1928.02.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 44η

ΤΗΣ 23 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6.30 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων, εἰς ἀπάντησιν τοῦ σταλέντος συλλυπητηρίου τηλεγραφήματος, διὰ τὸν θάνατον τοῦ λόρδου Ὄξφορδ– Ἄσκουϊθ, ἔχον οὕτω: Πρόεδρον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς Ἀνέγνωσα εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων τὴν ἀναγγελίαν τῶν συλλυπητηρίων τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ λόρδου Ὄξφορδ, καὶ παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε, ὅτι δεόντως ἐξετιμήθη ἡ συμπάθεια τῆς Ὑμετέρας Βουλῆς. Ι. Γουΐτσλεϊ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μάρκου καταθέτει τηλεγράφημα τῶν ἐν Πάτραις πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συνταξιούχων, αἰτουμένων τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των καὶ ἀποδοχὴν τοῦ ἀπὸ 20 Ἰανουαρίου 1928 ὑπομνήματος τῶν ἐν Ἀθήναις συναδέλφων των. Ὁ αὐτὸς βουλευτὴς κ. Α. Μάρκου καταθέτει ψήφισμα τῆς ὁμοσπονδίας τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν συλλόγων Πατρῶν αἰτουμένων διαγραφὴν παλαιῶν φόρων κλπ. Ἑκατονταμελὴς ἐπιτροπὴ δικαιούχων ἀποζημιώσεων διὰ τὰς ὑπὸ Γερμανοβουλγάρων ζημίας διαμαρτύρεται, διὰ τὴν βραδύτητα πρὸς πληρωμὴν τῶν ἀποζημιώσεων. Οἱ ναῦται τῆς κλάσεως 1926 Α τοῦ Ναυστάθμου καὶ τῶν πλοίων παραπονοῦνται, διότι, ἐνῷ ὑπηρετοῦν ἐπὶ 16 μῆνας, δὲν ἀπελύθησαν ἀκόμη, ἐνῷ οἱ συνάδελφοί των τοῦ στρατοῦ ἀπολύονται ἅμα τῇ συμπληρώσει 13 μηνῶν πραγματικῆς θητείας. Τὸ σῶμα τελωνοφυλακῆς Νέων Χωρῶν ὑποβάλλει ἀναφορὰν καὶ πρότασιν νόμου πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς της καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ υἱοθετήσῃ αὐτήν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Ζαβέρδας παρακαλεῖ ὅπως τὸ Ἄκτιον ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τοῦ Λευκαδίου καὶ δοθῇ εἰς τοὺς κτηνοτρόφους τῶν Κοινοτήτων τοῦ Δήμου Ἀνακτορίων. Ὁ Σύνδεσμος λαχανεμπόρων Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα, παρακαλῶν, ὅπως ἐξετασθοῦν αἱ διατυπούμεναι ἐν αὐτῷ ἀπόψεις των πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἐκδοθεισῶν ὑπὸ τῶν ἐκδικαστικῶν Ἐπιτροπῶν. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Πεδινῆς Σερρῶν, ὑποβάλλει τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν κατὰ τοῦ ἐκεῖ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διότι ἡ Τράπεζα δὲν παραχωρεῖ εἰς αὐτοὺς τὸ ἀναλογοῦν καλλιεργητικὸν δάνειον διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συλλόγου ἰδιοκτητῶν καὶ οἱ ἰδιοκτῆται καὶ κτηματίαι Ναυπλίου διαμαρτύρονται κατὰ τῆς Συνομοσπονδίας τῶν Ἐπαγγελματιῶν, ζητούσης τὴν τροποποίησιν καὶ παράτασιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἡ Ἐπιτροπὴ Προσφύγων Γιαννιτσῶν διαμαρτύρεται κατὰ τῶν Βουλγαροφώνων Ἀσβεσταρίου, διότι ἐπιτεθέντες ἐναντίον τῶν προσφύγων, ἐτραυμάτισαν 14 σοβαρῶς, ὅπως ἐξώσουν αὐτοὺς βιαίως. Ἡ Ἐργατικὴ Βοήθεια Ἑλλάδος διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπειλουμένην διάλυσιν τῶν ἐργατικῶν ὀργανώσεων καὶ διά τινα ἄλλα μέτρα, λαμβανόμενα ὑπὸ τῶν Ἀρχῶν. Ὁ Πρόεδρος Παμπροσφυγικῆς Ἑνώσεως Σερρῶν διαβιβάζει διαμαρτυρίαν κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, ἀντιτιθεμένων εἰς ἀνέγερσιν ἀστικοῦ συνοικισμοῦ, ἐνῷ εἶναι προφανὴς ἡ ἀνάγκη ἀνεγέρσεως τοιούτου. Οἱ κ. κ. Κ. Καζαντζῆς, Κ. Τσαντίλης, Δ. Τομαρᾶς, κάτοικοι Σπάτα, Λιόπεσι καὶ Κορωπὶ ὑποβάλλουν ψήφισμα σχετικὸν πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν παλαιοημερολογιτῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μητσοτάκης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς ἐν Χανίοις Κρήτης βιομηχανίας διϋλίσεως ἐλαίου καὶ σαπώνων, παραπονουμένης δι’ ἐκθέσμους ἐνεργείας τῆς Εἰσαγγελίας Πλημμελειοδικῶν Χανίων. Χαλαζόπληκτοι Γεωργοὶ τῆς Κοινότητος Δαμασίου Ἐλασσῶνος παρακαλοῦν τὴν Σὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διατάξῃ τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως εἰς αὐτοὺς ἀναλόγως τῆς προξενηθείσης ζημίας. Ἡ Ἕνωσις Καπνοτεχνιτῶν Σάμου διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως καὶ Προστασίας Καπνοῦ, ἀναθέτοντος τὰς ἐκκαθαρίσεις τοῦ Σωματείου εἰς τὸ Κομμουνιστικὸν Σωματεῖον «Ἀγάπη» καὶ περιφρονοῦντος οὕτω τὸ Σωματεῖον τῶν Καπνοτεχνιτῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι συντηρητικῶν ἀρχῶν. Ὁ Γεωργικὸς Σύνδεσμος Χίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν εἰσαγωγῆς βαμβακοσπόρου χρησιμοποιουμένου πρὸς τροφὴν τῶν γαλακτοφόρων. Ὁπλοπῶλαι Θεσσαλονίκης παρακαλοῦν, ὅπως διαταχθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου καί παραδώσουν τὰ παρ’ αὐτῶν κατεχόμενα περίστροφα. Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Βόλου ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τῶν ληφθεισῶν ἀποφάσεων ἐπὶ τῆς ἀνεργίας, τῶν ἐργατικῶν νομοσχεδίων καί τινων ἄλλων ζητημάτων. Οἱ ἀπόστρατοι ὁπλῖται ξηρᾶς καὶ Χωροφυλακῆς ὑποβάλλουν ὑπόμνημα περὶ μεταφορᾶς αὐτῶν ἐκ τῆς πολιτικῆς εἰς τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν. Ἡ Ἑταιρία Τεχνικῶν Ἔργων Φ. Δ. Πρεζάνης καὶ Σία ὑποβάλλει ἀντίγραφον τῆς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιστολῆς τοῦ Τραπεζιτικοῦ ὁμίλου Μπλαίρ καὶ Κόμπανυ. Ὁ βουλευτὴς Ρ. Κούνδουρος καταθέτει τηλεγράφημα ὁδηγῶν αὐτοκινήτων καὶ παραγωγέων «Ἱερᾶς Πέτρας», παρακαλούντων ὅπως μὴ γίνῃ δεκτὸς νέος διαγωνισμὸς ἐν τῷ ζητήματι τῆς ὁδοποιΐας, καθ’ ὅσον θὰ παρελκυσθῇ δι’ αὐτοῦ καὶ θὰ ματαιωθῇ ἡ τελειωτικὴ λύσις. Ὁ βουλευτὴς κ. Ρ. Κούνδουρος καταθέτει τηλ)μα τοῦ Προέδρου τοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου Σητείας, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μελετωμένην ἐπάνοδον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ Βεργοπούλου. Ἡ οἰκοδομικὴ Ἑταιρία Πατησίων Κυπριάδης, Κυριαζῆς καὶ Σία ὑποβάλλει ὑπόμνημα διὰ τοῦ πληρεξουσίου αὐτῆς Δικηγόρου Ἰάσωνος Γεωργακοπούλου, παραπονουμένη διὰ τὴν παραβίασιν τῆς συμβάσεως μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ Δημοσίου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ἐμμ. Μπαδάτσος καὶ Μ. Κοθρῆς καταθέτουν τηλεγραφήματα ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν των, περὶ μὴ παρελκύσεως τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας. Ὁ κ. Γ. Ἐξηντάρης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 1929 Ν. Δ. περὶ ἀνασυστάσεως τῆς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Γεωργίας Εʹ καὶ Βʹ Διευθύνσεως Φυτοπαθολογίας. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13 Νοεμβρίου 1927 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Μαΐου 1926 Ν. Δ. περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν φυτοπαθολογικὴν ὑπηρεσίαν. 3) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Μαΐου 1929 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως νόμων τινων τῆς φυτοπαθολογικῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ τῶν προτεινομένων συμπληρώσεων αὐτοῦ. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 8 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀτελοῦς ἐγγραφῆς προσφύγων εἰς τὴν ἀνωτέραν Γεωπονικὴν Σχολήν. 5) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ καταργήσεως τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ Ν. Δ. τῆς 2 Ἰουλίου 1926 περὶ συστάσεως Ταμείου Προνοίας παραγωγῆς, καὶ 6) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀναστάσεως τοῦ συμβουλίου φυτοπαθολογίας. Ὁ κ. Α. Μυλωνᾶς (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ φορολογίας παντὸς εἴδους σταφίδων Κρήτης καὶ λοιπῆς Ἑλλάδος πλὴν τῆς Κορινθιακῆς». 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 3389 καὶ τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Ἰανουαρίου 1928»· καὶ 3) «Περὶ προθεσμίας καταβολῆς φόρου καθαρῶν προσόδων προηγουμένων ἐτῶν». Τὰ νομοσχέδια ταῦτα κηρύσσονται ὑπηρεσιακά. Οἱ κ. κ. Γ. Καφαντάρης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καὶ Θ. Νικολούδης (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Ἀπριλίου 1925 Ν. Δ. περὶ ἀποδοχῶν καὶ συντάξεων» καὶ τοῦ «νόμου 3179». Ἡ Ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 31 Δεκεμβρίου 1925 περὶ ἱδρύσεως Ἐθνικῆς Ἑλληνικῆς Ἐπιτροπῆς Διεθνοῦς Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 21 Ἀπριλίου 1926 περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ὑδραυλικῶν καὶ ἐξυγιαντικῶν ἔργων Κομοτινῆς ὡς καὶ εἰδικοῦ ταμείου ὑδραυλικῶν ἔργων Ἰάσμου». Οἱ κ. κ. Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας) καὶ Α. Μυλωνᾶς (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς ἀρωγῆς τοῦ Κράτους πρὸς τὴν ἐλευθέραν Ζώνην Θεσσαλονίκης». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου 3404». Ὁ κ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§2Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς ἀναθέσεως τῆς ὁδοποιΐας εἰς σοβαρὸν οἰκονομικὸν ὅμιλον καὶ τεχνικῶς καλῶς παρεσκευασμένον, διὰ νὰ ἀναλάβῃ τοιοῦτον σοβαρὸν ἔργον εἶναι, ὅπως καὶ χθὲς ἐλέχθη ἐκ μέρους πολλῶν κ. Συναδέλφων, παλαιὸν καὶ ἀπηρχαιωμένον δύναμαι νὰ εἴπω. Ὅταν τῆς Δημοτικῆς ἀρχῆς προΐστατο ὁ πατὴρ μου, κατὰ τὸ 1905, ἐγένοντο τὰ πρῶτα ἔργα τῆς ἀσφαλτοστρώσεως τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Ἡ Δημοτικὴ Ἀρχή, ἐρευνήσασα τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Δήμου καὶ κατιδοῦσα ὅτι δὲν ἠδύνατο διὰ τῶν ὑπαρχόντων πόρων τοῦ Δήμου νὰ ἀσφαλτοστρώσῃ, ὡς εἶχεν ἐπιθυμήσει ὅλας τὰς ὁδοὺς τῆς πόλεως, ἦλθεν εἰς συνεννοήσεις μετὰ τῆς τότε ἀσφαλτοστρωτικῆς Ἀγγλικῆς Ἑταιρείας, τῆς γνωστῆς εἰς ὅλους ἡ ὁποία εἶχε ἐκτελέσει τὰ πρῶτα ἔργα καὶ ἐπρότεινεν εἰς αὐτὴν τὴν διὰ χρεωλυτικοῦ δανείου ἀνάληψιν τῆς ὁδοποιΐας. Ἡ πρότασις αὐτή, εὐτυχῶς, ἐπεξετάθη ἐκ μέρους τῆς Ἀσφαλτοστρωτικῆς ἐκείνης Ἑταιρείας καὶ διὰ τὰς ὁδοὺς τοῦ Δημοσίου ὡς καὶ δι’ ὅλας τὰς ἐθνικὰς τοιαύτας, ἐὰν ἐδέχετο τὸ Δημόσιον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ δάνειον ὅπερ ἐπρόκειτο νὰ συναφθῇ διὰ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον μέχρις ἐκείνης τῆς στιγμῆς ἐδαπάνα κατ’ ἔτος διὰ τὴν συντήρησιν καὶ μόνον τῶν ὁδῶν τοῦ Κράτους.

§3Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον ἦτο τὸ δάνειον;

§4Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὸ δάνειον θὰ ἦτο ἀνάλογον τῶν ἔργων, τῶν κατ’ ἔτος διενεργουμένων, ὡς τοκοχρεωλύσιον δὲ θὰ ὑπελογίζετο τὸ δαπανώμενον μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ποσὸν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἀτυχῶς τὰ Δημόσια Ἔργα, ὁρμώμενα τότε ἀπὸ τὴν ἰδέαν τοῦ ἀμέσου ἐλέγχου καὶ τῆς ἀμέσου παρακολουθήσεως τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας, δὲν ἀπεδέχθησαν τὴν πρότασιν ἐκείνην καὶ οὕτω ἐματαιώθη ἔκτοτε τὸ ἔργον τῆς ὁδοποιΐας, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ἤδη περατωθῆ. Ὡς ἠκούσθη λεγόμενον χθὲς καὶ προχθὲς ἐνταῦθα, ἐπανελήφθη ἡ πρότασις τῆς ἰδίας Ἑταιρείας διὰ δανειστικῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ ἔργου τῆς ὁδοποιΐας καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι καὶ τότε εἶχον ἐπιβληθῆ αἱ προτάσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐλέχθη δὲ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ἡ ὑποβαλοῦσα τὰς προτάσεις Ἑταιρεία, κληθεῖσα νὰ ὑπογράψῃ, δὲν ὑπέγραψε, μὴ θέλουσα τοιοῦτον σοβαρὸν ἔργον νὰ φέρῃ τὴν ὑπογραφὴν μόνον τῆς Δικτατορίας καὶ οὐχὶ Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως. Εὐθὺς ὅμως ὡς ἐσχηματίσθη ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ἡ πρότασις τῆς ὁδοποιΐας ἐκομίσθη ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἐγένετο μακρὰ εἰς δύο καὶ τρεῖς συνεδριάσεις εἰσήγησις τοῦ ἐντίμου νῦν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ. Εὑρέθησαν τότε πάντες οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἐνθουσιωδῶς διατεθειμένοι εἰς τὴν ὑποδοχὴν τῆς ἰδέας τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ κοινωφελεστάτου καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας ἀπαραιτήτου ἔργου τῆς ὁδοποιΐας. Καὶ ἐγώ, ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέλος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑπὸ τὴν ἰδιότητα μάλιστα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, συναισθανόμενος τὴν ἐξυπηρέτησιν τὴν ὁποίαν ἡ πραγματοποίησις τοῦ ἔργου θὰ εἶχεν τόσον διὰ τὸν περιηγητισμόν, ὅσον καὶ διὰ τὴν κάλυψιν τῆς ὑπαρχούσης ἀνεργίας, ὑπεστήριξα ἀσμένως τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἔργου. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἐπέδειξεν εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην ὅλον του τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἔργου, καὶ ἀπεφασίσθη τότε, ἐν ὁμοφωνίᾳ νὰ μὴ ἀκολουθηθῇ ἡ πεπατημένη ὁδὸς τῆς συνάψεως συμβάσεων κατὰ τρόπον τῆς δικτατορίας ἀλλὰ νὰ ἐνεργηθῇ διαγωνισμὸς, ὅστις καὶ σοβαρὰς Ἑταιρείας τεχνικῶς καὶ οἰκονομικῶς ἐχούσας δυνάμεις θὰ ἠδύνατο νὰ προσελκύσῃ, ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα τῆς χώρας νὰ ἐξυπηρετηθῶσι διὰ τῆς ἀναπτυσσομένης διὰ τῆς δημοπρασίας ἁμίλλης. Ταῦτα εἶχον ἀποφασισθῆ, ὅταν διὰ τοὺς γνωστοὺς λόγους τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀπεχώρησε τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἀποχώρησις ἡμῶν ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ σχηματισθῇ ἡ Κυβέρνησις τοῦ εὐρέως συνασπισμοῦ, τῆς ὁποίας ὅλοι οἱ παρακολουθήσαντες τὰ παρασκήνια τῆς τῆς προσπαθείας τῆς συγκροτήσεως αὐτῆς γνωρίζουν τὰς δυσχερείας. Ἀλλ’ ὅσον αἱ δυσχέρειαι ἦσαν μεγάλαι διὰ τὴν συγκρότησιν μιᾶς Κυβερνήσεως ἐκ μέρους τῶν συνησπισμένων κομμάτων, τοσαύτη ὑπῆρξεν ἡ εὐχέρεια εἰς τὴν παροχὴν διαφόρων ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα ἕκαστον κόμμα προέβαλε διὰ νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομὴν αὐτοῦ εἰς τὴν συγκρότησιν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἠκούσαμεν καὶ ἀνεγνώσαμεν τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν ὁποίων ἐξηγγέλλετο, ὅτι εἰς μὲν τὸ ζήτημα τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, θὰ ἠκολουθεῖτο ἡ πολιτικὴ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἐκείνης ἀκριβῶς ἡ ὁποία εἶχεν γίνει ἀφορμὴ τῆς διαφωνίας ἡμῶν. Εἰς τὴν πολιτικὴν τὴν γενικωτέραν, περιελαμβάνετο καὶ τὸ ἔργον τῆς ὁδοποιΐας, τῆς ὁποίας ἡ ἀνάγκη ἐτονίζετο ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἐνῷ παραλλήλως ἐδίδετο καὶ ὑπόσχεσις περὶ ἱδρύσεως Γεωργικῆς Τραπέζης. Μετὰ τὰς προγραμματικὰς ἐκείνας δηλώσεις ἐπηκολούθησε ὁ διορισμὸς ὡς πρεσβευτοῦ ἐν Παρισίοις τοῦ κ. Πολίτου. Οὕτω πάντα τὰ μετασχόντα τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης κόμματα εἶχον τὰ ἀνταλλάγματά των καὶ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν ὡς πρόγραμμα τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑπεσχημένων. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, πρὸς τιμὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι τὴν πολύτιμον συνδρομήν του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην παρέσχε μὲ τὰς ὀλιγωτέρας ὠφελείας διὰ τὸ ὑπ’ αὐτὸν κόμμα. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω ὅτι τὸ ὄφελος ἐκεῖνο δὲν ἦτο ἀφορμὴ καὶ ὑψίστης ζημίας διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ὅταν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν ὀλεθρίαν ἀντιπροσώπευσιν τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ Κοινωνίᾳ τῶν Ἐθνῶν.

§5Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι ἐπλανήθην. Δὲν ἠμπορεῖτε ὅμως νὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι ἐπῆρα καὶ ἱκανὰ ὀφέλη, διότι τὸ πρόσωπον αὐτὸ δὲν ἀνήκει εἰς τὸ κόμμα μου. Ἴσως ἐπλανήθην. Ἦτο ἡ καλή μου πίστις.

§6Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Σᾶς προέλαβον.

§7Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν ἐφαρμοσθοῦν ὡρισμέναι ἀρχαὶ ἑνὸς κόμματος, ἀποτελεῖ τοῦτο ὄφελος ὑπὲρ τῶν κομμάτων αὐτῶν; Εἴπετε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐζήτησε κάτι τι, τὸ ὁποῖον νὰ ἦτο ὠφέλιμον δι’ ἑαυτόν, ὡς ἐὰν ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ὁδοποιΐας, ἡ ἵδρυσις τῆς Γεωργικῆς Τραπέζης κλπ., τὰ ὁποῖα εἴπετε ὅτι ἐλήφθησαν ὡς ἀνταλλάγματα, αὐτὰ ἀποτελοῦν κανὲν ὄφελος; Σᾶς τὸ λέγω αὐτό, διότι ἠρχίσατε μὲ κοινοβουλευτικὸν ὕφος καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐξακολουθήσετε ἔτσι, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγετε, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ἀρχῶν ἑκάστου κόμματος ἀποτελεῖ ὄφελος τῶν κομμάτων.

§8Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν ἀνέμενον ποτέ, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, λόγῳ τῆς ἐκτιμήσεως τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὴν εὐφυΐαν σας, νὰ παρεξηγήσετε ὅσα εἶπον. Ἐνόουν ὄφελος κομματικὸν καὶ ὄχι συγκοινωνιακὸν διότι καὶ ὑμεῖς καὶ ὅλοι οἱ συνάδελφοι εἰς τὴν συνείδησίν μου, εἶσθε ὑπεράνω τοιούτων ὑπαινιγμῶν.

§9Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐκάμαμε καμμίαν ὑποχώρησιν εἰς ἀνταλλάγματα. Εἴμεθα σύμφωνοι ὅλοι.

§10Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἐάν, λαμβάνοντες ἑκάστην λέξιν τῆς ἀγορεύσεώς μου, θέλετε νὰ μοῦ ἀπονείμητε διάθεσίν τινα ἐνδόμυχον τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω, τότε πολλάκις θέλετε μὲ διακόψει. Τονίζω ὅμως ὅτι οὔτε πρόθεσιν νὰ σᾶς θίξω ἔχω, οὔτε θὰ ἐμποδισθῶ διὰ τῶν διακοπῶν νὰ εἴπω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, τὸ ὁποῖον γνωρίζουσι καὶ οἱ λίθοι, ὅτι διὰ νὰ γίνῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ εὐρέος συνασπισμοῦ ἐλάβατε ὑμεῖς, ὡς ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν ὡς ἀντάλλαγμα, ὡς ἐπίσης εἶναι γνωστοὶ οἱ ἐκβιασμοὶ τοὺς ὁποίους μετεχειρίσθητε καὶ ἐναντίον τοῦ κ. Καφαντάρη εὑρισκομένου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὴν ὁποίαν ἐπιέσατε νὰ δεχθῇ τὴν σχετικὴν σύμβασιν.

§11Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν διεφώνουν εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν διὰ νὰ πάρω ἀντάλλαγμα.

§12Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν ἐδίδετε ὅμως τὰς ψήφους σας εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν ἂν δὲν ἐπαίρνατε τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν. Αὐτὸ εἶναι ἀρκετόν. Οὕτω ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔλαβε ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ ἀνεχώρησαν ἀμέσως οἱ δύο Ὑπουργοὶ διὰ τὴν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀποστολήν των καὶ παρέμειναν ἐνταῦθα οἱ ἕτεροι δύο Ἀρχηγοί, οἱ ἀποτελοῦντες τὸ συμπλήρωμα τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης τοῦ συνασπισμοῦ, καταγινόμενοι εἰς τὸ νὰ λάβωσιν ὅ,τι διὰ τῆς γραφίδος τῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων τοὺς εἶχον ὑποσχεθῆ. Καὶ εἰς τοῦτο δὲν ἀδικῶ αὐτούς, διότι ὄπισθεν τῶν ὑποσχέσεων ἴσως ἐκρύπτετο καὶ ἡ ὀπισθοβουλία τῆς ἐπιτυχίας τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος, κατόπιν τοῦ τετελεσμένου τῶν ὅσα εἶχον παραχωρηθῆ ὑπὸ πίεσιν. Καὶ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἔπραξεν ὅ,τι τοῦ ἦτο δυνατόν, ἵνα ἐπιτύχῃ τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, διὰ τῶν συχνῶν ἐκεῖ μεταβάσεων καὶ ἀπειλῶν, ὥστε νὰ καταστῇ ἐφιάλτης τῶν διοικούντων τὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐνῷ παραλλήλως ἠνώχλει τὸν κ. Καφαντάρην, ἐν Εὐρώπῃ εὑρισκόμενον, διὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἀπειλητικῶν τηλεγραφημάτων.

§13Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μακάρι νὰ ἠμποροῦσα νὰ ἔκαμνα κάθε ἡμέραν τοιούτου εἴδους ἐκβιασμούς.

§14Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν σᾶς κατηγορῶ διὰ τοῦτο. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὴν αὐτὴν τακτικὴν ἐτήρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, προσπαθήσας διὰ παντὸς τρόπου νὰ ψηφίσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὸν νόμον τὸν ἐπικυροῦντα τὴν γενομένην τότε δημοπρασίαν, σεῖς δὲ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ὁ σήμερον διαφωνῶν, ὁ σήμερον διαρρηγνύων τὰ ἱμάτιά του διὰ τὴν σπατάλην καὶ διὰ τὰς καταχρήσεις, τὰς γενομένας ἢ τὰς γενησομένας ἐκ τῆς τοιαύτης διεξαγωγῆς τῆς ὑποθέσεως τῆς ὁδοποιΐας, ὄχι μόνον τότε ἦσθε ἀλληλέγγυος μετὰ τοῦ συναδέλφου Σας ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλ’ εἰς πᾶσαν ἐκ μέρους τῆς πτέρυγος ἐκείνης ὑποβολὴν τροπολογίας τινός, εἰς πᾶσαν διαμαρτυρίαν διὰ τὴν ταχύτητα, μετὰ τῆς ὁποίας ἠθελήσετε τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνῃ, νὰ ὑφαρπάσητε τὸν νόμον αὐτόν.

§15Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἀνεμίχθην καθόλου εἰς τὸν νόμον αὐτόν.

§16Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὥστε δὲν ἦσθε ἀλληλέγγυος, ὅταν ἐκάθησθε εἰς τὸ ἑδώλιον ἐκεῖνο;

§17Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ συνεφώνησα εἰς τὸ νὰ γίνῃ ἡ ὁδοποιΐα ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ὡρισμένου νόμου, καὶ οὔτε σήμερον διαφωνῶ, μολονότι ἐδήλωσα καὶ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐτόνισα, ὅτι κατ’ ἄλλον τρόπον ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ δημοπρασία. Ἐν τούτοις συνεφώνησα, καὶ ἀφοῦ συνεφώνησα δὲν μετέβαλον γνώμην, οὔτε σήμερον μεταβάλλω.

§18Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως μετεβάλλατε γνώμην, καὶ μετεβάλετε γνώμην, διότι ὁ Νόμος ἐκεῖνος δὲν εἶχε καμμίαν προθεσμίαν διὰ τὴν ἐνέργειαν δημοπρασίας καὶ κατόπιν μιᾶς ὅπως τὴν ὠνομάσετε τὴν ἑσπέραν ἐκείνην κωλυσιεργείας τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ἡ ὁποία δὲν ἦτο κωλυσιεργεία.

§19Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ τὴν ὠνόμασα; Ἐγὼ δὲν ἀνεμείχθην καθόλου. Μίαν διασάφησιν ἐζήτησα διὰ τὴν ὀνομασίαν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, ἡ ὁποία καὶ μοῦ ἐδόθη. Ἐπίσης πρὶν γίνῃ ὁ νόμος ἡ μόνη ἐπέμβασις τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἦτο νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην ὅτι τὸ δάνειον ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀπὸ 1–6 ἑκατομ. λίρας, ἵνα εἶναι ἐλευθέρα ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὸ ἔργον, ὄχι ὁλόκληρον ἀλλ’ εἰς ἓν τμῆμα, διότι δὲν ἐνόμιζα ὅτι ἡ παραχώρησις ὁλοκλήρου τοῦ ἔργου τῶν 6 ἑκατομ. θὰ ἦτο συμφέρουσα.

§20Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶσθε παλαιότερος ἐμοῦ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἀλλὰ φαίνεται, ἐπειδὴ εἰσήλθετε διὰ διαφορετικῶν μεθόδων, ἀπὸ ὅτι ἐγὼ εἰσῆλθον, δὲν καταλαμβάνετε τί θὰ εἴπῃ Κοινοβουλευτισμός. Ὅταν παρίστασθε εἰς μίαν Κυβέρνησιν, καὶ ὅταν μάλιστα κάθεσθε δίπλα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας...

§21Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴτε δίπλα ἐκαθήμην, εἴτε κοντά, εἴμεθα πάντοτε εἰς μεγάλην ἀπόστασιν.

§22Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Σιγὰ–σιγά, θὰ μᾶς εἴπητε ὅτι ἦσθε ταξείδι.

§23Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν νομίζετε ὅτι κοινοβουλευτισμὸς εἶναι ἡ παραβίασις τῆς ἀληθείας, εἶσθε πολὺ πεπλανημένος.

§24Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀντίληψιν ὅλων ἐὰν εἶναι παραβίασις τῆς ἀληθείας, ὅτι οἱ Ὑπουργοί, οἱ ἀποτελοῦντες μίαν Κυβέρνησιν, εἶναι ἀλληλέγγυοι. Ἐὰν ὑμεῖς δὲν θεωρεῖτε τοῦτο κοινοβουλευτικόν, βεβαίως ἐγὼ παραβιάζω τὴν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν ὅμως σεῖς βλέπετε ἀντιστρόφως, ὅταν οὕτω ἀντιλαμβάνεσθε τὸν κοινοβουλευτισμόν.

§25Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐγεννήθη μία παρεξήγησις μεταξὺ τοῦ ὁμιλοῦντος καὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως». Ὁ ρήτωρ θέλει νὰ εἴπῃ περὶ πράξεων γενικῶς, χωρὶς οὐδεμίαν νὰ θέλῃ νὰ ἀποδώσῃ ἰδιάζουσαν εὐθύνην εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως». Ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς ὁ ὁμιλῶν, πόρρω ἀπέχει τῆς προθέσεως τοῦ ν’ ἀποδώσῃ προσωπικὸν χαρακτῆρα.

§26Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Βεβαίως, ἐγὼ θέλω νὰ τονίσω τοῦτο: τὴν κυβερνητικὴν ἀλληλεγγύην. Λέγω, λοιπόν, ὅτι, τότε ἀκριβῶς, ἐνῷ ἡμεῖς ἠγωνιζόμεθα νὰ ὑποβάλωμεν διαφόρους τροπολογίας, ἵνα ἐπιφέρωμεν εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον διορθώσεις τινάς, δυναμένας νὰ ἐξυπηρετήσωσι καλύτερον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, μᾶς ἀπηγγέλλετο ἡ κατηγορία τῆς παρακωλύσεως τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας, καὶ ὅτι διὰ τῶν συχνῆς ὑποβολῆς τροπολογιῶν, ἐπροσπαθούσαμεν νὰ παρακωλύσωμεν τὸ ἔργον. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἦτο τότε ἀλληλέγγυος μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλ’ ἐκ τῶν ὑστέρων γνωρίζετε τί ἀπεδείχθη; Ἀπεδείχθη ὅτι ἀκριβῶς ἡ ἐπιμονὴ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ὑπῆρξε τόσον ἐξυπηρετικὴ διὰ τὰ δημόσια συμφέροντα, ὥστε διὰ τοῦ γενομένου διαγωνισμοῦ κατ’ ἄλλους μὲν περιεσώθησαν 600 κατ’ ἄλλους 800 καὶ κατ’ ἄλλους 900 ἑκατομμύρια ἴσως καὶ ἓν δισεκατομμύριον, τὰ ὁποῖα, ἐὰν δὲν ἤμεθα ἡμεῖς, θὰ διέφευγον ἀσφαλῶς τοῦ Δημοσίου Ταμείου καὶ θὰ εἶχε χυθῆ εἰς μάτην ὁ ἱδρὼς τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅστις εἶχε συγκομίσει τὰ ἑκατομμύρια αὐτά. Καὶ οὕτω προεκλήθη ἡ ἐπιτυχία αὐτὴ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, καὶ οἱ ὄψιμοι ἰσχυρισμοὶ τοῦ κ. Παπανδρέου ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Δι’ ἀμφότερα ἐπιχαίρομεν. Ὁπωσδήποτε ὅμως ἤδη ἡ δημοπρασία, Κύριοι, ἔλαβε χώραν, ἀλλ’ αἰφνιδιαστικῶς, παραδόξως, βλέπομεν τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας κατερχόμενον πάλιν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἐπιμένομεν καὶ ἐρωτῶμεν ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεώς του, τί θέλει τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὴν Βουλήν; Ποῖος τὸ ἔφερε; Διατί γίνεται τόση ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, δι’ ὅσα ἐγράφησαν, δι’ ὅσα ἐλέχθησαν, εἰς τὸν τύπον, ἐκτὸς τῆς Βουλῆς; Ἡ Κυβέρνησις σιωπᾷ. Δὲν λέγει τίποτε. Ποία ἡ ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὴν Βουλήν; Ὑπάρχει ἀνάγκη διαφωτίσεως τῆς κοινῆς γνώμης; Ἀλλ’ ἐπί τινος ζητήματος; Ἐπὶ τοῦ γενομένου διαγωνισμοῦ; Ὁ γενόμενος διαγωνισμὸς δὲν ἔλαβε μορφὴν τελειωτικήν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει τὴν κυβερνητικὴν ἐπικύρωσιν. Δὲν δύναται ἡ Βουλή, ὅπως ἀνεπτύχθη πολὺ ὀρθῶς, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκ μέρους συναδέλφων ἀνηκόντων εἰς ὃ ἀνήκω καὶ ἐγὼ κόμμα, νὰ ἐπιληφθῇ τῶν κυβερνητικῶν ἔργων. Δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ ἐπιρρίψῃ ἐπὶ τῆς Βουλῆς τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐκ τῆς ἐντολῆς, ἣν ἔχει λάβει τοῦ νὰ διοικῇ τὸν τόπον. Ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ δὲν δύναται νὰ ἀποξενωθῇ καὶ τῆς εἰδικῆς ἐντολῆς τὴν ὁποίαν ἔχει λάβει, δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Παρὰ πάντα ταῦτα ἡ συζήτησις ἐξακολουθεῖ καὶ ἀναπτύσσονται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λεπτομέρειαι ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται μέχρι τῆς στιγμῆς νὰ μᾶς ὁρίσῃ τί ζητεῖ ἀπὸ τὴν Βουλήν, τί ζητεῖ ἀπὸ ἡμᾶς. Καὶ δὲν δύναται νὰ ζητῇ τίποτε ἀπὸ ἡμᾶς, διότι ὑπάρχει νόμος περὶ ὁδοποιΐας, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ἄρθρον 4 καθορίζει σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς «Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον κλπ.» (ἀναγινώσκει). Ὅταν λοιπὸν ὁ νόμος παρέχει τόσον εὐρὺ δικαίωμα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅταν ἔχει διεξαχθῆ ἡ δημοπρασία καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας, τοὺς ὁποίους ὁ νόμος προέβλεψεν, ἐὰν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν αὐτῆς ὑπὸ τὴν σκιὰν τῶν παραπετασμάτων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔλαβον χώραν ἀτασθαλίαι, ἀταξίαι, διάφορα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἀγνοοῦμεν καὶ θέλομεν νὰ ἀγνοοῦμεν, δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ ἐπιληφθῶμεν ἡμεῖς τοῦ ζητήματος ἐφ’ ὅσον μάλιστα τὰς ἀτασθαλίας αὐτὰς δὲν φέρει ἐνώπιον ἡμῶν αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις. Εἴχομεν Κυβερνητικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία προῆλθεν ἐκ διαφωνίας ἑνὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀρνηθέντος νὰ ὑπογράψῃ τὸ πρωτόκολλον τῆς γενομένης δημοπρασίας. Συνεπείᾳ τῆς διαφωνίας ἐκείνης, ἐξερράγη κρίσις, καὶ ἐπηκολούθησεν ὁ σχηματισμὸς νέας Κυβερνήσεως. Ἡ νέα Κυβέρνησις σχηματίζεται ἀπὸ τοὺς ὁμοφρονοῦντας Ὑπουργούς, τοὺς συμφωνήσαντας εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἑτοίμους πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν νὰ ὑπογράψωσι τὸ πρωτόκολλον τῆς δημοπρασίας ἐκείνης. Διατί, λοιπόν, ἔρχεται τὸ ζήτημα ἐνώπιον ἡμῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ τριανδρία ἡ ἀποτελοῦσα τὸ Ὑπουργικὸν συμβούλιον εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας; Πῶς δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ὅρων τῆς δημοπρασίας εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν τίτλων τῶν λαβόντων μέρος εἰς αὐτήν, ἐὰν ἔχωσιν ἢ ὄχι τὰ προσόντα καὶ ὅλας τὰς ἄλλας ἐργοληπτικὰς ἰδιότητας, τὰς ὁποίας κατ’ εἰδικὴν ἐντολὴν ἔχει δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ κρίνῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον; Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀτολμία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας τῆς γενομένης δημοπρασίας καὶ ὁδοποιΐας ἂς τὸ εἴπῃ καθαρά. Δύναται κάλλιστα ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν δὲν ἐπαρκεῖ αὐτῇ ὁ ὑπάρχων νόμος, εἴτε ὑποβάλλουσα νέον νόμον ἢ τροποποιοῦσα τὸν ὑπάρχοντα νὰ ζητήσῃ ὑπὸ οἱονδήποτε πρόσχημα ἀπὸ τὴν Βουλὴν νέαν ἀπόφασιν. Ἂς εἶναι βεβαία ὅτι μετὰ πάσης προθυμίας θὰ συνδράμωμεν αὐτὴν εἰς τὴν ταχεῖαν ψήφισιν, προκειμένου νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ ὄντως κοινωφελὲς ἔργον τῆς ὁδοποιΐας. Πάντες ἐμπνεόμεθα ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς πραγματοποιήσεως καὶ τῆς ταχυτέρας μάλιστα τῶν ἔργων αὐτῶν. Ἀλλὰ ἂς καθορίσῃ τί θέλει, τί ζητεῖ ἐπακριβῶς ἀπὸ τὸ Σῶμα. Ἡ σιωπή της καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ ζητήματος ἐνταῦθα, εἶναι ἐντελῶς ἀντικοινοβουλευτικὸς καὶ ἐγκλείει, ἐκτὸς τῆς παρατυπίας, καὶ ἀνεξήγητον ἀτολμίαν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως ταύτῃ ἄς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀπευθύνω ἐρώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, κατόπιν τῶν ἐπανειλημμένως λεχθέντων ἐνταῦθα, τί ποσὸν ἔχει ὑπολογίσῃ τὸ τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων, καὶ τί θὰ κατορθωθῇ νὰ ἐπιστρωθῶσι εἰς χιλιόμετρα τετραγωνικὰ διὰ τοῦ ποσοῦ τοῦ δανείου; Ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς ὁδοποιΐας καὶ ὅλοι ἐπαναλαμβάνομεν τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπὲρ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ ἔργου, ἀλλὰ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν γνωρίζει τί ἀκριβῶς πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῇ διὰ τοῦ δανείου αὐτοῦ τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν, ὥστε ἐν πλήρει γνώσει νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν θυσίαν εἰς ἣν θὰ ὑποβληθῇ ὁ φορολογούμενος λαός.

§27Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Ὅταν ἀγορεύσω θὰ δώσω μίαν ἐκτεταμένην ἀπάντησιν εἰς τοῦτο.

§28Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ. Θὰ ἔχῃ μεγάλην ἐπιρροὴν ἡ διευκρίνισις. Διὰ νὰ μὴ βαυκαλιζώμεθα ἄλλοι ἐλπίζοντες ὅτι θὰ γίνουν ἔργα ὁδοποιΐας ὥστε νὰ ἱκανοποιήσουν καὶ τὰς ἀπωτάτας ἀνάγκας τῆς χώρας καὶ ἄλλαι ἀντιθέτως νὰ ὑποστηρίζωσιν ὅτι δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ τὸ δάνειον αὐτὸ οὔτε διὰ ἐπισκύρωσιν τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν Θεσσαλονίκης. Ὁπωσδήποτε ἐλπίζω ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ εἶναι τοιαύτη ὥστε πραγματικῶς νὰ αὐξήσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπὲρ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ ἔργου αὐτῆς. Τέλος ἂν καὶ νεώτερος κατὰ πολὺ τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν θὰ κατέλθω τοῦ βήματος τούτου ζητῶν συγγνώμην διότι ἀπησχόλησα ἐπὶ τόσην ὥραν τὴν Βουλὴν, καὶ ποιοῦμαι ἔκκλησιν θερμὴν εἰς τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν Κυβέρνησιν, νὰ σεβασθῶσι αὐτὴν ταύτην τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὁποίαν ἀπαρτίζουσι. Δὲν εἶναι ἀντιληπτὸν, ἀπὸ ἐμὲ τοὐλάχιστον, πῶς καὶ διατί ἡ Κυβέρνησις ἐπεδίωξε νὰ καταρρίψῃ τόσον τὸ γόητρον αὐτῆς ὅσον καὶ τῆς Βουλῆς φέρουσα ἐνταῦθα ζήτημα τῆς ἀπολύτου ἁρμοδιότητος της καὶ ἐξουσίας της. Δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ φαντασθῶ ὅτι ἠθέλησε νὰ προκαλέσῃ τὰς ἐξενεχθείσας κατηγορίας καὶ νὰ μεταφέρῃ ἐνταῦθα τὰ σκύρα τῆς ὁδοποιΐας διὰ νὰ τὰ χρησιμοποιήσωσι κατ’ ἀλλήλων οἱ συνήγοροι τῶν δύο ἐνδιαφερομένων Οἴκων. Ὅτι ἐγένετο εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐν κλειστῷ καὶ παραβύστῳ μὴ θέλετε νὰ ἐπαναληφθῇ ἐνταῦθα. Δὲν πρόκειται μετὰ μίαν κρίσιν νὰ διαλυθῶμεν καὶ νὰ ἀνασυσταθῶμεν καὶ πάλιν ὅπως ἐγένετο μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν καταπέσῃ τὸ γόητρον τῆς Βουλῆς, θὰ καταπέσῃ τόσον ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει, ὥστε ἐλάχιστοι ἐξ ἡμῶν νὰ δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§29Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἔλαβον τὸν λόγον διακόψας, οὕτως εἰπεῖν, τὴν σειρὰν τῶν ἐγγεγραμμένων, διότι ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐλέχθησαν πλέον κατὰ μέγα μέρος ὅσα εἶχον νὰ λεχθῶσι καὶ δύναμαι ἤδη νὰ ἀπαντήσω, νὰ ἀπαντήσω δὲ πρὸ παντὸς διὰ νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλήν. Διότι ὁπωσδήποτε τὸ ζήτημα τοῦτο ἢ οὕτως ἢ ἄλλως ἦλθεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξέλθῃ τῆς αἰθούσης ταύτης προτοῦ λάβῃ ἡ Βουλὴ μίαν ἀπόφασιν. Ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ εἶναι ἀπόφασις ὑπὲρ τοῦ τάδε ἢ τάδε Οἴκου· εἰμπορεῖ νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν νὰ τὸ παραπέμψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, χωρὶς ἡ παραπομπὴ αὕτη νὰ σημειώνῃ ὅτι θὰ προκριθῇ καὶ τὸ ζήτημα ποῖος θὰ εἶναι ὁ Οἶκος.

