1928.04.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 69Η

ΤΗΣ 6 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6.20 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ κυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑπάρχουν λάθη τινὰ εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου καὶ θὰ δώσω διόρθωσιν.

§3Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ἐπίσης καὶ ἐγὼ θὰ δώσω διορθώσεις.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ Συμβολαιογράφοι Καλαμῶν διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος Νομοσχεδίου περὶ περιορισμοῦ τῶν δικαιωμάτων των. Οἱ Γεωργικοὶ Συνεταιρισμοὶ Βάθειας καὶ Ἰστιέας διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ἐπιβολὴν νέας φορολογίας ἐπὶ τῶν λιπασμάτων. Ἡ Ὁμοσπονδία ἐργατῶν Ἐπισιτισμοῦ καὶ οἱ Πρόεδροι τῶν Ἐπαγγελματιῶν Στύλων διαμαρτύρονται διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν. Οἱ Πρόεδροι τῶν Φαρμακευτικῶν Συλλόγων Σάμου, Ζακύνθου, Βερρίας καὶ Ἀλεξανδρουπόλεως παρακαλοῦν ὅπως ἐπισπευθῇ ἡ ψήφισις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ κρατικοποιήσεως τῶν Φαρμακευτικῶν Συλλόγων. Ὁ Πιστωτικὸς Συνεταιρισμὸς Διοδίων διαμαρτύρεται κατὰ τῶν Ἐμπορομεσιτῶν Πατρῶν διὰ τὰς ἐνεργείας των κατὰ τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ. Ὁ πολιτευτὴς κ. Δ. Σχινᾶς ἀναφέρων τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑπέστη ὡς ἔμπορος κατὰ τὸ 1917–20 ἐν Αἰγύπτῳ ἐξ αἰτίας τῶν Ἑλληνικῶν προξενικῶν ἀρχῶν καὶ τῶν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ συμμαχικῶν ἀποζημιώσεων ὑπαλλήλων, παρακαλεῖ νὰ τῷ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον. Οἱ Γεωργοκτηματίαι Μαυρόδου Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται διότι τὰ κτήματά των τὰ ἀγορασθέντα παρ’ αὐτῶν κατελήφθησαν παρανόμως παρὰ προσφύγων καὶ ζητοῦν νὰ τοῖς ἀποδοθῇ δικαιοσύνη. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Μερκούρης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑταιρίας Ἀεριόφωτος Ἀθηνῶν παραπονουμένων διότι καίτοι ἡ Ἑταιρία ηὔξησε τὴν τιμὴν τοῦ ἀερίου δὲν ηὔξησεν ὡς ὤφειλε καὶ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων της. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ψάρας καταθέτει τηλ)μα τοῦ Γεωργοπαραγωγικοῦ κόσμου τῆς Ἐπαρχίας Καρδίτσης παρακαλοῦντος νὰ μείνῃ ἐλευθέρα εἰς τὴν ἐσωτερικὴν βιομηχανίαν ἡ βʹ καὶ γʹ ποιότης καπνοῦ. Ὁ βουλευτὴς Α. Κόρακας καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἐλασσῶνος διαμαρτυρομένου διὰ τὴν διὰ δημοπρασίας πώλησιν ἀνταλλαξίμων κτημάτων γηγενῶν καὶ προσφύγων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Καντιάνης, Δ. Μπενάκης, Α. Ἀγγελόπουλος καὶ οἱ συμβολαιογράφοι τῶν Κοινοτήτων Λαμίας, Κοζάνης καὶ Καλαμῶν ὑποβάλλουν τηλ)ματα διαμαρτυρίας διὰ τὴν περικοπὴν τῶν δικαιωμάτων των. Ὁ βουλευτὴς Θεσ)νίκης κ. Ν. Δαρβέρης καταθέτει διαμαρτυρίαν μηχανικῶν διπλωματούχων καὶ ἐργολάβων ἀποκλειομένων τοῦ συναγωνισμοῦ εἰς δημοπρασίαν ὁδοστρωμάτων πρὸς μεγίστην ζημίαν δημοσίου καὶ μηχανικῶν. Ἡ Ἕνωσις Τυπογράφων Θεσ)νίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν σύλληψιν τοῦ γραμματέως τῆς Ὁμοσπονδίας της. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ἐμπειρῖκος Κουμουνδοῦρος καὶ οἱ Συνεταιρισμοὶ Χανδρινοῦ, τὸ Γεωργικὸν Ταμεῖον Στέρνας, ἡ Γεωργικὴ Κοινότης Διοδίων, τὸ Πιστωτικὸν Κέντρον καὶ ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα Στέρνας διαμαρτύρονται ἐναντίον τῶν σταφιδομεσιτῶν Πατρῶν διὰ τὰς ἐνεργείας των κατὰ τοῦ σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ. Ἡ Συνομοσπονδία τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος μετ’ ἄλλων Ὁμοσπονδιῶν καὶ ἐργατικῶν Κέντρων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν ὑποβάλλουν ἀναφορὰν δι’ ἧς διαμαρτύρονται ἐναντίον τοῦ ὑπὸ ψήφισιν Νομοσχεδίου περὶ διώξεως τοῦ κομμουνισμοῦ. Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. Μοσχούλας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου Οἰχαλίας παρακαλοῦντος τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀπαλλάξῃ τοὺς μικρο– ἐπαγγελματίας Μεσσηνίας τοῦ φόρου ὃν ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλλωσιν εἰς τὸ ἐν Καλάμαις Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον. Γεωργοκτηματίαι Ψαχνῶν διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἐπιβολὴν βαρυτέρου εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν χημικῶν λιπασμάτων. Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ξάνθης παρακαλεῖ ὅπως ἐξευρεθῇ τρόπος ἀπαλλαγῆς τῶν καπνοπαραγωγῶν ἐκ τοῦ καπνεμπορικοῦ Τρὰστ καὶ ἐνισχυθοῦν οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῆς περιφερείας των. Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Ὀρεστιάδος ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ διαμαρτύρεται διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ νέου Μητροπολιτικοῦ οἰκήματος δι’ ἀλλοτρίους σκοπούς. Ἡ Γενικὴ Συνέλευσις τῶν καπνεργατῶν Σερρῶν ὑποβάλλει διαμαρτυρίαν κατὰ τῆς ἐκδοθείσης ἀστυνομικῆς διατάξεως δι’ ἧς ὑποχρεοῦνται οἱ καπνεργάται νὰ ἐφοδιασθῶσι δι’ ἀστυνομικοῦ δελτίου ταυτότητος παραδίδοντες καὶ δύο φωτογραφίας των. Ὁ Σύνδεσμος τεχνιτῶν μαγείρων καὶ Καφεζαχαροπλαστῶν Πειραιῶς διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάργησιν τῶν συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν. Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων. 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1927 διατάγματος περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ κινηματογράφων κλπ. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Φεβρουαρίου 1926 Ν.Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας παιγνίου Σπὸρ Πέλοτ Μπάσκ. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)11 Μαρτίου 1927 Ν. Δ. περὶ ἐγκαταστάσεως καὶ κινήσεως ἀλλοδαπῶν ἐν Ἑλλάδι ἀστυνομικοῦ ἐλέγχου διαβατηρίων καὶ ἐκτοπίσεων. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Φεβρουαρίου 1926 Ν.Δ. περὶ ἀπαγορεύσεως ἐν ταῖς συναλλαγαῖς τῆς συνάψεως συμβάσεως κατὰ τὸ καλούμενον σύστημα Μποὺλ ντὲ νέζ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων. 1) Περὶ τροφοδοσίας τῶν πληρωμάτων τῶν ἐμπορικῶν πλοίων καὶ 2) Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινῶν τοῦ ἀπὸ 27 Μαΐου 1927 Ν. Λ. «περὶ διοικήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ. Ὁ κ. Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει τὰς κάτωθι τροπολογίας. 1) Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Λ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. περὶ συστάσεως ὑπηρεσίας ἐλέγχου νέων σιδηροδρομικῶν ἔργων κλπ. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἀναπροσλήψεως ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Διευθύνσεως σιδηροδρόμων ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων καὶ 3) Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἐπαναφορᾶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Διευθύνσεως σιδηροδρόμων ἀπολυθέντων τεχνικῶν ὑπαλλήλων. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 21 Ἀπριλίου 1926 «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ὑδραυλικῶν καὶ ἐξυγιαστικῶν ἔργων Κομοτινῆς ὡς καὶ εἰδικῶν Ταμείων ὑδραυλικῶν ἔργων Ἰάσμου». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1927 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων «περὶ Ἀστυνομίας Πόλεως πρὸς ἐπίτευξιν οἰκονομιῶν». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Φεβρουαρίου 1926 Ν. Δ. «περὶ καταργήσεως θέσεων προσωπικοῦ τῆς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν Διευθύνσεως Ἀστυνομίας καὶ τῶν περιφερειακῶν γραφείων τῶν ὑπηρεσιῶν Ἀστυνομίας πόλεων». 4) «Περὶ κυρώσεως 1) τοῦ ἀπὸ 9 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. «περὶ ἀληθοῦς ἐννοίας διατάξεών τινων τοῦ νόμου 2815 καὶ 2) τοῦ ἀπὸ 11 Μαρτίου 1926 Ν. Δ. «περὶ ἐξακολουθήσεως τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τῶν παραγράφων VI, VII τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου 2815». 5) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9 Ὀκτωβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ καθορισμοῦ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων κλπ. τῶν εἰς ἀλλοδαπὴν ἀποστελλομένων ἐπὶ εἰδικῇ ἀποστολῇ ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων». 6) «Περὶ νομιμοποιήσεως δαπάνης γενικῆς Διοικήσεως Θεσσαλονίκης». 7) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 21 Ἀπριλίου 1926 «περὶ συστάσεως συνδέσμου πεδινῶν Κοινοτήτων Ξάνθης». 8) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 21 Ἀπριλίου 1926 «περὶ ἐπιβολῆς εἰδικῶν δημοτικῶν φορολογιῶν δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων ὑδρεύσεως, ἐξυγιάνσεως καὶ ἐξωραϊσμοῦ τῆς πόλεως Ξάνθης». 9) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 21 Ἀπριλίου 1926 «περὶ συστάσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 21 Ἀπριλίου 1926 «περὶ συστάσεως συνδέσμου Κοινοτήτων Δοξάτου καὶ 10) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Φεβρουαρίου 1926 Ν. Δ. «περὶ ἐπεκτάσεως εἰς τὸν Δῆμον Παγασῶν τοῦ Ν. Δ. τῆς 16 Δεκεμβρίου 1925 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ νόμου 2435 τοῦ 1920». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1926 Ν. Δ. «περὶ μεταθέσεως ἑκάστοτε ἐκ τῶν συνταγμάτων πεζικοῦ κληρωτῶν πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς χωροφυλακῆς κλπ.». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ στρατολογίας διατάξεων τοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9 Δεκεμβρίου 1927 συνυποσχετικοῦ διαιτησίας μεταξὺ τῆς Γαλλικῆς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Πετρακάκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 «περὶ ἀποδόσεως τῶν κτημάτων εἰς τὴν ἐκκλησίαν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Ζούζουλας, Κ. Καλκάνης, Ν. Καμπάνης, Α. Μάρκου, Φ. Μοσχούλας, Α. Γληνός, Γ. Μπανιᾶς κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 4 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀποδόσεως εἰς τὴν ἐκκλησίαν κλπ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὁ κ. Μπότσαρης ἔχει τὸν λόγον.

§6Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων μετὰ πολλῆς θλίψεως θὰ δεχθῇ τὴν ἀναγγελίαν τοῦ θανάτου τοῦ γενναίου Συνταγματάρχου Δημητρίου Δούλη, βορειοηπειρώτου, γενναίου στρατιώτου, ὁ ὁποῖος ἐτίμησε τὰ ἑλληνικὰ ὅπλα καὶ τὴν ἑλληνικὴν πατρίδα, ἐπίσης δὲ καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τῆς πάλαι ποτὲ Αὐτονόμου Βορείου Ἠπείρου καὶ ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ τῆς ἀτυχοῦς ἐκείνης Ἐπαρχίας. Μὴ ἀναξέοντες ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ καιροῦ θεωροῦνται ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀναψηλαφηθῶσι, δὲν δυνάμεθα εἰμὴ μετ’ εὐλαβείας νὰ κλίνωμεν τὸ γόνυ πρὸ τῆς μνήμης τοῦ γενναίου στρατιώτου, ὁ ὁποῖος πρωταγωνίστησεν εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην. Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι, φίλοι καὶ μὴ φίλοι τῆς Ἑλλάδος, δὲν δύναται παρὰ νὰ νὰ ἐκτιμήσωσι πράξεις, τὰς ὁποίας ἐνέπνευσεν ὁ ἄδολος πατριωτισμὸς τοῦ ἀειμνήστου ἀνδρὸς καὶ τὰς ὁποίας ἐπέστεψεν καὶ συνέδεσε μέχρι τέλους μία τιμιότης ὑπέροχος κατὰ τὴν ἐποχὴν ἡμῶν, μία ἀρετὴ ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος ἠδύνατο ἐπὶ τῶν θριάμβων καὶ τῶν προσκομισθεισῶν ὑπηρεσιῶν νὰ ἐπέραιται καὶ ὅμως ἐδέχθη, ἵνα ἀδιαμαρτυρήτως ὑποστῇ τὴν τύχην ἥτις ἐπιφυλάσσεται εἰς τὴν ἐποχὴν ἡμῶν εἰς ὅσους γενναίους ἀδόλως, ἀνυστεροβούλως προσέφεραν ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα. Ὁ Συνταγματάρχης Δημήτριος Δούλης δὲν ὑπάρχει ἀπὸ τῆς χθές, ἀλλὰ δὲν φρονῶ ὅτι δύναται κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι τοιούτων ἡρώων καὶ μεγάλων πατριωτῶν δὲν παραμένει ἀγήρως ἡ μνήμη καὶ τὸ παράδειγμα ἀξιομνημόνευτον.

§7ΜΙΧ. ΓΟΥΔΑΣ. Καὶ ἡ παράταξις ἡ ἰδική μας, τόσον τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος γενικώτερον, ὅσον καὶ ἡ τοπικὴ τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων, δὲν ἔχει νὰ προσθέσῃ τίποτε, εἰς ὅσα ἐγκωμιαστικὰ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἰωαννίνων συνάδελφος εἶπε διὰ τὸν ἀποβιώσαντα συνταγματάρχην Δούλην. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα θὰ διατηρήσῃ τὴν ἀνάμνησιν τοῦ ἀποθανόντος συνταγματάρχου ἀΐδιον, τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ὑπῆρξε καὶ ἐπίλεκτον μέλος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐχρημάτισε βουλευτὴς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§8ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἡμεῖς συμφωνοῦμεν εἰς τὴν ἔκφρασιν τῆς τιμῆς διὰ τὴν μνήμην τοῦ ἡρωϊκοῦ συνταγματάρχου καὶ ἐπικροτοῦμεν ἐν γένει ὅσα ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων δύο συναδέλφων ἐλέχθησαν.

§9Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπ. Συγκ.). Καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἴμεθα σύμφωνοι διὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς λύπης τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ συνταγματάρχου Δούλη. Ὁ συνταγματάρχης Δούλης καὶ ὡς στρατιώτης, καθ’ ὅλα τὰ μακρὰ ἔτη, τὰ ὁποῖα προηγήθησαν τῶν Βαλκανικῶν πολέμων, προσέφερε τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὴν πατρίδα καὶ κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους ἔπραξε τὸ καθῆκον του καὶ κατόπιν εἰς τὸν Βορειο–Ἠπειρωτικὸν ἀγῶνα, προσέφερεν ἀνεκτιμήτους ὑπηρεσίας πρὸς τὴν Πατρίδα. Ἡ Κυβέρνησις συντάσσεται μὲ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐκφρασθῇ ἡ λύπη αὐτῆς διὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου συνταγματάρχου.

§10Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω νὰ προσθέσω δύο λέξεις διὰ τὸν ἀείμνηστον συνταγματάρχην Δούλην, ὁ ὁποῖος ἀτυχῶς κατῆλθεν εἰς τὸν τάφον, συναποκομίζων πικρίας, διότι μετὰ τόσας πολυτίμους ὑπηρεσίας ἡ Πολιτεία οὐδὲν ἠθέλησε νὰ ἀναγνωρίσῃ εἰς αὐτὸν.

§11Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἂς ἐπιτραπῇ, κύριε Πρόεδρε, καὶ εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετήσω ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ἀειμνήστου συνταγματάρχου, νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ ἡρωϊκὸς Συνταγματάρχης, ἐπὶ κεφαλῆς μιᾶς δρακὸς πολεμιστῶν, ἐπολέμησεν πρὸς κατάληψιν τῆς Πρεβέζης καὶ ἐν διαστήματι μιᾶς καὶ μόνης ἡμέρας κατέλαβε αὐτὴν ἄνευ ἀπωλειῶν. Οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπουν ὅτι δὲν εὐλαβοῦνται παρὰ μόνον τοὺς εὐεργετήσαντας τὸ Ἔθνος καὶ εὐηργέτησε πολλάκις τοῦτο ὁ γενναῖος Συνταγματάρχης, διότι διὰ τῆς ἡρωϊκῆς πράξεως ἔδωκε τὴν ἐλευθερίαν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, οἵτινες ἐστέναζαν ὑπὸ τὴν Τουρκικὴν τυραννίαν ἐπὶ τέσσαρας αἰῶνας.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀλαμανῆς.

§13ΧΡ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπανειλημμένα τηλεγραφήματα ἐκ Καρδίτσης, ἰδιωτικὰ καὶ ἐπίσημα, παριστῶσι τὴν κατάστασιν τῶν ὀρεινῶν Δήμων τῆς Ἐπαρχίας μου, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ δὴ ἀπὸ ἀπόψεως πείνης παριστῶσι κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε αὐτὸς ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, ὁ Νομάρχης Τρικκάλων, δι’ ἐπανειλημμένων τηλεγραφημάτων καὶ διὰ ταχυδρομικῶν ἐγγράφων παρέστησεν ὅτι, οἱ κάτοικοι τῶν ὀρεινοτέρων Δήμων τῆς Ἐπαρχίας μου, ὑποφέρουσιν ἐκ πείνης καὶ ὅτι πολλοὶ ἐκ τούτων ἀπέθανον ἐκ πείνης καὶ ὅτι τὰ ζῶα των λόγῳ τῶν χιόνων καὶ τῶν βροχῶν, αἱ ὁποῖαι ἔπεσαν τελευταίως καὶ τῆς σιτοδείας, τὴν ὁποίαν εἶχον κατὰ τὸ θέρος, ἔχουν ὑποστῇ τοιαύτην καταστροφήν, ὥστε κινδυνεύουσι νὰ ἀποθάνωσι καὶ ταῦτα ἐκ τῆς πείνης. Εἶναι ἔργον φιλανθρωπίας νὰ δοθῇ βοήθειά τις εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς κατοίκους ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς παρισταμένους κ. κ. Ὑπουργούς, νὰ θελήσωσι νὰ συντελέσωσιν, ὥστε νὰ δοθῇ βοήθειά τις εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Νὰ δοθῇ μιὰ διαταγὴ εἰς τὸν Νομάρχην Τρικκάλων, ὅπως τοὺς ἐνισχύσῃ ὁπωσδήποτε οἰκονομικῶς. Τὸ καλαμπόκι ἔφθασεν εἰς τὴν Καρδίτσαν 14 δρχ. τὴν ὀκᾶν. Καὶ δὲν ἔχουσιν, ὄχι μόνον διὰ τὰ ζῶα των, ἀλλὰ οὔτε καὶ νὰ τραφῶσι, νὰ φάγωσιν οἱ ἴδιοι. Εἶναι βεβαιωμένον ὅτι οἰκογένειαι ἀπέθανον ἀπὸ πεῖναν! Θὰ παρακαλέσω, ἐπαναλαμβάνω, τὴν Κυβέρνησιν νὰ θελήσῃ νὰ ψηφίσῃ πίστωσιν μικράν, ὁσονδήποτε μικρὰν, διὰ τὸν δῆμον ἀποκλειστικῶς ἐκεῖνον διὰ νὰ ἀποσταλῇ καλαμπόκι εἰς τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς ἵνα διατραφῶσι τοὐλάχιστον ἐπὶ ἕνα μῆνα.

§14ΕΥΘ. ΖΟΥΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατάγομαι καὶ ἐγὼ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων. Ὁ κ. Συνάδελφος ὡμίλησε περὶ τῆς οἰκτρᾶς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ λαὸς αὐτῆς. Εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν εὑρίσκονται καὶ τὰ ἄλλα διαμερίσματα τοῦ Νομοῦ Τρικκάλων. Οἱ ἄνθρωποι στεροῦνται καὶ τοῦ ἄρτου ἀκόμη. Ἡ τιμὴ τοῦ ἀραβοσίτου ἀνῆλθεν εἰς 14 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Θὰ ἦτο ἐπιβεβλημμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παράσχῃ κάποιον βοήθημα εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι κυριολεκτικῶς πεινοῦν! Ἐγὼ δὲ, κ. Πρόεδρε, θὰ εἶχον νὰ συστήσω καὶ τοῦτο πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ τὰ σχετικὰ μέτρα οὕτως ὥστε ἡ τιμὴ τοῦ ἀραβοσίτου νὰ κατέλθῃ ὅσῳ τὸ δυνατὸν περισσότερον διότι ἀπειλεῖται ἡ ζωὴ τῶν κατοίκων.

§15ΑΛ. ΜΕΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρὸν δι’ ὅλα τὰ ὀρεινὰ διαμερίσματα, ὄχι μόνον τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ καὶ τῆς Εὐρυτανίας. Παντοῦ ἡ ἰδία κατάστασις ἐπικρατεῖ.

§16ΣΠ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κινδυνεύουν νὰ ἀποθάνουν οἱ ἄνθρωποι ἐκ πείνης. Ζητοῦμεν νὰ δοθῇ κἄποια προσοχή. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ καταργήσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου ἐπί τινας μῆνας ἕως ὅτου παραχθῇ νέα ἐσοδεία. Μὲ χόρτα τρέφεται ὁ κόσμος, κ. Πρόεδρε.

§17Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνηγοροῦμεν ὅλοι, κ. Πρόεδρε, ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ ἀραβοσίτου.

§18Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως, κ. Πρόεδρε.

§19Α. ΜΕΛΑΣ. Συνηγοροῦμεν, κ. Πρόεδρε, καὶ παρακαλοῦμεν νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως.

§20Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀκούσωμεν ἄλλην συζήτησιν, πρὶν ἡ Κυβέρνησις δηλώσῃ, ὅτι εἶναι διατεθειμένη νὰ καταργήσῃ τὸν φόρον τοῦ ἀραβοσίτου τοὐλάχιστον διὰ 4 μῆνας. Κυριολεκτικῶς κινδυνεύουν οἱ κάτοικοι νὰ ἀποθάνωσιν ἐκ πείνης. Δὲν ἐννοοῦμεν νὰ ἀκούσωμεν ἄλλην συζήτησιν.

§21Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα ἤρξατο νὰ μελετᾶται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Κατ’ ἀρχὰς ὑπετέθη ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς καταργούμενος, θὰ μειώσῃ τὰ εἰσοδήματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ 1½ ἑκατομμύριον. Κατόπιν ὑπετέθη ὅτι θὰ εἶναι 8 ἑκατομμύρια, Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι εἰς λαὸν πεινῶντα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βασίσωμεν τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους. Αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσωμεν ἡμέραν συζητήσεως, ὅπως ληφθῇ ἀπόφασις. Ὡραιότατα εἶναι τὰ περὶ τορπιλλῶν λεγόμενα καὶ διδακτικώτατα διὰ τὸ μέλλον, ἂν καὶ αὐτὸ εἶναι ἀμφίβολον, ἀλλὰ μὲ νηστικὸν κόσμον δὲν τὰς χρειαζόμεθα. Ζητοῦμεν τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ, ὁ ὁποῖος εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ τὸ Κράτος.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὑποβάλετε μίαν πρότασιν νόμου. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ συζητῆτε χωρὶς νὰ ὑποβάλετε πρότασιν νόμου διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ ἀραβοσίτου.

§23Α. ΜΕΡΟΣ. Θὰ ὁμιλῶ δέκα χρόνια, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον.

§24Α. ΜΕΛΑΣ. Θὰ ἀποχωρήσωμεν τῆς Βουλῆς, κ. Πρόεδρε.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε; Τροπολογίαν ὑφισταμένου νόμου δὲν θέλετε; Ὑποβάλατε σχετικὴν πρότασιν, νὰ συζητηθῇ.

§26Α. ΜΕΡΟΣ. Θέλομεν νὰ ἀναλάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν εὐθύνην.

§27Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Θέλομεν νὰ ληφθοῦν ἄμεσα μέτρα.

§28Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ζητοῦμεν, ἀντὶ τῆς σημερινῆς συζητήσεως, νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἄρσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ ἀραβοσίτου. Εἶναι ἀδύνατον νὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος ἐὰν δὲν λάβωμεν πρόνοιαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§29Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ μᾶς παραχωρήσῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναβάλωμεν τὸ ζήτημα δι’ αὔριον, τοῦτο δέ, διότι δὲν παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§30Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ μεταβιβάσωμεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὰ λεχθέντα. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§31Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφόσον τόσον ἐντόνως ἐκδηλοῦται ἐπιθυμία πλείστων βουλευτῶν ὅπως γίνωσιν ὡρισμέναι συστάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νομίζω ὅτι πρακτικώτερον εἶναι νὰ ὁρισθῇ ἡ προσεχὴς Δευτέρα ὡς ἡμέρα συζητήσεως τοῦ θέματος.

§32ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ ζητοῦμεν.

§33Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Ποία εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς;

§34Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ συζητηθῇ τὴν ἐρχομένην Δευτέραν.

§35Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Προηγεῖται ἡ συζήτησις διὰ τὴν σύμβασιν τῆς Τραπέζης.

§36Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Δευτέρα εἶναι καθωρισμένη δι’ ἐπερωτήσεις καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὰς καταργήσωμεν.

§37Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Νομίζω ὅτι εἶναι καὶ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὔτε ἀπόφασις ὑπάρχει τοιαύτη.

§39Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν). Ἡ Βουλὴ ἔχει λάβει ἀπόφασιν νὰ συζητήσῃ τὴν Δευτέραν εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Τραπέζης.

§40Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις οὔτε εἶναι δυνατὸν δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς νὰ μεταβληθῇ ὁ Κανονισμός.

§41Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἀπεφασίσθη νὰ μεταβληθῇ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς δι’ ἀποφάσεως αὐτῆς.

§42Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν δεχόμεθα τοιαύτην ἀπόφασιν.

§43Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Οὐδεὶς θέλει νὰ ἐμποδίσῃ τὴν Βουλήν. Τὴν Δευτέραν γίνεται Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ἀλλὰ συνήθως ἐπεκράτησε τακτικὴ ὅπως τὴν ἡμέραν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἐὰν ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, συμβατικῶς τρόπον τινά, δύναται νὰ ψηφίσῃ εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν νομοσχέδια.

§44Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καὶ ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα διὰ τὴν ἀταξίαν τὴν ὁποίαν συνέστησεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραλείψωμεν τὸν ἔλεγχον κατὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν. Ὅπως ἐτονίσαμεν ἐπανειλημμένως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φεύγωμεν ἀπὸ τὴν τάξιν τὴν ὁποίαν ὁρίζει ἡ ἡμερησία Διάταξις καὶ ὁ Κανονισμός. Ἡ Δευτέρα εἶναι ἡμέρα Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ αὐτὸ θὰ γίνῃ, ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἀποφασίσῃ νὰ γίνῃ ἄλλως. Εἰς τὸ νὰ προτιμηθῇ ἡ ἐπερώτησις διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἀραβοσίτου δὲν φέρομεν ἀντίρρησιν, ἀλλὰ νὰ σημειωθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§45Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν νὰ ψηφισθῇ εἰς βʹ. ἀνάγνωσιν ἡ Σύμβασις. Ἑπομένως δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ παραιτηθῇ τοῦ ἐλέγχου, ὅπως ψηφίσῃ νομοσχέδιον κατεπεῖγον, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρέστησε τὴν κατεπείγουσαν ἀνάγκην τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ καὶ ἐγένετο δεκτὸν παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἄφιξιν ἐδῶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν προκειμένου νὰ λάβῃ ἄλλην τυχὸν ἀπόφασιν.

§46Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λυποῦμαι πολὺ διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐμμένει εἰς ἀντιλήψεις ἄντικρυς ἀντιτιθεμένας εἰς τὸν Κανονισμόν.

§47Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά...

§48Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ, ὅταν ὁμιλῶ, νὰ μὴ μὲ διακόπτητε. Συνέβη καὶ ἄλλοτε ἡ Βουλὴ νὰ παραμερίσῃ τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον λόγῳ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἀλλ’ αὐτὸ ἔγινε διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐδέχθη τοῦτο. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Βουλὴ οὐ μόνον δὲν ἔλαβεν ἀπόφασιν ἄλλην, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ ἀπόφασιν, ἀλλὰ καὶ βεβαιοῦμεν ὅτι δὲν παραιτούμεθα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου διὰ τὴν ἐρχομένην Δευτέραν, καὶ ἐπειδὴ αἱ συστάσεις ὑποβάλλονται τὴν ἡμέραν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἐπιμένομεν ὅπως καὶ τὸ ζήτημα τῆς βοηθείας τῶν πασχόντων λόγῳ πλημμυρῶν καὶ ἐλλείψεως συγκοινωνίας πληθυσμῶν συζητηθῇ τὴν προσεχῆ Δευτέραν.

§49Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκον.). Ἅμα ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται νὰ γίνῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις αὕτη.

§50Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Θεσσαλονίκης βουλευτὴς εἶπεν ὅτι, ἐφόσον ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει ἀντίρρησιν, δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄλλος καθορισμὸς τῶν συζητήσεων πλὴν τῶν καθωρισμένων, καὶ ὅτι συνεπῶς πρέπει νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος. Θέλω νὰ ἐπανορθώσῃ τοῦτο, δηλῶν ὅτι οὐ μόνον ἐφόσον ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀλλὰ καὶ ἐφόσον εἷς οἱοσδήποτε Βουλευτὴς ἐκ τῶν ἐπερωτώντων ἔχει ἀντίρρησιν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως εἶναι δικαίωμα ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἐπερωτώντων.

§52Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ λαμβάνηται ἀπόφασις ἀναβολῆς τοῦ ἐλέγχου, τότε βεβαίως ὁ ἔλεγχος θὰ εἶχε καταργηθῆ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἡγουμένη τῆς πλειοψηφίας θὰ ἠδύνατο δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ν’ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐλέγχου ἐπ’ ἄπειρον.

§53Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι μόνη ἡ μάστιξ τῶν πλημμυρῶν καὶ τῶν καταστροφῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεδείνωσαν τελευταίως τὴν κατάστασιν εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Ἐκτὸς τῶν πλημμυρῶν καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν καταστροφῶν, αἱ ὁποῖαι δέον νὰ ἐπισύρουν ἀμέριστον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὰς Νέας Χώρας μαστίζει ἀπὸ μηνὸς καὶ πλέον τεχνητὴ καπνικὴ κρίσις, τῆς ὁποίας τὴν ἐπιζήμιον ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας δὲν θὰ ἀργήσῃ νὰ διαπιστώσῃ τὸ ἐπίσημον Κράτος. Αἱ Ἀμερικανικαὶ καπνικαὶ ἑταιρεῖαι αἱ ὁποῖαι δροῦν ἐμπορικῶς εἰς τὰς Νέας Χώρας κατώρθωσαν, λόγῳ ἀδρανείας τοῦ Κράτους καὶ ἀρρυθμίας παραγωγῆς καὶ ἑλληνικοῦ καπνεμπορίου, νὰ ἐπιβληθοῦν εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ νὰ δημιουργήσουν τοιοῦτον πανικόν, ὥστε νὰ παραμένουν μόναι ρυθμίστριαι τῶν τιμῶν τῶν εὐγενῶν καπνῶν τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης καὶ νὰ τείνουν ἤδη εἰς ἰσοπέδωσιν τῆς τιμῆς τῆς εὐγενοῦς κατηγορίας τοῦ προϊόντος τούτου. Ἐνῷ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ἡ ἐσοδεία διετίθετο εἰς τὴν ἀγορὰν ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου μέχρι τοῦ Μαρτίου, ἐφέτος, λόγῳ τῆς πιέσεως τῆς ἀσκουμένης ἐκ μέρους τοῦ μεγάλου κεφαλαίου τῶν ξένων Ἑταιρειῶν, δὲν ἔγιναν αἱ ἀγοραί, τὸ δὲ προϊόν μένει ἀπώλητον εἰς τὰς χεῖρας τῶν καπνοπαραγωγῶν. Ἐπισλεφθεὶς τελευταίως τὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην διεπίστωσα ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς μεθοδικῆς καὶ συστηματικῆς τῶν ἑταιρειῶν τούτων ἐργασίας ἤρχισαν νὰ ἐμφανίζωνται ἀπειλητικὰ διὰ τὸ μέλλον τοῦ προϊόντος. Πᾶς ἀγοραστὴς καπνῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ προβῇ εἰς ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ καὶ νὰ καθορίσῃ τιμάς, ἐὰν πρὸ πάσης ἐνεργείας δὲν ἔχῃ ἐξησφαλισμένην τὴν συγκατάθεσιν καὶ τὸ χρῆσμα τῶν ἑταιρειῶν τούτων. Αἱ τιμαὶ αἱ ὁποῖαι δίδονται ἐκ μέρους αὐτῶν εἶναι τόσον ἐξευτελιστικαί, ὥστε, ἐὰν ὁ καπνοπαραγωγός λόγῳ τῆς ἀνεχείας πωλήσῃ τὸ προϊόν του, δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀποτίσῃ οὔτε αὐτὸ τὸ καλλιεργητικὸν δάνειον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐφόσον ἡ κατάστασις αὕτη ἐξακολουθήσῃ, νέα καπνοκαλλιέργεια δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπισθῇ. Πολλαὶ δὲ εἶναι αἱ δικαιολογίαι αἱ προβαλλόμεναι ἐκ μέρους τῶν Ἑταιρειῶν τούτων διὰ τὴν πρωτοφανῆ πτῶσιν τῶν τιμῶν τῶν εὐγενῶν καπνῶν, ὧν ὁ μέσος ὅρος ἀπὸ 86 δρχ. κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπεβιβάσθη ἐφέτος εἰς 59 δρχ. Ἡ πρώτη τῶν δικαιολογιῶν ἥτις προβάλλεται παρ’ αὐτῶν, εἶναι ἡ ὕπαρξις δῆθεν ἀποθεμάτων εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐλπίζω ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ παρουσιάσῃ στατιστικὰς ἀσαλεύτου πλέον κύρους, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ δικαιολογία αὕτη εἶναι πλήρως ἀστήρικτος, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἀγορὰ τῆς Γερμανίας δὲν ἔχει οὔτε ἓν φύλλον καπνοῦ ἀπόθεμα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ Ἀμερικανικὴ τοιαύτη ἀνανεώνει διὰ τῶν ἑταιρειῶν τὸ ἀπόθεμά της κατὰ τριετίαν, κατὰ δὲ τὴν τελευταίαν τριετίαν δὲν παρουσιάσθη αὔξησις εἰς τὸ ποσὸν τῆς ἀγορᾶς, ἐνῷ ὡς γνωστόν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀκριβῶν δεδομένων, ἡ κατανάλωσις ηὐξήθη. Ἑπομένως ὁ μόνος λόγος τῆς ἀπροσδοκήτου ταύτης πτώσεως τῶν τιμῶν εἶναι, ὅτι αἱ ξέναι αὗται ἑταιρεῖαι ἔμειναν μόναι ρυθμίστριαι τῆς ἀγορᾶς καὶ ὑπέταξαν πάντα ἀγοραστὴν εἰς τὰς ὑποδείξεις των. Τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον προβάλλεται ἐκ μέρους τῶν ξένων ἑταιρειῶν, εἶναι ἡ παρατηρουμένη κατὰ τὴν τελευταίαν ἐσοδείαν δῆθεν ὑπερπαραγωγὴ τῶν εὐγενῶν καπνῶν. Ἐξετάσαντες ἐπιτοπίως τὸ ζήτημα, διεπιστώσαμεν ὅτι ὑπερπαραγωγὴ δὲν ὑφίσταται, διότι καὶ ἡ ὑπὲρ τὴν περυσινὴν ἐσοδείαν παρουσιαζομένη φαινομενικὴ αὔξησις ἀποτελεῖται ἀπὸ 20% σόνια, ἅτινα δέον νὰ ἀπορριφθοῦν ὡς μὴ ὑπαγόμενα εἰς τὰ εὐγενῆ καπνὰ καὶ πωλούμενα τὸ πολὺ πρὸς 5 δραχ. τὴν ὀκᾶν ἀπὸ τοὺς ἀγοραστάς. Ἑπομένως, ἐὰν προβῶμεν εἰς μίαν ἔκπτωσιν 20% τῶν σονίων λεγομένων, τότε ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ποσὸν τῆς περυσυνῆς παραγωγῆς ἢ μᾶλλον μειωμένης. Ὁ ἀντίκτυπος τῆς καπνικῆς ταύτης κρίσεως ἐπὶ τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων ὑποθέτω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ παρουσιασθῇ εἰς ὑμᾶς. Αἱ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις εὑρίσκονται ἐν πλήρει ἀπογνώσει, διαπιστοῖ δὲ ὁ ἐπισκέπτης τῶν Ν. Χωρῶν μίαν κρίσιν πρωτοφανῆ μεταξὺ τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν καπνοπαραγωγῶν ἀφ’ ἑτέρου. Οἱ λόγοι τῆς κρίσεως εἶναι γνωστοί. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διεπιστώθη κατ’ ἐπανάληψιν εἶναι ὅτι τὴν καπνικὴν κρίσιν ἐπιτείνει πρῶτον ἡ ηὐξημένη φορολογία, ἡ ὁποία παρουσιάζεται τελευταίως. Ὡς γνωστόν, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ εἶχεν ὁρισθῇ εἰς 16%, ἐφέτος ὁ φόρος ἐπ’ αὐτοῦ ἀνέρχεται εἰς 19,20%. Ἐὰν νομίζετε, κ. Συνάδελφοι, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα περιττεύει, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλεται ἡ ἄμεσος λῆψις μέτρων ἐπὶ τοῦ προκειμένου, δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω.

§54Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Σήμερον εἶχεν ὁρισθῇ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τῶν τορπιλλῶν, καί πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§55Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἶναι τὸ μόνον πρᾶγμα εἰς τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἡ Κυβέρνησις καὶ παρακαλῶ ὅπως ἐπειγόντως ληφθοῦν μέτρα ὑπ’ αὐτῆς, διότι ἐν ᾗ περιπτώσει περάσῃ ἓν δεκαήμερον, σᾶς δηλῶ ἀπροκαλύπτως ὅτι τὰ μέτρα καὶ αἱ συστάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, προκειμένου περὶ χορηγήσεως τῶν πιστώσεων, θ’ ἀποδοῦν τελείως ἄκαρποι.

§56Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουρ. Ἐθν. Οἰκον.). Κατόπιν τοῦ τηλεγραφήματος ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἀπεστείλατε κατὰ τὴν περιοδείαν σας ἐν Θρᾴκῃ, ἔλαβα ὑπ’ ὄψιν μου τὰς συστάσεις καὶ ἐξήτασα αὐτὰ μετὰ πολλῆς προσοχῆς. Εἰς τὰς συστάσεις αὐτάς, ἐπηκολούθησε καὶ ἄλλο τηλεγράφημα, ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης. Διεβίβασα ἀμέσως τὸ τηλεγράφημά σας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία μοῦ ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν, ὅτι διέταξεν ἀμέσως νὰ δοθοῦν πιστώσεις ἐπ’ ἐνεχείρῳ εἰς τοὺς παραγωγοὺς καὶ μένει ἤδη ἡ παροχὴ πιστώσεως καὶ εἰς τοὺς μικροὺς καπνεμπόρους, ἐκ μέρους τῆς τραπέζης, διὰ νὰ δυνηθῶσιν νὰ διασπάσωσιν τὸ τρὰστ τῶν ἀμερικανικῶν ἑταιριῶν.

§57Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὸ ζήτημα τὸ καπνικὸν εἶναι παμμέγιστον, καὶ ὅ,τι ἐπροτάθη αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι μία πρόχειρος θεραπεία. Φρονῶ, ὅτι τὰ ἁρμόδια ὑπουργεῖα εἴτε ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σχηματίσουν μίαν ἐπιτροπὴν ἢ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ νὰ σχηματίσῃ μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τὸ καπνικὸν μὲ τὸ ὁποῖον συνδέεται αὐτὴ ἡ ὕπαρξις τῆς Χώρας.

§58Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Προκειμένων, κ. Πρόεδρε, τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θὰ ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω καὶ πάλιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ μὴ διενεργείας ἄλλων ἀστικῶν ἀπαλλοτριώσεων πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νόμου συμφώνως πρὸς τὸν ὁποῖον θὰ γίνεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Ἤδη εἰς τὸ Φάληρον, ὅπως γνωρίζετε, ἢ ἂν δὲν γνωρίζετε σᾶς τὸ πληροφορῶ, συνέβησαν κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας ἔκτροπα, ἀπειλοῦνται δὲ τοιαῦτα καὶ εἰς τὸ Μοσχᾶτον καὶ εἰς τὸν Ποδονίφτην. Θὰ παρακαλέσω τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις νὰ τηρήσωσι τὴν δοθεῖσαν ὑπόσχεσιν καὶ ἰδίως νὰ μὴ προβῶσιν εἰς ἄλλην ἀπαλλοτρίωσιν κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς. Εἶναι θέμα εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δοθῇ ἐξαιρετικὴ προσοχή. Ὅλοι θέλομεν νὰ γίνῃ ἡ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων, ἀλλ’ ἄνευ τοιούτων προστριβῶν τὰς ὁποίας γεννοῦν αὐτὰ τὰ ἔκτροπα.

§59Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τῶν τορπιλλῶν καὶ νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ἀφορώσης τὰς τροποποιήσεις τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§61Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατόν.

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐπιθυμῶ βεβαίως νὰ ἐμποδισθῇ τις τῶν κυρίων Συναδέλφων ὁ ὁποῖος ἤθελεν ὁμιλήσει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν τορπιλλῶν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ Βουλή, ἀπασχοληθεῖσα τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαθέσῃ τὸ ἥμισυ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἰς ἄλλας ἐπερωτήσεις. Δι’ αὐτὸ ὑποβάλλομεν τὴν πρότασιν περὶ ὑποβολῆς μερικῶν συστάσεων ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποκρούσῃ τὴν πρόταξιν, θὰ παραιτηθῶμεν τῆς διὰ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἀποφάσεως, ὑπὸ τὸν ὅρον τὴν προσεχῆ Δευτέραν μετὰ τὴν ἐπερώτησιν περὶ ἀραβοσίτου νὰ συζητηθῇ καὶ αὐτή.

§63Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουρ. Οἰκον.). Ὑπέθετον ὅτι τὴν προσεχῆ Δευτέραν θὰ ἦτο ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως τῆς τραπέζης, διότι ἡ παράτασις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς γίνεται δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν, εἶχον δὲ τὴν δήλωσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ματαιώσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐφόσον ἡ Βουλὴ τὸ ἀποδέχεται. Σήμερον παρατηρῶ ὅτι καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν, καθ’ ἣν πρόκειται ν’ ἀσχοληθῶμεν ἐπὶ ἑνὸς νομοθετικοῦ μέτρου, ἐπείγοντος κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ζητεῖτε σεῖς νὰ ἐπιμείνετε εἰς τὴν ἀπόλυτον τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος τὴν Δευτέραν προβλέπει κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ὀρθόν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἰδέαν αὐτήν, ὅτι αὐταὶ αἱ ὑπόλοιποι ἡμέραι δύνανται νὰ διατεθοῦν διὰ τὸν ἔλεγχον καὶ νὰ μὴ διατεθοῦν διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὁπωσδήποτε θὰ ζητήσω, διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον, νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως,—θὰ ἔχωμεν καὶ αὔριον συνεδρίασιν, θὰ ὁρισθῇ καὶ ἡ Κυριακὴ—διὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως.

