1928.06.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 82Η

ΤΗΣ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μελᾶς καταθέτει 1) αἴτησιν ὀκτὼ ὁπλαρχηγῶν πολλὰς προσενεγκόντων ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα παρακαλούντων ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια περὶ χορηγίας εἰς αὐτοὺς ἀναλόγου συντάξεως, καὶ 2) ὑπόμνημα τῶν Συμβολαιογράφων τοῦ Πρωτοδικείου Ἰωαννίνων παρακαλούντων ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον καὶ μείνῃ ἰσχῦον καὶ κυρωθῇ τὸ ὑπάρχον Διάταγμα. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Καντιάνης καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ συλλόγου προσωρινῶν δημοδιδασκάλων Μεσσηνίας καὶ Λακωνίας ζητούντων νὰ ἐπιτραπῇ νὰ φοιτήσουν εἰς τὰ μονοτάξια διδασκαλεῖα, ἔχοντες τὰ πρὸς τοῦτο προσόντα. Ὁ πρόεδρος τοῦ γεωργικοῦ συλλόγου τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης ἀναφέρει ὅτι σύμπας ὁ γεωργοπαραγωγικὸς κόσμος ζητεῖ τὴν ταχεῖαν ἵδρυσιν τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης καὶ τὴν κατάργησιν τῆς δεκάτης. Τὸ σωματεῖον ἡ Ἐργατικὴ Βοήθεια Σερρῶν διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ἀρχῶν ἀρνουμένων νὰ χορηγήσουν ἄδειαν πρὸς σύγκλησιν πανεργατικῆς συγκεντρώσεως. Ὁ πρόεδρος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Θράκης διαμαρτύρεται κατὰ τῆς κοινοτικῆς ἐπιτροπῆς περὶ αὐξήσεως τοῦ τιμαρίθμου τῶν κατωτέρων δικαστικῶν μόνον κατὰ μίαν μονάδα. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ξ. Μαυρομμάτης, Γ. Ἀλεξανδρόπουλος καὶ Γ. Ἀθανασιάδης Νόβας καταθέτουν τηλεγράφημα τῶν ἐπιτροπῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ τοῦ δημάρχου Ἀγρινίου διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην μονοπώλησιν τοῦ καπνοῦ. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Λαδᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Μιλ. Ξένου τέως καθηγητοῦ τῆς Γαλλικῆς ἀπολυθέντος ἀδικαιολογήτως καὶ ζητοῦντος ἀκύρωσιν τῆς ἀπολύσεώς του καὶ μετάθεσιν αὐτοῦ ἐν τῇ Ἀνωτέρᾳ Γεωπονικῇ Σχολῇ. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Πετρακάκος καταθέτει 1) αἴτησιν τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν χωροφυλακῆς Καλαμῶν παρακαλούντων ὅπως τροποποιηθῇ τὸ Ν. Δ. τοῦ ταμείου ἀρωγῆς ἀξιωματικῶν χωροφυλακῆς ἀπὸ τοῦ 1920, διὰ νὰ τύχουν καὶ αὐτοὶ τοῦ εὐεργετήματος τοῦ ταμείου τούτου, 2) αἴτησιν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Νυφίου–Κοκκάλας Λακωνίας παρακαλούντων ὅπως συσταθῇ ἀγροτικὸν ταχυδρομεῖον εἰς τὸ Ἔξω Νύφη καὶ 3) αἴτησιν τῆς κοινότητος Δουραλῆ τέως Ἕλους ζητούντων τὴν ἐκτέλεσιν τεχνικῶν ἔργων πρὸς ἀλλαγὴν τῆς κατευθύνσεως τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ Εὐρώτα καὶ τῆς ταχείας ἐκβαθύνσεως αὐτοῦ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Πετρακάκος, Π. Παπαδάκος, Γ. Φικιώρης καὶ Ν. Κουμάνταρος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ὑλικῆς ἐνισχύσεως τοῦ σανατορίου «Ἅγιος Νίκων» τοῦ ὄρους Πάρνωνος τῆς Πελοποννήσου». Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος (Ὑπουρ. Ναυτ.) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) Περὶ κανονισμοῦ τῆς μισθοδοσίας τῶν γυναικῶν νοσοκόμων τοῦ Π. Ναυτικοῦ. 2) Περὶ συστάσεως Συμβουλίου Διοικητικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ πολιτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ναυτικῶν καὶ 3) Περὶ ναυτικῆς Ἱεραρχίας καὶ ναυτικῶν προαγωγῶν. Ὁ κ. Θ. Νικολούδης (Ὑπουρ. Παιδ.) ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ τῶν Θρησκευμάτων ἵνα ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τῶν ἐγγραφῶν, ἐξετάσεων κλπ. τῶν μαθητῶν τῶν σεισμοπαθῶν μερῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Δερλερὲς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ ὑποστρατήγου Πίσσα Εὐστρ. παραπονουμένου διὰ τὴν διαρκῶς ἀναβαλλομένην ἀπόφασιν ἐπὶ οἰκοπέδου του εὑρισκομένου ἐν Σκαραμαγκᾷ καὶ παρακαλοῦντος ὅπως τεθῇ τέρμα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Δεσύλλα διαβιβάζει αἴτησιν τῶν κατοίκων αὐτῆς ζητούντων ὅπως ληφθῶσι μέτρα ἐξοντωτικὰ κατὰ τῶν ἀκρίδων. Κάτοικοι Τρικκάλων ὑποβάλλουν αἴτησιν δι’ ἧς ζητοῦν ὅπως τύχουν ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἐπιβληθεῖσαν εἰς τὰ καταστήματά των ἀπαγόρευσιν κατὰ τὸν πόλεμον πωλήσεως ὅπλων καὶ πολεμοφοδίων. Ἐπιτροπὴ τοῦ Αʹ Συνεδρίου τοῦ Πολιτικοῦ τμήματος τοῦ ἀγροτικοῦ κόμματος τῆς ἐπαρχίας Γρεβενῶν ὑποβάλλει ψήφισμα διαμαρτυρίας κατὰ πάσης πραξικοπηματικῆς ἐνεργείας ἀνευθύνων παραγόντων πρὸς διασάλευσιν τῆς ἐσωτερικῆς γαλήνης τῆς χώρας. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Φλωριᾶς καταθέτει τηλεγράφημα τῶν ἐκ Βουλγαρίας μεταναστῶν διαμαρτυρομένων καὶ πάλιν διὰ τὴν συμφωνίαν Καφαντάρη–Μολλώφ. Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Ἀλεξάτος καταθέτει αἴτησιν τοῦ ξενοδόχου Πολυβίου Π. Βρυώνη κατοίκου Ἀθηνῶν παρακαλοῦντος ὅπως τῷ ἀποδοθῶσι δύο χιλιάδες δραχμαί, τὰς ὁποίας ὀφείλει τὸ Κράτος διὰ παραχωρηθέντα τῷ νομάρχῃ Τριπόλεως πυροτεχνήματα. Ὁ κ. Β. Ἀλεξάτος ἀναπτύσσει καὶ προφορικῶς τὸ κατάφωρον δίκαιον τοῦ αἰτοῦντος. Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28)8)25 Ν. Δ. περὶ σειρᾶς ἀρχαιότητος τῶν ἀξιωματικῶν καὶ συμπληρώσεως τούτου». Ὁ κ. Λ. Κάκαβος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 23 Νοεμβρίου 1925 περὶ κωδικοποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἰσχυουσῶν διατάξεων περὶ ἀπονομῆς συντάξεως ἕνεκα στρατιωτικῆς ἢ ναυτικῆς ὑπηρεσίας». Ὁ κ. Δ. Τσιῶκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συγκροτήσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας». Οἱ κ. κ. Θ. Τσιριμῶκος, Ε. Μαλαμίδας Ν. Κουπαροῦσος κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀναδρομικῆς ἐγγραφῆς ἀξιωματικῶν τοῦ σχολείου Ἐπιμελητείας καὶ Διαχειρίσεως εἰς τὴν Νομικὴν σχολὴν καὶ ἀνωτάτην Ἐμπορικήν».

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου διαβιβάζει τὸ ἀκόλουθον ἔγγραφον πρὸς τὴν Βουλὴν (Ἀναγινώσκει). «Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας διὰ Διατάγματος ὑπὸ ἡμερομηνίαν 4 Ἰουνίου εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας τὸν κ. Χ. Ἀλαμανῆν καὶ Ὑφυπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας τὸν κ. Σ. Ταλλιαδοῦρον».

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιοι, ἄξιοι. Οἱ κ. κ. Γ. Κοκκινάκης, Π. Πολυχρονίδης, Μ. Κοθρῆς, Ρ. Κούνδουρος, Κ. Πολυχρονάκης, Μ. Βολουδάκης, Ι. Περδικογιάννης, Ε. Φωτάκης καὶ Γ. Σήφακας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3894 περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ ἀγροφυλακῆς Κρήτης». Ὁ κ. Α. Μαζαράκης (Ὑπουρ. Στρατ.) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Ν.3522 «περὶ στρατολογίας τῆς χωροφυλακῆς». Ὁ κ. Α. Μυλωνᾶς (Ὑφυπ. Οἰκον.) καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεων καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ φορολογίας γεωργικῶν τινων προϊόντων καὶ αἰγοπροβάτων καὶ χοίρων». Οἱ βουλευταὶ Γ. Μόδης καὶ Θ. Τσιριμῶκος ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ ἀφορωσῶν τὸ Σῶμα στρατιωτικῆς δικαιοσύνης διατάξεων κλπ.» Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ χορηγήσεως δανείου πρὸς τὴν ἐπιτροπείαν ἐλευθέρας ζώνης Θεσ)νίκης παρὰ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ δανείων».

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§5ΑΘ. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀνεκοινώθη, διότι δὲν θὰ ἦτο ἴσως καιρὸς, ἐν ἐξαιρετικῆς σπουδαιότητος τηλεγράφημα ἐκ Καστορίας πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ τηλεγραφήματος αὐτοῦ. Παραπονοῦνται οἱ κάτοικοι Καστορίας διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θέτει εἰς δημοπρασίαν κτήματα ἀνταλλάξιμα κατεχόμενα ὑπὸ γηγενῶν κατοίκων διὰ τὰ ὁποῖα ἔχουν ὡρισμένους τίτλους.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ ἡμισείας ὥρας ἦλθε τὸ τηλεγράφημα.

§7Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Δὲν ἤθελον νὰ μεμφθῶ τὸ Προεδρεῖον, διότι δὲν τὸ ἀνεκοίνωσεν, ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ ἀνακοινωθῇ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 6 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ προσαρτήσεως τῶν σχολῶν Ἀνωτάτης Δασολογικῆς καὶ Γεωπονικῆς σχολῆς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Δεκτόν. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμπεπληρωμένων καὶ τροποποιημένων Ν.Δ. α) τῆς 10)13 Ὀκτωβρίου 1925 περὶ ὑποχρεωτικῆς προσλήψεως ἐφέδρων ὡς ὑπαλλήλων ἰδιωτικῶν β) τῆς 1)12 Ἰουνίου 1926 περὶ συμπληρώσεως τῶν προστατευτικῶν τῶν ἐφέδρων νόμων καὶ γ) τῆς 3)6 Σ)βρίου 1926 περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)10)25 Ν. Δ. περὶ ὑποχρεωτικῆς προσλήψεως ἐφέδρων ὡς ὑπαλλήλων γεωργικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ κωδικοποιήσεως τούτων εἰς ἑνιαῖον κείμενον». Δεκτόν. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας ὑπογραφείσης ἐν Βερολίνῳ τὴν 24 Μαρτίου 1928 συνθήκης ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας καὶ τῶν συναφῶν αὐτῇ συμφωνιῶν». Δεκτόν. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰσπανίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Σ)βρίου 1926 συνθήκης προξενικῆς Ναυτιλίας, Ἐμπορικῶν καὶ Ἀστικῶν Δικαιωμάτων καὶ ἐγκαταστάσεως κ.λ.π.». Δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τοῦ Βασιλείου τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Νοεμβρίου 1927 συνθήκης ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας». Δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῆς ὑπὸ ὅρους παρὰ τῆς Ἑλλάδος τῆς ρήτρας τοῦ 36 ἄρθρου τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Διαρκοῦς Δικαστηρίου Διεθνοῦς Δικαιοσύνης τῆς Χάγης περὶ ὑποχρεωτικῆς διαιτησίας». Δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Γενεύῃ ὑπογραφείσης τῇ 21 Σεπτεμβρίου 1925 μετὰ τῆς Ἑλβετικῆς Ὁμοσπονδίας συνθήκης συνδιαλλαγῆς καὶ ὑποχρεωτικῆς διαιτησίας». Δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Νορβηγίας ὑπογραφείσης τῇ 28 Ἰουνίου 1927 συμβάσεως ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας».

§9Ρ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἐν σχέσει μὲ τὸ πρωτόκολλον τῆς Συμβάσεως νὰ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν, ἐὰν ἐννοῇ τὴν σουλτανίναν ὅλου τοῦ Κράτους ἢ μόνον τῆς Κορίνθου.

§10Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν ὑπάγεται ἡ σουλτανίνα ὅλου τοῦ Κράτους.

§11Ρ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἐλβετίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Δεκεμβρίου 1927 συμβάσεως ἐγκαταστάσεως καὶ Δικαστικῆς προστασίας». Δεκτόν. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Δεκεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἀποδόσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους τῶν ὑπὸ τοῦ τέως Γενικοῦ Προξένου Σικάγου Α. Ματλῆ ἰδιοποιηθεισῶν κληρονομιῶν καὶ ἀποζημιώσεως ἰδιωτῶν καὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 5 αὐτοῦ».

§13Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον τίθεται εἶναι, ὅτι τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται κατὰ τὰς περὶ προστήσαντος ἀρχὰς ἐφόσον διώρισε τοιοῦτον ὑπάλληλον ἰδιοποιηθέντα χρήματα Ἑλλήνων ὑπηκόων ἐμπιστευθέντα αὐτῷ νὰ ἀποζημιώσῃ τὰ ἄτομα. Ἐὰν ἐπταίσαμεν ἡμεῖς, οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι δὲν ἔπταισαν ποσῶς.

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Πολὺ καλά.

§15Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου Ἄγγλου ὑπηκόου Προξένου τῆς Ἑλλάδος εἰς Ἀφρικανικήν τινα πόλιν, καθ’ ἣν ὑπάρχουν διαμαρτυρίαι, ὅτι ἔπραξε τὰ ἴδια σχεδὸν καὶ σᾶς παρακαλῶ ὅπως λάβετε ἀνάλογον μέτρον.

§16Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ἐξωτ.). Δὲν ἔχω λάβει γνῶσιν. Πιθανὸν αἱ διαμαρτυρίαι νὰ ἐγένοντο πρὸς τὴν Βουλήν, ἥτις δὲν μετεβίβασε ταύτας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως α) τῆς μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς Τσεχοσλοβακικῆς Δημοκρατίας συναφθείσης καὶ ὑπογραφείσης τὴν 7 Ἀπριλίου 1927 συμβάσεως ἐκδόσεως καὶ δικαστικῆς συνδρομῆς ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης καὶ τοῦ ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἡμερομηνίαν προσηρτημένου πρωτοκόλλου». Δεκτόν. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τσεχοσλοβακίας συμβάσεως ἐπὶ τῆς ἀναγνωρίσεως καὶ τῆς ἐκτελέσεως δικαστικῶν ἀποφάσεων». Δεκτόν.

§18Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως περὶ ἀμοιβαίας δικαστικῆς ἀντιλήψεως καὶ βοηθείας ἐπὶ ὑποθέσεων ἀστικῶν καὶ Ἐμπορικοῦ δικαίου ὡς καὶ ἐπὶ τῶν κληρονομικῶν ὑποθέσεων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τσεχοσλοβακίας». Κανονίζεται δηλ. δι’ αὐτοῦ ἡ ἰσότης τῶν δικαιωμάτων τῶν ὑπηκόων ἑκατέρων τῶν Κρατῶν, προνοεῖται ἡ ἀσφαλὴς ἐπίδοσις τῶν μεταξὺ τῶν ὑπηκόων τῶν δύο Κρατῶν δικογράφων ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων καὶ τῶν Ἀρχῶν, καὶ ὁ κανονισμὸς τῆς διαδικασίας τῶν ἀντιγράφων καὶ τῆς ἐπικυρώσεως αὐτῶν». Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς τὴν Βουλήν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς πρὸς ἀποφυλάκισιν ἐπὶ ἐγγυήσει τοῦ Θ. Παγκάλου.

§21ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ προηγηθῇ κύριε Πρόεδρε τὸ 15.

§22Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ κ. Πρόεδρε τὸ ὑπ’ ἀριθμ. 15 τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει συζήτησιν;

§23ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα κ. Πρόεδρε.

§24Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Νὰ προστεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον «Καὶ τῶν Σιδηροδρομικῶν». Τὸ λέγει τὸ Διάταγμα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Μόνη συζήτησις τὸ ὑπ’ ἀριθμ 15 «Περὶ κολασμοῦ τῶν παραβάσεων τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ Συντάγματος». Δεκτόν, γενομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Καντιάνη.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς πρὸς ἀποφυλάκισιν ἐπ’ ἐγγυήσει τοῦ Θ. Παγκάλου».

§27Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀντιφρονοῦντας εἰς τὴν πρότασιν νὰ λάβωσι τὸν λόγον καὶ ἐγὼ θὰ λάβω τὸν λόγον τελευταῖος διὰ νὰ ἀναπτύξω τὴν πρότασιν καὶ νὰ ἀντικρούσω.

§28Χ. ΛΑΔΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ὁμιλήσω. Εἶμαι εἰσηγητής.

§29Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Εἴπομεν, κ. Λαδᾶ, νὰ ὁμιλήσουν πρότερον οἱ ἀντιφρονοῦντες.

§30Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Διατὶ νὰ γίνῃ αὐτὸ (θόρυβος).

§31Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ τελέσῃ ἔργον δικαστικὸν κυριώτατον, δὲ χαρακτηριστικὸν τοῦ δικαστικοῦ ἔργου εἶναι ἡ ἄκρα ψυχραιμία. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ σειρά, ἡ ὁποία πάντοτε ἐπεκράτησεν προκειμένου περὶ ἔργων τὰ ὁποῖα ἀνετέθησαν εἰς ἐπιτροπὰς εἶναι νὰ γίνῃ πρῶτον μία εἰσήγησις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Ἐξ αὐτῶν θὰ σχηματίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν πρώτην ἰδέαν. Ὁ εἰσηγητὴς θὰ ἀναπτύξῃ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ καὶ ὅσα ἐξετέθησαν εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κατόπιν θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ διαδικασία τὴν ὁποίαν εἴπατε. Δηλαδὴ θὰ ὁμιλήσῃ εἷς ὑπὲρ καὶ εἷς κατά. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ εἰσήγησις.

§32Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἀναπτύξω τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν ἐφόσον ἡ ἐπιτροπὴ διὰ μακροῦ αἰτιολογικοῦ αἰτιολογεῖ τὴν πρότασιν τῆς ὑποβολῆς τῆς ὑποθέσεως εἰς τὴν Βουλήν.

§33Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν τὰ εὑρίσκομεν ἐπαρκῆ.

§34Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Καλόν εἶναι νὰ ὁμιλήσουν πρότερον οἱ ἀντιφρονοῦντες καὶ ἀντικρούοντες τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔχει διανεμηθῆ καὶ ἔχει μελετηθῆ.

§35Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶσθε εἰσηγητής; Μπορεῖτε νὰ μὴ ὁμιλήσετε καὶ νὰ εἴπητε ὅτι ἀναφέρεσθε εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ θὰ λάβῃ ἄλλος εἰσηγητὴς τὸν λόγον.

§36Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Μὰ ἀκριβῶς διὰ νὰ ἐξοικονομήσωμεν χρόνον ἀναφέρομαι εἰς τὴν ἔκθεσιν καὶ δηλῶ ὅτι ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον μετὰ τοὺς ἀντιφρονοῦντας εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§37Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σεῖς εἶσθε εἰσηγητὴς εἰς ἕνα μέρος. Θὰ ἔλθῃ ἄλλος εἰσηγητὴς νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου μέρους. Δὲν θὰ κανονίσητε σεῖς τὴν τάξιν τῆς συζητήσεως.

§38Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἑκάστην δικογραφίαν ὑπάρχει καὶ ἄλλος εἰσηγητής.

§39Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐδῶ βλέπω νὰ γίνεται μία παρεξήγησις. Ἔχομεν δύο προτάσεις. Προτείνεται ἡ ἀποφυλάκισις τοῦ κατηγορουμένου Θεοδώρου Παγκάλου ἀντὶ 50 χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὴν ἀναδρομικὴν ποινὴν τῆς ἀγχόνης καὶ ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις διὰ τὴν ἀποφυλάκισιν ἀντὶ 50 χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὴν κατηγορίαν τοῦ καζίνου Ἐλευσῖνος. Δὲν πρόκειται περὶ παραπεμπτικῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Πρόκειται περὶ ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει. Καί δι’ αὐτὸ εἶπον εἰς τὸν κ. Λαδᾶν ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ ὁμιλήσωμεν, διότι δὲν πρόκειται περὶ παραπεμπτικῆς προτάσεως.

§40Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Θὰ ἦτο ὀρθόν νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς καὶ κατόπιν νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἀντιφρονοῦντες. Ἐὰν ὑπάρχουν ἀντιφρονοῦντες θὰ λάβωσι τὸν λόγον. Τοιουτοτρόπως θὰ πάρῃ ἡ συζήτησις ἕνα δρόμον.

§41Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἑκάστην ὑπόθεσιν θὰ γίνῃ ἰδιαιτέρα εἰσήγησις.

§42Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Βεβαίως, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ προχωρήσωμεν.

§43ΧΡ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν ἀφίνετε νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ ὡς εἰσηγητὴς ἐπὶ τῶν δικογραφιῶν.

§44Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Πολὺ καλά.

§45Χ. ΛΑΔΑΣ. Μεταξὺ τῶν δικογραφιῶν, κ. Βουλευταί, ἐπὶ τῶν ὁποίων μοὶ ἀνετέθη ὑπὸ τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἐνεργήσω ἀνάκρισιν εἶναι καὶ ἡ δικογραφία τῆς δημοπρασίας τοῦ Καζίνου, διὰ τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται προφυλακισμένος δυνάμει πράξεως τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου τοῦ συγκροτηθέντος διὰ πράξεως τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, ἡ ὁποία ἐπεκυρώθη διὰ πράξεως τῆς Βουλῆς τῆς 27ης 8)βρίου τοῦ 1926 διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς 28ης 8)βρίου 1926, ὁ τέως δικτάτωρ Πάγκαλος. Διὰ τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ἔχει προφυλακισθῆ καὶ ὁ τέως Ὑφυπουργὸς Βογόπουλος ἐπὶ αὐτουργίᾳ καὶ παραβάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἐπὶ ἠθικῇ δὲ αὐτουργίᾳ ὁ τέως Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου Θ. Πάγκαλος, ὁ ὁποῖος παρεκίνησεν ἐκ προθέσεως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς πράξεως αὐτῆς, ἐπὶ παραβάσει δηλ. τῶν καθηκόντων τοῦ Ὑπουργοῦ τὸν Ὑφυπουργὸν Βογόπουλον. Ἡ ἀνάκρισις αὕτη ἐνηργήθη ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν κ. Κασίμην ὅστις εἰσήγαγε τὴν δικογραφίαν ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν (83) πρᾶξις αὐτοῦ, προτείνουσα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραπέμψῃ εἰς τὸ μέλλον νὰ συστηθῇ Εἰδικὸν Δικαστήριον τὸν Βογόπουλον καὶ τὸν Πάγκαλον. Ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ διατακτικὸν τῆς πράξεως ταύτης τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου (Ἀναγινώσκει). Κατὰ τὴν ἐνεργηθεῖσαν ἀνάκρισιν προέκυψεν, ὅτι ὁ νομικὸς χαρακτηρισμὸς τῆς πράξεως δὲν εἶναι μόνον ἡ παράβασις τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ παράβασις τοῦ Ποινικοῦ νόμου καὶ ἰδίως τοῦ νόμου περὶ ἐλαττώσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου, διότι διεχειρίζετο οὗτος δημόσια ἔσοδα, τὰ ὁποῖα καὶ ἠλάττωσεν ἐκ προθέσεως. Κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπηγγέλθη κατὰ μὲν τοῦ Γ. Βογοπούλου, τοῦ καὶ αὐτουργοῦ τῆς πράξεως, κατηγορία ἐπὶ ἀπιστίᾳ, κατὰ δὲ τοῦ Θ. Παγκάλου ἡ κατηγορία ἐπὶ ἠθικῇ αὐτουργίᾳ. Πῶς ἔχει τώρα ἡ ὑπόθεσις; Κατὰ τὰ κρατοῦντα τότε ὥριζε τοὺς τόπους εἰς τοὺς ὁποίους ἱδρύοντο Καζῖνα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ Θ. Πάγκαλος, ὑφυπουργὸς ὁ Βογόπουλος.

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ Π. καὶ τὸ Φ.

§47Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐνῷ τοὺς τόπους τῆς ἱδρύσεως τῶν Καζίνων, κατὰ τὰ κρατοῦντα τότε, ὥριζε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰς δημοπρασίας προεκήρυσσε καὶ ἐνέκρινε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ, διότι εἶναι ἕνας τρόπος ἐγκληματικός, ὁ ὁποῖος ἠσκεῖτο κατὰ σύστημα ἀπὸ τὸν τότε Ὑφυπουργὸν Βογόπουλον. Δηλαδή, ὡς ἐξάγεται ἀπὸ ὅλας τὰς δικογραφίας, ὁσάκις ἤθελεν ὁ Βογόπουλος νὰ κάμῃ μίαν ἐγκληματικὴν πρᾶξιν προέβαινεν ἀμέσως εἰς τὴν δημοσίευσιν ἑνὸς Νομοθετικοῦ Διατάγματος τὸ ὁποῖον καθίστα αὐτὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, καὶ ἐντεῦθεν ἤρχιζεν ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀξιοποίνου πράξεως. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἠκολούθησε καὶ ἐδῶ· δηλαδὴ προεκήρυξε μίαν δημοπρασίαν ὁ Τανταλίδης ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ προηγουμένως ὥρισεν ὡς τόπον ἱδρύσεως τοῦ Καζίνου, κατὰ τὴν γνωμοδότησιν τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς γνωμοδοτικῆς, τὴν Ἐλευσῖνα καὶ ἕνα ἄλλον, οὐχὶ τὸν Ἅγιον Ἀνδρέαν. Εἰς τὰς 23)1)26 ἐνεργεῖται ἡ δημοπρασία. Ἀνακηρύσσεται ὡς τελευταῖος πλειοδότης ὁ Κοτζαμάνης διὰ δραχμὰς 2.600.000 Προτοῦ ἐπικυρωθῇ ἡ δημοπρασία εἷς Δημήτριος Σταυρῆς, ὑποβάλλει αἴτησιν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν προσφορὰ αὐτοῦ ἀνερχομένη εἰς 3.700.000 δραχμὰς, δηλ. κατὰ 1.100.000 περισσότερον. Τότε, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν Τανταλίδης, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ τὸ καθῆκον, διατάσσει τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας. Τὶ ἐπακολουθεῖ νομίζετε, Κύριοι; Νομοθετικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ Τανταλίδης καθαιρεῖται ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ νὰ προκηρύσσῃ δημοπρασίας καὶ γίνεται ἁρμόδιος ὁ ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν Βογόπουλος, ὁ ὁποῖος προκηρύσσει νέαν δημοπρασίαν καὶ ἐνῷ ὁ τελευταῖος πλειοδότης ἦτο ὁ Δ. Σταυρῆς, προσενεγκὼν δρχ. 6.900.000, ἄνθρωπος φερέγγυος καὶ οὐχὶ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον μέχρι τότε δοσοληψίας πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ ὀφειλάς, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ὑπεβλήθη τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας διὰ νὰ τὸ ἐπικυρώσῃ, ἀντὶ νὰ δώσῃ τὴν ἐνοικίασιν εἰς τὸν τελευταῖον πλειοδότην τὴν κατεκύρωσεν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Κοτζαμάνη. Τὸ περίεργον δὲ εἶναι ὅτι δὲν κατεκύρωσε αὐτὴν εἰς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προσέφερεν ὁ τελευταῖος πλειοδότης τῶν δραχμῶν 6.920.000 κατὰ τὴν δημοπρασίαν, ἀλλ’ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 3.925.000.

§48Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαιολογία ποία;

§49ΧΡ. ΛΑΔΑΣ. Αὐτὸ θὰ σᾶς εἴπω ἀκριβῶς, διότι εἶναι ἄξιον περιεργείας. Ἡ δικαιολογία ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει) «τὰ προσφερθέντα ἀνωτέρω ποσὰ εἶναι ὑπερβολικά καθὼς γνωρίζω ἐκ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔχω καὶ ὅτι ἡ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 4.00.000 ἔγκρισις θὰ ἀπετέλει παραλογισμὸν μὲ τὸν κίνδυνον τῆς ἀπωλείας κλπ».

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὰ γράφει αὐτά;

§51ΧΡ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι ἡ πρᾶξις τοῦ Βογοπούλου. Ὁμιλοῦμεν περὶ Βογοπούλου μέχρις ὥρας, διότι πρέπει νὰ καθορίσωμεν τὴν εὐθύνην τοῦ συνεργοῦ. Σημειωτέον ὅτι ὁ Βογόπουλος προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, τὴν ὄντως ἐξωφρενικὴν καὶ πρωτοφανῆ εἰς τὰ χρονικὰ τῶν ὑπουργικῶν ἀποφάσεων, διότι δὲν ἔδωκε τὴν κατακύρωσιν εἰς τὸν Κοτζαμάνην μὲ τὸ ποσὸν τῆς πλειοδοσίας ἀλλὰ μὲ 3.000 000 μόνον, σημειωτέον λέγω ὅτι εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν προῆλθεν ἐντελῶς ἐξαφνικά, διότι τὴν προηγουμένην ἡμέραν, καθ’ ἅ καταθέτει εἷς μάρτυς ἀξιόπιστος, ὁ Βογόπουλος συζητῶν μὲ τὸν κ. Γεωργιάδην, Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλεγεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ διατάξῃ τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας διότι τοῦ ἐφαίνετο ὅτι τὸ ποσὸν ἦτο τόσον, ὥστε δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ εἰσπραχθῇ. Καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν ὁ Γεωργιάδης μανθάνει παρ’ αὐτοῦ ἔκπληκτος ὅτι πρόκειται νὰ κατακυρωθῇ εἰς τὸν Κοτζαμάνην. Ὅταν δὲ οὗτος ἐτόλμησε νὰ τοῦ εἴπῃ, ὅτι χθές, κ. Ὑπουργέ, μοὶ εἴπετε ὅτι θὰ διετάσσετε τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας, ὁ Βογόπουλος ἠρκέσθη εἰς τὸ νὰ μορφάσῃ καὶ νὰ κινήσῃ ἐνδεικτικῶς τὴν δεξιὰν χεῖρα.

§52ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς δηλαδή;

§53ΧΡ. ΛΑΔΑΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω τί λέγει ὁ Γεωργιάδης ἐπὶ λέξει, ὄχι διότι εὑρίσκω ὅτι ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§54ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ σχῆμα.

§55ΧΡ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν ἔχει φωτογραφηθῆ τὸ σχῆμα. Σᾶς λέγω ὅ,τι λέγει ὁ Γεωργιάδης ἐπὶ λέξει, διότι ἡ κατάθεσις αὐτὴ τοῦ Γεωργιάδου εἶναι τὸ μόνον στοιχεῖον τῆς δικογραφίας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἀπήλλαξε τὸν κατηγορούμενον Πάγκαλον διὰ τὴν ἀγχόνην καὶ τὰ ἄλλα ἀδικήματα, λέγει ὅτι πρέπει νὰ προφυλακισθῇ ὡς ἠθικὸς αὐτουργός. Διὰ τοῦτο σᾶς ἀναφέρω τὴν φράσιν τοῦ Γεωργιάδου. Τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν τὴν ἔδωσεν ὁ Γεωργιάδης ἐρωτηθεὶς ἀπὸ τὸν εἰσηγητήν; «Μήπως ἠξεύρετε ἐὰν ὁ Πάγκαλος παρεκίνησε τὸν Βογόπουλον εἰς τὸ νὰ προβῇ εἰς τὴν πρᾶξιν αὐτήν;» Καὶ ὁ Γεωργιάδης τότε εἶπε: «δὲν ἠξεύρω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἠξεύρω εἶναι, ὅτι ὅταν τοῦ εἶπον ὅτι τὴν προηγουμένην ἡμέραν μοῦ ἔλεγεν ὅτι θὰ διατάξῃ τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας τότε αὐτὸς ἐμόρφασε καὶ ἐκίνησε τὴν χεῖρα ἐνδεικτικῶς». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις εἰς ὡρισμένην ἐρώτησιν τοῦ εἰσηγητοῦ. Τώρα μὲ ἐρωτᾶτε νὰ σᾶς εἴπω πῶς ἐκατηγορήθη ὁ Πάγκαλος, διότι σήμερον δὲν πρόκειται νὰ κρίνωμεν τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ μόνον ἐφόσον πρόκειται νὰ κρίνωμεν τὴν ἀπολογίαν τοῦ Παγκάλου. Ὅταν ἐκλήθη ὁ Βογόπουλος εἰς ἀπολογίαν ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν ἀπελογήθη τυπικῶς. Ἦτο ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπελογοῦντο ὅλοι ὁμοῦ.

§56Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἡ κίνησις τῆς χειρὸς τὴν ὁποίαν γράφει ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἤθελε νὰ δείξῃ περιφρόνησιν ἢ εἶναι τυχαία διὰ τὸν λόγον.

§57ΧΡ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν λέγω τίποτε, Κύριοι συνάδελφοι. Σᾶς λέγω μόνον αὐτὰ ἐπὶ λέξει, ὅσα ἐλέχθησαν καὶ ὅπως εἶναι, διότι ἐπάνω εἰς αὐτὰ θὰ στηρίξετε τὴν ἀπόφασιν ὑμῶν. Αὐτὸ ὤφειλε νὰ ἐκτεθῇ ἀπὸ τὸν Βογόπουλον, ὅτε ἐκλήθη εἰς ἀπολογίαν ὁ Βογόπουλος ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν καθὼς καὶ ὅλοι ὁμοῦ οἱ θεράποντες τῆς δικτατορίας. Τὸ πρᾶγμα ἐνέχει ἀξίαν διότι ὕστερα ἤρχισε νὰ ξεχωρίζῃ καθ’ ἑνὸς ἡ εὐθύνη ὅτε ἐφέροντο ὅλοι ὁμοῦ κατηγορούμενοι καὶ προσεπάθει ἕκαστος νὰ ἐφαρμόσῃ «ὁ σώζων ἑαυτὸν σωζέτω». Λοιπόν, ἐκεῖ ἐξεταζόμενος ὁ Βογόπουλος, ἀφοῦ ἀπελογήθη ἐντελῶς τυπικῶς φαίνεται ὅτι ἀνέγνωσεν εἰς τὴν ἐφημερίδα μετά τινας ἡμέρας κἄποιαν δήλωσιν τοῦ Παγκάλου ἢ μᾶλλον τήν ἀπολογίαν τοῦ Παγκάλου. Ἡ ἀπολογία τοῦ Παγκάλου εἶναι τυπική. Δηλαδὴ λέγει τὰ ἑξῆς. «Τί νά κάμω ἐγὼ ἀφοῦ δὲν τὰ γνωρίζω αὐτά; Ὅ,τι μοῦ εἶπεν ὁ ὑφυπουργὸς αὐτὸ καὶ ἔκαμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ δουλειὰ τοῦ ὑφυπουργοῦ». Ὅταν ἐδιάβασεν αὐτὰ εἰς τὴν ἐφημερίδα ὁ Βογόπουλος ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον δύο ὑπομνήματα, τὸ ἕνα 12 Νοεμβρίου 1926, εἰς 3 δόσεις καὶ τὸ ἄλλο 23 Νοεμβρίου 1926. Εἰς τὰ ὑπομνήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶναι χαρακτηριστικά, εἰς τὸ ἕν λέγει τὰ ἑξῆς, εἰδικῶς μὲ τὴν ὑπόθεσιν ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ ἡμᾶς, ὅτι διετάχθη ἀπὸ τὸν Πάγκαλον. Μετά τινας ἡμέρας ὑπέβαλε δεύτερον ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον εἶναι γραμμένον μάλιστα μὲ τὰ χέρια του.

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοῦ Βογοπούλου;

§59ΧΡ. ΛΑΔΑΣ. Μάλιστα. Τὸ γνωρίζομεν, διότι εἶναι γραμμένον μὲ τὰ χέρια του καὶ μὲ τὸν γραφικὸν του χαρακτῆρα, διότι διετέλεσε δικαστής. Ἔπειτα ὅτι ἐπηκολούθησε συνεννόησις ἢ τὶ ἐπακολούθησε δὲν εἶναι ἐξηκριβωμένον, ἀλλ’ εἰς τὸ 2ον ὑπόμνημα δὲν ὁμιλεῖ ἐπ’ αὐτῆς μὲ τὴν αὐτὴν κατηγορηματικὴν βάσιν, δὲν λέγει ὅτι διετάχθη ἀπὸ τὸν Πάγκαλον νὰ κάμῃ ὡρισμένα πράγματα, ἀλλὰ λέγει (ἀναγινώσκει) «πρόθεσις ζημίας τοῦ δημοσίου δὲν ὑπῆρξεν ἀλλὰ πρόθεσις ὠφελείας οὐσιαστικῶς κλπ.». Αὐτὰ λέγει καὶ τὸ δεύτερον ὑπόμνημά του· προσθέτει ὅτι (ἀναγινώσκει) «ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Πάγκαλον ὅτε μετέβην μίαν Κυριακὴν εἰς Ἐλευσῖνα κλπ.». Ὅπως φαίνεται αὐτὴ ἡ στιχομυθία ἔγινε μετὰ τὴν κατακύρωσιν εἰς τὸν Κοτζαμάνην, ἑπομένως εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος πρὸς τὸ ἀπασχολοῦν ἡμᾶς θέμα. Τώρα θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς προσθέσω τὸ ἑξῆς, ὅτι ὁ Κοτζαμάνης ἐξεταζόμενος, καὶ εἶναι χαρακτηριστικὸν τοῦτο, τὸ ἀποκαλύπτει αὐτό.

§60Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὡς κατηγορούμενος;

§61Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὄχι ὡς κατηγορούμενος, ἀλλὰ δυνάμει εἰδικῆς διατάξεως. Αὐτὸς λοιπὸν ἀπολογούμενος διὰ μακρῶν εἰς ἓν ὑπόμνημά του μακροσκελέστατον ὅπερ ἔχει καὶ καταθέσει, δὲν λέγει λέξιν περὶ Παγκάλου. Καταθέτει τὰ γεγονότα φυσικώτατα. Φαίνεται ἐκ τῆς καταθέσεως ὅτι ὅσα λέγει ὁ Βογόπουλος περὶ ἐπισκέψεως τοῦ Παγκάλου πρὸς τὸν Κοτζαμάνην καὶ σχετικῶς πρὸς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ δώσῃ ὁ Κοτζαμάνης δὲν εἶναι ἀληθῆ. Ἑπομένως ἡ κατάθεσις τοῦ Κοτζαμάνη εἶναι ἀκριβῶς ἐκείνη ἡ ὁποία διασείει καὶ τὴν τελευταίαν ὑπόνοιαν ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ Βογόπουλος νὰ λέγῃ τὴν ἀλήθειαν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὄχι διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὸν ἑαυτόν του, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι παρεσύρθη εἰς τοιαύτην παρανομίαν, ἀλλὰ διὰ νὰ παρασύρῃ καὶ τὸν Πάγκαλον καὶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ ὑπὲρ αὐτοῦ ὑπεράσπισις. Λέγει ὁ Κοτζαμάνης ὅτι πρώτην φορὰν βλέπει τὸν Βογόπουλον καὶ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ τὸ ποσόν, διὰ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κατακυρωθῇ ἡ δημοπρασία, χωρὶς νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὕτη. Διατί λοιπὸν ἀπηγγέλθη κατηγορία ἐπὶ Παγκάλου. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀπεφάνθη περὶ προφυλακίσεως αὐτοῦ. Δυνάμει εἰδικοῦ ἄρθρου τοῦ ψηφίσματος τοῦ συντακτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπεκύρωσε τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, δυνάμει εἰδικῆς διατάξεως, ὅταν ἀποφασίσθῃ, ἐνῷ εἶχον ἀποφασισθῆ ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον ἡ προφυλάκισις, ἡ περαιτέρω διαδικασία ὡς καὶ ἡ ἄρσις τῆς προφυλακίσεως ἀνῆκεν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως περὶ προφυλακίσεως δὲν εἶχεν ἁρμοδιότητα ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἀποφανθῇ.

