάνης ἐπισκευῆς τοῦ πυρικαύστου Διοικητηρίου Λαγκαδᾶ. 12) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 4ης Δεκεμβρίου 1925 περὶ οἰκονομικῆς ὀργανώσεως τῶν νέων κοινοτήτων Παλαιᾶς Ἑλλάδος καὶ Κρήτης καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων νομοθεσίας. 13) Περὶ ἐπιβολῆς κοινοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν πωλουμένων ζώων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐν Ἐπισκοπῇ τῆς κοινότητος Ἀχουρίων τελουμένης ἐμποροπανηγύρεως. 14) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουλίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)21 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἐγκαταστάσεως καὶ κινήσεως ἀλλοδαπῶν ἐν Ἑλλάδι ἀστυνομικοῦ ἐλέγχου διαβατηρίων καὶ ἀπελάσεων καὶ ἐκτοπίσεων. 15) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2300 περὶ ἱδρύσεως ἐν Χίῳ Χιακοῦ Ἡρώου. Ὁ κ. Δ. Κάκκαβος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κωδικοποιήσεως στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν συντάξεων». Ὑποβάλλονται αἱ ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων Ἐπιτροπῶν ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων. 1) «Περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως ὁδῶν». 2) «Περὶ αὐξήσεως τῆς χορηγουμένης πιστώσεως δι’ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας». 3) «Περὶ ἀναθεωρήσεως ἐπιβληθέντων κατὰ τὴν ταξινόμησιν κτηνῶν καὶ ὀχημάτων προστίμων». 4) «Περὶ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐθν. Ἀμύνης». Ὑποβάλλονται αἱ κάτωθι τροπολογίαι: Τῶν κ. κ. Π. Πετρίδη καὶ Σ. Ἠλιοπούλου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Συμβουλίου Οἰκονομικῆς Ὑπηρεσίας παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Οἰκονομικῶν». Τοῦ κ. Σ. Κρεμεζῆ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συνάψεως συμβολαίων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀποξηραντικῶν καὶ ὑδραυλικῶν ἔργων κλπ.» Τοῦ κ. Α. Τροχάνη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φαρμακευτικῶν συλλόγων». Τοῦ κ. Φ. Μοσχούλα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συνάψεως συμβάσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀποξηραντικῶν καὶ ὑδραυλικῶν ἔργων κλπ.» Τοῦ κ. Χ. Παπάζογλου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 5 Μαΐου 1926 περὶ κώδικος τῶν δικηγόρων. Τῶν κ. κ. Μ. Κοθρῆ. Π. Πολυχρονιάδη, καὶ Λ. Γαλανάκη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 1ης Ἰουλίου 1927 περὶ στρατολογίας». Τῶν κ. κ. Δ. Εὐθυμιάδη καὶ Π. Διαμαντοπούλου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐποπτείας καὶ ἐλέγχου τῆς Ἑλληνικῆς Γεωργικῆς Ἑταιρείας». Τῶν κ. κ. Χρυσοβέργη, Λ. Ἰασωνίδου, Α. Βουτυρᾶ, Κ. Σίμου, Λ. Εὐθυμιάδου, Κ. Μουζεκίδου, Π. Διαμαντοπούλου καὶ Σ. Λιούμπη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ πολ. μηχανικοῦ, ἀρχιτέκτονος, τοπογράφου καὶ ἐμπειροτέχνου»

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προμηθεύσεως λιμενικῶν μηχανημάτων.

§3Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἕν ἐκ τῶν ὡραιοτέρων δραμάτων τοῦ Σαῖξπηρ, τὴν «Ὀφηλίαν», πρόσωπον ὑψηλῆς περιωπῆς ἀλλὰ χαμηλῆς χρηστότητος, ἕτοιμον νὰ διαπράξῃ κακίστην τινὰ πρᾶξιν, ἐρωτᾶται: καὶ ἡ συνείδησίς σου Ἀντώνιε; Καὶ τὸ ὑψηλῆς περιωπῆς ἀλλὰ χαμηλῆς χρηστότητος πρόσωπον, ἀπαντᾷ ἀπαθῶς: Ἡ συνείδησίς μου; Ποία συνείδησις; Καὶ ποῦ κεῖται αὕτη; Ἐὰν ἦτο χιονίστρα τὸ πολὺ–πολὺ θὰ μὲ ἀνάγκαζε νὰ φορέσω παντοῦφλες. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν αἰσθάνομαι τὴν παρουσίαν εἰς τὸ στῆθος μου τοιαύτης θεότητος. Χίλιαι συνειδήσεις παρεντίθενται μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῶν προσωπικῶν παθῶν καὶ συμφερόντων. Θὰ εὕρισκον τὸν καιρὸν ν’ ἀσβεστοποιηθοῦν προτοῦ μοῦ προξενήσουν τὴν παραμικρὰν ἐνόχλησιν. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι Συνάδελφοι, καὶ ἐγὼ πῶς ἦλθεν εἰς τὴν ἀνάμνησίν μου ἡ περικοπὴ αὕτη τοῦ Σαιξπηρείου δράματος, ὑποθέτω ὅμως ὅτι ὑμεῖς, ὀξυτέραν ἔχοντες τὴν ἀντίληψιν εἴτε καὶ περισσότερον ἐμβαθύνοντες εἰς τὰ πράγματα, θὰ κατορθώσητε νὰ ἀνεύρητε σχέσιν τινὰ μεταξὺ τῆς περικοπῆς αὐτῆς καὶ ὅσων μέλλω νὰ ἐκθέσω. Πρόκειται, Κύριοι, νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ὀλίγον ἐπὶ ὑποθέσεως ἥτις, ὡς ἐγὼ κρίνω, εἶναι ἀξία νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον ὑμῶν, ἰδίως ὅμως ἐκείνων ἐξ ὑμῶν, εἰς ὧν τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν ἀνήκουσι λιμένες καὶ λιμενικὰ ταμεῖα. Πρόκειται περὶ διενεργηθείσης δημοπρασίας πρὸς ἀγορὰν καὶ προμήθειαν μηχανημάτων λιμενικῶν, δηλαδὴ περὶ διαρπαγῆς ἐπιμελῶς καὶ ἐγκληματικῶς διαπραχθείσης 70.000.000 δραχμῶν, περιουσίας τῶν λιμενικῶν ταμείων τοῦ Κράτους. Ἴσως τινὲς ἐξ ὑμῶν ἀγνοοῦν, ὅτι ὑφίσταται καὶ λειτουργεῖ πρὸ τριετίας ἐν Ἀθήναις Αὐτόνομος Λιμενικὸς Ὀργανισμός, ἀποτελῶν ἴδιον νομικὸν πρόσωπον, τὸ λεγόμενον Εἰδικὸν Ταμεῖον μηχανημάτων λιμενικῶν ἔργων. Σκοπὸς τοῦ Ταμείου τούτου, τοῦ ὁποίου τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον συγκροτεῖται κατὰ νόμον ἐκ τριῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας, δύο ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἑνὸς ὑπαλλήλου τῶν Σιδηροδρόμων, σκοπὸν ἔχον τὴν ὀργάνωσιν εἰδικῆς ὑπηρεσίας ἐκβαθύνσεως καὶ καθαρισμοῦ λιμένων, ὑπηρεσίας συντηρουμένης ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου, διότι τὰ λιμενικὰ Ταμεῖα τοῦ Κράτους καθ’ ὑποχρέωσιν εἰσφέρουσιν εἰς τὸν προϋπολογισμοῦ τοῦ Ταμείου τούτου, ἀνερχόμενον εἰς 10 ἑκατομμύρια δραχμῶν περίπου ἐτησίως. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἐλήφθη καθ’ ὑπόδειγμα ἄλλων Κρατῶν, ἐν οἷς ἐπίσης τὰ ταμεῖα αὐτὰ παρέχουσιν ὠφελίμους ὑπηρεσίας, διότι ἐκρίθη ὅτι ἐὰν ἕκαστον Λιμενικὸν Ταμεῖον μεμονωμένως ἐπεχείρει νὰ προμηθευθῇ τὰ μηχανήματα αὐτά, ἐκτὸς ἄλλων δυσχερειῶν θὰ ἐδαπάνα πολὺ περισσότερα χρήματα. Ἀποδεικνύουν τοῦτο αἱ στατιστικαὶ τῶν ἄλλων Κρατῶν καὶ ἰδιαιτέρως τῆς Ἰταλίας παρὰ τῇ ὁποίᾳ κρατεῖ παρόμοιον σύστημα. Τὸ ἡμέτερον Λιμενικὸν Ταμεῖον, συμφώνως πρὸς τὸν προορισμόν του, συμφώνως δὲ καὶ πρὸς τὸν νόμον, διεκήρυξε δημοπρασίαν πρὸς προμήθειαν μηχανημάτων. Ἡ συγγραφὴ τῶν ὑποχρεώσεων κατηρτίσθη ἐπιστημονικῶς καὶ ἐκλήθησαν ξένα ἐργοστάσια νὰ διαγωνισθῶσι πρὸς προμήθειαν μηχανημάτων. Ἡ συγγραφὴ τῶν ὑποχρεώσεων καὶ ἡ δημοπρασία εἶναι καὶ ἄριστα καὶ ἐπιστημονικῶς κατηρτισμέναι ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων μηχανικῶν. Ἀναφέρω ἐκ τῶν ὅρων τῆς δημοπρασίας μόνον τὸ ἄρθρον 6ον, κατὰ τὸ ὁποῖον «ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Εἰδικοῦ Ταμείου Μηχανημάτων Λιμενικῶν Ἔργων δέχεται νὰ ἀναμείνῃ κλπ.» (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ ἡ δημοπρασία ἐγένετο ὡς ποιοτικὴ καὶ οὐχὶ ὡς ποσοτική, δεδομένου ὅτι διὰ τὴν κατασκευὴν εἰδικῶν μηχανημάτων δὲν ἔχομεν συμφέρον νὰ ἐξετασθῇ ποῖος θὰ μᾶς τὰ δώσῃ εὐθηνότερα, ἀλλὰ ποῖος θὰ κατασκευάσῃ ἐργαλεῖα χρήσιμα διὰ τὸν ὁποῖον προορίζονται σκοπόν. Ἡ δημοπρασία ἐγένετο, σημειώσατε παρακαλῶ καὶ τὴν χρονολογίαν, τὴν 18 Αὐγούστου 1927, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δημοπρασίας ἔκρινε δύο μόνον ἐργοστάσια ὡς πληροῦντα τοὺς ἀναγκαίους τυπικοὺς ὅρους, ἓν ἐργοστάσιον Ἰταλικόν, «Βενετία», καὶ ἓν Ὁλλανδικὸν «Γιοῦστε». Ἐξήτασε μετ’ ἐπιμελείας τὰς προτάσεις καὶ τῶν δύο ἐργοστασίων ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς δημοπρασίας καὶ ὁμοφώνως ἐδέχθη ὅτι μόνον τὸ ἐργοστάσιον «Γιοῦστε», τὸ Ὁλλανδικόν, παρουσίαζεν ἐξαιρετικὴν ὑπεροχὴν κατασκευῆς καὶ ἀνέθηκεν εἰς τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο τὴν κατασκευὴν τῶν λιμενικῶν μηχανημάτων. Ὅσοι ἀνέγνωσαν τὸ ὡραῖον βιβλίον τοῦ De Amitsi «Ὁλλανδία» εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν διατί ἡ κατασκευὴ τοιούτων εἰδικῶν μηχανημάτων εὑρίσκεται δεδικαιολογημένως ἐν Ὁλλανδίᾳ. Ἡ Ὁλλανδία δὲν ἔχει φυσικοὺς λιμένας, ἠναγκάσθη νὰ δημιουργήσῃ πρὸ ἐτῶν τεχνητοὺς τοιούτους καὶ ἑπομένως ἀνεπτύχθη νέος ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ εἰδικὸς κλάδος βιομηχανικῆς κατασκευῆς τοιούτων βιομηχανικῶν μηχανημάτων ὁ ὁποῖος ἀπέκτησε καὶ διεθνῆ φήμην καὶ ὑπόληψιν, ὅπως θὰ ἐκθέσω μετ’ ὀλίγον. Ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς δημοπρασίας ἤχθη ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας μηχανολογικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἀπεφάνθη αὕτη παμψηφεὶ ὅτι πρέπει τὰ μηχανήματα ταῦτα νὰ κατασκευασθῶσιν εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον παρέχει ἀπόλυτον πεποίθησιν ἐπιτυχοῦς καὶ τελείας κατασκευῆς. Καθ’ ὃν χρόνον εὑρίσκετο ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τῆς Μηχανολογικῆς Ὑπηρεσίας, πίεσις ἀνοίκειος ἐγένετο ὅπως ἓν τμῆμα τοὐλάχιστον τῶν παραγγελλομένων μηχανημάτων κατασκευασθῶσιν εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον. Δυστυχῶς ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος δὲν ἔδειξε τὸ ἀπαιτούμενον σθένος, δὲν ἐνέμεινεν εἰς τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς δημοπρασίας ἐξέθηκεν, ὅτι πρέπει ὅλα τὰ μηχανήματα νὰ κατασκευασθῶσιν εἰς τὸ ἐν Ὁλλανδίᾳ ἐργοστάσιον καὶ εἶπεν ὅτι ἐπὶ τέλους ἠμπορεῖ εἷς γερανὸς νὰ κατασκευασθῇ καὶ εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, πάντως ὅμως κατωτέρας ποιότητος ἀπὸ τὴν κατασκευὴν τοῦ Ὁλλανδικοῦ. Ἡ ἀπόφασις τῆς Μηχανολογικῆς ὑπηρεσίας ἤχθη ἐνώπιον καὶ ἄλλου συμβουλίου μηχανικῶν, τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρομικῶν καὶ τὸ Συμβούλιον τοῦτο παμψηφεὶ καὶ ὁμοφώνως ἐνέκρινεν ὅπως τὰ λιμενικὰ μηχανήματα κατασκευασθῶσιν εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον, ἐκτὸς τοῦ ἑνὸς γερανοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα. Ἐνῷ, ὅμως ἐπρόκειτο ἡ ἀπόφασις αὕτη νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ λιμενικῶν ἔργων, ἄλλη τις πίεσις ἐπὶ τῶν μελῶν τοῦ Σιδηροδρομικοῦ Συμβουλίου, ἠσκήθη ὅπως μὴ σπεύσῃ τοῦτο καὶ ἀποστείλῃ....

§4Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ πίεσις πόθεν;

§5Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τοῦ προϊσταμένου τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας. Πόθεν ἄλλοθεν; Διότι ὡς ἐλέχθη, τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον ἔχει νὰ ὑποβάλῃ νέας προτάσεις, νέους ὅρους καὶ νέα σχέδια, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ περιμείνωμεν τὰ νέα σχέδια τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου. Παρετηρήθη ὅτι ἡ δημοπρασία ἐγένετο ὁριστικῶς, ὅτι τὰ ἐργοστάσια τὰ συναγωνισθέντα ὑπέβαλον ἐντὸς φακέλλου τὰς προτάσεις αὐτῶν, ὅτι ἑπομένως δὲν ἦτο κανονικὸν οὔτε ἔγκυρον, ἀφ’ ἧς ἐγένετο μία δημοπρασία, καθ’ ἣν ὅλοι ὑπέβαλον τὰς προτάσεις αὐτῶν, νὰ δώσωμεν τώρα εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, τὸν ἕνα τῶν συναγωνιζομένων, νὰ δώσωμεν τὴν ἄδειαν νὰ φέρῃ νέας προτάσεις, χωρὶς νὰ καλέσωμεν καὶ τὸ ἄλλο. Οὐχ ἧττον, εὑρισκόμενον τὸ Σιδηροδρομικὸν Συμβούλιον ἐνώπιον τοιούτων ἀνοικείων πιέσεων καὶ ἐκβιασμῶν ἐδέχθη νὰ ἀναβάλῃ τὴν κοινοποίησιν τῆς ἀποφάσεως εἰς τὸ ἁρμόδιον Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ. Παρῆλθεν ὀλίγος καιρὸς καὶ ἦλθον αἱ νέαι προτάσεις καὶ τὰ νέα σχέδια ἐξ Ἰταλίας Δὲν γνωρίζω τί ἄλλο ἔλαβε χώραν ἐπὶ τοῦ Συμβουλίου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρομικῶν παμψηφεὶ καὶ ὁμοφώνως ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν διὰ τῆς ὁποίας τὰ μηχανήματα τὰ λιμενικὰ πρέπει νὰ ἀνατεθῶσιν εἰς τὸ ἐργοστάσιον τὸ Ὁλλανδικόν.

§6Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἀποτελεῖ νομικὸν πρόσωπον ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμός;

§7Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἀποτελεῖ.

§8Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Πῶς διοικεῖται;

§9Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ἕξ πρόσωπα. Πρόεδρος εἶναι ὁ κ. Ἄγγελος Οἰκονόμου, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ συγχρόνως Διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὰ δὲ ἄλλα μέλη εἶναι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας δύο μέλη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἷς ὑπάλληλος τοῦ Σιδηροδρομικοῦ κλάδου. Εἶναι δὲ ἐπαναλαμβάνω Αὐτόνομος Ὀργανισμός, ἀποτελῶν ἴδιον νομικὸν πρόσωπον. Ἐκοινοποίησαν, λοιπόν, ρητὴν καὶ ὁριστικὴν ἀπόφασιν τὰ Συμβούλια Διοικητικὸν καὶ Βιομηχανολογικόν, ὅπως τὰ μηχανήματα τὰ λιμενικὰ ἀνατεθῶσιν εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον «Juste» πλὴν ἑνὸς γερανοῦ. Διὰ πολλοὺς λόγους καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δημοπρασίας καὶ ἡ Μηχανολογικὴ ὑπηρεσία καὶ τὸ σιδηροδρομικὸν Συμβούλιον καὶ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ ἀπεδέχθησαν τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον ἁπλούστατα διότι τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον εἶναι ἱδρυμένον πρὸ ἑβδομήκοντα ὅλων ἐτῶν, εἶναι διεθνοῦς φήμης καὶ ἐκτιμήσεως, ἐφωδίασε κατὰ τὰ πιστοποιητικὰ τὰ ἐν τῷ φακέλλῳ εὑρισκόμενα εἰς ξένος Κυβερνήσεις, τοὺς μεγαλυτέρους λιμένας τῆς Ἀγγλίας παρ’ ὅλον τὸν δεδικαιολογημένον βιομηχανικὸν ἐγωϊσμὸν τῶν Ἄγγλων, ἐφωδίασε μὲ τέτοια «Juste». Ἄλλο πρᾶγμα παράδοξον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμποιήσῃ καὶ εἰς ὑμᾶς βεβαίως κατάπληξιν, εἶναι ὅτι αὐτὴ αὕτη ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις, ὁσάκις ἐχρειάσθη λιμενικὰ μηχανήματα, ἀγνοοῦσα τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον «Βενετίας» παρήγγειλεν αὐτὰ εἰς τὸ Ὁλλανδικόν. Ὑπάρχει δὲ Δελτίον τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως τὸ ὁποῖον ἐξαίρει τὴν ἀρτίαν κατασκευὴν τῶν μηχανημάτων καὶ ὁμολογεῖ τὰς ὠφελείας αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τοὺς λιμένας τοὺς Ἰταλικοὺς ἐκ τῆς κατασκευῆς τῶν μηχανημάτων τούτων. Διὰ νὰ εἶσθε ἐν τάξει τὸ Λίντο τῆς Βενετίας, ὅπου ὑπάρχει ἱδρυμένον τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, ἐχρειάσθη μηχανήματα διὰ τὴν κοπὴν μεγάλης διώρυγος καὶ τὰ μηχανήματα αὐτὰ κατεσκευάσθησαν εἰς τὸ Ὁλλαν. ἐργοστάσιον καὶ οὐχὶ εἰς τὸ πλησίον κείμενον Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον. Ἐκτὸς τούτου ὁ Οἶκος «Juste», ὅπως ἀπὸ ἐπίσημα πιστοποιητικὰ φαίνεται κατεσκεύασε διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως 18 ἀντληφόρους καὶ βυθοκόρους. Ἡμεῖς ζητοῦμεν μόνον τρεῖς καὶ ἡ Ἰταλία κατεσκεύασε 18 εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον 9 πλωτοὺς γερανοὺς 150 καὶ 400 τόννων, ἓν πλωτὸν ἐργοστάσιον ἕνα ρυμουλκὸν κλπ. (ἀναγινώσκει). Αὐτὰ ὅλα κατεσκευάσθησαν ὑπὸ τῆς Ἰταλίας εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον καὶ οὐχὶ εἰς τὸ Ἰταλικόν. Κρίνετε, λοιπόν, καὶ ὑμεῖς ὁποίας ὑπολήψεως καὶ ἐκτιμήσεως ἀπολαύει τὸ Ὁλλανδικὸν τοῦτον ἐργοστάσιον. Ποῖον δὲ εἶναι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον; Τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον εἶναι ἱδρυμένον μόλις πρὸ δεκαετίας. Ἔχει κεφάλαια 16 ἑκατομ. λιρεττῶν, ἐνῷ ὅλη ἡ παραγγελία τῶν ἑλληνικῶν μηχανημάτων ἀνέρχεται εἰς 70 ἑκατ. Θὰ γίνῃ δηλ. ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔγινε μὲ τὸ Ἰταλικὸν καθεκλοποιεῖον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν τῶν ὅπλων.

§10Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι οὕτως, τὰ πράγματα κ. Συνάδελφε.

§11Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἴπομεν ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν Ἰταλίαν καθεκλοποιεῖον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν τῶν ὅπλων καὶ τίποτε ἄλλο.

§12Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἔχετε τὸ δικαίωμα μόνον νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὸν ἀγορεύοντα πληροφορίας. Ἄλλως θέλετε νὰ κάμετε προκαταβολικῶς κρίσεις εἰς αὐτὸ σημαίνει μίαν τάσιν ὅπως ἐκ τῶν προτέρων ἀποδεχθῆτε ἀσυζητητὶ ὅσα πρόκειται νὰ ἐξαγγελθῶσι.

§13Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶπον κ. Συνάδελφε, δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν. Τοὐναντίον, ἡ σπουδὴ ἡ ἰδική σας νὰ ἀποκρούσητε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγώ, ἀποδεικνύει ὅτι ἡ προκατάληψις ὑπάρχει εἰς σᾶς καὶ οὐχὶ εἰς ἐμέ.

§14Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἡ σπουδὴ ἡ ἰδική μου ἀφορᾷ εἰς τὸ νὰ καταδικασθῇ οἱαδήποτε τάσις εἰς τὸ νὰ πιστευθοῦν ὅσα λέγονται ἀσυζητητὶ καὶ χωρὶς πρότερον νὰ ἀκουσθῇ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας.

§15Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον ἱδρύθη μόλις πρὸ δεκαετίας, ἔχει κεφάλαιον 16 χιλ. λιρεττῶν ἐνῷ ὁλόκληρος ἡ Ἑλληνικὴ παραγγελία ἀνέρχεται εἰς 70 ἑκατομ., δὲν κατεσκεύασε δὲ οὐδὲν μηχάνημα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ λογαριασμὸν ξένου Κράτους ἀλλὰ οὐδὲν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν κατηνάλωσέ τινα εἰς τινας Ἰταλοὺς παραγγελιοδόχους. Διηγωνίσθη τῷ 1925 εἰς μίαν δημοπρασίαν τῆς Ἀργεντινῆς δημοκρατίας καὶ ἀπερρίφθη μετὰ πολλῶν ἐπαίνων διότι ἡ Ἀργεντινὴ Δημοκρατία, ἀντιθέτως πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Δημοκρατίαν δὲν ἐνεπιστεύθη εἰς ἕνα πρωτοσύστατον ἐργοστάσιον τὴν κατασκευὴν τοιούτων λιμενικῶν μηχανημάτων, ἀλλ’ ἀνέθηκε ταύτην εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον. Πρόκειται δηλ., Κύριοι, νὰ ἐπαναληφθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγινε μὲ τὴν παραγγελίαν τῶν ὅπλων εἰς ἓν καθεκλοποιεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐδώκαμεν ἑλληνικὰ χρήματα καὶ προκαταβολικῶς μάλιστα, διὰ νὰ μᾶς κατασκευάσῃ ὅπλα καὶ ἀναμένομεν τώρα τὴν κατασκευὴν τῶν ὅπλων τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζω πότε θὰ παραλάβωμεν καὶ ἂν θὰ ἔχωσι ταῦτα παραλαμβανόμενα ποιάν τινα πολεμικὴν ἀξίαν. Ἡ ὑπόθεσις ἐκείνη νομίζω ἀπησχόλησε καὶ τὴν Ἀνακριτικὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Οὕτω, λοιπόν, κ. Συνάδελφοι, ἔχομεν ἐξηκριβωμένα τὰ ἑξῆς γεγονότα: 1) ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Δημοπρασίας, ὁμόφωνον, περὶ κατασκευῆς τῶν μηχανημάτων εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον. 2ον) ἀπόφασιν ὁμόφωνον τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων ὑπὲρ τοῦ Ὁλλανδικοῦ ἐργοστασίου, ἀπόφασιν ὁμόφωνον τοῦ ὑπευθύνως καὶ ἁρμοδίως διαχειριζομένου τὴν περιουσίαν τῶν λιμενικῶν χρημάτων, Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ ὑπὲρ τοῦ Ὁλλανδικοῦ ἐργοστασίου, τὰ ὁποῖα ὅλα ἐνέκρινον ἄνευ προκαταλήψεώς τι πράγματα καὶ ἀπεφάνθησαν ὅπως ἡ παραγγελία δοθῇ εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον καὶ θὰ ἤθελέ τις ὑποθέσῃ ὅτι ἀφοῦ ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς κατόπιν τοιούτων συστάσεων καὶ κατόπιν τοιούτων γνωματεύσεων ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ Ὁλλανδικοῦ ἐργοστασίου, ὅτι τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐργασίαν. Δυστυχῶς τὰ πράγματα δὲν συνέβησαν οὕτω. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, βλέπων ὅτι ἡ ὑπόθεσις διεξέφευγε τῶν χειρῶν του, ὅτι ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι, παρὰ τὰς πιέσεις καὶ τὰς ἐνοχλήσεις τὰς μετὰ φορτικότητος γενομένας, δὲν ἐσκέφθησαν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ μεταβάλωσιν ἀπόφασιν, ἐπεκαλέσθη τότε τὴν βοήθειαν καὶ τὴν συνδρομὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπεστρατεύθη χάριν τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Τώρα βεβαίως θὰ ἐρωτήσῃ τις ἐξ ὑμῶν: ποίαν ἀνάμιξιν εἶχεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τὴν παραγγελίαν τῶν βυθοκόρων. Δὲν τῷ ἦσαν τάχα ἀρκεταὶ αἱ δάφναι τὰς ὁποίας ἀπεκόμισεν ἐκ Γενεύης διὰ τόσα ἄλλα μεγάλα ζητήματα περὶ προσανατολισμοῦ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰ διεθνῆ ζητήματα, ἔπρεπε νὰ ἀσχοληθῇ καὶ περὶ τῶν βυθοκόρων ἀκόμη καὶ τῶν πλωτῶν γερανῶν; Ἤκουσα προχθὲς νὰ λέγῃ ὁ Συνάδελφός του ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι οὐδεὶς ἀναμιγνύεται εἰς τοιαῦτα ζητήματα, τὰ ὁποῖα διαχειρίζεται ὁ Ἕλλην Τσάμπερλαιν. Οὔτε μὲ διορισμοὺς οὔτε μὲ παύσεις ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ἂν ἦτο παρών, ἀπησχολήθη ποτὲ ὁ Τσάμπερλαιν τῆς Ἀγγλίας μὲ βυθοκόρους καὶ γερανούς, καὶ εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος ἑνὸς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ προσέρχεται ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ἀγορεύῃ ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους καὶ νὰ τονίζῃ ὅτι λόγοι ὑψίστου ἐθνικοῦ συμφέροντος ἐπιβάλλουσι νὰ γίνῃ ἡ παραγγελία εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον; Διότι καὶ τοῦτο συνέβη. Εἰς συνεδρίασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐκ μηχανικῶν, παρόντος καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας....

§16ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι βεβαιωμένον,

§17Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαιότατα. Ὑπάρχει εἰς τὸν φάκελλον. Εἰς τὴν συνεδρίασιν, λοιπόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, μολονότι ἠγόρευσεν ἐπὶ μίαν καὶ ἡμίσειαν ὥραν καὶ ἐτόνισεν ὅτι ὕψιστα συμφέροντα ἐπιβάλλουν τὴν ἀκύρωσιν τῆς δημοπρασίας καὶ τὴν ἀνάθεσιν τῆς κατασκευῆς τῶν μηχανημάτων εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, ὅμως δὲν ἐπέτυχε τοῦ σκοποῦ του, διότι καὶ μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Συναδέλφου, ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ οἱ μηχανικοὶ ἐνέμειναν εἰς τὰς προτέρας ἰδέας των. «Δὲν γνωρίζομεν διπλωματία» εἶπον. Εἴμεθα μηχανικοὶ ἁρμόδιοι. Καὶ ἐκ τῆς μελέτης τῶν πραγμάτων ἐπείσθημεν ὅτι ἀπόλυτος καὶ ἀσύγκριτος εἶναι ἡ ὑπεροχὴ τοῦ Ὁλλανδικοῦ ἐργοστασίου καὶ ὅτι ἑπομένως τὰ μηχανήματα πρέπει νὰ παραγγελθῶσιν εἰς τὰ Ὁλλανδικὰ ἐργοστάσια. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦτο καὶ μετὰ τὴν ἀπόρριψιν αὐτὴν, ἐξηκολούθησαν αἱ πιέσεις. Εἶπον ὅτι ἡ δημοπρασία ἐγένετο εἰς τὰς 18 Αὐγούστου 1927. Ἐπὶ ἓν δηλ. ὁλόκληρον ἔτος ἐβασανίζοντο οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἁρμόδιοι νὰ μεταβάλουν γνώμην. Συνεκαλοῦντο πάλιν οἱ μηχανικοὶ τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἀσθενοῦντος. Προήδρευσε τοῦ Συμβουλίου τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐξέθηκε καὶ οὗτος τὰς γνώμας του καὶ εἶπεν ὅτι τέλος πάντων ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα ἐπιβάλλουσι τὴν κατασκευὴν τῶν μηχανημάτων εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, ἀλλ’ οἱ ὑπάλληλοι διὰ πρακτικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσωσιν ἕτεροι συνάδελφοι καὶ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν προκειμένῳ, εἶπον, ὅτι πρὸ παντὸς εἴμεθα ὑπάλληλοι καὶ Ἕλληνες συνάμα. Ἐὰν ὑπάρχῃ κίνδυνος καταστροφῆς μεγάλων ἐθνικῶν συμφερόντων ἐκ τῆς μὴ παραγγελίας τῶν μηχανημάτων εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον δεχόμεθα τοῦτο, ἀλλ’ ἀπεκδυόμεθα πάσης εὐθύνης διὰ τὴν ποιότητα τῶν μηχανημάτων. Ἀφοῦ μᾶς λέγετε, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον προξενεῖ κατάπληξιν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑπόσχεται ὅτι, ἐὰν ἐκ τῆς παραγγελίας τῶν μηχανημάτων εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον ἤθελε προκύψῃ ζημία τις εἰς τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον, αὐτὴν τὴν ζημίαν θὰ τὴν πληρώσῃ τὸ Κράτος, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν νὰ εἴπωμεν τίποτε. Τὰ ζητήματα, λοιπόν, εἶναι καθαρά. Πρόκειται περὶ αὐθαιρέτου παραβιάσεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν εἶχε καμμίαν συμμετοχὴν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Καμμίαν ἀπολύτως, πολὺ δὲ περισσότερον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Διότι δὲν ὑποθέτω Κύριοι, ὅτι ἕν μέγα καὶ ἰσχυρὸν καὶ ὑπερήφανον Κράτος, ἡ Ἰταλία, θὰ ἐρρύθμιζε τὰς σχέσεις του τὰς διπλωματικὰς μὲ τὴν Ἑλλάδα ἀναλόγως μὲ τὴν α ἢ β παραγγελίαν τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἔκαμνε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἰς τὴν Ἰταλίαν, διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, τὸ Ἑλλ. Κράτος τὰς παραγγελίας του πάντοτε τὰς ἔκαμνε εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ δὲν διεμαρτύρετο... Ὑμεῖς τώρα θὰ κρίνετε ἂν καὶ κατὰ πόσον ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἀκυρώσαντος δι’ ἐπιμονῆς καὶ φορτικότητος τὴν ὁριστικὴν δημοπρασίαν, δὶς ἐγκριθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, ἐὰν ἡ πρᾶξις αὕτη δύναται νὰ εἶναι ἀνεκτὴ καὶ ἀξία μομφῆς. Θὰ ἐθεώρουν περιττὸν νὰ προσθέσω ἄλλο τι, διότι πάντες ὑμεῖς εἶσθε ἀντιπρόσωποι ἔντιμοι καὶ εἰλικρινεῖς. Βεβαίως ἔχετε πάντα λόγον νὰ ἐνδιαφέρεσθε ὑπὲρ τοῦ δημοσίου χρήματος, καὶ δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ τις ἐξ ὑμῶν, μετὰ τὴν ἀνάλυσιν τῆς ὑποθέσεως παρ’ ἐμοῦ καὶ ὑπὸ ἄλλων κ. Συναδέλφων, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ δισταγμός τις, ὅπως ἡ πρᾶξις αὐτὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας μὴ τύχῃ οὐδὲ ἀνεκτῆς συγγνώμης.

§18Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἡ ἐνέργεια, Κύριοι, τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ζητήματος, ἀποτελεῖ πλήρη κατάργησιν τῶν νόμων, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως ἀνατροπὴν κυριολεκτικῶς τῆς σημασίας τῶν λέξεων. Ἀνατρέπει τοὺς ὅρους κάθε ἐνεργείας καὶ κάθε μορφῆς, τὴν ὁποίαν δίδουσιν αἱ διὰ τῶν λέξεων ἐκδηλούμεναι σχέσεις καὶ ἐνέργειαι ἑκάστης ὑπηρεσίας. Ὁσάκις θέλομεν νὰ κάμωμεν μίαν οἱανδήποτε συμφωνίαν, κανονίζομεν καὶ λέγομεν ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα θὰ τὸ πάρωμεν ἀπὸ τὴν ἀγορὰν μὲ τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν ἔχει. Καὶ διεξάγεται μία συζήτησι καὶ μία διαπραγμάτευσις καὶ καταλήγομεν εἰς ἕνα ἀποτέλεσμα. Ὅταν δὲ θέλομεν νὰ καταφύγωμεν εἰς μίαν δημοπρασίαν καὶ καταφεύγομεν εἰς αὐτὴν, σεβόμεθα τὰ ἀποτελέσματά της καὶ ἐνεργοῦμεν πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διακηρύξεως, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς κατασκευάζομεν Πᾶσα ἄλλη ἐνέργεια ἀποτελεῖ καταστρατήγησιν τοῦ νόμου καὶ καταρράκωσιν τῆς ὑποστάσεως τῶν Ἀρχῶν καὶ κατακρήμνισιν τοῦ κύρους αὐτῶν. Κύριοι, ὑποθέτω, ὅτι εἶναι ἔναυλοι ἀκόμη εἰς τὰ ὦτα σας αἱ δηλώσεις ἄλλοτε τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἐν αἷς ἔλεγε: «Προκειμένου περὶ δημοπρασίας πρὸς κατασκευὴν ἔργου τινὸς δὲν ἀποβλέπομεν εἰς τὴν τιμήν, ἀλλὰ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, εἰς τὸ νὰ κάμωμεν τὸ ἔργον καλὸν. Ἡ φερεγγυότης καὶ ἡ ἱκανότης πρὸς κατασκευὴν ἑνὸς ἔργου, ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν οἱασδήποτε ἐργασίας καὶ ὅ,τι πᾶσα πρᾶξις ἡ ὁποία θὰ πείσῃ ἡμᾶς νὰ μὴ προτιμήσωμεν τιμὴν, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν κακὴν κατασκευὴν ἑνὸς ἔργου, ἀλλὰ τὴν τιμὴν ἡ ὁποία θὰ μᾶς δώσῃ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἀγαθά, τὴν στερεότητα δηλ. καὶ τὴν ἐγγύησιν». Αὐτὰ ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ ἐρωτῶ: Ἐφηρμόσθησαν ἐν προκειμένῳ αἱ γνῶμαι αὗται τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας; Ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ γνῶμαι τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν; Ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει τὰ προσόντα τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου ἐκ τῶν ἀνταγωνισθέντων ἐργοστασίων; Κάθε ἄλλο, διότι ἠκούσατε, Κύριοι, τίνες λόγοι ὤθησαν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ προβῇ εἰς τὴν παραγγελίαν τῶν μηχανημάτων εἰς Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον. Λόγοι, λέγει, ἐθνικοί. Νομίζω, ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἐκπροσωπουμένη ἀπὸ οἱανδήποτε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα μικρὸν Κράτος. Τὰ λεπτά μας τὰ οἰκονομοῦμεν φορολογοῦντες σκληρὰ τοὺς πολίτας μας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαθέτωμεν ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων διὰ νὰ προμηθευώμεθα ὑλικά, τὰ ὁποῖα σεῖς οἱ ἴδιοι τὰ χαρακτηρίζεται ὡς ἄχρηστα. Καὶ ἐφόσον συμβαίνουν τοιαῦτα, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὸν γλίσχρον Προϋπολογισμόν μας νὰ ἀγοράσωμεν πράγματα τὰ ὁποῖα σεῖς οἱ ἴδιοι θεωρεῖτε ἄχρηστα διὰ τὰς ὑπηρεσίας σας. Δὲν ἦτο δυνατὸν ποτέ, κατόπιν τούτου, οὔτε ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις, οὔτε ὁ ἐνταῦθα πρέσβυς αὐτῆς νὰ ἐπιμείνωσι καὶ νὰ μᾶς ἐπιβάλωσι νὰ ἀγοράσωμεν τὰ α ἢ β μηχανήματα, ἐφόσον ταῦτα δὲν θὰ ἦσαν τὰ κατάλληλα διὰ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον προωρίζοντο. Ἄλλως τε μὴ λησμονεῖτε, ὅτι πρὸ ὀλίγου ἔτι χρόνου μᾶς ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι εἰς παρομοίας περιπτώσεις οὐδεμία διαμαρτυρία, οὐδενὸς δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, παρὰ μόνον τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ ἡμεῖς θὰ κάμωμεν τὰς παραγγελίας μας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅρων τῆς στερεότητος καὶ ἀσφαλείας. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἔχει ἱδρυθῇ ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς Λιμένων, ὁ ὁποῖος ἀναμφισβητήτως ἀποτελεῖ μίαν ἐγγύησιν διὰ τὸ Κράτος, προκειμένου περὶ προμηθείας τόσον χρησίμων διὰ τὸν τόπον μας μηχανημάτων. Ὁ Αὐτόνομος οὗτος Ὀργανισμός, ὡς γνωρίζεται, ὅταν πρόκειται νὰ ἐνεργήσῃ κἄτι τι, τὸ ἐνεργεῖ κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον καὶ ὀλιγώτερον ἐκβιαστικὸν ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται τὴν ἐπίδρασιν τῶν φίλων των ἐκλογέων καὶ ἄλλων ἐπιτηδείων. Ἀλλὰ καὶ τοὺς αὐτονόμους αὐτοὺς ὀργανισμούς, ἡμεῖς, διὰ τῶν πράξεων τὰς ὁποίας θὰ ἀναφέρωμεν, τοὺς παρηγκωνίσαμεν καὶ τοὺς ἐθέσαμεν εἰς ἀχρηστίαν, ὑπὸ τὸ πρόσχημα δῆθεν τῆς ὑπερασπίσεως τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων.

§19Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας, καὶ ὡς πολιτευομένου καὶ ὡς νομικοῦ, οἱ Αὐτόνομοι Ὀργανισμοί, ὑπόκεινται εἰς ἔλεγχον;

§20Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὑπόκεινται ὄχι μόνον εἰς ἔλεγχον ἀλλὰ καὶ εἰς ποινικὴν δίωξιν, χωρὶς νὰ δύναται νὰ τοὺς καλύψῃ ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ ὅταν δὲν ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκον των.

§21Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, ὅτι κατ’ ἀρχήν, οἱοσδήποτε ὀργανισμὸς ὑπόκειται εἰς ἔλεγχον.

§22Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀπολύτως σύμφωνοι. Κύριοι, δὲν θὰ θελήσω νὰ σᾶς κουράσω μὲ λόγους. Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὰ ἔγγραφα καὶ μόνον τὰ ἔγγραφα καὶ θὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὰ πράγματα τὰ ἀπορρέοντα ἐκ τῶν ἐγγράφων ὅπως τὰ ἐμφανίζει καὶ τὰ προσκομίζει ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας. Καὶ ἄρχομαι τοῦ ἔργου τούτου Προεκηρύχθη δημοπρασία τὴν 20ὴν Ἀπριλίου 1927 ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι δημοσιευμένοι εἰς τὴν προκήρυξιν. Ἄρθρον 1, 2 κ.λ.π. Ἄρθρον 5ον «Ἡ Ἐπιτροπὴ κλπ. (ἀναγινώσκει ὅλα τὰ ἄρθρα τῆς προκηρύξεως). Ἐνηργήθη, Κύριοι, ἐπίσης ἑτέρα δημοπρασία τὸν Αὔγουστον 1927 καὶ συνετάχθη τὴν 18ὴν Αὐγούστου 1927 τὸ πρακτικὸν τῆς δημοπρασίας, ἐν τῷ ὁποίῳ περιγράφονται ὅλα τὰ μηχανήματα, δι’ ἃ ἔδει νὰ γίνῃ καὶ ἐγένετο δημοπρασία, καθὼς καὶ τὰς προσφορὰς τὰς ἀναλόγους, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν δι’ ἕκαστον μηχάνημα ὑπὸ τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν ἐργοστασίων. Τὸ πρακτικὸν τοῦτο ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, μὲ τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τῆς ὁλομελείας τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς δημοπρασίας, τὸ ὑπέβαλεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ Συμβούλιον τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς ἀποτελεῖται ὡς γνωστὸν ἀπὸ ὡρισμένους μηχανικούς, ἀπὸ ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας καὶ ἀπὸ ὡρισμένους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Οὗτοι, ἀφοῦ συνέκριναν τὰς προσφερθείσας τιμὰς ὑπὸ τῶν συναγωνισθέντων ἐργοστασίων καὶ ἀφοῦ ἐμελέτησαν κατόπιν καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀπεφάνθησαν ὁμοφώνως ὅπως προτιμηθῇ τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον διὰ τὰ παραγγελθησόμενα μηχανήματα. Τὴν ἀπόφασιν αὐτῶν ταύτην διεβίβασαν εἰς τὸ Μηχανολογικὸν Τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, διὰ τὴν περαιτέρω διαδικασίαν καὶ τὰς ἐνεργείας πρὸς ἔγκρισιν. Ὅταν ἡ ὑπόθεσις ἔφθασεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐγένετο πίεσις ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων, ὅπως ἐγκριθῇ τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, ἀντὶ τοῦ Ὁλλανδικοῦ, διὰ λόγους ἐθνικούς. Ἡ πίεσις, κ. Βουλευταί, ὑπῆρξεν ἀφάνταστος, ἀλλὰ τὸ Μηχανολογικὸν Τμῆμα ἀντέταξεν ἀπόλυτον ἄρνησιν εἰς τὰς πιέσεις, τονίσαν ὅτι μόνον τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον παρέχει πάσας τὰς ἐγγυήσεις διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν μηχανημάτων. Ἐδέχθη δὲ μόνον ἐπιεικῶς ὅπως εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον παραγγελθῇ εἷς πλωτὸς γερανὸς μὲ τὴν διαφορὰν ὅμως οἱ σωλῆνες αὐτοῦ νὰ κατασκευασθῶσιν εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον. Διεβιβάσθη μετὰ τοῦτο ἡ γνωμοδότησις αὕτη εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων, τὸ ὁποῖον ἀφοῦ ἐνέκρινε τὴν ἀπόφασιν τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς ἐδέχθη ἐν ταὐτῷ καὶ τὴν γνώμην τοῦ Μηχανολογικοῦ Τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ γερανοῦ εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, μὲ τὰς ἑξῆς ὅμως παρατηρήσεις: Λέγει, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ παραγγελθῇ εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον ὁ γερανὸς διότι πιθανὸν τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ νὰ μὴ εἶναι μὲν ἀκατάλληλον ὅπως ἀναλάβῃ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν πάντως ὅμως δὲν ἔχει τὰ πλεονεκτήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ, καὶ πρὸ πάντων διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν σωλήνων. Ἐὰν ὅμως ἐξ οἱουδήποτε λόγου ἠθέλομεν ὑποχρεωθῇ νὰ παραγγείλωμεν ἐκεῖ τὴν κατασκευὴν τοῦ γερανοῦ πάντως οἱ σωλῆνες νὰ παραγγελθῶσιν εἰς τὸ ἐργοστάσιον τὸ Ὁλλανδικόν. Καταλήγει δὲ ὡς ἑξῆς: «Ἀνακεφαλαιοῦντες τὰ ἀνωτέρω καταλήγομεν κλπ.» (Ἀναγινώσκει). Τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ Συμβουλίου δὲν ἐνέκρινεν ἀπολύτως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ διετάχθη τὸ Συμβούλιον νὰ συνέλθῃ καὶ νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τῆς ἰδίας ὑποθέσεως ἵνα μελετήσῃ καλλίτερον τὰς προτάσεις τῶν συναγωνισθέντων ἐργοστασίων. Ἐπανέρχεται, λοιπόν, κατόπιν τῆς διαταγῆς ταύτης τοῦ Ὑπουργείου καὶ μετὰ μακρὰν συζήτησιν συντάσει δεύτερον πρακτικόν, εἰς τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι, ἀφοῦ συνεζήτησε διὰ μακρῶν καὶ ἐξήτασε τὰ σχέδια τῶν παραγγελθησομένων μηχανημάτων συνέκρινε καὶ τὰ προσόντα τῶν διαφόρων ἐργοστασίων, ἐμμένει εἰς τὴν προτέραν αὐτοῦ γνώμην. Λέγει δηλ. τὸ Συμβούλιον, ἐξετάζον τὴν ἀξίαν τῶν παραγγελθησομένων μηχανημάτων καὶ συγκρῖνον τὴν ἱκανότητα πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς παραγγελίας τῶν ἔργων παρὰ τῶν διαφόρων συναγωνισθέντων ἐργοστασίων, λέγει, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον εἶναι παγκοσμίου φήμης, καὶ ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Ἰταλία προμηθεύεται τὰ μηχανήματα ἀπὸ τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον, διότι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον εἶναι ἀτελέστατον. Ὅταν δέ, Κύριοι, ἐγένετο τοιοῦτόν τι, αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἑνὸς ἐγχωρίου ἐργοστασίου καὶ ἑνὸς ξένου εἶναι μεγάλη, διότι δὲν ἐξηγεῖται ἄλλως ἡ προτίμησις, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸ ξένον ἐργοστάσιον.

§23Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οὔτε ἐγγυῶνται. Ἐὰν θὰ ὑπάρξουν ζημίαι τίς θὰ τὰς πληρώσῃ.

§24Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Θὰ ἔλθωμεν καὶ εἰς αὐτό. Σημειώσατε δὲ καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων διὰ νὰ μὴ χαρακτηρισθῇ τρόπον τινὰ ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ αὕτη ὡς ἐνέχουσα μομφὴν ἐναντίον τῆς Ἰταλικῆς βιομηχανίας, κάμνει μίαν δήλωσιν καὶ λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἐν τούτοις παρὰ τ’ ἀνωτέρω κλπ. (ἀναγινώσκει). Σᾶς ἀναφέρω ταῦτα διὰ τὸ μὴ μείνῃ εἰς τὴν συνείδησιν κανενὸς ἀπολύτως ὅτι τὰ Συμβούλια τὰ ἐπιληφθέντα τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἶχον τὴν σκέψιν ὅτι ἦτο δυνατὸν αἱ παραγγελίαι νὰ γίνωσι καὶ εἰς ἄλλα ἐργοστάσια. Ἀπόδειξις σαφεστέρα τούτου, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 23 πρακτικὸν τῆς συνεδριάσεως τῆς ἐπιτροπῆς ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Οἰκονόμου τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δεχθῇ τὰς τροποποιήσεις τῶν προσφορῶν καὶ δὴ μετὰ πολὺν χρόνον ἀπὸ τῆς πρώτης δημοπρασίας, διότι ἡ δημοπρασία ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει προϋποθέσεων, αἵτινες ἔδωσαν ἕν ἀποτέλεσμα. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τροποποίησιν τῶν προσφορῶν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ δι’ αἰτήσεώς του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου, αἰτήσεως διαβιβασθείσης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ πρὸς τὸ Συμβούλιον, καὶ διὰ τοῦτο τὸ Συμβούλιον ἐμμένει εἰς τὴν πρώτην αὐτοῦ ἀπόφασιν. Δέχεται μόνον κατὰ πλειονοψηφίαν, διότι ὑπῆρξε καὶ σοβαρὰ μειονοψηφία εἰς ἣν περιλαμβάνεται καὶ ὁ κ. Οἰκονόμου, ὅπως ὁ πλωτὸς γερανὸς κατασκευασθῇ εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν ὅμως ὅπως οἱ σωλῆνες αὐτοῦ κατασκευασθῶσιν εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον. Κατόπιν τούτου ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπή, ἥτις οὐδόλως ἀπεμπόλησε τὰ δικαιώματά της, ἐξέδωκε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 26 πρᾶξιν αὐτῆς, ἐν τῇ ὁποία λέγει, ὅτι ἐφόσον τῇ ἀντετάχθη ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐθνικῆς ἀνάγκης, δέχεται νὰ γίνῃ ἡ παραγγελία τοῦ πλωτοῦ γερανοῦ εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, ὑπὸ ὡρισμένας ὅμως τροποποιήσεις καὶ κατόπιν ἑνὸς μυστικοῦ ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 19569, σταλέντος αὐτῇ καὶ ἀναφέροντος, ὅτι ἐὰν προέκυπτε ζημίαι τίς ταύτην θὰ τὴν ἐπλήρωνε τὸ Κράτος. Προσέξατε εἰς τοῦτο, Κύριοι, διότι ἔχει πολλὴν σημασίαν. Ἀναγνωρίζεται διὰ τοῦ ἐμπιστευτικοῦ αὐτοῦ ἐγγράφου, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ μηχανήματα νὰ μὴ εἶναι κατάλληλα καὶ δύναται νὰ ὑπάρξῃ φόβος ζημιῶν. Τὸν φόβον αὐτὸν ἔρχεται διὰ τοῦ ἐμπιστευτικοῦ αὐτοῦ ἐγγράφου νὰ τὸν ἄρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ λέγει, ὅτι εἰς τὴν περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁπωσδήποτε ἤθελε προκύψει, πρᾶγμα ἀπίθανον, ζημία εἰς τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον, τὸ Κράτος ἐγγυᾶται νὰ πληρώσῃ τὴν ζημίαν αὐτήν. Καὶ ἐνῷ οἱ δυστυχεῖς ὑπάλληλοι εἶχον τόσους ἐνδοιασμούς, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὴν κατασκευὴν τῶν μηχανημάτων, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰς δαπάνας τῆς κατασκευῆς, τὴν διάρκειαν τῆς ἀντοχῆς τῶν μηχανῶν αὐτῶν, ἀναγκάζονται νὰ ὑποχωρήσουν πιεζόμενοι, καὶ λέγουν ὅτι ἐφ’ ὅσον τὴν εὐθύνην μας ταύτην τὴν καλύπτει τὸ ὑπ’ ἀριθ. 19569 ἔγγραφον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ὑποχωρήσωμεν εἰς τὰς ἀξιώσεις αὐτοῦ. Συνεφώνησα μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν Συναδέλφου, τοῦ κ. Μπαμπάκου, ὅτι δὲν ἀπαλλάσσεται τὸ Συμβούλιον οὔτε μὲ τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργοῦ οὔτε καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν γίνεται τίποτε ἄλλο παρὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ νομοθετῇ. Ἀλλ’ ἐφόσον διὰ νόμου διαγράφονται τὰ ὅρια καὶ αἱ εὐθύναι τοῦ Συμβουλίου, δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ μιᾶς ὑπουργικῆς Διαταγῆς, ἔστω καὶ ἐμπιστευτικῆς, νὰ αἴρεται ἡ εὐθύνη τὴν ὁποίαν ὑπέχει τὸ Συμβούλιον. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην τὸ Συμβούλιον ὑπέχει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην προκειμένου περὶ τῆς ἐν λόγῳ ἐνεργείας εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέκυψεν.

§25Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἠξεύρω, ἐὰν ἀπὸ τὸν φάκελλον τὸν ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ἐξηγῆται τί εἴδους ἐθνικὰ συμφέροντα εἶναι αὐτά, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ κινδυνεύσουν, διότι βλέπω ὅτι ἡ οὐσία τοῦ ζητήματος ἀφορᾷ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ ἐθνική μου συνείδησις δὲν τὸ ἐπιτρέπει, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ πωλοῦμεν τὴν Ἑλλάδα, ἕνα Κράτος πάμπτωχον ὅπως ἡ Ἑλλάς, τὸ ὁποῖον μὲ δάνεια κυττάζει νὰ ζήσῃ.