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομίζω ὅτι σπεύδει, ἐνῷ εἶναι βεβαιωμένον, καὶ ὑπεσχέθη τοῦτο ὁ ἴδιος, ὅτι ἂν δὲν ἔληγεν τὴν ἑπομένην ἡμέραν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως, τοῦτο δὲν θὰ προήρχετο ἐξ ὑπαιτιότητος οὐδεμιᾶς μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀλλ’ ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐθεώρησεν ἀκατάλληλον ἐκείνην τὴν ὥραν νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ἐζήτησε τὴν ἑπομένην. Συνεπῶς δὲν εἶναι ὑπαιτία καθόλου ἡ Ἀντιπολίτευσις διὰ τὴν μὴ συζήτησιν τῆς συμβάσεως καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικαλῆται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη καὶ δὲν ἐτήρησε. Τοὐναντίον ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, ἐνῷ ἔκαμε μίαν τοιαύτην καταπόνησιν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία μένει ἀκατανόητος, καὶ χθὲς ὡμίλησε μέχρι τῆς πρωΐας, σήμερον θέλει νὰ λείψῃ ἡ τακτικὴ καὶ νὰ μὴ συνεδριάζωμεν τὸ Σάββατο. Καὶ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἀλλὰ θέλει συνεδριάσῃ καὶ τὴν Κυριακήν. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο.

§65Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Εἶναι δυνατὸν καὶ ἔχομεν καθῆκον νὰ τὸ πράξωμεν.

§66Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μήπως νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ ἀντιτάξητε βίαν; Δὲν δύνασθε νὰ καταργήσετε πάντα ἔλεγχον. Δὲν δύνασθε μὲ τοιαύτας ἀπολυταρχικὰς ἰδέας νὰ ἐμφανίζεσθε ἐνταῦθα, διότι ἄλλως θὰ φωνάξωμεν...

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουρ. τῶν Οἰκ.). Κύριε Πρόεδρε, κατηγορεῖται ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐπέδειξεν μίαν σπουδὴν εἰς τὰς συζητήσεις τῶν οἰκονομικῶν μέτρων. Δὲν γνωρίζω πῶς ἐξεδηλώθη αὐτὴ ἡ σπουδή. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ μὴ ἀποδεχθῶ, ὅτι εἰς ὡρισμένας περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν Γενεύην διὰ τὴν ἐκτέλεσιν μιᾶς ἀποστολῆς τὴν ὁποίαν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε καὶ ἐγὼ ἰδιαιτέρως ἐθεωροῦμεν ὡς ἀπολύτως ἀπαραίτητον, εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην ὄχι νὰ στραγγαλίσωμεν τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ νὰ ἐπισπεύσωμεν αὐτήν, ἐντὸς τῶν δυνατῶν χρονικῶν ὁρίων τῇ συνεννοήσει τῆς Βουλῆς. Ὅταν μᾶς ἐδόθη ὁ χρόνος τῆς συζητήσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αἱ συζητήσεις εἴδατε ὅτι ἐξεπληρώθησαν ἐπὶ τοσοῦτον αἱ ὑποσχέσεις μου, ὥστε νὰ εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν Ἑλληνικὴν παρετάθη ἐπὶ τόσας ἡμέρας καὶ ἔγινεν ὁ ἔλεγχος ἀπὸ πάσης ἀπόψεως λεπτομερῶς καὶ ἐμπεριστατωμένως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἔχομεν τοῦτο. Τί πρόκειται νὰ γίνῃ δι’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος; νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ; Ἐὰν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, πληροφορῶ αὐτὴν ὅτι εἶναι ζήτημα καλυμμάτων ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔγινε κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ παρελθόντος ἔτους συζήτησις, διὰ μακροτάτων δὲ ἐξητάσθη τὸ ζήτημα καθ’ ὅλας αὐτοῦ τὰς λεπτομερείας. Ἔγινε ἡ συζήτησις ὅταν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν τὸν τρόπον καὶ ἐξητάσθη τὸ ζήτημα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Ἦλθε πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔγινε προχθὲς ἡ συζήτησις μετὰ πάσης λεπτομερείας. Ὑπεθέτω ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἦτο μιᾶς ἡμέρας. Ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς γενομένης συζητήσεως δὲν ἔμεινε σημεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐξητάσθη. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἔμεινέ τι, ἐστὲ βέβαιοι ὅτι θὰ ἐξετασθῇ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ματαιώσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἄλλο τὸ ζήτημα. Ἐὰν ἡ μὴ ματαίωσις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀποτελεῖ διὰ τὴν ἀντιπολίτευσιν καταπόνησιν, ὁμολογῶ ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἡμεῖς νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι ἔχομεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀπαραίτητος καὶ πρέπει ἡ συζήτησις νὰ διεξαχθῇ καὶ θὰ διεξαχθῇ μετὰ πάσης εὐρύτητος. Ἔχομεν ὅμως τὰς ἐπικειμένας διακοπὰς διὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ὑπὸ τοιούτους ὅρους εἰς ἄλλας Βουλάς, ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις οἱ Βουλαὶ συνεζήτουν διὰ μακρῶν καὶ εἰς ἡμέρας ἀκόμη ἑορτῶν καὶ ὄχι μόνον τὰς Κυριακὰς ἀλλὰ καὶ εἰς ἑορτὰς ἐπισημοτάτας. Τί ἐζητήθη ὅμως σήμερον; Ἐὰν θέλετε νὰ συζητήσωμεν τὴν Δευτέραν τὸ νομοσχέδιον περὶ Τραπέζης. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ. Ἐὰν θέλετε ὅμως τὴν Δευτέραν νὰ τὴν καταναλώσωμεν εἰς τὸν ἔλεγχον, δὲν ἔχομεν ἄλλην ἡμέραν παρὰ τὴν Κυριακήν. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο σημαίνει ἢ ματαίωσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἢ κάμνομεν κωλυσιεργίαν. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐμποδίσωμεν τοῦτο, ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν ἕνα καθῆκον, νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν συνέχισιν τοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς, διότι ἀποδίδομεν ἐξαιρετικὴν σπουδαιότητα εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει ἐκτὸς τοῦ ἐλέγχου νὰ ἀποφέρῃ καὶ καρποὺς ὅσον ἀφορᾷ τὴν λοιπὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§68Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ σκοπὸς ἡμῶν δὲν εἶναι νὰ ματαιώσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ σκοπὸς ἡμῶν εἶναι νὰ ἀναπτυχθῶσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ νὰ ἀκουσθῶσι καὶ ἐκτὸς αὐτῆς αἱ γνῶμαι αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Νὰ ἀναπτυχθῶσι δὲ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἴπῃ καὶ μάλιστα εἰς συνάδελφόν του τότε, ὅτι ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι λελυμένον, διότι καὶ τότε ἐπεδιώκετο κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον σπουδὴ καὶ ἐγένετο κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε καὶ εἰς ἕνα ἀκόμη συνάδελφόν του τότε ἐν τῇ Κυβερνήσει νὰ δύναται νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ κάμνομεν μίαν ματαιοπονίαν συζητῶντες περὶ αὐτοῦ. Αὐτὴν τὴν σπουδὴν καὶ τὸν τρόπον αὐτὸν τῆς συζητήσεως τὸν ἀποκρούομεν ἡμεῖς. Ὅτι ἔχει πλειοψηφίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ θὰ ψηφίσῃ τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα θέλει, τὸ γνωρίζομεν. Ἀλλ’ ἡμεῖς θέλομεν νὰ τὰ ψηφίσῃ, ἀφοῦ διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἀφοῦ διαφωτισθῇ καὶ ἡ ἐκτὸς αὐτῆς κοινὴ γνώμη. Παραγνωρίζει πολὺ τὰ πράγματα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Θὰ ἔλθωμεν, λέγει, τὴν Κυριακήν, θὰ ἔλθωμεν τὴν Δευτέραν. Θὰ μεταβάλωμεν ὅλον τὸν Κανονισμόν, θὰ μεταβάλωμεν ὅλον τὸν τρόπον τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, θὰ μεταβάλωμεν ὅλας τὰς ἀνθρωπίνας ἀνάγκας καὶ αὐτὰς ἀκόμη τὰς θρησκευτικὰς ὑποχρεώσεις ποὺ ἔχομεν διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλει νὰ ψηφισθῇ ὅπως ὅπως τὸ νομοσχέδιον.

§69Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Σεῖς θὰ ἔλθετε ὕστερα ἀπὸ 13 ἡμέρας πάλιν νὰ μᾶς εἰπῆτε τὰ ἴδια.

§70Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἀντιπολίτευσις, κ. Ὑπουργέ, εἶναι διατεθειμένη νὰ κάμῃ πᾶσαν δυνατὴν παραχώρησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει οὐδὲ εἰς μίαν στιγμὴν νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ὄχι μόνον ἀπὸ τὸν Κανονισμόν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἀνθρωπίνης ἀκόμη ἀντοχῆς, κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων. Εἰς οὐδεμίαν Βουλὴν τοῦ κόσμου παρατηρεῖται ἡ ἀνωμαλία αὐτή, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, νὰ συνεδριάζῃ αὕτη ἀπὸ τῆς 5ης μ. μ. μέχρι τῆς 5ης πρωΐας καὶ καθ’ ἑκάστην. Λοιπὸν ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἡ συζήτησις θὰ ἐξακολουθήσῃ κανονικῶς. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δηλῶ κατηγορηματικῶς ὅτι αὐτὰς τὰς μεταβολάς, τὰς ὁποίας θέλει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ σᾶς ἀποδεχθῶ, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλει νὰ μεταβάλῃ καὶ νὰ παρίδῃ τὸν Κανονισμὸν αὐτῆς.

§71ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει κανὲν ἐνδόσιμον νὰ ἰσχυρίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως καταβάλλεται προσπάθεια ὅπως ματαιωθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς συμβάσεως μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ πρὸ τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα. Ὅσον καὶ ἂν ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ἡ ἐπιβράδυνσις τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ 10 ἢ 15 ἡμέρας εἶναι ἀναγκαία, οὐδένα κίνδυνον προκαλεῖ τοῦτο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡμεῖς, ὄχι μόνον δυσκολίαν δὲν παρενεβάλομεν, ἀλλὰ καὶ ἐδείξαμεν ἤδη ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι εἰς κάθε συνεννόησιν, διὰ νὰ καταλήξῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὰς ἀποφάσεις, εἰς τὰς ὁποίας θέλει νὰ καταλήξῃ. Ἐξ ἄλλου ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν ὅτι ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀσκήσωμεν ἔλεγχον ἐπὶ ὡρισμένων ζητημάτων ἢ νὰ ὑποβάλωμεν συστάσεις. Ἀπὸ τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ δὲν ἐννοοῦμεν νὰ παραιτηθῶμεν. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις προτείνει καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι πρόθυμος νὰ δεχθῇ νὰ ἐργασθῶμεν καὶ αὔριον, ἐγὼ δὲν τὸ ἀποκρούω, ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς διαρρύθμισις. Νὰ διατεθῇ καὶ ἡ αὐριανὴ ἡμέρα εἰς ἐπερωτήσεις, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἐπερωτήσεις εἰς τὰς ὁποίας ἐπιμένομεν. Καὶ ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν ὅτι ἐπιμένομεν εἰς δύο ἐπερωτήσεις, εἰς τὸ ζήτημα τῶν πλημμυροπαθῶν καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου, αἱ ὁποῖαι καὶ αἱ δύο δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ ἀπασχολήσουν ἐπὶ μακρὸν χρόνον τὴν Βουλήν. Ἀκολούθως τὴν Δευτέραν, νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τῆς συμβάσεως τῆς Τραπέζης. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κ. Πρόεδρε, βεβαίως δὲν παραβιάζομεν τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος τὴν Κυριακὴν τὴν ἀφίνει ἀνυπερθέτως δι’ ἀνάπαυσιν τῶν βουλευτῶν. Ἐξασκοῦμεν καὶ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ ἱκανοποιοῦμεν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὴν Δευτέραν γίνῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τῆς Τραπέζης. Ἔτσι νομίζω ὅτι ἱκανοποιοῦνται ὅλαι αἱ ἀπόψεις καὶ δὲν ὑπάρχει κανεὶς παραπονούμενος. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς αὐτήν τὴν διαρρύθμισιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ἀντίρρησιν, ἀφοῦ τὸ πρέχον δι’ αὐτὴν εἶναι τὴν Δευτέραν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις διὰ τὴν σύμβασιν τῆς Τραπέζης.

§72Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας, ἀγαπητέ, ἡ Δευτέρα εἶναι ἡμέρα ἐπερωτήσεων;

§73Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Παρεκάλεσα νὰ μὴ γίνῃ ἔλεγχος τὴν Δευτέραν.

§74Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐγένετο παρατήρησις ὅτι δὲν δύνατα νὰ μεταβληθῇ ὁ Κανονισμός.

§75Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Γκότση, δὲν εἶναι παραβίασις τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸν ἔλεγχον τὸν ὁποῖον ἔχετε νὰ ἐνασκήσετε τὴν Δευτέραν, θὰ τὸν ἐνασκήσετε αὔριον, χωρὶς καμμίαν παραβίασιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§76Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρόθεσίς μας δὲν εἶναι νὰ καταπονήσωμεν κανένα ἀπολύτως, διότι, καταπονοῦντες τὴν Βουλήν, καταπονοῦμεν καὶ ἡμᾶς αὐτούς. Ἐπιθυμοῦμεν ὅμως ἡμεῖς νὰ ἔλθῃ εἰς βʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Τραπέζης», διότι εἰς τὴν ἐπίσπευσιν αὐτὴν ἀποδίδομεν ἰδιαιτέραν σημασίαν. Δὲν θέλομεν νὰ περιορίσωμεν τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον ἀλλὰ θὰ ἐπεθυμοῦμεν ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσῃ τὴν ψῆφον της καὶ ν’ ἀκουσθῶσιν αἱ ἐπὶ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ γνῶμαι τὸ ταχύτερον, διότι ὅλα τὰ στοιχεῖα ὑπάρχουν καὶ δὲν χρειάζεται ἄλλη προπαρασκευή. Εἴμεθα διατεθειμένοι εἰς οἱανδήποτε διευθέτησιν τοῦ ζητήματος συμφώνως πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τῶν ἄλλων. Τί θέλετε; Θέλετε νὰ συζητηθῇ σήμερον, μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν τορπιλλῶν, καὶ ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου Ἡγέτου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοῦ λέγει ὁ συνάδελφός μου, Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι πρόκειται νὰ φύγῃ αὔριον. Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ αὔριον ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, ἐφόσον ἡ Βουλὴ προθύμως θὰ ἐδέχετο νὰ ἀντικατασταθῇ τὴν Δευτέραν ὁ ἔλεγχος διὰ νομοθετικῆς ἐργασίας, καὶ νὰ μὴ συνεδριάσωμεν τότε τὴν Κυριακήν. Δὲν θέλετε οὐδὲ αὐτὸ κἄν;

§77ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ἡ καλλιτέρα πρότασις εἶναι αὐτή.

§78Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Εἴμεθα διατεθειμένοι εἰς πᾶσαν διαρρύθμισιν, ἀλλ’ ἐὰν ζητῆτε νὰ διαρρυθμισθοῦν αἱ ἐργασίαι ἡμῶν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Τραπέζης πρὸ τῶν διακοπῶν, ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται παρὰ ν’ ἀντιτάξῃ ἄρνησιν.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ὑποθέτω ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις εὑρίσκεται ἐν ἀταξίᾳ τινί, ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δύναται νὰ κάμῃ παρατηρήσεις ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιθυμεῖ νὰ κωλυσιεργήσῃ. Ἕν μόνον εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καταβάλλεται μεγάλη σπουδή, χωρὶς οὐδὲ κἄν μέχρι σήμερον νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὴν κάμνει νὰ σπεύδῃ ὥστε νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὐτὴ πρὸ τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δὲν ζητῶ βέβαια τὴν ἐξήγησιν τούτου, διότι θὰ προκαλέσῃ τοῦτο ἄλλην συζήτησιν ἡ ὁποία θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς ἄτοπα. Ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, οἱ ὁποῖοι κάμνομεν τὰς παρατηρήσεις αὐτάς, καὶ τὰς κάμνομεν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μὴ γίνωνται καταχρήσεις διὰ παραβάσεων τοῦ Κανονισμοῦ καὶ διὰ βεβιασμένης ἐργασίας ἐπὶ σπουδαίων ζητημάτων, θὰ ἐδεχόμεθα τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δηλαδὴ νὰ γίνουν αὔριον αἱ ἐπερωτήσεις καὶ τὴν Δευτέραν νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, ἐὰν ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος.

§80Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Συμφωνεῖ ὅλη ἡ Βουλὴ.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον λοιπὸν ἐπερωτήσεις, ἀντὶ τῆς Δευτέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις.

§82Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐπερωτήσεις ὡρισμέναι.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ἀραβοσίτου.

§84Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον «περὶ φορολογικῶν διευκολύνσεων», ἐπειδὴ ἐπίκειται Πάσχα καὶ εἶναι εἰς τὰς φυλακὰς πολλοὶ ἐνοικιασταί.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως, διότι εἶναι ἐγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσωσιν ἄλλοι.

§86Α. ΜΥΛΩΝΑΣ (Ὑφ. Οἰκον.). Ἐὰν ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος; δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν.

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ σκέψις τῆς Βουλῆς εἶναι μετὰ τὰς ἐπερωτήσεις νὰ γίνῃ ψήφισις. Συνεπῶς ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Μ. Γούδας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως περὶ προμηθείας τῶν τορπιλλῶν.

§89Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Εἰς τὸ νὰ συνεχίσω διὰ μακρῶν τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς τελευταίας προμηθείας τῶν τορπιλλῶν, ζητήματος ἀρκετὰ σοβαροῦ ἀπὸ ἀπόψεως ἀσφαλείας τῆς Χώρας, μὲ ἐμποδίζουν δύο πράγματα. Πρῶτον ἡ ἐμπεριστατωμένη καὶ λεπτομερὴς ἀγόρευσις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν συνεδρίασιν ἀπεκατέστησε τὴν ἀλήθειαν, εἰς τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἀποκατασταθῇ καὶ δεύτερον τὸ παρεμπεσὸν γεγονός. Τῇ μερίμνῃ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, τῆς ἐκτελέσεως χθές, προχθὲς καὶ σήμερον δοκιμῶν ἐπὶ τῶν τορπιλλῶν διὰ τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἀπασχολεῖται ἤδη καὶ σήμερον ἀκόμη. Τὰ δύο ταῦτα γεγονότα μὲ παρακινοῦν εἰς τὸ νὰ μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ μακρῶν, ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις σχετικὰς διὰ ταῦτα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἐκτελεσθεισῶν δοκιμῶν. Ἀνέγνωσα εἰς ἑσπερινὴν ἐφημερίδα προχθὲς καὶ εἰς πάσας τὰς πρωϊνὰς ἐφημερίδας χθὲς ὅλων τῶν παρατάξεων ἀρθρίδιόν τι σχετικὸν μὲ τὰς δοκιμάς, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀπαρατήρητον. Τὸ ἀρθρίδιον, τὸ ἀγγέλλον τὰ ἀποτελέσματα, εἶχε συνταχθῆ καὶ δοθῆ εἰς τὸν τύπον ὁμοιοτύπως. Βεβαίως δὲν φέρει ἐπίσημον ἰδιότητα ἀνακοινωθέντος, προερχομένου ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, οὐχ ἧττον παρ’ ὡρισμένων κύκλων ἐδόθη, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁλόκληρος ὁ τύπος μὲ τὰς αὐτὰς λέξεις νὰ σχολιάζῃ τὰς γενομένας δοκιμάς.

§90Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Εἰς οὐδεμίαν ἐφημερίδα ἔδωκα ἀνακοινωθέν.

§91Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Τὸ εἶπον καὶ ἐγώ. Κατὰ τὸ ἀρθρίδιον αὐτὸ (ἀναγινώσκει) «Κατόπιν διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἔγιναν σήμερον εἰς τὸν Ναύσταθμον, παρουσίᾳ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῶν βουλευτῶν τῆς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς κ. κ. Μιαούλη, Κρεμεζῆ καὶ Μπούμπουλη, δύο ἐκσφενδονίσεις τορπιλλῶν τῶν 55 ἀπὸ τοῦ ἀντιτορπιλλικοῦ «Πάνθηρ». Διὰ τὰς ἐκσφενδονίσεις αὐτὰς ἐξελέγησαν ἐπίτηδες δύο ἐκ τῶν τορπιλλῶν, αἱ ὁποῖαι χρησιμοποιηθεῖσαι κατὰ τὰ περυσινὰς ἀνεπιτυχεῖς δοκιμάς, εἶχον ὑποστῆ καὶ τὰς περισσοτέρας βλάβας. Αἱ τορπίλλαι αὐταί, καίτοι ἐπισκευασθεῖσαι ἁπλῶς εἰς τὰ ἀτελῆ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου, ἔδωσαν ἐν τούτοις κατὰ τὴν σημερινὴν των ἐκσφενδόνισιν ἱκανοποιητικώτατα ἀποτελέσματα, κατὰ τρόπον βεβαιοῦντα ἀναμφισβητήτως πλέον ὅτι τὸ ὑλικὸν τοῦτο εἶναι ἄριστον καὶ ἀξιόμαχον. Ἀποδεικνύεται δὲ οὕτω ὅτι αἱ περυσιναὶ ἀποτυχίαι καὶ αἱ ἐξ αὐτῶν βλάβαι τῶν ἐπισκευαζομένων ἤδη τορπιλλῶν ὀφείλονται εἰς τοὺς κακοὺς χειρισμοὺς τῶν ἐκτελεσάντων τὰς δοκιμάς, καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ ἐξελέγξουν ἐπαρκῶς οἱ διευθύνοντες ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας. Τὰς σημερινὰς ἐκσφενδονίσεις ἐξετέλεσεν ὁ ὑποπλοίαρχος κ. Λάσκος, ὅστις ὑπὸ τὰς ὁδηγίας τοῦ ἀντιπλοιάρχου κ. Ἀρβανίτου (τοῦ θεωρηθέντος ὡς ὑπευθύνου διὰ τὴν παραλαβὴν τῶν τορπιλλῶν) εἶχεν ἐπιδοθῇ εἰς τὴν διευθέτησιν τῶν σχετικῶν μηχανημάτων. Παρίσταντο δὲ σήμερον, πλὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῶν βουλευτῶν, ὅλοι οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυστάθμου ὡς καὶ οἱ διευθυνταὶ τῶν ὑπευθύνων ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἔχει συνταχθῇ τὸ ἀνακοινωθέν, νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι εἶναι τρόπος οὐχὶ προσήκων πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἶναι ἤδη βεβαιωμένον ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα προσκόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον κατασκευάζει τὰς τορπίλλας, ἀναγνωρίζει ἔστω καὶ μερικὴν ὑπαιτιότητα διὰ τὴν κακὴν κατάστασιν τῶν τορπιλλῶν, τὸ νὰ δημοσιευθῇ ἐν τῷ ἑλληνικῷ τύπῳ πανομοιοτύπως καὶ εἰς πάσας τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ ἀποτυχία τῶν τορπιλλῶν ὀφείλεται εἰς τοὺς κακοὺς χειρισμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἐγκληματικὸν διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καὶ οἱ τολμήσαντες νὰ δημοσιεύσωσι τοῦτο ἔπρεπε πρὶν ἀναλάβωσι τὴν εὐθύνην τῆς συντάξεως τοῦ ἀνακοινωθέντος νὰ σκεφθῶσιν ὅτι εἶναι πρωτίστως Ἕλληνες καὶ ὅτι πρέπει νὰ προασπίζουν τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα· διότι ἐὰν ἡμεῖς τὴν στιγμὴν ταύτην ὁμιλοῦμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁμιλοῦμεν πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τῆς προστασίας τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους.

§92Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δὲν ἔκαμα τὸ ἀνακοινωθὲν, ἀλλὰ τὴν περίοδον αὐτὴν τὴν προσυπογράφω.

§93Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἀλλ’ ἂς ἐξετασθῇ ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῶν γενομένων δοκιμῶν. Ἐξεσφενδονίσθησαν, κ. Συνάδελφοι, αἱ ὑπ’ ἀριθ. 20 καὶ 31 τορπίλλαι. Αἱ τορπίλλαι αὗται εἶναι αἱ δύο ἴσως μόναι τορπίλλαι μεταξὺ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν 50 τορπιλλῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὰς ἐν Ἀγγλίᾳ δοκιμὰς ἔδωσαν σχετικῶς καλὰ ἀποτελέσματα καὶ ἑπομένως δὲν ἐξελέγησαν τορπίλλαι δεινοπαθήσασαι καὶ ἐπισκευασθεῖσαι ἀπὸ τὰ ἀτελῆ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου, ὡς λέγει τὸ ἀνακοινωθὲν, ἀλλ’ ἐξελέγη τὸ καλύτερον τοῦ προϊόντος τὸ ὁποῖον τὸ ἐργοστάσιον παρέδωκεν εἰς χρῆσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ.

§94Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Συγκεκριμμένως ἡ ὑπ’ ἀριθ. 31 τορπίλλη ἡ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκσφενδονισθεῖσα δύο καὶ μόνον φορὰς ἔδωσε λαμπρὰ ἀποτελέσματα.

§95Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Περίεργον! Καμμία ἔκθεσις ἀπ’ αὐτὰς τὰς ὁποίας ἐδιαβάσατε ἕως τώρα δὲν τὸ λέγει αὐτό.

§96Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Τὸ λέγουσι τὰ μητρῷα τῶν τορπιλλῶν.

§97Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ κ. Καββαδίας ἐδήλωσεν ὅτι ὁ Ἀρβανίτης δὲν ἔστειλα τὰ μητρῷα τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ δοκιμῶν.

§98Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ τὰ ἔχετε εἰς τὸν φάκελλόν σας.

§99Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν πῶς ἔγιναν αὐταὶ αἱ τόσον ἐπιτυχεῖς δοκιμαί. Ἄν τις ρίψῃ ἕν ἁπλοῦν βλέμμα, διότι πλέον δὲν πρόκειται περὶ ἐπιστημονικῶν ζητημάτων, εἰς τὴν συμφωνίαν τῆς προμηθείας αὐτοῦ τοῦ Ὑλικοῦ, θὰ ἴδῃ ὅτι αἱ τορπίλλαι αὐταὶ ἔπρεπε νὰ ἔχουν βεληνεκὲς 10 χιλίομ. ἔπρεπε δὲ νὰ δοκιμασθοῦν εἰς βεληνεκὲς 4.000 μέτρων, μὲ ταχύτητα 41 μιλίων καθ’ ὥραν. Τοῦτο λέγει τὸ συμβόλαιον τῆς παραλαβῆς. Ἐὰν κατὰ τὰς δοκιμὰς ἡ ταχύτης αὐτὴ ἠλέγχετο μικροτέρα ἀφ’ ὅτι λέγει τὸ συμβόλαιον, καὶ ἐξηκολουθῶ ν’ ἀναπτύσω τὸ συμβόλαιον, ἐὰν λέγω ἠλέγχετο κατὰ τὰς δοκιμὰς ταχύτης μικροτέρα, μέχρι μὲν τῆς ταχύτητος τῶν 39 μιλίων καὶ 75)οο τοῦ μιλίου καθ’ ὥραν αἱ τορπίλλαι θὰ ἐγένοντο δεκταὶ ἐπιβαρυνομένου τοῦ ἐργοστασίου διὰ ποινῶν τινων χρηματικῶν λόγῳ τῆς μικροτέρας ταχύτητος, τὴν ὁποίαν θὰ ἔδιδον τὰ προϊόντα τοῦ ἐργοστασίου. Ἂν ὅμως αἱ τορπίλλαι αὐταὶ κατὰ τὰς δοκιμὰς ἔδιδον ταχύτητα κατωτέραν τῶν 39 μιλίων καὶ 75]οο τότε αἱ τορπίλλαι θ’ ἀπερρίπτοντο. Πρὶν ἢ λάβω γνῶσιν τῶν ἐπισήμων ἀνακοινωθέντων τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοὶ ἐδόθησαν, τῶν ἀνακοινουμένων ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ δὴ ὑπὸ τοῦ Γραφείου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἔχω προβῇ εἰς ὑπολογισμοὺς διὰ νὰ ἴδω κατὰ πόσον αἱ δοκιμαὶ τῶν τορπιλλῶν ἐξετελέσθησαν ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ συμβολαίου τῆς παραγγελίας καὶ τῆς παραλαβῆς αὐτῶν. Μὲ τὴν ταχύτητα, κ. Βουλευταί, τῶν 41 μιλίων καθ’ ὥραν πρέπει ἡ τορπίλλη νὰ διανύσῃ τὰ 4 χιλιόμ. τῆς δοκιμασίας εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβάλλετο, ἐντὸς χρόνου 3λ 9δ, 64)οο. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἡ τορπίλλη καὶ θέλει διανύσει τὸ αὐτὸ διάστημα τῶν 4000 μ. μὲ ταχύτητα μέχρι τοῦ ὁρίου τῆς παραλαβῆς, τουτέστι μιλίων 39.79 ἔπρεπε νὰ διανυθῇ τοῦτο εἰς χρόνον 3 λ 15,6 δ. Κατὰ συνέπειαν αἱ δοκιμαὶ ἔπρεπε νὰ δώσουν χρόνον διανύσεως τῆς τροχιᾶς τῶν 4 χιλιομέτρων κείμενον μεταξὺ τῶν 3 λ 9 δ καὶ 64 οο καὶ 3 λ 15δ, 6)10· τὰ 3λ. 15δ καὶ 6)10 εἶναι ἡ ἀνωτάτη ἀνοχή. Ἀλλὰ κατὰ πληροφορίας τὰς ὁποίας ὁ κ. Μπούμπουλης, παραστὰς εἰς τὰς δοκιμάς, μοὶ ἔδωκε ἡ ὑπ’ ἀριθ. 31 τορπίλλη διήνυσε τὸ διάστημα τοῦτο εἰς χρόνον 3′ καὶ 38″.

§100Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἔχετε πρωτόκολλον, κ. Συνάδελφε;

§101Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ὄχι Σᾶς εἶπα κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Μπούμπουλη. Σᾶς κάμνω μίαν δήλωσιν, ὅτι δὲν εἶμαι διατεθειμένος ν’ ἀποκρύψω τίποτε ἀπὸ τὴν ἀλήθειαν. Ἐπειδὴ ὁ κ. Μπούμπουλης παρεστάθη εἰς τὰς δοκιμὰς καὶ μοὶ ἔδωκε ἕνα ἀριθμὸν, ὀφείλω νὰ τὸν δώσω.

§102Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Τὸ ἐπίσημον πρωτόκολλον παρέχει ἄλλον ἀριθμόν.

§103ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἀνακρίβεια.

§104Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Δὲν εἶναι ἀνακρίβεια· ἀναμείνατε νὰ συμπληρώσω, κ. Ὑπουργέ, τὰ λεγόμενά μου. Ἐγὼ θὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον μοὶ ἔδωκεν ὁ συνάδελφος κ. Μπούμπουλης, καὶ τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον μοὶ ἐδώσατε σεῖς, κ. Ὑπουργὲ, καὶ τὸν ἀριθμὸν ὅστις ἀναγράφεται εἰς τὸ ἐπίσημον πρωτόκολλον τῶν δοκιμῶν. Δὲν θὰ ἀποκρύψω τίποτε. Λοιπὸν, κατὰ πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ἔχω ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Μπούμπουλην, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 31 τορπίλλη διήνυσε τὸ ἐκ 4 χιλιομέτρων διάστημα τῆς τροχιᾶς της εἰς χρόνον 3 λ 38 δ. Κατὰ πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς χθὲς μοὶ παρέσχε προφορικῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ἀριθμὸς τοῦ συναδέλφου κ. Μπούμπουλη δὲν εἶναι ἀκριβής, ἀλλὰ κατά τι μικρότερος· καὶ μάλιστα χωρὶς νὰ ἔχῃ πλήρη πεποίθησιν εἰς τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἀριθμοῦ τὸν ὁποῖον μοὶ ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἦτο ὁ χρόνος 3λ 34δ.

§105Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ πιστοποιήσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ χθὲς εἶπον, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς χρονομετρήσεως ὁ χρόνος ἦτο 3λ 34δ.

§106Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἀφήσατέ με, κ. Συνάδελφε, νὰ τελειώσω τὴν πρότασιν τοῦ λόγου μου. Ὥστε, ἂν λάβωμεν τὴν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μπούμπουλης ἐκ μνήμης μοὶ μετέδωκεν, θὰ ἔχωμεν διαφορὰν ἀπὸ τὸν χρόνον τῆς ἀνοχῆς τῆς τορπίλλης 23δ, ἂν δὲ λάβωμεν τὴν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν προφορικῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ μετέδωκε θὰ ἔχωμεν διαφορὰν ἀπὸ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ἀνοχῆς 19 δευτερολέπτων ἐπιπλέον. Τοὐτέστιν ἡ τορπίλλη αὐτὴ ἐκινήθη μετὰ ταχύτητος πιπτούσης ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἀπορρίψεως. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λογίζεται ἡ δοκιμὴ αὕτη ὡς καλή. Ἐρχόμεθα κατόπιν εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 20 τορπίλλην, αὕτη ἐκινήθη καλλίτερον τῆς ἄλλης κατὰ τὴν δοκιμήν, τουτέστιν ταχύτερον τῆς ἄλλης. Καὶ κατὰ μὲν τὴν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μπούμπουλης μοὶ μετέδωκεν, ὁ χρόνος τὸν ὁποῖον διήνυσεν ἦτο 3 λ καὶ 30 δ, κατὰ δὲ τὴν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ ἔδωκεν ἦτο 3λ καὶ 24 δ Ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ ἀναγράφεται 3 λ καὶ 26 δ. Ὥστε κατὰ τὸ πρωτόκολλον, τὸ ἐπίσημον πλέον, ἡ μὲν πρώτη τορπίλλη ἐκινήθη μετὰ ταχύτητος 36 5 μιλλίων καθ’ ὥραν, ἡ δὲ δευτέρα τορπίλλη ἐκινήθη μετὰ ταχύτητος 38 μιλλίων. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰς τὸ συμβόλαιον τῆς παραγγελίας ἀναγράφεται, ὅτι διὰ πᾶσαν ταχύτητα κατωτέραν τῶν 39,75 μιλλίων καθ’ ὥραν ἀπορρίπτεται πᾶσα τορπίλλη δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν τὰς δοκιμάς, αἵτινες τοιαύτας ταχύτητας 38 καὶ 36,5 μιλλίων ἔδωσαν εἰς τὰς δοκιμασθείσας τορπίλλας, ὡς δοκιμὰς ἐπιτυχούσας.

§107Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἔδωκα οὐχὶ ἐκ μνήμης, ἀλλ’ ἐξ ἀναγραφῆς εἰς τὸ σημειωματάριόν μου, οἱ ἀριθμοὶ λέγω, οἱ ἰδικοί μου εἶναι ἀπολύτως καὶ αὐστηρῶς ἀκριβεῖς. Αὐτό τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι ὑπὲρ καὶ πρὸς ὄφελος τῶν τορπιλλῶν, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ παρατήρησις ὅτι δὲν ἐχρονομετρήθη καλῶς ὁ χρόνος, ἀφῃρέθησαν, ὅπως θὰ ἐπροσέξατε καὶ εἰς τοὺς δύο χρόνους 4δ διὰ τὸ πιθανὸν σφάλμα τοῦ χρονομέτρου. Ἐπίσης 11 διὰ τὸν καιρόν, ποὺ κάμνει ἡ φυσαλὶς τῆς τορπίλλης νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μέγιστον τῶν ὁρίων.

§108Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἀλλὰ θὰ ἠδύνατό τις, Κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴπῃ, πολὺ καλά! ἐλαττωματικὴ ταχύτης 2–3 μιλλίων, εἶναι τοιοῦτον ζήτημα ὥστε ἐχάλασεν ὁ κόσμος; Βεβαίως ἐχάλασεν ὁ κόσμος· διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν παραγγέλετε ἓν ὅπλον τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένον νὰ κινηθῇ μετὰ ταχύτητος 41 μιλλίων, δηλαδὴ μετὰ τόσον μεγάλης ταχύτητος, τὸ πληρώνετε πολὺ ἀκριβά. Ἐὰν εἰς τοὺς ὅρους σας ἐλέγατε ὅτι δεχόμεθα τορπίλλας 36 μιλλίων θὰ ἐπετυγχάνατε τιμὰς πολὺ μικροτέρας. Εἶναι σημαντικὴ αὐτὴ ἡ παρατήρησις καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει, ἄλλωστε δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπεδιώχθη ἡ αὔξησις τοῦ διαμετρήματος τῶν τορπιλλῶν ἀπὸ τὰ 45 ἑκατοστὰ εἰς τὰ 53, διὰ τὴν ἐπιτυχίαν ταχύτητος μεγαλυτέρας ἀφ’ ἑνὸς καὶ αὐξήσεως τοῦ ἐκρηκτικοῦ γεμίσματος τῶν τορπιλλῶν ἀφ’ ἑτέρου. Καὶ τοῦτο μὲν ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ταχύτητας, αἱ ὁποῖαι ἐμετρήθησαν ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαχειριζομένων τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἐν τῷ Ναυστάθμῳ καὶ ἐν τῇ ὑποβρυχίῳ ἀμύνῃ, διὰ τῶν κεκανονισμένων χρονομέτρων. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς τροχιὰς τὰς διανυθείσας, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου σημείωμα τὸ ὁποῖον μοὶ ἐδόθη καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ τροχιὰ τῆς πρώτης τορπίλλης ἦτο καλή. Τῆς τορπίλλης ταύτης, τῆς καλῆς, διάγραμμα τῆς τροχιᾶς δὲν κατωρθώθη νὰ ληφθῇ, δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον. Δέχομαι ὅμως πρὸς στιγμὴν ὅτι ἡ τροχιὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 31 τορπίλλης ὑπῆρξε κανονική, μὴ πλημμελής, πλὴν ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον ἐντὸς τοῦ ὁποίου διηνύθη αὕτη, ἀλλὰ περὶ τὸ τέρμα τῆς τροχιᾶς, ἐπειδὴ αἱ τορπίλλαι ἐβλήθησαν διὰ κώνων γυμνασίων, καὶ θὰ ἐξηγήσω εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ γνωρίζουν τὰς τορπίλλας, θὰ ἐξηγήσω λέγω, ὅτι αἱ τορπίλλαι κατὰ τὰ γυμνάσια δὲν βάλλονται μὲ τοὺς συνήθεις κώνους τοὺς προωρισμένους νὰ πληροῦνται μὲ τὸ ἐκρηκτικὸν γέμισμα. Ὑπάρχουν εἰδικοὶ κῶνοι παρεμφερεῖς τό τε σχῆμα καὶ τὴν διάστασιν πρὸς τοὺς κώνους τοὺς περιέχοντας τὸ ἐκρηκτικὸν γέμισμα, οἱ ὁποῖοι λέγονται κῶνοι γυμνασίων καὶ οἱ ὁποῖοι ἀντὶ γεμίσματος ἐκρηκτικοῦ, πληροῦνται ὑπὸ εἴδους τινὸς ἕρματος, ἕρματος ἀντικαθιστῶντος τὸ ἐκρηκτικὸν γέμισμα, εἰς τρόπον ὥστε, τὸ βάρος τῆς βαλλομένης τορπίλλης νὰ εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς ἐὰν ἐβάλλετο αὕτη ἐν ὄψει τοῦ ἐχθροῦ καὶ ἐναντίον τούτου πλήρης ἐκρηκτικοῦ γεμίσματος. Ἀλλ’ αἱ τορπίλλαι τοῦ τύπου αὐτοῦ τῶν 53 ἑκατοστῶν, εἶναι τορπίλλαι ἔχουσαι πλευστότητα ἀρνητικήν, δηλαδὴ ἐὰν ριφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν ἄνευ ταχύτητός τινος ἡ τορπίλλη εἶναι προωρισμένη νὰ βυθισθῇ. Τὸ ὑπ’ αὐτῆς ἐκτοπιζόμενον ὕδωρ εἶναι, εἰς βάρος, ὀλιγώτερον τοῦ βάρους της καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ τορπίλλη θὰ βυθισθῇ. Πρὸς ἀποσόβησιν τῆς τοιαύτης βυθίσεως τῶν τορπιλλῶν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν γυμνασίων καὶ πρὸς ἀποσόβησιν τῶν ἀπωλειῶν τῶν τορπιλλῶν—εἴχομεν δὲ καὶ μίαν τοιαύτην ἀπώλειαν τορπίλλης ἥτις δὲν ἀνευρέθη— πρὸς ἀποσόβησιν, λέγω, τούτου ὑπάρχουν εἰς τὰς τορπίλλας ταύτας εἰδικὰ μηχανήματα, λειτουργοῦντα αὐτομάτως εὐθὺς ὡς ἤθελεν σταματήσει ἡ κινητήριος τῶν τορπιλλῶν μηχανή. Καὶ τὸ μηχάνημα τοῦτο προωρισμένον νὰ ἐξωθήσῃ τὸν πεπιεσμένον ἀέρα ἐν τῷ κώνῳ τῶν γυμνασίων, ἀποβάλλον τὸ διὰ δικλεῖδος καταλλήλου τὸ ὑδάτινον ἕρμα, τὸ ὁποῖον εἰκονικῶς παριστᾷ τὸ ἐκ 300 χιλιογράμμων γέμισμα τῆς τορπίλλης, ὥστε αὕτη ἀπὸ πλευστότητος ἀρνητικῆς νὰ ἀποκτήσῃ πλευστότητα θετικήν, ὥστε νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάσσης μὲ τὴν ρῖνα αὐτῆς πρὸς τὰ ἄνω μεθ’ ἑκάστην δοκιμαστικὴν ἐκσφενδόνησιν καὶ ἐπαναχθῇ αὕτη καὶ πάλιν εἰς τὸ πλοῖον, τὸ μηχάνημα τοῦτο, λέγω, τῆς ἐκδιώξεως τοῦ ὑδατίνου ἕρματος εἰς τὴν τορπίλλην ὑπ’ ἀριθ. 31 ἣν τόσον ἐπιτυχῶς δοκιμασθεῖσαν κατὰ τὸ ἀνακοινωθὲν τῶν ἐνδιαφερομένων, ἀσχέτως πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ταχύτητος μὲ τὴν ὁποίαν ἐκινήθη αὕτη, δὲν ἐλειτούργησε, δὲν ἐξετοπίσθη τὸ ὑδάτινον ἕρμα καὶ ἡ τορπίλλη κατεβυθίσθη. Ἀνεσύρθη δὲ ἐκ τοῦ πυθμένος τῆς θαλάσσης μετὰ ἐργασίαν ὡριαίαν καὶ πλέον τοῦ δύτου, ὁ ὁποῖος κατῆλθεν ἵνα ἀγρεύσῃ ταύτην. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ἄτοπον τοῦτο ἔχει παρουσιασθῆ πλειστάκις μέχρι τοῦδε εἰς τορπίλλας καὶ ἀποτέλεσμα τοῦ τοιούτου ἀτόπου ἦτο νὰ χαθῇ καὶ μία τορπίλλη, ἥτις δὲν ἀνευρέθη καὶ ἑπομένως ὑπέστημεν ἀπώλειαν μιᾶς τορπίλλης, ἀξίας ἑνὸς ὁλοκλήρου ἑκατομμυρίου δραχμῶν καὶ προσθέτως τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν ἐπὶ ματαίῳ διὰ τὴν ἄγραν αὐτῆς ἐκ τῆς θαλάσσης, ὅταν λέγω τὸ μηχάνημα τοῦτο δὲν ἐλειτούργησε κατὰ τὰς προσφάτους δοκιμάς, βεβαίως δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι αἱ δοκιμαὶ ἐπέτυχον καὶ ὅτι τὸ ὑλικὸν τοῦτο εἶναι ἄξιον λόγου ὑλικόν, ἐπληροῦν τελείως τοὺς ὅρους τοῦ συμβολαίου δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ παραγγελία. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὰς πρώτας δοκιμὰς τῆς ὑπ’ ἀριθ. 31 τορπίλλης. Τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὰς δοκιμὰς τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 20 τορπίλλης, ὁ κ. Μπούμπουλης μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὅτι ἡ τορπίλλη αὕτη ἔκανε δύο ἅλματα. Πρέπει νὰ ἐξηγήσω εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, εἰς ὅσους δὲν εἶναι εἰδικοί, τί σημαίνει ἅλμα. Ἡ τορπίλλη εἶναι προωρισμένη νὰ κινηθῇ ἐν τῇ θαλάσσῃ εἰς σταθερὸν βάθος ἐκ τῶν προτέρων ὁριζόμενον κατὰ τὴν ρύθμισιν αὐτῆς· τὸ βάθος τοῦτο ἐκλέγεται τοιοῦτον, ὥστε τὸ βληθησόμενον πλοῖον νὰ βληθῇ εἰς τὰ ὕφαλα αὐτοῦ καὶ νὰ ὑποστῇ ρῆγμα θανατηφόρον. Ἐν προκειμένῳ ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 20 τορπίλλη ὅπως καὶ ὑπ’ ἀριθμὸν 31 εἶχον ρυθμισθῇ διὰ νὰ κινηθῶσιν ἐν τῇ θαλάσσῃ εἰς βάθος τεσσάρων μέτρων ἀπὸ τῆς ἐπιφανείας αὐτῆς. Ἐλήφθη δὲ τῆς τορπίλλης ταύτης διάγραμμα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν τῷ διαγράμματι τούτῳ φαίνεται σαφῶς ὄχι μόνον ἓν ἅλμα, ἀλλὰ καὶ δεύτερον τοιοῦτον καὶ τρίτον. Τὸ πρῶτον φθάνει μέχρι τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης, ἐγένετο δὲ τοῦτο ἅμα τῇ ἐκσφενδονήσει τῆς τορπίλλης.