§30Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Οὔτε τὸ ζήτημα τοῦ μετέπειτα ἐλέγχου.

§31Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Φυσικά. Ἡ Βουλὴ παραπέμπουσα τὸ ζήτημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν προεξοφλεῖ τὸ ζήτημα τοῦ μέλλοντος ἐλέγχου ἀναμφισβητήτως. Μετὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιμείνω εἰς περισσοτέρας ἐξηγήσεις. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ προσθέσω, εἶναι ὅτι, ὅπως καὶ κατὰ τὰ Ὑπουργικὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα προηγήθησαν τῆς κρίσεως, ἐδήλωσα κατὰ τὴν κρίσιν, ὅπως ἐδήλωσα καὶ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου, τὸ ζήτημα δὲν εἶναι πολιτικὸν ὄχι μόνον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ οὔτε καὶ πολιτικὸν ἐκ μέρους μου. Ὀφείλω, Κύριοι, μετὰ τὰς ἐξηγήσεις αὐτάς, νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι εὑρίσκομαι εἰς μίαν πολὺ περίεργον θέσιν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου δύναται ἕκαστος ἐξ ὑμῶν νὰ ἔχῃ γνώμην ἢ καὶ νὰ μὴ ἔχῃ γνώμην ἢ καὶ νὰ ἔχῃ γνώμην καὶ νὰ τὴν ἐκφράσῃ ἢ νὰ μὴ τὴν ἐκφράσῃ. Οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ γνώμην καὶ νὰ τὴν ἐκφράσῃ κανεὶς ἐξ ὑμῶν. Οὐδεὶς ἐπίσης ἐκ τῶν ἑκατομμυρίων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν ἔχει καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου γνώμην καὶ ἂν ἔχῃ γνώμην, οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχει νὰ τὴν ἐκφράσῃ. Ὁ μόνος ὁ ὁποῖος εἰς τὸν τόπον αὐτὸν εἶναι ὑποχρεωμένος ἐκ τοῦ νόμου καὶ νὰ ἔχῃ γνώμην καὶ νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην ταύτην καὶ νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ, ὁ μόνος εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἔχων ἐκ τοῦ νόμου τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, εἶμαι ἐγώ. Ὅταν ὅμως λέγωμεν ὅτι ἔχω γνώμην, σημαίνει ὅτι ἔχω μεταξὺ τῶν διαφόρων λύσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐμφανισθῶσι, προτίμησιν πρὸς τὴν ἄλφα ἢ βῆτα λύσιν καὶ ὀφείλω νὰ ὑποστηρίξω τὴν προτίμησίν μου ταύτην, διότι ἂν δὲν πράξω τοῦτο, δὲν πράττω τὸ καθῆκον μου. Καὶ κατηγορήθην κατὰ περίεργον τρόπον ἀπὸ διαφόρους συναδέλφους ἐνταῦθα, ὅτι ἔχω γνώμην καὶ ὅτι ὑπεστήριξα τὴν γνώμην ταύτην. Ἐνῷ εἶμαι ὁ μόνος ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἔχω γνώμην, ἀφοῦ ἀκόμη καὶ οἱ συνάδελφοί μου ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ἠμποροῦν, δεχόμενοι μίαν εὐθύνην μόνον τυπικήν, πράγματι δὲ νὰ εἴπουν ὅτι ἀφοῦ τοιαύτη εἶναι ἡ εἰσήγησις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, τὴν δεχόμεθα ἀπολύτως, ὁπότε πράγματι τὴν ἠθικὴν εὐθύνην θὰ τὴν ἔχω ἐγώ. Καὶ ἐνῷ πρέπει νὰ ἔχω γνώμην περὶ τῶν διαφόρων λύσεων καὶ νὰ ἔχω καὶ τὴν προτίμησιν μιᾶς ἐκ τῶν λύσεων τούτων καὶ νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ταύτην καὶ νὰ τὴν ὑποστηρίξω, κατηγοροῦμαι ὅτι ἔχω γνώμην.

§32Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς κατηγόρησα, ὅτι ἐνῷ ἔχετε γνώμην, δὲν τολμᾶτε νὰ τὴν ἐφαρμόσετε, ἀλλὰ μᾶς τὴν ἐφέρατε ἐδῶ.

§33Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κατηγοροῦμαι λοιπόν, ὅτι ὑποστηρίζω μίαν λύσιν. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ ὑποστήριξις τῆς γνώμης μου δὲν ἠδύνατο νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ κλονίσῃ ἢ νὰ καταρρίψῃ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας, διὰ νὰ γεννήσω μεγαλύτερα κακά. Ὑπεβλήθη ἐνώπιον ὑμῶν τὸ ζήτημα τῆς ἐπαναλήψεως τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἀρχίσω ἀπὸ αὐτὸ τὸ ζήτημα διὰ νὰ φθάσω ἐπὶ τῶν γενικῶν ζητημάτων εἰς τὰ συμπεράσματα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ φθάσω. Ἐλέχθη ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ὁ συναγωνισμὸς διὰ τοὺς ἑξῆς οὐσιώδεις λόγους. Ὅτι τοῦτο θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν προσέλευσιν καὶ ἄλλων οἴκων ὅπως συναγωνισθοῦν, συνεπῶς θὰ φέρῃ ὠφέλειαν εἰς τὸ Δημόσιον, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως τιμῶν, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως κατασκευαστῶν καὶ ὅτι θ’ ἀποκαθάρῃ ἠθικῶς τὴν ἀτμόσφαιραν, ἡ ὁποία ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς εἶναι ὡς λέγουν ζοφερά. Νομίζω, ὅτι ταῦτα ἐλέχθησαν πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐπαναλήψεως τοῦ διαγωνισμοῦ. Προσετέθη δὲ ὅτι ἡ ἐπανάληψις αὕτη εἶναι ἐπιτεταγμένη ἀπὸ τὸν νόμον. Καὶ ἐν ἀνάγκῃ, εἶπον, δυνάμεθα νὰ ἑρμηνεύσωμεν καὶ τὸν νόμον καταλλήλως. Καὶ ὅτι ἡ ἐπανάληψις αὕτη οὐδεμίαν ζημίαν δύναται νὰ φέρῃ εἰς τὴν ταχεῖαν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, διότι ἐπὶ τῆς ταχυτάτης ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου ὅλοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι σύμφωνοι. Τουλάχιστον δὲν ἠκούσθη κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ ὁμιλήσῃ ἐνταῦθα σοβαρῶς καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν πειράζει ἂς ἀναβληθῇ τὸ ἔργον δι’ εὐθετώτερον χρόνον. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ διαφωνῶ εἰς ὅλους τοὺς ἰσχυρισμοὺς τούτους, οἱ ὁποῖοι ἐλέχθησαν ἀπὸ τοὺς ὑποστηρίξαντας τὴν ἰδέαν τῆς ἐπαναλήψεως τοῦ συναγωνισμοῦ. Καὶ πρῶτον, κατὰ τὴν γνώμην μου, καὶ ὑποθέτω καὶ κατὰ τὴν γνώμην πολλῶν ἐνταῦθα, ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐπανάληψιν τοῦ συναγωνισμοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ὁ νόμος εἰς τὸ ἄρθρον δεύτερον λέγει: «Ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας προκηρύσσει δημόσιον συναγωνισμὸν κλπ.», ἀπὸ ἐκεῖ δὲ καὶ πέραν ἐξακολουθοῦν ἐξελισσόμεναι αἱ προθεσμίαι τοῦ διαγωνισμοῦ, ἀρχόμεναι ὅλαι κατὰ διαφόρους σειρὰς ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου. Καταλήγει δὲ ὁ νόμος ὡς ἑξῆς: «Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσφορῶν καὶ τῶν λοιπῶν προσόντων τῶν συναγωνισθησομένων, ἔχον ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀποφαίνεται ὁριστικῶς περὶ τοῦ προκριτέου μεταξὺ τῶν συναγωνιστῶν ὡς ἀναδόχου, δυνάμενον νὰ ἀπορρίψῃ καὶ πᾶσαν προσφοράν». Καὶ ἐκεῖ σταματᾷ. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπανάληψις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παρόντος νόμου. Διότι ἂν ὁ νόμος ἤθελε νὰ εἴπῃ ὅτι ἐπιτρέπει τὴν ἐπανάληψιν, θὰ ἐξηκολούθει ὡς ἑξῆς: «Ἐν περιπτώσει ἀπορρίψεως πασῶν τῶν προσφορῶν, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπαναλάβῃ τὸν συναγωνισμόν, ὁπότε αἱ προθεσμίαι ἄρχονται ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεγράφη τὸ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Οὕτω συνίστανται οἱ νόμοι οἱ ἀκριβεῖς. Καὶ ἑπομένως νόμος τοιοῦτος συνταχθεὶς μετὰ τοιαύτης ἀκριβείας, ἀποκλείει νομικῶς τὴν ἐπανάληψιν τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις, ἂν θέλῃ νὰ ἐπαναλάβῃ τὸν συναγωνισμόν, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἕνα νόμον, τοῦ ἑξῆς περίπου περιεχομένου: «Ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναλάβῃ τὸν συναγωνισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τάδε νόμου, τῆς προθεσμίας ἀρχομένης κλπ». Ὥστε ὅπως εἶναι τὸ κείμενον τοῦ νόμου, ἡ ἐπανάληψις τοῦ συναγωνισμοῦ ἀποκλείεται. Θὰ μοῦ εἴπητε: Δὲν δυνάμεθα νὰ ἑρμηνεύσωμεν τὸν νόμον κατὰ τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον τρόπον; Ἡ Βουλὴ εἶναι σῶμα κυρίαρχον καὶ δύναται νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον καθ’ οἱονδήποτε τρόπον θέλει. Τὸ ζήτημα μόνον εἶναι ὅτι ἡ Βουλὴ ὅταν ἀρχίσῃ νὰ κάμνῃ ἑρμηνείαν τῶν νόμων, ἡ ὁποία ἀντιτίθεται καὶ πρὸς τὸ γράμμα τοῦ νόμου καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ἀρχίσωμεν νὰ ἀνοίξωμεν τοιαύτην ὁδόν, τότε νομίζω, ὅτι ὁλόκληρος ἡ διαδικασία τοῦ Συντάγματος ὡς πρὸς τὴν νομοθεσίαν ἀνατρέπεται. Ἀλλά, κύριοι, πρὸς ποῖον σκοπὸν θὰ ἐγένετο μία τοιαύτη ἑρμηνεία τοῦ νόμου; πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ταχύτητος; διότι ἄλλον σκοπὸν δὲν ἔχει. Ἐὰν πρόκειται μόνον νὰ ἐπαναλάβω τὸν συναγωνισμὸν καὶ δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει διὰ τὴν ταχύτητα, δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ συζητῶμεν. Ἐφ’ ὅσον δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει διὰ τὴν ταχύτητα κάμνομεν ἕνα νέον νόμον. Ἡ τοιαύτη ἑρμηνεία τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν παραδέχομαι, μόνον σκοπὸν ἔχει τὴν ταχύτητα, δηλ. νὰ μὴ ἀργήσωμεν διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Ἄς ἴδωμεν λοιπὸν ἐὰν μία τοιαύτη ἑρμηνεία μᾶς ἄγει εἰς ἕν τοιοῦτον ἀποτέλεσμα. Ἐννοεῖται, ἑρμηνευομένου τοῦ νόμου κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἀρχίζουν αἱ προθεσμίαι, τὰς ὁποίας ὁρίζει ὁ νόμος οὗτος ἀπὸ τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε δημοσιευθῇ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ἡ τοιαύτη ἑρμηνευτικὴ τῆς Βουλῆς πρᾶξις.

§34Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι νόμος.

§35Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Πρᾶξις.

§36Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νόμος.

§37Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουρ. Συγκοινωνίας). Πρᾶξις. Αἱ προθεσμίαι, ὅταν ἡ ἡμερομηνία αὕτη εἶναι ἡ σημερινὴ — καὶ ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ταχύτερον — εἶναι αἱ ἑξῆς, καὶ παρακαλῶ νὰ μετρήσετε τὸν χρόνον, διότι ἐννοεῖται ὅτι θὰ πάρωμεν τὰς προθεσμίας τοῦ ὑφισταμένου νόμου. Ἐκτὸς ἐὰν προχωρήσῃ ἡ ἑρμηνεία τοῦ νόμου καὶ εἰς μεταβολὴν τῶν προθεσμιῶν τοῦ κειμένου νόμου καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐκεῖ ποὺ ὁ νόμος λέγει 15 ἡμέρας τὸ ἑρμηνεύομεν 5 ἡμέρας! Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 2 ὁρίζει τὰς ἡμερομηνίας καὶ τὸ ἄρθρον 3 ἐπίσης. Θὰ σᾶς τὰς εἴπω, ἐπειδὴ τὰς γνωρίζω καλά, καθ’ ὅσον προσεπάθησα καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ παρελθόντος νὰ κάμνω ὅ,τι δυνατὸν διὰ νὰ ἐπισπευσθοῦν αἱ ἐργασίαι τοῦ συναγωνισμοῦ. Τὰς γνωρίζω τόσον καλά, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰς ἀναγνώσω. Εἶναι αἱ ἑξῆς: 5 ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας προκηρύσσει διαγωνισμόν. Ἄν θέλετε, ὅσοι ἐξ ὑμῶν εἶναι περίεργοι, ἄς σημειώσουν τὰς ἡμέρας. Σημειώσατε, λοιπόν, 5 ἡμέρας. Κατόπιν ἔρχεται ἕνας μὴν ὁλόκληρος, μετὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ὑποβληθοῦν αἱ προσφοραί. 30 ἡμέραι. Ὁ συναγωνισμὸς οὗτος διενεργεῖται μετὰ ἕνα μῆνα ἀπὸ τῆς προκηρύξεως. Κατόπιν αἱ προσφοραὶ αὗται στέλλονται εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ὅπως τὰς μελετήσῃ καὶ γνωματεύσῃ. Ἐκ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος γνωρίζομεν ὅτι θὰ χρειασθῇ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ἵνα κάμνῃ ὅλην τὴν μελέτην αὐτὴν καὶ νὰ συλλέξῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, 15 ἡμέρας τοὐλάχιστον. Κατόπιν εἰσάγεται ἡ ὑπόθεσις ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀποκλείσῃ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ἀποκλείσῃ καὶ δεχθῇ εἰς τὸ δεύτερον στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ δεχθῇ. Ἄς ὑποθέσωμεν ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον παρατείνῃ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν μετὰ 10 ἡμέρας, καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶμαι ὑπερβολικός. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καλεῖ τοὺς συναγωνιζομένους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν δεκτοὶ εἰς τὸν συναγωνισμόν, νὰ ὑποβάλωσι πλέον τὰς προσφορὰς των τοῦ δευτέρου σταδίου τοῦ συναγωνισμοῦ. Τοὺς καλεῖ δὲ ὅπως τὰς ὑποβάλωσιν ἐντὸς 15 ἡμερῶν. Ὑποβάλλονται μετὰ ταῦτα οἱ ὅροι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ συναγωνισμοῦ, ἡ ὁποία ἀφοῦ ἐξελέγξει τὸ κανονικὸν αὐτῶν ἔχει νὰ τοὺς ὑποβάλῃ εἰς μίαν μελέτην, εἰς μίαν δοκιμασίαν. Ὑποθέσατε διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην 15 ἡμέρας καὶ εἶναι ὀλίγαι. Μετὰ τοῦτο θὰ περάσῃ ἡ ἐργασία ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ μελετήσῃ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν, νὰ τὴν μελετήσῃ λεπτομερῶς καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὴν γνώμην του εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ὑποθέσατε διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἀκόμη 10 ἡμέρας. Μετὰ τοῦτο ἂν ἀφήσητε καὶ εἰς τὸν ὑπουργὸν 5 ἡμέρας ἵνα μελετήσῃ καὶ κάμῃ τὴν εἰσήγησιν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πολύ, νὰ εἰσαγάγῃ, λέγω, εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον πρέπει πλέον ν’ ἀποφασίσῃ ὁριστικῶς περὶ τοῦ προκριτέου ἀναδόχου, ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι πολὺ ἂν διαθέσετε εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον 15 ἡμέρας ἀκόμη, ἀφοῦ ἤδη εἶναι 2 μῆνες καὶ δὲν ἀπεφασίσαμεν ἀκόμη ἄν, λοιπόν, τοῦ δώσετε 15 ἡμέρας δὲν εἶναι πολλαί. Ἂν ἀθροίσετε ὅλον αὐτὸν τὸν χρόνον φθάνετε εἰς τὸ ποσὸν τῶν τεσσάρων μηνῶν. Ἑπομένως, ἐὰν σήμερον ἑρμηνεύσητε τὸν νόμον καὶ εἴπητε ὅτι θὰ ἐπαναληφθῇ ὁ διαγωνισμός, τὸ τέλος τοῦ διαγωνισμοῦ θὰ εἶναι τὸ τέλος τοῦ μηνὸς Ἰουνίου, ὑπὸ τοὺς ἀρίστους δυνατοὺς ὅρους ἄν καὶ δὲν συμβῇ ἐν τῷ μεταξὺ οὐδεμία ἀπολύτως διαταραχή, οὐδὲν ταξείδιον ὑπουργοῦ. Μετὰ τὸ τέλος Ἰουνίου θὰ ὁρισθῇ ὁ ἀνάδοχος. Θὰ ἔχῃ 3 μηνῶν περιθώριον ἵνα σχηματίσῃ, κατὰ τὸν νόμον, τὴν ἑταιρείαν, διὰ νὰ ὑπογράψῃ καὶ αὐτὴ τὰ συμβόλαιά της μὲ τοὺς χρηματοδότας καὶ νὰ μᾶς φέρῃ τὴν προκαταβολὴν τῶν 400.000 λιρῶν. Καὶ φθάνομεν εἰς τὸν Σεπτέμβριον, δηλαδὴ τὰ ἔργα θὰ ἀρχίσουν τὸν Ὀκτώβριον, ὁπότε δὲν ἀρχίζουν ἔργα ἕνεκα τῶν βροχῶν, καὶ μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἑπομένως ὑπὸ τοὺς ἀρίστους ὅρους, συντεμνομένων τῶν προθεσμιῶν εἰς τὸ ἐλάχιστον, ἐὰν θελήσητε νὰ ἐπαναλάβωμεν τὸν συναγωνισμόν, θὰ μεταβῆτε εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἰδοποιήσω, κύριοι Βουλευταί, περὶ τούτου, διότι ἤκουσα καὶ εἰς ἄλλην αἴθουσαν, ὄχι εἰς αὐτήν, ὅτι δὲν πειράζει, μπορεῖ εἰς 20 ἡμέρας νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν ἱστορίαν· ἤκουσα ἐδῶ, ὅτι ἐὰν θέλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας μπορεῖ νὰ τὸ κάμῃ εἰς 40 ἡμέρας. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν εὑρίσκω τοῦτο δυνατὸν κατ’ οὐδένα τρόπον, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι Θεός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κτίσω τὸν κόσμον εἰς 6 ἡμέρας καὶ νὰ ἀναπαυθῶ τὴν ἑβδόμην, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ κάμω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τώρα δὲν κατωρθώθη εἰς τόσους μῆνας, νὰ τὸ κάμω ἐντὸς 40 ἡμερῶν. Ὥστε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ταχύτητος εἶναι μηδέν. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸν ἄλλον λόγον. Μᾶς εἶπον ὅτι ἡ ἐπανάληψις τοῦ συναγωνισμοῦ θὰ συντείνῃ νὰ ἔλθουν καὶ ἕτεροι συναγωνιζόμενοι νὰ μᾶς παρουσιάσουν καὶ ἑτέρας προτάσεις. Μᾶς εἶπον ἀκόμη ὅτι τότε ἦσαν αἱ ἀγοραὶ καὶ τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Ἀγγλίας κλεισταί, τώρα ἤνοιξαν, ἐκάμαμεν καὶ τὸ τριμερὲς δάνειον καὶ θὰ ἔχωμεν ἀπολύτως νέας προτάσεις. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ κλείσιμον τῶν ἀγορῶν τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Ἀγγλίας δὲν ἠμπόδισε νὰ παρουσιασθοῦν ἐνταῦθα Ἄγγλοι καὶ Ἀμερικανοί. Αὐτὰ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Ἀπὸ ἀπόψεως δὲ κατασκευαστῶν ὁ νόμος ἐζήτησεν Ἕλληνας κατασκευαστάς, ἐζήτησε δὲ τοῦτο, διότι πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν νὰ κατασκευάζωμεν ἔργα μεγάλης ἐκτάσεως καὶ μεγάλης ἀξίας δι’ Ἑλλήνων κατασκευαστῶν, διὰ πολλοὺς καὶ διαφέρους λόγους. Διότι καὶ εὐθηνότερα κατασκευάζονται δι’ αὐτῶν, διότι καὶ μετὰ μεγαλειτέρου ἐνδιαφέροντος θὰ ἐργασθῶσιν οἱ Ἕλληνες κατασκευασταί, οἱ ζῶντες εἰς τὸν τόπον αὐτόν, καὶ διότι πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν καὶ νὰ ἀναπτύξωμεν ἑλληνικὰς τεχνικὰς ὀργανώσεις, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνάμεθα ἀργότερον νὰ ἐκτελέσωμεν μεγαλεῖτερα καὶ ἀκόμη μεγαλειτέρας σημασίας ἔργα. Ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι θέλομεν νὰ ἀφήσωμεν καὶ ξένους κατασκευαστάς. Τί νομίζετε ὅτι εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀποδοχῆς τῶν ξένων κατασκευαστῶν; εὐθηνὴ ἐργασία; Ἀπατᾶσθε πολύ. Εἰς τὴν προηγουμένην ἀγόρευσίν μου σᾶς εἶπον ὅτι κανεὶς ξένος κατασκευαστὴς δὲν θὰ ἔλθῃ νὰ λάβῃ τὸ ἔργον μὲ τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν, εἰς τὰς ὁποίας κατελήξαμεν. Γνωρίζω τοῦτο ἐκ πείρας, διότι ἐμελέτησα ὅλας τὰς ἀναλύσεις τιμῶν καὶ τὰ ποσοστά, τὰ ὁποῖα ἐζήτησαν αἱ ξέναι ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται ἐνταῦθα, εἶμαι δὲ ἕτοιμος νὰ σᾶς τὰ δώσω, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν διότι τοῦτο εἶναι πασίγνωστον. Ἐάν τις ἀμφιβάλλῃ καὶ θέλῃ νὰ μὲ ἐρωτήσῃ, εἶμαι ἕτοιμος ν’ ἀπαντήσω, ἀλλὰ δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἔχω ἐνταῦθα μίαν ἀπόδειξιν ἀκόμη μεγαλειτέραν. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐλέχθη καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, νομίζω καὶ ἀλλαχοῦ, καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι ἦτο εἶναι ἕτοιμος καὶ μία ἄλλη Ἑταιρεία ἀγγλικὴ ἡ Ἑταιρεία Μποὺτ νὰ ἀναλάβῃ νὰ κατασκευάσῃ τὰς ὁδούς. Διατὶ τὴν ἀπεκλείσαμεν ἀφοῦ ἦτο ἑτοίμη νὰ παρουσιασθῇ καὶ αὐτή; Διατί ἐσπεύσαμεν νὰ κάμωμεν τὸν διαγωνισμὸν καὶ δὲν ἐδώσαμεν καιρὸν καὶ εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν; Ἐγὼ εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἶναι πολὺ καλητέρα ἑταιρεία κατασκευαστῶν, καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐργασθῇ. Ἀφίνω κατὰ μέρος τὸ ὅτι δὲν εἶναι Ἑλληνικὴ καὶ συνεπῶς δὲν δύναται κατὰ τὸν νόμον νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον. Ἤδη ἡ Ἑταιρεία Μποὺτ μᾶς ἔστειλε τὸν φάκελλόν της, ὅστις παρελήφθη εἰς τὸ γραφεῖόν μου χθὲς τὴν 12ην μεσημβρινήν. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ κρατήσετε εἰς τὴν μνήμην σας τὸ σημεῖον αὐτό, διότι κατόπιν θέλω νὰ σᾶς εἴπω σχετικῶς. Ἔλαβον τὸν φάκελλον καὶ τὰς τιμὰς αὐτῆς, καὶ τὰς προσφορὰς αὐτῆς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὀλίγον λεπτομερέστερον αὐτάς, διότι ἀξίζει τὸν κόπον νὰ τὰς ἀκούσετε λεπτομερῶς. Πρῶτον σᾶς λέγω ὅτι εἴμεθα ἐκτὸς τοῦ νόμου ὅταν δεχώμεθα ξένους κατασκευαστάς, καὶ ἐκτὸς τῶν πραγματικῶν συμφερόντων τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι τὸ δέχεσθε. Πάντως ὀφείλω νὰ σᾶς εἰδοποιήσω, ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὐτή, εἶναι Ἑταιρεία πολὺ καλή, Ἄγγλων κατασκευαστῶν, κατασκευάσασα δρόμους ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅπου καὶ θεωρεῖται πολὺ καλή. Εἶναι περιττὸν μετὰ τὴν δήλωσιν αὐτήν, νὰ σᾶς ἀναγνώσω λεπτομερῶς τὰς διαφόρους συστάσεις. Ἡ Μπούτ, ὑποστηρίζεται ἀπὸ μίαν Τράπεζαν ἀγγλικήν, τὴν Barclay Bank, Τράπεζαν πρώτης τάξεως. Καὶ ἤδη ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ἀναγνώσω τί οἰκονομικοὺς ὅρους παρουσιάζει, ἡ Barclay, Πρόκειται περὶ Τραπέζης ἀγγλικῆς πρώτης τάξεως ἐν Λονδίνῳ. Γράφει πρὸς τὸν κ. Μπούτ, καὶ λέγει (ἀναγινώσκει) «Καί, ἀναφερόμενος εἰς τὰς συνομιλίας, ἃς ἐλάβομεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἔχωμεν μεθ’ ὑμῶν κλπ. κλπ. θὰ εἴμεθα ἕτοιμοι, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἠθέλετε νὰ συνάψητε τὸ συμβόλαιον ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ σήμερον ν’ ἀναλάβωμεν παρὰ τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὁμολογίας τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως Λ. Στ. 400. 000 πρὸς 8% εἰς τὴν τιμὴν τῶν 97½% τοῦ τόκου πληρωτέου καθ’ ἑξαμηνίαν. Αἱ ὁμολογίαι θὰ ἦσαν ἐλεύθεραι παντὸς ἑλληνικοῦ χαρτοσήμου καὶ φόρου παρόντος καὶ μέλλοντος». Καὶ περαιτέρω: «Ἐννοεῖται σαφῶς, ὅτι οἱ δανεισταὶ τοῦ ποσοῦ τῶν Λ. Σ. 400.000 δὲν θὰ ὑπέχωσιν οὐδεμίαν εὐθύνην διὰ τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν οἱουδήποτε τῶν ὅρων τοῦ συμβολαίου κατασκευῆς ὁδῶν, ἣν ἀναλαμβάνετε ὑμεῖς ἢ οἱ ὑπεργολάβοι σας καὶ ὅτι οὐδεμία σχετικὴ πλημμέλεια δύναται ὑπὸ οἱασδήποτε περιστάσεις νὰ παραβλάψῃ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τούτου». Ταῦτα περὶ τῆς προκαταβολῆς, διὰ δὲ τὸ πραγματικὸν δάνειον λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἐν τῷ νόμῳ ὁρίζεται ὅτι ἡ ἐξεύρεσις τοῦ μεγάλου δανείου θὰ εἶναι ἔργον τοῦ συμβαλλομένου, καὶ ὅστις θὰ ἔχῃ δικαιώματά τινα ὅπως ἀναλάβῃ τὸ δάνειον ὑπὸ εἰδικούς τινας ὅρους. Ἐκχωρεῖται, ὅτι οἱαδήποτε σχετικὰ δικαιώματα ἅτινα ἔχετε ὑμεῖς ὡς συμβαλλόμενοι, δέον νὰ ἐκχωρηθῶσι εἰς ἡμᾶς νὰ τὰ συμψηφίσωμεν ὅταν ἔλθῃ ὁ χρόνος διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ μεγαλειτέρου δανείου». Τίποτε ἄλλο.

§38Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Καὶ διατὶ ἔγιναν αἱ προτάσεις αὗται, πρὸς ἵνα σκοπόν, διὰ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν αὐτόν;

§39Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα. Ἀκούετε τώρα ὅτι πρόκειται νὰ ἐπαναληφθῇ ὁ συναγωνισμὸς καὶ μᾶς στέλλει τὰς προτάσεις αὐτὰς. Κατόπιν ἔχομεν μίαν ἐπιστολὴν τῶν Μπούθ, ἡ ὁποία ἀναγράφει τὸ τὶ ἐπισυνάπτεται εἰς τὴν προσφοράν. Εἶναι πρῶτον εἷς φάκελλος ὁ ὁποῖος ἀναφέρει τὴν κατάστασιν καὶ τὰ συστατικὰ τοῦ οἴκου, ἀπὸ τὰ ὀνόματα δὲ τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἠρώτησα, καὶ μερικὰ ἐκ τῶν ὁποίων ἔτυχε νὰ τὰ γνωρίζω, ἐξάγεται ὅτι πρόκειται περὶ πρώτης τάξεως κατασκευαστῶν. 2) Ἐπιστολὴ τῆς Barclay Bank ἀποσπάσματα τῆς ὁποίας σᾶς ἀνέφερα. 3ον) Ἀνάλυσις τιμῶν ἐκ τῆς ὁποίας θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ κυριώτερα. 4ον) Μερικὰ ἄλλα ἔγγραφα σχετικὰ μὲ τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Συγχρόνως κάμνει τὴν δήλωσιν, ὅτι θὰ σχηματίσῃ ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν μὲ κεφάλαια οὐχὶ μικρότερα τῶν 25 ἑκατομμυρίων. Ὁρίζει δὲ τὰ πρόσωπα τῆς Ἑταιρείας ταύτης καὶ ἀναγράφει πρόεδρον τῆς Ἑταιρείας πρωτίστης τάξεως Ἄγγλον μηχανικόν. Ὁρίζει τὴν ἐπιστημονικὴν ὀργάνωσιν τῆς Ἑταιρείας ἐπίσης ἀπὸ Ἄγγλους μηχανικούς, δὲν γνωρίζει, ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο δυνατὸν συμφώνως μὲ τοὺς νόμους τοὺς ἰδικούς μας. Ὁρίζει, ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ καταθέσῃ τὴν ἐγγύησιν τῶν δέκα ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ ἡμᾶς λέγει διότι εἶναι σοβαρὸς οἶκος ὅτι ἡ ἀποδοχὴ τῆς προσφορᾶς ταύτης δέον νὰ εὑρίσκεται ἐν Λονδίνῳ οὐχὶ βραδύτερον τῆς 10ης Μαρτίου, διότι εἶναι φυσικόν, μία Ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἐργάζεται καὶ κατασκευάζει δρόμους, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρατῇ ἀδιάθετον τὸ χρῆμά της, καὶ ἀδιάθετα τὰ μέσα της, μέχρις ὅτου ἀποφασίσωμεν ἡμεῖς νὰ κατασκευάσωμεν δρόμους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζομεν πότε θὰ ἀποφασισθῇ. Καὶ τίποτε ἄλλο. Καὶ τώρα, κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν τοῦ Οἴκου τούτου. Πρῶτον, εἰς τὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα προηγουμένως. Ἡ ἡμερομηνία τῆς ἐπιστολῆς ταύτης εἶναι 16 Φεβρουαρίου, ὁ δὲ φάκελλος ὅπως φαίνεται ἐκ τῶν σφραγίδων ἀνεχώρησε ἀπὸ τὸ Λονδῖνον τὴν 16ην Φεβρουαρίου ἑπομένως αἱ προσφοραὶ αὗται εἶναι μετὰ τὴν πλήρη γνῶσιν τῶν προσφορῶν αἱ ὁποῖαι ἔγιναν κατὰ τὸν συναγωνισμὸν τοῦτον, μετὰ πλήρη γνῶσιν τῶν διὰ τοῦ τύπου διαμειφθεισῶν συζητήσεων, μετὰ πλήρη γνῶσιν τῶν σκανδάλων, ὅπως τὰ ὠνόμασαν πολλοὶ καὶ διάφοροι ἐνταῦθα, μετὰ πλήρη γνῶσιν ὅλων αὐτῶν καὶ δηλοῖ, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὰ ποσοστὰ τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖ τὰ καθορίζει εἰς 28% ὡρισμένα. Τὰ ἀναλύει δὲ διὰ φθορὰν μηχανημάτων καὶ ἐργαλείων καὶ δι’ ἀπρόοπτα ἔξοδα 9%, διὰ γενικὰ ἔξοδα 9% καὶ καθαρὸν κέρδος 10%. Μᾶς εἶπε δὲ καὶ προηγουμένως, ὅτι περὶ φορολογίας τῶν μετοχῶν οὐδεὶς λόγος πρέπει νὰ γίνεται ἑπομένως εἶναι 28% καὶ ἄνευ φόρων. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ἀνάλυσιν τιμῶν. Εἰς τὴν ἀνάλυσιν τιμῶν, κύριοι, μοὶ στέλλει τὸ ἔντυπον τὸ Ὑπουργεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ Οἶκος οὗτος εἶχε κάμει ὅλας τὰς ἀναγκαίας συμπληρώσεις. Αὐτὸ εἶναι τὸ σοβαρώτερον ἀπὸ ὅλα. Ἐλήφθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον χθὲς καὶ τὸ ἔλαβον σήμερον τὴν μεσημβρίαν. Εἰς τὰ πλεῖστα κεφάλαια ἔχει κάμῃ διορθώσεις, πάσας ὑπερβαινούσας καὶ μάλιστα ἀρκετὰ τὰς ἀποδόσεις τῆς ἀναλύσεως τιμῶν τῶν δημοσίων ἔργων. Καὶ σᾶς ἀναφέρω μερικὰ παραδείγματα. Ἐκσκαφὴ ἑνὸς κυβικοῦ μέτρου γαιῶν, κατὰ τὴν ἀνάλυσιν τῶν δημοσίων ἔργων, εἶναι 1.40 ὧραι ἐργάτου, κατὰ τὴν ἀνάλυσιν Μποὺτ 1.60. Ἐκσκαφὴ ἑνὸς κυβ. μέτρου βραχώδους ἐδάφους κατὰ τὴν ἀνάλυσιν τῶν δημοσίων ἔργων 3 ὧραι ἐργάτου κατὰ Μποὺτ 3.50 ὧραι. Δι’ ἐξόρυξιν ἑνὸς κυβικοῦ μέτρου δι’ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, κατὰ τὰ δημόσια ἔργα 5.00 ὧραι ὑπονομοποιοῦ, κατὰ Μποὺτ 6.50 ὧραι. Καὶ ἔρχομαι κύριοι εἰς τὸ περιβόητον ἄρθρον, εἰς τὸ ὁποῖον συνέβη τὸ κατὰ τοὺς ἀντιπάλους ἡμῶν φοβερὸν λάθος, τὸ δόλιον λάθος, τὸ κατεργάρικο λάθος, ὅπως τὸ ὠνόμασαν, τὸ σοφὸν λάθος, ὅπως τὸ ἀπεκάλεσαν ἐν ὑποκριτικῇ εἰρωνείᾳ. Οἱ Μποὺτ εἰς τὰ πλεῖστα ἄρθρα κάμνουν διορθώσεις καὶ συμπληρώσεις εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον δὲν κάμνουν καμμίαν. Τὸ ἀφίνουν ὅπως ἔχει, ὅπως τὸ ἔχουν συντάξει λανθασμένως τὰ δημόσια ἔργα. Δὲν τὸ ἀντιλαμβάνονται τὸ λάθος καὶ ἀφίνουν καὶ αὐτοὶ χωρὶς νὰ τὸ ἀντιληφθοῦν, ὅπως ἄλλως τε ἦτο φυσικώτατον νὰ συμβῇ, αὐτὸ τὸ φοβερὸν καὶ τρομερὸν λάθος. Τὸ ἔντυπον αὐτό, κύριοι, ἦλθεν κλειστὸν ἐκ Λονδίνου, καὶ μᾶς ἐνεχειρίσθη κλειστὸν ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑταιρείας, δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι. Ἡ Ἑταιρεία ἐπὶ πλέον διευθύνεται ἀπὸ πεπειραμένους καὶ τιμίους μηχανικοὺς καὶ ὅμως καὶ αὐτοὶ οὐδὲν τὸ ἐπρόσεξαν καὶ ἄφισαν εἰς τὸν τύπον τῆς μεταφορᾶς ἡμερομίσθιον ἀντὶ ὡρομισθίου. Ἐὰν ἠθέλατε νὰ θεωρήσετε δολιότητα τὴν μὴ ἀνακάλυψιν τοῦ λάθους, τότε καὶ αὐτὴ ἡ Ἑταιρεία τὴν ὁποίαν ἔφερον ὡς παράδειγμα πρὸς ἀπόδειξιν ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναλάβωμεν τὸν συναγωνισμόν, δηλαδὴ νὰ ἀναβάλωμεν τὰ ἔργα διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, θὰ ἔπρεπε νὰ κατηγορηθῇ ὅτι ἐζήτει, κλείουσα τὰ ὄμματα πρὸ τοῦ λάθους, νὰ καταχρασθῇ καὶ αὐτὴ εἰς βάρος τοῦ δημοσίου τὰ περιβόητα 300 ἢ 400 ἢ 500 ἑκατομμύρια! Τοῦτο βεβαίως ἀποκλείεται. Ἀλλὰ βλέπετε ποῦ φθάνομεν μὲ τὸ εἶδος τῆς πολεμικῆς ποῦ ἐξησκήθη ἐνταῦθα πρὸς ματαίωσιν τῆς συμβάσεως. Προχωροῦμεν: Ἄρθρον 9.— Ἓν κυβικὸν μέτρον χωματισμῶν ἐκ γαιῶν σκληρῶν καὶ μεταφορά, 1.40 ὧραι ἐργάτου κατὰ τὴν ἀνάλυσιν τῶν δημοσίων ἔργων 1.60 κατὰ τὴν ἀνάλυσιν Μπούτ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξακολουθήσω ἄρθρον πρὸς ἄρθρον;

§40ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§41Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κεφάλαιον Βʹ. Γενικὰ ἔργα. Ἄρθρον 1.— Ἐδῶ πάλιν παρουσιάζεται ὁ τύπος μεταφορᾶς διὰ μονοτρόχου ὅπου ἔχει γίνει πάλιν τὸ λάθος ἡμερομίσθιον ἀντὶ ὡρομισθίου καὶ πάλιν ἡ Ἑταιρεία τὸ παρέρχεται, δὲν τὸ ἀντελήφθη. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προχωρήσω περαιτέρω, φθάνω μόνον εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον 21, ὅπου εἶναι ὁ τύπος μεταφορᾶς δι’ αὐτοκινήτου. Ἐννοεῖται ὅτι ἂν πρόκειται νὰ μεταφέρηται εἰς ἀπόστασιν κάτω τῶν 5 χιλιομέτρων δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταφέρεται δι’ αὐτοκινήτου. Μεταχειρίζεσθε τὸ αὐτοκίνητον ἀπὸ ἀποστάσεως 5 χιλιομέτρων καὶ ἄνω. Ἐκάθισα ἐπὶ μίαν ὥραν σήμερον μὲ τὸν διευθυντὴν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ἐφηρμόσαμεν τὸν τύπον καὶ εὕρομεν ὅτι ἡ ἀνάλυσις Μποὺτ μᾶς δίδει διὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀποτέλεσμα κατά 50% ἀκριβώτερον ἀπὸ τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν τῶν Δημοσίων Ἔργων. Αὗται εἶναι αἱ ἀναλύσεις τιμῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς παρουσιασθῶσιν ἀπὸ τοὺς ξένους κατασκευαστὰς ὅταν ἐπαναλάβωμεν τὸν συναγωνισμόν. Καὶ θὰ μοὶ εἴπητε: δὲν θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τοὺς ξένους κατασκευαστάς, διὰ τοὺς ὁποίους ὅμως μᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι δι’ αὐτοὺς πρέπει νὰ ἐπαναλάβωμεν τὸν συναγωνισμὸν διὰ νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ αὐτοί. Βλέπετε δέ, καὶ οἱ οἰκονομικοὶ αὐτοὶ ὅροι οἱ ὁποῖοι προσφέρονται ἀπὸ μίαν Τράπεζαν πρώτης τάξεως τοῦ Λονδίνου μετὰ τὸν κανονισμὸν τῶν ἀμερικανικῶν χρεῶν μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαγορεύσεως μετὰ τὴν σύναψιν τοῦ τριμεροῦς δανείου, ποῖοι εἶναι ποίας ἀναλογίας θὰ λάβωμεν εἰς νέον συναγωνισμόν. Θὰ μοὶ εἴπητε, ἐπαναλαμβάνω, δὲν θὰ λάβωμεν τέλος πάντων ὑπ’ ὄψει τοὺς ξένους κατασκευαστὰς καὶ θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τοὺς Ἕλληνας. Καὶ ποῖοι εἶναι οἱ Ἕλληνες; Ἦσαν αὐτοὶ οἱ δύο, μὲ τοὺς ὁποίους συναγωνιζόμεθα, καὶ ἐπὶ πλέον ὁ κ. Ράλλης.