§26Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Προτοῦ βγάλετε τὴν γνώμην ὅτι πωλοῦμεν τὴν Ἑλλάδα, πρέπει νὰ ἀκούσετε καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, διότι τὸ νὰ ῥίπτεται ἔτσι ἡ λέξις «νὰ πωλοῦμεν τὴν Ἑλλάδα» δὲν εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἁρμόζει εἰς τὸ ἦθος τὸ ἰδικόν σας. Ἔχετε ὑπομονήν. Βλέπετε καὶ ἐμὲ μὲ τί ὑπομονὴν κάθομαι ἐδῶ καὶ ἀκούω ὅσα λέγονται. Λάβετε κι’ ἐσεῖς τὴν ἰδικήν μου ὑπομονήν ἡ ὁποία εἶναι δυσκολώτερον νὰ συγκρατηθῇ καὶ ὅταν ἀκούσετε καὶ ἐμένα κρίνατε ἂν ἐπουλήσαμε τὴν Ἑλλάδα. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔθεσε τὸ ζήτημα τῶν ἐθνικῶν λόγων, δὲν δικαιοῦσθε νὰ προχωρήσητε. Θὰ ἀναμείνετε ἐμὲ πρῶτον, καὶ ἂν ἐγὼ σᾶς θέσω τὸ ζήτημα, ὅτι εἶναι ζήτημα ἐθνικῶν λόγων, τότε ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προβῆτε περαιτέρω. Ἀλλὰ ἐφόσον τὸ θέτει ὁ ἀνεύθυνος ἀγορητὴς δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ λέγεται αὐτά.

§27Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀφήσατε νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα λέγετε κ. Συνάδελφε. Δὲν εἶπον οὔτε μίαν λέξιν ἡ ὁποία νὰ μὴ προέρχεται ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ἐμπιστευτικὸν ἔγγραφον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὸ ὁποῖον ἀναφέρω, ὑπάρχει. Εἶναι ὁ φάκελλος τοῦ Ὑπουργείου, ἐξ οὗ ἐξάγω ὅσα λέγω. Δὲν εἶναι ἰδικά μου χαρτιά.

§28Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὥστε εἶναι καὶ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως;

§29Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Δὲν ἦτο γνώμη τῆς Κυβερνήσεως. Προτοῦ ὁμιλήσῃ ὁ Ὑπουργός, δὲν δύνασθε νὰ εἰπῆτε αὐτό. Ὁ ἀγορητὴς εἶναι ἀνεύθυνος. Τὸ ζήτημα ἔχει τεθῇ ὡς μομφὴ κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ. Δὲν δύνασθε νὰ προλέγετε διάφορα πράγματα εἰς τοιαύτας περιστάσεις. Ἔχετε καθῆκον, νὰ ἀκούσετε ὅλους τοὺς ἀγορητὰς πρῶτον, ὡς καὶ κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ κατόπιν νὰ ὁμιλήσητε. Μὴ ζητεῖτε νὰ δημιουργήσετε ἐντυπώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ψευδεῖς.

§30Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ σωστά. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα σαφῶς, ἀπὸ τοὺς ἐπερωτοῦν τας καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι ζήτημα ἐθνικῶν συμφερόντων, ναὶ ἢ ὄχι; Διότι ἐὰν τεθῇ τὸ ζήτημα, ὅτι ἐξωτερικοὶ λόγοι ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαπράξῃ τί τὸ ὁποῖον οἰκονομικῶς ζημιώνει τὸ Κράτος, αὐτὸ μᾶς ἐξανιστᾷ καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι διὰ μίαν οἱανδήποτε παραγγελίαν δύνανται νὰ προβάλλωνται λόγοι ἐθνικοί, διὰ μίαν οἱανδήποτε δημοπρασίαν. Ἐάν, λοιπόν, τὸ ζήτημα, δὲν ἔχει οὕτω, ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τοὺς ἐπερωτῶντας νὰ διασαφηνίσωσιν τὰ πράγματα.

§31Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάματε, κατηναλώσατε χρόνον εἰς βάρος τοῦ ἀγορεύσαντος, διότι ἐὰν ἐπροσέχατε εἰς ὅ,τι εἶπα, δὲν θὰ ἐκάμνετε αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν. Σᾶς ἀνέγνωσα τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 26 πρακτικὸν τῆς 30)3.28 τοῦ Εἰδικοῦ Γραφείου διὰ τὴν προμήθειαν μηχανημάτων διὰ λιμενικὰ ἔργα, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ δευτέρᾳ σελίδι αὐτοῦ λέγει, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τὰ μηχανήματα πρέπει νὰ παραγγελθῶσιν εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον, διότι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον δὲν κατασκευάζει τοιαῦτα μηχανήματα. Ἐν τούτοις ἐπειδὴ λόγοι ἐθνικοὶ ἐπιβάλλουν νὰ μὴ δυσαρεστηθῇ ἡ Ἰταλία, δεχόμεθα νὰ κατασκευασθῇ εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον ὁ πλωτὸς γερανός. Διότι αὐτὴν τὴν δικαιολογίαν προέβαλε διὰ τὴν προτίμησιν τῆς Ἰταλίας. Τοὺς λόγους δὲ τοὺς ἐθνικοὺς τοὺς λέγει ἐν τῷ ἐγγράφῳ του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, προβάλλων τὴν δικαιολογίαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ ἐγένετο δημοπρασία καὶ ἀφοῦ ὁ οἶκος «Βενέτσια» ὑπέβαλε προτάσεις καίτοι εὐθηνοτέρας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ δεχθῶμεν αὐτήν, διότι ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις θὰ διαμαρτυρηθῇ καὶ θὰ εἴπῃ ὅτι οὕτω τὴν δυσφημοῦμεν τὴν Ἰταλικὴν βιομηχανίαν, ἀφοῦ δὲν ἐπροτιμήσαμεν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπροσέξατε σᾶς εἶπον καὶ τοῦτο: ἡ διακήρυξις δὲν λέγει ὅτι θὰ πάρωμεν τὰ εὐθηνότερα, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ παλιοτενεκέδες, ἀλλὰ τὰ συμφερότερα καὶ χρησιμώτερα, τὰ ὁποῖα εἰς κατασκευὴν εἶναι καταλληλότερα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ἀλλ’ ἔχουν καὶ μεγαλυτέραν διάρκειαν καὶ εἰς συντήρησιν ὀλιγωτέρας ἀπαιτοῦν δαπάνας. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι, ἐὰν ἐγίνετο ἡ παραγγελία εἰς τὰ Ὁλλανδικὰ ἐργοστάσια, θὰ προσεβάλλετο ἡ Ἰταλία καὶ θὰ ἐθίγετο ἡ Ἰταλικὴ βιομηχανία. Διότι τότε ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ, ὅτι θίγεται ἡ Ἰταλικὴ βιομηχανία καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἰδίαν τὴν Ἰταλίαν, ἡ ὁποία ἐπρομηθεύθη ἀπὸ τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον τὰ ἰδικά της μηχανήματα. Ἀλλὰ καὶ μὲ ποῖον δικαίωμα θὰ ἤρχετο ἡ Ἰταλία εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς ἕνα πτωχὸν Κράτος ποὺ μαζεύουν ἀπὸ τοὺς γεωργοὺς καὶ ἀπὸ τοὺς λοιποὺς βιοπαλαιστὰς φόρους, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ: ἐλᾶτε ἐδῶ νὰ τὰ πάρετε ἀπὸ τὰ ἰδικά μου ἐργοστάσια τὰ μηχανήματά σας καὶ νὰ μοῦ δώσετε 50 ἢ 60 ἑκατομμύρια, καὶ δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει ἐὰν ἐγώ, ποὺ εἶμαι ἕν μεγάλο Κράτος, ποὺ ἔχω δισεκατομμύρια προϋπολογισμόν, ἐὰν ἐγὼ προμηθεύωμαι τὰ ἰδικά μου μηχανήματα ἀπὸ τὴν Ὁλλανδίαν, διότι εἶναι ταῦτα στερεώτερα καὶ καλύτερα. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαύτη ἀξίωσις νὰ προβληθῇ ὄχι ἀπὸ τὸν Ἰταλὸν πρέσβυν, ἀλλ’ οὐδὲ ἀπὸ ἕνα τελευταῖον μαμελοῦκον.

§32Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα, ὀρθῶς ἐγὼ ζητῶ τὴν παρουσίαν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ διότι ἡ ἐπερώτησις παρουσιάζει τὸ ζήτημα ὅτι ἐβλάβησαν τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους διὰ λόγους ἐξωτερικούς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐξωτερικὴ πολιτικὴ αὐτή.

§33Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Κύριε Βουλευτά, δέχεσθε, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Ἀγορητὴς εἶναι ἀκριβῆ;

§34Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὰ δέχομαι.

§35Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Διατί δὲν τὰ δέχεσθε; Εἶναι ἐπίσημα ἔγγραφα.

§36Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Πρῶτον, Κύριοι, τὸ ἐπίσημον Πρωτόκολλον...

§37Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, παρακαλῶ νὰ μᾶς ἀναγνώσετε ὁλόκληρον τὸ ἔγγραφον, διότι θέλομεν νὰ μάθωμεν: εἶναι γνήσιον τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τὸ ὁποῖον βεβαιοῖ ὅτι παρέστη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐβεβαίωσεν αὐτό;

§38Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ τὸ ἀναγνώσετε ὅλον.

§39Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Νὰ παρακληθῇ ὁ κ. Γραμματεύς, ἐὰν ἐπιμένετε νὰ τὸ ἀναγνώσῃ.

§40Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Τὸ ἔγγραφον λέγει, ὅτι ἐδῶ προστατεύονται τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἐννοεῖ ὁ κ. Συνάδελφος, δηλαδὴ τὰ συμφέροντα ἀπὸ ἐξωτερικῆς ἀπόψεως ἀλλ’ ἐννοεῖ τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, διότι γίνεται μιὰ διαπραγμάτευσις.

§41Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι κουβέντες αὐτές. Τί δουλειὰ εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀναμιχθῇ εἰς ζητήματα τεχνικά. Μόνον ἡ μὴ ἐμφάνισίς του μαρτυρεῖ, ὅτι κἄτι ἄλλο τρέχει.

§42Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἐὰν ἀγανακτεῖτε δι’ αὐτά, ὅταν προχωρήσω πάρα κάτω θὰ ἀγανακτήσετε περισσότερον. Ἔχετε ὑπομονὴν παρακαλῶ (ἀναγινώσκει) «Μεθ’ ὃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξέδωσε τὴν ὑπ’ ἀριθμ. 31 πρᾶξιν αὐτῆς ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) Ἐκαταλάβατε; Ἡ Ἐπιτροπὴ, παρ’ ὅλα τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἀνεκοινώθησαν, παρ’ ὅλας τὰς ἐπικλήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρ’ ὅλα αὐτά, ἀποφαίνεται, ὅτι ἐμμένει εἰς τὴν προτέραν ἀπόφασίν της ἐπὶ τῶν τεχνικῶν ζητημάτων. Θέλετε, Κύριοι, νὰ σᾶς διαβάσω τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον τὸ ἐμπιστευτικὸν ὑπ’ ἀριθμὸν 9588.

§43Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Νὰ τὸ ἀναγνώσετε ὁλόκληρον.

§44Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Λοιπόν, (ἀναγινώσκει). Ἐμπιστευτικὸν Γραφεῖον Ὑπουργείου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Μαρτίου 1928. Πρὸς τὸ Εἰδικὸν Ταμεῖον Μηχανικῶν Λιμενικῶν Ἔργων.

§45Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Τίνος Ὑπουργείου εἶναι;

§46Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας. (Ἀναγινώσκει) «Πρέπει νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν γενικώτερα συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ συνεπῶς δέον τὸ Συμβούλιον νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς ἀποφάσεις του, λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν αὐτοῦ ὅτι ἐὰν ἤθελεν ἐπέλθῃ ζημία τις εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ὀργανισμοῦ, τὴν ζημίαν αὐτὴν θὰ τὴν ὑποστῇ τὸ Κράτος».

§47Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Λοιπόν, λέγει μὴ φοβεῖσθε. Ἐὰν τυχὸν προκύψῃ καμμία ζημία, θὰ σᾶς τὴν πληρώσῃ τὸ Κράτος.

§48Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀλλ’ ἔχομεν δεύτερον ἔγγραφον δὲ τοῦ ὁποίου λέγεται ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε προκύψῃ ζημία τις εὐθύνεται τὸ Κράτος ἀπέναντι τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἐπείθοντο τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου νὰ ἐγκρίνουν τὴν προμήθειαν αὐτήν. Κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς διαβάσω ἀκόμη τὸ πρακτικὸν τῆς 20ῆς Μαρτίου 1928 τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων, εἰς τὸ ὁποῖον παρεπέμφθη τὸ ζήτημα. Τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων, λοιπόν, λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). «....Κρίνει ὅτι δὲν τοῦ ἐπιτρέπεται νὰ παρεμβάλῃ προσκόμματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ συναινεῖ— κατὰ πλειονοψηφίαν ὅμως οὐχὶ ὁμοφώνως. Προσέξατέ το αὐτό, διότι ὑπάρχει καί μειοψηφία εἰς ἣν περιλαμβάνεται κι’ αὐτὸς ὁ κ. Οἰκονόμου—συναινεῖ, λοιπόν, λέγει, ἀφοῦ ὕψιστοι ἐθνικοὶ λόγοι ἐπιβάλλουν νὰ προμηθευθῶσιν ἀπὸ τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον». Ἐὰν τὰ μηχανήματα τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου εἶναι μειονεκτικά, ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κατασκευῆς καὶ λοιπά, τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξεν ὁ κ. Οἰκονόμου, τοῦτο δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Κυβέρνησιν.

§49ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει διαφορὰ τιμῆς;

§50Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὑπάρχει μία διαφορὰ τιμῆς. Καὶ ἐπειδὴ ὡμίλησαν καὶ περὶ τῆς διαφορᾶς αὐτῆς τῆς τιμῆς καὶ ἐπειδὴ ἦλθε τὸ θέμα τώρα θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Τὰ μηχανήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπρομηθεύοντο ἐξ Ἰταλίας, ἔχουσι τὰ ἑξῆς μειονεκτήματα. Δὲν εἶναι διαρκείας ὡς εἶναι τὰ τοῦ Ὁλλανδικοῦ ἐργοστασίου.

§51Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Πῶς τὸ ἠξεύρετε, ὅτι δὲν εἶναι διαρκείας ἀφοῦ δὲν ἔχει κάμει ἄλλοτε τοιαῦτα;

§52Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δεύτερον ὅπως λέγουν τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα...

§53Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ν’ ἀπαντήσετε εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς ἠρώτησεν ὁ κ. Ναυπλιώτης.

§54Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Φαίνεται ὅτι θέλετε νὰ κωλυσιεργήσετε, διότι δὲν σᾶς ἀρέσουν ὅσα λέγουν αἱ ἐπίσημοι ἐκθέσεις. Αἱ ἐπίσημοι ἐκθέσεις λέγουν τὰ ἑξῆς: Ὅτι ὁ Ἰταλικὸς οἶκος δὲν παρέχει τὰ ἐχέγγυα τῆς κατασκευῆς τοιούτων μηχανημάτων καὶ δὲν κατεσκεύασεν τοιαῦτα μηχανήματα διὰ τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλά, Κύριοι, τὰ ἐθνικὰ τοῦ Κράτους συμφέροντα δὲν περιωρίσθησαν μόνον μεταξὺ τοῦ κύκλου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν διαφόρων Συμβουλίων, δὲν περιωρίσθησαν εἰς τὴν συζήτησιν ἥτις ἐγένετο ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβε μέρος καὶ ἠγόρευσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τῶν ἐθνικῶν αὐτῶν συμφερόντων. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ κἄποια ἰδιαιτέρα ἐκδήλωσις πλέον σοβαρωτέρα περὶ τῆς προτιμήσεως τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου ἥτις διετυπώθη εἰς τὴν ἀπὸ 14 Ἰανουαρίου 1928 πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἡ ὁποία ἐκοινοποιήθη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἵνα ληφθῇ αὕτη ὑπ’ ὄψει.

§55Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἔλαβον κι’ ἐγὼ μέρος εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§56Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μήπως ἡ μομφὴ δὲν στρέφεται καὶ ἐναντίον σας;

§57Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀρνοῦμαι, ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν εὐθύνην.

§58Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Βεβαίως ἔχετε.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπως ἀναφέρει καὶ τὸ ἔγγραφον, παρεστάθη, ὅτι κατόπιν τῶν γενομένων δημοπρασιῶν, ὁ Ἰταλικὸς οἶκος «Βενετία» ἦτο μειοδότης. Μολαταῦτα ὁ Ἰταλικὸς οἶκος δὲν προεκρίνετο ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τὸ ἄλλο ἐργοστάσιον κατεσκεύαζε τελειότερα μηχανήματα καὶ ἡ εἰσήγησις ἦτο, ὅτι δὲν ἐθεωρεῖτο παραμέρησις καὶ προσβολὴ τῆς βιομηχανίας φιλικοῦ Κράτους, ἐὰν ἀπερρίπτετο ἡ οἰκονομικῶς συμφεροτέρα προσφορὰ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν θὰ ἦτο συμφέρον νὰ φανῇ ὅτι αἱ ἑλληνικαὶ ὑπηρεσίαι μεροληπτοῦν ἐναντίον φιλικοῦ Κράτους, ἐζητήθη ἡ ἄδεια ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ὅπως δικαιωθῶσιν αἱ ἀπόψεις τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου, τοῦ ζητήσαντος ὀλιγώτερα διὰ τὴν κατασκευὴν μηχανητάτων τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον παρεστάθη ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ πλείων ἢ μηχανημάτων ἐξαιρετικῆς τεχνικῆς δυσκολίας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἦτο ἀπαραίτητον νὰ ἀνατεθῇ ἡ κατασκευὴ αὐτῶν εἰς ἐργοστάσια τὰ ὁποῖα θὰ παρεῖχον πολὺ μεγαλειτέρας ἐγγυήσεις διὰ τὴν καλυτέραν κατασκευήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἀνεκοινώθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἦτο ὅτι ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις ἔκαμε παραγγελίας ἰδικάς της εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον.

§60Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Δὲν εἶναι ἀληθές. Πῶς νὰ σᾶς ἀνακοινώσω πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν τὸ γνωρίζω.

§61Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ λέγω ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐκθέτουσιν οἱ κ. Συνάδελφοι. Λέγω τ’ ἀνεκοινώθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Τὸ Ὑπουργικόν, λοιπόν, Συμβούλιον ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, ἔχον ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς μειοδοσίας, διὰ μηχανήματα οὐχὶ τεχνικῆς ἐξαιρετικῆς δυσκολίας τὰ ὁποῖα νὰ δύναται νὰ κατασκευάσῃ καὶ δευτερεῦον ἐργοστάσιον Δὲν ὑπῆρχε δὲ τὸ πραγματικὸν γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεται ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι δηλαδὴ προκειμένου περὶ τοιούτων ἔργων ἀνατίθενται τοιαῦτα ἔργα μόνον εἰς Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον καὶ ὄχι εἰς Ἰταλικόν. Κατόπιν τούτου, διὰ νὰ μὴ παρασταθῇ ἡ ἐντύπωσις εἰς τὸ Ἰταλικὸν φιλικὸν Κράτος, ὅτι μεροληπτοῦν αἱ ἑλληνικαὶ ὑπηρεσίαι ἐναντίον τῶν συμφερόντων τῆς Ἰταλικῆς βιομηχανίας, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐξουσιοδότησε τὸν Ὑπουργὸν νὰ παρέμβῃ, σύμφωνα μὲ τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ὥστε νὰ ἀρθῇ ἡ δυναμένη νὰ προκύψῃ παρεξήγησις. Ἡ ἀπόφασις ἦτο νὰ τεμαχισθῇ ἡ παραγγελία καὶ τὸ ἔγγραφον ὁμιλεῖ περὶ αὐτῆς.

§62Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Ἐγένετο, ὅ,τι ἀπεφάσισε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§63Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπικαλεσθῶ ὅλην τὴν προσοχήν σας καὶ νὰ ἄρω ἐκ τοῦ μέσου τὴν ἀμφιβολίαν ἡ ὁποία ἐρρίφθη, ὅτι δηλαδὴ τὸ Συμβούλιον τῶν Λιμενικῶν δὲν ὁμιλεῖ περὶ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ διὰ τοῦτο νὰ διαβασθῇ ὁλόκληρον τὸ ἔγγραφον ἀπὸ τὸν Γραμματέα. Πρόκειται Κύριοι, περὶ τοῦ ἑξῆς.....

§64Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ὅταν λέγω, ὅτι ἕνα πρᾶγμα δὲν εἶναι ἀληθές, θὰ τὸ στηρίξω ἐπὶ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα θὰ προσκομίσω εἰς τὴν Βουλήν, ἡ δὲ κρίσις ἡ ἰδική μου ......

§65Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὁ ἀγορεύων...

§66Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὰ ἑξῆς: Ὁσάκις ἐγείρομαι νὰ δώσω ἐπὶ τόσον σοβαρᾶς ὑποθέσεως ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλὴν συστηματικῶς μὲ διακόπτει ὁ Βουλευτὴς κ. Σωτηριάδης. Ἡ διαμαρτυρία μου αὐτή, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ Πρακτικά.

§67Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ Πρακτικά. Μάλιστα, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὸ καθῆκον ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων μου νὰ σᾶς διακόπτω.

§68Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Καθῆστε κάτω. Δὲν ἔχετε σεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε.

§69Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Προσθέτω δέ, ὅτι ὁ Βουλευτὴς κ. Σωτηριάδης ποιεῖται συστηματικὰς διακοπάς, ἵνα συσκοτίσῃ τὴν ἀλήθειαν. (Δημιουργεῖται θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις μεταξὺ Βουλευτῶν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ τῶν Ἐλευθεροφρόνων).

§70Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἶσαι ἀνάξιος νὰ εἶσαι Ὑπουργός. (Θόρυβος καὶ φωναὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῶν Ἐλευθεροφρόνων).

§71ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀνακαλέσῃ (Ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος καὶ αἱ ἀντεγκλήσεις. Βουλευταί τινες ὁ κ. Γάτος, ὁ κ. Νικολαΐδης ὁρμοῦν κατὰ τοῦ Σωτηριάδου).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Κρούων τὸν κώδωνα). Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 10′ λεπτά. Μετὰ τὴν διακοπὴν (Ὥρα 8.10)

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Θὰ παρακαλέσω πρῶτον τὸν Συνάδελφον κ. Σωτηριάδην νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, δι’ ὅ,τι εἶπεν.

§74Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Πρόκειται περὶ Βουλευτοῦ κατ’ ἐπάγγελμα ὑβριστοῦ καὶ συκοφάντου. Ἐνθυμεῖσθε πάλιν, ὅτι ἄνευ ἀφορμῆς οὐδεμιᾶς ἐπετέθη ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἤδη δὲ ἐπετέθη ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων.

§75Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγωνται αὐτά.

§76Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Ναί. Εἶναι συκοφάντης καὶ κακοήθης. (Θόρυβος, ἀντεγκλήσεις, κωδωνοκρουσίαι).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Διαμαρτυρίαι, θόρυβος, ὁ κ. Πρόεδρος κατέρχεται τῆς ἕδρας μεθ’ ὃ κατόπιν διαμαρτυριῶν πολλῶν Βουλευτῶν καταλαμβάνει πάλιν τὴν θέσιν του).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔλυσα τὴν συνεδρίασιν μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι εἶχον τὴν συναίνεσιν τῆς Βουλῆς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκούωνται τοιαῦται φράσεις ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης (Θόρυβος). Θὰ ἐρωτήσω δι’ ἀναστάσεως τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχεται νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§79Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Κύριε Πρόεδρε, ἡ συνεδρίασις δὲν δύναται νὰ λυθῇ. Παρακαλῶ πολὺ νὰ συνεχισθῇ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον νὰ καλέσω τὸν Βουλευτὴν νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, ἀλλὰ ἐπανελήφθησαν πάλιν τὰ ἴδια. Ἐρωτῶ, λοιπόν, καὶ πάλιν τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις ἢ νὰ λυθῇ. Οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐπανειλημμένα ταύτην τὴν ἑσπέραν συνέβησαν λυπηρὰ γεγονότα ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ τῆς Βουλῆς συνεδριαζούσης...

§82Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δυστυχῶς διὰ τὸν Κοινοβουλευτισμόν.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. .. τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν εἶναι εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ὅπερ ἀποτελεῖ τὴν κρηπῖδα τῆς πολιτικῆς ἡμῶν ἐλευθερίας. Ἐφόσον ὑμεῖς, Κύριοι, δημιουργοῦμεν ἀφορμὰς πρὸς μείωσιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, νὰ γνωρίζετε καὶ νὰ γνωρίζωμεν πάντες ὅτι ἡμεῖς ὑποσκάπτομεν τὰ θεμέλια οὐχὶ μόνον τῆς πολιτείας, ἀλλὰ καὶ τῆς κοινωνίας. Βεβαίως καὶ ἐκ χαρακτῆρος καὶ ἴσως καὶ ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων εἴμεθα περισσότερον θερμοὶ ἢ ὅσον ὤφειλε νὰ εἴμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅπου μείζων ἔπρεπε νὰ ἐπικρατῇ ψυχραιμία, διότι μόνον διὰ τῆς ψυχραιμίας δυνάμεθα νὰ κρατήσωμεν εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν θέσιν τὸ Κοινοβούλιον, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ καθῆκον μας, διότι ἄνευ ψυχραιμίας οὐδέποτε δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν πραγματικὰ καὶ ὡς πρέπει περὶ τῶν γενικωτέρων συμφερόντων ἅτινα καλούμεθα νὰ ρυθμίζωμεν. Ἐλπίζω Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ ἀφήσωμεν ἔκθετον τὴν Βουλήν, διότι περὶ ταύτης πρόκειται καὶ οὐχὶ περὶ ἀτόμων, ἐκ τῶν συμβάντων ταύτην τὴν ἑσπέραν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Σώματος, δὲν θὰ ἀφήσωμεν ἔκθετον τὴν Βουλὴν εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην διακόπτοντες τὴν συνεδρίασιν. Δι’ αὐτὸ θὰ προτείνω καὶ θὰ παρακαλέσω καὶ θὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μὴ ἐμμείνῃ εἰς τὴν πρότασιν περὶ διαλύσεως τῆς συνεδριάσεως, ἀλλὰ νὰ συνεχίσωμεν τὴν συνεδρίασιν ἀποκαθιστῶντες κατὰ τὸ πρέπον, ὄχι μόνον ὡς Βουλευταί, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄτομα κατέχοντα ἰδιάζουσαν θέσιν ἐν τῇ Κοινωνίᾳ, τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἠρεμίαν. (χειροκροτήματα).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τούτοις δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις καὶ ἡ συνεδρίασις, ἐὰν δὲν δοθοῦν προηγουμένως ἐξηγήσεις διὰ τὰ διαμειφθέντα καὶ πρῶτον καλῶ τὸν Βουλευτὴν κ. Σωτηριάδην.

§85Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμιλῶ εἰλικρινῶς ὅτι λυποῦμαι διὰ τὸ ἐπεισόδιον. Πολλάκις, Κύριοι Συνάδελφοι, καὶ τὸ λέγω εἰλικρινῶς καὶ τὸ αἰσθάνομαι, ἡ συζήτησις διεξάγεται μετὰ τόσης θερμότητος, μετὰ τόσης ζωηρότητος, ὥστε παρασύρεται κανεὶς εἰς φράσεις καὶ εἰς λέξεις, αἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι αἱ προσήκουσαι. Πρέπει δὲ νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι τὸ ἐπεισόδιον προέκυψεν ἐκ μιᾶς παρεξηγήσεως. Ἐγὼ δὲν εἶχον λάβει παντάπασι τὸν λόγον καὶ μίαν στιγμήν, ποὺ ἠθέλησα νὰ τὸν διακόψω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, καὶ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ ὑφίσταται τὸν ἔλεγχον μετὰ ψυχραιμίας καὶ ἠρεμίας, μὲ διέκοψε καὶ πάλιν καὶ ἐξεστόμισα ἴσως φράσιν ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπεν. Δὲν εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ τοῦ ἀποδώσω τί τὸ ὁποῖον εἶναι τελείως ξένον πρὸς τὸν χαρακτῆρα μου. Γνωρίζετε ὅτι ὅταν διεξάγω συζήτησιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διεξάγω μόνον ἀντικειμενικῶς οὐδέποτε μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ θίξω κανένα. Παρακαλῶ λοιπὸν πολύ, Κύριοι Συνάδελφοι, νὰ δεχθῆτε ὡς εἰλικρινῆ τὴν ἐξήγησιν τὴν ἰδικήν μου. Ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἠκούσθησαν καὶ ἐκ μέρους τῶν Ὑπουργῶν φράσεις ἐναντίον μου ὀφειλόμεναι καὶ αὐταὶ βεβαίως εἰς τὴν ζωηρότητα τοῦ ἐπεισοδίου. Ἀλλὰ προσῆκον ἦτο νὰ μὴ ἠκούοντο τοιαῦται φράσεις καὶ τοῦτο ὄχι διὰ τὸ πρόσωπον τὸ ἰδικόν μου, ἀλλὰ διὰ τὸ Σῶμα, τὸ ὁποῖον, ὡς ὀρθώτατα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγός μου, πρέπει νὰ ἐπιβάλλεται εἰς τὴν κοινὴν ἐκτίμησιν, τηροῦν στάσιν καὶ πορείαν ἀνθρώπων ἀξίων τῆς ἀποστολῆς τὴν ὁποίαν ἔχουν, ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους ἔστειλεν ὁ ἑλληνικὸς Λαὸς διὰ νὰ ἐκπληρώσουν τὴν ἐντολήν του.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τῶν ἐξηγήσεών των ἐπίσης νὰ ὑποβοηθήσουν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς γαλήνης.

§87Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Ἐκκλ.). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Συνάδελφος ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις πρὸς τὴν Βουλήν ἀλλὰ τὸ ζήτημα, παρὰ τὴν καλήν του θέλησιν δὲν τὸ ἔθηκεν εἰς τὴν πραγματικὴν θέσιν του. Πρῶτον δὲν ὑπῆρχε καμμία ἰδιαιτέρα ζωηρότης κατὰ τὴν συζήτησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ ὡς Ὑπουργὸς καὶ ὡς Ἀρχηγὸς κόμματος ἠθέλησε νὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν διακοπὴν ἐκ μέρους ἑνὸς Βουλευτοῦ ὁ ὁποῖος, ὅπως εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, συστηματικῶς διακόπτων δι’ ἐπιφωνημάτων....

§88Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅταν πρόκειται νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ γαλήνη νομίζω, ὅτι παρενθέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπαναφέρουν θορύβους δὲν ἁρμόζουν.

§89Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Ἐκκλ.). Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος καὶ Ὑπουργὸς καὶ μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐπροκάλεσε τὸν σάλον εἰς μίαν προσωπικὴν συζήτησιν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δηλώσωμεν, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν ἀπολύτῳ ἀμύνῃ, εἰπόντες ὅσα εἴπομεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ὄχι μόνον μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ Ἀρχηγὸς Κόμματος καὶ ἐν τούτοις ἀπεκλήθη ἀνάξιος νὰ εἶναι Ὑπουργός. Κατόπιν τοιούτου χαρακτηρισμοῦ ἦτο μοιραία, καὶ φυσικὴ συνέπεια ἡ προκληθεῖσα ἐξέγερσις.

§90Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Τὸ πρᾶγμα, Κύριοι Συνάδελφοι, ἔχει φθάσει εἰς τὸ μὴ περαιτέρω. Εἶναι ὑποχρεωμένος κανεὶς νὰ ἔχῃ ὑπομονὴν ὡς ἐκ τοῦ ἀξιώματός του, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄνθρωποι, ἔχοντες νεῦρα καὶ ὄχι βατραχώδη ὀργανισμὸν καὶ μὴ εἰθισμένοι νὰ δέχωνται ὕβρεις. Καὶ ἄλλοτε ὁ κ. Συνάδελφος ἐπετέθη κατὰ τρόπον ἐντελῶς ἀνοίκειον κατ’ ἐμοῦ. Καὶ ὅμως ἔπνιξα τὰ νεῦρα μου. Ἔρχεται σήμερον καὶ πάλιν ὁ κ. Συνάδελφος καὶ λέγει εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ Ἀρχηγὸν τῶν Ἐλευθεροφρόνων, ὅτι «εἶσαι ἀνάξιος νὰ εἶσαι Ὑπουργός». Τὶ ἠθέλατε νὰ κάμωμεν. Δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι τὰ γεγονότα τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην προκαλοῦσι τὴν λύπην ὅλων ἡμῶν, καὶ τοῦτο χάριν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, τοῦ ὁποίου τὸ γόητρον ὑφίσταται μείωσιν ἐνῷ πάντες ἀγωνιζόμεθα ὅπως τὸ γόητρον τοῦτο ἵσταται ὑψηλά. Πρέπει ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς Πειραιῶς νὰ αἰσθανθῇ, ὅτι ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συγκρατῇ τὰ νεῦρα του καὶ νὰ μὴ ἀναπτύσσῃ τὴν δραστηριότητα ἐκεῖ ὅπου αὕτη δὲν χρειάζεται. Σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, ὅτι παρ’ οὐδενὸς θὰ θιγῇ.

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐζήτησα τὸν λόγον κ. Πρόεδρε, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἐπικρατήσῃ δικαιοσύνη. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, ἡ Βουλὴ βεβαίως ἀπονέμει συγγνώμην εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Πειραιῶς, ὁ ὁποῖος ὁμολογεῖ ὅτι ἐξέφερε βαρεῖαν φράσιν κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων ὅπως καὶ κατὰ τῶν δύο ἄλλων Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι καὶ αὐτοὶ ἐξῆλθον τῶν ὁρίων τῶν ἐπιτρεπομένων ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ὅτι καὶ ἄλλοτε προσεβλήθη βαρύτατα ἀπὸ τὸν ἴδιον βουλευτήν, συνεκράτησε δὲ τὴν ὀργήν του, διότι ἀνεγνώρισεν, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιδείξῃ μετριοπάθειαν καὶ σεμνότητα. Δυστυχῶς ἀπόψε δύο ἐκ τῶν Ὑπουργῶν δὲν κατώρθωσαν νὰ συγκρατήσουν τὰ νεῦρα των.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔδωκαν ἐξηγήσεις.

§93Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν κατηγορῶ κανένα κ. Πρόεδρε. Ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω τὰ ἑξῆς, ὅτι ἐὰν ὑπῆρξε βαρεῖα ἡ φράσις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Πειραιῶς, ὑπῆρξε πολὺ βαρυτέρα ἡ προσβολὴ ἡ γενομένη κατόπιν καὶ ἡ ἀπόπειρα χειροδικίας κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ συμβαίνουν τοιαῦτα πράγματα, διότι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ μείνῃ ἀπαθὴς θεατὴς τοιούτων πραγμάτων.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξε, Κύριοι, τὸ ἐπεισόδιον καὶ καλεῖται ὁ κ. Δαρβέρης νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§95Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐπανέρχομαι, Κύριοι, ἐπὶ τῆς ἀγορεύσεώς μου. Ἐλέχθη ὅτι ἡ Ἰταλία δὲν ἐπρομηθεύθη ἀπὸ τὸν Ὁλλανδικὸν οἶκον μηχανήματα τοιαύτης μορφῆς. Ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀναγνωσθείσης ὑπ’ ἀριθμὸν 873 πράξεως τοῦ Συμβουλίου Σιδηροδρόμων ἀποδεικνύεται τὸ ἀντίθετον τούτου καὶ βεβαιοῦται, ὡς πρὸς τὰ πιστοποιητικὰ ἐργασίας τῶν δύο ἐργοστασίων, ὅτι τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀνώτερον καὶ τελειότερον τοῦ ἐργοστασίου τοῦ Ἰταλικοῦ. Δεύτερον ἐλέχθη ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, μετὰ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ ζητήματος εἰς αὐτὸ συνεπεία τοῦ ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, συνεπείᾳ τῆς γνώμης τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι πρόκειται περὶ διακινδυνεύσεως ἐθνικῶν συμφερόντων, ἐὰν δὲν παραγγελθῶσιν εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον τὰ μηχανήματα, ὅτι τὸ Συμβούλιον τοῦτο ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως καὶ ἐδέχθη ἀσυζητητὶ τὰς γνώμας τῶν δύο Ὑπουργῶν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, ὡς προκύπτει ἐκ τῆς πράξεως τοῦ Συμβουλίου τούτου. Ἐδέχθη τοῦτο τὰς γνώμας τῶν δύο Ὑπουργῶν, ἀλλὰ τὰς ἐδέχθη πρῶτον μὲν κατὰ πλειονοψηφίαν καὶ ὑπὸ τὸ βάρος μιᾶς ἠθικῆς πιέσεως, δεύτερον δὲ δὲν τὰς ἐδέχθη ὁμοφώνως, διότι ἐμειοψήφισαν κατὰ τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως πλεῖστα τῶν μελῶν αὐτοῦ, ἐν οἷς καὶ αὐτὸς ὁ κ. Οἰκονόμου, οὗτινος εἶναι γνωστὸν τίνα σημασίαν ἔχει ἡ γνώμη ἐπὶ τεχνικῶν ζητημάτων. Νομίζω, λοιπόν, Κύριοι, ὅτι ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων ἀριδήλως προκύπτει, ὅτι ἡ προμήθεια δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἰς Ἰταλικὸν οἶκον, μόνον καὶ μόνον διότι δῆθεν ὑπάρχουν ἐθνικοὶ λόγοι. Ἀλλὰ ἐκ τοῦ ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προκύπτει καὶ ἕνα ἄλλο γεγονός, τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Ἰταλικὸς οἶκος ἦτο δῆθεν μειοδότης. Ἀλλ’ οὔτε καὶ τοῦτο εἶναι ἀληθές, διότι ἡ δημοπρασία, γενομένη τὴν 18 Αὐγούστου 1927, ἔπρεπεν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διακηρύξεως, ἐντὸς δέκα ἡμερῶν νὰ εἶχεν ἐγκριθῆ ὑπὲρ τοῦ μειοδότου ἢ νὰ εἶχεν ἀπορριφθῆ, γεγονὸς τὸ ὁποῖον δὲν ἔλαβε χώραν. Ἀλλ’ ἐξεταστέον, ὁ Ἰταλικὸς οἶκος ἦτο κἂν μειοδότης; Ὅπως προκύπτει ἐκ τοῦ ὑπ. ἀριθ. 6 ἐγγράφου κάθε ἄλλο. Συζητήσεις ἐγένοντο ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Συγκοινωνίας περὶ τῶν προσφερθεισῶν ὑπὸ τῶν δύο ἐργοστασίων τιμῶν καὶ ὄντως αἱ τιμαὶ τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου ἦσαν εὐθηνότεραι. Ἀλλ’ ἦσαν εὐθηνότεραι, διότι οὐδόλως ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν οὔτε ὁ τρόπος τῆς κατασκευῆς, οὔτε τὰ ὑλικὰ, οὔτε ἡ ἀπαιτηθησομένη διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν μηχανημάτων αὐτῶν δαπάνη. Ἔρχομαι τώρα, Κύριοι, εἰς τὸ τελευταῖον θέμα τῆς ὁμιλίας μου. Ἐκ τῶν ἐγγράφων δυνάμεθα νὰ διαπιστώσωμεν, ὅτι ἡ δημοπρασία ἡ ὁποία ἐνηργήθη κατὰ τὴν 18ὴν Ἰουλίου 1927, παρεξετράπη μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ τερματισθῇ ὄχι μετὰ δέκα ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐνεργείας αὐτῆς, σύμφωνα πρὸς τὴν προκήρυξιν, ἀλλὰ μόλις πρὸ δύο μηνῶν, ἀφοῦ ἐν τῷ μεταξὺ ὑπεβλήθησαν διάφοροι προτάσεις, ἀφοῦ ἐνεφανίσθησαν νέαι συμβάσεις καὶ ἐκρούσθη ὁ κώδων ἐθνικῶν κινδύνων καὶ ἐθνικῶν ἀναγκῶν. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ παρὰ τὰς ἀποφάσεις καὶ τῶν ἁρμοδίων Συμβουλίων καὶ τοῦ Αὐτονόμου Λιμενικοῦ Ὀργανισμοῦ. Καὶ ἐδέχθη μὲν ἐν τέλει ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς νὰ γίνωσιν αἱ παραγγελίαι εἰς Ἰταλίαν, ἀλλ’ ἐδέχθη τοῦτο, ἀφοῦ ἐξησφάλισε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους διὰ πᾶσαν τυχὸν δυναμένην νὰ προκύψῃ εἰς αὐτὸ ἐκ τῆς παραγγελίας ταύτης ζημίαν καὶ ἀδιάφορον ἐὰν ἡ ἐξασφάλισις αὕτη εἶναι ἄκρως παράνομος, διότι δι’ αὐτῆς τῆς ἐγγυήσεως ἱκανοποιήθη μὲν ἡ ἐπιθυμία τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, οὐδόλως ὅμως ἱκανοποιήθη ὁ νόμος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου διεξήχθη ἡ δημοπρασία.

§96Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὑπῆρξε καὶ μία σοβαρὰ μειονοψηφία κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς πλειονοψηφίας, τῆς καθ’ ὑπόδειξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ συντελεσθείσης.

§97Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μάλιστα. Τὴν ἀνέγνωσα. Τοῦ κ. Οἰκονόμου, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι παρ’ ὅλα αὐτά, παρ’ ὅλας τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας, ἡ προμήθεια πρέπει νὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον, διότι ἀφοῦ ἡ Ἰταλία προμηθεύεται ἀπὸ ἐκεῖ τὰ ἰδικά της τὰ μηχανήματα πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ προμηθευθῶμεν ταῦτα ἐκεῖ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς περισσοτέρας λεπτομερείας. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἡ προμήθεια ἐγένετο παρὰ τὸν νόμον, ὅτι ἡ ἐπέμβασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἦτο παράνομος, ὅτι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν ἐνώπιόν σας ἀποδεικνύουν πλήρως, ὅτι τὸ σύνολον τῆς ἐνεργείας αὐτῆς ἦτο ἐκτὸς τῶν νόμων. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ κάθε πολίτης νὰ αἰσθάνεται κἄποιαν δυσφορίαν δι’ ὅλα αὐτά, διότι μίαν προμήθειαν βυθοκόρων ἠθέλησαν νὰ τὴν περιβάλουν μὲ διπλωματικὴν ὑποχρέωσιν πρὸς τὴν ὅμορον Ἰταλίαν. Ταῦτα εἶχον, Κύριοι, νὰ εἴπω ἐνώπιόν σας καὶ σεῖς εἶσθε ἁρμόδιοι νὰ θέσητε φραγμὸν πλέον εἰς τὰς παρανομίας, τὰς ἐν ὀνόματι τῶν ἐθνικῶν ἀναγκῶν γενομένας. Ἐθνικὴ ἀνάγκη εἶναι ὅταν πρόκειται νὰ γίνουν ἄλλα πράγματα καὶ ὄχι ὅταν πρόκειται νὰ προμηθευθῶμεν μαοῦνες καὶ βυθοκόρους. Εἶναι πλάνη νὰ νομίζωμεν, ὅτι ἐὰν δὲν προμηθευθῶμεν τὰ πετρέλαια καὶ τοὺς τενεκέδες ἀπὸ μίαν Δύναμιν, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν ἄλλην, θὰ διακινδυνεύσουν τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα. Οἱ μεγάλοι καὶ ἰσχυροὶ δὲν χαράσσουν τὰς πολιτικάς των κατευθύνσεις ἐκ τῶν προμηθειῶν, ἀλλ’ ἐκ τῶν γενικωτέρων τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Καιρὸς εἶναι νὰ παύσῃ ἡ κάλυψις τῶν παρανομιῶν τῶν ἁρμοδίων ὑπὸ τὸ φάσμα δῆθεν τῶν ἐθνικῶν κινδύνων. (Χειροκροτήματα).

§98Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶχα, Κύριοι Βουλευταί, κανένα ἰδιαίτερον λόγον νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ δι’ αὐτὸ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἶμαι ἀπαράσκευος. Ἄλλως τε καὶ ὁ σχετικὸς φάκελλος τῆς ὑποθέσεως μόλις πρὸ ἡμερῶν κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν.

§99Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Τὸν φάκελλον τὸν ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Ὀργανισμόν, ἀλλὰ δὲν εἶχε τελειώσει ἡ ὑπόθεσις. Μόλις ἐτελείωσε μοῦ τὸν ἔστειλαν καὶ τὸν κατέθεσα.

§100Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τριῶν μηνῶν εἶχα ζητήσει τὸν φάκελλον, δι’ ἐγγράφου του δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐδήλωσεν, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον, διότι δὲν εἶχε τελειώσει ἡ ὑπόθεσις. Ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις εἶχε τελειώσει καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγὼ ἐζήτησα τὸν φάκελλον καὶ ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς εἶχεν ἐκδόσει τὴν ὁριστικήν του ἀπόφασιν, ὅπως τὰ μηχανήματα κατασκευασθῶσιν εἰς τὸ ἐργοστάσιον αὐτό. Τί ἔμενεν ἐκκρεμές; Αἱ ἀνησυχίαι μόνον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ οἱ ἀσχολίαι αὐτοῦ ὅπως ἡ ἀπόφασις αὐτὴ ἡ ὁριστικὴ μεταρρυθμισθῇ καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἰσάγεται μόλις πρὸ τριῶν ἡμερῶν καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα πράγματι εἰς τὸ τέλος τῆς ἐκκρεμοῦς ὑποθέσεως, ὅτε ὁ Ἰταλὸς παραγγελιοδόχος ἔλαβε τὴν προκαταβολὴν 13.000.000 δραχμῶν.

§101Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἀφοῦ θεωροῦμεν Αὐτόνομον τὸν Ὀργανισμὸν αὐτόν, δι’ ὅλα τὰ ἄλλα, δὲν θὰ τοῦ δώσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ ἐὰν μία ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς χεῖράς του, εἶναι ἐκκρεμὴς ἢ ὄχι. Δι’ ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι αὐτόνομος, δι’ αὐτὰ δὲν εἶναι;

§102Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἐγὼ δὲν ἔχω σχέσιν οὐδὲ μὲ τὸν φάκελλον, περιττὸν δὲ νὰ σᾶς προσθέσω ὅτι δὲν ἔχω σχέσιν οὔτε μὲ τοὺς συμβαλλομένους. Ἔφθασεν ἡ φήμη μέχρις ἐμοῦ, ὅτι πρόκειται περὶ σκανδάλου, ὄχι οἰκονομικοῦ, διότι εἰς τὴν συνείδησίν μου θὰ εἶχεν ἴσως δευτερεύουσαν θέσιν ἡ ζημία 100 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ σκανδάλου, διότι θίγονται αἱ κυριώτεραι ἠθικαὶ βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ Πολιτεία καὶ δεύτερον διότι εἰς ὑποθέσεις ἀτομικὰς προβάλλονται ὡς ἐπιχείρημα οἱ ἐθνικοὶ λόγοι. Ἐξανίσταται ἡ συνείδησίς μου καὶ διαφωνῶ ῥιζικῶς πρὸς τὴν ἀντίληψιν ταύτην, δὲν γνωρίζω δὲ ἂν εἶναι ἐπίσημος ἡ φήμη αὐτὴ καὶ δι’ αὐτὸ ἀναμένω τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐὰν πράγματι ἐθνικοὶ λόγοι ἐπέβαλον τὴν προτίμησιν τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου. Τούτου ἕνεκα θὰ ἦτο ἴσως ἀνάγκη νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διότι τοιαύτην σημασίαν ἔχει εἰς τὴν ψυχὴν τὴν ἰδικήν μου τὸ πρᾶγμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὸν πέπλον αὐτὸν νὰ καλύπτωνται παρανομίαι, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς δηλώσῃ τίνες λόγοι ἀνέτρεψαν καὶ δημοπρασίας καὶ ἀποφάσεις Συμβουλίων, ἐκτὸς ἂν ὅλη ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς δηλώσεως αὐτῆς. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ πεισθῶ ὅτι οἱ λόγοι εἶναι σοβαροί, διότι θὰ εἶχε μεγάλην ἐπίδρασιν εἰς τὴν ψυχὴν τῶν Ἑλλήνων τὸ νὰ μάθουν κατὰ ποῖον τρόπον χαλκεύονται αἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν Ἐθνῶν.

§103Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Αὐτὴν τὴν στιγμὴν τυγχάνω ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως καὶ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορήσητε τὴν Ἰταλικὴν Κυβέρνησιν δι’ οἱανδήποτε πίεσιν, ἁπλῶς καὶ μόνον διότι μερικοὶ προαγορεύσαντες ὡμίλησαν περὶ ἐπεμβάσεως τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ὡς Κυβέρνησις ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τοῦτο. Δεύτερον δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι θ’ ἀποδειχθῇ μετὰ τὴν συζήτησιν αὐτήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνήργησεν ἐν πάσῃ νομιμότητι. Οὐδεμία παράβασις τῶν νόμων ὑπάρχει, διότι ἡ Κυβέρνησις διεφύλαξε τὸ δημόσιον συμφέρον σύμφωνα μὲ τοὺς κειμένους νόμους.

§104Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, τὰς ὁποίας βεβαίως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν ὡς σπουδαίας, οἱ ὑπαινιγμοὶ δὲν ἔχουν καμμίαν θέσιν εἰς τὴν ὑπόθεσιν. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ παραβλέψωμεν ἀναμφισβήτητα γεγονότα, ὅπως π. χ. εἶναι ἡ παρουσία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων...

§105Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν). Δὲν ἔγινε κανένα Συμβούλιον ἐπίσημον.

§106Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐπίσης τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι συνυπάρχουν μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ ἐθνικοὶ λόγοι, ἀσκεῖ μεγάλην ἐπίδρασιν εἰς τὴν ψυχήν μου καὶ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἀποκρούσω τὰς τοιαύτας θεωρίας.

§107Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ὄχι ἐθνικοί· γενικοί.

§108Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἔστω· τροποποιῶ τὴν ἔκφρασιν, γενικὰ συμφέροντα. Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν εἶναι τὰ ἐθνικά; Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἐὰν δὲν πρόκειται περὶ συμφέροντος τοῦ Κράτους χρηματικοῦ, ἀσφαλῶς ἡ συζήτησις αὕτη ἔχει τὴν θέσιν της εἰς τὴν Βουλήν, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον προηγουμένως, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὤφειλε νὰ παράσχῃ ἐξηγήσεις, διὰ νὰ διαφωτίσῃ τοὺς κ. κ. Βουλευτάς. Ἐὰν δὲ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, νὰ γίνῃ μυστικὴ συνεδρίασις, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἀντὶ ὁποίου τιμήματος ἐξασφαλίζομεν τὴν φιλίαν καὶ τὴν συμμαχίαν τῶν Μεγάλων.

§109Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν). Μὴ προχωρήσετε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἐπιπέδου. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος ἐκ τῶν ἀντιθέσεων ἡμῶν καὶ τῶν προσωπικῶν μας παθῶν καὶ ἐμπαθειῶν, αἱ ὁποῖαι ἀναπτύσσονται μεταξύ μας, νὰ ἐρεθίζωμεν ἄνευ λόγου καὶ ἀφορμῆς ξένας Δυνάμεις. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ταῦτα, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν περιφρουρῶ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§110Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἀντικρούω ἀπολύτως τὴν ἐπιχειρηματολογίαν σας ταύτην, κ. Ὑπουργέ. Δὲν ἔχω οὐδὲν προσωπικὸν μὲ κανένα. Οὔτε τὰς προσωπικάς μου ἀντιθέσεις θέλω νὰ μεταφέρω ἐνταῦθα.

§111Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Δὲν ὑπενόησα ὑμᾶς, κ. Βουλευτά. Ἡ διακοπή μου ἀφεώρα καὶ ἀφορᾷ πάντας τοὺς ἀνερχομένους ἐπὶ τοῦ βήματος, πρὸς τοὺς ὁποίους συνιστῶ νὰ μὴ ἐκτρέπωνται ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἐπιπέδου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου, οἱ λόγοι οἵτινες θὰ ἐκφωνηθῶσιν, ἐὰν ἀναγνωσθῶσι καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ περαιτέρω, θὰ γεννήσωσι δυσχερείας ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀφορμῆς εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ πολύ, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ περιορίσωμεν τὸν ἔλεγχον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὰς παρανομίας τὰς ὁποίας κατὰ τὴν γνώμην σας ἔκαμεν οὗτος. Αὐτὸ νομίζω εἶναι τὸ ὀρθώτερον καὶ τὸ πρακτικώτερον. Μὴ ἐκτρέπωμεν τὰ ζητήματα εἰς ἄλλην κατεύθυνσιν. Δὲν ὑπάρχει ἀπολύτως κανεὶς λόγος. Ἐὰν ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ γράφουν ταῦτα εἰς δημόσια ἔγγραφα, χωρὶς νὰ ἔχουν καμμίαν ἀφορμήν, δὲν ὑπάρχει λόγος οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦν κἄτι γενικώτερον εἰς τὴν Χώραν αὐτήν, νὰ παρασυρθῶσιν ἀπὸ ἔγγραφα δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ νὰ ἐκφέρωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς κρίσεις βασιζομένας μόνον ἐπ’ αὐτῶν, χωρὶς νὰ ἀκούσουν τὸν Ὑπουργόν. Ἀποτείνομαι εἰς τὸν πατριωτισμόν σας καὶ παρακαλῶ καὶ πάλιν ὑμᾶς νὰ μὴ νομίσητε ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον περὶ ἐμπαθείας κ.λ.π. ὑπενόουν ὑμᾶς. Τὸ γνωρίζετε αὐτό.