§109Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ναυτικῶν). Καὶ τὰ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν εἶναι ἅλματα;

§110Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Μάλιστα, ἐφ’ ὅσον ἡ τορπίλλη ἀνέρχεται πολὺ ὑψηλότερον τοῦ κεκανονισμένου βάθους.

§111Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὥστε, ἐὰν δεχθῶμεν ὡς ἅλμα τὴν ἀνύψωσιν τῆς τορπίλλης ὑπεράνω τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης, εἰς τὸ διάγραμμα τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπάρχει ἓν καὶ μόνον ἅλμα.

§112Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα τὰ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάσσης εἶναι ἐπίσης ἅλματα Κύριε Ὑπουργέ, ἡ κανονικὴ τροχιὰ τῆς τορπίλλης εἶναι ἐκείνη καθ’ ἣν τὰ ὁριζόντια πηδάλια ἤθελον λειτουργήσει καλῶς καὶ τηρήσει τὴν τορπίλλην εἰς τὸ κανονισμένον βάθος, ὡς φαίνεται αὕτη ἐν τῷ διαγράμματι διὰ μιᾶς γραμμῆς καμπυλώδους, μικρὸν ὅμως ἀφισταμένης ἀπὸ τοῦ ἄξονος τῆς τροχιᾶς. Τοιαύτη τις μικρὰ μεταβολὴ τοῦ βάθους συμβαίνει κατὰ τὴν κίνησιν τῆς τορπίλλης καὶ διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον ὑφίσταται τὸ ὁριζόντιον πηδάλιον καὶ ὁ μηχανισμὸς ὁ προωρισμένος νὰ θέτῃ εἰς λειτουργίαν τὸ πηδάλιον τοῦτο, εὐθὺς ὡς τὸ βάθος εἰς τὸ ὁποῖον κινεῖται ἡ τορπίλλη ἤθελεν εὑρεθῇ κατ’ ἐλάχιστον ἀνώτερον ἢ κατώτερον τοῦ ὁρισθέντος. Ἁπλῆ, λοιπόν, μελέτη τοῦ διαγράμματος τούτου ἀποδεικνύει τὴν μὴ κανονικὴν διάνυσιν τῆς τροχιᾶς τῆς τορπίλλης ταύτης. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἡ τορπίλλη κινεῖτο μετὰ ταχύτητος ἀνωτέρας τῆς ταχύτητος μεθ’ ἧς ἐκινήθη, δηλαδὴ μετὰ τῆς ταχύτητος ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ συμφώνως πρὸς τὸ συμβόλαιον τῆς παραγγελίας, τὰ ἅλματα αὐτὰ θὰ ἦσαν πολὺ μεγαλείτερα. Διότι ἐὰν μετὰ μεγαλειτέρας ταχύτητος κινεῖται ἡ τορπίλλη, τόσον εὐαισθητότερον ἐνεργοῦσα, τὰ πηδάλια καὶ τόσον τὰ πέλματα, ὅταν ἡ τορπίλλη δὲν εἶναι καλῶς ρυθμισμένη, καθίστανται μεγαλείτερα. Αἱ δοκιμαὶ ὅμως συνεχίσθησαν, ἐγένοντο τρεῖς τακτικαὶ, ἐφ’ ὅσον πληροφοροῦμαι ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἐγένοντο δοκιμαστικαὶ ἐκσφενδονήσεις καὶ σήμερον ἀκόμη. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν δοκιμῶν τούτων ἀναφέρει τὸ ἐπίσημον πρωτόκολλον (ἀναγιγνώσκει): «Τορπίλλαι βληθεῖσαι Τετάρτην ὑπ’ ἀριθ. 31 χρόνος 3λ 34δ ἀντιστοιχοῦσα ταχύτης 36,5 μίλλια».

§113Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.). Εἶναι καὶ τῆς Πέμπτης. Μία εἶναι τῆς Τετάρτης.

§114Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Μάλιστα (ἀναγιγνώσκει): «Τορπίλλαι βληθεῖσαι τὴν Πέμπτην ὑπ’ ἀριθ. 20, χρόνος 3 λ 26 δ, ἀντιστοιχοῦσα ταχύτης 38 μίλλια. Βλέπετε ὅτι ἐξακολουθεῖ ὁ χρόνος νὰ εἶναι μεγαλείτερος τοῦ ἀνεκτοῦ ὁρίου. (Ἀναγιγνώσκει): «Τορπίλλαι βληθεῖσαι τὴν Παρασκευὴν ὑπ’ ἀριθ. 31, χρόνος 3 λ 23 δ ἀντιστοιχοῦσα ταχύτης 38,2 μίλλια».

§115Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.). Ἡ δευτέρα ἐκσφενδόνησις εἶναι τῆς Ἐπιτροπῆς.

§116Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Εἶναι τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ὑπ’ ἀριθ. 31 (ἀναγιγνώσκει): «Τορπίλλη ὑπ’ ἀριθ. 27, δὲν ἐλειτούργησεν ὁ θερμαντὴρ λόγῳ μὴ ἀναφλέξεως φυσιγγίου· αὕτη διέγραψε καλὴν τροχιὰν 2500 μέτρα περίπου ἐν ψυχρῷ, λόγῳ τῆς μὴ λειτουργίας τοῦ θερμαντῆρος δὲν ἠδυνήθη νὰ διανύσῃ αὕτη τὸ σύνολον τῆς ὁδοῦ)». (Ὥστε βλέπετε, κ. συνάδελφοι, ὅτι αἱ τορπίλλαι ἐκεῖναι ἐθεωρήθησαν ὡς καλῶς παραγγελθεῖσαι τῶν ὁποίων ἀναλαμβάνει αὐτὸς ὁ παραλαβὼν ταύτας κ. Ἀρβανίτης μεθ’ ὡρισμένων ἀξιωματικῶν τὴν τακτοποίησιν, τὴν ἐπισκευὴν ἔστω—δέχομαι ἀκόμη καὶ τοῦτο, ἐὰν τυχὸν εἶχον αὗται φθαρῆ ἐκ τῶν προγενεστέρων δοκιμῶν—αἱ τορπίλλαι λέγω αὗται, ἔχουν ὡς ἀποτέλεσμα πρῶτον νὰ μὴ κινοῦνται μετὰ τῆς ταχύτητος, τῆς ἀναγραφομένης ἐν τῷ συμβολαίῳ, ἀλλὰ καὶ κάτω παντὸς ἀνεκτοῦ ὁρίου, δεύτερον νὰ βυθίζωνται ἕνεκα μὴ καλῆς λειτουργίας τοῦ βοηθητικοῦ μηχανήματος, τῆς κενώσεως τοῦ κώνου γυμνασίων, τρίτον νὰ δίδουν διαγράμματα εἰς τὰ ὁποῖα καταφανὴς εἶναι ἡ μὴ κανονικὴ κίνησις αὐτῶν εἰς βάθος καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς τροχιᾶς των καὶ τέταρτον νὰ σταματοῦν εἰς τὸ μέσον τῆς ἐκσφενδονήσεως, ὅπως ἡ τορπίλλη τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἀνέφερα, ἡ ὁποία διήνυσε καλῶς κατὰ τὸ πρωτόκολλον μόνον 2.500 μέτρα. Καὶ ἐρωτῶ: Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται τὸ ὑλικὸν αὐτὸ νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ εἶναι πολεμικὸν ὑλικὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναταί τις νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην; Ἐγὼ, κ. Συνάδελφοι, θὰ ὡμίλουν διὰ μακρῶν ἀναπτύσσων ὅσα καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπε. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι μετὰ τὴν δοκιμὴν ταύτην εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπρότεινε προχθές. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀπασχολήσω πλειότερον τὴν Βουλὴν λέγω, συνοψίζων, τὰ ἑξῆς. Ὑπάρχουν εἰδικαὶ εὐθῦναι—τὰ πρόσωπα μοῦ εἶναι ἀδιάφορα— ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἐμελέτησε τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας τῶν τορπιλλῶν καὶ συνέταξε τὰ συμβόλαια τῆς παραγγελίας τῶν τορπιλλῶν τούτων. Ὑπάρχουν ἀφ’ ἑτέρου εἰδικαὶ εὐθῦναι ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἐπεστάτησεν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν τορπιλλῶν καὶ ὁ ὁποῖος ἐδέχθη νὰ ἔχωμεν ὅπλα τοῦ κατὰ θάλασσαν πολέμου κατασκευασθέντα ἀπὸ ποιότητα μετάλλου τοιαύτην, ὥστε καὶ αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διὰ διαταγῆς του νὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Ὑποβρυχίου ἀμύνης ἐπ’ αὐτῶν καὶ νὰ συστήσῃ τὴν σύγκρισιν αὐτῶν πρὸς τὰ μέταλλα τῆς ἁλιευθείσης ἀγγλικῆς τορπίλλης, τὰ ὁποῖα ἔθετεν ὡς ὅρον συγκρίσεως διὰ τὴν ποιότητα τῶν μετάλλων. Ὑπάρχουν εὐθῦναι ἐκείνου, ὅστις τὰς παρέλαβε τὰς τορπίλλας καὶ ἐθεώρησε ταύτας ἐν τάξει. Καὶ ἐφόσον μὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀτελείας τοῦ συμβολαίου τῆς παραγγελίας βεβαίως αἱ ἀτέλειαι αὗται δὲν δύνανται νὰ βαρύνουν ἐκεῖνον ὅστις ἐξετέλεσε τὸ ἀτελὲς συμβόλαιον. Ἀλλ’ ἐφόσον ὑπάρχουν εὐθῦναι αὐτοτελεῖς τοῦ παραλαβόντος τὰς τορπίλλας, βεβαίως αἱ εὐθῦναι αὗται πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι κατ’ ἰδίαν. Καὶ τέλος, ἂν ὑπέχωσιν εὐθύνας, διότι ἐγὼ οὐδένα προτίθεμαι νὰ συγκαλύψω, ἂν ὑπέχουν εὐθύνας, λέγω, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν τὰς τορπίλλας δοκιμάζοντες ταύτας κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο ἐτῶν τὰ ὁποῖα διέρρευσαν ἀπὸ τῆς παραλαβῆς μέχρι σήμερον, νὰ ἀναζητηθοῦν καὶ τούτων αἱ εὐθῦναι. Δὲν νομίζω ὅμως ἀφ’ ἑτέρου ὅτι ἡ παραπομπὴ εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τῶν εὐθυνῶν τούτων, διότι τὸ ἐπ’ ἐμοί, μέχρι τετραγωνικῆς ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι δὲν ὑπάρχουν Ἕλληνες ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι ἄξιοι νὰ κριθῶσιν ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους τὸ Ἐφετεῖον κρίνει, δηλ. ὑπὸ τοὺς ὅρους τῶν καταχραστῶν τοῦ δημοσίου πλούτου. Βεβαίως εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπῆρξεν ἀμέλεια, βεβαίως εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπῆρξεν ἔλλειψις γνώσεων, καθόσον οἱ ἀμαθεῖς καὶ οἱ ἀμελεῖς ὑπάρχουν πάντοτε, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν ναυτικοῦ, τοὺς ὁποίους διέπει πάντοτε ἡ μακρὰ παράδοσις τῆς ἀπολύτου ἐντιμότητος, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξουν καταχρασταί, οἱ ὁποῖοι μάλιστα θὰ παρελάμβανον πολεμικὸν ὑλικὸν ἄχρηστον, δυνάμενον νὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν νὰ ἐκθέσῃ τὴν Πατρίδα ἄοπλον ἔναντι τῶν ἐχθρῶν αὐτῆς, ἵνα αὐτοὶ χρηματισθῶσι. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνέβη ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ. Ἀλλ’ αἱ εὐθῦναι τὰς ὁποίας ἔχομεν νὰ καθορίσωμεν, καὶ ζητῶ πρὸς τοῦτο τὴν σύστασιν, συμφωνῶν μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, εἶναι εὐθῦναι ἀφορῶσαι τὴν ἱκανότητα τῶν διαχειρισθέντων τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἀξιωματικῶν καὶ τὰς γνώσεις αὐτῶν, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει ἐφόσον θὰ πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἱκανότης, ἡ ἐπιμέλεια καὶ αἱ γνώσεις τίθενται ἐν ἀμφιβόλῳ, ἀναγράφουν οἱ νόμοι ὑπὸ τῶν ὁποίων διέπεται τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν καὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι προβλέπωσι περὶ τούτων.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεμεζῆς.

§118Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁμιλῶν πρό τινων ἡμερῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν τορπιλλῶν, ἔκαμε δύο συστάσεις. Πρῶτον μὲν ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐξετάζηται μετὰ πάσης ἀμεροληψίας, δεύτερον δὲ ὅτι πρέπει ὅλα ἐν γένει νὰ τὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ καὶ ὅτι δὲν πρέπει τίποτε νὰ ἀποσιωπηθῇ. Θὰ προσπαθήσω νὰ παρακολουθήσω τὰς συμβουλάς του. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν παρακολουθήσω εἰς τὴν προχθεσινήν του ἀγόρευσιν, διὰ νὰ ἴδητε ἄν καὶ κατὰ πόσον ὁ ἴδιος ἐτήρησε τὰς συμβουλάς του. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέγνωσε διάφορα ἔγγραφα ἀναγόμενα εἰς πολὺ παρελθόντα χρόνον, ἤτοι εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσέτι οἱ ἐνταῦθα χρησιμοποιήσαντες τὰς τορπίλλας δὲν ἐγνώριζον ποσῶς τὸν τρόπον τοῦ χειρισμοῦ των, οὔτε κἄν πῶς νὰ ἐκσφενδονίσωσι ταύτας. Ὑπῆρχον ὅμως ἐν τῷ φακέλλῳ κατατεθειμένα ἐπίσημα ἐπίσης ἔγγραφα καὶ ἐκθέσεις ἐπιτροπῶν καὶ ἄλλων ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζω πῶς διέφυγον τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν τὰ ἀνέφερε καὶ δὲν τὰ ἀνέγνωσεν. Ὁ κ. Ὑπουργός, τῶν Ναυτικῶν ὁμιλήσας περὶ τῶν ἱκανοποιητικωτάτων ἀποτελεσμάτων τῶν νεωτέρων ἐκσφενδονήσεων τῶν τορπιλλῶν, ὡς ἐν παρόδῳ, ἀφῆκε τὴν Βουλὴν μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἀμφίβολον τὸ ἄν αἱ τορπίλλαι εἶναι τῷ ὄντι ἀξιόμαχοι καὶ ἂν δίδουν ἤδη ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Ἰδοὺ ποῖα εἶναι τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Διότι ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω στηριζόμενος ἐπ’ αὐτῶν καὶ μόνον καὶ οὐχὶ ἐπὶ ἰδιαιτέρων πληροφοριῶν. Πρῶτον ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 109 ἐμπιστευτικὴ ἀναφορὰ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ἡ ὁποία ὑποβάλλει πρακτικὰ νεωτέρων δοκιμῶν. Χωρὶς νὰ ἀνατρέξω καὶ νὰ ἀναγνώσω ὁλόκληρον τὴν ἀναφοράν, περιορίζομαι νὰ ἀναφέρω ξηρὰ–ξηρὰ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἐν θαλάσσῃ δοκιμῶν τοῦ πρακτικοῦ «Ἐκσφενδόνισις ἀπὸ τοῦ ἀντιτορπιλλικοῦ «Ἀετὸς»... (ἀναγινώσκει).

§119Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν διαβάζετε ὁλόκληρον τὸ πρακτικόν, ποὺ ἀναφέρει ὅτι ἐβούλιαξε μία τορπίλλη;

§120Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Σᾶς παρηκολούθησα, κ. Συνάδελφε, καὶ δὲν σᾶς διέκοψα. Παρηκολούθησα καὶ ἐγὼ προσωπικῶς τὰς τελευταίας δοκιμὰς καὶ ἤκουσα προσωπικῶς καὶ τὰς κρίσεις ὅλων τῶν κατ’ αὐτὰς παρισταμένων ἀξιωματικῶν, ὥστε νὰ περιττεύῃ κάθε ὑπόμνησίς σας. Ἀναγιγνώσκω ὅμως τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, βάσει τῆς ὁποίας ὑπέβαλε τὸ πρακτικὸν αὐτό. Καὶ ἀποφαίνεται ἡ Ἐπιτροπὴ «ὅτι οἱ ὅροι τοῦ συμβολαίου ἐτηρήθησαν πλήρως....» (ἀναγινώσκει).

§121Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ποῖος ὑπογράφει;

§122Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς.

§123ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητα δοκουμέντα.

§124Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἐγγράφου καὶ πρακτικοῦ.

§125Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐγώ, Κύριε Συνάδελφε, ἀνέγνωσα τὰ συμπεράσματα τοῦ πρακτικοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ τὰ ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ βεβαιώσῃ ἂν ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι γνησία ἢ τὴν ἀμφισβητεῖ.

§126Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Δέν τὴν ἀμφισβητῶ.

§127ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε ἔλαβον χώραν αὐτά;

§128Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Κατὰ τὰς προχθεσινὰς δοκιμάς. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς 8ης Σεπτεμβρίου 1927. Καὶ προσέρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἀνάγνωσιν ἄλλων προγενεστέρων ἐκθέσεων καὶ ἐγγράφων, ἀναμφισβητήτων ὁμοίως, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς ἐκ τύχης φαίνεται παρελείφθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§129Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ ἀνέγνωσα ἐγώ.

§130Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἐγνώριζα. Ὡς ἐγνώριζα ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ ἀνέγνωσε. Ἐν τούτοις ἀμφότεροι κατὰ τὰς ἀγορεύσεις σας παρελείψατε νὰ τὰ ἀναφέρητε. Ἡ ὑπ’ ἀρ. 8, ὡς καὶ ἡ ὑπ’ ἀρ. 424]3)12)27 ἐμπιστευτικὴ ἀναφορὰ τοῦ Διοικητοῦ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυστάθμου κ. Τούμπα λέγει τὰ ἑξῆς: «Εἰς τὴν ἐκτελεσθεῖσαν ἐκσφενδόνησιν..... (ἀναγινώσκει).

§131Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ποῖος τὰ γράφει αὐτά;

§132Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ κ. Τούμπας. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς ἄλλο ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον κατὰ τύχην ἐπίσης παρελείφθη νὰ ἀναγνωσθῇ. Τοῦτο εἶναι ἡ ὑπ’ ἀριθ. 116 τῆς 20 Δεκεμβρίου 1927 ἀναφορὰ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης. Εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ὅτι ὁ Διοικητὴς τῆς ὑποβρυχίου Ἀμύνης κ. Δρόσος, ὁ ὁποῖος ἐπίστευε προηγουμένως ὅτι τὸ ὑλικὸν εἶναι ἄχρηστον, εἶναι αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἔρχεται νὰ κάμῃ τὴν νεωτέραν ἀναφοράν, λέγων, ὅτι εἶναι εὐτυχὴς διαπιστῶν τὴν πλάνην του καὶ τὴν τελείαν χρησιμότητα τοῦ ὑλικοῦ.

§133ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ τὸν τιμᾷ.

§134Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἀναμφιβόλως. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον τὸ ἀνέφερα. Τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σπετσῶν Συνάδελφος, ἀγορεύοντες ἀνέφερον τὴν πρώτην ἀναφορὰν τοῦ κ. Δρόσου, ἐν τῇ ὁποίᾳ γνωμοδοτεῖ, ὅτι τὸ ὑλικὸν εἶναι ἄχρηστον, καίτοι τὴν γνώμην ταύτην μετέβαλεν ὁ κ. Δρόσος, ὡς ἀναφέρει εἰς τὴν δευτέραν ταύτην ἀναφοράν. Κατεῖχον μὲν ὑπ’ ὄψει των τοῦτο καὶ ἐν τούτοις τὴν δευτέραν ταύτην γνώμην του παρέλειψαν, ἂν καὶ τὴν ἐγνώριζον, ἐστηρίχθησαν δὲ εἰς τὴν ἀνακληθεῖσαν ὑπ’ αὐτοῦ προγενεστέραν.

§135Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἀνακοίνωσις ἐγγράφων, προχθὲς ἦτο οὗτος. Νὰ ἐξηγήσωμε τὰς ἐνεργείας τὰς τελευταίας τὰς γενομένας ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, δηλ. τὴν παραπομπὴν τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ Ἐφετεῖον. Ποῖα γεγονότα ἐπῆλθον κατόπιν καὶ πῶς ἐπιστεύθησαν ταῦτα καὶ πῶς πρῶτον τὸ Ὑπουργεῖον ἔσπευσε νὰ ἀνακοινώσῃ τὰ ἀποτελέσματα καὶ τὰ γεγονότα εἰς τὸ Ἐφετεῖον...

§136Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἀλλὰ διὰ τῆς ἀναγνώσεώς σας ἀφήσατε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι αἱ τορπίλλαι ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ἄχρηστοι. Τοῦτο δὲ κυρίως ἐνδιαφέρει τὴν κοινὴν γνώμην: νὰ μάθῃ ἂν τὸ πολύτιμον τοῦτο ὑλικὸν εἶναι ἄχρηστον ἢ οὔ.

§137Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Δὲν ἀφῆκα καμμίαν τοιαύτην ἐντύπωσιν.

§138Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν. Ἐὰν δὲν ἀφίνατε τοιαύτην ἐντύπωσιν, οὐδένα λόγον ἡμεῖς θὰ εἴχομεν νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§139Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Τοὐναντίον, ἡ ἐντύπωσις τὴν ὁποίαν ἀπεκόμισε τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὸ ἀνακοινωθέν τὸ ὁποῖον ἕτερος συνάδελφος ἀνέγνωσε, δηλ. ὅτι συνεχιζομένων τῶν περαιτέρω δοκιμῶν ἀπὸ τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν ὑπάρχει ἐλπὶς αἱ τορπίλλαι ν’ ἀποδειχθοῦν χρήσιμον ὅπλον διὰ τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν.

§140Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Κατὰ πόσον ἡ γνώμη αὕτη τοῦ Ὑπουργείου ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν πραγματικότητα θὰ ἐξηγήσω κατόπιν. Ὁ ἀξιωματικός, λοιπόν, αὐτὸς ὁ κ. Δρόσιος, ὁ ὁποῖος ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ἄμαχον ὅπλον, διότι εἶναι ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὑπέβαλεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὴν ἀναφορὰν τοῦ κ. Ἀρβανίτη, ἐπρότεινεν εἰς αὐτὸν νὰ μὴ τὴν δεχθῇ διότι εἶναι δυνατὸν νὰ καοῦν αἱ μηχαναί, ἔρχεται διὰ τῆς νεωτέρας ἀναφορᾶς νὰ μᾶς εἴπῃ τί; Ὅτι ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα ὑπευθύνως ἀναλαμβάνει τὴν ἐπιδιόρθωσιν ὅλων τῶν βλαβῶν, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπὸ κακὴν χρῆσιν τῶν τορπιλλῶν κατὰ τὰς ἐνταῦθα δοκιμάς. Ἀναγινώσκω τὴν σχετικὴν του ἀναφοράν. (ἀναγινώσκει). Αὐταὶ εἶναι αἱ δοκιμασθεῖσαι προχθές.

§141Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἀνακριβὲς ὅτι εἶναι αἱ μᾶλλον ἐφθαρμέναι αἱ δοκιμασθεῖσαι.

§142Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ἔχετε πληροφορίας ὅτι εἶναι καὶ ἄλλαι πλέον ἐφθαρμέναι; Δηλαδὴ ἔγινε θραῦσις. Αὐτὸ θέλετε νὰ ὑποστηρίξετε;

§143Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θραῦσις ἔγινε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς ὑπουργίας σας.

§144Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς διαψεύδει πράγματα ἀποδεικνυόμενα ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων. Ὁ Διοικητὴς τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης λέγει εἰς τὴν ἀναφοράν του: «Ἤρχισεν ἤδη ἡ ἐργασία...» (ἀναγινώσκει). Ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἀναφορὰ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ὑπὸ χρονολογίαν 13 Ἰανουαρίου 1928, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῆς προόδου τῶν ἐργασιῶν καὶ τῆς ἐπισκευῆς τῶν τορπιλλῶν καὶ λέγει: «... ἐξακολουθεῖ δραστηρίως ἡ ἐπισκευή...» (ἀναγινώσκει). Αὐτὰ τὰ ἔγγραφα παρελείφθησαν νὰ ἀναγνωσθῶσι προχθές.

§145Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Καὶ μοῦ φαίνεται ὅτι ἔχουν καὶ κἄποιαν σημασίαν.

§146Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Καὶ νομίζω ὅτι μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ πιστεύῃ ὅτι αἱ τορπίλλαι εἶναι ἄρισται ὡς ὑλικόν. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ μερικὰ ἄλλα ἔγγραφα, τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ὑπογράφει ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ὑπογράφει ὁ Διοικητὴς τοῦ Ναυστάθμου, τὰ ὁποῖα ῥητῶς ὁρίζουσιν ὅτι ἀπονέμεται εὐαρέσκεια εἰς ὡρισμένους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν ν’ ἀνακαλύψουν τὰ σφάλματα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο κατὰ τὴν προηγουμένην χρησιμοποίησιν τῶν τορπιλλῶν.

§147Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἔκαμε 36 ἡμέρας νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην τοῦ Ναυστάθμου καὶ ν’ ἀναγνωρίσῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο.

§148Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ ἴδιος Ὑπουργὸς ἔλεγεν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ αὐτοῦ διαταγῇ, ἡ ὁποία ἀνεκοινώθη εἰς τὰ πληρώματα. (ἀναγινώσκει). «εἰς τὸν ὑποπλοίαρχον Λάσκον καὶ τὸν ἀνθυποπλοίαρχον Ἀνδρέου, οἵτινες ἐργασθέντες ... τὴν ἡμετέραν εὐαρέσκειαν». Καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ πρὸ ὀλίγου ἐδήλου, ὅτι ὑπάρχουν ἐλπίδες νὰ καταστοῦν χρήσιμον ὑλικὸν αἱ τορπίλλαι. Ἕτερον ἔγγραφον φωτεινότατον καὶ πλέον καθωρισμένον εἶναι τοῦ Διοικητοῦ τοῦ Ναυστάθμου τῆς 10–2–27 ὁ ὁποῖος, αὐτολεξεὶ λέγει τὰ ἑξῆς: «...ἅτινα ἐπηρέαζον τὰς τορπίλλας τῶν 53 ....» (ἀναγινώσκει). Καὶ ἔρχεται ἤδη εἰς ἀντίφασιν ἡ ἐπιφύλαξις, τὴν ὁποίαν ἔκαμε περὶ τῆς ἀποδόσεως τῶν τορπιλλῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀγορεύων ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης καὶ πρὸ ὀλίγου ἔτι μὲ αὐτὴν τὴν πρᾶξίν του, μὲ τὸν ἔπαινον δηλαδὴ τὸν ὁποῖον ἀπένειμεν. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν παρέπεμψε δι’ ἐγγράφου του εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς τὸν Ἀρβανίτην. Ρητῶς δὲ ἐν τῷ ἐγγράφῳ ἐκείνῳ ἐκφράζεται ἡ ὑπόνοια παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι πρόκειται περὶ καταχρήσεως.

§149Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὸ ἠρνήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἄλλοτε, καὶ ἀποκαλύπτεται ἐκ τοῦ ἀπόψε κατατεθέντος ἐγγράφου.

§150Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ρητῶς ἐκφράζεται ὅτι πρόκειται περὶ καταχρήσεως, πρὶν ἢ τὸ Ἐφετεῖον ἀποφασίσῃ ἀκόμη ἐὰν ἔλαβε χώραν κατάχρησις. Ὁ ἴδιος ὅμως κ. Ὑπουργὸς, τὸν ὑπόδικον διὰ κατάχρησιν εἰς τὰς τορπίλλας ἀξιωματικὸν Ἀρβανίτην ἀποστέλλει νὰ παραλάβῃ ἓν σκάφος τοῦ στόλου τὸν «Κατσώνην».

§151Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Καὶ τὸν ἄλλον Κυβερνήτην τοῦ ἀρίστου σκάφους τοῦ στόλου, τοῦ «Ἀβέρωφ».

§152Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐκ τούτου καὶ μόνον συνάγεται, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι πεπεισμένον, ὅτι οὐδεμία κατάχρησις ἔλαβε χώραν, καὶ οὔτε αἱ τορπίλλαι εἶναι βεβλαμμέναι, διότι ἄλλως ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ ἔπρεπε ν’ ἀποσταλῇ διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀξιωματικὸς διατελῶν ὑπὸ κατηγορίαν καὶ ὕποπτος διὰ κατάχρησιν. Ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ σφάλματα τῶν τορπιλλῶν; 1) Χρῆσις ἀνεπιτηδείου ἐλαίου. 2) Μὴ προηγουμένη ρύθμισις τῶν τορπιλλῶν αὐτῶν διὰ δυναμοφρένου. 3) Κλιματολογικαὶ συνθῆκαι διάφοροι ἀπὸ τὰς ἐν Ἀγγλίᾳ. 4) Ἔλλειψις πείρας τοῦ προσωπικοῦ. Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὴν πρώτην ἀναφορὰν τοῦ κ. Καραβίδα ὡς ἀνεπιτήδειος, ὡς ἐπιπολαίως γνωρίζων τὸ ζήτημα τῶν τορπιλλῶν, ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἐκ τῶν προτέρων, ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν ὅτε παρελάμβανε τὰς τορπίλλας, ἐπέστησε δι’ ἐπανειλημμένων του ἀναφορῶν τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν σημείων. Δὲν θὰ διαμφισβητήσῃ, ὑποθέτω, ὁ κ. Ὑπουργός, ἄλλα ἔγγραφα, τὰ ἑξῆς. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἀναφορὰ τοῦ Ἀρβανίτη: «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω.... (ἀναγινώσκει). Ἐξηγεῖ κατόπιν τὸν μηχανισμὸν τῶν τορπιλλῶν καὶ καταλήγει εἰς τὰς ἑξῆς συστάσεις. Ὅτι πρέπει ἀναμφισβητήτως νὰ γίνῃ προμήθεια τοῦ δυναμοφρένου καὶ πρέπει νὰ μετακληθῇ καὶ εἰδικὸς τεχνίτης ὁ ὁποῖος ἐρχόμενος ἐνταῦθα νὰ διδάξῃ εἰς τοὺς ἰδικούς μας τεχνίτας καὶ νὰ μεταδώσῃ τὴν πεῖραν τοῦ νέου τύπου τῶν τορπιλλῶν. Τοῦτο δὲ ἐγένετο εἰς ὅλας τὰς παραγγελίας τὰς προγενεστέρας, τὰς ὁποίας ἔκαμε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Εἰς τὰς τορπίλλας τὰς παραγγελθείσας κατὰ τὸ 1911 καὶ 1914 εἰς τὰς περιφήμους τορπίλλας Σβάρτσκοφ, ἐπὶ τριετίαν παρέμεινεν ἐν Ἑλλάδι ὁ Γερμανὸς μηχανικός, παρακολουθῶν τὰ μηχανήματα. Εἰς τὴν προμήθειαν τὴν ἀμερικανικὴν ἐπὶ ἕν καὶ ἥμισυ ἔτος παρέμεινεν ὁ μηχανικὸς διὰ δώδεκα τορπίλλας. Ὁ Ἀρβανίτης προέβλεψεν ὅταν παρέλαβε τὰς τορπίλλας, ὅτι θὰ εἶναι ἀνάγκη καὶ εἰδικοῦ τεχνίτου καὶ δυναμοφρένων καὶ εἰδικοῦ ἐλαίου, καὶ ὑπεδείκνυε μάλιστα ὅτι πρέπει νὰ ἐκλέξουν τὰ χρησιμοποιηθησόμενα ἔλαια ἀναλόγως τῶν κλιματολογικῶν συνθηκῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνύεται ὅτι τὰ σφάλματα τῶν τορπιλλῶν δὲν ἦσαν εἰμὴ σφάλματα τοῦ ἐνταῦθα προσωπικοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, διότι δὲν ἠκολούθησαν τὰς ὁδηγίας τοῦ Ἀρβανίτου. Ἠρώτησα πρὸ ἡμερῶν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν: Παρεδώσατε εἰς τὴν ὑπὸ τὸν κ. Πανᾶν ἐπιτροπὴν τὰς ἐκθέσεις αὐτὰς τοῦ κ. Ἀρβανίτου, καί μὲ διεβεβαίωσε κατηγορηματικῶς, καὶ εἶναι σημειωμένον εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι τοῦ τὰ παρέδωσεν. Εἶναι περίεργον ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἀνεπιτήδειοι ἔκαμαν τὰ σφάλματα κατὰ τὴν χρησιμοποίησιν καὶ ἐπροξένησαν βλάβας εἰς τὰς τορπίλλας, οἱ ὁποῖοι ὅμως εἶχον τὴν εὐχέρειαν νὰ ρίπτουν μομφὰς ἐναντίον Ὑπουργῶν καὶ ἐναντίον συναδέλφων των οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δὲν εἶχον τὴν φρόνησιν νὰ ἀναγνώσουν τὰ ἔγγραφα τὰς ἀναφορὰς τοῦ Ἀρβανίτου. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο ἀκόμη σφάλμα ἐγένετο. Ὁ Ἀρβανίτης δι’ ἰδιαιτέρου του ἐγγράφου, ὑπεδείκνυε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραδοθοῦν πρὸς χρησιμοποίησιν αἱ τορπίλλαι πρίν ἢ μελετηθοῦν αἱ τοπικαὶ συνθῆκαι καὶ ἐκδοθοῦν καὶ αἱ κατάλληλοι ὁδηγίαι, ἀλλὰ τοιαῦται ὁδηγίαι δὲν ἐξεδόθησαν. Ἠλέγχθη ὅμως καὶ τὸ συμβόλαιον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν τῶν Ναυτικῶν καὶ ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐπαναλάβῃ ὡρισμένα τμήματα τῆς μηνυτηρίου ἀναφορᾶς τοῦ ὑπ’ αὐτὸν τμηματάρχου ἀντιπλοιάρχου κυρίου Καβαδία. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ κρίνω καὶ ἐγὼ ὀλίγον τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, διότι νομίζω ὅτι ἐκ τῶν ἐγγράφων καὶ μόνον θὰ ἀποδείξω ὅτι εἰς ὡρισμένα σημεῖα ἀνακριβολογεῖ κατὰ τρόπον προφανέστατον. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν νὰ ἀποδοθῇ μόνον ἡ καλὴ πρόθεσις τοῦ γενικοῦ συμφέροντος ἀλλὰ καὶ ἄλλα βαθύτερα αἴτια πρέπει νὰ ἀναζητηθοῦν, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τὸν προεκάλεσαν εἰς ἄλλην αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν. Ὁ ἴδιος ἀξιωματικὸς ὅπως καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἀπησχολήθησαν μὲ τὸ ἐὰν ἔπρεπεν ἢ οὐ ἡ δευτέρα ἐκσφενδόνισις νὰ εἶναι συνεχής, μὲ τὸ ἄν ἔπρεπε νὰ εἶχον αἱ τορπίλλαι δύο ἀναπτῆρας, καὶ παρέλειψαν νὰ ἐξετάσουν τὰ κυριώτερα. Τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας παρηγγέλθησαν αἱ τορπίλλαι πρῶτον, τοὺς οἰκονομικοὺς ὄρους ἐν γένει, τὴν ἀπόδοσιν τῶν τορπιλλῶν, Ὁ ἴδιος ὁ κύριος Καραβίδας δὲν τολμᾶ νὰ διαψεύσῃ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς τότε εὑρέθη ὑπὸ τὴν ἀνάγκην νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις μὲ ἕνα καὶ μόνον ἐργοστάσιον. Ἰδοὺ τί λέγει εἰς τὴν ἀναφορὰν ὑπ’ ἀριθ. 56 (ἀναγινώσκει). «Ἡ συσταθεῖσα Ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ἐπὶ τῶν προτάσεων ὅτι ἡ καλυτέρα πασῶν εἶναι ἡ τοῦ φιοῦμε — δύο ἐργοστάσια εἶχον ὑποβάλει προτάσεις, τὸ τοῦ φιοῦμε καὶ τὸ Ἀγγλικόν. Λοιπὸν ἔπρεπε πρῶτον νὰ ἐξετασθοῦν αἱ συνθῆκαι καὶ ἡ πίεσις ὑπὸ τὴν ὁποίαν εὑρέθη ὁ τότε Ὑπουργὸς καὶ οἱ συντάξαντες τὸ συμβόλαιον. Δεύτερον ἔπρεπε νὰ ἐξετασθοῦν τί ἄλλας ἀποδόσεις εἶχον αἱ τορπίλλαι. Αἱ τορπίλλαι αὗται ἔχουν ἓν μέγα πλεονέκτημα τῆς μεγάλης ταχύτητος...

§153Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Καὶ τὸ γέμισμα.

§154Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐκτὸς τοῦ γεμίσματος. Ἡ μεγάλη ταχύτης, ὀφειλομένη εἰς τὸ ὅτι ἐκτὸς τῆς Κινήσεως διὰ πεπιεσμένου ἀέρος, ποὺ εἶχον αἱ προηγούμεναι τορπίλλαι καὶ χρησιμοποιεῖ καὶ δευτέραν κινητήριον δύναμιν, τὴν ἐσωτερικὴν καῦσιν, εἶχε καὶ τὸ μειονέκτημα ὅτι λόγῳ τοῦ πολυπλοκωτέρου τοῦ μηχανισμοῦ των εἶναι εὐπαθέστεραι. Ἀλλ’ ἔναντι τοῦ μειονεκτήματος αὐτοῦ τοῦ ἐγκειμένου οὐχὶ εἰς κακὴν κατασκευὴν τῶν μετάλλων ἀλλ’ εἰς αὐτὴν τὴν φύσιν τῆς μηχανῆς ἔχομεν τὸ πλεονέκτημα τῶν 41 κόμβων ἀντὶ τῶν 31 ποὺ εἶχαν τὰ προηγούμενα συμβόλαια.

§155Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Ἔγινε ἐξέλεγξις τῶν μετάλλων εἰς τὸ ἀγγλικὸν ναυαρχεῖον;

§156Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δὲν ὑπάρχει κανὲν τοιοῦτον ἔγγραφον. Τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ὑπονοεῖτε ἔρχεται νὰ ἀποκαταστήσῃ κάτι ἐν σχέσει μὲ τὰς προδιαγραφὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ ναυαρχείου περὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν ὅτι δὲν ὑπῆρχον. Διότι ὡς ὄρος πλεονεκτικὸς τοῦ συμβολαίου τοῦ 1924 ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Πειραιῶς προσετέθη καὶ τοῦτο ὅτι αἱ τορπίλλαι θὰ ἐγένοντο σύμφωνα μὲ τὰς προδιαγραφὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ ναυαρχείου καὶ τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι δὲν ὑπῆρχαν προδιαγραφαὶ ἀπὸ τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ ὑπονοήσατε φαίνεται ὅτι ὑπῆρχον.

§157Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Ναυτ.). Ποῖον ἔγγραφον ἐννοεῖτε;

§158Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Εἶναι τὸ ἔγγραφον τῆς ἐξετάσεως τῆς τορπίλλης τῆς Ἀγγλικῆς τῆς ἀνευρεθείσης καὶ ἁλιευθείσης παρ’ ἡμῶν (ἀναγινώσκει) «...Αἱ προδιαγραφαί». Περίεργον! Ἐξετάζεται τορπίλλη τοῦ Ἀγγλικοῦ ναυαρχείου γίνεται μνεία περὶ διαγραφῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς βεβαιοῖ ὅτι δὲν ὑπῆρχον προδιαγραφαί.

§159Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Οἰκον.). Ἀντὶ νὰ ἀνατρέχετε εἰς ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον δὲν συνδέεται ἀμέσως καὶ οὐδαμῶς μὲ τὰς προδιαγραφὰς διατὶ δὲν ἀναγινώσκετε τὸ συμβόλαιον τῆς παραγγελίας ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἰδῆτε ἂν ὑπῆρχον προδιαγραφαί; Ἐγὼ δὲ ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἀπήντησα εἰς ὡρισμένην αἰτίασιν τοῦ πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσαντος βουλευτοῦ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ συμβόλαιον τοῦ 1924 ὑπερέχει τῶν συμβολαίων τοῦ 1914 καθ’ ὅσον παραπέμπει ὅσον ἀφορᾷ τὰς προδιαγραφὰς, τὰς ὁποίας δὲν διαλαμβάνει ἀναλυτικῶς, εἰς τὰς προδιαγραφὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ ναυαρχείου ἀπαντῶν εἰς τὴν αἰτίασιν ταύτην εἶπον ὅτι τὸ νὰ διαλαμβάνῃ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1924 ὅτι ἀναφέρεται εἰς τὰς προδιαγραφὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ ναυαρχείου ἀποβαίνει ἄνευ σημασίας, διότι οὐδέποτε τὸ Ἀγγλικὸν ναυαρχεῖον δίδει τὰς προδιαγραφάς. Δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι εἶναι τὸ προτιμώτερον ἐν τῷ συμβολαίῳ νὰ εἶναι αὐταὶ αἱ προδιαγραφαί.

§160Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐγὼ ρώτησα προχθές: ὁ Ἀρβανίτης τὰς εἶχε τὰς προδιαγραφὰς αὐτάς; Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ διέψευσε.

§161Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Τί διέψευσα;

§162Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὅτι ὑπῆρχον αἱ προδιαγραφαὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου.

§163Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Οὔτε τὸ διέψευσα, οὔτε τὸ ἐβεβαίωσα.

§164Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ θέλω νὰ γνωρίζω τοῦτο. Ὑπῆρχον ἢ δὲν ὑπῆρχον προδιαγραφαί; Ἐὰν μὲν ὑπῆρχον προδιαγραφαὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου ἔχει καλῶς. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχον, τότε παρακαλεῖσθε νὰ μᾶς ἐξηγήσητε περὶ τίνων προδιαγραφῶν ὁμιλῆτε εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 74 διαταγήν σας, καὶ περὶ τίνων προδιαγραφῶν ὁμιλεῖ εἰς τὴν ἀναφοράν του ὁ Ἀρβανίτης εἰς τὴν ὁποίαν λέγων ὅτι σύμφωνα μὲ τὰς προδιαγραφὰς γίνεται ἐκεῖνο καὶ ἐκεῖνο.