§62Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εἶναι διάταξις τοῦ νόμου.

§63Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὄχι τοῦ τελευταίου νόμου, ἀλλὰ τοῦ ψηφίσματος. Ἔχει ἀξίαν ἐὰν τὸ λέγῃ τὸ ψήφισμα, διότι ὑπάρχει τὸ δεδικασμένον. Ἀπηγγέλθη, λοιπόν, κατηγορία κατὰ τοῦ Παγκάλου.

§64ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τί ἀπηγγέλθη;

§65Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἦτο ὑποχρέωσις, ἐφόσον ἦτο προφυλακισμένος ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον. Ἄλλωστε ἀπαγγελία κατηγορίας δὲν σημαίνει προφυλάκισιν. Ὁ Πάγκαλος ἀπελογήθη εἰς τὴν κατηγορίαν, ἡ ὁποία εἶχεν ἀπαγγελθῆ ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, ἀλλὰ μὲ τὴν νέαν μορφὴν τῆς ἀπιστίας, ἀναφερόμενος δὲ εἰς ὅσα εἶχεν εἴπει, εἶπε καὶ τὸ ἄλλο. «Εἶναι γνωστόν, εἶπεν ὁ Πάγκαλος, ὅτι ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι ὑπέρ τῆς Ἐλευσῖνος. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ἐκ τῆς δικογραφίας ὅτι ὑπάρχει κάποια ὑποχρέωσις τοῦ πλειοδότου νὰ δίδῃ ἕνα τόσον τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς κατακυρώσεως εἰς τὴν κοινότητα τῆς Ἐλευσῖνος. Λοιπόν, ἢ ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι ὑπὲρ τῆς Ἐλευσῖνος, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ στοιχεῖον τὸ ὁποῖον φέρει εἰς ἐπίρρωσιν τῆς καταθέσεως τοῦ Γεωργιάδου, ἢ δὲν ἐνδιαφέρομαι καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ παρακινήσω τὸν Βογόπουλον νὰ προβῇ εἰς παρανομίαν;» Τὸ ἐπιχείρημα εἶναι λογικόν, διότι πραγματικῶς ἐξηκριβώθη ἐκ τῆς ἀνακρίσεως ὅτι ἡ Κοινότης Ἐλευσῖνος εἶχε ποσοστά.

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκ τοῦ νόμου;

§67ΧΡ. ΛΑΔΑΣ. Ἐκ τοῦ Διατάγματος. Ἐὰν ἐνδιεφέρετο ὁ Πάγκαλος περὶ τῆς Ἐλευσῖνος, τότε φυσικὰ εἶχε συμφέρον ἀντίθετον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Βογόπουλος. Ἐκλήθη τώρα ὁ Βογόπουλος, ὁ ὁποῖος ἐρωτηθεὶς ὑπέβαλε μίαν ἔκθεσιν ὑπὸ τύπον ὑπομνήματος εἰς τρεῖς σειρὰς καὶ εἶπεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάσῃ τρεῖς μάρτυρας, τοὺς Ζέρβαν, Ντερτιλῆν καὶ Παναγόπουλον διὰ νὰ βεβαιώσωσιν ὡρισμένα πράγματα μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Κατέστη ἀναγκαῖον νὰ ἐπικοινωνήσω μὲ τὸν Ζέρβαν καὶ μὲ τὸν Ντερτιλῆν μόνον, διότι ὁ Παναγόπουλος ἦτο ἐξόριστος εἰς τὴν Θήραν. Καλεῖται ὁ Ζέρβας καὶ λέγει ὅτι δὲν γνωρίζει τίποτε. Ἁρμόδιος ἦτο ὁ Βογόπουλος. Κληθεὶς ὁ Ντερτιλῆς δὲν προσῆλθε νὰ ἐξετασθῇ, διότι αὐτὰς τὰς ἡμέρας εἶχεν ἀποθάνει ὁ πατήρ του καὶ εἶχεν ἀπολυθῆ, παρελθόντος τοῦ τριμήνου. Καὶ αὐτὸς ἐβεβαίωσε τὰ αὐτά. Ἡ δικογραφία εἶχε περατωθῆ καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν τὸν Παναγόπουλον διότι ἦτο συνωμότης. Σήμερον ἔχομεν τὰ ἑξῆς δεδομένα ἐκ τῆς δικογραφίας. Ἔχομεν τὴν κατάθεσιν τοῦ Γεωργιάδου περὶ κινήματος, ἔχομεν τὸν γενικὸν λόγον ὅτι ὁ Πάγκαλος ἤσκει ἐπὶ τῶν ὑπουργῶν του κάποιαν ἰδιαιτέραν πίεσιν, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ἐρωτῶ μὲ τοιαῦτα στοιχεῖα ὄχι νὰ στηρίξῃ τις κατηγορίαν, ἀλλὰ νὰ εὑρεθῇ δικαστικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι προφυλακιστέος ὁ κατηγορούμενος, διότι ὑπάρχουν ὅλα τὰ στοιχεῖα εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Καζίνου;

§68Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεφάνθη τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον.

§69ΧΡ. ΛΑΔΑΣ. Θὰ παρεκάλουν οἱονδήποτε νὰ μοῦ εὕρῃ καὶ τὸ παραμικρότερον στοιχεῖον, διατὶ τὸ ἀνώτατον δικαστήριον τὸν προεφυλάκισεν. Δὲν εἶχε ἄλλην δικογραφίαν.

§70Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τί προβλέπεται εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν;

§71Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον τὸν προεφυλάκισεν ἐπὶ παραβάσει νόμου. Δὲν εἶχεν ἄλλην κατηγορίαν ὁ Πάγκαλος. Ἔκαμε κάτι τί τοῦ ἀπηγγέλθη κατηγορία ἐπὶ ἠθικῇ αὐτουργίᾳ καὶ τὸν προεφυλάκισεν ἄνευ ὡρισμένης κατηγορίας, τὸ Συμβούλιον ἐπίεσε τὰ πράγματα διὰ νὰ τὸν κρατῇ εἰς τὰς φυλακάς, δὲν ἕπεται δὲ σήμερον ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ἀφοῦ ὑπάρχει ἄλλη κατηγορία, ὑπάρχει ἀπόδειξις περὶ τῆς ἐγκληματικότητός του, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τοιαύτην ὑπόθεσιν νὰ ἀποφανθῶμεν ὅτι πρέπει νὰ εἶναι εἰς τὰς φυλακάς, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν στοιχεῖα. Ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὁ κατήγορος, ὁ ὁποῖος θὰ τὸν κατηγορήσῃ καὶ θὰ ζητήσῃ τὴν παραπομπήν του, ὅτι ὁ Πάγκαλος ἤσκησεν ὡρισμένας πράξεις. Νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀρνηθῶμεν τὴν ἀπόλυσιν ἐπὶ ἐγγυήσει.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὁριστικὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς;

§73Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὄχι.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί νόημα ἔχει ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις, ἐφόσον ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔλαβεν ἀπόφασιν;

§75Χ. ΛΑΔΑΣ. Καθὼς γνωρίζετε εἶχεν ὑποβάλει αἴτησιν ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει. Εἰς τὴν αἴτησιν αὐτὴν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ ἐπιτροπὴ ν’ ἀποφανθῇ, ἀλλὰ δυνάμει τοῦ νόμου δὲν δύναται ν’ ἀποφανθῇ περὶ ἀπολύσεως. Δέον νὰ εἰσηγηθῇ τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα αὕτη λάβῃ ἀπόφασιν. Σᾶς ἀναφέρω τὸ προηγούμενον τῆς κατηγορίας κατὰ τοῦ Σταμούλη. Καὶ αὐτὸς ἦτο κατηγορούμενος διὰ σοβαρὰς πράξεις καὶ ἡ Ἐπιτροπή, ὅταν ἐκεῖνος ὑπέβαλεν αἴτησιν ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει, δὲν ἀπεφάνθη. Εἰσηγήθη τὴν αἴτησιν εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ κατόπιν ἀπεφυλακίσθη. Θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω κἄτι τι, ὅτι ὁ αὐτουργὸς δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ἀφέθη ἐλεύθερος. Εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλή, ἐν ὅσῳ ἀπεφυλάκισε τὸν αὐτουργόν, νὰ ἀφήσῃ τὸν συνεργόν; Ἔχω ἐνεργήσει ἀνακρίσεις πολλάς. Οἱ Ἕλληνες δυσκολεύονται νὰ καταγγείλωσι τινὰ ἐπὶ δωροδοκίᾳ, φοβούμενοι τὸν νόμον, μήπως καταγγελθοῦν ὡς δωρολήπται. Ἐὰν ἀναδιφήσητε τὴν δικογραφίαν, θὰ ἴδητε ὅτι διὰ τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων κατεδίωξαν τοὺς μάρτυρας ὅπως προσέλθωσιν. Οὐχ ἧττον κατέστη ἀδύνατον νὰ ἔλθωσι. Διὰ τὸν μάρτυρα Πετρομανιάτην ἐστάλησαν δέκα ἔγγραφα διὰ νὰ ἔλθῃ νὰ ἀνακριθῇ καὶ δὲν ἦλθε. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸ Καζῖνον. Ὅσον διὰ τὴν ἀγχόνην, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω τὰ ἑξῆς:

§76Δ. ΤΖΙΒΑΣ. Ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν τὸν προεφυλάκισε;

§77Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν ἔχει δικαίωμα. Εἴπομεν ὅτι αὐτὸ εἶναι δουλειὰ τῆς Βουλῆς.

§78Ρ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐν περιπτώσει καταδίκης ἡ ποινὴ ποία θὰ εἶναι;

§79Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι πλημμέλημα. Ἀλλὰ διατί ἀπασχολεῖσθε νὰ ἐπαναλαμβάνωνται πράγματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἴπει;

§80Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἶναι καὶ ἡ κατηγορία ἐπὶ ἀπιστίᾳ.

§81Χ. ΛΑΔΑΣ. Μάλιστα.

§82Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐπὶ παραβάσει νόμου.

§83Χ. ΛΑΔΑΣ. Μάλιστα. Ἔχει ἀπαγγελθῆ κατηγορία ἐπὶ ἀπιστίᾳ, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο νὰ προφυλακισθῇ, διότι εἶναι πλημμέλημα.

§84Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Τὸ τυπικὸν μέρος. Δύνασθε νὰ ἐκδώσητε ἔνταλμα προφυλακίσεως; Ἐρωτῶ: ἐὰν σήμερον κατηγορήσητε ἕνα βουλευτήν, θὰ τὸν παραπέμψητε ὡς ἔνοχον ἀπιστίας, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν;

§85Χ. ΛΑΔΑΣ. Μάλιστα, ἐὰν ἤθελον χαρακτηρίσει τὴν πρᾶξιν δυνάμει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατηγορίαν τῆς ἀγχόνης, ὀφείλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἀσκεῖ δικαστικὰ καθήκοντα, ἐγὼ δὲ ἐδήλωσα κώλυμα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, δι’ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης ἐνταῦθα δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, οὔτε θὰ ψηφίσω.

§86Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν ἀσκεῖ δικαστικὰ καθήκοντα, ἑπομένως ὀφείλομεν νὰ σεβασθῶμεν ἡμᾶς αὐτοὺς περισσότερον παρὰ ἐν συνεδριάσει πολιτικῇ. Ἐπικαλοῦμαι, λοιπόν, τὴν προσοχήν σας ἀμέριστον. Παρατηρῶ ὅτι ὑπάρχει μία ἀσάφεια, ἀκόμη καὶ σύγχισις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ τί συζητεῖται σήμερον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δι’ ὀλίγων νὰ διασαφηνίσω τὸ ζήτημα, ἐπιφυλασσόμενος, μετὰ τοὺς ἀντιφρονοῦντας, νὰ λάβω ἐκ νέου τὸν λόγον. Ἡ Ἀνακριτικὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀσκοῦσα δικαστικὰ καθήκοντα, ἐνήργησεν ἀνακρίσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μηνύσεων τῶν ὑποβληθεισῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει βουλευμάτων ἐκδοθέντων ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου ἐπὶ τῶν διαφόρων ὑποθέσεων τῆς Δικτατορίας. Ὑπάρχει τὸ ψήφισμα τὸ κυρῶσαν τὰς συντακτικὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι, ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπεβλήθησαν μηνύσεις, τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, ἐφόσον αὐτό, ἢ ἡ πενταμελὴς ἐπιτροπὴ τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, ἡ ἀσκοῦσα τὴν ποινικὴν ἀγωγήν, ἐγνωμοδότησε περὶ προφυλακίσεως, πᾶσα ἡ περαιτέρω διαδικασία ὡς καὶ ἡ διατήρησις ἢ ἡ ἄρσις τῆς προφυλακίσεως δι’ οἱονδήποτε λόγον καὶ νομικὸν χαρακτῆρα τῆς ὑποθέσεως, ἀνήκει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μόνον τὴν Βουλήν, κατὰ τὰ εἰδικώτερον περὶ τούτου διὰ ψηφίσματος ὁρισθησόμενα. Προσέξατέ το αὐτό, ἐὰν θέλετε νὰ σχηματίσετε ἀκριβῆ καὶ ὀρθὴν γνώμην. Δὲν ἐγένετο ψήφισμα, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ἄλλου ψηφίσματος τῆς 2 Ἰουνίου, δηλ. τῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Συντάγματος, ἀπεφασίσθη ὅτι, ἡ Βουλή, ἀσκοῦσα πλέον ὄχι συντακτικήν, ἀλλὰ νομοθετικὴν ἐξουσίαν, δύναται διὰ νόμου νὰ μεταβάλλῃ τὰ ψηφίσματα ἐκεῖνα περὶ ὧν ὁμιλεῖ τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο. Ἐφόσον δὲ τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο ὁμιλεῖ ὅτι εἰδικώτερον διὰ ψηφίσματος θὰ ρυθμισθοῦν ἦλθεν ὁ νόμος ὁ συστατικὸς τῆς Ἀνακριτικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπ’ ἀριθ. 3398, καί, ἐν ἄρθρῳ 48, ὥρισεν ὅτι, διὰ τὴν προσωρινὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν τῶν ἤδη ἐν προφυλακίσει διατελούντων, ἀποφαίνεται ἡ Βουλὴ κατόπιν προτάσεως τῆς ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὁριζούσης συγχρόνως τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως, τὸν τόπον τῆς διαμονῆς καὶ τοὺς λοιποὺς ὅρους τῆς προφυλακίσεως. Ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, προβαίνουσα εἰς τὰς ἐνεργείας αὐτὰς ἐπὶ τῶν διαφόρων παραβάσεων τῆς Δικτατορίας, εὑρέθη, προκειμένου περὶ τῶν κατηγοριῶν τοῦ Καζίνου τῆς Ἐλευσῖνος καὶ περὶ τῆς ἀναδρομικῆς ποινῆς τῆς ἀγχόνης, ἐνώπιον ἐνταλμάτων προφυλακίσεως, ἐκδοθέντων ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, ἢ μᾶλλον ὑπὸ τῆς πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς τῆς ἀσκούσης τὴν ποινικὴν ἀγωγήν. Κατὰ τὴν πρόοδον τῆς ἀνακρίσεως ὁ κατηγορούμενος Πάγκαλος ὑπέβαλεν αἴτησιν ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει διὰ τὰς κατηγορίας τῆς ἀνατροπῆς τοῦ Πολιτεύματος, τοῦ συναλλάγματος, τῆς ἀγχόνης καί τοῦ Καζίνου τῆς Ἐλευσῖνος. Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς κατηγορίας τῆς ἀνατροπῆς τοῦ Πολιτεύματος καὶ τῆς κατηγορίας τοῦ συναλλάγματος ἡ Ἐπιτροπή, ἀσκοῦσα τὴν ἐκ τοῦ νόμου καὶ τοῦ ψηφίσματος ἐξουσίαν, ἔκρινεν ἀπολυτέον τὸν κατηγορούμενον καὶ ἀπέλυσεν αὐτὸν ἐπὶ ἐγγυήσει. Ἀλλὰ κρατεῖται διὰ τὰς δύο ἄλλας ὑποθέσεις, διὰ τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ εἶναι μόνη ἁρμοδία νὰ ἀποφασίσῃ.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ ποίας πράξεις ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκρινε προσωρινῶς ὡς ἀπολυτέον τὸν κατηγορούμενον Πάγκαλον;

§88Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν ἠκούσατε; Ὑπάρχουν πολλαὶ ὑποθέσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων δέον νὰ προβῇ ἡ Ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ εἰς προτάσεις. Ἤδη ἔχει προβῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀνατροπῆς τοῦ Πολιτεύματος. Ἔχει ἀπαγγείλει κατηγορίαν καὶ ὁ κατηγορούμενος ἀπελογήθη.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὴν πρώτην κατηγορίαν ἔκρινεν αὐτὸν προσωρινῶς ἀπολυτέον.

§90Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Μάλιστα! Εἴτε ὅμως ἐκρίναμεν αὐτὸν ἀπολυτέον, εἴτε ὄχι, τὴν 12ην Ἰουνίου ἐξέρχεται.

§91Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἔγινεν αὐτό;

§92Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Τὴν 12ην Μαρτίου ἐτελείωσεν ἡ ἀπολογία. Ἀπὸ τῆς περαιώσεως τῆς ἀπολογίας θεωρεῖται ἐν προφυλακίσει τελῶν. Ἡ δευτέρα κατηγορία εἶναι ἡ ὑπόθεσις τοῦ συναλλάγματος. Ἡ τρίτη εἶναι ἡ ἀναδρομικὴ ποινὴ τῆς ἀγχόνης καὶ ἡ τετάρτη εἶναι ἡ τοῦ Καζίνου. Ὑπάρχει καὶ ἡ τῶν ὅπλων, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ γίνῃ λόγος σήμερον.

§93Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Πολιτεύματος καὶ τοῦ συναλλάγματος, διὰ τὴν ἀποφυλάκισιν, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή;

§94Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὄχι! Ἀποφαίνεται ἡ Βουλὴ ἐπ’ ἐκείνων τῶν ὑποθέσεων δι’ ἃς τὸν κατηγορούμενον τὸν ἔχει προφυλακίσει τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον. Ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει ταύτῃ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς διασάφησιν. Τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται τέλος πάντων, ὅπως γράφει καὶ ἡ μήνυσις τοῦ κ. Κονδύλη, ἀπὸ τὰς κορυφὰς τῆς δικαστικῆς ἱεραρχίας, μετ’ ἀληθῶς ἐπιμεμελημένην ἀνάκρισιν ἔκρινε τὸν Πάγκαλον παραπεμπτέον διὰ τὰς ὑποθέσεις αὐτάς, τῆς τε ἀνατροπῆς τοῦ Πολιτεύματος, τοῦ τε καζίνου, τοῦ συναλλάγματος, τῆς ἀγχόνης καὶ τῆς συμβάσεως τῶν ὅπλων, ἐπὶ βλάβῃ ἐκ προθέσεως, τῶν συμφερόντων τῆς ἐπικρατείας καὶ ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἄρθρου 7, ἅτινα τιμωροῦνται εἰς βαθμὸν πλημμελήματος καὶ κατ’ ἀνώτατον ὅριον μὲ διετῆ φυλάκισιν. Ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον, ἔκρινεν οὐσιαστικώτερον καὶ μετέβαλε τὰς κατηγορίας, καὶ ἔτσι γεννᾶται ζήτημα νομικὸν σοβαρώτατον, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ Βουλῇ, ἐκ τῶν Ὑπουργῶν πολλοὶ ὄντες διακεκριμμένοι νομικοί, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ συζήτησις τῆς οὐσίας τῶν ὑποθέσεων, θὰ ἴδουν κατὰ πόσον θὰ εἶναι δύσκολον — ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν — ἀλλὰ θὰ εἶναι δύσκολον νὰ ἀντικρουσθῇ. Τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον δὲν ἀσκεῖ μόνον τὴν ποινικὴν ἀγωγήν, ἀλλ’ ἀσκεῖ ταύτην διὰ πέντε ἐκ τῶν μελῶν αὐτοῦ, ἤτοι διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἥτις ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα καὶ τὸ δικαίωμα, ἐρευνῶσα τὴν ὑποβολὴν μηνύσεων, νὰ ἐξετάσῃ ἂν καὶ κατὰ πόσον ἀποτελοῦν τὰ ἐν αὐταῖς γεγονότα παράβασιν τοῦ νόμου καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ εἴπῃ ὅτι δέον νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἀνάκρισις. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἔλεγεν ὅτι δέον νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἀνάκρισις, τὴν ὁποίαν θὰ ἤσκει ὁ διοριζόμενος εἰσηγητὴς καὶ ἐπὶ τῆς ἀνακρίσεως θὰ ἀπεφαίνετο τὸ δωδεκαμελὲς Ἀνώτατον Συμβούλιον. Ἔπρεπε νὰ γίνουν γνωστὰ ὅλα αὐτά, διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ. Καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ ζητήματος τοῦ Καζίνου τῆς Ἐλευσῖνος, ὅπως σᾶς ἀνέπτυξεν ὁ κ. Λαδᾶς, παρέπεμψε τὸν κατηγορούμενον Πάγκαλον τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, δηλαδὴ ἐπὶ βλάβῃ ἐκ προθέσεως τῶν συμφερόντων τῆς ἐπικρατείας. Διὰ δὲ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἀναδρομικῆς ποινῆς τῆς ἀγχόνης, κύριοι, ἐκήρυξε νόμῳ ἀπαράδεκτον τὴν κατηγορίαν καὶ παρέπεμψε τὸν Πάγκαλον καὶ τοὺς λοιποὺς Ὑπουργοὺς τοὺς προσυπογράψαντας τὸ Διάταγμα τῆς ἀναδρομικῆς ἐπιβολῆς ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Συντάγματος.

§95Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶναι ἄξιος βραβεύσεως διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀγχόνης. Δὲν ὑπῆρχε Σύνταγμα τότε.

§96Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Εἶναι ἄξιος βραβεύσεως αὐτός, ὁ ὁποῖος κατεπάτει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὅπως ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις;

§97Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ φιλικὴ σχέσις, Κύριε Συνάδελφε, τὴν ὁποίαν ἔχομεν μαζί, νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Φαντασθῆτε δικαστὴν δικάζοντα καὶ ἐκφραζόμενον ὅπως ἐκφράζεσθε σεῖς.

§98Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Οἱ προαποφαινόμενοι εἴτε ὑπὲρ εἴτε κατὰ δὲν ἐκπληροῦν τὰ δικαστικά των καθήκοντα, ὡς ἁρμόζει.

§99Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Τί εἴπατε, κ. Καμπάνη; Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον. Εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβητε τὸν λόγον.

§101Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον, ἐφόσον εἷς βουλευτὴς ἐπιμένει ἐν ὀνόματι τοῦ ἀξιώματος τοῦ βουλευτοῦ, τὸ ὁποῖον σεῖς συνολικῶς ἀντιπροσωπεύετε αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ ἐκφέρῃ τοιούτους χαρακτηρισμούς. Ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ δώσῃ μίαν διασάφησιν.

§102Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς, εἰς μίαν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἐκάματε καὶ ἐλέγατε τὴν γνώμην σας, ὅτι ἡ φιλικὴ σχέσις, τὴν ὁποίαν ἔχω μαζύ σας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ σᾶς εἴπω: τὶ θὰ ἐλέγατε σεῖς, ἐάν εἶσθε δικηγόρος καὶ ἠκούατε ἕνα δικαστὴν νὰ ἐκφράζῃ τὴν γνώμην του, ὅπως τὴν ἐκφράζετε σεῖς;

§103Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεὶς ἀπολύτως ἀνήκων εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο, τὸ Κοινοβουλευτικόν, δύναται νὰ λάβῃ μέρος ὡς δικαστής, διότι οὐδεὶς ἀπολύτως εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἰδέαν σχηματίσῃ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἠμποροῦμεν ἡμεῖς νὰ δικάσωμεν τὸν Πάγκαλον.

§104Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω λοιπὸν τὸ σκεπτικὸν τῆς ἀποφάσεως, δι’ ἧς τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον ἔκρινεν ὅτι ἔπρεπε νὰ κηρύξῃ ἀπαράδεκτον νόμῳ τὴν κατηγορίαν (ἀναγινώσκει). «Ἐπειδὴ ἡ ὕπαρξις ἀποφάσεως (δηλαδὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ Στρατοδικείου, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν ποινὴν τῆς ἀγχόνης) ἥτις ἐξεδόθη... (ἀναγινώσκει). Τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον θὰ ἀποφανθῇ πλέον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 12 τῆς συνταγματικῆς πράξεως τῆς κυρωθείσης διὰ ψηφίσματος τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι, κατὰ τῶν πράξεων βουλευμάτων καὶ ἀποφάσεων τῆς 5μελοῦς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου οὐδὲν ἔνδικον μέσον ἐπετρέπετο, ἐκτὸς αὐτοῦ, ὁπότε τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον δὲν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφανθῇ, ἦλθε τὸ ἰδικόν μας ψήφισμα, κατὰ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον διὰ τοῦ ἄρθρου 90 καὶ τοῦ βουλεύματός του ἀπέχει πάσης ἀποφάσεως ἐπὶ τῆς προκειμένης κατηγορίας. Ὥστε ἡ Ἐπιτροπὴ εὗρε τὴν ὑπόθεσιν ταύτην περαιωμένην μὲ ἀνάκρισιν ἐνεργηθεῖσαν διὰ τὴν παραβίασιν τοῦ Συν)τος. Ὁ εἰσηγητὴς κ. Καλκάνης θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπῃ περισσοτέρας λεπτομερείας. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ὡς προεδρεύσας τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι οἱ δικασταί, οἱ κληθέντες καὶ ἐξετασθέντες ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπικαλοῦμαι δὲ καὶ τὴν ἀντίληψιν καὶ ἄλλων μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐδήλωσαν ὅτι οὐδεμίαν ἐπιβολὴν ἐνήργησεν ἐπ’ αὐτῶν ὁ Πάγκαλος. Αὐτὸ ἐνθυμοῦμαι ἐγώ. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὴν ὑποβληθεῖσαν αὐτῇ αἴτησιν διὰ τὴν ἀναδρομικὴν ἐπιβολὴν τῆς ποινῆς τῆς ἀγχόνης, διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, εἰς κατ’ οὐσίαν ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως κρίνει αὐτὸν προσωρινῶς ἀπολυτέον, καὶ ὑπέβαλε τὴν σχετικὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας διὰ νὰ ἀποφανθῆτε. Σημειωτέον ὅτι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπέδρασε, κατόπιν τῶν ἐνεργηθεισῶν ἀνακρίσεων, καὶ τὸ οὐσιαστικὸν μέρος τῆς ὑποθέσεως, διότι κατὰ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς—διότι ὑπάρχει καὶ μειοψηφία—δὲν εἶναι δυνατόν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπέλθη καταδίκη διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην, ἡ ἐπιβολὴ τῆς ποινῆς νὰ εἶναι ἀνωτέρα τῆς εἱρκτῆς. Λαβοῦσα δὲ ὑπ’ ὄψιν ἡ Ἐπιτροπή, ὅτι διὰ τὰς δύο ταύτας ὑποθέσεις ὁ Πάγκαλος κρατεῖται ἀπὸ τῆς 20 Αὐγούστου, δηλ. σχεδὸν ἐπὶ δύο ἔτη, ἔκρινεν αὐτόν, διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἀπολυτέον.

§105Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Πόθεν ἤχθη εἰς τὸ συμπέρασμα ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι, ἐν περιπτώσει καταδίκης, ἡ ποινὴ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι μεγαλυτέρα τῆς εἱρκτῆς;

§106Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Πρῶτον γεννᾶται τὸ ζήτημα τοῦ δεδικασμένου. Δεύτερον, ὅπως ἐνθυμεῖσθε, τὸ σχετικὸν ἄρθρον τῆς Ποινικῆς Δικονομίας — διότι ὅπου ρητῶς δὲν προβλέπει ὁ νόμος 3398 ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας — λέγει ὅτι ἂν τὸ Συμβούλιον κατὰ τὴν κρίσιν αὐτοῦ κρίνῃ ὅτι θὰ τιμωρηθῇ μὲ εἱρκτὴν τὸ ἀδίκημα, τότε ἀποφαίνεται περὶ τῆς προσωρινῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει. Δι’ αὐτὸ βλέπετε, ὅτι διὰ πράξεις αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα καὶ εἶναι εἰς τὴν ἀνάκρισιν καὶ ἐπισυρούσας πρόσκαιρα δεσμὰ κατὰ τὴν κρίσιν του λέγει ὅτι, ἐπειδὴ τὸ ἀδίκημα ἐπισύρει τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς ἡ ἐπιτροπὴ κρίνει αὐτὸν προσωρινῶς ἀπολυτέον. Διὰ τοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ κρίνει αὐτὸν ἀπολυτέον.

§107Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Δὲν εἶδα δικαιολογίαν οὐσιαστικὴν τῆς γνώμης αὐτῆς.

§108Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Εἰς τὴν ἀπόλυσιν ἐπὶ ἐγγυήσει θὰ προκρίνῃ τὸ Συμβούλιον ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως.

§109Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Διὰ τίνα λόγον λέγετε ὅτι ἐπέδρασεν εἰς τὰς σκέψεις σας ἡ γνώμη τῆς μειοψηφίας;

§110Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν εἶπον τέτοιο πρᾶγμα. Ἐκ τῆς ἀνακρίσεως τὴν ὁποίαν ἐνήργησεν ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ κατηγορία ἐπὶ φόνῳ, διότι ἡ κατηγορία τοῦ Παγκάλου ἐπὶ φόνῳ εἶναι ἡ ἑξῆς: εἶναι ἀναγκαῖος συνεργὸς ἢ εἶναι ἠθικὸς αὐτουργός; ἢ εἶναι συναυτουργός; Διότι ἐγεννήθη τὸ ζήτημα πῶς θὰ κατηγορηθῇ ὁ Πάγκαλος, ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ μετέβαλε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου καὶ ἀπήγγειλε κατηγορίαν ἐπὶ φόνῳ.

§111Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκφράζετε γνώμην ἰδικήν σας;

§112Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Βέβαια.

§113Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι, ἐὰν εἰσηγῆσθε γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν εἶσθε ἐν τάξει.

§114Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Εἶμαι ἐν ἀπολύτῳ τάξει καὶ ἐξεύρω πῶς νὰ ἀγορεύω. Σεῖς εἶσθε νεώτερος ἐμοῦ καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ λέγετε αὐτά.

§115Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ διασαφήσω τοῦτο: ὅτι ὅσα λέγετε δὲν ἐκπροσωποῦν τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐπειδὴ δὲ κατέχετε τὸ βῆμα διὰ νὰ κάμετε εἰσήγησιν ἐπὶ τῆς ἀνακρίσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ διασαφήσω ταῦτα. Ὅπως καὶ ὁ κ. Λαδᾶς ἐξεπροσώπει ἀτομικήν του γνώμην.

§116Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἔγινε συζήτησις εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία εἶναι γραμμένη εἰς τὰ πρακτικά.

§117Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ ὡς Συμβούλιον ἐὰν εἶναι ἀπολυτέος ἢ ὄχι ἐπὶ ἐγγυήσει ὁ Πάγκαλος Διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ὅμως ὡς Συμβούλιον, ἔχει ἀνάγκην ὡρισμένων στοιχείων. Καὶ ἐρωτῶ: ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ διὰ νὰ κρίνῃ; Ἡ Βουλὴ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ τὰ ζητήσῃ.

§118Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Θέλετε νὰ ἐκβιάσετε θύρας ἀνοικτάς; Αὐτὸ τονίζω τόσην ὥραν καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα τὸν κ. Καλκάνην, ὡς εἰσηγητὴν καὶ γνωρίζοντα πάσας τὰς λεπτομερείας. Λοιπόν, ἐγένετο συζήτησις ἅμα ἀπεφασίσαμεν ὅτι ἡμεῖς πρέπει νὰ ἀπαγγείλωμεν κατηγορίαν ἐπὶ φόνῳ κατὰ τοῦ Παγκάλου. Ἀλλὰ πῶς νὰ τὴν ἀπαγγείλωμεν; Ταῦτα εἶναι εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ αὐτό λέγω εἰς τὸν κ. Μπακόπουλον, ὁ ὁποῖος δὲν ἀντελήφθη καλῶς.

§119Γ. ΛΑΖΑΝΑΣ. Ἀπεφυλακίσθη;

§120Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἡ διατήρησις ἢ ἡ ἄρσις τῆς προφυλακίσεως εἶναι ζήτημα τῆς Βουλῆς. Ἠκούσατε λοιπόν. Τὸ ψήφισμα λέγει ρητῶς, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία δι’ οἱονδήποτε νομικὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ὑποθέσεως.

§121ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπεφάνθη ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς κατηγορίας ἐπὶ φόνῳ;

§122Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐδῶ, σεῖς θὰ ἀποφανθῆτε.

§123Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡμεῖς θ’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῆς αἰτήσεως περὶ ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει.

§124Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν ἠκούσατε τί σᾶς εἶπον. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει. Προκειμένου περὶ τῶν ἐνταλμάτων προφυλακίσεως τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, ἐπιφυλάσσομαι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις αὐτάς, νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, ὄχι μόνον πλέον ἀπὸ καθαρᾶς δικαστικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως, διότι ὅσον καὶ ἂν ἡ ὑπόθεσις ἔχει τὸν δικαστικὸν αὐτῆς χαρακτῆρα, κυρίως εἶναι πολιτικοῦ χαρακτῆρος καὶ διὰ τοῦτο...

§125Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐδήλωσεν ὅτι πρόκειται νὰ τυπωθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ διανεμηθοῦν εἰς τοὺς Βουλευτάς. Ἐφόσον πρόκειται ἡ Βουλὴ, κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν, νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν στοιχείων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θ’ ἀποφανθῇ διὰ τὴν αἴτησιν αὐτήν, εἶναι ἀνάγκη νὰ τυπωθοῦν καὶ διανεμηθοῦν καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις καὶ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἡ Βουλή.

§126Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πρότασις νέα, εἶναι πρότασις ἀναβολῆς. Εἶναι ἐντελῶς ἄλλο ζήτημα ἀπὸ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον πραγματεύομαι ἐγώ.

§127Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Σεῖς δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ μᾶς δώσητε τὰ στοιχεῖα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῇ καὶ ἡ Βουλὴ διὰ νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς. Γνωρίζετε δὲ, ὡς ἄριστος νομικός, ὅτι προκειμένου περὶ προσωρινῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει, πάντοτε καὶ πρὸ παντὸς λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν τὸ μέρος τὸ οὐσιαστικὸν τῆς ὑποθέσεως.

§128Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι διακοπή. Πρέπει ν’ ἀνέλθητε εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀναπτύξετε τὴν πρότασίν σας. Τώρα δὲ μόλις λαμβάνω σημείωσιν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ἰδική μας ἔκρινε προφυλακιστέον τὸν Πάγκαλον, ἐκδοθέντος καὶ τοῦ σχετικοῦ ἐντάλματος. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι σᾶς ἀπαντῶ ὅτι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀπεφάνθη ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἔκρινε προφυλακιστέον τὸν Πάγκαλον. «Ὁ ἴδιος ὡς ἄνω κατηγορούμενος...» (ἀναγινώσκει). Κατερχόμενος τοῦ βήματος λέγω ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπέλυσεν ἐπὶ ἐγγυήσει τοὺς δικαστὰς τοὺς ἐπιβαλόντας τὴν ποινὴν τῆς ἀγχόνης. Σημειωτέον δέ ὅτι συγχρόνως ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει ἀπολύσει καὶ ὅλους τοὺς κατηγορουμένους τοὺς ὁποίους αὐτὴ συνέλαβε καὶ ἐπροφυλάκισε, διότι ἔκρινεν ὅτι ἀρκετὰ ἤδη εἶχον ὑποστῆ καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν πάντως νὰ ἐξαφανισθοῦν τὰ ἴχνη τῆς κολασίμου πράξεως.

§129Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Πρόκειται περὶ παραλείψεως. Δὲν δυνάμεθα νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν. Κύριε Πρόεδρε, ἡ διεξαγομένη συζήτησις εἶναι πρᾶξις ματαία, ἵνα μὴ εἴπω ὅτι εἶναι πρᾶξις ἄσκοπος. Εἶχε, φαντάζομαι, ὑποχρέωσιν τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἢ ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή—δὲν γνωρίζω ποῖος ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχει ἁρμοδιότητα—νὰ θέσῃ εἰς τὴν διάθεσιν τῶν Βουλευτῶν τοὺς φακέλλους. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, παρηκολούθησα μετὰ ἐξαιρετικῆς προσοχῆς τοὺς προαγορεύσαντας καὶ δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποτελεῖ Συμβούλιον, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἔχῃ ἀνὰ χεῖρας τὰς δικογραφίας διὰ νὰ μελετήσῃ. Δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει προσωπικῶν γνωμῶν.

§130Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀναβολῆς.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος.