§112Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ δώσωμεν τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ὁμιλήσῃ.

§113Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Ὅσοι ἔχουν νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, νὰ ὁμιλήσουν, διὰ νὰ γνωρίζω εἰς τί πρέπει νὰ ἀπαντήσω. Πῶς θέλετε νὰ ἀνέλθω νὰ ὁμιλήσω, μὴ γνωρίζων εἰς τί πρέπει νὰ ἀπαντήσω. Θὰ ὁμιλήσω εἰς τὸ τέλος, ἵνα ἀπαντήσω εἰς τὸ σύνολον τῆς κατηγορίας.

§114Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἐξηντλήθη ἐκ τοῦ περιεχομένου τοῦ φακέλλου.

§115Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν σας, ὄχι ὅμως καὶ τῆς Βουλῆς.

§116Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἡ συζήτησις περατωμένη τὴν ἑσπέραν ταύτην, διότι πολλοὶ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν δὲν ἔλαβον γνῶσιν τοῦ φακέλλου.

§117Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Ἐὰν ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἐφέρετο ἀντικειμενικῶς ἐνταῦθα, χωρὶς νὰ γίνῃ ἡ προκαταβολικὴ αὐτὴ πολύμηνος ἐκστρατεία διὰ τοῦ τύπου κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, δὲν θὰ εἶχον καμμίαν δυσχέρειαν νὰ δεχθῶ οἱανδήποτε παρέλκυσιν τῆς συζητήσεως. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἔχοντες συμφέρον νὰ παραστήσωσι τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὡς παρανομήσαντα, τίς οἶδε καὶ τί περισσότερον, καὶ ἐνήργησαν ἐκστρατείαν διὰ τοῦ τύπου πρὸς τοῦτο, δὲν δύνανται νὰ λέγουν καὶ νὰ ζητοῦν παρέλκυσιν τῆς συζητήσεως. Οὔτε ἡ Βουλὴ δύναται νὰ δεχθῇ τοῦτο καὶ νὰ ἀφήσῃ ἔκθετον τόν Ὑπουργόν. Ἡ Βουλή, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὀφείλει νὰ ἐξαντλήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ταχύτερον μετὰ ἐνδελεχείας καὶ ἐπιμονῆς.

§118Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἀνεμίχθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, παραστὰς εἰς ἕνα τῶν συμβουλίων τοῦ Ὀργανισμοῦ.

§119Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Δηλῶ κατηγορηματικῶς, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν παρέστη εἰς Συμβούλιον. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ κανεὶς ὅ,τι θέλει.

§120Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὁ σεβασμὸς τὸν ὁποῖον ἔδειξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀπέναντι τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ ἀφ’ ἑνός, καὶ ἡ ἐπίσπευσις τῆς ἀποστολῆς τοῦ φακέλλου ἀφ’ ἑτέρου, δίδει τὸ ἐνδόσιμον εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους, ὄχι εἰς ἐμέ, ὅτι ἐπίεσε τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμόν, παραβὰς κεφαλαιώδη ἀρχήν, ἐπὶ τῆς ὁποίας εἶναι ὠργανωμένη αὐτὴ ἡ πολιτική, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπεμβαίνωμεν εἰς τοὺς Αὐτονόμους Ὀργανισμούς. Αὐτὸ μᾶς ἐνδιαφέρει. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τὸ κέρδος ἢ ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅπως μετὰ τοῦ αὐτοῦ σεβασμοῦ ἀφήσῃ τὸν Ὀργανισμὸν ἐλεύθερον νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν ὑποθέσεών του. Δὲν δύναται νὰ ἐπικαλῆται, δυνάμει ἑνὸς τυπικοῦ λόγου, ὅτι ἐγκαίρως προσεκόμισε τὰ ἔγγραφα, ἵνα ἀποφύγῃ τὴν συζήτησιν, καὶ ἀντιθέτως νὰ λέγῃ, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους νὰ πιέζῃ τὸν Ὀργανισμόν. Τοῦτο εἶναι παράβασις μιᾶς τῶν σπουδαιοτέρων ἠθικῶν διοικητικῶν ἀρχῶν. Διὰ τὸν ἄλλον Ὑπουργὸν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σιωπήσω, ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουρ. τῆς Συγκοινωνίας ἀρνεῖται ἐπισήμως, ὅτι ἔλαβε χώραν ἡ συμμετοχὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἀρνεῖται ὅτι ὑπάρχει τὸ ἐνδόσιμον γενικῶν λόγων οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν προτίμησιν τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου. Καὶ ἐφόσον δὲν ἔχομεν ἀντίθετα στοιχεῖα, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν τὴν βεβαίωσίν του ὡς σοβαρὰν καὶ ἀξιόπιστον.

§121Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ὅτι ἀνεμίχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τὸ λέγουσι τὰ ἔγγραφα.

§122Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ὄχι.

§123Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένετο Συμβούλιον τῶν μηχανικῶν εἰς τὸ ὁποῖον παρέστη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, παρέστη δὲ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 1½ ὥραν ἐξέθηκε τὰς ἀπόψεις του.

§124Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἐπιτρέψατέ μου νὰ θέσω τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν διαλογικὴν συζήτησιν, διὰ νὰ λάβω τὸν λόγον ἅμα ὡς τελειώσετε.

§125Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ διασαφηνισθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἑξῆς: Ὑπάρχει πρακτικὸν εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται, ὅτι παρέστη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐν Συμβουλίῳ ἀσχοληθέντι διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν;

§126Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὄχι. Δὲν ὑπάρχει.

§127Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένετο μία ἐξώδικος συνεδρίασις τῶν μηχανικῶν. Δὲν πρόκειται περὶ Πρακτικοῦ. Προσθέτω καὶ τοῦτο, ὅτι ὅταν οἱ ἐνδιαφερόμενοι μὲ εἰδοποίησαν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναμιγνύεται εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἔσπευσα καὶ ὡς φίλος καὶ ὡς γνώριμος νὰ παραστήσω εἰς αὐτόν, ὅτι δὲν εἶναι ἁρμόζον εἰς ἕνα Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν. Τί μοῦ ἐξέθηκε, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἐμὲ νὰ ἐκθέσω. Σημειῶ μόνον, ὅτι μοῦ ἐξέθεσε διπλωματικοὺς λόγους.

§128Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Θὰ φθάσωμεν διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς εἰς ἀπόδειξιν, καὶ θὰ ἦτο εὐθύτερον, ἂν ἦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ τὸ ὁμολογήσῃ ἀφοῦ ὁ κ. Ἀγγελόπουλος τὸ βεβαιώνει.

§129Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀθηνῶν εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ εἶπεν ἐν ἰδιαιτέρᾳ ὁμιλίᾳ, ὅτι ὑπάρχουν καὶ διπλωματικοὶ λόγοι. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐντονώτατα εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τῆς συμπεριφορᾶς τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀθηνῶν. Καὶ ἐρωτῶ: ὅταν εἷς βουλευτὴς μάθῃ κἄτι τι ἐν ἰδιαιτέρᾳ του ὁμιλίᾳ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπιτρέπεται εἰς τὸν βουλευτὴν αὐτὸν νὰ φέρῃ εἰς τὴν δημοσιότητα τοῦτο; Ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ, νομίζω. Δὲν ἐπιτρέπεται βουλευτής, προσερχόμενος εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ μανθάνων ἰδιαιτέρως ἐν ἰδιαιτέρᾳ ὁμιλίᾳ κἄτι τι διὰ ζήτημα ἀφορῶν διπλωματικὰς σχέσεις τῆς Ἑλλάδος, νὰ προσέρχεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἄνευ τῆς ἀδείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ φέρῃ τοῦτο εἰς δημοσίαν συνεδρίασιν.

§130Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι καθ’ ὑπόδειξιν αὐτοῦ θὰ τὸ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μοῦ εἶπε «νὰ τὸ φέρῃς».

§131Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Νὰ φέρετε τὴν ἐπερώτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὄχι τὴν ἰδιαιτέραν ὁμιλίαν.

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν πρέπει νὰ δώσωμεν ἰδιάζουσαν προσοχὴν καὶ νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τῆς ἀναμίξεως ξένης καὶ φίλης Δυνάμεως εἰς τὰ καθ’ ἡμᾶς. Εἶμαι καθ’ ὁλοκληρίαν σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δὲν πρέπει εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε νὰ χειρίζεταί τις τοιαῦτα ζητήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δύνανται ὁπωσδήποτε νὰ ἀναφέρωνται σχετικῶς ξέναι Δυνάμεις. Ἀλλ’ ἐφόσον ἔρχεται καὶ παρεμβαίνει μία Δύναμις ἐξωτερικὴ εἰς ζητήματα ἐσωτερικὰ τῆς Χώρας ἡμῶν, τὸ ζήτημα διαφέρει. Διὰ τοῦτο θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω μείζονα τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος ἔχει βεβαίως ὑπ’ ὄψιν του ἔλεγχον, καθ’ ὃ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἀναμιγνύεται αὐτὸς οὗτος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐντελῶς ἀναρμοδίως, ἀναφέρεται δὲ τοῦτο καὶ εἰς ἔγγραφον τὸ ὁποῖον μοῦ ἔδωκαν ταύτην τὴν στιγμὴν καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναγράφεται, ὅτι παρέστη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Αὐτὸ τὸ ἔγγραφον λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Ὡς ἐνθυμεῖσθε ἐκλήθημεν πρὸ διμήνου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας παρουσίᾳ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κλπ». Ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἐζήτησα ἐπιμόνως—διότι δὲν ἐγνώριζον τὴν ὑπόθεσιν—ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ὑπῆρχεν ἀνάμιξίς τις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς διέψευσε τοῦτο. Πιστοποιεῖται ὅμως ἐξ ἑνὸς ἐγγράφου, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν παρέστη. Ἐφόσον δὲ ἡ ἀνάμιξις αὐτὴ εἶναι ἀκριβὴς καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ γνωσθῇ, ἐγὼ εὑρίσκω τὸ σφάλμα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος δὲν ἔλαβεν ἐγκαίρως πρόνοιαν ὅπως μὴ εὑρεθῇ ἐνταῦθα τὸ Πρακτικόν, ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξα προηγουμένως, ὅτι πρέπει νὰ δίδωμεν μεγάλην προσοχὴν διὰ τὴν ἀνάμιξιν τῶν ξένων Δυνάμεων, φιλικῶν ἢ μή, εἰς ζητήματα ἰδιωτικά. Πρόκειται δὲ ἐνταῦθα περὶ φιλικῆς ὅλως Δυνάμεως.

§133Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Τὸ πρακτικὸν αὐτὸ εἶναι μία πρᾶξις τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ τῆς εἰδικῆς αὐτῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ταμείου Λιμενικῶν μηχανημάτων. Τί ἠθέλετε νὰ κάμω; Νὰ σᾶς ἀποκρύψω αὐτὸ τὸ πρακτικόν; Ὄχι. Τὸ κατέθεσα. Πῶς ἀνεμίχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, θὰ τὸ μάθετε ἀπὸ ἐμέ. Σᾶς λέγω ὅμως μὴ σπεύδετε νὰ κάμετε κρίσεις, διότι θὰ ἴδητε κατὰ ποῖον τρόπον ἀνεμίχθη καὶ ἂν αὐτὸς ὁ τρόπος εἶναι κατακριτέος. Ἐὰν ὅμως θέλετε ἐκ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ νὰ ἐξαγάγητε συμπεράσματα, καὶ μάλιστα συμπεράσματα διὰ μίαν ξένην φιλικὴν Δύναμιν, σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι τοῦτο λίαν ἐσπευσμένον καὶ ἄδικον καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρακαλῶ νὰ μὴ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἡ ἀνάμιξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἕνας Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δύναται νὰ ἀναμιχθῇ εἰς ὑπόθεσιν ἄλλου Ὑπουργείου, ὅταν πρόκειται περὶ γενικωτέρων ζητημάτων τοῦ Κράτους. Δὲν ὑπάρχει ἀπολύτως τίποτε τὸ ἄτακτον εἴτε τὸ ἀνώμαλον εἰς τὸ νὰ ἀναμιχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν ἑνὸς Συναδέλφου του ἐπὶ τοῦ τάδε ἢ τάδε ἀντικειμένου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ σᾶς εἴπω εἶναι, ὅτι ἂν ἐκ τούτου θέλετε νὰ ἐξαγάγητε συμπεράσματα περὶ πιέσεως, ἀσκηθείσης ἀπὸ ξένην Δύναμιν, θὰ σπεύσετε, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα νὰ σᾶς ἐξηγήσω διατί. Μὴ μὲ κατακρίνετε διότι κατέθεσα τὸ πρακτικόν. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο διὰ τοῦ ὁποίου ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς ἐξήνεγκε τὴν ἀπόφασίν του. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ τοῦ εἴπω μὴ βάλετε μέσα τὴν κρίσιν καὶ τὰ συμπεράσματά σας; Τότε θὰ εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ κατακρίνητε, ἐὰν ἀπέκρυπτον κανὲν σοβαρώτατον ἔγγραφον. Ἀλλ’ ἐγὼ τὸ κατέθεσα ὡς βλέπετε καὶ σᾶς παρακαλῶ καὶ σᾶς συνιστῶ νὰ μὴ ἐξαγάγητε ἐξ αὐτοῦ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ θίξωσι ξένας Δυνάμεις. Ὑποθέτω, ὅτι ὁμιλῶ καθαρά.

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὲ συγχωρεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐὰν τὸν ἀναγκάζω νὰ ἐπιμείνῃ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀνεφέρθην εἰς ἓν σημεῖον τῆς ὑποθέσεως μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μὴ ἐξαχθοῦν τὰ συμπεράσματα ἐκεῖνα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ ἀπορῶ πῶς ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἔθιξα, ἐξάγει τὴν γνώμην, ὅτι ἐγὼ ὑποστηρίζω τοιαῦτα τινὰ συμπεράσματα.

§135Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ὄχι, κ. Συνάδελφε. Νὰ σᾶς ἐξηγηθῶ, δὲν πρόκειται περὶ ὑμῶν. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι ἡ σύστασις ἀπηυθύνθη εἰς ὑμᾶς, δηλῶ, ὅτι δὲν ἦτο ἐν τῇ ἐννοίᾳ μου, ὅτι σεῖς ἐξηγάγετε αὐτὰ τὰ συμπεράσματα.

§136Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἐξήγησιν ταύτην, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἡ Βουλὴ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὑπῆρξε κἄποια τις ἀνάμιξις ξένης Δυνάμεως εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, δι’ αὐτὸ ἐζήτησα εὐθὺς νὰ διασαφηνισθῇ, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνεμίχθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας...

§137Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Μὲ συγχωρεῖτε.

§138Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, κ. Ὑπουργέ. Ἀφῆστε με νὰ τελειώσω.

§139Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Πῶς νὰ σᾶς ἀφήσω, ἀφοῦ μοῦ λέγετε, ὅτι σᾶς διεβεβαίωσε περὶ τοῦ ἐναντίου; Πῶς νὰ μὴ σᾶς διακόψω;

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θέλω νὰ τελειώσω τὴν σκέψιν μου, καὶ ἐὰν ἐπρόσεχον εἰς αὐτὸ καὶ οἱ ἐπερωτῶντες δὲν θὰ προσεκόμιζον τὰ ἔγγραφα, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὲ διακόπτῃ. Ἐὰν διὰ τὴν παρέμβασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐδίδετο εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ ἐξήγησις, ὅτι ἡ παρουσία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρομικῶν ἀφεώρα γενικώτερα ζητήματα, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἔδαφος συζητήσεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἀντελήφθη, ὅτι αὐτὸ ἤθελον ἐγὼ νὰ διευκρινισθῇ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ μὲ διέκοψεν ἐπανειλημμένως ἄνευ λόγου. Ἐλπίζω ἐν τούτοις, καταλήγων, ὅτι μετὰ τὴν ἐξήγησιν τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας περὶ τῆς παρεμβάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δηλαδὴ ἡ παρέμβασις αὕτη ἦτο ἄσχετος πρὸς ἐνέργειαν τῆς ἐξωτερικῆς Δυνάμεως, θὰ λήξῃ τὸ ζήτημα. Παρὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐγὼ οὐδέποτε εἶχον καμμίαν ἀμφιβολίαν, δι’ αὐτὸ καὶ προεκάλεσα καὶ τὴν συζήτησιν, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ τοῦτο. Θὰ συστήσω δὲ καὶ πάλιν νὰ γίνῃ ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος ἀπὸ τῆς ἐσωτερικῆς καθαρῶς ἀπόψεως αὐτοῦ, καὶ τόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅσον καὶ οἱονδήποτε ἄλλο μέλος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ παραλείψουν πᾶσαν ἀνάμιξιν καὶ ἐνέργειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο προτιμοτέρα ἡ σιωπή.

§141Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, χωρὶς οὐδόλως νὰ διάκειμαι ἐχθρικῶς πρὸς κανένα, ἐζήτησα νὰ διαφωτισθῶ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι ὑπάρχει διττὸς κίνδυνος: πρῶτον μὲν νὰ περιπλέξωμεν τὴν συζήτησιν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν σχέσεων τῆς Ἑλλάδος μετὰ ξένου Κράτους, συμμαχικοῦ καὶ μεγάλου, καὶ δεύτερον νὰ μὴ ἀφήσωμεν ἔκθετον τὴν τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Δι’ αὐτὸ προσεπάθησα νὰ ἐξαγάγω ἐκ τῶν ἀδιεξόδων αὐτῶν τὴν συζήτησιν αὐτήν. Δὲν ἐπιθυμῶ ἐγὼ διὰ τῆς ἐπικλήσεως τῶν ἐθνικῶν λόγων νὰ προσβάλω τὴν Ἰταλικὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ὅμως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐβεβαίου, ὅτι ἄλλος τις ἦτο ὁ σκοπὸς τῆς ἀναμίξεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἡ βεβαίωσίς της θὰ ἦτο πιστευτή. Ἀλλὰ τί προτείνουσιν οἱ ἀντίπαλοι τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ἐχθροὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὡς ὁ ἴδιος λέγει; Λέγουσιν αὐτοί, ὅτι ἡ ἐπίκλησις τῶν γενικωτέρων ἐθνικῶν συμφερόντων, δὲν εἶναι ἡ ἀληθὴς αἰτία τῶν ἐνεργειῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἡ ἐπίκλησις εἶναι ἀναληθής. Ἰδού, Κύριοι, τὸ δίλημμα εἰς τὸ ὁποῖον βαίνομεν. Δὲν ἐζήτησα νὰ ἀποκαλυφθοῦν τίνα ἐθνικὰ συμφέροντα διακυβεύονται, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν τὴν ἐπέμβασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἤθελον νὰ βεβαιωθῶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσω: τὴν ἐπέμβασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν ἐπέβαλλον πράγματι γενικώτερα συμφέροντα τοῦ Κράτους; Εἰς αὐτὸ θὰ ἠρκούμην ἐὰν ἐλάμβανον ἀπάντησιν. Ἤθελα αὐτὴ ἡ διαβεβαίωσις νὰ ἐγίνετο ἐν ἀρχῇ, διότι ἄλλως θὰ ἔμενεν ἔκθετος ἡ τιμὴ τοῦ Ὑπουργοῦ. Οἱ ἀντίπαλοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τοῦ λέγουν: Κύριε Ὑπουργέ, μετέβητε εἰς τὴν συνεδρίασιν τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, τόν ὁποῖον λέγετε ὅτι σέβεσθε, καὶ ἐπενέβητε εἰς τὴν ὑπόθεσίν του, χωρὶς νὰ ἔχετε οὐδὲν δικαίωμα, καὶ προφασιζόμενος ἐθνικὰ συμφέροντα, προσεπαθήσατε νὰ ἐπηρεάσετε καὶ νὰ παρασύρετε τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν εἰς ἀποφάσεις, συμφώνους πρὸς τὰς ἰδικάς σας ἐπιθυμίας. Ἰδού, Κύριοι Βουλευταί, τὸ ἀδιέξοδον τῆς συζητήσεως Θὰ ἦτο, λοιπόν, ἀναγκαῖον νὰ παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν σήμερον διὰ νὰ τεθῇ τέρμα ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν. Διότι κατ’ ἐμέ, οὐδεὶς θὰ ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος, εὐλαβούμενος τὸν ἑαυτόν του, θὰ ἤθελε νὰ παρατείνῃ τὴν συζήτησιν ταύτην, μετὰ τὴν ἁπλῆν ἔστω διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τοῦ σκοποῦ τῆς ἐπεμβάσεώς του. Διότι ἄλλως εἰσερχόμεθα εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν πρακτικῶν κατ’ ἀντιπαραβολὴν πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Εἴμεθα ἀκόμη ἠναγκασμένοι νὰ πιστεύσωμεν, ἔστω καὶ ἐπὶ ἁπλῇ μικρᾷ θυσίᾳ τῶν διαβεβαιώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διότι ὑπέστη ὄντως μίαν θυσίαν, ἔστω καὶ ἂν δὲν τὴν ἀποδέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, θυσίαν τὴν ὁποίαν σᾶς τὴν διαπιστῶ ἐγὼ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἀκούσας τόσα πολλὰ ἀπόψε. Ἰδοὺ διατί ἔφερα τὴν συζήτησιν ταύτην. Δὲν τὴν ἔφερα διὰ νὰ κάμω προσωπικὴν ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἵνα ἀποκαταστήσω τὴν τάξιν τῆς συζητήσεως καὶ πρὸ παντὸς διὰ νὰ συντελέσω καὶ ἐγώ, εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ Ἕλληνος Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Ἐφθάσαμεν εἰς μίαν δύσκολον περίοδον καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ διαχειριζόμενοι τὰς ὑποθέσεις τοῦ Κράτους νὰ παράσχω αὐτοῖς μίαν συμβουλήν, μίαν παραίνεσιν. Εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἀτμοσφαίρας — καθὼς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτε συνεζητεῖτο ἡ σύμβασις τῆς ὁδοποιΐας—χωρὶς νὰ λάβω τὸ μέρος οὐδενὸς τῶν ἀντιπάλων, νομίζω, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἀτμοσφαίρας πλήρους ὑποψιῶν, δηλητηριώδους. Δικαίως ἢ ἀδίκως ἡ ἀτμόσφαιρα αὐτὴ ὑπάρχει εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ πρέπει νὰ τὴν διαλύσωμεν. Δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν κἄτι τι, τὸ ὁποῖον θὰ ἐνισχύσῃ τὴν ὑπόνοιαν ταύτην. Δὲν πιστεύω εἰς τοὺς ὑπαινιγμοὺς διὰ τοὺς ἄρχοντας τοῦ τόπου, διότι ἀλλοίμονον ἂν παρείχομεν τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀνάξιοι τοιαύτης ἐμπιστοσύνης. Ἀλλὰ πλὴν τούτου εἴμεθα ὑποχρεωμένοι καὶ διὰ λόγους πολιτικῆς εὐθιξίας νὰ πράττωμεν τὸ πᾶν, διὰ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν τάξιν καὶ τὴν εὐρυθμίαν μεταξὺ τῆς Βουλῆς καὶ τῶν ῥυθμιστῶν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας. Καὶ θὰ εἶχον, διὰ τοὺς λόγους τούτους, τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ μὴ σπεύσῃ εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως, ὅταν τοιοῦτος ἠγέρθη θόρυβος ἐκ μιᾶς μερίδος βουλευτῶν τοσοῦτον ἐπιθετικῆς, ὥστε νὰ φθάσῃ νὰ διαβιβάσῃ πρὸς τὸν Διευθυντὴν τῶν Δημοσίων Ἔργων ἔκκλησιν διὰ τῆς ὁποίας τὸν καθιστᾶ προσωπικῶς ὑπεύθυνον δι’ ὅσα ἐγένοντο, καὶ ὅταν τόσαι ὑπεβλήθησαν κατ’ ἐπανάληψιν ἐπερωτήσεις. Θὰ εἶχον, λοιπόν, τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀναμείνῃ ἕνα μῆνα ἢ καὶ περισσότερον, μέχρις ὅτου μελετηθῇ καλῶς ἡ ὑπόθεσις, καὶ τότε νὰ συζητηθῇ, ὅπως ἐγένετο καὶ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν. Καὶ ἐνῷ ἦτο τεχνικὴ ἡ δημοπρασία, ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τοῦ θορύβου ὁ ὁποῖος ἠγέρθη καὶ διὰ νὰ διαλύσῃ τὴν πνιγηρὰν ἀτμόσφαιραν τῆς ὁποίας ἐμνήσθην ἔφερε τὸ ζήτημα ἐνώπιόν μας, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι χάριν αὐτῆς, ἀλλὰ κυρίως χάριν τοῦ λαοῦ. Πιθανὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ δίκαιον. Παραδέχομαι τοῦτο, ἀλλὰ δυνατὸν δι’ αὐτὸν νὰ παραμείνῃ κἄτι εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἄδικον, ὅτι δὲν διεχειρίσθη τὴν ὑπόθεσιν σύμφωνα μὲ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὸ κοινὸν συμφέρον. Ἡ κοινὴ γνώμη θὰ εἶχε τὴν ἀξίωσιν, προκειμένου περὶ συμβάσεως διὰ τὴν ὁποίαν ἔχει δημιουργηθῇ μία ἀτμόσφαιρα τόσον δηλητηριώδης, θὰ εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ βαδίζῃ μὲ μεγαλυτέραν σύνεσιν, μὲ μεγαλυτέραν φρόνησιν, ὄχι δι’ ἑαυτήν, ἐπαναλαμβάνω, ἀλλὰ διὰ τὴν κοινὴν γνώμην, διότι οἱ Ἄρχοντες τῆς Χώρας πρέπει νὰ εἶναι ἀντάξιοι τῆς ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἔχει πρὸς αὐτούς. Δυστυχῶς ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔσπευσε καὶ ἐπεκύρωσε τὴν Σύμβασιν.

§142Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Δὲν τὴν ἐπεκύρωσα.

§143Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἔσπευσε καὶ ἐπεκύρωσε τὴν σύμβασιν παρ’ ὅλας τὰς ἐγερθείσας διαμαρτυρίας. Ὁ Ὀργανισμὸς ἐπαναλαμβάνει ἀλλὰ καὶ σεῖς εἴπετε, ὅτι παρέστητε εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Συμβουλίου καὶ ὑπεβάλατε τὰς γνώμας σας. Ὅταν τοῦτο ἐγένετο, δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν εἴχετε δικαίωμα νὰ ἀσκήσητε τὴν ἀνασταλτικὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν ἔχετε, διότι εἴχετε δικαίωμα νὰ ἀσκήσητε μίαν ἐπίδρασιν, διότι ἀσφαλῶς εἴχετε τὴν ἐξουσίαν ν’ ἀναστείλητε τὰς ἐνεργείας τοῦ Ὀργανισμοῦ ὅταν ἐβλέπετε, ὅτι ἡ σύμβασις ἦτο ἐπιζήμιος διὰ τὸ κοινὸν συμφέρον.

§144Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Σημειῶ τὴν φράσιν σας: «εἶχον τὸ δικαίωμα ν’ ἀναστείλω τὰς ἐνεργείας τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐθεώρουν ἐπιζημίους τὰς ἐνεργείας αὐτοῦ». Τὴν σημειῶ αὐτολεξεί, καὶ παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικά.

§145Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἴχετε τὸ δικαίωμα, ἀλλ’ ἐσπεύσατε. Ὁ νόμος δὲν τὸ λέγει αὐτό. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἔδιδα τὸ δικαίωμα αὐτὸ διὰ νὰ σᾶς ἐπιβάλω τὸ μεγαλύτερον καθῆκον, νὰ σεβασθῆτε τὴν ἐπιταγὴν τῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη διὰ βουλευτῶν, οἵτινες ἀπὸ τριμήνου σᾶς ἔλεγον καὶ σᾶς ἔγραφον «ἀναστείλατε πᾶσαν ἐνέργειαν, διότι ἡ ὑπόθεσις εἶναι σκανδαλώδης, σπεύσατε εἰδοποιήσατε τὸν Ὀργανισμὸν νὰ μὴ προβῇ εἰς τίποτε, διότι λέγουσιν, ὅτι σεῖς τὸν ὠθεῖτε νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν». Ἐγὼ δὲν σᾶς λέγω αὐτό, ἀλλ’ ἀφοῦ σᾶς τὸ εἶπον ἄλλοι, ἔπρεπε νὰ τοὺς ἀκούσητε. Κύριοι Βουλευταί, ἐτελείωσα. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε. Ἐὰν πρόκειται ἐκ τῆς συζητήσεως νὰ βγῇ ἓν συμπέρασμα, πρέπει νὰ βγῇ ἓν ἠθικὸν συμπέρασμα, διότι ἀσφαλῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς θ’ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι ἐν τάξει μὲ τοὺς νόμους δι’ ὅ,τι ἔπραξε διὰ τὸ δημόσιον συμφέρον. Ἐγὼ τὸ δέχομαι προκαταβολικῶς, ὅτι τὸ ἔπραξε καλῇ τῇ πίστει. Ἀλλ’ ὅμως τὸ ἠθικὸν συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ βγῇ ἀπὸ τὴν συζήτησιν, πρέπει νὰ εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι προκειμένου περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα τόσην ἐπίδρασιν ἔχουσιν ἐπὶ τῆς κοινῆς γνώμης, οἱ Ὑπουργοὶ πρέπει νὰ εἶναι περισσότερον προσεκτικοὶ πρὸς συμφέρον ἰδικόν των, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς ταύτης τῆς Βουλῆς.

§146Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἐὰν κανεὶς ἐκ τῶν ἄλλων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγγραμμένοι, ἔχῃ νὰ προσκομίσῃ καὶ ἕτερα στοιχεῖα εἰς τὴν κατ’ ἐμοῦ ἐπίκρισιν, παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσῃ πρὸ ἐμοῦ, διὰ νὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω.

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπιστρέψωμεν μετὰ μίαν ὥραν.

§148Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Εἶναι ζήτημα τάξεως διὰ μίαν τόσον σοβαρὰν ὑπόθεσιν νὰ εἶναι παρόντες οἱ κ. Βουλευταί, διότι δὲν μὲ συμφέρει νὰ ὁμιλήσω πρὸ κενῶν ἐδωλίων.

§149Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θέλετε νὰ ὁμιλήσετε αὔριον;

§150Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Ὄχι. Θέλω νὰ ὁμιλήσω τώρα.

§151Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, βεβαίως θὰ ἔχωμεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς σημεῖα τινὰ τῆς ἀγορεύσεώς του.

§152Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ συζήτησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ τώρα.

§153Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἔχει καλῶς, παρακαλῶ ὅμως τοὺς κ. Βουλευτά, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἔλθουν, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ὑποστῶ τὸν ἔλεγχον ὅσον τὸ δυνατόν ἐξονυχιστικώτερον καὶ εὐρύτερον.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10.30′ μ. μ. (Ὥρα 9.25′) Μετὰ τὴν διακοπὴν (Ὥρα 11.20′)

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Μάξιμος ἔχει τὸν λόγον.

§156ΣΕΡ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἤσκουν τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἔχουν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον χρησιμοποιηθῆ ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας κ. Συναδέλφους, ἐκτὸς ἐλαχίστων περιστατικῶν δευτερευούσης ἀξίας. Δέν ἔχω τίποτε νέον στοιχεῖον νὰ προσθέσω εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ἐπιφυλάσσομαι ὅμως νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διότι προέκυψαν ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀμφισβήτησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἦτο σαφὴς καὶ κατηγορηματική. Ἐπειδὴ δὲν θέλω ν’ ἀναφέρω τὰ ἴδια, καὶ ἐπειδὴ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἀνεφέρθησαν καὶ ἀπὸ τοὺς τρεῖς ὁμιλητὰς, καὶ ἐπειδή τινὰ τῶν στοιχείων τούτων ἠμφισβητήθησαν καὶ μένει ἡ ἐντύπωσις εἰς ὡρισμένους βουλευτάς, ὅτι εἶναι τὰ πράγματα ὅπως ἐξετέθησαν ἀπὸ τοὺς ἀγορητάς, εἰς ἄλλους δὲ βουλευτάς, ὅπως ἐλέγχθησαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διὰ τοῦτο θὰ ἤθελον νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ κατόπιν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐγώ, διότι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ ὑπόθεσις παραμένει σκοτεινὴ καὶ ἰδίως εἰς μερικὰ σημεῖα ἀφορῶντα τὴν ξενικὴν ἐπέμβασιν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγγεγραμμένος δὲν εἶναι ἄλλος.

§158Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἶμαι ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶχα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἴχατε διαγραφῆ. Ὁρίστε.

§160Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ προκύψουν νέα στοιχεῖα ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὁμιλήσῃ πρῶτον ὁ κ. Ὑπουργός, ὥστε μετὰ τὴν ὁμιλίαν του νὰ λάβω τὸν λόγον.

§161Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Δύναται ὁ κ. Βουλευτὴς ν’ ἀναπτύξῃ τὰ στοιχεῖα καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἑπομένως τὸ ὀρθὸν εἶναι νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα οἱ θέλοντες νὰ ἐλέξωσι καὶ κατόπιν ν’ ἀπαντήσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§162Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὁμιλήσατε σεῖς καὶ μετὰ λαμβάνομεν ἡμεῖς τὸν λόγον.

§163Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Νὰ μὲ συγχωρεῖτε. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι πρωτοφανές, οἱ ἐλέγχοντες βουλευταὶ νὰ ἐπιφυλάσσωνται νὰ ὁμιλήσουν τελευταῖοι. Ὅσοι θέλουν νὰ ἐλέγξωσιν, ἀνέρχονται εἰς τὸ βῆμα καὶ ὁμιλοῦν καὶ κατόπιν ἀπαντᾷ ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ διεξαχθέντος ἐλέγχου.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ἐφόσον εἶσθε ἐγγεγραμμένος ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλήσητε τώρα, καὶ μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἔχετε δικαίωμα νὰ δευτερολογήσητε.

§165Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πολὺ καλά. Ἡ ὑπόθεσις, κ. Βουλευτά, ἠρευνήθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ ἐν τόσῃ ἐκτάσει ἀπὸ τοὺς ἀνελθόντας εἰς τὸ βῆμα ἀξιοτίμους Συναδέλφους, ὥστε δὲν θὰ ἔχω παρὰ ἐλάχιστα νὰ προσθέσω. Ὀφείλω, κ. Συνάδελφοι, νὰ ἐξάρω δύο σημεῖα ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ, τὴν ἐμμονὴν καὶ τὴν σταθερότητα, τὴν ὁποίαν ἐτήρησαν εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ καθήκοντος οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Συμβούλιον τοῦ Ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἕνα ἰδιαίτερον καὶ κεχωρισμένον καὶ ἀνεξάρτητον ὀργανισμὸν μὲ Συμβούλιον περιλαμβάνον ἰδίως μέλη ἀνήκοντα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων Ἔργων. Καὶ σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς ὅτι τιμᾶται ἡ ὑπηρεσία, διότι ἔχει τοιούτους λειτουργούς. Τὸ Ταμεῖον προεκήρυξε μίαν δημοπρασίαν, τῆς ὁποίας εἷς ὅρος, ὁ 5ος, περιλαμβάνει τὰ ἀκόλουθα: ὅτι θὰ προτιμηθῇ κατὰ τὴν δημοπρασίαν ὁ Οἶκος, οὐχὶ ὁ δίδων τὴν μικροτέραν τιμήν, ἀλλὰ ὁ παρέχων τὴν σοβαρωτέραν ἐγγύησιν καὶ τὴν πεῖραν πρὸς τελειοτέραν ἐκτέλεσιν τῶν κατασκευασθησομένων αὐτῶν μηχανημάτων. Ἐγένετο ἡ δημοπρασία δι’ ἑνὸς πρακτικοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον λεπτομερῶς ἀναφέρονται οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων προτιμᾶται ὁ Ὁλλανδικὸς Οἶκος «Juster». Λέγεται εἰς αὐτὸ τὸ πρακτικὸν ὅτι ὁ Οἶκος ὁ ἀντίπαλος εἶναι τοιοῦτος, ὥστε οὐδ’ αὐτὴ ἀκόμη ἡ Ἰταλία, τὸ Ἰταλικὸν Κράτος παραγγέλλει τὰ μηχανήματα αὐτοῦ, ἀλλὰ κάμνει τὰς παραγγελίας εἰς τὸν Οἶκον τὸν προτιμηθέντα ὑφ’ ἡμῶν, ὁ ὁποῖος ἀπολαύει παγκοσμίου φήμης. Γνωματεύει κατόπιν τοῦ ἁρμοδίου Μηχανολογικὸν Τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας δὲ, καὶ τάσσεται ὑπὲρ τῆς προτάσεως αὐτῆς. Γνωματεύει κατόπιν τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον ἐπιλαμβάνεται τῆς ὑποθέσεως καὶ τάσσεται καὶ αὐτὸ ὑπὲρ τῆς προτιμήσεως τοῦ Οἴκου τοῦ Ὁλλανδικοῦ «Juster», διὰ λόγους τοὺς ὁποίους λεπτομερῶς ἀναφέρει εἰς τὸ Πρακτικόν του. Ἐδῶ ἔχω νὰ σᾶς ὑπομνήσω τοῦτο. Καὶ ἄλλοτε σᾶς ἔχω εἴπει, συζητουμένου ἄλλου θέματος, τοῦ θέματος τῆς συμβάσεως τῆς ὁδοποιΐας μετὰ τοῦ Οἴκου Μακρῆ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἔχει τόσα ἄλλα χαρίσματα καὶ τόσα προσόντα, ἔχει κατ’ ἐμὴν γνώμην ἕνα μειονέκτημα, τὸ ὁποῖον μαρτυρεῖ ἕνα πεῖσμα ἄφθαστον εἰς τὰς ἰδέας του. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν κατέληξεν εἰς μίαν ἰδέαν, ἐννοεῖ πάσῃ θυσίᾳ νὰ τὴν πραγματοποιήσῃ, παραμερίζων ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς ἀντιθέτους γνώμας καὶ καταβάλλων πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς ἐπικράτησιν τῆς ἰδικῆς του ἰδέας. Εἰς τοῦτο τὸ μειονέκτημα ἀκριβῶς ἀποδίδω καὶ τὴν ἐνέργειάν του ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι καλεῖ τὸ Συμβούλιον τοῦ Ὀργανισμοῦ, τὸ ἀποτελοῦν τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον, καὶ ἐνώπιον αὐτοῦ—ἐδῶ εἶναι τὸ δεύτερον σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας,—λαμβάνει χώραν ἕνα γεγονός, πρωτοφανές: κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου, ὅτι εἰς μίαν ὑπόθεσιν ἀφορῶσαν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ἄριστα ἠδύνατο νὰ διεξαγάγῃ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὰς ἀπαιτουμένας τεχνικὰς γνώσεις καὶ τὴν ἀπαιτουμένην ἄλλην ἱκανότητα, προσέρχεται καὶ παρεμβαίνει ποῖος; ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ μοῦ γεννᾶται ἡ ἀπορία: τί θέσιν ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς ἕνα ζήτημα καθαρῶς τεχνικόν, ἀφορῶν παραγγελίας βυθοκόρων; Διότι αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ. Ἀναφέρεται μέσα εἰς τὸ ἐπίσημον πρακτικόν, τὸ ὁποῖον πρακτικὸν ἀναφέρει ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς, διὰ νὰ μὴ νομίζετε, ὅτι λέγω τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἀναγράφεται εἰς αὐτό. Σᾶς τὸ ἀνέγνωσεν ὅμως τὸ πρακτικὸν ὁ κ. Δαρβέρης καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω δὲν τὸ ξαναδιαβάζω. Γεγονός, λοιπόν, ἀναμφισβήτητον εἶναι, προκύπτον ἐκ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ ἐγγράφου, ὅτι εἰς τὰς συνεδριάσεις αὐτοῦ παρίστατο καὶ ὁ ἀναρμόδιος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος λαμβάνει μέρος εἰς μίαν ὑπόθεσιν ξένην τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ὁ ὁποῖος λέγει: «Ἆ! νὰ προσέξετε, διότι ὑπάρχουν ἐθνικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὸ νὰ προτιμηθῇ ἄλλος Οἶκος». Αὐτὸ τὸ βγάζω, Κύριοι, ἀπὸ τὰ ἔγγραφα, ἀπὸ τὸ πρακτικὸν τῆς συνεδριάσεως τῆς 20ῆς Μαρτίου τοῦ 1928, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναγράφονται τὰ ἀκόλουθα (ἀναγινώσκει).

§166Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Θὰ μὲ ὑποχρεώσετε ἂν ἀναγνώσετε τὸ σχετικὸν μέρος κατὰ τὸ ὁποῖον παρέστην καὶ ἐγώ.

§167Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Θὰ τὸ διαβάσω εὐχαρίστως (ἀναγινώσκει). «Ὡς ἐνθυμεῖσθε ἐκλήθημεν πρὸ διμήνου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας παρουσίᾳ τοῦ ὁποίου ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνέπτυξε τὰς ἀπόψεις τοῦ Πρεσβευτοῦ τῆς Ἰταλίας, ἐπὶ πλέον δὲ ἐξήγησε κλπ.

§168Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Σᾶς παρεκάλεσα νὰ μοῦ ἀναγνώσετε ἂν ὑπάρχει πρακτικὸν τοῦ Ὀργανισμοῦ ποὺ ἔγινεν τὸ Συμβούλιον, διότι λέγουν ὅτι ἐγὼ παρέστην εἰς τὸ Συμβούλιον. Σᾶς παρακαλῶ νὰ βεβαιώσητε ἂν ὑπάρχῃ πρακτικὸν Συμβουλίου, κατὰ τὸ ὁποῖον παρέστην μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διότι ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ Συμβουλίου ἀπὸ Συμβούλιον. Καλέσατε ὅλους αὐτοὺς τοὺς κυρίους καὶ ζητήσατε ἐξηγήσεις διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ποῦ εἶναι τὸ σκάνδαλον καὶ ποῦ ἡ αἰτίασις. Διότι δὲν θὰ ἐπιτρέψω οὐδέποτε καὶ εἰς κανένα, νὰ διασύρῃ ὑπολήψεις ἐκ προθέσεως ἢ δολίας προαιρέσεως, ὑπολήψεις ἀποκτηθείσας διὰ θυσιῶν. Ἔπρεπε νὰ κάμουν πρακτικὸν καὶ νὰ εἴπουν, ὅτι ἐγὼ παρέστην. Ζητήσατε ἐξηγήσεις διὰ νὰ σχηματίσητε τὴν πεποίθησίν σας. Τοιαύτας ἐξηγήσεις ἔκαμα ἐγὼ μόνον ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§169Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὅτι κάνετε πρέπει νὰ τὸ κάμητε πρὸς προστασίαν τῆς ὑπολήψεώς σας, ἡ ὁποία κινδυνεύει Ἐγώ, Κύριοι, δὲν τὰ βγάζω αὐτὰ ἀπὸ τὴν φαντασίαν μου. Ἐζήτησα τὸν σχετικὸν φάκελλον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐξετέλεσε τὸ καθῆκον του καταθέσας τὸν φάκελλον.

§170Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τίνος συνεδριάσεως;

§171Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τῆς 26ης Μαρτίου τοῦ 1928, φέρει δὲ καὶ τὰς πρωτοτύπους ὑπογραφάς. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι δὲν εἶναι κἂν ἀντίγραφον. Εἶναι τὸ πρωτότυπον.

§172Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε εἶναι ἔκθεσις ἐν συνεδριάσει τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, γενομένη ὑπὸ τοῦ Προέδρου αὐτοῦ κ. Οἰκονόμου. Αὐτὰ λέγει ὁ Πρόεδρος.

§173Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν τὰ λέγει ὁ Πρόεδρος, ἀλλὰ ὅλα τὰ μέλη.

§174ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι εἰσήγησις τοῦ Προέδρου τοῦ Συμβουλίου περὶ γεγονότων λαβόντων χώραν πρὸ διμήνου.

§175Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ λέγει ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου, τοῦ ὁποίου ἔπλεξε τὸ ἐγκώμιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§176Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Αὐτοὺς τοὺς κυρίους τοὺς ἐκάλεσα διὰ νὰ δώσουν ἐξηγήσεις καὶ ὄχι νὰ συνεννοοῦνται μετὰ διαφόρων ἐνδιαφερομένων καὶ νὰ θέτουσιν εἰς κυκλοφορίαν αὐτά. Θὰ σᾶς εἴπω τί ἐξηγήσεις ἐζήτησα. Θὰ ἀποκαλυφθοῦν ὅλα αὐτὰ τώρα.

§177Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Καὶ αὐτὰ εἶναι γεγονότα λαβόντα χώραν πρὸ διμήνου.

§178ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ἐνθυμεῖσθε «πρὸ διμήνου» τί σημαίνει;

§179Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ ἔχομεν, Κύριοι, ἕνα πρακτικὸν τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Προέδρου καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει εἰς τὸ πρακτικὸν, εἶναι, ὅτι γίνεται συνεδρίασις καὶ διατυποῦνται τὸ τί ἐλέχθησαν εἰς τὴν συνεδρίασιν αὐτήν. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτὴν λέγει: (Ἀρχομένης τῆς συνεδριάσεως ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀπευθυνόμενος πρὸς τὰ μέλη ἅτινα ἀποδέχονται καὶ ὑπογράφουν). Δὲν τὰ βγάζω ἐγὼ ἀπὸ τὴν φαντασίαν μου. Λέγει λοιπόν: (ἀναγινώσκει) Ἐνθυμεῖσθε ὅτι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἀντετάχθησαν κλπ.

§180Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Νὰ τὸ ἀναγνώσω καὶ ἐγὼ τὸ ἔγγραφον (ἀναγινώσκει), «Ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐκλήθημεν κλπ.».

§181Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Φαίνεται, ὅτι τὸ «ἐκλήθημεν» διὰ νὰ ἀρθῇ αὐτὴ ἡ διαφωνία, φαίνεται ὅτι τὸ «ἐκλήθημεν» σημαίνει εἰς ἐπίσημον συνεδρίασιν. Τὰ ἴδια πρόσωπα ἐκλήθησαν εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ.

§182Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς ἐκάλεσα διὰ νὰ μοῦ δώσουν ἐξηγήσεις.

§183Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἀναγινώσκω τί λέγει τὸ ἔγγραφον. Ἀλλὰ δὲν θὰ περιορισθῶ νὰ ἀναγνώσω μέρος μόνον τοῦ κειμένου, θὰ σᾶς ἀναγινώσω τὸ ὅλον διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ μορφώσητε μίαν γνώμην καὶ νὰ κάμετε τοὺς συλλογισμούς σας. «Ἐνθυμεῖσθε», λέγει τὸ ἔγγραφον (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ εἶναι σημαντικὸν τοῦτο, ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ταμείου λέγει πρὸς τὰ ἄλλα μέλη, ὅτι γενομένης νέας ὁμιλίας, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ εἶπεν αὐτά, ἐνθυμεῖσθε τί τοῦ ἀπήντησα. Τοῦ εἶπεν: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν νὰ δοθῇ ἓν ἔργον τοιοῦτον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὴ ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις, ὅ,τι εἶχεν νὰ παραγγείλῃ δὲν τὰ παρήγγειλεν εἰς τὰ ἐργοστάσια τὰ ἰδικά της, ἀλλὰ τὰ παρήγγειλεν εἰς τὰ ἐργοστάσια τοῦ ἀντιπάλου της; Τώρα, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀμφισβητεῖται εἶναι τοῦτο: Ἐλέχθησαν αὐτὰ εἰς ἐπίσημον συνεδρίασιν; Δι’ αὐτὸ ὀρθότατα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἂν τοῦτο ἐγένετο, ἔπρεπε νὰ γίνῃ πρακτικόν. Ἐγώ, Κύριοι, ἔχω ἕνα πρακτικόν. Δὲν ἐξετάζω πῶς διετυπώθη τοῦτο ἢ ἐκεῖνο εἰς τὸ πρακτικόν. Ἔχω ἀμέριστον ἐμπιστοσύνην πρῶτον εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Συμβουλίου κ. Οἰκονόμου τοῦ ὁποίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας πλειστάκις ἔπλεξε τὸν πανηγυρικὸν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας, καὶ ὀρθότατα, διότι εἶναι εἷς ἐκ τῶν ὑπαλλήλων, ὅστις τιμᾷ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ φρονῶ, ὅτι ὅ,τι διετυπώθη ἐν τῷ πρακτικῷ αὐτῷ εἶναι ἀληθές. Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν ὅλων εἶνε καὶ τὰ ἄλλα ἕξ μέλη τοῦ Ταμείου, τὰ ὁποῖα λέγουν, ὅτι πρὸ 2 μηνῶν συνηντήθημεν, μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν αὐτὸ καὶ αὐτό, καὶ ἡμεῖς τοῦ εἴπομεν τοῦτο καὶ ἐκεῖνο. Καὶ ἐρωτῶ: ψευδολογοῦν οἱ διαχειριζόμενοι τοιαῦτα ἀξιώματα, ψευδολογοῦν ἐκ προθέσεως, διὰ νὰ θίξωσιν ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία ἔθεσε εἰς τὸ κορύφωμά της; Ἐὰν τοῦτο συμβαίνει, τότε ἐρρέτω τὸ Κράτος. Αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ ἔχουν θέσιν, ἐὰν ψευδολογοῦν. Ἐὰν ὅμως δὲν ψευδολογοῦν, δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀγανακτῇ. Ἢ ψευδολογεῖ τὸ Συμβούλιον, ὁπότε τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ κ. Ὑπ. τῶν Ἐξωτερικῶν συμμερίζομαι καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ σοῦ λέγουν, κ. Ὑπουργέ, ἐννοεῖται νὰ παραγγείλωμεν τὰ μηχανήματα εἰς ἕνα Οἶκον εἰς τὸν ὁποῖον καὶ αὐτὴ ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις δὲν παραγγέλλει ὅ,τι θέλει;». Ἀλλ’ οὔτε ἐδῶ σταματᾷ, οὐδ’ ἀπελπίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, διότι παρασύρεται ἀπὸ αὐτὸ τὸ χάρισμα, ποὺ σᾶς εἶπα, τῆς ἐμμονῆς εἰς τὴν ἰδέαν αὐτοῦ. Θέλουν ἢ ὄχι τὰ Συμβούλια, αἱ βυθοκόροι θὰ παραγγελθοῦν ὅπου θέλει ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ ἐπιστρατεύεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος προβάλλει τοὺς ἐθνικοὺς λόγους δι’ οὓς πρέπει νὰ γίνῃ αὐτό, ἐπιστρατεύεται ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀναμιγνύει καὶ Συναδέλφους. Τὸ Ταμεῖον ἀποτελούμενον ἀπὸ ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀναγκάζονται νὰ ἀγωνισθῶσι μὲ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ ὑπερασπίσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ, ἡ ὁποία εἶναι μία ὑπηρεσία ἀνεξάρτητος, ἀποτελουμένη ἀπὸ πρόσωπα τοιαῦτα, ὥστε νὰ δύνανται νὰ διαχειρισθῶσι τοιαύτην ὑπόθεσιν, διότι παρέχουσι πᾶσαν ἐμπιστοσύνην. Καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἔχει ἀντίληψιν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἄλλως ἔπρεπε νὰ γίνουν αἱ παραγγελίαι διὰ γενικωτέρους λόγους, ὅπερ τὸν τιμᾷ, δὲν σημαίνει, ὅτι καὶ τὰ μέλη τοῦ Ὀργανισμοῦ αὐτοῦ δὲν ἐνδιαφέρονται διὰ τοὺς γενικωτέρους αὐτοὺς λόγους, ὥστε νὰ ἀντιτίθενται εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἄλλως τε ὁ Ὀργανισμὸς ἐπλάσθη νὰ εἶναι Αὐτόνομος καὶ χωρὶς κανένα περιορισμόν. Ὅταν δὲ λέγωμεν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν χωρὶς κανένα περιορισμόν, ἀναγνωρίζομεν μίαν κυριαρχίαν οὐχὶ περιωρισμένη εἰς τὸν Ὀργανισμὸν αὐτόν. Θέλετε νὰ μοῦ κάμετε ἔλεγχον; σοῦ λέγει ὁ Ὀργανισμός. Νὰ τὸν κάμετε. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ ὑπάγεται εἰς τὴν ἀπόλυτον δικαιοδοσίαν μου καὶ θὰ τὸ διαχειρισθῶ ἐγώ. Εἶναι ἔργον ἰδικόν μου. Εἶναι ἔργον τῆς συνειδήσεώς μου καὶ δὲν δύναται νὰ μοῦ εἴπῃ οὔτε ὁ κ. Ὑπουργός, οὔτε ἄλλος τις, ὅτι ἄλλα πρέπει νὰ κάμω, παρὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι συμφέροντα εἰς τὸ Ταμεῖον μου. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ ἀκούεται, ἀλλὰ καὶ ἡ γνώμη του δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὀργανισμόν. Θὰ εἴπῃ τὰς γνώμας του, τὰς ὁποίας ἂν θέλῃ θ’ ἀποδεχθῇ ὁ Ὀργανισμός. Ἀπὸ τοῦ σημείου ὅμως αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ καλεῖται μία συνεδρίασις καὶ νὰ ἐπιστρατεύεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ νὰ γίνουν δεκταὶ αἱ γνῶμαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ νὰ στέλλεται πρὸς τοῦτο καὶ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ἀπόστασις εἶναι μεγάλη. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κ. Βουλευταί. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ἀλλ’ οὐδὲ εἶπον τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ μὴ εἶναι ἀκριβές.