§165Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Θέλετε νὰ σᾶς ἐντοπίσω κ. Συνάδελφε; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐχαρακτήρισεν, ὁμιλῶν περὶ τῶν προδιαγραφῶν, ὅτι αὗται τάχα ἀπετέλουν μυστικὸν καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθοῦν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Διότι τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον ἐχορήγησε τὰς προδιαγραφὰς ὡς μὴ ἀποτελούσας ἐφεύρεσιν μυστικήν. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξῆρε τὴν σημασίαν τοῦ ὅρου τοῦ 1914 ὁ ὁποῖος ὅρος ἀναφέρει ὅτι τὸ ὑλικὸν θὰ εἶναι τὸ προσφερόμενον ὑπὸ τοῦ ἐργοστασίου. Ἐν περιπτώσει διαφωνίας μεταξὺ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐργοστασίου, θὰ κρίνουν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς Γερμανίας, ἀπὸ δύο γερμανοὺς δηλ. καὶ ἕνα ἕλληνα. Αὐτὸν τὸν ὅρον εὗρεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐξάρῃ ἐν σχέσει μὲ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1924.

§166Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Δὲν ἐξῆρα τίποτα. Ὁμιλῶ περὶ προδιαγραφῶν, δὲ εἶπον καὶ ἐπιμένω καὶ τώρα ἀκόμη ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν ἔψεξα ἐνέργειαν ἰδικήν σας, διότι οὔτε σεῖς δὲν εἶσθε εἰδικὸς ὅταν διηυθύνατε τὸ ὑπουργεῖον ὅπως δὲν εἶμαι καὶ ἐγώ. Δὲν πρόκειται νὰ αἰτιαθῶ ὑμῶν. Ἀλλὰ ἐξετάζω ἐν τῇ οὐσίᾳ τοὺς ὅρους τοῦ 1924 καὶ τοὺς εὑρίσκω ἐν μειονεκτικῇ θέσει πρὸς τοὺς ὅρους τοῦ 1914 ἐν σχέσει μὲ τὰς προδιαγραφάς. Τοῦτο σημαίνει αἰτίασιν περὶ τῆς εἰδικῆς σας ἐνεργείας; Κάθε ἄλλο. Ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν προδιαγραφῶν. Ὁ κ. Ἀρβανίτης ἐπανελθὼν εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ τὸ βιβλιάριον τῶν προδιαγραφῶν τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, παρέδωκε τοῦτο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διὰ νὰ κρατηθῇ ἀντίγραφον Μετὰ δύο ὅμως ἡμέρας ὁ κ. Ἀρβανίτης ἐπανῆλθεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἀναζητῶν τὸ βιβλιάριον καὶ τὸ ἀνέλαβε χωρὶς νὰ κρατηθῇ ἀντίγραφον. Τώρα εἰς τὸ περιεχόμενον τοῦ βιβλίου αὐτοῦ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου ὑπῆρχεν, καὶ αὐτὴ ἡ βεβαίωσις, ὅτι ἡ πιστοποίησις ἦτο βεβαία καὶ ἀναμφισβήτητος. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ψευσθῇ τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι τὸ βιβλίον αὐτὸ ἐνεχειρίσθη εἰς τὸν κ. Ἀρβανίτην μετὰ δύο ἡμέρας.

§167Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐὰν κρίνῃ κανεὶς ἕν σημεῖον τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Καββαδία τὸ ὁποῖον λέγει καὶ αὐτὸ περὶ προδιαγραφῶν, θὰ ἰδῇ ὅσα ἰσχυρίζομαι. Ὁ ἴδιος ἀξιωματικὸς ὀλίγον κατωτέρω παραθέτει πίνακα τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ γενομένων δοκιμῶν.

§168Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Τὸ συμβόλαιον τοῦ 1914 ἐνεπιστεύθη εἰς τὴν καλὴν διάθεσιν τοῦ ἐργοστασίου. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ συμβόλαιον τοῦ 1914. (ἀναγινώσκει)...

§169Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Αὐτὰ τὰ ἔχει δώσει τὸ ἐργοστάσιον.

§170Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Εἶναι ἀπολύτως καθωρισμένα τὰ ὑλικὰ ἐν τῷ συμβολαίῳ.

§171Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅταν ἔχετε τὸ δεῖγμα περιττεύει πᾶν ἄλλο.

§172Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐξακολουθῶ νὰ κρίνω σημεῖα τινὰ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς. Εἰς ἕν σημεῖον ὁ Καββαδίας λέγει ὅτι ἐκάλεσε τὸν Ἀρβανίτην καὶ τοῦ ἐζήτησεν ἐξηγήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἐλατήριον διὰ τὴν διαδρομὴν τῶν 10.000 μέτρων. Καὶ ἔδωκε τὴν ἀπάντησιν ὁ Ἀρβανίτης ὡς ἑξῆς. «Τὸ Ὑπουργεῖον ἤκουσε... (ἀναγινώσκει). Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς, καθ’ ἣν ἐποχὴν τῷ ἐπερρίπτοντο τόσαι εὐθύναι, δὲν εἶχεν ἀναγνώσει οὔτε τὸ συμβόλαιον ἐκεῖνο καὶ ἔλεγεν ὅτι μετ’ ἐκπλήξεως ἤκουσε τὸν Ἀρβανίτην ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι μόνον μὲ δυναμόφρενον πρέπει νὰ δοκιμασθῶσιν αἱ ἐκσφενδονίσεις τῶν 10.000 μέτρων. Καὶ ἠρώτησα προχθὲς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῶν εὐθυνῶν τῶν ὑπευθύνων διὰ τὴν παραλαβὴν τῶν τορπιλλῶν καὶ τὴν σύνταξιν τῶν συμβολαίων, ἠρώτησα, λέγω, διετάχθησαν διοικητικαὶ ἀνακρίσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν εὐθυνῶν τῆς συντάξεως τῶν συμβολαίων, τῶν εὐθυνῶν ἐκ τῆς παραλαβῆς; ναὶ ἢ ὄχι;

§173Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἀνακρίσεις ἔχουσι διαταχθῆ.

§174Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ πόρισμα αὐτῶν; Διότι ἐγὼ ἐζήτησα καὶ τοῦτο.

§175Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Τὸ εἶδα καὶ σᾶς ἀπήντησα δι’ ἐγγράφου.

§176Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δυστυχῶς τὸ ἔγγραφον δὲν λέγει τίποτα περὶ τῶν ἀνακρίσεων, διότι ἕως σήμερον ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι δὲν ἔγιναν ἀνακρίσεις, οὐδεὶς δὲ τὸ ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλήν.

§177Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Ἀνακρίσεις ἐγένοντο παλαιόθεν, αἱ ὁποῖαι δὲν κατέληξαν εἰς πορίσματα ὡρισμένα. Σήμερον μάλιστα εἶναι πολλοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη ἡ ἐνέργεια ἀνακρίσεων, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἔχομεν καὶ τὸν κ. Λούη.

§178Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ποῖον εἶναι τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων ἐπὶ τέλους; Ἐδῶ ἐβγάλαμε ὅλα τὰ μυστικὰ καὶ τὸ πέρισμα δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ βγάλωμεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ περίεργον, ἀλλὰ σᾶς τὸ λέγω ἐγὼ, κ. Ὑπουργέ, διότι ἐξάγεται ἀπὸ ἕνα ἔγγραφον καὶ ἀπὸ αὐτὴν ἐδῶ τὴν μυστηριώδη ἀναφορὰν τοῦ Καββαδία (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, κ. Ὑπουργέ, ἔχει συνταχθῆ μόλις ἡμέρας τινάς, 3 ἢ 4, πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς παραπομπῆς τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον, δηλ. τὸ Ὑπουργεῖον εἶχε διατάξει διοικητικὰς ἀνακρίσεις· οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι διετάχθησαν νὰ ἐνεργήσωσι τὰς ἀνακρίσεις ἀνέφεραν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι δὲν δύνανται νὰ καταλήξουν εἰς πορίσματα ἐὰν δὲν ἐπαναληφθοῦν αἱ δοκιμαὶ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον παραπέμπει τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον σχηματίσαν τὴν γνώμην ὅτι πρόκειται περὶ καταχρήσεων.

§179Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.). Κατὰ τί ἡ περαίωσις τῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων διευκολύνει τὴν ὑπόθεσιν;

§180Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἀφοῦ οἱ ἁρμόδιοι εἰδικοὶ ἀξιωματικοί, διεξάγοντες διοικητικὴν ἀνάκρισιν, δὲν ἠδύναντο ἀκόμη νὰ καταλήξουν εἰς πέρισμα, θὰ κατέληγε τὸ Ἐφετεῖον ἀλλὰ ταυτοχρόνως θὰ ἐστιγματίζοντο ἔντιμοι ἀξιωματικοί, κατὰ τοῦτο βλάπτει, κ. Ὑπουργέ. Προεκλήθη ὅμως, κ. Βουλευταί, κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν σπουδαία ἐντύπωσις ὅτι εἰς μίαν τορπίλλην καὶ ἀκριβῶς εἰς τὴν προσαρμογήν, εἰς τὴν κοχλίωσιν ἑνὸς σωλῆνος, ὁ ὁποῖος μεταβιβάζει τὸν πεπιεσμένον ἀέρα, εὑρέθη καλαΐ. Εἶχον σχετικῶς τὴν περιέργειαν προχθὲς ποὺ μετέβημεν εἰς τὸν Ναύσταθμον διὰ τὰς δοκιμὰς τῶν τορπιλλῶν νὰ ἐρωτήσω τοὺς ἀξιωματικοὺς τί συνέβη ἐπὶ τῆς περιπτώσεως αὐτῆς καὶ μὲ διεβεβαίωσαν ἅπαντες ἐν σώματι ἀκριβῶς ὅτι ἡ λευκή, ἡ μὲ καλαΐ δηλαδή, κόλλησις ἦτο ἐνδεδειγμένη. Διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ κολλήσεως μηχανημάτων.

§181Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σᾶς ὡμίλησαν διὰ τὸ κόλλημα εἰς τὸν Ναύσταθμον;

§182Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Μάλιστα, κ. Συνάδελφε, μοῦ ὡμίλησαν εἰρωνευθέντες τοὺς εἰδικοὺς τῆς Βουλῆς, οἵτινες τὸ εἶχον ἀναφέρει, καὶ τὸν κ. Καββαδίαν, ὁ ὁποῖος λέγει ἐν τῇ μηνυτηρίῳ του ἀναφορᾷ (ἀναγινώσκει).

§183Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἠξεύρετε τί εἶναι μαλακὸν περικόχλιον;

§184Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐξηκριβώθη τοῦτο· ὅτι ἐπειδὴ ἡ κοχλίωσις ἑνὸς σωλῆνος εἰς τὸ ἐλαιοδοχεῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελῇ φραγμὸν ἀεροστεγῆ, δι’ αὐτὸ κάμνομεν πέριξ τοῦ κοχλίου λευκὴν διὰ καλαΐου κόλλησιν, ἵνα διατηρῶμεν ἀεροστεγῆ φραγμόν. Ἐὰν ἐτίθετο οἱαδήποτε ἄλλη στερεοτέρα κόλλησις, εἰς περίπτωσιν ἀντικαταστάσεως τοῦ σωλῆνος ἢ οἱουδήποτε ἄλλου τμήματος θὰ ἔπρεπε νὰ καταστραφῇ ὁλόκληρον τὸ δοχεῖον. Καὶ ἕνεκα τούτου κάμνουν τὴν κόλλησιν ταύτην, διὰ νὰ δύναται νὰ τήκεται διὰ θερμότητος, ὥστε νὰ ἀποκοχλιοῦται τὸ δοχεῖον ἄνευ βλάβης. Αὐτὴ ἡ κόλλησις δηλαδὴ εἶναι ἐνδεδειγμένη. Ἐν τούτοις, τόσον ὁ κ. Καββαδίας, ὅσον καὶ ἡ ὑπὸ τὸν κ. Πανᾶν ἐπιτροπή, εὗρεν αὐτὸ τὸ μεγάλο ἐλάττωμα τῶν τορπιλλῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλήσας προχθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος μᾶς ἐπανέλαβε καὶ τὸ καλάϊ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλὴν ἀναγινώσκων ἄλλα ἔγγραφα. Ἕν μόνον σημεῖον θ’ ἀναγνώσω τῆς ἀναφορᾶς τοῦ κ. Καββαδία, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πειραιῶς Συνάδελφος, περὶ τῶν τιμῶν εὐκαιρίας, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ διαψεύσῃ. Καὶ λέγει εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 53 παράγραφον ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος. (Ἀναγινώσκει). «Προβλέπων τὴν κατάστασιν αὐτήν, εἶχον ζητήσει νὰ ἀνεύρω τορπίλλας τῶν 45 πρὸς πώλησιν εἰς τιμὰς εὐκαιρίας...». Αὐτὸ δὲ τὸ σημεῖον εἶναι τὸ συμπέρασμα μιᾶς μακροσκελοῦς ἀναφορᾶς περὶ τῆς ἀκαταλληλότητος τῶν τορπιλλῶν αὐτῶν. Καὶ ἐρωτᾶται: Τί εἶναι ἆραγε ἡ τορπίλλη; Τίποτε αἰγινήτικα κανάτια νὰ τὰ ἔχουν εἰς τὰς προθήκας τὰ διάφορα καταστήματα, ἢ εἶχεν ἆραγε ὑπ’ ὄψει του ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ὅτι ὑπῆρχον εἰς ἕνα κατάστημα περὶ τὰς 45 τορπίλλαι τῶν 45 ἑκατοστῶν occasion διότι εἶχον ἀπορριφθῆ ἀπὸ τὴν Ὁλλανδικὴν Κυβέρνησιν; Αὐτά, κ. Βουλευταί, ἀποδεικνύουν τὰ πράγματα, αὐτὰ ἀποδεικνύουν τὰ ἔγγραφα. Ὑπάρχουν ἀναμφισβητήτως καὶ πρέπει νὰ ἀναζητηθῶσιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς εὐθῦναι τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ καὶ εὐθῦναι πολιτικαί. Ὑπάρχουν εὐθῦναι τῶν ἀξιωματικῶν διότι χωρὶς τὴν πεῖραν τοῦ νέου αὐτοῦ ὑλικοῦ, χωρὶς νὰ μετακληθῇ ὁ ἀπαραίτητος εἰδικὸς τεχνίτης, χωρὶς ρύθμισιν τῶν τορπιλλῶν, χωρὶς τὰ κατάλληλα ἔλαια, χωρὶς τὴν μελέτην τῶν ἐγχωρίων συνθηκῶν, ἐχρησιμοποίησαν τὰς τορπίλλας καὶ ἐπροξένησαν μεγάλας βλάβας εἰς τὸ ὑλικὸν αὐτό. Μία δὲ ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτῶν ἔχει ἀπολεσθῆ. Ἀλλὰ ὑπάρχουν δι’ αὐτὸ καὶ ἄλλαι εὐθῦναι. Ἡ εὐθύνη ὅτι ἔφεραν τὸ ζήτημα εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ παρέστησαν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἄοπλον καὶ συνεκλόνισαν τὴν κοινὴν γνώμην πρὶν ἢ ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς λάβῃ γνῶσιν. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς προχθές, προκληθείς, ὡμολόγησεν ὅτι μόνον ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας ἔλαβε γνῶσιν τοῦ σκανδάλου τοῦ περιφήμου τῶν τορπιλλῶν. Ὑπάρχουν εὐθῦναι τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀναζητηθοῦν καὶ αἱ εὐθῦναι αὐταὶ δέον νὰ ἀναζητηθῶσι διὰ τῆς συστάσεως εἰδικοῦ τεχνικοῦ, ἐξ εἰδικῶν ἀξιωματικῶν, ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ εὐθῦναι πολιτικαί, αἱ εὐθῦναι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἐφ’ ᾧ ὑπῆρχεν ἐκκρεμὴς διοικητικὴ ἀνάκρισις, ἐνῷ ὁ ἀξιωματικὸς ὁ διαταχθεὶς νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἀνάκρισιν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξῃ εἰς συμπέρασμα καὶ ἐζήτει νὰ ἐπαναληφθοῦν αἱ δοκιμαί, ὁ κ. Ὑπουργός, χωρὶς κἂν νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν τὸ ὑλικὸν ἦτο εὔχρηστον ἢ ἄχρηστον—διότι ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη εὔχρηστον καὶ διὰ τὰ γυμνάσια καὶ διὰ μάχας — χωρὶς νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν ἡ ἀτέλεια τοῦ ὑλικοῦ ὠφείλετο εἰς ἀμέλειαν, ἐὰν ἡ ἀτέλεια τοῦ ὑλικοῦ ὠφείλετο εἰς ἀνικανότητα ἢ εἰς ἀνεπάρκειαν τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι παρήγγειλαν τὰς τορπίλλας ἢ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὰς παρέλαβον, παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν, ἀπαγγέλλων κατηγορίαν καταχρήσεως κατὰ ἐντίμων ἀξιωματικῶν, εἰς τὴν Δικαιοσύνην, τὴν ὁποίαν τόσον ἐξύμνησε τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον. Ἀλλὰ τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον εἶναι ἁρμόδιον μόνον διὰ τὰς καταχρήσεις· εἰς τὰ τεχνικὰ ζητήματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ κρίνῃ τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνῃ τὴν πλάνην ἢ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἂν ἦσαν τοιοῦτοι, διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἔπρεπε νὰ ἀποπεμφθῶσιν ἴσως τοῦ Ναυτικοῦ. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατόν, οὔτε ἐπετρέπετο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ κατασπιλώσῃ τὴν ὑπόληψιν δύο τιμίων ἀνθρώπων. Ἐκτὸς δὲ τούτων, ἐὰν εἶχε λάβει χώραν κατάχρησις, συνεργὸς καὶ ὑπεύθυνος διὰ ταύτην θὰ ἦτο, κ. Ὑπουργέ, ὁ τότε Ὑπουργός, Συνάδελφος ἤδη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διὰ τὸν ὁποῖον ἄλλο θὰ ἦτο τὸ ἁρμόδιον δικαστήριον καὶ οὐχὶ τὸ ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον, εἰς ὃ παρασυρόμενος ἀπὸ κακοβούλους εἰσηγήσεις παρεπέμψατε τὴν ὑπόθεσιν κατ’ αὐτὸν τὸν ἀνεξέταστον τρόπον. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλαβεν ἤδη γνῶσιν κατόπιν τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσα, ὅτι αἱ τορπίλλαι ἀποτελοῦσι καλὸν ὑλικόν, ὤφειλε νὰ ζητήσῃ τὰς εὐθύνας ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ γνωρίσωσι τὸ ὅπλον, χωρὶς νὰ εἶναι ἱκανοί, χωρὶς νὰ μεταχειρισθῶσι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα τοῖς ὑπεδείχθησαν, ἐχαρακτήρισαν τὰς τορπίλλας ὡς μὴ ἀξιομάχους καὶ συνεκλόνισαν τὴν Κοινὴν Γνώμην, ὤφειλε, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ζητήσῃ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς εὐθύνας καὶ ὅμως δὲν τὸ πράττει. Δὲν τὸ πράττει προσπαθήσας καὶ προσπαθῶν ἀκόμη νὰ δικαιολογηθῇ, διότι εἶχε τὴν ἀτυχίαν, διαπράξας τὸ σφάλμα, νὰ ταχθῇ μὲ τὴν ἀντίληψίν των καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑποστηρίζῃ τὴν ἄποψίν των. Δὲν ἔχει τὴν εὐχέρειαν, δυστυχῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν πραγματικότητα τὴν τόσον πασιφανῶς ἀποδειχθεῖσαν. Τὸ σφάλλεσθαι βεβαίως εἶναι ἀνθρώπινον, τὸ ἀναγνωρίζειν ὅμως μίαν πλάνην εἶναι ἀνδρικὸν καὶ ἀξιοπρεπές. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐμέμφθη ἡμῶν προχθές, εἰπὼν ὅτι κακὴν ὁδὸν ἀκολουθοῦν οἱ ἐπερωτῶντες ὅταν νομίζουν ὅτι διὰ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς θὰ φθάσουν εἰς τὴν ὁδὸν Παπαρρηγοπούλου. Αὐτὴ ἡ ἰδέα καὶ αὐτὸς ὁ σκοπὸς δὲν ἐνέπνευσαν εἰς ἡμᾶς τὴν ἐπερώτησιν. Εἰς ἡμᾶς ἐνέπνευσε τὴν ἐπερώτησιν ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ ἡ προσπάθεια τοῦ νὰ ἀποκατασταθῇ ἐπὶ τέλους εἰς τὸν δυστυχῆ αὐτὸν τόπον μία ἠθικὴ τάξις, διότι κατήντησε κατὰ τὴν τελευταίαν ἐποχὴν νὰ συκοφαντῶνται, νὰ λέγωνται ὡς καταχρασταὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ τίμιοι, καὶ δυστυχῶς παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κάθε ἄλλο παρὰ πιστοποιητικὰ ἠθικῆς διαγωγῆς δύνανται νὰ ἔχουν.

§185ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί;

§186Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὀφείλω μάλιστα νὰ προσθέσω διὰ τὸν κ. Συνάδελφον, ὅτι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν εὐχέρειαν, μὲ τόσην δόσιν ἐπιπολαιότητος, νὰ χαρακτηρίσουν ὡς καταχραστὰς δύο τιμίους συναδέλφους των καὶ ἕνα πολιτευόμενον ὁ ὁποῖος ἔχει ἓν μακρὸν καὶ ἠθικὸν παρελθόν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐχαρακτήρισαν ὡς ἀνικάνους τοὺς συναδέλφους των ἐκείνους οἵτινες ἀνεκάλυψαν τὰ σφάλματα τῶν δοκιμῶν τῶν τορπιλλῶν, ἐνῷ αὐτοὶ ἦσαν ἀνεπιτήδειοι καὶ νὰ λύσουν τὰς τορπίλλας καὶ νὰ ἐκσφενδονίσουν τὰς τορπίλλας! Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν παρεσύρθη εἰς μίαν κατιοῦσαν, ἀπεδέχθη τὰς ἀντιλήψεις τὰς ἐσφαλμένας, καὶ δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ σήμερον ἀντιλήψεις. Ὀφείλει νὰ ἐκτιμήσῃ ἂν πρέπῃ νὰ παραχωρήσῃ εἰς ἄλλον τὴν θέσιν του, διὰ νὰ ἔχῃ ἐκεῖνος τὴν εὐχέρειαν νὰ τιμωρήσῃ τοὺς ὑπευθύνους (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§187Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ πολύ.

§188Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§189Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δέκα μόνον λεπτά.

§190Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Σεῖς δέκα μόνον λεπτά;

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπούμπουλη, προηγεῖται ὁ κ. Μιαούλης.

§192ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσητε πολύ, κ. Μιαούλη;

§194Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἀρκετά. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης λέγει ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ δι’ ὀλίγων.

§196Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουν εὐθῦναι ἠθικαὶ καὶ εὐθῦναι πολιτικαί. Ἡμεῖς ἀποδεχόμεθα τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν τοῦ κ. Συναδέλφου. Ὑπάρχουν ὄντως, Κύριοι Βουλευταί, εὐθῦναι πολιτικαί. Ἡμεῖς δὲν ἠθελήσαμεν νὰ φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς πολιτικὰς εὐθύνας, διότι ἠθελήσαμεν νὰ καλύψωμεν τοὺς ὑπευθύνους πολιτικοὺς ἄνδρας ὄπισθεν τῆς ἀγνοίας τῆς ἐπιστημονικῆς εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα, ἀγνοίας ὅμως ἡ ὁποία ποτὲ δὲν δύναται νὰ συγχωρήσῃ τὰ διαπραχθέντα σφάλματα. Ὑπάρχου, Κύριοι, εὐθῦναι πολιτικαί. Ἀλλ’ αἱ πολιτικαὶ αὗται εὐθῦναι δὲν βαρύνουν τὸν ἤδη Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, τὸν ὅποιον τιμᾷ ἡ διαγωγὴ τὴν ὁποίαν ἔδειξεν, ἀλλὰ βαρύνουν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν παραγγελίαν, ὀχυρούμενοι ὄπισθεν ἑνὸς κωμικοῦ μύθου, ὅτι κἄποιος Παλαιολόγος, διεκδικῶν τὸν θρόνον τοῦ Βυζαντίου, ἠδύνατο νὰ κατάσχῃ τὰς τορπίλλας καὶ τὰ χρήματα ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ παραγγελία ἐγίνετο ἐν Ἰταλίᾳ, ὀχυρούμενοι ὄπισθεν τοῦ ὅτι εἴχομεν κἄποιας προστριβὰς πρὸς τὸ φίλον Ἰταλικὸν Κράτος λόγῳ τοῦ ζητήματος τῆς Κερκύρας, τὸ ὁποῖον εἶχε πλέον παρέλθει, καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ἐμπιστευθῶσιν εἰς τὴν Ἰταλίαν τὴν κατασκευὴν τῶν τορπιλλῶν. Ὄπισθεν αὐτῶν ὀχυρούμενοι, δὲν ἠρκέσθησαν τοὐλάχιστον νὰ ἀναθέσωσι τὴν παραγγελίαν εἰς τὸ Κράτος ἐκεῖνο μεθ’ οὗ μέχρι τότε συνηλλασσόμεθα, δὲν ἠρκέσθησαν νὰ ἀναθέσουν τὴν παραγγελίαν τῶν τορπιλλῶν τύπου ὅπως ἐκείνου τὸν ὁποῖον τότε εἴχομεν εἰς τὰ πλοῖα, δὲν ἠρκέσθησαν καὶ δὲν ἐδέχθησαν νὰ ἀνανεώσουν προμηθείας ὑλικοῦ τοῦ αὐτοῦ τύπου τορπιλλῶν, τὰς ὁποίας ἐγνωρίζαμεν καὶ τὰς ὁποίας ἡ πεῖρα εἶχεν ἀποδείξει ὅτι ἐκσφενδονιζόμεναι τὴν ἑκατοστὴν δεκάτην φοράν, ὅπως ἐξεσφενδονίσθη ἡ τορπίλλη τοῦ Βότση, ἐπετύγχανον τοῦ προορισμοῦ των καὶ ἐδημιούργουν τρόπαια διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικόν, ἐκσφενδονιζόμεναι διὰ 17ην φοράν, ὅπως πρὸ ὀλίγου ἔγινεν, ἐπετύγχανον τοῦ προορισμοῦ των. Ἐκσφεδονιζόμεναι ὑπὸ τοῦ Ἀνδρικοπούλου εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν ἐδημιούργουν τρόπαια νέα. Αὐταὶ εἶναι αἱ τορπίλλαι τὰς ὁποίας ἐγνώρισε τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν. Οἱ Κύριοι ὅμως αὐτοί, οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, τοὺς ὁποίους ἀπολύτως βαρύνει εὐθύνη, ἐπροτίμησαν νὰ προβῶσιν εἰς παραγγελίαν νεωτέρου τύπου διὰ τὴν ἐξέλιξιν δῆθεν τῆς πολεμικῆς τέχνης. Εἶναι τὸ μικρόβιον, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τοὺς Ἕλληνας, τοῦ δῆθεν νὰ ζητῶμεν τὴν τελευταίαν λέξιν τῆς ἐπιστήμης — καὶ εἰς τὴν καμπούραν τοῦ κασσίδη νὰ μανθάνῃ ὁ μπαρμπέρης τὴν τέχνην του—καὶ προέβησαν εἰς τὴν παραγγελίαν τοιούτων τορπιλλῶν εἰς ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον διὰ πρώτην φορὰν κατεσκεύαζε τορπίλλας εἰς τὴν ζωήν του, εἰς ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε δεῖγμα τορπίλλης, εἰς ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς παραγγελίας μετεχειρίσθη μίαν ἐκ τῶν 50 τορπιλλῶν, ἡ ὁποία ἀπωλέσθη, διὰ νὰ κάμῃ τοὺς ὑπολογισμούς του, ὥστε νὰ κάμῃ καὶ τὰς ὑπολοίπους. Αὐταὶ εἶναι αἱ πολιτικαὶ εὐθῦναι, αἱ ὁποῖαι βαρύνουσιν ἐξ ὁλοκλήρου τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Ὑπάρχουν πολιτικαὶ εὐθῦναι καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἐπεθυμοῦμεν νὰ ἐρωτήσωμεν τοὺς κυρίους αὐτούς, διατί ἤλλαξαν τὸν τύπον τῆς μηχανῆς τῆς τορπίλλης. Διὰ τὴν τελευταίαν λέξιν τῆς ἐπιστήμης, λέξιν τῆς ὁποίας δὲν γνωρίζομεν βεβαίως τὰ ἀποτελέσματα καὶ ἔχομεν τὸ τραγικὸν ἀποτέλεσμα σήμερον; Εἶναι, βλέπετε, αἱ νέαι μεταπολεμικαὶ ἀντιλήψεις τῆς προόδου, ἀντιλήψεις αἱ ὁποῖαι φέρουν τὰς οἰκογενείας μας εἰς τὸ νὰ κόβουν αἱ γυναῖκες τὰ μαλλιά των, νὰ ἀρνοῦνται τὴν θρησκείαν τὰ παιδιά, καὶ νὰ παραγγέλλουν οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ναυτικῶν νέας τορπίλλας εἰς βάρος τῶν ναυτικῶν δυνάμεων τοῦ Κράτους. Ὑπάρχουν ἑπομένως πολιτικαὶ εὐθῦναι, καὶ εὐθῦναι βαρύταται, τὰς ὁποίας ἠθέλησαν νὰ ἐπιρρίψωσι κατὰ τοῦ νῦν κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, τολμήσαντες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ εἴπουν πρὸς τὸν νῦν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὅτι τὸ συμβόλαιον τοῦ 14 δὲν παρεῖχεν ἐξασφαλιστικοὺς ὅρους διὰ τὴν ἀντοχὴν τῶν μετάλλων. Δὲν εἶναι, Κύριοι, κατὰ τὴν ἀντίληψιν αὐτῶν, ἐξασφαλιστικὸς ὅρος ὅταν ὁρίζῃ τὸν χάλυβα συστήματος «Κρούπ», ἀλλ’ ἐξασφαλιστικὸς ὅρος εἶναι τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι τὰ πάντα ἔπρεπε νὰ γίνουν συμφώνως πρὸς τὰς προδιαγραφὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου; Ἀλλὰ ποῦ εἶναι αἱ προδιαγραφαὶ αὐταί, Κύριοι; Βεβαιοῖ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὅτι παρεσχέθησαν αὗται; Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς καὶ ἡ βεβαίωσίς του εἶναι αὕτη, τότε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἂν καὶ παρεσχέθησαν αἱ προδιαγραφαί, δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν Ποῖος ὁ ὑπεύθυνος τῆς μὴ ὑπάρξεως τῶν προδιαγραφῶν τούτων, ἀφοῦ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πιστοποιεῖ ὅτι αὗται παρεσχέθησαν; Ἂς ἀναζητήσῃ τοῦτο ὁ ἀνακριτής, διὰ νὰ ἀνεύρῃ τὰς πολιτικὰς εὐθύνας. Αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου οὐδέποτε εἶχον τοιαύτας. Ὁ Ὑπουργὸς ἴσως νὰ τὰς εἶχεν, ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν θὰ ζητήσωμεν τοιαύτας. Τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος συνάδελφος ἀναφέρεται ἀλλοῦ. Ἀναφέρεται εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν εἰς αὐτὸν τὰς διαφόρους πληροφορίας, ἀλλ’ ἐλησμόνησαν ἢ ἀπέφυγον νὰ δώσουν τὰς προδιαγραφάς, ἀναφέρεται εἰς τὸ ὅτι ὅταν ἐπανῆλθεν ὁ ἀντιπλοίαρχος Ἀρβανίτης τοῦ ἐζήτησαν τὰς προδιαγραφὰς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἦλθον αἱ τορπίλλαι, παρουσίασεν ὅμως οὗτος ἕνα τύπον καὶ εἶπεν ὅτι αὐταὶ εἶναι αἱ προδιαγραφαὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου. Ἀλλὰ τὴν ἰδίαν ἑσπέραν παρέλαβεν αὐτὰς καὶ ἔκτοτε ἠρνήθη νὰ τὰς παραδώσῃ. Καὶ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ δὲν περιεῖχε τὰς προδιαγραφὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου. Τοῦτο ἐλησμόνησε νὰ τὸ ἀναφέρῃ ὁ κ. Κρεμεζῆς, ὅταν δὲ ἠρωτήθησαν περὶ τῶν μετάλλων ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐν Ναυστάθμῳ, ἀπήντησαν ὅτι δὲν εἶναι καλὰ ταῦτα. Ὅλοι εἶπον ὅτι αἱ ἐργασίαι τῶν τορπιλλῶν δὲν εἶναι καλαί. Ὁ κ. Κρεμεζῆς δὲν μᾶς τὰ εἶπεν αὐτά, ἐνῷ αὐτὰ εἶναι ἡ ὑπόθεσις τῶν προδιαγραφῶν. Ἀλλ’ εἶπε κάτι τι ἄλλο. Κατηγόρησε τὸν νῦν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὅτι παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ ἑπταμελές, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν τῶν τορπιλλῶν. Καὶ ἡμεῖς θὰ κατηγορήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλὰ θὰ τὸν κατηγορήσωμεν διὰ τὴν ὑπεράγαν ἐπιείκειαν αὐτοῦ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, διότι ἐὰν ἐμελέτα ὅπως ἡμεῖς ἐμελετήσαμεν ὁλόκληρον τὸν φάκελλον τῆς δικογραφίας, ἴσως θὰ ἐγεννᾶτο ἐν αὐτῷ ἡ σκέψις, ἥτις καὶ εἰς ἡμᾶς ἐγεννήθη, τοῦ νὰ διατάξῃ τὴν ἀποκασσιτέρωσιν ἑνὸς τῶν θαλάμων μιᾶς τορπίλλης. Ἡ μελέτη ἡμῶν, Κύριοι, εἶναι ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Παρουσιάζεται μία περίεργος ἐξέλιξις κατὰ τὸ στάδιον τῆς σχετικῆς ἀλληλογραφίας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἐνῷ ἀπερρίπτοντο κατὰ σειρὰν αἱ τορπίλλαι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει πραγματικὴν αὐστηρότητα ἀπέναντι τῶν ἐργοστασίων, διὰ διάφορα ἐλαττώματα τῶν ἀεροθαλάμων ἅτινα καὶ ὁ κ. Ναύαρχος, ὁ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκόμενος, εἶχεν ἀντιληφθῆ, παρουσιάζοντο πρὸ παντὸς φυσαλίδες, ἐνῷ λέγω ἀπερρίφθησαν κατὰ σειρὰν αἱ τορπίλλαι, αἴφνης δι’ ἐγγράφου τοῦ κ. Ἀρβανίτου πληροφορεῖται τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι τὸ ἐργοστάσιον δέχεται δωρεάν, —κάμνει καὶ μποναμᾶ— νὰ ἀποκασσιτερώσῃ τοὺς ἀεροθαλάμους ὅλους, ὅλων τῶν τορπιλλῶν, διὰ νὰ μὴ σκουριάζουν αὐταί. Καὶ ἐρωτῶ: Πῶς ἐγεννήθη ἐν ἡμῖν ἡ σκέψις, καὶ ὄχι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, νὰ διαταχθῇ ἡ ἀποκασσιτέρωσις τῶν ἀεροθαλάμων διὰ νὰ ἴδωμεν μήπως διὰ τῆς ξηρασίας καλυφθῶσιν αἱ φυσαλίδες; Διότι ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν οὐδεὶς πλέον ἀεροθάλαμος ἀπορρίπτεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιείκεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἥτις ἀποτελεῖ καὶ τὴν εὐθύνην του. Ἀποδεικνύει βέβαια αὕτη τὴν μεγαλοψυχίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τὴν προσπάθειάν του ὅπως συγκαλύψῃ ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ὑπῆρχεν, ὅπως μὴ ἀποδοθῇ στῖγμα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ. Δὲν στιγματίζονται ὅμως, Κύριοι, οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ, οἱ ὁποῖοι ἵστανται πολὺ ὑψηλά, ἐὰν τυχὸν εὑρεθῇ τις συνάδελφός των οὐχὶ ἐν τάξει. Ὅταν κατηγορήθησαν οἱ τμηματάρχαι, ὅπως εἶναι ὁ τμηματάρχης τῶν τορπιλλῶν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐζητήθη διὰ μιᾶς φράσεως νὰ ἐπιρριφθῇ εὐθύνη καταχρήσεως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κάθε ἄλλο παρὰ πιστοποιητικὰ τῆς καλῆς διαγωγῆς δύνανται νὰ ἔχωσι...

§197Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Πότε ἐλέχθη τοῦτο;

§198Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δυστυχῶς, ὅταν ἀπουσιάζατε, καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπαντήσω μὲ αὐτὴν τὴν γλῶσσαν, ὅτι τὰ πιστοποιητικὰ τοῦ ἀντιπλοιάρχου Καββαδία εἶναι τόσον πασίγνωστα καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι τὰ πιστοποιητικὰ τῆς «Σαλαμινίας», εἶναι τὰ πιστοποιητικὰ τῶν ἀποστολῶν. (Θόρυβος).

§199Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Μὴ στρέφεσθε πρὸς ἐμὲ διὰ τὴν φράσιν αὐτήν. (Θόρυβος).

§200Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ὑμῶν.

§201Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Πρὸς ἐμὲ στρέφεται.

§202Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ πιστοποιητικὰ τῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν εἶναι μόνον τοῦ Καββαδία τὰ πιστοποιητικά, ἀλλὰ καὶ τοῦ Βανδώρου, τοῦ Νικοτσάρα, τοῦ Παπαγιαννίδου, καὶ ὅλης τῆς σωρείας τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ τοὺς ὁποίους σεμνύνεται τὸ Π. Ναυτικόν. Ὅλα αὐτὰ τὰ πιστοποιητικὰ εἶναι ἀνώτερα ἀπὸ τὰ πιστοποιητικὰ ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖσθε. Εἶναι λυπηρόν, κ. Συνάδελφοι, εἶναι ἀποκαρδιωτικόν· εἶναι φρικώδης ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος Συνάδελφος καὶ μετὰ τὰς χθεσινὰς καὶ προχθεσινὰς δοκιμασίας τῶν τορπιλλῶν, μετὰ τὴν πιστοποίησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὅτι αἱ τορπίλλαι δὲν ἀπέδωκαν τὴν ταχύτητα τὴν ὑπὸ τοῦ Συμβολαίου καθοριζομένην, ταχύτητα τὴν ὁποίαν ἐὰν δὲν ἀπέδιδε θὰ ἔφερε κολοσσιαίαν ζημίαν, διότι εἰς τὸ ¼ μιλλίου ἦσαν 25 λίραι κατὰ τορπίλλην ποινικὴ ρήτρα, εἰς τὰ 2)4 50 λίραι ποινικὴ ρήτρα, εἰς τὰ ¾ μιλλίου 75 λίραι ποινικὴ ρήτρα, εἰς τὰ 5)4 155 λίραι. Δηλονότι, ἐὰν μόνον αἱ ποινικαὶ ρῆτραι εἶχον ἐφαρμοσθῇ, τὸ Δημόσιον θὰ εἰσέπραττεν ἀπὸ ποινικὰς ρήτρας 6.000.000. Αἱ τορπίλλαι θὰ ἔπρεπε νὰ παραδοθοῦν μὲ ταχύτητα 75 καὶ 75)00 καὶ ἀντ’ αὐτῶν μὲ πόσην ταχύτητα παρεδόθησαν; Ἀπέδωκαν ταχύτητα 26 μιλλίων, ταχύτης, ἡ ὁποία μόνον ἀπὸ ὑποβρύχια δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ οὐχὶ ἀπὸ ἀντιτορπιλλικά. Καὶ παρελαύνουν ἀπὸ τοῦ βήματος προσπαθοῦντες νὰ δικαιολογήσωσι τὰ ἀδικαιολόγητα καὶ ἀναγιγνώσκουν ἔγγραφα συγχέοντες αὐτὰ πρὸς ἄλλα, διὰ νὰ πιστοποιήσωσι δῆθεν τὴν ἀρτιότητα τῶν τορπιλλῶν καὶ λέγουσι ὅτι τὸ καλάϊ εὑρέθη μέσα εἰς ἕνα σωλῆνα τυχαίως καὶ παραλείπουσι νὰ ἀναγνώσωσι πῶς εὑρέθησαν τὰ καλάϊα, διὰ τὰ ὁποῖα διεμαρτυρήθησαν αἱ Ἐπιτροπαί, εἰς τοὺς κυλίνδρους τῆς μηχανῆς, διότι εἰς τοὺς κυλίνδρους τῆς μηχανῆς εὑρέθησαν τὰ καλάϊα, εἰς τὴν ζώνην τῆς τορπίλλης ἐκεῖ εὑρέθησαν τὰ καλάϊα αὐτά.

§203Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Θεωρεῖτε ὅτι ὑπέχω πολιτικῶς εὐθύνας; Ἤθελα νὰ προβῆτε εἰς μίαν ἐξήγησιν καὶ νὰ μοὶ εἴπητε ποῖοι ὅροι τοῦ συμβολαίου σᾶς πείθουν περὶ τούτου.

§204Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ὅτι παρηγγείλατε τὰς τορπίλλας εἰς ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον οὐδέποτε κατεσκεύασε τορπίλλας.

§205Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Τότε ἀναλαμβάνω ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην.

§206Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχετε εὐθύνας διὰ τὸ ὅτι ἐδέχθητε καὶ ὑπεγράψατε συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον εἶναι ἐπιεικές, ἀλλὰ καὶ ὁ χάρτης ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχει γραφῆ τοῦτο δὲν ἀνήκει εἰς τὸ ὑπουργεῖόν σας, οὔτε ἡ γραφομηχανὴ μὲ τὴν ὁποίαν ἐγράφη εἶναι τοῦ Ὑπουργείου.

§207Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ἄ! Μάλιστα!

§208Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι σᾶς θεωρῶ ἀνώτερον πάσης ὑπονοίας, ἀλλὰ δὲν εἶσθε ἄμοιρος εὐθυνῶν εἰς τὰς ὁποίας ἐγὼ παρεδέχθην ἐξ ἀρχῆς ὅτι ὑπεπέσατε παρασυρθέντες ὑπὸ τῶν ἐγγράφων τῶν παρουσιασθέντων πρὸς ὑπογραφὴν ἀπὸ τοὺς διαφόρους τμηματάρχας σας...

§209Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Μή πως φαντάζεσθε ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ εἶμαι τεχνικός, ὥστε...

§210Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ εἶπα μόνος μου, κ. Συνάδελφε. Αὐτὴ ἦτο, Κύριοι, ἡ κατάστασις. Τελειώνων, Κύριοι, λέγω; Μὴ παίζωμεν μὲ τὰς λέξεις. Ἠθέλησεν ὁ ἄρτι καταβὰς τοῦ βήματος κ. Συνάδελφος νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι ὑπάρχουν τὰ Μητρῶα τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν πρὸς ἡμᾶς. Καὶ ὁ Καββαδίας λέγει ὅτι δὲν ὑπάρχουν, ἐνῷ, ἰδοὺ τὰ Μητρῶα. Δὲν εἶναι ὅμως τὰ Μητρῶα αὐτὰ καὶ καλὸν εἶναι νὰ μὴ καταπιάνωνται μὲ τεχνικὰ θέματα ἄνθρωποι μὴ ὄντες εἰδικοί. Ὁμολογῶ ὅτι ἂν καὶ κατώτερος εἰς δικονομικὰ σχήματα καὶ εἰς—δὲν θέλω νὰ ὑποβιβάσω τὴν ἀξίαν τοῦ κ. Συναδέλφου δι’ αὐτῶν ποὺ θὰ εἴπω—δικολαβίαν προσχήματα, ἠδυνήθην ὅμως νὰ σᾶς εἴπω περὶ τῆς ἀνικανότητος τῶν τορπιλλῶν. Θὰ ἤμην κατώτερος τοῦ κ. Συναδέλφου ἐὰν τοῦτο ἔπραττον. Ἀλλὰ θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Συνάδελφον καὶ θὰ τοῦ εἴπω: Τὰ Μητρῶα δὲν εἶναι αὐτά. Εἶναι πίναξ τῶν δοκιμῶν, τὸν ὁποῖον παρουσίασεν ὁ τεχνίτης κ. Ἀνδρέου. (Ὁ κ. Ἀνδρέου εὑρισκόμενος πρὸ τῆς ἀνακλήσεώς του—διότι ὑπάρχει ἀνάκλησις τοῦ κ. Ἀνδρέου, διὰ τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ζητηθοῦν εὐθῦναι παρ’ ἄλλου Ὑπουργοῦ—ὁ κ. Ἀνδρέου λοιπόν, ὅταν ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῶν τορπιλλῶν ἐπαρουσιάσθη καὶ εἶπεν...