§132Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι πολύ, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι τόσον ἀκαίρως καὶ τόσον ἀσκόπως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν μὲ τὸ παγκαλικὸν λεγόμενον ζήτημα. Ἀφ’ ὅτου συνέστη ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ὡρίσθην καὶ ἐγὼ μέλος αὐτῆς, ἔλαβον μέρος εἰς ὅλας ἀνελλιπῶς τὰς συνεδριάσεις αὐτῆς πλὴν μιᾶς βραχείας περιόδου κατὰ τὴν ὁποίαν, κλινήρης ὤν ἐξ ἀσθενείας, δὲν ἠδυνήθην νὰ παραστῶ εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐπίσης ἀπουσίασα καὶ εἰς τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διέπραξεν, ἂς μὴ κακοφανῇ εἰς κανένα, τὸ σφᾶλμα τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία εὑρίσκεται σήμερον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, διότι καὶ τότε, ἀπουσιάζων εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, δὲν ἠδυνήθην νὰ παραστῶ εἰς τὴν συνεδρίασιν αὐτὴν τῆς Ἐπιτροπῆς. Γνωρίζετε ὅλοι, Κύριοι Βουλευταί, καὶ δὲν ἔχετε ἀπὸ ἐμὲ ἀνάγκην νὰ τὸ ὑπομνήσω, πῶς ἐγεννήθη τὸ δικτατορικὸν καθεστώς, πῶς ἐξειλίχθη, πῶς ἔπεσε, καὶ ποίας ἐνεργείας κατέβαλε σύσσωμος ὁ πολιτικὸς κόσμος διὰ τὴν πτῶσιν τοῦ δικτατορικοῦ καθεστῶτος, ἀκόμη δὲ περισσότερον ποῖα ἦσαν τὰ ἐπιχειρήματα ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν, ὅλων τῶν συγκεκροτημένων κομμάτων τῆς Χώρας, διὰ νὰ διεγείρουν φίλους καὶ ἐχθροὺς, ὅλους ὅμως τοὺς Ἕλληνας, ἐναντίον τοῦ δικτατορικοῦ καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον παρίστανον ὅτι ἀπὸ πολιτικῆς μὲν ἀπόψεως ὑπεδούλωνε τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν κατὰ τρόπον τὸν ὁποῖον σπανίως ἐγνώρισεν ἡ Ἑλληνικὴ Ἱστορία, ἀπὸ ἀπόψεως δὲ ἠθικῆς ὅτι ἐξεμαύλιζε τὰ πάντα. Ἐξεμαύλιζεν χαρακτῆρας, ἔλεγε σύσσωμος ὁ πολιτικὸς κόσμος, διεσπάθιζε τὸ δημόσιον χρῆμα, ἔλεγεν ὁ πολιτικὸς κόσμος, δὲν ὑπάρχει ἠθικὴ διεσάλπιζε παντοῦ καί πάντοτε ὁ πολιτικὸς κόσμος. Καὶ ἔφθασεν σήμερον ἡ στιγμὴ ἔστω ἀκόμη καὶ κατ’ ἐπίφασιν, διότι ἐγὼ ἀμφιβάλλω ἐὰν ὄντως ἐπέστη ἡ στιγμὴ τῆς ἐκκαθαρίσεως αὐτῆς τῆς καταστάσεως, ἐκκαθαρίσεως, δὲν θέλω νὰ εἴπω οὔτε ὑπὸ τὸ ἕν οὔτε ὑπὸ τὸ ἄλλο πνεῦμα, ἐκκαθαρίσεως ὅμως ὑπὸ μίαν οἱανδήποτε μορφήν. Καὶ ἐπειδὴ φρονῶ, ὅτι μόνον διὰ μιᾶς δίκης εἶναι, ὄχι μόνον δυνατὸν, ἀλλὰ καὶ ἐπιβεβλημένον καὶ ἐκ τῶν κανόνων τοῦ δικαίου καὶ ἐκ τῶν ἐπιταγῶν τῆς ἠθικῆς νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ παγκαλικὴ λεγομένη κατάστασις, διὰ τοῦτο ἐξέφρασα, ἀρχόμενος τοῦ λόγου, τὴν λύπην μου, διότι ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ τὸ πρῶτον ἔγγραφον, ἡ πρώτη εἰσήγησίς της, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν σχετικῶς μὲ τὴν προσωπικὴν κατὰ Παγκάλου δίωξιν, ἦτο ἡ πρότασις τῆς ἀπολύσεως αὐτοῦ. Ἐὰν, Κύριοι Βουλευταί, ἡ πρᾶξις αὐτή τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐγίνετο εἰς χρόνον ἐνωρίτερον, ἴσως θὰ εἶχεν ὑπὲρ αὐτῆς ἐλαφρυντικά τινα, ἐλαφρυντικά τινα στηριζόμενα εἰς ἕν αἴσθημα ἀορίστου δικαίου, εἰς ἕν αἴσθημα ἀκριβολόγου ἐφαρμογῆς ὅλων τῶν κανόνων τοῦ δικαίου, οἱ ὁποῖοι ὑπαγορεύουν εἰς πάντα διεξάγοντα ἀνάκρισιν καθ’ οἱουδήποτε κατηγορουμένου νὰ διεκπεραιώσῃ ὡς πρώτην αἴτησιν, τὴν αἴτησίν του ὡς πρὸς τὴν ἀποφυλάκισιν ἐπὶ ἐγγυήσει. Καὶ ἐπειδὴ ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφανθῇ αὐτὴ ὁριστικῶς ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ κατηγορουμένου Θεοδώρου Παγκάλου, δι’ αὐτὸ ἀπηύθυνε τὴν σχετικὴν αἴτησιν πρὸς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ μετὰ μακρὰν χρονικὴν περίοδον ἔφθασεν ἐπὶ τέλους ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν της καὶ ἠδύνατο, ἀντὶ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν τυπικὴν αἴτησιν περὶ ἀποφυλακίσεως ἐπὶ ἐγγυήσει, νὰ ἀσχοληθῇ οὐσιαστικῶς μὲ τὸ μόνον ἐναπομένον εἰσέτι ἔργον της, τῆς λεπτομερειακῆς διατυπώσεως τῶν πορισμάτων τῆς ἀνακρίσεως ἑτοίμων ἤδη εἰς ἐν γενικαῖς γραμμαῖς διατετυπωμένας ὑπὸ τῶν εἰσηγητῶν, εἰσηγήσεις πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, ὁπότε πλέον καὶ ἡ Βουλή, ἐν γνώσει οὖσα ὅλων τῶν στοιχείων τῶν διαφόρων κατηγοριῶν, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποφανθῇ ἐν πλήρει συνειδήσει, ἐν πλήρει γνώσει τῶν λεπτομερειῶν τῶν κατὰ τοῦ Παγκάλου κατηγοριῶν ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀπόφασίς της.

§133Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μπορεῖτε νὰ μᾶς πῆτε τὶ θὰ τὴν ἔκαμνε τὴν αἴτησιν;

§134Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔκαμνε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμε καὶ ἄλλοτε ὁσάκις ἦλθε τὸ ζήτημα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§135Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Θὰ παρεβίαζε τὸν νόμον.

§136Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ παρεβίαζεν οὐδένα νόμον.

§137Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Θὰ ἦτο πρωτοφανὲς, θὰ ἦτο παράνομον ἐὰν τὸ ἔκαμνε αὐτό. Ἔπρεπε νὰ τὴν εἰσαγάγῃ εἰς τὸ ἁρμόδιον σῶμα.

§138Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Πρόκειται περὶ δύο ἐνταλμάτων· Ἡ πρᾶξις διὰ τὴν ὁποίαν προεφυλακίσθη ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον ἔρχεται εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε ὅτι ὑπάρχει καὶ ἑτέρα κατηγορία, διὰ τὴν ὁποίαν πάλιν ἡ ἐπιτροπὴ ἐξέδωσεν ἔνταλμα προφυλακίσεως καὶ διὰ τὴν ὁποίαν κρατεῖται. Τώρα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἔρχεται καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν;

§139Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§140Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Θέλω νὰ διαστείλω διὰ τὴν ἀκριβολογίαν τοῦ πράγματος τὰ δύο σημεῖα· ὅτι ὑπάρχουν διὰ τὴν αὐτὴν κατηγορίαν δύο ἐντάλματα.

§141Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ προλάβατε διότι ἤθελα νὰ τὸ μνημονεύσω καὶ αὐτὸ, ἵνα τονίσω ἀκόμη εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὄχι μόνον ἀκαίρως εἰσήγαγεν ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴν τὴν αἴτησιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ ἀσκόπως, διότι καὶ ἂν ἀκόμη ἡ Βουλὴ κάμῃ δεκτὰς αὐτὰς τὰς αἰτήσεις δὲν ἀποφυλακίζεται ὁ Πάγκαλος, διότι κρατεῖται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄλλου ἐντάλματος. Ἑπομένως πρὸς τὶ ἡ ἀπασχόλησις τῆς Βουλῆς ἐπὶ ματαίῳ; Καὶ ἀκριβῶς εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο λαμβάνουν οἱ ἀντιφρονοῦντες τῶν Συναδέλφων τὴν ἀπάντησιν τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ αἴτησις. Ἔπρεπε νὰ ἀναμένῃ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν, τέρμα τὸ ὁποῖον ἠδύνατο ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ τὸ διεκπεραιώσῃ εἰς τὴν συνεδρίασιν ἀκριβῶς ἐκείνην καθ’ ἣν διεκπεραίωσεν αὐτὴ τὴν αἴτησιν. Ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ ἤθελεν σοβαρῶς κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην νὰ ὑποβοηθήσῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ δώσῃ ἕν τέρμα εἰς τὴν κατὰ Παγκάλου δίωξιν ἔπρεπε, ἀντὶ νὰ ἀσχοληθῇ καὶ χάσῃ τὸν χρόνον της μὲ τὸ νὰ συσκεφθῇ ἐὰν ἔπρεπε νὰ δεχθῇ τὴν αἴτησιν περὶ ἀποφυλακίσεως ἐπὶ ἐγγυήσει, ἀντὶ λέγω τούτου, ἔπρεπε νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἕτοιμος ἔκθεσις τῶν εἰσηγητῶν καὶ ἡ ἔκθεσις ἐκείνη νὰ διεκπεραιωθῇ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ εἶναι ἐν γνώσει ἡ Βουλὴ τῆς οὐσίας τῶν κατηγοριῶν.

§142Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὰ εἶναι σοβαρὰ πράγματα.

§143Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι σοβαρὰ πράγματα, τὰ ἄλλα εἶναι παιγνίδια. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τόν μὲν χρόνον τῆς Βουλῆς τὸν σπαταλᾶτε ἐπὶ ματαίῳ, τὸν δὲ κατηγορούμενον εἰς οὐδὲν τὸν ὠφελεῖτε, διότι κρατεῖται καὶ δυνάμει ἄλλου ἐντάλματος. Ἑπομένως δι’ αὐτὸ ἐξέφρασα τὴν λύπην μου, ὅτι ἡ ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπησχόλησε διὰ ζήτημα μὴ σοβαρὸν τὴν Βουλήν, τὴν ἀπησχόλησε διὰ ζήτημα ἄσκοπον καὶ μάταιον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι Βουλευταί, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω ποσῶς εἰς τὴν οὐσίαν τῶν δύο ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς διὰ τῆς πλαγίας ὁδοῦ τεθεισῶν ὑποθέσεων.

§144Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ποίας πλαγίας ὁδοῦ;

§145Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς ὁδοῦ τῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀποφυλακίσεως. Δὲν θέλω λοιπὸν νὰ ἐκφέρω γνώμην οὐδὲ νὰ συζητήσω ἐπί τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως διὰ δύο λόγους. Διότι οὔτε ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν, ποίους θεωρεῖ ἐνόχους, κατὰ ποῖον βαθμὸν τοὺς θεωρεῖ ἐνόχους καὶ ποίων θὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παραπομπήν, οἱ δὲ δύο ἀξιότιμοι εἰσηγηταί, οἱ ὁμιλήσαντες πρὸ ὀλίγου, εἰς τὸ σημεῖον τοῦ καταλογισμοῦ τῶν εὐθυνῶν, εἴτε διὰ τὸν Α εἴτε διὰ τὸν Β κατηγορούμενον, ἐξέθεσαν ἀτομικὰς αὐτῶν γνώμας καὶ ὄχι τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§146Χ. ΛΑΔΑΣ. Οὔτε ἰδικάς μου, οὔτε τῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶπα τί βγαίνει ἀπὸ τὴν δικογραφίαν καὶ δύναται τὴν δικογραφίαν νὰ τὴν διαβάσῃ οἱοσδήποτε ἄλλος.

§147Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, πιθανόν, ἄλλως ἀντιλαμβανομένη τὴν σημασίαν τῶν ἐγγράφων, νὰ φέρῃ ἀλλοίαν γνώμην ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κ. Βουλευταί, ἐγὼ προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως καὶ ἀποβλέπω μόνον εἰς ἕνα πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης, τὴν ἐκδήλωσιν μιᾶς σαφοῦς καὶ κατηγορηματικῆς γνώμης τῆς Βουλῆς, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ πλέον μία ταχεῖα διεκπεραίωσις τῆς ὑποθέσεως καὶ νὰ διεξαχθῇ μία δίκη ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν. Εἶναι κοινὸν μυστικόν, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς διακόπτονται μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, εἶναι δὲ ἀφ’ ἑτέρου μία πραγματικὴ κατάστασις, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἔχουν λήξει καὶ ὅτι δὲν ἀπομένει παρὰ ἡ τυπικὴ ἀνάγνωσις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν εἰσηγήσεων τῶν εἰσηγητῶν, τῶν ὁποίων τὰ κύρια σημεῖα ἔχουν καθορισθῇ ἤδη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ δὲν ἀπομένει παρὰ ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὴν Βουλὴν τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ ἐν πλήρει συνειδήσει νὰ καταλογίσῃ τὰς εὐθύνας εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελε θεωρηθῇ ὅτι εὐθύνονται καὶ νὰ διεξαχθῇ μία δίκη διὰ νὰ ἀποδώσῃ ἑκάστῳ τὸ δίκαιον. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι καὶ τὸ ὁποῖον μὲ πικρίαν καὶ μὲ ἀπογοήτευσιν τονίζω, εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιθυμεῖ τοιαύτην δίκην.

§148Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποίας ἐνδείξεις ἔχετε;

§149Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω μίαν ἔνδειξιν σοβαρὰν καὶ κατ’ ἐμὲ ἀκαταμάχητον. Γνωρίζετε ὅλοι ὅτι ὅλαι αἱ κατηγορίαι κατὰ Παγκάλου στηρίζονται εἰς ὅτι ὁ Πάγκαλος, στηριζόμενος εἰς ὡρισμένας στρατιωτικὰς μονάδας, εἰδικώτερον δὲ εἰς τὰ Δημοκρατικὰ Τάγματα, τὰ διοικούμενα ἀπὸ τὸν Ζέρβαν καὶ Ντερτιλῆν, ἦτο κύριος τῆς καταστάσεως καὶ ἔκαμεν ὅσα ἔκαμεν. Ἔρχεται ἤδη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπονέμει χάριν καὶ εἰς τὸν Ζέρβαν καὶ εἰς τὸν Ντερτιλῆν, εἰς τοὺς δύο ἐκείνους κατηγορουμένους, οἱ ὁποῖοι καὶ ὅπως γνωρίζετε καὶ ὅπως θὰ μάθετε ἐκ τῶν εἰσηγήσεων τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀπετέλουν τοὺς στυλοβάτας τοῦ Παγκαλικοῦ καθεστῶτος.

§150Ι. ΜΕΛΑΣ. Αὐτοὶ τὸν ἀνέτρεψαν.

§151Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς μὴ τὸ συζητήσωμεν καλλίτερον τὸ θέμα, κ. Μελᾶ. Ἐγὼ δὲν ἐκφράζω λύπην διότι ἀπεφυλακίσθησαν ὁ Ζέρβας καὶ ὁ Ντερτιλῆς. Ἀπὸ ἀτομικῆς ἀπόψεως οὔτε λύπην μοῦ κάμνει οὔτε χαράν. Ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς μάλιστα μὲ πληροῖ χαρᾶς, διότι συνείργησεν εἰς τὴν ἀπονομὴν χάριτος μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἰδιαίτερος συμπολίτης μου, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ παρασύρῃ τὸν λαὸν πρὸς ἑαυτόν, διετυμπάνιζε τὰ ἀντιμιλιταριστικά του αἰσθήματα, καὶ ἐπέσειε καθ’ ἡμῶν τὴν μορφὴν τοῦ στρατοκράτου, ἔρχεται σήμερον διὰ τῆς ἐπισήμου διαχειρίσεως τῆς κρατικῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν αὐτὸς διαχειρίζεται ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ βραβεύει κατὰ τὸν ἐπισημότερον τρόπον τὴν στρατοκρατίαν. Διότι ἂν δὲν εἶναι στρατοκρατία μία ἐπανάστασις, τῆς ὁποίας ἐθρηνήσαμεν καὶ θύματα εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ πλήρη ἀναστάτωσιν, δὲν γνωρίζω τί ἄλλο δύναται νὰ ὀνομασθῇ στρατοκρατία. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ἡμᾶς καὶ ἐμὲ προσωπικῶς ὡς πολιτευόμενον μὲ ἐξυπηρετεῖ ἡ τοιαύτη πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, μὲ λυπεῖ ὅμως αὕτη ὡς πολίτην, μὲ θλίβει ὡς βουλευτήν. Ἐφόσον βλέπω τὴν Κυβέρνησιν εἰς τοὺς συνεργάτας τοῦ Παγκάλου, εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους στηριζόμενος ὁ Πάγκαλος ἔπραξε τὰ ὅσα κατηγορεῖται ὅτι ἔπραξεν—ἀνεξαρτήτως ἂν εἶναι κολάσιμα ὅλα αὐτά—νὰ δίδῃ εἰς τούτους χάριν, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν πολιτικὴν λεπτότητα, τὴν δικαστικὴν δύναμαι νὰ εἴπω ὑποχρέωσιν, νὰ ἀναμείνῃ καὶ τὴν γνωμάτευσιν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, αὐτὴ ἡ ἔνδειξις δι’ ἐμὲ εἶναι τόσον σοβαρά, ὥστε νὰ μοὶ γεννᾷ βάσιμον ὑπόνοιαν ὅτι, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιθυμεῖ δίκην Παγκάλου. Ἄλλη ἔνδειξις, τὴν ὁποίαν ἔχω, εἶναι ἡ μακρὰ παρέλκυσις τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, παρέλκυσις ὀφειλομένη εἰς διαφόρους ἴσως λόγους, ἀλλὰ παρέλκυσις ἐκδηλωθεῖσα καὶ διὰ τοῦ γεγονότος ὅτι πολλὰ μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, καίτοι πρὸ ἡμερῶν ὁλοκλήρων ἐγένετο πρόσκλησις διὰ συνεδρίασιν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν προσήρχοντο καὶ ἔτσι παρήρχοντο τρεῖς καὶ πλέον προσκλήσεις, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπαρτία.

§152Ι. ΜΕΛΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εὐθύνεται δι’ αὐτό.

§153Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις....

§154Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐλείψατε καὶ σεῖς.

§155Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἠσθένησα.

§156Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἅπαξ μόνον ἔλειψα.

§157Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐγὼ καμμίαν φοράν.

§158Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἄν ἕνας ἔλειψεν εἶσθε σεῖς καὶ ἐπιρρίπτετε εἰς ἄλλους εὐθύνας.

§159Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤμην ἄρρωστος.

§160Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἦσθε ἄρρωστος, μὴ λέγετε ὅμως ὅτι ἔλειψαν ἄλλοι.

§161Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀμφισβητεῖτε, κ. Σωτηριάδη, τὸ γεγονὸς ὅτι τρὶς καὶ τετράκις ἐκαλούμεθα καὶ δὲν ἐγίνετο συνεδρίασις; Εἶπον δὲ τάχα ἐγώ, ὅτι ὁ κ. Σωτηριάδης δὲν ἔκαμε τὸ καθῆκον του;

§162Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τί πταίει ἡ Κυβέρνησις;

§163Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πταίει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ποία ὑπὸ τὰς ποικίλας ἐμφανίσεις, ἀπὸ τῆς πρώτης Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως μέχρι σήμερον, ἐπηγγέλετο διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ὡς πολιτικὴν ἀνάγκην τῆς Χώρας τὴν ταχεῖαν διεκπεραίωσιν τῆς δίκης τοῦ Παγκάλου.

§164Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν ἐπηγγέλετο τοιοῦτον τι ἡ Κυβέρνησις· δὲν ἐπροσέξατε ἐπαρκῶς εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει πάντοτε τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι δικαστικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν τῆς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐπέμβῃ καὶ συνίστα πάντοτε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐξέφραζε τὴν εὐχὴν διὰ τὴν διεκπεραίωσιν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ ὅτι θέλῃ νὰ καταδικάσωμεν τὸν Πάγκαλον.

§165Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ὅτι θέλῃ νὰ καταδικάσωμεν τὸν Πάγκαλον.

§166Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Εἰς τὴν διεύθυνσιν αὐτὴν ἐπροσέξαμεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, διότι δὲν εἴχομεν κανὲν δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν ἄλλο τι.

§167Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον ὅτι εἴπετε ὅτι θὰ καταδικάσετε τὸν Πάγκαλον, εἶπεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι πρέπει νὰ τερματισθῇ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς.

§168Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Τὸ ἔργον αὐτὸ δὲν ἦτο ἰδικόν μας.

§169Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἠδύνασθε νὰ συστήσητε εἰς τοὺς φίλους σας νὰ εἶναι τακτικώτεροι διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ ζήτημα. Ὅπως εἰς ὅλας τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπάς, τῶν ὁποίων τὰς ἐργασίας ἤθελε νὰ περατώσῃ ταχέως ἡ Κυβέρνησις, ἐπεβάλλοντο πάντοτε οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, οὕτω καὶ ἐδῶ θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ τὸ ἴδιον.

§170Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Σεῖς λέγετε ὅτι, ἡμεῖς τὰ μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐβραδύναμεν νὰ περατώσωμεν τὸ δικαστικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνεπιστεύθη ἡ Βουλή. Πταίει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ποία δὲν μᾶς ὤθησεν εἰς τὸ νὰ τερματίσωμεν τὸ ζήτημα;

§171Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πταίει καὶ ἡ Κυβέρνησις.

§172Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἠδύνατο νὰ κάμῃ τοιαύτην σύστασιν ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ κατηγορεῖται ὅτι ἔκαμεν ἐπέμβασιν εἰς τὰ δικαστικὰ ἔργα τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἁπλῶς ἀπηύθυνε συστάσεις ὅπως ταχέως περατώσῃ τὰς ἀνακρίσεις της;

§173Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς λόγους, διὰ τὴν χάριν τοῦ Ντερτιλῆ καὶ Ζέρβα, δὲν εἶδον τόσην εὐθιξίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ δείξῃ τὴν εὐθιξίαν της...

§174Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δὲν τὴν ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις τὴν χάριν, τὴν ἔδωκε τὸ Συμβούλιον τῶν Χαρίτων.

§175Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἕνα Συμβούλιον δουλικόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει δύναμι νὰ ἀντισταθῇ εἰς τὰς ἐπιταγὰς τῆς Κυβερνήσεως.

§176Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀποφαίνεται περὶ τῶν χαρίτων, ἀποτελεῖται ἀπὸ ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι κατωχυρωμένοι καθ’ ὃν τρόπον γνωρίζετε σεῖς καὶ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ ἀπὸ τοὺς νόμους καὶ ἀποτελεῖται ἐπίσης ἀπὸ τρεῖς δικαστικοὺς λειτουργούς, τῶν ὁποίων τὴν συνείδησιν οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ.

§177Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἀπόφασις αὐτοῦ δὲν εἶναι ὑποχρεωτική.

§178Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Ἐπὶ ἓν ἔτος δὲν ἐξετελεῖτο ἡ ἀπόφασις αὕτη.

§179Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζομεν πῶς τὸ Συμβούλιον τῶν Χαρίτων ἐργάζεται.

§180Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Ἠδυνάμην καὶ νὰ τὴν ἀπορρίψω.

§181Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ σᾶς κατηγορῶ διότι δὲν τὴν ἀπερρίψατε. Καταλήγων, λοιπόν, Κύριοι Βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναβολὴν τῆς λήψεως ἀποφάσεως ἐπὶ τῶν ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς τεθεισῶν προτάσεων τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ἀναμείνῃ ἐπί τινας ἡμέρας τὴν ὑποβολὴν τῶν οὐσιαστικῶν προτάσεων τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ προβῇ πλέον ἡ Βουλὴ εἰς τὸν ὁρισμὸν τῶν μελῶν ἐκείνων ἐκ τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελέσουν τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον, διὰ νὰ διεξαχθῇ ἐπὶ τέλους αὐτὴ ἡ δίκη, τὴν ὁποίαν ὅλοι μας ἀναμένομεν καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν προφανῶς θὰ ἀποδοθῇ ἑκάστῳ τὸ δίκαιον (Χειροκροτήματα).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξᾶτος.

§183Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ὅτε συνεζητεῖτο, Κύριοι Βουλευταί, τὸ Σύνταγμα, καὶ εἰδικῶς ὅτε συνεζητεῖτο ἡ σχετικὴ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῦτο ὅτι εἰς ὡρισμένας περιστάσεις δύναται τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα νὰ ἐκτελέσῃ καθήκοντα δικαστικά, καὶ ὅτε ἐψηφίσθη ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ καθιερώθη διὰ τοῦ Συντάγματος, ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ ἔφερα ἀντιλογίας καὶ ἐνδοιασμούς. Πόσον εἶχον δίκαιον ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία παρυσιάζεται σήμερον μὲ τὴν πρώτην ἐμφάνισιν τῆς πολυθρυλήτου Παγκαλικῆς ὑποθέσεως. Ἰσχυρίσθην δὲ τότε ὅτι διὰ διαφόρους λόγους, λόγους οἱ ὁποῖοι ἐμφανίζονται σήμερον, δὲν ἦτο φυσικὸν πρὸ παντός, ἀλλὰ δὲν ἦτο καὶ ἐπιστημονικὸν νὰ γίνῃ σύγχυσις ἐν τῷ αὐτῷ Σώματι τῆς νομοθετικῆς καὶ δικαστικῆς ἐξουσίας. Καὶ ἰδίως ἐτόνισα, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἀπαρτίζεται ἀπὸ διάφορα πολιτικὰ κόμματα, νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ τὴν ἐκδίκασιν ὑποθέσεων, χωρὶς νὰ διατελῇ ὑπὸ τὸ κράτος ἑνὸς οἱουδήποτε συνδυασμοῦ καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι ποτὲ δικαία καὶ ἀμερόληπτος μία ἀπόφασις ἑνὸς τοιούτου, οὕτω πως μεταβαλλομένου, δικαστικοῦ σώματος.

§184Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἰς ὅλον τὸν κόσμον γίνεται αὐτό.

§185ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς, Κύριε Συνάδελφε, διότι γίνεται εἰς ὅλον τὸν κόσμον, δι’ αὐτὸ τὸ εἶπον καὶ τότε, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μοῦ ἀνέφερε τὴν δίκην Καγιώ. Φαντάζεσθε, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι εὑρίσκεται ἡ Ἑλλὰς σήμερον ψυχολογικῶς, κοινωνικῶς καὶ πολιτικῶς εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκονται τὰ Κράτη ἐκεῖνα εἰς ἃ ἔχει καθιερωθῇ αὐτὸς ὁ θεσμός; Τὴν ἀπάντησιν δίδει ἡ σημερινὴ μορφὴ τοῦ Σώματος τούτου κατόπιν τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία γίνεται. Ἀλλά, Κύριοι Βουλευταί, ἡ διάταξις ἐκείνη ἐψηφίσθη. Ἐγένετο θεμελιώδης νόμος τοῦ Κράτους, Ἐγὼ βέβαια δὲν τὴν ἐψήφισα καὶ δὲν φέρω τὴν εὐθύνην αὐτῆς.

§186Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Σεῖς εἰσηγάγετε τὸ νομοσχέδιον, τοῦτο. Ἡμεῖς εἴχομεν ἀντίθετον γνώμην.

§187ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Συνάδελφε. Εὑρίσκονται τὰ πρακτικὰ καὶ δύνασθε νὰ πληροφορηθῆτε ὅτι ἐγὼ κατεψήφισα τὴν διάταξιν ἐκείνην τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Γερουσία δύναται νὰ δικάζῃ ὡς δικαστικὸν σῶμα.

§188Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἐὰν παρατηρῆται σήμερον ἡ ἀνωμαλία, ἡ ὁποία παρατηρεῖται, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔχει ἱδρυθῆ ἡ Γερουσία, ὥστε ἡ Γερουσία νὰ εἶναι ἡ δικάζουσα, ἡ δὲ Βουλὴ ἡ κατηγοροῦσα. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι λόγος νὰ ἐμποδίσῃ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν ἑνὸς ἔργου, τὸ ὁποῖον εἶναι μὲν δικαστικόν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἐνεπιστεύθη εἰς πολιτικὸν Σῶμα, ἀκριβῶς διότι πρέπει νὰ κρίνῃ μὲ μίαν εὐρύτητα μεγαλυτέραν, παρὰ μὲ τὴν στενὴν ἐφαρμογὴν τοῦ γράμματος τοῦ νόμου, μὲ τὴν ὁποίαν συνήθως δικάζουν οἱ δικασταί. Θὰ ἀποδείξῃ ἡ Βουλὴ ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ ἂν εἶναι ἐπιτετραμμένον αἱ δικτατορίαι νὰ καταπατῶσι τοὺς κοινοβουλευτισμούς, καὶ ἂν θὰ εἶναι ἀνεκτὸν οἱ κοινοβουλευτισμοὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ τιμωρῶσι τὰς δικτατορίας.

§189ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Τὸ πρᾶγμα, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τὴν πεποίθησιν τὴν ἰδικήν μου, διὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου, καὶ διὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου, δὲν μεταβάλλεται. Διότι ἐγὼ ἰσχυρίζομαι σήμερον, ἰσχυρίσθην καὶ τότε, ὅτι Σῶμα Νομοθετικόν, Σῶμα Πολιτικὸν οἱονδήποτε, εἴτε Βουλὴ εἶναι τοῦτο, εἴτε Γερουσία εἶναι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταμορφωθῇ εἰς Σῶμα Δικαστικὸν καὶ νὰ δικάσῃ μὲ τὴν ἀμεροληψίαν μὲ τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ἡ δικαιοσύνη διὰ νὰ δικάσῃ μίαν ὑπόθεσιν. Τὸ πρᾶγμα λοιπὸν δὲν μεταβάλλεται. Ἂν πρόκειται νὰ δικάσῃ τὴν ὑπόθεσιν σήμερον ἡ Βουλή, ἄλλο τὸ ζήτημα.

§190Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῖοι θὰ δικάζουν τοὺς πολιτικούς; Ἐκτὸς ἐὰν ἀναμνησθῶμεν τὸ Στρατοδικεῖον τὸ ὁποῖον ἐδίκασε τοὺς ἕξ.

§191ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἐγώ, Κύριε Συνάδελφε, εἶπον τότε ποῖοι ἔπρεπε νὰ δικάσουν. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ τούτου. Πρόκειται περὶ τῆς αἰτήσεως τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ μέλλων νὰ δικασθῇ εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο πρὸς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Παραδόξως, παρ’ ὅλας τὰς διαμαρτυρίας ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, παρ’ ὅλας τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἐν αὐτῇ τῇ ἐκθέσει διατυπώνει ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, παρ’ ὅλας τὰς διατυπώσεις αὐτὰς καὶ τὸ ἔνταλμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου προεφυλακίζετο ὁ Πάγκαλος, παραδόξως, λέγω, ἐνῷ πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ἔχει τὴν γνώμην ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ ἐπέλθῃ καταδίκη, ἡ καταδίκη αὕτη νὰ ἐπιφέρῃ ποινὴν μεγαλυτέραν τῆς εἱρκτῆς. Ὁ ἀξιότιμος Εἰσηγητής, ὁ κ. Καμπάνης, ἐτόνισεν ὅτι τοῦτο εἶναι δυνατόν, τὸ γνωρίζει ἐκ πείρας δικηγορικῆς, τὸ γνωρίζω δὲ καὶ ἐγὼ καὶ ὅλοι ὅσοι ἔχομεν χρηματίσει δικηγόροι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία κατηγορία ἐπὶ φόνῳ καὶ νὰ εἶναι δυνατὸν κατόπιν τὸ Συμβούλιον κατὰ τὴν κρίσιν αὐτοῦ νὰ εἴπῃ ὅτι παρὰ τὴν διατύπωσιν τῆς κατηγορίας, παρὰ τὸ ἔνταλμα διὰ τοῦ ὁποίου προφυλακίζεται ὁ κατηγορούμενος, εἶναι δυνατόν, κατὰ τὴν κρίσιν του νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ ποινὴ μεγαλυτέρα τῆς εἱρκτῆς καὶ νὰ προτείνῃ τὴν ἐκ τῶν φυλακῶν ἀπόλυσίν του. Ἀλλά, Κύριοι Βουλευταί, ἴσως νὰ εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ καὶ ὁ ἀξιότιμος κύριος Εἰσηγητής, ἴσως νὰ εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ὅταν προβαίνῃ εἰς τὴν εἰσήγησιν ταύτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ἐγώ, ἐφόσον δὲν ἔχω γνῶσιν τῆς δικογραφίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κακίσω τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι, μολονότι τὸ ἔνταλμα δὲν ἔχει διατυπώσει κατηγορίαν διάφορον, ἐν τούτοις προτείνει τὴν ἀπόλυσίν του ἐπὶ ἐγγυήσει, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπισύρῃ ποινὴν μικροτέραν τῆς εἰρκτῆς. Ἔχει δίκαιον διότι ἔχει ὑπ’ ὄψει τὴν δικογραφίαν, ἐφόσον ἀκολουθεῖται μία τακτικὴ δικονομική, παρὰ τὰς ἀνωμαλίας τὰς ὁποίας παρουσιάζει, ἀναμφισβητήτως, ἡ διαδικασία αὕτη. Ἐφόσον ὅμως τηρεῖται αὐτὴ ἡ δικονομικὴ διαδικασία, δὲν εἶναι πρέπον, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ προσαρμοσθῶμεν, ἐν πάσῃ περιπτώσει δικαστικῶς πρὸς αὐτὴν τὴν διάταξιν τὴν δικονομικήν, διάταξιν δικονομικὴν δι’ ἐμέ, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπεται, δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι δίκαιον ἕν Συμβούλιον νὰ ἀποφαίνεται ἐπὶ μιᾶς παρομοίας αἰτήσεως, ἐφόσον δὲν ἔχει γνῶσιν τῶν στοιχείων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ κατηγορία. Οὐδέποτε, Κύριοι Βουλευταί, κανὲν Συμβούλιον, καὶ μάλιστα σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς, ὅτι προκειμένου περὶ προσωρινῆς ἀπολύσεως ἐπ’ ἐγγυήσει, τὰ Συμβούλια ἀρνοῦνται νὰ χορηγήσουν τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ τῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν ἔχει τερματισθῇ ἡ ἀνάκρισις· καὶ δὲν εἶναι τόσον, διότι εἶναι φόβος μήπως ὁ κατηγορούμενος ἐξαλείψῃ τὰ ἴχνη τῆς κολασίμου πράξεως, ὅπως ἀναφέρει ῥητῶς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ἀλλὰ διότι πρέπει τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφανθῇ διὰ τὴν ἀπόλυσιν ἐπὶ ἐγγυήσει νὰ ἔχῃ ὁλόκληρον τὴν ἀνάκρισιν μέχρι τέλους. Διότι ποῖος ἐγγυᾶται, Κύριοι Βουλευταί, ποῖος ἐγγυᾶται λέγω, ἐὰν εἰς ἕνα στάδιον τῆς ἀνακρίσεως ὑποβάλῃ μίαν αἴτησιν προσωρινῆς ἀπολύσεως ἐπ’ ἐγγυήσει, καὶ τὸ Συμβούλιον, ἔχον ὑπ’ ὄψει τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἐν τῇ δικογραφίᾳ διατάξῃ τὴν προσωρινὴν ἀπόλυσιν, μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ στοιχεῖα νὰ ἐπισύρουν ποινὴν μεγαλυτέραν τῆς εἰρκτῆς, ποῖος ἐγγυᾶται ὅτι κατόπιν δὲν θὰ ἐμφανισθοῦν ἄλλα στοιχεῖα βαρύτερα, ὁπότε θὰ μεταβάλλεται ὁ χαρακτὴρ τῆς πράξεως;

§192Ρ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἴμεθα, Κύριοι Συνάδελφοι, ἁρμόδιοι νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῶν ἐνταλμάτων τὰ ὁποῖα ἐξέδωκε τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον. Ἀναφέρουν τὰ ἐντάλματα ὅτι προφυλακίζουν τὸν Πάγκαλον ἐπὶ πλημμελήματι. Ἐὰν τώρα ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔκαμε τὸ πλημμέλημα κακούργημα, εἶναι ἐκείνη ἁρμοδία νὰ ἀποφανθῇ διὰ τὸ νέον ἔνταλμα τὸ ὁποῖον ἐξέδωκεν. Ἡμεῖς εἴμεθα μόνον ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῶν ἐνταλμάτων τὰ ὁποῖα ἐξέδωκε τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον.

§193Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Εἰς ποίαν Δικονομίαν, Κύριε Συνάδελφε, ἡ ὁποία ἰσχύει ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, εὑρίσκετε αὐτὴν τὴν ἐκδοχήν; Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει τὴν κατηγορίαν τὴν ἐσχάτην, τὴν ὁποίαν διατυπώνει ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, ἣν χαρακτηρίζει ὡς πλημμέλημα, καὶ τὴν ὁποίαν σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε, ἐὰν δὲν τὴν ἔχητε ὑπ’ ὄψει. Ἔχει διατυπωθῆ, ὅτι ἐκ προμελέτης ἀπεφάσισε καὶ ἐξετέλεσεν ἐσκεμμένως ἀνθρωποκτονίαν καὶ λέγει ἐν τῷ αἰτιολογικῷ της ἡ Ἐπιτροπή, ὅτι μολονότι ἡ πρᾶξις τοῦ κατηγορουμένου τιμωρεῖται μὲ τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου, ἐν τούτοις νομίζει ὅτι ἡ ποινὴ ἡ ὁποία θὰ ἐπιβληθῇ δὲν εἶναι μεγαλειτέρα τῆς εἰρκτῆς.

§194Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν τὸ λέγει ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτό.

§195Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη γνώμη. Ἐγὼ ὅμως λέγω τὴν διατύπωσιν τοῦ κατηγορητηρίου, τὴν ὁποίαν ἐγκρίνει ἡ Ἐπιτροπὴ ὁλόκληρος ἄνευ μειοψηφίας. Κατ’ ἀκολουθίαν εἶναι τοῦτο πολὺ δυνατόν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ κακίσω τὴν Ἐπιτροπήν, δὲν θέλω δὲ νὰ προεξοφλήσω καὶ τὴν γνώμην μου. Εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ, διότι τὰ στοιχεῖα τὰ εὑρισκόμενα ἐν τῇ δικογραφίᾳ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ προσωρινὴ ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει, ἐφ’ ὅσον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων αὐτῶν, ἡ ποινὴ ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ δύναται νὰ εἶναι μικροτέρα τῆς εἰρκτῆς. Ἀλλ’ ἐγώ, ὁ ὁποῖος τελειωτικῶς θὰ ἀποφανθῶ ἐπὶ τῆς αἰτήσεως αὐτῆς — διότι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἀποφαίνεται, ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν δικάζει τὸ ζήτημα, ἡ Ἐπιτροπὴ ἁπλῶς ὑποβάλλει, ἡ Ἐπιτροπὴ εἰσηγεῖται ὅπως εἰσηγεῖται ὁ Εἰσαγγελεὺς εἰς τὸ Συμβούλιον — ἐγώ, ἐπαναλαμβάνω, ὡς καὶ ὑμεῖς, κ. Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ δικάσωμεν καὶ νὰ ἀποφανθῶμεν ἂν δικαιολογῆται ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει ἡ Ἐπιτροπή, ἡμεῖς θὰ φέρωμεν τὴν μεγαλυτέραν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ Θεοῦ καὶ ἀπέναντι τῆς ἱστορίας διὰ τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς τοιαύτης ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει. Ἐκεῖνοι λοιπόν, οἱ ὁποῖοι θὰ φέρουν τὴν μεγαλυτέραν εὐθύνην αὐτὴν δὲν πρέπει νὰ γνωρίζουν ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα βάσει τῶν ὁποίων θὰ δικάσωσι; Καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρχισεν ἡ συζήτησις, ἀφοῦ μάλιστα ἤκουσα ἐκ μέρους τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ τῆς προτάσεως ταύτης ὅτι θὰ τυπωθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ θὰ διανεμηθῶσιν, ἐνόμισα ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ζητήσω, ὅπως δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἀναβολὴν καὶ συζητήσῃ ἐπ’ ἐλάχιστον ἕως ὅτου...

§196Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Διὰ τὰ πρακτικὰ νὰ γίνῃ ἡ ἀναβολή; Ἐὰν ζητήσητε νὰ διαβάσητε τὴν δικογραφίαν, τότε μάλιστα. Κάτι εἰμπορεῖ νὰ γίνῃ. Ἀλλὰ ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὰ πρακτικά, ἐνῶ ἠκούσαμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Καμπάνη, ἡ ὁποία ἐξετέθη ἐδῶ, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἄσκοπος ἡ ἀναβολή. Ἐὰν θέλετε νὰ γίνετε Ζηλήμων νὰ διαβάσητε τὴν δικογραφίαν νὰ συνδυάσετε δὲ καὶ τὰς ἐδῶ γενομένας συζητήσεις καὶ τὰς ἐκτεθείσας ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ καὶ τότε νὰ κρίνετε καὶ νὰ ἀποφασίσετε, τότε δὲν εἴμεθα Βουλὴ ἀλλὰ Νομοθετικὸν Σῶμα.

§197Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς, κ. Συνάδελφοι, αὐτὸ ζητῶ καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς, κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον ἤθελε θεωρήσει ὁ κ. Ὑπουργὸς κατάλληλον, ἡ δικογραφία διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή; Εἴμεθα δικαστήριον, εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς κατὰ τὸ Σύνταγμα. Πρόκειται νὰ ἀποτελέσωμεν δικαστήριον καὶ νὰ δικάσωμεν, διότι μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἡ ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει προδικάζει τὸ ζήτημα. Ἡ ἀπόλυσις δὲν εἶναι μόνον ὁ πρόλογος τῆς ὑποθέσεως ἀλλὰ εἶναι καὶ ἓν γεγονὸς τὸ ὁποῖον οὕτως ἢ ἄλλως θὰ παρασκευάσῃ καὶ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ὅπως προεῖπον καὶ εἶχον τὴν τιμὴν καὶ ἄλλοτε νὰ εἴπω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνωμεν ἐντελῶς ἀνεπηρέαστοι ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην, προκειμένου νὰ δικάσωμεν. Λοιπόν, ἡ ἀπόφασις τῆς προσωρινῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει ἔχει μεγίστην σημασίαν διὰ τὴν ὑπόθεσιν. Δὲν θέλω ποσῶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Δὲν γνωρίζω ἄλλωστε τὰ πράγματα εἰμὴ ἐξωδίκως. Δὲν πρόκειται νὰ προεξοφλήσω γνώμην, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προεξοφλήσω γνώμην, ἀλλὰ προκειμένου νὰ ἀποφανθῶμεν διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχει μεγίστην σημασίαν διὰ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν καὶ δι’ αὐτὴν τὴν σκοπιμότητα, Κύριοι Συνάδελφοι, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθητε, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, χωρὶς νὰ ἔχωμεν γνῶσιν τῆς δικογραφίας. Παρακαλῶ, λοιπόν, τὴν Βουλήν, διὰ τὸ κῦρος αὐτῆς τῆς δικαιοσύνης καὶ διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος νὰ δεχθῇ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως. Ὁμιλῶ ὡς δικαστὴς καὶ ὄχι ὡς βουλευτὴς καὶ δι’ αὐτὸ ζητῶ τὴν δικογραφίαν. Ζητῶ νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ γνῶσιν τῆς δικογραφίας, διότι τότε μόνον θὰ εἴμεθα ἐν τάξει καὶ τότε καὶ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ὁ λαός, ὁ ὁποῖος μετ’ ἀγωνίας ἀναμένει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὑποθέσεως ταύτης, θὰ εἴπῃ ὅτι ὄντως ἀκριβοδικαίως καὶ μετὰ συνειδήσεως ἐκτελοῦμεν τὸ καθῆκον μας.