§42Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τὸ πρωῒ ἦλθεν ἐπιτροπὴ τῶν ἐργολάβων καὶ διεμαρτύρετο.

§43Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Οἱ ἐργολάβοι ἔχουν διασπασθῆ. Δὲν πρόκειται αὐτοὶ νὰ παρουσιασθῶσιν.

§44Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὲ συγχωρεῖτε, νὰ σᾶς διακόψω. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι οἱ ἐργολάβοι σήμερον τὴν πρωΐαν ἦλθον καὶ μὲ ἐπεσκέφθησαν. 4 ἢ 5 κύριοι, ἀποτελοῦντες ὡς μοὶ ἐδήλωσαν τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἐργολάβων τῆς Βορείου Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι μὲ παρεκάλεσαν νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν ἢ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι θέλουν καὶ αὐτοὶ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν, ἐφ’ ὅσον ἤθελεν ἐπαναληφθῆ. Αὐτὸ τὸ λέγω ἁπλῶς, ἐπειδὴ μὲ παρεκάλεσαν νὰ κάμω τὴν σύστασιν αὐτήν.

§45Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, οἱ ἐργολάβοι τῆς Βορείου Ἑλλάδος εἶχον ἀποτελέσῃ ἕνα συνεταιρισμὸν καὶ εἶχον δώσει τὴν ἐκπροσώπησιν τοῦ συνεταιρισμοῦ εἰς ὡρισμένον πρόσωπον τὸ ὁποῖον καὶ ὑπέβαλε τότε τὰς προτάσεις των, ὡς ἐκπροσωποῦν τὸ σύνολον τῶν διαφόρων μικρῶν καὶ μεγάλων ἐργολάβων τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Τοῦτο δὲν παρουσιάζεται πλέον. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία σᾶς παρουσιάσθη εἶναι ἐπιτροπὴ ὡρισμένης ὁμάδος ἐξ αὐτῶν, ἐνῷ οἱ λοιποὶ ἐτράπησαν καθ’ ὁμάδας πρὸς ἄλλας κατευθύνσεις. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἄλλως τε καὶ ὁ χρηματοδότης, ὁ ὁποῖος ἦτο τοιοῦτος τοῦ ἀρχικοῦ συνεταιρισμοῦ, δὲν ἔδωσε ἔκτοτε πλέον κανὲν σημεῖον ζωῆς.

§46Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπεβλήθη καὶ ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου αὐτοὶ ἐπιμένουν εἰς τὸ ὅτι ὁ τραπεζιτικὸς Οἶκος ἔκαμε προσφορὰν οὐχὶ κατωτέραν τοῦ Οἴκου Χάμπρο, καὶ ἐπιμένουν φυσικὰ νὰ λάβουν καὶ αὐτοὶ μέρος.

§47Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πρόκειται περὶ τῆς ἀρχικῆς προσφορᾶς. Ἄλλως τε πρῶτον ἐλέγετο ὅτι θὰ ἐλάμβανον μέρος καὶ ξένοι κατασκευασταί. Ἐνῷ ἐννοεῖται ὅτι ἐκ τῶν προσφορῶν ἔχουν ἀξίαν ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται ἁρμοδίως καὶ ἐξελέγχονται ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας. Λοιπόν, ὡς εἶπον, θὰ λάβωσιν μέρος εἰς τὸν νέον συναγωνισμὸν οἱ Ἕλληνες κατασκευασταὶ καὶ δὴ ἐκεῖνοι, οἵτινες παρουσιάσθησαν μέχρι τοῦδε, διότι δὲν ὑπάρχουσιν ἄλλοι. Λέγω δὲ τοῦτο διότι τώρα ἀποδεικνύεται ὅτι θὰ λάβωσι μέρος μόνον Ἕλληνες καὶ δὴ οἱ μέχρι τοῦδε παρουσιασθέντες τῶν ὁποίων τὰς προσφορὰς τὰς γνωρίζομεν καὶ ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐγένετο, κατῆλθον αὗται εἰς τὸ κατώτατον ὅριον. Κάτω τοῦ ὁρίου τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατέλθωσι πλέον αἱ προσφοραί. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπαναλαμβανομένου τοῦ συναγωνισμοῦ τί θέλομεν νὰ ἐπιτύχωμεν ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας κατασκευαστάς; Νὰ κατέλθωσιν ἀκόμη παρακάτω; Τότε πλέον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ μεταξὺ των συναγωνισμοῦ. Τί θὰ ἐπιτύχωμεν ἐξωθοῦντες εἰς τὴν ἐπανάληψιν τοῦ συναγωνισμοῦ τοὺς Ἕλληνας κατασκευαστάς; Τοὺς ἐξωθοῦμεν κύριοι εἰς μίαν ἀθέμιτον συνεννόησιν μεταξὺ των καὶ εἰς συνασπισμὸν ἐναντίον τοῦ Κράτους καὶ τότε, ἀντὶ νὰ μᾶς προσφέρουν τὰς τιμὰς αὐτὰς τὰς ὁποίας μᾶς προσέφερον μέχρι τοῦδε θὰ μᾶς προσφέρουν ἀσφαλῶς τιμὰς ἀνωτέρας. Ἐὰν νομίζετε ὅτι δὲν ἔχουσιν ἐκ τοῦ νόμου τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἀπατᾶσθε, διότι καταργουμένου τοῦ γενομένου συναγωνισμοῦ εἶναι ἐλεύθερος ὁ συναγωνισθησόμενος νὰ προσφέρῃ ὅτι θέλει, μὴ δεσμευόμενος ἐκ τοῦ προγενεστέρου συναγωνισμοῦ. Ἐπὶ πλέον δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ παρουσιασθῶσιν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι διὰ νὰ μὴ τοὺς μεμφθῶμεν ἠθικῶς ὅτι προβάλλουσι κατά τόν νέον συναγωνισμὸν ἀξιώσεις μεγαλειτέρας. Θὰ παρουσιασθῶσιν ἀσφαλῶς δι’ ὑποκαταστάτων καὶ τότε θὰ εὑρεθῇ τὸ Κράτος πρὸ αὐτῆς τῆς καταστάσεως ἢ νὰ δεχθῇ πλέον νὰ δώσῃ τὸ ἔργον εἰς τιμὰς μεγαλειτέρας ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι προσφέρονται τώρα μὲ τὸ ἐπιπρόσθετον ὅτι κατώρθωσαν αὐτοὶ νὰ μοιράσουν μεταξύ των τὴν λείαν ἢ μὴ δυνάμενον τὸ Κράτος νὰ δεχθῇ οὐδὲ τὸ ἓν οὐδὲ τὸ ἄλλο διότι εἶναι ἀνήθικον θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ματαιώσῃ τὸν συναγωνισμὸν καὶ ν’ ἀφίσῃ νὰ παρέλθῃ πλέον μέγα χρονικὸν διάστημα διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ ὑπό ἄλλους ὅρους. Αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐπαναλήψεως τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἀπὸ δὲ ἀπόψεως καθαρμοῦ τῶν σκανδάλων; Γέννησις καὶ δημιουργία σκανδάλου πραγματικοῦ αὐτὴν τὴν φοράν, σκανδάλου τοιούτου τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ ὀφείλῃ νὰ ἐξεγείρῃ πάντα ἀληθῆ ὑπερασπιστὴν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου. Αὐτὰ εἶναι κύριοι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπαναλήψεως τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἀφίνω κατά μέρος τὴν ἠθικὴν ἀταξίαν τῆς τοιαύτης ἐπαναλήψεως τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἀφίνω κατὰ μέρος τὴν νομικὴν ἀταξίαν διὰ τοιαύτην ἐπανάληψιν τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ περιορίζομαι εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, δηλ. τὴν ματαίωσιν τῶν ἔργων δι’ ἔτη ἴσως μακρά. Ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἔθεσα τοῦτο ὡς πολιτικὸν ζήτημα ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ἀποδεχθῶ παρ’ ὅλα ταῦτα ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε τὸ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, ἔχω τοιαύτην ὑποχρέωσιν καὶ θὰ τὸ πράξω, ὑποκύπτων εἰς τοιαύτην ἐνδεχομένην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲ ἀποκρούω τώρα τὴν τοιαύτην ματαίωσιν τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ διὰ τὴν ἠθικὴν αὐτῆς αὐτῆς ἀταξίαν, τὸ πράττω, πρῶτον μὲν διότι ἔχω καθῆκον νὰ σᾶς πείσω καὶ νὰ σᾶς ἀποτρέψω ἀπὸ τούτου καὶ δεύτερον διότι δὲν θὰ θελήσω ποτὲ νὰ μὲ κατηγορήσουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐτίμησαν διὰ τῆς ψήφου των ἐμὲ καὶ τοὺς φίλους μου καὶ οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔστειλαν ἐνταῦθα, καθὼς καὶ οἱαδήποτε ἄλλη μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν θέλω λέγω νὰ μᾶς κατηγορήσουν ὅτι δὲν ἐπράξαμεν πᾶν ὅτι ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τὰς δυνάμεις μας ὅπως ἀποτρέψωμεν ὑμᾶς ἀπὸ μιᾶς τοιαύτης καταστροφῆς τοῦ ἔργου. Ὥστε δὲν μᾶς μένει ἄλλο παρὰ νὰ κρίνωμεν μεταξὺ τῶν συναγωνισθέντων ποῖος εἶναι ὁ προτιμότερος. Τοῦτο τὸ λέγω δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁρμόδιοι νὰ κάμωσι τὴν κρίσιν ταύτην. Πρὸ τοῦ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα τοῦτο ἤθελον σταχυολογῶν ἀπὸ τὰς ἐπικρίσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τινὰς ἐξ αὐτῶν τὰς οὐσιωδεστέρας νὰ καταδείξω τὸ τελείως ἀστήρικτον καὶ ἀβάσιμον αὐτῶν. Μοὶ ἐγένετο μία παρατήρησις, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ ποῖον, νομίζω ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος ἔλεγε: τί σημασίαν ἔχουν οἱ δρόμοι οἱ ὁποῖοι θὰ κατασκευασθοῦν; Θὰ κατασκευασθοῦν μερικὰ χιλιόμετρα ὁδῶν καὶ θὰ σταματήσουν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα σχέδιον τῆς ὁδοποιΐας τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ διὰ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας; Ἠκούσαμεν ἀνάλογον παρατήρησιν καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Κοζάνης, ὁ ὁποῖος ἐπρότεινε καὶ ἓν σχέδιον τὸ ὁποῖον νομίζει ὅτι τὸ ἐφεῦρε ἐνῷ τὸ σχέδιον αὐτὸ εἶναι ἤδη νομοθετημένον κατὰ πολὺ εὐρύτερον καὶ τελειότερον τρόπον. Καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀθηνῶν μοὶ ἀπηύθυνεν ὁμοίαν ὄχι ἐπίκρισιν, ἀλλ’ ἐρώτησιν. Κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος διὰ τετάρτην φορὰν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ σᾶς ἀναπτύξω τί εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας. Εἶναι πιθανὸν τὸ πρᾶγμα τοῦτο νὰ μὴ τὸ κατέστησα ἀντιληπτὸν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, πιθανὸν ἐπίσης νὰ μὴ τὸ κατέστησα ἀντιληπτὸν τὰς ἑπομένας φορὰς καὶ ἰδοὺ εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀκόμη διὰ μίαν φορὰν νὰ τὸ καταστήσω ἀντιληπτόν. Ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε πρὸ μηνῶν εἶναι νόμος τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, εἶναι ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ἐξασφαλίζει ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα καὶ αὐτονομεί, δίδει τὴν αὐτονομίαν εἰς ἴδιον ὀργανισμὸν κατασκευῆς τῶν ὁδῶν ἐν Ἑλλάδι. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον ἱδρύσατε ἕνα ταμεῖον Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας τὸ ὁποῖον ἔχει ὡρισμένους πόρους. Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι τὸ ποσὸν τῶν εἰσπράξεων τοῦ ταμείου τούτου κατὰ τὴν ἀρχικήν του ἵδρυσιν θὰ συμπίπτῃ ἀκριβῶς μὲ τοὺς πόρους τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας τοὺς ὁποίους ἐζήτησε ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐκ Κοζάνης κ. Κακουλίδης, δηλ. τὸ ταμεῖον ὁδοποιΐας ἔχει πόρους τώρα τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ἱδρύσεώς του (200) ἑκατομμύρια δραχμῶν, 100 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὸν φόρον τῆς βενζίνης καὶ 100 ἑκατομ. ἀπὸ τὸ Κράτος. Εἶναι δὲ περίεργον διατὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐζήτησε νὰ γίνῃ ἕνα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι νομοθετημένον ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου καὶ ἐν πλήρει ἐφαρμογῇ. Ἀλλὰ πλὴν τῶν πόρων τούτων καὶ ἰδοὺ ἡ εὐρύτης τοῦ σχεδίου τὸ ὁποῖον ἐψηφίσατε, τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ἔχει καὶ ἄλλους πόρους. Οἱ πόροι αὐτοὶ εἶναι τὰ διόδια ἐπὶ τῶν κατασκευαζομένων ὁδῶν, μετὰ τὴν κατασκευήν των, μικροὶ φόροι ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων τῶν κινουμένων ἐπὶ τῶν ὁδῶν, μικρὰ φορολογία ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων τῶν μεταφερομένων διὰ τῶν ὁδῶν τούτων καὶ ἀκόμη ἕτεροί τινες πόροι. Ὅπως δὲ καὶ εἰς τὴν προηγουμένην μου ἀγόρευσιν σᾶς εἶπον, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη τώρα ἐπὶ κακῶν συγκοινωνιῶν ἕνας χωρικὸς διὰ μεταφορὰν οἱουδήποτε ἀντικειμένου νὰ δαπανήσῃ π.χ. 50 δραχμὰς διὰ τὴν αὐτὴν μεταφορὰν μετὰ τὴν κατασκευὴν καλῆς ὁδοῦ θὰ δαπανήσῃ 10 ἕως 15 δραχμὰς π. χ. Δὲν εἶναι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεμία ἐπιβάρυνσις ἂν τοῦ θέσετε καὶ μίαν μικρὰν φορολογίαν 5 δραχμῶν π. χ, διότι τὸ ὁλικὸν ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσῃ τῶν 20 δραχμῶν εἶναι πολὺ ὀλιγώτερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον πληρώνει τώρα μὲ κακὴν συγκοινωνίαν. Ὥστε ἡ κατασκευὴ ὁδῶν θὰ γίνῃ πρόξενος εἰσπράξεων καὶ μάλιστα σπουδαίων τοῦ ταμείου Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Καὶ τότε τὸ ταμεῖον Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας μὲ τοὺς πόρους του θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν κατασκευὴν πολλῶν ὁδῶν. Ἀλλὰ τί μᾶς χρειάζεται διὰ νὰ ἀρχίσωμεν; Τί μᾶς χρειάζεται διὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο τὴν ἀναγκαίαν ὤθησιν διὰ νὰ ἀρχίσῃ νὰ ἔχῃ τὰς εἰσπράξεις αὐτάς; Χρειάζεται τὸ πρῶτον κεφάλαιον, τὸ κεφάλαιον κινήσεως, καὶ τοιοῦτον ἐννοῶ κεφάλαιον πρῶτον ὑπὸ μορφὴν ὁδῶν, διότι διὰ νὰ εἰσπραχθῶσι διόδια κλπ. πρέπει νὰ κατασκευάσωμεν πρῶτον ὁδοὺς καὶ ἔπειτα νὰ εἰσπράξωμεν ἀπὸ αὐτάς. Καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ εὐχαριστήσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ βλέπῃ δηλ. τὸ ἔργον πρῶτον καὶ ἔπειτα νὰ ὑποβληθῇ ὑπὲρ αὐτοῦ εἰς μικράν τινα φορολογίαν. Λοιπὸν ὁ κ. Βουλευτὴς κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, ἐπρότεινε νὰ νομοθετήσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς σχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἤδη νομοθετηθῆ πρὸ μηνῶν καὶ ἀκριβῶς ἐπιδιώκομεν τώρα διὰ τοῦ δανείου καὶ τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ τῆς σημερινῆς συζητήσεως νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν, τώρα ἀκριβῶς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος ἔχει ψηφισθῆ πρὸ ὀκταμήνου. Μᾶς εἶπε δὲ ὡς ἀρχικὸν κεφάλαιον ἓν ἑκατομμύριον λιρῶν, ἡμεῖς δὲ διὰ νὰ κινήσωμεν ταχύτερον καὶ καλλίτερον τὴν μηχανὴν ζητοῦμεν δάνειον 6 ἑκατομ. λιρῶν. Ἰδοὺ ὁ σκοπὸς τοῦ δανείου αὐτοῦ. Δι’ αὐτοῦ τοῦ δανείου ἐντὸς ἓξ ἐτῶν θὰ κατασκευάσωμεν ἕνα ποσὸν νέων ὁδῶν καὶ θὰ ἀνασκευάσωμεν ἕνα ποσὸν παλαιῶν. Τώρα θέλετε νὰ εἶναι τὸ ὁλικὸν μῆκος των 4 χιλ. χιλιόμετρα, θέλετε 4½ χιλ., θέλετε πέντε, ἢ θέλετε 6, αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπω ἀκριβῶς πόσα θὰ εἶναι, ἀλλὰ κάτω τῶν 4 χιλ. χιλιομέτρων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι. Δὲν ἔχει τὸ ποσὸν σημασίαν.

§48Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία τὸ βεβαιοῖ αὐτὸ τὸ γεγονός.

§49Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Μὴ διακόπτετε.

§50Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας) Δὲν ἔχει σημασίαν αὐτό. Διότι διὰ τοῦ οἱουδήποτε ποσοῦ τῶν χιλιομέτρων τῶν ὁδῶν, τὰς ὁποίας θὰ κατασκευάσωμεν καὶ θὰ ἀνασκευάσωμεν θ’ αὐξήσωμεν τοὺς πόρους τοῦ ταμείου τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Ἡ ὁδὸς θὰ ἔχῃ παραγωγὴν ἔργου ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ πρόξενος εἰσροῆς χρήματος εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Διὰ τοῦ συμπλέγματος αὐτοῦ τῶν ὁδῶν, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ κατασκευάσωμεν καὶ ἀνασκευάσωμεν καὶ ἄλλων πόρων τοῦ ταμείου μετὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν διὰ τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομ. λιρῶν, λογαριάζομεν νὰ ἀναβιβάσωμεν διὰ τῶν εἰσπράξεων ἐπὶ τῶν ὁδῶν τούτων τοὺς πόρους τοῦ ταμείου ἐθνικῆς ὁδοποιΐας εἰς 500 ἢ 600 ἑκατομ. δραχ. κατ’ ἔτος. Ἂν δὲ ἀφαιρέσητε τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, θὰ μένουν εἰς τὸ ταμεῖον διαθέσιμα 300 –400 ἑκατομ. δραχ. κατ’ ἔτος διὰ τῶν ὁποίων θὰ δύνανται νὰ κατασκευάζωνται μετὰ τὴν ἑξαετίαν κατ’ ἔτος νέαι ὁδοὶ καὶ τοῦτο διαρκῶς. Ἰδοὺ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσατε καὶ πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ. (Χειροκροτήματα).

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ἠξεύρομεν.

§52Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουρ. Συγκ.). Τώρα τὸ ἠξεύρομεν, προηγουμένως δὲν τὸ ἠξεύραμεν!

§53Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὸ πνεῦμα τῆς ἐρωτήσεώς μου ἦτο νὰ ἐνισχύσω ὑμᾶς ἐν τῷ ἀγῶνι, τὸν ὁποῖον κάμνετε, ἐπειδὴ δὲ εἶχε λεχθῆ ἀπὸ διαφόρους συναδέλφους ὅτι διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν 6 ἑκατομ. λιρῶν καὶ τῶν πόρων, τοὺς ὁποίους ἐψηφίσατε, ἀφαιρουμένης τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσι δρόμοι ἄνω τῶν 800 χιλιομέτρων, παρακαλῶ ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματός μου νὰ μοῦ ἀπαντήσητε διὰ νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλή. Ἀπαντήσατε ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ εἶναι κάτω τῶν 4.000 χιλιομέτρων.

§54Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁδοί, αἱ ὁποῖαι θὰ κατασκευασθῶσι, καὶ ὁδοί, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀνασκευασθῶσι.

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄ! αὐτὸ!

§56Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Διότι ὁπουδήποτε καὶ ἂν καταλήξητε, οἱονδήποτε τμῆμα ὁδοῦ καὶ ἂν κατασκευάσητε, ὁσονδήποτε μικρὸν καὶ ἂν εἶναι, εἶναι παραγωγικόν. Δὲν ἐπροσέξατε αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔγκειται τὸ ζήτημα, τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι τὸ καίριον. Κατασκευάσατε ὅσας ὁδοὺς θέλετε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ κατασκευάσητε, θὰ εἶναι παραγωγικὸν καὶ θὰ σᾶς δώσῃ αὐτὸ νέους πόρους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ προχωρήσητε περαιτέρω. Δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ κάμητε τὴν ὁδὸν νὰ κοστίζῃ ὀλιγώτερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πράγματι κοστίζει. Μὲ ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν κατασκευάσητε ὁδούς, εἴτε διὰ δανείου εἴτε...

§57Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἦτο τοῦτο: νὰ ἴδωμεν ἂν αἱ ὁδοὶ ποὺ θὰ κατασκευασθῶσι μὲ τὴν δαπάνην τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν θὰ ἄφινε τὸ περίσσευμα αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς ὅτι θὰ μείνῃ βραδύτερον, διότι θὰ πληρώνητε τοκοχρεωλύσιον ἀπέναντι. Ἐξ ὅσον ἀντελήφθην, δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ μᾶς δώσητε ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι δὲν ἔχετε ἀκριβεῖς ὑπολογισμούς.

§58Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν μὲ ἐννοήσατε ἢ δὲν μὲ ἐπροσέξατε. Ἂς ὑπολογίσητε τὴν χειροτέραν περίπτωσιν: ὅτι δὲν κάμνετε νέας ὁδούς, ἀλλὰ διορθώνετε τὰς ὁδούς, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ αὐτὰς τὰς ὑπαρχούσας σήμερον τὰς ἐπισκευάζετε δι’ ὁδοστρωμάτων καλῶν, μονίμων ἢ ἡμιμονίμων ἢ στερεωτέρων τῶν σημερινῶν, ὥστε ἡ κίνησις νὰ εἶναι εὐχερὴς δι’ αὐτοκίνητα. Αὐταὶ καὶ μόναι, χωρὶς νὰ κατασκευάσητε νέας, ἀρκοῦν διὰ νὰ σᾶς δώσουν μέρος τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον. Φαντασθῆτε τώρα νὰ κατασκευάσωμεν καὶ νέας εἰς μικρὸν χρονικὸν διάστημα, ὅσον μᾶς ἐπιτρέπει τὸ δάνειον περισσότερον, πόσον θὰ αὐξήσουν αἱ εἰσπράξεις τοῦ ταμείου. Πολλοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν καὶ πολὺ εὐνοϊκοὶ εἰς τὸ σχέδιον τοῦτο, ὑπολογίζοντες τὰς εἰσπράξεις τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, τὰς φθάνουν εἰς ἀκόμη ἀνώτερα ποσὰ ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπελόγισα ἐγώ.

§59Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν θὰ ἀφαιρέσωμεν, ἀπὸ τὰς διαφόρους προσόδους τὰς ὁποίας παρέχει εἰς τὸ δημόσιον ἓν ποσὸν διὰ τὸ ὁποῖον κατ’ ἀνάγκην θὰ προσθέσωμεν ἕνα νέον φόρον;

§60Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγητε δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς ἀναπτύσσω ἐγώ. Τὸ τοκοχρεωλύσιον τοῦ δανείου θὰ εἶναι ὅταν φθάσῃ εἰς τὸ ἀνώτατον ὅριον 220 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ φθάσῃ. Θὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ 50–60 καὶ θὰ φθάσῃ εἰς τὰ 220 ἑκατομμύρια. Ἤδη δαπανῶνται 180 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ δὲν ἔχετε δρόμους. Ὥστε μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον δαπανᾶτε τώρα δὲν ἔχετε δρόμους, μὲ ἓν μικρόν τι περιπλέον θὰ ἔχετε τοὺς δρόμους, μὲ μικρόν τι περιπλέον θὰ ἔχετε τὸ δάνειον μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἔχετε δρόμους. Ἀλλὰ σᾶς ἐπαναλαμβάνω, καὶ εἰς τοῦτο εἶναι ὅλον τὸ ζήτημα, οἱονδήποτε ποσὸν ὁδῶν καὶ ἂν κατασκευάσητε, καὶ δὲν θὰ εἶναι λέγω ὀλιγώτερον τῶν 4 χιλ. χιλιομέτρων, θὰ ἔχετε ἀπὸ αὐτὰς πόρους διὰ τῶν ὁποίων θὰ λύσετε τὸ ζήτημα τῆς διαρκοῦς καὶ πέραν τῶν ἓξ ἐτῶν καὶ μετὰ τὴν κατανάλωσιν τοῦ δανείου κατασκευῆς, νέων ὁδῶν. Τὸ τοκοχρεωλύσιον αὐτὸ δὲν θὰ εἶναι νέα ἐπιβάρυνσις τοῦ λαοῦ δὲν θὰ τὸ πληρώνῃ τὸ δημ. ταμεῖον, ἀλλὰ τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθν. Ὁδοποιΐας ἐκ τῶν πόρων του, καὶ θὰ τοῦ μένει περίσσευμα 300 ἑκατομ. δραχμῶν κατ’ ἔτος διὰ νὰ κατασκευάζῃ νέους δρόμους. Καὶ ἀφοῦ κατώρθωσα νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸ σύστημα, κύριοι, ἔρχεται ἡ ἐρώτησις τὴν ὁποίαν ἤκουσα ἀπὸ μερικοὺς βουλευτὰς ἐδῶ: εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμετε δάνειον διὰ νὰ κατασκευάσητε δρόμους; Νὰ τοὺς κατασκευάσητε διὰ τῶν ἐτησίων προσόδων. Ἀκριβῶς τὰς ἐτησίας προσόδους θέλω νὰ δημιουργήσω διὰ τὸ ἔργον. Ζητῶ τὸ δάνειον νὰ κατασκευάσω τὰ ἔργα διὰ νὰ μοῦ δώσουν τὰς προσόδους. Ἐρρίφθη ἐνταῦθα καὶ ἑτέρα ἰδέα διατί τάχα νὰ μὴ λάβωμεν τὸ δάνειον χωριστὰ ἀπὸ τὰς ὁδούς; Διατί τάχα νὰ μὴ προσπορισθῶμεν τὸ δάνειον χωριστὰ ἀπὸ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου καὶ κατόπιν νὰ κατασκευάσωμεν ἡμεῖς πλέον τὸ ἔργον διὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων δίδοντες αὐτὸ κατὰ τμήματα ἀνὰ μίαν ὁδὸν εἰς ἐργολαβίας; Ὑπάρχει μάλιστα καὶ μία φράσις εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων ἡ ὁποία μὴ ἐννοηθεῖσα ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς πολλὰς παρεξηγήσεις καὶ ἀκουσίας καὶ ἑκουσίας. Ἂν ἡ ἑκατονταετὴς πεῖρα τοῦ κράτους τούτου ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἱδρύσεώς του μέχρι σήμερον δὲν μᾶς ἐδίδαξεν ἀκόμη ὅτι αὐτὸς ὁ τρόπος τοῦ χωριστοῦ ἀπὸ τὰ ἔργα δανείου εἶναι ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ μᾶς κοστίσουν τὰ ἔργα διπλᾶ καὶ τριπλᾶ καὶ ἴσως καὶ νὰ μὴ γίνουν, ἀγνοῶ πλέον ποία ἄλλη πεῖρα δύναται νὰ μᾶς διδάξῃ. Σᾶς ἔφερα ἄλλοτε ἓν παράδειγμα καὶ σᾶς τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν: Ὁ Χαρίλαος Τρικούπης ἔκαμε τὸ δάνειον τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσον ἦτο ἀκριβῶς, εὑρέθη ὅμως τὸ κράτος κατόπιν εἰς τοιαύτας οἰκονομικὰς δυσχερείας, ὥστε ἠναγκάσθη νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ δάνειον τοῦτο πρὸς κάλυψιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὶν ἢ ἀρχίσῃ κἂν ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου ὅστις καὶ δὲν κατεσκευάσθη ἐπὶ Τρικούπη. Καὶ ἐχρειάσθη νὰ γίνῃ νέον δάνειον ἐπὶ τοῦ Γεωργίου Θεοτόκη διὰ τοῦ ὁποίου κατεσκευάσθη ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Λαρίσης. Δηλαδὴ ὁ τρόπος οὗτος ὁ δῆθεν οἰκονομικὸς τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων ἔφερε τὸ κράτος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώσῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Λαρίσης εἰς τὸ διπλάσιον. Ἀφίνω ὅτι ἐγένοντο καὶ ἄλλα δάνεια εἰς τὸ παρελθὸν μὲ τὸν σκοπὸν νὰ χρησιμεύσουν διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων καὶ ἐχρησιμοποιήθησαν δι’ ἄλλον σκοπόν, χωρὶς νὰ κατασκευασθοῦν τὰ ἔργα. Ἀκόμη καὶ τώρα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλοῦμεν ὑπάρχει ἕνας φόρος τῶν λεσχῶν, ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ ὁ ὁποῖος διανέμεται κατὰ 70% εἰς τὸ ταμεῖον τῶν μονίμων ὁδοστρωμάτων καὶ κατὰ 30% εἰς τὰς κοινότητας.

§61ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸς ὁ φόρος εἶναι ἀνήθικος.

§62Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοινωνίας). Ὁ ἀνήθικος αὐτὸς φόρος πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ δι’ ἠθικοὺς σκοπούς. Ὁ ἐφετεινὸς ὅμως προϋπολογισμὸς διέγραψε τὰς ἀποδόσεις αὐτὰς καὶ τὰς ἐκράτησεν ὁλοκλήρους ὑπὲρ τοῦ Κράτους, διότι τὸ Κράτος εἶπε: τί θέλετε νὰ κάμω; Ἔχω ἀπόλυτον ἀνάγκην. Τὰ κρατῶ. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει πρὸς τοῦτο νόμος, ὁ προϋπολογισμὸς λέγει κάτωθεν ἐν ὑποσημειώσει, ὅτι πρὸς τοῦτο θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Ὥστε ἡ τοιαύτη φορολογία, ἡ ὁποία ἐτέθη πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου μονίμων ὁδοστρωμάτων, κατεσχέθη ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ καταδικάσῃ τὸ Κράτος διὰ τοῦτο, διότι ἦτο ἀνάγκη ἔτι καὶ ἡ σωτηρία τοῦ Κράτους προέχει πάσης ἄλλης πράξεως. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἀγωνίζεται διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔλλειμά του καὶ νὰ ἑδραιώσῃ τὴν πίστιν του, βεβαίως ἔλαβε τὰ χρήματα ἐκεῖ ὅπου εὗρε τοιαῦτα. Φαντασθῆτε ἐὰν ἐκάμνομεν ἕνα δάνειον χωριστά, διὰ νὰ κατασκευάσωμεν ἔργα χωρὶς νὰ συνδέσωμεν τὸν ἐργολάβον μὲ τὸν χρηματοδότην καὶ φαντασθῆτε κατόπιν πολιτικὰς ἀνωμαλίας οἱασδήποτε, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ ἔλθουν εἰς τὴν χώραν αὐτήν, δυσχερείας τοῦ Δημοσίου Ταμείου, Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν ἀνάγκην εὐσταθείας καὶ φαντασθῆτε ἐὰν αἱ Κυβερνήσεις αὗται θὰ κρατήσουν τὸ δάνειον κλεισμένον εἰς τὰ χρηματοκιβώτια διὰ νὰ κατασκευάσουν τὰς ὁδοὺς ἐπὶ ἑξαετίαν, ἢ ἐὰν θὰ ἀνοίξουν τὰ χρηματοκιβώτια διὰ νὰ χρησιμοποιήσουν τὸ δάνειον πρὸς ἄλλους σκοπούς των. Καὶ τότε οἱ δρόμοι μὲ τί θὰ γίνουν; Ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως συνέβη ἐπὶ ἑκατονταετίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν μᾶς ἐδίδαξεν ἀκόμη, ἐὰν ὑπάρχουν ἀκόμη ἄνθρωποι εἰς τὸν τόπον αὐτόν, οἱ ὁποῖοι προτιμοῦν τοιοῦτο σύστημα, τότε εἶμαι βέβαιος ὅτι τίποτε πλέον δὲν θὰ μᾶς διδάξῃ ποτέ. Τώρα ἔρχομαι εἰς μερικὰ ἄλλα σημεῖα, τὰ ὁποῖα θίγουν περισσότερον τὴν ἐνέργειαν τοῦ συναγωνισμοῦ. Ὑπῆρξαν διάφοροι ἐκ τῶν ἀγορευσάντων, οἱ ὁποῖοι ἐξέθεσαν κατὰ ποῖον τρόπον ἦλθε τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως διὰ τὴν ὁδοποιΐαν ἐπὶ σκηνῆς. Ἀλλ’ ἐγὼ τὸ ἔχω ἐκθέσει τοῦτο εἰς τὴν προηγουμένην μου ἀγόρευσιν. Ἐὰν πρόκειται καὶ πάλιν νὰ ἐπαναλάβω καὶ σήμερον τὴν ἀγόρευσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὑποθέτω ὅτι θὰ γίνω πολὺ ἀνιαρὸς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δὲν θέλω νὰ γίνω ἀνιαρὸς εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναλάβω τοῦτο. Ἀλλὰ θὰ ἀναφέρω κἄτι τι ἁπλῶς διὰ νὰ καταδείξω τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου ἀσκεῖται ἡ πολεμικὴ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παρά τινων. Μοῦ εἶπον, ὅτι ἐγὼ εἶπον κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ὅτι ἔκαμα βελτιώσεις εἰς τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν εὗρον προτοῦ νὰ τὴν παρουσιάσω εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον κατὰ 31%. Καὶ ἔφεραν εἰς ἀπόδειξιν τούτου τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἄλλως τε ἀναγιγνώσκονται ἀπὸ τὸν γραμματέα τῆς Βουλῆς. Ἁπλῶς οὗτος λέγει, ὅτι ἀναγιγνώσκονται τὰ πρακτικά, χωρὶς νὰ τὰ ἀναγνώσῃ. Καὶ δὲν εἶναι ἑπομένως παράξενον νὰ εὑρεθῇ κανεὶς ἐκ τῶν βουλευτῶν, ὅτι εἶπε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶπε καὶ οὔτε θὰ τὸ μάθῃ ποτέ. Τὸ πάθημα αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς ἄλλους, ὥστε, ἂν συνέβη καὶ εἰς ἐμέ, ὁ ἀναμάρτητος πρῶτος τὸν λίθον κατ’ ἐμοῦ βαλέτω. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐφρόντισα νὰ δημοσιεύσω εὐθὺς μετὰ τὴν ἀγόρευσίν μου τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Ἐφρόντισα νὰ τὰ δημοσιεύσω εἰς τὴν ἐφημερίδα «Πολιτείαν». Ἑπομένως διὰ νὰ ἴδῃ τις τί εἶπον εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου, θὰ ἠδύνατο, ἀντὶ νὰ λάβῃ τὴν ἐπίσημον καὶ ἀσαφῆ περίληψιν τῶν πρακτικῶν, θὰ ἠδύνατο, λέγω, νὰ λάβῃ τὰ δημοσιευθέντα εἰς τὴν ἐφημερίδα «Πολιτείαν» καὶ νὰ ἴδῃ τί εἶπον ἐγὼ περὶ τούτου. Καὶ ἔλεγον: «Δὲν ἦσαν δὲ ὀλίγαι αἱ βελτιώσεις τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν, διότι ἀπηλείφθησαν καὶ αἱ δασμολογικαὶ ἀτέλειαι, καθὼς καὶ διάφοροι ἀπαλλαγαὶ ἀπὸ τῆς φορολογίας. Τοσαῦται δὲ ἦσαν αὐταὶ αἱ προστεθεῖσαι φορολογίαι, ὥστε ἂν ὑπολογισθῶσιν εἰς ἑκατοστά, ἀποτελοῦν τὰ 6% ἐπὶ τῆς ὅλης ἀξίας τῶν ἔργων, ἐὰν δὲ εἰς ταῦτα προστεθοῦν καὶ τὰ 25% ποσοστά, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, μᾶς δίδουν ἕνα ἄθροισμα 31% ποσοστά». Ἑπομένως ἐγὼ εἶχον εἴπῃ ὅτι αἱ βελτιώσεις, αἱ δασμολογικαί, τὰς ὁποίας ἀνέφερα, ἀνέρχονται εἰς 6% καὶ ὄχι 31%. Ἐὰν εἰς αὐτὰ προσθέσω τὰ 25% ποσοστά, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἔχομεν τὰ 31%. Καὶ τί ἦταν αὐτὰ τὰ ποσοστά; Εἶναι τὰ ποσοστά, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὸ πρακτικὸν τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἔργων τοῦ 1926 τὸ ὁποῖον ὑπελόγιζε τὰ ποσοστὰ 25%. Καὶ εἶπεν ἐὰν εἰς αὐτὰ προσθέσωμεν καὶ τὰς δασμολογικὰς καὶ λοιπὰς ἀτελείας, 6% περίπου, τὰ ὁποῖα θὰ ὠφελεῖτο ὁ ἐργολάβος κατὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1926 καὶ τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἔφερα ὡς ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου, τὰ ποσοστὰ καὶ ὄχι αἱ βελτιώσεις ἀνέρχονται εἰς 31%. Αὐτὰ τὰ 31% εἶναι ποσοστὰ καὶ ὄχι βελτίωσις ποσοστῶν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα. Ἡ βελτίωσις εἶναι 6%. Ἐὰν ὅμως διαστρέφων τὴν σκέψιν μου ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖος, θέλει τὰ ποσοστὰ νὰ τὰ μεταβάλῃ εἰς βελτιώσεις, καὶ προσθέτει καὶ ἄλλα 31%, τὰ ὁποῖα ὠφελεῖται, ὡς λέγει, ὁ ἐργολάβος ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ ἄλλα 31% δὲν ἠξεύρω ἀπὸ τί ἄλλο, καὶ καταλήγει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι ὁ ἐργολάβος θὰ ὠφελῆται 90% καὶ μένουν διὰ τὸ ἔργον 10% μόνον, τότε, μὰ τὴν ἀλήθειαν, δὲν ἄξιζε τὸν κόπον, νὰ συζητῇ κανεὶς ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Ἐὰν ὁ ἐν λόγῳ κ. Βουλευτής, ἀντὶ νὰ λάβῃ τὴν περίληψιν τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, ἐλάμβανε τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσα, καὶ αὐτὰ ὤφειλε νὰ λάβῃ, δὲν θὰ ὑπέπιπτεν εἰς τοιοῦτον λάθος. Δὲν θὰ κατεσκεύαζε τὸ χάρτινον οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον κατεσκεύασεν. Ἀλλ’ ὅταν ἡ πολεμικὴ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀσκεῖται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, τότε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ ἀποτελέσματα καὶ τὰ συμπεράσματα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ καταλήγουν οἱ κατὰ τοιοῦτον τρόπον συζητοῦντες, δύνανται νὰ εἶναι ἀκόμη τερατωδέστερα καὶ ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ἠκούσαμεν. Ἐξακολουθῶ. Ὁπωσδήποτε, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ λάβῃ πλήρη γνῶσιν τοῦ τί εἶπα τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἠδύνατο νὰ ἀναγνώσῃ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν εὐθὺς τὴν ἑπομένην εἰς τὴν ἐφημερίδα «Πολιτείαν». Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔφερα τοῦτο ὡς παράδειγμα τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐξησκήθη ἡ πολεμικὴ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀπὸ ὡρισμένους Βουλευτάς. Προχωρῶ ἤδη περαιτέρω. Ἔγινε πολὺς θόρυβος διὰ τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα λαμβάνουν οἱ ἐργολάβοι ὅταν γίνεται συνήθως δημοπρασία τῶν ὁδῶν καὶ εἶπαν ἔχομεν ἐδῶ κατάλογον 6–7 ὁδῶν τῶν ὁποίων αἱ τιμαὶ κυμαίνονται, τῶν περισσοτέρων τοὐλάχιστον, μεταξὺ 200–300–400.000 δραχμῶν καὶ εὕρομεν ὅτι ἐπὶ τῶν ὁδῶν αὐτῶν ἡ δημοπρασία κατέληξεν εἰς ποσοστὰ 15–16 καὶ 20%. Ἐπιτρέψατέ μου Κύριοι Βουλευταί, νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς δὲν ἐλήφθησαν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ὑπ’ ὄψιν ἀκόμη μεγαλείτεραι ἐκπτώσεις. Ἴσως ὁ ὑπάλληλος ὁ δώσας εἰς αὐτὸν ἰδιαιτέρως καὶ ἐν ἀγνοίᾳ μου τὰς πληροφορίας του δὲν τὰς ἐγνώριζε. Ἔχω π. χ. δημοπρασίαν εἰς τὰς Πάτρας ἐλαιοχρωματισμῶν μεγάλης ἐκτάσεως καθ’ ἣν ὁ ἐργολάβος κατεβίβασε τὴν ἀξίαν τοῦ ἔργου κατὰ 52 τοῖς ἑκατὸν μετὰ ἕνα ὀξὺν συναγωνισμόν. Ἔχω πληροφορίας κατὰ ἓν ἔντυπον τὸ ὁποῖον διενεμήθη εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας ἐλευθέρας διεξαχθείσας δημοπρασίας ἔφθασαν ἐκπτώσεις εἰς 4) τοῖς ἑκατόν. Τὸ ἀποτέλεσμα ὅμως; Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι πλήρης καταστροφὴ τῶν ἔργων καὶ τώρα ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων Ἔργων βλέπουσα τὸ κατάντημα τῶν τοιούτων ἐκπτώσεων μὲ ἐξορκίζει ἐμὲ τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐπαναφέρω τὸ ταχύτερον τὸ ὅριον. Τὸ ὅριον εἶναι ἐκεῖνο κάτω τοῦ ὁποίου ὅταν κατέλθῃ εἷς ἐργολάβος θεωρεῖται κακόπιστος. Τὸ ὅριον τοῦτο εἶναι μυστικὸν καὶ τίθεται ἐντὸς φακέλλου ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ὁ ἐργολάβος.