§184Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Τὴν εὐθύνην τῆς πρωτοβουλίας τὴν ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ πρῶτον ὑπὸ τοῦ κ. Ζαΐμη ἀντικαθιστῶντος ἐμὲ ἐν τῇ ἀπουσίᾳ μου. Τὸ δεύτερον ὑπ’ ἐμοῦ υἱοθετήσαντος πλήρως τὴν πρᾶξιν τοῦ κ. Ζαΐμη, ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Κατ’ ἐμὴν αἴτησιν ἤχθη τὸ ζήτημα, καὶ θὰ ἐνθυμεῖται ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι ἐγὼ ὡμίλησα διὰ μακρῶν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Κατὰ συνέπειαν δηλῶ, ὅτι τὴν εὐθύνην τῆς πρωτοβουλίας φέρω ἀκεραίαν ἐγὼ καὶ θὰ ἐξηγήσω διατί.

§185Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Σεῖς εἰσηγήθητε τὴν παραγγελίαν εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον;

§186Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξ.). Ὁμιλοῦμεν περὶ πρωτοβουλίας. Παρεκάλεσα τὸν κ. συνάδελφον νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ προσδιορίσω ἐπακριβῶς τοῦτο, ὅτι δὲν ἐπεστρατεύθη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλίαν τὸ πρῶτον, ὑπὸ τοῦ κ. Ζαΐμη, ὅτε δὲ ἀνέλαβον ἐγὼ ἐνέκρινα, υἱοθετήσας καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν πρᾶξιν τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ τὴν εὐθύνην τῆς πρωτοβουλίας ἔχει ἀκεραίαν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ κυρίως ἔφερα τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ λέγω ταῦτα διὰ νὰ φέρῃ ἕκαστος τὰς ἀνηκούσας αὐτῷ εὐθύνας. Ὥστε ἐγὼ εἶμαι ὁ ἐγκαλούμενος.

§187Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Λοιπόν, συνεχίζω, κ. Συνάδελφοι, τὴν ἀγόρευσίν μου, ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τοῦ ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, κρίνω δηλαδὴ αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Πιθανὸν ἡ κρίσις μου νὰ εἶναι πεπλανημένη καὶ θέλω, ἐρωτῶ καὶ σᾶς νὰ μοῦ εἴπητε ποία δύναται νὰ εἶναι ἡ ὀρθοτέρα κρίσις ἐπὶ τῆς ἐνεργείας αὐτῆς. Συνιστῶ τὸ ἔγγραφον νὰ προκληθῇ ἡ ἀναθεώρησις τῆς ἀποφάσεως ταύτης τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων καὶ νὰ γίνῃ σύστασις καὶ πρὸς τὸ Συμβούλιον, τὸ ἀποτελοῦν τὸ Ταμεῖον τὸ Λιμενικόν, νὰ προτιμηθῇ ὁ Ἰταλικὸς Οἶκος διὰ λόγους ἐθνικοὺς ἀλλὰ καὶ διότι ἔκαμε μικροτέραν προσφοράν. Ἀλλ’ ἐδῶ, Κύριοι, ἐγένετο ἕνας διαγωνισμὸς ἢ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἢ διὰ τὴν προμήθειαν ὡρισμένων εἰδῶν. Ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον εἶχεν ὁ διαγωνισμὸς εἶναι διπλός. Πρῶτον, νὰ ἐπιτύχῃ μικρὰς τιμάς, ἐφόσον δύναται. Δεύτερον, ἢ μᾶλλον πρωτίστως, διότι αὐτὴ ἦτο ἡ προκήρυξις καὶ τῆς δημοπρασίας, νὰ ἐπιτύχῃ ἔργα ἢ μηχανήματα ἢ ἄλλου εἴδους τοιαῦτα ὥστε νὰ ἀσφαλίζηται τὸ Κράτος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πλήρη καὶ τελείαν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ὡς καὶ τὴν ἀρτιότητα τῶν μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα παραγγέλλονται. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τώρα—ἀνοίγω μίαν παρένθεσιν—πόσον εὔγλωττα, πόσον σαφῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, συζητουμένου τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας, εἶπε: Κύριοι, ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι διὰ τιμάς. Μὲ ἐνδιαφέρει ἡ καλὴ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων. Μάλιστα εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν λεγομένων του ἠθέλησε νὰ εἴπῃ: «Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ, ἐπειδὴ μοῦ ἐζήτησες σὺ νὰ σοῦ πληρώσω ὀλίγα, δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ σοῦ δώσω νὰ κάμῃς τὸ ἔργον». Ἀλλὰ ἔλεγεν, ὅτι ἐκ τῆς κακοτεχνίας θὰ ὠφεληθῇ ὁ ἐργολάβος. Ἐδῶ, λοιπόν, γίνεται διαγωνισμὸς διὰ νὰ προσέλθουν διάφοροι. Ἐδῶ προσῆλθον τρεῖς. Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον καὶ Γερμανικὸν ἐργοστάσιον. Ἀλλ’ ἐγὼ δέχομαι, ὅτι ἐκεῖ ποὺ προσῆλθον τρεῖς ἠδύναντο νὰ προσέλθουν 13. Ἐρωτῶ: κατὰ τίνα κανόνα λογικῆς θὰ ἠμπορούσατε νὰ εἴπητε, ὅτι ὅταν θὰ προτιμήσητε τὸ Αʹ ἐργοστάσιον, τοῦτο θὰ ἀπετέλει περιφρόνησιν κατὰ τῶν ἄλλων ἐργοστασίων; Ἡ τοιαύτη περιπτώσει ὁ διαγωνισμὸς θὰ ἦτο ὕβρις. Ὅλοι οἱ ἄλλοι ὀργίζονται συλλήβδην καὶ ἀθρόοι. Ποῦ τὸ εὗρε τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργός; Θέλω νὰ εἴπω, διὰ νὰ εἶμαι δίκαιος καὶ εἰλικρινής, ὅτι θὰ τοῦ ἔγινε κἄποια παράστασις. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀσύνηθες. Οἱ πρεσβευταὶ μιᾶς ἢ δύο ἢ ὅλων τῶν φιλικῶν Δυνάμεων εἶναι φυσικὸν νὰ μεριμνοῦν καὶ νὰ ἐνδιαφέρωνται διὰ τὰ συμφέροντα τῶν ὁμοεθνῶν των. Δὲν δύναται, λοιπόν, νὰ σταθῇ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω τοῦτο: Πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅταν τοῦ ἐγένετο παρομοία παράστασις, δὲν εἶπεν εἰς τὸν Ἰταλὸν Πρεσβευτήν. «Μά, Κύριε, πῶς θὰ παραγγείλω ἐγὼ εἰς τὸ ἐργοστάσιόν το ἰδικόν σας τὰ μηχανήματά μου, ἀφοῦ σεῖς δὲν παραγγείλατε ταῦτα εἰς τὸ ἐργοστάσιον τοῦ τόπου σας;».

§188Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Πῶς ἠθέλετε νὰ τοῦ εἴπω τοιαῦτα πράγματα, ἀφοῦ μοῦ προσκομίζονται ἔγγραφα ἀπὸ τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι παρηγγέλθησαν εἰς αὐτὸ ἀπὸ τὴν Ἰταλικὴν Κυβέρνησιν 100 βυθοκόροι; Θὰ μοῦ ἔλεγαν: «Τοιοῦτοι Ὑπουργοὶ εἶσθε σεῖς καὶ τοιοῦτον Κράτος». Καὶ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, κ. Σωτηριάδη, ὅτι τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω, τὰ ἔχετε, καὶ οὔτε σεῖς τὰ ἐδιαβάσατε, οὔτε σεῖς κ. Δαρβέρη». Θὰ τὰ διαβάσω ὅμως ἐγώ.

§189Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ λέγει: «Ὡς σαφῶς ὑποδεικνύεται ἐν ταῖς διακοινώσεσιν. Νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἐγένετο λόγος περὶ τῶν διακοινώσεων αὐτῶν, ἐπιβάλλεται, λόγῳ σεβασμοῦ πρὸς τὸ Κράτος, νὰ προσαχθοῦν αἱ διακοινώσεις αὗται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καθὼς καὶ αἱ ἀπαντήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τὰς διακοινώσεις αὐτάς, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἐὰν ἡ ἀξιοπρέπεια καὶ τὸ κῦρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους περιεφρουρήθησαν, ὡς πιστεύω, ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§190Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἰταλίας καὶ μέτοχος τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤσκησεν ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος.

§191Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Εἶναι κακόηθες ψεῦδος αὐτό.

§192Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§193Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Εἰς τὰς ἐφημερίδας, δὲν διαψεύδω ποτὲ τὰς κακοηθείας. Οὐδέποτε μοὶ ἐγένετο ὁ παραμικρὸς ὑπαινιγμός, εἴτε ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ἐμνημόνευσαν κακοήθως διάφοροι ἐφημερίδες.

§194Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἀνεγράφη, ὅτι ἦτο ὁ μεγαλύτερος μέτοχος τοῦ ἐργοστασίου. Τὸ ἀνέγραψαν, ἐπαναλαμβάνω, καὶ αἱ ἐφημερίδες.

§195Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Αὐτὰς τὰς πληροφορίας τὰς ἀνέγραψεν ἐφημερίς, τὴν ὁποίαν ἐμπνέετε σεῖς.

§196ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰς πληροφορίας αὐτὰς τὰς ἀνέγραψεν ἡ ἐφημερὶς «Πατρίς», ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων.

§197Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρακτικὸν τοῦ Συμβουλίου ἀναφέρει, ὅτι δὲν εἶχε παραγγελθῇ κανὲν μηχάνημα εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον. Πῶς συνεπῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ τῆς Συγκοινωνίας δὲν παρουσίαζεν εἰς τὸ Συμβούλιον τὴν διακοίνωσιν, ὅτι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον εἶχε κατασκευάσει 10) καὶ πλέον βυθοκόρους;

§198Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Λοιπόν, ἐπανέρχομαι. Τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων ἀπαντᾷ εἰς τὴν σύστασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ λέγει, μεταξὺ ἄλλων, ὅτι αὐτὴ ἡ Ἰταλία ἔκαμε τὰς παραγγελίας της εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον. Ἔχει συνεπῶς ἀμφιβολία ἂν τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον δύναται νὰ κατασκευάζῃ παρόμοια μηχανήματα, ἐνῷ ἡ πεῖρα τοῦ Ὁλλανδικοῦ ἐργοστασίου, παραμένει ἀναμφισβήτητος καὶ ἡ πολυετὴς πεῖρα του καὶ ἡ διεθνὴς φήμη του. Ἔχομεν, λοιπόν, δύο γνωματεύσεις τοῦ ἁρμοδίου μηχανικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἔχομεν καὶ μίαν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων, ἔχομεν δὲ καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ μετ’ ἐπιμονῆς ἐμμένοντος εἰς τὴν ἰδέαν του, νὰ παραγγελθῶσι τὰ μηχανήματα εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον. Πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ ἡ τοιαύτη ζωηρὰ ἐπέμβασις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἐπέμβασις τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ δικαιολογήσῃ ἄλλο τι παρὰ μόνον τὸ πεῖσμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας; Καὶ πρὶν ἀκόμη ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις αὐτὴ μὲ τὸν Ἰταλικὸν Οἶκον 4 Βουλευταὶ ὑπεγράψαμεν μίαν ἐπερώτησιν καὶ εἴπομεν, ὅτι πρὶν ἢ κατατεθῇ ὁ φάκελλος νὰ μὴ ἐπισπευθῇ ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ἐγὼ ἐπικροτῶ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν προσπάθειάν σας, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὴν δίωξιν τῶν ἀδικημάτων τῆς Δικτατορίας, ἀλλὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὅταν ἔκαμνεν ὁ κ. Ταβουλάρης τὸ περίφημον ταξεῖδί του εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ ἐπῆγεν εἰς ἕνα καρεκλάδικο καὶ παρήγγειλεν τὰ ὅπλα...

§199Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἔχετε αὐτοῦ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔγγραφα. Ἐκρύψατε ὅσα ἐκ τῶν ἐγγράφων δὲν θέλετε καὶ ἀναγινώσκετε τὰ ἄλλα. Ὅταν τελειώσετε θὰ σᾶς τὰ διαβάσω ἐγὼ ὅλα.

§200Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ τὰ διαβάζω ὅλα τὰ ἔγγραφα, κ. Ὑπουργέ. Ἐδῶ γίνεται τὸ ἑξῆς δίλημμα. Ἐάν, Κύριοι, ὑπάρχουν ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους κατέχοντες τοιαύτας θέσεις, ὥστε εἰς ἔγγραφα ἐπίσημα ν’ ἀναγράφουν ἀνακριβείας, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ρίπτεται μομφή, κατὰ τῶν διαχειριζομένων τὰ δημόσια πράγματα τοῦ Κράτους, οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ δὲν πρέπει νὰ μένουν εἰς τὰς θέσεις των. Πρέπει δὲ νὰ σημειώσητε, ὅτι τὰ ἔγγραφα αὐτὰ δὲν εἶναι νέα. Εἶναι παλαιά. Ἐρωτῶ, λοιπόν, πῶς δὲν ἐκάλεσε αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους νὰ τοὺς ζητήσῃ λόγον ὁ κ. Ὑπουργός; Αἱ πλάναι, Κύριοι, κατὰ τὴν διαχείρισιν πάσης ὑποθέσεως ἐκ μέρους τῶν ἀνθρώπων, εἶναι φυσικαί. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν εἰδικὴν ὑπόθεσιν καὶ τὸ ὁποῖον μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ προαγορεύσας κ. Γεωργιάδης. Εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἐγεννήθη ζήτημα. Ἦτο ἀνάγκη τόσον σπουδαία, ὥστε νὰ ὑπογραφῇ αὐτὴ ἡ σύμβασις μετὰ τοῦ Ἰταλικοῦ Οἴκου καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναμείνῃ τὴν σχετικὴν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ διὰ νὰ ἀντλήσῃ ἐξ αὐτῆς ὁ Ὑπουργὸς κἄποιο κῦρος; Διότι μὴ λησμονεῖτε, ὅτι, ὅπως εὑρέθη ὁ πρεσβευτὴς μιᾶς φιλικῆς Δυνάμεως καὶ διετύπωσε παράπονα, ἦτο δυνατὸν καὶ ὁ πρεσβευτὴς ἄλλης νὰ διατυπώσῃ καὶ αὐτὸς παράπονα. Τί θὰ ἐγίνετο τότε;

§201Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι εἰς τὸν φάκελλον ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα σεῖς δὲν ἠθελήσατε νὰ ἀναγνώσητε.

§202Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ αὐτά, ποὺ εἶδα, αὐτὰ ἐδιάβασα.

§203Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι ὑπάρχουν ἄλλα ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων φαίνεται ὅτι ἡ Ἰταλία παρήγγειλε πληθώραν τοιούτων βυθοκόρων εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον. Δι’ αὐτὸ ἐρωτῶ: δεδομένου ὅτι τὰ πρακτικὰ τοῦ ἁρμοδίου Συμβουλίου δὲν ἀναφέρουν αὐτὰ τὰ ἄλλα ἔγγραφα καὶ τὰ ἠξεύρουν μόνον οἱ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου, ἴσως δὲ καὶ ὁ Ὑπουργός, τίνα μέτρα ἔλαβε κατὰ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν ὁ Ὑπουργὸς διότι ἐφανέρωσαν τὰ ἔγγραφα αὐτὰ κατόπιν;

§204Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω τίποτε ἀπὸ αὐτὰ ἐγώ.

§205Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ λάβω τὸν λόγον πρὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διότι νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα ἀφορᾷ μᾶλλον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§206Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱ ἐπερωτῶντες δικαιοῦνται νὰ ὁμιλήσωσι πρῶτοι.

§207Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἄν ἔχουν νὰ προσκομίσουν ἄλλα στοιχεῖα, ἀλλὰ δὲν ἔχουν καὶ ἑπομένως ἔρχεται ἡ σειρά μου.

§208Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω. Πιθανὸν ὁ κ. Ράλλης νὰ ἔχῃ νὰ προσκομίσῃ ἄλλα στοιχεῖα.

§209Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Ὁ κ. Ράλλης ἐδήλωσεν, ὅτι πρόκειται νὰ ὁμιλήσῃ διὰ τὸ ἐξωτερικὸν ζήτημα. Ἐγὼ θὰ ξεκαθαρίσω τὸ τεχνικὸν καὶ εἶναι πιθανὸν τότε νὰ περιττεύῃ ἡ ἀνάπτυξις καὶ τοῦ διπλωματικοῦ μέρους τοῦ ζητήματος. Παρακαλῶ νὰ κανονίσωμεν τὴν σειράν, ὥστε, ἐὰν τις ἐκ τῶν κ. Βουλευτῶν ἔχῃ ἀπορίαν τινά, νὰ ἐπιφυλαχθῇ νὰ μὲ ἐρωτήσῃ εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας μου. Ἄς κρατήσῃ σημειώσεις.

§210Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἐναντίον.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§212Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν.). Θέλω, Κύριοι, πρῶτον νὰ ἐντοπίσω τὸ ζήτημα καὶ νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐννοήσῃ περὶ τίνος πρόκειται, διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐγώ, ἂν δὲν ἤμην τελείως γνώστης τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἐπρόκειτο δὲ νὰ λάβω γνῶσιν αὐτῆς ἀπὸ τὰς ἀγορεύσεις τῶν προλαλησάντων βουλευτῶν, δὲν θὰ ἠννόουν ἀκόμη περὶ τίνος πρόκειται. Πρόκειται, κύριοι, περὶ τοῦ ἑξῆς: Πρόκειται νὰ γίνῃ μία προμήθεια ἐργαλείων λιμενικῶν μηχανημάτων καὶ ἐμφανίζονται δύο οἶκοι καὶ ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς τοῦ πρώτου οἴκου ἀπὸ τοῦ ἄλλου εἶναι 7.500,000 δρχ. Ὁ πρῶτος οἶκος εἶναι πλειοδότης κατὰ 7.500,000 δρχ. Μετὰ τοῦτο ἔρχεται κανεὶς καὶ συλλογίζεται, ἐὰν μὲν πρόκειται νὰ τὰ δώσω εἰς τὸν μειοδότην, οὐδεμία συζήτησις, πρόκειται νὰ σωθῶσιν ἀπὸ τὰ θυλάκια τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι τὰ χρήματα τοῦ ταμείου εἶναι φόροι, τοὺς ὁποίους πληρώνει ὁ Ἑλλην. λαὸς εἰς τὰ λιμενικὰ ταμεῖα, πρόκειται νὰ σωθῶσιν 7.500,000 δρχ. Ὥστε, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ μειοδότου, οὐδεμία συζήτησις. Προκειμένου ὅμως νὰ προτιμήσωμεν τὸν πλειοδότην, καὶ τοῦτο εἶναι κάλλιστα δυνατὸν, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι δύναται εἰς ὡρισμένας περιστάσεις τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου νὰ ἄγῃ εἰς τὴν προτίμησιν τοῦ πλειοδότου, τότε ἔχει καθῆκον ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐξονυχίσῃ τὸ ζήτημα εἰς ὅλας αὐτοῦ τὰς λεπτομερείας. Ὅλοι οἱ δημόσιοι λειτουργοὶ ἔχουν τὸ καθῆκον νὰ ἐξονυχίσουν τὸ ζήτημα εἰς ὅλας αὐτοῦ τὰς λεπτομερείας, ὥστε ἡ ἀπόφασις ὅτι δύναται νὰ δαπανηθῶσιν ἐπὶ πλέον 7½ ἑκατομμ. νὰ εἶναι ἀναμφισβητήτως δικαιολογημένη. Τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ζητήματος. Τὸ δεύτερον εἶναι ποῖον δικαίωμα ἔχει ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Προκύπτει τοῦτο τὸ δικαίωμα ἐκ τῶν νόμων; Δηλαδὴ ἡ ἐνέργεια τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἐπέμβῃ, δικαιολογεῖται ἐκ τῶν κειμένων νόμων περὶ διοικητικῶν ὀργανισμῶν; Διότι, ἐὰν κατ’ ἀρχὴν ἀναμφισβητήτως ἕνας Ὑπουργὸς ὅπως σώσῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀπὸ τοῦ νὰ δαπανήσῃ ἐπὶ πλέον 7.500,000 δρχ. ἐπέμβῃ, τοῦτο οὐδεὶς δύναται νὰ κατακρίνῃ. Θὰ ἠδύνασθε νὰ κατακρίνητε ἂν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ τοῦ εἰπῆτε: Ἐπενέβητε, κύριε Ὑπουργέ, στηριζόμενος ἐπὶ τῶν νόμων ἢ ἐπενέβητε παραβλάψαντες; Ἄν ὅμως ἡ ἐπέμβασίς του, μὴ στηριζομένη εἰς τοὺς νόμους, ἔσωσεν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου μέγα χρηματικὸν ποσόν, ἂν συμβαίνει αὐτό, τότε ὁ Ὑπουργὸς εἶναι τόσον ἀξιοκατάκριτος, ὅσον θὰ ἦτο ἀξιοκατάκριτος ὁ ἰατρός, ὁ ὁποῖος παρὰ τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης ἔσωσεν ἕνα ἀσθενῆ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἤδη ἂς ἐξετάσωμεν τοὺς νόμους καὶ κανονισμούς, οἱ ὁποῖοι σχετίζονται μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ὅταν ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Ἀθηνῶν ἀναφέροντα τοὺς ὀργανισμοὺς δημοσίου δικαίου, τοὺς ἀναμιχθέντας εἰς τὸ ζήτημα, ἀντελήφθην ἀμέσως, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς δὲν ἔχει σαφῆ ἰδέαν τοῦ ζητήματος. Μᾶς ἀνέφερε μηχανολογικὸν τμῆμα, μᾶς ἀνέφερε Συμβούλιον Σιδηροδρόμων, μᾶς ἀνέφερε Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων, Ἐπιτροπὴν Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι τί ἄλλο. Δέν εἶναι, Κύριοι, αὐτά. Τὰ πρόσωπα τοῦ δράματος εἶναι τὰ ἑξῆς:

§213Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δρᾶμα;

§214Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Εἶναι δρᾶμα, τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι ὅτι εἰς τὸ τέλος, ἀξιότιμε κ. βουλευτά, θὰ μεταβληθῇ εἰς κωμῳδίαν. Λοιπὸν ἔχομεν πρῶτον τὸ εἰδικὸν ταμεῖον μηχανημάτων λιμενικῶν ἔργων. Ὁ ἕτερος ὀργανισμὸς εἶναι τὸ Συμβούλιον Σιδηροδρόμων. Δὲν ὑπάρχει ἄλλως τε ἡ μηχανολογικὴ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτής· δὲν ὑπάρχει. Δὲν ὑπάρχει εἰδικὴ ὑπηρεσία αὐτόνομος ἢ μὴ αὐτόνομος· εἶναι τμῆμα τῆς διευθύνσεως τῶν Σιδηροδρόμων. Ὥστε ἔχομεν Συμβούλιον Σιδηροδρόμων καὶ ἐπιτροπὴν τοῦ εἰδικοῦ ταμείου μηχανημάτων λιμενικῶν ἔργων. Τί εἶναι αὐτὸ τὸ ταμεῖον τῶν λιμενικῶν μηχανημάτων; Τὰ λιμενικὰ ταμεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὅλα ἀνάγκην ἐργασιῶν, ἐκβαθύνσεως ἢ ἄλλων ὁμοίας φύσεως, ἐσχημάτισαν ἕνα εἰδικὸν ταμεῖον ἕνα ποσοστὸν ἐκ τῶν εἰσοδημάτων του. Τὸ ταμεῖον τοῦτο ἐσχηματίσθη διὰ νόμου καὶ ὡρίσθη μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία τὸ διευθύνει. Ὁ νόμος εἶναι ὁ 3163 τῆς 4ης Αὐγούστου 1924. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μερικὰς παραγράφους καὶ τοῦτο, διότι ἤκουσα ὅτι ὁ εἰδικὸς αὐτὸς ὀργανισμὸς εἶναι αὐτόνομος, ὅτι δηλ. ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφασίζῃ ὅ,τι θέλει, νὰ δαπανᾷ ὅ,τι θέλει, νὰ ἀγοράζῃ ὅ,τι θέλει γενικῶς, καὶ οὐδεὶς νὰ δύναται νὰ ἐπέμβῃ. Ἐρωτᾶται δέ: πῶς σὺ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐτόλμησες νὰ ἐπέμβῃς εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ὀργανισμοῦ τούτου; Καὶ πρῶτον ἐπιτρέψατέ μου τὴν ἑξῆς παρατήρησιν: Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους τοὺς βουλευτάς, ὅτι δὲν ὑπάρχει αὐτεξούσιος ὀργανισμὸς μέσα εἰς τὸ Κράτος μας. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ αὐτόνομοι ὀργανισμοὶ καὶ τὰ εἰδικὰ ταμεῖα ὑπάγονται ἀναγκαστικῶς εἰς τὸν ἔλεγχον κἄποιου Ὑπουργείου. Διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὑπάρχει εἰδικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἐνήργησε κἄτι, τὸ ὁποῖον θὰ ἠθέλατε σεῖς νὰ ἐλέγξητε, τίνι τρόπῳ θὰ τὸ ἐλέγξητε; Θὰ ἠλέγχετε ποῖον Ὑπουργόν, ἀφοῦ αὐτὸς ἠδύνατο νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι τὸ ταμεῖον ἔκαμεν ὅ,τι ἤθελεν, εἶναι αὐτόνομον, δὲν ἔχει νὰ μοῦ δώσῃ λόγον. Πῶς εἶναι δυνατὰ αὐτὰ εἰς Κράτος κοινοβουλευτικόν, εἰς Κράτος τὸ ὁποῖον στηρίζεται εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου τοῦ κοινοβουλίου ἐπὶ ὅλων τῶν πράξεων τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν; Πῶς θὰ ἐμφανίζεται εἰς τὸ βῆμα τοῦτο διὰ νὰ σᾶς δώσῃ ἐξηγήσεις περὶ τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων τοῦ αὐτονόμου ταμείου, ὁ κ. Ἄγγελος Οἰκονόμου; Ὥστε βλέπετε ὅτι δὲν ὑπάρχει αὐτεξούσιος ὀργανισμός, ἔχων ἰδίαν ἐξουσίαν ἐν τῷ Κράτει τούτῳ. Αὐτόνομος εἶναι ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐσωτερικὴν αὐτοῦ διοίκησιν, ἀλλὰ ὑφίσταται πάντοτε τὸν ἔλεγχον ἑνὸς Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, τὸ ἐν λόγῳ εἰδικὸν ταμεῖον καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν αὐτοῦ διοίκησιν, δὲν εἶναι ἀπολύτως αὐτόνομον. Εἶναι δὲ περίεργον πῶς κανεὶς ἐκ τῶν ἀγορευσάντων δὲν ἔλαβε τὸν κόπον νὰ μελετήσῃ τὸν σχετικὸν νόμον, καὶ ἀναγκάζομαι τώρα ἐγὼ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ διάφορα αὐτοῦ ἐδάφια. «Ἐδάφιον 3ον. Τὸ εἰδικὸν ταμεῖον διοικεῖται ὑπὸ ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ἐκ τοῦ διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὡς προέδρου, τοῦ τμηματάρχου τῆς διευθύνσεως τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ἑνὸς τῆς διευθύνσεως Σιδηροδρόμων, ἐκ τῆς μηχανολογικῆς ὑπηρεσίας, ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῶν παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Συγκοινωνίας παρέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τμηματάρχου τοῦ Εἰδικοῦ Λογιστηρίου». Ὥστε ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας, ὑπηρετοῦντας παρ’ αὐτῷ. Οἱ δύο ὑπάλληλοι τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ὑπηρετοῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Ὥστε ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖται παρ’ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ δύο ὑπαλλήλων τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας, ὑπηρετούντων παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Συγκοινωνίας, πάντων ὀργάνων τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Ἐδάφ. 15: Ἡ δικαιοδοσία τῆς διοικητικῆς ἐπιτροπῆς συνίσταται εἰς τὴν διοίκησιν καὶ διαχείρισιν ἐν γένει τῆς περιουσίας τοῦ ταμείου καὶ εἰδικώτερον εἰς τὸ νὰ ἀποφαίνητε περὶ τῆς διαθέσεως ἑκάστοτε ἐκ τῆς περιουσίας τοῦ Ταμείου τοῦ ἀναγκαιοῦντος χρηματικοῦ ποσοῦ πρὸς πληρωμὴν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ κατασκευὰς ἢ προμηθείας ὑλικῶν, ἐργαλείων ἢ μηχανημάτων, ἐνεργουμένης κατὰ τὰ λοιπὰ κατὰ τὰς περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων ἰσχυούσας διατάξεις... Πᾶσαι αἱ ἀνωτέρω δαπάναι καθορίζονται ἑκάστοτε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ». «Ἐδάφιον 17 «Ἕνα μῆνα πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους ἡ διοικοῦσα ἐπιτροπὴ συντάσσει, τὸν διὰ τὸ ἔτος τοῦτο προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Ταμείου. Ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος, κυρούμενος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, δημοσιεύεται διὰ τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως». Ὑποθέτω ὅτι κανεὶς Ὑπουργὸς δὲν κυρώνει προϋπολογισμοὺς προτοῦ νὰ ἐξελέγξῃ αὐτούς. «Ἐδάφιον 19. «Διαρκοῦντος τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, δύναται ἡ Διοικοῦσα Ἐπιτροπή, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰ πραγματοποιούμενα ἔσοδα καὶ τὰς τυχὸν παρουσιαζομένας νέας ἀνάγκας, νὰ προβαίνῃ εἰς τροποποιήσεις τοῦ ἀρχικοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ πρακτικῶν αὐτῆς, ἅτινα, κυρούμενα κατὰ τὰ ἀνωτέρω ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, δημοσιεύονται ὡσαύτως εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως». «Ἐδάφιον 29. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὰ δάνεια ἤθελον συναφθῇ μετὰ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων, ἐπιτρέπεται ἀποφάσει τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅπως αἱ ἐκ τῶν ὑπεγγύων διὰ τὰ δάνεια πόρων τοῦ Ταμείου εἰσπράξεις κατατίθενται κλπ. Βλέπετε, ὅτι τὸ Ταμεῖον τοῦτο δὲν εἶναι ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Οὗτος κυρώνει τὸν προϋπολογισμόν, ἐξελέγχει τὰς δαπάνας του, ἂν θέλῃ ἐγκρίνει μεταβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἂν τὸ Ταμεῖον θέλῃ νὰ συνάψῃ δάνειον θὰ ἀναφερθῇ εἰς τὸν Ὑπουργόν, ἐὰν πρόκειται νὰ ζητήσῃ ἐπιχορήγησιν, θὰ τοῦ τὴν ὁρίσῃ ὁ Ὑπουργός. Πῶς εἶναι ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν καὶ πῶς δύνασθε νὰ ὑποθέσητε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν δύναται, ἀφοῦ ἔχει τὸ Ταμεῖον τοῦτο τοιαύτην ἀπὸ αὐτοῦ ἐξάρτησιν, νὰ εἰσέλθῃ καὶ νὰ ἐξελέγξῃ; Αὐτὸς εἶναι ὁ εἷς ἐκ τῶν ὀργανισμῶν τῶν σχετιζομένων μὲ τὴν ὑπόθεσιν. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ ἄλλον· τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων. Ἤκουσα ἀπὸ τοὺς κυρίους προαγορεύσαντας νὰ μοῦ λέγουν: Πῶς ἐτολμήσατε νὰ ὑψώσητε κεφαλὴν ἀπέναντι τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων; Πῶς ἐτολμήσατε νὰ μὴ ἀκολουθήσετε τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων; Καὶ ἀπαντῶ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων εἶμαι ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Εἶναι συμβούλιον ὑπηρεσιακὸν τοῦ Ὑπουργείου μου, τοῦ ὁποίου κατὰ νόμον εἶμαι ὁ Πρόεδρος. Καὶ ἐνῷ τοῦ Συμβουλίου εἶμαι κατὰ νόμον ὁ Πρόεδρος, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ μετάσχω εἰς τὰς συζητήσεις, νὰ ἐκφέρω γνώμην καὶ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν γνώμην μου καὶ νὰ συζητήσω τὰς γνώμας τῶν ἄλλων; Ἐὰν δὲν προεδρεύω συνήθως τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων, γίνεται τοῦτο διότι αἱ ὑποθέσεις εἰς τὰς ὁποίας ἀσχολοῦνται τὰ Συμβούλια ταῦτα δὲν εἶναι πάντοτε μεγάλης σοβαρότητος, καὶ ἑπομένως ἀφίνεται ἡ προεδρεία εἰς τὸν κατὰ νόμον ἀντικαθιστῶντα με ὑπάλληλον. Ὅταν, ὅμως, αἱ ὑποθέσεις εἶναι σοβαραί, ὄχι δύναμαι, ἀλλ’ ἔχω καθῆκον νὰ προεδρεύω ἐγώ. Καὶ ὄχι τοῦτο μόνον, ἀλλὰ εἶμαι περίεργος νὰ μάθω, πῶς ὁ ἔλεγχος ὁ σημερινός, ἀντὶ νὰ στραφῇ κατ’ ἐμοῦ, διότι ἀνεμίχθην εἰς τὰς ὑποθέσεις τοῦ Συμβουλίου, οὗ εἶμαι Πρόεδρος, πῶς δὲν ἐστράφη κατ’ ἐμοῦ νὰ μὲ ἐλέγξῃ καὶ νὰ μὲ ἐρωτήσετε: Κύριε Ὑπουργέ, ὅταν ἐξ ἀρχῆς παρουσιάσθη ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἰς τὸν ὁρίζοντα, πῶς δὲν προεδρεύσατε σεῖς προσωπικῶς τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων; Καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἂν μοῦ ἐκάμνετε τὴν ἐρώτησιν αὐτήν, θὰ σᾶς ἔλεγον ὅτι θὰ εἴχετε δίκαιον, διότι θὰ ἔπρεπεν ἐξ ἀρχῆς νὰ προεδρεύω καὶ ὄχι ἀργότερα, ὅταν ἡ ὑπόθεσις εἶχε λάβει χαρακτῆρα τοιοῦτον, οἷον ἔλαβε. Καὶ τώρα, ἀφοῦ εἶπον αὐτά, ἂς ἔλθω εἰς τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως, καὶ πρέπει νὰ ἔλθω εἰς τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως, διότι οὐδεὶς τὸν ἐξέθεσεν. Ἠσχολήθησαν οἱ προαγορεύσαντες εἰς πολεμικὴν ἐναντίον μου, εἰς ὕβρεις, εἰς μικρολεπτομερείας εἰς τὸ ἐὰν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶπε τοῦτο ἢ δὲν εἶπε τὸ ἄλλο, τὸ δὲ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἀπὸ τὰ ἔγγραφα ποὺ κατέθεσα εἰς τὴν Βουλήν, δὲν τὸ ἐξέθεσε κανείς. Ἀγνοῶ δέ, ἢ μᾶλλον ἀμφιβάλλω, ἂν καὶ αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἀγορεύσαντες κατέγιναν εἰς τὸ νὰ ἐννοήσουν ποῖον εἶναι τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως. Ἕκαστος αὐτῶν εἶναι ἐν γνώσει, καὶ οὐχὶ πλήρει, τμημάτων μόνον, τῶν τμημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουσιν αὐτόν· τὴν ὅλην ὑπόθεσιν, δυστυχῶς, τὴν ἀγνοῦσι. Καὶ ἐν τοσούτῳ ἔλαβον τὸ θάρρος νὰ ἐλέγξωσιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ νὰ ἐξαγγείλωσιν ἐντεῦθεν ὑπαινιγμούς, οἱ ὁποῖοι αὐτοὺς τούτους θίγουσι καὶ οὐδένα ἄλλον. Λοιπόν, τὸ Εἰδικὸν Ταμεῖον μηχανημάτων Λιμενικῶν ἔργων, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον προηγουμένως πῶς εἶναι ἐσχηματισμένον καὶ πῶς περίπου λειτουργεῖ, ἀπεφάσισε νὰ κάμε τὸ παρελθὸν ἔτος μίαν δημοπρασίαν διὰ νὰ προμηθευθῇ τὰ ἀναγκαιοῦντα εἰς τοὺς λιμένας μηχανήματα, καὶ λεπτομερῶς τὰ ἑξῆς: Πρῶτον μιᾶς βυθοκόρου πλωτῆς, δεύτερον δύο φορτηγίδων μετ’ ἀγγειοφόρου ἐγκαταστάσεως, τρίτον ἑνὸς γερανοῦ 100 τόννων καὶ τέταρτον 1000 ἐν ὅλῳ μέτρων σωλήνων. Ἐγένετο πρὸς τοῦτο προκήρυξις διεθνοῦς συναγωνισμοῦ ἐπὶ τῇ βάσει καταρτισθείσης συγγραφῆς μετὰ τῶν ὅρων κατασκευῆς καὶ προμηθείας. Ἡ διακήρυξις τῆς δημοπρασίας ἐγένετο κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Διοικούσης τὸ Εἰδικὸν Ταμεῖον Ἐπιτροπῆς, μὲ ἡμερομηνίαν 2ας Μαΐου 1927. Καὶ ὡρίσθη, ὅτι ὁ συναγωνισμὸς θὰ λάβῃ χώραν τὴν 14ην Ἰουλίου 1927 δι’ ἐγγράφων καὶ ἐνσφραγίστων προσφορῶν. Κατόπιν ἡ Ἐπιτροπή, ἡ διοικοῦσα τὸ Ταμεῖον τοῦτο, ἐλθοῦσα εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ λαβοῦσα παρ’ αὐτῆς τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι θὰ ἐδέχετο νὰ δώσῃ ἓν χρεωλυτικὸν δάνειον εἰς τὸ Εἰδικὸν Ταμεῖον μηχανημάτων Λιμενικῶν Ἔργων, κατόπιν τούτου, λέγω, ἡ διοικοῦσα τὸ Ταμεῖον τοῦτο Ἐπιτροπή, ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν νὰ μεταβάλῃ κατὰ τι τὴν διακήρυξιν εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους· δηλαδὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμήν, κυρίως, καὶ ἀνέβαλε τὸν διαγωνισμὸν διὰ τὴν 18ην Αὐγούστου 1927. Τὴν 18ην Αὐγούστου ὁ διαγωνισμὸς ἐγένετο. Παρουσιάσθησαν δὲ κατὰ τὸν διαγωνισμὸν τοῦτον ἕξ ἐργοστάσια. Πῶς θὰ ἐμορφοῦτο ἡ ἀπόφασις διὰ τὴν δημοπρασίαν ταύτην; Ἠκούσατε ὅλους τοὺς προαγορεύσαντας, τονίζοντας τὸ ἄρθρον 5 τῆς διακηρύξεως. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ προσθέσω εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ μερικὰ ἄλλα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς δίδει ἡ διακήρυξις τῆς δημοπρασίας. Ἄρχεται δὲ αὐτὴ τὰ ἑξῆς: «Τὸ Εἰδικὸν Ταμεῖον μονίμων Λιμενικῶν Ἔργων διακηρύττει, ὅτι ἐκτίθεται εἰς διαγωνισμὸν μειοδοτικῆς δημοπρασίας ἡ προμήθεια τῶν μηχανημάτων κτλ.» τὰ ὁποῖα προανέφερα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ ἄρθρον 6 λέγει ὡς ἑξῆς: «Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Εἰδικοῦ Ταμείου δικαιοῦται νὰ ἐγκρίνῃ τὸν ἔχοντα τὴν συμφερωτέραν προσφοράν, χωρὶς νὰ ὑποχρεοῦται νὰ ἐγκρίνῃ τὸν ἔχοντα τὴν μικροτέραν τιμήν». Ἀλλὰ ἐὰν συνδυάσετε τὰ δύο αὐτὰ θὰ ἐξαγάγητε τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ χαρακτήρ, ἢ τουλάχιστον εἷς τῶν οὐσιωδῶν χαρακτήρων τῆς δημοπρασίας, εἶναι ὁ μειοδοτικός. Ὄχι βεβαίως, ὅτι δὲν ἔχει ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ δικαίωμα νὰ προκρίνῃ, ἔστω καὶ πλειοδότην παρουσιάζοντα ὅρους εἴτε τεχνικοὺς εἴτε οἰκονομικοὺς μᾶλλον συμφέροντας εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ ἔχει ἕνα κἄποιον δεσμόν, ὅτι ὁ χαρακτὴρ τῆς δημοπρασίας εἶναι μειοδοτικὸς καὶ συνεπῶς τὸ δικαίωμα δὲν εἶναι τόσον ἀπόλυτον, ὅπως θέλετε νὰ τὸ παραστήσετε, ἀξιότιμοι κύριοι προαγορεύσαντες.

§215ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι;

§216Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὑπάρχουν ὅρια μεταξὺ τοῦ εἶναι καὶ δὲν εἶναι. Δὲν εἶναι κομμένον εἰς τὴν μέσην μὲ τὸ μαχαῖρι. Εἶναι σὰν νὰ λέγῃ ἡ διακήρυξις, ὅτι πρὸ παντὸς θὰ προσέξητε τὸ μειοδοτικὸν μέρος τῆς δημοπρασίας, ἀλλέως τί νόημα θέλετε νὰ ἔχῃ αὐτὴ ἡ διακήρυξις; «Ἐκτίθεται εἰς διαγωνισμὸν μειοδοτικῆς δημοπρασίας». Διατί νὰ μὴ λέγῃ: «ἐκτίθεται εἰς διαγωνισμὸν ἡ προμήθεια κτλ.», ἀφοῦ διατείνεσθε, ὅτι τὸ ἄρθρον 6 δίδει ἀδέσμευτον δικαίωμα νὰ ἐγκρίνῃ τὸν ἔχοντα τὴν προσφορωτέραν προσφοράν, χωρὶς νὰ ὑποχρεοῦται νὰ ἐγκρίνῃ τὸν ἔχοντα τὴν μικροτέραν τιμήν; Καθιστᾷ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ δώσῃ τὴν προμήθειαν λίαν προσεκτικὸν εἰς τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ δημοπρασία ἔχει κυρίως μειοδοτικὸν χαρακτῆρα, καὶ τοῦ λέγει: Ναὶ μὲν δύνασαι νὰ ἐξέλθῃς τοῦ δεσμοῦ τούτου, ἀλλὰ ὄχι τόσον ἀπολύτως ὅσον νομίζεις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια. Ἀλλέως, αἱ λέξεις, ὡς εἶπε καὶ κἄποιος προαγορεύσας, δὲν ἔχουσι τὴν σημασίαν των, ἐὰν δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια. Ἐξακολουθεῖ τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως μέρος: Ἐκ τῶν 6 Οἴκων οἱ ὁποῖοι παρουσιάσθησαν, ὁ 5ος καὶ 6ος ἀπεκλείσθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ συναγωνισμοῦ, διότι αἱ προσφοραί των δὲν ἦσαν ἐν τάξει. Διὰ νὰ μὴ μακρυγορῶ, καὶ οἱ δύο ἄλλοι Οἶκοι ἀπεκλείσθησαν ἐπίσης ἐκ τοῦ περαιτέρω συναγωνισμοῦ, διότι καὶ αὐτοὶ δὲν συνεμορφώθησαν εἰς τοὺς ὅρους τῆς διακηρύξεως. Καὶ ἐδέχθη ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ διοικοῦσα τὸ Ταμεῖον εἰς ὁριστικὸν συναγωνισμὸν τὸν Οἶκον Γκιούστε καὶ τὸν Οἶκον Καντιέρι ντὶ Βενέτσια, διότι αἱ προσφοραί των ἐπλήρουν τοὺς ὅρους τοῦ συναγωνισμοῦ. Μετὰ τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Εἰδικοῦ Ταμείου, συνελθοῦσα εἰς συνεδρίασιν τὴν 2 Σεπτεμβρίου 1927, ἀπεφάσισεν ὅπως τὰς προσφορὰς ταύτας τοῦ «Γκιούστε» καὶ τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου ἀποστείλῃ εἰς τὴν μηχανολογικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας διὰ νὰ γνωμοδοτήσῃ ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως, ὁπότε τότε καὶ μόνον ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἀπεφάσιζεν ὁριστικῶς.

§217Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ τὰς ἀποστείλῃ;

§218Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ὄχι ἠδύνατο καὶ νὰ ἀποφασίσῃ. Ἀλλ’ εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ἂν δὲν λάβῃ τὴν γνώμην τῆς μηχανολογικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ὥστε ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς ἀπετάθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, δηλαδὴ αὐτὸ θὰ εἴπῃ μηχανολογικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, καὶ εἶπεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσετε τὴν γνώμην σας καὶ ἀπὸ τεχνικῆς καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, διότι ἄνευ τῆς γνώμης σας δὲν δύναμαι νὰ ἀποφασίσω. Αὐτὰ ἔγιναν εἰς τὰς 2 Σεπτεμβρίου 1927.

§219Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν μετέχει ὁ τμηματάρχης τῆς μηχανολογικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὸ Συμβούλιον;

§220Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Μετέχει, ἀλλ’ αὐτὸ ἀπεφάσισεν ἡ Ἐπιτροπή. Ὅλαι αἱ προσφοραί, λοιπόν, διεβιβάσθησαν εἰς τὴν μηχανολογικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἡ Διεύθυνσις τῶν Σιδηροδρόμων, ἡ ὁποία ἐπενέβη, διότι εἶναι προϊσταμένη τῆς μηχανολογικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, συνεκάλεσεν τὴν 18ην Ὀκτωβρίου τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων καὶ εἶπεν: Ἐδῶ εἶναι μία ὑπόθεσις σοβαρά· Ἡ μηχανολογικὴ ὑπηρεσία ἔκαμε μίαν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ· πρόκειται νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὸ Εἰδικὸν Ταμεῖον τῶν μηχανημάτων καὶ ἂς δώσῃ τὴν γνώμην του τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων, τοῦ ὁποίου, ἐπαναλαμβάνω, ἐγὼ εἶμαι ὁ Πρόεδρος, δὲν μετέσχον ὅμως αὐτοῦ διότι μέχρις τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ἀξιότιμοι κύριοι Βουλευταί, δὲν ἐγνώριζον τίποτε περὶ ὅλης αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Ὅπως γνωρίζετε πολὺ καλά, εἰς Αὐτόνομος ἢ μᾶλλον εἰς ἡμιαυτόνομος Ὀργανισμὸς ἀλληλογραφεῖ μὲ ἓν τμῆμα καὶ ζητεῖ τὴν γνώμην του. Ἐφόσον ὁ Ὑπουργὸς ἀντιλαμβάνεται, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἀκολουθεῖ τὸν δρόμον της, δὲν ἐπεμβαίνει, δὲν παρηκολούθουν ἄλλως τε καὶ τὴν ὑπόθεσιν, ἀπορροφημένος ἀπὸ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν θὰ τὴν εἶχον παρακολουθήσει μέχρι τοῦδε. Κατὰ πᾶσαν δὲ πιθανότητα θὰ εἶχεν ἀναλάβῃ τὴν προμήθειαν τὸ ἐργοστάσιον «Γκοῦστε» καὶ θὰ ἤθελε πληρώσῃ τὸ Ταμεῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν 7½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν περιπλέον, χωρὶς ἐγὼ νὰ λάβω γνῶσιν τοῦ πράγματος, διότι ἡ ὑπηρεσία οὐδόλως ἐπέστησε τὴν προσοχήν μου ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἡ προσοχή μου ἐκινήθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διευθυνόμενον τότε, ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου μου κ. Μιχαλακοπούλου, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Ζαΐμην. Πῶς ἐπέστησε τὴν προσοχήν μου; Ἀπλούστατα ὡς ἑξῆς: Μοῦ γράφει τὴν 24 Σεπτεμβρίου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν: Σᾶς ἐριστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Ἰταλίας μὲ ἐπεσκέφθη καὶ μοῦ ἔκαμεν φιλικὸν παράπονον, ὅτι ἐνῷ εἰς τὸν διαγωνισμὸν τοῦτον μετέσχεν εἷς Ἰταλικὸς Οἶκος, ὅστις προσφέρει τιμὰς μικροτέρας, καὶ ἐνῷ τὰ στοιχεῖα τὰ τεχνικὰ τὰ ἀφορῶντα τὸν Οἶκον τοῦτον εἶναι ἄριστα, ἐν τούτοις ὁ Οἶκος οὗτος ἀπορρίπτεται ἢ πρόκειται νὰ ἀπορριφθῇ, διότι ἐθεωρεῖτο, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως βιομηχανικῆς ἀξίας, ὁ Ἰταλικὸς Οἶκος δὲν εἶχε τοιαύτην. Καὶ συγχρόνως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοῦ στέλλει ἓν σημείωμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ Πρεσβευτὴς οὗτος ἀνέφερε στοιχεῖα ἀφορῶντα τὴν βιομηχανικὴν ἀξίαν τοῦ ἐν λόγῳ Ἰταλικοῦ Οἴκου καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Τὰ ἐργοστάσια ταῦτα συνεκροτήθησαν εἰς τὸ τέλος τοῦ παγκοσμίου πολέμου ἐκ τῆς συνενώσεως διαφόρων βιομηχανικῶν καταστημάτων Ἰταλικῶν ὁμοίας φύσεως, τὰ ὁποῖα συνηθροίσθησαν εἰς μίαν ὁμάδα, ὅτι ἡ Ἑταιρία αὐτὴ περιλαμβάνει πολλὰ μεγάλα ἐργοστάσια τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ ναυτικὰς κατασκευὰς καὶ ὅτι τὸ κεφάλαιον τὸ κατατεθειμένον τῆς ἐν λόγῳ ἑταιρείας εἶναι 200.000.000 ἰταλικῶν λιρεττῶν.

§221Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ὄχι 16 ἑκατομμύρια, διότι τόσα εἶπον μερικοὶ ἄλλοι προηγουμένως.

§222Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). 200.000.000 ἰταλικῶν λιρεττῶν. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐπίσημοι πληροφορίαι αἱ ὁποῖαι παρεσχέθησαν ἀπὸ τὸν Πρεσβευτὴν τῆς Ἰταλίας. Περιλαμβάνει δὲ ὁ Οἶκος οὗτος τὰ ἑξῆς ἐργοστάσια, κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ αὐτοῦ κ. Πρεσβευτοῦ: Ναυπηγεῖον καὶ ἐργοστάσιον μηχανημάτων εἰς τὴν Βενετίαν, εἰς τὸ ὁποῖον ἐργάζονται 700 τεχνῖται. 2ον) Ναυπηγεῖον καὶ ἐργοστάσιον σιδηρῶν κατασκευῶν εἰς τὴν Βενετίαν, ὅπου ἐργάζονται 400 τεχνῖται. 3ον) Ἠλεκτρικὸν χυτήριον χάλυβος εἰς τὴν Βενετίαν, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἀνώτερον καὶ τὸ πλέον συγχρονισμένον ἀπὸ ὅσα ὑπάρχουσιν ἐν Ἰταλίᾳ, καὶ 4ον) Καταστήματα διὰ κατασκευὴν σιδηρομηχανημάτων δι’ ἐλάσεως εἰς τὸ ὁποῖον ἐργάζονται περίπου 600 τεχνῖται. Ἐπιπλέον πληροφορεῖ ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Ἰταλίας, ὅτι ὁ Οἶκος οὗτος «Καντιέρι» ἔχει ἀγοράσει τὰ ἐργοστάσια τῆς Ἑταιρείας «Βενέτσια» τοῦ Τρεβίζο. Ἐπιπλέον ἡ Ἑταιρεία «Φράνκο Τόζι» τοῦ Λενιάνο, μετεβίβασε εἰς τοὺς Καντιέρι ὁλόκληρον τὸ ἐργοστάσιον τῆς κατασκευῆς βυθοκόρων μὲ ὅλα τὰ ὑλικὰ τὰ σχετικά. Μᾶς προσθέτει δὲ ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Ἰταλίας ἐπισήμως, ὅτι ὁ Οἶκος «Καντιέρι» εἶναι «ὁμοίως μεγάλος κατασκευαστὴς βυθοκόρων ἐν Ἰταλίᾳ, ὅτι ἔχει πλῆρες σύστημα μηχανημάτων πρὸς τοῦτο καὶ ὅτι κατέχει καὶ τὴν οἰκονομικὴν καὶ τεχνικὴν ἱκανότητα ἵνα ἐπιχειρήσῃ καὶ νὰ φέρῃ εἰς καλὸν πέρας μεγάλας τοιούτου εἴδους προμηθείας». Ἐπιπλέον, ὅτι ὅλα ταῦτα τὰ συνησπισμένα καταστήματα, κατεσκεύασαν 100 περίπου βυθοκόρους παντὸς μεγέθους, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ μεγαλύτερος ἀριθμὸς κατεσκευάσθη διὰ λογαριασμὸν τοῦ Ἰταλικοῦ Δημοσίου μετὰ πλήρους αὐτοῦ ἱκανοποιήσεως».