§211Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Ἀναγνωρίζετε ὅτι αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου ἔψεξαν τὴν ἀνάκλησιν τοῦ Ἀνδρέου, ὡς ἀνθρώπου ἱκανοῦ;

§212Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ ζητηθοῦν παρ’ ἄλλου τέως Ὑπουργοῦ εὐθῦναι δι’ αὐτό. Ὁ κ. Ἀνδρέου ἔσπευσε νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχει εἰς τὰ σημειώματά του αὐτά, τὰ ὁποῖα σᾶς παρουσιάζουν, καὶ Μητρῷα καὶ τότε μόλις κληθεὶς ὁ ἀντιπλοίαρχος Ἀρβανίτης ἐβεβαίωσεν τὰς δοκιμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ὑπ’ ἀριθ. 10 τορπίλλη, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ κάμῃ κατὰ τὸ συμβόλαιον δύο καὶ μόνον δοκιμὰς—ἐκραύγαζεν ὁ κ. Σακελλαρίου καί εἶναι φυσικόν, εἶναι εὐνόητον—ἡ ὑπ’ ἀρ. 10 τορπίλλη, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ κάμῃ δύο καὶ μόνον δοκιμάς, πρὸς Θεοῦ, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν φράσιν τοῦ κ. Σωτηριάδου, πόσας δοκιμὰς ἔκαμε; 23, Κύριοι, ἐκσφενδονήσεις διὰ νὰ κάμῃ δύο ἐπιτυχίας! Αὐτή, Κύριοι, εἶναι ἡ κατάστασις τῶν τορπιλλῶν. Ἀλλὰ πλέον ἂς μὴ παίζωμεν μὲ τὰς λέξεις. Ἐδῶ ἔχομεν τὴν πραγματικότητα. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν: μετὰ τὰ τελευταῖα πειράματα, τὰς τελευταίας ἐπιτυχίας, ἰδίως τῶν τορπιλλῶν, ἀναλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὴν εὐθύνην νὰ ἐξοπλίσῃ τὸν στόλον τῶν ἀντιτορπιλλικῶν δι’ αὐτῶν καὶ μόνον τῶν τορπιλλῶν; Ἄν δὲν ἀναλαμβάνῃ τὴν εὐθύνην, αἱ τορπίλλαι ἦσαν καὶ εἶναι ἄχρηστοι. Μὴ παίζωμεν μὲ τὰς λέξεις. Τορπίλλη, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ δώσῃ τὰ 39 μίλλια καὶ 75)00, μᾶς δίδει 36 μίλλια μὲ τοὺς πλέον εὐνοϊκοὺς ὑπολογισμούς. Διατί μᾶς δίδει 36; διότι ἔχομεν ἔγγραφον τοῦ Ἀρβανίτη τοῦ ἰδίου, ἐξ Ἀγγλίας, πιστοποιοῦντος, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ρυθμισθοῦν τὰ ἀέρια ἡ ταχύτης τῶν τορπιλλῶν θὰ ἀλλοιωθῇ. Τὸ λέγει ὁ ἴδιος ὁ Ἀρβανίτης. Θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ διορθώσητε τὸν ρυθμιστῆρα πιέσεως, ἀλλὰ σμικρύνοντες τὸν ρυθμιστῆρα πιέσεως μεταβάλλετε τὴν ταχύτητα τῆς τορπίλλης. Τί θὰ γίνουν τότε αἱ τορπίλλαι; Πῶς θὰ τὰς ἐκσφενδονίσητε ἐναντίον πλοίου τὸ ὁποῖον τρέχει μὲ 30 μίλλια; μὲ 26–30 μίλλια; Ποῦ θὰ τὸ εὕρητε τότε τὸ πλοῖον; Θὰ σᾶς ἀφήσῃ τοὺς αὔλικας, ὅπως λέγει ὁ ποιητής, διὰ νὰ συναντᾷ αὐτοὺς ἡ τορπίλλη καὶ νὰ βυθίζεται πρὸς δόξαν τοῦ τορπιλλητοῦ! Καὶ ὀρθότατα ἀνέφερεν ὁ κ. Συνάδελφος, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀχθῇ εἰς τὸν τύπον ἡ ὑπόθεσις. Καὶ ἐγὼ διαμαρτύρομαι καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Ὑπουργείου νὰ σταματήσῃ τὴν δημοσίευσιν ἀνακοινωθέντων, διότι εἶχε τραγικὸν ἀποτέλεσμα τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ κ. Συναδέλφου.

§213Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὴν πρόκλησιν ποὺ ἔκαμε προηγουμένως εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. ἀγορεύων. Σᾶς λέγω λοιπὸν τοῦτο, ὅτι ἐν ὅσῳ ἐξακολουθεῖ ἀκόμη τὸ στάδιον τῶν δοκιμῶν τῶν τορπιλλῶν, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι εἰς θέσιν, τὸ γε νῦν, νὰ εἴπῃ ἂν θὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην νὰ ὁπλίσῃ τὸν στόλον μὲ τὰς τορπίλλας αὐτάς. Θὰ ἀναμείνῃ τὰς δοκιμάς, διὰ νὰ σχηματίσῃ γνώμην. Ἐν ὅσῳ δὲν ἔχωμεν δεδομένα ἀσφαλῆ, θὰ εἶναι τολμηρὸν νὰ ἀναλάβωμεν νὰ ὁπλίσωμεν τὸν στόλον τῶν ἀντιτορπιλλικῶν.

§214Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ ἔπρεπεν, εἶπον, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμποδίσῃ τοιαῦτα δημοσιεύματα, διότι εἶχε τραγικὸν ἀποτέλεσμα τὸ ἐν λόγῳ δημοσίευμα, εἶχε τραγικὰς καὶ ἀφαντάστους διὰ τὸ ἔθνος συνεπείας. Τί νομίζετε ὅτι συνέβη ἀπὸ τὸ ἀθωότατον αὐτὸ δημοσίευμα τοῦ κ. Συναδέλφου; Αἱ τορπίλλαι, λαβοῦσαι γνῶσιν, ἀπὸ τὴν χαρὰν των πλέον ἐτρελλάθηκαν καὶ ἡ χθὲς δοκιμασθεῖσα ἐσταμάτησεν, πληροφορηθεῖσα δὲ τὴν ἑπομένην ὅτι ἡ συζήτησις ἐξακολουθεῖ ἐσταμάτησεν καὶ πάλιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ εἱλικρινείᾳ, ἡ ὁποία τὸν χαρακτηρίζει, λέγει, ἐν ὅσῳ ἐξακολουθοῦν αἱ δοκιμαὶ αὗται, τὸ γε νῦν ἔχον, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναλάβωμεν τὴν εὐθύνην. Ἐὰν αἱ τορπίλλαι ἦσαν ἐν τάξει ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ποὺ ἦλθαν αὗται ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν ὑπευθύνως νὰ δηλώσῃ: Κύριοι, ἀναλαμβάνομεν τὴν εὐθύνην νὰ χρησιμοποιήσωμεν αὐτὰς διὰ τὸν πόλεμον. Προκαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ ὑπευθύνως τοῦτο. Ἡμεῖς δὲ θ’ ἀναλάβωμεν τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὸ σφάλμα μας, ἐὰν αἱ τορπίλλαι ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἱκαναί, καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡμαρτήσαμεν.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός.

§216Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Ἐζητήσατε μίαν δήλωσιν περὶ τοῦ ἀξιομάχου τῶν τορπιλλῶν καὶ παρακαλεῖτε τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ ἂν ἀναλαμβάνῃ τὴν εὐθύνην νὰ ὁπλίσῃ τὸ ναυτικὸν διὰ τοιούτων τορπιλλῶν ὡς ἔχουν σήμερον. Ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ μεθ’ ὅσα ἔλαβον χώραν μέχρι τοῦδε, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσω ὁριστικὴν ἀπάντησιν. Τὸ στάδιον τῶν πρώτων δοκιμῶν δὲν ἀπέδωκε τὰ προσήκοντα ἀποτελέσματα. Ἀλλ’ ἤνοιξεν ἤδη, ἐξ ἰδικῆς μου ἐνεργείας, νέον στάδιον δοκιμῶν, αἵτινες καὶ νῦν εἰσέτι συνεχίζονται. Προτοῦ δὲ περατωθῶσιν αἱ δοκιμαὶ αὗται, ἡ Κυβέρνησις, μὴ ἔχουσα ἀκόμη ἐνώπιόν της τελειωτικὰ ἀποτελέσματα, δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι αἱ τορπίλλαι εἶναι ἀπολύτως ἱκαναὶ διὰ νὰ ὁπλισθῇ τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν, προτοῦ βελτιωθῶσι κατὰ τὸν ἐνδεδειγμένον τρόπον.

§217Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἤδη ἔθεσε τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, δηλώσας ὅτι δὲν ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην. Ἐὰν νομίζητε ἀξιομάχους τὰς τορπίλλας, παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπήν, εἰς ἣν θὰ παραστῶμεν καὶ θὰ ἐκθέσωμεν τὰ τρωτὰ ἃ γνωρίζωμεν περὶ αὐτῶν.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων καὶ ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Μόνη συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου «περὶ προθεσμιῶν καταβολῆς φόρου καθαρῶν προσόδων κ.λ.π. προηγουμένων ἐτῶν».

§219Α. ΜΥΛΩΝΑΣ (Ὑφυπουρ. Οἰκον.). Ἀποδέχομαι τὰς ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ὑποβληθείσας τροπολογίας.

§220Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ὅπως περιληφθοῦν καὶ οἱ καθυστερούμενοι φόροι αἰγοπροβάτων καὶ χοίρων.

§221Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἀπεδέχθην τὴν τροπολογίαν.

§222Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν πιέσεων αἱ ὁποῖαι ἀσκοῦνται ὑπὸ τῶν Οἰκον. Ἐφοριῶν καὶ τῶν Ταμιῶν τοῦ Κράτους διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων τούτων παρ’ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι πένονται. Κατεδιώχθησαν καὶ καταδιώκονται ἀκόμη καὶ φεύγουσι διὰ νὰ μὴ φυλακισθῶσιν, ἐνῷ ἄλλοι ἐφυλακίσθησαν διότι δὲν ἠδύναντο νὰ πληρώσουν μικροποσὰ 15 καὶ 20 καὶ 100 δραχ. Συνιστῶ ἐπίσης ὅπως τάχιστα ψηφισθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀπὸ τοῦ θέρους τοῦ 1927 καταρτισθὲν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον εἶχε δώσῃ ὑπόσχεσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ ἐψηφίζετο, περὶ ὁριστικῆς ἀπαλλαγῆς καὶ εἰς τὸ μέλλον τοῦ φόρου μέχρι 15 αἰγοπροβάτων καὶ χοίρων.

§223Α. ΜΥΛΩΝΑΣ (Ὑφυπουρ. Οἰκον.). Γνωρίζω καὶ ἐγὼ καταδιώξεις διὰ μικρὰς ὀφειλὰς καὶ θὰ δώσω τὰς δεούσας διαταγάς. Γίνεται μετὰ τοῦτο δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη τὸ νομοσχέδιον ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 11 μ. μ. Μετὰ τὴν Διακοπὴν (ὥρα 11.30′ μ. μ.)

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§226Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀρθὸν εἶναι νὰ δώσητε ὁδηγίας εἰς τὸν Φρούραρχον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος περιλούει μὲ ὕβρεις γυναῖκας, παιδιὰ καὶ γέροντας ἐν μέσῃ ὁδῷ Σταδίου, διότι ἦλθον ἐνταῦθα νὰ διαμαρτυρηθῶσι διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν νὰ μεταβῶσι εἰς Τῆνον καὶ ἑορτάσωσι τὴν ἑορτὴν τῆς Εὐαγγελιστρίας.

§227Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέπητε νὰ παρουσιάζεται αὐτὸ τὸ θέαμα τὸ τραγικόν, διότι μερικοὶ ἄνθρωποι θέλουν νὰ ἑορτάσουν. Αὐτὸ εἶναι ὑπαγόρευσις τῆς ἐλευθερίας τῆς συνειδήσεως. Αὐτὸ ἀποτελεῖ αἶσχος διὰ τὴν Βουλήν.

§228Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δὲν εἶναι λόγια αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε. Ὀφείλουν νὰ πᾶνε στὰ σπίτια τους καὶ νὰ μὴ περιφέρωνται εἰς τὸν περίβολον τῆς Βουλῆς.

§229Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Δὲν ἀποτελεῖ κανένα αἶσχος διὰ τὴν Βουλήν. Ἔδωκα ὁδηγίας εἰς τὸν Φρούραρχον νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν. Τὸ μέτρον δὲ αὐτὸ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς μεταβάσεως εἰς Τῆνον ἐλήφθη ἐκ λόγων στοιχειώδους προνοίας. Διότι ἐπρόκειτο νὰ μεταβῶσιν 2000 προσκυνηταὶ καὶ ἀσφαλῶς θὰ διεσαλεύετο ἐκεῖ ἡ τάξις. Ἐὰν παραμένωσιν εἰς τὸν περίβολον τῆς Βουλῆς, παραμένουν διὰ νὰ ἐκβιάσουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ ἀντιθέτους διαταγάς. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν θὰ γίνῃ.

§230Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι προέκυψε κίνδυνος διαταράξεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐκ μέρους τῶν προσκυνητῶν. Τοιοῦτος κίνδυνος προέκυψεν ἐκ τῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας τάξεως, τὰ ὁποῖα μετέβαλον τὴν ὁδὸν Σταδίου εἰς τόπον τοιοῦτον, ὥστε πραγματικῶς νὰ ἀναγκασθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον ἐπὶ τοιούτου ζητήματος.

§231Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Σᾶς εἶπα καὶ πάλιν ὅτι τὸ τοιοῦτον ἐγένετο διὰ λόγους στοιχειώδους προνοίας.

§232Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Οὐδεὶς εἶχε δικαίωμα νὰ ἐμποδίσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νὰ μεταβοῦν εἰς Τῆνον, καὶ ἀπορῶ πῶς ἐτόλμησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ τοιαύτην διαταγήν. Ἀποτελεῖ αἶσχος, καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, τὸ τοιοῦτον.

§233Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δὲν ἔχει θέσιν τὸ ζήτημα αὐτὸ, κ. Πρόεδρε, κατὰ τὴν παροῦσαν στιγμὴν νὰ προχωρήσωμεν.

§234Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς ἄνθρωπον παρακαθήμενον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ παραβαίνοντα τὰ στοιχειωδέστερα καθήκοντα τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ἡ εἴσοδος εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Εἶναι ἀνάξιος πάσης ἀπαντήσεως. (Θόρυβος).

§235Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐλέχθησαν πάρα πολλά, ἀνεγνώσθησαν πολλαὶ ἐκθέσεις καὶ πολλὰ ἔγγραφα. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλήν. Θὰ εἴπω ὀλίγα μόνον, στηριζόμενος πάντως ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Ὅταν παρηγγέλθησαν αἱ τορπίλλαι ἀπεστάλη μία ἀποστολὴ εἰς Ἀγγλίαν διὰ νὰ ἐποπτεύσῃ εἰς τὴν κατασκευὴν αὐτῶν, νὰ ἐκτελέσῃ δοκιμὰς καὶ νὰ παραλάβῃ ταύτας. Ὅταν ἡ Ἐπιτροπὴ ἔφθασεν εἰς Ἀγγλίαν ἤρχισε τὰς ἐργασίας αὐτῆς. Θὰ εἴπω ἀμέσως πῶς ἔγιναν αἱ δοκιμαὶ τῶν χρησιμοποιηθέντων μετάλλων, ἐπειδὴ πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ τῆς κακῆς χρησιμοποιήσεως τῶν μετάλλων. Τοῦτο θὰ τὸ εἴπω ὄχι ἐκ πληροφοριῶν, ἀλλὰ ἀπὸ ἐπισήμους ἐκθέσεις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀποστολῆς εἰς τὰς ὁποίας λέγει πῶς ἐγένοντο αἱ δοκιμαὶ τῶν χρησιμοποιηθέντων μετάλλων, πῶς ἐδοκιμάσθησαν ταῦτα καὶ πῶς συνομολογήθησαν κλπ. ὅταν ἤρχισαν αἱ δοκιμαὶ σύμφωνα μὲ τὰ διαλαμβανόμενα ἐν τῷ συμβολαίῳ. Πᾶσα τορπίλλη, κατὰ κανόνα, ἑτοίμη πρὸς δοκιμήν, ὑποβάλλεται εἰς τὰς δοκιμὰς ἐπὶ τοῦ δυναμοφρένου. Κατασκευάζεται τὸ διάγραμμα αὐτῆς καὶ γίνεται ἡ ἐκσφενδόνησις. Ἂν εἰς μίαν τορπίλλην παρίσταται ἀνάγκη νὰ ἀλλαχθοῦν ἔστω καὶ τὰ ἐλάχιστα τεμάχια αὐτῆς, ἡ δοκιμὴ τῆς τορπίλλης θεωρεῖται ὡς μὴ γενομένη καὶ ἐπαναλαμβάνεται ἡ δοκιμή. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐγένοντο πολὺ περισσότεραι δοκιμαὶ τῶν τορπιλλῶν ἀπὸ ὅσας διὰ τοῦ συμβολαίου ἔπρεπε νὰ γίνουν. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 26 μέχρι τοῦ Αὐγούστου τοῦ 27 ὅταν αἱ τορπίλλαι εἶχον φθάσει εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐγένοντο διαρκῶς δοκιμαί. Κατ’ Αὔγουστον τοῦ 27 αἱ δοκιμαὶ διεκόπησαν, διότι αἱ τορπίλλαι ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἄχρηστοι. Πῶς ἐγένοντο ὅμως αἱ δοκιμαὶ τῶν τορπιλλῶν αὐτῶν; Αἱ δοκιμαὶ τῶν τορπιλλῶν ἐγένοντο ὅπως κάθε ἀξιωματικὸς ἐνόμιζεν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ τὶς κάμῃ, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ τίποτε ὑπ’ ὄψιν του. Ἐνῷ ἔβλεπον ὅτι αἱ τροχιαὶ τῶν τορπιλλῶν αὐτῶν δὲν ἦσαν κανονικαί, οὐδεὶς οὐδέποτε ἀπὸ κανένα ἐξ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔκαμνον τὰς δοκιμὰς, ἐζήτησεν νὰ ἐξετασθῇ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον αἱ τροχιαὶ δὲν ἦσαν κανονικαί. Μόνον δὲ μετὰ τὰς τόσας γενομένας δοκιμὰς ἐγένετο μία στατιστικὴ κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ μὲν καλαὶ τροχιαὶ ἦσαν 30%, αἱ δὲ κακαὶ τροχιαὶ 70%. Ἄρα ἦσαν ἄχρηστοι αἱ τορπίλλαι. Ἀλλὰ τί εἴδους ἐλαττώματα εἶχαν; Τὸ περιεργότερον, ὅμως, ὅλων εἶναι πῶς, ἐφόσον ἐγένοντο τόσαι μελέται καὶ τόσαι δοκιμαὶ καθημερινῶς, οὐδεὶς ἐσκέφθη νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν Ἀρχηγὸ τῆς ἀποστολῆς κ. Ἀρβανίτην νὰ ἔλθῃ νὰ παραστῇ καὶ αὐτὸς εἰς τὰς δοκιμὰς τὰς ὁποίας αὐτὸς ἤθελε κάμει. Καὶ ἐὰν δὲν τὰς ἔκαμνεν αὐτός, ἔπρεπε τοὐλάχιστον ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὁποία ἐγνώριζε τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γίνουν αἱ δοκιμαί, νὰ εἴπῃ εἰς τὸν ἐκτελοῦντα τὰς δοκιμὰς ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνωνται αἱ δοκιμαὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διότι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἀποστολῆς μᾶς ἔχει γνωρίσει πῶς πρέπει νὰ γίνωνται αἱ δοκιμαὶ αὗται. Γράφει ὁ κ. Ἀρχηγός, ἐκτὸς τῆς περιγραφῆς, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, τῶν τορπιλλῶν...

§236Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ποῖος Ἀρχηγός;

§237Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. Ἀρβανίτης. Ἔστειλε, λοιπόν, τὴν ἔκθεσίν του κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1925 καὶ γράφει εἰς τὴν ἀναφοράν του «αἱ παρουσιαζόμεναι δυσκολίαι κατὰ τὴν ρύθμισιν τῶν τορπιλλῶν τούτων συμβαίνουν κλπ.» (ἀναγινώσκει). Ἡ ἔκθεσις αὐτὴ εἶναι ἔκθεσις τὴν ὁποίαν, ἐὰν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς ἔδιδε τὰς ὁδηγίας εἰς τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν καὶ ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα εἰς τὸν παραλαμβάνοντα τὰς τορπίλλας πρὸς ἐκσφενδόνησιν, δὲν θὰ εἴχομεν τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἦλθεν ὁ κ. Ἀρβανίτης μὲ τὸν κ. Λιάσκον καὶ τὸν κ. Ἀνδρέου καὶ ἔκαμον τὰς δοκιμὰς εἴχομεν. Ἦλθον αἱ τορπίλλαι εἰς τὴν Ἑλλάδα, τορπίλλαι τὰς ὁποίας οὐδεὶς ἐγνώριζε, καὶ μόνον οἱ ἐν Ἀγγλίᾳ εὑρισκόμενοι. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἐγνώριζεν ἐπίσης ὅτι διὰ τὰς τορπίλλας Varco ἡ τότε Κυβέρνησις εἶχε καλέσει εἰδικὸν Γερμανὸν τεχνίτην. Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἐλέχθη τοῦτο, ὅτι δηλ. ἡ τορπίλλη τοῦ «Ξιφίου» ἀπέτυχε, δὲν ἠξεύρω ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα, οὔτε ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι θὰ ἦτο καὶ ἐπιτυχής, ἂν ἄφιναν τὸν Γερμανὸν αὐτὸν νὰ ρυθμίσῃ τὴν τορπίλλην ἐκείνην. Εὐτυχῶς ἡ τορπίλλη ἐκείνη δὲν ἐρρυθμίσθη ἀπὸ τὸν Γερμανόν. Διὰ τὰς τορπίλλας τὰς νέας, τὰς ὁποίας οὐδεὶς γνωρίζει, δὲν ἐλήφθη πρόνοια νὰ μετακληθῇ εἰς εἰδικὸς διὰ νὰ διδάξῃ τὸ προσωπικὸν τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης πῶς πρέπει νὰ χρησιμοποιηθοῦν αἱ τορπίλλαι αὐταί. Ἀλλὰ μήπως ὅλα ταῦτα δὲν ἦσαν γνωστὰ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν; Μήπως ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐγνώριζεν ὅτι δὲν ὑπάρχουν εἰδικοὶ διὰ τὸ ὅπλον αὐτό, ἀκόμη καὶ εἰς τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν; Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύναταί τις νὰ ἐρωτήσῃ ποῖος ὁ σκοπός καὶ διὰ ποῖον λόγον ἐγένοντο τόσαι δοκιμαὶ χωρὶς κανένα σκοπόν; Τὸ μηχάνημα τοῦ δυναμικοῦ φρένου ἔφθασε κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1926 εἰς Ναύσταθμον. Ἐλέχθη ὅτι ἡ βραδύτης τῆς λειτουργίας τοῦ μηχανήματος τούτου ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι τὸ οἴκημα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ τὸ στεγάσῃ δὲν εἶχε τελειώσει ἀκόμη. Καὶ ἐνῷ τὸ οἴκημα δὲν εἶχε τελειώσει ἀκόμη, καὶ ἐνῷ τὸ μηχάνημα δὲν ἐτέθη εἰς λειτουργίαν ἀμέσως, καὶ εἰς τὸν πλέον ἀδαῆ ἔρχεται τὸ ἐρώτημα: πῶς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀφοῦ ἐγνώριζεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἐκσφενδονήσεις τορπιλλῶν τῶν 53, ἂν πρότερον δὲν δοκιμασθοῦν ἐπὶ τοῦ δυναμικοῦ φρένου, πῶς διέτασσεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου νὰ γίνουν ἐκσφενδονήσεις; Αὐτὸ εἶναι βασικὸν καὶ ἐν γνώσει τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου ὅτι οἱονδήποτε ἀποτέλεσμα καὶ ἂν δώσῃ εἰς τὴν τροχιὰν οἱαδήποτε τορπίλλη, ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐλεγχθῇ καὶ οὐδεμία παρατήρησις ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐπὶ τῶν μηχανημάτων τῆς τορπίλλης. Ἐπίσης δύναται νὰ ἐρωτήσῃ τις: εἶναι δυνατὴ τοιαύτη παράλειψις, νὰ μή χρησιμοποιηθῇ τὸ δυναμικὸν φρένον τὸ μόνον καὶ ἀπαραίτητον διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς τορπίλλης; Καὶ πάλιν δύναμαι νὰ ἐρωτήσω: ἀφοῦ καὶ αὐτὸ δὲν ἐγίνετο, ποῖος ὁ λόγος καὶ ποία ἡ ἀνάγκη νὰ κάμνουν ἐκσφενδονήσεις διαρκεῖς μὲ τὴν χειροτέραν τροχιὰν τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν αἱ τορπίλλαι. Αἱ ἐκσφενδονήσεις αὗται, αἱ ὑπὸ μορφὴν πειραμάτων γινόμεναι, ἐπέφερον σημαντικὰς βλάβας εἰς τὰς τορπίλλας τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καὶ αἱ συνέπειαι ἦσαν ὅτι ἂν ἐχρησιμοποιήθησαν περὶ τὰς 33, μία ἀπωλέσθη. Μία τορπίλλη στοιχίζει 2.400 λίρας. Ἡ τορπίλλη αὐτή, λόγῳ τῆς ἀμαθείας τῶν ἐκσφενδονηστῶν, ἀπωλέσθη δυστυχῶς διὰ παντός, καὶ τὸ Δημόσιον ἐζημίωσε 2.400 λίρας καὶ τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν ἐστερήθη μιᾶς τορπίλλης.

§238ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λόγῳ γυμνασίων δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κάμουν ἐκσφενδονήσεις.

§239Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ὅταν ἦλθον 50 τορπίλλαι, ἔπρεπε νὰ εἴπουν πάρτε τὰς 10 καὶ τὰς 40 κρύψατέ τας δὲν θὰ τὰς χρησιμοποιήσητε.

§240Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.). Ἔπρεπεν ὅμως νὰ δοκιμασθοῦν καὶ νὰ δοκιμάζωνται ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρόν, διὰ νὰ πείθεταί τις ὅτι διατηροῦν ὅλην τὴν μαχητικὴν ἱκανότητα.

§241Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἔχετε κανονισμὸν καὶ δὲν τὸν γνωρίζουν αἱ ὑπηρεσίαι.

§242Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἑπτὰ τορπίλλαι ἐξ αὐτῶν ἐβλάβησαν σοβαρῶς καὶ ἀπεστάλησαν εἰς τὴν Ἀγγλίαν πρὸς ἐπισκευήν, αἱ 35 ὑπόλοιποι εὑρίσκοντο ἐν Ναυστάθμῳ ἔχουσαι ἀνάγκην ἐπισκευῶν, περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον σοβαρῶν. Εὐτυχῶς ὅτι δὲν ἐξεσφενδονίσθησαν ἄλλαι τορπίλλαι, ἀλλ’ ἔμειναν, ἐκ τῶν 50, ἑπτὰ αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον θιχθῇ. Διετάχθη ὁ κ. Ἀρβανίτης καὶ ἀνέλαβε μετὰ τοῦ κ. Ἀλεξάκη καὶ τοῦ Ἀνδρέου νὰ μελετήσῃ τὰς τορπίλλας καὶ νὰ προβῇ εἰς δοκιμάς. Πράγματι ἀφοῦ ἐλειτούργησε τὸ φρένο καὶ ἐρρύθμισε τὰς τορπίλλας εἰς τὸ φρένο, παρετήρησεν ὅτι κατὰ τὴν ρύθμισιν τῶν ρυθμιστῶν πιέσεως ἡ λίπανσις τοῦ ἐλαίου, λόγῳ τῆς μεγάλης θερμοκρασίας ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἐγίνετο κανονικῶς. Μὴ γενομένης κανονικῶς τῆς λιπάνσεως ὑπάρχει διαφυγὴ ἀέρος, ἑπομένως ἡ μηχανὴ δὲν ἐλειτούργει κανονικῶς, καὶ τῆς μηχανῆς μὴ λειτουργούσης κανονικῶς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ καὶ τροχιὰ κανονική. Μετὰ πολλὰς μελέτας ἐπὶ τῆς τορπίλλης καὶ τὴν ἀλλαγὴν διαφόρων ἐλαίων ἐπὶ τῆς μηχανῆς, κατωρθώθη νὰ εὑρεθῇ τὸ κατάλληλον ἔλαιον ὁπότε αἱ μηχαναὶ ἐλειτούργησαν κανονικῶς καὶ πᾶσα πορεία ἀντικανονικὴ τῆς τορπίλλης κατόπιν τῆς καλῆς λιπάνσεως ἐξέλιπεν. Ἡ πρώτη μέριμνα καὶ τὸ στοιχειωδέστερον πρᾶγμα εἰς τὰς τορπίλλας εἶναι, ὅπως καὶ εἰς τὸ βαπόρι, ἂν ἡ μηχανὴ δὲν λειτουργῇ κανονικῶς καὶ ἡ ταχύτης δὲν εἰμπορεῖ νὰ εἶναι κανονική. Ἡ πρώτη δουλειὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ξέρῃ καὶ ὁ τελευταῖος ναύτης τορπιλλητὴς εἶναι ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ρύθμισις τῶν ρυθμιστῶν τῆς πιέσεως οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὰ πάντα κανονίζουν· ἀλλ’ εἰς τὴν ὑποβρύχιον ἄμυναν οὔτε ρύθμισις τῶν ρυθμιστῶν ἔγινεν, ἀλλ’ ὅπως εἶχον ἔλθῃ ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν εἰσήγοντο εἰς τοὺς τορπιλλοβλητικοὺς σωλῆνας καὶ ἐξεσφενδονίζοντο. Τί χαΐρι καὶ τί προκοπὴ ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ αὐτὴ ἡ τορπίλλη; Ἐκ τούτου παρετηρήθησαν διάφοροι ἀλλοιώσεις τῶν μετάλλων. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐγένοντο αἱ δοκιμαὶ αὐταί, ἀφοῦ παρετηρήθησαν τόσαι ἀνωμαλίαι εἰς τὰς τροχιὰς τῶν τορπιλλῶν, ἀφοῦ δὲν ἤθελον νὰ συλλογισθοῦν ὅτι ὑπῆρχε καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀποστολῆς κ. Ἀρβανίτου, ἡ ὁποία τοὺς ἔλεγε πῶς πρέπει νὰ χρησιμοποιήσουν τὰς τορπίλλας αὐτάς, πῶς δὲν τοὺς ἦλθεν εἰς τὸ μυαλὸ νὰ ἀνακαλέσουν τὸν κ. Ἀρβανίτην νὰ κάμῃ δοκιμὰς νὰ ἴδουν καὶ αὐτὸς τί θὰ κάμῃ;

§243Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὸν ἀνεκάλεσαν διὰ νὰ τὸν στείλουν εἰς τὸ Ἐφετεῖον.

§244ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἂν δὲν ἔκαμον, δὲν θὰ ἔπρεπεν ἀπὸ στοιχειῶδες καθῆκον ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νὰ στείλῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ἀρβανίτου εἰς τὴν ὑποβρύχιον ἄμυναν καὶ νὰ τοὺς εἴπῃ λάβετε γνῶσιν, προσπαθήσατε μὲ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ὑποδεικνύει αὐτὸς ὁποῖος εὑρίσκετο καὶ ἐκεῖ καὶ παρηκολούθει τὰς δοκιμάς, νὰ κάμετε τὰς ἐκσφενδονήσεις, δηλαδὴ ἀφ’ οὗ τὰς ρυθμίσετε τὰς τορπίλλας; Οὐδεμία ὅμως προσοχὴ καὶ οὐδεμία συμβουλὴ ἐδίδετο ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου. Ὄταν δὲ κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1927 ἐπρόκειτο νὰ γίνουν αἱ δοκιμαὶ ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρβανίτου καὶ ἐζήτει τὸν εἰδικὸν ἐκ τοῦ ἐργοστασίου νὰ ἔλθῃ ὅπως ἐνεργήσῃ καὶ δοκιμὰς καὶ πεισθοῦν καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ τὸ προσωπικὸν καὶ ὅλοι νὰ πεισθοῦν ὅτι αἱ τορπίλλαι δύνανται, ὅταν κανονίζονται καὶ μεταχειρίζονται ἀπὸ εἰδικόν, νὰ ἔχουν καλὴν τροχιὰν καὶ ὅταν καὶ τοῦτο δὲν ἔγινε, τότε ἦλθεν ὁ κ. Ἀρβανίτης μὲ τὸν κ. Λιάσκον καὶ Ἀνδρέου καὶ χάρις εἰς τὴν ἐργατικότητα καὶ εἰς τὴν μελέτην καὶ εἰς τὴν φιλοπονίαν τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν, κατώρθωσαν νὰ ἀναπληρώσωσιν ἐν μέρει τὰς γνώσεις καὶ τὴν πεῖραν τοῦ μὴ μετακληθέντος εἰδικοῦ. Εἶπον ἀνωτέρω ὅτι τὰ ἔλαια τῆς τορπίλλης ἦσαν μικροτέρας πυκνότητος ἐν Ἑλλάδι παρὰ ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ἡ ρύθμισις καὶ ἡ τροχιὰ δὲν ἦτο κανονική. Ἀλλὰ τὸ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν τὸ ἔλαιον τὸ ὁποῖον μετεχειρίζοντο διὰ τὰς τορπίλλας ἦτο ἐνδεδειγμένον, ἔπρεπε νὰ τὸ γνωρίζουν εἴτε ἀπὸ τὸν κ. Ἀρβανίτην εἴτε ἀπὸ κανέναν ἄλλον. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὁ ὁποῖος ἔχω τόσα ἔτη ποὺ ἔφυγα ἀπὸ τὸ Ναυτικόν, γνωρίζω ὅτι οἱ μεγάλοι στόλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποικίας ἀναλόγως τῶν βλημάτων καὶ τοῦ κλίματος ἔχουν καὶ τὸ ἔλαιον διὰ τὰς τορπίλλας. Πῶς δηλ. αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι παγκοσμίως γνωστόν, πῶς δὲν τὸ ἐσυλλογίσθησαν; εἶναι ἀπορίας ἄξιον! Πόσην δὲ σπουδαιότητα ἔχει τὸ ἔλαιον διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν τορπιλλῶν γράφει καὶ δίδει μαθήματα ὁ κ. Ἀρβανίτης διὰ τῆς ἐκθέσεώς του πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι δὲν ἐγνώριζε τοῦτο ἡ ὑπηρεσία. Πῶς δὲν ἔδωσεν ὁδηγίας ἡ ὑπηρεσία πῶς ἔπρεπε νὰ ἐκλεγοῦν τὰ ἔλαια τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λιπάνουν τὰς μηχανάς;

§245Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἔλαιον τοῦ κ. Ἀρβανίτου, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπῆρξεν ἡ αἰτία τῶν ἀτυχημάτων.

§246Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὁ κ. Ἀρβανίτης τοὺς ὡμίλει διὰ τὸ ἔλαιον τῆς Ἀγγλίας. Τί ἔγινεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ἐδῶ ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν τί χρειάζεται.

§247ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐπίσης καὶ αἱ τορπίλλαι αἱ ἐκσφενδονιζόμεναι ἀπὸ τῶν σωλήνων τῶν ἀντιτορπιλλικῶν, ἐνῷ ἔπρεπε ἡ δύναμις ἡ ὁποία θὰ ἐνεργοῦσεν ἐπ’ αὐτῶν ὅπως φύγωσιν ἐκ τῶν σωλήνων νὰ ἀνέρχηται εἰς 550 γραμμάρια, ἔφθασεν εἰς τὰ 1085. Ἀλλ’ ὅταν τὰ 550 γραμμάρια ἔφθασαν εἰς 1085 παθαίνει ἡ δυστυχισμένη τορπίλλη, ὅταν ἐξέρχεται ἀπὸ τοὺς σωλῆνας, τῶν παθῶν της τὸν τάραχον, καίτοι εἶναι περίεργον πῶς τὰ λεπτεπίλεπτα μηχανήματα παρέμειναν εἰς τὴν θέσιν των. Ἐπειδὴ ἐλέχθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐκσφενδονίζωνται αἱ τορπίλλαι καὶ κἄποιος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν εἶπεν ὅτι αἱ τορπίλλαι καταστήματός τινος παραδίδονται διὰ νὰ ἐκσφενδονίζονται διαρκῶς, ἐδῶ ἡ ἔκθεσις λέγει (ἀναγινώσκει) «Εἰς τὸ Βρεττανικὸν ναυτικὸν εἶναι γεγονὸς ὅτι ἑκάστη τορπίλλη τῶν 53 βάλλεται ἀνὰ διετίαν καὶ μὲ ταχύτητα ἠλαττωμένην».

§248Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.) Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Δὲν διατείνεταί τις ὅτι πρέπει νὰ γίνωνται δοκιμαὶ ἀνὰ διμηνίαν. Εἰς τὸ Ἀγγλικὸν ναυτικὸν δοκιμάζουσιν ἅπαξ τοῦ ἔτους, εἰς δὲ τὸ Γαλλικὸν ναυτικὸν κατὰ τινα περίοδον χρονικὴν πρέπει νὰ δοκιμάζωνται αἱ τορπίλλαι. Λέγω τοῦτο, διότι φρονῶ ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη περιοδικῶς τὸ ὅπλον αὐτὸ νὰ δοκιμάζηται, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἂν τὸ ὑλικὸν εἶναι ἐν καλῇ καταστάσει. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα, κ. Συνάδελφε, ἔχουν ἀξίαν ὅταν ἔχωμεν βεβαιωμένον ἐκ τῶν προτέρων ὅτι ἔχομεν ἐν ταῖς ἀποθήκαις μας ὅπλον δοκιμασθὲν καὶ ἀποδειχθὲν ἱκανὸν ν’ ἀποδώσῃ καλὰ ἀποτελέσματα. Ὅταν δὲν ἔχωμεν τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην, δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ κλείσωμεν τὸ ὑλικὸν εἰς ἀποθήκας καὶ νὰ τὸ ἐξάγωμεν κάθε 2–3 ἔτη. Ἀλλ’ αὐτὰ λέγω, ὅτι ἰσχύουσι διὰ τὰ ὅπλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδοκιμάσθησαν ἅπαξ καὶ εὑρέθησαν καλῶς ἔχοντα. Τότε τὸ ὑλικὸν τοῦτο κλείεται εἰς τὰς ἀποθήκας μετὰ πάσης ἐπιμελείας καὶ περιοδικῶς πάλιν εἴτε κατὰ ἑξάμηνον εἴτε κατὰ ἄλλην χρονικὴν περίοδον δοκιμάζεται διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ ὑπηρεσία τὴν ἑκάστοτε δυναμικότητα τοῦ ὅπλου. Ταῦτα εἶπον καὶ ταῦτα ὑποστηρίζω καὶ σήμερον καὶ ταῦτα ἐπιτάσσει καὶ ἡ κοινὴ λογική. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔλαια, ἐγὼ ἐπεκαλέσθην ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀπηύθυνεν ὁ κ. Ἀρβανίτης. Δὲν θέλω νὰ κατακρίνω τὸν ἄνδρα, ἀλλ’ ἔχω εἰς χεῖρας μου ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν κάθε ἄλλο παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι τὸ εἶδος τοῦ ἐλαίου κανονίζεται ἀναλόγως τῆς ἀτμοσφαιρικῆς πιέσεως. Πιθανὸν νὰ εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, νὰ παίζῃ ρόλον σημαντικὸν ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἡ πίεσις ἡ ἀτμοσφαιρική, ἀλλ’ ἐδῶ ἔχομεν τοὺς εἰδικούς, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὰς δοκιμὰς ἐπὶ τῶν τορπιλλῶν. Δὲν δύνασθε ὅμως νὰ ἀπαλλάξητε τὸν κ. Ἀρβανίτην ἀπὸ ἀστόχημα, ὅταν μάλιστα στέλλῃ καὶ τὴν μάρκαν τοῦ ἐργοστασίου τοῦ ἐλαίου τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ προμηθευθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου καὶ τὸ ὁποῖον ἔλαιον ἔφερε τὰ κακὰ ἀποτελέσματα καὶ μόνον μετὰ τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ ἔγινεν ἀλλαγὴ τοῦ ἐλαίου.

§249Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Πρῶτον θέλω νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ἔλθουν αἱ τορπίλλαι καὶ νὰ κλειδωθοῦν εἰς τὰς ἀποθήκας. Ἐγὼ εἶπον ὅτι αἱ τορπίλλαι ἔπρεπε νὰ ἔλθουν νὰ δοκιμασθοῦν, νὰ κλεισθοῦν εἰς τὰς ἀποθήκας καὶ 10 15 νὰ δοθοῦν εἰς τὰ πλοῖα χάριν γυμνασίων...

§250Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Συμφωνῶ.

§251Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ὡς πρὸς τὰ ἔλαια, τὰ ὁποῖα λέγετε’ παραδέχομαι καὶ εἶναι ὀρθὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε. Ἡ Ὑποβρύχιος ὅμως Ἄμυνα ἔπρεπε νὰ ἐρωτήσῃ πῶς ὁ κ. Ἀρβανίτης ἐσκέφθη νὰ ἀλλάξῃ τὸ λάδι καὶ τὸ ἤλλαξε.

§252Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἐκ τῶν ὑστέρων, ἀφοῦ ἐπείσθη μετ’ ἐπανειλημμένας δοκιμὰς ὅτι τὸ vacum δὲν δίδει καλὰ ἀποτελέσματα κατέφυγον εἰς ἄλλο ἔλαιον. Ἐχρειάζετο πυκνότερον ἔλαιον, ἀφοῦ εἶδεν ὅτι δὲν ἔδιδεν ἀποτελέσματα κατέφυγεν εἰς τὴν προμήθειαν ἄλλου ἐλαίου, τὸ ὁποῖον ἀπέδωκε τοιαῦτα ἀποτελέσματα.

§253Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω τοῦτο· πῶς οἱ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης δὲν εἶχον τὴν εὐφυΐαν νὰ καταλάβουν πότε ἔπρεπε νὰ ἀλλάξουν τὸ ἔλαιον.

§254Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι εὑρίσκεσθε ἐν πλάνῃ ὡς καὶ ὁ κ. Συνάδελφος. Τὰ πράγματα ἔχουν ἄλλως. Ἀπὸ τὰς δοκιμὰς τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ ὑποναύαρχος κ. Πανᾶς, ἀμέσως κατενοήθη ὅτι τὰ ἔλαια δὲν ἦσαν κατάλληλα, καὶ παρόντος τοῦ Ἄγγλου ἀντιπροσώπου τοῦ ἐργοστασίου ἀνεγνωρίσθη ὅτι τὰ ἔλαια ἐζημίουν τὰς τορπίλλας. Ὥστε, βλέπετε, εἶναι ἐσφαλμένη ἡ βάσις. Ὁ Ἀρβανίτης φθάσας ἐδῶ, εὗρεν ὅτι τὰ ἔλαια, τὰ ὁποῖα τῇ ἐπιμόνῳ συστάσει αὐτοῦ εἶχον σταλῆ ἐδῶ, εἶχον ἀντικατασταθῆ.

§255Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ αὐτά.

§256Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω ἐδῶ τὸ πρακτικόν.

§257Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω πῶς τὰ ἔλαια δὲν τὰ ἀντικατέστησαν.

§258Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐφόσον εἶχον ἀποτυχίαν μὲ τὰ λεπτὰ ἔλαια, τὸ νὰ ἐξακολουθοῦν τὴν χρῆσιν τούτων ἀναντιρρήτως εἶναι σφάλμα.