§198Δ. ΤΖΙΒΑΣ. Ἔχομεν βεβαιωμένον, κ. Συνάδελφε, ὅτι ὁ Πάγκαλος ἐπροφυλακίσθη διὰ Διατάγματος τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου διὰ δύο πράξεις, αἱ ὁποῖαι συνεπάγονται ἐπανορθωτικὴν ποινήν, ὡς πλημμελήματα.

§199Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον λέγει ὅτι ἡ πρᾶξις αὐτὴ δικάζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθυνῶν τῶν Ὑπουργῶν. Ἐν τούτοις ὅμως διαφωνοῦμεν καὶ λέγομεν, ὅτι κατηγορεῖται ὁ Θεόδωρος Πάγκαλος, ὅτι ἐκ προμελέτης ἀπεφάσισε καὶ ἐσκεμμένως ἐξετέλεσεν ἀνθρωποκτονίαν. Τὴν μεταβολὴν τῆς κατηγορίας ταύτης τὴν ἐγκρίνει ὁλόκληρος ἡ ἐπιτροπή. Νομίζω δὲ ὅτι ἐφόσον παραπέμπεται εἰς ἡμᾶς τὸ ζήτημα δὲν δύναται νὰ τὸ κρίνῃ ἡ ἐπιτροπή.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάξιμος.

§201Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, νομίζω ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἰσχύει ἐξ ὁλοκλήρου τὸ «ὤδυνεν ὄρος καὶ ἔτεκε μῦν». Ἀφοῦ παρῆλθον δύο ἔτη μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς δικτατορίας, ἀφοῦ παρῆλθον δύο περίπου ἔτη κοινοβουλευτικοῦ βίου καὶ ἀφοῦ παρῆλθεν ἓν ὁλόκληρον ἔτος ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς συστάσεως τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας εἶμαι καὶ ἐγὼ ἓν ἐκ τῶν μελῶν, ἐρχόμεθα σήμερον νὰ συζητήσωμεν, ὄχι πῶς θὰ ἀποκαλυφθῇ εἰς τὸν λαὸν τί ἦτο ἡ δικτατορία αὐτή, ὄχι πῶς θὰ ἀποκαλυφθῇ ἡ ὑπόστασις καὶ ὁ χαρακτὴρ τοῦ καθεστῶτος τῆς δικτατορίας, ἀλλὰ πῶς θὰ ἀποφυλακισθῇ ὁ κ. Θεόδωρος Πάγκαλος ἀντὶ 25.000 δραχμῶν! Δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἔχει καὶ τὴν πλευρὰν τοῦ δικαίου, ἀλλ’ ἡ πρωτεύουσα ἄποψις, τὸ κυριαρχοῦν στοιχεῖον εἶναι τὸ πολιτικὸν στοιχεῖον καὶ τὴν ἑρμηνείαν αὐτήν, τὴν δήλωσιν αὐτήν, κ. Βουλευταί, τὴν ἔκαμα ἐπανειλημμένως εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν, ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσω ὑπὲρ ἀποφυλακίσεως ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν διαφόρων Ὑπουργῶν καὶ θεραπόντων τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας. Εἶπον ὅτι τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἀντιλαμβάνομαι ὡς Ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ ἀντιπροσώπους τῶν διαφόρων Κομμάτων, ἐχόντων ἀντιδικτατορικὰ αἰσθήματα, ἡ ὁποία Ἐπιτροπὴ συνεκροτήθη πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐκδικάσεως τῶν παραβάσεων τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας, πρὸς τὸν σκοπὸν δηλαδὴ νὰ ἀποκαλύψῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα τὰ γενικὰ καὶ μερικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπεδείκνυον εἰς τὸν λαὸν καὶ τὰς λαϊκὰς μάζας πῶς ἡ δικτατορία εἶναι κατάργησις πάσης ἐννοίας στοιχειώδους λαϊκῆς ἐλευθερίας. Καὶ εἶπον, μεταξὺ ἄλλων, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀντίληψίς μου διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν μὲ ὑποχρεοῖ νὰ κανονίσω ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν θὰ τηρήσω εἰς τὰς διαφόρους συγκεκριμένας περιπτώσεις τὰς συγκεκριμένας ψηφοφορίας δι’ ὅ,τι ἀφορᾶ τὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀποφυλάκισιν τῶν διαφόρων κατηγορουμένων. Κύριοι Βουλευταί, ποία εἶναι ἡ ἀντίληψις ἡ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ; Ἡ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἀντίληψις εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις, δηλαδὴ τὰ ἐν τῇ Κυβερνήσει Κόμματα δὲν τολμοῦν νὰ δικάσωσι τὴν Παγκαλικὴν δικτατορίαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρελκύει τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ Παγκαλικὴ δικτατορία ἀπεδείχθη οὕτως ἀνεύθυνος ὅλων τῶν δῆθεν κατ’ αὐτῆς ἐκτοξευθεισῶν κατηγοριῶν. Ἔχει καμμίαν βάσιν, ἔχει καμμίαν ὑπόστασιν ἡ ἀντίληψις αὐτή; Ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς πρώτης Κυβερνήσεως. Ἓν ἐκ τῶν σπουδαίων σημείων, τὰ ὁποῖα ἐτόνιζον—καὶ τὸ σημεῖον τοῦτο τὸ ἐπεξήγησαν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν διαφόρων Κομμάτων εἰς τὰς ἀγορεύσεις των—ἦτο ὅτι τὸ πρῶτον καθῆκον τῆς Βουλῆς αὐτῆς ἦτο ἡ ἐκδίκασις τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας Ὅταν δὲ λέγω ἐκδίκασιν τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας ἐννοῶ καταπολέμησιν τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας, ἐννοῶ ἀποκάλυψιν τοῦ αἴσχους αὐτοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ εἶχεν ἤδη συγκεκριμένην καὶ ἐσχηματισμένην γνώμην.

§202Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Πολιτικήν.

§203Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Καὶ τὴν γνώμην αὐτὴν τὴν ἐξεδήλωσεν καὶ διὰ πολιτικῶν πράξεων συνασπισμοῦ μεταξύ των ἐναντίον τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας. Πῶς τώρα εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ αὐτή, ἡ ὁποία ὑπὸ μίαν ὡρισμένην ἔννοιαν εἶναι ἀποτέλεσμα ἀντιπαγκαλικοῦ ἀγῶνος, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ αὐτὴ νὰ συζητῇ σήμερον σοβαρῶς περὶ ἀποφυλακίσεως τοῦ Θεοδώρου Παγκάλου ἐπὶ ἐγγυήσει ἀντὶ 25 χιλιάδων δραχμῶν: Ἀλλά, λέγουν, παρῆλθον 2 ἔτη. Τὸ διάστημα εἶναι μακρὸν καὶ δὲν εἶναι βέβαιον ἐὰν θὰ ἐκδικασθῇ ταχέως ἡ ὑπόθεσις, καὶ δὲν εἶναι βέβαιον ἐὰν ἡ δικτατορία αὐτὴ θὰ δώσῃ πολὺ συντόμως εὐθύνας. Κύριοι, εἶχον καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὰ ἔκνομα καθεστῶτα δικάζονται ἐκνόμως. Εἶχον καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι αἱ δικτατορίαι δὲν δικάζονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀλλὰ δικάζονται ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰς καταρρίπτουν, ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰς ἀνατρέπουν. Ἀποτελοῦν ἐπαναστατικὴν κατάστασιν καὶ δικάζουν ἐπαναστατικῷ δικαίῳ.

§204ΑΥΓ. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Αὐταὶ εἶναι κομμουνιστικαὶ ἀρχαί.

§205Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην νὰ καταργήσῃ τὸ ἀστικὸν Σύνταγμα, πρέπει νὰ ὑφίσταται καὶ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ἐγκαίρως καὶ τὰς συνεπείας μιᾶς τοιαύτης πράξεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Θεόδωρος Πάγκαλος ἀντελήφθη πολὺ ἐξόχως καὶ πολὺ εὐφυῶς ὅτι εὑρίσκεται εἰς μίαν Χώραν τῆς ὁποίας τὰ κόμματα πολλὰ μὲν λέγουν καὶ πολλὰς διακηρύξεις κάμνουν, ἀλλὰ ὀλίγα πράττουν. Καὶ εἶναι ὁ κ. Θ. Πάγκαλος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἰς μίαν συνεδρίασιν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς μᾶς εἶπε, προτοῦ ἀποφανθῆτε σεῖς, ὅτι ἡ δίκη του εἶναι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ποτέ. Καὶ ὄχι μόνον ἡ δίκη του δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ποτέ, ἀλλὰ καὶ ὅτι αὐτὸς ὁ ἴδιος εἶχεν ἀπόλυτον πεποίθησιν ὅτι θὰ ἤλλαζον κάποτε οἱ ὅροι καὶ ὅτι κάποτε αὐτὸς ἴσως θὰ ἦτο κατήγορος, ἡμεῖς δὲ κατηγορούμενοι. Ἐλέχθησαν, Κύριοι, μερικά τινα, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐργασίας τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Ὡς μέλος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς διέγνωσα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅτι αὕτη δὲν εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ προωρισμένη νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας. Τί συνέβαινε, κ. Βουλευταί; Συνέβαινε τὸ ἑξῆς. Ὑπῆρχον περιπτώσεις καὶ ὑπῆρχον στιγμαὶ κατὰ τὰς ὁποίας πράγματι κατηγορούμενος δὲν ἦτο ὁ δικτάτωρ, ἀλλὰ κατηγορούμενοι ἦσαν τὰ ἡμίση μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἡμίσεων μελῶν αὐτῆς. Ὑπῆρχον στιγμαὶ κατὰ τὰς ὁποίας αἱ εὐθῦναι, παρόντος καὶ τοῦ κατηγορουμένου, ἐπερρίπτοντο ἀπὸ τοὺς μὲν εἰς τοὺς δέ, μειδιῶντος τοῦ κ. Θεοδώρου Παγκάλου. Καλῶς ἔπραξε καταργήσας τὴν Συνέλευσιν ἐκείνην, ἔλεγον τὰ μὲν μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ ἡ κατάργησις τῆς Συνελεύσεως ἐκείνης, πρὸς τὴν ὁποίαν οὐδεμίαν τρέφω ἐκτίμησιν, εἶναι, ὡς καὶ ὁ ἴδιος ὁ Πάγκαλος ἐτόνισεν εἰς τὴν διακήρυξιν τῆς δικτατορίας, ἡ οὐσιαστικὴ ἀνακήρυξις τῆς δικτατορίας.

§206Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πῶς, ἀφοῦ τὸν περιέβαλε μὲ τὸν μανδύαν ὁ κ. Παπαναστασίου;

§207Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ μανδύας, κ. Βουλευτὰ τοῦ Πειραιῶς, ἔγινεν ἀκριβῶς διὰ νὰ περιορισθῇ ὁ Πάγκαλος ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς νομιμότητος.

§208Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Σεῖς τοῦ ἐβάλατε τὸν μανδύαν.

§209Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Πῶς, λοιπόν, ἦτο δυνατόν, κ. Συνάδελφοι, ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας, τὸ ἐν τῇ Ἀνακριτικῇ Ἐπιτροπῇ κυριαρχοῦν πνεῦμα νὰ μὴ ἦτο ἀντιδικτατορικόν...

§210Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὄχι, κ. Συνάδελφε. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό.

§211Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ὁ ἴδιος διεμαρτυρήθητε καὶ ἐπανειλημμένως ἐζητήσατε καὶ νὰ παραιτηθῆτε ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν.

§212Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ εἶσθε εἰλικρινέστερος καὶ νὰ εἰπῆτε ποῦ ὠφείλετο τοῦτο.

§213Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως ποῦ ὠφείλετο. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Καβάλλας δυσηρεστήθη, δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον, ἐνῷ ὁ ἴδιος ἐπανειλημμένως κατηγόρησεν εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ ἠπείλησεν ἐπανειλημμένως παραίτησιν. Τοῦτο εἶναι γεγονὸς καὶ πολὺ ὀρθῶς καὶ πολὺ δικαίως ἐχαρακτηρίσθη ὅπως ἐχαρακτηρίσθη ἡ κατάστασις αὐτή, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνῃ κανεὶς μέρος εἰς τὰς ἐργασίας μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία καταλήγει εἰς τὸ τέλος εἰς μίαν κωμῳδίαν; Ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς ἀνακρίσεως, διὰ ν’ ἀφήρῃ εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὁ Δικτάτωρ κατήργησε πράγματι τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ. Καὶ ὅμως, ἡ ἐντύπωσις ἀφέθη ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, κατὰ τὴν πάλην ἡ ὁποία διεξήχθη κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς ἀπολογίας τοῦ κατηγορουμένου, διότι ἐπρόκειτο πράγματι περὶ μιᾶς πολιτικῆς πάλης καὶ ὄχι περὶ μιᾶς ἀνακρίσεως, ἡ ἐντύπωσις τῆς ὁποίας εἰς ὡρισμένα σημεῖα καὶ ἴσως–ἴσως εἰς τὰ περισσότερα ἦτο ὑπὲρ τοῦ Θ. Παγκάλου. Πῶς ἦτο δυνατόν, ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας, νὰ ἔχωμεν, κ. Βουλευταί, ἀποτελέσματα διαφορετικὰ ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον καὶ νὰ μὴ συζητῶμεν περὶ τῆς ἐκδικάσεως τῆς δικτατορίας, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως τοῦ Παγκάλου; Ἀλλὰ εἴχομεν καὶ ἕτερον μέλος τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι τὸν Συνάδελφον κ. Εὐριπαῖον, ὁ ὁποῖος παρητήθη ἐπίσης τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ διὰ μακροσκελοῦς ἐπιστολῆς αὐτοῦ ἀνεκοίνωσε τοὺς λόγους τῆς παραιτήσεως. Ἡ Κυβέρνησις περιορίζεται μόνον εἰς τὸ νὰ κάμνῃ μνείαν τῆς ἐκδικάσεως τῆς δικτατορίας καὶ τῆς δικτατορικῆς ὑποθέσεως κατὰ τὰς προγραμματικὰς αὐτῆς δηλώσεις. Ἀλλὰ τὰ μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἦσαν μέλη τῶν Κομμάτων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ κατὰ πλειοψηφίαν εἶναι μέλη τῶν Κυβερνητικῶν Κομμάτων. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ συνεζήτει καὶ αὐτὴ ἀπεφάσιζεν, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθές, ὅτι τὰ μέλη τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς μέλη τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ἐλάμβανον μίαν γενικὴν κατεύθυνσιν καὶ εἶχον μίαν γενικὴν καθοδήγησιν.

§214Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ λέγητε αὐτό. Ἐὰν σεῖς, ἀπὸ τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν σας εἴχετε ὡρισμένην καθοδήγησιν, ἄλλο ζήτημα. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ πλειοψηφία, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἡ παμψηφία, τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀπὸ οὐδένα ἐλάμβανε κατεύθυνσιν.

§215Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τόσον δὲ εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, ὥστε ἐνῷ ἐγὼ εἶχον μίαν γνώμην, τ’ ἄλλα δύο μέλη τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶχον ἀκριβῶς τὴν ἀντίθετον.

§216Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλως τε, κ. Πρόεδρε, ἐὰν ὁ κ. Συνάδελφος εἶχε τὴν γνώμην ὅτι συνειργάζετο μετὰ βουλευτῶν οὐχὶ ἐκφραζόντων ἐλευθέραν γνώμην, ἀλλὰ δούλην εἰς τὰ κόμματα εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκουν, ὤφειλε πρὸ πολλοῦ νὰ εἶχε παραιτηθῆ. Ἐφόσον τώρα λέγει αὐτά, δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν.

§217Λ. ΚΥΒΕΤΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά....

§218Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Συνάδελφε, μὴ μὲ διακόπτετε. Ἐάν, λέγω, κ. Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις δὲν περιωρίζετο εἰς ἁπλῆν διακήρυξιν καταπολεμήσεως τῆς δικτατορίας, ἀλλ’ εἶχεν ὡς πραγματικὸν σκοπὸν τὴν καταπολέμησιν αὐτῆς, καὶ τὰ μέσα εἶχε, καὶ τὴν δύναμιν εἶχε νὰ δώσῃ τὸν γενικὸν ἐκεῖνον ρυθμὸν καὶ τὴν γενικὴν ἐκείνην καθοδήγησιν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς συντομώτερον. Πῶς κατωρθώθη ὥστε τὴν ἑσπέραν καθ’ ἥν ἐπρόκειτο νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, νὰ συνεδριάσῃ ἐκτάκτως ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Δικαιοσύνης καὶ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς διώξεως τῶν Κομμουνιστῶν Βουλευτῶν; Πῶς ἐξηγεῖται ἡ ταχύτης τῆς συγκλήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἡ λῆψις τόσον ραγδαίως καὶ ταχέως ἀποφάσεως ἐπ’ αὐτῆς;

§219Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἀσκεῖ δικαστικὴν ἐξουσίαν· κάμετε σύγχισιν.

§220Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀσκεῖ δικαστικὰ καθήκοντα καὶ δὲν ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς.

§221Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Ἀπορῶ, Κύριοι Βουλευταί, διὰ τὰς διαμαρτυρίας· διατί θεωρεῖτε ὡς ὄχι τιμητικὸν τὸ νὰ εἶναι κανεὶς μέλος ἐπιτροπῆς καὶ νὰ εἶναι δοῦλος;

§222Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι δοῦλος κανείς. Δὲν ἔχετε σαφῆ ἀντίληψιν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν καὶ τοῦ ἤθους τοῦ δικαστικοῦ, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ περικοσμῇ πάντα ἀσκοῦντα δικαστικὴν ἐξουσίαν.

§223Σ. ΜΑΞΙΜΟΣ. Αὐτὸ τὸ δικαστικὸν ὕφος τὸ ἀντιλαμβάνομαι ἐξυπηρετικὸν μετὰ πολιτικῶν σκοπῶν. Λέγω λοιπὸν ὅτι ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας καὶ μὲ τὴν κατάστασιν αὐτήν, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ τερματισθῇ ταχύτατα ἡ ἐργασία τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν πορίσματα καὶ συμπεράσματα ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς ὑποθέσεως τῆς δικτατορίας; Νομίζω ὅτι ἐφόσον ἡ Βουλὴ ἐκράτησεν ἐπὶ δύο ἔτη φυλακισμένον τὸν Πάγκαλον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφυλακίσῃ αὐτόν, ἀλλ’ ἔχει καθῆκον νὰ τὸν δικάσῃ. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν καὶ ὡς Σῶμα καὶ ὡς ἄτομα νὰ δικάσωμεν τὴν ὑπόθεσιν τῆς δικτατορίας, νὰ ἀποδείξωμεν τὰ δυνάμενα ν’ ἀποδειχθῶσι, καὶ τὰ δυνάμενα ν’ ἀποδειχθοῦν εἶναι πάμπολλα, διὰ νὰ βγῇ ἕνα συμπέρασμα ἐξυπηρετικὸν διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται καὶ θέλει νὰ ἔχῃ πολιτικὰ δικαιώματα, καὶ θέλει νὰ γνωρίζῃ ὅτι ταῦτα εἶναι ἠσφαλισμένα καί ἠγγυημένα. Ἐὰν ἐπρυτάνευεν ἡ ἀντίληψις αὕτη, ἐὰν κατενοεῖτο ἀκριβῶς ἡ σημασία τῆς δικτατορίας, δὲν θὰ εἴχομεν σήμερον νὰ συζητήσωμεν τὴν ἀποφυλάκισιν ἀντὶ 25 χιλ. δρχμ. τοῦ Παγκάλου. Τί σημασίαν ἔχει ἐὰν ὁ ἠθικὸς αὐτουργὸς εἶναι ὁ Πάγκαλος, ὁ Βογόπουλος, ἢ ὁ Μποδοσάκης ἢ δὲν γνωρίζω ποῖος ἄλλος; Ὅλοι αὐτοὶ ἀπετέλεσαν ἕνα συγκρότημα, τοὺς ἀναγκαίους τροχοὺς διὰ νὰ λειτουργήσῃ αὐτὴ ἡ δικταταρικὴ μηχανή, ὁδοστρωτήρ, ὁ ὁποῖος κατήργησεν ὅλα τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ. Ὅλοι αὐτοὶ ἦσαν τὰ ἀναγκαῖα κακὰ ἑνὸς καθεστῶτος δικτατορικοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέτρεψαν αἱ ἀπειλαὶ καὶ διαμαρτυρίαι τῶν ἀρχηγῶν, ἀλλὰ τὸ ἀνέτρεψεν ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ. Ὁ δικτάτωρ πρέπει νὰ δικασθῇ καὶ τὸ ταχύτατον ἂν δὲν θέλωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι νὰ λεγώμεθα συνυπεύθυνοι τῆς κωμωδίας αὐτῆς, ἡ ὁποία λέγεται «ἐκδίκασις τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας».

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὰς 10½. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις) (Μετὰ τὴν διακοπήν) (Ὥρα 11.35′)

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Στρατηγόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§226Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐνῷ ἡ Βουλὴ συγκροτηθεῖσα εἰς Δικαστήριον πρόκειται νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ αἰτήσεως κατηγορουμένου προφυλακισθέντος καὶ εὑρισκομένου εἰς τὰς φυλακάς, αἰτήσεως προσωρινῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει, ἡ συζήτησις νομίζω ἐξετράπη εἰς ζήτημα εὐθυνῶν Κυβερνήσεως καὶ Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Καί λέγω ἐξετράπη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Συνάδελφον, διότι αἱ εὐθύναι τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ συζητηθῶσιν εἰς ὡρισμένην ἡμέραν κατόπιν ἐπερωτήσεως. Ἡ νέα Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ λογοδοτήσῃ ἐπὶ τῶν ἀποδιδομένων εἰς αὐτήν. Ἀπεδόθησαν εὐθῦναι εἰς τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ ἀμελείᾳ καὶ ἀβουλίᾳ. Νομίζω ὅτι ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι ἀξία τούτου, διότι ὄντως τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον ἀνετέθη εἰς αὐτὴν ἡ ἀνάκρισις τῶν πράξεων ἐπὶ δικτατορίας καὶ εἶναι ὄχι πόσον ὀλίγαι καὶ ἁπλαῖ ὅσον νομίζουσι τινές. Ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπεξειργάσθη αὐτάς, ἀνέκρινε τὰς πλείστας ἐξ αὐτῶν καὶ προῆλθεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα, ἐὰν δὲ δὲν ἦλθε τὸ ἔργον αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἕτοιμον, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι αἱ πολιτικαὶ δίκαι δὲν τελειώνει ἀμέσως, δὲν εἶναι ὡς αἱ συνήθεις εἰς τὰς ὁποίας ἔχουσι περισσότερα δικαιώματα οἱ δικασταὶ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐπιβάλλωσιν εἰς τοὺς κατηγορουμένους. Ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ ἀκούσῃ τὸν κατηγορούμενον, ὅσον οὗτος ἤθελεν, διὰ τοῦτο ἐνῷ τὸ ἔργον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ὁριστικῶς ἐτερματίσθη ἀπὸ τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον, παρελκύσθη δὲ μέχρι σήμερον λόγῳ τῶν ἀπολογιῶν τῶν κατηγορουμένων. Ἑπομένως δὲν εἶναι τόσον ἀξία μομφῆς ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία εἰργάσθη ὅσον οὐδεμία ἄλλη Ἐπιτροπὴ διότι ἔχει συνέλθει εἰς 90 συνεδριάσεις ἐνῷ οὐδεμία ἄλλη ἐπιτροπὴ ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ τόσον ὄγκον ἐργασίας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι παρεξετράπη ἡ συζήτησις εἰς συζήτησιν εὐθυνῶν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τῶν ἐκκρεμῶν αἰτήσεων αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν τῇ προτάσει τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ κατηγορούμενος Πάγκαλος προεφυλακίσθη διὰ 4 ὑποθέσεις, διὰ δύο ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον τὸ συσταθὲν κατόπιν τῆς Συντακτικῆς ἀποφάσεως τῆς τότε Κυβερνήσεως Κονδύλη...

§227Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Συντακτικῆς ἀποφάσεως Κονδύλη;

§228Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, δυνάμει συντακτικῆς πράξεως ὡς αὕτη ἐθεωρήθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ δύο ἄλλας πράξεις, δηλαδὴ διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ συναλλάγματος καὶ τῆς ἐσχάτης προδοσίας, μεταβολῆς τοῦ Πολιτεύματος ὡς ἐχαρακτηρίσθη ἀπὸ τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ περὶ μὲν τῶν δύο τούτων προφυλακίσεων δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ διότι ἠσχολήθη ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή. Καὶ ἐπὶ τοῦ ἀδικήματος τῆς καταργήσεως τοῦ Πολιτεύματος λόγῳ τοῦ ὅτι τὸ ἀδίκημα ἦτο πολιτικὸν καὶ ἐπεβάλλετο ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἡ ἀπόλυσίς του ἐπὶ ἐγγυήσει ταύτην ἐχορήγησεν ἡ Ἐπιτροπή, καθ’ ὅ εἶχε δικαίωμα. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ συναλλάγματος μὲ ὅλην τὴν αὐστηρότητα δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ ποινὴ μεγαλυτέρα τῆς εἰρκτῆς, διότι πρόκειται περὶ ἀπάτης καὶ ἀπιστίας. Ἡ Ἐπιτροπὴ παρέσχε τὴν ἀπόλυσιν ἐπὶ ἐγγυήσει διότι ὡς εἶναι γνωστὸν ὁ νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν παραπέμπει εἰς τὰ δικαστήρια τὰ ποινικὰ κατὰ τοὺς κανόνας τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται ἡ ποινὴ τῆς εἱρκτῆς, ἐκτὸς ἂν πρόκειται νὰ παρακωλύσῃ τὰ ἴχνη τῆς ἀξιοποίνου πράξεως καὶ τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ δικογραφίας περαιωθείσης, δὲν ἠδύνατο ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐξερχόμενος ὁ κατηγορούμενος τῶν φυλακῶν, δύναται νὰ παρακωλύσῃ τὰ ἴχνη τῆς ἀξιοποίνου πράξεως ἢ τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως. Ἑπομένως ἡ Ἐπιτροπὴ δικαίως διέταξε τὴν ἐπ’ ἐγγυήσει ἀπόλυσίν του.

§229Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Μὲ ποῖον ποσόν;

§230Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§231Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ὥστε διὰ τὰς δύο πράξεις ἀπελύθη.

§232Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἀπομένουσι αἱ πράξεις διὰ τὰς ὁποίας προεφυλακίσθη ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον καὶ ἁρμοδία μόνη εἶναι ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ.

§233Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκον.). Ἄλλαι κατηγορίαι δὲν ὑπάρχουν;

§234Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι, διὰ τὰς ὁποίας...

§235Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἡ ἀνατροπὴ τοῦ πολιτεύματος ἐχαρακτηρίσθη ὡς πλημμέλημα;

§236Α. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ. Ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον ἐχαρακτηρίσθη ὡς παράνομος ἔκδοσις Συνταγματικῶν καὶ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, τοῦτο δὲ διὰ τὸν λόγον ὅτι τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον ὑπέπεσεν εἰς τὴν πλάνην ὅτι δὲν δύναται νὰ δικάσῃ παρὰ τὰ ἀδικήματα τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, παριδὼν ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς παραπέμπει εἰς τὸν κοινὸν ποινικὸν νόμον καὶ ἑπομένως ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ δικασθῇ καὶ διὰ τὰς παραβάσεις τοῦ ἄρθρου 123 τοῦ Ποινικοῦ νόμου. Τὸ Συμβούλιον, ἑρμηνεῦον στενῶς τὸ ψήφισμα τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, εὗρεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀνακρίνῃ τὸν Πάγκαλον παρὰ μόνον διὰ τὰς παραβάσεις τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν ...

§237Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουρ. Συγκ.). Διὰ τὰς παραβάσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ Πάγκαλος ἐδικάσθη; Διὰ τὴν κατάλυσιν τοῦ πολιτεύματος ὑπάρχει καμμία δικογραφία;

§238Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει δικογραφία κατόπιν ἐγκλήσεως τοῦ κ. Κονδύλη πρὸς τὸ ἀνακριτικὸν συμβούλιον. Εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν ἐκείνην ἐξετίθεντο ὅλα τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα στηρίζουν τὴν κατηγορίαν τῆς καταργήσεως τοῦ πολιτεύματος. Τὸ Συμβούλιον ἐθεώρησεν ὅτι δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ἀνακρίνῃ παρὰ τὰ ἀδικήματα τὰ ἐμπίπτοντα εἰς τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν.

§239Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Τότε ποῖος ἀνέκρινε τὸν Πάγκαλον διὰ τὴν κατάλυσιν τοῦ Πολιτεύματος;

§240Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπή.

§241Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐξεδόθη ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς περὶ ἀποφυλακίσεως;

§242Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή, κ. Πρόεδρε, ἐθεώρησεν ὅτι τὸ ἀδίκημα τοῦ κατηγορουμένου δὲν εἶναι μόνον παράβασις ἁπλῆ τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ αὐτὸ τὸ ἀδίκημα τῆς ἐσχάτης προδοσίας. Ἀπαγγείλασα δὲ κατ’ αὐτοῦ τὴν κατηγορίαν ἐπὶ τῇ πράξει ταύτῃ τὸν ἐπροφυλάκισεν. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ προφυλάκισις διὰ καθαρῶς πολιτικὸν ἀδίκημα; διότι δὲν εἶναι σύνθετον, δὲν ἐπιτρέπεται πέραν τοῦ τριμήνου κατὰ τὸ Σύνταγμα, εἰς δὲ πολιτικὰ ἀδικήματα ἐπιβάλλεται ἡ ἀπόλυσις, ἅμα ὡς ὑποβληθῇ αἴτησις, διέταξε τὴν ἀπόλυσίν του. Ἔχομεν ἑπομένως κύριοι Βουλευταί, δύο ἐντάλματα φυλακίσεως, διὰ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῶν αἰτήσεων περὶ ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει καὶ τὰ ὁποῖα ἐντάλματα ἐξέδωκε τὸ ἀνώτατον ἀνακριτικὸν συμβούλιον, καθ’ ὃ δικαίωμα εἶχε, καὶ τὸ μὲν ἕν εἶναι τὸ ἀναπτυχθὲν εἰς ὑμᾶς διὰ τὸ ζήτημα τοῦ καζίνου τῆς Ἐλευσῖνος. Ἡ πρᾶξις βέβαια δὲν εἶναι τόσον ἁπλῆ ὅσον ἐχαρακτηρίσθη ἀπὸ τὸ ἀνώτατον ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησε ταύτην ὡς πλημμέλημα. Ἔχει βεβαίως βαρύτερον χαρακτῆρα, διότι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ πεισθῇ τις, ὅτι ἐδόθη εἰς πλειοδότην ὀκτὼ ἑκατομμυρίων ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ καζίνου διὰ τέσσαρα ἑκατομμύρια, ἐνῷ αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐπλειοδότησε διὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια καὶ ἐδόθη μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δοθῇ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ πρᾶξις, ὅπως ἐχαρακτηρίσθη ἀπὸ τὸ ἀνώτατον ἀνακριτικὸν Συμβούλιον καὶ ὅπως ἐξεδόθη τὸ ἔνταλμα, φέρει τὸν χαρακτῆρα πλημμελήματος. Καὶ ἑπομένως, ἐπειδὴ διὰ τὰ πλημμελήματα ἐπιβάλλεται ἡ ἀπόλυσις, ἡ Βουλὴ, ἐκτελοῦσα δικαστικὴν ἐνέργειαν, ὀφείλει νὰ ἀπολύσῃ τὸν κατηγορούμενον. Ἀπομένει ἤδη ἡ ἑτέρα κατηγορία, δηλ. ἡ πρᾶξις τῆς ἐκδόσεως Συνταγματικῶν καὶ νομοθετικῶν διαταγμάτων, ἡ ἑτέρα πρᾶξις τῆς ἐπιβολῆς ἀναδρομικῶς τῆς ποινῆς τῆς ἀγχόνης, δηλ. τῆς ἀνθρωποκτονίας διὰ τοῦ ἀπαγχονισμοῦ τῶν κατηγορουμένων καθ’ ὧν ἐπεβλήθη ἡ ποινὴ τῆς ἀγχόνης. Διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην ἐξεδόθησαν δύο ἐντάλματα περὶ τῶν ὁποίων καὶ ἡ πρότασις, διότι ὅπως θὰ ἴδητε εἰς τὰς προτάσεις ζητεῖ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἀπολυθῇ ὁ προφυλακισθεὶς Πάγκαλος διὰ τὰ ἐντάλματα τοῦ ἀνακριτοῦ Κασσίμη καὶ Κωνστ. Καλκάνη. Διὰ τὴν πρᾶξιν τῆς ἀγχόνης ἐξεδόθησαν δύο ἐντάλματα, ἓν μὲν τοῦ ἀνακριτοῦ εἰσαγγελέως ἐφετῶν ἐπὶ πλημμελήματι, δηλ. ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν καὶ ἐκδόσεως ἀντισυνταγματικῶν διαταγμάτων, ἕτερον δὲ τοῦ κ. Καλκάνη ἐπὶ φόνῳ, διότι ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω, κ. Βουλευταί, ὅτι ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν της τὰς γενομένας συζητήσεις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν της τὴν γνώμην τοῦ ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, καθ’ ἣν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρήσῃ ἡ πρᾶξις τοῦ φόνου, ὅταν ἐμεσολάβησαν δικαστικαὶ ἀποφάσεις, ἔχουσα ὅμως ὑπ’ ὄψιν της καὶ τὴν εἰσήγησιν τοῦ εἰσηγητοῦ βουλευτοῦ κ. Καλκάνη πρὸς αὐτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν πραγματικῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἐτελέσθησαν ὄργια καὶ ἀπηγχονίσθησαν ἄνθρωποι μόνον καὶ μόνον πρὸς θεατρισμὸν διὰ νὰ συγκαλύψουν τὰ τελούμενα εἰς τὴν δικτατορίαν καὶ διὰ νὰ γίνῃ πιστευτὸν ὅτι ἡ δικτατορία ἄτεγκτος τιμωρεῖ τὰς καταχρήσεις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν της τὴν εἰσήγησιν, ἀπεφάνθη ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκδόσεως μόνον διαταγμάτων ἀντισυνταγματικῶν, ἀλλὰ περὶ φόνου, διότι τὸ ἀδίκημα δὲν τὸ συνιστᾷ μόνον ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις ἡ παρεμπεσοῦσα, ἀλλ’ ἡ πρόθεσις τοῦ διαπράξαντος. Διότι, ἄν ἐσκέφθη νὰ ἐκδώσῃ μόνον ἓν ἀντισυνταγματικὸν διάταγμα, ἀδιάφορον πρὸς τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα, ἂν ἠθέλησε νὰ πατάξῃ τὰς καταχρήσεις, ἀδιάφορον διὰ τὰ πρόσωπα, βεβαίως ἔχομεν μίαν παράνομον ἔκδοσιν ἀντισυνταγματικοῦ διατάγματος. Ἄν, ὅμως, ὁ κατηγορούμενος κατέβαλε τοιαύτην προσπάθειαν κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος, ὥστε νὰ ἐπιτύχῃ τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν, τότε παύομεν πλέον νὰ ἔχωμεν τὴν ἀτελῆ ἔκδοσιν ἀντισυνταγματικοῦ διατάγματος καὶ ἐμπίπτομεν εἰς τὸ ἀδίκημα τῆς ἀνθρωποκτονίας ἐκ προμελέτης. Διὰ τοῦτο ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἔκρινεν ἐπὶ τῇ βάσει ἐνδείξεων, εἶπεν ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ ἐκδόσεως τοῦ Νομοθετικοῦ διατάγματος, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἀδικήματος τοῦ φόνου καὶ δι’ αὐτὸ τὸν ἐπροφυλάκισεν. Εἶναι ἄγνωστον τί θὰ πράξῃ ἡ Ἐπιτροπή. Αὐτὰς τὰς ἐνδείξεις ἔχομεν μέχρι τοῦδε. Ἑπομένως καλῶς ἐξεδόθη παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ἔνταλμα ἐπὶ φόνῳ κατὰ τοῦ κατηγορουμένου. Τώρα, κ. Βουλευταί, δεδομένου ὅτι ἔχομεν τοιοῦτον ἔνταλμα, τὸ ὁποῖον ἔρχεται πρὸ ἡμῶν, διότι μία εἶναι ἡ δικογραφία μὲ δύο ἐντάλματα εἰς αὐτήν, καὶ ἐπὶ τῆς δικογραφίας αὐτῆς εἶσθε μόνοι ἁρμόδιοι σεῖς, λόγῳ τοῦ παρεμπεσόντος ἐντάλματος τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου...

§243Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Μόνον δι’ ἐκεῖνο;

§244Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μόνον δι’ ἐκεῖνο. Τώρα, λέγω, ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἢ νὰ ἀπολύσωμεν ἐπὶ ἐγγυήσει τὸν κατηγορούμενον διὰ τὸ δεύτερον ἔνταλμα, ἢ νὰ ἀπορρίψωμεν τὴν αἴτησιν.

§245Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκ.). Κατηγορούμενος ἐπὶ φόνῳ ἀποφυλακίζεται;

§246Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τοῦ ὅτι, κ. Βουλευταί, ἐξεδόθη ἕν ἔνταλμα, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει οὕτως ἢ ἄλλως μίαν πρᾶξιν δὲν ἕπεται ὅτι στερεῖται τὸ Δικαστικὸν Συμβούλιον, ἢ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Βουλή, ὅτι στερεῖται τοῦ δικαιώματος νὰ ἀποφυλακίσῃ τὸν κατηγορούμενον, ἂν προκύψουν ἐλαφρυντικὰ ὑπὲρ τοῦ κατηγορουμένου καὶ ὑπάρχῃ πιθανότης ὅτι ἡ ἐπιβληθησομένη εἰς τὸν κατηγορούμενον ποινὴ δὲν θὰ εἶναι βαρυτέρα τῆς εἱρκτῆς. Ἀσφαλῶς δύναται τὸ Συμβούλιον, καίτοι ἡ πρᾶξις ἐχαρακτηρίσθη ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα καὶ ἀπηγγέλθη κατηγορία ἀπὸ τὸν ἀνακριτὴν διὰ βαρύτερον χαρακτηρισμόν, δύναται νὰ ἀποφυλακίσῃ ἐπὶ ἐγγυήσει τὸν κατηγορούμενον.

§247Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Μὲ ἐλαφρυντικὰ τὴν μετρίαν σύγχυσιν.