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια τοῦ ὁρίου.

§64Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν.). Δὲν πρόκειται νὰ εἴπωμεν τὸ τί εἶναι. Ἐὰν διαφωνοῦμεν καὶ τὰ τεχνικὰ ζητήματα, τὸ πρᾶγμα εἶναι μικρόν. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ὅταν μοῦ ζητεῖ ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐπαναφέρω τὸ ὅριον τὸ ταχύτερον διότι, μοῦ εἶπον μὲ αὐτοὺς τοὺς συναγωνισμοὺς οἱ ὁποῖοι καταβιβάζουν τὴν δαπάνην τοῦ ἔργου, ἔχομεν πλήρη καταστροφήν. Καὶ προχθὲς ὁ διευθυντὴς τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων ἦλθε καί μοῦ εἶπεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναφέρωμεν ταχύτερον τὸ ὅριον. Ὥστε, ἐὰν πρόκειται νὰ κάμωμεν διὰ τὴν μεγάλην ὁδοποιΐαν μίαν τοιαύτην δημοπρασίαν καὶ νὰ προκαλοῦμεν τοιουτοτρόπως ἐκπτώσεις, ἐὰν πρόκειται κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ δώσωμεν τὰ ἔργα αὐτά, τὰ κολοσσαῖα, τότε ἂς συλλυπούμεθα ἑαυτοὺς διὰ τὴν ἐλεεινὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν θὰ προσφέρωμεν εἰς τὸν τόπον μας. Ἀλλὰ πλὴν τούτου πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ὅταν εἷς ἐργολάβος ἀναλαμβάνει μίαν ὁδόν, 150.000 δραχμῶν φερ’ εἰπεῖν, ὁ ἐργολάβος αὐτὸς δὲν μισθοδοτεῖ μηχανικούς, ὑπαλλήλους, κλπ. μηχανικὸς εἶναι ὁ ἴδιος. Ὁ ἴδιος ἐργολάβος καὶ μηχανικὸς καὶ ἐπιστάτης τῶν ἔργων καμμία φορὰ καὶ ἐργάτης, λαμβάνει τοὺς ἐργάτας ἐπὶ τόπου ὅπως τοὺς εὕρῃ, τοὺς εὐθηνοτέρους. Μεταχειρίζεται χίλια τέτοια μέσα διὰ τῶν ὁποίων προσπαθεῖ νὰ μειώσῃ τὰ ἔξοδά του. Ἀλλ’ ἐὰν θελήσητε νὰ κάμητε ἔργα μεγαλειτέρας ἐκτάσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκολουθήσητε αὐτὸ τὸ σύστημα. Γνωρίζετε ὅλοι τί γίνεται, προκειμένου περὶ κατασκευῆς τῶν οἰκιῶν. Ὅταν θέλει κανεὶς νὰ ὑπολογίσῃ τὴν ἀξίαν τῆς οἰκίας, μετρᾷ τὸν κυβισμὸν αὐτῆς καὶ τὸν πολλαπλασιάζετε ἐπὶ 500 δραχ. π. χ. κατὰ κυβικὸν μέτρον. Ἐὰν θέλετε νὰ κατασκευάσητε μίαν μικρὰν οἰκίαν ἀπὸ 2–3 δωμάτια, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ τὴν κατασκευάσητε, ἐργαζόμενος ὁ ἴδιος ὡς τεχνίτης θὰ σᾶς κοστίσῃ 500 δραχμὰς τὸ κυβικὸν μέτρον; Ὄχι βέβαια. Πολὺ ὀλιγώτερα. Θὰ σᾶς κοστίσῃ φερ’ εἰπεῖν 200 δραχ. τὸ κυβικὸν μέτρον ἢ καὶ 100. Τότε θὰ εἴπητε, διατί προκειμένου περὶ μιᾶς μεγάλης οἰκίας νὰ μὴ ὑπολογίσω 200 δραχμ. ἢ 100 δραχ. κατὰ κυβικὸν μέτρον; Διότι δὲν θὰ τὴν κατασκευάσετε ὁ ἴδιος. Διότι διὰ μίαν μεγάλην οἰκίαν θὰ χρειασθῆτε νὰ ἔχητε ἀρχιτέκτονα, νὰ ἔχητε μηχανικόν, νὰ ἔχητε ἐπιστάτην. Ἐὰν δὲ πρόκειται περὶ κολοσσιαίου ἔργου οἰκοδομικῆς, θὰ χρειασθῆτε εἰδικὸν μηχανικὸν χωριστὰ διὰ νὰ σᾶς κάμῃ τοὺς στατιστικοὺς ὑπολογισμούς, εἰδικὸν μηχανικὸν διὰ νὰ ἐπιστατήσῃ τὸ ἔργον, εἰδικοὺς ἀρχιτέκτονας, καὶ δὲν ξεύρω τί ἄλλο ἀναλόγως τῆς ἀξίας τοῦ ἔργου. Ἑπομένως, ἐὰν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὑπολογίσετε καὶ τὸ αὐτὸ μέτρον ἐφαρμόσετε διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν, θὰ ἴδητε ποῖα εἶναι τὰ συμπεράσματα. Μὲ τοῦτο δὲν ἐννοῶ, ὅτι ὅσον αὐξάνει ἡ ἀξία τοῦ ἔργου ἀναλόγως θὰ αὐξάνουν τὰ γενικά του ἔξοδα. Ὑπάρχει βεβαίως ἓν ὅριον πέραν τοῦ ὁποίου τὰ γενικὰ ἔξοδα σταματοῦν πέραν δὲ ἑνὸς ἄλλου ὁρίου ἡ ἀναλογία αὐτῶν ἀρχίζει νὰ ἐλαττοῦται. Ἀλλὰ μὴ θελήσητε ποτὲ νὰ ἐξαγάγητε συμπέρασμα ἐκ μιᾶς δημοπρασίας ἑνὸς ἔργου 150.000 δραχμῶν διὰ νὰ τὸ ἐφαρμόσετε εἰς ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθοῦν 6.000.000 λιρῶν. Ἐγένετο λόγος ἐπίσης ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ περὶ τῆς διαφορᾶς τῶν τιμῶν, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν μεταξὺ τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν τῶν Δημοσίων Ἔργων τοῦ Ἰουλίου τοῦ 1926 καὶ τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν τῶν Δημοσίων Ἔργων τοῦ Μαΐου τοῦ 1927. Ἐλέχθη ἤδη, πῶς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων κατήρτισε τὴν ἀνάλυσιν ταύτην τῶν τιμῶν τοῦ 1926. Μερικοὶ ἐκ τῶν κ. Βουλευτῶν ὡμίλησαν περὶ πιέσεως ἐκ μέρους τῆς δικτατορίας ἐπὶ τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων διὰ νὰ ἐκδώσῃ τὴν τοιαύτην ἐτυμηγορίαν. Ἀλλά, κύριοι, ὁμιλοῦμεν σοβαρῶς ὅταν λέγομεν ὅτι ὁ Θ. Πάγκαλος εἶχεν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς ἐτυμηγορίας τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων διὰ νὰ δώσῃ τὸ ἔργον διὰ συμβάσεως; Νὰ λέγωμεν ὅτι ἂν τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων δὲν τοῦ ἔδιδε τὴν ἐτυμηγορίαν αὐτήν, τότε ὁ Θ. Πάγκαλος θὰ ἀνεκόπτετο πρὸ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ δὲν θὰ ἔδιδε τὸ ἔργον; Μὰ τὰ λέγομεν σοβαρῶς αὐτὰ τὰ πράγματα; Ὁ διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων σᾶς λέγει τὴν ἀλήθειαν... Σᾶς λέγει ὅτι φρονοῦντες ὅτι, ἡ σύμβασις τοῦ ἔργου τῆς ὁδοποιΐας, οὕτως ἢ ἄλλως θὰ ἐγίνετο δεκτὴ ἀπὸ τὴν δικτατορίαν καὶ θὰ ἐξετελεῖτο, ἐφρόντισαν τὰ δημόσια ἔργα ὥστε νὰ καθορισθοῦν αἱ τιμαί του εἰς ὅρια ὑποφερτά. Ὥστε δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγωμεν ὅτι αἱ τιμαὶ τῆς ἀναλύσεως τοῦ 1926, αἵτινες εἶναι λιγώτεραι τῶν ὑποβληθεισῶν ὑπὸ τοῦ κ. Π. Μακρῆ ἤδη, εἶναι ληστρικαί. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων εἶπε τότε, ἀφοῦ πρόκειται ὁ δικτάτωρ νὰ δώσῃ τὸ ἔργον τοῦτο, οὕτως ἢ ἄλλως ἡμεῖς δεχόμεθα τιμὰς ληστρικὰς μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δοθῇ ἡ συγκατάθεσί μας. Τὰ Δημόσια Ἔργα ὥρισαν ὑποφερτὰς τιμάς, λογικάς, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν χωρὶς ν’ ἀποβῇ τὸ ἔργον βαρὺ διὰ τὸ δημόσιον. Ἀλλὰ τὸ περιεργότερον εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅταν ἀνετράπη ἡ δικτατορία ἀπὸ τὸν κ. Κονδύλην, ὅταν συγχρόνως ἀπὸ τὸν κ. Κονδύλην ἠκυρώθησαν τότε αἱ συμβάσεις τῆς ἐργασίας μονίμων ὁδοστρωμάτων πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, ὁ κ. Κονδύλης διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Δεναξᾶ ἐξέδωκε τὸ Νοέμβριον τοῦ 1926 νομοθετικὸν διάταγμα, κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον τότε οὔτε ἐπιέζετο ἀπὸ κανένα οὔτε εἶχε κανένα φόβον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐφηρμόζοντο αἱ τιμαὶ τοῦ Ἰουλίου τοῦ 1926, αἱ τιμαὶ τῆς συμβάσεως Μακρῆ, ὅπως κατονομάζονται ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ Ν. Διατάγματι δι’ ὅλα τὰ ὁδοποιητικὰ τὰ ἐκτελούμενα πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, ἀπόδειξις ὅτι καὶ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ὄχι μόνον δὲν ἐθεώρει τὰς τιμὰς ἐκείνας ληστρικάς, ἀλλὰ καὶ οὔτε κἂν ὑπερβολικάς. Τὸ Ν. Διάταγμα τοῦτο τὸ κυροῦν τὴν ἀνάλυσιν τοῦ 1926 κατόπιν εἰσήχθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, συνεζητήθη καὶ ἐκυρώθη παρ’ αὐτῆς, γνωρίζετε δὲ ὅτι καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ὅλοι οἱ Βουλευταὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν δὲν ἦσαν εἰδικοὶ διὰ νὰ μελετήσουν ὅλα τὰ ζητήματα ταῦτα, ὑπῆρχον ὅμως τινὲς καὶ ἐξ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι τὰ παρηκολούθουν μετὰ προσοχῆς καὶ μέγιστον ἐδείκνυον ἐνδιαφέρον καὶ γνώσεις εἰδικάς. Τὸ νομοθετικὸν διάταγμα λοιπὸν ἐπεκυρώθη καὶ ἐκτελοῦνται τὰ ἔργα ταῦτα μὲ ἀνώτερα ἀκόμη ποσοστὰ ἀπὸ τὰ 28% τὰ συζητούμενα σήμερον ἤτοι μὲ 32,60% ποσοστὰ τὰ ὁποῖα τὰ Δημόσια Ἔργα δὲν τὰ ἐθεώρησαν ὑπερβολικά. Δὲν θέλω ἐγὼ νὰ συμπεράνω ἐκ τούτου ὅτι αὐτὴ ἡ ἀνάλυσις τιμῶν εἶναι ἡ μᾶλλον ὀρθὴ ἀφοῦ ἐγὼ ὁ ἴδιος ὡς Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κατὰ Μάϊον τοῦ 1927 ἐδέχθην τὴν ἀνάλυσιν τιμῶν τὴν ὁποίαν ἐξέδωκε τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ἐπὶ τῷ ἀποκλειστικῷ σκοπῷ τοῦ συναγωνισμοῦ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν ταύτην. Νομίζω ὅτι ὡς ἁρμόδιος Ὑπουργὸς εἶμαι εἰς θέσιν καλλίτερον παντὸς ἄλλου νὰ γνωρίζω διατὶ ἐνέκρινα τὸ νέον αὐτὸ ἔργον τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων. Διότι μὴ φαντασθῆτε ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων εἶναι κάτι τι αὐτοτελὲς καὶ ἀνεξάρτητον ἢ καὶ ὑπέρκειται τοῦ Ὑπουργοῦ του ἀκόμη. Ὅταν ὑπάρχει ἕνας Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας ὁ ὁποῖος κάπως νὰ ἐννοῇ τὰ ζητήματα ταῦτα, γνωρίζει πολὺ καλὰ τί θέλει καὶ τί ζητεῖ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων τὴν κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβῃ καὶ ὀφείλει νὰ λάβῃ. Διότι ὁ πραγματικῶς ὑπεύθυνος ἀπέναντι τοῦ ἔθνους δὲν εἶναι τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀλλὰ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Λοιπὸν ἐδημοσιεύθη ἡ ἀνάλυσις αὕτη τῶν τιμῶν τοῦ Μαΐου 1927 πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ δοθῇ ὡς μία ὁδηγία εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ συναγωνισθῶσιν οὕτως ὥστε δι’ αὐτῆς νὰ κατεβάσουν τὰς τιμάς. Ὄχι ὡς μέγιστον ὅριον. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔκτοτε ἐφηρμόσθη εἰς μερικὰ ἔργα ὄχι ὅμως εἰς μεγάλην ἔκτασιν, διότι δὲν κατασκευάζομεν πλέον, δὲν εἶμαι ὅμως εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπω ποία εἶναι τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς, ἂν δηλαδὴ ἀπέβη ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου ἢ ὄχι. Διότι ὠφέλεια τοῦ δημοσίου δὲν εἶναι τὸ νὰ κατασκευάζῃ εὐθηνά, ἀλλὰ πρὸ παντὸς νὰ κατασκευάζῃ ἔργα καλά, ἐντὸς λογικοῦ ὁρίου δαπάνης, ἐξασφαλίζοντος τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν, καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς τὴν προηγουμένην μου ἀγόρευσιν ἐξέθεσα καὶ τὸ ὁποῖον πάντες ὑμεῖς δύνασθε νὰ πιστοποιήσητε ἐὰν κάμετε περίπατον εἰς τὸ Π. Φάληρον. Ὁ δρόμος, ὁ ὁποῖος ἀρχίζει ἀπὸ τὸ Μπὰρ τοῦ Παλαιοῦ Φαλήρου μέχρι τοῦ Ἔντεν, τὸ δεξιόν, δηλ. σκέλος, ἔχει κατασκευασθῆ ἀπὸ μίαν ἀγγλικὴν ἑταιρείαν ἀπὸ ἁπλοῦν σκυρόστρωμα μὲ ἁπλῆν ἐπάλειψιν πίσσης. Ἡ ἑταιρεία δὲν ἐδέχθη συναγωνισμούς, ἐζήτησε νὰ πληρωθῇ καλὰ καὶ τὸ ἔργον κατασκευασθὲν πρὸ δεκαετίας διαρκεῖ μέχρι σήμερον ἄνευ συντηρήσεως, ἐνῷ τὸ τμῆμα ἀπὸ τοῦ Μπὰρ μέχρι τοῦ σταθμοῦ τοῦ τροχιοδρομικοῦ, κατασκευασθὲν μὲ ὅμοιον σύστημα ἀλλὰ μὲ τὰς συνήθεις δημοπρασίας καὶ μὲ τὰς συνήθεις ἐκπτώσεις καὶ μὲ τιμὰς χαμηλοτέρας ἀνασκευάζεται ἀνὰ πᾶν δεύτερον ἔτος χωρὶς νὰ εἶναι ποτὲ εἰς κατάστασιν νὰ χρησιμοποιηθῇ ἀπὸ τὸν κόσμον. Καὶ τώρα ἀκόμη ἀποπειρώμεθα νὰ τοῦ δώσωμεν κἄποιαν τελειοτέραν μορφήν. Ὥστε τὸ ἀληθέστερον συμφέρον τοῦ δημοσίου δὲν εἶνε ἡ περίπτωσις ὁρίου πτῶσις τῶν τιμῶν, ἀλλὰ εἶναι ἡ καλὴ κατασκευὴ τοῦ ἔργου. Ἡ εὐθηνία τῶν τιμῶν πρέπει νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ ὁρίου ἐκείνου, κάτω τοῦ ὁποίου ἀρχίζει ἡ κακοτεχνία. Καὶ τώρα εἰσέρχομαι εἰς τὰ μεγάλα καὶ φοβερὰ λάθη τοῦ συναγωνισμοῦ, τὰ ὁποῖα καταγγέλλονται κατ’ ἐμοῦ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἤκουσα τὰς διαφόρους ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐναντίον μου διὰ τὸ ἄρθρον τάδε, ἐδάφιον τοῦτο ἢ ἐκεῖνο καὶ ὅτι ἐφαρμόσας ἐκεῖνο παρέλειψα νὰ πράξω τοῦτο ἢ ἐκεῖνο καὶ ὅτι ἐφαρμόσας ἐκεῖνο παρέλειψα νὰ πράξω τοῦτο, καὶ μυρίας ἄλλας περιτέχνους δικανικὰς προσπαθείας, διὰ τῶν ὁποίων ἐγίνετο προσπάθεια νὰ ἐξαχθῇ ἀπὸ τὸν νόμον ἄλλο παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος θέλει. Καὶ ἐφαντάσθην τὸν ἑαυτόν μου εἰς τὴν ἑξῆς περίεργον θέσιν. Ὅτι ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ κάμω δρόμον ταχύτητος, διότι ὅλοι μοῦ ζητοῦν ταχύτατα τὸ ἔργον καὶ τέλειον, ἀλλὰ διερχόμενος διὰ μιᾶς ἐκτάσεως ἐσπαρμένης μὲ δίκτυα καὶ τριβόλους. Εἶνε δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ κανεὶς κατὰ τοιοῦτον τρόπον, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετάζωνται διὰ δικολαβικοῦ φακοῦ τὰ ἄρθρα καὶ αἱ παράγραφοι καὶ τὰ ἐδάφια, νὰ διυλίζεται ὁ κώνωψ καὶ νὰ καταπίνεται ἡ κάμηλος; Εἶναι δυνατὸν κατὰ τοιοῦτον δικολαβικὸν τρόπον νὰ μελετᾶται ἡ ἐνέργεια ἑνός Ὑπουργοῦ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ζητεῖτε ταχυτάτην ἐκτέλεσιν κολοσσιαίου ἔργου, τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὁδικοῦ δικτύου τῆς Ἑλλάδος; Ἐὰν δὲ ἐξετάσητε καὶ τὰ πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα μὲ κατέκρινον κατὰ τὰς χθεσινὰς ἀγορεύσεις των θὰ ἴδητε καὶ θὰ ὁμολογήσητε τὸ ἑξῆς: Ὅτι εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα μὲ ἐπέκριναν χθές, εἶχον ἤδη προκαταβολικῶς ἀπαντήσει, ἐξονυχίζων ὅλας τὰς λεπτομερείας τοῦ νόμου, καὶ τῆς ἐνεργείας μου διὰ τῆς προηγουμένης πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀγορεύσεώς μου. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτὴς εἶπεν ὅτι ἡμεῖς δὲν διαβάζομεν ἐφημερίδας. Ἀλλὰ ἠκούσατε τὴν ἀγόρευσίν μου. Πῶς ἐπανήλθετε εἰς τὰ αὐτὰ θέματα, τὰ ἐξαντληθέντα ὑπ’ ἐμοῦ; Ἐὰν δὲ δὲν μὲ ἠκούσατε καὶ δὲν διαβάζετε ἐφημερίδας, τότε πῶς θέλετε νὰ δημοσιεύσω τὰς ἀγορεύσεις μου διὰ τοὺς ἀπόντας ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης; Ὅποιος θέλει νὰ γίνῃ γνωστὴ ἡ ἀγόρευσίς του τὴν δημοσιεύει εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ἐγὼ θέλω νὰ γίνῃ γνωστὴ αὕτη ἰδίως εἰς τοὺς ἀπουσιάζοντας τότε ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, τὴν ἐδημοσίευσα εἰς μίαν φιλικὴν ἐφημερίδα. Πῶς ἄλλως θέλετε νὰ κάμω γνωστὴν τὴν ἀγόρευσίν μου! Λοιπὸν εἶχον ἤδη ἀπαντήσει προηγουμένως εἰς ὅλας τὰς ἐπικρίσεις, καὶ ἐνῷ εἶχον ἀπαντήσει, εἶδον πάλιν τὸν ἑαυτόν μου ἐπικρινόμενον διὰ τὰ αὐτὰ πράγματα μὲ τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ἤδη ἀνατραπέντα ὑπ’ ἐμοῦ, ὡς νὰ μὴ εἶχον ἀπαντήσει ἀπολύτως τίποτε. Ἀναγκάζομαι ὅθεν πάλιν νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτά, μὲ ἄλλας λέξεις, διὰ νὰ μὴ καταντήσῃ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἀγόρευσίν μου τὴν προηγουμένην ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν. Ἐπαναλαμβάνω ὅθεν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐπιτροπὴ συναγωνισμοῦ δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ. Ἐπιτροπὴν συναγωνισμοῦ ἐδημιούργησα ἐγὼ διὰ τῆς διακηρύξεως. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησα ἕνα ὄργανον διὰ πράξεως διοικητικῆς, δὲν ἠδυνάμην νὰ δώσω εἰς τὸ ὄργανον αὐτὸ ἄλλας ἐξουσίας παρὰ ἐκείνας, τὰς ὁποίας εἶχον ἐγώ. Πρὸ παντὸς δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ δώσω ἐξουσίας μεγαλειτέρας ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔχω ἐγώ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἑπομένως τοῦ συναγωνισμοῦ ἠδυνάμην νὰ δώσω μόνον τὰς ἐξουσίας τὰς ὁποίας εἶχον ἐγώ. Ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ συναγωνισμοῦ δὲν εἶχεν ἄλλο δικαίωμα παρὰ νὰ ἐξελέγξῃ τὰς ὑποβληθείσας εἰς αὐτὴν προτάσεις μόνον ἀπὸ ἀπόψεως κανονικότητος, οὐχὶ δὲ νὰ εἰσέλθῃ καὶ εἰς τὴν οὐσίαν. Πρὸ παντὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμνῃ ἑρμηνείαν νόμου. Ἀφοῦ ἐγὼ μόνος ὡς ὑπουργὸς δὲν δύναμαι νὰ κάμω ἑρμηνείαν νόμου, εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν ἠδυνάμην τοιαύτην ἁρμοδιότητα νὰ δώσω εἰς ἕν ὄργανον, εἰς μίαν ἐπιτροπήν, νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον καὶ μάλιστα κακῶς, παρὰ τὴν γνώμην μου. Καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀργότερα τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἡρμήνευσε κακῶς καὶ ἐθεώρησεν ἐκ τούτου ἀπορριπτέους καὶ τοὺς δύο παρουσιασθέντας εἰς τὸν συναγωνισμόν, διὰ νὰ ἐννοήσετε τὸ λάθος της. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ οὔτε κἄν ἀπέρριψεν ὁριστικῶς, ἔστω παρερμηνεύουσα τὸν νόμον, τὰς προσφοράς. Δὲν ἐξέδωκεν ἀπόφασιν. Ἁπλῶς ἐξέφερε γνώμην καὶ ἀνηνέχθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ ἀποφασίσῃ αὐτό. Σᾶς ἀναγινώσκω τὴν σχετικὴν περικοπὴν ἐκ τοῦ πρακτικοῦ τῆς ἐπιτροπῆς: «Βάσει τῶν ἀνωτέρω καὶ συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 13 τῆς διακηρύξεως, ἡ ἐπιτροπὴ θεωρεῖ τοὺς ἀνωτέρω ἀπορριπτέους καὶ διαβιβάζει τὰς σχετικὰς προσφορὰς εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἵνα κρίνῃ καὶ τοῦτο περὶ αὐτοῦ». Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή, μὴ οὖσα βεβαία διὰ τὴν κρίσιν της, ἀναφέρεται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐνῷ κατὰ τὴν διακήρυξιν ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφασίζει τὴν ἀπόρριψιν ἐργολάβου, καλεῖ τοῦτον καὶ τοῦ ἐπιστρέφει τὰς προσφοράς του. Δὲν ἐρωτᾷ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Καλεῖ μόνον τοῦτον καὶ τοῦ ἐπιστρέφει τὰς προσφοράς του. Ἤκουσα ὅμως ἕνα τῶν κυρίων βουλευτῶν νὰ λέγῃ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἡ ἐπιτροπὴ ἀκριβῶς ἠθέλησε νὰ ἐπιστρέψῃ τὴν προσφοράν του καὶ τὴν ἔστειλεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ τὴν ἐπιστρέψῃ, ὡσανεὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἦτο κλητὴρ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἐπιστρέφει τὰς προσφοράς. Ταύτας ἐπιστρέφει ἡ Ἐπιτροπή. Δὲν τὰς ἐπέστρεψε δὲ ἡ Ἐπιτροπή, διότι δὲν ἐξέδωκεν ἀπόφασιν, διότι ἐξέφερε γνώμην ἐπὶ ἑρμηνείας νόμου καὶ συνεπῶς τὰς διεβίβασεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ κρίνῃ τοῦτο περὶ αὐτοῦ, δηλαδὴ μᾶς εἶπεν: «Ἄν σεῖς κρίνετε ὅτι ἐγὼ δὲν ἡρμήνευσα ὀρθῶς τὸν νόμον, νὰ μοῦ τὰ ἐπιστρέψετε διὰ νὰ συνεχίσω τὰς ἐργασίας μου». Καὶ ἐκ τούτου εἶναι φανερὸν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαλυθῇ καὶ ἐὰν ἕν ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἐνόμισεν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ διαλυθῇ, ἠναγκάσθη κατόπιν νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν πλάνην του. Διότι ἂν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔλεγε πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν «κακῶς ἡρμηνεύσατε τὸν νόμον καὶ κακῶς ἐθεωρήσατε ἀπορριπτέους τοὺς διαγωνιζομένους», τότε ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ συνεχίσῃ τὰς ἐργασίας της. Ἐγὼ ἀφ’ ἑτέρου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ζητῶ κάθε φορὰν τὴν σύγκλησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ νὰ κρίνῃ ἐφ’ ἑκάστης γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ἐπέστρεψα πάλιν πρὸς αὐτὴν τὰς προσφορὰς καὶ τῆς εἶπον «ἐξακολουθήσατε τὸ ἔργον σας καὶ εἰς τὸ τέλος, ὅταν θὰ ὑποβάλω τὴν ὅλην ὑπόθεσιν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τότε θὰ κρίνῃ αὐτὸ ἐπὶ τοῦ συνόλου». Αὐτὴ ἦτο ἡ φοβερὰ πρᾶξις, τὴν ὁποίαν ἔχω κάμει. Καὶ λέγονται ταῦτα σοβαρῶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ! Ἄλλη πρᾶξις φοβερὰ ἰδική μου εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὁ εἷς τῶν συναγωνιζομένων, ὁ Οἶκος Πρεζάνη, ὑπέβαλε τὴν ἡμέραν τοῦ συναγωνισμοῦ τὴν προσφοράν του, τὴν δὲ ἑπομένην τοῦ συναγωνισμοῦ ἐμφανίζεται ἐνώπιον ἡμῶν ὁ Οἶκος οὗτος μὲ ἓν ἔγγραφον καὶ μοῦ λέγει τὰ ἑξῆς, σᾶς διαβάζω τὴν σχετικὴν περικοπὴν ἐκ τῆς ἀναφορᾶς του: «Λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι κατὰ λάθος περιελάβομεν ἐν τῷ φακέλλῳ τῆς προσφορᾶς μας, ἀντὶ τῆς πραγματικῆς ἀναλύσεως τιμῶν εἰς ἣν ἀνελαμβάνομεν νὰ ἐκτελέσωμεν, μίαν ἔντυπον ἀνάλυσιν τοῦ Ὑπουργείου. Ἤδη ὑποβάλλοντες συνημμένως τὴν ἀνάλυσίν μας, εἴμεθα μετὰ λύπης ἠναγκασμένοι νὰ παρακαλέσωμεν τὸ Στον Ὑπουργεῖον ὅπως ταύτην μόνον λάβῃ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν κρίσιν του περὶ ἡμῶν, καθόσον τῆς κατὰ λάθος κατατεθείσης δὲν ἀναλαμβάνομεν τὰς εὐθύνας». Τί θέλετε νὰ κάμω; Ἐγὼ ὅμως δὲν ἤμην ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ συναγωνισμοῦ. Βεβαίως τὸ πρᾶγμα μοῦ ἔκαμεν ἐλεεινὴν ἐντύπωσιν διὰ τὸν ἐν λόγῳ Οἶκον, ἀλλὰ ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἔκρινε περὶ τούτου. Διεβίβασα ὅθεν τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ ὡς Ὑπουργός, διότι ὡς Ὑπουργὸς δὲν εἶμαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν μου ὡς κωφάλαλος, τὸ διευθύνω, ἔχω γνώμην, εἶπον εἰς τὸ πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν ἔγγραφόν μου, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ὑπάρχει προσφορά, ἀφοῦ ἡ δευτέρα δὲν ἠδύνατο ὡς ἐκπρόθεσμος νὰ γίνῃ δεκτή, τὴν δὲ πρώτην τὴν ἀνῄρει διὰ τῆς δευτέρας. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν ὅτι ἔπρεπε νὰ περιορισθῶ νὰ μὴ τὴν λάβω ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ ἀναγκάσω τὸν ἐργολάβον, ἂν τοῦ ἐδίδομεν τὴν ἐργασίαν, νὰ τὴν ἐκτελέσῃ μὲ τὴν πρώτην προσφοράν. Δηλαδὴ μὲ ἐκείνας τὰς τιμὰς διὰ τὰς ὁποίας σᾶς ἔλεγε ἐκ τῶν προτέρων ὅτι δὲν ἀνελάμβανε τὴν εὐθύνην! Ἐὰν δὲ δὲν ἐξετέλει τὸ ἔργον μὲ τὰς τιμὰς αὐτάς, λέγει ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι θὰ τὸν ἐτιμώρουν διὰ τῆς κατασχέσεως τῆς ἐγγυήσεώς του καὶ ἔτσι θὰ εἶχα τὰ 10 ἑκατομμύρια δραχ. τῆς ἐγγυήσεώς του. Μὰ ἐγώ, Κύριοι Βουλευταί, δὲν ἀπεσκόπουν πῶς διὰ προστίμων νὰ εἰσαγάγω εἰς τὸ Ταμεῖον ἑκατομμύριά τινα δραχμῶν, ματαιώνων τὸ ἔργον. Ἀπεσκόπουν νὰ κατασκευάσω δρόμους. Ὅταν ἐκ τῶν προτέρων μοῦ ἔλεγεν ὁ ἐργολάβος, ὅτι τὰς ἀναλύσεις τῶν τιμῶν τὰς θεωρεῖ «λάθος» καὶ δὲν ἀναλαμβάνει τὰς εὐθύνας, τότε ἐγὼ κατὰ τὸν κ. Βουλευτήν, ἔπρεπε νὰ μὴ τὸν ἀπορρίψω, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ τὸν ἐκλέξω, διὰ νὰ τοῦ πάρω τὰ 10 ἑκατομμύρια τῆς ἐγγυήσεως! Θὰ ὠφέλουν οὕτω τὸ Δημόσιον Ταμεῖον 10 ἑκατομμύρια καὶ δὲν θὰ εἴχαμε ποτὲ δρόμους. Ὡραῖον συμπέρασμα! Ἡ γνώμη μου ὅθεν ἦτο ὀρθή, καὶ βεβαίως ἐδικαιούμην νὰ τὴν ἐκφράσω, ἀλλὰ δὲν τὴν ἐπέβαλα εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἐπιφυλασσόμενος νὰ τὴν ὑποστηρίξω εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ συναγωνισμοῦ περιωρίσθην νὰ τὴν ἐκφράσω καὶ ἀφῆκα τὴν ἐπιτροπὴν νὰ κάμῃ ὅ,τι ἤθελεν, ἀπολύτως ἐλευθέραν. Διότι ἐὰν ἤθελεν νὰ διατάξω κάτι τι, τότε δὲν θὰ ἔλεγα πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν ἁπλῶς τὴν γνώμην μου, ἀλλὰ θὰ ἐξέφερα ἀπόφασιν καὶ θὰ διέτασσα. Ὅταν εἷς Ὑπουργὸς διατάσσῃ, δὲν λέγει παρακαλῶ, ἀλλὰ λέγει «διατάσσω», «ἐντέλλομαι». Ὅταν ἕνας Ὑπουργὸς ἁπλῶς διαβιβάζει μίαν ἀναφορὰν καὶ λέγει τὴν γνώμην του, λέγει παραπέμπω καὶ παρακαλῶ. Καὶ πράγματι ἡ ἐπιτροπὴ ἔμεινεν ἐλευθέρα νὰ ἀποφασίσῃ, καὶ ἐλευθέρως ἀπεφάσισεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ δεύτερον ἔγκλημά μου! Καὶ ὅλα αὐτὰ ἐλέχθησαν σοβαρῶς ἀπὸ ἕνα βουλευτήν! Ἀλλ’ ἐδῶ σταματῶ, διότι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ σᾶς ἐξιστορήσω τὰ ἀπὸ ἐκείνης τῆς στιγμῆς συμβάντα καὶ ἔπειτα, θὰ ἦτο καὶ μακρὸν καὶ ἀνιαρόν, διότι σᾶς τὰ ἐξιστόρησα ἤδη κατὰ τὴν προηγουμένην ἀγόρευσίν μου. Δὲν εἶναι δυνατὸν κάθε 4 ἢ 5 ἡμέρας νὰ ἀγορεύω εἰς τὴν Βουλὴν γιὰ νὰ λέγω διὰ μακρῶν αὐτὰ τὰ πράγματα. Κατὰ τὴν συνέχειαν τοῦ συναγωνισμοῦ παρουσιάσθη τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικὸν φαινόμενον. Ὅταν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ στάδιον τῆς κρίσεως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἤρχισαν νὰ μᾶς ἔρχωνται βροχηδὸν νέαι προσφοραὶ ἀπὸ τὸν ἕνα ἐκ τῶν συνεργαζομένων οἴκων, τὸν Οἶκον Πρεζάνη, καὶ ἀπὸ τὸν ἀποκλεισθέντα Ραλλίδην. Μετεβαίνομεν οἱ Ὑπουργοὶ ἵνα συνεργασθῶμεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀφοῦ εἰς τὸ προηγούμενον εἴχομεν λύσῃ διάφορα ζητήματα σχετικῶς πρὸς τὸν συναγωνισμὸν καὶ ἐπρόκειτο νὰ συνεχίσωμεν ἐπὶ ἄλλων ζητημάτων τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως, καὶ εἰς τὴν θύραν τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου διενέμοντο εἰς ἡμᾶς φάκελλοι τοῦ Οἴκου Πρεζάνη ἢ τοῦ κ. Ραλλίδη μὲ νέας προσφοράς, μεταβαλλούσας τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων εἴχομεν ἀποφασίσει τὴν προηγουμένην, ἢ εὑρίσκομεν τοὺς φακέλλους τούτους διανεμημένους ἐπὶ τῆς τραπέζης τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρὸ τῶν θέσεών μας. Τοῦτο δὲ τακτικώτατα καθ’ ἑκάστην, εἰς ἕκαστον Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Καὶ πολλάκις ἐνεχειρίζοντο εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Συμβουλίου. Βεβαίως τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο καὶ πολὺ ἐποικοδομητικόν. Μὲ ὅλον τοῦτο ἐγένετο, ἐπειδὴ δὲ οἱ Ὑπουργοὶ εἶχον φθάσει εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἔχουν ἀπέναντί των μίαν κοινὴν γνώμην ἀνήσυχον ἐκ τῶν διαβολῶν καὶ συκοφαντιῶν ἐδεχόμεθα τοὺς φακέλλους. Ἀναφέρω τὸ πρᾶγμα ὡς χαρακτηριστικὸν τῆς ὑποθέσεως. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὴν κρίσιν μου ἐπὶ τοῦ συναγωνισμοῦ ὅστις εἶχε γίνῃ ἤδη καὶ γίνῃ νομίμως ἀφίνων κατὰ μέρος τὰς ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ συζητήσεις, καὶ περιοριζόμενος εἰς τὴν γνώμην μου τὴν ὁποίαν στηρίζω ἐπὶ τῶν προσφορῶν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἑτέρου τῶν συναγωνιζομένων. Ἀλλὰ πρὸ τούτου ὀφείλω νὰ σᾶς ἐπαναλάβω ὅτι σᾶς ἐκθέτω πάντα ταῦτα διὰ μακρῶν, ὄχι διὰ νὰ προκαλέσω τὴν ἀπόφασίν σας ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου τῶν συναγωνιζομένων. Κάθε ἄλλο. Σᾶς λέγω ἵνα σᾶς διαφωτίσω, καὶ δὲν πρέπει νὰ νομίσητε ὅτι δίδοντες τὴν γνώμην σας καθ’ οἱονδήποτε τρόπον προεξοφλεῖτε καὶ τὴν λύσιν. Τὴν λύσιν ἐὰν τὴν ἀναθέτησε ἐκ νέου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ τὴν δώσῃ ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ ἰδίαν αὐτῆς εὐθύνην, τὸ δὲ δικαίωμά σας νὰ ἐλέγξητε κατόπιν αὐτήν, ἀπομένει πλῆρες. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ σκοπός μου εἶναι νὰ σᾶς διαφωτίσω ἐφ’ ὅλων τῶν ἐνεργειῶν μου καὶ τῶν σκέψεών μου, ἐὰν δὲ μὲ ἐρωτήσουν τινὲς ἐξ ὑμῶν «διατὶ θέλετε νὰ μᾶς διαφωτίσητε; εἶναι περιττὸν τοῦτο, εἶναι ἀναρμοδία ἡ Βουλή», τότε θὰ τοὺς ἐρωτήσω καὶ ἐγὼ διατὶ δὲν θέλουν νὰ διαφωτισθοῦν. Λοιπὸν τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ ὁποῖον ἐφθάσαμεν εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἔχομεν οἰκονομικὰς προσφορὰς τοῦ ἑνὸς Οἴκου, οἰκονομικὰς προσφορὰς τοῦ ἑτέρου Οἴκου. Ἔχομεν προσφορὰς τεχνικὰς τοῦ ἑνὸς Οἴκου καὶ προσφορὰς τεχνικὰς τοῦ ἑτέρου Οἴκου, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἕνα πρᾶγμα σοβαρώτατον καὶ σπουδαιότατον. Ὑπόστασιν τοῦ ἑνὸς Οἴκου καὶ ὑπόστασιν τοῦ ἄλλου Οἴκου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὰς οἰκονομικὰς προσφοράς, εἶναι τὸ ἑξῆς. Σᾶς ἀνέγνωσα κατὰ Δεκέμβριον τὰς προσφορὰς τὰς ὁποίας ἔκαμαν οἱ χρηματοδόται τοῦ Οἴκου Μακρῆ, ἡ Σέλλ, ἡ Σάμουελ, καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν σᾶς ἀνέγνωσα τότε καὶ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ Χάμπρο. Νομίζω ὅμως ὅτι δὲν εἶχε φθάσει ἀκόμη. Αἱ προσφοραὶ ἐκεῖναι, μοῦ εἶπε κἄποιος ἐκ τῶν κ. Βουλευτῶν, δὲν εἶναι ferme. Δὲν ἐπρόκειτο τότε νὰ κάμωσι προσφορὰς FERME. Αἱ προσφοραὶ FFRME ἐγένοντο κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον τοῦ διαγωνισμοῦ. Κατ’ αὐτὸ δὲ ὑπάρχει ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Οἴκου Μακρῆ, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὴν ἐπιστολὴν τῶν Σέλλ καὶ Σάμουελ. Ἄλλως τε κατὰ τὸν νόμον τὰς προσφορὰς τὰς οἰκονομικὰς τοῦ δανείου τὰς κάμνουν ὄχι οἱ χρηματοδόται, ἀλλὰ οἱ συναγωνιζόμενοι κατασκευασταὶ τοῦ ἔργου. Τὸ δάνειον τὸ ἀναλαμβάνει ὁ κατασκευαστὴς ἀπέναντί μας. Αἱ ἐπιστολαὶ τῶν χρηματοδοτῶν γίνονται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ὁ κατασκευαστὴς ὑποστηρίζεται πραγματικῶς ἀπὸ ἀξίους λόγου χρηματοδότας, ἀναλαμβάνοντα, τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποσχέσεών του καὶ δυναμένους νὰ πράξωσι τοῦτο. Αἱ προσφοραὶ τοῦ Οἴκου Μακρῆ, τὰς ὁποίας ἔκαμεν εἰς τὰ Δημόσια Ἔργα τὴν ἡμέραν τοῦ συναγωνισμοῦ εἶναι Ferme Ἐγένετο τότε λόγος περὶ τῆς γνωστῆς ἐπιφυλάξεως, τὴν ὁποίαν ἦρε τὴν ἑπομένην, ἕνεκα τῆς κακῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἀποφάσεώς της. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ ἐπιφύλαξις ἐκείνη κακῶς ἤρθη, διότι ἦτο συμφέρουσα εἰς τὸ Δημόσιον καὶ θὰ ηὐχόμην νὰ μείνῃ. Καὶ θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω ἀμέσως. Τὸ ἄρθρον 22 τοῦ νόμου εἰς τὴν παρ. 3 λέγει τὸ ἑξῆς, εἶναι δὲ ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡρμηνεύθη κακῶς· πρέπει ὅθεν νὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω διὰ νὰ λάβετε μίαν σαφῆ ἰδέαν (ἀναγινώσκει). «Εἰς τὴν πρώτην εὔθετον στιγμὴν ὁ ἐργοδότης συνεννοούμενος μετὰ τοῦ ἀναδόχου θὰ καθορίσῃ καὶ τὴν ἀκριβῆ ἡμερομηνίαν τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου, τὴν τιμὴν τῆς ἐκδόσεως τῶν ὁμολογιῶν, τὸν πραγματικὸν τόκον καὶ ἐν γένει τοὺς ὅρους ἑκάστης τμηματικῆς ἐκδόσεως». Τελεία. Ἐδῶ εἶναι κάτι τι ὡρισμένον μετὰ τὴν τελείαν ἀρχίζει νέα φράσις: «Ἂν οἱ παρὰ τοῦ ἀναδόχου προταθησόμενοι εἰς τὸν ἐργοδότην ὅροι δανείου ἤτοι τόκος, τιμὴ καὶ ἔξοδα ἐκδόσεως, χρόνος καὶ τρόπος ἐξοφλήσεως ἤθελον εἶσθαι παρεμφερεῖς ἢ πλειότερον ἐπωφελεῖς διὰ τὸν ἐργοδότην τῶν ὅρων τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, ὁ ἐργοδότης ὑποχρεοῦται νὰ ἀποδεχθῇ τοῦ δανείου τούτου τὴν ἔκδοσιν κυρουμένην διὰ διατάγματος» ἐκεῖ ἔχει κόμμα καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ αὐτὴ περίοδος «ἐκτὸς ἂν μέχρι τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως, ἤθελε γίνῃ ὑπὸ τοῦ Κράτους νέον δάνειον ὑπὸ εὐμενεστέρους ὅρους, ὁπότε θέλουσιν ἰσχύσει οἱ ὅροι οὗτοι». Πότε ἤθελον ἰσχύσει οἱ ὅροι οὗτοι; Εἰς τὴν περίπτωσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται ἡ περίοδος εἰς ἣν ἀνήκει ἡ τελευταία φράσις. Εἶναι τόσον προφανές, ὥστε παρακαλῶ οἱονδήποτε νομικὸν νὰ τὸ ἐξετάσῃ. Δηλ. τὸ Κράτος λέγει τὰ ἑξῆς: Ἐὰν μοῦ προσφέρεις τοὺς ὅρους τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ τὴν προσφοράν σου καὶ νὰ κάμω τὸ δάνειον· δὲν ἠμπορῶ νὰ σοῦ εἰπῶ δὲν τὸ θέλω, ἐκτὸς ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ ἐκδοθῇ νέον δάνειον ὑπὸ εὐμενεστέρους ὅρους, ὁπότε θὰ ἰσχύσουν οἱ ὅροι αὐτοὶ οἱ εὐμενέστεροι διὰ τὴν ὑποχρέωσιν ἐκ μέρους μου νὰ ἀποδεχθῶ ὑποχρεωτικῶς τὸ δάνειον. Σαφέστατα. Δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ γίνῃ οὐδεμία προσφορὰ διὰ τοὺς ὅρους τοὺς ὑποχρεωτικοὺς διὰ τὸ Δημόσιον. Εἶναι οὗτοι οἱ τοῦ εὐμενεστέρου δανείου. Εἶναι σαφές, ὅτι ὅροι καλλίτεροι τοῦ τριμεροῦς δανείου διὰ τὸ παρὸν τοὐλάχιστον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῶσιν. Ἐπὶ τίνος ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ προσφορά; Διὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐργολήπτης δὲν κάμνει προσφορὰς τῶν ὅρων τοῦ τριμεροῦς δανείου. Καὶ πότε δὲν θὰ προσέφερεν ὁ ἐργολήπτης τοὺς ὅρους τούτους; Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος ἤθελεν ὑποστῇ ἔκπτωσιν ἐν τῇ ἀγορᾷ. Βεβαίως ἐὰν ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος ὑποστῇ ἔκπτωσιν καὶ αἱ τιμαὶ τῶν δανείων μας χαμηλώσουν, θὰ ἤθελεν εἶσθαι καὶ ἐσχάτη μωρία νὰ ἀπαιτήσῃ τὸ Κράτος ἀπὸ ἕναν οἱονδήποτε ἐργολήπτην νὰ τοῦ δώσῃ καλλιτέρους ὅρους. Τί θὰ συμβῇ τότε; Θὰ μοῦ προσφέρῃ τότε ὁ ἐργολήπτης τοὺς ὅρους ὑπὸ τιμὰς μικροτέρας. Ἀλλ’ ἡμεῖς τότε δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τοὺς δεχθῶμεν. Δυνάμεθα νὰ τοὺς ἀρνηθῶμεν καὶ νὰ τοῦ εἴπωμεν· ὅτι πολὺ καλὰ γνωρίζομεν ὅτι ἡ πίστις μας ἔχει χαμηλώσει, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θέλομεν νὰ συνάψωμεν δάνειον. Θὰ σταματήσωσι τὰ ἔργα. Τί πρέπει ὅμως νὰ γίνῃ ἐὰν ἡμεῖς δὲν θέλωμεν νὰ σταματήσωσι τὰ ἔργα; Θὰ συνάψωμεν τὸ δάνειον ἀφοῦ ἡ πίστις τῆς Ἑλλάδος ἐξέπεσεν, ὅπερ ἀπεύχομαι, καὶ ὑπὸ δυσμενεστέρους ὅρους. Ἀλλὰ εἰς ποῖον σημεῖον θὰ σταματήσωμεν; Θὰ ἀφήσωμεν ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐλεύθερον τὸν ἐργολήπτην νὰ μᾶς προσφέρῃ ὅ,τι θέλει; Τότε θέλω νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ὑποχρεώσω νὰ μοῦ κάμῃ τὸ δάνειον ὑπὸ ὅρους χαμηλοτέρους μὲν, ἀλλὰ μέχρις ὁρίου τινὸς κάτω τοῦ ὁποίου δὲν θὰ δικαιοῦται νὰ κατέλθῃ καὶ θὰ τοῦ εἴπω: ὅταν ἐγὼ σοῦ προσφέρω ὅρους εἰς τὸ ὅριον αὐτὸ, τότε σὺ εἶσαι ὑποχρεωμένος νὰ μοῦ κάμῃς τὸ δάνειον. Αὐτὸ ἦτο τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ ὁρίσῃ ὁ νόμος καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὁ Οἶκος Μακρῆ μᾶς εἶπεν εἰς τὴν ἐπιφύλαξιν τῆς πρώτης προσφορᾶς του, ὅτι ἐὰν ἡ ἀγοραία τιμὴ τοῦ τριμεροῦς δανείου ἔχει ἐκπέσει ἐν τῇ ἀγορᾷ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐγὼ ὁ συναγωνιζόμενος ἀναλαμβάνω νὰ σᾶς κάμω τὸ δάνειον ὑπὸ τοὺς ὅρους τῆς τιμῆς τῆς κεφαλαιώσεως τῆς ἀγοραίας τιμῆς. Δηλ. ἐὰν σεῖς μοῦ προσφέρετε καὶ μοῦ εἴπετε κάμετέ μου τὸ δάνειον μὲ τοὺς ὅρους τῆς κεφαλαιώσεως τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ τριμεροῦς δανείου, τότε ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς τὸ κάμω. Ἐὰν πάλιν σεῖς δὲν θέλετε ὑπὸ αὐτοὺς τοὺς ὅρους ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μὴ τὸ κάμετε. Αὐτὸ ἦτο τὸ πλεονέκτημα ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ δὲν μπορῶ νὰ ἐννοήσω διατί τὸν ἐξωθήσαμεν νὰ ἄρῃ τὴν ἐπιφύλαξιν αὐτήν. Ἦτο προσφορὰ χορηγοῦσα εἰς τὸ Κράτος εὐρύτερα δικαιώματα, καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐδημιουργεῖτο ἓν ἐλάχιστον ὅριον εἰς τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος ἠδύνατο νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν ἐργολήπτην ἂν θέλῃ τὸ Κράτος νὰ κάμῃ τὸ δάνειον. Αὗται εἶναι αἱ προσφοραὶ τοῦ πρώτου οἴκου, εἶναι προσφοραὶ σαφεῖς καὶ ὡρισμέναι. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν ἄλλον οἶκον, τὸν Οἶκον Προζάνη. Ἐξ ἀρχῆς παρουσιάσθη ὡς χρηματοδότης τοῦ οἴκου τούτου ὁ Οἶκος Μπλαίρ. Ὀφείλω νὰ εἴπω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, πρὸς ἄρσιν πάσης παρεξηγήσεως, ὅτι ἐκ τῶν συναντήσεων, τὰς ὁποίας εἶχον μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ οἴκου τούτου τοῦ κ. Φόρμπς, ἀπεκόμισα ὅτι πρόκειται περὶ οἴκου καὶ περὶ ἀντιπροσώπου αὐτοῦ, καλῆς πίστεως. Ὀφείλω νὰ τονίσω τοῦτο, διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ κατ’ ἐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην καὶ τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν ἔχω.