§259Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐλέχθη καὶ ἐτονίσθη, κύριοι Συνάδελφοι, καὶ εἰς τοὺς διαδρόμους ἐδῶ καὶ εἰς τοὺς δρόμους, διότι ἂν τοῦτο ἦτο ἀληθὲς δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ φανῇ κανεὶς ἐπιεικὴς πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι παρέλαβον τὰς τορπίλλας, ἐλέχθη καὶ λέγεται ὅτι τὰ μέταλλα εἶναι κακῆς ποιότητος. Ἀλλ’ ἐγὼ βλέπω ὅτι ἡ ἐν Ἀγγλίᾳ ἐπιτροπὴ τὰ μέταλλα τὰ ὁποῖα παρέλαβε ἦσαν καλά, ὅπως δ’ ἔγιναν δοκιμαὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ εἶπεν ἡ ἐπιτροπή, ὅτι εἶναι καλὰ τὰ μέταλλα, ἀφοῦ ἔκαμεν εἰς τὰς δοκιμάς, τὰς ὁποίας τὸ συμβόλαιον τοὺς λέγει, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει ἐδῶ μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ εἰδικούς, ὄχι μόνον ἀπὸ ἀξιωματικοὺς ἀλλὰ καὶ ἀπὸ μεταλλειολόγους εἰδικοὺς εἰς τὰ μέταλλα, διὰ νὰ ἐξετάσῃ αὐτά. Καὶ ὅταν αὐτὴ ἡ ἐπιτροπή, ἐξετάσασα τὰ μέταλλα, δὲν εὗρεν αὐτὰ καλά, τότε μόνον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ κανείς, ὅτι δὲν εἶναι καλὰ τὰ μέταλλα. Ἀλλὰ νὰ λέγωμεν ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν ὅτι δὲν εἶναι καλὰ τὰ μέταλλα, δὲν εἶναι σωστόν. Καὶ ἐὰν εὑρέθησαν μέταλλα τὰ ὁποῖα ἐκρίθησαν ὅτι δὲν εἶναι τὰ κατάλληλα, δὲν εἶναι ὅτι τὰ μέταλλα αὐτὰ ἦσαν ἀκατάλληλα, ἀλλὰ κατέστησαν ἀκατάλληλα διότι ἡ τορπίλλη χωρὶς νὰ ρυθμίσῃ τοὺς ρυθμιστῆράς της ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα, τὰ ἐξεσφενδόνισε καὶ ἀντὶ νὰ ἐργάζωνται μὲ 41 μίλλιον εἰργάζοντο μὲ 50 καὶ 55 μίλλια. Καὶ θὰ σᾶς φέρω ἕν ἁπλοῦν παράδειγμα, διὰ νὰ κατανοήσητε τὴν μεγάλην σημασίαν ποὺ ἔχει ἡ πίεσις τοῦ ἀτμοῦ εἰς τὴν μηχανήν. Ἄς παραδεχθῶμεν ὅτι παραλαμβάνομεν ἕνα πλοῖον ἐμπορικόν, θωρηκτόν, ἀντιτορπιλλικόν, ἀπὸ ἕνα οἱονδήποτε ἐργοστάσιον καινουργές, τελείως. Ἡ πρώτη δουλειὰ τοῦ ἐργοστασίου εἶναι νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι ἡ μηχανή, οἱ λέβητες τοῦ πλοίου ἀντέχουν εἰς πίεσιν 5 ἀτμοσφαιρίων π. χ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 5 ἀτμοσφαιρίων, ὁ πρῶτος μηχανικὸς τοῦ πλοίου θὰ κανονίσῃ τὰ ἀσφαλιστικὰ ἐπιστόμια. Τὰ ἀσφαλιστικὰ ἐπιστόμια τῶν λεβήτων εἶναι ἐκεῖνα ποὺ χρησιμεύουν, ὅταν ὁ ἀτμὸς ἐντὸς τοῦ λέβητος ὑπερβῇ τὰς κεκανονισμένας ἀτμοσφαιρικὰς πιέσεις, νὰ ἐξατμίζῃ τὸ πλοῖον, ὥστε νὰ μὴ γίνεται βλάβη εἰς τοὺς λέβητας καὶ ἑπομένως καὶ τὸ σκάφος βλαβῇ καὶ βλαβοῦν καὶ οἱ εἰς αὐτὸ ἐπιβαίνοντες. Ὅταν ὁ μηχανικός νομίσῃ—καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ νομίσῃ τοῦτο—ὅτι τὸ ἐργοστάσιον τοῦ παραδώσει μὲν τὸ πλοῖον διὰ νὰ δουλεύσῃ μὲ 5 ἀτμοσφαιρικὰς πιέσεις ἀλλὰ ἐπειδὴ εἶναι καινουργὲς εἶναι δυνατὸν ἀντὶ νὰ δουλεύῃ μὲ 5 ἀτμοσφαιρικὰς πιέσεις νὰ κανονίσῃ τὰ ἀσφαλιστικὰ ἐπιστόμια μὲ ἀντοχὴν εἰς 7 ἀτμοσφαιρικὰς πιέσεις, νομίζετε ὅτι δὲν θ’ ἀνθέξῃ τὸ πλοῖον; Θ’ ἀνθέξῃ. Ἀλλὰ τότε τί θὰ γίνῃ; Θ’ ἀρχίσουν αἱ διαρροαὶ τοῦ λέβητος. Ὅλα τὰ μέταλλα τὰ λεπτὰ τῆς μηχανῆς θὰ λυώσουν. Καὶ ἐὰν ἐξακολουθήσῃ θὰ λυώσουν τὰ βαττὲρ τῆς μηχανῆς, θὰ λυώσουν τὸ βάκτρο τοῦ ἀτμοσύρτη. Καὶ ἐὰν ἐξακολουθεῖ ἡ ἀτμομηχανὴ μὲ πίεσιν 7 ἀτμοσφαιρίων ἀντὶ 5, θ’ ἀρχίσουν νὰ λυώνουν τὰ πάντα καὶ θὰ σπάσῃ ἡ μηχανή. Αὐτὸ συνέβη καὶ μὲ τὰς τορπίλλας. Ὅταν ἔπρεπε ἡ τορπίλλη νὰ κάνῃ 45 μίλλια, ἔπρεπε νὰ ρυθμισθῇ ἀναλόγως καὶ ἡ πίεσις ἐπὶ τοῦ ρυθμιστῆρος. Ὅταν ἡμεῖς ὁ ρυθμιστὴς δὲν εἶχε ρυθμισθῆ διόλου, καὶ ἀντὶ νὰ κάνουν 45 μίλλια, αἱ τορπίλλαι, ἔκαναν 55, τί ἠθέλατε νὰ κάνουν αὐτὰ τὰ λεπτεπίλεπτα τεμάχια; Εἶναι μάλιστα ἀπορίας ἄξιον, πῶς δὲν κατεστράφησαν τελείως ὅλα. Εὐτυχῶς ὅμως ἀντὶ νὰ καταστραφοῦν ὅλα κατεστράφησαν μόνον τὰ μέταλλα. Τί ἠθέλατε νὰ κάνουν αὐτὰ τὰ λεπτεπίλεπτα μέταλλα; Πῶς ἔπρεπε ν’ ἀνθέξουν τὰ μέταλλα ὅταν ὑπερέβησαν τὴν ἀντοχὴν τὴν κεκανονισμένην;

§260Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.). Εἶναι ὀρθαὶ αὐταὶ αἱ ἀντιλήψεις σας, ἀλλὰ ἀντίκεινται εἰς μίαν ὁμολογίαν αὐτοῦ τούτου τοῦ ἐργοστασίου, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν προχθὲς ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς θραύσεις διαφόρων τεμαχίων, τοῦτο ὀφείλεται ἐν μέρει εἰς τὴν ἀνωτέρω αἰτίαν, δηλαδὴ τὴν κακὴν ῥύθμισιν ποὺ λέγεται σεῖς (ἀναγινώσκει) «σκωρίασιν καὶ ἐπίδρασιν θαλασσίου ὕδατος, ἀλλὰ ἐν μέρει καὶ εἰς κρυφὰ ἐλαττώματα τῶν μετάλλων». Ὑπάρχει λοιπὸν μία ἀναγνώρισις αὐτοῦ τούτου τοῦ παραγγελιοδόχου τοῦ ἐργοστασίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπεύθυνον ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν προμήθειαν τῶν τορπιλλῶν καὶ τὸ ὁποῖον διακηρύττει ὅτι ὀφείλεται ἐν μέρει ἡ θραῦσις τῶν ἐργαλείων εἰς κακὴν ποιότητα τῶν μετάλλων. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἐπιστολὴ τοῦ ἰδίου ἐργοστασίου, ἡ ὁποία ὁμολογεῖ περίπου τὸ αὐτό.

§261Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα. Τὸ νὰ ὑπάρχουν εἰς τὸ μέταλλον φυσαλίδες εἶναι πρᾶγμα ποὺ δὲν ἠμπορεῖ ποτὲ νὰ τὸ παρατηρήσῃ κανείς. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, ἐπαναλαμβάνω θὰ σᾶς φέρω παράδειγμα. Ὁσάκις ἔχετε ἀκούσει ὅτι κατὰ τὰς δοκιμὰς τῶν πυροβόλων τὰ πυροβόλα δὲν ἀντέσχον εἰς τὴν πίεσιν καὶ ἔσπασαν, τί συμβαίνει; Ἀκριβῶς ὅτι ἐκρύβησαν ἐντὸς φυσσαλίδες· ἀλλὰ τὰς ἐντὸς τοῦ μετάλλου φυσσαλίδας πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς ἀντιληφθῇ τὸ ἐργοστάσιον; Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ μὲ τὰ μέταλλα τῶν τορπιλλῶν. Αὐτὰ εἶναι ἀκριβῶς τὰ πράγματα. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ μὲ τὰ τορπιλλοβόλα· τὰ μέταλλα δὲν εἶναι καλὰ καὶ ἑπομένως ἀρκεταὶ τορπίλλαι, δὲν ἠξεύρω πόσαι, ἀπεδείχθη ὅτι εἶχαν ἐντὸς φυσαλίδας. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, ὅταν θὰ ἐθραύετο τὸ μέταλλον καὶ θὰ ἐφαίνετο ἡ φυσαλὶς μέσα. Ἐὰν ἐγίνετο ἐδῶ μιὰ ἐπιτροπὴ καὶ ἀπεδείκνυε τοῦτο, καλῶς. Ἐφόσον ὅμως δὲν ἐγένετο ἐδῶ ἡ ἐξέτασις καὶ ἐγένετο ἐκεῖ καὶ παρελήφθησαν καὶ ἐσφραγίσθησαν τὰ μέταλλα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς ἐκ πληροφοριῶν καὶ μόνον νὰ λέγωμεν ὅτι δὲν εἶναι καλὰ τὰ μέταλλα.

§262Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διατί θέλετε νὰ φέρωμεν ἐδῶ παράδειγμα ὅταν τὸ ἐργοστάσιον ἀναγνωρίζει ὅτι εἶναι ποιότητος ἐν μέρει καλῆς τὰ μέταλλα καὶ προθυμοποιεῖται εἰς ἀντικατάστασιν; Ἐὰν ἡ ἀγόρευσίς σας ἐστέλλετο εἰς τὸ ἐργοστάσιον πᾶσαν δίκην θὰ κατωρθοῦτο νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι σφάλμα τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν καὶ μόνον.

§263Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὅταν ἕνα πυροβόλον εἶναι δυνατὸν κατὰ τὰς δοκιμάς, λόγῳ τῆς θερμότητος νὰ μὴ ἀνθέξῃ λόγῳ κακῆς ποιότητος τοῦ μετάλλου του, ἐὰν τὸ παραδεχθῶμεν τὸ μέταλλον ὡς κακῆς ποιότητος, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς θὰ τὸ ἀπορρίψωμεν. Ὅταν ὅμως τὸ παρελάβομεν καὶ τὸ ἐδοκιμάσαμεν καὶ κατόπιν δὲν ἀνθέξῃ τοῦτο εἰς τὴν πίεσιν καὶ ἀποδειχθῇ ὅτι ἔχει φυσαλίδας, τοῦτο εἶναι τολμηρὸν νὰ τὸ ἐπαναλάβωμεν ἡμεῖς.

§264Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶχεν ὑποχρέωσιν τοιαύτην τὸ ἐργοστάσιον νὰ κατασκευάσῃ τορπίλλας ἐκ μετάλλου τὸ ὁποῖον μεταχειρίζεται τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον; Καὶ ἀφοῦ εἶχε τοιαύτην, πῶς παρέβη τὴν τοιαύτην ὑποχρέωσιν;

§265Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅ,τι λέγει ἡ ἔκθεσις. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἐλέχθη καὶ ἐτονίσθη ὅτι ὑπάρχουν συγκολλήσεις καὶ κολλήσεις ἐπὶ κιλίνδρων μὲ ἄσπρον μέταλλον. Ἐτονίσθη δὲ περισσότερον, ὅταν ὁ κ. Κρεμεζῆς ὁμιλῶν εἶπεν ὅτι ἐχρησιμοποιήθει ἄσπρον μέταλλον δι’ αὐτάς. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συγκόλλησις μὲ ἄσπρον μέταλλον ἀφοῦ οἱ κύλινδροι εἶναι χυτὸν μέταλλον; Εἶναι δὲ ἀπορίας ἄξιον, ἀφοῦ ἐπιμένουν καὶ λέγουν ὅτι ἄσπρον μέταλλον εὑρέθη ἐπὶ τῶν κυλίνδρων, πῶς δὲν ἔλυσαν ὅλοι οἱ κύλινδροι λόγῳ τῆς θερμότητος τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξαν κατὰ τὰς δοκιμάς. Εἶναι πολὺ παράτολμον ἐὰν θέλῃ τις νὰ λέγῃ καὶ νὰ πείθῃ ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ διαβεβαιώσῃ ἐπὶ τῆς ἀληθείας, ἐὰν θέλῃ νὰ πείσῃ αὐτούς· δι’ ἓν ὅπλον σοβαρώτατον τοῦ Κράτους ὅτι εἶναι παληοτενεκέδες αἱ τορπίλλαι. Ἐὰν δὲν γνωρίζῃ καλῶς ὅσα λέγει, δὲν πρέπει νὰ τὰ λέγῃ, διότι ποτέ ὁ κύλινδρος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κολλημένος μὲ ἄσπρα μέταλλα. Ὁ κύλινδρος εἶναι ἀπὸ τὸ καλλίτερον μέταλλον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ, διότι πρέπει νὰ ἀντέχῃ εἰς τὴν μεγάλην πίεσιν, τὴν ὁποίαν ἀπ’ εὐθείας δίδει ὁ ἀὴρ ἐπὶ τοῦ κυλίνδρου, ὁ ὁποῖος τὸν μεταδίδει.

§266Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ὡς Ἐπιτροπὴ ἐβεβαίωσαν ψευδῆ πράγματα.

§267Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ὄχι. Ἐβεβαίωσαν ἀληθῆ πράγματα, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ εἴπουν ὅτι εὑρέθη ἐπὶ τοῦ κυλίνδρου ἄσπρον μέταλλον. Καὶ καταλήγω εἰς τὸ ἑξῆς: Ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, θὰ δώσω μίαν γνώμην, ἣν ἔδωκα καὶ ἄλλοτε ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθην.

§268Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἐγὼ θὰ τὴν προσέξω μετ’ ἄκρας προσοχῆς.

§269Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Μὲ ὅλην τὴν ἐπιμέλειαν τοῦ Λιάσκου καὶ Ἀρβανίτη καὶ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὰς τορπίλλας, ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι αὗται πρέπει νὰ κλειδωθοῦν καὶ νὰ μετακληθῇ εἰδικὸς καὶ νὰ κανονίσῃ καὶ νὰ ρυθμίσῃ τὰς τορπίλλας καὶ νὰ κάμῃ τὰς δοκιμάς. Τότε μόνον καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ καταλάβωμεν ἐὰν εἶναι καλαὶ ἢ ὄχι. Ἐὰν τὸ ἀφίσετε, κ. Ὑπουργέ, τὸ ζήτημα ἔτσι καὶ ὁ μὲν κ. Μπούμπουλης νὰ λέγῃ ἐναντίον, ἐγὼ δὲ ὑπέρ, ὑμεῖς δὲ οἱ ἄλλοι νὰ σχηματίζετε διαφόρους γνώμας, οἱ ἀξιωματικοὶ δὲ νὰ εἶναι διῃρημένοι, δὲν θὰ εἶναι ὅπλον αὐτὸ εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἔχωσι πεποίθησιν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ δι’ αὐτὸ δίδω τὴν συμβουλὴν αὐτὴν καὶ τὴν δίδω ἀκόμη διότι καὶ τώρα βλέπετε ἀκόμη αἱ ζημίαι αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν γνωρίζουν νὰ χρησιμοποιροῦν αὐτάς, ὅσον καλοὶ καὶ ἂν εἶναι, ὁ κ. Λιάσκος καὶ ὁ κ. Ἀνδρέου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζουν ὅσα ὁ εἰδικὸς τεχνίτης τοῦ ἐργοστασίου γνωρίζει.

§270Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἦλθε καὶ κἄποιος εἰδικὸς τεχνίτης, ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐργοστασίου σχεδιαστὴς μάλιστα.

§271Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἔμαθα. Ἦλθε καὶ ἔμεινεν ὀλίγας ἡμέρας ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω τί ἔκαμνεν. Αὐτή, λοιπόν, εἶναι ἡ γνώμη μου ποὺ ἔδωκα, διότι σᾶς λέγω, ὅτι αἱ ζημίαι αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν εἰς τὰς τορπίλλας θὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτεραι τῆς ζημίας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον ἐὰν πληρώσῃ τὰς δαπάνας. Ἐγὼ τὸ εἶπον μάρτυρες ὅσοι μὲ ἤκουσαν καὶ θὰ ἴδωμεν τὰ ἀποτελέσματα.

§272Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Εἶναι ἀξία πάσης προσοχῆς ἡ γνώμη σας.

§273Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐπίσης θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς ὅτι δὲν πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀφίσῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν ἐκκρεμότητα εἰς τὴν ὁποίαν μένουν. Καὶ λέγω ἐκκρεμότητα ἐπειδὴ θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐκκρεμότης, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν, σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, μὲ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν τὴν ὁποίαν ἔχουν ὁ κ. Λιάσκος καὶ ὁ κ. Ἀνδρέου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξουν εἰς τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ καταλήξῃ εἰδικὸς τεχνίτης. Καὶ ἀπόδειξις εἶναι αἱ δοκιμαὶ αἱ ὁποῖαι γίνονται καθ’ ἡμέραν. Εἶναι μία τορπίλλη ἡ ὁποία καὶ σήμερον ἐπέδειξε τὰ χειρότερα ἀποτελέσματα. Ἐὰν ἦτο εἰδικὸς τεχνίτης, ἀμέσως μόλις ἔβλεπε τὰ ἀποτελέσματα τῶν δοκιμῶν θὰ ἤξευρε τί ἔπρεπε νὰ κάμῃ καὶ θὰ εἴχωμεν πεποίθησιν εἰς τὸν τεχνίτην αὐτόν. Ἐδῶ πειραματικῶς καὶ ψαχουλεύοντες πολεμοῦμεν νὰ εὕρωμεν τὰ αἴτια. Ἐπίσης φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ τιμωρηθῶσιν ἢ οἱ μὲν ἢ οἱ δέ.

§274Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἴσως καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ.

§275Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἀλλά, κύριοι, πότε ἐτιμωρήθησαν ἀξιωματικοὶ διὰ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ἔκαμαν εἰς τὸ Δημόσιον; Καὶ φέρω καὶ παράδειγμα, ἀμέσως δὲ θὰ καταλήξω ἐκεῖ ποὺ θὰ καταλήξω. Λέγω ὅτι ἐνῷ ἦλθον ἀεροπλάνα — ἀδιάφορον ἢ τορπίλλαι ἢ ἀεροπλάνα — ἐνῷ ἦλθον ἀεροπλάνα διὰ τὰ ὁποῖα ἐπληρώθησαν 450.000 φράγκα διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ προνομίου. Καὶ ἦλθον δύο ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα δὲν ἐπέταξαν ποτέ, ἠναγκάσθησαν δὲ νὰ φέρουν εἰδικοὺς καὶ μηχανικὸν καὶ πιλότον. Καὶ αὐτοὶ εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πετάξουν. Ἤδη πληροφοροῦμαι, δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον εἶναι ἀληθές, ὅτι ζητεῖ τὸ κατάστημα καὶ 100 ἀκόμη χιλιάδας φράγκα γαλλικὰ δι’ αὐτά!

§276Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ποῖον κατάστημα ἐννοεῖτε;

§277Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔκαμε τὰ ἀεροπλάνα Rio.

§278Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ζητεῖ ἀλλὰ δὲν δικαιοῦται.

§279Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ ἔλειπε νὰ δικαιοῦται, δι’ ἀεροπλάνα τὰ ὁποῖα δὲν ἔγιναν ποτέ.

§280Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Αἱ 100 χιλιάδες θὰ ὠφείλοντο ἐφόσον θὰ κατεσκεύαζον ἀεροπλάνα, ἀλλὰ ἐφόσον δὲν κατεσκευάσαμε, δὲν ὀφείλονται αἱ 100.000 καὶ ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωκα τελευταῖον ἦτο ἀρνητικὴ εἰς τὴν ἀξίωσιν αὐτήν.

§281Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐκεῖ ἤθελον νὰ καταλήξω. Ἤδη, καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι καὶ τὰ ἄλλα μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ μὲ ἀκούσουν, προκειμένου νὰ γίνῃ μία παραγγελία ἀεροπλάνων μάχης καὶ ἤδη ἐπὶ ἕν καὶ ἥμισυ ἔτος ἔγιναν συμβούλια ἐπὶ συμβουλίων δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ καταλήξουν εἰς ἀποτέλεσμα, παρὰ μόνον τελευταίως εἰς τὸ προτελευταῖον συμβούλιον ἀπεφασίσθη ὁ τύπος. Ἀλλὰ ὁ τύπος μόνον ἀπεφασίσθη. Δὲν ἠξεύρω πῶς ἦτο ἡ συγκρότησις τοῦ συμβουλίου, ἦτο ὅμως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὥστε ἐπῆλθεν ἰσοψηφία.

§282Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Συνεκροτήθη ὅπως τὸ λέγει ὁ νόμος.

§283Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Μάλιστα, ὅπως τὸ λέγει ὁ νόμος καὶ ἐπῆλθεν ἰσοψηφία. Ἕν μέλος τοῦ συμβουλίου παρητήθη ἢ ἀπεμακρύνθη καὶ ἑπομένως τὸ Συμβούλιον ἀπέμεινε μὲ 5 μέλη. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸ προτελευταῖον Συμβούλιον, ὅταν τὸ πρῶτον μέλος ἀπεμακρύνθη τοῦ Συμβουλίου, ἦτο γνωστὴ ἡ γνώμη αὐτοῦ καὶ ἦτο περιττὸν νὰ συγκληθῇ καὶ ἄλλο Συμβούλιον.

§284Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ποῖον ἦτο τὸ μέλος τὸ ὁποῖον παρητήθη;

§285Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Δὲν παρητήθη κανὲν μέλος.

§286Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἀπεσύρθη. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα πρόκειται νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἤθελον νὰ κάμω μίαν παράκλησιν μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν καὶ μὲ ὅλον τὸ εἰς ἐμὲ ἀνῆκον ἐνδιαφέρον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μὴ ἀποφασίσῃ τὸν τύπον τοῦ ἀεροπλάνου μάχης, ἀλλὰ νὰ καλέσῃ εἰδικοὺς ἀξιωματικούς, τεχνικούς, καὶ εἰδικοὺς ἀξιωματικοὺς ἀεροπόρους, καὶ τοῦτο διότι ἔχομεν ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ἐσπούδασαν εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ εἶναι εἰς θέσιν πολὺ καλὰ νὰ δώσουν γνώμην περὶ τοῦ τύπου τοῦ ἀεροπλάνου.

§287Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἡμετέρους ἀξιωματικοὺς ἐννοεῖτε;

§288Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§289Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, Κύριε Συνάδελφε, ὅτι προτοῦ ληφθῇ ἀπόφασις περὶ τοῦ τύπου, ἐκάλεσε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἰδικοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκ τῶν ἡμετέρων ἀεροπόρων τῶν σπουδασάντων ἐν Εὐρώπῃ.

§290Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Μηχανικοὺς καὶ ἀεροπόρους;

§291Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Σᾶς ἀπαντῶ εἰς τοῦτο, ὅτι, προτοῦ συνέλθῃ τὸ Συμβούλιον Ἀεροπλοΐας διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ καταλλήλου τύπου ἀεροπλάνου μάχης, συνεστήθη ἐπιτροπὴ δεκαμελής, ἄν δὲν ἀπατῶμαι, ἀποτελουμένη ἀπὸ ἀξιωματικοὺς μηχανικοὺς καὶ πιλότους σπουδάσαντας ἐν Εὐρώπῃ, ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἐτέθησαν οἱ τύποι καὶ αἱ προσφοραὶ τὰς ὁποίας εἶχε τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τὴν ἐκλογὴν ἀεροπλάνων καὶ αἱ προδιαγραφαὶ καὶ ἐκλήθη ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἵνα ὑποδείξῃ ποῖον νομίζει ὅτι εἶναι τὸ χρησιμότερον διὰ τὸ Ναυτικόν ἡμῶν. Καὶ μετὰ τὰς ὑποδείξεις τῆς ἐπιτροπῆς, μετὰ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἐξέθηκε καὶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους προτιμᾷ τὸν τύπον τοῦτον ἢ ἐκεῖνον, ἡ ὑπόθεσις εἰσήχθη εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀεροπλοΐας, ἵνα τελικῶς λάβῃ μίαν ἀπόφασιν. Ἀληθές εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπετε, ὅτι πρὸ τῆς ἐπελθούσης ἰσοψηφίας ἀπεσύρθη ἕν μέλος. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν παρητήθη, ἀλλ’ ἀπέσχε. Καὶ τὸ μέλος ἐκεῖνο ἦτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποχωρήσῃ ὡς μὴ εἰδικὸς καὶ νὰ ἀφήνῃ τοὺς εἰδικοὺς νὰ ἀποφασίσωσι περὶ τοῦ τύπου. Καίτοι δὲ ὁ Ὑπουργὸς ἐκ τοῦ νόμου ἔχει δικαίωμα νὰ ἀκυρώσῃ τὸ πρακτικὸν ἁπλῶς καὶ νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ καταλλήλου τύπου ἀεροπλάνου, ὁ Ὑπουργὸς ἀπέχει τῆς κρίσεως παραιτεῖται τοῦ δικαιώματος τούτου καὶ εἰσάγει τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§292Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ καὶ πάλιν, Κύριοι, θὰ ὑποβάλω τὴν παράκλησιν πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐὰν εἰσαχθῇ τὸ ζήτημα τῆς παραγγελίας ἀεροπλάνων μάχης...

§293Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Εἰσήχθη ἤδη.

§294Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. ... νὰ μὴ παραλείψῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ καλέσῃ ἀξιωματικοὺς τεχνικοὺς καὶ ἀεροπόρους. Καὶ διατί τὰ λέγω αὐτά; Λυποῦμαι ποὺ τὰ λέγω, ἀλλ’ ἀναγκάζομαι νὰ τὰ εἴπω.

§295Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὡς παθών.

§296Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Εἶναι κοινὸν μυστικὸν εἰς τὸ Ναυτικὸν ὅτι συγγενὴς ἀξιωματικοῦ ἔχοντος ψῆφον εἰς τὸ Συμβούλιον, τυγχάνει ἀντιπρόσωπος οἴκων κατασκευῆς ἀεροπλάνων. Ἀναφέρω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἁπλῶς τὴν φήμην ὄντα μόνον ἁρμόδιον διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς φήμης ταύτης. Ἐὰν ὅμως ἀποδειχθῇ αὕτη ἀκριβής, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει καθῆκον νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον τῆς δυσχεροῦς αὐτοῦ θέσεως, ἀντικαθιστῶν αὐτὸν εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἐὰν κατόπιν τῶν ἀνωτέρω ἀποφασίσῃ τὴν συγκρότησιν αὐτοῦ καὶ θεωρήσῃ τὰς μέχρι τοῦδε ληφθείσας ἀποφάσεις ἀκύρους, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς μάθῃ ὅτι εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχει ἐντὸς τοῦ Συμβουλίου ἀξιωματικὸς ἔχων ψῆφον ὁ ὁποῖος ἔχει συγγενῆ ἐνδιαφερόμενον δι’ ὡρισμένον ἀεροπλάνον δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ μένῃ ἐντὸς τοῦ Συμβουλίου καὶ νὰ ψηφίζῃ ὑπὲρ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ἀεροπλάνου.

§297Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριε Συνάδελφε, ποῖος εἶναι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός;

§298Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Εἶναι ὁ διευθυντὴς τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου κ. Ρουσέν.

§299Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι περιττεύει ἡ περαιτέρω δοκιμὴ τῶν τορπιλλῶν.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§301Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εὐτυχῶς, Κύριοι Βουλευταί, οἱ προλαλήσαντες κ. Συνάδελφοι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς καθώρισεν τόσον σαφῶς τὰ ζητήματα, ὥστε νὰ εἶναι περιττὴ πᾶσα μακρολογία ἐκ μέρους μου. Καὶ εὐτυχῶς ἀκόμη ὅτι δὲν ἔχω τεχνικὴν μόρφωσιν, ὥστε νὰ μὲ ἀναγκάσῃ αὕτη νὰ προβῶ εἰς συζήτησιν, μὴ ἁρμόζουσαν ἐνώπιον Βουλῆς. Θὰ ἐπικαλεσθῶ ὀλίγα μόνον πράγματα καὶ ὀλίγα ἔγγραφα, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ἂν μή τι ἄλλο, ἡ προμήθεια τῶν τορπιλλῶν ἡ ὑπὸ κρίσιν καθιστᾷ ἐπιτακτικὴν τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ἣν προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπουργὸς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός.

§302Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπρότεινεν ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ζήτημα.

§303Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν ὑπάρχει.

§304Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ὑπάρχει ζήτημα, διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Βουλή.

§305Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα, ἀλλ’ ἐφόσον ἔχομεν τὸ τεκμήριον, ὅτι ἡ πλειονοψηφία εἶναι τῆς γνώμης τοῦ σχηματισμοῦ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ὅτι δύο μέλη τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ἁρμοδιώτερα, ἔχουσι τὴν γνώμην ταύτην, πρέπει αὕτη νὰ γίνῃ. Ἐν τούτοις δὲν θὰ εἶναι νομίζω περιττὸν νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω δύο λέξεις, ἵνα σχηματίσῃ ἡ Βουλὴ ἰδίαν γνώμην, ἐὰν αἱ ἀσθενεῖς μου δυνάμεις δυνηθῶσι νὰ μὲ βοηθήσωσι νὰ συντελέσω εἰς τοῦτο. Κύριοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἀπαραίτητον νὰ τονίσω εὐθὺς ἀμέσως καὶ τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δὲν ἐτονίσθη ἐπαρκῶς, εἶναι τοῦτο. Ποῖον εἶναι τὸ ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον κατεσκεύασε τὰς τορπίλλας ταύτας; Ὁ πρῶτος λαβὼν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀξιότιμος βουλευτὴς Πειραιῶς, παρέστησε τὸ ἐργοστάσιον ὡς μέγιστον καὶ σπουδαῖον...

§306Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὁ κ. Καββαδίας τὸ λέγει εἰς τὴν ἔκθεσίν του.

§307Ι. ΡΑΛΛΗΣ. ... τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ τόσον ἀναμφισβήτητον φήμην, ὥστε παραδόξως ἀληθῶς νὰ εἶναι ἡ συζήτησις, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑπ’ αὐτοῦ κατασκευασθείσας τορπίλλας. Τὸ ἐργοστάσιον, Κύριοι, περὶ οὗ πρόκειται εἶναι ἐργοστάσιον τὸ ὁποῖον ἱδρύθη ὑπὸ τοῦ ἐνταῦθα ἐλθόντος διὰ τὰς δοκιμὰς κυρίου Τζόντζου, ἀρχισχεδιαστοῦ τοῦ ἐργοστασίου Φιοῦμε. Ὁ κ. Τζόντζος, παραλαβὼν μίαν ἡμέραν τὰ σχέδια τοῦ ἐργοστασίου Φιοῦμε, ἀπέδρα ἐκ τῆς Ἰταλίας καὶ μετέβη εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἵνα μὴ δὲ θεωρηθῶ ὅτι λέγω μῦθον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀναφέρω ὅτι ὑπάρχει ἐν Γαλλίᾳ ἔνταλμα συλλήψεως κατ’ αὐτοῦ τῆς Ποινικῆς Ἰταλικῆς δικαιοσύνης. Τί κατεσκεύασε τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο; Ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἱδρύσεως αὐτοῦ μέχρι σήμερον κατεσκεύασε 192 τορπίλλας ἐν ὅλῳ, ἐκ τῶν ὁποίων τὴν πρώτην κατασκευασθεῖσαν τορπίλλην μέχρι τῆς πεντηκοστῆς παρέλαβεν ἡ ἀτυχὴς ἡμῶν Χώρα. Εἰς ποίαν δὲ τιμήν; Εἰς τιμὴν κατὰ 300 ὅλας λίρας ἀκριβωτέραν τῆς τιμῆς τοῦ παγκοσμίου φήμης ἐργοστασίου Φιοῦμε, τὸ ὁποῖον ἀπὸ 52 ἐτῶν ὑφίσταται. Τοῦτο καὶ μόνον κατ’ ἐμὲ ἀποτελεῖ σκάνδαλον, σκάνδαλον τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἀπαραιτήτως τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς. Ὀφείλω ἐνταῦθα νὰ σημειώσω, ὅτι οὐδεμίαν εὐθύνην ἔχουσιν οἱ Ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι, ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τῶν ὁποίων ἐγένετο ἡ παραγγελία αὐτή, διότι ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι δὲν δύνανται ὑπουργοὶ νὰ ἔχωσι τὰς τεχνικὰς γνώσεις; ἴσως καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι.

§308Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ποτὲ δὲν εἶναι ἀνεύθυνοι οἱ Ὑπουργοὶ ἀπὸ τὸ πολίτευμα.

§309Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχετε τὴν γνώμην σας, ὅπως καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδικήν μου, πάντως ὅμως εἶναι ὑπόχρεοι οἱ Ὑπουργοί, Ὑπουργοὶ ἔχοντες συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος, νὰ λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψει τὴν γνώμην τῶν κατὰ τοὺς νόμους καὶ τὸ Σύνταγμα, κ. Σακκαλῆ, ὑπαρχόντων τεχνικῶν συμβουλίων ἐφ’ ὅσον δὲ οἱ τεχνικοὶ αὐτοὶ σύμβουλοι παραβαίνουσι τὸ καθῆκον αὐτῶν, βεβαίως δὲν εἶναι ὑπεύθυνοι οἱ ἐξαπατηθέντες ὑπουργοί, ἀλλὰ εἶναι ὑπεύθυνοι οἱ ἐξαπατήσαντες αὐτούς. Θὰ ἠδυνάμην νὰ προσθέσω εἰς ταῦτα, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἔχουν εὐθύνας, παρὰ μόνον εὐθύνην πολιτικήν. Ἀλλὰ τὴν πολιτικὴν ταύτην εὐθύνην τὴν ἀποτίουν ὁσάκις ἀπομακρύνονται τῆς πολιτικῆς, οὐδεμία δὲ δύναται νὰ ζητηθῇ παρ’ αὐτῶν πολιτικὴ εὐθύνη ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἀφ’ ἧς ἔπαυσαν ἀποτελοῦντες μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ εἶναι ἀληθῶς παράδοξον ὑπὸ τοιούτους ὅρους, πῶς δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν, ἔστω καὶ πόρωθεν, εὐθύνας παρὰ τῶν διευθυνόντων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς παραγγελίας τῶν τορπιλλῶν. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ποινικὴν εὐθύνην, καὶ τοῦτο τὸ λέγω διὰ τὸν κ. Σακαλῆν, δὲν δύνανται οἱ Ὑπουργοὶ νὰ ἔχωσι ποινικὴν εὐθύνην καὶ μάλιστα ἐν Κοινοβουλευτικῷ πολιτεύματι, ὅταν ἠκολούθησαν τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων, ὡς σήμερον, τεχνικῶν συμβουλίων. Ἀλλοίμονον εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ὅπου θὰ ἐπεβάλλετο εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς νὰ ὦσιν εἰδικοὶ εἰς τὰ ζητήματα, καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὸν τόπον αὐτόν, διότι τότε ἔπρεπε νὰ εἴχομεν Ὑπουργοὺς εἰδικοὺς εἰς κάθε τεχνικὸν πρᾶγμα. Λοιπὸν ταῦτα, κύριοι, διότι βαθεῖαν ἔχω πεποίθησιν εἰς ὅσα πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξα καὶ διότι νομίζω ὅτι στοιχειῶδες αἴσθημα δικαιοσύνης μοὶ ἐπέβαλλε νὰ εἴπω τοῦτο διὰ τὸν κ. Καναβόν, τὸν ὁποῖον θεωρῶ ἐντελῶς ἀμέτοχον πάσης εὐθύνης. Ὀλίγας μόνον λέξεις θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ἀκόμη, ὅσον ἀφορᾷ αὐτὸ τοῦτο τὸ θέμα. Τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον καὶ ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως αὐτοῦ καὶ εἶτα κατεσκεύασε μέχρι σήμερον 192 τορπίλλας ἐκ τῶν ὁποίων τὴν αʹ μέχρι τῆς πεντηκοστῆς ὑπ’ αὐτοῦ κατασκευασθείσας παρέλαβεν ἡ Ἑλλάς, κατεσκεύασεν ἀκόμη 50–100 διὰ τὴν Ὁλλανδίαν, αἱ ὁποῖαι ποίας τύχης ἔτυχον; Ἐστάλησαν ἀπὸ τοὺς Ὁλλανδοὺς εἰς ἕτερον ἐργοστάσιον πρὸς ἐπισκευήν, διότι ἄνευ τῆς ἐπισκευῆς ταύτης ἐθεωρήθη ὅτι δὲν ἦσαν μάχιμοι! Παραχωροῦνται λοιπὸν ἕτεραι 92, ἐξ ὧν 3 ἐδόθησαν εἰς τὴν Ἰαπωνίαν, 6 εἰς τὴν Σερβίαν καὶ 7 δὲν γνωρίζω εἰς ποῖον ἄλλο Κράτος πρὸς δοκιμήν. Αὐτὴ δὲ ἦτο ἡ προμήθεια ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἐργοστάσιον, ἐνῷ εἴχομεν τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Φιοῦμε, ἀπὸ 50 ἐτῶν λειτουργοῦν, τὸ ὁποῖον παρασκευάζει 600 τορπίλλας ἐτησίως καὶ τὸ ὁποῖον δὲν προμηθεύει ἀποκλειστικῶς τὸ Ἰταλικὸν Ναυτικὸν ἀλλὰ καὶ ἄλλα καὶ θὰ ἦτο ὄντως εὐτυχὴς ἡ Ἑλλὰς ἐὰν ἔκαμνεν ἐκεῖ τὴν παραγγελίαν της, ὁπότε θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ὑλικὸν οἷον τὸ τοῦ Ἰταλικοῦ Ναυτικοῦ, ὑλικὸν οἷον ἔχει τὸ Ἰταλικὸν Ναυτικόν. Ἀλλά, Κύριοι, ἂς ἔλθωμεν εἰς αὐτὰ τὰ ἔγγραφα. Τί λέγουν τὰ ἔγγραφα αὐτά; Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἀναγινώσκων τὰ ἔγγραφα, διότι ἀνεγνώσθησαν, ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ τις ἀπορῶν, εἶμαι πρόθυμος νὰ τὸ πράξω. Ἔχομεν ἔγγραφα αὐτοῦ τοῦ ἐργοστασίου, βεβαιοῦντα ὅτι τὸ ὑλικὸν δὲν ἦτο καλόν. Εἶναι δὲ ἀληθῶς περίεργον καὶ ἀποδεικνύει πόσον αὐτόφωρον εἶναι τὸ ἐλάττωμα, ὅτι αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐργοστάσιον, αὐτὸς οὗτος ὁ ἱδρυτὴς αὐτοῦ ἀνεγνώρισεν ὅτι τὰ μέταλλα δὲν ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑποδεικνύονται ὑπὸ τοῦ Βρεττανικοῦ Ναυαρχείου. Καὶ ὄχι μόνον ἔγγραφα, ἀλλὰ καὶ ἐπιστολὴν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἐκ μέρους τοῦ ἐργοστασίου, ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου 1927, τέσσαρα δηλ. ἔτη μετὰ τὴν παραγγελίαν, δι’ ἧς ἔρχεται τοῦτο καὶ μᾶς λέγει «νῦν ἔχομεν μέταλλα συμφώνως πρὸς τὰς διαγραφὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου». Καὶ ὅταν τοιαῦτα γίνονται, ἀληθῶς δὲν δικαιούμεθα, ἀνερχόμενοι ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο, νὰ κατηγορῶμεν, διὰ διαφόρων ὑπόπτων φράσεων, ἀξιωματικοὺς καθ’ ὅλα ἐντιμοτάτους καὶ οἱ ὁποῖοι πιστῶς ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον αὐτῶν. Ἢ πρέπει νὰ καταγγείλωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, καθ’ ὅλα ἐντιμοτάτους, μίαν ἐπιτροπὴν δηλ. ἐξ ἐννέα ἀξιωματικῶν ὑπὸ τὴν προεδρίαν ὑποναυάρχου, ὡς ψευδῆ πράγματα βεβαιοῦντας, ἢ πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν, καὶ νομίζω ὅτι ὡς Ἕλληνες τοῦτο μόνον θὰ εἴχομεν νὰ πράξωμεν, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἐκτελέσῃ καὶ δὲν ἐξετέλεσε τὴν παραγγελίαν συμφώνως πρὸς τοὺς ὅρους. Διὰ τοῦτο ἐξεπλάγην ὅταν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ὕδρας καὶ ἰδιαίτερος φίλος μου ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ κατηγόρησεν αὐτὸν τὸν ἀξιωματικόν, συνηγόρησε δὲ ὑπὲρ τοῦ ἐργοστασίου, πρὸς ζημίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, διότι ἡ ἀγόρευσίς του θὰ ἠδύνατο ὄντως νὰ βασίσῃ καὶ ἀγωγὴν τοῦ ἐργοστασίου κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ἀλλά, Κύριοι, ἔχω καὶ ἓν ἄλλο ἔγγραφον, τοῦ ὁποίου νομίζω, ὅτι οὐδεμία μέχρι τοῦδε ἐγένετο μνεία. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἐστάλη ὑπὸ τοῦ Ἀρβανίτου τὴν 23 Ἰουνίου 1925 καὶ ἐν τῷ ἐγγράφῳ αὐτῷ περιλαμβάνονται χαρακτηρισμοὶ τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ πᾶν ἄλλο ἢ ἐπαινετικοί. Εἶναι, συνεπῶς, ἐργοστάσιον κατασκευῆς παληοτενεκέδων συγκεκολλημένων, παρ’ ὅλας τὰς γνώμας τὰς ἐξενεχθείσας ἐντεῦθεν, μὲ καλάϊ, ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον κατασκευάζει τορπίλλας ἄνευ θερμάνσεως αἵτινες ἀπεκολλήθησαν, διότι ἦσαν συγκεκολλημέναι μὲ καλάϊ. Αὐταὶ εἶναι αἱ τορπίλλαι. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ἂν δύνασθε, μὴ δεχθῆτε τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς.