§223Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰ τὰ ἐργοστάσια ἀποτελοῦν συνδικάτον;

§224Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Μάλιστα. Κατόπιν τοῦ ἐγγράφου τούτου καὶ κατόπιν τῶν ὅσων μοῦ παρέστησε προφορικῶς ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τῶν φιλικῶν τούτων παραπόνων τοῦ Ἰταλοῦ Πρεσβευτοῦ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρίδω τὰ συμβαίνοντα καὶ νὰ μὴ ἐννοήσω, ὅτι ἐπεβάλλετο νὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἡ ὁποία μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἠκολούθει μόνη της τὸν δρόμον της ἐν ἀγνοίᾳ ἐμοῦ. Ἀλλὰ καὶ διὰ δύο ἔτι σπουδαιοτέρους λόγους: Πρῶτον δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν βιομηχανίαν μιᾶς Μεγάλης ξένης Δυνάμεως, ὅτι εἶναι ἀκατάλληλος νὰ μᾶς κατασκευάσῃς τὰ εἴδη ταῦτα. Διότι δὲν πρόκειται πλέον περὶ ἑνὸς καρεκλοποιείου, ὅπως μοῦ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Δαρδέρης βουλευτὴς ἐκ Θεσσαλονίκης. Ἀπὸ ὅσα σᾶς ἀνέγνωσα ἐξάγεται, ὅτι δὲν τὸ καρεκλοποιεῖον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Δαρδέρη. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀθροίσματος πολλῶν ἐργοστασίων σοβαρωτάτων, περὶ τῶν ὁποίων ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Ἰταλίας μοῦ λέγει, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν καλλιτέρων συνδικάτων τοῦ τοιούτου εἴδους τὰ ὁποῖα ἔχουν εἰς τὴν Ἰταλίαν. Ὥστε ἐὰν ἐλέγομεν εἰς τοὺς Ἰταλούς, ὅτι εἶσθε ἀνίκανοι νὰ μᾶς κατασκευάσετε τοιαῦτα εἴδη, θὰ ἐλέγαμεν ταῦτα ὄχι εἰς ἕνα καρεκλοποιεῖον ἀλλὰ εἰς τὴν Ἰταλικὴν βιομηχανίαν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλος σοβαρώτερος λόγος, διότι ἤμην ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ μέλος μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία συνεκροτήθη διὰ νὰ κατορθώσῃ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἄν αἱ πληροφορίαι ἦσαν ἀκριβεῖς, καὶ δὲν δυνάμεθα οὐδὲ ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ ἀμφιβάλωμεν πρὸς τοῦτο, ἤθελον νὰ ἤξευρα ποῦ αἱ ὑπηρεσίαι μου ἐστηρίζοντο διὰ νὰ προτιμήσουν τὸν πλειοδότην κατὰ 7½ ἑκατομμύρια; Πιθανὸν αἱ ὑπηρεσίαι μου νὰ εἶχον δίκαιον. Πολὺ πιθανόν, ἀλλ’ ὤφειλα νὰ τὸ ἐξελέγξω. Δὲν ἦτο δυνατὸν ὡς Ὑπουργὸς ἐγὼ νὰ εἴπω, ὅτι: τὸ Εἰδικὸν Ταμεῖον εἶναι Αὐτόνομος Ὀργανισμός· δὲν ἀναμιγνύομαι· ἂς κάμῃ ὅ,τι θέλει δὲν ἀνακατεύομαι εἰς τίποτε· ἂς δαπανηθοῦν 7½ ἑκατομμύρια ἐπιπλέον· ἀδιαφορῶ τελείως. Ἀξιοῦτε σεῖς οἱ ἐπερωτῶντες, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴπω τοιαῦτα πράγματα; Θὰ ἤμην ἄξιος τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς; Δὲν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα τότε —καὶ θὰ εἶχεν ἀσφαλῶς δικαίωμα— νὰ μὲ ὑποβάλῃ εἰς τὸν αὐστηρότερον τῶν ἐλέγχων; Δὲν θὰ εἴχετε τὸ δικαίωμα νὰ μοῦ εἴπητε: διατί δὲν ἐπενέβητε νὰ ἐξετάσετε ποῦ στηρίζεται ἡ ὑπηρεσία σας, προκαλοῦσα τοσαύτην ἐπιπλέον δαπάνην;

§225Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐπερώτησις ἀντιθέτως.

§226Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἐπενέβην. Πῶς ὅμως ἐπενέβην; Ἐζήτησα ἀμέσως τὸν πρόεδρον τοῦ Εἰδικοῦ Ταμείου, ὁ ὁποῖος εἶναι συγχρόνως καὶ διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων τοῦ Ὑπουργείου μου, καὶ τοῦ εἶπον. Τί συμβαίνει ἐδῶ; Αὐτὸς μοὶ ἐξέθεσε τὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης γενόμενα. Ἐκάλεσα τότε τὸν διευθυντὴν τῆς Μηχανολογικῆς Ὑπηρεσίας καὶ τοῦ εἶπον: Σᾶς ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τούτου. Προσέξατε πολὺ καλά· αἱ γνῶμαι σας πρέπει νὰ εἶναι πολὺ μελετημέναι καὶ πολὺ ἐξηλεγμέναι, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει δύο ὄψεις. Μίαν σοβαρὰν οἰκονομίαν διὰ τὸ Κράτος, καὶ μίαν σοβαρὰν διεθνῆ. Βεβαίως δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία πίεσις ἐκ μέρους τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως· τοὐλάχιστον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν μοὶ ἀνέφερε ποτὲ περὶ πιέσεων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ κανεὶς εἰς τὴν βιομηχανίαν μιᾶς μεγάλης ξένης χώρας: Ξέρετε; σᾶς ἐκάλεσα εἰς διεθνῆ διαγωνισμόν, ἀλλὰ σεῖς εἶσθε τελείως ἀκατάλληλος νὰ μᾶς κάμετε μίαν βυθοκόρον. Φαντάζεσθε, λοιπόν, ὅτι τοῦτο, λεγόμενον μὲ ἐντελῶς ἐλαφρὰν τὴν καρδίαν, δὲν θὰ εἶχε καὶ κάποιας συνεπείας; Δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀνάγκην νὰ μοῦ τὸ εἴπῃ κανεὶς πρεσβευτής. Θὰ ἤμην ὁ πλέον ἀνόητος τῶν πολιτικῶν, ἐὰν δὲν ἐγνώριζον μόνος μου, χωρὶς νὰ μοῦ τὸ εἴπῃ κανείς, ὅτι αἱ συνέπειαι μιᾶς τοιαύτης ἐλαφρότητος δὲν θὰ ἦσαν εὐχάριστοι. Τώρα ἐν τῷ μεταξὺ οἱ ὑπάλληλοί μου μοὶ ἔλεγον τὰ ἑξῆς, ἀλλὰ προτοῦ ἔλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐγγράφων θέλω νὰ σᾶς χαρακτηρίσω τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον εἶχε καταλάβει τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου μου, καὶ δὲν ἐννοῶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Εἰδικοῦ Ταμείου—μολονότι καὶ τὰ πρόσωπα τῆς ὑπηρεσίας ταύτης εἶναι ὑπάλληλοί μου— τῆς ὑπηρεσίας μου, τῆς ὁποίας εἶμαι πρόεδρος, ἡ ὁποία ἐξαρτᾶται ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ ἐμέ. Μοὶ ἔλεγον: Ξέρετε, κ. Ὑπουργέ, πῶς νὰ τὸ κάμωμεν; Τὰ καταστήματα «Γκιοὺστε» ἔχουν διεθνῆ φήμην. Ἐρωτῶ: πῶς τὰ ξέρετε; Τὰ ἐπισκέφθητε; Ἐπισκέφθητε τὰ ἄλλα; Τὰ γνωρίζετε; Ἀπαντοῦν: Ὄχι, ἀλλὰ ἐξητάσαμεν τὸν φάκελλον τὸν ὁποῖον μᾶς ἔδωσεν ὁ «Γκιοὺστε», τὰ λευκώματά του καὶ τὰ ὑπομνήματά του. Ἐρωτῶ, τὰ ἐπισκέφθητε, τὰ γνωρίζετε ἐξ ἰδίας ὄψεως; Ὄχι. Τότε ἀπὸ τὶς ρεκλάμες, τὶς ὁποῖες μᾶς ὑπέβαλαν ὁ ἕνας ἢ ὁ ἄλλος, θὰ κρίνωμεν περὶ τῶν 7½ ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰ θυλάκια τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ; Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι Βουλευταί. Ἐγὼ βλέπω, τοὺς εἶπον, ὅτι ἔχετε μίαν προκατάληψιν νὰ τὰ δώσητε εἰς τὸν Οἶκον «Γκιοὺστε», διότι θεωρεῖτε, ὅτι εἶναι ἕνας Οἶκος διεθνοῦς φήμης, ὅτι εἶναι ὁ καλλίτερος ὅλων. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πρὸς ποῖον σκοπὸν κάμνετε συναγωνισμὸν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μοὶ λέγετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλος Οἶκος εἰς τὸν κόσμον παρὰ μόνον ὁ Οἶκος «Γκιοὺστε», τὴν στιγμὴν ποὺ μᾶς παρουσιάσθησαν 6 ἄλλοι οἶκοι, οἱ ὁποῖοι ἀπεκλείσθησαν διὰ λόγους τυπικούς; Διατί δὲν κάμνετε ἀπ’ εὐθείας μίαν σύμβασιν μὲ τὸν Οἶκον «Γκιοὺστε» νὰ προμηθευθῆτε τὰ μηχανήματα ποὺ θέλετε; Τί νόημα ἔχει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὁ συναγωνισμός; Δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτῶν, παρά, ὅτι ὁ Οἶκος «Γκιοὺστε» εἶναι ὁ Οἶκος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ προτιμηθῇ. Δὲν ἐπενέβην μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ἀναμένων νὰ ἴδω ποία θὰ ἦτο ἡ περαιτέρω ἐξέλιξις τῶν γεγονότων. Ἀπήντησα ὅμως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Γνωρίζετε, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ παρίδω τὰς γνώμας τῆς ὑπηρεσίας μου. Καὶ ἐδῶ θέλω νὰ σᾶς δείξω μέχρι ποίου σημείου ὑπῆρξα ἀνεκτικὸς καὶ πόσον διάφορον εἰκόνα παρουσιάζει ἡ διαγωγή μου εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἀπὸ τὴν εἰκόνα τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ κάμῃ περὶ ἐμοῦ ὁ ἐπερωτήσας ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Πειραιῶς, ὁ ὁποῖος μὲ παρέστησεν, ὅτι εἶμαι ἕνας ἄνθρωπος ἀκρατήτου πείσματος, ὁ ὁποῖος ὅταν βάλῃ εἰς τὸ κεφάλι του μίαν ἰδέαν ἐννοεῖ ν’ ἀνατρέψῃ τὸ πᾶν, διὰ νὰ τὴν ἐκπληρώσῃ. Ὁμολογῶ, ὅτι εἶμαι τοιοῦτος, ὄχι ὅμως εἰς τὰς ὑποθέσεις τὰς ἀφορώσας τὸ δημόσιον χρῆμα· Εἰς τοὺς πολιτικούς μου σκοποὺς εἶμαι πράγματι ὅπως μὲ παρέστησαν· εἶμαι ἄνθρωπος ἀκατασχέτου ἐπιμονῆς πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν σκοπῶν μου, καὶ ὅταν βάλω κἄτι εἰς τὸν νοῦν μου, θὰ πράξω τὸ πᾶν διὰ νὰ τὸ φέρω εἰς πέρας. Ἀλλὰ αἱ ὑποθέσεις αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν τὸ δημόσιον χρῆμα, δὲν μ’ εὑρίσκουν μὲ ἀκράτητον πεῖσμα. Μὲ εὑρίσκουν τοὐναντίον μὲ ὑπερβολικὴν ὑπομονήν, μὲ ἄπειρον σεβασμὸν πρὸς πᾶσαν παρατήρησιν ἢ γνώμην περὶ τῆς διαχειρίσεως αὐτοῦ. Ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ εἶπα: Κύριε Συνάδελφε, τί θέλετε νὰ κάμω; Δὲν ἔχω γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Πρόκειται περὶ ἑνὸς φακέλλου ὀγκώδους, τὸν ὁποῖον δὲν προφθάνω ὁ ἴδιος νὰ μελετήσω. Ἡ ὑπηρεσία μου, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω ἐμπιστοσύνην, μοῦ λέγει, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον «Γκιοὺστε» εἶναι μοναδικὸν εἰς τὴν ὑφήλιον. Δὲν ὑπάρχει ἄλλο εἰς τὸν κόσμον νὰ κάμῃ βυθοκόρους οὔτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν, οὔτε εἰς τὴν Γερμανίαν οὔτε εἰς τὴν Γαλλίαν, οὔτε πουθενὰ ἀλλοῦ. Μοναδικόν. Ἑπομένως τί θέλετε νὰ κάμω; Προκειμένου νὰ πάρωμεν τὰ μηχανήματα ἀπὸ αὐτὸ τὸ μοναδικὸν ἐργοστάσιον, θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ παρίδωμεν τὸ ἄλλο. Προτιμῶ νὰ παραστήσητε εἰς τὸν Πρέσβυν τῆς Ἰταλίας, ὅτι, ὡς μοῦ λέγουν οἱ ὑπάλληλοί μου, καὶ αὐτὴ ἡ Ἰταλία ἀκόμη παίρνει ἀπὸ τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον τὰ μηχανήματά της καὶ ὅτι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον δὲν ἔχει, παρ’ ὅσα καὶ ἂν μᾶς λέγει ὁ Ἰταλὸς Πρεσβευτής, καμμίαν βιομηχανικὴν ἀξίαν.

§227Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Αὐτὰ τὰ εἴπατε δι’ ἐγγράφου;

§228Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Βεβαιότατα καὶ προφορικῶς καὶ δι’ ἐγγράφου διότι, ὅπως ἐννοεῖτε, μεταξὺ Ὑπουργῶν στέλλονται καὶ ἔγγραφα καὶ γίνεται καὶ μία προφορικὴ συνεννόησις. Καὶ μοῦ ἀπαντᾷ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ δύο τρόπους· πρῶτον μέν μοῦ στέλλει ὁλόκληρον φάκελλον ἐπισήμων πληροφοριῶν σχετικῶς μὲ τὰ ἐργοστάσια τὰ Ἰταλικά, ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔφερα εἰς τὴν Βουλὴν μαζὺ μὲ ἄλλα καὶ τὰ ὁποῖα κανεὶς ἐκ τῶν προαγορευσάντων δὲν ἠθέλησε νὰ μᾶς τὰ ἀναγνώσῃ.

§229Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Καίτοι εὑρισκόμενα εἰς τὸν φάκελλον.

§230Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Καίτοι εὑρισκόμενα εἰς τὸν φάκελλον. Ταῦτα ὅμως σᾶς ὑπεσχέθην νὰ τὰ ἀναγνώσω ἐγώ. Δεύτερον μοῦ εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν: ἀπατᾶσθε, κ. Ὑπουργέ, ἢ μᾶλλον ἀπατᾶται ἡ ὑπηρεσία σας. Δὲν εἶναι τὰ πράγματα ἔτσι. Ἰδοὺ τί ἔγγραφα μᾶς στέλλει ἡ Ἰταλικὴ Πρεσβεία σχετικῶς μὲ τὰ ἐργοστάσια αὐτά. Ἰδοὺ τί μᾶς στέλλει ἡ ἐν Ἰταλίᾳ Ἑλληνικὴ Πρεσβεία. Καὶ πρῶτον ἓν ἔγγραφον τοῦ διευθυντοῦ τῆς ὑδραυλικῆς ὑπηρεσίας, τῆς ἐπισήμου κρατικῆς ὑδραυλικῆς ὑπηρεσίας τῆς ἐπαρχίας Βενετίας καὶ Μαντούης. Δηλαδὴ τοῦ Ἀνατολικοῦ τμήματος τῆς βορείου Ἰταλίας, ἐκτάσεως μεγαλυτέρας τῆς Πελοποννήσου, τὸ ὁποῖον ἔγγραφον μοῦ λέγει—ἰδοὺ εἶναι, εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν σας καὶ μπορεῖτε νὰ τὸ ἰδῆτε—(ἀναγινώσκει), ὅτι ὁ Οἶκος «Καντιέρι Ναβάλι» κατεσκεύασε διὰ τῶν ἰδίων αὐτοῦ ἐργοστασίων διὰ τὴν ὑδραυλικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους πολλὰ μηχανήματα ὑδραυλικά, ἀπορροφητικὰ καὶ βυθοκορικὰ τὰ ὁποῖα ἐχρησίμευσαν διὰ τὴν ἀνασκαφὴν τῶν λιμενοθαλασσῶν τῆς Βενετίας καὶ τῶν διωρύγων τῆς ναυτιλίας τῆς ἐσωτερικῆς. Καὶ εἰδικῶς κατεσκεύασε τὰς βυθοκόρους Πόλλα, ἱκανότητος 70 κυβικῶν μέτρων, τὴν βυθοκόρον Ἀλβιόλα, ἱκανότητος 150 κυβικῶν μέτρων, τὴν ἀπορροφητικὴν βυθοκόρον Ἀδίγης, ἱκανότητος 180 κυβικῶν μέτρων, τὴν βυθοκόρον Γκορτζόνε ἱκανότητος 150 κυβικῶν μέτρων. Ὄχι μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ «κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν (τῆς Ἰταλίας) κατεσκεύασε βυθοκόρον δυνάμεως 350–400 κυβικῶν μέτρων, ἥτις λειτουργεῖ καὶ ὡς ὑδροσκαφεύς. Ἐξετέλεσε περιπλέον μὲ πλήρη ἱκανοποίησιν τῆς ὑπηρεσίας μας σπουδαίας ἐργασίας πρὸς μετασχηματισμὸν ἄλλων βυθοκορικῶν μηχανημάτων, μεταξὺ τῶν ὁποίων τῆς βυθοκόρου «Βενετία» δυνάμεως 400 κυβικῶν μέτρων κατασκευασθείσης εἰς τὰ Ὁλλανδικὰ ἐργοστάσια «Γκιοῦστε». Ἐπίσης κατεσκεύασε κτλ. κτλ.». Τὸ ἔγγραφον εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς ἐπαρχίας μὲ τὴν σφραγῖδα του. Ἐπίσης, κ. Βουλευτὰ ἐκ Πειραιῶς, εἶναι ὑπογεγραμμένον καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων ἔργων τῆς Ἰταλίας μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ μὲ τὴν σφραγῖδα τοῦ Ὑπουργοῦ, κ. Βουλευτά, ἑπομένως εἶναι ἔγγραφον τοῦ τοῦ ὁποίου τὴν αὐθεντίαν δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ κλονίσῃ. Δεύτερον ἔγγραφον «Αὐτόνομος Ὑπηρεσία τοῦ στρατιωτικοῦ μηχανικοῦ διὰ τὰ ναυτικὰ ἔργα τῆς Βενετίας». Ἔγγραφον τὸ ὁποῖον μοὶ λέγει ἐπίσης, ὅτι κατεσκεύασεν διὰ λογαριασμὸν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης τοῦ στρατιωτικοῦ μηχανικοῦ βυθοκόρους δυνάμεως 600 κυβικῶν μέτρων καὶ ἀπορροφήσεως ἰλύος 350 κυβικῶν μέτρων καθ’ ὥραν καὶ οὕτω καθεξῆς. Εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ συνταγματάρχης διευθυντὴς τοῦ στρατιωτικοῦ μηχανικοῦ τῆς Βενετίας καὶ τὴν ὑπογραφὴν καὶ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀναφερομένων πιστοποιεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τῆς Ἰταλίας. Πηγαίνομεν καὶ παρακάτω Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐπίσημα, αἱ Ἀρχαὶ αἱ Κρατικαί. Πλὴν αὐτῶν ἔχομεν τὸ «Κονσόρτσιουμ τῆς Βολόνια», τὸ ὁποῖον μὲ ἐπιβεβαιοῖ δι’ ἐπισήμου ἐγγράφου ὑπ’ ἀριθμὸν 3285 ἐπικυρωμένον ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητὴν τοῦ πολιτικοῦ μηχανικοῦ διευθυντοῦ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης διαβεβαιοῖ, ὅτι κατεσκεύασε διὰ λογαριασμὸν τοῦ «Κονσορνόμου τούτου ὁλόκληρον συνοδείαν τοιούτων βυθοκορικῶν μηχανημάτων, μεταξὺ τῶν ὁποίων μίαν βυθοκόρον «Κανταζάλο» δυνάμεως 350 ἵππων καὶ παραγωγῆς 360 κυβικῶν μέτρων, ἑτέραν βυθοκόρον «Σαξαρίνο» δυνάμεως 200 ἵππων καὶ κυβ. μέτρων 200 τὴν ὥραν, τρίτην «Βενέτσια» δυνάμεως 50 ἵππων καὶ παραγωγῆς 80 κυβικῶν μέτρων καὶ τετάρτην βυθοκόρον «Ἀλβερίνο» δυνάμεως 50 ἵππων καὶ παραγωγῆς 100 κυβικῶν μέτρων καθ’ ὥραν. Καὶ μοῦ προσθέτει: «αἱ μηχαναὶ αὐταὶ ἐλειτούργησαν πάντοτε μετὰ πλήρους ἱκανοποιήσεως τῆς ὑπηρεσίας ταύτης εἰς ἐδάφη διαφόρου φύσεως καὶ τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν διαφόρους δυσκολίας διὰ τὴν ἐκσκαφήν».

§231Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἰδική μας πόσων ἵππων εἶναι;

§232Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). 300 κυβ. μέτρων. Καὶ ἐδῶ ἔρχεται τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Δημοσίων Ἔργων τῆς Ἰταλίας, τὸ ὁποῖον λέγει: «Θεωροῦνται τὰ ἀνωτέρω καὶ πιστοποιεῖται ὅτι τὸ κονσόρτσιουμ παρέλαβε πρὸς ἐκτέλεσιν ἐργασίας ἐκ μέρους τῆς διευθύνσεως τῶν Δημοσίων Ἔργων ἔργα ἀξίας ἰταλικῶν λιρῶν 210 ἑκατομμυρίων καὶ ὅτι ἐκ τῶν ἔργων τούτων ἐξετελέσθησαν μέχρι τοῦδε ἔργα 128 ἑκατομμυρίων». Ὥστε πρόκειται περὶ μιᾶς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία εἶναι σοβαρωτάτη. Καὶ ἄλλο: Ἡ ἐπιχείρησις Τζοβάνι Καρένα, ἡ ὁποία ἐκτελεῖ ἐργασίας βυθοκορικὰς διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, μᾶς πιστοποιεῖ, ὅτι μεταξὺ τῶν μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπρομηθεύθη ἀπὸ τὸν Οἶκον Καντιέρι, ὑπάρχει μία βυθοκόρος δυνάμεως 550 ἵππων ἀτμοῦ 360 κυβικῶν μέτρων ἐργασίας, ὅτι ἡ βυθοκόρος αὕτη λειτουργεῖ ἄριστα καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ὑπερβαίνῃ εἰς ἔδαφος ἀργιλλῶδες ἀκόμη καὶ τὴν προαναφερθεῖσαν παραγωγήν. Ἐπὶ πλέον δηλώνει, ὅτι τὸ Κατάστημα, περὶ οὗ ὁ λόγος, ἐξετέλεσε διὰ τῶν ἰδίων αὐτοῦ μέσων σπουδαίας ἐργασίας πρὸς μετασχηματισμὸν ἄλλων βυθοκόρων ἀπορροφητικῶν καὶ ὅτι ἰδιαιτέρως «μετεσχημάτισε τὴν 300 κυβικῶν μέτρων κατασκευῆς Ὁλλανδικῆς «Γκιοῦστε», ναυτικὴν βυθοκόρον «Βενέτσια», ἡ ὁποία παρέστη ἀνάγκη νὰ ὑποστῇ μετατροπήν, γενομένην ἀπὸ τὸν Οἶκον Καντιέρι, ὅπως εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπωφελὴς αὐτῆς χρησιμοποίησις» Τὴν πιστοποίησιν τῶν ἀνωτέρω βεβαιοῖ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Στρατιωτικοῦ Μηχανικοῦ Ρεμπέλι «Θεωρεῖται καὶ πιστοποιεῖται ἡ ἀκρίβεια τῶν ἀνωτέρω ὅσον καὶ διαβεβαιοῦται, ὅτι ἡ ἀνωτέρω ἐπιχείρησις Καντιέρι ἐξετέλεσε κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐπιχειρήσεών της βυθοκορισμοὺς εἰς τὸν λιμένα τῆς Βενετίας ἀξίας 40 ἑκατομμυρίων λιρῶν ἰταλικῶν».

§233ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Βεβαιοῦν ἁπλῶς τὰς ὑπογραφὰς ἢ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀναφερομένων;

§234Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Βεβαιοῦν τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀναφερομένων καὶ ὄχι μόνον τὰς ὑπογραφάς. Περαιτέρω ὁ Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων τῆς Ἰταλίας προσθέτει: «Ἐθεωρήθη. Πιστοποιεῖται ἡ ἀκρίβεια τῶν ὅσων ἐκτίθενται ἀνωτέρω».

§235Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ ὑπῆρχον εἰς τὸν φάκελλον τῶν κατατεθέντων;

§236Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν). Μάλιστα.

§237Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τότε ἦτο παντελῶς ἀστήρικτος ἡ ἐπερώτησις. Ἡ ἰταλικὴ γλῶσσα εἶναι τόσον ἁπλῆ.

§238Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν). Εἶναι καὶ αἱ μεταφράσεις.

§239Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ διεβιβάσθησαν εἰς τὸ Συμβούλιον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν;

§240Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν). Ὅλα αὐτά, Κύριε συνάδελφε, διεβιβάσθησαν. Ἅμα τὰ ἔλαβον ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰ διεβίβασα ἀμέσως δι’ ἐγγράφου εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων, ὅπως λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν. Εἶναι καὶ ἄλλα· θὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ ἄλλα. Δὲν εἶναι μόνον αὐτά. Τὸ ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν ἐπιμελητήριον τῆς ἐπαρχίας Βενετίας—εἶναι ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ Ἐπιμελητηρίου τῆς Βενετίας—πιστοποιεῖ, ὅτι ἡ Ἑταιρ. Καντιέρι συνέστη τῷ 1917 μὲ ἀρχικὸν κεφάλαιον 16 ἑκατομμυρίων λιρεττῶν, διὰ ναυπηγικὰς κατασκευάς, μεταλλουργικὰς, σιδηροδρομικὰς, μηχανικὰς ἐξοπλισμοῦ ἐμπορικῶν πλοίων, κατασκευὰς βυθοκόρων καὶ ἐκσκαφῶν, μηχανῶν ἀπορροφητικῶν, κινητήρων, ἀντλιῶν, τουρμπινῶν, λεβήτων, ἀτμομηχανῶν, ἀτμοπλοίων, ρυμουλκῶν, σιδηρῶν ὁπλισμῶν, μετὰ χυτηρίου χάλυβος, μετὰ ἐλατηρίου ὁμοιογενοῦς σιδήρου κτλ. κτλ. Ὅπως μᾶς ἐπληροφόρησεν εἰς τὸ ἔγγραφόν του ὁ Ἰταλὸς Πρεσβευτής, συνασπισθέντων περὶ τοὺς Καντιέρι καὶ ἄλλων ἐργοστασίων, τὸ κατατεθειμένον κεφάλαιον ἀνῆλθεν εἰς 200 ἑκατομμύρια λιρεττῶν. Τὸ Ἐπιμελητήριον τοῦτο βεβαιοῖ περαιτέρω ὅτι ἡ ἐν λόγῳ ἑταιρεία «προμηθεύει τακτικὰ βυθοκόρους μετὰ φορτηγίδων διαφόρων τύπων καὶ μεγάλης δυνάμεως εἴτε εἰς τὰς διευθύνσεις τοῦ Κράτους, εἴτε εἰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις». Διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράζω περισσότερον, κύριοι βουλευταί, δὲν σᾶς ἀναφέρω τὰ λοιπὰ ὅμοια ἔγγραφα Κατόπιν τῶν τοιούτων βεβαιώσεων, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀνακοινωθεισῶν εἰς ἡμᾶς βεβαιώσεων τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἰταλίας, ὅτι πράγματι πρόκειται περὶ ἐργοστασίου πρωτίστης τάξεως, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε παρέσχεν εἰς τὴν Ἰταλίαν ἑκατοντάδας τοιούτου εἴδους βαθυκορικῶν μηχανημάτων καὶ πρόκειται περὶ ἐργοστασίου συστηθέντος μετὰ τὸ τέλος τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, δὲν μοῦ ἐπετρέπετο πλέον νὰ μὴ ἀναλάβω τὴν ὑπόθεσιν εἰς χεῖράς μου.

§241Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πληροφορίαι τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ὑπάρχουν;

§242Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν). Πολλὰ ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα μᾶς ἦλθον διὰ τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας τῆς Ρώμης.

§243Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ποίαν χρονολογίαν ἔχουν;

§244Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν). Ποῖα ἔγγραφα;

§245Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αἱ πιστοποιήσεις αὐταί.

§246Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Αἱ πιστοποιήσεις αὐταὶ προεκλήθησαν κατόπιν τῶν ἀμφιβολιῶν τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐξεφράσαμεν.

§247Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ποίας χρονολογίας;

§248Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν). Χρονολογίας Αὐγούστου καὶ Σεπτεμβρίου 1927. Κατόπιν τῶν ἀμφιβολιῶν τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐξεφράσαμεν περὶ τῆς βιομηχανικῆς σημασίας τοῦ οἴκου τούτου καὶ ἐὰν ὁ οἶκος οὗτος κατεσκεύασεν ἢ ὄχι βυθοκόρους, μᾶς ἀπήντησεν ἡ Ἰταλία διὰ τῆς ἀποστολῆς τῶν ἐγγράφων τούτων τῶν ἐπισήμων Ἰταλικῶν ἀρχῶν δημοσίου δικαίου. Ἀλλὰ δὲν τελειώνουν ἐδῶ τὰ πράγματα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὰς 2 Δεκεμβρίου μοῦ ἀποστέλλει ἔγγραφον τῆς Ἰταλικῆς πρεσβείας, διακοίνωσιν δηλ. εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Ἰταλικὴ πρεσβεία, ἐκφραζομένη πάντοτε μετὰ μεγάλης λεπτότητος ὡς πρὸς τὴν ἀνάμιξίν της προβαίνει εἰς σαφῆ δήλωσιν, ὅτι οὐδόλως ἐπιθυμεῖ νὰ παρεξηγηθῇ ὅτι ζητεῖ νὰ ἀναμιχθῇ εἰς ζήτημα τὸ ὁποῖον εἶναι καθαρῶς ἐσωτερικὸν τοῦ Κράτους μας, ἀλλὰ ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας καὶ τὴν ἑξῆς διαβεβαίωσιν (ἀναγινώσκει; «Ἀνανεώνει τὴν διαβεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν (ὁ πρεσβευτής) ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως ἀπολύτως ἱκανοποιητικὴν καὶ ἠγγυημένην καὶ ἐξασφαλίζουσαν πλήρως τὸ εἰδικὸν ταμεῖον λιμενικῶν μηχανημάτων ἐκ μέρους τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τελείαν κατασκευὴν τῶν μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα τὸ ταμεῖον τοῦτο ἤθελε κρίνῃ ὠφέλιμον νὰ παραγγείλῃ εἰς τὸν οἶκον «Καντιέρι Ναβάρι». Ἀσχέτως δηλ. πρὸς ὅλας τὰς ἐπισήμους τῶν Ἀρχῶν διαβεβαιώσεις, τὰς ὁποίας ἀνεγνώσαμεν, ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις μᾶς λέγει διὰ τοῦ πρεσβευτοῦ της, ὅτι ἐὰν σᾶς μένῃ ἀκόμη καμμία ἀμφιβολία διὰ τὴν βιομηχανικὴν ἀξίαν τῶν ἐργοστασίων τούτων, σᾶς ἐγγυῶμαι καὶ σᾶς ἐξασφαλίζω ἐγὼ ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις διὰ τὴν τελείαν κατασκευὴν αὐτῶν τῶν μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα τὸ Εἰδικὸν Ταμεῖον ἤθελε παραγγείλει εἰς τὸν οἶκον τοῦτον». Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι κατόπιν τούτων ἀπέκτησα τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ οἶκος αὐτὸς εἶναι ἱκανὸς διότι εἶπον, ὅτι εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐπὶ τέλους ἔχει ἀναπτυχθῆ μία βιομηχανία πρωτίστης τάξεως, μία βιομηχανία ἡ ὁποία βαίνει γοργῷ τῷ βήματι εἰς τὴν κορυφὴν τῶν εὐρωπαϊκῶν βιομηχανιῶν.

§249Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Τὸ καλλίτερον πλοῖον τῆς Ἑλλάδος δὲν κατεσκευάσθη ἐκεῖ;

§250Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Διότι ἡ Ἰταλικὴ βιομηχανία μᾶς παρέσχε τὸν «Ἀβέρωφ», τὸ καλλίτερον πλοῖον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἑλλάς, καὶ παρακαλῶ τοὺς ναυτικούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐδῶ, νὰ μᾶς εἴπουν ἐὰν ὁ «Ἀβέρωφ» δὲν εἶναι τέλειον πλοῖον ἀπὸ ἀπόψεως ναυπηγικῆς. Τὰ καταστήματα «Καντιέρι» θεωρεῖ ἡ Ἰταλία ὡς ἐκ τῶν καλλιτέρων της καὶ εἶπον, δὲν θὰ μᾶς κατασκευάσουν δύο βυθοκόρους, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μᾶς ἐγγυᾶται πλέον ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις διὰ διακοινώσεως αὐτῆς τὴν τελείαν κατασκευήν των; Ἄν ἐπρόκειτο, Κύριοι, περὶ ἴσης τιμῆς μεταξὺ τοῦ Ὁλλανδικοῦ καὶ Ἰταλικοῦ οἴκου, θὰ ἔλεγον, χάριν τῆς ὑπηρεσίας μου, χάριν τοῦ κύρους τῆς ὑπηρεσίας μου ἐπιπροσθέτως ὑπὲρ τοῦ οἴκου «Γκιοῦστε» νὰ τὴν δώσωμεν εἰς τὸν Ὁλλανδικὸν οἶκον διὰ νὰ καλύψωμεν τοὺς ὑπαλλήλους μου, οἱ ὁποῖοι εἶπον μίαν φοράν, ὅτι εἶναι ὁ καλλίτερος. Ἐὰν ἦτο, λέγω, τῆς αὐτῆς τιμῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι. Καὶ θὰ ἔπρεπεν αὐτὴν τέλος τὴν προκατάληψιν τῶν ὑπαλλήλων μου νὰ τὴν πληρώσῃ ὁ λαὸς ὁ ἑλληνικὸς μὲ 7½ ἑκατομμύρια; Αὐτὸ θέλετε; Αὐτὴν, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν ὑπαλλήλων μου, τὴν πεποίθησιν ὅτι αὐτὸς ὁ οἶκος ὁ Ὁλλανδικὸς ἦτο ὁ καλλίτερος ἀπὸ ὅλους ἐπιθυμίαν καὶ προκατάληψιν μὴ στηριζομένην ἐπὶ γνώσεως ἐξ αὐτοψίας τῶν πραγμάτων, διότι ὡς ἀπεδείχθη ἐξ αὐτῶν τῶν πρακτικῶν των, τὰς περὶ Ὁλλανδικοῦ Οἴκου πληροφορίας των, ἐξ αὐτῶν τῶν λευκωμάτων τῶν ὑποβληθέντων ὑπὸ τοῦ συναγωνιζομένου οἴκου, λέγω αὐτὴν τὴν προκατάληψιν καὶ ἐπιθυμίαν των νὰ δοθῇ ἡ παραγγελία εἰς τὸν ὀλλανδικὸν οἶκον, θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν πληρώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ 7.500.000 δραχμῶν καὶ μὲ μίαν εὔλογον δυσαρέσκειαν φιλικῆς Μεγάλης Δυνάμεως; Τότε πλέον ἐπεμβαίνω ὡς Ὑπουργὸς καὶ δὲν ἀφήνω νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω. (Χειροκροτήματα). Ὥστε ἐπενέβην πλέον, οὐχὶ μόνον διότι, ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, πρῶτος αὐτὸς προεκάλεσε τὸ ζήτημα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι πρῶτος προεκάλεσα τὴν προσοχήν μου, ὅταν ὅμως ἄνοιξα τὰ μάτια μου καὶ εἶδον, τί συμβαίνει δὲν ἦσαν πλέον διεθνεῖς λόγοι, οὔτε ἡ ἐπέμβασις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ λόγοι ἀνώτεροι, λόγοι σοβαρώτεροι, λόγοι συμφέροντος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, λόγοι συμφέροντος τοῦ Ἑλληνικοῦ Ταμείου, λόγοι οἰκονομίας καὶ καλῆς διαθέσεως τοῦ χρήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οἵτινες ἐπέβαλον τὴν ἐπέμβασίν μου. Κατόπιν τοῦ κατακλυσμοῦ τούτου τῶν πληροφοριῶν καὶ τῶν δηλώσεων, ἔλαβον ἀνὰ χεῖρας τὴν μελέτην τοῦ μηχανολογικοῦ τμήματος, ἔλαβον εἰς χεῖρας ὁλόκληρον τὸν φάκελλον τῶν προσφορῶν τῶν δύο ἐργοστασίων, τὰ σχέδια, τὰς ἐκθέσεις των, τοὺς ὅρους κατασκευῆς, τὰς περιγραφὰς τῶν μηχανημάτων, τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων, καὶ ἀναμνησθεὶς παλαιῶν ἀσχολιῶν μου περὶ τὰ τοιαῦτα, κατέγινα εἰς τὴν σύντονον μελέτην των. Καὶ ἀφίνω κατὰ μέρος τὴν μεγάλην βυθοκόρον, διὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐπερωτῶντες δὲν μὲ ἐλέγχουν, ἀφοῦ ἐδόθη, κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ὑπηρεσίας, εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν οἶκον, καὶ ἔρχομαι εἰς τὰς δύο φορτηγίδας μετὰ βυθοκορικῶν ἀντλιῶν, τὰς δοθείσας εἰς τὸν Ἰταλικὸν οἶκον. Καὶ ἀναγινώσκω περὶ αὐτῶν εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ὑποθέσεως ταύτης διευθυντοῦ τοῦ Μηχανολογικοῦ τμήματος, τὴν ἑξῆς περικοπήν, τὴν ὁποίαν οἱ ἐπερωτῶντες συστηματικῶς παρεῖδον, καίτοι ἀναφερομένην καὶ εἰς τὸ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. (ἀναγινώσκει) «Τέλος ἡ εἰδικὴ πεῖρα τοῦ οἴκου «Γκιοῦστε» καὶ ἡ διεθνὴς φήμη του φέρει αὐτὸν πλεονεκτοῦντα, ὥστε νὰ προτιμηθῇ εἰς τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἐργασίας ταύτης, ἐκτὸς ἐὰν τὸ Συμβούλιον εἶχε τὴν γνώμην νὰ ἀνατεθῇ ἡ κατασκευὴ τῆς μιᾶς φορτηγίδος εἰς τὸν Ὁλλανδικὸν οἶκον καὶ τῆς ἑτέρας φορτηγίδος εἰς τὸν Ἰταλικὸν οἶκον, ὁπότε δὲν θὰ εἴχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν». Καὶ λέγω: Ἐὰν δὲν θὰ εἴχετε καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ κατασκευάσῃ ὁ εἷς οἶκος τὴν μίαν, καὶ ὁ ἕτερος οἶκος τὴν ἄλλην φορτηγίδα, τότε διατί νὰ μὴ τὰς κατασκευάσῃ καὶ τὰς δύο ὁ εὐθυνότερος; Ἀπαντήσατέ μου, κύριοι, παρακαλῶ. Ἀφοῦ ὁ ἁρμόδιος, ὅπως τὸν θεωρεῖτε, δὲν θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν, διατί νὰ μὴ τὰς κατασκευάσῃ καὶ τὰς δύο ὁ εὐθυνότερος;

§251Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Δὲν χρειάζεται ἀπάντησις, κύριε Πρόεδρε.

§252Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ διπλοῦ γερανοῦ, διότι καὶ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν ἐθεωρήθη προτιμότερος ὁ τοῦ Ἰταλικοῦ οἴκου.

§253Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὰ τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα μᾶς ἀναγινώσκετε, ἐδόθησαν εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου;

§254Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Δὲν σᾶς ἐννοῶ. Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ ἔγγραφον τὸ συνταχθὲν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου. Κατόπιν τούτου, ὁ Συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπανερχόμενος τότε ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, μοῦ λέγει μίαν ἡμέραν: «Τί γίνεται αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀκόμη ὑπὸ μελέτην; Ποῦ εὑρίσκεται;» — Εἰς αὐτὸ καὶ αὐτὸ τὸ στάδιον τοῦ ἀπαντῶ. Ἡ ὑπηρεσία μου ἔχει προκατάληψιν, δικαιολογημένην κατ’ αὐτήν, ἀδικαιολόγητον κατ’ ἐμέ, ὑπὲρ τοῦ Ὁλλανδικοῦ ἐργοστασίου. — Γιὰ σταθῆτε μοῦ λέγει τί θὰ κάμετε; ἐδῶ πρόκειται νὰ κάμητε μίαν πρᾶξιν ἡ ὁποία θὰ ἐξεγείρῃ μίαν δυσφορίαν ἐκ μέρους τῆς Ἰταλικῆς Κοινῆς Γνώμης, διότι εἶναι καταφανὴς προκατάληψις ἐναντίον τῆς βιομηχανίας της. Καὶ μοῦ προσθέτει, θὰ ἔλθω μίαν ἡμέραν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας νὰ τοὺς ἴδω καὶ ἐγὼ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ νὰ ζητήσω ἐξηγήσεις, διὰ νὰ ἴδω πῶς θὰ πεισθῶ καὶ ἐγὼ διὰ νὰ ἀντιτάξω τὰ ἐπιχειρήματα τῶν κυρίων αὐτῶν, εἰς τὰ φιλικὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα μοῦ ἔχει κάμει ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Ἰταλίας, διὰ νὰ ἴδω ἂν εἶχε ἢ ὄχι δικαίωμα νὰ μοῦ τὰ κάμῃ ὁ κ. Πρεσβευτής. Τέλος τὸ εἰδικὸν Ταμεῖον τῶν Λιμενικῶν μηχανημάτων ἐπείσθη, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν ἐξ ἀρχῆς ἠθέλησε. Καὶ μοῦ λέγει: Κύριε Ὑπουργέ, πῶς θὰ κάμωμεν τώρα ποὺ ἐξετέθημεν μὲ μίαν γνώμην; Εἴμεθα ὑπηρεσία· πῶς εἶναι δυνατὸν ἀφοῦ ἐξετέθημεν νὰ τὴν ἄρωμεν; Θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κόσμος, ὅτι τὴν μίαν ἡμέραν λέγομεν τοῦτο, καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν τὸ ἄλλο. Καὶ τοὺς ἀπαντῶ: Θὰ σᾶς εὐκολύνω ἐγώ.

§255ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κακῶς.

§256Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Παραδέχομαι κακῶς, ἀλλὰ θέλω νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ αὐθαίρετος Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος, προκειμένου περὶ δημοσίου χρήματος, ἐπιβάλλει εἰς τοὺς ἄλλους, ὅ,τι θέλει αὐτός, περιφρονῶν πᾶσαν ἀντίρρησιν καὶ ἀνατρέπων κάθε ἐμπόδιον. Καὶ τότε, κατόπιν συστάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου μου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐφέρομεν τὸ ζήτημα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διαβάσω πάλιν τὰ πρακτικὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ ἀναμνησθῆτε τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν εἴχετε, ὅταν σᾶς τὰ ἀνέγνωσαν οἱ προλαλήσαντες, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπητε, μεθ’ ὅσα τώρα σᾶς ἐξέθετα: Σᾶς μένει ἡ ἐντύπωσις ἐκ τοῦ πρακτικοῦ, ὅταν ἠθέλησαν νὰ σᾶς γεννήσουν οἱ ἐπερωτῶντες; Δὲν βλέπετε πλέον, ὡς εἶναι καὶ φυσικόν, τὴν ἀναγκαίαν συνέπειαν τῆς ὅλης προσπαθείας μου πρὸς προάσπισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου; Ἐπενέβη οὕτω ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος καὶ ἐξουσιοδοτήθην ὑπ’ αὐτῆς νὰ ἐφαρμόσω τὴν ἀπόφασίν της. Εἶναι δυνατὸν ὁ καθ’ ὑμᾶς Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς νὰ εἶναι ὑπεράνω ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπ’ αὐτῆς ἀκόμη ἀνεξέλεγκτος; Τότε, εἰς τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, μοῦ συνέβη τὸ ἑξῆς: «Ὅταν μοὶ ἐστάλη τὸ πρακτικὸν τοῦτο τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τὸ ἔλαβον εἰς χεῖρας μου, ἀνῆλθον εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅπου μὲ ἀνέμενον ἐκεῖ συνηθροισμένα καὶ τὰ ἄλλα μέλη τοῦ εἰδικοῦ Ταμείου, τὰ ὁποῖα εἶχον εἰδοποιήσει τὴν προηγουμένην ἡμέραν καὶ τοῖς ἐξέθηκα τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως. Μοῦ εἶπαν τότε τινὲς ἐξ αὐτῶν: Κύριε Ὑπουργέ, πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ πρῶτον τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων. Τοὺς εἶπα, βεβαίως, καὶ θὰ μεριμνήσω ἐγώ. Εἰς δὲ ἐξ αὐτῶν, ὁ Πάρεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου κ. Βρούλιας, μοὶ λέγει: Ἔχω ἕνα δισταγμὸν μέσα μου, ἔχω ἕνα δισταγμὸν καὶ ὁ δισταγμὸς αὐτὸς προέρχεται μήπως ἔχομεν ἀστικὰς εὐθύνας. Διατί; ἐρωτῶ. Διότι, μοὶ λέγει, εἴχομεν καταρτίσει μίαν ἀπόφασιν πρότερον. Ἂν τὴν μεταβάλωμεν τώρα, δὲν κινδυνεύομεν ἀπὸ τὸ ἐργαστάσιον «Γκιοῦστε» νὰ μᾶς ἐναγάγῃ καὶ ζητήσῃ ἀποζημιώσεις; Τὴν περὶ ἧς πρόκειται ἀπόφασιν τὴν ἐκοινοποιήσατε εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους; ἐξῆλθε τοῦ γραφείου σας; Ὄχι, λέγουν. Τότε, ἐφόσον ἔχετε νέα στοιχεῖα καὶ ὁδηγίας τῆς Κυβερνήσεως, δύνασθε κάλλιστα νὰ τὴν ἀναθεωρήσετε, προκειμένου μάλιστα νὰ ὠφελήσετε τὸ Δημόσιον. Κανεὶς δὲν δικαιοῦται νὰ κάμῃ ἀγωγὴν ἐναντίον σας. Τί σκέψεις εἶναι αὐταί, τί περίεργοι καὶ ἀκατάληπτοι ἀνησυχίαι; Μοῦ λέγει: Κύριε Ὑπουργέ, ἀνησύχησα, διότι σήμερον ἔλαβον ἀνώνυμον σημείωμα, διὰ τοῦ ὁποίου προκαλεῖται ἡ προσοχή μου νὰ μὴ μεταβάλωμεν ἀπόφασιν καὶ ἐκφράζονται ἀπειλαὶ περὶ ἀστικῶν καὶ ποινικῶν εὐθυνῶν καὶ ἄλλα. Αὐτὸ τὸ σημείωμα τὸ ἠνεκοίνωσα καὶ εἰς τοὺς ἄλλους συναδέλφους μου. Πῶς, λέγω, ἀνώνυμον σημείωμα; Περίεργον, πῶς οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἤξευρον, ὅτι σᾶς εἶχα καλέσει χθὲς ἀπόγευμα διὰ σήμερον πρωΐαν καὶ διὰ τοιοῦτο ζήτημα; Βεβαίως κάποιος ἐξ ὑμῶν τὸ ἀνεκοίνωσεν εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐνδιαφέρον νὰ στείλῃ τὸ ἀνώνυμον σημείωμα. Καὶ παρεκάλεσα τὸν διευθυντὴν τῶν Δημοσίων Ἔργων νὰ κάμῃ μίαν ἐξέτασιν. Ἐρωτῶ καὶ πάλιν, τί λέγει τὸ ἀνώνυμον αὐτὸ σημείωμα; Μοῦ ἐπαναλαμβάνουν, ὅσα σᾶς εἶπα. Ἦτο προφανῶς ἐκβιαστικόν. Ἐρωτῶ τὸν κ. Βρούλιαν: Ἔχετε ἰδέαν ποιὸς τὸ ἔστειλεν; Πῶς τὸ ἐλάβατε; Ὄχι, μοὶ λέγει, ὁ κ. Βρούλιας. Τὸ εὗρον ἐπάνω εἰς τὸ γραφεῖόν μου σήμερον τὴν πρωΐαν. Μετὰ τοῦτο ἀφοῦ ἐπεράτωσα τὴν σύσκεψιν καὶ ἐπανῆλθον εἰς τὸ γραφεῖον μου, προσῆλθεν εἰς ἐμὲ ὁ διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὁ κ. Ἄγγελος Οἰκονόμου, τοῦ ὁποίου τὴν ἀξιοπιστίαν ἤκουσα ἐνταῦθα καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν ἐπερωτώντων δικαίως ἐξαιρομένων καὶ μοὶ λέγει. Κύριε Ὑπουργέ, ἠξεύρετε; Τὸ σημείωμα αὐτὸ τὸ ἀνώνυμον τὸ ἐνεχείρισεν εἰς τὸν κ. Βρούλιαν, καθὼς μοὶ ἀνεκοίνωσε τώρα αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Βρούλιας, ὁ Βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Κ. Ἀγγελόπουλος (χειροκροτήματα).

§257Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σημείωμα αὐτὸ συνετάχθη ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ ἦλθον οἱ ἐνδιαφερόμενοι, οἱ ὁποῖοι μετὰ πάσης λεπτοτάτης ἐκφράσεως, ἔλεγον, ὅτι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι νομικὰ ζητήματα εὐθύνης ἀστικῆς ὑμῶν, διότι ὑμεῖς προέβητε εἰς ὁριστικὴν ἀπόφασιν τῆς δημοπρασίας καὶ ἑπομένως μεταβάλλοντες αὐτήν, μεταβάλλετε δικαιώματα ἀποκτηθέντα. Τὸ σημείωμα αὐτό, τὸ ἔλαβον ἐγὼ ὅπως τὸ ἔλαβον ὅλα τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἐγὼ μετὰ Συναδέλφων Βουλευτῶν ἐκοινοποιήσαμεν διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἔγγραφον ὁμοίας φύσεως.