§65Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Περὶ Οἴκου σοβαρωτάτου.

§66Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Σοβαρωτάτου καὶ καλῆς πίστεως. Αἱ πρῶται προσφοραί του ἦσαν ἀσαφεῖς. Αἱ πρῶται—πρῶται δὲν ἦσαν προσφοραί. Ἔλεγεν ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς κάμω προσφοράς, ἀφοῦ ὑπάρχει ἡ ἀπαγόρευσις εἰς τὴν ἀμερικανικὴν ἀγοράν. Καὶ κατὰ τοῦτο ἦτο καλῆς πίστεως, διότι εἴχομεν τότε καὶ ἀμερικανικὰς προσφορὰς ἀπὸ τὸν οἶκον Φὸξ Μπράδερς, τὸν ὁποῖον ἂν τὸν ἐρωτούσατε «πῶς θὰ ἐκδώσητε τὸ δάνειον εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἀφοῦ ὑπάρχει ἀπαγόρευσις», δὲν ἠξεύρω τί θὰ σᾶς ἀπήντα. Ὅταν ἤρθη ἡ ἀπαγόρευσις τότε ὁ οἶκος Μπλαίρ μᾶς ἔκαμε προσφοράς. Αἱ πρῶται προσφοραὶ εἶχον ὡς εἶπα, κἄποιαν ἀσάφειαν, ἡ ὁποία προέκυπτεν ἐκ τοῦ ὅτι δὲν ἦσαν καλῶς πληροφορημένοι, ὡς φαίνεται, περὶ τῶν ὅρων τοῦ νόμου. Ἔδιδον τὴν προκαταβολὴν τῶν 400 χιλ. δραχμῶν ὡς δάνειον, ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς ἄλλους ὅρους δὲν τοὺς ἀναφέρω, διότι ἔχομεν ἤδη σαφεστέρας προσφοράς, αἱ ὁποῖαι εἶναι αἱ τελευταῖαι προσφοραὶ τοῦ οἴκου Μπλαίρ. Προτοῦ ὅμως σᾶς ἐκθέσω ποῖαι ἦσαν αὗται πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ἀπὸ τῶν δευτέρων εἰς τὰς τρίτας προσφορὰς ὁ οἶκος Μπλαὶρ δὲν εἶχε κάμει ἄλλας, ἀνεπήδησαν δὲ τότε εἰς τὸ μέσον ὡς χρηματοδόται τοῦ οἴκου Πρεζάνη οἱ Φὸξ Μπρόδερς, οἱ ὁποῖοι μᾶς εἶπον δι’ ἐγγράφου πρὸς τοὺς ὑπουργούς, ἕν γʹ ἐκ τῶν ἐγγράφων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα, ὡς διηγήθη, ἤρχοντο κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς συσκέψεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ διαρκουσῶν ἐνίοτε καὶ τῶν συνεδριάσεων αὐτοῦ, μᾶς εἶπον, λέγω, δι’ ἐγγράφου των ὅτι ἐὰν δὲν δέχεσθε νὰ συναγωνισθῇ ἐκ νέου καὶ ὁ κ. Ραλλίδης διὰ τὸν ὁποῖον ἐνδιαφερόμεθα—θὰ ἔλθω εἰδικώτερον διὰ τὸν κ. Ραλλίδην— τότε σᾶς παρακαλοῦμεν ἀνοίξατε τὸν φάκελλον, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχομεν σφραγισμένας μέσα τὰς προσφοράς μας. Ἐννοεῖται ὅτι ἀνοίξαμεν τὸν φάκελλον καὶ εὕρομεν προσφορὰν ὑπὲρ τοῦ Πρεζάνη. Ἐγώ, λέγει, σᾶς προσφέρω καὶ προκαταβολὴν μὲ τόκον εὐμενέστερον τοῦ ὁριζομένου ἐν τῷ νόμῳ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι τὸ οὐσιῶδες. Ἐπίσης μᾶς ἔλεγε σᾶς προσφέρω καὶ τὸ καθαρὸν προϊὸν τοῦ δανείου κατὰ 1 τοῖς ἑκατὸν ἀνώτερον τοῦ καθαροῦ προϊόντος τοῦ δανείου τοῦ τριμεροῦς. Προτοῦ δὲ συνέλθωμεν ἐκ τῆς ἐκπλήξεως, διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσητε ὅτι τοῦτο μᾶς ἔκαμε κἄποιαν ἔκπληξιν, προτοῦ, λέγω, συνέλθωμεν ἐκ τῆς ἐκπλήξεως μανθάνομεν μετά τινας ὥρας ὅτι μᾶς προσφέρει τὸ καθαρὸν προϊὸν κατὰ 1½% ἀνώτερον τοῦ τριμεροῦς. Συγχρόνως δὲ μᾶς εἰδοποιεῖ, ὅτι θὰ κατέλθῃ καὶ παρακάτω. Καὶ πραγματικῶς τὴν ἑπομένην ἔρχεται ἔγγραφον μὲ 2% καὶ δὲν γνωρίζω, ἐὰν συνεχισθῇ ἡ κατάστασις αὐτή, μέχρι ποίου σημείου θὰ φθάσῃ. Ἐννοεῖται ὅτι αὐτὸ ἀπετέλει ἀπὸ ἀπόψεως ἐμφανίσεως ὑπερτέρησιν ἐπὶ τῶν προτάσεων τῶν Σάμουελ–Χάμπρο κλπ. Δηλ. ἔδιδε τὸ καθαρὸν προϊὸν κατὰ 2% περισσότερον. Ἀλλὰ πάλιν ἐγὼ ἐσκεπτόμην ὅτι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ τριμερὲς δάνειον, τὸ ποῖον ἀκόμη δὲν εἶχε συναφθῇ; Διότι ἡ ἡμερομηνία τῆς πρώτης ἐπιστολῆς καὶ τοῦ φακέλλου ἦτο προγενεστέρα τῆς συνάψεως τοῦ τριμεροῦς. Τί μέσα διαθέτει; Ἐξήγαγον τότε τὸ συμπέρασμα μόνος μου ὅτι θὰ ὑπῆρχε κἄποια συμφωνία—καὶ δὲν πιστεύω κανεὶς νὰ ἔχῃ ἄλλο συμπέρασμα—μεταξὺ τοῦ οἴκου Πρεζάνη καὶ τῶν Φὸξ Μπρόδερς νὰ τοῦ πληρώσῃ αὐτὸς ἀπὸ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων τὸ 2%. Διότι ἀπὸ τὴν ἀγορὰν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ ἔκαμνε ἀνωτέραν τιμὴν ἐκδόσεως δανείου. Ἀφ’ ἑτέρου ὁ συνδυασμὸς τῶν Φὸξ Μπρόδερς καὶ τῶν Πρεζάνη μοῦ ἐνεφάνιζε τὸν συνδυασμὸν Πρεζάνη–Καψαμπέλη μετὰ Ραλλίδου. Διότι οἱ Φὸξ ἦσαν οἱ χρηματοδόται τοῦ Ραλλίδου, ὅστις ναὶ μὲν εἶχεν ἀποκλεισθῇ ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἤρχετο ἐκ νέου δι’ ἐμμέσου ὁδοῦ εἰς τὸ μέσον. Εἰς τὸ τέλος τὰς προσφορὰς αὐτὰς ἐπανέλαβε καὶ ὁ οἶκος Μπλαίρ, ὁ ὁποῖος ἐνεφανίσθη ἐκ νέου, ὑποστηρίζων τὸν Πρεζάνην, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος ὅμως μᾶς εἶπεν ὅτι πράγματι σᾶς προσφέρω τὰς δόσεις τοῦ δανείου μὲ καθαρὸν προϊὸν κατὰ δύο μονάδας ἀνώτερον τοῦ ἀντιστοίχου τοῦ τριμεροῦς, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶμαι καλῆς πίστεως σᾶς εἰδοποιῶ συγχρόνως ἐγγράφως ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν δύο μονάδων θὰ τὸ λάβω ἀπὸ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων. Θὰ τὸ λάβω, δηλώνει, ἀπὸ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἑπομένας δόσεις τοῦ μεγάλου δανείου, δι’ ἐκείνας ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ἐπειδὴ εἶμαι τίμιος καὶ σοβαρὸς Οἶκος καὶ καλῆς πίστεως, ὅτι δὲν ἠμπορῶ ἀσφαλῶς νὰ βεβαιώσω ὅτι θὰ σᾶς τὰς κάμω. Ἐὰν αἱ συνθῆκαι τῆς ἀγορᾶς εἶναι εὐνοϊκαί, καλῶς, θὰ σᾶς τὰς κάμω ὑπὸ τοὺς ὅρους τῆς πρώτης· ἐὰν αἱ συνθῆκαι τῆς ἀγορᾶς δὲν εἶναι εὐνοϊκαί, τότε οὐδεμίαν εὐθύνην ἀναλαμβάνω διὰ νὰ σᾶς κάμω δάνειον, οὔτε εἰς ποίας τιμάς, οὔτε εἰς ποῖον ὅριον θὰ κατέλθω». Τότε τὸν ἐζήτησα τὸν ἴδιον καὶ τὸν ἠρώτησα: Ποῖος θὰ κρίνῃ τὰς συνθήκας τῆς ἀγορᾶς, τὸ Κράτος ἢ ὁ οἶκος Μπλαίρ; Καὶ μοῦ εἶπεν, ὁ οἶκος Μπλαίρ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί θὰ συμβῇ; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μοῦ ἀπήντησεν ἐὰν ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ σᾶς κάμω τὸ δάνειον, δὲν θὰ τὸ κάμω, κάμετέ το μὲ ἄλλον, δὲν θὰ σᾶς ζητήσω οὔτε προτίμησιν. Πολὺ σωστά. Ἔτσι ὡμίλει ἕνας σοβαρὸς οἶκος. Ἀφ’ ἑτέρου ὁ οἶκος Μακρῆ μᾶς ἔκαμε προσφορὰς διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐξασφαλίσω καὶ τὰς τρεῖς δόσεις τοῦ δανείου ὡς σᾶς προεῖπον. Ἐν γένει ὅσον ἀφορᾷ τὰς οἰκονομικὰς ὑποστηρίξεις τῶν χρηματοδοτῶν δι’ ἀμφοτέρους τοὺς συναγωνιζομένους, ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ὅτι οἱ χρηματοδόται οὗτοι ἐνδιαφέρονται μόνον διὰ τὸ δάνειον. Διὰ τὰ ἔργα οὔτε ἐκ τοῦ νόμου ἔχουν οὔτε ἀναλαμβάνουν εὐθύνην. Δὲν εἶναι κατασκευασταὶ οἱ Σάμουελ ἢ ὁ Μπλαίρ. Ἡ διαφορὰ ὡς πρὸς τοῦτο μεταξὺ των εἶναι ὅτι ὡς χρηματοδόται τοῦ οἴκου Πρεζάνη ἀφαιροῦν ἀπὸ τὰ ἔξοδα τῆς κατασκευῆς καὶ τὰ κέρδη τῆς κατασκευῆς καὶ τὰ 2% διὰ νὰ δώσουν ἀνώτερον προϊὸν δανείου. Αἱ εὐθῦναι τῆς κατασκευῆς μένουν εἰς τοὺς κατασκευαστάς. Οἱ χρηματοδόται θὰ λάβουν τὰς ὁμολογίας των καὶ θὰ ἀπέλθουν. Ἐὰν τὰ ἔργα γίνουν καλὰ ἢ κακά, ὁ τόκος τῶν ὁμολογιῶν θὰ πληρώνεται. Οὕτω μᾶς ἔμενον ὑπεύθυνοι διὰ τὰ ἔργα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ ὅμιλος Μακρῆ ἐκ τῶν ἐννέα μεγάλων ἐργοληπτικῶν Ἑταιρειῶν καὶ τοῦ Πανελληνίου Συνδέσμου Ἐργοληπτῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ οἱ Πρεζάνης καὶ Καφαμπέλης. Ἤδη παρουσιάζεται ἡ Τρίνιτας, ἡ ὁποία ἐνδιαφερομένη διὰ τὸν οἶκον Πρεζάνη, μᾶς δηλοῖ ἐγγράφως διὰ τοῦ ἐδῶ ἀντιπροσώπου της κ. Μῶσον ὅτι ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ἀλλὰ καθορίζει τὴν ἐπὶ τούτου ἐπέμβασίν της εἰς τὰ ἑξῆς: ὅτι θὰ στείλῃ τὸν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενον ἀριθμὸν μηχανικῶν, καὶ ὅτι ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν θὰ ἀποστέλλῃ πρόσωπα πρὸς ἐπίβλεψιν (ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν ἔγγραφον). Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ ἔργα κατὰ νόμον μόνον Ἑλληνικαὶ Ἑταιρεῖαι θὰ τὰ κατασκευάσουν, αἱ παρουσιαζόμεναι εἰς τὸν συναγωνισμόν. Ξένη Ἑταιρεία, ὡς ἡ Τρίνιτας, δὲν δύναται νὰ εἶναι κατασκευαστὴς οὔτε θὰ συμβληθῶμεν μετὰ τοιαύτης οὔτε νομικὴν ἢ συμβατικὴν εὐθύνην δύναται νὰ ἔχῃ πρὸς ἡμᾶς. Συνεπῶς, ἐὰν ὁ Πρεζάνης κηρυσσόμενος ἀνάδοχος δὲν κατασκευάσῃ καλὰ ἔργα, τί εὐθύνην δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Τρίνιτας ἀπέναντι ἡμῶν; μόνον ἠθικήν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν λέγεται ἀσφάλεια. Θέτω τοὺς πέντε μηχανικούς μας, μᾶς λέγει ἡ Τρίνιτας, εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Οἴκου Πρεζάνη καὶ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν θὰ στέλλω μηχανικοὺς νὰ βλέπουν τί γίνεται. Αὐτὰ εἶναι τὰ ὅρια τῆς εὐθύνης, δηλ. ἂν ὑπάρξῃ κακοτεχνία κατὰ τί εὐθύνεται ἡ ἑταιρεία, θὰ μᾶς πληρώσῃ τὰς ζημίας; Ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ εὐθύνης πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τί εἶναι αὐτὴ ἡ εὐθύνη. Ἀναμφισβητήτως ἡ Τρίνιτας εἶναι εἷς μέγας Οἶκος, ἀλλ’ ὅπως σᾶς εἶπον, ἐδῶ πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν ποία εἶναι ἡ εὐθύνη της, ἐδῶ ἡ εὐθύνη της εἶναι αὐτὴ ἡ ὁποία σᾶς ἀνέγνωσα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑταιρείαν Τέξα περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο λόγος καὶ λόγος πολὺς παρὰ ἐκείνων οἵτινες μὲ ἐπέκριναν, τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἔλαβον παρ’ αὐτῆς διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Ἐνδιαφερόμεθα νὰ προμηθεύσωμεν εἰς τοὺς Φὸξ Μπρόδερς καὶ Ραλλίδην τὴν ἀπαιτουμένην ἄσφαλτον, διὰ τὴν σύμβασιν τῶν δημοσίων ὁδῶν ἥτις παραχωρεῖται εἰς αὐτοὺς παρὰ τῆς Κυβερνήσεώς σας. Τέξα». Ἤδη φανερὸν ὅτι ἐνδιαφέρεται καὶ αὐτὴ ὑπὲρ τοῦ Πρεζάνη δεδομένου τοῦ συνδυασμοῦ Πρεζάνη–Καψαμπέλη–Ραλλίδη. Δηλ. ἡ Τέξας μᾶς λέγει ἐὰν δώσετε τὴν κατασκευὴν εἰς τοὺς κυρίους αὐτοὺς θὰ τοὺς προμηθεύσωμεν τὰ ἀσφαλτικά μας προϊόντα. Ἐπὶ πληρωμῇ βέβαια. Ἀλλ’ εἴπατέ μου, Κύριοι, ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον αὐτὸν ἑταιρεία, ἡ ὁποία δὲν ἐνδιαφέρεται νὰ πωλήσῃ τὰ προϊόντα της εἰς ὁποιονδήποτε; Τί μᾶς προσθέτει ἡ τοιαύτη βεβαίωσις; Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι μία ἄλλη ἑταιρεία ζητεῖ νὰ ἀγοράσῃ τὰ προϊόντα τῆς Τέξας, θ’ ἀρνηθῇ ἡ Τέξας νὰ τὰ πωλήσῃ; Δὲν πιστεύω. Αὐτὸ μᾶς τηλεγραφεῖ, ὅτι ἐνδιαφέρεται νὰ προμηθεύσῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἄσφαλτον ἥτις χρειάζεται διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ δύο ὅμιλοι οἱ οἰκονομικοὶ καὶ ἐξωτερικοὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν. Ὑπάρχουν πλὴν τούτων εἰς τὸν ὅμιλον Πρεζάνη καὶ οἱ Φὸξ Μπρόδερς. Κύριοι, δὲν ἐπεθύμουν νὰ ὁμιλήσω περὶ τούτου ὁλωσδιόλου, διότι ὡμίλησα περὶ αὐτοῦ διὰ μακρῶν εἰς τὴν πρὸ δύο μηνῶν ἀγόρευσίν μου, καὶ σᾶς παρέσχον τὰ στοιχεῖα ἐξ ὧν ἀπεδεικνύετο ὅτι δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ μᾶς παράσχῃ τὸ δάνειον. Ἀφ’ ἑτέρου δὲν ἐπιθυμῶ, προκειμένου περὶ ξένου Οἴκου νὰ εἴπω τι δυσάρεστον ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως. Ἀφ’ ἑτέρου ὅμως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συμπληρώσω μίαν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν εἰς τὴν πρὸ διμήνου ἀγόρευσίν μου εἶχα ἀσυμπλήρωτον σχετικὴν μὲ τὸν Οἶκον τοῦτον. Εἰς τὴν πρὸ διμήνου ἀγόρευσίν μου, τὴν ὁποίαν εἶχον κάμει ὅτε συνεζητεῖτο ἡ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπὸ μερικοὺς βουλευτὰς διὰ νὰ μὲ ἐλέγξουν διὰ τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦ Ραλλίδου καὶ Φὸξ Βρόδερς, σᾶς εἶχα ἀναγνώσει ἓν ἔγγραφον τοῦ Οἴκου Φὸξ διὰ τοῦ ὁποίου οὗτος ὅπως συστηθῇ εἰς ἡμᾶς ἐκθέτει τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσεν (ἀναγινώσκει) «Διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, παρείχομεν τὰ χρηματικὰ μέσα καὶ κατασκευάσαμεν 70 περίπου τοῖς ἑκατὸν τῶν τῶν σιδηροδρομικῶν ἔργων Πετρουπόλεως–Μουρμάνσκ ἐν Ρωσσίᾳ». Τότε σᾶς ἔλεγον ὅτι περὶ τούτου δὲν εἴχομεν καμμίαν πληροφορίαν, καὶ ὅτι προσεπαθήσαμεν νὰ λάβωμεν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν ἀπὸ τὸ Τσαρικὸν καθεστώς, βέβαια θὰ ἦτο ἴσως δύσκολον νὰ εὕρωμεν τώρα σχετικὰς πληροφορίας. Μολοντοῦτο ἀπετάθημεν πρὸς τὴν ἐδῶ Σοβιετικὴν Πρεσβείαν. Εὐτυχῶς ἡ ἐδῶ Σοβιετικὴ Πρεσβεία ἀποταθεῖσα εἰς τὴν Κυβέρνησίν της ἔλαβε σχετικὴν ἀπάντησιν ἀρκετὰ σαφῆ τὴν ὁποίαν μᾶς ἔστειλε ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει): «Πρεσβεία τῶν U.R.S.S «Ἀθῆναι, 5 Δεκεμβρίου 27» «Πρὸ ὀλίγου ἔλαβα τὴν τηλεγραφικὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ αἴτημά σας περὶ τῶν μετασχουσῶν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πετρουπόλεως–Μουρμάνσκ ἑταιρειῶν. Κατὰ τὴν ἀπάντησιν ταύτην ὁ σιδηρόδρομος οὗτος κατεσκευάσθη ἀπὸ τὸ τέως Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας καὶ ὅτι ἑταιρεῖαι δὲν μετέσχον σχεδὸν καθόλου εἰς τὴν κατασκευήν του, ἐξαιρουμένων μικρῶν τινων τοπικῶν ἐργολάβων. Πάντως ἐὰν ἐπιθυμῆτε κτλ.». ὑπογεγρ. Ρόςλα Βιτυ» Αὐτὸ ἀρκεῖ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καίτοι ἡμεῖς εἴχομεν κρίνει τὸν Οἶκον τοῦτον ἀκατάλληλον διὰ νὰ μᾶς κάμῃ τὸ δάνειον κατὰ τὴν πρώτην ἐξέτασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐν τούτοις παρουσιάσθη αὐτόκλητος ἐκ νέου ὡς χρηματοδότης ὄχι μόνον τοῦ Ραλλίδη ἀλλὰ καὶ τοῦ Πρεζάνη καὶ προσέφερε πρῶτος τὴν κατὰ δύο μονάδας καλλιτέραν τοῦ τριμεροῦς δανείου τιμήν. Ὑπὲρ τοῦ Ραλλίδου μέν, ἐν περιπτώσει δὲ μὴ ἐκλογῆς τοῦ Ραλλίδου ὑπὲρ τοῦ Πρεζάνη ἐξ οὗ καὶ ἡ συνεργασία τοῦ Fox Brothers, Πρεζάνη, Ραλλίδου ὁμολογουμένως ὑποστηριζομένων νῦν ὑπὸ τῶν Μπλαίρ. Ἀλλ’ ἤδη ὁ Οἶκος Μπλαὶρ μᾶς δηλοῖ ὅτι τὰ 2% περιπλέον τοῦ προϊόντος τοῦ τριμεροῦς δανείου θὰ ληφθῶσιν ἐκ τῶν ἔργων, συγχρόνως δὲ οἱ Πρεζάνης–Καψαμπέλης ἐνόμισαν πρέπον νὰ καταβιβάσουν καὶ τὰ ποσοστὰ ἀπὸ 28% εἰς 25%. Σᾶς ἔχω κάμει εἰς προηγουμένην ἀγόρευσίν μου τὴν ἀνάλυσιν τῶν ποσοστῶν αὐτῶν, κατὰ τὴν ἀνάλυσιν τὴν ὁποίαν μᾶς ἔκαναν ἐπανειλημμένως τὰ δημόσια ἔργα. Τὰ ποσοστὰ 28% ἀναλύονται εἰς 5% φθορὰν ἐργαλείων, 4% ἐπισφαλῆ ἔξοδα, 9% γενικὰ ἔξοδα, 10% κέρδος ἐργολάβου, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἅμα ἀφαιρέσῃ 5,30% φόρους διαφόρους ἀπομένει ὡς κέρδος ἐργολάβων ἀνεγνωρισμένον ἀπὸ τὸ δημόσιον 4.70%. Συγχρόνως δὲ ἔχομεν ἀνάλυσιν τιμῶν τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων εἰς κατώτατον ὅριον, κατὰ Μάϊον 1927, μὲ ἁπλοῦν πλέον κόστος καὶ ἄνευ ὠφελείας. Ὅταν τώρα οἱ Πρεζάνης–Ραλλίδης–Καψαμπέλης μοῦ λέγουν ὅτι καταβιβάζουν αὐτὰ τὰ ποσοστὰ κατὰ 3%, ἀπομένει καθαρὸν κέρδος 1.70%, ὅταν δὲ συγχρόνως μοῦ λέγει ὁ Μπλαὶρ ὅτι θὰ τοῦ πάρῃ καὶ δύο μονάδας, τοῦ ἀπομένει ζημία 0.30% δηλ. ζημία κατὰ ⅓%. Δηλ. τοῦ λέγει τὸ Κράτος ὅτι «σοῦ δίδω τὸ ἔργον ἐν γνώσει ὅτι θὰ ζημιωθῇς». Ἀλλ’ ἐπειδὴ αὐτὸς δὲν θὰ θέλει νὰ ζημιωθῇ, ἀσφαλῶς θὰ κάμῃ κακοτεχνίαν. Καὶ ἀπορῶ μάλιστα διατὶ ὁ κ. ἐκ Λέσβου βουλευτής, ἀπὼν αὐτὴν τὴν στιγμήν, μὲ κατηγόρησεν ὅτι εἶπον τότε περὶ αὐτοῦ ὅτι θὰ κάμουν ἀναιδῆ κακοτεχνίαν. Πράγματι δὲν εἶχον εἰπῆ «ἀναιδῆ», εἶχον εἰπῆ «βαρεῖαν κακοτεχνίαν». Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν διορθώνω τὴν λέξιν ἀπὸ βαρείας εἰς ἀναιδῆ. Διότι πράγματι περὶ τοιαύτης κακοτεχνίας πρόκειται. Τώρα, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν περὶ τῶν διαφορῶν τῶν 600 καὶ 700 καὶ 1000 ἑκατομμυρίων, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ἀνέπτυξα εἰς τὴν προηγουμένην μου ἀγόρευσιν, δὲν θὰ ἦτο σοβαρόν. Ἐν τούτοις θὰ σᾶς ἐπαναλάβω τὰ γνωστά σας πράγματα ἐν συντόμῳ καὶ πάλιν, μὴ ἐπιθυμῶν νὰ κουράσω ὑπὲρ τὸ δέον τὴν Βουλήν. Λοιπόν, σᾶς ἔχω ἤδη ἐκθέσει τὰ τοῦ φοβεροῦ καὶ σοβαροῦ λάθους, ὑποθέτω δέ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιμείνωμεν ἐπ’ αὐτοῦ περισσότερον, ἀφοῦ πλὴν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ἄλλοι οἶκοι ὑπέπεσαν εἰς αὐτό. Ἀφαιρουμένου τοῦ λάθους τούτου μένει μία διαφορὰ τῶν προσφορῶν τοῦ οἴκου Μακρῆ, κατὰ 15% ἀνωτέρα τῆς ἀναλύσεως τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἐὰν ὅμως ὑπολογίσητε τὸ 15% διὰ νὰ τὸ ἀνεύρετε εἰς δραχμὰς τί εἶναι, πρέπει νὰ προσέξητε νὰ μὴ κάμετε τὸ μαθηματικὸν λάθος τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§67Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, δυστυχῶς ἀπουσιάζει.

§68Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν πρόκειται περὶ πολιτικῆς διαφωνίας, πρόκειται περὶ ἀριθμητικῆς τοιαύτης, περὶ λάθους εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ὑποπέσῃ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὡς μὴ ἀρκετὰ ἐντριβὴς εἰς τὰ μαθηματικά. Διὰ νὰ ὑπολογίσητε, πρέπει ἀπὸ τὰ 6 ἑκατομμύρια λίρας νὰ ἀφαιρέσητε τὰ 31% τῆς προσφορᾶς Μακρῆ καθὼς καὶ τὰ ἔξοδα τῶν μελετῶν καὶ νὰ ὑπολογίσητε τὸ 15% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ κόστους τῶν ἔργων. Ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως δὲν τὸ ἀφῄρεσε. Ἐὰν ἀφαιρέσητε ὅσα εἶπα, θὰ φθάσητε εἰς ἕν ποσὸν 3.480.000 ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὑπολογίσετε τὸ 15%. Ἤτοι θὰ φθάσητε μόνον εἰς 180 ἑκατομμύρια. Ὥστε αὐτὰ τὰ φοβερὰ ποσὰ τῶν διαφορῶν μεταξὺ Πρεζάνη καὶ Μακρῆ τὰ ὁποῖα διετυμπανίζοντο κατ’ ἀρχὰς εἰς 700 ἑκατομμύρια, ἔπειτα εἰς 600 ἑκατομμύρια, τελευταίως εἰς 450 ἑκατομμύρια, κατέρχονται ἤδη μετὰ καταπληκτικῆς ταχύτητος εἰς τὰ 180 ἑκατομμύρια. Αὐτὰ εἶναι τὰ τερατώδη ποσά.

§69Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶσθε πολὺ εἰδικώτερος ἐμοῦ, διὰ νὰ πραγματευθῆτε τεχνικὰ ζητήματα, ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ ὑπενθυμίσω ἢ νὰ γνωστοποιήσω εἰς τὴν Βουλὴν κάτι τι τὸ ὁποῖον συνέβη ὅταν συνωμολογήθη ἡ σύμβασις τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν. Καὶ τότε κατηρτίσθη ἕνα γκροῦπ ἀπὸ μηχανικοὺς ἐλθόντας ἐξ Ἰταλίας, ὄχι Ἰταλούς, Ἀμερικανοὺς μετ’ ἐντοπίων τινῶν στοιχείων καὶ ὑπέβαλεν ἀντιπροτάσεις εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, κατεπλάγην δὲ ὅταν ἔμαθον ὅτι αἱ ἀντιπροτάσεις αὗται παρουσιάζουν ἐπὶ ἔργων 2 ἑκατομμυρίων λιρῶν περίπου (ἡ λίρα σημειώσατε τότε εἶχεν 260 δραχμὰς) κέρδος ἄνω τῶν 300 ἑκατομμυρίων χθὲς μοῦ τὸ ἔλεγεν ὁ κύριος βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ μέλος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ συμβαίνει συνηθέστατα τοῦτο, νὰ ὑπολογίζωμεν τὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων κατὰ τρόπον ταχυδακτυλουργικόν. Πολλάκις ἀπατᾶται ἡ κοινὴ γνώμη, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίσῃ μίαν ἐντύπωσιν ὅτι πρόκειται περὶ ποσοῦ διπλασίου καὶ ὑπερδιπλασίου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναλυθῇ αὐτὸ τὸ φαινόμενον τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται.

§70Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύνανται νὰ ἐξακριβωθοῦν τὰ περισσότερα ἀπὸ αὐτὰ εὐκόλως. Νομίζω, ὅτι οὔτε ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ δύναται νὰ μᾶς πείσῃ, διότι δὲν εἶναι ἔργον εὔκολον νὰ γίνῃ αὐτό ὥστε μὴ ἔχωμεν κατανάλωσιν χρόνου ἄσκοπον.

§71Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Καὶ ἑπομένως ἐκεῖνα τὰ ποσά, διὰ τὰ ὁποῖα κραυγάζουν, περιορίζονται ἀπὸ 600 ἑκατομμύρια εἰς τὰ 180 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Καὶ θὰ μοῦ εἴπητε: τὸ θεωρεῖτε ὀλίγον; Λέγω τὸ θεωρῶ ἀρκετόν, διότι καὶ μία δεκάρα εἶναι ἀρκετή. Ἀλλὰ τὴν ἐλάττωσιν καὶ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ τοῦ πολὺ μικροτέρου τῶν διατυμπανισθέντων 600 ἑκατομ. δὲν τὴν ἐπροκάλεσεν οὔτε ὁ συναγωνισμὸς τοῦ Πρεζάνη, οὔτε οἱ διάφοροι κύριοι οἱ ὁποῖοι ἠγόρευαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Τὴν ἐλάττωσιν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο ἐπετύχομεν, διότι τὰ Δημόσια ἔργα εἴτε δύο, εἴτε τρεῖς, εἴτε δέκα συναγωνισταὶ ἦσαν, καὶ ἂν ἦτο εἷς καὶ μόνος ἄνευ συναγωνιστοῦ, ἀπῄτησαν τὴν συμμόρφωσίν του μὲ τὴν τιμὴν τὴν ἰδικήν των. Εἰς αὐτὸ ὀφείλομεν τὸ χαμήλωμα τῶν τιμῶν καὶ τὴν ὠφέλειαν, ὡς εἴπομεν, τῶν 180 τούτων ἑκατομμυρίων ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Τοῦτο θὰ ἐγίνετο, καὶ ἐὰν εἷς καὶ μόνος συναγωνιστὴς ὑπῆρχε. Ἀλλὰ πράγματι οὔτε περὶ 180 ἑκατομμυρίων πρόκειται. Διότι ὅπως σᾶς εἶπον, αἱ ἀναλύσεις τῶν τιμῶν ἐφηρμόσθησαν ἐπὶ ὁδῶν αἵτινες ἐξελέγησαν διὰ κλήρου, τοῦτο δὲ συνέβη διότι τὰ Δημόσια Ἔργα δὲν ἤθελον νὰ ὑποπέσωσιν εἰς τὴν ὑπόνοιαν ὅτι διὰ τῆς ἐκλογῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ὁδοῦ ἤθελον τὸν Α ἢ Β συναγωνιστήν. Καὶ διὰ νὰ ἐννοήσητε καλλίτερον τὸ πρᾶγμα, κύριοι βουλευταί, σᾶς ἀναφέρω τὰ ἑξῆς: Αἱ τιμαὶ τοῦ οἴκου Μακρῆ εἰς τοὺς ἐκβραχισμοὺς ὑπερεῖχον ὀλίγον τὴν τιμὴν τῆς ἀναλύσεως τῶν δημοσίων ἔργων, εἰς τὰς ἐκχώσεις ὅμως ἀπεμακρύνοντο περισσότερον. Συνεπῶς, ἐὰν ἐκλέξητε μίαν ὁδόν, ἡ ὁποία ἔχει πολλοὺς ἐκβραχισμούς, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἀναλύσεως Μακρῆ καὶ Δημοσίων Ἔργων εἶναι μικρή, εἰς τὴν ἀντίθετον ὅμως περίπτωσιν εἶναι μεγάλη. Κύριοι, ἐδῶ εἶναι καὶ ζήτημα ἐκτιμήσεως. Νομίζετε ὅτι αἱ ὁδοὶ τὰς ὁποίας θὰ κατασκευάσωμεν τώρα—διότι δὲν πρόκειται περὶ τῶν κατασκευασθεισῶν—θὰ εἶναι μᾶλλον ὀρειναὶ ἢ πεδιναί; Λέγω ὀρειναί, διότι, ἁπλούστατα, εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη ὑπάρχουν σήμερον αἱ μεγαλείτεραι ἐλλείψεις, ἐνῷ εἰς τὰ πεδινὰ ὀλιγώτεραι. Καθημερινῶς ἀκούομεν τὰ παράπονα τῆς Ἠπείρου διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιίας καὶ βλέπομεν τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς της παρελαύνοντας ἀπὸ τοῦ βήματος, ἡ χώρα των εἶναι ὀρεινὴ ἢ ὄχι;

§72ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πολλαὶ αἱ Νέαι Χῶραι.