§248Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, αὐτὰ μᾶς χρειάζονται. Ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν, Κύριοι, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκούσητε διὰ νὰ σχηματίσητε γνώμην ἂν ὑπάρχουν αὐτὰ τὰ ἐλαφρυντικὰ ἀσφαλῶς θὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ εἰσηγητὴς κ. Καλκάνης, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκθέσῃ εἰς ὑμᾶς τὰ μέχρι τοῦδε ἐκ τῆς ἀνακρίσεως προκύψαντα πραγματικὰ περιστατικὰ ἵνα ἐμπεριστατωμένως κρίνητε ἐὰν εἶναι δυνατὸν ἡ μέλλουσα νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν κατηγορούμενον ποινὴ νὰ εἶναι βαρυτέρα ἢ ἐλαφροτέρα τῆς εἱρκτῆς. Ἑπομένως εἶναι ζήτημα ἀπολύτου κρίσεως ὑμῶν ἀφ’ οὗ ἀκούσητε τὸν ἐγγεγραμμένον ἤδη εἰσηγητήν, τὸν κ. Καλκάνην. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐκ τῆς ἀνακρίσεως προκυψάντων πραγματικῶν περιστατικῶν ἠκούσθη ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ, νομίζω ὅτι τὴν ἐξέφερεν ὁ κ. Καμπάνης, ὅτι ἡ πρᾶξις ἐκρίθη τελεσιδίκων ἀπὸ τὸ ἀνώτατον ἀνακριτικὸν Συμβούλιον. Νομίζω ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου οὐδέποτε δύνανται νὰ δεσμεύσουν τὴν Βουλήν, διότι τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον δὲν εἶχε δικαίωμα παραπομπῆς, ἑπομένως οὔτε δικαίωμα ἀπαλλαγῆς. Τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον συνέστη μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ συλλέξῃ στοιχεῖα καὶ διὰ νὰ διευκολύνῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, τῆς μελλούσης ν’ ἀσχοληθῇ μὲ τὰς ἀσχημίας τῆς δικτατορίας, ἀλλὰ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ παραπέμψῃ, προτεῖνον μόνον ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ ἀδικήματος Α. Ἔχει δικαίωμα ὅμως ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως πρὸς παραπομπὴν ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν κατηγορούμενον, ἔχει δικαίωμα ἐπίσης ἐπὶ ἀπαλλακτικῶν βουλευμάτων τοῦ Ἀνωτάτου Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου νὰ παραπέμψῃ τὸν κατηγορούμενον. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία κατηγορεῖ τοὺς Ὑπουργούς, ἡ Βουλὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία παραπέμπει τοὺς Ὑπουργούς. Ἑπομένως νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ σοβαρὰ συζήτησις περὶ δεδικασμένου. Ἐὰν ὑπῆρχε δεδικασμένον, ὀφείλομεν ν’ ἀπαλλάξωμεν τὸν κατηγορούμενον, διότι ἡ πρᾶξις τῆς ἀγχόνης θὰ ἦτο πλημμέλημα. Τώρα πρέπει νὰ σᾶς δηλώσω, κύριοι, διὰ νὰ ἐκφέρετε γνώμην ἐπὶ τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν ἀκούοντες καὶ ὅλας τὰς λεπτομερείας τῆς ὑποθέσεως, ὅτι μετὰ τοῦ κατηγορουμένου Παγκάλου, ὁ ὁποῖος κατηγορεῖται διὰ τὸ ἀδίκημα τῆς ἀγχόνης, κατηγορήθησαν καὶ ἄλλοι, διότι μόνος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἀδίκημα τοῦ φόνου. Δὲν εἶναι ἁπλοῦς φόνος ὁ γενόμενος διὰ τῆς ἀγχόνης. Ἐδῶ ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ ἄλλα πρόσωπα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σκοποῦ τοῦ κατηγορουμένου, ἐχρησιμοποιήθησαν τὰ πρόσωπα τῶν διαγγελέων μεταξὺ δικαστοῦ καὶ Κυβερνείου. Ἐχρησιμοποιήθη τέλος καὶ ὁ ἐκτελέσας τὴν ποινήν. Τὰ πρόσωπα αὐτά, κ. Βουλευταί, ἐπροφυλακίσθησαν ἀπὸ τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ φόνῳ καὶ ἀπελύθησαν ἐπὶ ἐγγυήσει διότι ἐκεῖνα μὲν ἔχομεν δικαίωμα ἡμεῖς νὰ τὰ ἀποφυλακίσωμεν, τὸν δὲ κατηγορούμενον Πάγκαλον δὲν εἴχομεν δικαίωμα νὰ τὸν ἀποφυλακίσωμεν. Μόνον σεῖς ἔχετε δικαίωμα. Κύριοι, ὀφείλω νὰ σᾶς τὸ δηλώσω αὐτό, ὅτι οἱ συναίτιοι τοῦ κατηγορουμένου ἀπελύθησαν ἤδη ἐπὶ ἐγγυήσει. Ὑπάρχει ἕν ψήφισμα τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ὅστις προφυλακισθῇ ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον θὰ ἀποφυλακισθῇ μόνον δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Οἱ μὲν κατηγορούμενοι Περιστέρης καὶ λοιποὶ οἱ συγκροτήσαντες τὸ δικαστήριον ἀπεφυλακίσθησαν παρ’ ὑμῶν διὰ τὴν πρᾶξιν τοῦ φόνου, ὁ δὲ Πάγκαλος διὰ τὴν κατηγορίαν μίαν καὶ ἑνιαίαν, ὅτι λόγῳ ἑνὸς διατάγματος ἐθανατώθησαν μερικὰ πρόσωπα. Ἡ πρᾶξις αὕτη ἐχαρακτηρίσθη ἀπὸ μὲν ἕν Συμβούλιον ἄλλως, ἀπὸ δὲ τὸ ἰδικόν μας ἄλλως. Πάντως πρόκειται περὶ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς προφυλακίσεως διὰ μίαν πρᾶξιν ἄλλως χαρακτηρισθεῖσαν. Ἑπομένως ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι ἐφόσον διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην ὁ κατηγορούμενος Πάγκαλος ἦτο προφυλακισμένος ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον ἔδει νὰ παραπέμψῃ τὴν προφυλάκισιν του αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν.

§249Γ. ΛΑΖΑΝΑΣ. Μήπως ἐπηκολούθησε νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπαγορεύεται ἡ προφυλάκισις; Δὲν νομίζετε κατηργημένον τὸ ἔνταλμα Κασσίμη διὰ νόμου;

§250Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, διότι ἐχαρακτηρίσθη ὡς ὕποπτος φυγῆς καὶ ἦτο ὑπὲρ πάντα ὕποπτος φυγῆς διότι ἐχρησιμοποίησε καὶ ἀντιτορπιλλικὸν διὰ τὴν φυγήν του. Τώρα διὰ τοὺς ἄλλους ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ προφυλακίσασα αὐτοὺς ἐσκέφθη, ὅτι ἡ εὐθύνη αὐτῶν εἶναι ἀσφαλῶς μικροτέρα τοῦ παραγγείλαντος καὶ ἐντελομένου διὰ πρᾶξιν διότι αὐτοὶ ἦσαν ἐντελῶς ὄργανα τῆς δικτατορίας ἀσυγκίνητοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρόδωσαν τὴν δικαστικὴν ἀρχήν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κ. Συνάδελφοι, ἡ Ἐπιτροπή, εὑρίσκουσα ὅτι ὑπάρχουσιν πλεῖστα ἐλαφρυντικά, ἀπέλυσεν αὐτοὺς ἐπὶ ἐγγυήσει.

§251Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκον.). Ποῖα εἶναι τὰ ἐλαφρυντικά;

§252Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι αὐτὰ ἦσαν ἁπλᾶ ὄργανα, διότι ἐὰν τυχὸν ζητηθοῦν εὐθῦναι διὰ τὰς πράξεις ταύτας καὶ εὐθῦναι διὰ ἀνθρωποκτονίαν, ἄλλη θὰ εἶναι ἡ εὐθύνη τοῦ παραγγείλαντος τὸν φόνον καὶ ἄλλη ἡ εὐθύνη τῶν ἁπλῶν ὀργάνων, τῶν ἐκτελεστῶν τοῦ φόνου.

§253Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκον). Ποῖα εἶναι τὰ ἐλαφρυντικά;

§254Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Μπορεῖ νὰ δοθῇ καὶ πλήρης σύγχυσις διὰ ψυχολογικὸν πειθαναγκασμόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς Ἐπιτροπῆς. Πρέπει ν’ ἀκούσητε καὶ μερικὰ ἄλλα διὰ νὰ κρίνητε ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς ὑποθέσεως. Κύριοι Συνάδελφοι, πρόκειται νὰ κρίνετε περὶ ἀπολύσεως κατηγορουμένου ἐπὶ ἐγγυήσει εἰς δὲ τὰς ἀποφάσεις αὐτὰς ἐξετάζονται αἱ περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας ὁ κατηγορούμενος ἐξετέλεσε τὰ ἀδικήματα διὰ τὰ ὁποῖα κατηγορεῖται, ὁ καθόλου βίος του, ἡ περιουσιακή του κατάστασις, αἱ τυχὸν πιθανότητες δραπετεύσεώς του, ὥστε νὰ μὴ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης. Προκειμένου λοιπόν, νὰ κρίνητε ἐὰν θὰ δώσητε τὴν ἀπόλυσιν ἐπὶ ἐγγυήσει καὶ ποῖον ποσὸν θὰ ὁρίσητε θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκούσητε ἀπὸ ἐμὲ τὸν ἐλάχιστον τῶν μελῶν τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, τὶ προέκυψεν ἐκ τοῦ ἐλέγχου τοῦ βίου τῆς δικτατορίας. Διότι ὅλα τὰ ἀδικήματα τὰ τελεσθέντα ἐπὶ δικτατορίας ἐξετελέσθησαν ἀπὸ ἕν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον καί πρόκειται νὰ δικασθοῦν παρὰ τοῦ αὐτοῦ δικαστοῦ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι καλὸν νὰ γίνῃ μνεία ἐνώπιον ὑμῶν διὰ νὰ ἀκούσετε, μάθῃ δὲ καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι δὲν κρατεῖται τὸ πρόσωπον αὐτὸ ἐντελῶς ἀδίκως ἐπὶ δύο ἔτη καταδικασμένον. Εἶναι βαρὺ αὐτό, ἀλλὰ καὶ βαρεῖαι αἱ πράξεις εἰς τὰς ὁποίας ὑπέπεσεν. Ἐκτὸς τῆς κατηγορίας τῆς ἐσχάτης προδοσίας ὑπάρχει καὶ ἄλλη κατηγορία κατὰ Παγκάλου καὶ δὴ κατηγορία σοβαρωτάτη διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ Δημοσίου χρήματος. Ἠκούσατε τὴν κατηγορίαν τοῦ Καζίνου. Εἶναι μία ἐκ τῶν μικροτέρων· ὑπάρχουι ἄλλαι κατηγορίαι ἐπίσης σοβαραὶ αἱ ὁποῖαι ἐτελέσθησαν εἴτε αὐτοπροσώπως ὑπὸ τοῦ κατηγορουμένου, εἴτε παρὰ διαφόρων συνεργατῶν, τιτλοφορουμένων Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς ἐνήργουν πάντοτε ὑπὸ τὰς ἐντυπώσεις τοῦ τότε καθεστῶτος καὶ μὲ τὸ τότε ἐπικρατοῦν πνεῦμα καὶ τὸν τότε ἐπικρατοῦντα ἄνεμον. Ὑπάρχει δικογραφία, ὅπως ἡ δικογραφία τῶν τηλεφώνων, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει κατάθεσις μάρτυρος κληθέντος παρ’ ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος κατέθεσε ὅτι πρόσωπον προσκείμενον πρὸς τὴν τότε κατάστασιν, ἐδημοπράτει τὴν σύμβασιν τῶν τηλεφώνων, σύμβασιν δεσμεύουσαν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος διὰ 50 ἔτη, ἐνῷ ὅπως γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑπῆρχον προτάσεις ἑταιρείας κολοσσιαίας, ἡ ὁποία ἐζήτει μὲ τοὺς ἄνω ὅρους καὶ μὲ δέσμευσιν 7 ἐτῶν τὴν αὐτὴν σύμβασιν. Ἡ σύμβασις αὐτή, Κύριοι Συνάδελφοι, ἐδημιουργήθη ἀντὶ 65.000 λιρῶν. Ὑπάρχει δὲ τηλεγράφημα ἀντιπροσώπου μεγίστου οἴκου τηλεφώνων κατατεθὲν εἰς τὴν δικογραφίαν, καὶ τὸ ὁποῖον προτείνει εἰς τὸν οἶκον, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀγορὰν τοῦ προνομίου τῶν τηλεφώνων ἀντὶ 60.000 λιρῶν, μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι 45.000 λίρας ἐπλήρωσε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὁ ἀνάδοχος. Ὑπάρχει, Κύριοι Συνάδελφοι, ἡ δικογραφία τῶν ταχυδρομικῶν βαγονίων. Ἠγοράσθησαν βαγόνια ἐνῷ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἐγνωμάτευσεν ὅτι δὲν χρειάζονται καὶ ἠγοράσθησαν ἀντὶ 3500 λιρῶν ἕκαστον ἐνῷ ὑπῆρχε προσφορὰ διὰ 1900 λίρας;

§255Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐξεδόθησαν ἐντάλματα;

§256Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξεδόθησαν ἐντάλματα. Ὑπάρχει τρίτη δικογραφία διὰ τὴν ὁποίαν εἶνε προφυλακισμένος ὁ κατηγορούμενος. Εἶναι ἡ ὑπόθεσις τοῦ Συναλλάγματος. Ἐκ τῆς δικογραφίας αὐτῆς προέκυψαν τὰ ἑξῆς: Ὅτι ὁ κατηγορούμενος ἀφήρεσε τὴν διαχείρησιν ἀπὸ πρόσωπα ἐγνωσμένης τιμιότητος καὶ τὴν ἀνέθεσεν προσωπικῶς εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Διεδόθη ἡ εἴδησις τῆς χορηγείας τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων καὶ ἐπετεύχθη ὁ ὑποβιβασμὸς τῆς λίρας κατὰ 50–60 μονάδας. Διάφορα πρόσωπα προσκείμενα πρὸς τὴν κατάστασιν, ἐκέρδισαν κατόπιν ἐμπειρογνωμοσύνης μεγάλα ποσὰ καὶ τέλος μετὰ τὴν 14ην Μαΐου τοῦ 1926 ἔγεινε τὸ ἑξῆς πρωτοφανές. Ἡ διαχείρησις τῶν προσόδων τοῦ Κράτους, ἀνετέθη εἰς ἰδιώτην ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ τότε διευθυντοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἔδωσε αὐτοπροσώπως ἐντολὰς πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν περὶ πωλήσεως ἢ ἀγορᾶς Κρατικοῦ Συναλλάγματος. Αὐτὰ τὰ αἴσχη ἐγένοντο εἰς τὴν ὑπόθεσιν Συναλλάγματος καὶ δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν προεφυλακίσθη ὁ κατηγορούμενος.

§257Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξ.). Ἐξ ὅσων ἐννοῶ, ἐπειδὴ ἀληθὲς εἶναι τὸ ἄλλοτε λεχθὲν, ὅτι καὶ ὁ ἐγκρατέστερος νομικὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ὅλους τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν, ἐξ ὅσων ἀκούω μία ἀμφιβολία ὑπάρχει περὶ τοῦ νόμου. Ὁ νόμος αὐτὸς ὅστις καθιερώνει τὴν ὑποχρεωτικὴν ἀπόλυσιν ἐπὶ ἐγγυήσει ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὸ μέγεθος τῆς ποινῆς εἶναι ἡ εἱρκτή, δὲν εἶχεν καμμίαν ἀπολύτως ἐξαίρεσιν; Ἐπὶ τούτου ἤθελα νὰ μᾶς δώσητε διασαφήσεις διότι ἔχετε τὸν νόμον προσφατώτερον.

§258Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, δὲν πιστεύω ὅτι ἐξεδόθη ἄλλο νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον κανονίζει ἄλλως τὰ πράγματα. Ὁ πάγιος νόμος περὶ ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει ἐπιβάλλει τὴν ἀπόλυσιν, ἐφ’ ὅσον τὸ ἀδίκημα διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορεῖται ἐπισύρει τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς. Δύο μόνον ἐξαιρέσεις δύναται νὰ δεχθῇ τὸ Συμβούλιον καὶ νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀπόλυσιν ἐπὶ ἐγγυήσει: ἐὰν ὁ κατηγορούμενος ἐξερχόμενος τῶν φυλακῶν θ’ ἀποκρύψῃ τὰ ἴχνη τῆς ἀξιοποίνου πράξεως, καὶ ἐὰν θὰ δυσχεράνῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως. Λοιπὸν ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν δύναται προκειμένου περὶ περατωθείσης δικογραφίας εὐσχήμως νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ κατηγορούμενος Πάγκαλος ...

§259Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξ.). Ἡ ἐξήγησις εἶναι τί;

§260Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι ἐφ’ ὅσον δικαστικῶς κρίνει ἡ Ἐπιτροπή, ὀφείλει νὰ ἀπολύσῃ τὸν κατηγορούμενον, ὅπως ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ τὸν ἀπολύσῃ διὰ τὸ Καζῖνον.

§261Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Διὰ τὰ τηλέφωνα;

§262Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰ τηλέφωνα ὄχι. Χρειάζεται ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς. Διὰ νὰ ἀπαγγελθῇ κατηγορία εἰς οἱονδήποτε κατηγορούμενον δὲν ἀπαιτεῖται ἡ γνώμη τοῦ εἰσηγητοῦ Βουλευτοῦ, ἀπαιτεῖται ὁμόφωνος ἀπόφασις τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι μὴ λησμονεῖτε ὅτι οἱ εἰσηγηταὶ Βουλευταὶ δὲν ἔχουν τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνακριτοῦ. Τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνακριτοῦ τὰ ἔχει ὁλόκληρος ἡ Ἐπιτροπή. Οἱ εἰσηγηταὶ Βουλευταὶ ἁπλῶς συλλέγουν τὰ στοιχεῖα καὶ ὑποβάλουν ταῦτα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ἀποφανθῇ ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἂν θὰ ἀπαγγελθῇ κατηγορία διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῶν τηλεφώνων. Κύριοι Βουλευταί, ἐξεφράσθη ἀπὸ ἀξιοτίμους συναδέλφους ἡ εὐχή, ὅπως τὸ ταχύτερον περαιωθοῦν αἱ ὑποθέσεις αἱ ἀφορῶσαι τὴν δικτατορίαν. Ἀσφαλῶς εἶναι καιρὸς νὰ περαιωθοῦν. Δὲν ἐπιτρέπεται ἀσφαλῶς νὰ μένουν ἐκκρεμεῖς κατηγορίαι ἐνδιαφέρουσαι τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἐνδιαφέρουσαι αὐτὸν διότι θὰ μάθῃ πῶς ἐγένετο ἡ διαχείρησις τῶν χρημάτων του, διὰ ποίους λόγους κατελύθη τὸ ἐλεύθερον πολίτευμά του. Ἀσφαλῶς εἶναι καιρὸς νὰ περαιωθοῦν αἱ δικογραφίαι, ἀλλὰ περὶ τούτου χρειάζεται ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐπισπευθῇ τὸ ἔργον αὐτῆς μόλις ὑποβληθῶσιν ἕτοιμαι αἱ προτάσεις τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν κεφαλαιωδεστάτων κατηγοριῶν. Νομίζω, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἂν θελήσωμεν τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν αἱ προτάσεις καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφανθῶμεν ἂν πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ ὁριστικῶς ὁ κατηγορούμενος ἢ πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ κατὰ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν Δικαστήριον. Νομίζω ὅμως, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ πρότασις ἀναβολῆς ἐκ τοῦ ὅτι προσεχῶς ἡ Βουλὴ θέλει ἀσχοληθῇ μὲ τὴν οὐσίαν τῶν ὑποθέσεων, δὲν εἶναι δικαιολογημένη. Καὶ δὲν εἶναι δικαιολογημένη ἡ Βουλὴ ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἀπόφασίν της ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τοῦ κατηγορουμένου περὶ τῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει, ὅπως δὲν θὰ ἦτο δικαιολογημένον τὸ δικαστικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλεγε δὲν ἀποφασίζει περὶ τῆς αἰτήσεως τῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀποφυλακίσεως, διότι προσεχῶς θὰ κρίνῃ ἂν εἶναι παραπεμπτέος ἢ ὄχι ὁ κατηγορούμενος. Δι’ αὐτὸ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀποφασίσωμεν ἀπόψε περὶ ἀπολύσεως τοῦ κατηγορουμένου ἐπὶ ἐγγυήσει, διότι, εἶναι ἱερὸν τὸ δικαίωμά του νὰ ζητῇ ἀπόλυσιν καὶ ἡμεῖς νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν, ὅπως ἐπιτελοῦντες τὸ καθῆκον ἡμῶν εἰς προσεχεῖς συνεδριάσεις σκεφθῶμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως.

§263Ρ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, Κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι πρόκειται περὶ ὑποθέσεως ἐντελῶς δικαστικῆς καὶ ὄχι πολιτικῆς, ὅπως μερικοὶ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἀπόψε, ἀνέφεραν. Μὲ τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν ὅτι πρόκειται περὶ ἐντελῶς δικαστικῆς ὑποθέσεως, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω καὶ τὴν ἰδικήν μου γνώμην κυρίως χρωματίζων τὰ δύο σπουδαιότερα σημεῖα τῆς ὑποθέσεως καθ’ ὃν τρόπον ἐμφανίζονται ἐνώπιον ἡμῶν. Ἔχετε ἐνώπιον ὑμῶν, Κύριοι Βουλευταί, δύο ἐντάλματα τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, τὰ ὁποῖα ἀμφότερα παραπέμπουν τὸν Πάγκαλον ἐπὶ πλημμελήματι. Διὰ τὰ ἐντάλματα αὐτὰ ἁρμοδία νὰ ἀποφασίσῃ εἶναι ἡ Βουλὴ διότι τὸ Συμβούλιον δὲν ὑφίσταται σήμερον καὶ δυνάμει τοῦ ψηφίσματος ἁρμοδία νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῶν ἐνταλμάτων τούτων, τὰ ὁποῖα ἐξέδωκε τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, εἶναι ἡ Βουλὴ. Δι’ ἀμφότερα τὰ ἐντάλματα ταῦτα ὁ Πάγκαλος παραπέμπεται μόνον ἐπὶ πλημμελήματι. Διὰ τὸ ἓν τῶν ἐνταλμάτων ἐκείνων ὑπάρχει πρὸ ἡμῶν καὶ πρότασις τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ τῆς ὁποίας παμψηφεὶ ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Παγκάλου. Καὶ λέγω παμψηφεὶ διότι καὶ τὰ μειοψηφήσαντα μέλη τῆς Βουλῆς φρονοῦν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπολυθῇ ἐπὶ ἐγγυήσει. Εἶναι γνωστὸν ὅτι διὰ τὰ πλημμελήματα εἰς ἐκτάκτους μόνον περιστάσεις ἐπιβάλλεται ἡ προφυλάκισις καὶ τοιαύτη ἔκτακτος περίστασις ἐδέχθη τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον ὑπῆρξε, διότι ἐπρόκειτο νὰ δραπετεύσῃ ὁ δικτάτωρ. Ταύτη ἡ περίστασις τῆς ἀποφυλακίσεως εἶναι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου ὑποχρεωτική, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ πλημμελήματος. Εἰς τὴν περίστασιν τῆς ἀγχόνης εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ ἔνταλμα τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου παραπέμπει τὸν Πάγκαλον μόνον ἐπὶ πλημμελήματι. Ἐξέδωσε ὅμως μεταγενεστέρως ἓν μέρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἔνταλμα τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τὴν πρᾶξιν κακούργημα, ἀλλὰ διὰ τὸ ἔνταλμα τὸ ἐκδοθὲν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, μόνη ἁρμοδία εἶναι ἡ Ἐπιτροπή, ἡμεῖς ἔχομεν ἁρμοδιότητα μόνον διὰ τὸ ἔνταλμα τὸ ἐκδοθὲν ὑπὸ τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ἔνταλμα δὲ αὐτὸ διατάσσει τὴν προφυλάκισιν τοῦ Παγκάλου ἐπὶ πλημμελήματι. Νομίζω, ὅτι καὶ διὰ τὴν δευτέραν αὐτὴν περίπτωσιν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ προφυλάκισις τοῦ Παγκάλου, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου πάντοτε. Ἡμεῖς θὰ κρίνωμεν ἐπὶ τῶν ἐνταλμάτων τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου. Ἐπὶ τῶν ἐνταλμάτων τὰ ὁποῖα ἐξέδωσεν ἡ Ἐπιτροπή, ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφανθῇ. Κατὰ τὰ ἐντάλματα, λοιπὸν, αὐτὰ τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον εἶχε παραπέμψει ἐπὶ πλημμελήματι. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ποινὴ τοῦ πλημμελήματος εἶναι ποινὴ φυλακίσεως μέχρι 2 ἐτῶν. Λοιπὸν, θὰ ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, ἂν νομίζετε ὅτι ἔδει αὐστηρότερον νὰ κριθῇ ἐκ τῶν παρεμπεσόντων ἐνταλμάτων τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, θὰ ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, ὡς εἰς κρίσιν δικαίων δικαστῶν, τὸ πῶς εἶναι δυνατὸν δικαστικὴ συνείδησις νὰ ἀνεχθῇ νὰ εἶναι ἐκτὸς τῶν φυλακῶν οἱ αὐτουργοὶ ἀμφοτέρων τῶν ἀδικημάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ συζήτησις ἀπόψε. Διότι καὶ ἐπὶ τοῦ ἀδικήματος τοῦ Καζίνου, ὁ αὐτουργὸς εἶναι ἐκτὸς τῶν φυλακῶν καὶ ἐπὶ τοῦ ἀδικήματος τοῦ φόνου οἱ αὐτουργοί, οἱ δικασταὶ οἱ ἐκδώσαντες τὴν ἀπόφασιν, ἂν δὲν ὑπεχρεοῦντο νὰ ἐκδώσουν, διότι γνωρίζει ἡ Βουλὴ ὅτι ἐκ τοῦ νόμου δὲν ἦτο ὑποχρεωτικὴ ἡ ἐπιβολὴ τῆς ποινῆς τῆς ἀγχόνης, ἀλλὰ προαιρετικὴ μόνον, πῶς εἶναι καθῆκον συνειδήσεως νὰ εἴπωμεν ὅτι οἱ αὐτουργοὶ τοῦ φόνου νὰ εἶναι ἐκτὸς τῶν φυλακῶν καὶ ὁ ἠθικὸς αὐτουργὸς νὰ εἶναι ἐντὸς τῶν φυλακῶν.

§264Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ μποῦν καὶ αὐτοὶ μέσα.

§265Ρ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι σαφής. Διὰ τὰ ἐντάλματα τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου εἴμεθα ἁρμόδιοι νὰ ἀποφασίσωμεν, διότι νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ὑποχρεωτικόν, διότι πρόκειται περὶ πλημμελήματος, διὰ δὲ τὰ ἐντάλματα τὰ ὁποῖα ἐξέδωκεν ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, αὐτὴ εἶναι ἁρμοδία. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ κρίνουσα εὐσυνειδήτως ἔχει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν πραγματικὴν αὐτὴν κατάστασιν, ὅτι δηλ. οἱ ὑπουργοὶ ἀμφοτέρων τῶν κατηγοριῶν εὑρίσκονται ἐκτὸς τῶν φυλακῶν. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι κατ’ ἐξοχὴν ἐκτελοῦντες δικαστικὰ καθήκοντα, δὲν πρέπει νὰ κρίνωμεν τὸν Πάγκαλον ὡς τοιοῦτον, ἀλλ’ ὡς ἕνα ὑπόδικον, ὡς ἕναν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐμφανίζει ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου. Καὶ συγχρόνως νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἀπορῶ μάλιστα πῶς αἴτησις ἀναστολῆς προυτάθη ἐνώπιον ὑμῶν ὑπὸ ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι συγχρόνως μὲ τὴν αἴτησιν αὐτὴν ἔθεσαν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν ὅτι κατὰ τὰς ἀντιλήψεις των ἢ τὰς πληροφορίας των, δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ δίκη τοῦ Παγκάλου. Ἐν τούτοις ζητοῦν τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ ἐπὶ ἐγγυήσει. Πάντως ἂν θέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον, δὲν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀναβολὴν αὐτῶν τῶν αἰτήσεων, ἀλλὰ δέον νὰ ἀποφανθῶμεν ὅτι εἶναι ἀποφυλακιστέος, ἢ ὄχι, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι δὲν συντρέχει περίπτωσις ἀποφυλακίσεως.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεϊμαράκης.

§267Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, νομίζω ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον πλουσιώτατα ὑλικὰ συμφέροντα συνδεδεμένα μετὰ τῆς δικτατορίας τῆς Παγκαλικῆς οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, λέγω, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἡ χεὶρ τῆς Δικαιοσύνης ἐπεβλήθη ἐπὶ τοῦ πρωτουργοῦ τῆς δικτατορίας, ἐξεχύθησαν ἀνὰ τὰς ἀγυιὰς τῶν πόλεων καὶ ἠθέλησαν νὰ δημιουργήσουν μίαν γνώμην παρὰ τῷ λαῷ ὅτι ἀδίκως κρατεῖται ὁ Πάγκαλος εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ, δηλονότι ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος, εἴτε διὰ τὸν λόγον ὅτι φοβοῦνται τὸν Πάγκαλον εἴτε διότι οἱ ἴδιοι ἔχουν διαπράξει παρόμοια αἴσχη πρὸς τὰ τῆς δικτατορίας καὶ ἐκ τῆς δίκης θὰ ἀποκαλυφθοῦν, δὲν τολμοῦν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν περίπτωσιν τῆς ταχυτέρας ἐκδικάσεως τῆς δίκης καὶ ἀναβάλλουν αὐτήν, πληττομένης οὕτω τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἐλευθερίας. Καὶ ἀτυχῶς, Κύριοι, ὡς ἐκ τοῦ ὅτι συνήθως αἱ διαβολαὶ εὑρίσκουν ἔδαφος κατάλληλον παρὰ τῷ λαῷ, δυστυχῶς δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι εἰς μέγιστον μέρος τοῦ λαοῦ κρατεῖ ἡ ἀντίληψις αὐτὴ, ἀλλ’ ἔτι ἀτυχέστερον, αἱ γνῶμαι αὗται τῶν τριόδων φαίνονται ὅτι εἶχον ἐπίδρασιν καὶ ἐπὶ τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§268Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Οὐδεμίαν ἀπολύτως.

§269Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω μόνον νά ἀναμείνετε καὶ θὰ ἀκούσητε καὶ θὰ πεισθῆτε ἐλπίζω, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα καλῆς πίστεως συζητηταί. Καὶ διότι, λέγω, κύριοι συνάδελφοι, εὗρον ἀπήχησιν αἱ φῆμαι αὐταὶ καὶ παρὰ τῇ Ἀνακριτικῇ Ἐπιτροπῇ, αὕτη ὑπέβαλεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐκθέσεις διὰ τῶν ὁποίων εἰσηγεῖται ὅπως γίνῃ δεκτὴ αἴτησις τοῦ δικτάτορος, ὅπως οὗτος ἀπολυθῇ προσωρινῶς ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν φυλακῶν. Ὁμολογῶ ὅτι ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ἐκθέσεων δὲν ἠδυνήθην νὰ κατατοπισθῶ καὶ νὰ ἀντιληφθῶ ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξηνάγκασαν τὴν Ἐπιτροπήν, ἵνα φέρῃ ἐνώπιον ὑμῶν τὴν αἴτησιν τοῦ Δικτάτορος, χωρὶς κἂν ν’ ἀναφέρῃ καὶ τὰ αἴτια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ ὑπάρχουν εἰς τὰ ἐκθέσεις τῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ πραγματικὰ δηλονότι ἐκεῖνα γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐμπεριστατωμένως ἔδει ν’ ἀναφέρωνται εἰς τὰς ἐκθέσεις ταύτας, ἵνα πάντες ἡμεῖς μορφώσωμεν γνώμην καὶ δυνηθῶμεν νὰ ἐκφέρωμεν ἀπόφασιν περὶ τοῦ ἂν εἶναι ἄξιος προσωρινῆς ἀποφυλακίσεως καὶ αὐτὸς ὁ δικτάτωρ. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ; διὰ ποῖον λόγον, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐφέρατε αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν;

§270Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἡ μεγαλυτέρα δημοκοπία ἠσκήθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀγχόνης. Τοῦτο εἶναι παγκοίνως γνωστόν. Δηλαδὴ ὁ Πάγκαλος παρουσιάσθη μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀγχόνης ὅτι κατεδίωκε τοὺς καταχραστὰς καὶ ἐπροστάτευε τὸν Δημόσιον Θησαυρόν. Ἐν τούτοις ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, ἐνῷ εἶχε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου διὰ τῆς ὁποίας ἐκατηγορεῖτο ὁ Πάγκαλος ἐπὶ πλημμελήματι, ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐχαρακτήρισε τὴν πρᾶξιν αὐτὴν ὡς φόνον καὶ τὸν παρέπεμψεν ἐπὶ κακουργήματι. Ποία, λοιπόν, εἶναι ἡ ἐπίδρασις τῆς δημοσίας γνώμης ἐπὶ τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ἡ ἐπίδρασις τῶν τριόδων καὶ τῶν διαφόρων φημῶν ἐπ’ αὐτῆς;

§271Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Σεῖς ἠθελήσατε νὰ φέρητε τὴν ἔκθεσιν πρὸ τῆς Βουλῆς καὶ τήν ἐφέρατε ἄριστα ἄλλως τε ποιοῦντες, διότι ἔχετε καὶ ὑποχρέωσιν. Ἀλλὰ ὀφείλετε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ τὴν αἰτιολογήσητε. Εἴχετε τὴν ὑποχρέωσιν τῆς προσαγωγῆς μὲν τῆς αἰτήσεως πρὸ τῆς Βουλῆς δι’ ἐπιδόσεως, ἀλλὰ λυποῦμαι διότι ἐν τῇ ἐκθέσει σας φέρετε τοιαύτας δικαιολογίας, δηλαδὴ δὲν φέρετε καμμίαν.

§272Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Σεῖς τὸ λέγετε.

§273Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§274Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Εἶσθε νομικός. Ὅταν ὑποβληθῇ ἐκ μέρους ἑνὸς κατηγορουμένου αἴτησις περὶ ἀποφυλακίσεως ἐπὶ ἐγγυήσει, τὸ δικαστήριον ἔχει καθῆκον νὰ τὴν ἐξετάσῃ ἢ ὄχι; Ὑπεβλήθη ἡ αἴτησις περὶ ἀποφυλακίσεως ἐπὶ ἐγγυήσει τὸ δικαστήριον ἔχει καθῆκον νὰ τήν ἐξετάσῃ ἢ ὄχι; Ὑπεβλήθη ἡ αἴτησις εἰς τὰς 6 Μαΐου 1928. Ἑπομένως ὑπῆρχεν ἀπόλυτος ὑποχρέωσις καὶ ἠθικὴ καὶ νομική, τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ τὴν παραπέμψῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§275Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο, ὅπως ἀκριβέστατον εἶναι ὅτι τὸ Συμβούλιον καὶ κατ’ ἀναλογίαν ἐπί τινος συγκεκριμένης περιπτώσεως ἡ Βουλή, διὰ νὰ ἀποφανθῇ, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πρὸ αὐτῆς οὐ μόνον ὁλόκληρον τὴν δικογραφίαν, διὰ νὰ δύναται νὰ μελετήσῃ ταύτην καὶ ἐν γνώσει ὅλων τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν νὰ δύναται ν’ ἀποφανθῇ, ἀλλὰ πρὸς τούτοις καὶ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ὑμῶν ἐπιμελῶς καὶ προσηκόντως ᾐτιολογημένην, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἐκφέρωμεν ἀπόφασιν. Ἐνῷ οὐ μόνον τὴν δικογραφίαν ἡμεῖς ὅλοι ἐδῶ ἀγνοοῦμεν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἔκθεσίν σας οὐδαμοῦ διαφωτιζόμεθα.

§276Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐγὼ τὴν ἔφερα τὴν δικογραφίαν.

§277Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Τὴν ἐφέρατε, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἄλλης κατηγορίας, οὐχὶ τῆς σχετικῆς πρὸς τὴν αἴτησιν.

§278Ρ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Πάγκαλος κατηγορήθη διὰ πλημμέλημα. Πρὸς τί χρησιμεύει ἡ δικογραφία;

§279Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Νομίζω, κ. Συνάδελφε, ὅτι ἡ ἔκθεσις διὰ τὴν αἴτησιν περὶ προσωρινῆς ἀποφυλακίσεως ἀναφέρει ὅτι πρόκειται περὶ κατηγοριῶν φόνου καὶ ἀποπείρας φόνου καὶ κατὰ τὴν κρίσιν μου δὲν πρόκειται περὶ πλημμελήματος, ἂν καὶ ἐπὶ τῶν πλημμελημάτων, ὡς γνωρίζετε, καὶ αὐτῶν τῶν πταισμάτων καὶ ἐπὶ οἱουδήποτε θέματος, διὰ νὰ ἐκφέρῃ τις μίαν ἀπόφασιν πρέπει νὰ ἔχῃ πλήρη γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως. Ἄρα ἡ δικογραφία εἶναι πλέον ἢ ἀπαραίτητος.

§280Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἡ εἰσήγησις αὐτὴ εἶναι ἕνα εἶδος προτάσεως τοῦ εἰσαγγελέως.

§281Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Εἶναι πρότασις, κ. Συνάδελφε, ἀλλ’ ἐγὼ ὡς δικαστής, ἐκτὸς τοῦ ὅτι οὐδεμίαν αἰτιολογίαν ἀνευρίσκω εἰς τὴν ἔκθεσίν σας, δὲν ἔχω οὔτε τὴν δικογραφίαν ἵνα τὴν μελετήσω.

§282Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Σᾶς εἶπε κανεὶς νὰ μὴ τὴν διαβάσετε;

§283Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Μὰ ἀφοῦ μέχρι σήμερον τὴν εἴχατε σεῖς ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, πῶς θὰ ἐλάμβανον γνῶσιν ἐγὼ καὶ ἀφοῦ μάλιστα δὲν ἔχει ἀκόμη κατατεθῇ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς;

§284Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχετε λόγους προσωπικούς.

§285Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Σεῖς, διὰ ζητήματα ἐπισπεύσεως τοιούτων δικῶν δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχετε, ὡς γνωρίζετε, τὸν λόγον.

§286Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὰ λέτε αὐτὰ, διότι σᾶς κατεδίκασεν καὶ σᾶς εἰς θάνατον.

§287Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Οὐδένα προσωπικὸν λόγον ἔχω ἐναντίον τοῦ Παγκάλου. Ἐμὲ μὲ ἐδίκασε κατὰ τὸ 1917 εἰς τὸ κίνημα τῆς Θεσσαλονίκης ὁ Ταβουλάρης, ἀλλὰ καὶ κατ’ αὐτοῦ ἔτι οὐδένα ἀπολύτως προσωπικὸν λόγον ἔχω. Ἵσταμαι εἰς τοιοῦτον ἐπίπεδον, ὡς γνωρίζετε, ὅπως τὸ γνωρίζει καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ ἰδιαιτέρως οἱ παρακαθήμενοι συμπολῖται μου κ. Βουλευταί, ὥστε νὰ εἶμαι ἀνώτερος πάσης οἱασδήποτε ὑπονοίας προσωποληπτικῆς. Καὶ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω πόσον δίκαιον ἔχω ὅταν λέγω τὰ ἀνωτέρω, σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόνον λέγει ὅτι: ἐπειδὴ κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὸ ὡς ἄνω ἀδίκημα, δηλαδὴ τοῦ φόνου, διατελεῖ ἐν προφυλακίσει ὁ δικτάτωρ καὶ ἐκ τῶν ὑπὸ τῆς ἀνακρίσεως μέχρι τοῦδε προσκομισθέντων στοιχείων δὲν θέλει ἐπισύρει, καὶ ἐν περιπτώσει τυχὸν καταδίκης, ποινὴν μείζονα τῆς εἱρκτῆς, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτείνωσι τὴν ἀποφυλάκισιν. Καὶ ἐρωτῶ: ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ ἀναφέρονται ἐμπεριστατωμένως τὰ γεγονότα, τὰ πραγματικά, ὡς ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαχθῇ τὸ συμπέρασμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. εἰσηγητὴς ἐξήγαγε; Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐφόσον οὐδαμῶς μᾶς βοηθεῖ ἡ ἔκθεσις αὕτη τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς διαφώτισιν, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐγώ, ὁ ὁποῖος θὰ παράσχω τὴν ψῆφον μου, νὰ παράσχω ταύτην ἐν ἐπιγνώσει τοῦ ὅτι, οὕτω πράττων, πράττω πράγματι δικαίως καὶ συμφώνως πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν πραγματικὴν κατάστασιν; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κ. Συνάδελφοι, ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ ἐρείσματα τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐφ’ ὧν θέλει νὰ στηριχθῇ καὶ προτείνει ἵνα γένηται δεκτὴ ἡ αἴτησις τοῦ δικτάτορος περὶ προσωρινῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀποφυλακίσεώς του. Ἀπαιτεῖ δηλονότι νὰ παραδεχθῶμεν τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, διὰ τὴν προσωρινὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀποφυλάκισιν. Οὕτω ἀναφέρει ἡ εἰρημένη ἔκθεσις, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος ἵνα ἐξαφανισθῶσιν ὑπὸ τοῦ κατηγορουμένου τὰ ἴχνη τῆς πράξεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ οἰκονομικὴ αὐτοῦ κατάστασις εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ τῷ ἐπιβληθῇ ἡ ἐγγύησις, ἡ ὑπὸ τῆς προτάσεως ὁριζομένη. Καὶ ἐρωτᾶται, Κύριοι Συνάδελφοι: ποῖα εἶναι τὰ δεδομένα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤγαγον τὸν κ. εἰσηγητὴν διὰ νὰ ὑποβάλῃ τοιαύτην ἔκθεσιν; Ποία πράγματι εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ δικτάτορος καὶ ποία εἶναι ἡ ἠθικὴ αὐτοῦ ὑπόστασις, ὥστε νὰ κρίνωμεν;

§288Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι διατιμᾶται ἡ ἠθικὴ κατάστασις αὐτοῦ εἰς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον κανονίζει ἡ Ἐπιτροπή.