§258Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν.). Αὐτὰ ἀργότερα. Τώρα εὑρισκόμεθα ἀκόμη εἰς τὴν περίοδον τῶν ἀνωνύμων σημειωμάτων. Τὰ ἀνακοινωθέντα εἰς ἐμὲ παρὰ τοῦ κ. Οἰκονόμου μοῦ ἐπεβεβαίωσε προσωπικῶς καὶ ὁ κ. Βρούλιας. Ὁ τελευταῖος οὗτος μετά τινα χρόνον μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσας, ἔλαβε τὴν σύνταξίν του καὶ ἀντικατεστάθη εἰς τὸ εἰδικὸν Ταμεῖον ἀπὸ τὸν κ. Μπουρνιᾶν, ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν. Ἔρχεται δὲ καὶ οὗτος καὶ μοὶ λέγει καὶ ἐπαναλαμβάνει καὶ εἰς τὸν κ. Οἰκονόμου; Γνωρίζετε κ. Ὑπουργέ, μὲ ἐκάλεσεν ἰδιαιτέρως ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ἀγγελόπουλος καὶ μοὶ εἶπε προσέξατε καλά, τί ἀπόφασιν θὰ λάβητε καὶ νὰ μὴ ἀκούετε τὸν Ὑπουργόν σας. Κύριοι βουλευταί, σᾶς βεβαιῶ μὲ κατέλαβε τότε μία ἀπορία. Καὶ εἶπον: Πῶς ὁ κ. Κ. Ἀγγελόπουλος κατεδέχθη νὰ μεταχειρισθῇ τοιαῦτα μέσα διὰ νὰ ἐπηρεάσῃ τὰς συνειδήσεις ἐντίμων ὑπαλλήλων, ἀφοῦ εἶχεν ὡς βουλευτὴς μέσον, τὴν Βουλήν, ἀφοῦ ἠδύνατο νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς ἐμέ τὸν Ὑπουργὸν καὶ ἐγγράφως νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν μου, πῶς ὁ κ. βουλευτής, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἐπροτίμησα ὡς Ὑπουργὸν ἐν τῇ Οἰκουμεν. Κυβερνήσει, ἀποδείξας εἰς αὐτὸν τοιαύτην ἐκτίμησιν, καὶ ὁ ὁποῖος εἶχε τοιαύτην ἰδέαν περὶ τοῦ ἑαυτοῦ του, περὶ τῆς ἀξίας του, ὥστε ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ ἄλλη κυβέρνησις μὴ περιλαμβάνουσα καὶ πάλιν αὐτὸν ἐθίγη μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀπεσχισθῇ καὶ τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκε, πῶς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐθεώρει τὸν ἑαυτόν του τόσον ἐξέχοντα κατῆλθεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον νὰ στέλλῃ ἀνωνύμους ἐπιστολὰς καὶ νὰ ἐκβιάζῃ τοὺς ὑπαλλήλους εἰς τὸ ζήτημα μάλιστα τῆς διαχειρίσεως; Τὴν ἀπορίαν ταύτην διετήρησα μέχρι τῆς ἑσπέρας ταύτης. Ἀλλ’ ὅταν ἀπόψε ἤκουσα τὸν ἐν λόγῳ Βουλευτὴν εἰς σοβαρὰν ὑπόθεσιν, ἐρχόμενον νὰ ἐλέγξῃ ἕναν Ὑπουργὸν διὰ τὴν χρηστότητά του, ὅταν ἤκουσα, λέγω, τὸν κ. Βουλευτὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἀπαγγέλλῃ στίχους τοῦ Σαίξπηρ καὶ νὰ ὁμιλῇ περὶ τῶν ἐμβάδων τοῦ Ἀντωνίου καὶ τῶν χιονιστρῶν τῆς Κλεοπάτρας, τότε ἡ ἀπορία μου ἐλύθη καὶ εἶπον, ὅτι φυσικόν, λοιπόν, ἦτο νὰ κάμῃ καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔκαμε. (Χειροκροτήματα καὶ γέλωτες). Λοιπόν, μετὰ τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο, εἶδον, ὅτι ὑπῆρχον ἐνδιαφερόμενοι ἐπιδιώκοντες διὰ παντὸς μέσου νὰ προσπορισθῶσιν ὠφελήματα δυσχεραίνοντες τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν γένει καὶ ἐμοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ, καὶ δὴ προκειμένου νὰ προστατευθῶσιν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ εἰδικώτερα καὶ γενικώτερα καὶ τὰ συμφέροντα δηλαδὴ τοῦ Ταμείου καὶ διεθνῆ τοιαῦτα. Τότε κατέγινα ἐντονώτερον εἰς τὴν μελέτην τοῦ ὀγκώδους φακέλλου τῆς ὑποθέσεως καὶ ἀπεφάσισα νὰ προεδρεύσω ὁ ἴδιος τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων. Ἐμελέτησα, λοιπόν, Κύριοι, τὴν ἔκθεσιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ μηχανολογικοῦ τμήματος κ. Βακράτσα διὰ νὰ ἴδω ποῖοι εἶναι οἱ τεχνικοὶ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ προτιμηθῇ τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον καὶ νὰ πληρώσῃ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς 7.500.000 δραχμάς. Ναί, μάλιστα, Κύριοι Βουλευταί, πάλιν θὰ τὸ εἴπω αὐτό, καὶ νὰ πληρώσῃ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς 7.500.000 δραχμὰς περιπλέον. Τὴν προτίμησιν αὐτὴν, εἶπον, ὅτι ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ θὰ τὴν ἐδεχόμην. Ἀλλὰ προηγουμένως ἔπρεπε νὰ πεισθῶ ἐγὼ ὁ ἴδιος πλέον, μελετῶν ὁ ἴδιος, ὡς νὰ ἤμην ὁ τμηματάρχης τῆς μηχανολογίας, διὰ νὰ πεισθῶ διὰ τὴν προτίμησιν αὐτήν.

§259Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Πόσον εἶναι τὸ ὅλον ποσὸν τῆς προμηθείας;

§260Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). 70.000.000 δραχμὰς περίπου. Ὅπως σᾶς εἶπον, ἡ παραγγελία εἶχε τέσσαρα μέρη: Τὸ πρῶτον μέρος τῆς παραγγελίας ἦτο μία μεγάλη βυθοκόρος ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις, μὴ θέλουσα νὰ ἐπιμείνῃ περισσότερον ἀπέναντι τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς παραγγελίας ὑπὲρ τοῦ Ὁλλανδικοῦ, συγκατετέθη νὰ δοθῇ εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν οἶκον, καίτοι ὁ Ἰταλικὸς οἶκος ἦτο εὐθηνότερος. Ἡ δευτέρα παραγγελία ἦτο δύο δοχειοφόροι φορτηγίδες, ἡ τρίτη ἦτο ὁ γερανὸς καὶ ἡ τετάρτη οἱ σωλῆνες. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν γερανόν, δὲν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία ὅτι θὰ ἐδίδετο εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς σωλῆνας, ἡ γνώμη τοῦ κ. Βακράτσα ἦτο, ὅτι ἠδύναντο νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς Ἰταλοὺς, ἐν ᾧ τοῦ κ. Πεζανοῦ, ἦτο, ὅτι ἔπρεπεν νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς Ὁλλανδούς. Ἀλλὰ προφανῶς τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Πεζανοῦ δὲν ἦσαν πειστικά. Ἐπέστησα ὅθεν τὴν προσοχήν μου, ἐπὶ τῶν δύο φορτηγίδων. Σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ διευθυντὴς τοῦ μηχανολογικοῦ τμήματος ἀνέφερεν εἰς τὴν ἔκθεσίν του, ὅτι δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ δοθῇ ἡ μία εἰς τὸ ἓν καὶ ἡ ἄλλη εἰς τὸ ἄλλο ἐργοστάσιον. Καὶ ἠρώτησα ἐμαυτόν: διατί τότε νὰ μὴ δώσωμεν καὶ τὰς δύο εἰς τὸ εὐθηνότερον ἐργοστάσιον; Ἔκαμα, λοιπόν, καὶ ἐγὼ τὴν μελέτην μου διὰ νὰ ἴδω ποῦ συμφέρει νὰ δώσωμεν τὰς φορτηγίδας. Ἐπῆρα τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμηματάρχου καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων καὶ τὰς ἐμελέτησα. Μοῦ λέγει, τὰ ἑξῆς ὁ τμηματάρχης εἰς τὴν ἔκθεσίν του. Σᾶς παρακαλῶ δέ, κύριοι Βουλευταί, νὰ προσέξητε εἰς αὐτό, διότι εἶναι ἀρκετὰ σημαντικὸν διὰ νὰ ἴδητε πῶς ἡ προκατάληψις ὑπὲρ τοῦ Ὁλλανδικοῦ οἴκου—δὲν θέλω νὰ εἴπω τί πλέον τῆς προκαταλήψεως—πῶς λέγω ἡ προκατάληψις ἐγέννησεν ἐπιχειρηματολογίαν τῆς ὁποίας τὴν ἀξίαν θὰ κρίνητε τώρα ἀμέσως. Αἱ φορτηγίδες αὗται, κύριοι, ἔχουν ὄπισθεν ἕνα σωλῆνα, ὁ ὁποῖος πηγαίνει εἰς τὴν θάλασσαν μέχρι τοῦ πυθμένος καὶ εἰς τὸ ἄκρον ἔχει ἕνα μηχάνημα περιστροφικὸν καὶ ἀνασκάπτει τὴν ἰλὺν καὶ τὰ ὀλιγώτερον στερεὰ ἐδάφη καὶ κατόπιν ἀπορροφῶνται ταῦτα διὰ τοῦ σωλῆνος αὐτοῦ δι’ ἀντλιῶν καὶ ἀποτίθενται εἰς τὴν φορτηγίδα, ἥτις, ἀφοῦ γεμίσῃ, πηγαίνει ἔξω εἰς τὸ πέλαγος καὶ ἀδειάζει. Λέγει, ὁ τμηματάρχης (ἀναγινώσκει): «Ἡ μετάδοσις τῆς κινήσεως τοῦ περιστρεφομένου ἐκσκαπτῆρος διὰ τὴν ἀναμόχλευσιν τοῦ πυθμένος, γίνεται διὰ καταλλήλου συστήματος μετ’ ἀναλόγων στεγανῶν ἑδράνων καὶ κέκτηται εἰδικὴν συσκευὴν διὰ τὴν ἐπιμήκυνσιν τοῦ ἄξονος τοῦ ἐκσκαπτῆρος. Διὰ τῆς ἐπιμηκύνσεως ταύτης ἐπιτυγχάνεται εὐχερῶς ἡ ἐργασία εἰς τὰ μεγαλεῖτερα βάθη χωρὶς νὰ παρίσταται ἀνάγκη προσθήκης ἐπὶ πλέον τεμαχίου ὡς ἀπαιτεῖ ἡ ἀπὸ τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου προτεινομένη διάταξις». «Ἡ ἀπορρόφησις καὶ ἄπωσις τῶν βυθοκοριμμάτων γίνεται ὡς καὶ εἰς τὴν δοχειοφόρον βυθοκόρον διὰ δύο ἀντλιῶν καὶ δύο ἀτμομηχανῶν, σύστημα ὅπερ ἐμφανίζει τὰ προτερήματα, ἅτινα ἀνωτέρω ἀναγράφομεν κατὰ τὴν ἐξέτασι τῆς δοχειοφόρου βυθοκόρου». Δηλαδή, κατὰ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. τμηματάρχου καὶ εἰσηγητοῦ ὁ Οἶκος «Γκιούστε» μᾶς παρουσιάζει αὐτὸ τὸ πλεονέκτημα τὸ πολὺ σοβαρόν: Ἂν χρειασθῇ νὰ σκάψῃ ὁ σωλὴν εἰς μεγαλείτερον βάθος, ἔχει ἓν μηχάνημα τὸ ὁποῖον τὸν μηκύνει, χωρὶς νὰ χρειάζηται νὰ βγάζωμεν τὸν σωλῆνα διὰ νὰ κολλήσωμεν μίαν ἐπέκτασιν. Τὸ πλεονέκτημα αὐτὸ εἶναι σοβαρώτατον, πολὺ σπουδαῖον. Σᾶς ἀναγινώσκω τώρα τί λέγει εἰς τὸ πρακτικόν του τὸ πρῶτον, τὸ γενόμενον τὴν 18ην Ὀκτωβρίου 1927, οὐχὶ ὑπὸ τὴν προεδρείαν μου καὶ πρὸ τῆς ἐπεμβάσεώς μου, τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων διὰ τὰ πλεονεκτήματα νὰ τῆς φορτηγίδος «Γκιούστε» (ἀναγινώσκει). «αʹ) Ὁ Ὁλλανδικὸς οἶκος «Γκιούστε» προβλέπει ἰδίαν μηχανὴν ἰσχύος 150 ἵππων διὰ τὴν κίνησιν τοῦ περιστρεφομένου ἐκσκαπτῆρος πρὸς ἀναμόχλευσιν τοῦ πυθμένος, καὶ χρησιμοποιεῖται εἰδικὴ συσκευὴ διὰ τὴν ἐπιμήκυνσιν τούτου, ὅταν πρόκειται ἡ φορτηγὶς νὰ ἐργασθῇ εἰς μεγαλείτερα βάθη καὶ ἧς στερεῖται τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον». «βʹ) Ἡ ἀπορρόφησις καὶ ἀπώθησις τῶν βυθοκοριμάτων ἐπιτυγχάνεται διὰ δύο ἀντλιῶν συνεζευγμένων διὰ ἀντιστοίχων δύο ἀτμομηχανῶν, ἐνῷ τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον προβλέπει μίαν τοιαύτην. «γʹ) Ὁ ἀριθμὸς τῆς περιστροφῆς τῶν κινητηρίων μηχανῶν εἶναι 200 στροφαί, ἐνῷ τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον ἔχει παραδεχθῇ 250 στροφὰς εἰς ἕνα πρῶτον λεπτόν. Καὶ μοῦ παρίστανεν ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης καὶ μοῦ ἔλεγεν, ὅτι αὐτὰ εἶναι πλεονεκτήματα σοβαρά· ἐκτὸς τοῦ πρώτου καὶ τὸ δεύτερον τὸ ὅτι ἡ φορτηγὶς «Γκιούστε» ἐργάζεται διὰ δύο μηχανῶν «Κομπονὸντ» αὐξάνει μὲν τὴν ἀρχικὴν δαπάνην, ἀλλὰ παρουσιάζει οἰκονομικωτέραν ἐκμετάλλευσιν καὶ ἁπλότητα καὶ ὀλιγωτέρας στροφάς. Ἐνῷ τὸ Ἰταλικὸν παρουσίασε μίαν μηχανὴν ἥτις ναὶ μὲν ἔχει εὐθυνίαν κατασκευῆς ἀλλὰ ἡ ἐκμετάλλευσις εἶναι δαπανηροτέρα καὶ ὁ μηχανισμὸς πολυπλοκώτερος μὲ σύστημα τριπλῆς ἐκτονώσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τρίτον, μοῦ ἔλεγον, ὅτι ἡ διαφορὰ τῶν 50 στροφῶν εἶναι σοβαρὸν μειονέκτημα τοῦ Ἰταλικοῦ, ἀλλὰ ὁμολογοῦν, ὅτι εἶναι συνέπεια τοῦ δευτέρου. Δηλαδή, τῆς χρήσεως μιᾶς μηχανῆς ἀντὶ δύο τοῦ Ὁλλανδικοῦ. Εἶναι ἀληθές, μοῦ προσθέτει, ὅτι κατόπιν καὶ ὁ Ἰταλικὸς οἶκος προσεφέρθη νὰ κατασκευάσῃ φορτηγίδα μὲ δύο μηχανὰς καὶ δύο ἀντλίας καὶ συνεπῶς καὶ μὲ ὀλιγωτέρας στροφάς, ὅπως καὶ ὁ Ὁλλανδικός, καὶ μάλιστα μὲ τὴν αὐτὴν ὡς καὶ πρότερον τιμήν, δηλαδὴ εὐθηνοτέραν τοῦ Ὁλλανδικοῦ, ἀλλὰ μοῦ παρίστανον, ὅτι ἔπραξεν τοῦτο ὁ Ἰταλικός, ἀφοῦ ἔμαθε τὴν κρίσιν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ συνεπῶς δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει τοιαῦται ἐκ τῶν ὑστέρων προσφοραί, καίτοι συμφερώτεραι εἰς τὸ Δημόσιον, διότι δὲν θὰ ἦτο ἠθικὸν τοῦτο κλπ. κλπ. Ὅλα αὐτὰ ἦσαν ἄριστα, ἀλλὰ εἶπον, ἂς ἴδωμεν τί λέγουν καὶ οἱ φάκελλοι τῶν συναγωνιζομένων ἐργοστασίων. Παίρνω τὸν φάκελλον τοῦ οἴκου «Γκιούστε» διὰ νὰ εὕρω τὸ μηχάνημα τοῦ ἐκσκαπτῆρος διὰ τοῦ ὁποίου γίνεται ἡ τόσον πλεονεκτικὴ ἐπέκτασις αὐτοῦ χωρὶς νὰ ἀνασυρθῇ ἐκ τῆς θαλάσσης. Τὸν φυλλομετρῶ· ἐξετάζω τὰ ἔγγραφα καὶ τὰ σχέδια ἓν πρὸς ἕν, δαπανήσας ὥρας, ζητῶ καὶ τὴν συμβουλὴν μηχανολόγου φίλου μου, καὶ δὲν εὑρίσκομεν τίποτε εἰς τὰς προτάσεις τοῦ «Γκιούστε». Καλῶ ἀμέσως τὸν τμηματάρχην τοῦ μηχανολογικοῦ τμήματος καὶ τοῦ λέγω: Σᾶς παρακαλῶ, ἐδῶ εἰς τὴν ἔκθεσίν σας, λέγετε, ὅτι ὑπάρχει ἓν τοιοῦτον πλεονέκτημα εἰς τὸν οἶκον «Γκιούστε», ὅτι ὁ σωλὴν δύναται νὰ ἐπεκταθῇ εἰς διάφορα βάθη καὶ εἶναι τόσον σπουδαῖον αὐτό. Σᾶς παρακαλῶ ἐδῶ εἶναι αἱ προτάσεις τοῦ «Γκιοὺστε». Κάμετέ μου τὴν χάριν νὰ μοῦ εὕρητε τὴν σχετικὴν περιγραφὴν τοῦ μηχανήματος. Μοῦ λέγει: βέβαια ἐδῶ εἶναι μέσα. Ἐκάθησα μὲν ὥραν, ἀνερευνῶν καὶ δὲν ηὗρα τίποτε. Ἐξητάσαμεν μήπως ἔλειπεν κανὲν ἔγγραφον καὶ ἦταν ὅλα πλήρη. Ὥστε εἶπα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε εἰς τὴν ἔκθεσίν σας, ὡς σοβαρὸν πλεονέκτημα τοῦ οἴκου «Γκιοὺστε» δὲν ὑπάρχει εἰς τὰς προτάσεις του. Ποῦ τὸ ηὕρατε; Μετὰ νέαν ματαίαν ἔρευναν τῶν ὑπομνημάτων καὶ περιγραφῶν τῶν μηχανημάτων, ὡμολόγησεν, ὅτι δὲν ὑπῆρχε, ἀλλὰ μοῦ εἶπεν, ὅτι πιθανῶς θὰ τὸ ἐξήγαγεν ἐκ τοῦ σχεδίου. — Μὰ λέγω, καλά, εἶμαι καὶ ἐγὼ μηχανικὸς καὶ γνωρίζομεν, ὅτι ὑποβάλλονται σχέδια καὶ συγχρόνως καὶ ὅροι συγγραφῆς καὶ τεχνικὴ περιγραφὴ ἥτις ἀναπτύσσει λεπτομερέστατα τὰ σχέδια καὶ περιγράφει τὰ μηχανήματα. Πῶς εἶναι δυνατὸν τόσον σοβαρὰ λεπτομέρεια, ἡ ὁποία δημιουργεῖ προτίμησιν, νὰ εἶναι μὲν εἰς τὰ σχέδια καὶ νὰ παραλείπεται εἰς τὴν τεχνικὴν περιγραφὴν αὐτῶν; Πρὸ πάντων δὲ ἓν τόσον σπουδαῖον πρᾶγμα, ἓν τόσον σοβαρόν, εἶναι δυνατὸν ὁ οἶκος νὰ μὴ τὸ περιγράψῃ καὶ πῶς εἶναι καὶ πῶς λειτουργεῖ; Ἐξητάσαμεν τὰ σχέδια καὶ μετ’ ἀρκετὴν ὥραν μοῦ ἔδειξεν εἰς τὸ σχέδιον μίαν λεπτομέρειαν εἰς τὸ ἄκρον τοῦ ἐκσκαπτῆρος. — Τί εἶναι αὐτό; λέγω. Μοῦ λέγει: νομίζω, ὅτι εἶναι αὐτό. Δὲν ἐφαίνετο ἐξαγόμενον θετικῶς ἐκ τοῦ σχεδίου. Λέγω, ἂς τὸ παραδεχθῶμεν, ἀλλὰ ἀφοῦ εἴμεθα καὶ οἱ δύο μηχανικοὶ καὶ ἠμποροῦμεν νὰ μετρήσωμεν μὲ κλίμακα, ἂς τὸ μετρήσωμεν, τί ἐπιμήκυνσιν θὰ ἔδιδεν ἂν ἦτο τὸ περὶ οὗ ἐπρόκειτο. Τὸ ἐμετρήσαμεν καὶ εὕρομεν 20–25 ἑκατοστά.

§261Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δηλαδὴ σκωληκοειδὴς ἀπόφυσις.

§262Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). — Μὰ τότε τοῦ λέγω μόνον τὰ κύματα εἰς τὴν θάλασσαν θὰ ἀνεβοκατεβάζουν τὴν φορτηγίδα περισσότερον ἀπὸ 20 ἑκατοστά. Ἄξιζεν ὁ κόπος νὰ τὸ ἀναφέρετε; Καὶ πῶς λέγετε εἰς τὴν ἔκθεσίν σας, ὅτι ἡ παλαιὰ φορτηγὶς δύναται νὰ λειτουργῇ εἰς διάφορα βάθη; Τί εἶναι αὐτά; Πλάνη! — Ἔστω. Ἀλλ’ εἶναι μία πλάνη, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἀποφασισμένος νὰ ἐρευνήσω τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν κατὰ βάθος, θὰ ἄρω. Καὶ τώρα πηγαίνω εἰς τὸ δεύτερον πλεονέκτημα. Παρουσίασεν ὁ οἶκος «Γκιοὺστε» φορτηγίδα μὲ 2 μηχανὰς καὶ δύο ἀντλίας, ἐνῷ ὁ οἶκος «Καντιέρι» φορτηγίδα μὲ μίαν, καὶ πολὺ δικαίως αἱ δύο μηχαναὶ εἶναι προτιμότεραι ἀπὸ μίαν. Ἄς ἴδωμεν τὴν διακήρυξιν τῆς δημοπρασίας τί λέγει. Περιγράφει ἡ διακήρυξις πῶς θέλει νὰ εἶναι τὰ μηχανήματα μετὰ περισσῆς λεπτομερείας καὶ ὅπως πρέπει νὰ περιγράφωνται καὶ λέγει: (ἀναγινώσκει). «3ον) Δύο φορτηγίδες δυνάμεναι νὰ χρησιμοποιηθῶσι καὶ ὡς ἀπορροφητικαὶ καὶ καταθλιπτικαὶ ἢ μεταφορικαὶ καὶ αἵτινες κλπ. κλπ». «Πρὸς ἐκσκαφὴν καὶ ἀναμόχλευσιν τοῦ πυθμένος διὰ τὴν εὐχερῆ ἀγαρρόφησιν αὐτοῦ ὁ σωλὴν δέον νὰ ᾖ κλπ. (περιγραφὴ τοῦ σωλῆνος). «Ἡ βυθοκορικὴ ἀντλία δέον ἀπαραιτήτως νὰ εἶναι περιστροφική, ἀναρροφητικὴ καὶ καταθλιπτική, ἐξαιρετικῶς ἰσχυρὰ καὶ μεγάλη; ἀντοχῆς τῶν πτερύγων». Τὸ σῶμα τῆς ἀντλίας δέον νὰ ἀποτελῆται κλπ.» «Τότε ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικὸν περίβλημα τῆς ἀντλίας θ’ ἀπαρτίζεται κλπ». Ὥστε ἡ διακήρυξις τῆς δημοπρασίας ἐζήτει φορτηγίδα μὲ μίαν ἀντλίαν καὶ συνεπῶς μὲ μίαν μηχανήν. Τότε τοῦ λέγω, σεῖς μοῦ λέγετε, ὅτι αἱ δύο ἀντλίαι καὶ μηχαναὶ διὰ τὴν φορτηγίδα εἶναι προτιμότεραι. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου ν’ ἀποκλείσητε ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος συνεμορφώθη μὲ τὴν διακήρυξιν τῆς δημοπρασίας. Ἄν ἐζητούσατε φορτηγίδα μὲ δύο ἀντλίας, θὰ σᾶς παρουσίαζε μὲ δύο. Μήπως δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν κατασκευάσῃ μὲ δύο ἀντλίας; Μοῦ ἀπαντᾷ· βεβαίως ἠμπορεῖ. Καὶ μάλιστα πληροφορηθείς, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐθεωρήσαμεν τὰς δύο ἀντλίας πρακτικωτέρας, μοῦ ἔκαμεν ἔγγραφον καὶ μοῦ λέγει. «Διαμαρτύρομαι». Ἐγὼ συνεμορφώθην μὲ τὴν διακήρυξιν τῆς δημοπρασίας καὶ ἂν νομίζετε, ὅτι αἱ δύο ἀντλίαι εἶναι καλλίτεραι, προσφέρομαι νὰ κάμω δύο ἀντλίας μὲ αὐτὴν τὴν τιμὴν ποὺ ἔκαμα καὶ τὴν μίαν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ νέοι ὅροι τῶν ὁποίων τοιαύτην ἔκαμον κατάχρησιν οἱ ἐπερωτῶντες, θεωροῦντες ὅτι παραβαίνομεν τὴν ἠθικὴν δεχόμενοι αὐτούς. Ὥστε ἦτο ἠθικὸν νὰ ἀποκλείσωμεν ἕνα ἐργοστάσιον διότι συνεμορφώθη μὲ τοὺς ὅρους τῆς διακηρύξεως! Τὸ τρίτον μειονέκτημα ἔπεται ἐκ τοῦ δευτέρου ὅπως σᾶς εἶπον· ὁ ἀριθμὸς δηλαδὴ τῶν στροφῶν. Ἐκάλεσα τότε εἰς τὸ σπίτι μου τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων, διότι ἤμουν ἄρρωστος. Δὲν πρέπει δὲ νὰ σᾶς κάμῃ ἐντύπωσιν, ὅτι καίτοι ἤμουν ἀσθενὴς ἐκάλεσα εἰς τὸ σπίτι μου νὰ συνεδριάσῃ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, διότι ἡ ἀσθένειά μου θὰ ἦτο μακρά· εἶχον ὑποστῆ μίαν ἐγχείρησιν εἰς τὸν λαιμὸν καὶ προέβλεπα, ὅτι θὰ ἔμενα περισσότερον καιρὸν εἰς τὸ σπίτι μου, ἔβλεπον δέ, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ δὲν ἐπετρέπετο νὰ διαρκέσῃ ἐπὶ πολύ, ἀλλ’ ἐπεβάλλετο νὰ λυθῇ ταχέως διὰ λόγους ἐσωτερικῆς εὐπρεπείας, ὅπως ἔπρεπε νὰ λυθῇ ταχέως διὰ νὰ μὴ γεννηθῶσιν καὶ παρεξηγήσεις δυσάρεστοι εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Θὰ εἴπητε: κ. Ὑπουργέ, τί ἀνάγκη νὰ μᾶς δικαιολογήσητε αὐτό; Διότι κατόπιν ἐδιάβασα ἕνα λίβελλον εἰς μίαν ἐφημερίδα, ὅτι ἐγὼ μέσα εἰς τὸ σπίτι μου ἐκάλεσα τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων διὰ νὰ προεδρεύσω αὐτοῦ καὶ εἰργάσθην μετ’ αὐτοῦ. Εἶναι δὲ ὁ λίβελλος αὐτός, τὸν ὁποῖον σεῖς ἐμνημονεύσατε πρὸ ὀλίγου, κ. Βουλευτὰ ἐκ Πειραιῶς.

§263Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὁμιλῆτε πάντοτε μετὰ περισσοτέρας εὐγενείας. Ἐγὼ δὲν ἐσυνήθισα νὰ γράφω λιβέλλους. (Θόρυβος).

§264Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Εἶναι περίεργον διατί ταράσσεσθε τόσον εὐκόλως καὶ δὲν μιμεῖσθε τὸ παράδειγμα τὸ ἰδικόν μου, ὁ ὁποῖος ὑπέστην τόσην ὥραν τοὺς καταιωνισμοὺς τῶν ὕβρεων καὶ τῶν συκοφαντιῶν ἐναντίον μου, χωρὶς οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ ταραχθῶ καὶ διὰ τῆς ταραχῆς μου αὐτῆς νὰ ἐπηρεάσω τὴν ἐξέλιξιν τῶν συζητήσεων. Ἴσως τοῦτο νὰ προέρχεται καὶ ἐκ τῆς μικρᾶς σας ἡλικίας. Ἐκάλεσα, λοιπόν, εἰς τὸ σπίτι μου τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχον προστεθῇ καί τινα μέλη τὰ ὁποῖα ἔλειπαν εἰς τὸ πρῶτον. Συνεσκέφθη μαζύ μου. Ἐκ τῆς συζητήσεως εἶδον, ὅτι εἶχον μελετήσει τὸν φάκελλον. Ἠρώτησα μάλιστα ἕνα παρακαθήμενόν μου, ἐὰν αὐτὴν τὴν εἰδικὴν συσκευὴν τῆς ἐπιμηκύνσεως τοῦ σωλῆνος ἠμποροῦσε νὰ μοῦ τὴν ἀνεύρῃ εἰς τὸν φάκελλον. Ὄχι μοῦ εἶπεν: ἐνεπιστεύθην εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Βακράτσα Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐγὼ ἀδικῶ μὲν τοὺς ἐκφέροντας γνώμην χωρὶς νὰ μελετήσωσιν λεπτομερῶς τὸν φάκελλον, χωρὶς βεβαίως νὰ θέλω καὶ νὰ τοὺς κατηγορήσω διὰ τὴν τυφλὴν πρὸς τὸν εἰσηγητὴν ἐμπιστοσύνην. Ἀλλὰ τότε πρὸς τί τὰ Συμβούλια; Ὥστε ἡ σοβαρὰ πλάνη εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἡ πλάνη ὁλοκλήρου Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων, συγκειμένου ἐκ τόσων διαπρεπῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων εἶναι πλάνη ἑνὸς καὶ μόνον ἀνθρώπου. Καὶ εἷς ἄνθρωπος νὰ πλανηθῇ εἶναι εὐχερές. Νὰ πλανηθῇ ὅμως ἕν Συμβούλιον ἀποτελούμενον ἀπὸ 8–10 ὑπαλλήλους βεβαίως εἶναι δυσχερές. Ὥστε περὶ τοῦτο ὑπῆρξεν πλάνη ὅπως ὑπῆρξε πλάνη καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῆς μιᾶς ἢ δύο ἀντλιῶν. Ἔγινε μακρὰ συζήτησις καὶ τὴν ἤκουσα. Μετὰ τοῦτο, μοῦ εἶπον, δεδομένων καὶ τῶν πρακτικῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ τὸ πρακτικὸν τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων, ὅπως συνετάχθη. Καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι θὰ γράφωμεν μέν, ὅτι ἐμμένομεν εἰς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐξεφέραμεν, ἀλλὰ θὰ ἀνομολογήσωμεν, ὅτι δύναται ὁ Ἰταλικὸς οἶκος νὰ κατασκευάσῃ τάδε καὶ τάδε. Εἰς μόνον παρίσταται μειοψηφῶν, ὁ κ. Ἀλέξανδρος Οἰκονόμου, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν: «καὶ τί ἀξίζει ἡ ἐγγύησις τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως»; Βέβαια, ἀπήντησα, ἀντὶ νὰ ἀπασχοληθῶ νὰ σᾶς ἐξηγήσω τί ἀξίζει ἡ ἐγγύησις ἡ γραπτὴ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, προτιμῶ νὰ σᾶς ἀφήσω νὰ μειοψηφήσετε καὶ νὰ μὴ χάνωμεν τὴν ὥραν μας ἀδίκως.

§265Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ὄχι ὁ Ἄγγελος Οἰκονόμου.

§266Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν.). Ὁ Ἀλέξανδρος Οἰκονόμου. Ἀλλὰ πλὴν αὐτοῦ, ἦτο καὶ ἕτερος μειοψηφῶν ὑπὸ ἄλλην ἔννοιαν. Ἐγὼ ὡς πρόεδρος τοῦ συμβουλίου, ὅστις εἶχον γνώμην, ἐξέφερα τὴν γνώμην μου ἡ ὁποία εἶναι αὐτὴ ποὺ σᾶς ἐξέθεσα. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν συντάσσονται τὰ πρακτικὰ ἐκείνην τὴν ὥραν. Κρατοῦνται σημειώσεις καὶ συντάσσονται τὴν ἑπομένην. Τὴν ἔδωκα ἑπομένως νὰ παραληφθῇ, ἀφοῦ τὴν ἔγραψα ἰδιοχείρως. Σήμερον δὲν τὴν βλέπω εἰς τὸ ἐδῶ κατατεθειμένον πρακτικὸν τοῦ Συμβουλίου τῶν σιδηροδρόμων. Λείπει ἡ μειοψηφία τοῦ Προέδρου, ἐμοῦ δηλαδή, κατὰ λάθος μὴ καταχωρηθεῖσα, ἡ ὁποία ὑπάρχει ὅμως εἰς τὸ πρωτότυπον. Πλάνη καὶ αὐτό. Ἡ ὑπόθεσις ἐτελείωσε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐσκεπτόμην καὶ ἔλεγα: διατί καὶ ἡ μεγάλη βυθοκόρος νὰ δοθῇ εἰς τὸ ἐργοστάσιον «Γκιούστε», κατόπιν ὅλων αὐτῶν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν θὰ πληρώσωμεν περισσότερα; Ἀλλὰ ἡ ὑπηρεσία ἐπέμενεν ἐπὶ τούτου. Καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ ἀνεύρω πλάνας τόσον καταφανεῖς ὡς τὰς ἀνωτέρω καὶ διὰ τὴν βυθοκόρον ταύτην. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κρίνω μόνος, θὰ τὴν ἔδιδον καὶ αὐτὴν εἰς τοὺς Ἰταλούς. Ἀλλ’ ἡ πλειοψηφία τοῦ Συμβουλίου ἐπέμενεν καὶ ἐδέησε νὰ σεβασθῶ τὰ δικαιώματά της. Παρ’ ὅλα τὰ διατρέξαντα ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ φυλάξω τὸ κῦρος καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ὑπηρεσιῶν, διότι ἐθεώρουν πολύτιμον στοιχεῖον τὸ γόητρον καὶ τὸ κῦρος τούτων. Οὐδόλως δὲ θὰ ἐσαλεύετο τὸ κῦρος τοῦτο οὔτε θὰ ἐξεφραζόμην ἀπόψε ὅπως ἐξεφράσθην οὐδὲ θὰ ἀνέφερα ὅσα ἀνέφερα ἐὰν δὲν προσεβάλλετο τὴν ἑσπέραν ταύτην παρὰ τῶν ἐπερωτώντων καὶ τῶν πληροφορητῶν, τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ κῦρος ἑνὸς Ὑπουργοῦ καὶ ἀρχηγοῦ κόμματος, τῶν ὁποίων ἡ ἄμυνα ἐπεβάλλετο ἀπολύτως. Μὲ ἠρώτησεν ἀπόψε εἷς τῶν προαγορευσάντων καὶ μοῦ εἶπε· διατί κ. Ὑπουργὲ ἐσπεύσατε νὰ συνάψετε τὸ συμβόλαιον; Ἀπήντησα εἰς αὐτὸν καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα: Ἐγὼ δὲν ἔσπευσα νὰ συνάψω κανὲν συμβόλαιον. Ἡ ἰδία ἐπιτροπὴ ἡ διοικοῦσα τὸ ταμεῖον τὸ εἰδικὸν τῶν μηχανημάτων ἔσπευσε ἢ μᾶλλον δὲν ἔσπευσε καὶ πολὺ νὰ συνάψῃ τὸ συμβόλαιον. Τί ἠθέλατε νὰ κάμω μεθ’ ὅλα ταῦτα; Νὰ περιμένω; Δι’ ἐμέ, ἐὰν θὰ ἔσπευδα καὶ ἐὰν θὰ ὤθουν τὴν ἐπιτροπὴν νὰ σπεύδῃ θὰ ὑπῆρχεν λόγος τις, ὁ ἑξῆς· Ὅταν ἡ ὑπόθεσις ἔλαβε τὴν ἔκβασιν αὐτήν, μοῦ παρουσιάσθη εἰς τὸν οἶκον μου ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ οἴκου «Γκιούστε», ὁ κ. Ἀντωνιάδης, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπε· «κ. Ὑπουργέ, ἐννοῶ ὅτι δὲν ἠδύνασθε νὰ πράξητε ἄλλως παρὰ ὅπως ἐπράξατε, ἀλλὰ ἐγὼ—δηλ. αὐτὸς—χρησιμεύσας ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ οἴκου «Γκιούστε» δι’ ὅλην τὴν παραγγελίαν θεωρῶ ἑαυτὸν μειωμένον ἀπέναντι τοῦ ἐργοστασίου, διότι δὲν ἔλαβα παρὰ μίαν βυθοκόρον τὴν μεγάλην, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ παραιτηθῶ τῆς ἀντιπροσωπείας». Λέγω, καὶ τί ἐνδιαφέρει ἐμέ; Τοῦτο εἶναι ὑπόθεσις μεταξὺ ὑμῶν καὶ τοῦ οἴκου σας. Διατὶ μοῦ τὸ ἀγγέλλετε, αὐτό; «Κύριε Ὑπουργὲ — μοῦ ἀπαντᾷ — γιὰ νὰ τὸ γνωρίζετε» Χαίρω πολύ. Ποῖος θὰ σᾶς ἀντικαταστήσῃ; Ὁ κ. Μαλατάκης, μοῦ λέγει. Ἔχει καλῶς. — Σᾶς τὸ λέγω κύριε Ὑπουργὲ ἐξ ἄλλου λόγου, διότι πρόκειται πλέον νὰ ἀρχίσῃ ἐναντίον σας προσωπικῶς ἐκστρατεία διὰ τοῦ τύπου καὶ μετὰ τοῦτο θὰ ἀχθῇ τὸ ζήτημα καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ δὲν θέλω νὰ νομίζετε ὅτι ἐγώ εἶμαι ὁ διευθύνων τὴν ἐκστρατείαν ταύτην, καὶ ἑπομένως νὰ γνωρίζεται ὅτι παρῃτήθην ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν. Ἔχει καλῶς, ἀπήντησα. Ἐννοεῖτε, κύριοι βουλευταί, τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν σημασίαν τῆς ἀνακοινώσεως ταύτης, ὡς ἐννοεῖτε καὶ διὰ ποῖον λόγον θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπέμβω καὶ πάλιν ἐὰν παρετήρουν ἀδικαιολόγητον βραδύτητα πρὸς περάτωσιν τοῦ συμβουλίου. Ὅταν ἡ ὑπόθεσις ἐτελείωσε καὶ ἀπέπτη πᾶσα ἐλπὶς ὅτι θὰ ὑπεχώρει ἡ Κυβέρνησις, ἀνεκοινώθη δὲ καὶ ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῶν εἰδικῶν μηχανημάτων καὶ εἰς τοὺς δύο ἐνδιαφερομένους οἴκους τι ἕκαστος τούτων ἐλάμβανε ἐκ τῆς παραγγελίας, μὲ ἐπεσκέφθη ἐκ νέου ὁ κ. Ἀντωνιάδης.

§267Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Τί εἶναι αὐτός;

§268Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν). Εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ Οἴκου «Γκιούστε». Μὲ ἐπεσκέφθη λοιπὸν οὗτος καὶ μοῦ ἐνεχείρισεν ἕν ἔγγραφον τὸ ὁποῖον κατέθεσα εἰς τὸν φάκελλον, διὰ τοῦ ὁποίου μοῦ λέγει ὅτι ἡ ἑταιρεία Γκοῦστε δὲν ἐδέχθη τὴν παραίτησίν του καὶ δέχεται τὴν παραγγελίαν τῆς μιᾶς μόνον βυθοκόρου. — Χαίρω πολὺ, τοῦ ἀπήντησα, ὅτι καὶ σεῖς συμφωνεῖτε καὶ ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν ἔχομεν τὰ δεινὰ ἐπακόλουθα τῶν ἀστικῶν συνεπειῶν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, τὰ ἐπαπειλούμενα διὰ τῶν ἀνωνύμων σημειωμάτων τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀθηνῶν. Ἡ ὑπόθεσις ἐτελείωσεν οὕτω μετὰ σημαντικῆς οἰκονομίας διὰ τὸ δημόσιον καὶ ὑπογραφέντος τοῦ συμβολαίου μὲ τοὺς Ἰταλούς, ἐπρόκειτο νὰ ὑπογραφῇ τὸ τοιοῦτον καὶ μὲ τοὺς Ὁλλανδοὺς. Αἴφνης ὁ διευθυντὴς τῶν δημοσίων ἔργων σπεύδει εἰς τὴν οἰκίαν μου καὶ μοῦ λέγει: Κύριε Ὑπουργὲ, μὲ τοὺς Ὁλλανδοὺς δὲν ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ κανεὶς εἰς ἀποτέλεσμα. Δὲν θέλουν νὰ ὑπογράψουν τὸ συμβόλαιον μολονότι ἀπεδέχθησαν τὴν παραγγελίαν τῆς μεγάλης βυθοκόρου, διότι θέλουν εἰς τὸ συμβόλαιον νὰ παρεμβάλουν ἓν ὅρον καταπληκτικόν». Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι βουλευταί, ὅτι σᾶς εἶπον ὅτι ἡ πρώτη διακήρυξις μετεβλήθη κατόπιν διὰ δευτέρας τοιαύτης, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς πληρωμῆς. Λέγει ἡ δευτέρα διακήρυξις. «Τρόπος πληρωμῆς: Ἡ πληρωμὴ γενήσεται εἰς τέσσαρας δόσεις, ὡς ἑξῆς: Ἅμα τῇ ὑπογραφῇ τοῦ Συμβουλαίου θὰ ἀνοιχθῇ ὑπὲρ τοῦ μειοδότου παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος «πίστωσις ἀνέκκλητος» ἴση πρὸς τὰ 25)ο τῆς ἀξίας τῶν μηχανημάτων. Ἡ δευτέρα δόσις ἐξ 25)ο καταβληθήσεται ἅμα τῇ ἀφίξει τῶν μηχανημάτων εἰς Πειραιᾶ καὶ τῇ προχείρῳ παραλαβῇ των. Ἡ τρίτη δόσις ἴση πρὸς τὰ 35)ο τῆς ἀξίας καταβληθήσεται ἅμα τῇ κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τῆς παρούσης συγγραφῆς ὑποχρεώσεων παραλαβῇ των. Τὰ δὲ ὑπόλοιπα 15)ο καταβληθήσονται μετὰ πάροδον ἔτους ἀπὸ τῆς παραλαβῆς». Σᾶς προσθέτω δὲ, ὅτι εἰς τὸ συμβόλαιον τῶν «Καντιέρι» προσεθέσαμεν, ἀπῃτήσαμεν ἡμεῖς καὶ ἀπεδέχθησαν αὐτοὶ ἀκόμη αὐστηροτέρους ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ὅρους καὶ ἐγγυήσεις. Ὁ Ὁλλανδικὸς ὅμως οἶκος κατήρτισεν ἕνα σχέδιον συμβολαίου εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέγραψεν ὅρον, τὸν ἑξῆς: «Αἱ πληρωμαὶ θὰ γίνουν δι’ ἐπιταγῶν ἐπὶ Λονδίνου. Διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς δευτέρας, τρίτης, καὶ τετάρτης δόσεως, θέλει δοθῇ ἐγγύησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τοῦ ἀναδόχου ἀναλαμβάνοντος τὴν πληρωμὴν τῆς σχετικῆς προμηθείας μέχρι ποσοῦ 1 ἐπὶ τοῖς χιλίοις κατὰ τριμηνίαν». Δηλαδὴ μᾶς λέγει, κύριοι, δέχομαι τὴν παραγγελίαν τῆς μεγάλης βυθοκόρου μὲ τὴν τιμὴν ποὺ ἐνεκρίνατε, ἀλλὰ εἶσθε ἀφερέγγυοι ὡς Κράτος καὶ δὲν σᾶς ἐμπιστεύομαι διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν δόσεων αὐτῶν ἑπομένως νὰ δώσῃ τὴν ἐγγύησίν της ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὅτι θὰ πληρώσῃ. Καὶ διὰ νὰ μὴ μοῦ προφασισθῆτε ὅτι δὲν θέλετε νὰ πληρώσητε τὴν προμήθειαν τῆς ἐγγυήσεως, τὴν ἀναλαμβάνω ἐγώ. Ἠρώτησα τὸν Οἰκονόμου ἐκ περιεργείας διατὶ ὠργίσθη τόσον.—Κύριε Ὑπουργὲ, μοῦ λέγει, εἶμαι 40 χρόνια ὑπάλληλος, καὶ πρώτη φορὰ μοῦ παρουσιάσθη τὸ θέαμα ἐργολάβου, ὁ ὁποῖος ἐθεώρησε τὸ Κράτος ἀφερέγγυον καὶ ὅτι χρειάζεται καὶ ἐγγύησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Σᾶς δηλῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ ἐπέμβω καὶ πάλιν εἰς τὸ εἰδικὸν ταμεῖον τῶν λιμενικῶν μηχανημάτων καὶ θὰ ἀπαιτήσω τὴν ἀπόρριψιν τοῦ ἐπαισχύντου διὰ τὸ Κράτος ὅρου, ἐπὶ ποινῇ ἀφαιρέσεως τῆς παραγγελίας τῆς βυθοκόρου ἀπὸ τοὺς Ὁλλανδοὺς. Καὶ θὰ ἐπιμείνω μὲ τὸ πεῖσμα τὸ ὁποῖον τόσον γραφικῶς ἐξέθεσεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Πειραιῶς. Σᾶς τὸ δηλῶ διὰ νὰ ἑτοιμασθοῦν οἱ σήμερον ἐπερωτήσαντες διὰ νέαν ἐπερώτησιν, ὅπως μὲ ἐλέγξουν διατὶ δὲν ἐδέχθην τὸν τοιοῦτον ἐξευτελιστικὸν διὰ τὸ Κράτος ὅρον. Ὄχι μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ δηλῶ ὅτι ἀπὸ τοῦ νὰ δεχθῶ τὸ Κράτος ἀφερέγγυον θὰ προετίμων νὰ δώσω τὴν παραγγελίαν ταύτην ὄχι μόνον εἰς εὐθηνότερον ἐργοστάσιον, ὡς τὸ ἰταλικόν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀκριβώτερον ἀκόμη τοῦ Ὁλλανδικοῦ. Καὶ ἰδοὺ ἡ περίστασις ὅπου δύναμαι νὰ δείξω τὸ περιβόητον πεῖσμα μου, διὰ νὰ δώσω ἕν μάθημα πῶς πρέπει νὰ φέρωνται πρὸς Κυβέρνησιν, οἵαν ἀξιοῦμεν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅλαι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις (χειροκροτήματα). Ἤδη νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι σᾶς ἐξέθηκα λεπτομερῶς καὶ ἔθεσα πρὸ ὀφθαλμῶν σᾶς ὅλα τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων δύνασθε νὰ σχηματίσετε κρίσιν ἀσφαλῆ. Εἴδετε καλῶς ὅτι πρόκειται περὶ δύο ἐργοστασίων, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ μὲν ἕν εἶναι ἱδρυμένον πρὸ 70 ἐτῶν, τὸ δὲ ἄλλο πρὸ ὀλίγων ἐτῶν. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε ἔδειξεν τὸ δεύτερον ἱκανότητα τοιαύτην, ὥστε ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις νὰ τὸ προτιμήσῃ διὰ τὰς ἐσωτερικὰς κατασκευάς της. Ἔχομεν ἐπὶ πλέον τὴν ἐγγύησιν τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο εἶναι καλὸν καὶ ὅτι θὰ μᾶς κατασκευάσῃ τὰ μηχανήματα τὰ ὁποῖα τοῦ παρηγγείλαμεν ἀκριβῶς καὶ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ εἰδικοῦ ταμείου τῶν μηχανημάτων. Ἐπὶ πλέον ἔχομεν οἰκονομίαν ἄνω τῶν 4.000,000 ἡ ὁποία θὰ ηὐχόμην ἐν τούτοις νὰ ἀνήρχετο εἰς 7½ ἑκατομμύρια, διδομένης ὅλης τῆς παραγγελίας εἰς τοὺς Ἰταλοὺς παρὰ τὴν γνώμην τῶν ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων. Πάντως ἡ οἰκονομία αὕτη γίνεται ἐπὶ ποσῶν εἰσπραττομένων ὑπὸ τῶν λιμενικῶν ταμείων, δηλαδὴ διὰ φορολογίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐπενέβην εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, διότι εἶχον ὅλα τὰ δικαιώματα νὰ ἐπέμβω καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχων τὴν ἐφορείαν, τὴν ἐπίβλεψιν καὶ τὸν ἔλεγχον ἐφ’ ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτονόμων καὶ μή, σχετιζομένων μὲ τὸ Ὑπουργεῖον μου καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, κατὰ νόμον πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου σιδηροδρόμων. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, καὶ ἂν δὲν εἶχον ἀκόμη αὐτὰ τὰ δικαιώματα, πάλιν θὰ ἐπενέβαινον, διότι νομίζω ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ τὸ ὑλικὸν καὶ τὸ ἠθικὸν, ἔχουν τοιαύτην ἀξίαν, ὥστε δὲν δύναται ποτὲ εἷς Ὑπουργὸς νὰ ὀχυρωθῇ ὄπισθεν νομικῶν καὶ δικολαβικῶν τύπων διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἐπέμβασιν, μὴ τολμῶν νὰ ἀναλάβῃ τὸ θάρρος τῆς εὐθύνης· τὸ θάρρος δὲ τῆς εὐθύνης, σᾶς λέγω, δὲν μοῦ ἀπέλιπε ποτέ. (χειροκροτήματα).

§269Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐσκόπουν, κ. Βουλευταί, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, ἀλλὰ πράττω τοῦτο διότι ἐνόμισα ὅτι ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ τὸ πράξω, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰπόντος ὅτι ἀκεραίαν ἔχει τὴν εὐθύνην τῶν γενομένων.

§270Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Τὴν πρωτοβουλίαν.

§271Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἴπετε αὐτό. Ἐὰν θέλετε νὰ μεταβάλετε τὴν φράσιν ποῦ εἴπετε, εἶναι δικαίωμά σας.

§272Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἐγένετο λόγος περὶ ἐπιστρατεύσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ εἴπω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐπεστρατεύθη, ἀλλ’ ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλίαν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἐπιστῆσαν τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν συνυπέγραψε τὸ πρακτικὸν καὶ ἑπομένως εἶναι ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνος διὰ τὰ γενόμενα.

§273Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ μνήμη μου ἐντελῶς δὲν μὲ ἀπέλιπεν ἀκόμη. Εἴπετε ὅτι ἀναλαμβάνετε ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, καὶ ὅτι θὰ ἦτο ἄνανδρον ἐὰν δὲν ἐπράττετε τοῦτο. Ἐὰν θέλετε ἤδη νὰ εἴπητε, ὅτι ἄλλα ἐσκέπτεσθε νὰ εἴπητε, ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ δεχθῶ καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει ὡς ἤδη λέγετε. Ἀλλ’ ἤδη, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, τὰ πράγματα ριζικῶς μεταβάλλονται, διότι δὲν βλέπω τὴν ἀνάμιξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρὰ ὡς πρόσχημα, πρὸς κάλυψιν τῆς γυμνότητος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐκθέσας λεπτομερῶς τὰ πράγματα, μᾶς ἐδήλωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἐδέχθη νὰ γίνῃ τὸ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡς ἐγένετο, διὰ νὰ μὴ ἐκτεθῶσιν αἱ ὑπηρεσίαι. Καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐδήλου ὅτι θὰ καλύψῃ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοῦ, ἦλθεν ἐδῶ καὶ ἀπεκάλυψε τὴν γυμνότητα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἦλθεν ἐδῶ καὶ κατέρριψε τὸ γόητρον τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, τὸ γόητρον αὐτὸ ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐδήλου, ἀντιφάσκων, ὅτι ἀγωνίζεται. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας λέγει ἀκόμη, ὅτι ὅλος ὁ ἀγών του ἦτο ἀγὼν ὑπὲρ τοῦ πλούτου τοῦ ἐθνικοῦ· νὰ σώσῃ τὰ 7)12 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπλήρωνεν ὁ δυστυχὴς ἑλληνικὸς λαὸς ἐκ πλάνης—δὲν θέλω νὰ εἴπω τί ποτε ἄλλο—ἐκ πλάνης τῶν ὑπαλλήλων του. Ἀλλ’ ἐνῷ λέγει, ὅτι ἤθελε νὰ σώσῃ τὰ 7½ ἑκατομμύρια, μεταβάλλει καὶ πάλιν τακτικήν, διὰ νὰ καλύψῃ κατὰ τὸ ἥμισυ τὴν γυμνότητα τῶν ὑπαλλήλων του, χαρίσας τὰ 3½ ἑκατομμύρια, ὡς ὁ ἴδιος ἐδῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡμολόγησε. Κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας περὶ τῶν καθηκόντων τοῦ Ὑπουργοῦ. Νομίζω, ὅτι δικαιοῦται, ὁτὲ μὲν καλύπτων, ὁτὲ δὲ ἀποκαλύπτων τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοῦ, νὰ σπαταλᾷ τὰ ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τοῦτο πράττων ἔρχεται ἐδῶ καὶ ζητεῖ χειροκροτήματα, διότι ὑπεραμύνεται δῆθεν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι, ἐδῶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθητε ἀπὸ τὸ δίλημμα τὸ ὁποῖον σᾶς τίθεται· ἢ αἱ ὑπηρεσίαι σας, κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, εἶναι ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπαίσχυντοι διὰ τὸ Κράτος ὁπότε ἡ στάσις ὑμῶν ἀπέναντί των εἶναι ὄντως ἀσύγγνωστος, διότι δὲν προέβητε εἰς πειθαρχικὴν δίωξιν τοιούτων ὑπαλλήλων, ἢ ἡ τακτικὴ ὑμῶν εἶναι τακτικὴ ἐπεμβάσεως κατὰ τρόπον πρωτάκουστον εἰς καθήκοντα ἐντίμων ὑπαλλήλων, δικαίων ὑπαλλήλων, ἐντίμως ἐκτελεσάντων τὰς ὑποχρεώσεις των. Ἕν, λοιπόν, ἐκ τῶν δύο συμβαίνει. Ἐγὼ ἐπείσθην, ὀφείλω ἐν πάσῃ εἰλικρινίᾳ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπταισεν, εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλὰ πεισθεὶς περὶ τούτου, νομίζω ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας δὲν ὀφείλεται εἰς οὐδὲν ἄλλο παρὰ εἰς τὸν τρόπον τῆς διευθύνσεως τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἐὰν ἐγὼ ἤμην Ὑπουργὸς καὶ προσήρχοντο πρὸς ἐμὲ οἱ ὑπάλληλοι, ὁμιλοῦντες περὶ πραγμάτων ἀναγομένων εἰς τὸν κύκλον τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν καὶ βεβαιοῦντες ὅτι τὰ πράγματα οὕτως ἔχουσιν ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ ἀπεκάλυπτον αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους ἀναισχύντως πρός με ψευδομένους, θὰ ἔτριβον εἰς τὸ πρόσωπον αὐτῶν τὰ ἔγγραφα αὐτά, τὰ ἀποτελοῦντα στίγμα διὰ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Εἶναι στίγμα δι’ ὁλόκληρον τὸ Κράτος ἡμῶν, πολὺ σοβαρώτερον τῶν 7½ ἑκατομμυρίων, τῶν 3 ἑκατομμυρίων καὶ τῶν 3½ ἑκατομμυρίων, περὶ ὧν ὁμιλεῖτε, κ. Ὑπουργέ, περὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα ἐσώσατε καὶ τῶν 3½ ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα ἐσπαταλήσατε. Αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς συζητήσεως, συμπέρασμα τὸ ὁποῖον καθιστᾷ τὴν εὐθύνην ὑμῶν ὑψίστην, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν χειροκροτημάτων ν’ ἀποφύγητε τὰς συνεπείας τοιαύτης σοβαρᾶς εὐθύνης.