§73Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἡ Αἰτωλία καὶ Ἀκαρνανία, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησε χθὲς ὁ βουλευτὴς καὶ φίλος μου κ. Ἀθανασιάδης Νόβας, εἶναι ὀρεινὴ ἢ ὄχι;... Ἡ Κρήτη, κύριοι, καὶ ἀποτείνουμαι πρὸς τοὺς κ. ἐκ Κρήτης Βουλευτάς, εἶναι ὀρεινὴ ἢ πεδινή; Ἐὰν λάβωμεν λοιπὸν ἄλλας ὁδοὺς μὲ μεγαλειτέραν ὀρεινότητα, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἀναλύσεως τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τοῦ Οἴκου Μακρῆ καταπίπτει εἰς 7 ἕως 8%. Αὐτὰ τὰ 7 ἕως 8%, δηλαδὴ 90 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐπὶ ἔργου 2½ περίπου δισεκατομμυρίων εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξέπεσεν ὁ Οἶκος Μακρῆ κατόπιν ἀπαιτήσεως ἰδικῆς μου, γενομένης πρὸς αὐτὸν κατ’ ἐντολὴν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ποῦ εἶναι τὸ σκάνδαλον καὶ αἱ φοβεραὶ πράξεις καὶ τὰ κατεβάσματα τῶν 700 καὶ 800 ἑκατομμυρίων;

§74Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἦσαν μπαλόνια;

§75Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Οὔτε μπαλόνια δὲν ἦσαν. Ἦσαν σαπουνόφουσκες. Ἀφ’ ἑτέρου, ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, ἀπὸ τοὺς Πρεζάνη–Καψαμπέλη, ἔχομεν 3 προσφορὰς ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς κατασκευῆς. Μίαν προσφορὰν γενομένην τὴν ἑπομένην, διὰ τῆς ὁποίας ἀνῃρεῖτο ἡ πρώτη καὶ ἐδηλοῦτο, ὅτι ὁ Πρεζάνης δὲν ἤθελε ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς προσφορᾶς τῆς προτεραίας τὴν ὁποίαν κατὰ λάθος ὑπέβαλε. Τινὲς ἐκ τῶν βουλευτῶν ὡμίλησαν χθὲς ἐνταῦθα περὶ ἐκβιασμῶν, περὶ παρασκηνιακῶν κλπ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τὰ παρασκήνια τῆς ὑποθέσεως. Ὡς Ὑπουργός, νομίζω, ὅτι μοῦ εἶναι ἐντελῶς περιττὸν νὰ γνωρίζω τὰ παρασκηνιακά, ἂν ὑπάρχουν τοιαῦτα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω ἐγώ, εἶναι τὰ γεγονότα. Τί συνέβη μεταξὺ ἡμέρας διαγωνισμοῦ καὶ ἑπομένης 5 καὶ 6 Δεκεμβρίου; Ποῖον τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπηρεάσῃ καὶ τὰς προσφορὰς τοῦ Πρεζάνη; Ἡ ἀναγγελία τοῦ κανονισμοῦ τῶν ἀμερικανικῶν χρεῶν. Κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ συναγωνισμοῦ, ὁ διακανονισμὸς τῶν πρὸς τὴν Ἀμερικὴν χρεῶν δὲν ἦτο ἀκόμη γνωστός. Ἡ περὶ αὐτοῦ εἴδησις ἀνηγγέλθη τὴν ἑσπέραν τῆς ἡμέρας ἐκείνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸν κόσμον. Ὁ Οἶκος Πρεζάνη τὴν πρωΐαν ὑπέβαλε τὰς χαμηλὰς αὐτοῦ τιμάς. Προτάσεις τοῦ Οἴκου Μπλαὶρ μηδέν. Ἑπομένως ἐγνώριζεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ του κατακυρωθῇ τὸ ἔργον, καὶ συνεπῶς δὲν ἔτρεχε κανένα κίνδυνον ὅσον χαμηλὰς τιμὰς καὶ ἂν προσέφερεν. Ἀλλ’ αὗται εἶχαν τὴν δι’ αὐτὸν ὠφέλιμον σημασίαν των. Τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ τοῦ δοθῇ τὸ ἔργον. Τὸ ἑσπέρας ἐκεῖνο ἀνηγγέλλετο ὁ κανονισμὸς τῶν χρεῶν καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν παρουσιάζετο μὲ νέας προσφοράς, λέγων, ὅτι αὗται εἶναι αἱ σωσταὶ καὶ ὄχι τῆς προηγουμένης ἡμέρας. Διότι τώρα ἀρχίζει νὰ γίνεται σοβαρὸς ἀνταγωνιστὴς ἕνεκα τῆς ἐνδεχομένης συμμετοχῆς τοῦ Μπλαίρ. Τώρα θέλει, ὡς φαίνεται, τὸ ὅλον ἔργον τῆς ἐργασίας καὶ μάλιστα μὲ τιμὰς ὑψωμένας. Ἀλλὰ μετὰ 20 ἡμέρας παρουσιάζετο ἐκ νέου καὶ λέγει, αἱ τιμαὶ ποὺ σᾶς ὑπέβαλα τὴν δευτέραν φορὰν πάλιν καὶ αὗται δὲν ἦσαν σοβαραί. Δὲν πιστεύω νὰ τὰ ἐλάβατε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν, διότι αἱ πρῶται προσφοραὶ ἦσαν σοβαραί, ἐκεῖναι δηλ. διὰ τὰς ὁποίας εἶχε δηλώσει ὅτι δὲν ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην. Τώρα τί θέλετε νὰ σᾶς εἴπω; Εἶμαι Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, εἶμαι καὶ ὀλίγον τεχνικῶς μορφωμένος. Ἐὰν παρουσιάζετο ἕνας ἐργολάβος καὶ μοῦ ἔλεγεν ὅτι «αὐτὸ θὰ τὸ κάμνω τόσον». Τὴν ἑπομένην ἡμέραν μοῦ ἔλεγε χθὲς σᾶς εἶπα λάθος. Δὲν εἶναι τόσον. Καὶ μετὰ 20 ἡμέρας μοῦ ἔλεγε: «λάθος ἔκαμα καὶ τὴν δευτέραν φοράν, ἐπανέρχομαι εἰς τὴν πρώτην προσφοράν». Θὰ μὲ ἠδίκει κανείς, ἐὰν ἐκλονίζετο τελείως ἡ πίστις μου πρὸς αὐτὸν καὶ δὴ δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τὸν λόγον; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ γεγονὸς τοῦτο. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἤθελον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ν’ ἀναφέρω γεγονότα τὰ ὁποῖα καθ’ οἱονδήποτε τρόπον βλάπτουν τὴν ἐμπορικὴν ὑπόληψιν τοῦ Α ἢ τοῦ Β. Ἀλλὰ τί θέλετε νὰ κάμω; Τὴν στιγμὴν ταύτην κατόπιν τῶν τόσων καὶ τόσων δυσφημήσεων καὶ συκοφαντιῶν κινδύνου νὰ ἀπολεσθῇ τὸ ἔργον μου εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ πράξω τοῦτο καὶ λόγῳ ἠθικῆς τάξεως καὶ λόγῳ διαφωτισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ἄλλως τε αὐτὰ τὰ γεγονότα ἔχουν ἤδη γνωσθῆ καὶ διὰ τοῦ Τύπου εἰς τὸ Κοινόν. Ὁμολογῶ, ὅτι ὅταν ἐδεχόμην τὸν Οἶκον Πρεζάνη εἰς τὸν συναγωνισμὸν δὲν ἐγνώριζον τὰ γεγονότα αὐτά. Θέλετε νὰ μὲ κατηγορήσητε, ὅτι ἦτο λάθος μου ποὺ δὲν τὰ ἤξευρα; Κατηγορήσατέ με. Δέχομαι εὐχαρίστως τὴν κατηγορίαν. Δὲν μπορεῖτε ὅμως νὰ μὲ κατηγορήσητε, ὅτι ἀφοῦ τὰ ἔμαθα ἔπαυσα πλέον νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐγνώριζον προηγουμένως, ἔμαθα ὅμως κατόπιν αὐτὸ τὸ κολοσσιαῖον σφάλμα. Σᾶς ὁμιλῶ περὶ τῆς περιφήμου αἰτήσεως πτωχεύσεως. Ὁ Οἶκος αὐτὸς δὲν ἦτο ἐν τάξει εἰς τὰς πληρωμάς του. Αὐτὸ φαίνεται καὶ ἀπὸ τὴν αἴτησιν πτωχεύσεως, ἡ ὁποία κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἀπὸ ἄλλα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα κατετέθησαν ἐπίσης. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ αἴτησις αὕτη ἦτο ἔργον ἁπλῶς δυσφημιστικόν, ὁ Πρεζάνης δὲν εἶχεν ἀνάγκην παρὰ νὰ καταμηνύσῃ τὴν Τράπεζαν καὶ νὰ τῆς ζητήσῃ κολοσσιαίας ἀποζημιώσεις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον, εἶναι ὅτι τὰ γραμμάτια αὐτὰ ἦσαν ληξιπρόθεσμα καὶ δὲν εἶχον πληρωθῇ. Ἂν ἐκανονίσθησαν δι’ ἐπεμβάσεων συγγενῶν του, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἐμὲ δὲν μ’ ἐνδιαφέρει τὸ δικανικὸν μέρος τῆς πτωχεύσεως, ἐμὲ δὲν μ’ ἐνδιαφέρει ἂν τὸ Πρωτοδικεῖον κρίνῃ, ὅτι ἐκανονίσθησαν δι’ ἐγγυήσεως συγγενῶν του μετὰ τὴν αἴτησιν τῆς πτωχεύσεως. Ἐμὲ ἓν ἐνδιαφέρει τὸ ὅτι δὲν ἦτο ἐν τάξει μὲ τὰς πληρωμάς του. Τοῦτο μ’ ἐνδιαφέρει. Εἰς αὐτὰ προσθέσατε καὶ τὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔκαμεν ὁ κ. δήμαρχος Ἀθηναίων κατόπιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ τὴν ὁποίαν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀναγνώσω, διότι ἐν αὐτῇ πρόκειται περὶ ἔργων γενομένων πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ὅλων ἡμῶν. Ἰδοὺ ἡ ἐπιστολή. (Ἀναγινώσκει). Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων Ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν Κύριε Ὑπουργέ, Ὁ κ. Πρεζάνης, ὅστις κατόπιν δημοπρασίας ἀνέλαβε τὴν ἀσφαλτόστρωσιν τῆς ὁδοῦ Λένορμαν–Κολοκυνθοῦς, ἐκτελεῖ τὴν ἐργασίαν ταύτην μετὰ τῆς μεγαλειτέρας βραδύτητος, καὶ μολονότι κατ’ ἐπανάληψιν ἐγὼ ἀτομικῶς ὑπέδειξα πρὸς αὐτὸν ὅτι θὰ ἀναγκασθῇ ὁ Δῆμος νὰ τὸν κηρύξῃ ἔκπτωτον ἐὰν ἐξακολουθῇ νὰ βραδυπορῇ, ἐν τούτοις καὶ μέχρι σήμερον σχεδὸν ἀπρακτεῖ. Προχθὲς δὲ ἔμαθον, ὅτι καὶ ἡ διὰ τὰς ὁδοὺς ταύτας εἰς τὸ τελωνεῖον εὑρισκομένη ἐπ’ ὀνόματί του ἄσφαλτος ἐπωλήθη παρὰ τῆς τελωνειακῆς Ἀρχῆς, διότι ὡς φέρει ἡ διάδοσις δὲν ἦτο ἐνήμερος εἰς τὴν πληρωμήν. Τοσοῦτον αἱ ἐργασίαι του ἐν γένει δὲν εὐχαριστοῦν τὴν τεχνικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δήμου ὥστε σκεπτόμεθα διὰ τοῦ Συμβουλίου νὰ ζητήσωμεν τὴν ἐπιβολὴν προστίμων πρὸς τὸν ἀνάδοχον Πρεζάνην ὅτι ἀπὸ τὴν ἐργασίαν σου τὴν τόσον βραδυποροῦσαν σοβαρῶς δυσφημεῖται ἡ δημοτικὴ Ἀρχή.

Μετ’ ἐξαιρετικῆς τιμῆς

ΠΑΤΣΗΣ

Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων

§76ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε ἐγράφη ἡ ἐπιστολὴ αὐτή;

§77Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἡ ἐπιστολὴ φέρει χρονολογίαν 30 Ἰανουαρίου, δὲν τὰ ἐγνώριζα πρίν, καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι ἦτο λάθος ὅτι δὲν τὰ ἐγνώριζα, κατόπιν ὅμως ἐξήτασα καὶ ἐπληροφορήθην ὅλα αὐτὰ προκειμένου νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἐὰν μεθ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἐπηρεαζόμην εἰς τὴν κρίσιν μου ἀπὸ τοιαῦτα γεγονότα, θὰ ἤμην ἀνάξιος τῆς θέσεώς του Ὑπουργοῦ. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὸν ἄλλον συναγωνιστήν, ἢ μᾶλλον εἰς τὸν ἐμμέσως, διὰ τῶν Φόξ, συνέταιρον τοῦ Πουράνη ὁ ὁποῖος παρουσιάζεται καὶ μὲ ἐγκαλεῖ διὰ καθημερινῶν δημοσιευμάτων ὅτι ἀπεκλείσθη κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἶναι καὶ ἀξία προσοχῆς ἡ πρότασίς του, ὥστε πρέπει νὰ τὴν ἐξετάσωμεν. Διότι, πράγματι, ὁ ἀποκλεισμὸς τοῦ κ. Ραλλίδη εἶναι τὸ συμβὰν τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν τοιαύτην διαταραχὴν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἤδη κατὰ τὸν ἀποκλεισμὸν τούτου πρὸ διμήνου ἠγέρθη ἡ πρώτη διαφωνία ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ. Τότε ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ τότε Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἠρνήθη νὰ ὑπογράψῃ τὸ πρακτικὸν τοῦ ἀποκλεισμοῦ τούτου, καὶ ἑπομένως ὁ κ. Ραλλίδης εἶναι ἓν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον παίζει σπουδαῖον ρόλον εἰς τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Μετὰ τὸν ἀποκλεισμόν του, ὁ κύριος αὐτὸς ἐπανέρχεται καὶ ζητεῖ νὰ ἐκβιάσῃ τὴν ἐπανάληψιν τοῦ συναγωνισμοῦ διὰ νὰ εἰσέλθῃ ἐκ νέου καὶ διεκδικήσῃ τὸ ἔργον. Μοῦ ἐπερρίφθη ὅτι τὸν ἠδίκησα διότι θὰ ἦτο κατάλληλος ἀνάδοχος τοῦ ἔργου. Ἐὰν ἐπανελαμβάνετο ὁ συναγωνισμός, αὐτὸς καὶ μόνος θὰ ἐπαρουσιάζετο ἐπὶ πλέον, διὰ νὰ διεκδικήσῃ ἢ τὸ ὅλον, ἢ καὶ νὰ ἐκποιήσῃ ἓν μερίδιον. Τί εἶναι λοιπὸν ὁ κ. Ραλλίδης χάριν τοῦ ὁποίου τόσα γίνονται; Μολονότι, σᾶς εἶπον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σέβωμαι τὰ πρόσωπα καὶ μάλιστα τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην διὰ νὰ δύνανται ν’ ἀμυνθῶσιν, ἐν τοσούτῳ, προκειμένου περὶ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἔπαιξε τόσον ρόλον εἰς τὴν ἱστορίαν μας τὴν τελευταίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαφύγωμεν νὰ ἀναγνώσωμεν τὰς περὶ αὐτοῦ πληροφορίας. Ἔλαβον λοιπὸν περὶ αὐτοῦ τὰς ἑξῆς πληροφορίας τηλεγραφικῶς παρὰ τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐν Βέρνῃ.

§78ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὸν Ραλλίδην;

§79Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Διὰ τὸν Ραλλίδην μάλιστα. (ἀναγινώσκει) «Βέρνη 19 Φεβρουαρίου. Ἐλήφθη τηλεγράφημά σας ὑπ’ ἀριθ... Ἰδοὺ ἡ περίληψις τῆς προφορικῆς διακοινώσεως τῆς ὁμοσπονδιακῆς διευθύνσεως καὶ Δικαιοσύνης καὶ Ἀστυνομίας τῆς 29 Ὀκτωβρίου 1921, πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν. Ἀνάκρισις γενομένη παρὰ τῆς Ἀστυνομίας τοῦ Καντονίου τοῦ Βὼδ ἀπέδειξεν ὅτι ὁ Ραλλίδης εἶχε συνάψει χρέη 3000 φράγκων καὶ διῆγεν ἐν Λωζάνῃ ἐν ῥαστώνῃ. Ἡ ἀστυνομία κατὰ τὸ 1918 τοῦ ἀπέσυρε τὴν ἄδειαν διαμονῆς. Ὁ Ραλλίδης ἐφεσιβαλὼν τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἐπλήρωσε μέρος τῶν χρεῶν του καὶ ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξοφλήσῃ τελείως τὸ χρέος του. Ἡ ἀστυνομία τότε ἔκαμε τὴν συγκατάβασιν νὰ ἀνεχθῇ προσωρινῶς τὴν παραμονήν του. Μετὰ παραμονὴν ἐν Ἑλλάδι ὁ Ραλλίδης ἐπανῆλθεν εἰς Ἑλβετίαν τὴν 10 Αὐγούστου 1920 καὶ διέμεινεν ἐν Λωζάνῃ ἀπὸ τὰς 21 Ἰουνίου 1921. Μόλις ἔφθασεν ἐφείλκυσε τὴν προσοχὴν ὡς ἄτομον ὀλίγης σοβαρότητος, ἀμφιβόλου ἠθικῆς, ὅπερ εἶχε συνάψει χρέη εἰς τὴν πανσιόν, καὶ ὡς μεταχειρισθεὶς προσχήματα διὰ νὰ κερδίσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς διευθύνσεως τῆς Λωζάν Πάλλας εἰς τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ἀκόμη 500). Ἀναχωρήσας ἐκ τοῦ ξενοδοχείου τούτου ὑπέδειξεν ἕναν φίλον του ὡς ἐγγυητὴν διὰ τὸ χρέος του. Ὁ φίλος οὗτος παρέσχεν ἐγγύησιν μόνον διὰ 500 φράγκα. Ἐν τῇ συνεδρίᾳ τῆς 16 Σεπτεμβρίου 1921 τὸ ἀνώτερον διοικητικὸν δικαστήριον τοῦ Καντονίου τοῦ Βὼδ ἐθεώρησεν ὅτι αἱ ἀσχολίαι τοῦ κ. Ραλλίδη εἶναι ἀκαθόριστοι, ὅτι δαπανᾷ ἀλογίστως καὶ συνάπτει πλῆθος χρεῶν, ὅτι δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς πασιδήλως ἀνεπιθύμητος, ὅτι ἡ διαγωγή του δίδει ἀφορμὰς εἰς δικαιολογημένας καταγγελίας ἐκ μέρους τῶν δανειστῶν του, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει καθῆκον νὰ λαμβάνῃ μέτρα κατὰ τοιούτων ἀτόμων τὰ ὁποῖα παρασύρουν εἰς τὴν κραιπάλην καὶ ζημιοῦσι τὰ συμφέροντα πλείστων ἐμπόρων τοῦ τόπου, ἀπέρριψε τὴν ἔφεσιν τοῦ ἐνδιαφερομένου καὶ τὸν ἀπήλασεν ἐξ Ἑλβετίας». Ἡ ἀστυνομία τῆς Λωζάνης ἐπληροφορήθη τὴν 22 Ὀκτωβρίου ὅτι ὁ Ραλλίδης «ἀκόμη καὶ ἐσχάτως ἐπεδόθη εἰς ὄχι ἐντίμους ἐνεργείας προσεγγιζούσας εἰς τὴν ἀπάτην (αἰσχροκέρδειαν), δανειζόμενος ἀπὸ μίαν ὑπηρέτριαν καφφενείου ἐσχάτως 300 φράγκα καὶ δίδων εἰς αὐτὴν ὡς ἐγγύησιν συναλλαγματικὴν ἐπὶ Τραπέζης τῆς Λωζάνης. Ἡ κόρη αὕτη παρουσιασθεῖσα εἰς τὴν Τράπεζαν ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν ὅτι ὁ Ραλλίδης δὲν εἶχε καμμίαν κατάθεσιν εἰς τὴν Τράπεζαν. Ἀποστέλλομεν τὸ κείμενον τῶν ἐγγράφων ταχυδρομικῶς. Ὑπογρ. Δενδραμῆς.» Μετὰ τὰ κατορθώματα ταῦτα ἐμφανίζεται ἐπὶ δικτατορίας Παγκάλου καὶ λαμβάνει δι’ ἰσχυρῶν προστατῶν τὴν σύμβασιν τῆς παραγγελίας τῶν χιλιάδων βαγονίων Ρίνγκοφερ. Τὰ βαγόνια ταῦτα μᾶς ἐκόστισαν κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας μου τῶν σιδηροδρόμων 30–40% ὑπὲρ τὴν ἀξίαν των. Εἰς αὐτὸ τὸ πρόσωπον ἐζητήθη νὰ δώσωμεν τὰ ἔργα ὁδοποιΐας ἓξ ἑκατομμυρίων λιρῶν καὶ προεκαλέσαμεν διαφωνίαν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. (Χειροκροτήματα). Αὐτὰς τὰς πληροφορίας τὰς δίδω, διότι πρέπει νὰ γιγνώσκωμεν τί γίνεται εἰς τὸν τόπον μας. Καὶ τώρα προχωροῦμεν.

§80Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς τὰ παρελάβατε;

§81Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὄχι βεβαίως ἐγώ.

§82Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Πῶς τὰ παρέλαβεν ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων;

§83Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ μίαν ἐπιστολὴν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως τὰ ἐπῆρε.

§84Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μὴ συκοφαντεῖτε, κ. Μπακόπουλε.

§85Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ συκοφαντία εἶναι ἔργον ἰδικόν σας.

§86Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἰδοὺ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν τὴν μίαν ὁμάδα τῶν συναγωνιζομένων. Τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ἄλλην ὁμάδα, εἶναι οἱ 10 ἢ 9 καλλίτεροι ἐργοληπτικοὶ οἶκοι τῆς Ἑλλάδος εἰς τοὺς ὁποίους προσετέθη καὶ ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις τῶν Ἐργοληπτῶν. Τὸ μετοχικόν των κεφάλαιον, πλὴν τοῦ κεφαλαίου τοῦ οἴκου Μακρῆ, τὸ κατατεθειμένον εἶναι περὶ τὰ ἑκατὸν ἑκατομμύρια δραχμῶν. Τώρα ἐὰν μὲ ἐρωτήσητε, μεταξὺ τῶν οἴκων τούτων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ σύνολον τῶν καλλιτέρων ἐργοληπτικῶν οἴκων τῆς Ἑλλάδος, καὶ τῶν ἄλλων οὓς σᾶς παρέστησα, ποῖον προτιμῶ, δηλ. ἀπὸ ποῖον νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔχω κακοτεχνίαν, ἀπὸ ποῖον νομίζω ὅτι δὲν θὰ λάβω ἀφορμὴν νὰ τὸν κηρύξω ἔκπτωτον; Ἀσφαλῶς τὸν ὅμιλον Μακρῆ. Καὶ θέλουν νὰ μὲ κατακρίνουν, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ κρίσις μου, θέλουν νὰ μὲ κατακρίνουν ὅτι ἔχω γνώμην, ἤθελον νὰ μὲ κατακρίνουν διότι ἔχω τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου; Πολιτικὸς ὁ ὁποῖος εἰς τοιαύτην περίστασιν, διαχειριζόμενος μίαν δημοσίαν λειτουργίαν, δὲν ἔχει τὸ θάρρος νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του προασπίζων τὰ πραγματικὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὅλα ὅσα ἀντεμετώπισα ἐγώ, εἶναι ἀνάξιος νὰ εἶναι ὄχι μόνον ὑπουργός, ἀλλ’ εἶναι ἀνάξιος νὰ εἶναι πολιτικός. (Χειροκροτήματα).

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὴν γνώμην σας τὴν ἠκούσαμεν· ἀπὸ τί ἐμποδίζεσθε εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς;

§88Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἀφίσατε, κ. Τσαλδάρη. Εἶμαι κουρασμένος. Μὴ θέλετε νὰ ἀρχίσωμεν ζητήματα ἄλλα, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε καλῶς. Θέλω νὰ σᾶς προσθέσω καὶ ἕνα ἄλλο ἀκόμη, μίαν πληροφορίαν περὶ τῆς διαβοήτου ὁδοῦ Πειραιῶς. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Λέσβου, ἀγορεύων χθές, εἶπεν: ἀφίσατε νὰ τὴν ἴδωμεν τὴν ὁδὸν αὐτήν, ἐὰν θὰ βγῇ πέρα ἡ δοκιμὴ αὐτὴ τῶν δημοσίων ἔργων. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἤμην ἕτοιμος χθὲς νὰ τοῦ ἀπαντήσω. Ποῦ νὰ ἐνθυμοῦμαι ὅλας τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργείου; Ἡ δοκιμὴ αὐτή, δηλαδὴ ἡ κατασκευὴ τμήματος τῆς ὁδοῦ πρὸς δοκιμασίαν, ἐγένετο τὸν Ἰούνιον παρελθόντος ἔτους καὶ τὸν Αὔγουστον εἶχε περατωθῆ. Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μοῦ ἔδωκεν ἐπισήμως ἡ ὑπηρεσία, ἀποδεικνύεται ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔδωσεν ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων Ἔργων ἦτο πολὺ καλὸν καὶ δὲν ὑπάρχει κακοτεχνία. Ἐδοκιμάσθη μὲ ὅλην τὴν κίνησιν τῆς ὁδοῦ τὸ ἐν λόγῳ τμῆμα τὸν Σεπτέμβριον, τὸν Ὀκτώβριον, τὸν Νοέμβριον, τὸν Δεκέμβριον καὶ τὸν Ἰανουάριον καὶ εὑρίσκεται ἐν ἀρίστῃ καταστάσει. Περιμένομεν ἀκόμη, προτοῦ νὰ καταδικάσωμεν τὴν Ἑταιρείαν, καὶ μέχρι τοῦ θέρους. Ἀμφιβάλλετε ὅτι εἶναι ἐν καλῇ καταστάσει τὸ τμῆμα τοῦτο; Τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει τὴν βαρεῖαν κακοτεχνίαν τῆς ὁδοῦ. Ἀκόμη ἔχω νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικὸν τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Σᾶς ἀνέφερα ὅτι τὰς προτάσεις τοῦ κ. Μποῦτ, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ἔδωσα σαφῆ ἰδέαν, τὰς ἔλαβον σήμερον τὴν μεσημβρίαν. Ἡ πεποίθησις τὴν ὁποίαν εἶχον πάντοτε, ὅτι οἱ ξένοι κατασκευασταὶ θὰ μᾶς προσφέρουν μεγαλειτέραν τιμήν, ἦτο προγενεστέρα, ἦτο ἀποτέλεσμα πείρας. Σήμερον αὐτὸ ἀποδεικνύεται. Ἰδοὺ ὁ κατασκευαστής, τὸν ὁποῖον ἀνεμέναμεν καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος. Ὁ κατασκευαστὴς προσέφερε τιμὴν ἀνωτέραν. Ἐξήγησα τοὺς λόγους προηγουμένως εἶναι περιττὸν νὰ τοὺς ἐπαναλάβω: Ὁ φάκελλος, ἰδοὺ αὐτὸς (δεικνύει τὴν σφραγῖδά του ὅτι ἔφυγεν ἐκ Λονδίνου τὴν 6ην Δεκεμβρίου καὶ κατὰ τὴν σφραγῖδα ἔφθασεν ἐδῶ τὴν 21ην Φεβρουαρίου καὶ ἦτο εἰς χεῖρας τῆς ὑπηρεσίας τὴν 22αν Φεβρουαρίου ὥρα μεσημβρία), μοὶ τὸν ἔφερον δὲ σήμερον. Προχθὲς ὅμως μετὰ τὴν ἄφιξίν του εἰς τὸ ἐδῶ ταχυδρομεῖον καὶ παράδοσίν του εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον, κατατίθεται εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἐπερώτησις ὑπογεγραμμένη ἀπὸ ἕνα συνάδελφόν μας, ὅπως καταθέσω τὸν φάκελλον ἀμέσως, τὸν φάκελλον Μποῦτ, εἰς τὴν Βουλήν. Μόλις ἔφθασεν ὁ φάκελλος εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ πρὶν φθάσῃ εἰς χεῖρας μου ἀμέσως εἷς τῶν συναδέλφων μας μὲ ἐκάλεσε νὰ τὸν στείλω εἰς τὴν Βουλήν.

§89ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος τὸν ἐζήτησεν;

§90Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἂς ἔλθῃ ὁ ἴδιος νὰ τοῦ τὸν δώσω εἰς τὰς χεῖρας του. Ἐδῶ εἶναι ὁ φάκελλος τοῦ Μποῦτ, ἂς ἔλθῃ νὰ τὸν λάβῃ ὁ ἴδιος ἀπὸ τὰς χεῖράς μου. (Προσέρχεται ὁ κ. Παχνός).

§91Α. ΠΑΧΝΟΣ. Ὑπάρχει παλαιότερον τηλεγράφημα τοῦ Μποῦτ ἀπὸ 15 Φεβρουαρίου.

§92Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Καὶ τώρα ἂς ἔλθωμεν, Κύριοι, εἰς τὸν καθαρισμὸν τῶν διαφόρων σκανδάλων. Δὲν ὑπάρχει, κ. συνάδελφοι, κανὲν μέγα ἔργον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξετελέσθη χωρὶς νὰ προκαλέσῃ συκοφαντίας πάσης φύσεως κατὰ τῆς ὑπολήψεως ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε νὰ τὸ διαπραγματευθῇ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω μερικὰ παραδείγματα. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι δὲν ἐννοῶ διὰ παραδειγμάτων νὰ παραβάλω τὸ ἄτομόν μου μὲ οἱονδήποτε ἄλλον. Εἶναι μακρὰν ἡ σκέψις ἀπ’ ἐμὲ νὰ παραβάλω τὸν ἑαυτόν μου καὶ διὰ τῆς συγκρίσεως τῆς παραβολῆς νὰ θέλω νὰ ἐξυψωθῶ εἰς τὸ ὕψος μεγάλων ἀνδρῶν. Ὄχι. Ἀναφέρω καὶ συγκρίνω ὄχι πρόσωπα ἀλλὰ περιστατικά. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω εἰς ὅλους, ὅτι ὅταν ἐκτίσθη ἡ Ἀκρόπολις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐν μέρει ὀφείλομεν τὴν ἐλευθερίαν καὶ ἀνεξαρτησίαν τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, ὁ πολιτικός, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ ἔργον ἐκεῖνο ἐκατηγορήθη ὡς καταχραστὴς τῶν δημοσίων χρημάτων, ὁ δὲ μέγας καλλιτέχνης, ὁ ὁποῖος ἔδωσεν ζωὴν εἰς τὸ ἀριστούργημα, ὁ Φειδίας, ἐκλείσθη καὶ εἰς τὸ δεσμωτήριον, ἐὰν δὲ κατὰ τύχην δὲν εἶχε κοχλιώσῃ τὰ τεμάχια τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἐλεφαντοστοῦ ἐπὶ τῆς Ἀθηνᾶς, ὥστε κατόπιν ὅταν τὸν κατηγόρησαν δυνηθῇ νὰ τὰ ἀφαιρέσῃ καὶ νὰ τὰ ζυγίσῃ, ἴσως θὰ ἀπέθνῃσκεν εἰς τὴν φυλακήν. Ὑπάρχει δὲ φήμη καὶ ὅτι ἀπέθανεν ἐκεῖ. Ποῖος ὅμως ἐνθυμεῖται τώρα τοὺς συκοφάντας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης; Ἐὰν θελήσητε νὰ εὕρητε τὰ ὀνόματά των, θὰ τὰ εὕρητε εἰς τὰ εὐρωτιῶντα φύλλα παλαιῶν βιβλίων μεταξὺ σκωλήκων καὶ κόνεως. Ἡ Ἀκρόπολις ὅμως εἶναι ἐκεῖ. Ἀναφέρω ἓν παράδειγμα τῆς ἐποχῆς τῆς ἀναγεννήσεως, τὴν οἰκοδομὴν ἔργου μεγάλου, κολοσσιαίου, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἐγκαλώπισμα τοῦ Δυτικοῦ χριστιανισμοῦ ἐν Ρώμῃ. Εἶχεν ὁ Πάπας ἕναν ἄλλον μεγάλον τεχνίτην, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ὁ ὁποῖος ἐδαπάνα πολλὰ διὰ νὰ κτίσῃ τὸν Ἅγιον Πέτρον καὶ ἰδίως τὸν τροῦλλον. Τότε τὸν κατηγόρησαν οἱ πέριξ τοῦ Πάπα, ὅτι εἶναι πολυδάπανος, ὅτι σπαταλᾷ, ὅτι καταχρᾶται τὰ χρήματα τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ πάπας Ἰούλιος ὁ Βʹ τὸν ἐστενοχώρησε καὶ τοῦ ἐζήτει διαρκῶς λογαριασμούς, δὲν τοῦ ἔδιδε τὰ ποσὰ ποὺ ἐζήτει, καὶ τότε ὁ Μιχαὴλ Ἄγγελος, φοβηθεὶς καὶ αἰσθανθεὶς τὶ τύχη τὸν ἐπερίμενεν, ἐδραπέτευσε καὶ μετέβη εἰς ἄλλην ἐπικράτειαν. Ὁ Πάπας τότε, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον, νὰ τελειώσῃ τὸν Ἅγιον Πέτρον, ἀπετάνθη πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐκατηγόρουν καὶ τὸν ἔλεγαν καταχραστήν, καὶ ἐννοεῖται, ὅτι δὲν ἐτόλμα κανεὶς νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον. Εὑρισκόμενος εἰς τὸ ἀπροχώρητον ἠναγκάσθη νὰ τὸν παρακαλέσῃ νὰ ἐπιστρέψῃ. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Μιχαὴλ Ἄγγελος, δυσπιστῶν καὶ φοβούμενος ἠρνεῖτο, ὁ Πάπας ἔστειλεν ἴλην ἱππέων καὶ τὸν συνέλαβεν ἐπὶ ξένου ἐδάφους καὶ τὸν ἔφερε διὰ τῆς βίας εἰς Ρώμην ὄχι πρὸς τιμωρίαν, ἀλλὰ διὰ νὰ τὸν τιμήσῃ καὶ νὰ τὸν παρακαλέσῃ ν’ ἀναλάβῃ ἐκ νέου τὴν περάτωσιν τοῦ ἔργου. Ἔρχομαι εἰς ἄλλην ἐποχήν. Ὅταν ἕνας μέγας πολιτικὸς ἔκτισεν ἕνα ἄλλου εἴδους οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ νεωτέρα Ἰταλία, καὶ ὁμιλῶ περὶ τοῦ Καβούρ, ὅταν αὐτὸς ὁ μέγας πολιτικός, διὰ νὰ κτίσῃ αὐτὸ τὸ οἰκοδόμημα ἔφθασεν εἰς μίαν περίοδον δυσχερῆ μετὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1859, ἠναγκάσθη νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν γνωστὴν πολιτικήν του, κατηγορήθη ὑπὸ τῶν διαβολέων, ὅτι προδίδει τὸ συμφέρον καὶ τῆς Ἰταλίας καὶ τῆς ἰταλικῆς ἰδέας. Ἐσυκοφαντήθη καὶ διεβλήθη πρὸς τὸν ἰταλικὸν λαόν, ὅτι ἦτο μίσθιον ὄργανον τοῦ Ναπολέοντος Γʹ, ὅτι ἐπώλησε τὴν Ἰταλίαν ἀντὶ χρημάτων. Ὅταν δὲ οἱ φίλοι του τοῦ ἔλεγον «δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ τὶ κάμνεις, ποῦ πηγαίνεις;» ἐκεῖνος ἀπήντησε δημοσίᾳ: «Προκειμένου νὰ ὠφελήσω τὸν τόπον μου, ἂς πάῃ στὸ διάβολο καὶ ἡ τιμή μου».

§93Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὰ ἴδια δὲν ἔπαθε καὶ ὁ Βενιζέλος;

§94Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν θὰ ὁμιλήσω, κύριοι βουλευταί, περὶ τῶν ζώντων, ὁμιλῶ μόνον περὶ τῶν νεκρῶν. Τί δὲν ἤκουσεν ὁ Νικόλαος Στράτος ζῶν, καὶ εἰς ποίαν πενίαν εὑρέθη ἡ οἰκογένειά του μετὰ τὸν θάνατόν του; Τί δὲν ἤκουσεν ὁ Χαρίλαος Τρικούπης, ὅταν κατεσκεύαζε τὰ μεγάλα ἔργα τὰ ὁποῖα ἐτίμησαν τὴν νεωτέραν Ἑλλάδα; Τί τὰ θέλετε, Κύριοι, ἡ ἐκτέλεσις τοιούτων ἔργων συνδέεται πάντοτε μὲ τὴν ἀντίδρασιν καὶ τὴν διαβολὴν καὶ τὴν συκοφαντίαν. Ὅταν θὰ φθάσῃ ἡ ὥρα τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος, θὰ ἴδητε τί θὰ ἀκούσωμεν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Αὐτὰς τὰς κατηγορίας θὰ τὰς ὑφίσταται πάντοτε ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ κάτι τι. Βεβαίως τὸ ἔργον περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται τώρα δὲν δύναται νὰ παραβληθῇ μὲ τὸ μεγαλεῖον τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα ἀνέφερα. Πρόκειται ὅμως περὶ ἔργου ὠφελίμου, πρόκειται περὶ ἔργου ἀναγκαίου καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ προκαλέσῃ τὰς συκοφαντίας καὶ τὰς διαβολάς. Ἀλλὰ παρ’ ὅλα ταῦτα ἔρχομαι ἐνώπιον ὑμῶν διὰ νὰ πείσω ὑμᾶς, ὄχι μόνον περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου τούτου, ἀλλὰ ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐσκέφθην ἐγὼ τὴν πραγματοποίησιν αὐτοῦ εἶναι ὁ καλλίτερος. Τὸ ἔργον αὐτό, Κύριοι Βουλευταί, εἶναι κοινὸν ἔργον πάντων ὑμῶν. Δὲν ἀνήκει εἰς ἐμὲ μόνον, ἀνήκει εἰς σᾶς ὅλους ἐξ ἴσου. Μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἡ μερίς μου εἰς τὸ ἔργον τοῦτο ἦτο ἴση μὲ τὴν μερίδα ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ὑμῶν. Ἐξ ἴσου ὅλοι συμμετείχομεν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν ἔπαινον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων. Σήμερον ὅμως ὄχι. Σήμερον ἔχω ἐγὼ κάτι τι περισσότερον ἀπὸ ὅλους ὑμᾶς. Ἔχω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἔσχον τὸ θάρρος, διὰ τὴν πραγμάτωσιν αὐτοῦ καὶ διὰ νὰ ἐκτελέσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖτε ὅλοι σας καὶ ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δὲν ἐδίστασα νὰ θέσω ὡς ἀσπίδα πρὸ τοῦ ἔργου τούτου τὴν ὑπόληψίν μου, διὰ νὰ γίνῃ αὐτὴ στόχος τῆς κακίας καὶ τῆς μοχθηρίας. Λοιπὸν αἱ ὕβρεις αὗται κατ’ ἐμοῦ καὶ αἱ συκοφαντίαι τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν καὶ ἀνεγνώσαμεν ἀποτελοῦν δι’ ἐμέ, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὑψίστην τιμήν, ἡ ὁποία τιμὴ εἴτε τὸ ἔργον αὐτὸ ἐκτελεσθῇ, ὅπως εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐκτελεσθῇ, εἴτε δὲν ἐκτελεσθῇ, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἀπιθανώτατον, πάντως ἡ τιμὴ αὕτη τῶν ὕβρεων, ἡ ὑψίστη, θὰ μοῦ μείνῃ διὰ παντὸς καὶ οὐδεὶς ποτὲ θὰ δυνηθῇ νὰ μοῦ τὴν ἀμφισβητήσῃ. (Χειροκροτήματα).