§310Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, δὲν παραγνωρίζω τὴν σοβαρότητα τοῦ συζητουμένου ζητήματος, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ζήτημα τοιαύτης σπουδαιότητος διὰ τὸ ἡμέτερον Ναυτικὸν θὰ κατέληγεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μὲ τὰς τυμπανοκρουσίας τὰς δημοσιογραφικὰς καὶ πρὶν ἢ καθορισθῶσιν ὁριστικῶς καὶ ἀμετακλήτως τὰ ἀποτελέσματα τῶν δοκιμῶν. Ἡ σπουδὴ μετὰ τῆς ὁποίας ἐπεχείρησαν νὰ συνταράξουν τὴν κεινὴν γνώμην εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ συμβιβάζεται μὲ τὴν θέσιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατέληξαν εἰς τοιαύτας ἀποφάσεις, διότι ἡ θέσις ἐκείνων εἶναι ἐντελῶς ἐμπιστευτική, εἶναι θέσις διαχειριστῶν τῶν τιμαλφεστέρων συμφερόντων ἑνὸς Κράτους καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ σπεύδουν νὰ θορυβῶσιν ἐνώπιον τῆς Κοινῆς Γνώμης διὰ νὰ ἐξαναγκάσουν τοὺς ἁρμοδίους εἰς ἐνεργείας ὄχι τὰς πρεπούσας. Ἀλλ’ οὕτως ἢ ἄλλως ἔφθασαν ἐδῶ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶμαι κάτοχος τεχνικῶν λεπτομερειῶν, καθ’ ἣν δ’ ἐποχὴν ἐγενόμην Ὑπουργὸς ἤμην ἔτι ἀδαέστερος. Ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1924, ὁ στόλος ἡμῶν, ἐκ τῆς μακρᾶς καὶ φθοροποιοῦ δράσεως κατὰ τὴν περίοδον τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων, εἶχε περιέλθει εἰς σημεῖον ἀχρηστίας, δύναταί τις εἰπεῖν. Τὸ Ναυτικόν, ἀλλὰ καὶ ἐν γένει τὸ Κράτος, ἠσθάνετο τὴν ἀνάγκην νὰ σπεύσωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ καταστήσωσι τὰ κυριώτερα πλοῖα τοῦ στόλου ἀξιόμαχα καί, εἰ δυνατόν, ταὐτοχρόνως νὰ μεριμνήσουν καὶ περὶ τοῦ ὁπλισμοῦ αὐτῶν. Ἡ ἐργασία ἐγένετο μεθ’ ὅλης τῆς δυνατῆς ταχύτητος καὶ ἐπιμελείας. Ἐμεριμνήσαμεν ὅπως ἀποσταλῶσι πρὸς ἐπισκευὴν τὰ τέσσαρα ἀντιτορπιλλικὰ ἀνοικτῆς θαλάσσης. Αἱ μελέται ἐγένοντο μετὰ πάσης δυνατῆς ἐπιμελείας καὶ μετὰ πάσης εὐσυνειδησίας, καὶ δι’ αὐτὸ οὐδεὶς μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἠκούσθη ψόγος διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν πλοίων αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐμεριμνήσαμεν διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν τεσσάρων αὐτῶν ἀντιτορπιλλικῶν, ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα μετὰ τοῦ ὁπλισμοῦ των. Ἐζήτησα τότε νὰ πληροφορηθῶ ἐάν ὑπῆρχον προσφοραὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκ μέρους ἐργοστασίων διὰ τὴν κατασκευὴν πεντήκοντα τορπιλλῶν τοῦ νέου αὐτοῦ συστήματος. Καὶ ἡ ὑπηρεσία ἔφερεν ἕνα πίνακα συγκριτικῆς μελέτης περιλαμβάνοντα τέσσαρας προσφοράς, τῶν ἑξῆς τεσσάρων ἐργοστασίων: τοῦ Ἄντερς, ἀγγλικοῦ, τοῦ Φιοῦμε καὶ τοῦ Σκούϊλτσιο, ἰταλικῶν, καὶ τοῦ ἐργοστασίου Σεντροπέν. Τοῦ Φιοῦμε ἔφερε μίαν σφραγῖδα ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου του ἐρυθρὰν μὲ τὸ σημείωμα «ὑπὸ ἐκκαθάρισιν». Τὸ «Σεντροπὲν» εἶπεν ὅτι μετὰ δύο ἔτη θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ δεχθῇ τὴν παραγγελίαν. Ἀλλ’ ἡ στιγμὴ ἦτο ἐπιτακτικὴ καὶ ἐπείγουσα. Ἀπέμεινε, λοιπόν, μόνον τὸ ἐργοστάσιον «Ἄντερς» καὶ τὸ Σκούϊλτσινο. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἦτο ἀδύνατον νὰ κάμῃ παραγγελίαν εἰς Ἰταλικὸν ἐργοστάσιον. Δὲν δύνασθε νὰ κινῆτε τὴν κεφαλήν, ἀξιότιμε Συνάδελφε, διότι πρόκειται περὶ γεγονότων ἀναμφισβητήτων, καὶ δὲν δύνασθε νὰ ἀμφισβητήσητε τὰ γεγονότα, διὰ νὰ δημιουργήσητε ἐντυπώσεις καὶ ἵνα ἐπιρρίψητε εὐθύνας ἐκεῖ ὅπου δὲν δύνανται νὰ ὑπάρχωσι.

§311Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου ἠμποροῦμεν νὰ ἀποκλείσωμεν ὅλον τὸν κόσμον.

§312Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Δὲν εἶναι μέθοδος. Εἶναι γεγονότα.

§313Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διατί δὲν παρηγγείλατε εἰς τὸ Σεντροπέν.

§314Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ἔπρεπε μετὰ δύο ἔτη νὰ τὰς παραγγείλωμεν, διότι τότε θὰ ἦτο εἰς θέσιν τὸ ἐργοστάσιον νὰ τὰς ἀναλάβῃ.

§315Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ ποῦ τὰς παρηγγείλατε πρὸ τεσσάρων ἐτῶν καὶ δὲν ἔχομεν ἀκόμη τορπίλλας.

§316Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Μά, Κύριε, ἠθέλατε καὶ προφητείας νὰ κάμῃ ὁ Ὑπουργός, ὅτι θὰ ἐγίνοντο ὅλα αὐτὰ ὅσα συνέβησαν; Ἡμεῖς ὑπελογίσαμεν ὅτι θὰ τὰς παραλάβωμεν ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν τοῦ συμβολαίου, ἐντὸς δωδεκαμήνου. Δὲν ὑπελογίσαμεν ὅτι θὰ ἐγίνοντο ὅλαι αὐταὶ αἱ διαδρομαὶ καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐξελίξεις.

§317Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ ἀντιτορπιλλικὰ δὲν ἦσαν ἀκόμη ἕτοιμα.

§318Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ἦσαν.

§319Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Μίαν πληροφορίαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Ἐπειδὴ τὸ ἐργοστάσιον τότε, ὡς ἀναφέρεται, ἦτο ὑπὸ ἐκκαθάρισιν, ὡς ὁ κ. Καναβὸς ἀνέφερε, τῷ 1924 ὅτε ἐγένοντο αἱ παραγγελίαι, καὶ εἶχε μάλιστα καὶ μίαν σφραγῖδα τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ μὲ τὴν λέξιν «ὑπὸ ἐκκαθάρισιν», καὶ ἐπειδὴ σήμερον δὲν εἶναι πλέον Ὑπουργὸς καὶ δὲν δύναται νὰ μᾶς δώσῃ τὴν πληροφορίαν αὐτὴν ὁ κ. Καναβός, μήπως δύνασθε νὰ μᾶς δώσετε σεῖς τὴν πληροφορίαν ἐὰν ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ ἐργοστασίου ἐγένετο σήμερον μετὰ τέσσαρα ἔτη;

§320Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω περὶ τούτου. Ἀλλὰ γενικῶς δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὰ ἐργοστάσια Φιοῦμε, Σεντροπὲν καὶ τὸ Σαουλίτσιο ἀπεκλείσθησαν διὰ λόγους ἀποχρῶντας.

§321Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ἐγένετο μακρὰ συζήτησις διότι ὑπῆρχον καὶ διαφοραὶ εἰς τὴν τιμήν, ἀλλ’ ὑπῆρχον καὶ ἄλλοι λόγοι καὶ λόγοι σοβαροί, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποστρέψῃ τὸ πρόσωπον ἀπὸ τὰ Ἰταλικὰ ἐργοστάσια. Ἦτο ἡ ἐποχὴ ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖτε καὶ μόνος σας νὰ ἀναπολήσετε, ἡ ἐποχὴ τῆς καταλήψεως τῆς Κερκύρας, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθοῦν παραγγελίαι πολεμικῶν εἰς Ἰταλίαν, διότι καὶ μετὰ ταῦτα παρηγγέλθη πλοῖον καὶ τῇ ἐπεμβάσει τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως τὸ πλοῖον ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ μὲ σημαίαν Ἰταλικήν, διὰ νὰ παραδοθῇ ὄχι εἰς Ἰταλίαν εἰς τὰ ἐργοστάσια, ἀλλὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα. (Πρὸς τὸν κ. Μιαούλην). Ἔτσι εἶναι, Κύριε Συνάδελφε;

§322Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§323Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ἀλλὰ τώρα δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ ἀλλὰ περὶ μιᾶς κατηγορίας κατ’ ἐμοῦ. Ἡ κατηγορία καθ’ ἡμᾶς ἦτο, ὅτι δὲν κατεβάλαμεν τὴν προσήκουσαν προσοχὴν καὶ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1924, δὲν ἦτο ὅμοιον καὶ ἀπαράλλακτον πρὸς τὸ συμβόλαιον τοῦ 1914. Ἦτο καὶ τοῦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ; Ἀμφιβάλλω, δεδομένου ὅτι ὅταν τις διαπραγματεύεται μὲ ἕνα καὶ μόνον κατάστημα, πάντοτε δὲν εἶναι κύριος νὰ ἐπιβάλλῃ τοὺς ὅρους, ἀλλὰ θὰ ἀποτολμήσωμεν μίαν σύγκρισιν. Καίτοι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν μειονεκτικὴν αὐτὴν θέσιν, τότε ἐν τούτοις θὰ ἐξετάσω ἓν πρὸς ἓν τὰ ἀναφερθέντα ἐλαττώματα τοῦ συμβολαίου καὶ τὸ πρῶτον εἶναι ὅτι δὲν περιεῖχεν ὡρισμένας προδιαγραφάς. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἔχῃ τὸ συμβόλαιον ὡρισμένας προδιαγραφὰς ἔπρεπε νὰ τὰς ἔχῃ ἡ τεχνικὴ αὐτοῦ ὑπηρεσία. Ἀλλὰ τοιαῦται μελέται οὔτε ὑπῆρχον, οὔτε καὶ σήμερον ἀκόμη ὑπάρχουν. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ὅμως ἐκείνην εἴχομεν τὴν βεβαιότητα σχεδὸν ὅτι παραγγέλλοντες εἰς ἀγγλικὸν ἐργοστάσιον, τὸ ἀγγλικὸν ναυαρχεῖον θὰ ἤθελεν νὰ δώσῃ τὰς διαγραφὰς τῶν ὑλικῶν, οὐχὶ τῶν ἐφευρέσεων βεβαίως τῶν μυστικῶν, ἀλλὰ τῶν ὑλικῶν, πρὸς προστασίαν αὐτῆς τῆς ἀγγλικῆς βιομηχανίας, διὰ νὰ μὴ ἐξέρχωνται ἀπὸ τὰ ἀγγλικὰ ἐργοστάσια μέταλλα, ὅπως τὰ ἐχαρακτήρισεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος, παλιοτενεκέδες. Ἀλλ’ ἂς ἀνατρέξωμεν εἰς τὸν ὅρον τοῦ συμβολαίου τοῦ 1914 διὰ νὰ ἴδωμεν τὴν καταπληκτικὴν αὐτὴν διαφοράν. Ὁ ὅρος ἐκεῖνος ἔλεγεν ὅτι θὰ δεχθῇ τὸ προσφερόμενον ὑλικὸν ἀπὸ τοῦ ἐργοστασίου εἴτε εἰς δείγματα εἴτε ὁπωσδήποτε ἄλλως. Καὶ πότε εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν ἀσφαλέστερον τὸν ὅρον τοῦ συμβολαίου; ὅταν δέχεται τὸ προσφερόμενον ὑλικὸν ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον ἢ ὅταν ἐπιβάλλωμεν εἰς τὸ ἐργοστάσιον νὰ ἐκλέξῃ τὸ ὑλικὸν σύμφωνα μὲ τὰς προδιαγραφὰς τοῦ ἀγγλικοῦ ναυαρχείου ἢ τοῦ Γαλλικοῦ ναυτικοῦ; Δὲν νομίζω ὅτι ὡς πρὸς τὸν ὅρον αὐτὸν ὑπάρχει τις σοβαρῶς πιστεύων ὅτι ὑπολείπεται τοῦ ὅρου τοῦ συμβολαίου τοῦ 1914. Ἐκεῖνο ὅμως, κύριοι, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχήν σας εἶναι οἱ ὅροι ὡς πρὸς τὰ πολεμικὰ στοιχεῖα τῶν τορπιλλῶν. Καὶ πρῶτον ἡ διαφορὰ ὡς πρὸς τὴν ταχύτητα κατὰ δέκα μίλλια, ὡς πρὸς τὴν γόμωσιν κατὰ 70 ἢ 80 χιλιόγραμμα· ὁμοίως ὡς πρὸς τὴν πίεσιν τοῦ ἀεροθαλάμου ὑπάρχει μία διαφορὰ εἴκοσιν ἀτμοσφαιρῶν. Αὐτὰ εἶναι πλεονεκτήματα πολεμικῆς φύσεως. Ἐπίσης ὁ χρόνος τῆς παραδόσεως, εἴχομεν χρόνον παραδόσεως συντομώτερον κατὰ ἕξ μῆνας. Ἐρχόμεθα δὲ εἰς τὸ μᾶλλον περιμάχητον ζήτημα ὅτι κατὰ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1914 αἱ δοκιμαὶ θὰ ἦσαν συνεχεῖς ἐνῷ ἡμεῖς παρελείψαμεν τὴν λέξιν «συνεχεῖς», ἀλλὰ ἡ παράλειψις αὐτὴ ἐθεωρήθη παρ’ ἡμῶν ὡς μὴ ἔχουσα καμμίαν σημασίαν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ὡρίζαμεν ὅτι μετὰ τὰς προκαταρκτικὰς δοκιμὰς τοῦ ἐργοστασίου τὰς ὁποίας ἤθελε κάμει κατὰ βούλησιν ἵνα ρυθμίσῃ τὰς τορπίλλας, θὰ ἐκαλεῖτο ἡ ἐπιτροπὴ τῆς παραλαβῆς νὰ κάμῃ δύο δοκιμάς. Καὶ ὅταν λέγωμεν δύο δοκιμάς, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθοῦν περισσότεραι. Δὲν τὴν καταλαβαίνω αὐτὴν τὴν ἀριθμητικήν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χωρήσῃ ἡ παρερμηνεία ὅτι ὅταν ὁρίζῃ τις ὅτι θὰ γίνωσι δύο μόνον δοκιμαὶ ἑκάστης τορπίλλης τοῦτο δύναται νὰ σημαίνῃ ὅτι δύναται νὰ γίνουν καὶ ἑκατόν, καὶ ὅταν δύο ἐξ αὐτῶν ἐπιτύχουν, νὰ γίνῃ δεκτή; Αὐτὸ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὸ θεωρήσω ὡς ἀκατανόητον. Ἡ φράσις εἶναι σαφὴς καὶ κατηγορηματική. Μετὰ τὴν κλῆσιν τῆς ἐπιτροπῆς θὰ γίνουν δύο δοκιμαί, δηλαδὴ δύο ἐξεσφενδονίσεις, ἄρα συνεχεῖς. Θὰ γίνῃ ἡ πρώτη καὶ κατόπιν ἡ δευτέρα. Ἀλλὰ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1914 τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ὡς ὑπόδειγμα, αὐτὸ περιεῖχε τὸν ὅρον τῶν ἀτελευτήτων δοκιμῶν, καὶ ἂν ἡ 61η ἢ ἡ 62α συνέπιπτε νὰ εἶναι συνεχεῖς τότε ἡ τορπίλλη αὐτὴ ἡ ὁποία θὰ παρουσίαζε δύο τοιαύτας συνεχεῖς ἐκσφενδονίσεις δηλ. μὲ ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα θὰ παρελαμβάνετο.

§324Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Εἰς ἀριθμὸν ἀπεριόριστον, ἀρκεῖ νὰ ἦσαν δύο συνεχεῖς;

§325Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ναί. Αἱ προκαταρκτικαὶ δοκιμαὶ δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν, διότι αὐταὶ γίνονται κατὰ βούλησιν, ἐκ μέρους τοῦ ἐργοστασίου. Ἀλλὰ περὶ τῶν οἰκονομικῶν ὅρων δὲν ἐγένετο λόγος οὔτε ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, οὔτε ἐκ μέρους τῶν κατηγορησάντων τὸ συμβόλαιον. Κατὰ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1914 ἐν διαφωνίᾳ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ ἐργοστασίου ὡς πρὸς τὴν ποιότητα τῶν μετάλλων καὶ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν ὅρων τοῦ συμβολαίου κατὰ τὴν κατασκευήν, θὰ ἐλύετο ὑπὸ διαιτητοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ διώριζεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν ναυτικῶν τῆς Γερμανίας. Δηλ. δύο Γερμανοὶ θὰ ἀντεμετώπιζον τὸν Ἕλληνα ἀντιπρόσωπον ἀντιδικοῦντα πρὸς τὸ ἐργοστάσιον. Κατὰ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1924, τὸ πλημμελὲς καθ’ ὑμᾶς, θὰ διωρίζετο ὁ ἐπιδιαιτητὴς παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τῆς Σουηδίας. Ἐὰν λοιπὸν συνέβαινε νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ παραγγελία τοῦ 1914 καὶ ὑπῆρχε διαφωνία μεταξὺ ἐργοστασίου καὶ Ἑλληνικοῦ Κράτους διὰ τὴν ποιότητα τῶν τορπιλλῶν, ἡ διαφωνία αὐτὴ ἀναμφισβητήτως θὰ ἐλύετο εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος. Διότι θὰ εἴχομεν δύο γερμανοὺς ἀπέναντι ἑνὸς Ἕλληνος. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ σημεῖον τοῦτο παρεμερίσθη. Ἕτερος ὅρος ἐπωφελέστερος τοῦ Συμβολαίου τοῦ 1924: αἱ καταβολαὶ τῶν δόσεων κατὰ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1914 θὰ ἐγένοντο ὡς ἑξῆς. Ἅμα τῇ ὑπογραφῇ τῆς συμβάσεως θὰ κατεβάλαμεν τὸ ⅓ ἄνευ ἐγγυήσεώς τινος, ἐνῷ κατὰ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1924 ἅμα τῇ παραγγελίᾳ θὰ κατεβάλλετο ἡ πρώτη δόσις, ἀλλὰ ἐδίδετο εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐπιστολὴ ἐγγυητικὴ ἀνεγνωρισμένης ἀγγλικῆς τραπέζης ὅτι οὐδέποτε ἤθελεν ὑπάρξει διαφωνία τῆς ὁποίας ἡ λύσις θὰ ἀπέβαινεν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος θὰ εἴχαμεν ἐξησφαλισμένην τὴν ἐπιστροφὴν τῶν καταβληθέντων χρημάτων. Τὴν δευτέραν δόσιν θὰ τὴν ἐδίδομεν ἅμα τῇ παραδόσει, ἅμα ἐνεκυβωτίζοντο αἱ τορπίλλαι ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐνῷ κατὰ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1914 θὰ κατεβάλομεν καὶ τὴν δευτέραν δόσιν, καὶ ἐὰν ὑπῆρχε διαφωνία καὶ ἂν ὑπῆρχε χρονοτριβὴ πρὸς λύσιν, ἡ Ἑλλὰς θὰ ἔχανε τοὺς τόκους τῶν χρημάτων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὐδεμία ἐγγύησις διὰ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν χρημάτων αὐτῶν. Ἑπομένως ὅσον ἀφορᾷ τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους οἱ ὁποῖοι ἀναμφιβόλως ἤθελον συντρέξει τὴν κακοπιστίαν τοῦ ἐργοστασίου μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ εἶναι κἄπως δικαιολογημένος ὁ φόβος ὅτι τὸ ἐργοστάσιον ἤθελεν μολύνει τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι κατήρτισαν τὴν σύμβασιν ἐκείνην, οἱ ὅροι οἱ οἰκονομικοὶ ἦσαν οἱ αὐτοί, καὶ δύναταί τις νὰ ἐρωτήσῃ πῶς ἐξήχθη ὁ δόλος τῶν συνταξάντων τὸ συμβόλαιον διὰ νὰ γίνῃ ἡ παραπομπὴ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἐνώπιον τοῦ ἑπταμελοῦς. Ὑποθέτω ὅτι ἄλλη τις κατηγορία κατὰ τοῦ συμβολαίου ὅτι περιέχει ἐλλείψεις, εἶναι ἡ κατηγορία ἡ ἐπὶ τοῦ προκειμένου περὶ τῶν ἀποκλίσεων κατὰ βάθος καὶ κατὰ διεύθυνσιν. Κύριοι μὲ τὸν ὅρον τοῦτον δὲν ἐννοῶ νὰ ἀσχοληθῶ, διότι εἶναι ἐντελῶς τεχνικός· οἱ τεχνικοὶ οἱ ὁποῖοι συνεζήτησαν ἐξήνεγκον δύο ἐκ διαμέτρου ἀντιθέτους ἀπόψεις, ὥστε ἄλλοι οἱ εἰδικοί, ἂς κρίνουν αὐτόν. Ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ συζητήσω τεχνικοὺς ὅρους. Ἂν εἶναι ἡ διαφορὰ ἀξία λόγου, ἂν ἔχῃ σπουδαῖον ρόλον ὡς πρὸς τὴν χρησιμότητα τοῦ συνόλου αὐτοῦ ἐκ τῆς κατὰ ποσοστὸν τοῖς ἑκατὸν ἀποκλίσεως κατὰ βάθος καὶ κατὰ διεύθυνσιν, αὐτὸ ἂς ἐκτιμηθῇ ἀπὸ τοὺς εἰδικούς. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι λυπηρὸν, εἶναι ὅτι οἱ διαχειριζόμενοι τὰς ἐθνικὰς ἤδη ὑπηρεσίας ἔσπευσαν, πρὶν ἢ λεχθῇ ἡ τελευταία λέξις περὶ τῆς καταλληλότητος εἰμὴ τῶν τορπιλλῶν, ἔσπευσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐρωτηθεὶς πρὸ ὀλίγου ἀπ’ ἕτερον συνάδελφον ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης καὶ ἐβεβαίωσε ὅτι δὲν εἶναι εἰσέτι εἰς θέσιν νὰ εἰπῇ ἂν εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀξιόμαχος. Ἀλλὰ ἀφοῦ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ εἰπῇ ἂν εἶναι ἀξιόμαχος ἢ ὄχι, τότε πῶς εὑρέθησαν οἱ ἄνθρωποι ἐνώπιον τοῦ ἑπταμελοῦς, ὅταν δὲν εἶναι καθωρισμένη ἡ εὐθύνη ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θὰ διαφωτίσουν καὶ τὸ ἑπταμελὲς νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἐνοχῆς; διότι δὲν πρόκειται περὶ ἀμελείας καὶ περὶ ἀνικανότητος ἀλλὰ πρόκειται περὶ δόλου. Ἡ παραπομπὴ εἰς τὸ ἑπταμελὲς ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι κατεχράσθησαν, ἀλλὰ εἶχον σπεύσει νὰ συμπεριλάβουν εἰς τὸ ἔγγραφον καὶ τὸν διευθυντὴν τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τὸν τότε, τὸν κ. Κλεομένην καὶ ἐμέ. Τοῦτο ἔπρεπε νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, πολιτικὸν ἄνδρα πεπειραμένον, ὅτι ἡ σπουδὴ τῆς ὑπηρεσίας νὰ ὠθήσῃ μέχρι τοῦ ἑπταμελοῦς ἀνθρώπους, τῶν ὁποίων τὸ παρελθὸν δὲν τοὺς ἐχορήγει τὸ δικαίωμα, ἔπρεπε νὰ ἀναγκάσῃ, λέγω, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ σταματήσῃ καὶ πρὶν ἢ προβῇ εἰς τὴν λῆψιν ὅλων ἐκείνων τῶν μέτρων διὰ τῶν ὁποίων θὰ καθωρίζετο ἡ ἀξία τῶν τορπιλλῶν νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως ἐνώπιον τοῦ ἑπταμελοῦς.

§326Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Εἴπετε ὅτι ὑπῆρξαν ὑποδείξεις τῆς ὑπηρεσίας πρὸς τὸν Ὑπουργόν, ἵνα ἀναθέσῃ τὴν ἀνάκρισιν εἰς τὸ Ἐφετεῖον καθ’ ὑμῶν καὶ κατὰ τοῦ κ. Κλεομένους.

§327Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§328Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Σᾶς βεβαιῶ ὄχι.

§329Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Λέγετε ὄχι ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς διαψεύδω.

§330Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Σᾶς πληροφορῶ ὅτι ὅταν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸ Ἐφετεῖον ἡ ἔρευνα τῆς ὑποθέσεως δὲν ἐγένετο πρὸς ἐμέ, τὸν λαβόντα τὴν ἀπόφασιν ταύτην, οὐδεμία ὑπόδειξις τῆς ὑπηρεσίας! Ὑπῆρξεν τὸ μέτρον αὐτὸ προϊὸν τῆς σκέψεως καὶ τῆς πρωτοβουλίας τῆς ἰδικῆς μου ἀποκλειστικῶς. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἐν τῇ διανοίᾳ τινὸς ἐγεννήθη τοιαύτη σκέψις, ἀλλὰ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω μὲ τὸν πλέον ἀπόλυτον τρόπον ὅτι οὐδεμία ποτὲ ἐγένετο ὑπόδειξις ἀπὸ μέρους τῆς ὑπηρεσίας.

§331Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ Καββαδίας εἰς τὴν ἀναφοράν του καταγγέλλει πολιτικὰ πρόσωπα.

§332Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τῆς 10 Αὐγούστου 1926. Ἀριθμὸς Πρωτοκόλλου 16.

§333Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπ. Δικ.). Δὲν ἦτο τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὁ κ. Μερλόπουλος.

§334Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὸ κείμενον τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς παρεπέμφθη εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν.

§335Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Καὶ αὐτὸ καὶ ἄλλα δέον νὰ γνωρίζῃ ἡ δικαστικὴ Ἀρχή.

§336Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, θέλω νὰ καταστήσω γνωστὸν εἶναι τοῦτο: Ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ἄνθρωποι, κατέχοντες ἐμπιστευτικὰς θέσεις, νὰ συντάσσουν μετὰ τόσης εὐκολίας ἔγγραφα κατὰ πολιτικῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν παρέσχον καθ’ ὅλον τὸν βίον των τὸν πολιτικὸν τίποτε ἄλλο ἀπὸ ὑποδειγματικὴν χρηστότητα.

§337Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ παραπεμπόμενοι εἶναι οἱ τιμιώτεροι τῶν ἀνθρώπων, οἱ τιμιώτεροι τῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν ὑπολείπονται οὐδενὸς πολιτικοῦ ἀνδρὸς εἰς ἐντιμότητα.

§338Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Καὶ πρὶν ἢ ἀκόμη καταλήξῃ ἡ ὑπηρεσία εἰς τὰ πορίσματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἐπέτρεπον νὰ εἰπῆτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι αἱ 50 τορπίλλαι εἶναι ἄχρηστοι, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον, νὰ ἀπευθυνθῶσιν εἰς τό ἑπταμελὲς Ἐφετεῖον διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ ἀποδράσουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὥστε νὰ σπεύσητε νὰ ἀπευθύνητε τοιοῦτον ἔγγραφον ὁ Διευθύνων τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην. Εἶναι μικρὸν τὸ ἀνάστημα τοῦ κυρίου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπέλαβεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ταράξῃ καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβωμεν μέτρα ἐναντίον τῆς κινήσεως τῆς Ποινικῆς ἀγωγῆς καὶ καθ’ ἡμῶν. Ἀλλὰ λέγω κατὰ τίνα τρόπον ἔπρεπε νὰ χειρισθοῦν τὴν ὑπόθεσιν μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ θὰ ἠδύνασθε νὰ εἰπῆτε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ παραγγελία τοῦ 1924 ἦτο ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἐλαττωματικὴ καὶ ὅτι αἱ παραληφθεῖσαι τορπίλλαι εἶναι ἄχρηστοι. Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ τοιοῦτον τι δὲν ἠδύνασθε νὰ εἰπῆτε, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ διαπομπευθῇ οὐδενὸς ἡ ὑπόληψις. Διότι τί ἐσήμαινεν ἡ παραπομπὴ εἰς τὸ ἑπταμελές; Τί νὰ λύσῃ τὸ ἑπταμελές; Ὅταν ἀναγινώσκετε τὴν ἔκθεσιν τοῦ Τούμπα καὶ τοῦ Ρώσση, ὅταν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὰς εὐαρεσκείας τὰς ὁποίας ἐξεφράσατε εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὰς δοκιμάς, ὅταν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αὐτοὺς τοὺς κατηγορουμένους ἀξιωματικοὺς τοὺς ἔχετε εἰς τὰς καλλιτέρας θέσεις καὶ τοὺς κρίνετε ὡς μόνους ἀξίους νὰ παραλάβουν νέα σκάφη καὶ ἄλλας προμηθείας, οὐδαμῶς δικαιολογεῖται ἡ διαπόμπευσις τῶν ὑπολήψεων τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κατηγορήσω, διότι γνωρίζω τί σημαίνει ἡ ἐπίδρασις τοῦ περιβάλλοντος καὶ ὅταν μάλιστα ἡ ὑπηρεσία δὲν εἶναι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων καλῆς πίστεως. Ἐὰν τὰ πράγματα ἀπέληγον ὑπὲρ τῆς μνήμης ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐχαρακτήρισαν τὰς τορπίλλας ὡς ἀχρήστους καὶ ἀμάχους, τότε θὰ ἠδύνασθε βεβαίως νὰ ἀσκήσητε, μὲ τὴν εὐσυνειδησίαν ἡ ὁποία σᾶς διακρίνει, τὴν δίωξιν πάντων τῶν ὑπευθύνων. Ἀλλὰ ἐνόσῳ τοιοῦτον τι δὲν τὸ εἴχετε, ἀλλὰ τοὐναντίον...

§339Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουρ. Ναυτ.). Ἐφόσον ἀπεφάνθησαν οἱ εἰδικοί, ποῦ ἠθέλατε νὰ ἀπευθυνθῶ; Εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, διὰ νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ἀξιομάχου τῶν τορπιλλῶν; Τί ἠθέλατε νὰ κάμω;

§340Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. (Δὲν ἠκούσθη).

§341Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σὺ πρέπει νὰ σιωπᾶς, διότι ὁ Ἀρβανίτης εἶναι ἐξαδελφός σου.

§342Ι. ΜΕΛΑΣ. Τὸν τιμᾷ διότι εἶναι ἐξάδελφος τοῦ Ἀρβανίτη, διότι ὁ Καββαδίας δὲν τιμᾷ τοὺς ἀξιωματικούς...

§343Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ Ἀρβανίτης εἶναι ἐξάδελφός μου, ἀλλὰ σὺ καὶ ὁ ἀδελφός σου εἶσθαι προμηθευταί.

§344Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ ἀδελφός μου ἐργάζεται, διότι ἐξῆλθε πένης ἀπὸ τὸ Π. Ναυτικόν καὶ θεωρῶ τιμήν μου τὸ ὅτι ἐργάζεται.

§345Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ Ἀρβανίτης εἶναι ἔντιμος ἄνθρωπος περισσότερον ἀπὸ ὅλους. Τὰ ἠξεύρομεν τὰ δικά σας.

§346Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅ,τι ξεύρετε νὰ τὰ εἰπῆτε.

§347Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ὁμιλοῦν πρὸς τὴν Βουλὴν ἔτσι. Ἐντροπή!

§348Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ποῦ νομίζεις πὼς εἶσαι; Σὲ καμμία ταβέρνα; (Θόρυβος).

§349Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νά εἶχον καθωρισμένας τὰς αἰτιάσεις κατὰ τοῦ συμβολαίου, διότι ἐδῶ εἰς τὸ στάδιον τῶν οἰκονομικῶν ὅρων, οὐδεὶς ἠσχολήθη, οὐδεὶς ἐδέχθη νὰ συζητήσῃ. Τὸ ἐλάττωμα λέγουν, τὸ ὁποῖον ἐκθέτει τὰ δημόσια συμφέροντα εἰς κίνδυνον, εἶναι ἐκεῖνο μόνον καθ’ ὃ ἡ ἀπόκλισις τῶν τορπιλλῶν θά ἦτο κατὰ 40–50% περισσότερον ἀπὸ τὴν ἀπόκλισιν περὶ τῆς ὁποίας προέβλεπε τὸ συμβόλαιον τοῦ 1914. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸν κίνδυνον τῶν δημοσίων συμφερόντων. Ποῖος ἄλλος ὅρος; Οἱ ὅροι οἱ οἰκονομικοὶ εἶναι ἀσυγκρίτως καλλίτεροι, μολονότι εὑρισκόμεθα, ἐπαναλαμβάνω, εἰς δυσάρεστον θέσιν νά ἔχωμεν ἀπέναντι ἡμῶν ἓν καὶ μόνον ἐργοστάσιον μὲ τὸ ὁποῖον νά διαπραγματευώμεθα καὶ νά εὑρισκώμεθα ὑπὸ μίαν πίεσιν κατὰ τῷ 1924 ἐντελῶς ἐξαιρετικήν. Ὄχι πίεσιν οἵαν τὴν ἠσθάνθη ὁ Διευθυντὴς τῆς Ὑπηρεσίας ὅταν σᾶς ἔλεγε διὰ τοῦ ἐγγράφου του νά σπεύσετε νά ἀγοράσετε τορπίλλας occasion. Δὲν ὑπάρχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ κατάστασις εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἦτο τότε, ὅταν ἡμεῖς διευθύναμεν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Τότε ἡ πίεσις ἦτο ἀπολύτως δεδικαιολογημένη, διότι οὔτε πλοῖον ἦτο εἰς τὴν θέσιν του· τὰ πάντα ἦταν ἐν οἰκτρᾷ καταστάσει κατόπιν τοῦ πολέμου καὶ εὑρισκόμεθα ὑπὸ πραγματικὴν πίεσιν. Καὶ ἐν τούτοις εἰς τοὺς ὅρους τοὺς οἰκονομικοὺς συνεζητήσαμεν βῆμα πρὸς βῆμα καὶ κατωρθώσαμεν νὰ ἀποσπάσωμεν ὅρους ἀσυγκρίτως καλλιτέρους, ἀπὸ τοὺς ὅρους τοῦ 1914. Ἐθαυμάσαμεν τὸ συμβόλαιον τοῦ 1914, διότι πᾶσαν διαφορὰν θὰ τὴν ἔλυον δύο Γερμανοὶ καὶ τὸ ἐθαυμάσαμεν διότι θὰ ἐπληρώναμεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἐγγυήσεις ἐπιστροφῆς τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα θὰ κατεβάλλομεν, ἐθαυμάσαμεν τὸ συμβόλαιον ἐκεῖνο διότι κατεβάλλομεν καὶ χρήματα καὶ δὲν ὑπελόγιζε τοὺς τόκους μέχρι τῆς παραδόσεως. Κατεβάλομεν τότε τὰ 70%, ἐνῷ ἡμεῖς κατεβάλομεν μὲ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1924 μόνον τὸ ⅓ τῆς ὅλης ἀξίας. Αὐτοὶ οἱ ὅροι οἱ οἰκονομικοὶ ἀπεσιωπήθησαν καὶ ἡ ἐνοχὴ κατὰ τῶν ἐντίμων ἐκείνων ἀξιωματικῶν καὶ κατὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι εἶναι κατὰ μερικὰ ἑκατοστὰ ἡ ἀπόκλισις κατὰ βάθος καὶ διεύθυνσιν διαφορὰ τοῦ συμβολαίου τοῦ 1924 ἀπὸ τοῦ συμβολαίου τοῦ 1914. Καί μὲ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ἐκρίθησαν παραπεμπτέοι ἀξιωματικοὶ ἀνωτέρας ἠθικῆς. Ἐὰν ὑπῆρξεν ἀμέλεια κατὰ τὴν παραλαβὴν, τότε ἔδει νὰ στραφῶμεν κατὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ ὅστις ἐκεῖ ἐπέβλεπε καί παρέλαβεν. Ἀλλὰ ἐδῶ ἡ ὑπόθεσις ἦτο ὅπως δι’ ἑνὸς πυροβολισμοῦ ἐπιτύχουν καὶ τοὺς δύο· καὶ τὸν τότε τμηματάρχην καὶ τὸν ἐπιστατήσαντα κατὰ τὴν παραλαβήν. Ἀλλὰ νὰ μὴ μείνωμεν καὶ ἡμεῖς, οἱ τότε διευθύνοντες, ἄτρωτοι. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ καθ’ ἣν καὶ τότε ἠξίου ἡ ὑπηρεσία νὰ προβῶμεν καὶ εἰς ἄλλας παραγγελίας. Ἀλλὰ εἴχομεν τὴν δύναμιν νὰ τὰς σταματήσωμεν τὴν ἐσχάτην ὥραν μὴ δειλιάσαντες οὔτε πρὸ τῶν ἰσχυρῶν ξένων πιέσεων. Ἐπεζήτησα νὰ ἴδω καὶ θέλω νὰ μάθω ἀπὸ τοὺς κατηγόρους τοῦ συμβολαίου, ποῦ εἶναι τὸ κολάσιμον στοιχεῖον, διότι ἀπὸ ὅσα ἐλέχθησαν στοιχεῖον κολασίμου πράξεως, στοιχεῖον προδίδον προφανῶς τὸν δόλον καί κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἐμοῦ δὲν καθορίζεται. Διὰ τοῦτο, κ. Συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Ἔλεγον τοῦτο: εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἀκόμη ἐμπεπιστευμένα συμφέροντα τεράστια, διατὶ δὲν τοὺς καλοῦμεν νὰ τοὺς θέσωμεν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου, ἕως ὅτου τέλος πάντων διευκρινισθῇ ἡ ὑπόθεσις. Τοῦτο εἶναι ἄξιον προσοχῆς, κ. Ὑπουργέ: Ἐστείλατε τὸν ἀξιωματικὸν νὰ παραλάβῃ πλοῖον εἰς τὴν Γαλλίαν, ἐνῷ συγχρόνως εἶναι ὑπόδικος, μὲ τὴν ἔννοιαν τοῦ δόλου, ὅτι κατεχράσθη. Ὁ ἄλλος διευθύνει τὸν «Ἀβέρωφ». Ἐγὼ εἶμαι ἐλεύθερος ἐδῶ. Εἶναι τὰ πράγματα ὀλίγον ἀσυμβίβαστα. Καὶ κατηγορούμενοι καὶ ἐλεύθεροι καὶ παραλαμβάνει ἄλλο πλοῖον ὁ ἀξιωματικὸς μὲ ἄκραν ἐμπιστοσύνην. Τοῦτο εἶναι πλέον ἕνα εἶδος λαχανικήπου. Δι’ αὐτὸ δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπιμείνω περισσότερον καὶ νὰ κουράσω τοὺς κ. Συναδέλφους. Θὰ τοὺς παρακαλέσω μὲ ἀπόλυτον ἠρεμίαν συνειδήσεως νὰ μὲ ἀπαλλάξουν ἀπὸ τὴν κατηγορίαν ὅτι δὲν ἐμερίμνησα ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας διὰ τὴν περιφρούρησιν τῶν συμφερόντων τῆς Πατρίδος μου. (Παρατεταμμένα χειροκροτήματα).