§274Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐπαρουσιάσθη ἐνώπιον ἡμῶν ὡς φρουρὸς καὶ σωτὴρ τῶν χρηματικῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, διότι λέγει ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, εἰς τὴν παραγγελίαν τῶν λιμενικῶν μηχανημάτων, κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ μίαν τινὰ οἰκονομίαν 7½ ἑκατομμυρίων δραχ., τὰ ὁποῖα ὁ δυστυχὴς Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἐζημιοῦτο ἐὰν ἐγένοντο δεκταὶ αἱ προτάσεις τοῦ Οἴκου «Γκιοῦστε». Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἀληθεύῃ αὐτὸς ὁ αὐτοθαυμασμὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Εἶπεν ὅτι ἡ δημοπρασία ἐγένετο ποιοτικῶς καὶ οὐχὶ ποσοτικῶς, ὅτι ῥητῶς ἀνεγράφη ἐν τῷ ἄρθρῳ 6ῳ τῆς διακηρύξεως, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δημοπρασίας δέον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν οὐχὶ τὴν κατωτέραν τιμήν, ἀλλὰ τὴν ἀρτιωτέραν κατασκευὴν τῶν μηχανημάτων. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι, προκειμένου περὶ ἔργων ὁδοποιΐας, δὲν γίνεται συζήτησις ὡς πρὸς τὴν κατασκευὴν μὲ τὰ εἰδικὰ μηχανήματα, διότι τὰ ἔργα ὁδοποιΐας τὰ ἀναλαμβάνουν χιλιάδες ἐργολάβων, ἀλλὰ μηχανήματα λιμενικὰ εἰδικῆς κατασκευῆς μόνον ὡρισμένα καὶ περιωρισμένα ἐργοστάσια τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς ὑφηλίου ὁλοκλήρου δύνανται νὰ κατασκευάσουν. Προκειμένου, λοιπόν, περὶ τοιούτων εἰδικῆς φύσεως μηχανημάτων, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξεταστέον, εἶναι ἡ ἀρτία κατασκευὴ καὶ μόνον αὐτό. Διότι, ἐὰν εἶναι ἀληθὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ἐφρόντισε νὰ σώσῃ 7.500.000, πρέπει νὰ τὸν ἐρωτήσωμεν: διατί δὲν ἐγένοντο δεκταὶ αἱ προτάσεις τοῦ Γερμανικοῦ Οἴκου, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε προτάσεις κατασκευῆς, κατὰ 50.000 λίρας εὐθηνότερον; Πῶς δὲν ἔσωσε τὰς 50.000 λίρας;

§275Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Τὸ ἠρώτησα καὶ αὐτὸ καὶ μοῦ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ὅτι προκύπτει ἐκ τῶν ὑποβεβλημένων ἐγγράφων ὅτι ἡ ποιότης τοῦ σιδήρου δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι διὰ τὰ εἰδικὰ ταῦτα μηχανήματα.

§276Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ αὐτοῦ τούτου προκύπτει ὅτι ἡ ποιότης τῶν ὑλικῶν τοῦ οἴκου τοῦ Ἰταλικοῦ δὲν εἶναι ὁμοία μὲ τὴν ποιότητα τοῦ Ὁλλανδικοῦ οἴκου. Ἐντεῦθεν ἡ μεγαλυτέρα δαπάνη.

§277Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Αὐτὸ ἀπεδείχθη ἀντιστρόφως.

§278Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ μηχανικοί σας λέγουν, ὅτι ἀσυγκρίτως ἀνωτέρα εἶναι ἡ κατασκευὴ τοῦ Ὁλλανδικοῦ Οἴκου Ἀλλ’ εἶναι, Κύριοι, ἀληθές, ὅτι ἔσωσε 7½ ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ ὅτι εἶναι εὐθηνότερα τὰ μηχανήματα τὰ Ἰταλικά, ἀπὸ τὰ μηχανήματα τὰ Ὁλλανδικά, κατὰ 7½ ἑκατομμύρια δραχμῶν; Ἡ σύγκρισις τῶν τιμῶν μεταξὺ τῶν δύο ἐργοστασίων, παρουσιάζει τῷ ὄντι μίαν διαφορὰν 18.000 λιρῶν. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς καὶ ἡ μηχανολογικὴ ὑπηρεσία καὶ τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δημοπρασίας καὶ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ ἐδέχθησαν τὴν κατασκευὴν ἑνὸς μόνον γερανοῦ εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου ἐργοστασίου, περιορίζεται εἰς 8.000 μόνον λίρας. Αἱ 8.000 λίραι δικαιολογοῦνται ἐκ τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς, διότι τὰ μὲν μηχανήματα τὰ Ἰταλικὰ θὰ ἔλθουν ἐκ Βενετίας, τὰ δὲ Ὁλλανδικὰ θὰ ἔλθουν ἐκ τῶν Ὁλλανδικῶν λιμένων.

§279Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ὄχι. Τὰ μὲν μηχανήματα τὰ Ἰταλικὰ θὰ παραληφθῶσιν εἰς Πειραιᾶ, τὰ δὲ μηχανήματα τὰ Ὁλλανδικὰ θὰ παραληφθῶσιν ἐκ τοῦ τόπου τῆς κατασκευῆς.

§280Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί συγχέομεν τὰ γεγονότα. Δὲν ἔχει σημασίαν ποῦ θὰ μεταφερθῶσι. Θὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς ἐξ Ὁλλανδίας εἶναι μεγαλύτερα τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς ἐκ τῆς Βενετίας.

§281Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Τὴν μεταφορὰν ἐκ τῶν Ὁλλανδικῶν λιμένων θὰ τὴν ἔχωμεν ἡμεῖς.

§282Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Κακῶς σᾶς ἐπληροφόρησαν.

§283Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Μοῦ τὸ ἐξήγησε καὶ ὁ ἴδιος ὁ ἀντιπρόσωπος. Δὲν ἠμποροῦμεν ἡμεῖς νὰ ὑποστῶμεν τοὺς κινδύνους τῆς μεταφορᾶς ἐκ τῶν Ὁλλανδικῶν λιμένων εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§284Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δαπάνη τῆς μεταφορᾶς εἶναι τοῦ ἐργοστασίου. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσητε προσεκτικὰ καὶ κατόπιν νὰ φέρητε τὰς παρατηρήσεις σας. Ἡ διαφορὰ τῶν 8 χιλ. λιρῶν, ἐκ τῆς παραγγελίας τῶν λιμενικῶν μηχανημάτων, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔχει καὶ ἓν ἄλλο αἴτιον. Τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον ὑπεσχέθη καὶ ὑπέβαλε πρότασιν νὰ παραδώσῃ τὰ μηχανήματα ἐντὸς 9 μηνῶν. Τὸ Ἰταλικὸν ὅμως ἐργοστάσιον ἐντὸς 24 μηνῶν. Ὑπάρχει μία κολοσσιαία διαφορὰ χρόνου, ἡ ὁποία καθιστᾷ τὴν δαπάνην τῆς προκαταβολῆς τοῦ τόκου, ἡ ὁποία μειώνει τὴν διαφορὰν τῆς δαπάνης, διότι τοῦ ἑνὸς ἡ προκαταβολὴ θὰ εἶναι ἐπὶ 24 μηνῶν καὶ τοῦ ἑτέρου ἐπὶ 15 μηνῶν.

§285Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Ἐδέχθη μὲ τὴν αὐτὴν δαπάνην.

§286Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ὑπέβαλον πρότασιν, κληθέντες νὰ συμμετάσχωσιν, εἶπον 24 μῆνας ὁ εἷς, 9 μῆνας ὁ ἕτερος. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δημοπρασίας ἐδέχθη κατόπιν ὡρισμένην πρότασιν. Δὲν εἶχε δικαίωμα κανεὶς νὰ ἀποκλείσῃ τὸν ἕτερον τῶν συναγωνιζομένων, διότι δὲν εἶναι τίμιον εἰς μίαν δημοπρασίαν νὰ μεταβάλλωνται οἱ ὅροι διὰ τὸν ἕνα μόνον ἐκ τῶν συμβαλλομένων ἐπὶ βλάβῃ τοῦ ἄλλου.

§287Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἡ Ἐπιτροπή, μετὰ τὰς διαπραγματεύσεις, ὅταν πλέον ἐπρόκειτο νὰ συνάψῃ τὴν σύμβασιν, ἡ Ἐπιτροπή, λέγω, ἐδικαιοῦτο νὰ ἐλαττώσῃ ἢ ν’ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν καὶ τὸ εἶδος τῶν μηχανημάτων καὶ τοὺς ὅρους τῶν συναγωνιζομένων.

§288Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δημοπρασίας ἐπεκύρωσε τὴν ἀπόφασιν.

§289Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει νὰ κάμῃ τὴν διακήρυξιν διὰ δύο βυθοκόρους. Ἠμπορεῖ νὰ παραγείλῃ καὶ 10 βυθοκόρους καὶ μοῦ λέγετε σεῖς μετά, ὅτι δὲν ἔχω πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, τὸ δικαίωμα νὰ ἐλαττώσω τὸν χρόνον;

§290Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ ἐλαττώσητε ὑπέρ ἐκείνου εἰς τὸν ὁποῖον κατεκυρώθη ἡ δημοπρασία. Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα, ὅταν συναγωνίζωνται 2 ἢ 3 ἢ 5, νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τὸν ἕνα, ὅτι εἰς σὲ ἐπιτρέπω νὰ μεταβάλῃς τοὺς ὅρους. Αὐτὸ δὲν εἶναι τίμιον πρᾶγμα. Ὅταν γίνεται μία δημοπρασία, πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς. Αἱ προσφοραὶ εἶναι ἐνσφράγιστοι. Ἅμα ἀπεσφραγίσθησαν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ εὗρεν ὅτι ὁ εἷς εἶναι προτιμότερος τοῦ ἄλλου, ἐτελείωσεν ἡ ὑπόθεσις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βασανίζετε τοὺς ὑπαλλήλους καὶ νὰ λέγετε διάφορα πράγματα περὶ τῶν ὑπαλλήλων καὶ νὰ ἔρχεσθε σεῖς ἐδῶ καὶ νὰ λέγετε, ὅτι ἐδώσατε τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, τοῦ δυστυχοῦς Δημοσίου, ὅτι συνετελέσατε καὶ σεῖς εἰς τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ νὰ λέγετε τοιαῦτα πράγματα εἰς μίαν Βουλὴν τόσον νοήμονα, ὅσον εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή. Ἀλλ’ ἤλθετε καὶ εἰς προσωπικὸν ζήτημα καὶ εἰς προσωπικὴν διαφορὰν κατ’ ἐμοῦ. Εἴπετε, ὅτι ἀνεκαλύψατε ἕν σπουδαῖον μυστικόν, ὅτι ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν Κωνσταντῖνος Ἀγγελόπουλος ἔδωσεν ἕνα σημείωμα εἰς τὸν Πάρεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§291Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἀνώνυμον.

§292Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Πάρεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, γνώριμος εἰς ἐμὲ ἀφ’ ὅτου ἦτο ὑφιστάμενός μου, διότι ἐγώ, ὅπως γνωρίζετε, ἤμην Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκ. Συνεδρίου, ἔλαβε μεταξὺ ἄλλων μίαν καταγγελίαν, ὅτι εἷς ἰδιώτης μηχανικός, Γιώτης, μετ’ ἄλλων κυρίων, τοὺς ὁποίους δὲν δύναμαι νὰ ὀνομάσω, τὸν ἐπεσκέφθησαν καὶ ἐζήτησαν παρ’ αὐτοῦ ὅπως ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου, διότι ὁ Πάρεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, κατὰ νόμον, εἶναι καὶ μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὀργανισμοῦ. Εἶπον εἰς αὐτόν: Πρόσεξε Σὺ εἶσαι οἰκονομικὸς ὑπάλληλος. Εἶσαι ἰσόβιος. Τοῦ ἐξέθηκα τί ἀκριβῶς συνέβη, ὅτι ἡ ἀπόφασις εἶχεν ἤδη ληφθῆ, καὶ ὅτι ζητεῖται διὰ πιέσεων ἀνοικείων νὰ μεταβάλουν τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου ἀπόφασιν καὶ νὰ καταλήξουν εἰς ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον μετὰ ἕν ἔτος κατέληξε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Εἶπον εἰς αὐτόν: πρόσεξε. Ἐδῶ ἠμπορεῖ νὰ γεννηθοῦν καὶ ζητήματα εὐθύνης ἀστικῆς καὶ ποινικῆς, διότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν διακήρυξιν τῆς δημοπρασίας διὰ τῆς ὁποίας τὸ Διοικητικόν σας Συμβούλιον ἀπεφάνθη ὁριστικῶς ὑπὲρ τοῦ Ὁλλανδικοῦ Οἴκου, ὁ Ὁλλανδικὸς αὐτὸς οἶκος ἠμπορεῖ ν’ ἀποκτήσῃ δικαιώματα, καὶ πρέπει νὰ ἐξετάσητε σεῖς ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως ποῖα εἶναι τὰ δικαιώματα αὐτά, διότι ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῆτε καὶ σεῖς μπερδεμένος. Σὺ εἶσαι οἰκονομικὸς ὑπάλληλος ἀνεξάρτητος. Εἶσαι ἰσόβιος ὑπάλληλος καὶ δὲν ἠμπορεῖς νὰ ὑποκύπτῃς εἰς τὰς παρακλήσεις καὶ ἐπικλήσεις οἱουδήποτε.» Αὐτὸ εἶπον καὶ αὐτὸ τὸ καταλογίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς μέγα ἔγκλημα τοῦ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν, διότι κατέστησεν ἕνα ὑπάλληλον, ἄλλοτε ὑφιστάμενόν του, προσεκτικὸν εἰς μίαν τόσον σοβαρὰν ὑπόθεσιν.

§293Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Καί του τὰ ἐγράψατε, ἵνα μὴ τὰ ξεχάσῃ. (Γέλωτες).

§294Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε τὸν γέλωτα.

§295Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Ἠμπορῶ, νομίζω, νὰ γελῶ.

§296Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ σημαίνει φαιδρότατον χαρακτῆρα. Γελᾶτε. Μοῦ κάμνει εὐχαρίστησιν. Εἶπον, λοιπόν, εἰς αὐτὸν ταῦτα. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθην εἰς αὐτά. Ἐγὼ ἐπεσκέφθην καί τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ἐνδιαφερόμην, καὶ ὁμολογῶ ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον μου εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν χρονολογεῖται ἀπὸ πολὺ μακρᾶς ἐποχῆς· χρονολογεῖται, ἀφ’ ἧς ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ τῶν στηλῶν τῆς ἐφημερίδος τὴν ὁποίαν ἔγραφον, συνεδέθην μὲ πολλοὺς καὶ ἐξέχοντας Κρῆτας. Κρῆτες ἦσαν βοηθοί μοι εἰς τὸ γραφεῖον τῆς «Παλιγγενεσίας», Κρῆτες οἱ ἐργάται, Κρῆτες οἱ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν μου. Ὅλοι ἦταν Κρῆτες, ἐγὼ δὲ διαπρύσιος κῆρυξ τῶν ἀγώνων τῶν Κρητῶν. Τότε εἰς τὸ γραφεῖον τῆς «Παλιγγενεσίας» ἔγραφεν ὡς βοηθὸς εἷς Σπῦρος Μαλελάκης, τὸν ὁποῖον οἱ Κρῆτες συνάδελφοι γνωρίζουν, διότι ὑπῆρξεν ὁ καλύτερος δημοσιογράφος τῆς Κρήτης, βουλευτὴς εἰς τὸ Κρητικὸν Κοινοβούλιον, νέος ἐνάρετος καὶ χρηστός, τούτου δὲ ὁ ἀδελφός, ὁ Λ. Μαλετάκης, εἶναι ὁ ἐνδιαφερόμενος εἰς τὴν ὑπόθεσιν καὶ αὐτὸς μὲ κατέστησεν ἐνήμερον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, διότι ἐγὼ δὲν εἶχον κανὲν ἐνδιαφέρον νὰ κάθημαι νὰ μεριμνῶ περὶ τῶν βυθοκόρων καὶ τῶν βορβοροφάγων τοῦ κ. Μεταξᾶ. Χάριν, λοιπόν, τούτου τοῦ φίλου μου, τὸν ὁποῖον γνωρίζω ἀπὸ παιδικῆς ἡλικίας, μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἶπον εἰς τὸν ἀγαπητὸν φίλον κ. Μιχαλακόπουλον, πῶς, διὰ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῶν βυθοκόρων, ἐγκατέλιπεν ἐνασχολήσεις ἄλλας πολυτιμοτέρας καὶ ἁρμοζούσας εἰς τὴν θέσιν αὐτοῦ. Διότι δὲν γνωρίζω ποίαν ἁρμοδιότητα ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀσχολεῖται περὶ τοιαῦτα ζητήματα. Δὲν θέλω νὰ ἐκθέσω τί μοῦ εἶπεν. Ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔλθῃ, κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν μοῦ ἔδωκεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ἐκθέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἔχει διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, καὶ μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἡ Βουλὴ θὰ ἐννοήσῃ περὶ τίνος ἀκριβῶς πρόκειται. Ἀλλ’ ἂν δὲν θελήσῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ κάμῃ τοῦτο, εἰς τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα παρουσιάσθησαν, ἐμφαίνεται καθαρῶς περὶ τίνος πρόκειται, Τὸ πρακτικὸν τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη ἐπανειλημμένως ἐνταῦθα, τί λέγει; Λέγει, ὅτι γενικώτεροι ἄλλοι λόγοι καὶ παραστάσεις τῆς Ἰταλίας, ἐπέβαλλον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως ἐπιδιώξῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς γενομένης δημοπρασίας καὶ τὴν ἀνάθεσιν, παρὰ τὸν νόμον, τῆς παραγγελίας εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐξέθηκε τὴν γνώμην αὐτοῦ καὶ ἐπὶ νομικῶν ζητημάτων, ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα ἔχει ἐπὶ τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ. Δὲν θὰ ἠξίουν προσοχῆς τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα, διότι ὅλοι εἶσθε εἰς θέσιν νὰ κρίνητε, ὅτι αὐτὰ στεροῦνται ἐντελῶς βάσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐξέφρασε καὶ τὴν λύπην του πῶς ἐγὼ δὲν ἀπευθύνθην εἰς αὐτὸν νὰ ζητήσω νὰ μοῦ δώσῃ ἐξηγήσεις περὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν καὶ κατέφυγα εἰς τὸν Πάρεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Δὲν εἶχον κανένα λόγον νὰ ζητήσω ἐξηγήσεις παρ’ οἱουδήποτε. Ἐγὼ κληθεὶς καὶ παρακληθεὶς ὡμίλησα εἰς τὸν Πάρεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐν τῷ δικαιώματί μου καὶ ὡς προϊστάμενος αὐτοῦ καὶ τὸν κατέστησα προσεκτικόν. Ὅσα ἄλλα εἶπεν, ὅτι μὲ προετίμησεν ὡς Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ πρέπει νὰ ἔχω μίαν μεγάλην ὑποχρέωσιν...

§297Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ὄχι, καμμίαν. Ἐγὼ μόνον ἠπόρησα.

§298Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἠπόρησα καθόλου δι’ ὑμᾶς. Ὅταν ἀνεγίνωσκα εἰς τὴν «Πολιτείαν», τὴν ὁποίαν διευθύνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Θρησκευμάτων καὶ ἡ ὁποία ἐκφράζει ἐπισήμως τὰς γνώμας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ...

§299Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Παιδείας). Δὲν τὴν διευθύνω ἀτυχῶς τώρα.

§300Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι μὲ ἀπεμάκρυναν διὰ τὰ πολλά μου ἐγκλήματα, καὶ τοῦτο τὴν ὑστεραίαν μιᾶς συνεργασίας τετραετοῦς, σεῖς θὰ κρίνητε ὅσα εἶπα περὶ τῆς συνειδήσεως τοῦ Ἀντωνίου, δύνανται νὰ εἶναι ἀκριβῆ.

§301Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἠκούσαμεν καὶ ἐκρίναμεν μόνον ἐπὶ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα προσεκομίσθησαν ἐνταῦθα, καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ κρίνωμεν παρὰ μόνον ἐπ’ αὐτῶν. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα γεγονότα, ὅπως ἠθέλησε νὰ ἐκθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, τὰ ὁποῖα δὲν προκύπτουν ἐκ τοῦ φακέλλου τούτου νομίζω, ὅτι κακῶς ἔπραξε νὰ τὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑπουργός, ἀφοῦ δὲν ἦσαν ταῦτα ἐν γνώσει ἡμῶν, ὥστε νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην ἐπὶ τούτων. Εἶναι ὑποχρεωμένος πᾶς τις, ὅστις θέλει νὰ ἐλέγξῃ, νὰ στηριχθῇ ἐπὶ δεδομένων τὰ ὁποῖα τοῦ παρέχουν αἱ ὑπηρεσίαι. Ἐφόσον δὲ ἐπ’ αὐτῶν στηρίζεται καὶ ἐλέγχει, ἡ κρίσις του καὶ ὁ ἔλεγχός του εἶναι ἀσφαλής. Ἐγώ, τοὐλάχιστον, δὲν ἠθέλησα ποτέ, οὔτε ὑπαινιγμοὺς οὔτε ἄλλο τί νὰ κάμω, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλ’ ὅ,τι ἔχω νὰ εἴπω, τὸ λέγω κατ’ εὐθεῖαν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ πρᾶξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, προσκομίσαντος ἐνταῦθα, ἄλλα ἔγγραφα, δὲν εἶναι καλή, καὶ φρονῶ, ὅτι δὲν ἔπραξε τὸ καθῆκον του εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, στηριχθεὶς ἐπὶ παρομοίων ἐγγράφων διὰ νὰ διασύρῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην τὴν ὑπόληψιν τῶν ὑπαλλήλων καὶ δὲν ἔχουν θέσιν ταῦτα ἀπέναντι ἡμῶν, πρὸς τοὺς ὁποίους προσεκόμισεν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἕν ψεῦδος.

§302Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι εἰς τὸν φάκελλον τὰ ἔγγραφα αὐτά;

§303Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐκ τῶν ἐγγράφων τοῦ φακέλλου, ἓν εἶναι γνωστόν: ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Σιδηροδρόμων εἶπεν, ὅτι δὲν τοῦ ἐπιτρέπεται νὰ παρεμβάλουν προσκόμματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἐπίτευξιν λύσεως ἐξασφαλιζούσης τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα.

§304Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἔχει καὶ μειοψηφίαν.

§305Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μάλιστα, τοῦ κ. Οἰκονόμου.

§306Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐκδηλωθεῖσαν παρόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§307Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μειοψηφεῖ ὁ κ. Οἰκονόμου καὶ λέγει, ὅτι προκειμένου περὶ μηχανημάτων τόσον σπουδαίων, ἡ παραγγελία πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸν Οἶκον «Γκιοῦστε». Ὅταν δὲ Κύριοι, αἱ ὑπηρεσίαι περιέπεσαν, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εἰς τόσον σοβαρὰ παραπτώματα ἐνώπιόν τους, τὰ ὁποῖα εἶχε τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ καὶ ἐνταῦθα, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ὑπάρξῃ κἄποιος δισταγμὸς περὶ τοῦ ἐὰν εἶναι ἀκριβῆ τὰ ὅσα μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ ὀλίγου. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο. Ἔρχεται καὶ τὸ ἄλλο Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ μίαν σωρείαν μηχανικῶν, τὸ Συμβούλιον τὸ Μηχανολογικὸν τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι τὰ μηχανήματα πρέπει νὰ παραγγελθῶσιν εἰς τὸν Ὁλλανδικὸν Οἶκον, τότε δὲ μόνον δέχεται νὰ δοθῇ ἡ παραγγελία εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, ὅταν τοῦ λέγῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἐὰν δὲν δοθῶσιν εἰς αὐτὸ κινδυνεύουσιν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Λοιπόν, ὅταν ἔχομεν τοιαύτας βεβαιώσεις, δύο τινὰ θὰ ὑποθέσωμεν ὅτι ἔλαβον χώραν ἐν προκειμένῳ: Ἢ, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι παρηνόμησαν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατέχωσι πλέον οἱανδήποτε θέσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας τοὺς κατεξηυτέλισε καὶ κατέστησεν τὴν θέσιν των δύσκολον, καίτοι ἔπραξαν τὸ καθῆκον των, διὰ νὰ καλύψῃ ἑαυτόν. Ἀλλὰ ἔχω καὶ ἄλλο ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς διαβάσω. Οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου δὲν ἠρκέσθησαν εἰς ὅσα τοὺς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς προφορικῶς, Ἐζήτησαν καὶ κἄτι ἄλλο, σοβαρώτερον, διὰ νὰ μεταβάλωσιν γνώμην καὶ νὰ δεχθῶσιν ὅπως ἡ παραγγελία γίνῃ εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον. Ἐζήτησαν ἐγγυήσεις, ὅπως ἐν περιπτώσει ζημίας τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου ἐκ τῆς παραγγελίας εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον, διὰ νὰ μὴ ζημιωθῇ τὸ Ταμεῖον των. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δι’ ἐμπιστευτικοῦ του ἐγγράφου τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 19538 τοὺς τὴν παρέσχῃ καὶ δηλοῖ ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος πᾶσαν πρὸς τοῦτο εὐθύνην. Ὥστε βλέπετε, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ὄχι μόνον δὲν ἀπεδέχθησαν τὴν ἄποψιν τοῦ Ὑπουργείου, καὶ δὲν φαίνεται πουθενὰ τὸ ὅτι ἐπλανήθησαν, ἀλλά, τοὐναντίον, ἐμμένουσιν εἰς τὴν ἀπόφασίν των, δεχθέντες μόνον νὰ ὑποχωρήσουν, ὅταν τὸ Κράτος ἠγγυήθη, ὅτι θὰ ἀποζημιώσῃ τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον ἐν περιπτώσει ζημίας.

§308Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ποῖον νόμον στηρίζεται αὐτὴ ἡ ἐγγύησις;

§309Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Πουθενά. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: εἶναι ἐγγύησις αὐτή; Ἕν ἐμπιστευτικὸν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου πρὸς τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον ἀποτελεῖ καμμίαν ἐγγύησιν; Εἶναι κολοκύθια στὸ πατερό. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο καὶ τίθεται ῥητῶς: ὅτι δὲν ἔπρεπεν ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ λεχθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι λόγοι ἐθνικοὶ μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ κάμωμεν τὴν παραγγελίαν αὐτὴν εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης, καὶ μὴ θέλωμεν νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῆς πραγματικότητος διὰ διαφόρων ἐγγράφων. Ἔχουσιν εὐθύνην πάντες, ὅσοι συνετέλεσαν νὰ καταργηθῇ ἡ ἔννοια τοῦ Κράτους καὶ νὰ χαρακτηρισθῶμεν ὡς ἕνα Προτεκτορᾶτον, καὶ νὰ ζῶμεν ὑπὸ τὴν πίεσιν τοῦ α ἢ β ἰσχυροῦ καὶ νὰ μὴ δυσαρεστῶμεν τοὺς αὐθέντας μας. Ἀλλὰ ἔχομεν καὶ ἓν ἄλλο σπουδαιότερον ζήτημα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἐξ ὅσων σᾶς εἶπεν ἐδῶ ὁ κ. Ὑπουργός. Σᾶς εἶπε καὶ σᾶς ἀνέλυσεν ὁ κ. Ὑπουργός, τὴν σύνθεσιν τῶν μηχανημάτων καὶ κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παρηγγέλθησαν εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον εἶναι καλύτερα, διότι εἶναι στερεώτερα, διότι ἔχουσιν ἀντοχήν, διότι εἶναι ὀλιγοδαπανηρότερα, θὰ καίωσιν δηλαδὴ ὀλιγώτερον καύσιμον ὕλην. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ ὑπολογισθέντα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀποτελοῦν ἕνα κέρδος τὸ ὁποῖον, προστιθέμενον εἰς τὸ γενικὸν ποσὸν τῆς ἀξίας τῶν μηχανημάτων, ἀποδεικνύει, ὅτι τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου τὰ μηχανήματα εἶναι εὐθηνότερα. Ἀλλ’ ὅταν, Κύριοι, πρόκειται περὶ μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν εἰδικὰς γνώσεις, δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ κάμῃ τοὺς ὑπολογισμούς του μὲ τὰς ἰδικάς του γνώσεις. Ὑποχρεοῦται νὰ καταφύγῃ καὶ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τοὺς εἰδικοὺς μηχανικοὺς καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία σᾶς λέγει τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μετατοπίζετε τὰς εὐθύνας καὶ κάμετε σύγχυσιν τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ κρατικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Ἔχομεν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀποκαταστήσητε τὴν θέλησιν αὐτοῦ μὲ τὴν θέλησιν τὴν ἰδικήν σᾶς κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας. Εἶναι πράγματα αὐτά; Κύριοι, δὲν θὰ θελήσω περισσότερον νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἡ πρᾶξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία προεκάλεσε τὸν ἔλεγχον δὲν εἶναι ἐν τάξει μὲ τὰ κοινοβουλευτικὰ θέσμια, μὲ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Κράτους, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος. Ἡ ἐπίκλησις διαρκῶς ἐθνικῶν λόγων πρὸς κάλυψιν παρανόμων Ὑπουργικῶν πράξεων καὶ τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς καταρρίπτει.

§310Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ὅταν κύριοι βουλευταί, ἀρχομένου τοῦ λόγου τοῦ ἐξ Ἀθηνῶν συναδέλφου κ. Ἀγγελοπούλου ἐκθέτοντος τὰ πράγματα, ἅτινα ἀπετέλουν τὸ περιεχόμενον τοῦ κατηγορητηρίου, τὸ ὁποῖον ἤσκησε κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἠκούσθησαν ἐκ γωνιῶν τινῶν τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς ψίθυροι τινὲς ἐμφανίζοντες μίαν τάσιν δημιουργίας ἐξ ὑπαρχῆς ἐντυπώσεων, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ εἰς ὑμᾶς διακόψας τὸν ἀγορεύοντα ἐπεζήτησε νὰ συστήσῃ ὑπομονήν, ἕως οὗ ἀκουσθοῦν αἱ ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας θὰ παρεῖχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐφόσον εἶναι βέβαιον, ὅτι συζήτησις τοιαύτη, ἐμφανιζομένη ὡς σοβαρὰ ὑπὸ μορφὴν ἐλέγχου ἐναντίον Ὑπουργοῦ καὶ Ἀρχηγοῦ κόμματος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ διὰ τῆς προσπαθείας σχηματισμοῦ ἐντυπώσεων διὰ ψιθύρων προωθουμένων. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο ἀπολύτως σωστὸν πρᾶγμα νὰ ἀδικήσῃ κανεὶς τοὺς προώρως ἀνησυχήσαντες, ἐφόσον ἐξηγγέλοντο ὑπὸ τῶν Συναδέλφων τῶν προλαλησάντων τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων, ὡς βάσις τῆς κατηγορίας γεγονότα ἀνύπαρκτα ἢ διεστραμμένως ἐξηγμένα ἢ καὶ μηδαμῶς προκύπτοντα ἐκ τοῦ φακέλλου τῆς ὑπὸ κρίσιν ὑποθέσεως. Οὕτω πὼς ἀνεφέρθη ὑπὸ τῶν ἐπερωτησάντων, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐργοστασίου τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς κεφάλαιον 16 ἑκατομμύρια λιρεττῶν μόνον ἀντὶ τῶν 200 ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα ἐγγράφως ἐνεφάνισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§311Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶπεν, ὅτι ἔχει 200 ἑκατομμύρια λιρεττῶν κεφάλαιον. Προφανῶς εὑρίσκεται ἐν πλάνῃ, διότι σχετίζει τὰ κεφάλαια τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου μὲ τὰ κεφάλαια τῶν ἐργοστασίων καὶ ναυπηγείων μεθ’ ὃ ὁ οἶκος οὗτος σχετίζεται.

§312Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἐὰν ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις δὲν γνωρίζει τὰ τοῦ οἴκου της, τότε δὲν τὰ γνωρίζω καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ τότε δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὲ κατηγορήσῃ κανείς, ὅτι συνέλεξα ἐγὼ αὐτά. Λέγω, ὅτι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον «Βενέτσια», μετὰ τῶν χαλυβουργείων κατέχει κεφάλαιον ἐν συνόλῳ 200 ἑκατομμυρίων.

§313Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, κ. Συνάδελφε, ἐξ Ἀθηνῶν τὴν βεβαίωσιν τὴν ἐπίσημον τοῦ κ. Πρεσβευτοῦ τῆς Ἰταλίας, δηλονότι τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν δὲν φαντάζομαι, ὅτι ἔχει κανεὶς τὴν διάθεσιν νὰ διαμφισβητήσῃ. Ὅταν προτιμᾶτε ἀντὶ ταύτης τῆς πραγματικότητος τὴν ὁποίαν ἀποδεικνύει τὸ Ἰταλικὸν Κράτος ἐπισήμως, φαντασιώδεις ἀριθμούς, καθιστᾶτε πρόδηλον, ὅτι στερεῖσθε τῆς πρὸς ἀντικειμενικὴν συζήτησιν καλῆς διαθέσεως. Τὸ αὐτὸ δύναται νὰ λεχθῇ καὶ δι’ ἑτέραν ἀνακρίβειαν τῆς ὁμιλίας σας, ἐφόσον ἀπεδείχθη, ὅτι ὁλόκληρος ἑκατοντάδα μηχανημάτων ὁμοίου τύπου τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ διέθεσε διὰ τὸ Ἰταλικὸν Κράτος. Τί λέγετε;

§314Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ρητῶς εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον δὲν κατεσκεύασε διὰ τὰς Κρατικὰς ὑπηρεσίας δηλαδή, διὰ τὸ ἐπίσημον Λιμενικὸν Ταμεῖον. Καὶ ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς διάφορα ἔγγραφα τὰ ὁποῖα μαρτυροῦν, ὅτι κατεσκευάσθησαν διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, δι’ Ἰταλοὺς ἐργολάβους διὰ διαφόρους μικρὰς ἐργασίας. Τὸ Κράτος τὸ Ἰταλικὸν τὸ ἐπίσημον, τὰ μηχανήματα διὰ τῶν ὁποίων ἔγινε ἡ διῶρυξ τοῦ «Λίντο», ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκεται τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον κατεσκεύασε 18 βυθοκόρους καὶ δοχειοφόρους κατεσκεύασεν εἰς τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον. Ὅλα αὐτὰ καὶ 4 πλωταὶ δεξαμεναὶ τοῦ ἐπισήμου Κράτους τοῦ Ἰταλικοῦ κατεσκευάσθησαν εἰς τὸ Ὁλλανδ. ἐργοστάσιον. Ὑπάρχει δὲ τὸ ἐπίσημον δελτίον τοῦ εἰδικοῦ Ἰταλικοῦ Ταμείου τὸ ὁποῖον ἐξῆρε τὴν κατασκευὴν τῶν μηχανημάτων αὐτῶν.

§315Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Μήπως ἐξαίρει καὶ τὴν κατασκευὴν τοῦ μηχανήματος τοῦ ἐκτοπίσματος τῶν 400 τόννων, τὸ ὁποῖον ἐπεσκευάσθη ἐν Ἰταλίᾳ, διότι ἦτο ἀκατάλληλον πρὸς χρησιμοποίησιν καίτοι προῆλθεν ἐκ τοῦ Ὁλλανδικοῦ ἐργοστασίου «Γκιοῦστε»;

§316Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Εἶναι τῷ ὄντι τοῦ οἴκου «Γκιοῦστε».

§317Θ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ ἐργοστάσιον τῶν 200 ἑκατομμυρίων λιρεττῶν εἰς τὸ ὁποῖον ἔγεινε ἡ παραγγελία, ἠξεύρετε νὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν ἔγεινε καμμία παραγγελία ἐξ ἄλλου Κράτους, ἐκτὸς τῆς Ἰταλίας;

§318Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Τοῦτο συνέστη κατὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου δηλαδὴ πρὸ 10 ἐτῶν, ἐνῷ τώρα εἶναι βέβαιον, ὅτι ἀρχίζει νὰ κατασκευάζῃ.

§319Θ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἑπομένως δὲν ἔκαμε καμμίαν παραγγελίας ἄλλου Κράτους. Ἡμεῖς κάμνομεν τὴν ἀρχήν.

§320Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Καὶ τοῦτο, τὸ ὅτι ἡμεῖς κάμνομεν τὴν ἀρχήν, δηλαδή, ὅτι ἡ Ἰταλικὴ βιομηχανία τὸ εἶδος τοῦτο διὰ πρώτην φορὰν κατεσκεύασε διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἔχει μεγίστην σημασίαν.

§321Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Διὰ νὰ συμπληρώσω εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Ὑπουργόν, ἔχω νὰ σᾶς μεταδώσω πληροφορίαν τινά παρασχεθεῖσαν μοι ὑπὸ Συναδέλφου τὴν ὁποίαν ὅμως, λόγῳ τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας δὲν κατώρθωσα νὰ ἐξακριβώσω, ἐνδέχεται δὲ νὰ ἐνθυμεῖται τὸ πρᾶγμα, ὁ κ. Ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι δηλαδή, κατὰ τὸ ἔτος 1921 ὑπουργοῦντος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, δύο ἑλληνικὰ ἀντιτορπιλλικὰ ἐπεσκευάσθησαν εἰς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος Ἰταλικὸν ναυπηγεῖον. Ταῦτα ἐν παρενθέσει. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, κύριοι, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τοιαῦται τινὲς καὶ εἴ τινες ἄλλαι ἀνακρίβειαι καὶ φαντασιοπληξίαι παρετάσσοντο ἀπὸ τοῦ βήματος, μετὰ τὴν προηγηθεῖσαν ἀπὸ τῶν στηλῶν μερίδος τινὸς τοῦ Τύπου τυμπανοκρουσίαν ἀποδίδουσαν ἤχους ὀξυτάτου κομματικοῦ πάθους, εὔλογον ἦτο ν’ ἀνεμένοντο μετ’ ἐνδιαφέροντος οἱ λόγοι τοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ἀντίπαλοι καὶ φίλοι τοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ, ὅτι ἡ ὁμιλία αὐτοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν ὑπῆρξε καταπέλτης καὶ μαστίγιον ὅσων ἀπεπειράθησαν ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ νὰ καταναλώσωσι τὸν πολύτιμον χρόνον τῆς Βουλῆς ἐπὶ ματαίῳ μὲ τὴν προσπάθειαν νὰ θίξωσιν ἀναστήματα τὰ ὁποῖα σεμνύνουν τὸ ἑλληνικὸν κοινοβούλιον καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον. Ἡ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Σ)νίας κατηγορία ἐστηρίχθη καὶ ἐπὶ ἑτέρου ἐπιχειρήματος κενοῦ ἀξίας. Ὑπεστηρίχθη τὸ νομικῶς ἐπίμεμπτον τῆς ἐπεμβάσεως αὐτοῦ παρὰ τῷ νομ. προσώπῳ τοῦ ταμείου τῶν λιμενικῶν ἔργων. Μόνον περὶ λέξεων, κύριοι, πρόκειται. Μὰ τὴν ἀλήθειαν θὰ ἦτο κατώτερον οἱασδήποτε διαυγῶς κρινούσης νομικῆς διανοίας, θὰ ἦτο ἀσυνεπὲς διὰ πάντα δυνάμενον νά εἴπῃ ὅτι ἠσχολήθη μὲ τὸ Δημόσιον λεγόμενον δίκαιον, τὸ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργεῖ εἷς οἰκονομικὸς ὀργανισμὸς δημοσίου δικαίου, ὑπὸ οὐδενὸς τὸν ἔλεγχον ὑποκείμενος. Καὶ εἶπε προσφυῶς ὁ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ τίνα δύναται νὰ ζητήσῃ ἡ Βουλὴ εὐθύνας διὰ μίαν ἀτίθαλον διαχείρισιν τῆς περιουσίας τοῦ νομικοῦ αὐτοῦ προσώπου, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν εἶχε τὸν ἐλέγχοντα αὐτὸ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, παρὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ τὰς εὐθύνας τῆς κοινοβουλευτικῆς περὶ τοῦ ἂν καὶ κατὰ πόσον καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἐπεζήτησε νὰ ἀποσοβήσῃ μίαν προφανῆ ζημίαν; Ἀλλὰ βέβαιον εἶνε, ὅτι δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ὀργανισμὸς δημοσίου δικαίου ἄνευ ἐλέγχου ἐν τῷ Κράτει. Ἐξ ἑτέρου ἤθελεν εἶσθαι ἀπολύτως ἐπικίνδυνος ἡ ἀντίθετος παραδοχὴ. Θὰ ἦτο σόλοικον καὶ ἐπιβλαβὲς νὰ ἔχωμεν κρατικὸν ὀργανισμὸν πλουτιζόμενον ἀπὸ φορολογίαν εἰσπραττομένων παρὰ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀνεξέλεγκτον ἀπὸ πάσης ἀρχῆς, ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἔτι, ἡ ὁποία φέρει τὴν εὐθύνην τῆς καλῆς διαχειρίσεως τοῦ προϊόντος τῆς φορολογίας τοῦ λαοῦ. Θὰ ἦτο ἁπλῶς μωρόν. Ἐὰν ταῦτα ἀπὸ θεωρίας, ἀπὸ ἀπόψεως δογματικῆς ὑπάρχουσιν ἀναμφισβήτητα, ἔτι μᾶλλον ἀπρόσβλητος προκύπτει ἡ παραδοχὴ τοῦ ἀσκηθέντος ἐλέγχου καὶ ἀπ’ εἰδικωτέρας ἐρεύνης τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας συγκεκριμμένως διὰ τὸ θέμα. Τοῦτο λέγω, διότι ἐκ τοῦ νόμου ἐπιβάλλεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὁ ἔλεγχος τῶν προϋπολογισμῶν τοῦ νομικοῦ τούτου προσώπου. Τί εἶναι τοῦτο οὐσιαστικῶς παρὰ χορήγησις δικαιώματος ἐλέγχου, δικαιώματος ἐπιβλέψεως — ἔστω ἂν ἡ λέξις «ἔλεγχος» σᾶς ἀπαρέσκῃ. Ἐὰν λοιπὸν καὶ ἀπὸ εἰδικωτέρας ἐρεύνης τοῦ ζητήματος, ἐρεύνης δηλονότι τῶν διατάξεων τοῦ εἰδικοῦ νόμου τοῦ ὀργανοῦντος τὸ νομικὸν τοῦτο πρόσωπον, τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι βέβαιον, πρὸς τί αἱ διαμαρτυρίαι; Ποῖος ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεως;

§322Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν;

§323Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐξαιρετικῶς εἰς σᾶς χιλίας.

§324Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελον ἁπλῶς νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐὰν ὁ ἔλεγχος ἑνὸς αὐτονόμου νομικοῦ ὀργανισμοῦ εἶναι τὸ ἴδιον μὲ τὴν ἀνάμιξιν. Ἄλλο ἀνάμιξις καὶ ἄλλο ἔλεγχος.

§325Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Παρατηρῶ διάθεσίν σας πρὸς λογοπαίγνια, καὶ δὴ περὶ ὥραν τετάρτην πρωϊνήν. Σᾶς ἀπαντῶ οὐχ ἧττον. Ἀποτέλεσμα φυσιολογικὸν τοῦ ἐλέγχου εἶναι ἡ ἐναντίωσις εἰς μίαν πρᾶξιν παραβλάπτουσαν τὰ δημόσια συμφέροντα, ζημιοῦσαν ἐδῶ προφανῶς τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τοῦ ὀργανισμοῦ. Ὅταν δὲ ἡ ἐναντίωσις αὕτη ἠσκήθη κατὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἤσκησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐπιστήσας τὴν προσοχὴν τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ περιορισθεὶς ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ συστήσῃ μίαν ἀνασυζήτησιν καὶ ἀναμελέτην τῆς ὑποθέσεως ἐπὶ τῇ βάσει μάλιστα νέων στοιχείων, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν ἐξοικονομήσεως ἑπτάμισυ ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων, ἐξ ἑτέρου δὲ ἱκανοποιήσεως δικαίου παραπόνου τῆς βιομηχανίας μιᾶς φίλης Δυνάμεως, ἐὰν τοῦτο προέθετο ὁ περιλάλητος ἔλεγχος καὶ ἂν ταῦτα ἐπεζήτησεν ὁ ἐπερωτώμενος Ὑπουργὸς κατακρίσεως ἤξιζεν ἢ ἐπαίνου μᾶλλον διὰ τὴν πεφωτισμένην του καὶ πατριωτικὴν αὐτὴν ἐνέργειαν; Βεβαίως διὰ νὰ ὀργανωθῇ τοιαύτη ἐκστρατεία ἀπῃτεῖτο ἰδιάζον θάρρος, ἵνα μὴ ἄλλο τι εἴπωμεν πρὸς χαρακτηρισμὸν τῆς πράξεως. Εἶναι τὸ ὀλιγώτερον ἐξωφρενικὴ προσπάθεια ἡ ἐπίκρισις ἑνὸς Ὑπουργοῦ, διὰ τὶ; Διότι ἐπέτυχε μίαν σημαντικὴν οἰκονομίαν. Εἶναι πρωτάκουστον. Εἶναι ἀστεῖον.

§326Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν οἰκονομίαν.

§327Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Καὶ διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ ἀκόμη, ὁ ὁποῖος ἐπεδιώχθη, κύριε ἐξ Ἀθηνῶν Συνάδελφε, πάλιν προέκυψεν οἰκονομία τεσσάρων ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων. Μία οἰκονομία διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῆς ὁποίας πολιτευτὴς τῆς σοβαρότητός σας, μόνον ἐπαίνους ἔπρεπε νὰ ἀπονείμῃ εἰς τὸν ἐπιτυχόντα αὐτὴν Ὑπουργόν.

§328Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμία οἰκονομία. Μόνον λέξεις λέγετε.

§329Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Οὐδέποτε λέγω λέξεις. Τὰς ζυγίζω μίαν πρὸς μίαν. Δὲν ἀσεβῶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὡς ἠσεβήσατε ὑμεῖς διαστρέψαντες τὰ γεγονότα καὶ οἰκοδομήσαντες ἐξ ἀνυπάρκτου ὑλικοῦ κατηγορίαν μόνον τὰ μειδιάματα προκαλοῦσαν ἤδη. Ἡ οἰκονομία πηγάζει ἐκ τῶν πραγμάτων, ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν τιμῶν τῶν δύο ἐργοστασίων. Παραβάλλατε τὰς προτάσεις αὐτῶν. Αὐτὸ ἀρκεῖ διὰ νὰ παύσετε νὰ ἀμφισβητῆτε τὰ ἀναμφισβήτητα. Κύριοι Βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι, μετὰ τὴν ἀποστομωτικὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εὐρυτέρα ἐκ μέρους ἐμοῦ ἀνάπτυξις τῆς ἐξαντληθείσης πλέον ὑποθέσεως, εἶναι πρᾶξις ἄσκοπος καὶ περιττὸν ἔργον. Οὐδ’ ἔλαβα τὸν λόγον κυρίως διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως. Ἐὰν μὲ ὤθησεν κίνητρόν τι διὰ νὰ λάβω τὸν λόγον πρωϊνὰς ποθ’ ὥρας, τοῦτο δὲν ὑπῆρξε ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ διαφωτίσω ἐπὶ πλέον τὴν ἀπολύτως διαφωτισθεῖσαν Βουλήν. Ἐπεζήτησα νὰ ἐκφέρω κρίσιν τινὰ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως καὶ γενικώτερον ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀσκήσεως τῆς κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐλευθεροφρόνων πολεμικῆς, τρόπου ὅστις ἐμπνέει ἀγανάκτησιν καὶ προκαλεῖ διαμαρτυρίαν. Ὁ ἐξ Ἀθηνῶν Συνάδελφος κ. Γεωργιάδης ὁμιλήσας πρὸ τῆς διακοπῆς, ἐν τῇ καταστροφῇ τοῦ λόγου ἐπεζήτησε νὰ ἀπευθύνῃ ἔκκλησιν πρὸς τοὺς κυρίους Ὑπουργούς, ἵνα μεριμνῶσι μετὰ μείζονος προσοχῆς ἐπὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς Κοινῆς Γνώμης. Θὰ ἦτο συνεπέστερος πρὸς τὰ φαινόμενα ὁ κ. Συνάδελφος, ἐὰν τὴν ἔκκλησίν του ἀπηύθυνε πρὸς τοὺς Βουλευτὰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ ἀντιπολιτευτικῇ αὐτῶν μανίᾳ λησμονοῦσιν, ὅτι οἱ πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ εἶναι κεφάλαια ἐθνικὰ τὰ ὁποῖα οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ διασύρῃ.

§330Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ λέγετε δι’ ἡμᾶς;

§331Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Διὰ πάντας ὅσους δὲν αἰσθάνωνται τὴν ἠθικὴν ἀξίαν τῆς παραινέσεως. Δὲν ὁμιλῶ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐννοοῦν τὴν γλῶσσαν ταύτην. Ὁμιλῶ πρὸς ὅσους ἡ παραίνεσις αὐτὴ κινεῖ τὴν ψυχὴν εἰς παλμόν. Δὲν ἀπευθύνομαι πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν συγκινοῦνται ἐκ τοιούτων ἐπικλήσεων νέων πολιτευομένων. Ἐάν, κύριοι Βουλευταί, δὲν πιστεύσωμεν εἰς τὴν ἀλήθειαν αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, ἐὰν ἀφήσωμεν νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ νοσηρὰ τάσις διὰ τὴν ἠθικὴν ὑπονόμευσιν τῶν ἡγετῶν τοῦ λαοῦ, τάσις ἐξυπηρετοῦσα μόνον ἓν ταπεινὸν σκοπόν, πρὸς διέξοδον καὶ διοχέτευσιν τῶν κομματικῶν παθῶν καὶ τῶν πεισμάτων καὶ δὲν πιστεύσωμεν, ὅτι οἱ ἀγῶνες τῶν ἰδεῶν διεξάγονται δι’ εὐγενῶν ὅπλων, φοβοῦμαι, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ θὰ ὁδηγήσωμεν τὸν κοινοβουλευτισμὸν κατὰ κρημνῶν ἐν μέσῳ γενικῆς φθορᾶς. Ἡ ἐπίθεσις κατέρρευσεν ὡς χάρτινος πύργος. Ἡ Βουλὴ κατενόησεν περὶ ποίας καὶ μόνης προσπαθείας ἐπρόκειτο. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων παρέμεινε διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν ἄτρωτος ἀπὸ τὰ βέλη τῶν ἐχθρῶν του, πλὴν ἓν συμπέρασμα ἀλγεινὸν ἀναπηδᾷ χαρακτηρίζον ἐπαρκῶς τὴν χαμηλότητα τῶν καιρῶν εἰς οὓς πολιτευόμεθα. (Χειροκροτήματα).

§332Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Κύριοι Συνάδελφοι, ὁ Συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας δὲν ὑπῆρξε μόνον σκληρός, ἀλλὰ δίκαιος, πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τόσον ἐπιπολαίως ἔφεραν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἐνώπιον ὑμῶν. Ὑπῆρξε σκληρὸς καὶ πρὸς ἐμέ, ὁ ὁποῖος ἐκατηγορήθην ἐξ ἴσου καὶ περισσότερον ἀπὸ αὐτόν. Διότι δὲν ἀφῆκε κανὲν ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς ὑποθέσεως, ὥστε νὰ ἀναπτύξω καὶ ἐγὼ ἓν τμῆμα αὐτῆς ἐνώπιον ὑμῶν. Ἡ Βουλὴ συνεκινήθη τόσον πολὺ ἀπὸ τὴν κατηγορίαν τοῦ ἀξιοτίμου συγγενοῦς μου, Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὥστε ἐτράπη ὡς βλέπετε, εἰς φυγήν, ἐγὼ δέ, ὁμιλῶ πρὸ ὀλίγων Συναδέλφων. Λαμβάνω τὸν λόγον, διότι, ὅπως ἐπληροφορήθην, καὶ ὅπως ἐμφαίνεται ἀπὸ τὸ σχέδιον τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, τὸ ὁποῖον ἐζήτησα νὰ ἀναγνώσω, περὶ ἐμοῦ εἶπεν τὰ ἑξῆς, μὲ τὴν συνήθη ἄλλως τε, εὔοσμον ἁβρότητα ἡ ὁποία χαρακτηρίζει πᾶν, ὅ,τι ἐξέρχεται ἐκ τοῦ στόματός του (ἀναγινώσκει) «δὲν ἔφθασαν εἰς αὐτὸν (εἰς ἐμὲ) αἱ ἄλλαι δάφναι, τὰς ὁποίας προσεκόμισεν ἐκ Γενεύης, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμιχθῇ καὶ εἰς τοὺς βυθοκόρους». Ἐθεώρησα, ὅτι πρέπει νὰ λάβω τὸν λόγον ὄχι διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς λεπτὰς καὶ εὐόσμους ταύτας φράσεις, ἀλλὰ διατί ἐμνημόνευσεν καὶ τὴν ἐπίσκεψιν αὐτοῦ, στενῶς συνδεομένου πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς ἐμέ, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Πράγματι μίαν ἡμέραν ἦλθε καὶ μὲ ἠρώτησε, διὰ τίνα λόγον ἐζήτησα τὸν φάκελλον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τὸν ἀφορῶντα τὴν προμήθειαν τῶν ἐργαλείων τούτων. Ἦτο βλέπετε, καλῶς πληροφορημένος καὶ παρηκολούθει ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν ὑπόθεσιν. Τοῦ ἀπήντησα, ὅτι ἐπιστρέψας ἐκ Γενεύης, εὑρῆκα φιλικὰ παράπονα ξένης φίλης Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα εἶχε διαβιβάσῃ ἤδη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ὁ ἀντικαθιστῶν μοι προσωρινῶς, κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου, Πρωθυπουργὸς κ. Ζαΐμης καὶ ἐνόμισα, ὅτι ἦτο καθῆκον μου νὰ μελετήσω τὸν φάκελλον, διὰ νὰ συνεννοηθῶ κατόπιν μὲ τὸν ἀξιότιμον Συνάδελφόν μου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας περὶ τῆς ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ δώσω εἰς τὰ φιλικὰ ἐκεῖνα παράπονα. Ἐξανέστη ὁ ἀξιότιμος.....