§289Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἡ οἰκονομικὴ αὐτοῦ κατάστασις νομίζω, ὅτι εἶναι παγκοίνως γνωστή. Ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ δικτάτορος, ἡ ὁποία, τοὐλάχιστον ἐξ ὅσων ἀναγινώσκει τις εἰς τὸν τύπον ὁλόκληρον, καὶ μοῦ φαίνεται ὅτι νὰ μοῦ δοθῇ τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ τύπῳ νὰ τὰ ἐκλαμβάνω ὡς ἀληθῆ, ἀφοῦ ἡ δικογραφία δὲν εἶναι κατατεθειμένη ἵνα ἴδῃ τις τὰς ἐπισήμους ἐκθέσεις καὶ τὰς καταθέσεις τὰς ἐνόρκους τῶν μαρτύρων καὶ σχηματίσῃ γνώμην ἐξ αὐτῶν, εἶναι ἀνθηροτάτη.

§290Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Εἶναι κατατεθειμένη ἡ δικογραφία.

§291Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Μήπως νομίζετε ὅτι ἠμπορῶ νὰ τὴν μελετήσω ἀπόψε καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν ὅπου τὴν κατεθέσατε; Ὠφείλατε, ἐφόσον σήμερον ἐφέρατε τὴν αἴτησιν περὶ ἀποφυλακίσεως, νὰ εἴχετε καταθέσει τὴν δικογραφίαν τοὐλάχιστον πρὸ δέκα πέντε ἡμερῶν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἵνα λάβωμεν γνῶσιν ταύτης, ὁπότε δὲν θὰ ὑπῆρχε καμμία ἀντίρρησις, διότι ὀφείλομεν νὰ θεωρῶμεν ὅλοι ἡμεῖς ἐπιτακτικὸν καθῆκον ἵνα διεκπεραιώσωμεν τὴν ὅλην κατηγορίαν τὸ ταχύτερον. Καὶ ἐξακολουθῶ. Τὴν στιγμήν, ἑπομένως, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐξ ὅσων τοὐλάχιστον ἔχουν δημοσιευθῆ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν τύπον, ὁ δικτάτωρ ἤδη εὑρίσκεται εἰς ἀρίστην οἰκονομικὴν κατάστασιν, νομίζω ὅτι τὸ ποσὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον ὁρίζουν διὰ τὴν ἀποφυλάκισίν του, νομίζω, λέγω, ὅτι δὲν εἶναι παρὰ μόνον εἷς ἐμπαιγμός.

§292Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σοβαρῶς ὁμιλοῦμεν τώρα; Ἄν πρόκειται νὰ βγῇ, νὰ βγῇ καὶ μὲ χιλίας δραχμὰς. Τὸ περισσότερον ποσὸν δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα.

§293Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Συμφωνῶ, ἀλλὰ ἐφόσον ἐξετάζω τὴν ἔκθεσιν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφέρω τοῦτο, ἵνα καταδείξω πόσον προχείρως εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἠθικὴν ὑπόστασιν τοῦ κατηγορουμένου γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἦλθεν ἐπισήμως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, καὶ ὑπεσχέθη εἰς τὴν τότε ἀντιπροσωπείαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι θέλει διαφυλάξῃ τὴν νομιμότητα καὶ συμμορφωθῇ ἀπαρεγκλίτως μὲ τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς Νόμους καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐζήτει τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς. Ὁποίαν διαγωγὴν ἔδειξε μεταγενεστέρως γνωρίζομεν πάντες. Τοιαύτη ἑπομένως εἶναι ἡ ἠθικὴ ὑπόστασις τοῦ κατηγορουμένου, ὥστε δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ ὅτι οὗτος δὲν θὰ μεταχειρισθῇ, ἀπολυόμενος τῶν φυλακῶν, οἱονδήποτε μέσον εἴτε διὰ νὰ συγκαλύψῃ τὰ στοιχεῖα τῆς κατηγορίας του, εἴτε καὶ νὰ μετατρέψῃ τὰ μέχρι σήμερον συλλεχθέντα, ἐν ἀνάγκῃ μάλιστα καὶ νὰ ἀποδράσῃ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Δὲν περιορίζεται ἀπὸ οὐδένα ἠθικὸν περιορισμόν, ὡς ἀπέδειξεν ἡ μέχρι σήμερον δημοσία ζωή του. Ἐὰν ὅμως τις, ἀντιθέτως, πεισθῇ ἀπὸ τὴν μελέτην τῆς δικογραφίας ὅτι εἶναι ἀνύπαρκτοι οἱ ἀνωτέρω φόβοι, δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ μὴ κυρυχθῇ τις ὑπὲρ τῆς ἀποφυλακίσεως τοῦ δικτάτορος. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ ἄποψις ἣν ὑποστηρίζω καὶ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν, πάντες ἡμεῖς ὅσοι ψηφίσωμεν θὰ ψηφίσωμεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν πράγματι σαφῆ γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὅλης κατηγορίας. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἐμὲ νὰ παρασυρθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τοιοῦτον ὀλίσθημα. Οὕτως μάλιστα ἐσπευσμένως καὶ βεβιασμένως κρίνοντες δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι πράγματι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἀδίκως ἐσύρετο εἰς τὰς φυλακὰς καί, ἀναξιοπαθήσας, ἐγένετο πράγματι μάρτυς.

§294Χ. ΛΑΔΑΣ. Χάριν τοῦ πράγματος, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀκούεται ἡ θεωρία ὅτι ὅταν ἀπολύομεν ἕνα κατηγορούμενον ἐπὶ ἐγγυήσει σημαίνει ὅτι εἶναι ἀθῶος.

§295Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἐσήμαινε τοῦτο ἐὰν ἡ αἴτησις περὶ ἀποφυλακίσεως ἐξητάζετο μετὰ ψυχραιμίας ἀναλόγου καὶ οὐχὶ μετὰ τῆς βίας ἣν παρατηρεῖτε. Ἄλλως τε νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι ἄξιος οὐδεμιᾶς προσοχῆς ὁ Πάγκαλος καὶ ἡ παρατηρουμένη εὐθιξία εἶναι ἀδικαιολόγητος ἐκ μέρους τινῶν ἐξ ἡμῶν διὰ τὴν ταχίστην καὶ βεβιασμένην ἀπονομὴν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας εἰς αὐτόν, ὅταν οὗτος ὑπῆρξε δικτάτωρ καὶ κατέλυσεν ἐν Ἑλλάδι πᾶσαν ἐλευθερίαν.

§296Χ. ΛΑΔΑΣ. Διὰ τὴν ἰδικήν μας τὴν εὐθιξίαν πρόκειται.

§297Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι εἷς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ὅταν ἀνεκηρύχθη δικτάτωρ καὶ τοὺς ἐναπομείναντας ἐν ζωῇ πολιτικούς Ἀρχηγούς, ἄνευ οὐδεμιᾶς αἰτίας συνέλαβε καὶ ἐξώρισε, στερήσας αὐτοὺς τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας των καὶ πλείστας δολοφονίας κατὰ πολιτῶν διέπραξε, δὲν εἶναι ἄξιος ἀνθρωπίνης τινὸς ἐπιεικείας. Εἷς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἀφήρπασεν ἀπὸ τὴν οἰκογενειακὴν ἑστίαν τοὺς γονεῖς, τοὺς προστάτας...

§298Ρ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοεῖτε τοὺς καταχραστάς;

§299Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διεξήγαγε τὰς δίκας αὐτὰς τῶν καταχραστῶν, ὅπου λέγετε, εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἔχει σχηματισθῆ πεποίθησις ἀδιάσειστος, ὅτι δὲν ἔκαμνε τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον δολοφονίας πολιτῶν, τιμωρῶν ἀπανθρώπως καταχραστὰς τοῦ δημοσίου πλούτου, ἵνα συγκαλύπτῃ τὰς ἀνυπολογίστους καταχρήσεις τῶν περὶ αὐτόν. Νομίζω ἑπομένως ὅτι διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐξ ἀνισορροπίας ἁπλῶς ἀπεμπόλησε τὴν ζωὴν αὐτὴν τῶν ὁμοίων του καὶ δὲν ἐδίστασε νὰ ἐφαρμόζῃ ἀναδρομικὰς ποινὰς θανάτου καὶ δι’ ἀγχόνης καὶ οὕτω ἀπωρφάνισεν οἰκογενείας καὶ ἐστέρησεν αὐτὰς τῶν προστατῶν των, ἐγκαταλείψας εἰς τὴν στυγνὴν ἄδικον λύπην καὶ δυστυχίαν χήρας καὶ ἀνήλικα ὀρφανά, νομίζω, λέγω, ὅτι διὰ τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν δὲν ἔπρεπε νὰ ἐνδιαφέρηται οὔτε ἡ Βουλή, οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐὰν παρέμεινεν ἐπὶ δύο ἔτη εἰς τὰς φυλακάς. Ἐνῷ δὲ κατὰ τὰ ἀνωτέρω ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶχε τὴν ἐπίδρασιν τῶν φωνασκούντων συνεταίρων τοῦ Παγκάλου ἀνὰ τὰς ὁδοὺς καὶ ἀγυιὰς καὶ ἀμελετήτως καὶ κατεσπευσμένως εἰσήγαγε τὴν αἴτησιν περὶ προσωρινῆς ἀποφυλακίσεως αὐτοῦ, ἀντιθέτως δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, εἴτε ἡ Κυβέρνησις εἴτε οἱοσδήποτε ἄλλος, ἠθέλησε νὰ στερήσῃ τὸν Πάγκαλον τῆς προσωπικῆς αὐτοῦ ἐλευθερίας διὰ τῆς φυλακίσεως, διότι γνωρίζομεν πάντες ὅτι διὰ τὰ ἁπλᾶ ἔτι καὶ συνήθη ἀδικήματα, τὰ πλημμελήματα, ἔμειναν ὑπόδικοι καὶ ἐστερήθησαν τῆς προσωπικῆς αὐτῶν ἐλευθερίας πολῖται ἐπὶ 5, 6, 7 καὶ 8 μῆνας. Καὶ ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἀνεγνώσθη ἐν τῇ Βουλῇ τηλεγράφημα ἑνὸς ὑποδίκου διαμαρτυρομένου, ὅτι εὑρίσκετο ἐν προφυλακίσει ἐπὶ μίαν ὅλην τετραετίαν. Ἑπομένως οὐδεὶς ἀπολύτως ἠθελημένος ὑπῆρξε χρονισμὸς αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Ἐὰν δὲ θελήσῃ τις νὰ ἀνεύρῃ χρονισμόν τινα τῆς ὑποθέσεως, ὡς αἰτίαν τούτου δὲν δύναται ἢ νὰ θεωρήσῃ αὐτὸν τὸν κατηγορούμενον. Ἤκουσα προηγουμένως τὸν εἰσηγητὴν κ. Λαδᾶν, ὅστις ἔλεγεν ὅτι εἷς μάρτυς ἐκλήθη δεκαπεντάκις καὶ δὲν προσῆλθεν ἐνώπιον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐπὶ τέλους ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν κατώρθωσε νὰ τὸν φέρῃ πρὸ αὐτῆς καὶ τὸν ἐξετάσῃ.

§300Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐγὼ δὲν βεβαιῶ ὅτι τὸ ἔκαμεν ὁ κατηγορούμενος. Ἐγὼ βεβαιῶ ὅτι ἠγωνιζόμεθα ἐπὶ ἕνα μῆνα νὰ φέρωμεν αὐτὸν τὸν μάρτυρα.

§301Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Ἑπομένως ὑπερενικήσατε πολλὰ ἐμπόδια, πρᾶγμα ἀσύνηθες διὰ τὰ δικαστικὰ χρονικὰ καὶ τοῦτο μὲ κάμνει νὰ νομίζω ὅτι αἰτία τῆς χρονίσεως ἦτο ὁ κατηγορούμενος. Ἄλλως ἡ ἐπιδιωχθεῖσα ἐπιβράδυνσις τῆς ἀπολογίας του ἐχρόνισε τὴν ὑπόθεσιν. Τὸ ἔργον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ἤρξατο ἀπὸ τοῦ παρελθόντος μόνον Ὀκτωβρίου καὶ ἑπομένως μία δικογραφία, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουν ἐξετασθῇ ἄνω τῶν 500 μαρτύρων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διεκπεραιωθῇ ταχύτερον, ὅπως λέγουν οἱ κ. κ. Συνάδελφοι καὶ οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν ὡς ἐκ τούτου, δηλ. τῆς δῆθεν ἐπιβραδύνσεως, ὅτι πρέπει οὕτως ἢ ἄλλως νὰ ἀποφανθῶμεν ἀμέσως ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τῆς ἀποφυλακίσεως καὶ ἐὰν ἔτι δὲν ἔχωμεν λάβει γνῶσιν τῆς δικογραφίας. Ἀλλ’ ὡς ἤκουσα ἐκ μέρους τῶν κ. κ. Εἰσηγητῶν, τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως ἔληξε καὶ ἐναπομένει ἡ σύνταξις καὶ ὑποβολὴ τῶν ἐκθέσεων ἐν τῇ Βουλῇ. Θεωρῶ καὶ ἐγὼ ἐπιτακτικὴν τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκδικασθῇ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ τὸ ταχύτερον καὶ προτείνω ἵνα ἡ Βουλὴ παρακαλέσῃ τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν ὅπως τὸ ταχύτερον περατώσῃ καὶ τὰς ὑπολειπομένας ἐργασίας καὶ φέρῃ τὸ πόρισμα αὐτῆς διὰ τῶν ἐκθέσεων εἰς τὴν Βουλὴν ὡς τάχιστα, ἵνα αὕτη ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς παραπομπῆς ἢ τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ δικτάτορος ἢ καὶ τῆς τυχὸν προσωρινῆς ἀποφυλακίσεως αὐτοῦ. Ἐμμένω, ἑπομένως, εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς αἰτήσεως διὰ τὴν προσωρινὴν ἀποφυλάκισιν τοῦ Παγκάλου καὶ ὑποβάλλω εἰς τὸ Προεδρεῖον ἐγγράφως ταύτην, παρακαλῶν ἵνα ἐνεργηθῇ ψηφοφορία ἐπ’ αὐτῆς, φερούσης τὰς ἀπαιτουμένας ὑπογραφὰς πρὸς τοῦτο.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολούδης.

§303Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Παιδ.). Λαμβάνω τὸν λόγον Κύριοι Βουλευταί, ἵνα, οὐχὶ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὡς ἁπλοῦς βουλευτής! δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Ἀνακριτικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ καταψηφίσω τὴν πρότασιν ταύτην, Κύριοι βουλευταί. Διότι, κατὰ τὴν γνώμην μου, κρίνοντος οὐχὶ ἀπὸ ἀπόψεως μόνον στενῶς δικαστικῆς, ἀλλὰ εὐρύτατα πολιτικῆς καὶ ἐθνικῆς, μία ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσις σήμερον τοῦ Θεοδώρου Παγκάλου θὰ ἰσοδυνάμει πρὸς ἐκφυλισμὸν τῆς ὑποθέσεως τῆς Δικτατορίας, μιᾶς ὑποθέσεως ἐν τούτοις, τῆς ὁποίας συνέπεια φυσικὴ καὶ πολιτειακὴ εἶναι καὶ τὸ σήμερον ἐνταῦθα συνεδριάζον ἀντιπροσωπευτικὸν σῶμα καὶ ἡ σημερινὴ κοινωνικὴ καὶ πολιτικὴ τάξις τῆς Χώρας. Σπεύδω νὰ δηλώσω ὅτι οὐδὲν αἴσθημα ὑποκειμενικὸν ὑπαγορεύει κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην τοὺς λόγους μου καὶ τὴν ψῆφόν μου. Ζήσας ἐν τούτοις ὑπὸ τὴν Δικτατορίαν, ἀγωνισθεὶς κατ’ αὐτῆς καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς δημοσιογράφος καὶ ὡς μέλος τοῦ Κόμματος τῶν Ἐλευθεροφρόνων, ἔχων πλήρη τὴν ἐπίγνωσιν τῆς ἠθικῆς προσβολῆς, τῆς πολιτικῆς μειώσεως, τοῦ κοινωνικοῦ καὶ ἐθνικοῦ κινδύνου, ὅλου τοῦ κύκλου τῶν συνεπειῶν, ἃς ὑπέστη καὶ ὑφίσταται ἀκόμη ἡ Χώρα ἐκ τῆς ἐπιδρομῆς ἑνὸς ἀνθρώπου καὶ ἐκ τῶν πράξεων αὐτοῦ, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τονίσω ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ὀφείλω, ὀφείλομεν ὅλοι νὰ διαδηλώσωμεν καὶ ὡς ἄτομα καὶ ὡς Σῶμα πλήρη συνέπειαν πρὸς τοὺς ἑαυτούς μας, πρὸς τὰς ἰδέας μας, πρὸς τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν μορφὴν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, πρὸς τὴν λαϊκὴν ἐντολήν, ἥτις μᾶς ἔφερεν ἐνταῦθα, ὅτι τοιαῦτα ἐγκλήματα εἶναι ἀσυγχώρητα. Εἶναι θλιβερὸν ὅτι, λόγῳ ἴσως τῆς πληθύος τῶν δικονομικῶν τύπων δὲν κατωρθώθη ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον νὰ ἐκδικασθῇ ἡ Δικτατορία. Καὶ ἀφοῦ κακῶς ἡ ἀνατρέψασα αὐτὴν κατάστασις δὲν ἔσχε τὸ θάρρος ἐπαναστατικῶς νὰ δικάσῃ τὸ δικτατορικὸν συγκρότημα, εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, ἀποτελοῦσαν τὴν ἀπάντησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὸν θλιβερὸν πειραματισμὸν τοῦ Θεοδώρου Παγκάλου, ἐναπέκειτο νὰ δικάσῃ αὐτήν, τάσσουσα ὡς κύριον μέλημα αὐτῆς τὴν ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι θλίβομαι ὡς ἄτομον, διότι πολίτης, ἔστω καὶ ὀνομαζόμενος Θεόδωρος Πάγκαλος, εὑρίσκεται ἐπὶ μῆνας μακροὺς ὑπόδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς. Ἁπλᾶ πολιτικὰ ἀδικήματα καὶ ἥσσονος σημασίας τῶν ἀδικημάτων τῆς Δικτατορίας, ἀπῄτησαν καὶ εἰς κράτη μεγάλα καὶ εὐρύθμως λειτουργοῦντα, πολλάκις χρόνον ἴσον περίπου αὐτοῦ, ὃν διανύει μέχρι σήμερον ὁ Δικτάτωρ ἐν τῇ φυλακῇ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἡ μακρὰ προφυλάκισις αὕτη κατ’ ἀρχὴν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρῃ οἱανδήποτε τυπικὴν δικαιολογίαν, ἡ ταλαιπώρησις ἑνὸς ἀνθρώπου, δι’ ἣν ἐπαναλαμβάνω θλίβομαι εἰλικρινῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ἐπὶ τῆς αὐτῆς πλάστιγγος μὲ τὴν πολιτικὴν ζημίαν, μὲ τὴν ἠθικὴν μείωσιν, μὲ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἐξευτελισμόν, μὲ ὅλας τὰς συνεπείας, ἃς θὰ ὑφίστατο καὶ ἡ παροῦσα Βουλὴ καὶ ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ ἡ ἔννοια τοῦ κοινοβουλίου καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον ἐκ μιᾶς συνθηκολογήσεως — διότι περὶ συνθηκολογήσεως θὰ ἐπρόκειτο — τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ σώματος τοῦ λαοῦ, πρὸς τὸν ἄνθρωπον ὅστις ἀσυστόλως κατεπάτησε ὅλα του τὰ δίκαια καὶ περιΰβρισεν ὅλας του τὰς εὐαισθησίας. (Χειροκροτήματα). Ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐὰν ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή, ἐβράδυνεν ἐν τῷ ἔργῳ της, τῷ δυσχερεστάτῳ ἄλλωστε — ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐβράδυνε νὰ ἐκδικάσῃ τὴν Δικτατορίαν, ὀφείλομεν ἡμεῖς νὰ μὴ προσθέσωμεν εἰς τὴν ὑφισταμένην ἤδη ἠθικὴν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, μίαν ἔτι βαρυτάτην πολιτικὴν καὶ κοινοβουλευτικὴν εὐθύνην, τὴν εὐθύνην τῆς ἀποτελματώσεως δηλαδή, τῆς ἐκφυλίσεως τῆς ὑποθέσεως τῆς Δικτατορίας. Ὁ Θεόδωρος Πάγκαλος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφυλακισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει μόνον ξηρῶν καὶ νεκρῶν δικαστικῶν τύπων, ἐν προκειμένῳ ἔναντι ἐγγυήσεως ὀλίγων χιλιοδράχμων. Τοῦτο θὰ ἀπετέλει τὴν ὑστάτην εἰρωνείαν. Ὁ Θεόδωρος Πάγκαλος ὀφείλει νὰ δικασθῇ. Ἐὰν ἡ ἐκδίκασίς του δὲν ἔλαβε χώραν, ὡς ὤφειλε, ὡς πρώτη πρᾶξις πανηγυρικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ ἐν τῷ κράτει, ἂς λάβῃ χώραν καὶ σήμερον καὶ αὔριον ἀκόμη. Ὀλίγον ἀργὰ θὰ εἶναι. Καὶ ἡ ἐντύπωσις εἰς ἕνα λαὸν ζωηρῶς ἐντυπωσιακὸν καὶ ἁψίκορον θὰ εἶναι χαλαρωτέρα ἐκείνης ἥτις θὰ ἐδημιουργεῖτο πρὸ ἔτους καὶ πρὸ δεκαπέντε μηνῶν. Ἀλλὰ ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον ἐκπληρώσῃ, ἀπερχομένη ἴσως, μίαν θεμελιώδη της ὑποχρέωσιν, ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ἀπέναντι ἑαυτῆς. Αἰσθάνομαι δὲ ζωηρὰν ἔκπληξιν ὁμολογῶ, ἀκούων πανταχόθεν ἀπό τινος, γνώμας ἐπιτακτικῶς διατυπουμένας περὶ τῆς ἀναγκαίας διαλύσεως τοῦ σώματος, μόλις ψηφισθῇ ἡ Γερουσία, μόλις ὁλοκληρωθῇ, τὸ πολίτευμα. Ἡ Βουλή, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαλυθῇ πρὶν ἢ ἐκδικασθῇ ἡ Δικτατορία. Ἐὰν τινὲς κατελήφθησαν ὑπὸ ἀνυπομονησίας, ἡμεῖς ἐδῶ δὲν δυνάμεθα νὰ καταληφθῶμεν ὑπὸ καμάτου. Διότι πρέπει νὰ μᾶς διατηρῇ ἀγρύπνους ἡ ἀνησυχία μιᾶς ὑποχρεώσεως σοβαρᾶς. Καὶ ὑπὲρ τὴν Γερουσίαν καὶ τὰς ἐκτελέσεις ἔργων καὶ τὰς ἐμπορικὰς συμβάσεις μετὰ ξένων κρατῶν, ὁ ἀποκατασταθεὶς κοινοβουλευτισμὸς ἔχει μίαν βαρυτάτην ὑποχρέωσιν ἀκόμη νὰ ἐκπληρώσῃ: τὴν ἐκδίκασιν καὶ τὴν τιμωρίαν τοῦ Θεοδώρου Παγκάλου. Ἀποφαινομένη ἀπόψε ἐνδεχομένως ἡ Βουλὴ ὑπὲρ τῆς ἀποφυλακίσεως αὐτοῦ, θὰ προέβαινε πρὸς ἐνέργειαν, ἥτις θὰ εἶχε καὶ δι’ αὐτὴν τὴν ἰδίαν καὶ διὰ τὸν κοινοβουλευτικὸν θεσμὸν γενικῶς σοβαρωτάτας συνεπείας, οὐχὶ διότι εἰς τὴν ἐλευθερίαν θὰ ἀπέδιδεν ἕνα πολυειδῶς μειωμένον στρατιωτικὸν καὶ πολιτικόν, ἀλλὰ διότι ἡ ἰδία ἡ Βουλὴ θὰ ἐπιστοποίει διὰ τῆς πράξεώς της, ὅτι οὐδεμίαν ἔχει βαθυτέραν ἀντίληψιν τῆς ἀποστολῆς της ἀπέναντι τῶν ἐπιβουλευθέντων καὶ σπιλωσάντων τὰ δίκαια τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ὅτι εὐκόλως λησμονεῖ τοὺς ἐχθρούς της, ὅτι ἔτι ἔχει χαλαρὸν τὸ αἴσθημα τῆς ἀμύνης καὶ τῆς ὑπερηφανείας, ὅτι θὰ ἦτο τὸ εὐχερέστατον τῶν πραγμάτων καὶ πάλιν νὰ διελύετο καὶ ἡ παροῦσα καὶ οἱαδήποτε ἄλλη Βουλὴ ἀπὸ οἱονδήποτε πτερνιστῆρα μετά τινα χρόνον... Εἶμαι βέβαιος, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν, θὰ πιστοποιήσῃ ἀπόψε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιλαθῇ τῶν ὑψηλῶν σκοπῶν δι’ οὓς ἑδρεύει ἐνταῦθα. Ὁ λαὸς ἀναμένει τὴν ἐτυμηγορίαν μας, ἵνα ἐξ αὐτῆς κρίνῃ ἐὰν ἡ Παγκαλικὴ Δικτατορία ὑπῆρξε μία θρασεῖα, ἐγκληματικὴ καὶ καταστρεπτικὴ κωμῳδία, εἴτε ἐὰν ὁ κοινοβουλευτισμὸς καὶ τὰ πολιτικὰ κόμματα κατέστησαν πολυτέλεια ἐπιζήμιος εἰς τὰ συμφέροντά του. (Χειροκροτήματα).

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηριάδης.

§305Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, ὅτι διατελῶ ἐν ἀπορίᾳ, διατί ἡ συζήτησις ἔλαβε τόσην ἔντασιν καὶ διατὶ διεξήχθη μετὰ τόσης ὀξύτητος. Ὑπεβλήθη ἁπλούστατα μία αἴτησις ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει. Ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἁρμοδία ἦτο καὶ ἠθικὸν καὶ νομικὸν καθῆκον εἶχεν νὰ ἐπιληφθῇ καὶ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς, δυνάμει τοῦ εἰδικοῦ ψηφίσματος. Ἡ ἐπιτροπὴ ἕν εἶχε καθῆκον καὶ νομικὸν καὶ ἠθικόν, ὅπως πάραυτα ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας, προκειμένου περὶ οἱουδήποτε πολίτου, ἀλλὰ καὶ περὶ ἑνός, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω ἄν καλῶς ἢ κακῶς διεχειρίσθη τὰ κοινά, ὑποβάλῃ τὴν σχετικὴν πρότασιν καὶ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς. Ἠκούσθησαν πολλαὶ ἐκ τοῦ βήματος τούτου γνῶμαι, ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι ἡ τελευταία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀγόρευσις μοὶ προξενεῖ κατάπληξιν, διότι ὅλοι ἔχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι, προκειμένου περὶ ἑνὸς ἔργου καθαρῶς δικαστικοῦ, ὅλοι ἐδῶ εἴμεθα δικασταὶ τῆς ὑποθέσεως τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν. Ἐγκαταλείπομεν τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ, ἵνα ἀποφανθῶμεν ὡς δικασταί. Καὶ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἔχομεν νὰ καθιερώσωμεν ἕν δόγμα καὶ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ περὶ ἀπολύσεως δι’ ἐγγυήσεως. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Ζητεῖται ἡ ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει, διότι ὁ κατηγορούμενος ἔχει προφυλακισθῆ διὰ δύο ἀδικήματα τὰ ὁποῖα ἐχαρακτηρίσθησαν ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου ὡς πλημμελήματα. Ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐχαρακτήρισε ταῦτα ὡς κακουργήματα. Ἐγὼ δέχομαι πρὸς στιγμήν, ὅτι δὲν εἶναι πλημμέλημα, δέχομαι, ὅτι εἶναι κακούργημα. Τί εἴδους κακουργήματα εἶναι; Εἶναι δωροληψία, ἀπιστία. Πῶς τιμωροῦνται τὰ ἀδικήματα ταῦτα; Διὰ τῆς ποινῆς τῆς εἱρκτῆς. Ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα τῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει; Ἀσφαλῶς ὑπάρχουν. Μίαν ἐξαίρεσιν ἀναγράφει ἡ Δικονομία, ἕνα περιορισμόν, ὅτι δύναται ἡ Βουλή, ὡς θὰ ἠδύνατο τὸ Συμβούλιον, ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν, ἐὰν ὑπάρχῃ κίνδυνος νὰ ἀποδράσῃ ὁ κατηγορούμενος ἢ νὰ δυσχεράνῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως. Ἐρωτῶ: δύναται νὰ ὑπάρξῃ βασίμως τοιαύτη ὑπόνοια; Δύναται; Δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ὑφίσταται κίνδυνος νὰ δυσχεράνῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως ὁ κατηγορούμενος ἤδη μετὰ δύο χρόνια; ὅταν ἡ πρᾶξις ἔχει χαρακτηρισθῆ ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον ὡς πλημμέλημα; Νὰ δυσχεράνῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως; Πῶς καὶ τί; Λοιπὸν δὲν δύναται νά γεννηθῇ, ἐὰν θέλετε νὰ εἴμεθα δίκαιοι καὶ ἀμερόληπτοι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός μας, οὐδεὶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου δισταγμός. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀποδράσεως, ἡ ἐγγύησις παρέχεται διὰ τὴν τοιαύτην περίπτωσιν καὶ τὸ Συμβούλιον, ἡ Βουλὴ δηλαδή, θὰ κανονίσῃ ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη ὑπόνοια, ἕν τοιοῦτον ποσόν, ὥστε ν’ ἀποτρέψῃ τὸν κίνδυνον τῆς φυγῆς. Τὰ ἀδικήματα, Κύριοι Συνάδελφοι, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μὲ τόσον ζωηρὰ χρώματα παρέστησε, πρέπει βεβαίως νὰ τὰ δικάσωμεν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: Ὑπάρχει περίπτωσις ν’ ἀρνηθῶμεν τὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν, νὰ τὴν ἀρνηθῶμεν δέ, διότι ὡς ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἔχομεν ἀντίθετον λαϊκὴν ἐντολήν; Αὐτὰ εἶναι νομικὰ δόγματα; Μνήσθητί μου Κύριε! (Χειροκροτήματα καὶ ἱλαρότης). Ἐπέπρωτο νὰ μείνω ἕως τὴν μίαν διὰ νὰ ἀκούσω αὐτά. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον ἀδίκημα. Ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει διὰ τὸ ἀδίκημα τῆς ἀγχόνης. Κύριοι, ἓν Συμβούλιον ἀποτελούμενον ἀπὸ τὰς κορυφὰς τῆς νομικῆς ἐπιστήμης εἶπεν ὅτι πρόκειται περὶ παραβάσεως τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν. Αὐτὸ εἶναι συνέπεια. Ἀλλ’ ἡ πρᾶξις δύναται νὰ ἔχῃ καὶ ἄλλον χαρακτῆρα. Ποῖον χαρακτῆρα; Τὸν χαρακτῆρα τοῦ φόνου. Ὁ πολύτιμος φίλος μου κ. Τσιτσεκλῆς εἶναι ὁ αὐτουργὸς αὐτῆς τῆς κατηγορίας. Ὅταν ἐξέδωκεν τήν ἀπόφασιν...

§306Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Προηγουμένως δὲν εἶχεν ἐπιδοθῇ μήνυσις ἐπὶ φόνῳ;

§307ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σᾶς ὑπομιμνήσκω, κ. Συνάδελφε, ὅτι ἡ μήνυσις τοῦ κ. Διδάχου ἦτο ἐπὶ φόνῳ.

§308Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Σεῖς, τὰ μέλη τοῦ Κόμματος τῶν Ἐλευθεροφρόνων, ἔχετε ἀναλάβει τὴν κηδεμονίαν ὅλων τῶν ἄλλων. Ἡ μήνυσις εἶναι ἐπὶ φόνῳ. Τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον λέγει ὅτι πρόκειται περὶ παραβάσεως τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν. Ἑπομένως δὲν εὑρίσκει τὰ στοιχεῖα τοῦ φόνου καὶ ἀποφαίνεται νὰ μὴ γίνῃ κατηγορία κατ’ αὐτοῦ ἐπὶ φόνῳ, διότι δὲν ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα τῆς πράξεως. Ὁ πολύτιμος φίλος κ. Τσιτσεκλῆς, μόλις ἐδιάβασεν αὐτό, ἠσχολήθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ ἐδιαβάσαμεν ἐπὶ σειρὰν πέντε ἕξ φύλλων τῆς «Ἑστίας» τὰ διάφορα ἐπιχειρήματα κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ πρᾶξις ἔδει νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς φόνος. Ἀλλὰ εἰς αὐτὰ ἀπήντησεν εἰς διακεκριμένος ἐπιστήμων καὶ Ἀντισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου ὁ κ. Γιδόπουλος.

§309ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ὁ κ. Τσιτσεκλῆς εἶναι διακεκριμένος.

§310Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐξόχως διακεκριμένος. Καὶ εἶπεν ὅτι αὐτὸ δὲν μπορεῖ ποτὲ νὰ εἶναι φόνος, στηριχθεὶς εἰς εἰδικὴν πραγματείαν Γερμανοῦ ποινικολόγου ὁ ὁποῖος δὲν δέχεται τοῦτο. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα κλασσικὸν διότι εἶναι χαρακτηριστικόν. Λέγει ὅτι ἐὰν ἐθεωροῦμεν τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐκδίδει ἕνα δικαστήριον, ἐφαρμόζον μίαν διάταξιν, νόμιμον, ἀλλ’ ἡμαρτημένως ἐκδοθεῖσαν, ἀντισυνταγματικῶς λ.χ. καὶ χαρακτηρίσωμεν ὡς ἐκτέλεσιν φόνου τὴν πρᾶξιν αὐτὴν, θὰ ἀνετρέπομεν ὅλην τὴν ἔννομον τάξιν, διότι κάθε ὄχι πλέον δικαστὴς ἀλλὰ κάθε ἐπιστάτης φυλακῶν θὰ ἐλέγχῃ τοῦτο, λέγων «δῶσε μου νὰ ἰδῶ τὴν ἀπόφασιν». Ὁ ἐπιστάτης τῶν φυλακῶν ἔχων μίαν ἀπόφασιν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν καὶ νὰ φυλακίσῃ τὸν καταδικασθέντα. Θὰ ἔλεγε λοιπὸν «αὐτὸ εἶναι ἀνθρωποκτονία. Εἶμαι καὶ ἐγὼ συνεργὸς ἀνθρωποκτονίας, διότι ἐὰν ὁ δικαστὴς ὁ ὁποῖος ἐκδίδει τὴν ἀπόφασιν διαπράττει φόνον, καὶ ὁ δεσμοφύλαξ ὁ ὁποῖος ἐκτελεῖ τὴν ἀπόφασιν διαπράττει συνεργίαν φόνου». Θὰ ἐκάθητο λοιπὸν ἔξω ἀπὸ τὰς φυλακὰς ὁ καταδικασθεὶς μέχρις ὅτου ἀποφανθῇ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον. Σεῖς, κύριε Μπαμπᾶκο, εἶσθε διακεκριμένος νομικός. Ἐὰν μελετήσητε τὸ ζήτημα θὰ καταλήξητε ἐκεῖ ποὺ κατέληξα καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι φόνος ἡ πρᾶξις αὐτή. Βεβαίως εἶναι παράβασις τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν συνεπαγομένη ποινὴν φυλακίσεως ἑνὸς μηνὸς ἕως δύο ἐτῶν, ἀπὸ δὲ τὴν Ἀνακριτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐχαρακτηρίσθη ὡς φόνος. Τώρα σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, ὅτι ἐννοῶ νὰ συζητήσω τὴν ὑπόθεσιν ἀντικειμενικῶς ὡς δικαστής, οὐδέποτε ὡς πολιτικός, συνεπείᾳ τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς, ἡ ὁποία δὲν ἔχει καμμίαν θέσιν ἐδῶ. Λοιπὸν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θεωροῦν ὅτι ἡ πρᾶξις δὲν ἔχει χαρακτῆρα φόνου εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ γνωματεύσουν ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς, διότι ἡ πρᾶξις φέρει τὸν χαρακτῆρα πλημμελήματος, καὶ συνεπῶς τιμωρεῖται μὲ ποινὴν πολὺ ἐλαφροτέραν τῆς εἱρκτῆς. Ἐὰν δὲ ὑπάρχουν τινὲς μεταξὺ ὑμῶν—διότι πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν μέσα εἰς ἕνα περίβολον, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνει 270 περίπου ἀντιπροσώπους καὶ νομικοὺς καὶ μὴ νομικοὺς—ἐὰν ὑπάρχουν τινὲς οἱ ὁποῖοι κρίνουν ὅτι ἡ πρᾶξις φέρει τὸν χαρακτῆρα τοῦ φόνου, τότε καλεῖσθε σεῖς νὰ κρίνετε ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἡ πρᾶξις φέρει τὸν χαρακτῆρα τοῦ φόνου καὶ ἡ ποινὴ ἡ ὁποία θὰ ἐπεβάλλετο ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐκδικασθῇ ὁ Πάγκαλος θὰ εἶναι ἀνωτέρα τῆς εἱρκτῆς ἐὰν δέχεσθε ὅτι εἶναι ἀνωτέρα, δὲν θὰ δεχθῆτε τὴν ἀπόλυσιν ἐπὶ ἐγγυήσει. Ἐὰν ὅμως εἴπετε ὅτι εἶναι κατωτέρα, θὰ τὴν δεχθῆτε. Δὲν χρειάζεται τίποτε ἄλλο. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Μεϊμαράκης, νὰ διαβάζετε τὰ πρακτικά, διαβάζετέ τα ὅσο θέλετε, δὲν θὰ βγάλετε τίποτε παραπάνω. Τὸ γεγονὸς εἶναι ἕν: Τί χαρακτῆρα ἔχει ἡ πρᾶξις. Θέλετε νὰ ἀναγνώσητε τὴν δικογραφίαν, κ. Μεϊμαράκη. Εἶσθε νομικός. Θὰ τὸ ἴδητε. Ἀλλὰ τὰ ζητήματα τῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει εἰδικῶς προκειμένου περὶ ἀδικημάτων τοιαύτης φύσεως, κρίνονται οὐχὶ μὲ τὸν στενὸν αὐτὸν καθαρῶς δικαστικὸν τύπον, ἀλλὰ κρίνονται καὶ μὲ κἄποιαν εὐρύτητα ἀντιλήψεως, ὅταν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρόκειται νὰ ἀποφανθῇ ἕνα πολιτικὸν Σῶμα... Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὁ κατηγορούμενος ἔχει ἕνα εὔλογον παράπονον, δίκαιον, τοὐλάχιστον, διὰ τὴν ἰδικήν μου συνείδησιν. Σᾶς λέγει: Κύριοι, ὑπέπεσα εἰς ἕνα ἀδίκημα. Πρῶτον ὅταν ἐξετέλεσα τὸ ἀδίκημα ὑπῆρχεν ἕνας νόμος τότε, ἰσχύων, ὁ νόμος περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν. Διατὶ δὲν τὸν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν; Δεύτερον παράπονον. Μά, κύριοι, ἔχει τὸ δικαίωμα ἕνας πολίτης, ὅταν εἶναι εἰς τὰς φυλακάς, εἴτε λωποδύτης εἶναι εἴτε Πρωθυπουργός, νὰ δικασθῇ. Καὶ τί γίνεται; Ἡ Βουλὴ αὐτὴ προῆλθεν ἐκ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1926 Ἐπέρασεν ὁ Δεκέμβριος, ὁ Ἰανουάριος, ὁ Φεβρουάριος, ὁ Μάρτιος, ὁ Ἀπρίλιος, ὁ Μάϊος καὶ ὁ Ἰούνιος καὶ μόλις κατὰ τὸ τέρμα, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ νὰ κάμῃ τὸ ταξίδι του ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ τόσον καρποφόρον, τότε ὑπεβλήθη τὸ σχέδιον νόμου περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν, δηλαδὴ μετὰ ὀκτάμηνον ἢ ἐννεάμηνον.