§95Α. ΜΥΛΩΝΑΣ (Ὑπ. Οἰκονομ.). Ἐπιθυμῶ νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιά τινα. Τὸ πρῶτον ἀφορᾷ τὰς διευκολύνσεις εἰς προθεσμίας καὶ τινας ἐκπτώσεις εἰς τοὺς φορολογουμένους παλαιῶν χρήσεων, συμφώνως πρὸς τὰς ἐπαγγελίας μας. Ἐκτὸς τούτου καταθέτω νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν φορολογικὴν ἀφομοίωσιν ΠΑΛΑΙΑΣ καὶ ΝΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, ὡς πρὸς τὴν σταφίδα, πλὴν τῆς σουλτανίνας, καὶ τρίτον νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν περιουσιακῶν δηλώσεων τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων.

§96Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μολονότι εἰσάγω ἀντικανονικῶς μίαν ἐρώτησιν, θὰ ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἂν εἶναι εἰς θέσιν, μίαν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος: Ἀνεγράφη εἰς τὸν τύπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως τοῦ τριμεροῦς δανείου τοῦ Λονδίνου». Διατελῶ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νόμου 3420 ἔλαβε τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ τοιοῦτον νομοσχέδιον περιττεύει. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ διακόψῃ σήμερον ἢ αὔριον τὰς ἐργασίας της, θὰ ἐπεθύμουν ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἂν πρόκειται ὄντως νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον σχέδιον νόμου.

§97Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εὐχαρίστως ἀπαντῶ εἰς τὴν ὑποβληθεῖσαν ἐρώτησιν, διερμηνεύων ἐν προκειμένῳ καὶ τὴ γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Οἶκος Σπάγερ ἐν Ἀμερικῇ υἱοθέτησε τῷ ὄντι γνώμην, οὐχὶ βάσιμον καθ’ ἡμᾶς, τοῦ ἐνταῦθα Νομικοῦ του Συμβούλου, καθ’ ἣν θὰ ἔπρεπε, πρὸς μείζονα ἀσφάλειαν τοῦ κύρους τῆς συμβάσεως περὶ δανείου, νὰ ὑποβληθῇ αὕτη πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν. Τὴν γνώμην ταύτην ἀποκρούουν ῥητῶς οἱ ἐκδόται ἐν Ἀγγλίᾳ. Τὴν γνώμην ταύτην οὐδὲ ἡ Κυβέρνησις δέχεται, διότι ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ἐκύρωσε τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης περιέχει διάταξιν ἐξουσιοδοτήσεως ἐντὸς ὡρισμένων ὅρων πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅρων τούτων καὶ τῆς σαφοῦς ἐξουσιοδοτήσεως, ἥτις ἐτροποποίησε καὶ πᾶσαν ἄλλην προηγουμένην ἐξουσιοδότησιν, προέβη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν σύναψιν τοῦ δανείου καὶ φρονῶ ὅτι οὐδεμία συντρέχει περίπτωσις περὶ ὑποβολῆς νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει νόμος κυρώσας μίαν πρᾶξιν, ὄχι μόνον θὰ ἦτο περιττὸν νὰ κυρωθῇ ἐκ νέου ἡ πρᾶξις αὕτη, ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμιον, διότι ἐφόσον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ οἰκονομικοὶ κύκλοι ἐπείσθησαν καὶ συνῆψαν τὴν σύμβασιν, καταβαλόντες ἤδη καὶ μέρος τοῦ δανείου, θὰ ἦτο ἄτοπον ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ κλονισθῇ ἡ πεποίθησις ἐπὶ τὴν τότε ἐξουσιοδότησιν πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ ζητηθῇ ἡ νομιμοποίησις διὰ νέου νόμου τῆς τοιαύτης ἐξουσιοδοτήσεως. Τότε οὐδεὶς θὰ εἶχεν ἐμπιστοσύνην πλέον πρὸς τὰς πράξεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἐδημιουργεῖτο ἓν ἐπιζήμιον προηγούμενον. Οὐδεμία περίπτωσις συντρέχει πρὸς κύρωσιν τοῦ συναφθέντος δανείου.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ συμμερίζεται τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι περιττεύει ἡ ὑποβολὴ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τῆς συμβάσεως τοῦ τριμεροῦς δανείου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι τὴν γνώμην αὐτὴν συμμερίζεται ὁλόκληρος ἡ Βουλή.

§99Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ παρακαλέσω πολὺ νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον πρὸς περάτωσιν τῆς συζητήσεως ταύτης, ἥτις, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ ἐξαντληθῇ ἀπόψε. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσωμεν καὶ αὔριον, εἶναι περιττὸν νὰ ὁμιλῶμεν ἐν τῇ Βουλῇ περὶ ἐπιθυμίας πρὸς ταχεῖαν ἐκτέλεσιν τῶν ὁδοποιητικῶν ἔργων.

§100Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀποτελοῦν κατηγορίαν ὅτι γίνεται κωλυσιεργία. Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὡμίλησε μέχρι ταύτης τῆς στιγμῆς ἐπὶ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας μόνον ὁ κ. Μερκούρης. Δὲν ἠμποροῦμεν λοιπὸν νὰ κατηγορηθῶμεν ὅτι κωλυσιεργοῦμεν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ Συνεδρίασις διὰ τὴν 11¼ μ. μ. Μετὰ τὴν διακοπήν. (Ὥρα 11 καὶ 15′).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Κίνιας ἔχει τὸν λόγον.

§103Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, κ. Βουλευταί, ὅτι δὲν ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων παρὰ πρὸς δέκα πέντε τὸ ὅλον Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὴν σοβαρὰν συζήτησιν ἥτις ἀντικείμενον ἔχει τὴν διαφώτισιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου ζητήματος, ὅπερ προεκάλεσεν μίαν ὁλόκληρον κυβερνητικὴν κρίσιν, ἀλλ’ ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἐπιθυμῶ ἡ φωνή μου νὰ ἐξέλθῃ τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἵνα μάθῃ ὅτι κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην τελεῖται πραγματικὴ σκηνοθεσία εἰς βάρος τούτου προκειμένου περὶ σοβαρωτάτου, ἐπαναλαμβάνω, ζητήματος. Μετὰ τετράωρον ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, ἀπολογουμένου, ὡς εἶπεν, ἀπὸ τοῦ βήματος...

§104Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶπα τοιοῦτο.

§105Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὸ λέγω ἐγώ.... ἀπολογουμένου δι’ ὅσα κατ’ αὐτοῦ χθὲς ρήτωρ ἐκ τοῦ κυβερνητικοῦ στρατοπέδου ἐξετόξευσεν, ἐπερίμενα νὰ διαφωτισθῇ πλήρως ἡ Βουλή, ὡς ἐπηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἡ διαφώτισις μὲν ἐγένετο, ἀλλὰ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐν πλήρει φωτὶ συζητηθῶσι τὰ θέματα ταῦτα τὰ ὁποῖα ἅπτονται αὐτῆς τῆς ὑπολήψεώς του, ὡς εἶπεν, νὰ ἐπιδιώκῃ νὰ συζητῆται τοιοῦτον θέμα εἰς δύο συνεδριάσεις ἐν καιρῷ τῶν Ἀπόκρεω καὶ ἐνώπιον δεκάδος Βουλευτῶν. Καὶ προσπαθοῦμεν, λέγοντες πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι θὰ προστατεύσωμεν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ προσπαθοῦμεν νὰ τερματίσωμεν τὴν συνεδρίασιν ὅπω;—ὅπως, διότι ἕκαστος βουλευτὴς δῆθεν ἐπείγεται νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, ἐνῷ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς πληρώνει τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτοῦ καὶ ἔχει τὴν ἀξίωσιν παρ’ αὐτῶν νὰ παρακάθηνται ἐνταῦθα ἔστω καὶ κατὰ τὰς Ἀπόκρεω, ἵνα ἐπιχυθῇ τὸ φῶς, ἐπὶ τῶν συζητουμένων καὶ νὰ διυλίζωνται πλήρως τὰ σημεῖα αὐτῶν, ἵνα ἀποκρουσθῇ ὁ κίνδυνος δυσφημήσεως κατὰ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς χώρας.

§106Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἀπὸ τὴν πλευρὰν ἐκείνην δὲν ὑπάρχει κανεὶς Βουλευτής. Ἀπουσιάζουν ὅλοι.

§107Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὸ βλέπω, κ. Συνάδελφε, ἀλλὰ λέγονται μόνον διὰ νὰ γραφοῦν καὶ νὰ παραμείνουν γεγραμμένα, λέγονται μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ λεχθοῦν πρὸς ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους θὰ λεχθοῦν ὅταν, λίαν ταχέως, θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα διὰ νὰ λεχθοῦν. Καὶ ὅταν λέγω ὅτι ἐκ τοῦ κυβερνητικοῦ στρατοπέδου ἐπίσημος ὀπαδὸς τοῦ κόμματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἔφθασε, διὰ τῶν ὑπερβολῶν του, μέχρι τοῦ σημείου νὰ θιχθῇ ἡ ὑπόληψις αὐτοῦ, δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ σπεύσῃ νὰ τερματίσῃ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσῃ, εἰς βάρος αὐτοῦ, ἔστω κἂν μίαν ἀμφιβολίαν. Ἀλλ’ ἀφοῦ οἱ φίλοι του ἐπιμένουν, ἂς προχωρήσωμεν. Ἀφότου ἐσχηματίσθη ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις, ἐτέθη πρῶτον ζήτημα ἐνώπιον αὐτῆς τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπετέλει τὴν ἐπιθυμίαν ὁλοκλήρου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιίας. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ Οἰκουμενική, εἰς τὴν ὁποίαν συνέπραττον ἅπαντα τὰ κόμματα τῆς Χώρας, ἀπεφάσισεν ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ τὸ ἀντεμετώπισε, προβᾶσα μετὰ συζήτησιν, ὅτε ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπε, περὶ τοῦ ἂν ἔπρεπε τοῦτο νὰ λυθῇ διὰ δημοπρασίας ἢ ἄνευ δημοπρασίας. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο διεφώνησαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅστις ἤθελεν ὅπως τὸ ζήτημα λυθῇ οὐχὶ ἄνευ δημοπρασίας, ἀλλὰ μετὰ δημοπρασίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ περὶ δανείων, ἅπαντα τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι τὰ ζητήματα, τὰ ἀφορῶντα τὰ δημόσια ἔργα, δέον, κατὰ τὰς τελευταίας ἐπιστημονικὰς ἀντιλήψεις, νὰ λύωνται διὰ δανείων, εἶναι θέμα ἐξαντληθὲν εἰς ὅλον τὸν κόσμον καὶ δὲν ἀνέμενεν ἡ Βουλὴ νὰ διαφωτισθῇ ἐκ τῆς μακροτάτης αὐτοῦ ἀγορεύσεως. Εἶναι γεγονὸς πλέον ὅτι πάντες οἱ λαοί, ὅσοι ἐπιθυμοῦν νὰ προοδεύσουν, εἰς τοὺς τόπους αὐτῶν ἀντιμετώπισαν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας καθὼς καὶ ἄλλων δημοσίων ἔργων διὰ δανείων. Τὴν ὁδὸν ταύτην ἠκολούθησε καὶ ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις σύσσωμος καὶ ὄχι μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Ἐκεῖ ὅπου ἐγεννήθη διαφωνία ἦτο ἓν σημεῖον, τὸ σημεῖον ἂν ἔπρεπε τὰ ἔργα ταῦτα νὰ δοθοῦν εἰς Ἑταιρείαν διὰ συμβάσεως, ἢ διὰ δημοπρασίας καὶ κατόπιν διαγωνισμοῦ. Μετὰ τὴν γενομένην ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ συζήτησιν ἀπεφασίσθη ἵνα γίνῃ δημοπρασία καὶ νὰ ἀνατεθοῦν τὰ ἔργα εἰς Ἑταιρείαν. Ταύτης πλέον τῆς βάσεως τεθείσης ἔπρεπε νὰ διακανονισθοῦν αἱ λεπτομέρειαι διὰ τὴν δημοπρασίαν καὶ τὸν δημόσιον συναγωνισμόν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶχε τὴν γνώμην καὶ τὸ θάρρος, διότι περὶ θάρρους πρόκειται, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ κατὰ μᾶς εἶπεν, ἐάν, λέγω, εἶχε τὸ θάρρος ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνῃ ὅπως τὸ ἔργον τοῦτο δοθῇ ὄχι διὰ δημοπρασίας ἀλλὰ διὰ συμβάσεως. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἐκθέσῃ μετὰ θάρρους εἰς τοὺς συναδέλφους αὐτοῦ, τοὺς ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, τοὺς λόγους καὶ ν’ ἀποδείξῃ εἰς αὐτούς, ὅτι οὐχὶ συναγωνισμοί, εἰς τοὺς ὁποίους δύναται πᾶς τις νὰ καταφύγῃ, ἀλλὰ συμβάσεις, συναπτόμεναι μετὰ ὑπολογισμῶν τῶν ἀναγκῶν τῆς Χώρας, λύουσι τὰ ζωτικὰ αὐτῆς συμφέροντα. Δὲν εἶχεν ὅμως τὸ θάρρος, καὶ δὲν ἀντεμετώπισε τοιαύτην συζήτησιν ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος, ἀλλ’ ὑπεχώρησε καὶ κατέληξεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπως διὰ δημοπρασίας λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας. Καὶ ὅταν, κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ἐφθάσατε εἰς τὴν δημοπρασίαν, ἔχετε πλέον ὑποχρέωσιν, ὡς πολίτης Ἕλλην, ὑποκείμενος εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, νὰ σεβασθῆτε τοὺς νόμους. Οὐδεὶς, πολλῷ δὲ μᾶλλον ὑμεῖς, κατέχοντες ἀξιώματα, δύναται νὰ παρουσιάζηται ἀπειθῶν πρὸς τὸν νόμον, εἶναι δὲ ἀσέβεια πρὸς τὸν νόμον ἡ παράβασις τοῦ νόμου τοῦ σχετικοῦ πρὸς τὴν διακήρυξιν τῆς δημοπρασίας. Διὰ νὰ δικαιολογηθῇ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁμιλῶν εἶπε: «συνήντησα τριβόλους καὶ ἀκάνθας». Καὶ ποῖαι αἱ ἄκανθαι καὶ οἱ τρίβολοι; Αἱ διδασκαλίαι τὰς ὁποίας μᾶς ἔκαμεν, δι’ ἐμὲ ἀποτελοῦν πρωτοφανεῖς καὶ ἐκπληκτικὰς ἀντιλήψεις. Ποῖαι αἱ ἄκανθαι καὶ οἱ τρίβολοι; Τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου καὶ αἱ διακηρύξεις. Ἀλλ’ ἐάν, κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ἂν σεῖς, ὁ ὁποῖος ἐπαρουσιάσθητε ὡς πρόμαχος τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν τοῦ τόπου, ἂν σεῖς, ὁ ὁποῖος ἐσεβάσθητε, ὡς λέγετε, τὸν ἄγραφον νόμον, θεωρῆτε ἀκάνθας τοὺς νόμους καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου, εἴπατέ μου: τί διαφέρετε τότε ἐκείνων μετὰ τῶν ὁποίων συμπράττετε; Αὐτὰ λέγετε ἢ ὡμολογήθη ὅτι δὲν εἶναι τρίβολοι καὶ ἄκανθαι οἱ νόμοι, ἀλλὰ εἶναι φραγμοί, τοὺς ὁποίους πᾶς πολίτης, πρὸ παντὸς δὲ οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς Χώρας, ὀφείλουν νὰ σέβωνται. Διότι ἡ παράβασις τῶν νόμων δὲν ἀποτελεῖ ἄλλο τι παρὰ ροπὴν εἰς τὸ νὰ παραβαίνουν ἐκεῖνοι τὰς θετικὰς τοῦ δικαίου διατάξεις. Καὶ ἔρχομαι εἰδικῶς εἰς τὰς ἀκάνθας καὶ τριβόλους κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, εἰς τοὺς νόμους δὲ καθ’ ἡμᾶς τοὺς ἀγωνιζομένους ὑπὲρ τοῦ νομίμου. Καὶ βλέπομεν τοὺς 3404 καὶ 3406 νόμους, τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι καθορίζουν καὶ τὴν δρᾶσιν καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὴν εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ βλέπομεν μετὰ ταῦτα τὴν ὑπ’ ἀριθ. 33702 διακήρυξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἥτις ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος καθορίζει δύο κεντρικώτατα στάδια, κ. Βουλευταί, τῆς δημοπρασίας, τὸ προστάδιον καὶ τὸ στάδιον τὸ κύριον τῆς δημοπρασίας. Καὶ οἱ περὶ τὰ νομικὰ ἀσχολούμενοι γνωρίζουν πολὺ καλὰ τὴν σημασίαν ταύτην, οἱ περὶ τὰ μηχανικὰ ὅμως ἀσχολούμενοι ἢ περὶ ἄλλας ἐπιστήμας ἴσως ν’ ἀγνοοῦν ταύτην, καὶ δι’ αὐτὸ βλέπετε, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον, τοῦ προδιαγωνισμοῦ, τοῦ προκαταρκτικοῦ λεγομένου διαγωνισμοῦ, ἐξετάζονται ἀπὸ τοῦ 2ου μέχρι τοῦ ἄρθρου 3ου συμπεριλαμβανομένου, ἐξετάζονται ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ τεχνικὴ ἱκανότης τῶν συναγωνισθησομένων. (Ἀναγινώσκει τὰ ἄρθρα). Τὸ πρῶτον δὲ στάδιον εἶναι διάφορον τοῦ δευτέρου, εἰς τὸ ὁποῖον γίνεται ὁ καθαρὸς συναγωνισμός, ὁ συναγωνισμός καθ’ ὃν ὑπεβλήθησαν αἰτήσεις. Τίνες ὑπέβαλον τὰς αἰτήσεις; δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, διότι τὰ πρόσωπα δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν θὰ κάμω τὴν ἔρευναν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας πρὸς ἀνεύρεσιν τῶν διαφορῶν τῶν προσώπων. Αὐτὰ δὲν ἐνδιαφέρουν τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Δὲν τὴν ἐνδιαφέρουν οὐδὲ οἱ ἐργολάβοι. Τὴν ἐνδιαφέρει μόνον ἡ τήρησις τῶν νόμων καὶ τῶν διακηρύξεων. Ἐκρίθησαν κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὴν διακήρυξιν ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου παρόντος καὶ αὐτοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐκρίθησαν ὡς ἄξιοι νὰ συναγωνισθῶσιν οἱ δύο Οἶκοι, Ναὶ ἢ ὄχι; Ἐκρίθησαν. Τὸ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Ὅταν δὲ οἱ κριθέντες ἄξιοι διὰ συναγωνισμὸν ἔρχονται καὶ ὑποβάλλουν τὰς προσφοράς των, κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον ἔχετε πλέον δεσμευθῆ, κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ἀπέναντι αὐτῶν, ἀφοῦ ἅπαξ εἴπατε ὅτι εἶναι ἄξιοι συναγωνισμοῦ καὶ ὅτι ἔχουν τὴν οἰκονομικὴν καὶ μηχανικὴν ἱκανότητα, εἶσθε δεσμευμένος ἀπέναντι τοῦ νόμου, καὶ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἀφεθῆτε πρὸς τὸν νόμον καὶ ἄλλα νὰ λέγετε σήμερον καὶ ἄλλα μετὰ δέκα ἡμέρας. Ὑπεγράψατε καὶ τὸ πρακτικόν. Κατόπιν τούτου δὲν δύνασθε νὰ μᾶς παρουσιάζετε τὸ ἔγγραφον αὐτό, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνεγνώσατε καὶ νὰ μᾶς ἀπασχολῆτε διὰ τὸν ἰδιωτικὸν βίον τοῦ Ραλλίδη, ἀσχέτου ἄλλωστε πρὸς τοὺς συναγωνιζομένους Οἴκους, διότι αὐτὸν τὸν Οἶκον τὸν ἀπεκλείσατε. Καὶ ξεύρετε διατὶ τὸν ἀπεκλείσατε, ὅτε ἐγένετο ὁ πρῶτος συναγωνισμός. Καὶ ξεύρετε τί λέγει, ὁμιλῶν περὶ τοῦ ἀποκλεισμοῦ του, ὁ κ. Ραλλίδης. Δὲν ἔλεγε αὐτὰ ποὺ σᾶς λέγει σήμερα, ἀλλ’ ἄλλα. Ἔλεγε τότε, ὅτι ἔλαβε μίαν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Διομήδη, εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ὁποίου ἐγένετο τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας διὰ νὰ σχηματισθῇ ἡ Κυβέρνησις τοῦ στενοῦ Συνασπισμοῦ, ὅτι εἶχε μίαν ἐγγύησιν, ἀλλὰ θὰ εἶχε γίνῃ κἄποιο λάθος —εἶναι πολλὰ αὐτὰ τὰ λάθη ποὺ γίνονται— καὶ ὅτι τώρα ἔχει καταβάλει τὴν ἐγγύησιν ὁ Οἶκος Φόξ. Ἀλλ’ ἔλαβε καὶ μίαν ἄλλην ἐπιστολὴν περίεργον, ἡ ὁποία μετὰ πέντε λεπτὰ ἀνεκλήθη, καὶ διὰ τοῦτο μένει ἡ ἐγγυοδοσία τοῦ Οἴκου Φόξ. Αὐτὰ ἔλεγεν εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 1ης Αὐγούστου, ὅτε εἶχε κάμει τὸν συναγωνισμὸν ἐν ταχύτητι. Ἀλλ’ ἐξετάσωμεν τώρα τοὺς ἄλλους συναγωνιστάς, τοὺς συναγωνιστὰς κατὰ τὴν 5 Δεκεμβρίου 1927, τοῦ κυρίως συναγωνισμοῦ. Ἐτήρησαν τὰς διατάξεις τῆς διακηρύξεως οἱ ἁρμόδιοι καὶ ὅσοι ἐκαθυστέρησαν πέντε λεπτὰ διὰ νὰ ὑποβάλωσι τὰς νομίμους προσφοράς των, ἐν οἷς εἶναι καὶ ὁ Οἶκος ἐκεῖνος, ὁ λαβὼν μέρος εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ ἐκηρύχθη ἔκπτωτος; Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγένετο κάποιο λάθος ἐπεκράτησαν ἄλλαι σκέψεις καὶ ὅλα τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου καὶ τῆς διακηρύξεως ἐτέθησαν εἰς τὸ περιθώριον, καὶ οὕτω κάθε ἄλλο παρὰ συναγωνισμὸς ἐγένετο. Καὶ ἔχετε περὶ τούτου τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἔχετε τὰς ἐκθέσεις τοῦ κ. Διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἐκ τῶν ὁποίων βεβαιοῦται ὅτι ἔγινεν οὐχὶ δημοπρασία, οὐχὶ συναγωνισμός, ἀλλὰ παρῳδία. Αὐτὸς εἶναι ὁ προσήκων, ὁ ἐπιεικέστερος χαρακτηρισμός. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ δεχθῆτε προσφορὰς μέχρι τῆς 5 Δεκεμβρίου ὥρα 10 π. μ. καθ’ ἣν ὁ Ὑπουργός. Τί ἐγίνετο τότε ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Συγκοινωνίας, Κύριοι; Χαώδης κατάστασις, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἐδημιουργήθη εἰς τὸ ὑπουργεῖόν του καὶ ὅμως τὴν ἑπομένην παρελάμβανεν ὁ κ. Ὑπουργὸς προσφορὰς ἐπὶ τῇ βάσει ποίας διατάξεως; Ἐπὶ τῇ βάσει ποίας διακηρύξεως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τίνος νόμου γραπτοῦ ἢ ἀγράφου; Ρητῶς καὶ σαφῶς λέγει ὁ ὅρος 10 τῆς διακηρύξεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἥτις φέρει τὴν ὑπογραφὴν του, ὅτι μέχρι τῆς ὥρας 10ης εἶναι δεκταὶ αἱ προσφοραὶ τῶν συναγωνιζομένων ἐντὸς φακέλλου, μετὰ τοῦτο δὲ πᾶσα προσφορὰ δὲν εἶναι δεκτή. Τί ἐγένετο, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἑπομένην; Οἱ δύο Οἶκοι οἱ συναγωνιζόμενοι ἔσπευδον καὶ ἀντικαθίστων τὰς προσφοράς των; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐδέχετο τὰς νέας προσφορὰς παρὰ τὸν νόμον καὶ παρὰ τὰς διατάξεις τῆς διακηρύξεώς του. Τί συνετελέσθη κατὰ τοῦτο τὸ σημεῖον; Ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει παράβασις τοῦ νόμου; Ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει παράβασις τῆς διακηρύξεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας; Οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ ὄχι. Πάντως οἱ καλῆς πίστεως συζητηταὶ θὰ εἴπωσι ναί. Καὶ εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀντείπῃ, ὅταν ὁμιλοῦν τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐδέχετο τὴν ἑπομένην προσφορὰς παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Τίνα λόγον ἔχομεν νὰ συζητῶμεν περὶ τῶν λοιπῶν ὁρίων; Τίνα λόγον ἔχομεν νὰ ἀπασχολούμεθα διὰ τὰς τεχνικὰς λύσεις; Ἔχομεν χονδροειδεστάτην παράβασιν τοῦ νόμου καὶ εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον ἡ Βουλή, ὡς Νομοθετικὸν Σῶμα, πρέπει νὰ σταματήσῃ. Ἀλλὰ ρίπτονται διάφοροι κρίσεις: Μὰ ἠξεύρετε, Κύριοι, τί εἶναι ὁ Α Οἶκος; Μέ συγχωρεῖτε! Δὲν ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν ἀλλ’ οὔτε καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ ἀσχοληθῶ περὶ τῶν κ. κ. Ραλλίδου, Πρεζάνη καὶ Μακρῆ. Σεῖς τὸ εἴπετε τί εἶναι. Σεῖς μᾶς τὸ εἴπατε, ἀφοῦ τὸν ἐδέχθητε εἰς τὸν δεύτερον συναγωνισμόν, ὅτι ἔχει ὁ τάδε καὶ τὴν οἰκονομικὴν καὶ τὴν τεχνικὴν ἀντοχήν, διότι ἂν δὲν εἶχε τὴν οἰκονομικὴν καὶ τὴν τεχνικὴν ἀντοχὴν ἐφηρμόσατε τὸν νόμον καὶ τὸν ἀπεκλείσατε τοῦ συναγωνισμοῦ. Συνεπῶς εἶναι περιττὸν νὰ ἐπικαλούμεθα τὰ ἔγγραφα τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων καὶ τὴν βοήθειαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου σας περὶ τῆς γνώμης τῶν σχετικῶν προσώπων; ἀλλ’ ἔχομεν τὴν δήλωσίν σας. Διατί τὸν ἐδέχθητε εἰς τὸν συναγωνισμόν, ἀφοῦ δὲν εἶχε τὴν τεχνικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἀντοχήν; Ὠφείλατε νὰ τὸν ἀποκλείσητε. Διὰ τί τὸν ἐδέχθητε; τὸ γνωρίζομεν.

§108ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διατί;

§109Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Διατί τὸν ἐδέχθη, τὸ λέγει ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Μᾶς τὸ λέγει ὁ ἴδιος εἰς τὰς δηλώσεις του, τὰς ὁποίας ἔκαμε τὴν 1 Δεκεμβρίου 1921 πρὸς τὴν Βουλήν, δηλαδὴ τέσσαρας ἡμέρας πρὸ τοῦ συναγωνισμοῦ (ἀναγινώσκει): «Εἶχε παρουσιασθῇ καὶ κατὰ τὸν συναγωνισμὸν κλπ......»

§110Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὅπως λέγει καὶ παρακάτω.

§111Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἰδοὺ τί λέγει παρακάτω: «Συνεπῶς...» (ἀναγινώσκει). Ὥστε τί ὁμιλοῦμεν περὶ οἰκονομικῆς ἀντοχῆς; Τί ὁμιλοῦμεν περὶ ἐγγράφου τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων, τὸ ὁποῖον ἐπρομηθεύθημεν ὡσὰν ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσωμεν εἰς δημοτικὸν συμβούλιον δὲν γνωρίζω τίνος δήμου; Καὶ ὁμιλοῦμεν ποῖος εἶναι ὁ Οἶκος Μπλαὶρ καὶ ποῖος ὁ Πρεζάνης καὶ Καψαμπέλης, ἐνῷ μᾶς τὸ εἶπεν ὁ κ. Μεταξᾶς. Μᾶς εἶπεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν πίστιν ἡμῶν πρὸς τὸν Οἶκον Μπλαὶρ καὶ τὸν ἐδέχετο εἰς τὸν συναγωνισμόν. Ἀλλὰ πῶς; Ἐν γνώσει ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ συναγωνισθῇ! Ἀλλ’ ὅταν ἤρχισαν αἱ δυσχέρειαι τοῦ δανείου ἐξ Ἀμερικῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κατελήφθη ἀπὸ ἕνα συναγωνιστήν, τὸν ὁποῖον δὲν περιέμενεν. Οὕτω εὐθὺς ἀμέσως ἔχομεν συναγωνιστὴν ὅπως ὑπεστήριζον καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοτε, καὶ τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν διὰ νὰ καθησυχάσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Θὰ συμφωνήσω εἰς τὸ τέλος μὲ αὐτόν, ἀλλ’ ἀφοῦ πρῶτον τοῦ τὰ εἶπε ὅλα. Ἀλλ’ ὅταν, Κύριοι, ἐγένετο μία ἐπίθεσις ὅτι ὁ συναγωνισμὸς αὐτός, γενόμενος ὡς ἐγένετο — διότι εἶχε κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ συναγωνισμὸν πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, διότι πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου 3404 εἶχε προκηρύξῃ συναγωνισμὸν καὶ ὅταν ἦλθε τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 24)8)1927 ὑπήρξαμεν οἱ κατηγορηθέντες ἐπὶ κωλυσιεργίᾳ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, καὶ τί εἴπομεν διὰ τὸν διαγωνισμὸν αὐτόν; Ὅτι εἶναι παρῳδία συναγωνισμοῦ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπῳ καθυστερημένα, τὰ ἔχομεν ἡμεῖς εἴπῃ πρότερον. Τότε ὅμως δὲν συνεφώνησε πρὸς ἡμᾶς διὰ νὰ μὴ διασπασθῇ ἡ κυβερνητικὴ συνοχή, καὶ διότι ἀπέβλεπεν εἰς γενικώτερα τοῦ Ἔθνους συμφέροντα. Αὐτὰ λοιπὸν ἐλέγομεν τὴν 24 Αὐγούστου: Τί συναγωνισμὸς εἶναι αὐτός; Προεκηρύξατε ἕνα συναγωνισμόν, ἀφοῦ δὲν ἔχετε τὸ θάρρος νὰ ἀναλάβητε τὴν εὐθύνην τῆς ὁδοποιΐας διὰ συμβάσεως. Ἐὰν ἐπὶ τέλους σέβεσθε ἑαυτούς, καὶ τὴν πολιτικὴν ἱστορίας σας καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν πατρίδα, μὴ προκαλῆτε τὴν σκηνοθεσίαν τοῦ συναγωνισμοῦ, ἀλλὰ κάμετε ἕνα συναγωνισμὸν τῆς προκοπῆς. Καὶ ἐπειδὴ ἐλέγομεν ταῦτα τότε κατηγορούμεθα ἐπὶ κωλυσιεργίᾳ. Ἀλλὰ καὶ τώρα μᾶς λέγει, ἐὰν τολμήσητε νὰ παρατείνητε τὴν συζήτησιν, ἀφοῦ ἐπὶ 4ωρον παρέτεινεν αὐτὴν ὁμιλῶν ὁ ἴδιος Ὑπουργός, τὸ ἴδιον θὰ μᾶς εἴπῃ, θὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι κωλυσιεργοῦμεν. Εἶναι ὁ τύπος τοῦ Ἀνθρώπου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος δὲν θέλει νὰ ἀκούσῃ τὴν συζήτησιν καίτοι ἔχει θάρρος ὡς ἐδήλωσεν. Εἶναι πολλοὶ ἄνθρωποι, ἔχοντες θάρρος, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι δειλιοῦν πρὸ τῆς πραγματικότητος. Λέγω λοιπὸν ὅτι τότε ἐγένετο εἷς ἀγὼν καὶ κατορθώσαμεν νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ δημοπρασία κατόπιν τοῦ ἀγῶνος μας καὶ ἠναγκάσθη ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο τὸν Αὔγουστον καὶ τὴν ἐπανέλαβον τὴν 17 Ὀκτωβρίου. Τώρα διατὶ θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, θὰ τὰ ἀκούσητε. Λοιπὸν εἰξεύρετε διατὶ τὴν 17 Ὀκτωβρίου ἐπηκολούθησαν, ὅσα ἐπηκολούθησαν; Τότε ἀπεκλείσθη ὁ Οἶκος Φόξ, τώρα ἐδέχθημεν τὸν Οἶκον Μπλαίρ, διότι βλέπετε τώρα ἤρθησαν καὶ τὰ Ἀμερικανικὰ χρέη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπανελήφθη ὁ διαγωνισμὸς εἰς τὰς 17 Ὀκτωβρίου καὶ τὸν Δεκέμβριον ἔγινεν ὁ κύριος συναγωνισμός. Τώρα τί ἐπηκολούθησε μετὰ τὸν κύριον συναγωνισμὸν τὸ εἰξεύρητε ὅλοι. Ἐξερράγη μία Ὑπουργικὴ κρίσις, ἀπεσχίσθη τὸ ἓν τῶν κομμάτων, τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Διατὶ ἀπεσχίσθη ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως θὰ μᾶς εἴπῃ ὁ ἴδιος, ἀπεσχίσθη καὶ κατέλαβε ἐκείνην τὴν θέσιν πλησίον πρὸς ὑμᾶς ὄχι πρὸς ἡμᾶς.

§112Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὅλο πρὸς τὰ ἐκεῖ ἀποτείνεσθε.

§113Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Μὴ ἀνησυχεῖτε καὶ δὲν θὰ σᾶς πάρωμεν τὸν κ. Παπαναστασίου, οὔτε θὰ συναντηθῶμεν μὲ τὰς ἀρχάς του. Σεῖς συνηντήθητε καὶ συνεπράξατε.

§114ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ σεῖς.

§115Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Σεῖς. Καὶ ὅταν σᾶς ἔβλεπα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὁμολογῶ, ὅτι ᾐσθανόμην κἄποιαν θλίψιν ὅταν σᾶς ἔβλεπα ὅτι ἀγωνίζεσθε διὰ γεγονότα διὰ τὰ ὁποῖα δὲν διαφωνήσατε συγκρουόμενα μὲ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ κ. Παπαναστασίου. Ἀποδέχομαι τὴν ἀντίληψίν σας, ὅτι ἀπὸ πεποιθήσεως διεφωνήσατε, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ θάρρος νὰ διαφωνήσητε εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα ποῦ ἔπρεπε, καὶ ἐφθάσατε νὰ διαφωνήσετε ἐκεῖ ὅπου δὲν ἔπρεπε νὰ διαφωνήσητε, εἰς τὰ μικρότερα σημεῖα. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ συναγωνισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε τὴν Ὑπουργικὴν κρίσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ τελευταία φάσις. Ἑκατομμύρια ἠκούσαμεν διαφόρων. Δὲν διατυπώνω σκέψεις ἰδικάς μου. Ὁμιλῶ ἐπὶ τῶν ὅσων εἶπον οἱ ἀποσχισθέντες τῆς Κυβερνήσεως, καὶ λέγω, ὅτι οἱ δύο κριθέντες ἄξιοι συναγωνισμοῦ ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑπέβαλον προσφορὰς διαφόρους κατὰ τὴν βάσιν. Τὴν διαφορὰν αὐτὴν ὁ διαφωνήσας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀποσχισθεὶς αὐτῆς πρώην Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας τὴν ἀνεβίβασεν εἰς 800.000.000, συνεπεία χονδροειδεστάτου λάθους, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλὰ δὲν τὸ ἀντελήφθη κανείς, ἀλλὰ καὶ ἄνευ τοῦ λάθους εἰς 400.000.000.

§116Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐὰν πάρετε τὰς προτάσεις συμβάσεως εἶναι 600.000.000. Ἐὰν πάρετε τὰς προτάσεις τοῦ συναγωνισμοῦ εἶναι 400.000.000.

§117Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δυστυχῶς δὲν εἶσθε παρὼν ἵνα ἀκούσητε τί εἶπον.

§118Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔμαθα ὅτι τὸ ἠμφισβητήσατε καὶ λυποῦμαι, διότι, ἂν μὴ τί ἄλλο, γνωρίζω στοιχειώδη ἀριθμητικὴν καὶ γνωρίζω τὰ 17% πόσον κάμνωσιν ἐπὶ τῶν 6.000.000 λιρῶν. Λυποῦμαι διότι δὲν γνωρίζετε οὔτε ἀριθμητικήν.

§119Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας) Γνωρίζω πάντως καλύτερον ἀπὸ σᾶς.

§120Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ὁμιλήσω αὔριον καὶ θὰ σᾶς εἴπω πόσον ἀπέχει ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς ἀπὸ τὴν πραγματικότητα.

§121Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ ἀφοῦ δὲν μποροῦμε νὰ μάθωμεν πόση εἶναι ἡ διαφορά;

§122Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουρ. Συγκοιν.). 160.000.000.

§123Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁ πρώην, ἀναβιβάζει τὴν ἄνευ λάθους ζημίαν εἰς 400.000.000, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας τὴν καταβιβάζει εἰς 160 ἑκατομμύρια. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρόκειται περὶ ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον ἐμοῦ. Εἶναι ἔργον τοῦ ἀποσχισθέντος πρώην Ὑπουργοῦ, ὁμιλήσαντος πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἔργον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Βεβαίως ἐπιθυμεῖ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ διαφωτισθῇ καὶ ἡ Βουλή, καὶ ἐπιμένω νὰ ἐπιχυθῇ πλῆρες φῶς ἵνα καθορισθῇ πλέον σαφῶς ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο συναγωνιζομένων Οἴκων.

§124Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὑπάρχει εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἀνοίξετε καὶ διαβάσετε. Κατετέθη λίαν ἐνωρὶς ἵνα τὴν διαβάσητε καὶ λάβετε γνῶσιν.

§125Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ποῖα ἔγγραφα νὰ διαβάσωμεν; Διακόσιοι ὀγδοήκοντα βουλευταί, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωμεν γνῶσιν.

§126Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν.). Ἠμπορούσατε νὰ τὰ διαβάσετε, Κύριε βουλευτά, σεῖς ὁ ὁποῖος βιάζεσθε διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν δρόμων. Ὑπάρχουν κατατεθειμένα τὰ ἔγγραφα καὶ ὠφείλατε νὰ τὰ ἔχετε διαβάσει προτοῦ ἀνέλθετε εἰς τὸ βῆμα.

§127Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὰ ἔχω διαβάσει.

§128Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μὴ ἀπασχολεῖτε τὴν Βουλὴν μὲ ἀοριστίας.

§129Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν ὁμιλῶ μὲ ἀοριστίας ἐγώ. Μὲ ἀοριστίας ὡμιλήσατε σεῖς. Σεῖς λέγετε 160 ἑκατομ. ἐγὼ 450 ἑκατομ. λέγει ὁ ἀποσχισθεὶς Ὑπουργός.

§130Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὑπάρχει ἔκθεσις;

§131Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δώσατέ μου νὰ τὴν διαβάσω.

§132Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἔχει κατατεθῆ ἡ ἔκθεσις τοῦ διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἔχει κάμει τὴν ἔκθεσίν του πρὸς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ λέγει πόση εἶναι ἡ διαφορά.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι 19% μὲ τὰ γενικὰ ἔξοδα.

§134Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Πρόκειται περὶ τοῦ κόστους τῶν ἔργων.

§135Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Νὰ γίνῃ ἡ διασάφησις τοῦ σημείου αὐτοῦ.

§136Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατὶ συζητεῖτε; Ὑπάρχει ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τῶν τιμῶν τῆς δημοπρασίας καὶ τῆς συμβάσεως, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀνώτεραι καὶ τῶν τιμῶν ποὺ κατῆλθεν ὁ Οἶκος Μακρῆ ἐκ τοῦ 31%, 12% καὶ 20%, καὶ 40% ἀνήκουν εἰς τὸ λάθος. Ἂν ἀφαιρέσετε αὐτό, εἶναι 19%. Αὐτὰ πολλαπλασιάσατε μὲ τὸ 6 ἑκατομ λιρῶν, θὰ εὕρετε τὸ ἀποτέλεσμα. Θὰ μοῦ εἴπετε ὅτι τὸ 19% δὲν εἶναι ἐπὶ ὅλου τοῦ ποσοῦ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν, προκειμένου περὶ συγκρούσεως μὲ τὸν Οἶκον Πρεζάνη, ὅτι εἶναι ἐπὶ ὁλοκλήρου τοῦ προϊόντος, ὄχι ἐπὶ τοῦ καθαροῦ προϊόντος.