§333ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θεῖός σας.

§334Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Θεῖός μου, καὶ εἶπεν. «Μὰ δοῦλοι θὰ γίνωμεν ἐξ αὐτῶν τῶν παραστάσεων τῶν ξένων Κυβερνήσεων! Ἡ ἐξέγερσίς του καὶ ἡ ἀγανάκτησίς του, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ στοιχειώδους τούτου καθήκοντός μου, ἦτο τοιαύτη, ὥστε δὲν ἀπεπειράθην, οὐδὲ συζήτησιν ἐπὶ τοῦ συνήθους καὶ ἁπλοῦ τούτου ζητήματος νὰ κάμω μετ’ αὐτοῦ, οὐδὲ κἂν νὰ τοῦ ὑπομνήσω, ὅτι ὀλίγους μῆνας πρότερον, μ’ ἐπεσκέφθη ἐπανειλημμένως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐπέμεινεν, καὶ ἐθεώρει αὐτός, ὅτι εἰς τὴν Μικρὰν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν μὴ ἰσχυρὰν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἦτο ὄχι ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ ἐπιβεβλημένον νὰ κάμῃ διπλωματικὰς παραστάσεις καὶ τὰς ἔκαμα, εἰς τὴν ἰσχυρὰν Βρεττανικὴν Κυβέρνησιν, πρὸς προστασίαν τῶν ἀπόψεων συγγενοῦς του, τῆς Δεσποινίδος Μαυρομμάτη, διὰ τὴν περίφημον ὑπόθεσιν Μαυρομμάτη.

§335Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχει, Κύριε Ὑπουργέ, τῶν Ἐξωτερικῶν; Λυποῦμαι πολὺ ποὺ περιπίπτετε εἰς τοιαύτην ἀνακρίβειαν. Τίνα σχέσιν ἔχει ἡ ὑπόθεσις Μαυρομμάτη, ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἐδικάσθη εἰς τὸ δικαστήριον τῆς Χάγης; Παρουσιάσθην καὶ σᾶς ἐξέθεσα τὰ πράγματα καὶ σᾶς εἶπα, ὅτι πρέπει νὰ δικασθῇ ἡ ὑπόθεσις αὐτή, Δικηγόρος τῆς ὁποίας εἰς τὸ Δικαστήριον Χάγης ἦτο ὁ κ. Πολίτης ὁ Πρέσβυς ἡμῶν ἐν Παρισίοις, ὅπου τότε ἤμην καὶ ἐγώ. Τί ἀξίαν ἔχει ἐν προκειμένῳ, ὅτι ἐγὼ ἐπεκαλέσθην τῆς Βρεττανικῆς Κυβερνήσεως τὴν εὐθυδικίαν καὶ παραδέχθητε πλήρως τὰς παρατηρήσεις μου καὶ ἐδέχθητε νὰ κάμητε παραστάσεις εἰς τὸν Πρέσβυν τῆς Ἑλλάδος, ἵνα ἀναλάβῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ὑπόθεσιν τῆς Μαυρομμάτη ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως τῆς Μεγάλης Βρεττανίας καὶ τοῦ Δικαστηρίου τῆς Χάγης; Τίνα σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῶν βυθοκόρων περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλοῦμεν ὅλην τὴν νύκταν;

§336Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Τίνα σχέσιν ἔχουν αἱ δύο ἀπόψεις σας; Θὰ σᾶς πῶ. Κύριοι Συνάδελφοι, ὁ Ἕλλην ὑπήκοος κ. Μαυρομάτης εἶχεν ὑπόθεσιν ἐναντίον τῆς Βρεττανικῆς Κυβερνήσεως.

§337Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίαν σχέσιν ἔχει;

§338Κ. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ὅταν σχέσιν ἔχουν τὰ ποδάρια καὶ αἱ χιονίστραι τῆς Κλεοπάτρας.

§339Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Εἶχεν ὑπόθεσιν ἐναντίον τῆς Βρεττανικῆς Κυβερνήσεως Ἕλλην ὑπήκοος. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος εὑρέθη πρὸ ἀντιρρήσεως τῆς Βρεττανικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ ὑπόθεσις μὴ ἀχθῇ πλέον εἰς τὸ Διεθνὲς Δικαστήριον τῆς Χάγης, ἀφοῦ ἤδη εἶχε δικασθῆ ἅπαξ παρ’ αὐτοῦ. Ἡ Βρεττανικὴ Κυβέρνησις ἐπέμενεν, ὅτι μετὰ τοῦτο ὁ ἕλλην ὑπήκοος ἔπρεπε νὰ καταφύγῃ εἰς τὰς ἐγχωρίους ἀρχάς, διὰ νὰ εὕρῃ τὸ δίκαιόν του. Ὁ Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐθεώρησεν ἐπιβεβλημένον — καὶ τὸ ἐθεώρει τότε μετὰ ἱερᾶς ἀγανακτήσεως καὶ ἐπιμονῆς καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀγγελόπουλος — ἵνα ἀποταθῇ εἰς τὴν Βρεττανικὴν Κυβέρνησιν, ὑποστηρίζων τὸ δίκαιον τοῦ Ἕλληνος ὑπηκόου καὶ ποιούμενος παραστάσεις.

§340Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί. Ἦτο Ἕλλην ὑπήκοος.

§341Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Καὶ δι’ ἐπανειλημμένων παραστάσεων πρὸς τὴν ἰσχυρὰν Βρεττανικὴν Κυβέρνησιν ἤχθη ἐκ νέου ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Δικαστήριον τῆς Χάγης. Ἠδύνατο τί ἡ Βρεττανικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσῃ καὶ ἀπήντα μέχρι τινός, ὅτι τὸ Δικαστήριον τῆς Χάγης δὲν ἔχει καμμίαν πλέον ἁρμοδιότητα. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπέμενεν εἰς τὰς ἀντιλήψεις της, ὑποστηρίζουσα τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Ἕλληνος ὑπηκόου.

§342Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καλῶς ἔπραξε.

§343Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Καλῶς ἔπραξεν. Ἀλλὰ τότε, διατί ἐξεγείρεσθε, ἐὰν μία ξένη Κυβέρνησις ἔλθῃ καὶ εἴπῃ εἰς τὴν Ἑλληνικήν: Ἔχω καὶ ἐγὼ ἕνα ὑπήκοον, ἄτομον ἢ Ἑταιρείαν καὶ ἐρωτῶ: πράγματι μεταχειρίζεσθε ἐξ ἴσου ὅλους τοὺς ἀλλοδαπούς, ὅπως ὑπόσχεσθε εἰς τὰς ἐμπορικὰς συμβάσεις σας, ἢ ὄχι. Αὐταὶ αἱ παραστάσεις ξένων Κυβερνήσεων ὑπὲρ ὑπηκόων των θὰ ὑπεδούλωναν τὴν Ἑλλάδα, κατὰ τὴν εὐθυξίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Συναδέλφου, καὶ ἐνῷ αἱ ἰδικαί μας ὑπὲρ Ἑλλήνων ὑπηκόων δὲν ὑποδουλώνουν.

§344Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν κατηγόρησε κανεὶς τὴν Ἰταλικὴν Κυβέρνησιν, διότι φροντίζει περὶ τῶν Ἰταλῶν ὑπηκόων. Καθῆκον εἶχε τοιοῦτον.

§345Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑ. Ἐξωτ.). Τότε, Κύριοι, ἔλαβον τὴν ἀπειλὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, «ἡ ὑπόθεσις, σὲ εἰδοποιῶ, θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς». Ἀπήντησα, ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀντιμετωπίσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν ἐπίθεσίν των.

§346Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω δικαίωμα νὰ σᾶς ἐκφέρω προσωπικὰς παρατηρήσεις. Νὰ εἰπῆτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ποῖα ἐπιχειρήματα μοὶ ἀντετάξατε.

§347Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Σεῖς εἶσθε ὑποχρεωμένος τώρα νὰ ἀκούετε· δύνασθε νὰ εἰπῆτε ὅσας ἀνακριβείας θέλετε, ἐγὼ ὅμως δὲν θὰ εἴπω ἀνακριβείας. Ἤλθατε ὑπερασπιστὴς μιᾶς ἀτομικῆς ὑποθέσεως χωρὶς νὰ ἔχετε κἂν διαβάσῃ τὸν φάκελλον καὶ προτοῦ ἀκόμη μελετήσῃ αὐτὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἠρχίσατε νὰ ἀπειλῆτε ἐπίθεσιν ἐν τῇ Βουλῇ. Γνωρίζετε, ὅτι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διστάζουν, ὅταν ἔχουν νὰ ἀντιμετωπίσουν οἱανδήποτε ἐπίθεσιν ἄδικον; Ἠπειλήσατε, ὡσὰν νὰ ἤμην ἐγὼ ἄνθρωπος, δυνάμενος νὰ ὑποταχθῶ πρὸ τῶν ἀπειλῶν σας, αἱ ὁποῖαι μικρὸν ἀπεῖχον μιᾶς σχετικῆς ἐκβιαστικῆς αἰτήσεως. Ἐὰν ἡ ὑπόθεσις δὲν ἐλύετο συμφώνως μὲ τὰ συμφέροντα τὰ ὁποῖα ὑπεστηρίξατε, θὰ τὴν ἐφέρατε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§348Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω ποίας γεναιότητος ἄνθρωπος εἶσθε σεῖς.

§349Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἐζήτησα καὶ ἐμελέτησα τὸν φάκελλον. Κατόπιν τούτου, τῇ ἰδικῇ μου συστάσει ἢ παρακλήσει ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις καὶ ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τί εἶδον εἰς τὸν φάκελλον αὐτόν; Ὅτι τὸ ὅλον κατασκεύασμα ὠφείλετο εἰς τὴν ἔκθεσιν ἑνὸς μόνον ἀνθρώπου, εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Βακράτσα. Ἠκούσατε ἀπόψε ἀνάλυσιν πλήρη τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς καὶ θὰ ἐπεχείρουν ἔργον κοπιαστικόν, περιττὸν ὅλως, ἐὰν ἤθελον ἐκ νέου ἀναγνώσει αὐτήν. Ἀλλὰ παρετήρησα ὅτι τὴν 30 Μαρτίου 1928 γίνεται τὸ τελευταῖον πρακτικόν, εἰς τὸ ὁποῖον οἱ ἀξιότιμοι κύριοι οἱ συντάξαντες αὐτό, μνημονεύουν ὅ,τι πρὸ δύο μηνῶν λέγουσιν, ὅτι ἔλαβε χώραν, ὅτι τάχα τοὺς εἶπα ὅτι ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα κινδυνεύουν, καὶ ὅτι ἕνεκα τούτων ἐπεβάλλετο νὰ δοθῇ ἡ παραγγελία αὕτη εἰς τὰ Ἰταλικὰ ἐργοστάσια. Διατί δὲν ἔκαμαν πρακτικὸν τότε, πρὸ δύο μηνῶν; Καὶ πῶς εἶναι νοητόν, ὅτι ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα συνεδέοντο μὲ τὴν παραγγελίαν; Θὰ ἀπεσοβοῦμεν καμμίαν ἐθνικὴν ζημίαν διὰ μιᾶς τόσον μικρᾶς παραγγελίας; ἢ θὰ ἐκερδίζαμεν καμμίαν ὑπόθεσιν ὑψίστων ἐθνικῶν συμφερόντων, διὰ τόσον μικρᾶς παραγγελίας, ἀντιπροσωπευούσης ἀντίστοιχον ποσὸν ἐλάχιστον διὰ τὸ Δημόσιον τῆς Ἰταλίας, σχεδὸν ἕνα ὀβολὸν δύναμαι νὰ εἴπω; Τίς θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τοιαῦτα; Ἀλλ’ ὁ φάκελλος περιέχει καὶ μίαν ἔκθεσιν τοῦ κ. Βακράτσα, συνταχθεῖσαν πολὺ πρὸ τοῦ διμήνου, τὴν ἔκθεσιν τῆς 13 Σ)βρίου 1927, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κ. εἰσηγητὴς λέγει, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ δώσωμεν ἀπὸ τὰς δύο φορτηγίδας τὴν μίαν εἰς τὸ Ἰτ. ἐργοστάσιον, διότι ἡμεῖς οἱ ἁρμόδιοι δὲν λέγομεν, ὅτι δὲν εἶναι καλὰ τὰ Ἰταλικὰ ἐργοστάσια, καὶ δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ δώσετε εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον τὴν μίαν φορτηγίδα, ἐὰν θέλετε. Ἰδὼν τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην, ἐζήτησα νὰ ἴδω τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου καὶ ἐζήτησα ἀπὸ αὐτὰ τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν: Δὲν μοῦ λέγετε, πῶς ἰσχυρίζεσθε ὅτι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον δὲν εἶναι ἐξ ἴσου ἱκανόν, διατί δὲν διῃρέσατε εἰς δύο στάδια τὴν δημοπρασίαν, τὸ πρῶτον διὰ νὰ κρίνητε περὶ τῆς ἱκανότητος καὶ τὸ δεύτερον νὰ κρίνητε περὶ τῆς μειοδοσίας; Ἔπειτα πῶς λέγετε τὴν μίαν ἀπὸ τὰς δύο φορτηγίδας δύναται τὸ Κράτος νὰ τὴν δώσῃ εἰς τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον πῶς δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι τὸ ἐργοστάσιον δὲν εἶναι ἱκανὸν διὰ τὰς δύο, ἀλλὰ μόνον διὰ τὴν μίαν; Τί εἴδους συλλογισμοὶ καὶ συμβιβασμοὶ εἶναι αὐτοί δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω. Πόθεν ὑπαγορεύονται; Ἐπέστησα τὴν προσοχήν των, κατὰ καθῆκον. Διότι Κράτος, κρατικὴ ὑπηρεσία, διενεργοῦσα διεθνεῖς συναγωνισμούς, ὀφείλει νὰ κρίνῃ τὰ ξένα συμφέροντα λογικῶς, εὐθέως καὶ ἐντίμως, κατ’ ἴσον δὲ λόγον πρὸς πάντας. Ἄλλως χάνει τὴν ὑπόληψίν του διεθνῶς καὶ κράτος δυσφημισμένον μειοῦται καὶ διατρέχει κινδύνους. Ἀπεχώρησα μὴ δυνηθεὶς νὰ ἐννοήσω τὴν λογικήν των. Μετὰ ταῦτα ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως τῇ ἰδικῇ μου συστάσει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ὡμίλησα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον περὶ γενικωτέρων λόγων. Δὲν θὰ ἴδητε οὐδαμοῦ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἄλλο σημαίνει «γενικώτεροι πολιτικοὶ λόγοι» καὶ ἄλλο «ἐθνικὰ συμφέροντα». Εἶναι γενικώτερον πολιτικὸν συμφέρον, καὶ τὸ διακηρύττω, εἰς μίαν Κυβέρνησιν, εἰς μίαν Χώραν, εἰς ἕνα Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ φέρεται εὐθὺς καὶ ἴσος πρὸς ὅλα τὰ ξένα συμφέροντα ἐκείνων οἵτινες ἐργάζονται ἐνταῦθα. Εἶναι γενικώτερον πολιτικὸν συμφέρον νὰ δίδονται ἐξηγήσεις εἰς ξένα παράπονα. Μόνον διὰ τῆς εὐθύτητος ἐν παντί, μόνον διὰ τῆς ἰσότητος πρὸς τοὺς φίλους θὰ δυνηθῇ νὰ κρατήσῃ τὸ ἠθικόν του κῦρος καὶ νὰ δύναται οὕτω νὰ ἀνθίσταται εἰς ἄλλην ἐνδεχομένην περίστασιν, καθ’ ἣν ζητοῦνται ἄδικα ἢ παράλογα ἢ διακινδυνεύουν ἐθνικὰ συμφέροντα. Ὑπάρχουν βεβαίως ἄνθρωποι ὑπερπολιτικοί, πολιτικοί, οἵτινες δὲν λαμβάνουν τίποτε ὑπ’ ὄψει, πολιτικοί περιφρονοῦντες πᾶσαν ξένην σύστασιν, πᾶν παράπονον, καίτοι διαμαρτύρονται, ἐὰν τυχὸν κανενὸς Ἕλληνος δὲν εὑρίσκεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ὑπερασπίσῃ τὰ συμφέροντα. Τοιοῦτοι πολιτικοὶ ὑπάρχουν. Ἄνθρωποι γεννάδαι, οἱ ὁποῖοι κάμνουν φορτικὰς συστάσεις καὶ φωνάζουν ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν πᾶσα Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ προβαίνῃ εἰς διαβήματα δι’ ὅσα ζητοῦν, οἱ ὁποῖοι εἶναι λίαν εὐτυχεῖς, ὅταν πρόκειται νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸ νὰ προστατεύσῃ συμφέροντα Ἕλληνος ὑπηκόου, ἀλλὰ περιφρονοῦν τοὺς ξένους! Ἡ προσήκουσα ὁδὸς κεῖται ἀλλαχοῦ. Ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀκούωμεν, ἐφ’ ὅσον καὶ διὰ τῶν ἐμπορικῶν μας συμβάσεων ὑπεσχέθημεθα ἰσοπολιτείαν εἰς ὅλους, καὶ ἐφ’ ὅσον θέλομεν νὰ εἴμεθα πολιτισμένον Κράτος, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀκούωμεν ἐξ ἴσου ὅλας τὰς παραβάσεις, ὅλα τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα μᾶς γίνονται καὶ νὰ ἐξετάζωμεν μετὰ προσοχῆς καὶ νὰ δεικνύωμεν τὴν προσήκουσαν προθυμίαν διὰ νὰ δώσωμεν δικαίας ἐξηγήσεις καὶ νὰ συζητῶμεν ἐπὶ τῶν παραπόνων. Ἐκεῖ ἔγκειται ἡ δύναμις τῶν ἀσθενῶν, εἰς τὸ νὰ ἀντιλαμβάνωνται πότε ἔχουσι δίκαιον καὶ νὰ καταπείθωσι τοὺς ἄλλους, αὐτοὶ ὅταν δὲν ἔχωσι δίκαιον. Καὶ τότε δύναται νὰ ἀξιοῖ ἕνα Κράτος νὰ τυγχάνῃ εὐλαβείας γενικῆς. Ἄλλως, διὰ τῆς πολιτικῆς τῆς ἐπαιτείας καὶ τῶν παλληκαρισμῶν, ἀναμφισβητήτως τὸ Κράτος γίνεται σκύβαλον. Κατηγοροῦμαι ἐγώ, Κύριοι, ὁ ὁποῖος εἰς ἄλλας διεθνεῖς περιστάσεις ἐν τούτοις συνέπεσε νὰ δείξω ὅτι δὲν εἶμαι δειλός, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν ἐφάνην λίαν ὑποχωρητικός. Καὶ ἐπείσθην. Πῶς ἐπείσθην; Τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ συνάδελφός μου, δεικνύει μίαν διπλωματικὴν λεπτότητα· δὲν ἀξιοῖ οὐδεμίαν ἐπέμβασιν, ζητεῖ ἁπλῶς πληροφορίας, δίδει πληροφορίας, δίδει ἐγγυήσεις καὶ ζητεῖ ἴσην πρὸς ἄλλους μεταχείρισιν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο. Ἐλέχθη, ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ δυστυχῶς μετ’ ἐπιπολαιότητος περισσῆς ἐλέχθη καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὅτι δῆθεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν τῆς Ἰταλίας προεκάλεσε τὴν πίεσιν ταύτην. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν, Κύριοι, νὰ διαβεβαιώσω μὲ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον, λυπούμενος διότι μία πολεμικὴ ἄστοχος, μία ἔξαψις ἐπιθέσεως ἀλογίστου ἀναγκάζει τινὰς νὰ λησμονοῦν τὴν ὀφειλομένην εὐπρέπειαν, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ βεβαιώσω μὲ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον, ὅτι οὐδέποτε μοῦ ἐγένοντο δι’ οἱανδήποτε ὑπόθεσιν, δι’ οἱανδήποτε ἀπολύτως ὑπόθεσιν, ἀφορῶσαν εἴτε ἄτομα εἴτε ἑταιρίας σύστασις, ἔστω ἡ παραμικρά, ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἰταλίας. Πᾶν ὅ,τι εἶχε τυχὸν νὰ εἴπῃ ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις τὸ εἶπε μὲ τὸν πλέον ἁδρὸν τρόπον καὶ διὰ τῆς συνήθους διπλωματικῆς ὁδοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ προσήκουσα συμπεριφορὰ ξένων Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι γνωρίζουν πότε πρέπει νὰ ὑποχωροῦν καὶ πότε καὶ πῶς πρέπει νὰ προστατεύουν τὰ συμφέροντα ἢ τὰ δικαιώματα τῶν ὑπηκόων των. Ἐδῶ δὲν ἐπρόκειτο κἂν περὶ προστασίας νομικῶν δικαιωμάτων, Ἐγένοντο παραστάσεις φιλικαὶ καὶ ἐκ τῆς στάσεως ἡμῶν θὰ ἐξηκριβοῦτο ἄν, ὅταν ὑποσχώμεθα ἴσην μεταχείρησιν πρὸς πάντας τοὺς ἀλλοδαποὺς, τὴν ὑποσχώμεθα διὰ κενῶν λόγων ἢ δι’ ἔργων. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, Κύριοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠσπάσθην, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω υἱοθέτησα, τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν κ, Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν μεταξὺ Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν καὶ ἄλλων Ὑπουργῶν τοιαῦται συμβάσεις συζητοῦνται εἴτε δι’ ἀνταλλασσομένων ἐγγράφων εἴτε καὶ προφορικῶς. Οὐδὲ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι αἱ τοιαῦται συζητήσεις ζητημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρονται τυχὸν ξένοι ὑπήκοοι, σύμφωνα πάντοτε μὲ τὰς διεθνεῖς συμβάσεις καὶ τὰ ἰσχύοντα διεθνῶς εἰθισμένα, ἀπέβησαν ἐπὶ καλῷ τῆς Πατρίδος, ὥστε νὰ δίδωμεν ἀφορμὴν ἡμεῖς νὰ θεωρηθῶμεν ὡς δεχόμενοι ταπεινώσεις. Τουναντίον διὰ τῆς εὐθείας συμπεριφορᾶς κατωρθώσαμεν νὰ διασώσωμεν πάντοτε ἀκέραιον τὸ διεθνὲς τῆς Χώρας γόητρον, τὸ ὁποῖον μόνον διὰ τοιούτων μεθόδων εὐθύτητος καὶ ἐντιμότητος εἶναι δυνατὸν νὰ περισωθῇ καὶ νὰ διατηρηθῶσιν οἱ μικροὶ λαοί. Ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν ἐπὶ ματαίῳ ὑπόθεσις ἁπλῆ, διότι οἱ ἐπερωτήσαντες, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῆς ὅλης συζητήσεως, δὲν εἶχον κἂν ἀναγνώσει ὅλα τὰ ἔγγραφα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι οἱ βουλευταὶ εἶναι πολυάσχολοι, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀνεβαίνωμεν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο ὅλως ἀμελέτητοι καὶ νὰ κατηγορῶμεν μετ’ ἐλαφρότητος ὅ,τι δὲν εἴμεθα ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι εἶναι ἀληθές. Εἰς τὸν κοινὸν νόμον ὑπάρχει ὁ ἀταξὴς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκεῖνος, ὅστις, καὶ ἂν μὴ ἐκ δόλου, ἀλλ’ ἐξ ἀμελείας ἀπασχολεῖ ἐπὶ κενῷ κατηγοριῶν τὴν δικαιοσύνην, πληρώνει τὰ ἐντεῦθεν ἔξοδα. Εἰς τὸν κοινοβουλευτικὸν νόμον διὰ τοιαύτας ἑώλους κατηγορίας τὰ ἔξοδα δυστυχῶς πληρώνει ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§350Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἔμεινα, κ. Συνάδελφοι, τελευταῖος νὰ ὁμιλήσω διὰ νὰ συνοψίσω ἢ μᾶλλον προηγουμένως διὰ νὰ ἀντιληφθῶ σαφῶς ὄχι μόνον τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἐνεργούντων πολεμικὴν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Μὲ ἐνδιαφέρει πολὺ καὶ τὸ ἐδήλωσα προηγουμένως, ὅταν ἦλθεν ἡ σειρὰ τῆς ἀγορεύσεώς μου, ὅτι ἤθελον νὰ ἀγορεύσω μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τῶν κ.κ. βουλευτῶν. Ἔχω συνεπῶς ὑπ’ ὄψει μου ὄχι μόνον τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν βάσιν τῆς ἐπιθέσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, ἀλλὰ καὶ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν τῆς ἀμύνης τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ἐπιτιθεμένων. Ὅταν δὲ λέγω «Κυβερνήσεως» εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην, ἐννοῶ συγκεκριμένως τοὺς Ὑπουργοὺς τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν νομίζω, κ. Συνάδελφοι, ὅτι ἡ οὐσία τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς εἶναι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῇ εἰς ἕναν Αὐτόνομον Ὀργανισμόν. Δὲν εἶναι ἡ οὐσία τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας μᾶς ἀνέπτυξε μίαν θεωρίαν ὁλόκληρον τῆς συζητήσεως καὶ τοῦ ἀπολύτου δικαιώματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἐπεμβαίνῃ καὶ νὰ κανονίζῃ τὰ τῶν Αὐτονόμων Ὀργανισμῶν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ Κράτος, ὅταν ὅλοι οἱ Ὀργανισμοὶ δὲν ὑπάγωνται εἰς τὸν ἔλεγχον αὐτοῦ; Καὶ ποῖος θὰ ἦτο εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὁ ἔλεγχος; Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς ἢ ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων θὰ εἶναι ὑπεύθυνοι ἀπέναντι τῆς Βουλῆς; Εἶμαι ἐγὼ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ συνεπῶς ἐγὼ φέρω τὴν εὐθύνην. Ἡ οὐσία τοῦ ζητήματος εἶναι, ὅτι αἱ παραγγελίαι ἐγένοντο εἰς τὸ Ἰταλικὸν Ἐργοστάσιον, ἐνῷ ἀπὸ ἀπόψεως ἀσφαλείας καὶ ἐγγυήσεως ὡς πρὸς τὴν στερεότητα τῶν μηχανημάτων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως γνωμοδοτήσεως τῶν ἁρμοδίων Συμβουλίων, ἔπρεπε νὰ δοθῶσιν εἰς τὰ ἐργοστάσια τὰ Ὁλλανδικά. Αὐτὴ εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ οὐσία. Διατί ἐδόθησαν αἱ παραγγελίαι εἰς τὸ Ἰταλικὸν Ἐργοστάσιον, ἐνῷ κατὰ τὰς γνωμοδοτήσεις καὶ τὰ πορίσματα τῶν ἁρμοδίων τεχνιτῶν, τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο δὲν παρέχει τὰ ἐχέγγυα, ὄχι μόνον ἀρτίας κατασκευῆς τῶν μηχανημάτων, ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς, ἀλλὰ καὶ τὰ ὑλικὰ ἐχέγγυα, δηλονότι τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ ὡς οἰκονομικὸν συγκρότημα δὲν εἶναι ἐπαρκὲς καὶ ἱκανὸν νὰ ἐκτελέσῃ τὴν παραγγελίαν. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ἡ ἑξῆς: Δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κατασκευάσῃ τοιαῦτα μηχανήματα, πρῶτον. Δεύτερον, δὲν εἶναι ἐπίσης ἀληθές, ὅτι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον δὲν ἀποτελεῖ ἱκανὸν συγκρότημα νὰ ἀναλάβῃ μίαν τοιαύτην παραγγελίαν. Ἀντιθέτως, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συγκροτήματος οἰκονομικοῦ τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον ἀποτελεῖ μίαν ἐπιχείρησιν ἱκανὴν νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἐν λόγῳ παραγγελίαν. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅλη ἡ προσπάθεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις ἡ ἰδική μου, τί τείνει νὰ καταδείξῃ; Τείνει νὰ καταδείξῃ, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον εἶναι ἱκανὸν νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτὴν τὴν παραγγελίαν, δηλαδὴ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εἶναι μία ἀπόδειξις, ὅτι τὸ Ὁλλανδικὸν ἐργοστάσιον εἶναι συγκρότημα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀνώτερον τοῦ Ἰταλικοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντύπωσις, ἡ ὁποία ἀφέθη εἰς ἐμὲ ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διότι ὅλα τὰ ἔγγραφα, ὅλα τὰ πιστοποιητικά, τὰ σχετικά, τείνουν εἰς τὸ νὰ ἀποδείξουν, ὅτι τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον εἶναι ἐξ ἴσου ἱκανὸν πρὸς τὸ Ὁλλανδικὸν διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν παραγγελίαν, δηλαδὴ τείνει εἰς τὸ νὰ καταρρίψῃ τὰς ἀμφισβητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο. Αὐτὸ κατ’ ἀρχὴν ἀποτελεῖ ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον καταδεικνύει τήν πλεονεκτικότητα τοῦ Ὁλλανδικοῦ ἐργοστασίου. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, φυσικά, δὲν πρέπει νὰ ἐξετασθῇ μόνον ἀπὸ τῆς μιᾶς πλευρᾶς. Ἕν σημεῖον, νομίζω, εἶναι ἀκόμη ἐντελῶς σκοτεινόν. Ποῖον εἶναι τὸ σκοτεινόν αὐτὸ σημεῖον; Ἡ διαφορὰ καὶ ἡ ἀντίφασις, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ἀπόψεως ἡ ὁποία ὑποστηρίζεται, ὅτι τὸ Ἰταλ. ἐργοστάσιον δὲν ἔχει παρὰ μόνον 16–18 ἑκατομμύρια λιρεττῶν, σεῖς δὲ εἴπετε ὅτι ἀποτελεῖ ὁλόκληρον συνδικάτον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει μίαν ἐπιχείρησιν μὲ 200 ἑκατομμύρια. Νομίζω, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι δὲν λύεται τὸ ζήτημα μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ συνδικάτον, εἶναι δηλαδὴ δυνατὸν τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ νὰ ἀνήκῃ εἰς συνδικάτον, τὸ ὁποῖον ὡς οἰκονομικὸν συγκρότημα νὰ ἔχῃ κεφάλαιον ὑπὲρ τὰ 200 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἐμέ, εἶναι τὸ ἑξῆς: τὸ συνδικάτον ἀνέλαβε τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παραγγελίας ἢ τὸ ἐργοστάσιον;

§351Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Αὐτὰ συνεργάζονται καὶ συνεπῶς εἶναι ἀλληλέγγυα μεταξύ των, διότι πρόκειται περὶ βιομηχανιῶν, τῶν ὁποίων αἱ μὲν συμπληροῦσι τὰς δέ, ὅλαι δὲ μαζὶ θὰ ἐκτελέσωσι τὸ εἶδος τὸ ὁποῖον παρηγγείλαμεν.

§352Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι δυνατὸν μεταξὺ πολλῶν ἐπιχειρήσεων αἱ ὁποῖαι παράγουν εἴδη ὄχι μόνον τὰ αὐτὰ ἀλλὰ καὶ παράλληλα εἴδη, νὰ ἐπέλθῃ μία σύμπραξις καὶ νὰ δημιουργηθῇ ἕνας Ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος νὰ στηρίζεται ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ ὅτι ἑκάστη τῶν ἐπιχειρήσεων θὰ ἐκτελῇ ὡρισμένον ποσὸν τῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία θὰ εἶναι συνολικῶς τοῦ συνδικάτου. Εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ οἰκονομικὴ ἀλληλεγγύη μεταξὺ τῶν συγκροτημάτων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸ συνδικάτον. Τὸ δεύτερον μὲ ἐνδιαφέρει. Ἐὰν ὀργανισμός τις ἔχει οἰκονομικὴ ἀλληλεγγύην καὶ ἐμφανίζει ἑνιαίαν οἰκονομικὴν κίνησιν, βεβαίως τὸ συνδικάτον τοῦτο εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον, διότι σημειώσατε, ὅτι πρόκειται περὶ μηχανημάτων ἑβδομήντα ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἕν δεύτερον σημεῖον τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει θιγῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι τὰ μηχανήματα τοιαύτης φύσεως εἶναι προωρισμένα νὰ ἐκτελοῦν ἐργασίας διαρκείας, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρων ἐτῶν, δηλαδὴ διὰ τὰ μηχανήματα αὐτὰ οὐσιώδης προϋπόθεσις εἶναι ἡ ἀντοχή των. Εἶναι δυνατὸν δηλαδὴ ἓν μηχάνημα τὸ ὁποῖον θὰ κατασκευάσῃ τὸ Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον νὰ ἔχῃ δύο ἑκατομμύρια ὀλιγώτερον καὶ ἡ ἀντοχή του νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ διαφορὰ νὰ μὴ ἀποτελῇ στοιχεῖον σοβαρόν, ὅπως τὸ ἔλεγεν ὁ κ. Βακράτσα; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πραγματικῶς μία διαφορὰ 7000000 δραχμῶν μεταξὺ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης παραγγελίας καὶ εἶναι δυνατὸν ἡ στερεότης τῶν μηχανημάτων τῆς μιᾶς ἐπιχειρήσεως νὰ ὑπερέχῃ τῆς ἄλλης κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ζημία;

§353Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἑνὸς μηχανήματος ἡ ἀντοχὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν λειτουργίαν παρουσιάζεται ἀπὸ δύο ὄψεις: Τὴν τῆς συνθέσεως τοῦ μηχανήματος, καὶ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν τὰ ἐλαττώματα θὰ φανοῦν εἰς τὸ πρῶτον ἔτος, καὶ τὴν τῆς ὕλης τοῦ μηχανήματος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ ἐλαττώματα θὰ φανοῦν μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον, ἔχετε τὴν ἐγγύησιν ὅτι θὰ εἶναι ὑπεύθυνον τὸ κατάστημα διὰ δύο ἔτη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὕλην ἐκ τῆς ὁποίας εἶναι κατεσκευασμένον τὸ προϊόν, δηλαδὴ τοῦ χάλυβος, ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον δι’ ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους θὰ στείλῃ εἰς τὸ ἐργοστάσιον νὰ τὸν ἐξελέγχῃ καὶ παρακολουθῇ τὴν κατασκευήν. Ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως, ὑποθέτω, ὅτι εἶσθε εἰς θέσιν νὰ κρίνητε, ὅτι ἡ σιδηροβιομηχανία τῆς Ἰταλίας δὲν ὑστερεῖ τῆς σιδηροβιομηχανίας κανενὸς ἄλλου Κράτους.

§354Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀλλὰ νομίζω, Κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὁ ἔλεγχος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀποβλέπει εἰς ἕνα ὡρισμένον σκοπόν, τὸν σκοπὸν ὄχι νὰ καταδείξῃ κυρίως ἂν τὸ μηχάνημα τοῦ Ἰταλικοῦ ἐργοστασίου ἦτο στερεώτερον τοῦ μηχανήματος τοῦ Ὁλλανδικοῦ ἀλλὰ νὰ καταδείξῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μεροληπτικῶς ἐνήργησεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐνεργοῦσα εἴτε ἀφ’ ἑαυτῆς εἴτε πιεζομένη ἀπὸ Δυνάμεις ἐξωτερικάς. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις ἤξιζεν ἂν ἐγένετο ὑπ’ αὐτὴν τὴν προϋπόθεσιν. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος εἶπεν, ὅτι οὐδεμία ἀνάμιξις ὑπάρχει. Μόνον ὅταν ἐπέστρεψεν ἐξ Εὐρώπης εὗρεν ἕνα φάκελλον παραπόνων, ὅπως κάμνει κάθε Δύναμις προκειμένου νὰ διεκδικήσῃ συμφέροντα τῶν ἀντιπροσώπων της. Ἂν ὅμως ὑποτεθῇ, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην δὲν ἦσαν ἀναμεμιγμένοι μόνον δύο οἶκοι, ὁ Ὁλλανδικὸς καὶ ὁ Ἰταλικός, ἀλλὰ ἦσαν καὶ εἷς Γερμανικὸς καὶ εἷς Αὐστριακὸς καὶ εἷς Γαλλικός, τοὐτέστιν ἐὰν ἦσαν αὐτοὶ οἱ μετέχοντες οἶκοι περισσότεροι, πῶς θὰ εὑρίσκετο ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον νὰ ἱκανοποιηθοῦν τὰ παράπονα ὅλων αὐτῶν τῶν οἴκων, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἓν στοιχεῖον τὸ ὁποῖον νὰ ἔκρινεν περὶ τῆς βαρύτητος τῶν παραπόνων αὐτῶν; Τὸ στοιχεῖον αὐτὸ θὰ ἦτο πολιτικόν; Δὲν θὰ ἦτο περιωρισμένον στοιχεῖον τῆς παραγγελίας τῶν 70 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ θὰ ἦτο τὸ γενικώτερον τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Θὰ ἔλεγεν δηλαδὴ ὁ κ. Ὑπουργός, «δίδομεν 50 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἡ σύμβασις πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξυπηρετοῦσα τὴν Χώραν πραγματικῶς»; Ἐδῶ δὲ νομίζω, ὅτι εἶναι καὶ τὸ σπουδαιότερον σημεῖον ἐν τῷ διαγωνισμῷ μεταξὺ τῶν δύο Οἴκων. Δὲν εἶναι, λοιπόν, τὸ ζήτημα μόνον τεχνικόν. Εἶναι ζήτημα φιλικοῦ παραπόνου, ὅπως λέγει, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, φιλικῆς ἐπεμβάσεως, ὅπως θὰ ἔλεγον ἐγώ, τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν μὲ μίαν λογικὴν σειράν, νὰ κανονίζωνται τοιούτου εἴδους ζητήματα παραγγελίας; δύο μαουνῶν; Διὰ δύο μαούνες γίνεται τόση ἀλληλογραφία μεταξὺ δύο Κυβερνήσεων καὶ τόσον σπουδαῖα φιλικὰ παράπονα; Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁμοίου εἴδους παραγγελίαι θὰ ἔγιναν καὶ ἄλλαι, ἐὰν δὲ ἔχωμεν κάθε τόσον τοιαῦτα παράπονα, ποῦ θὰ καταλήξῃ ἡ ἱστορία αὐτή, ἐὰν κάθε τόσον ἐπεμβαίνῃ εἷς ἀντιπρόσωπος μιᾶς ξένης Δυνάμεως καὶ δὴ Ἰταλικῆς, γνωρίζετε δὲ τί εἶναι Ἰταλικὴ ἐπέμβασις καὶ μάλιστα ὑπὸ τὸν φασισμόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιῶδες ζήτημα καὶ ἡ συζήτησις καὶ τὰ ἔγγραφα τὰ προσκομισθέντα ἀποδεικνύουν, ὅτι τὸ στοιχεῖον αὐτὸ ἔπαιξεν ἕνα σπουδαῖον ρόλον εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Τὸ συμπέρασμα δὲ αὐτὸ ἔχει μίαν μικροτέραν ἀξίαν, διότι εἶναι μία πρακτικὴ ἀπόδειξις, ὅτι ἡ ἀσκουμένη ἐξωτερικὴ πολιτική, τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἶναι πολιτική, ἡ ὁποία δὲν ἐπιδέχεται μὲν ἐπεμβάσεις ἀλλ’ ἐπιδέχεται φιλικὰ παράπονα. Εἶναι τὸ αὐτό, δηλ. πολιτικὴ ἥτις καταλήγει εἰς μίαν προοδευτικὴν ὑποδούλωσιν. Σήμερον ὁ Χάμπρο, αὔριον ὁ Σπάϊερ, μεθαύριον ὁ Γούτς, πῶς λέγεται καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δημιουργοῦνται εἰς ὅλον τὸν κόσμον τὰ ἡμιαποικιακὰ Κράτη. Ὅταν μάλιστα γίνεται προοδευτικῶς, τότε δὲν γίνεται καὶ πολὺ αἰσθητὴ ἡ μεταβολὴ καὶ τότε ἔχομεν τὸ φαινόμενον αὐτό, δηλαδὴ πολιτικὰ κόμματα ἀστικά, τὰ ὁποῖα λέγονται πολιτικά, νὰ ἐμφανίζωνται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον ὑπερασπισταὶ ξένων συμφερόντων.

§355Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, περιορισθεὶς ἐντὸς τοῦ θέματος, ὑπεστήριξε τὰς ἀπόψεις του κατὰ τρόπον πειστικόν. Ἔλαβον ὅμως τὸν λόγον διὰ νὰ ἐκδηλώσω τὴν ἐπιθυμίαν ἥτις ἐγεννήθη ἐν ἐμοὶ ὅπως εὐχαριστήσω τοὺς συνηγόρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἠκούσαμεν τόσον ὡραίας καὶ πρωτοτύπους θεωρίας καὶ πρὸ παντὸς διὰ τοὺς ὑπαινιγμοὺς τοὺς τόσον κολακευτικοὺς δι’ ἡμᾶς, ὅπως π.χ. εἶναι ὁ ὑπαινιγμὸς τῆς «ἡρωϊκῆς πολιτικῆς» ὁρισθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁμολογοῦμεν ὅτι δεχόμεθα αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμόν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως διαδηλοῦμεν ὅτι θὰ εἴχομεν καὶ πάλιν τὸν ἡρωϊσμὸν νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Ἰταλικὴν Κυβέρνησιν ὅτι, ἀγαπῶμεν μὲν τὴν Ἰταλίαν, τὴν λατρεύομεν, λησμονοῦμεν τὰ πάντα, τὴν Κέρκυραν, τὰ Δωδεκάνησα, ὅλα, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ προμηθευθῶμεν ἀπὸ τὰ ἐργοστάσιά σας τὰς βυθοκόρους, διότι εὑρίσκω ἐν ἀλλοῦ καλλιτέρας καὶ εὐθυνοτέρας τιμάς; Ἐξ ἄλλου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν θὰ εἴχομεν τὸν ἡρωϊσμὸν νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τοὺς τοιαῦτα ὑπαινισσομένους, εἰς τὸν κ. Μιχαλακόπουλον καὶ τοὺς ὁμόφρονάς του, τὴν τιμὴν τόσων ἔργων καὶ τόσων πράξεων, αἱ ὁποῖαι διεπράχθησαν ὑπ’ αὐτῶν κατὰ τὸ πρόσφατον παρελθόν, καὶ αἵτινες ἀπέρρευσαν ἐξ ἰδιότητος ψυχικῆς οὐχὶ βεβαίως ἀντιθέτου πρὸς τὴν τῆς ἡρωϊκῆς πολιτικῆς. Τίς δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὴν τιμὴν εἰς τοὺς κυρίους αὐτοὺς τῆς ἡρωϊκῆς καὶ πολυθρυλίτου ἐκστρατείας τῆς Οὐκρανίας ἥτις ἔσχε τόσον ἔνδοξα ἀποτελέσματα!; Καὶ τίς δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὴν τιμὴν εἰς αὐτοὺς τῆς μεγαλεπηβόλου Μικρασιατικῆς πολιτικῆς των; Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὸν ἡρωϊσμὸν νὰ τοῖς ἀρνηθῶμεν αὐτήν. Ἠκούσαμεν καὶ τόσας ἄλλας ὡραίας θεωρίας, ὅτι δηλαδὴ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων εἶναι ἐθνικὰ κεφάλαια. Ὁμολογουμένως εἶναι πρωτότυπος ἡ θεωρία αὐτή, διότι οὐδαμοῦ εὕρομεν ταύτην ἀναγραφομένην. Ἠκούσαμεν καὶ μίαν ἄλλην πρωτάκουστον θεωρίαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δηλ. τὰ Κράτη ἐξαρτῶνται ἀπὸ ἄλληλα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ἓν Κράτος νὰ μὴ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει τὰς συστάσεις τοῦ ἄλλου. Ἄγνωστα καὶ σοφὰ πράγματα! Ἀλλὰ τίνα σχέσιν ἔχει μία σύστασις φιλικὴ ἑνὸς μεγάλου Κράτους; Μήπως ἐνησκήθη πίεσίς τις ἐκ μέρους τῆς ἰσχυρᾶς Ἰταλίας πρὸς τὴν ἀδύνατον Ἑλλάδα; Βεβαίως. Κράτη εἶναι ἀλληλένδετα τὸ ἓν πρὸς τὸ ἄλλο καὶ μάλιστα ὑπὸ τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Ἀλλὰ καὶ τίνα σχέσιν ἔχει ἡ θεωρία αὐτὴ ἣν ἐπὶ τοσοῦτον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς ἀνέπτυξε, πρὸς τὴν συζητουμένην ὑπόθεσιν βυθοκόρων; Ἀλλὰ τί νὰ εἴπωμεν καὶ διὰ τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὴν σχετικὴν μὲ τὴν ἀξίωσιν Ἕλληνος ὑπηκόου ὅπως προστατευθῶσι τὰ συμφέροντά του ἐν τῇ ξένῃ; Οὕτως ἀντιλαμβάνεται τὰ καθήκοντά του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν; Δὲν πρέπει νὰ προστατεύωνται τὰ δικαιώματα τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων! Θεωρεῖται ὡς πρᾶξις συναλλαγῆς ὅτι Ἕλλην πολίτης μετέβη εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ ὑπέδειξεν εἰς αὐτὸν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως ἑνὸς Ἕλληνος ὑπηκόου; Εἶμαι ἐπίσης ὑποχρεωμένος νὰ εὐχαριστήσω τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐδίδαξεν ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων εἶναι κεφάλαια ἐθνικά. Ἀπό τινος χρόνου διατελοῦμεν ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων δύναται νὰ χρησιμοποιῶνται μόνον ὡς στόχοι σκοποβολῆς καὶ νὰ στέλωνται εἰς τὸν ᾅδην...

§356Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Τὰ συλλυπητήριά μου ἐὰν τὰ ἀκούετε διὰ πρώτην φοράν.

§357Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεστηρίχθη ὅτι εἶναι ἐθνικὰ κεφάλαια καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ὑπόκεινται εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Μήπως ὁ ἔλεγχος τῆς Βουλῆς ἀποτελεῖ ἀσέβειαν κατὰ τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων; Τότε ἂς καταργήσωμεν...

§358Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Ὑπάρχουν διάφορα εἴδη ἐλέγχου.

§359Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἔλεγχος εἶναι εἷς, εἴτε δριμὺς εἶναι, εἴτε ἤπιος. Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν πολυμαθέστατον κ. Μπαμπάκον ὅτι ὁ Αὐτόνομος αὐτὸς Ὀργανισμὸς ὑπόκειται εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Οὐδεὶς τὸ ἀρνεῖται αὐτὸ, ἀλλὰ δὲν ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς ἀλλότρια καθήκοντα.

§360Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν). Καὶ ἡ χρηστότης τοῦ Ἀντωνίου τῆς Κλεοπάτρας;

§361Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤμην ἐδῶ...

§362Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς Κλεοπάτρας εἰς τὴν τρικυμίαν τοῦ Σαιξπήρου, πρόκειται περὶ ἑνὸς ἄλλου Ἀντωνίου, ὁ ὁποῖος ἦτο ἕτοιμος νὰ διαπράξῃ μίαν κακὴν πρᾶξιν. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§363Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν). Ἀκούσατε τὸν σαφῆ ὑπαινιγμόν; Ἐμὲ δὲν μὲ πειράζει, ἀλλὰ ἐννοεῖτε τί θέλει νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ἀγγελόπουλος.

§364Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ αὐτὸ μία φιλολογία, διότι οἱ Ὁλλανδοὶ παριστάνουν εἰς τὰ Ὁλλανδικὰ θέατρα φιλολογικὰ ἔργα. Ὁ κ. Σοφούλης εἶχε τὴν Ὁλλανδικὴν μετάφρασιν ἐπὶ λέξει.

§365Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λαμβάνω ὑπ’ ὄψει μου σοβαρῶς πᾶν ὅ,τι λέγεται παρὰ τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου. Τὸν κ. Ἀγγελόπουλον ἐγνώρισα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅτε ἀπετέλει μέλος τοῦ ὑπ’ αὐτὸν Κόμματος καὶ κατέχοντα τοιαύτην θέσιν παρ’ αὐτῷ καὶ διὰ τόσων καλῶν συστάσεων, ὥστε ὁμολογῶ ὅτι εἶμαι τόσον προκατειλημμένος ὥστε νὰ μὴ δύναμαι ν’ ἀμφιβάλω οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον εἰς τὴν ἀλήθειαν τῶν ὑπ’ αὐτοῦ λεγομένων.

§366Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Μήπως ἔχετε ἀντιθέτους συστάσεις διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἀπὸ τὸν Ἀγγελόπουλον;

§367Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδιαιτέρως οὐδεμίαν. Τὰς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἠκούσατε καὶ ὑμεῖς. Ἀλλὰ ἡ ὅλη αὐτὴ συζήτησις περὶ βυθοκόρων ἦτο μία ἁπλῆ φιλολογία διότι κατέληξεν εἰς ἕνα μεγάλο τίποτα. Αὐτὸ συμβαίνει συνήθως. Ἀτυχῶς ἡ Κοινοβουλευτικὴ εὐθύνη εἶναι κἄτι τι ἀνύπαρκτον εἰς τὴν χώραν μας. Εἰς πᾶσαν παρομοίαν περίπτωσιν τίθεται ζήτημα ἐμπιστοσύνης, γίνεται ψηφοφορία καὶ ἡ ὑπόθεσις ἐτελείωσεν. Θὰ ἔπρεπε ἡ Κοινοβουλευτικὴ εὐθύνη νὰ ἦτό τι τὸ θετικώτερον. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἔφθανε μέχρι τοῦ σημείου νὰ συλλαμβάνεται ὁ ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς ἀπὸ τὸ ὠτίον καὶ νὰ ὁδηγῆται ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου καὶ νὰ ὑποχρεοῦται νὰ ἀποζημιώσῃ τὸ Κράτος, ἐὰν πραγματικῶς ζημιοῦται τοῦτο ἐξ ἀμελείας ἢ ὑπαιτιότητος αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἄς ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ἄς μένωμεν μὲ τὴν ἐντύπωσιν τῶν ὑψηλῶν θεωριῶν, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξαν τὴν ἑσπέραν ταύτην οἱ συνήγοροι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἰδιαιτέρως ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Συνάδελφός του.

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη.

§369Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἐπειδή, ἐὰν καλῶ, ἀντελήφθην, τέσσαρες ἐκ τῶν ἐπερωτησάντων ἔθεσαν ζήτημα μομφῆς κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, παρακαλῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ 2α παράγραφος τοῦ ἄρθρου 89 τοῦ Συντάγματος, ἐὰν κατετέθη πρότασις.

§370Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἡ συζήτησις πρέπει νὰ καταλήξῃ εἰς ἕν πόρισμα. Ἐγὼ καὶ οἱ κ. κ. Ι. Σπετσιώτης, Ν. Δαρβέρης, Δ. Βοῦλτζος, Χ. Λαδᾶς, Σ. Σωτηριάδης, Δ. Σκυλίτσης, Σ. Χασιώτης, Γ. Κακουλίδης, Δ. Ἠλιόπουλος, Δ. Βοκοτόπουλος, Δ. Στεφανόπουλος, Λ. Ἰασωνίδης, Ν. Μανούσης, Ἐμμ. Χατζηδάκης, Θ. Χρυσοβέργης, Ἀρ. Μητσοτάκης, Γ. Μπακόπουλος, ἐλάβομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τὴν ἑξῆς πρότασιν, (ἀναγινώσκει). —«Ἡ Βουλή, μὴ ἐγκρίνουσα τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἐπὶ τῆς προμηθείας τῶν λιμενικῶν μηχανημάτων, τῶν βυθοκόρων, μεταβαίνει εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν—».

§371Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ὅτι θεωρῶ ἐμαυτὸν ἀλληλέγγυον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν.

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις ἔχει πολλὰ ὀνόματα.

§373Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Παρακαλῶ ἀναγνώσετε τὰ ὀνόματα.

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει). Ι. Σπετσιώτης, Ν. Δαρβέρης κλπ. (ὡς ἄνω). Ἡ ψηφοφορία θὰ γίνῃ τὴν Δευτέραν. Πρῶτον θέμα θὰ εἶναι ἡ ψηφοφορία. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν Δευτέραν καὶ ὥραν 6 μ.μ. (Ὥρα 5η πρωϊνή)