§350Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν εὐμένειαν ὑμῶν διὰ τὴν ἀνάμιξίν μου εἰς τὸ ζήτημα τῶν τορπιλλῶν, καίτοι καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, μὴ εἰδικοὶ καὶ οὗτοι, ἔλαβον τὸν λόγον καὶ μάλιστα εἰσῆλθον καὶ εἰς τεχνικὰς λεπτομερείας. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τοιαύτας διὰ νὰ ἀποφύγω τὴν δυσμενῆ ὑμῶν κρίσιν, διὰ τὴν τοιαύτην ἀνάμιξίν μου. Οὔτε σκοπῶ νὰ ζητήσω εὐθύνας ἀπὸ τὸν ἔντιμον συμπολίτην μου Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, οὐδὲ ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους προκατόχους τούτου διὰ τὸ ζήτημα τὸ ἐπὶ τάπητος ἐπίμαχον. Ἁπλῶς ἐσκόπουν νὰ ζητήσω τὴν ἐξήγησιν ἀποριῶν μου τινῶν ἐπί τινων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ὅμως θὰ ἐπιφυλαχθῶ νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς συσταθησομένης ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, λόγῳ τοῦ ἀκαταλλήλου τῆς ὥρας καθ’ ἣν ὁμιλῶ. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν τορπιλλῶν ἔλαβε κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἐξέλιξιν αὐτοῦ διαστάσεις τοιαύτας, ὥστε νὰ παραστῶμεν θεαταὶ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ προσωπικῶν, ὡς μὴ ὤφειλε, ἀντεγκλήσεων μεταξὺ τινῶν τῶν κ. Συναδέλφων. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἐμφανίζει εἰς τὰ ὄμματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μίαν ἀνεξήγητον, διὰ νὰ μὴ εἴπω δυσάρεστον, σύρραξιν μεταξὺ τῶν διαφόρων ἀξιωματικῶν τῶν ὁπωσδήποτε ἀναμιχθέντων εἰς τὴν ἐπικίνδυνον ταύτην, διὰ τὸ ἠθικὸν κῦρος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, ὑπόθεσιν καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ ἀξιοῖ νὰ λάβῃ γνῶσιν, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ὑπάρχουν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐφάνησαν ἐπιλήσμονες τῶν καθηκόντων αὐτῶν καὶ τῶν πρὸς τὴν Πατρίδα ὑποχρεώσεών των, καὶ ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι δύνανται νὰ παραμένωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ Ναυτικοῦ, διότι ὁ ἀξιωματικὸς πρέπει νὰ ἐμφανίζεται ὅπως ἡ σύζυγος τοῦ Καίσαρος, ἡ ὁποία ἠξιοῦτο ὄχι μόνον νὰ εἶναι τιμία, ἀλλὰ καὶ νὰ φαίνεται τοιαύτη. Ἡ ἀντίληψίς μου, κ. Βουλευταί, ἐκ τῆς ψυχραίμου καὶ ἀμερολήπτου κρίσεως τῶν ἐκτυλιχθέντων γεγονότων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἶναι, ὅτι ὑπῆρξε πάντως ἀστοχία διοικητικὴ ἑκατέρωθεν, ὅτι κακῶς ἴσως ἐγένετο τὸ συμβόλαιον, ὅτι κακῶς παρελήφθησαν αἱ τορπίλλαι, καὶ ὅτι κακῶς ἐπίσης ἐδοκιμάσθησαν· ἀλλὰ δὲν φρονῶ οὐδὲ πιστεύω ὅτι ὑπῆρξεν εἰς ὅλον τὸ ζήτημα τοῦτο δόλος, οὔτε ἐκ τῆς μιᾶς οὔτε ἐκ τῆς ἄλλης πλευρᾶς. Τὸ ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐθεώρησεν ὅτι ἔπρεπε τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ τὸ διαπέμψῃ εἰς τὴν Ποινικὴν Δικαιοσύνην, δὲν νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ ἐνέργειαν μεροληπτικὴν καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ὁ συμπαθὴς Συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς κ. Σακαλῆς, κακῶς ἤλεγξε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν ἐνέργειάν του ταύτην καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ τορπίλλη, τὴν ὁποίαν ἀφῆκε κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἠστόχησεν, ὅπως ἠστόχησαν καὶ αἱ δοκιμαί, δυστυχῶς πλείστων τῶν ὑπὸ κατηγορίαν τοιούτων. Πολιτικώτατα δὲ ἐνήργησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, πράξας ὡς ἔπραξε καὶ διαπέμψας τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν Ποινικὴν Δικαιοσύνην, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος εἰσφέρει τὸ χρῆμα του καὶ τὸ αἷμα του χάριν τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας, ἀξιοῖ νὰ μάθῃ, ἐὰν πραγματικῶς ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ ἀνάξιοι νὰ φέρωσι τὰς ἐπωμίδας, ἐάν, ὃ μὴ γένοιτο, μία μόνον ὄασις ὑπάρχει ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ, ὁ ἀξιωματικὸς κ. Καραβίδας, ὅπως εἶπεν ὁ ἐκ Πειραιῶς Συνάδελφος, καὶ ἂν πρέπῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ διατηρήσῃ τὴν πίστιν καὶ τὴν πεποίθησιν αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς ἀπογόνους ἐκείνων, οἵτινες μνήμονες τῶν προγονικῶν παραδόσεων ἐδόξασαν καὶ ἐκλέϊσαν τὴν πατρίδα κατὰ τὸν νικηφόρον πόλεμον τοῦ 1912. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, κύριοι Βουλευταί, ἐν ὅλαις αὐτοῦ ταῖς λεπτομερείαις ἐξετυλίχθη ἑκατέρωθεν κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δεδικαιολογημένως ἐμβάλλει εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ, τὴν ὑπόνοιαν καὶ τὸν φόβον ὅτι κάτι τι τὸ ἀπό τινων ἐτῶν ὀργανικῶς νοσηρὸν ὑπάρχει ἐν τοῖς Ναυτικοῖς ἡμῶν πράγμασι. Καὶ ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1916 καὶ ἐντεῦθεν κρατήσασαν πολιτικὴν ἀναρχίαν. Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὰς δύο παρελθούσας συζητήσεις, ἐτέθησαν ἐπὶ τάπητος καὶ διάφορα ἄλλα ζητήματα ἐκ μέρους ἐπερωτησάντων συναδέλφων ἐν σχέσει οὐχὶ πρὸς τὸ ζήτημα μόνον τῶν τορπιλλῶν ἀλλὰ καὶ πρὸς προμηθείας μηχανῶν ἀεροπλάνων αἵτινες ἐγένοντο ἐν τῷ παρελθόντι. Καὶ ἐπὶ τούτου τοῦ ζητήματος εἶχον ὑποβάλει ἐπερώτησιν, τουτέστι διὰ τὴν κατ’ ἐπανάληψιν προμήθειαν τῶν μηχανῶν Napier Lion καὶ τῶν 9 κινητήρων Contor ἀμφιβόλου χρησιμότητος τούτων καὶ ὑπὲρ τὸ μέτρον διαφορᾶς τιμῆς τῶν πρώτων. Ἀλλὰ λόγῳ τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας δὲν δύναμαι νὰ ἐξαντλήσω τὴν ἐπιείκειάν σας, ἐπιφυλασσόμενος νὰ φέρω τὸ ζήτημα τὸ ἐπίσης σοβαρὸν ἐνώπιον τῆς συσταθησομένης ἐξεταστικῆς τῶν Ναυτικῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Ἀποδεχόμενος ὅθεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, τὴν ποίαν ἀπεδέχθη καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐν αὐτῇ θὰ ἐξετασθῇ ὄχι μόνον τὸ ἐπίμαχον θέμα, ἀλλὰ θὰ γίνῃ καὶ ἔρευνα ὅλων τῶν Ναυτικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι οἱ γείτονες ἡμῶν, ὄχι οἱ Τοῦρκοι μόνον ἀλλὰ καὶ ἄλλοι οἵτινες ἐποφθαλμιῶσιν ἑλληνικὰ ἐδάφη ἐξοπλίζονται κατὰ θάλασσαν καὶ ὅτι πρέπει πάσῃ θυσίᾳ νὰ διατηρήσωμεν τὸ γόητρον ἡμῶν ὡς ναυτικῆς δυνάμεως ἀλλὰ καὶ τὴν κατὰ θάλασσαν ὑπεροπλίαν. Αἱ Ἀθῆναι, αἵτινες ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Περικλέους εἶχον φθάσει εἰς ἀπροσπέλαστον ὕψος δόξης, δυνάμεως καὶ τιμῆς, ὅταν ὁ Δῆμος ὑπὸ τὴν κακοποιὸν ἐπιρροὴν τοῦ ἐφιάλτου, τῆς συγχρόνου πρὸς τὴν ἐκστρατείαν τῆς Σικελίας ἐποχῆς ἐφιάλτου Ἀλκιβιάδου, κατέπεσαν ἠθικῶς, ἡττήθησαν κατὰ τὴν ἐν Ἐφέσῳ ναυμαχίαν καὶ ἔχασαν τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον εἶχον πλησίον ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου καὶ ἀνέκτησαν μὲν κατόπιν μετὰ τὴν ἐν Ἀργινούσαις ναυμαχίαν μέρος τοῦ συντριβέντος ἠθικοῦ των, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀπωλέσωσι κατόπιν τοῦτο, κατὰ τὴν ἐν Αἰγὸς ποταμοῖς ἧτταν, ἥτις ἐσημείωσε τὸ τέλος τῆς ἐνδόξου καὶ εὐκλεοῦς πόλεως μετ’ αὐτῆς δέ, δυστυχῶς, καὶ τὸ κλέος ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον κατὰ τὴν ὥραν ταύτην, διότι ἀντιλαμβάνομαι ὅτι ἡ ἐπιείκεια ἡμῶν ἐξηντλήθη, ἀλλ’ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἂν τὸ Κράτος ἡμῶν δὲν ἤθελεν ἀντιληφθῇ ὅτι ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων τούτων νὰ ἀσχοληθῇ διὰ νὰ δώσῃ εἰς τὸν λαὸν τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐν τῷ Ναυτικῷ ἀξιωματικοὶ ἀνάξιοι τῶν προγονικῶν ἀλλὰ καὶ τῆς προπολεμικῆς περιόδου παραδόσεων, ἐὰν λέγω, κατὰ τοιοῦτον τρόπον δὲν ὑπάρξῃ ἡ ἐνέργεια τοῦ Κράτους καὶ ἡ κατεύθυνσις ἐν τοῖς ναυτικοῖς πράγμασι, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ δώσῃ, τότε φοβοῦμαι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ῥῆσις τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, εἰπόντος ὅτι ἡ Ἑλλὰς προώρισται νὰ ζήσῃ καὶ θὰ ζήσῃ, τίθεται ἐν ἀμφιβόλῳ.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κακουλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§352Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ θέμα παραγγελίας τορπιλλῶν ἀξιομάχων ἢ οὔ, δὲν εἶναι ζήτημα μόνον τεχνικὸν ὥστε νὰ μεταβληθῇ ἡ Βουλὴ εἰς σχολὴν τῶν δοκίμων. Ἡ Βουλὴ εἶναι πολιτικὸν σῶμα καὶ ὡς τοιαύτην θὰ τὴν θεωρήσω τὴν στιγμὴν ταύτην. Δὲν θὰ ἀναφέρω πρὸς αὐτὴν οὔτε περὶ πηδαλίων οὔτε περὶ ἀεροθαλάμων ἢ θλιβομέτρων κτλ. Θὰ ἐκθέσω πρὸς αὐτήν, ὡς πολιτικὸν σῶμα, τὴν πολιτικὴν μόνον ἄποψιν τοῦ ζητήματος. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸν προορισμὸν νὰ ἐξετάζῃ τὰς πολιτικὰς εὐθύνας, ἂν ἔπρεπεν ἢ οὐ νὰ γίνῃ παραγγελία τορπιλλῶν καὶ δεύτερον, ἂν παρηγγέλθησαν καλῶς αἱ τορπίλλαι αὐταί. Πρωτευόντως ἐνδιαφέρει τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἂν αἱ τορπίλλαι εἶναι σήμερον ἀξιόμαχον ὅπλον καὶ δευτερευόντως νὰ ἐξετασθῇ τίνες εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι τοῦ μὴ ἀξιομάχου τῶν τορπιλλῶν. Τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος, τὴν διερεύνησιν δηλ. πολιτικῶν εὐθυνῶν καὶ δευτερευόντως ἔπειτα διοικητικῶν εὐθυνῶν θὰ ἐξετάσω ἀπὸ τοῦ 1924. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι μόλις εἶχον κατὰ πρῶτον ἐκλεγεῖ βουλευτὴς καὶ ἐπὶ Κυβερνήσεως Βενιζέλου, ὁπότε ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὁ κ. Κανναβὸς ἐπηρώτησα αὐτὸν ἂν ἀληθεύῃ ἡ πληροφορία ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν θέλει προβῇ εἰς ἁθρόας ναυτικὰς παρασκευάς. Διὰ νὰ κατανοηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἐκείνης—σήμερον δὲν εἶναι μυστικόν, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω μίαν ἐνέργειάν μου ὡς βουλευτοῦ παρὰ τῷ τότε πρωθυπουργῷ κ. Βενιζέλῳ—σᾶς λέγω ὅτι μετέβην μίαν ἡμέραν πρὸς αὐτὸν καὶ τοῦ εἶπον ὅτι μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν ἡ Ἑλλὰς ἔδει ἀπὸ στρατιωτικῆς ἀπόψεως νὰ ἀνασυνταχθῇ, δὲν ἔχει ὅμως ἀνάγκην ἀπὸ ναυτικῆς ἀπόψεως, διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν εἴχομεν ἀσφαλῶς τελείαν ὑπεροπλίαν καὶ ἡ Τουρκία ἦτο ἀπὸ ἀπόψεως ναυτικῆς εἰς ἣν θέσιν ἡμεῖς εἴμεθα ἀπὸ στρατιωτικῆς ἀπόψεως. Εἶπον ἐπίσης ὅτι φρονῶ ὅτι ἀπὸ διπλωματικῆς ἀπόψεως, ἡ καλλιτέρα ναυτικὴ παρασκευὴ θὰ ἦτο νὰ συνάψωμεν ἓν σύμφωνον ἀναστολῆς τῶν ναυτικῶν ἐξοπλισμῶν μετὰ τῆς Τουρκίας ἐπὶ τῷ σκοπῷ ὅπως ἐν πάσῃ ἀνέσει ἐπουλώνοντες τὰς ἐθνικάς μας πληγὰς παρασκευάσωμεν καὶ ἓν ναυτικὸν μετὰ μίαν ἐκκαθάρισιν τοῦ παλαιοπωλείου τοῦ Ναυτικοῦ ἐπὶ ἐντελῶς νέων βάσεων, ὥστε ἐπὶ τῶν βάσεων τούτων νὰ δημιουργήσωμεν διὰ τὸ ἀπώτερον μέλλον, ὁπότε πάλιν ἴσως θὰ ὑπάρξῃ ὁ κίνδυνος διαταράξεως τῆς Εὐρώπης, ἓν ναυτικὸν ἀντάξιον τοῦ προορισμοῦ του καὶ μὴ δυνάμενον νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς παλαιοπωλεῖον. Ὁ κ. Βενιζέλος—καὶ λέγω τὴν πληροφορίαν, διότι σήμερον θὰ εἶναι ὠφέλιμος, ἐνῷ ἴσως πρότερον θὰ ἦτο ἐπιβλαβὴς—εὑρέθη σύμφωνος κατὰ πάντα καὶ μὲ τὴν διπλωματικὴν καὶ μὲ τὴν ναυτικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι θὰ ἔκαμνε κοινωνὸν τῶν σκοπῶν του τούτων καὶ τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν κ. Καναβόν. Μετά τινα καιρόν, ὁ κ. Βενιζέλος, τὸν ὁποῖον πάλιν ἠρώτησα, μοὶ εἶπεν ὅτι εἶναι μὲν πάντοτε αὐτῆς τῆς γνώμης, ἀλλ’ ὅτι εἶναι πρόωρον ἀκόμη. Σήμερον μετὰ χαρᾶς πληροφοροῦμαι ὅτι αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς καὶ εὔχομαι νὰ εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπεργάζεται ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἴσως ἐν Μιλάνῳ καὶ ἐν Γενεύῃ, τὴν πρώτην καὶ τὴν μεγαλυτέραν του διπλωματικὴν ἐπιτυχίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὁ πολιτικός του ἀντίπαλος σήμερον θὰ τὸν συγχαρῶ ἐγκαρδίως. Εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου ἐκείνην, ὁ τότε κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν, δυστυχῶς, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔδωσε καὶ ὁ σημερινὸς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὅταν πρὸ δύο ἢ τριῶν μηνῶν τοῦ εἶχον ὑποβάλει παρομοίαν ἐπερώτησιν, παρακαλῶν αὐτὸν νὰ δηλώσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν ποία εἶναι ἡ ναυτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, μοὶ ἀπήντησεν ὅτι αὕτη εἶναι μυστικόν. Εἶμαι ὑπερβέβαιος ὅτι δὲν ἦτο τῆς ἰδίας του ἀντιλήψεως ἡ γνώμη αὕτη, ἀλλὰ ἦτο εἰσήγησις τῶν ἁρμοδίων κύκλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ὁπωσδήποτε ἡ γνώμη μου ἐκείνη περὶ τοῦ συμφώνου μετὰ τῆς Τουρκίας δὲν ἐπεκράτησε τότε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προέβη ἐσπευσμένως εἰς παραγγελίαν τορπιλλῶν. Καὶ ἔρχομαι τώρα νὰ ἐξετάσω τὰς πολιτικάς του εὐθύνας διὰ τὴν παραγγελίαν ἐκείνην. Θὰ παρακαλέσω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἐπειδὴ περὶ τὸ τέλος της ἡ συζήτησις αὕτη ὠξύνθη, θὰ παρακαλέσω νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλὴ ὅτι εἰς τὰς εὐθύνας αὐτὰς ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν χρηστότητα τοῦ ἀξιοτίμου πολιτευτοῦ ἐκ Ναυπάκτου καὶ καὶ τὸ ἀνεπίληπτον αὐτοῦ ἰδιωτικὸν παρελθόν, ἀλλ’ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πληρέστερον τὸν δικαιολογεῖ ἐν τῇ ἐμῇ συνειδήσει, τὴν ἀπειρίαν αὐτοῦ περὶ τὰ πράγματα τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τὸ ἐσπευσμένον τῆς παραγγελίας τῶν τορπιλλῶν. Ὁ κ. τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν παρήγγειλε τορπίλλας μὲ τὸν ὅρον τὸν ἀπαράβατον καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ κλεὶς τοῦ παντός, κατ’ ἐμέ, ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς συζητήσεως τὴν ὁποίαν ἤκουσα, ὅτι αἱ τορπίλλαι αὐταὶ θὰ παραληφθῶσι συμφώνως μὲ τὰς προδιαγραφὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου. Κατὰ τοῦτο εἶναι δεδικαιολογημένος ἐν τῇ ἐμῇ συνειδήσει προβὰς εἰς τὴν παραγγελίαν. Ἐὰν ἤμην ὅμως ἐγώ, ἀξιότιμε πολιτευτὰ ἐκ Ναυπακτίας, θὰ ἠρεύνον παρὰ ταῖς τεχνικαῖς ὑπηρεσίαις καὶ θὰ ἠρώτων· τὰς ἔχετε αὐτὰς τὰς προδιαγραφάς; Θὰ μοὶ ἀπήντων, ὄχι. Διατί δὲν τὰς ἔχετε; Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ τὰς λάβητε καὶ εἶσθε ἁρμοδιώτερος ὑμεῖς παντὸς ἄλλου νὰ γνωρίζετε ἐὰν ἠδύνασθε νὰ τὰς λάβετε ἢ ὄχι. Δὲν εἴχατε παρὰ ν’ ἀποτανθῆτε διὰ τῶν ἐνεργειῶν σας πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἦτο εἴτε ὁ κ. Βενιζέλος εἴτε ὁ κ. Καφαντάρης, καὶ νὰ προβῆτε εἰς διπλωματικὰς ἐνεργείας, ὥστε νὰ λάβετε ἀνὰ χεῖρας τὰς προδιαγραφὰς ἐκείνας. Τέλος πάντων δὲν εἶσθε βέβαια ὑπεύθυνος, τὴν στιγμὴν ποὺ εἰσέρχεσθε ἄπειρος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν δημιουργεῖται τόσον λεπτὸν ὁμολογουμένως ζήτημα διὰ νὰ ἐρευνήσητε, δὲν θὰ σᾶς εἴπω πῶς εἶσθε ὁ ὑπεύθυνος, ἀλλ’ ἀφοῦ τέλος πάντων ἡ παραγγελία ἐγένετο μὲ τὰς προδιαγραφὰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς Ἀγγλίας καὶ ἐκεῖναι αἱ προδιαγραφαὶ δὲν ἐξησφαλίσθησαν, ἔπρεπε περαιτέρω διὰ τῶν διαδόχων σας νὰ ἐξασφαλισθῶσιν αἱ προδιαγραφαί.

§353Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ἀκριβῶς μόνον τότε ἐβεβαιώθην, ὅτι προθύμως, ἐὰν ἤθελον ζητηθῇ παρὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐν Ἀγγλίᾳ, ἤθελον δοθῇ, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου εἶχεν ἐκδηλωθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ μὴ παραμείνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία, ὅτι ἤθελον παρασχεθῇ ὅλαι αἱ εὐκολίαι, ἐπὶ πλέον δὲ ἐπιφυλάσσομαι νὰ εἴπω, ὅτι κατετέθη καὶ μία ἐπιστολὴ κατ’ ἐντολὴν τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ εἰς τὸ Ἀρχεῖον τοῦ ἐπιτελείου τῶν Ναυτικῶν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ σᾶς τὴν εἰπῶ, ἀλλ’ ὄχι δημοσίᾳ.

§354Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Θὰ ἠθέλατε ἰδιαιτέρως; Πάντως ἐγὼ θὰ χαρῶ, ἐὰν αὐτὴ ἐλαφρύνῃ τὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας ἐγὼ νομίζω ὅτι ἔχετε.

§355Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ἐξ αὐτῆς θὰ ἀντιληφθῆτε τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον τότε ἐξεδηλοῦτο ἐν Ἀγγλίᾳ διὰ τὰ ἐδῶ ναυτικὰ πράγματα.

§356Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι ἐὰν κατεβάλλοντο τότε ἐνέργειαι, δὲν θὰ δύνασθε σεῖς νὰ πληροφορήσητε ἐὰν κατεβλήθησαν ἐνέργειαι — τότε δὲν εἶχον διακανονισθῆ τὰ χρέη μετὰ τῆς Ἀγγλίας — ἐνέργειαι, εἴτε νὰ μᾶς παραχωρήσῃ ἡ Ἀγγλία ἰδικάς της τορπίλλας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζω ὅτι θὰ ἦτο δύσκολον, εἴτε νὰ μᾶς παραχωρήσῃ ἕνα ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος ὡς βοηθὸς νὰ ἦτο συμπαραστάτης κατὰ τὰς δοκιμὰς ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅτε θὰ ἦτο τοῦτο εἷς ὅρος, δυνάμενος νὰ ἐγγυᾶται δι’ ὑμᾶς, τὸ πολιτικὸν πρόσωπον, τὰς εὐθύνας σας. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη εἶσθε ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ θέσετε ὡς ὅρον τοῦ συμβολαίου τοῦτο, ὅτι μετὰ τὴν παραλαβὴν τῶν τορπιλλῶν αὐτῶν, ἑνὸς ὑλικοῦ τὸ ὁποῖον κατὰ πρώτην φορὰν θὰ ἤρχετο εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικόν, θὰ ἔπρεπε νὰ συνοδευθῇ καὶ μέ, θὰ εἴπω τὸν ὅρον γαλλιστί, ἕνα officier de garantie, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο ἐγγύησις τοῦ ἐργοστασίου, ὅτι θὰ ἐλειτούργουν αἱ τορπίλλαι καλῶς.

§357Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Καὶ τὰ προηγούμενα συμβόλαια, καὶ τὸ συμβόλαιον τοῦ 1914, ὅταν παρελάβομεν τὰς τορπίλλας τῶν μεγάλων θωρηκτῶν, δὲν περιεῖχε τὸν ὅρον τοῦτον. Τὰ καταστήματα πάντοτε συνώδευον τὰ διάφορα ὑλικά, τὰ ὁποῖα παρηγγέλοντο, μὲ μηχανικόν, οὐδέποτε δὲ παρέλειψαν τοῦτο τὰ ἐργοστάσια ὁσάκις τὸ ἐζήτησε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ προκειμένου καὶ περὶ παραγγελιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, προκειμένου καὶ περὶ τῶν ἁπλουστέρων ἀκόμη ὑλικῶν, τὰ ἐργοστάσια μετὰ τῶν ὑλικῶν ἀπέστελλον καὶ εἰδικοὺς τεχνίτας, ἄλλως τε ὡς γνωρίζετε ὁ Γερμανὸς τεχνίτης ἔμεινεν ἄλλοτε ἐπὶ 13 ἔτη.

§358Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Χαίρω διότι καὶ ὑμεῖς τὸ ἀναγνωρίζετε καὶ τὸ ηὐχόμην νὰ τὸ ἐθέτατε τότε ὡς ὅρον.

§359Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Καὶ αὐτὸν τὸν τεχνίτην, τὸν ὁποῖον εἴχομεν ἐδῶ, δὲν τὸν ἀφήκαμεν νὰ ἐπιβλέπῃ ἢ νὰ παρακολουθῇ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς κατασκευῆς τῶν τορπιλλῶν.

§360Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Καὶ τώρα ἔρχομαι, κατὰ χρονολογικὴν σειράν, νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν διοικητικήν, ὄχι τὴν πολιτικήν, εὐθύνην τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ παραλαβόντος τὰς τορπίλλας. Κατ’ ἐμὲ ἔχει τὴν εὐθύνην μολονότι εἶναι ἀξιωματικὸς ἀληθῶς ἀνεπιλήπτου παρελθόντος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δικαίως ἀπέβλεψε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν μετ’ ἐμπιστοσύνης διὰ τὴν παραλαβὴν πολυτίμου ὑλικοῦ. Ἔχει τὴν εὐθύνην, διότι μόλις τοῦ ἔδωσε τὸ ἐργοστάσιον τὰς προδιαγραφὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ἐφόσον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ἐὰν ἦσαν τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ἔπρεπε νὰ ἐξακριβώσῃ, ἐὰν αὐταὶ ἦσαν πράγματι τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἰδοποίησε τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος (δὲν εἶσθε ὑμεῖς τότε, ἀλλὰ ἐὰν συνέστησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον ἦτο ἁρμόδιον, ὅπως ἦσαν ἁρμόδιοι καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν) μόλις τοῦ ἔδωσε τὰς προδιαγραφὰς τὸ ἐργοστάσιον καὶ ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου, ἔπρεπε νὰ ἐξακριβώσῃ τοῦτο· εἶναι ἆραγε αὐταί; Ὥστε κατὰ τοῦτο μόνον εὑρίσκω ὅτι εἶναι ὑπεύθυνος ὁ τότε παραλαβὼν τὰς τορπίλλας ἀξιωματικός, διότι ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνύεται ὅτι τὰς προδιαγραφὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου δὲν τὰς ἔχει ἀκόμη καὶ σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἐν τούτοις παρελήφθησαν αἱ τορπίλλαι, ὡς ἐὰν παρελήφθησαν μὲ προδιαγραφὰς τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου. Φυσικὰ δὲν δύναμαι νὰ καταλογίσω, κάθε ἄλλο, δόλον εἰς τὸν χρηστὸν αὐτὸν ἀξιωματικόν, πάντως ὅμως τοῦ καταλογίζω διοικητικὴν ἀμέλειαν. Καὶ ἔρχομαι μετὰ ταῦτα τώρα εἰς τὴν εὐθύνην, κατὰ χρονολογικὴν πάντοτε σειράν, τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ὁποίου αἱ τορπίλλαι ἔφθασαν καὶ ἔμειναν ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον εἰς κιβώτια. Κατὰ τὰς πληροφορίας μου, αἱ τορπίλλαι ἔμειναν ἐπὶ δέκα ὁλοκλήρους μῆνας εἰς τὴς κάσσες των ἢ πιθανὸν νὰ ἐξῆλθον ἀπὸ τὰ κιβώτια, ἀλλὰ δὲν ἐδοκιμάσθησαν ἀμέσως.

§361Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ὄχι ὑφ’ ἡμῶν. Δὲν ἤμην τότε Ὑπουργὸς ἐγώ.

§362Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Αὐτὸ ἐγένετο εἰς τὰ 26 ἐπὶ ὑπουργίας τοῦ κ. Κανάρη. Ὑλικὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζει τὸ Ναυτικὸν τόσην πολεμικὴν ἀξίαν καὶ τὸ ὁποῖον στοιχίζει 50 ἑκατομμύρια, ἐπιτρέπεται μόλις ἔρχεται ἐξ Εὐρώπης νὰ παραμείνῃ εἰς τὰ κιβώτια ἐπὶ 10 μῆνας; Ἡ εὐθύνη εἶναι εὐθύνη καὶ διὰ τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Ὑπάρχει δι’ αὐτὸν πολιτικὴ εὐθύνη, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ διοικητικὴ εὐθύνη διὰ τοὺς ἁρμοδίους ἀρχηγοὺς τῶν ὑπηρεσιῶν, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ διαφωτίσουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅτε αἱ τορπίλλαι ἀφίχθησαν, ὅτι ἔπρεπε δοκιμασθῶσι ταχέως καὶ δὴ ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ παραλαβόντος αὐτὰς ἐξ Ἀγγλίας καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ ἐργοστασίου. Εἶμαι πολὺ σύντομος, κ. Βουλευταί. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει καὶ λόγος νὰ μακρυγορήσω, καὶ διὰ τοῦτο θὰ εἰσέλθω εἰς τὸν ἐπίλογον καὶ εἰς τὰ συμπεράσματα τῆς ἀγορεύσεώς μου. Ἐλησμόνησα κατὰ χρονολογικὴν σειρὰν τὴν εὐθύνην τοῦ ἀξιοτίμου νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Μερλοπούλου. Ὁ σημερινὸς ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κατηγορήθη ὅτι ἐδημιούργησε τὸ ζήτημα τῶν τορπιλλῶν, παραπέμψας εἰς τὸ Ἐφετεῖον δύο κατὰ πάντα ἐντίμους καὶ χρηστοὺς ἀξιωματικούς. Εἶναι ἀληθές, πράγματι, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, τοὺς ὁποίους εἶχον ἄλλοτε ὑπὸ τὰς διαταγάς μου καὶ τοὺς ἐγνώρισα ἐκ τοῦ πλησίον, εἶναι πράγματι ἀξιωματικοὶ εὐσυνείδητοι καὶ χρηστοί. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἀδικήσω καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διότι τοὺς παρέπεμψεν εἰς τὸ δικαστήριον, ὅταν τοὺς παρέπεμψεν εἰς αὐτό. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔπραξεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ θὰ ἔπραττον κάλλιστα γνωρίζων τὴν ἐντιμότητα καὶ χρηστότητα τῶν ἀξιωματικῶν τούτων; εἶναι ἀναμφισβήτητον τοῦτο. Διότι ἐγώ, ὁ τεχνικὸς πλέον Ὑπουργός, θὰ εὑρισκόμην πρὸ δύο ἐκθέσεων, συνεπείᾳ δύο δοκιμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξετελέσθησαν ἐν Ναυστάθμῳ καὶ ἀπέτυχον. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ μὲ ἔκαμεν ὁριστικῶς νὰ ἀποφασίσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ Ὑμεῖς ἀπεφασίσατε, εἶναι αὐτὸ ποὺ ἔγινεν ὅταν ἦλθεν ὁ ἀρχιμηχανικὸς τοῦ ἐργοστασίου...

§363Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Καὶ σχεδιαστὴς τῶν τορπιλλῶν.

§364Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. ... ὅστις καὶ παρέστη εἰς τὰς δοκιμὰς τῶν τορπιλλῶν. Αὐτὴ ἡ δοκιμὴ ἦτο ἡ χειροτέρα ὅλων τῶν ἄλλων.

§365Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἔκαψαν τρεῖς.

§366Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐκείνην τὴν ὥραν, ὁπότε ἤρχισεν ἡ δημοσιογραφία, ὁπότε συνεκινήθη ἡ κοινὴ γνώμη, τί ἠθέλατε νὰ κάμῃ πρὸ τοιούτων περιστάσεων ὁ ὑπεύθυνος Ὑπουργός; Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ ν’ ἀκούσῃ τὴν φωνὴν τῆς πολιτικῆς του χρηστότητος καὶ τῆς πολιτικῆς του εὐσυνειδησίας. Ἐλέχθη ὅτι ἔπρεπε νὰ τοὺς παραπέμψῃ εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον. Δι’ ἐμὲ εἴτε μὲ παραπέμψητε εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον, εἴτε εἰς τὸ Ἐφετεῖον, τὸ ἠθικόν μου τραῦμα θὰ εἶναι τὸ ἴδιον. Ἀλλὰ ὑπάρχει πράγματι δόλος τις εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν; Δι’ ἐμέ, Κύριοι Βουλευταί, εἶναι μία σατανικὴ ἀληθῶς συμβολὴ περιστάσεων τοιαύτη, ὥστε νὰ κινήσουν τὴν καχυποψίαν καὶ τοῦ πλέον ἀνυπόπτου ἀνθρώπου. Ἔρχεται ἐδῶ ὁ ἀρχιμηχανικός, ὁ σχεδιαστὴς τῶν τορπιλλῶν, καὶ ἀφοῦ φύγῃ τί ἀνακαλύπτεται; Ὅτι ἕνα λαδικὸ ἀντὶ νὰ τρέχῃ ἀπὸ ἐδῶ ἔτρεχε ἀπὸ ἐκεῖ, ἢ ἀπὸ ἐδῶ ἔτρεχε τὸ πετρέλαιον καὶ ἐκ τούτων ἠπειλήθη ἡ μεγάλη καταστροφή. Καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ παρατήρησε μετὰ ὁ ἕλλην τεχνίτης καὶ εἶπεν ὅτι ἐὰν δὲν ἔτρεχον τὰ λάδια καὶ τὰ πετρέλαια δὲν θὰ συνέβαινεν ὅ,τι συνέβη. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ σεῖς δὲν θὰ εἴχετε τίποτε ἄλλο νὰ κάμητε, παρὰ νὰ παραπέμψητε τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὸ Ἐφετεῖον. Εἶναι ἀληθῶς μία σατανικὴ σύμπτωσις. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἤμην ἕτοιμος νὰ σᾶς ἐλέγξω ἐπίσης, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργέ τῶν Ναυτικῶν, εἶναι ἡ μετὰ τὰς δοκιμὰς μετάθεσις τοῦ Ἀντιπλοιάρχου κ. Ἀρβανίτη ὡς Κυβερνήτου ἐν Γαλλίᾳ ἑνὸς ὑποβρυχίου.

§367Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Εἶναι πρᾶξις προγενεστέρα τῆς ὑπουργίας μου ὁ διορισμὸς τοῦ Ἀρβανίτη.

§368Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἤμην ἕτοιμος νὰ ἐλέγξω τὸν κ. Ὑπουργὸν εἶναι ὅτι μετὰ τὸν θόρυβον καὶ τὰς δοκιμάς, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπέστειλε καὶ πάλιν τὸν Ἀρβανίτην εἰς ἀποστολήν. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ πράξω, ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ὁ Ἀρβανίτης ἠγγυήθη ὅτι αἱ δοκιμαὶ ἠδύναντο νὰ διεξαχθῶσι καὶ ἀπόντος αὐτοῦ. Ἀλλὰ μὲ τὸν Λιάσκον καὶ τὸν Ἀνδρέου δὲν εἶναι τὸ ἴδιον ὅπως θὰ ἦτο ἐὰν ἦτο καὶ αὐτός.

§369Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ διέκοψα τὴν συνέχισιν τῶν δοκιμῶν, διὰ νὰ ἴδω ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ συνεχισθῶσιν αὗται καὶ ἐν τῇ ἀπουσίᾳ τοῦ Ἀρβανίτου. Λοιπὸν σᾶς λέγω, ὅτι μοῦ εἶπεν ὅτι διὰ τὰς δοκιμὰς δὲν ὑπῆρχεν ἐμπόδιον κανὲν καὶ ἠδύναντο νὰ συνεχισθῶσι.

§370Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἄλλος ἔλεγχος εἶναι ὅτι ὄχι μόνον προτοῦ τὸ Ἐφετεῖον ἐκδώσῃ τὴν ἐτυμηγορίαν αὐτοῦ καὶ ἑπομένως ὁ Ναύσταθμος ἀποδείξῃ ὅτι αἱ τορπίλλαι δύνανται νὰ ἐπισκευασθῶσι, ἔπρεπε νὰ διαβεβαιώσητε τὴν Βουλὴν ὅτι ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον πράγματι δὲν θὰ προβῆτε εἰς ἄλλην προμήθειαν τορπιλλῶν.

§371Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Τὰ γενόμενα μὲ κατέστησαν ἀπολύτως διστακτικὸν εἰς λῆψιν ἀποφάσεων. Δὲν θὰ τολμήσω νὰ ἀναλάβω καὶ πάλιν εὐθύνας πρὶν ἢ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἄλλων τινῶν τὴν εὐθύνην.

§372Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Σᾶς συγχαίρω διὰ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐξεφέρατε, ἀλλὰ θὰ ἦτο βαρυτέρα ἡ πολιτικὴ εὐθύνη, ἐὰν παρηγγέλατε νέας τορπίλλας, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν τὸ Ἐφετεῖον δὲν ἐξέφερε τὴν ἀπόφασίν του. Ἀποφεύγετε λοιπὸν οἱονδήποτε διαγωνισμὸν διὰ προμήθειαν τορπιλλῶν μεταξὺ οἱωνδήποτε ἐργοστασίων. Καὶ εἰσέρχομαι τέλος, κ. Βουλευταί, εἰς τὸν ἐπίλογον τῆς ἀγορεύσεώς μου. Ἡ ὅλη ὑπόθεσις τῶν τορπιλλῶν ἀποδεικνύει ὅτι ὑπάρχει κἄτι τι τὸ σαθρὸν ἐν τῷ Ναυτικῷ. Αὐτὸ εἶναι πασίγνωστον καὶ ἐν τῷ Στρατῷ καὶ ἐν τῷ Ναυτικῷ. Ἀπὸ τοῦ 1915, ὁπότε ἤρχισαν αἱ πολιτικαὶ ἀνωμαλίαι, ἐπηρέασαν τὰ μέγιστα ἄρτι τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ διὰ τοῦτο ἀγορεύω πρὸ 15 περίπου ἡμερῶν, δυστυχῶς καὶ πάλιν πρὸ κενῶν ἑδωλίων, ἐπὶ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας, μοὶ φαίνεται δὲ παρίστατο μόνον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§373Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐὰν δὲν ἦτο καὶ ὁ Πρόεδρος, ἀλλοίμονον.

§374Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἠδύνατο νὰ ἦτο ὁ ἀναπληρωτής του. Ἀγορεύω, λέγω, περὶ τῶν Ναυτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας, περὶ τῆς ἀξιοθρηνήτου ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος ναυτικῆς πολιτικῆς· καὶ ἐπειδὴ τὸ θέμα οὐδεὶς τὸ ἔθιξε μέχρι τοῦδε ἀπὸ 15ετίας περίπου ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, διὰ τοῦτο καὶ μόνον ἔχω τὴν πικρίαν, ὅτι ἡ ἀγόρευσίς μου ἐκείνη ἐγένετο πρὸ κενῶν ἑδωλίων, διότι συνήθως μὲ βλέπετε νὰ ἀγορεύω περὶ τὰς μικρὰς ὥρας πάντοτε, οὐδέποτε ἐπιζητῶν τὰς μεγάλας. Ἀλλὰ τὴν ἀγόρευσίν μου αὐτὴν τὴν θεωρῶ εὐτυχῆ, ὄχι διότι ἔχω ἐγωϊσμόν, ἀλλὰ διότι ἦτο ἀξία προσοχῆς καὶ ἐὰν ἐγένετο ἐν πληθούσῃ Βουλῇ ἴσως θὰ ἔδιδεν ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ ἐξετασθῶσιν εὐρύτερον τὰ πράγματα αὐτά. Πάντως σήμερον ἡ κατάστασις ἡ ὅλη, ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἱστορίας τῶν τορπιλλῶν, ἀπέδειξεν ὅτι ἡ ἔκρυθμος αὐτὴ κατάστασις τοῦ ναυτικοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχῃ θλιβερὰ ἀποτελέσματα. Καὶ ἐν τῇ ἀγορεύσει μου ἐκείνῃ ἔθιξα τὸ ζήτημα καὶ εἶπον ὅτι ἡ ἔκρυθμος κατάστασις τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ προέρχεται ἐκ τοῦ κοινοβουλίου καὶ ὅτι ἑπομένως τὸ Κοινοβούλιον εἶναι κατὰ τὸ ἥμισυ ὑπεύθυνον καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ οἱ ἀξιωματικοί, διὰ τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ. Πολλοὶ λέγουσιν ὅτι εἰς τὴν ἔκρυθμον αὐτὴν κατάστασιν συμβάλλει τὸ ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ναυτικῶν εἶναι πολιτικοὶ καὶ δὲν εἶναι ἐξ ἐπαγγέλματος, δὲν εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, κύριοι, σπανίως εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ναυτικῶν. Εἶναι πολιτικοί Ὑπουργοί. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἀγορεύσει μου ἐκείνῃ ἀνέφερον καὶ 4 ὀνόματα πολιτῶν Ἑλλήνων Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι ἀφῆκαν λόγῳ τῆς ὀξείας των πολιτικῆς ἀντιλήψεως τῶν τοῦ Ναυτικοῦ, ἀναμφισβήτητα ἀγαθὰ ἴχνη τῆς διαβάσεώς των. Δὲν ἔχω οὐδένα δισταγμὸν νὰ τὰ ἐπαναλάβω καὶ σήμερον. Εἶναι ὁ Χ. Τρικούπης, ὁ Γ. Θεοτόκης, ὁ Ν. Στράτος καὶ ὁ Ε. Βενιζέλος, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν ναύαρχοι ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω, ἰδίως περὶ τῶν δύο, περὶ τοῦ Χ. Τρικούπη καὶ Ε. Βενιζέλου, ὅτι χωρὶς νὰ ἦσαν ναύαρχοι ὑπῆρξαν οἱ καλλίτεροι Ναύαρχοι τῆς Ἑλλάδος. Εὔχομαι ἡ συζήτησις αὐτὴ περὶ τῶν τορπιλλῶν νὰ μᾶς κάμῃ προσεκτικοὺς τοῦ λοιποῦ εἰς τὰς προμηθείας. Βλέπετε καὶ Ὑμεῖς ἀξιότιμε πολιτευτὰ ἐκ Ναυπάκτου, καὶ Ὑμεῖς ἀξιότιμε πολιτευτὰ ἐκ Μεσσηνίας, πόσον ἐπικίνδυνον εἶναι ἕνα Ὑπουργεῖον εἰς τὸ ὁποῖον δὲν εἰσέρχεσθε μὲ τὰ ἐφόδιά σας. Μέχρι τοῦδε ἐθεωρεῖτο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὅτι εἶναι ἓν Ὑπουργεῖον εὔκολον, βέβαια ἦτο κάποτε εὔκολον ἀλλὰ σήμερον...

§375Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ἀπείρως δύσκολον.

§376Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Δυσκολώτατον. Καὶ ἀπὸ σήμερον, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, θὰ εἶσθε καλὸς Ὑπουργὸς διότι ἐλάβατε τὴν πεῖραν, ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον. Σᾶς ἠνάγκασεν ἡ πεῖρα καὶ ἡ εὐθύνη νὰ μάθητε τὰς τορπίλλας. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὡς καὶ τῶν Ναυτικῶν εἶναι δυσκολώτερα ἀπὸ ὅ,τι ἦσαν πρὶν καὶ διὰ τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας εἰς ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον λίαν ἀξιεπαίνως ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Σᾶς συνιστῶ νὰ τὸ μελετήσητε, διότι θὰ σᾶς προφυλάξῃ εἰς τὸ μέλλον ἀπὸ εὐθύνας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρωτίστως αἱ στρατιωτικαὶ καὶ ναυτικαὶ προμήθειαι πρέπει νὰ διέρχωνται διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν προμηθειῶν. Ἔχει καὶ δευτερευούσας διατάξεις ἀλλὰ ἡ ὥρα δὲν εἶναι κατάλληλος διὰ νὰ ἀναπτύξω τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ μία ἄλλη διάταξις, πρέπει νὰ τεθῇ, πρέπει νὰ τεθῇ ὅτι ὁ πρόεδρος αὐτῆς τῆς Ἐπιτροπῆς ὁ ὁποῖος θὰ διαχειρίζεται τουλάχιστον 4.000.000 λίρας κατ’ ἔτος, — ἐννοεῖται τὸ ποσὸν θὰ φθάσῃ τὰ 6 ἢ 7 ἑκατομ. εἰς ἐποχὴν ἀθρόων παρασκευῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν, — πρέπει νὰ ἔχῃ βαθμὸν ὑφυπουργοῦ διὰ νὰ δύναται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ οὗτος νὰ ὑφίσταται τὸν ἔλεγχον.

§377Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι ἰδική σας γνώμη.

§378Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἡ διαφορὰ θὰ εἶναι 2000 τὸν μῆνα, 25,000 τὸν χρόνον. Πάντως πρέπει νὰ εἶναι διαρκὴς ὁ ἔλεγχος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν προμηθειῶν. Πρέπει ὑπὸ τὸν ὀφθαλμὸν τῆς Βουλῆς νὰ εἶναι ὁ Πρόεδρος τῶν προμηθειῶν. Καὶ θὰ συγχαρῶ καὶ ὑμᾶς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι πρωτίστως αἱ στρατιωτικαὶ καὶ ναυτικαὶ προμήθειαι θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν τῶν προμηθειῶν κατόπιν τῶν γνωμοδοτήσεων τῶν τεχνικῶν συμβουλίων. Καὶ περατῶ τὴν ἀγόρευσίν μου ὅμως κύριοι βουλευταί.

§379Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δόξα σοι ὁ Θεός.

§380Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ὄχι δόξα σοι ὁ Θεός, κ. Συνάδελφε. Κάτι καλὸ βγαίνει καμμιὰ φορὰ ἐκ τῶν ἀγορεύσεων. Τὴν γνώμην περὶ συστάσεως ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὰ ναυτικὰ τὴν ὑπέβαλον πρῶτος ἐγώ, μὲ τὸν σκοπό, ὅπως γίνῃ ἡ ἀνασκόπησις περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Ναυτικοῦ. Τὴν θεωρῶ ὅμως, ἂν ὄχι περιττήν, πρόωρον σήμερον. Θὰ τὴν ἐθεώρουν ὅμως ὅλως ἐπίκαιρον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶχεν ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐφετείου, θὰ εἶχον ἐπισκευασθῇ καὶ θὰ εἶχον ἐπιτύχῃ αἱ τορπίλλαι. Τότε θὰ ἦτο ἐπίκαιρον νὰ γίνῃ ἡ Ἐπιτροπή. Σήμερον τὴν θεωρῶ πρόωρον, διότι δὲν θὰ ἔχῃ ποῦ νὰ βασισθῇ. Ἐπίσης συνιστῶ ὅπως καὶ τώρα ἀκόμη κληθῇ εἰδικὸς τεχνίτης ἐκ τοῦ ἐργοστασίου τῶν τορπιλλῶν, διὰ νὰ κάμῃ μίαν θητείαν ἐδῶ ἑξάμηνον δι’ ἕνα ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν γνωρίζουν ἐν τῷ Ναυτικῷ. Εἶναι δὲ δικαιολογημένοι ἂν δὲν τὸ γνωρίζουν, διότι κατὰ πρώτην φορὰν τὸ ἐπρομηθεύθημεν. Περαίνων, ὡς κατακλεῖδα τῆς ἀγορεύσεώς μου, ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν: Ὅπως ἡ Βουλὴ ἀναβάλλει τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν τορπιλλῶν, ἵνα ἀποφασίσῃ μετὰ τὴν τελείαν ἐπισκευὴν τῶν τορπιλλῶν καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς σχετικῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐφετείου.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ὑποβληθῇ πρότασις, ἀλλὰ φυσικὰ ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἀπόφασιν τὴν στιγμὴν αὐτὴν καὶ ἑπομένως ἂς ἀναβληθῇ δι’ αὔριον. Ἡ συζήτησις ἐτερματίσθη, ἡ ἀπόφασις μόνον μένει.

§382Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτικῶν). Εἶναι δύο προτάσεις...

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη καὶ μένει μόνον ἡ ἀπόφασις. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον εἰς τὰς 5 μ. μ. (Ὥρα 3ῃ πρωϊνή)