§311Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶχεν ὑποβληθῆ τὸ σχέδιον νόμου καὶ ἐψηφίσθη.

§312Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὅπως θέλετε. Ἦσθε μάλιστα τότε καὶ Ὑπουργὸς—ἐπειδὴ μοῦ τὸ ὑπενθυμίσατε, καὶ ἐγὼ διὰ σᾶς ἠξεύρετε πόσην ἐκτίμησιν ἔχω —ἦσθε τότε καὶ Ὑπουργὸς καὶ ἐπομένως θὰ ἠδύνασθε ὡς μέλος τότε τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιμεληθῆτε καὶ νὰ εἴπητε: Μιὰ φορὰ ποὺ εἶναι ἕνας ὑπόδικος, διαχειρισθεὶς τὰ δημόσια, μέσα εἰς τὰς φυλακὰς, ἐγὼ ὡς Κυβέρνησις ἔχω μιὰ ὑποχρέωσιν.

§313Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Σωτηριάδη, γνωρίζετε ὅτι τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη καὶ ἔγινε κατόπιν νόμος, συνετάχθη ἀπὸ ἐμὲ καὶ ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§314Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τώρα ἐξηγῶ καὶ διατὶ ἔχει μερικὰ λάθη, τὰ ὁποῖα ἀνατρέπουν πᾶσαν ἰδέαν ἐλευθερίας. Δὲν ἠμποροῦσε νὰ τὸ κόψῃ τὸ κεφάλι μου!

§315Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι ὑπέστη πολλὰς τροπολογίας τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐβράδυνεν ὅμως νὰ ὑποβληθῇ, διότι δὲν ὑπῆρχε πλήρης συμφωνία διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι ἐξ ἀρχῆς δὲν ἤμουν καὶ ἐγὼ καὶ ἡ πλειοψηφία τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου σύμφωνος εἰς τοῦτο, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν κανονικὴν ὁδὸν τῆς ἐκδικάσεως ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Διότι ὑπῆρχεν ἡ γνώμη ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ παλαιὸς νόμος περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, μολονότι τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἰσχύει εἶχεν ὁρίσει ἄλλον τρόπον ἐκδικάσεως τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν.

§316Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν χρεωστεῖ κανεὶς ἐγκληματίας, κανεὶς ἀπολύτως, νὰ ἀναμένῃ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης καὶ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεώς του καὶ νὰ ἔχῃ ἐκκρεμῆ τὴν θέσιν του ἐπὶ ὀκτὼ ὁλοκλήρους μῆνας. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶχεν ἐντολὴν νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις διὰ τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν. Ἐγὼ τότε, πρακτικώτερος, εἶπα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ μὴ βραδύνῃ ἡ ἐκδίκασις: «Τί τὰς θέλετε ὅλας αὐτὰς τὰς κατηγορίας, ἀνατροπὴ τοῦ πολιτεύματος εἰς μίαν ἄνομον περίοδον κ.λ.π.; Δὲν ἔχει καμμίαν θέσιν». Διαλέξατε 2 ἢ 3 δικογραφίας, εἰς τὰς ὁποίας ἔχουν λάβει χώραν λεηλασίαι, κλοπαί, ἁρπαγαὶ τοῦ δημοσίου πλούτου, εἰς τρόπον, ὥστε ἄνευ τῆς διαδικασίας καὶ τῆς ἀνακρίσεως νὰ γίνῃ μία πρότασις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ νὰ παραπέμψῃ τινὰς ἐξ αὐτῶν καὶ νὰ γίνῃ μιὰ δίκη, μιὰ δημοσία διαδικασία κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ διαπιστωθῇ κατὰ τίνα τρόπον διεχειρίζοντο τὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἐκεῖνοι οἱ τότε κυβερνῶντες. Ἐὰν ἐγένετο αὐτό, εἰς δύο μῆνας θὰ εἴχομεν τὴν δίκην. Τώρα ἐὰν θελήσετε νὰ κάμετε δίκην, τὶ νὰ σᾶς εἴπω; Εἰς αὐτὸ ἔχω πρακτικότητα τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἄλλος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ. Ἡ πεῖρά μου, ἡ μακρὰ δικαστική, δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ κάμετε δίκην, ἡ δίκη αὕτη εἶναι ἀδύνατον καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ γίνῃ ἐντὸς ἑξαμήνου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικάζωμεν ἀδικήματα ταχέως. Ἔχομεν τὴν ἱστορίαν τῶν προγενεστέρων δικῶν. Ἀρχίζομεν καὶ δὲν τελειώνομεν ποτέ. Ἐπειδὴ βλέπω ὅμως ὅτι ἀνυπομονεῖ ὁ συνάδελφός μου κ. Μεϊμαράκης, καὶ ἐπειδὴ θέλω νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσα, δηλῶ ὅτι εἶμαι κατὰ τῆς ἀναβολῆς.

§317Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Παιδ.). Ἤκουσα μετ’ ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ εὐχαριστήσεως τὰ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Πειραιῶς λεχθέντα καὶ ἀναλογίζομαι πόσον εὐτυχὴς θὰ ἦτο ὁ ἐν τῇ φυλακῇ εὑρισκόμενος τέως δικτάτωρ, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Σωτηριάδης, μὴ ἀποτελῶν μέλος τῆς Βουλῆς, ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκήσῃ τὰ δικηγορικά του καθήκοντα, ὡς συνήγορος τοῦ κ. Παγκάλου καὶ κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς δίκης αὐτοῦ... Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητος ἡ δικηγορική του δεξιοτεχνία. Δὲν νομίζω μόνον ὅτι θέματα τοσοῦτον σοβαρά, τοσοῦτον, θὰ ἔλεγον, τραγικά, ὡς τὸ θέμα τῆς Δικτατορίας Παγκάλου, ἐπιτρέπεται νὰ συζητῆται μὲ φαιδρὰς εἰκόνας καὶ μὲ φαιδρὰ ἐπιφωνήματα, ὡς αὐτά, δι’ ὧν, πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Σωτηριάδης ἀπέσπασε τοὺς γέλωτας ἐνίων ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων. Ἐὰν ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ κ. Σωτηριάδης καὶ ὡρισμένοι συνάδελφοι ἔχουσιν ὄρεξιν δι’ εὐθύμους παρενθέσεις τῆς σημερινῆς Βουλῆς ἔναντι τοῦ χθεσινοῦ δικτάτορος, ἐγὼ ὁμολογῶ τοιαύτην ὄρεξιν δὲν ἔχω. Καὶ προχωρῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἐὰν, λοιπὸν, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πειραιῶς συνάδελφος ἀντελήφθη ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ λαϊκὴ ἐντολή, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν, εἶναι νὰ καταλύσωμεν τὴν ἔννοιαν παντὸς νόμου, ἀπαντῶμεν ὅτι ἐκ προθέσεως καὶ ἐσκεμμένως παρερμηνεύει τὰ ὅσα εἶπον περὶ τῆς ἐντολῆς ταύτης. Τὴν ἐντολὴν αὐτὴν ἐξηγήσαμεν ἐν πάσῃ σαφηνείᾳ καὶ νομίζω ὅτι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν ἐν τῇ ἐξηγήσει ταύτῃ δὲν εἶναι ὁμοία ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ ἐμφανίσῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εἶπον ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνταῦθα ὡς μία συνέπεια πολιτική, πολιτειακὴ καὶ κοινωνικὴ τῆς ἐπελθούσης δικτατορικῆς ἀνατροπῆς καὶ εἶπον ὅτι πρώτη πρᾶξις τοῦ ἐπαναστάντος Κοινοβουλίου ὤφειλε νὰ εἶνε ἡ ἀποκατάστασις τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ διὰ τῆς ἐκδικάσεως καὶ τιμωρίας τῆς δικτατορίας, ἥτις κατέλυσεν πάντα κοινοβουλευτικὸν θεσμὸν ἐν τῇ Χώρᾳ ταύτῃ. Δὲν εἶπον ὅτι ἡ λαϊκὴ ἐντολὴ συνίσταται εἰς τὴν κατάργησιν παντὸς νόμου. Ἐτόνισα, ἀπεναντίας, ὅτι ἡ πρότασις τῆς ἀποφυλακίσεως ἐμφανίζει νομικὰς ἀντιλήψεις ἀντιθέτους ὅλως καὶ ἡ κατὰ τὴν γνώμην μου ἐπικρατεστέρα ἄποψις εἶναι ἡ περὶ τῆς συνεχίσεως τῆς προφυλακίσεως τοῦ Δικτάτορος διατυπουμένη. Ἀλλὰ δὲν ἠθελήσαμεν ἡμεῖς μὲ στενὰς δικαστικὰς μόνον ἀντιλήψεις νὰ κρίνωμεν τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα καὶ ἐτόνισα πρὸ ὀλίγου ὅτι τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν σῶμα ἦτο ὑποχρεωμένον νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τὴν σημασίαν τοῦ ζητήματος τῆς Δικτατορίας ἀπὸ τῶν ποικίλων του πλευρῶν. Ἐὰν, συνεπῶς, ὑπεστήριξα τὴν ἀνάγκην τῆς μὴ ἀποφυλακίσεως τοῦ Παγκάλου, τοῦτο ἔπραξα διότι ἡ ἀποφυλάκισις τούτου κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν μοιραίως θὰ ἄφηνεν ἔκθετον τὴν Βουλὴν, ὡς μὴ δυνηθεῖσαν εἴτε ἐξ ἀδυναμίας ὀργανικῆς, εἴτε ἐξ ὀλιγωρίας, εἴτε ἐκ κοπώσεως, εἴτε ἐκ φόβου καὶ ὑπολογισμοῦ, νὰ ἀγάγῃ εἰς πέρας μίαν τῶν κυριωτέρων ἐντολῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ· διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνατρέψας τὴν δικτατορίαν, ὡς μᾶζα πάντοτε, ἔχει τὴν ἀξίωσιν ὅπως οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ οἱ ἐντολεῖς του διαφωτίσωσιν αὐτὸν ἐπαρκῶς καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ καθοδηγήσωσιν αὐτὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀνάγκης τοῦ κολασμοῦ τῶν ἀδικημάτων τῆς δικτατορίας.

§318Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Πρὸ παντὸς νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν τὸ θέτετε πολιτικὸν ζήτημα τοῦτο.

§319Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ὁμιλῶ, ὡς ἁπλοῦς βουλευτὴ, κύριε. Πάντως οὐδεμία σύγχυσις ἐκ τῶν διακοπῶν σας δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἐπὶ τῆς ἐννοίας τῶν λόγων μου. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι μία ἐσπευσμένη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ ἀπολύσεως τοῦ Δικτάτορος εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ δυσάρεστα ἀποτελέσματα καὶ διὰ τὸ γόητρον καὶ διὰ τὰς τύχας γενικώτερον τοῦ Κοινοβουλίου. Διότι οὐδένα θὰ ἐπείθομεν, ἐφ’ ὅσον τὸ Κοινοβούλιον ἀπέρρευσεν ἐκ τῆς λαϊκῆς συνειδήσεως, ὡς ἀπάντησις ἄμεσος κατὰ τοῦ δικτατορικοῦ πειραματισμοῦ, καὶ ὅμως τὸ κοινοβούλιον δὲν κατώρθωσε νὰ διαδηλώσῃ ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀμυνθῇ τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς τῆς ὑπάρξεώς του, δικάζον τὴν δικτατορίαν ἐλευθέρως — τῆς Κυβερνήσεως οὔσης ἐλευθέρας ἢ τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος νὰ φανῶσιν ἀργότερον ἐπιεικεῖς πρὸς τὸν τιμωρηθέντα Δικτάτορα — διαδηλοῦν οὕτω εἴτε ἀδυναμίαν ὀργανικήν, εἴτε ὀλιγωρίαν, εἴτε κόπωσιν, εἴτε φόβον καὶ ὑπολογισμόν. Τὸ κοινοβούλιον, λέγομεν, θὰ ἦτο ἐκτεθειμένον εἰς ἁπλούστατα συμπεράσματα τοῦ λαοῦ. Ὄτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν δηλαδὴ οὔτε τὴν λαϊκὴν ἐντολὴν νὰ περιφρουρήσῃ, οὐδὲ τὸν προορισμὸν αὐτοῦ νὰ ἐκτελέσῃ. Διότι ἐὰν πάλιν μία νέα δικτατορία ἀνέτρεπε μίαν πρωΐαν τὴν πολιτικὴν καὶ κοινωνικὴν τάξιν ἐν τῇ χώρᾳ, ὅπως ἔπραξεν ἡ Δικτατορία Παγκάλου, ἀποδείξασα ὅτι οὐδεμίαν εἶχεν συνείδησιν τῶν πράξεων καὶ τῶν εὐθυνῶν της, πῶς θὰ ἀνεχαιτίζομεν ἄραγε τὴν νέαν αὐτὴν δικτατορίαν; Μὲ τὸ παράδειγμα τῆς διετοῦς προφυλακίσεως τοῦ κ. Παγκάλου; Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον ἐν περιπτώσει ἀποφυλακίσεως, δηλαδὴ ματαιώσεως τῆς δίκης Παγκάλου, θὰ ἦτο ἐκτεθειμένον εἰς νέαν ταχυτάτην ἐπιβουλήν. Ὡμολόγησα ὅτι ἐβράδυνεν ἡ Βουλὴ νὰ περαιώσῃ τὴν προδικασίαν τῆς ὑποθέσεως, λόγῳ τῆς πληθύος τῶν δικονομικῶν τύπων ἀφ’ ἑνός, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τοῦ συσσωρευθέντος ὄγκου νομοθετικῆς ἐργασίας, ἀφ’ ἑτέρου. Ἐτόνισα τὴν λύπην μου ὡς ἀνθρώπου, διὰ τὴν ταλαιπώρησιν τοῦ Θεοδώρου Παγκάλου, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ μίαν ὑπόθεσιν προσωπικὴν νὰ θέσωμεν κατὰ μέρος τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, αὐτὴν ταύτην τὴν ἀτομικὴν ἀξιοπρέπειαν ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ὑμῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Δὲν ἀποκρύπτω τὴν λύπην, ἣν ᾐσθάνθην βλέπων ὅτι ἀπὸ μίαν δικηγορικὴν ὑποκειμενικότητα, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς ἐπιλανθανόμενος τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι διέπουν τὴν πολιτικὴν παράταξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει, κατήντησε καὶ δακρύων ἀκόμη νὰ ὑπερασπισθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Θεοδώρου Παγκάλου, ὡς ἐὰν ἤθελε νὰ στέψῃ τὸ δικηγορικὸν αὑτοῦ στάδιον μὲ ἕνα θρίαμβον τοιοῦτον, θλιβερὸν κατὰ τὴν γνώμην μου ...

§320ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀτελείας τοῦ νόμου.

§321Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Παιδ.). Ὁ νόμος δύναται νὰ ἑρμηνευθῇ κατὰ δύο ἐκδοχάς. Συνεπῶς τὸ θέμα δὲν δύναται νὰ λυθῇ ἀπὸ μόνης τῆς στενῆς τοῦ νομικῆς ἑρμηνείας. Εἶναι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀνάγκη, ὅπως ἡ Βουλὴ, πρὶν ἢ ἀπέλθῃ εἰς συνάντησιν τοῦ λαοῦ, ὅστις θὰ ἀναβαπτίσῃ αὑτὴν —διότι τοῦτο τονίζεται ἐσχάτως ἔκ τινος πλευρᾶς—περαιώσῃ αὑτὴν τὴν ὑπόθεσιν τῆς δικτατορίας ὁπωσδήποτε. Δὲν θὰ ἦτο ἐν τάξει ἡ Βουλή, ἐὰν ἀπόψε ἔσπευδε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀποφυλάκισιν τοῦ Παγκάλου, ἐκφυλίζουσα ὁριστικῶς τὴν δίκην αὐτήν. Ἦτο θεμελιώδης ὑποχρέωσις τῆς Βουλῆς ταύτης, ὅπως ἀπὸ μηνῶν εἶχεν ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν ἀδικημάτων τῆς δικτατορίας, διότι ἡ πρώτη πρᾶξις τοῦ ἐπαναλειτουργήσαντος κοινοβουλίου ὤφειλε νὰ εἶναι ἡ πανηγυρικὴ ἀποκατάστασις τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ ἡ τιμωρία τῆς δικτατορίας τῆς καταλυσάσης πάντα πολιτικὸν καὶ ἠθικὸν νόμον ἐν τῇ χώρᾳ. Ἐὰν ἀπὸ τῆς βάσεως ταύτης δὲν ἀντιμετωπισθῇ ἡ ὑπόθεσις, θὰ φοραθῶμεν ἀσυνεπεῖς πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ τὴν ἐντολήν μας, ἐκτεθειμένοι ἀπέναντι τῆς δημοσίας γνώμης καὶ τῶν δικαίων ἀξιώσεων τοῦ Κοινοβουλίου δι’ ἔργον καὶ δικαιοσύνης καὶ καθαρμοῦ, ὅπερ εἶναι ἡ παραδειγματικὴ τιμωρία τῶν ἐγκλημάτων τοῦ δικτάτορος. Ἄς ἐπιτευχθῇ ἀντὶ πάσης θυσίας, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐκδίκασις τῆς δικτατορικῆς ὑποθέσεως. Ἔστω καί ἀργά. Ἄλλως, ἀπερχόμενοι ἐντεῦθεν, θὰ ἀπέλθωμεν μὲ μειωμένον τὸ κῦρος καὶ μὲ θολὴν τὴν ἀντίληψιν τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς δι’ ἡμᾶς συνεπάγεται μία λαϊκὴ ἐντολή. (Χειροκροτήματα).

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς.

§323Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχω τὸν λόγον. Πρόκειται περὶ σοβαρωτάτης ὑποθέσεως.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι ὁσάκις προταθῇ ἀναβολή, λαμβάνουσι τὸν λόγον δύο ἐπὶ πέντε λεπτά, εἷς ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ ἕτερος κατὰ τῆς προτάσεως.

§325Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θέλω νὰ παραβιάσω τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι γεγονὸς ὅτι παρεβιάσθη χιλιάκις.

§326Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ὡμίλησε κανεὶς ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς ἰδικῆς μου.

§327Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἔχει τεθῇ ἐξ ἀρχῆς τῆς συνεδριάσεως.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Παπαναστασίου.

§329Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ὑπόθεσιν μὲ ἐλαφρὰν καρδίαν. Δημιουργοῦμεν τὸ δίκαιον τῆς ὁμαλῆς λειτουργίας τοῦ Πολιτεύματος καὶ εἶναι δυστύχημα ὅτι μία τόσον σοβαρὰ ὑπόθεσις παρουσιάζεται κατὰ τοιοῦτον πλάγιον τρόπον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἄνευ ἀνάγκης. Λέγω ἄνευ ἀνάγκης διότι, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἀκόμη ἡ Βουλὴ θὰ ἐνόμιζεν ὅτι εἶναι ὀρθὰ ὅσα ἀνεπτύχθησαν ὅτι δῆθεν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως περὶ προσωρινῆς ἀποφυλακίσεως, διότι τὸ Ἀνακριτικὸν συμβούλιον ἐχαρακτήρισε τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀγχόνης ὡς παράβασιν ἁπλῶς τοῦ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμου, πάλιν δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ προσωρινὴ ἀποφυλάκισις τοῦ περὶ οὗ πρόκειται κατηγορουμένου, διότι ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐχαρακτήρισε τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀγχόνης ὡς φόνον, ὁ ὁποῖος συνεπάγεται ποινὴν ἀνωτέρας τῆς εἱρκτῆς, ἥτις ἀποκλείει τὴν προσωπικὴν ἀπόλυσιν. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ τυχὸν εὐνοϊκὴ ὑπὲρ τοῦ κατηγορουμένου ἀπόφασις τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν προσωρινὴν ἀποφυλάκισιν αὐτοῦ, διὰ ποῖον λόγον, ἐρωτᾶται, ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ εἰσηγήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη, ἐνῷ, ἀφοῦ ἔχει ἤδη περαιωμένην τὴν ἀνάκρισιν, ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ὑποβάλῃ τὸ ὁριστικὸν πόρισμά της ἐνώπιον τῆς Βουλῆς;

§330Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Τὸ ὑπέβαλε.

§331Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Ὤφειλε νὰ τὸ ὑποβάλῃ καὶ νὰ μὴ παρουσιάσῃ τὴν ὑπόθεσιν ὑπὸ πλαγίαν μορφήν, τῆς προσωρινῆς ἀποφυλακίσεως, διότι εἶναι ἐμπαιγμὸς ὁλοκλήρου τῆς ὑποθέσεως, ἐφόσον δὲν πρόκειται νὰ ἔχῃ ὁπωσδήποτε ὡς ἀποτέλεσμα τὴν προσωρινὴν ἀποφυλάκισιν τοῦ κατηγορουμένου. Νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν δικονομικὴν τοῦ ὑποχρεωτικοῦ ἢ μὴ τῆς προσωρινῆς ἀποφυλακίσεως...

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἀποσύρεται ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς.

§333Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἀποσύρεται. Εἶναι ἄξιον σημειώσεως, κ. Πρόεδρε, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ὁμιλησάντων ἐτόλμησε νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀθωότητα τοῦ κατηγορουμένου.

§334Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ὅταν ἀπευθύνεσθε πρὸς ἡμᾶς, νὰ ἀπευθύνεσθε πρὸς ἕνα ἕκαστον.

§335Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθύνωμαι πρὸς πάντας, διότι πάντα ὁμιλῶ τὴν ἀλήθειαν ἐνταῦθα. Νὰ ἔλθετε, λέγω, νὰ ὑποστηρίξετε κατ’ εὐθεῖαν τὴν ἀθωότητα τοῦ κατηγορουμένου καὶ νὰ μὴ θέλετε νὰ ἐξευτελίσετε ὁλόκληρον τὴν ὑπόθεσιν διὰ τῆς παρουσιάσεώς της ὑπὸ τὴν καθαρῶς δικονομικήν της μορφήν, τῆς προσωρινῆς ἀποφυλακίσεως. Δὲν εἰσέρχομαι ἐγὼ τώρα εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔλθῃ τάχιστα ἡ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁλόκληρος ἡ ὑπόθεσις, διὰ νὰ ἐκφράσῃ ἕκαστος τὴν γνώμην του καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας του. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας καὶ νὰ ἐπιδιώκωμεν τὸν ἐξευτελισμὸν τῆς ὑποθέσεως, ἐμφανιζόμενοι ὡς ὑπερασπισταὶ τῶν δικονομικῶν διατάξεων. Ἡ προσωρινὴ ἀποφυλάκισις εἶναι ἀδύνατος, ἐφόσον ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν λαμβάνει ἀπόφασιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παραπομπῆς ἐπὶ φόνῳ καὶ ἐφόσον διατηρεῖται ἡ προφυλάκισις ἐπὶ φόνῳ, ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ὁριστικὸν πόρισμα τῆς ἀνακρίσεως. Μὴ πράττουσα τοῦτο, δὲν δύναται νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον της. Ἔχει πλῆρες τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ ἡ Βουλὴ νὰ φέρῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ὁλόκληρον τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον ἡμῶν. Ἐκτὸς τούτου δὲν ἔπρεπε νὰ λησμονήσῃ ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή, ὅτι ἡ μόνη περίπτωσις τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ἡ Δικονομία κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόρριψις τῆς ἐπὶ ἐγγυήσει προσωρινῆς ἀποφυλακίσεως ἰσχύει ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι ἂν ἐξετάσωμεν ὁλόκληρον τὴν δρᾶσιν τοῦ κατηγορουμένου θὰ πιστοποιήσωμεν ὅτι δὲν ὑπῆρξε ψεῦδος, δὲν ὑπῆρξεν ἐξευτελισμὸς καὶ κολακεία καὶ ἀπάτη καὶ βία τὴν ὁποίαν δὲν διέπραξεν ὁ κατηγορούμενος πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν ἀθεμίτων σκοπῶν του. Προκειμένου δὲ περὶ προσώπου, τὸ ὁποῖον μετεχειρίσθη, ὅπως εἶπον, ὅλα τὰ μέσα ὅπως διαφθείρῃ χαρακτῆρας, ἵνα ἐπιβληθῇ, εἶναι δικαιολογημένος ὁ φόβος ὅτι ἐξερχόμενος τῶν φυλακῶν θὰ μεταχειρισθῇ τὰ αὐτὰ μέσα ὅπως καταστρέψῃ τὰς ἀποδείξεις τῶν πράξεων αὐτοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸν ἀκόμη τὸν λόγον ἡ πρότασις εἶναι ἀπορριπτέα. Ἀλλὰ δὲν θέλω σήμερον ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς προτάσεως. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀπόφασις, ὅπως φέρῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος τὸ ὁριστικὸν πόρισμα αὐτῆς, διὰ νὰ ἴδῃ ὅλη ἡ ὑπόθεσις τὸ φῶς. Καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς συστάσεως περὶ ἀναβολῆς.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς.

§337Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι.

§338Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις δὲν ἀποσύρεται.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται. Ἐὰν δὲν ἀποσύρεται, πρέπει νὰ γίνῃ ψηφοφορία. Δύο ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσουν: εἷς ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς καὶ ὁ ἕτερος κατά.

§340Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ Κανονισμοῦ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις. Ἐὰν δὲν ὑποβληθῇ ἄλλη πρότασις, δι’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχει ἡ πρώτη.

§342Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουρ. Συγκ.). Ἔχω τὴν προσωπικὴν γνώμην μου, ὡς βουλευτοῦ, ὅτι λόγοι οὐσιαστικοὶ συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τῆς προτάσεως δὲν ὑπάρχουν, ἐνῶ ἐκ τῶν ἐκτεθέντων νομικῶν λόγων ὑπάρχουν τοιοῦτοι, συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς ἀπορρίψεως. Ὁ σχετικὸς νόμος ἐν ὡρισμένῳ ἄρθρῳ λέγει, ὅτι τὸ Συμβούλιον ὀφείλει νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀποφυλάκισιν ἐὰν ὑπάρχουν ὑπόνοιαι, ὅτι ὁ κατηγορούμενος θέλει ἐξαφανίσει τὰ στοιχεῖα τῆς κολασίμου πράξεως ἢ θέλει δυσχεράνῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: ὁ Πάγκαλος ἀπολυόμενος δὲν παρέχει ὑπόνοιαν, ὅτι θέλει δυσχεράνῃ τὴν ἀνάκρισιν πρὸς ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας; (Φωναὶ καὶ θόρυβος ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἐρωτῶ, ἐπαναλαμβάνω, τὴν Βουλήν, ποῖαι θὰ εἶναι αἱ ἀσχολίαι τοῦ Θεοδώρου Παγκάλου ἂν ἀπολυθῇ τῶν φυλακῶν; Μόνη ἀσχολία του θὰ εἶναι νὰ προπαρασκευάσῃ κίνημα, ἵνα ὄχι μόνον τὴν ἐνοχήν του καὶ καταδίκην του ἀποφύγῃ, ἀλλὰ καὶ ὅλους ἡμᾶς, τοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀνατρέψῃ, τὸ κοινοβούλιον δηλαδή. Ἑπομένως τὸ ὀλιγώτερον ποὺ θὰ κάμῃ ὁ Πάγκαλος, ἐξερχόμενος, εἶναι ἡ δυσχέρανσις τῆς ἀνακρίσεως ἢ μᾶλλον ἡ ὁριστικὴ διακοπὴ αὐτῆς. Ἐὰν στηρίζεσθε ἐπὶ τῆς νομιμοφροσύνης τοῦ Παγκάλου, δὲν γνωρίζετε καλῶς αὐτόν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο, ὅτι ὁ Πάγκαλος θὰ κάμῃ καὶ θὰ ἐπιτύχῃ κίνημα, ἀλλὰ τὸ λέγω μόνον, διὰ νὰ μὴ δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι εἶναι ἀπορριπτέα ἡ αἴτησίς του, ἐφόσον ὁ νόμος μόνον ὑπονοίας ἀπαιτεῖ περὶ τῆς μελλούσης διαγωγῆς τοῦ κατηγορουμένου. Ἔχομεν συνεπῶς ἀναμφισβήτητον τὸ νομικὸν στήριγμα, τὸ ἐρειδόμενον ἐπὶ τῆς Ποιν. Δικονομίας ἄρθρ. 257, διὰ νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἀποφυλάκισιν τοῦ Παγκάλου.

§343Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ κ. Πρόεδρε. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς ὡμίλησαν μόνον δύο βουλευταί. (Φωναὶ θόρυβος).

§344Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Οἰκον.). Νομίζω, ὅτι θὰ διηυκολύνετο ἡ συζήτησις, ἄν ἀνεβάλλετο ἐπ’ ὀλίγον ἡ ὑποβολὴ προτάσεως περὶ ἀναβολῆς, ἥτις εἶναι οὐσιαστικῶς, ἄν γίνῃ δεκτή, ἀπόφασις περὶ ἀπορρίψεως τῆς προτάσεως περὶ ἀποφυλακίσεως, διότι δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαρβέρης.

§346Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, ὅλοι ἔχομεν ὑπηρετήσει ὡς ἔνορκοι. Οἱ ἔνορκοι προτοῦ ἀναλάβουν τὰ καθήκοντά των ὁρκίζονται ὅτι ἄνευ πάθους καὶ προκαταλήψεως θὰ ἀσκήσουν αὐτά. Ἀτυχῶς θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐξυψώθη εἰς τὸ ὕψος τῶν καθηκόντων της, διότι δὲν δεικνύει κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τὴν δέουσαν αὐταπάρνησιν, καὶ ἠκούσαμεν τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Ἐλευθεροφρόνων νὰ τρέμῃ πρὸ τοῦ Παγκάλου. Ἀλλ’ ἂν ἡ Κυβέρνησις τρέμῃ τὸν Πάγκαλον, τότε ὀφείλει νὰ παραιτηθῇ. (Χειροκροτήματα). Τὸ καθῆκόν μας ἐπιβάλλει νὰ κρίνωμεν τὸν Πάγκαλον, ὡς δικασταὶ, καὶ νὰ τοῦ εἴπωμεν ὅτι «σὲ ἀπολύομεν, διότι εἶσαι ἀθῶος ἢ σὲ καταδικάζομεν διότι εἶσαι ἐγκληματίας». Ἡ Βουλὴ, βεβαίως, εἶναι ἁρμοδία νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος, ἐφόσον ἐδέχθη νὰ δικάζῃ τὰ ἀδικήματα ταῦτα, ἂν καὶ τοῦτο δὲν ἦτο ὀρθόν, ὡς καὶ ἄλλοτε ὑπεστήριξα, καὶ ὅτι δὲν ἐπετρέπετο ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ γίνωμεν δικασταὶ τῶν ἀντιπάλων μας, ἀλλὰ νὰ παραπεμφθοῦν οὗτοι εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Σήμερον, συνεπῶς, καλούμεθα νὰ ἀποφανθῶμεν ἂν εἶναι ἀπολυτέος ἐπὶ ἐγγυήσει ὁ Πάγκαλος καὶ ὄχι ἂν εἶναι ἔνοχος ἢ τί θὰ κάμῃ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ μέλλον. Δὲν ἀνέλαβα νὰ ὑπερμαχήσω ὑπὲρ τοῦ Παγκάλου, τὸν ὁποῖον ἐπολέμησα δι’ ὅλων τῶν δυνάμεών μου, ἀλλὰ οὐδέποτε θὰ δεχθῶ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ προφυλακισμένος ἕνας ἄνθρωπος διὰ μελλοντικοὺς κινδύνους.

§347Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Παιδ.). Οὐδεὶς φόβος ἐξεδηλώθη. Σεῖς συνηγορεῖτε πάντοτε ὑπὲρ αὐτοῦ.

§348Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν συνηγόρησα ποτέ, οὔτε ἐξηπάτων τὸν λαὸν ἐκδίδων ἐφημερίδα καὶ λέγων τὴν μίαν ἡμέραν ὅτι εἶμαι βασιλικὸς καὶ τὴν ἄλλην ὅτι εἶμαι δημοκρατικός. Ἐγὼ ἐμμένω ἀκεραίως εἰς ἓν πρόγραμμα, χωρὶς οὐδεμίαν παρέκκλησιν.

§349Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ἐὰν ὑπάρχῃ ἐφημερίς, ἡ ὁποία πάντοτε μετὰ θάρρους, σθένους καὶ ἀντιδημοσιογραφικῆς εἰλικρινείας ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν, εἶναι ἡ ἐφημερὶς ἡ ἰδική μου, εἶναι ἡ «Πολιτεία».

§350Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Σεῖς ἐτηλεγραφήσατε πρὸς τὴν Μεταξᾶν νὰ ἀπάρῃ τὴν σημαίαν τῆς Δημοκρατίας.

§351Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Παιδείας). Εἶναι ψεύδη. Τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο ὡμίλει περὶ ἐλευθερίας...

§352Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Θὰ ἔλθῃ καιρὸς καὶ θὰ τὰ εἴπωμεν καὶ αὐτά.

§353Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ἐψεύσθητε δι’ ἄλλην μίαν φορὰν καὶ σᾶς ἐκφράζω τὴν περιφρόνησίν μου.

§354Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἐκφράζω ὄχι τὴν περιφρόνησίν μου, ἀλλὰ τὴν ἀποστροφήν μου. (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§355ΦΩΝΑΙ. Νὰ ἀνακαλέσῃ.

§356Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπ. Παιδείας). Δὲν δέχομαι οὔτε τὴν ἀνάκλησίν του.

§357Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρεκκλίνουν. Γνωρίζετε ὅτι ἐγὼ ἔχω πάντοτε εὐθείας γραμμάς. Τὸ ζήτημα παρεξέκλινε, χωρὶς βεβαίως νὰ πρόκειται νὰ καταλήξωμεν ἐκεῖ ποὺ κατελήξαμεν. Τὸ ζήτημα τοῦ Παγκάλου καθωρίσθη ἀπολύτως, δυνάμει τῆς αἰτήσεως τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον. Εἶπον, ὅτι ὑποστηρίζω τὴν ἄποψιν ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ ἀπολύτως ἐλευθέρως καὶ μὲ δικαστικὴν συνείδησιν περὶ τῆς ἀπολύσεως ἢ μὴ τοῦ κατηγορουμένου Παγκάλου, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ τηρήσῃ τὰς ὑποχρεώσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς ἓν δικαστικὸν σῶμα τοιαύτης περιωπῆς, εἰς ἓν σῶμα, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ εἶναι κυρίαρχον ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης. Ὁ κοινοβουλευτισμός, Κύριοι, δὲν διατρέχει κίνδυνον καὶ ἐὰν ἀπολυθοῦν δέκα Πάγκαλοι. Ὁ κοινοβουλευτισμὸς διατρέχει κίνδυνον ἐὰν κρατῆται εἰς τὰς φυλακὰς παρανόμως εἷς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος κρίνεται κατὰ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας τοὐλάχιστον ἀπολυτέος. Δὲν πρόκειται νὰ κρίνωμεν ἐὰν εἶναι ὕποπτος φυγῆς ἢ νὰ δυσχεράνῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως, διότι ὡς μᾶς ἐβεβαίωσαν οἱ ἀξιότιμοι ἐνεργήσαντες τὴν ἀνάκρισιν, ἡ ἀνάκρισις εὑρίσκεται περὶ τὸ τέρμα της. Ἀλλὰ καί τι πλέον ἀκόμη. Ἐρχόμεθα ἡμεῖς νὰ συνεχίσωμεν μίαν παράτασιν καταστάσεως, ἡ ὁποία δὲν μᾶς τιμᾷ ὡς δικαστικὸν σῶμα, διότι ἐπὶ δύο χρόνια ἀφήσαμεν μίαν κατάστασιν νὰ ἐκφύγῃ τῶν χειρῶν μας. Δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μεγαλυτέρα ζημία γίνεται εἰς τὸν κοινοβουλευτισμὸν ὅταν ὁ Πάγκαλος λέγῃ ὅτι «δὲν τολμοῦν νὰ μᾶς δικάσουν»; Ποία εἶναι ἡ οὐσιώδης δικαιολογία τῆς ἀναβολῆς; Ὅτι ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν ἢ ἑνὸς ἔτους, ἢ ἑβδομάδων, θὰ ὑποβάλῃ ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ πόρισμά της. Ἐδῶ πρόκειται νὰ ἀποφανθῶμεν σήμερον περὶ τῆς ἀποφυλακίσεως τοῦ Παγκάλου ἐπὶ ἐγγυήσει. Τί κάμνουν τὰ δικαστήρια καθημερινῶς; Ἀποφαίνονται προσωρινῶς καὶ μετ’ ὀλίγους μῆνας περαιώνουν τὴν ὑπόθεσιν. Γίνεται ἡ παραπομπὴ καὶ κατόπιν ἡ δίκη. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ ἀποφύγῃ τὰς διαδόσεις περὶ Παγκάλου, ἠμπορεῖ ἁπλούστατα νὰ φέρῃ τὴν δίκην ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων νὰ τὸν δικάσῃ καὶ νὰ τὸν ἀκούσῃ καὶ ἐκεῖνον καὶ τότε πλέον ὅποιος μένει κατηγορούμενος οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι, θὰ δώσῃ λόγον. Πρέπει, Κύριοι, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ πράγματα ὅπως εἶναι. Ὁ κοινοβουλευτισμὸς δὲν διατρέχει κίνδυνον οὔτε ἀπὸ τὸν Πάγκαλον, οὔτε ἀπὸ κανένα ἄλλον. Ὁ κοινοβουλευτισμὸς διατρέχει κίνδυνον ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ἀπὸ τὰ ἔργα μας. (Χειροκροτήματα).

§358Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ ὡς δικαστικὸν σῶμα ἰδίως θὰ ἤρετο εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς της καὶ μακρὰν παντὸς πάθους καὶ προκαταλήψεως καὶ πάσης παρανοήσεως, ἐὰν προσεπάθη νὰ ἀνεύρῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ ἐκτελέσῃ τὸν ἑαυτῆς προορισμόν. Δυστυχῶς, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι ρεύματα διάφορα ἔπνευσαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὰ ὁποῖα ἀντὶ νὰ κατασιγάσουν τὰ πείσματα τὰ πολιτικά, ἀντὶ νὰ κατευνάσουν τοὺς φόβους, μᾶς ἐξέτρεψαν μακρὰν τοῦ προορισμοῦ μας. Ποία ὑπῆρξεν ἡ παρανόησις τῆς ἀποστολῆς αὐτῆς; Ἠκούσθη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μία ἀόριστος μομφὴ ἀπευθυνομένη διὰ τὴν δημιουργίαν, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἐντυπώσεων, ὅτι ὑπῆρξαν δῆθεν συνήγοροι, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τοῦ κατηγορουμένου, διότι ἐξεφράσθησαν εὐμενεῖς κρίσεις ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἐὰν ὑπῆρξεν εἷς συνήγορος τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου, ὁ συνήγορος οὗτος θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην καὶ ὄχι εἰς τὴν παράταξίν μας, ἡ ὁποία ἀείποτε μάχεται ὑπὲρ τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν καὶ ὑπὲρ τοῦ δικαίου. Ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡ παράταξις ἐκείνη δείγματα αὐτοθυσίας.

§359Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον δίδετε ἐξετάσεις.

§360Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ δείγματα πολιτικοῦ μανδύου, διὰ τοῦ ὁποίου περιεβάλατε σεῖς τὸν Πάγκαλον. Καὶ ὅταν ὁμιλῆτε διὰ τὴν παράταξίν μας, ὀφείλετε νὰ τηρῆτε τὸν προσήκοντα σεβασμόν. Διότι ἡ παράταξις αὐτὴ εἶναι ἡ παράταξις τοῦ δικαίου, τῆς αὐτοθυσίας καὶ ἀείποτε δικάζει κατὰ συνείδησιν καὶ ὄχι παρὰ τὴν συνείδησιν. Καὶ ἐνῷ ἀνέμενον νὰ ἴδω τοιαύτην τινὰ ὑψηλὴν τοῦ Σώματος ἀποστολὴν, βλέπω μίαν προσπάθειαν ὅπως ταπεινώσωμεν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος, ὅπως δημιουργήσωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δῆθεν ὑπάρχουν συνήγοροι ἢ κατήγοροι τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν τεθέντος ἀνδρός. Κύριοι, ὀφείλομεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ ὑπάρξῃ κοινοβουλευτισμός, νὰ σεβασθῶμεν ἡμεῖς πρῶτοι τὴν ἱερὰν ἀποστολήν. Οὔτε συνήγοροι, οὔτε κατήγοροι ὑπάρχουν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τοῦ δικτάτορος. Ὑπάρχουν κατὰ σκληρὰν ἀνάγκην κριταὶ καὶ δικασταί. Καὶ ὅταν ὑπάρχῃ κριτὴς καὶ δικαστὴς συνθλίβων τὴν ψυχήν του, ὅσην δήποτε ἀπέχθειαν καὶ ἂν αἰσθάνεται αἴρεται εἰς τὸ ὕψος του καὶ ἐκτελεῖ τὸν προορισμόν του κατὰ τὸ δίκαιον καὶ συμφώνως πρὸς τοὺς κειμένους νόμους. Ἐὰν ὑπάρχῃ παράταξίς της ἡ ὁποία ἐπλήγη, ἡ παράταξις αὐτὴ δὲν εἶναι βεβαίως ἡ ἰδική σας, ἀλλ’ εἶναι τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν κατὰ πάσης κατηγορίας.

§361Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ λόγια.

§362Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Μὲ λόγια καὶ μὲ ἔργα, ἐνῷ σεῖς μεταβάλλεσθε καὶ ἑλίσσεσθε ἀναλόγως τῶν περιστάσεων. Ἔχομεν δὲ τὴν τελευταίαν κυβερνητικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἀπέδειξε καὶ τὸ ἀνάστημα ὑμῶν καὶ τὰς μεθόδους ὑμῶν. Καθ’ ὃν χρόνον ὅλος ὁ κοινοβουλευτικὸς κόσμος ἠγωνίζετο διὰ νὰ σώσῃ τὸν κοινοβουλευτισμόν, εἶναι γνωστὸν τί ἐπράξατε σεῖς, διὰ νὰ δημιουργήσητε τὴν ἀνωμαλίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν σύμπας ὁ λαὸς γνωρίζει. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα, διὰ νὰ μὴ ἐξέλθω τοῦ προορισμοῦ μου νὰ κρίνω τὴν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἐτέθη ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν. Δὲν ἔχομεν ἀντικειμενικὴν ἀποστολήν, Κύριοι, τὴν ἀθώωσιν ἢ καταδίκην τοῦ Παγκάλου. Δὲν ἤλθομεν ἐνταῦθα ἵνα ψάλωμεν κατηγορίας κατ’ αὐτοῦ οὔτε νὰ ἀναπέμψωμεν ὕμνους ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἤλθομεν ἐνταῦθα ἵνα διατυπώσωμεν τὴν ἰδίαν ἡμῶν ἀγανάκτησιν κατὰ τῆς δικτατορίας, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου νὰ κρίνωμεν καὶ τὰς πράξεις αὐτῆς. Ἡ ἀποστολή μας δὲν εἶναι ἀποστολὴ ἀντικειμενικὴ ἵνα δικάσωμεν τὸν κρινόμενον σήμερον Πάγκαλον. Ἡ ἀποστολή μας εἶναι νὰ κρίνωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ὡς δικασταί. Ὑπάρχουν δύο κατηγορίαι. Ἡ μία κατηγορία ἐπὶ πλημμελήματι διὰ τὸ Καζῖνον. Δυστυχῶς, ἐπ’ αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀποφανθῶμεν ὅτι εἶναι ἀποφυλακιστέος. Οὐκ ἦν ἄλλως γενέσθαι. Ἐκτὸς ἂν πρόκειται νὰ δυσχεράνῃ τὸ ἔργον τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἂν τοῦτο συνέβαινε, βεβαίως τοῦτο θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς τὸ διαπιστώσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ Κοινοβουλευτική, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως ἐπιτραπήτω μοι νὰ εἴπω, ὅτι παρέτεινεν ἐπὶ πολὺ τὴν κατάστασιν ἐπὶ ἓν ἔτος καὶ πλέον, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ γεννῶνται αὐταὶ αἱ ἀνωμαλίαι, αἱ ὁποῖαι γεννῶνται ἀπόψε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπὶ τῆς πράξεως αὐτῆς δὲν γεννᾶται ζήτημα δικαστικόν, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος δικαστικῶς νὰ κρίνω τὴν πρᾶξιν. Κατηγορήθη ὁ Θεόδωρος Πάγκαλος ἐπὶ πλημμελήματι, τὴν δὲ κατηγορίαν διετύπωσεν ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή.

§363Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἡ Ἐπιτροπή. Αὐτὸ ἦτο γνώμη τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§364Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἡ ὁλομέλεια τῆς Ἐπιτροπῆς.

§365Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι τὰ ἐντάλματα. Οὔτε ὁ εἰσηγητής, οὔτε ἡ Ἐπιτροπή.

§366Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Κατηγορήθη ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς πρώτης κατηγορίας, τῆς τοῦ Καζίνου. Τὸ ἔνταλμα τῆς φυλακίσεως ὁμιλεῖ καὶ χαρακτηρίζει τὴν ὑπόθεσιν ὡς παράβασιν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Ἐγένετο ἀνακριτικὴ πρᾶξις ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ὁποία μετέβαλε τὸν χαρακτῆρα. Συνεπῶς, ὅταν ἐρχόμεθα ἐνταῦθα καὶ συζητῶμεν, ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν. Ἡ ἔκθεσις γράφει καθαρά, ὅτι ὁ Πάγκαλος προφυλακίζεται διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ πλημμελήματος, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Ἔχετε ἄλλο τι νὰ μᾶς εἴπητε, ἂν δηλαδὴ ἐδώσατε εἰς τὴν πρᾶξιν ἄλλον τινὰ χαρακτηρισμόν; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπὶ τοῦ ἀδικήματος τούτου εἶναι ἀπολυτέος κατὰ τὸν νόμον. Συνεπῶς δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἄλλο τι, διότι ἡ διάταξις εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι ἀπολυτέος, ἐκτὸς ἂν ἔχετε τὴν γνώμην, ὅτι ὁ Πάγκαλος θὰ δυσχεράνῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως εἰς τὸ μέλλον. Παρὰ τῆς Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς ὅμως ἐτερματίσθη ἡ ἀνάκρισις ὡς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ναί, ἢ οὔ; Ἐφόσον κατηγορεῖται διὰ πλημμέλημα, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἀπολυτέος. Ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ μὴ πράξωμεν τοῦτο ἐκ φόβου. Ἐγὼ ὅμως δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Ἐλευθεροφρόνων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ φοβηθῇ τὸ Κοινοβούλιον τὸν Θεόδωρον Πάγκαλον.

§367Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουρ. Συγκ.). Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Δὲν εἶπον οὔτε ὅτι ἡ Κυβέρνησις φοβεῖται τὸν Πάγκαλον, οὔτε ὅτι τὸ Κοινοβούλιον φοβεῖται τὸν Πάγκαλον. Σᾶς προσθέτω μάλιστα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καὶ τὰ μέσα νὰ κρατήσῃ τὴν τάξιν. Σᾶς εἶπον τὸ ἑξῆς: ὅτι ὁ νόμος λέγει ὅτι ἂν ὑπάρχῃ βάσιμος ὑπόνοια ὅτι ὁ κατηγορούμενος θὰ δυσχεράνῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως, δύναται νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἀπόλυσις. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἐξαιρετικοῦ τῆς Κυβερνήσεως ἢ τοῦ Κοινοβουλίου φόβου ἢ μὴ φόβου. Πρόκειται περὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ κατηγορουμένου. Ἄλλο τὸ ἕν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κατηγορούμενος, ἀπολυόμενος, θέλει πράξει πᾶν τὸ δυνατὸν ὅπως ὄχι μόνον δυσχεράνῃ τὴν ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ καὶ τὴν παραμορφώσῃ τελείως. Ἄλλο ζήτημα ἂν ἡμεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχωμεν τὰ μέσα ἢ δὲν ἔχομεν τὰ μέσα νὰ ματαιώσωμεν πᾶσαν προσπάθειαν αὐτοῦ. Μὴ παρεξηγῆτε τοὺς λόγους μου. Ἠθέλησα νὰ τὸ ἐξηγήσω εἰς ὑμᾶς, διότι γνωρίζω ὅτι θέλετε ἀντικειμενικῶς καὶ καλοπίστως νὰ παραδεχθῆτε τὴν ἐξήγησίν μου.

§368Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς κίνδυνος ἐκ τῆς δράσεως τοῦ Παγκάλου. Ὁ Πάγκαλος ἀνήκει εἰς τὸ παρελθόν. Οὐδέποτε θὰ ἀνησυχήσωμεν δι’ αὐτόν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ δευτέρου μέρους τῆς κατηγορίας. Τὸ δεύτερον μέρος τῆς κατηγορίας παρουσιάζει σύγκρισίν τινα περὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς πράξεως καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο κεῖται ἀπὸ δικαστικῆς ἀπόψεως τὸ ὅλον ζήτημα. Τὸ μὲν ἀνώτατον ἀνακριτικὸν συμβούλιον ἐχαρακτήρισε τὴν πρᾶξιν ταύτην ὡς πλημμέλημα, ἡ δὲ ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐχαρακτήρισε τὴν πρᾶξιν ταύτην ὡς κακούργημα. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καλούμεθα νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην. Ποῖος ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς πράξεως; Περιοριζόμενος στενῶς εἰς τὴν δικαστικὴν ἑρμηνείαν, χωρὶς νὰ παρασύρωμαι ἀπὸ πολιτικὰς ἐπιδράσεις, οὔτε ἀπὸ ἄλλην τινὰ ἀποστολήν, διότι καὶ ὁ ἡμέτερος ἀρχηγὸς τὴν ἐντολὴν ταύτην ἔδωκε πρὸς τοὺς φίλους του, ὅτι ἕκαστος πρέπει νὰ ψηφίσῃ κατὰ δικαστικὴν συνείδησιν, λέγω λοιπὸν ὅτι πρόκειται περὶ πράξεως, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει τὴν ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσιν, ἐφόσον τιμωρεῖται μὲ τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς. Λοιπὸν, ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν δευτέραν λύσιν. Ἡ ἀναδρομικὴ ἐπιβολὴ τῆς ποινῆς τῆς ἀγχόνης χαρακτηρίζεται παρὰ μὲν τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου ὡς πλημμέλημα, δηλ. παράβασις τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, παρὰ δὲ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Κοινοβουλευτικῆς, μάλιστα ἔχω σημειωμένην τὴν φράσιν» ἐγκριθεῖσα ὑπὸ τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς ὡς φόνος», καὶ ἡ πρᾶξις αὕτη συνεπάγεται κατὰ νόμον τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. Γεννᾶται τώρα ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως τὸ ζήτημα: Εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει ἐπὶ τῆς πράξεως ταύτης, ἐὰν καὶ ἐφόσον πεισθῇ τις ὅτι πρόκειται περὶ πλημμελήματος καὶ ὅτι εἶναι ὀρθὸς ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ ἀνωτάτου ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου; Ἀναμφισβητήτως ναί. Ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόλυσις. Ἐὰν τοὐναντίον ἀκολουθήσωμεν τὴν σκέψιν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, χαρακτηρίσασα ὡς ἐχαρακτήρισεν τὸ ἀδίκημα, δηλ. ὡς φόνον, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη νόμῳ ἡ ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει. Ἐὰν ὅμως θελήσωμεν νὰ ἑρμηνεύσωμεν τὸν νόμον, γεννῶνται καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ζητήματα. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ καθαρῶς δικαστικοῦ ζητήματος ἐκθέτομεν τὴν γνώμην μας καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους συναδέλφους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δικηγόροι. Γεννᾶται τὸ ζήτημα ἐὰν ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει ὅταν ἀπειλεῖται ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου, ἢ ὅταν ἡ ἐπιβληθησομένη, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ δικαστηρίου ποινὴ θὰ εἶναι ἡ ποινὴ τῆς εἱρκτῆς, ἄλλως πως χαρακτηριζομένης τῆς πράξεως ὁπότε ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόλυσις. Ἀλλὰ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ τὸ ζήτημα μεθίσταται ἀπὸ τοῦ καθαρῶς ποινικοῦ ἐπιπέδου εἰς τὸ καθαρῶς πραγματικὸν ἐπίπεδον. Ἀφίεται ἐλεύθερος ὁ δικαστὴς νὰ κρίνῃ, νὰ ἀνεύρῃ, ἂν ἡ ποινὴ ἡ ποία θὰ ἐπιβληθῇ διὰ τὸ ἀδίκημα τοῦτο θὰ εἶναι ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου, ἢ θὰ δύναται νὰ ὑποβιβασθῇ καὶ μέχρι τῆς εἱρκτῆς.

§369Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἴμεθα ἁρμόδιοι νὰ ἀποφασίσωμεν ἡμεῖς. Καὶ ἂν δεχθῶμεν τὴν γνώμην ὅτι εἶναι ἀποφυλακιστέος, πάλιν πρέπει νὰ βγῇ ἄλλη ἀπόφασις ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν, λόγῳ τῆς εἰδικῆς παραπομπῆς ἐπὶ φόνῳ. Δι’ αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγὼ ὅτι εἶναι ματαία ἡ συζήτησις καὶ ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἔλθῃ ὅλη ἡ ὑπόθεσις.

§370Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Λέγω ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀπὸ δικαστικῆς ἀπόψεως, ὅταν ὑποβάλλεται αἴτησις ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει νὰ τήν κρατῇ ἡ Ἀνακριτικὴ Ἐπιτροπή. Πρέπει νὰ τὴν εἰσαγάγῃ εἰς τὸ συμβούλιον ἢ εἰς τὴν Βουλήν.

§371Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ μᾶς φέρῃ τὸ πόρισμα ἐὰν ἔχῃ περαιωθῆ ἡ ὑπόθεσις, διὰ νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν αἴτησιν τῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει διὰ νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ὑποθέσεως.

§372Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἐὰν ἔχῃ τελείως περαιωθῆ ἡ ὑπόθεσις, ἀναμφισβητήτως ναί.

§373Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἠμπορεῖ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις περὶ προσωρινῆς ἀποφυλακίσεως. Δὲν ἐμποδίζεται.

§374Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Μὰ πῶς θὰ ἦτο δυνατόν, Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, μία ἀνακριτικὴ ἐξουσία εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται μία αἴτησις περὶ ἀποφυλακίσεως ἐπὶ ἐγγυήσει, νὰ τὴν παρακρατῇ καὶ νὰ μὴ φέρῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ σῶμα;

§375Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχει λόγον, διότι καὶ ἂν τὴν δεχθῶμεν, πάλιν θὰ μείνῃ προφυλακιστέος ὁ Πάγκαλος.

§376Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: τί θέλετε νὰ κάμω ἐγώ, ἡ Βουλή, ὡς δικαστικὸν σῶμα; Κύριοι, ἂς προσπαθήσωμεν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν πραγματικὴν δικαστικὴν ὁδόν, διότι ὅταν τηροῦνται οἱ νόμοι οὔτε ὁ Κοινοβουλευτισμὸς διατρέχει κίνδυνον οὔτε ἡ χώρα, οὔτε κανεὶς ἀδικεῖται. Ἔχομεν, Κύριοι — καὶ ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν—μίαν κατηγορίαν ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Στρατηγόπουλος μίαν κατηγορίαν κατὰ τοῦ δικτάτορος ἐπὶ ἀνατροπῇ τοῦ πολιτεύματος, καὶ ἡ κατηγορία αὕτη ἠξεύρετε τί ποινὴν συνεπάγεται; Τὴν ποινὴν τῶν ἰσοβίων δεσμῶν. Διατί θὰ θελήσητε νὰ εἴπητε ὅτι ἐὰν ἡ Βουλὴ ὡς δικαστικὸν σῶμα ἀποφανθῇ διὰ τὰς ἐλαφροτέρας ταύτας σχετικῶς κατηγορίας, ἐὰν ἀποφανθῇ καὶ ἀπολύσῃ προσωρινῶς, ὡς ὀφείλει, διὰ τὰς πράξεις αὐτὸς τὸν δικτάτορα, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἀπέλυσεν ἢ ἠθώωσε τὸν δικτάτορα; Ἐγὼ διαδηλῶ ὅτι εἶναι κεχωρισμένον τὸ ζήτημα τῆς προσωρινῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει, ἀπὸ δικαστικῆς συνειδήσεως, ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς λογοδοσίας τοῦ δικτάτορος. Ἐγὼ ἓν δηλῶ: ὅτι ἐὰν καὶ ἐφόσον ἀποδειχθῇ ἡ περὶ ἧς πρόκειται κατηγορία ὡς βάσιμος, ἐγὼ πρῶτος θὰ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ καταδικάσω τοῦτον. Μὴ ἀνησυχῆτε λοιπόν, κύριε ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§377Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἀνησυχῶ. Ἐκτιμῶ ἀπολύτως τὸν χαρακτῆρα σας.

§378Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Εὐχαριστῶ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἐκτιμῶ. Λοιπὸν ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅταν εἶναι τις ἔνοχος πλημμελήματος ἢ εἱρκτῆς ἀπολύεται δὲ ἐπὶ ἐγγυήσει νὰ λέγωμεν: Κύριοι, γνωρίζετε ὅτι ἡ δικτατορία τοιαύτας ἐπέφερεν εἰς τὴν πατρίδα συμφορὰς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ κρίνετε ὡς δικασταὶ διὰ τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα σᾶς φέρει, ἀλλὰ θὰ κρίνητε διὰ τὸν δικτάτορα διὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, δὲν εὐθυνόμεθα καὶ θὰ κρίνητε αὐτὸν ὡς δικτάτορα. Ἀλλὰ περίεργα ἠκούσθησαν δόγματα καὶ θεωρίαι καὶ νέα σοφίσματα τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ ταῦτα λέγονται πρὸς τὸ Συνέδριον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡρισμένην δικαστικὴν ἐντολήν. Κύριοι, ἢ παραβαίνετε τὸν νόμον καὶ ἀπορρίπτετε τὴν αἴτησιν τῆς ἀπολύσεως ἐπὶ ἐγγυήσει διὰ τὸ Καζίνο ἤ, ἐὰν τοῦτο δὲν πράξετε, εἶσθε ἐχθροὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, εἶσθε παραβάται τοῦ νόμου. Τουναντίον, ἐὰν τοῦτο πράξωμεν, τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς, τότε θὰ παραβῶμεν καὶ τὸν νόμον καὶ τὴν ἠθικὴν καὶ πᾶν δίκαιον, θὰ εἶχε δὲ τὸ δικαίωμα ὁ δικτάτωρ ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν λαὸν νὰ λέγῃ: Κύριοι, κατὰ τί διαφέρω ἐγὼ τῶν κριτῶν; Ἐγὼ μὲν ἤμουν δικτάτωρ καὶ ἀνατροπεύς, οἱ δὲ κύριοι οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Κοινοβούλιον δὲν ἦσαν παρὰ ἀνατροπεῖς τοῦ κόσμου καὶ ἀσεβεῖς πρὸς τὰς νομικὰς καὶ τὰς ἠθικὰς διατάξεις. Ἐὰν ἤθελεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καὶ ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν ἐπιτροπὴν, θὰ ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμα αὐτῆς ἐπὶ τῶν σοβαρωτάτων κατηγοριῶν, κατὰ τοῦ δικτάτορος, ὅπως εἶναι ἡ κατηγορία ἐκείνη, ἡ ὁποία συνεπάγεται τὴν ποινὴν τῶν ἰσοβίων δεσμῶν καὶ τότε θὰ ἴδωμεν ποῖοι θὰ φοβοῦνται νὰ ἐπιβάλλωσι τὰς νομικὰς καὶ δικαίας ποινάς, καὶ ποῖοι ἐκεῖνοι οἱ ποῖοι μετὰ θάρρους ἀπολύουν τὸν ἀθῶον καὶ μετὰ θάρρους καταδικάζουν τὸν ἔνοχον. Τότε θὰ ἴδωμεν ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν φοβοῦνται τὰς ποινάς, τότε θὰ ἴδωμεν ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ πράττουσι κατὰ τὴν δικαστικὴν συνείδησιν, καὶ τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μετρηθῇ εἷς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ὡς δικαστής. Ἀλλὰ μὴ θέλετε νὰ ἐξευτελίσωμεν τὴν ἀποστολὴν ἡμῶν ἀποφαινόμενοι διὰ τὴν μὴ ἀπόλυσιν ἐπὶ ἐγγυήσει διὰ πλημμέλημα, οἷον τὸ πλημμέλημα τοῦ Καζίνου. Σπεύσατε καὶ φέρατε τὰς σοβαρωτάτας κατηγορίας καὶ ταχέως τὸ ἔργον ἡμῶν θὰ λήξῃ, διότι εἶναι δυνατὸν καὶ ταχύτατα νὰ ἐκτελέσωμεν τὸν προορισμὸν ἡμῶν καὶ οὕτω πως θὰ ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος ἡμῶν, ἵνα ἐπιβάλωμεν τὴν ποινὴν κατ’ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀνέτρεψε τὴν τάξιν τοῦ Νόμου. Δὲν διστάζομεν δὲ καθ’ οἱουδήποτε νὰ ἐπιβάλωμεν οἱανδήποτε ποινὴν ἐὰν τοιοῦτον συμβῇ, ἀλλὰ μὴ ζητεῖτε ποτὲ νὰ παραδῶμεν τὴν συνείδησίν μας καὶ νὰ ἐξομοιωθῶμεν πρὸς τὸν Πάγκαλον ὡς πρὸς τὴν ἀντίληψιν τοῦ δικαίου.

§379ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης.

§380Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ὀκτάωρον παρῆλθεν ἀφ’ ἧς ἤρχισε συζητουμένη ἡ Παγκαλικὴ ὑπόθεσις. Πολλοὶ ρήτορες παρήλασαν ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ εἶπον, οἱ μὲν τὰς ὑπὲρ τῆς ἀποφυλακίσεως τοῦ τέως δικτάτορος ἀπόψεις των, οἱ ἄλλοι τὰς ὑπὲρ τῆς μὴ ἀποφυλακίσεως αὐτοῦ γνώμας των, ἄλλοι τὰς νομικὰς αὐτῶν γνώμας ὑπεστήριξαν, ἄλλοι τὰς οὐσιαστικὰς αὐτῶν ἀντιλήψεις ἐξεθήκαν καὶ ἄλλοι τοὺς κινδύνους τοὺς ἐκ τῆς ἀποφυλακίσεως τοῦ δικτάτορος ὑπέδειξαν. Παρουσίασεν οὕτω ἡ Βουλὴ τὸ θέαμα τῆς συγχρόνου ἡμῶν κοινωνίας, θέαμα δυστυχῶς τοῦ σημείου εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασεν τὸ Κοινοβούλιον. Οὕτω, ἄνθρωποι μέχρι τῆς χθὲς ὑποστηρίζοντες τὴν ἄλφα ἄποψιν, σήμερον προσέρχονται παρουσιάζοντες τὴν βῆτα καὶ ἄνθρωποι μέχρι τῆς χθὲς ὄντες φίλοι καὶ συνεργάται τοῦ δικτάτορος, σήμερον παρουσιάζονται τιμηταί. Εἴδωμεν ἀνθρώπους ὀψίμως προσχωροῦντας εἰς τὰ κόμματα τῆς ἐμπράκτου μετανοίας νὰ ζητοῦν τὴν λεκάνην τοῦ Πιλάτου διὰ νὰ νίψωσι τὰς χεῖρας των. Εἴδομεν Μαγδαληνὰς μετανοούσας — εἶναι βαρεῖα ἡ φράσις — διὰ τὴν ἐκπορνευθεῖσαν δικαιοσύνην καὶ διαμαρτυρομένους διότι ἡ Θέμις πορνεύεται, ἐνῷ συνετέλεσαν εἰς τὴν προαγωγὴν αὐτῆς. Εἴδομεν ἀνθρώπους συνεργαζομένους μετὰ τοῦ δικτάτορος τὴν ἐποχὴν καθ’ ἥν ἀρχηγοὶ πολιτικῶν κομμάτων εὑρίσκοντο ἐν τῇ ἐξορίᾳ, ἐπικαλουμένους δέ τώρα τὸν κίνδυνον τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ δικτάτωρ ἐξέλθῃ τῶν φυλακῶν. Τοιουτοτρόπως παρουσιάσθη, ἐπαναλαμβάνω, τὸ θέαμα τῆς συγχρόνου κοινωνίας ὅπου τὰ πάντα διέπει τό συμφέρον καὶ οὐδὲν ἡ ἠθικὴ καὶ τὸ δίκαιον.

§381Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἔτσι τοὺς παίρνει τὸ σχέδιον ὅλους.

§382Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅσοι ὡμίλησαν ἂς κατατάξουν ἑαυτοὺς εἰς τὰς διαφόρους κατηγορίας. Κύριε συνάδελφε, ἡμεῖς δὲν ὑπήρξαμεν συνεργάται τοῦ δικτάτορος οὔτε φίλοι. Ὑπήρξαμεν ἀνέκαθεν πολέμιοι αὐτοῦ καὶ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ποὺ εἰσήλθομεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἂν καὶ ταχθέντες ἀντιμέτωποι καὶ ζητήσαντες τὴν δίκην αὐτοῦ, διεμαρτυρήθημεν ὅτε κατὰ πρῶτον ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπέβαλε τὸ ψήφισμα περὶ παρατάσεως τῆς προφυλακίσεως τοῦ Δικτάτορος, διεμαρτηρήθημεν μὲ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἐκ τούτου ἡ δικαιοσύνη κλονίζεται. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐσεβάσθησαν τὴν διαμαρτυρίαν μας αὐτὴν καὶ ὅταν μετὰ ταῦτα, ὁμοῦ μετ’ ἄλλου φίλου συναδέλφου ἐκ Βόλου, ὑπεβάλαμεν ἐπερώτησιν σχετικήν, ἀντὶ ἀπαντήσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἦλθε τὸ Νομοσχέδιον περὶ τῆς ἐννοίας, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποίων ἄρθρων τοῦ Συντάγματος καὶ περὶ τῆς δίκης τῶν ἀδικημάτων τοῦ δικτάτορος, τὸ ὁποῖον μᾶς φέρει εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ παύσουν τὰ προσχήματα, νὰ παύσουν αἱ διαμαρτυρίαι τοῦ κ. Στρατηγοπούλου, διότι ἡ δικαιοσύνη κατεσπιλώθη, καὶ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν πραγματικότητα.

§383Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Διατὶ τοῦ κ. Στρατηγοπούλου;

§384Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διότι ὁ κ. Στρατηγόπουλος διεμαρτυρήθη.

§385Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Φρονεῖτε σεῖς ὅτι ἀνυψώθη ἡ δικαιοσύνη μὲ τὴν δίκην τῆς ἀγχόνης;

§386Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Φρονῶ ὅτι κατέπεσε πολὺ παλαιότερον, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἥν ὁ Πρόεδρος τοῦ Κακουργιοδικείου, διέταξε νὰ συλληφθοῦν οἱ συνήγοροι εἰς τὴν δίκην τοῦ Μαυρομιχάλη. Ἀπὸ ἐκείνης τῆς ἐποχῆς κατέπεσεν ἡ δικαιοσύνη.

§387Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἐκείνην τὴν δίκην, παριστάμενος συνάδελφος θὰ σᾶς βεβαιώσῃ ὅτι εἶχε πλῆρες δίκαιον ὁ Πρόεδρος.

§388Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀπὸ τότε, κύριε Στρατηγόπουλε, κατέπεσεν ἡ Δικαιοσύνη.

§389Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Δὲν ὑπῆρξεν ὁ κ. Στρατηγόπουλος δικαστὴς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατεσπίλωσαν τὴν δικαιοσύνην, ἀλλ’ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὴν ἀνύψωσαν.

§390Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν περιορίζεσθε εἰς τὰς τορπίλλας; Ἀλλ’ ἔξεστι Κλαζομενίοις...

§391Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ὁ λαός, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀκούει, ἂς ἀποδώσῃ ἑκάστῳ τὸ δίκαιον.

§392Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ σᾶς ξεύρει καὶ σᾶς.

§393Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καί γνωρίζει καὶ ἐμὲ καὶ ὑμᾶς.

§394Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ξέρει διατί ὁμιλεῖτε ἔτσι καὶ ποίους λόγους ἔχετε.

§395Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαιότατα.

§396Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπεκλείσθησαν ὅλοι οἱ θεράποντες.

§397Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀπεκλείσθησαν. Λάθος κάμνετε.

§398Α. ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ὅλοι.

§399Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ηὐτύχησα νὰ ἔχω θεράποντα, ἀντίπαλον ἀποκλεισθέντα, τὸν κ. Λεωνίδαν.

§400Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Μπούμπουλης;

§401Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης δὲν ἐπολιτεύετο. Μίαν φορὰν καὶ μόνην ἐπολιτεύθη. Νομίζω λοιπόν, Κύριοι, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ παύσουν οἱ ὑστερισμοὶ καὶ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν πραγματικότητα. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι πρὸ διετίας κρατεῖται εἰς τὰς φυλακὰς ὁ Θεόδωρος Πάγκαλος. Δι’ ἐμέ ὁ Θεόδωρος Πάγκαλος εἶναι ἔνοχος διαφόρων πράξεων, διὰ τὰς ὁποίας θὰ ἔδιδα τὴν καταδικαστικήν μου ψῆφον. Κυρίως ὅμως εἶναι ἔνοχος διότι κατέλυσε τοὺς νόμους καὶ ἤσκησε τυραννίαν. Ἀλλὰ τὸ κατηγορητήριον αὐτὸ δὲν φέρεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἵνα δικάσωμεν. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς φέρεται τὸ ζήτημα τοῦ ἐὰν πρέπει ν’ ἀποφυλακισθῇ ἢ ὄχι ὁ Θ. Πάγκαλος, κρατούμενος ὑπόδικος ἐπὶ μίαν διετίαν. Ὅσοι, Κύριοι, ἠσθάνθησαν τί θὰ πῇ ὑπόδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς, ὅσοι ἔζησαν μέσα εἰς τοὺς τέσσαρας τοίχους τοῦ κελλίου τῆς φυλακῆς, αὐτοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δώσωσι ἀπαλλακτικὴν ψῆφον διὰ τὸν Πάγκαλον. Ἡμεῖς δυστυχῶς, ἠσθάνθημεν αὐτὸν τὸν πόνον ἐπὶ τριετίαν καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐννοηθῇ δικαιοσύνη εἰς ἕνα Κράτος ὅταν ἕνας ἄνθρωπος, εἴτε ἔνοχος, εἴτε ἀθῶος, κρατεῖται ὑπόδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐπὶ διετίαν. Κράτος τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὴν δύναμιν καὶ δὲν θέλει νὰ δικάσῃ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον θεωρεῖ ἔνοχον, δὲν δύναται νὰ λέγεται Κράτος καὶ δὲν δύναται νὰ πρεσβεύῃ ὅτι ἔχει δικαιοσύνην. Αὐτήν τὴν στιγμὴν μόνον αὐτὸ τὸ ζήτημα τίθεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἂν ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχει δικαιοσύνη εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος; Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ κρατῶμεν ὑπόδικον τὸν Θεόδωρον Πάγκαλον, δικαιοσύνη καθ’ ἡμᾶς δὲν ὑπάρχει. Ἐὰν δὲν ἀκούσητε τὸν Θεόδωρον Πάγκαλον δικαιοσύνη δὲν θὰ ὑπάρξῃ, ἀλλ’ ἐφόσον εἴτε λόγῳ ἀνωτέρας βίας, εἴτε λόγῳ κακῆς προθέσεως, εἴτε λόγῳ οἱουδήποτε κωλύμματος δὲν γίνεται ἡ δίκη ἢ δὲν εἶναι ἀκόμη ὥριμη ἡ δίκη τοῦ Θεοδώρου Παγκάλου, ὀφείλετε νὰ ἀποφυλακίσετε τὸν Πάγκαλον. Κύριοι, μὴ παίρνομεν τόσον ἀστεῖα τὸ ζήτημα ὅσον παρουσιάζεται. Μὴ σᾶς κωλύῃ ὁ φόβος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὰς ἀπειλὰς τοῦ τέως δικτάτορος.

§402Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Διὰ ν’ ἀποκαταστήσω τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων, ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶπε τοιοῦτον τι ὁ κ. Μεταξᾶς.

§403Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐπεκαλέσθη τὰ ἔργα τοῦ Παγκάλου κατὰ τὴν ἀντίληψίν του, διότι ἐπεχείρησε νὰ δικαιολογήσῃ τὸ γράμμα τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι, ἐὰν ὁ μέλλων ν’ ἀποφυλακισθῇ παρέχῃ τὸν φόβον ὅτι θέλει συσκοτίσει τὴν ἀνάκρισιν, ἐὰν λέγω θέλῃ νὰ ἑρμηνεύσῃ ἐκεῖνο τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου ἐπεκαλέσθη ὅτι πιθανὸν ὁ δικτάτωρ νὰ δημιουργήσῃ νέας ἐπαναστάσεις, μὲ τὸν σκοπὸν νὰ σᾶς ἐπισκοτίσῃ, σᾶς λέγω μὴ σᾶς φοβίζουν αἱ ἐπαναστάσεις, διότι ἐὰν εἶσθε Κυβέρνησις καὶ Κράτος πρέπει νὰ εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλητε τὸν σεβασμὸν τῶν νόμων καὶ νὰ μὴ φοβῆσθε τὰς ἀνατροπάς. Πῶς; Δέν εἶναι φόβος τῆς Κυβερνήσεως ἡ φράσις αὐτή; Εἶναι πράγματι ὁ στρατὸς πειθαρχικὸς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Τότε πῶς φοβεῖσθε τόν δικτάτορα; Ὄχι, Κύριοι, αὐτὰ εἶναι προσχήματα.

§404Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ὁ φόβος αὐτὸς δὲν ὑπάρχει καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀφορμὴν ν’ ἀνησυχῇ. Ἄλλωστε καὶ ἂν ἤθελον ἐξέλθει τῶν φυλακῶν ὁ δικτάτωρ καὶ ἠγείρετο ὑπόνοια, ἔστω καὶ μὴ βάσιμος, ὅτι ἐργάζεται πρὸς νέας ἀνατροπὰς, δὲν θὰ ἦτο βάσιμος ὄχι διότι δὲν ἐργάζεται, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἤγειρε τὸν φόβον τῆς πραγματοποιήσεως αὐτῆς τῆς προσπαθείας, ἔστω λέγω καὶ ἂν δὲν ἦτο βάσιμος, διαταράσσει ὅμως τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ γεννῶνται φόβοι καὶ πάλιν, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ τὸν κρατήσῃ εἰς τὰς φυλακάς, διὰ νὰ καθησυχάσῃ τὴν δημοσίαν γνώμην, διότι ἔχει ὅλα τὰ μέσα τῆς ἀπομονώσεως ποὺ ἐφήρμοσε δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους πέριξ τῶν ὁποίων ἡ δημοσία γνώμη ἀνησύχει καὶ ὄχι ἡ Κυβέρνησις. Ὑποθέσατε ὅτι ὁ δικτάτωρ αὔριον ἐξέρχεται τῶν φυλακῶν. Ἡ κοινὴ γνώμη δικαίως θὰ ἀνησυχῇ. Εἶναι δυνατὸν κατόπιν τούτου νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ γαλήνη ἐπιτρέπουσα εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν νὰ ἐργασθῇ; Τί θὰ ἔπραττεν ἡ Κυβέρνησις; Ἁπλούστατα, ἐὰν ἔβλεπε ὅτι πράγματι ὁ δικτάτωρ ἐργάζεται πρὸς ἀνατροπήν, θὰ τὸν συνελάμβανε καὶ θὰ τὸν ἀπεμόνωνε. Αὐτὸ ἀποδοκιμάζεται ἀπολύτως. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι δὲν ἐγένετο προσπάθεια ἀνατροπῆς. Ἄλλως τε αὐτὸ δὲν ἀποκρύπτεται ἀπὸ κανένα. Γίνεται προσπάθεια ἀνατροπῆς, ἀλλ’ εἶναι προσπάθεια ἄσκοπος, μὴ προωρισμένη νὰ τελεσφορήσῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὅλα τὰ μέσα τῆς προλήψεως. Ὁ φόβος, ὁ ὁποῖος γεννᾶται γεννᾶται διότι μίαν φορὰν ἐπέτυχεν ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ καὶ δευτέραν φοράν. Τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον. Ἑπομένως ἐὰν γεννηθοῦν ἀνησυχίαι εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν περὶ ἐνδεχομένων νέων κινημάτων, καὶ πάλιν ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὅλην τὴν δύναμιν νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν γαλήνην εἰς τὴν ψυχὴν τῆς κοινωνίας. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν οὐδένα λόγον νὰ ἀνησυχῶμεν καὶ αὐτὸ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ τις ὅτι ἐξερχόμενος ὁ δικτάτωρ τῶν φυλακῶν, ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ ἴσως καὶ πάλιν νὰ δημιουργήσῃ νέας κοινωνικὰς ἀνησυχίας καὶ νέας προσπαθείας ἀνατροπῆς.

§405Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Χαίρω ἰδιαιτέρως, Κύριοι Συνάδελφοι, διότι ἡ ἀποστροφή μου ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ τόσον εἰς τὴν Βουλὴν ὅσον καὶ εἰς τὸν λαὸν ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γαλήνην εἰς τὸν τόπον, ἐὰν τυχὸν ἡ ἀπελευθέρωσις τοῦ δικτάτορος ἤθελεν τὴν φέρῃ εἰς τοιαύτην ἀνάγκην. Ἑπομένως καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καταπίπτει ἀφ’ ἑαυτοῦ. Συνεπῶς δὲν ὑπάρχει φόβος διὰ τοιαύτας πράξεις νὰ συσκοτίσῃ τὴν ἀνάκρισιν, ὅπως λέγει ὁ νόμος, καὶ ἑπομένως καὶ νομικῶς ἀκόμη δὲν ὑφίστατο τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας διὰ νὰ μὴ δώσετε τὴν ἀπελευθέρωσιν εἰς τὸν Θεόδωρον Πάγκαλον. Ἀλλὰ ἐὰν, Κύριοι, ἡ δημοσία γνώμη ἀνησυχῇ καὶ φοβεῖται ἂν ἡ δημοσία γνώμη κλονίζεται ἐν τῇ πεποιθήσει τῆς γαλήνης τῆς χώρας, ἡ πεποίθησις τῆς κοινῆς γνώμης κλονίζεται ἔτι χειρότερον ἐν τῇ πεποιθήσει τῆς δικαιοσύνης τῆς χώρας αὐτῆς. Κύριοι, δὲν εἶναι πλέον ὁ Θεόδωρος Πάγκαλος ὁ ὁποῖος ἀξιοῖ τὴν ἀποφυλάκισίν του, ἀλλ’ εἶναι ὁ ὑπόδικος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κατακρατεῖται ἐπὶ διετίαν καὶ ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ ἀναπνεύσῃ τὸν ἐλεύθερον ἀέρα. Εἶναι αὐτὴ αὕτη ἡ δικαιοσύνη ζητοῦσα νὰ δικασθῇ. Καὶ ἄλλοτε τὴν ἐπίκλησιν ταύτην ἔκαμα πρὸς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ ἤδη τὴν ἐπαναλαμβάνω. Ἐὰν δὲν ψηφίσωμεν κατὰ τὸ δίκαιον, δικαιοσύνη δὲν θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Χώραν.

§406ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καντιάνης.

§407Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Κύριε Πρόεδρε, νὰ τηρηθῇ ὁ Κανονισμός, καθ’ ὃν ἐναλλάσσονται ὁ ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ ὁ κατά.

§408Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἄποψιν ἐντελῶς ἰδικήν μου.

§409ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον.

§410Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ κοινὴ γνώμη παρακολουθεῖ τὰς ἐργασίας μας καὶ ἀναμένει νὰ τελειώσωμεν διὰ νὰ ἴδῃ τὸ ἀποτέλεσμα. Πρέπει νὰ τελειώσωμεν.

§411ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§412Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη.

§413Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἡ κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ διακόψωμεν τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει δικαίωμα νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ ὅλου πορίσματος τῆς ὑποθέσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν συζήτησιν, δὲν ἔχει κανὲν λόγον νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἡ διάθεσις τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις, ἡ Κυβέρνησις δέχεται.

§414ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις θὰ συνεχισθῇ αὔριον.

§415ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον εἰς τὰς 5 μ. μ. (Ὥρα 9.45′ μ. μ.)