§137Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐξερράγη διαφωνία καὶ ἐπῆλθον ὅσα ἐπῆλθον. Ἡμεῖς δὲν τὰ παρακολουθοῦμεν αὐτά. Μόνον ἓν παρακολουθοῦμεν, ἀφοῦ ἐγένετο ὅ,τι ἐγένετο, θὰ ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο συναγωνισθέντων ἐξ ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων καὶ ἀφήνομεν τὴν διαφωνίαν αὐτὴν νὰ τὴν λύσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ σεῖς, κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας. Ἡμεῖς δὲν θὰ μεταβληθῶμεν εἰς τεχνικὸν συμβούλιον νὰ κάμωμεν λογαριασμούς, διότι μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐφθάσαμεν. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἀποστολὴν νὰ γίνῃ δημοπρατήριον, οὔτε νὰ ἐρευνήσῃ τὰς προτάσεις τοῦ Μακρῆ καὶ τοῦ Πρεζάνη. Οὔτε καὶ εἶναι δυνατόν, ὡς στερουμένη τῶν ἀπαιτουμένων γνώσεων, νὰ ἀνεύρῃ, καὶ ἂν θέλῃ, τὰς λεπτομερείας ὅλων ἐκείνων τῶν ἀπαραιτήτων στοιχείων τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν βάσιν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης προσφορᾶς ἢ τῆς ἀποδοχῆς τῆς α ἢ β προσφορᾶς. Ἀφοῦ ὅμως ἐφθάσαμεν εἰς τὰς ἡμέρας αὐτὰς νὰ συζητῶμεν καὶ ὡς τεχνικὸν συμβούλιον, ἀφοῦ ἐφθάσαμεν μέχρι τοῦ σημείου νὰ βλέπωμεν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ στενοῦ συνασπισμοῦ, ἡ ὁποία περιεβλήθη μόλις προχθὲς δι’ ἐμπιστοσύνης 155 ψήφων, νὰ δειλιᾷ νὰ ἐκτελέσῃ τὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁμοφώνως ψηφισθέντα νόμον, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ παρακολουθῶμεν καὶ τὴν συζήτησιν αὐτήν, τὴν ἀνιαρὰν ὁμολογουμένως. Λυποῦμαι διότι ἐφθάσαμεν μέχρις αὐτοῦ τοῦ καταντήματος. Δὲν ἐφανταζόμην ποτέ, κύριοι Βουλευταί, καὶ τὸ λέγω ἀπὸ πεποιθήσεως τοῦτο, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσω μέχρι τῆς καταπτώσεως νὰ συζητῶ ὡς βουλευτὴς ἐπὶ τῶν τιμῶν τοῦ Πρεζάνη καὶ τῶν τιμῶν τοῦ Μακρῆ. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐπολιτεύθην, εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν ἀπεστάλην εἰς τὸ Κοινοβούλιον ἵνα παρακολουθῶ τοὺς ὅρους τῶν συμφωνιῶν τῶν διαφόρων συναγωνιζομένων Οἴκων εἰς τὰς δημοπρασίας, ἐφρόνουν ὅτι ἀπεστάλην νὰ θέσω, ἐν συνεργασίᾳ, κανόνας δικαίου, τοὺς ὁποίους θὰ ὤφειλε νὰ σέβεται καὶ πᾶς πολίτης ἰδίως δὲ ἡ ἐκτελεστικὴ τοῦ τόπου ἐξουσία. Τὸ σφάλμα δὲν εἶναι ἰδικόν μου. Τὸ σφάλμα εἶναι τῶν τριῶν Ἡγετῶν, οἱ ὁποῖοι μετὰ μίαν δικτατορίαν ἦλθον νὰ δώσωσι διδάγματα θάρρους ψυχικοῦ, διδάγματα κοινοβουλευτικῆς ἀντοχῆς, διδάγματα ἱκανότητος κοινοβουλευτικῆς, καὶ δὲν τολμοῦν, τρεῖς ἀρχηγοί, ἔχοντες ὄπισθεν αὐτῶν πλειονοψηφίαν, μόλις χθὲς ἐκφρασθεῖσαν, 155 ψήφων, ἀλλὰ τρέμουν νὰ ἀναλάβουν νὰ ἐφαρμόσουν ἕνα νόμον καὶ ἔρχονται μέχρι τῆς Βουλῆς καὶ ζητοῦν τί; Ἡ Βουλή, Κύριοι, ἐψήφισε νόμον. Ἡ Βουλή, ὡς κυρίαρχον Σῶμα, εἶπεν: Ἐπιθυμῶ νὰ ἀνταποκριθῶ πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διαβλέπω ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἀνάγκην δρόμων καὶ ἡ Βουλή, παρ’ ὅλας τὰς δυσχερείας εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, εἶπεν: Ψηφίζω νόμον καὶ ὁρίζω δύο στάδια συναγωνισμοῦ. Τὸ προστάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετασθῇ ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ τεχνικὴ ἀντοχὴ τῶν θελόντων νὰ συμμετάσχουν εἰς τὸν διαγωνισμόν, καὶ τὸ κύριον στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ ἀποφασίσῃ. Ἀλλὰ μετὰ γνώμην τοῦ ἁρμοδίου Συμβουλίου τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀπέρριψε τὰς προσφοράς.

§138Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὁριστικῶς κρίνει ἐπὶ τῶν προσφορῶν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§139Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, ἀλλ’ ἀπερρίφθη ἡ προσφορὰ καὶ θὰ κρίνῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον;

§140Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὑπῆρξαν προσφοραί;

§141Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν ὑπῆρξαν. Αἱ προσφοραὶ ὑποβάλλονται μέχρι τῆς ἡμέρας τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ ὥρας 10 π. μ. Ἄν δὲν ὑποβληθῶσι μέχρι τῆς ὥρας ἐκείνης, θεωροῦνται μὴ νόμῳ ὑπάρχουσαι. Αἱ ὑποβληθεῖσαι προσφοραὶ ὑπὸ τοῦ Μακρῆ καὶ τοῦ Πρεζάνη, δὲν εἶναι αἱ προσφοραὶ τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, ἐφόσον ἔχομεν τὴν προκήρυξιν τοῦ Ὑπουργοῦ ὅτι πέραν τῆς 10 π. μ. τῆς ἡμέρας τοῦ διαγωνισμοῦ δὲν γίνονται δεκταὶ προσφοραί. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγένοντο δεκταὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι προσφοραὶ πλέον, ἐφόσον δὲν ὑπάρχουν νόμῳ; Ὄχι. Δὲν ἔχομεν προσφοράς. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὅμως, καίτοι ὑπάρχει ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ἥτις τοῦ λέγει ὅτι ἀπερρίφθησαν αἱ προσφοραί, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐνόμισεν, ὅτι ὑπάρχουν προσφοραί. Πῶς ὑπάρχουν καὶ πότε ἐγένοντο ἄλλαι προσφοραί; Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀντιλαμβάνεσθε πάντες, ὅτι δὲν εἶναι νομικῶς ὀρθόν, καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ μᾶς λύσῃ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν τὸ λύει ὅμως καὶ καλεῖ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσαμεν ἕνα νόμον καὶ εἴπομεν ὅσα εἴπομεν, καλεῖ ἡμᾶς νὰ τὸ λύσωμεν! Αὐτὸ εἶναι πρωτοφανές. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν περιεβάλομεν διὰ τοσαύτης πλειοψηφίας μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τοῦ κ. τέως ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ: διατὶ δὲν προχωρεῖ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου; Ποῖον τὸ κώλυμα; Ἔχετε τὴν γνώμην, Κύριοι, ὅτι ὁ Οἶκος Πρεζάνη–Καψαμπέλη, τὸν ὁποῖον σεῖς αὐτοὶ ἐκρίνατε διὰ τοῦ πρακτικοῦ σας ὡς ἐπαρκῆ οἰκονομικῶς καὶ τεχνικῶς, ὅτι πρέπει νὰ κριθῇ ὡς μὴ ἐπαρκὴς ἐκ τῶν ὑστέρων; Μὴ τὸν δέχεσθε. Τί θέλετε παρ’ ἡμῶν; Τί ἐπανέρχεσθε εἰς ἡμᾶς; Ζητεῖτε μήπως ἡμεῖς νὰ σᾶς εἴπωμεν ὅτι δὲν ἔχει οὗτος τὴν οἰκονομικὴν καὶ τεχνικὴν ἀντοχήν; Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον ἡμῶν, διότι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν, ἀναμφισβητήτως, τὴν δύναμιν, οὔτε καὶ τὸν χρόνον, ἵνα ἐρευνήσωμεν, ὡς ἠρεύνησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἔχων καὶ τὰ βοηθήματα τὰ ἀπαραίτητα, διότι ἔχει παραπλεύρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ γράψῃ εἰς τὴν Πρεσβείαν διὰ νὰ πάρῃ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε.

§142Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Ἐξωτερ.). Ἐπαναλαμβάνετε τετράκις αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, διότι δὲν ἠξεύρετε! Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ὑποχρεωμένος, ἅμα εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων ζητήσῃ πληροφορίας, νὰ σπεύσῃ νὰ τὰς κομίσῃ. Δὲν ἔπραξε, λοιπόν, μὲ αὐτὸ ποὺ ἔκαμεν ὁ Ὑπουργός, παρὰ ἓν καθῆκον.

§143Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸ δικαίωμα ...

§144Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἡ ἐπανάληψις προκαλεῖ ἀηδίαν!

§145Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Αὐτὸ ποὺ εἴπατε σεῖς, προκαλεῖ ἀηδίαν.

§146Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν λέξιν «ἀηδίαν» ὁ κ. Συνάδελφος.

§147Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἡ ἀνατροφὴ χαρακτηρίζει ἕκαστον ἐξ ἡμῶν, κ. Συνάδελφε.

§148Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ κ. Βουλευτής, χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Σώματος, νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν λέξιν.

§149Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀνακαλέσῃ, διότι ἐγὼ εὐθύνομαι μόνον διὰ τὰς πράξεις μου, ἐγὼ δὲν εὐθύνομαι διὰ τὰς πράξεις τῶν συναδέλφων. Λοιπὸν ἔλεγον τοῦτο, ὅτι εἶχε τὰ μέσα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ συμβουλευθῇ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις εἶχε τὸ καθῆκον καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὸ δικαίωμα νὰ συμβουλευθῇ τὴν Πρεσβείαν καὶ νὰ φέρῃ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα. Ἀλλὰ πῶς θέλετε σεῖς νὰ ἔχω ἐγὼ τὰ μέσα πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου τοῦ Α; Κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐρευνήσω τὴν ζωὴν ἑνὸς ἀνθρώπου καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν καὶ μὲ ποῖον μέσον νὰ συμβουλευθῶ τὸν Μακρῆν, τὸν ὁποῖον δὲν εἶδον, ἢ τὸν Πρεζάνην, τὸν ὁποῖον δὲν εἶδον, τοὺς ὁποίους ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἠδύνατο νὰ καλέσῃ καὶ νὰ κάμῃ μίαν ἔρευναν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας εἶπεν, ὅτι ἔχει τὸ θάρρος νὰ ἀντιμετωπίζῃ τά πράγματα, ἐγὼ ὅμως λέγω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἀπέδειξεν αὐτό, διότι ἂν ἤθελεν νὰ μὴ ὑπάρχουν κωλύματα εἰς τὴν ὁδοποιΐαν, θὰ ἐτραβοῦσε τὸν δρόμον τῆς εὐθείας καὶ ἄνευ ἑλιγμῶν, θὰ ἐτραβοῦσε τὸν δρόμον της ἄνευ ἐμποδίων καὶ ὄχι μετ’ ἐμποδίων. Ἔχετε τὸν νόμον, Κύριοι. Ἀλλ’ ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα. Διεφώνησεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργός. Εἶναι πολιτικὸς ἀνήρ, εἶναι ἀρχηγὸς ἑνὸς Κόμματος. Ἔχει εὐθύνας ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ διαφωτίσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διατί διεφώνησεν; Ἐλέγχων ὑμᾶς διὰ τὰς πράξεις, διὰ τὰς ὁποίας ἔκρινε καθῆκον του νὰ ἀποχωρήσῃ. Τίνα, λοιπόν, λόγον ἔχει ἡ συζήτησις αὐτή, ἡ ὁποία κατὰ τὰς ἀπόκρεω διεξάγεται ἐν τῷ Ἑλληνικῷ κοινοβουλίῳ; Ἔχομεν τὸ θάρρος, λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, νὰ λύσωμεν τὰ προβλήματα τῆς Χώρας. Ἡ ἱστορία θὰ γράψῃ, ἀλλ’ ἡ ἱστορία γράφει μετὰ τὸν θάνατον ἡμῶν, καὶ γράφει ἡ ἱστορία καὶ ὁμιλοῦν ἄλλοι περὶ ἡμῶν. Δὲν γράφει ἡ ἱστορία δι’ ἡμῶν, ἡμῶν λαλούντων δι’ ἡμᾶς. Ἔχομεν τὸ θάρρος, λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν· ἀλλ’ ἔτρεμον αἱ χεῖρές του, μόλις ἀπεχώρησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημ. Ἑνώσεως ἐκ τῆς Κυβερνήσεως. Τρεῖς Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, μὲ τόσην πλειοψηφίαν, ἐλιποψύχησαν πρὸ τῆς λήψεως μιᾶς ὁριστικῆς ἀποφάσεως, καὶ ἔρχονται νὰ κατασκηνώσουν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν κοινοβούλιον, παρ’ οὗ ζητοῦσιν, ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, πράγματα ἀδύνατα δηλ. νὰ κρίνῃ τοῦτο περὶ τῆς οἰκονομικῆς καὶ τεχνικῆς ἀντοχῆς τῶν δύο Οἴκων. Δὲν φαντάζομαι ποτὲ ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, ἢ οἱονδήποτε ἄλλο Κοινοβούλιον, ἔχει φθάσει μέχρις αὐτοῦ τοῦ καταντήματος! Ἔχομεν Κυβέρνησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλή, ἥτις περιέβαλεν αὐτὴν δι’ ἐμπιστοσύνης παμψηφεὶ σχεδόν, καὶ νὰ μὴ δειλιᾷ νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον. Καὶ ἐρωτῶ: Τίνα λόγον ἔχετε ἐλθόντες πρὸς ἡμᾶς; Θέλετε δρόμους; Θέλετε ὁδοποιΐαν; Ἀἀπεχωρίσθη ὁ Ἡγέτης τῆς Δημ. Ἑνώσεως καὶ φόβῳ καταληφθέντες κατεσκηνώσατε ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἵνα σᾶς προστατεύσῃ αὐτή. Σᾶς ἐρωτῶ: τί συγκεκριμένως θέλετε; Ὁ κύριος Παπαναστασίου, ἀποχωρήσας τῆς Κυβερνήσεως, διαφωνήσας, εἶχε τὸ θάρρος νὰ ὑποβάλῃ μίαν πρότασιν συγκεκριμένην. Ὁ Κύριος Ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐπίσης, ὑπέβαλεν ἑτέραν πρότασιν. Διατί δὲν ἐκτελεῖτε τὸν νόμον; Σεῖς, Κυβέρνησις τῆς Χώρας, τί ζητεῖτε παρ’ ἡμῶν; Ἐπὶ τρίμηνον θηρεύετε ἐντυπώσεις. Θέλετε νὰ σᾶς δώσωμεν εὐσχημίαν; Ἔχετε πάθει τίποτε; Τί ζητεῖτε; Ἐκάματε τίποτε, διὰ νὰ σπεύσωμεν ἡμεῖς νὰ σᾶς βοηθήσωμεν καὶ νὰ κατορθώσωμεν νὰ συγκρατήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας, ἡ ὁποία εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ κατὰ τὰς περιστάσεις ταύτας; Ἀλλὰ ποῦ τὸ θάρρος, μὲ τὸ ὁποῖον τόσον εὐθαρσῶς τότε ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὡμίλησε; Δειλία ἀφόρητος κατέχει ὑμᾶς, ἡ ὁποία μὲ κάμει νὰ ἀπογοητεύωμαι διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον σκέπτεσθε νὰ διακυβερνήσετε τὸν τόπον αὐτόν. Καὶ ἀφοῦ ἔχετε τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου, ὅπερ σᾶς δίδει πᾶσαν ἐλευθερίαν ἐνεργείας, ἀφοῦ ἔχετε τοὺς συναγωνιζομένους καὶ γνωρίζετε σεῖς ὅτι εἶναι καλλίτερος ὁ Μακρῆς, διατί δὲν κανονίζετε μόνοι τὸ ζήτημα; Τί ἔρχεσθε καὶ ζητεῖτε νὰ σᾶς δώσωμεν ἐνίσχυσιν δυνάμεων ἡμεῖς; Μήπως δὲν τὰς ἔχετε; Αὐτὸ μᾶς ἐμβάλλει εἰς ὑπονοίας. Ἔχετε τεχνικὴν ἱκανότητα τῶν συναγωνιζομένων. Τότε τί λείπει ἀπὸ ὑμᾶς: Διατί νὰ δειλιᾶτε; Διὰ νὰ δειλιᾶτε, κάτι τι συμβαίνει, τὸ ὁποῖον σεῖς δὲν δύνασθε νὰ τὸ εὕρητε. Τώρα ἀφοῦ ἐξητάσαμεν ὅλα αὐτὰ τὰ σημεῖα, καὶ καθωρίσθησαν ὅλαι αἱ εὐθύναι, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ λέγει πρὸς ἡμᾶς διὰ τὴν ὁδοποιΐαν: Δὲν θέτω πολιτικὸν ζήτημα. Ἀλλὰ μετ’ αὐτοῦ λεχθήτω, κύριοι Βουλευταί, ἐν τῇ Ἱερουσαλὴμ παροικοῦμεν. Ἐτέθη ἠθικὸν ζήτημα, ὅταν ὀπαδὸς τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα καὶ κατηγορεῖ, ὅπως κατηγόρησε, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Ἐξυπακούεται ὅτι, ἐὰν τυχὸν ἡ ψηφοφορία καταλήξῃ εἰς βάρος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, δὲν ὑπάρχει μόνον πολιτικὸν ζήτημα ἀλλ’ ἠθικὴ φιλοτιμία. Δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ κανεὶς ἐκ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ θάρρος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τὴν ἑπομένην τῆς ψηφοφορίας, αὐτὸς καὶ οἱ φίλοι του, παρ’ ὅλον τὸ θάρρος, νὰ λάβωσι τὴν ἄγουσαν πρὸς τὴν ἑτέραν πλευράν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένωσιν ἐν τῇ Κυβερνήσει. Δὲν τίθεται, κύριοι, πολιτικὸν ζήτημα ὑπεράνω τῶν πολιτικῶν ζητημάτων, διὰ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέχονται ὑπὸ τῆς μόνης ἐπιθυμίας νὰ κάθηνται εἰς τὰ ἑδώλια τῶν Ὑπουργῶν, ἀλλὰ τίθεται τὸ ἠθικὸν ζήτημα. Φαντάζεται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ, ὅτι μετὰ μίαν τοιαύτην ἀποδοκιμασίαν ἐκ μέρους τοῦ ὁμόφρονος κόμματος εἶναι δυνατὸν νὰ παρακάθηνται μεθ’ ἡμῶν; Ἄρα τὸ πολιτικὸν ζήτημα ἔχει τεθῆ καὶ διὰ τοὺς Κυρίους αὐτούς, ἀλλὰ καὶ δι’ ἡμᾶς, κύριοι Βουλευταί. Συνεπῶς μὴ ζητῶμεν νὰ χωρίσωμεν τὰ ζητήματα διὰ νὰ δικαιολογηθῶμεν ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀνεπηρεάστως κρίνει, διότι ἡ Βουλὴ ἔκρινεν ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τοῦ πράγματι τεθέντος ζητήματος, ἡ πλειονοψηφία ἔκρινεν ἐπὶ τοῦ τεθέντος ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του, πολιτικοῦ ζητήματος. Καὶ γεννᾶται τὸ ζήτημα: πρόκειται περὶ ὑπάρξεως πολιτικοῦ ζητήματος μόνον, ἢ καὶ τί πλέον τούτου; Μετὰ τὸν εὐρύτερον συνασπισμὸν ἐφθάσαμεν εἰς τὸν στενὸν καὶ μετὰ τὸν στενὸν συνασπισμὸν ποῦ θὰ φθάσωμεν; Δὲν ὑπάρχει, Κύριοι, ἄλλη ὁδός, παρὰ μία καὶ μόνη: ἡ ὁδὸς τῆς καθόδου εἰς τὸν λαόν. Ἀλλὰ πάντες γνωρίζομεν ὅτι δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ. Καὶ ὅταν δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ, ἔχει τεθῆ ζήτημα καὶ πολιτικὸν καὶ ἠθικόν. Ὁ κ. ἐκ Λέσβου βουλευτὴς ἀπηρίθμησε μίαν πρὸς μίαν, ὁμολογουμένως, τὰς ἀνωμαλίας, εἰς τὰς ὁποίας ὑπέπεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐν τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ ἐτόνισεν, ἐν ὅλαις ταῖς λεπτομερείαις, τὰς ἀνωμαλίας ταύτας, ἐν τέλει δὲ κατέληξεν εἰπὼν πρὸς ἡμᾶς ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀσφαλῶς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐζημίωσε τὸ Δημόσιον. Τοιαῦτα εἶπε χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ὀπαδὸς τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ ἐρωτῶ ἐγὼ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λέσβου κ. Βουλευτήν: Ἐγνώριζε ταῦτα πρὶν ψηφίσῃ κατὰ τὸ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ἐγνώριζεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κατὰ τὴν σύμβασιν τῆς ὁδοποιΐας ἔχει ὑποπέσει εἰς παραπτώματα, τὰ ὁποῖα ἠπείλουν τὸν δημόσιον θησαυρόν; Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀφοῦ ταῦτα ἐγνώριζε, τίνος λόγου ἕνεκεν, προχθὲς μόλις, περιέβαλε διὰ ψήφου ἐμπιστοσύνης τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς μετέχει; Ἂν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λέσβου πολιτευτὴς ἔχῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀπὸ τοιούτους συναπηρτίζετο τὸ κυβερνητικὸν σκάφος ἄνδρας, ἓν μόνον εἶχε δικαίωμα καὶ καθῆκον: νὰ καταψηφίσῃ τὴν Κυβέρνησιν, εἰς ἣν τοιοῦτος συμπράττει Ὑπουργός. Περιβαλὼν ὅμως ταύτην διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης του, περιέπεσεν εἰς τὸ ἀνακόλουθον, καὶ προτείνει ἤδη εἰς ἡμᾶς νὰ ἐπαναλάβωμεν τὸν διαγωνισμὸν καὶ νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς κυβερνῶντας τὴν Χώραν: Κύριοι, δὲν σᾶς ἐμπιστευόμεθα νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Νόμον! Ἔχετε Νόμον, Δὲν τολμᾶτε νὰ τὸν ἐφαρμόσητε. Κάμετε ἕνα δεύτερον συναγωνισμόν. Ἀλλ’ ἐὰν τοιοῦτος εἶναι ὁ κ. Ὑπουργός, οἷον περιέγραψεν αὐτὸν ὁ ἐκ Λέσβου βουλευτής, εἰς ποῖον θὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν ἐνέργειαν τοῦ συναγωνισμοῦ τοῦ νέου; Εἰς τὸν ἴδιον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας! Φαῦλος κύκλος, ὡς περιέγραψεν αὐτὸν ὁ κ. ἐκ Λέσβου βουλευτής. Ἂν ὁ κ. ἐκ Λέσβου βουλευτὴς ἤθελε πραγματικῶς ν’ ἀποσείσῃ μίαν ζημίαν, ἀπειλοῦσαν τὸ Δημόσιον Ταμεῖον κατὰ τὴν πεποίθησίν του, εἶχε μίαν ἱερὰν ὑποχρέωσιν, νὰ μὴ περιβάλῃ διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης του μίαν τοιαύτην Κυβέρνησιν καὶ ἕνα τοιοῦτον Ὑπουργόν. Κύριοι, εἰς τὰ ζητήματα τῆς ὁδοποιΐας τὸ Λαϊκὸν Κόμμα δὲν ἔχει σκοπὸν ν’ ἀναμιχθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ἐὰν ὁ κ. ἐκ Λέσβου βουλευτὴς ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παρακάθηται εἰς τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια τοιοῦτος Ὑπουργός, ἔπρεπε νὰ μὴ τὸν περιβάλῃ διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης του. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν σύμβασιν τῆς ὁδοποιΐας. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει μίαν πλειονοψηφίαν. Ἔχει τὴν δύναμιν νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον. Ἔχει καὶ τὸ θάρρος, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἔχει καὶ τὸν Νόμον. Τί ζητεῖ ἀπὸ τὴν Βουλήν; Διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργός, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἔχει τὸ θάρρος καὶ προσπαθεῖ διὰ τῆς συζητήσεως αὐτῆς νὰ καταρρίψῃ τὴν ἔννοιαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ νὰ ἀναγκάσῃ τὸν λαὸν νὰ ὀνειρεύηται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπηχθάνετο μέχρι τῆς χθές. (Χειροκροτήματα).

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης.

§151ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπών.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Οἰκονομίδης, Ὁ κ. Σωτηριάδης.

§153ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπόντες.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παχνός.

§155ΑΛ. ΠΑΧΝΟΣ. Πολὺ ὀρθῶς ὑπεστηρίχθη καὶ παρ’ ἄλλων συναδέλφων ὅτι ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὴν Βουλὴν οὐδόλως προάγει τὸ ζήτημα, διότι οὔτε εἰδικότητα οὔτε ἴσως καὶ ἁρμοδιότητα ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις. Εἶναι ζήτημα ἀναγόμενον εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν δικαιοδοσίαν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἀντικρύζει κανεὶς μίαν ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία παρήχθη εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἀπὸ τοὺς ψιθύρους καὶ τὰς ἀντεγκλήσεις καὶ τοὺς διαφόρους ὑπαινιγμούς, οἱ ὁποῖοι ἠκούσθησαν καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου καὶ οἱ ὁποῖοι εἰς κάθε ἄλλο συντελοῦν, παρὰ διὰ τὴν τόνωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν Βουλήν· ἀπ’ ἐναντίας σείουν ἐπικινδύνως αὐτὰ τὰ θεμέλια τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι οὔτε συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων, οὔτε Πολυτεχνεῖον, οὔτε Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον, οὔτε δὲν εἰξεύρω τί ἄλλο, διὰ νὰ κρίνῃ σύμβασιν ὁδοποιΐας καὶ νὰ ἀποφαίνεται ἐπ’ αὐτῶν ὑπευθύνως. Καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι πολὺ ἐπιπολαίως μὲ μίαν ἐλαφρότητα πρωτοφανῆ υἱοθετήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ πρότασις τοῦ ὁμίλου Μακρῆ περὶ παραπομπῆς τῆς συμβάσεως εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ διαλευκανθῇ τὸ ζήτημα. Αἱ ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις ἕως τώρα παρουσίασαν ἓν θέαμα μιᾶς ἀποτελματώσεως τῆς συζητήσεως, ἀποτελματώσεως τῆς ὁποίας τὴν εὐθύνην φέρει ἀκεραίαν καὶ καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, καθ’ ἣν στιγμὴν ὅλα τὰ μεγάλα προβλήματα τῆς Χώρας ἀναμένουν ἐπιτακτικὰ τὴν λύσιν των. Ἕνα ἐπιβάλλεται ἀκόμη καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἰς ὃ σημεῖον ἔφθασαν πλέον τὰ πράγματα, νὰ γίνῃ: εἷς εἶναι ὁ δρόμος, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν ν’ ἀκολουθήσωμεν, ὁ ἀξιοπρεπής, ὁ φυσικός, ὁ ὁμαλός, τὸν ὁποῖον πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις: ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἔρριψεν εἰς τὸ μέσον πρῶτος ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων κ. Καφαντάρης, ἡ ἐπανάληψις τῆς δημοπρασίας.

§156ΑΘ. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ποῦ;

§157ΑΛ. ΠΑΧΝΟΣ. Εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Κατόπιν τοῦ ἐγερθέντος θορύβου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντικειμενικὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν κύκλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ἐγὼ θὰ προεχώρουν ἀκόμη περισσότερον καὶ θὰ συνίστων νὰ ἐφαρμοσθῇ ἓν σύστημα ἀνάλογον πρὸς τὸ ἀκολουθηθὲν ἀπὸ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ Στρατοῦ κατὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ γηπέδου τῶν Βασιλικῶν σταύλων: νὰ προσκληθῶσιν δηλαδὴ ἔξωθεν εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι ὁμοῦ μετὰ τῶν Ἑλλήνων νὰ ἀποτελέσουν τὴν ἐπιτροπὴν τῆς δημοπρασίας. Καὶ εἰς τὴν πρότασιν ἡμῶν ταύτην ἐπιμένομεν ἀκόμη περισσότερον, κατόπιν τῶν περιέργων ὁμολογουμένως γνωμῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπεστηρίχθησαν κατὰ τὰς συνεδρίας τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων ὑπὸ τῶν μελῶν αὐτοῦ, κατὰ τὴν συζήτησίν του κατὰ πόσον τὸ ἐργολαβικὸν κέρδος, τὸ ὁποῖον προέτεινεν ὁ ἕτερος τῶν συναγωνιζομένων ὁμίλων εἶναι ἐπαρκὲς διὰ τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Καὶ διεσταυρώθησαν διάφοροι γνῶμαι, ἀρκετὰ ἐπαναλαμβάνω χαρακτηριστικαὶ καὶ τῆς νοοτροπίας τινῶν τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου, σοβαρώταται διιστάμεναι καὶ συγκρουόμεναι πρὸς ἀλλήλας. Καὶ ἐτονίσθη, ὅτι τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας εἶναι ἀπολύτως δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἀρτίως μὲ ποσοστὸν διὰ γενικὰ ἔξοδα, ἀπόσβεσιν μηχανημάτων καὶ ὄφελος ἐργολάβου κυμαινόμενον ἀπὸ 15,50 μέχρι 28 ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν ἡμῶν ὅλων, τῶν πλείστων μὴ εἰδικῶν, διὰ νὰ δώσητε ὑμεῖς τὸν κατάλληλον χαρακτηρισμὸν τῶν γνωμοδοτήσεων αὐτῶν. Ἀσφαλῶς οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ ἔγινε σοφώτερος ἀπὸ τὰς γνωματεύσεις αὐτάς, τῶν κατὰ τὰ ἄλλα ἀξιολόγων αὐτῶν κυρίων. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὴν πρότασίν μου περὶ προσκλήσεως ξένων εἰδικῶν, διότι φρονῶ, πεποιθότως, ὅτι τοῦτο θὰ εἶναι μία ἐπὶ πλέον ἐγγύησις τῆς καλλιτέρας προστασίας τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, θὰ εἶναι πάντως ἐξυπηρετικὴ τοῦ γοήτρου καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Αὐτὰ ἀπαιτεῖ ἐπιτακτικὰ ἡ Κοινὴ συνείδησις. Κάθε ἄλλη λύσις δὲν εἶναι προωρισμένη κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, νὰ μειώσῃ τὸ σειόμενον ἐκ θεμελίων κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου, ἐξ αἰτίας τοῦ ἐπιμάχου αὐτοῦ ζητήματος. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις διέπραξε μέγα σφάλμα νὰ παραπέμψῃ τὴν σύμβασιν τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία εἰς τοιαύτης φύσεως ζητήματα, μόνον τὴν κανονικὴν ἄσκησιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ἔχει.

§158ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς ἐψηφίσατε λοιπόν προχθὲς τὴν Κυβέρνησιν;

§159Α. ΠΑΧΝΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς τὸ εἴπω κατόπιν εἰς τὸ τέλος. Ἔδωκα ψῆφον ἀνοχῆς, ἂν θέλετε νὰ σᾶς τὸ εἴπω ἀπὸ τώρα. Ἑκατοντάκις προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ εἶχεν ἡ Κυβέρνησις τὸ ψυχικὸν σθένος νὰ λύσῃ ὑπὸ ἰδίαν αὐτῆς εὐθύνην τὸ ζήτημα, παρ’ ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις μεγάλου μέρους τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κοινῆς Γνώμης καὶ νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν ψῆφον ἡμῶν. Μὴ πράξασα αὐτό, μᾶς περιάγει εἰς ἕνα ἀδιέξοδον. Διότι αὐτὸ ἀκριβῶς σημαίνει ἡ πρότασις συναδέλφων περὶ ἀναπομπῆς τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιίας εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τὸν δρόμον αὐτὸν ἡμεῖς δὲν εἴμεθα πλέον διατεθειμένοι νὰ ἀκολουθήσωμεν καὶ νὰ ἐνισχύσωμεν διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ ἁμαρτωλὴ αὐτὴ ἱστορία. Ἂν δὲν παραχωρηθῇ ἡ σύμβασις εἰς τὸν ὅμιλον Πρεζάνη–Καψαμπέλη (οἱ ὁποῖοι ὅπως φαίνεται ἐκ τοῦ κατατεθέντος εἰς τὴν Βουλὴν φακέλλου, ὄχι μόνον εἰς τὴν τιμὴν ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου κατὰ ἑκατοντάδα ἑκατομμυρίων δραχμῶν εἶναι εὐθηνότεροι τοῦ ὁμίλου Μακρῆ, ἀλλὰ προσφέρουν καὶ τὸ δάνειον κατὰ 2% ὀλιγώτερον, δηλαδὴ ἔχομεν συνολικὴν οἰκονομίαν 200 ἑκατομμ. δραχμῶν καὶ πλέον διὰ τὸ Κράτος) πρέπει ἀφεύκτως νὰ γίνῃ ἐπανάληψις τῆς δημοπρασίας, διότι ὁ Μακρῆς, ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸν κατατεθέντα φάκελλον, καὶ τραπεζιτικὰς ἐγγυήσεις δὲν ἔχει σοβαρὰς (ἐπιστολὴ τοῦ οἴκου Χάμπρο, τοῦ ὁποίου ἐγένετο μνεία, ὡς ἀναλαμβάνοντος ρητὴν ὑποχρέωσιν νὰ χορηγήσῃ τὸ δάνειον δὲν ὑπάρχει). Ἔχω ἐδῶ ἀκριβῶς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ υἱοῦ Χάμπρο, ἀπὸ 14 Δεκεμβρίου 1927, πρὸς τὸν Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὴν προσέξετε. (ἀναγινώσκει). «Ἔλαβον σήμερον τηλεγράφημα παρὰ τῆς ἐν Λονδίνῳ Τραπέζης, εἰς τὸ ὁποῖον μοῦ ἔλεγε νὰ πληροφορήσω τὰ ἑξῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν.........». Καὶ μὲ τοιαῦτα γράμματα, στερούμενα πάσης σοβαρότητος, ζητοῦν νὰ ὑφαρπάσουν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἀντιθέτως ἡ οἰκονομικὴ ἀνεπάρκεια τὴν ὁποίαν ὁ ὅμιλος Μακρῆ προσάπτει εἰς τὸν ὅμιλον Πρεζάνη–Καψαμπέλη καταπίπτει διότι ὄπισθεν τοῦ ὁμίλου τούτου ἵσταται ὁ Ἀμερικανικὸς ὅμιλος Μπλαίρ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἕνας τραπεζιτικὸς οἶκος παγκοσμίου κύρους, ἕνας τεράστιος οἰκονομικὸς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος ἐξέδωκε τελευταίως τὰ δάνεια Πολωνίας, Οὐγγαρίας, Σερβίας, Βουλγαρίας κλπ. καὶ ὁ ὁποῖος συμμετέσχε καὶ τοῦ τελευταίου τριμεροῦς Ἑλληνικοῦ δανείου. Εἰς ὅσους καταγίνεσθε εἰς τὰ οἰκονομολογικὰ θὰ εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι δεκάκις τοὐλάχιστον ἰσχυρότερος οἰκονομικὸς ὀργανισμὸς ἀπὸ τὴν Τράπεζαν Χάμπρο. Αἱ προτάσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε διὰ τῶν ἐδῶ ἀντιπροσώπων του εἶνε εὐθηνότεραι· ἀναλαμβάνουν νὰ χορηγήσουν τὸ δάνειον κατὰ 2% ὀλιγώτερον τοῦ τριμεροῦς δανείου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τεχνικὸν μέρος τῆς συμβάσεως, μόνον τὸ ὄνομα τῆς ἑταιρείας Τρίνιτας, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς γενικῆς ἐποπτείας καὶ διευθύνσεως τῶν ἔργων, ἀρκεῖ νὰ ἀποδείξῃ τὴν σοβαρότητα τῶν προτάσεων τοῦ οἴκου Καψαμπέλη. Ἡ Ἑταιρεία Τρίνιτας ἔχει πρώτης τάξεως τεχνικὴν ὀργάνωσιν ἐν Εὐρώπῃ, ἔχει ἐκτελέσει τὰ 75% τῶν μονίμων ὁδοστρωμάτων τῆς Ἀγγλίας, μόνον δὲ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐξετέλεσεν ἔργα 10 ἑκατομμυρίων λιρῶν Ἀγγλίας μὲ πλήρη ἱκανοποίησιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι Συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς κουράσω ἀναγινώσκων τὰ κείμενα τῶν προσφορῶν, διότι καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἀνέγνωσαν ταῦτα. Ἓν ἔχομεν σαφές, ἐκ τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν φακέλλων, καὶ τὸ τονίζω καὶ πάλιν, προσφορὰν δανείου πραγματικοῦ ἔκαμε μόνον ὁ οἶκος Μπλαίρ, χρηματοδότης τοῦ ὁμίλου Πρεζάνη–Καφαμπέλη, ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ Σέλλ ἡ ὁποία δὲν εἶναι τεχνικὴ ἑταιρεία, δὲν ἔκαμε προτάσεις φερμὲ ρητὰς ὅπως κατηγορηματικῶς ἀπαιτεῖ ὁ Νόμος. Αἱ προτάσεις τῆς Σὲλλ εἶναι κοντιτιονὲλ ὄχι φερμέ, ἐξαρτῶνται δὲ ἀπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις τῆς χρηματαγορᾶς. Κατηγορηματικαὶ προσφοραὶ διὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ πραγματοποιηθοῦν εἰς τὸ μέλλον οὐδέποτε γίνονται ὑπὸ τῶν τραπεζιτῶν τόσον βιαστικά, ὅπως ἔγινεν ἡ δημοπρασία τῆς ὁδοποιΐας. Γνωρίζετε ἀρκετὰ καλὰ ἀπὸ τὰ τελευταῖα Ἑλληνικὰ δάνεια, ὅτι, ὅπως κάθε δάνειον, οὕτω καὶ τὸ δάνειον τῆς ὁδοποιΐας, ἀπαιτεῖ μακρὰς καὶ δυσκόλους διαπραγματεύσεις καὶ συζητήσεις εἰς τὰς ξένας ἀγοράς. Ὑπὸ πολλῶν συναδέλφων ἐτέθη τὸ ζήτημα καὶ ἐτονίσθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὸ ζήτημα τῆς φερεγγυότητος τῶν ἀνταγωνιζομένων ὁμίλων. Κύριοι Συνάδελφοι, γνωρίζετε ἀρκετὰ καλά, ὅτι ὁ Νόμος ὁρίζει σαφῶς ποία ἐγγύησις θὰ κατατεθῇ καὶ ποῖον πρέπει νὰ εἶναι τὸ ποσὸν τῶν κεφαλαίων τῶν μετεχόντων τοῦ συναγωνισμοῦ. Διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὸν συναγωνισμὸν εἶναι σαφῆ δύο (2) στάδια τῆς κρίσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἰς τὸ πρῶτον στάδιον κρίνεται ἡ φερεγγυότης τῶν συμμετασχόντων εἰς τὸν διαγωνισμὸν καὶ εἰς τὸ δεύτερον στάδιον ἐξετάζονται ποῖοι εἶναι οἱ καλλίτεροι ὅροι. Δὲν παραγνωρίζει φυσικὰ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ ὅμιλος Μακρῆ εἰς τὸ ὑπόμνημά του πρὸς τὴν Βουλὴν ἐτόνισεν ὅτι «αἱ εὐθῦναι αἱ ἀναλαμβανόμεναι διὰ τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων, εἶναι ἀληθῶς κολοσσιαῖαι, οὐδεμίαν ἐπιδεχόμεναι σύγκρισιν πρὸς τὰς εὐθύνας τῶν κοινῶν ἐργολαβιῶν». Περὶ αὐτοῦ ἀσφαλῶς δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Ὁ Νόμος προβλέπει τὰς συνεπείας διὰ τὸν ἀνάδοχον ἐκ τυχὸν κακῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων, δικαίως ἀποκλείων μεροληπτικὰς ἀντιλήψεις ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου τῶν συναγωνιστῶν. Διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει οὐδὲ συναγωνισμὸς ἔδει νὰ λάβῃ χώραν, ἀλλὰ νὰ δοθῇ ἐργολαβία ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσωπικῶν ἀντιλήψεων καὶ προτιμήσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἢ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων καὶ νὰ καταργηθῇ εἰς τὸ μέλλον ἡ προκήρυξις διαγωνισμῶν, ἐφόσον οὗτοι θὰ διενεργοῦνται διὰ τοὺς τύπους μόνον καὶ χάριν τῶν προσχημάτων πρὸς κάλυψιν τῶν προτιμήσεων. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐπαναλήψεως τῆς δημοπρασίας. Ἐγὼ ἀναγνωρίζω ὅτι μεθ’ ὅσα προηγουμένως σᾶς ἀνέπτυξα καὶ παρὰ πλείστων συναδέλφων ἐτονίσθησαν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ δημοπρασία παρ’ ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας διότι ἀμφότεροι οἱ συναγωνιζόμενοι δὲν συνεμορφώθησαν αὐστηρῶς πρὸς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικὸν μέρος, ὅταν ἐγένετο ὁ διαγωνισμὸς καὶ κυρίως 2ον καὶ σπουδαιότερον, διότι ὁ διαγωνισμὸς τῆς 27 παρελθόντος Ὀκτωβρίου δὲν ἦτο δυνατὸν λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς ἀπαγορεύσεως ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς καὶ Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς σοβαροὺς Ἀγγλικοὺς καὶ Ἀμερικανικοὺς Οἴκους νὰ συμμετάσχουν εἰς τὸν διαγωνισμόν. Ἡ Ἀγγλικὴ ἀπαγόρευσις ἤρθη, ὡς γνωστόν, εἰς τὰς 9 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. Τὸ ἐπιχείρημα τῶν ὑποστηρικτῶν τοῦ ὁμίλου Μακρῆ τὸ ὁποῖον φαίνεται υἱοθετῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπαναληφθῇ ὁ συναγωνισμὸς διότι θὰ χάσωμεν πολύτιμον χρόνον καὶ δὲν θὰ προσέλθῃ οὐδεὶς ἄλλος σοβαρὸς ξένος Οἶκος, δὲν τὸ θεωρῶ καθόλου σοβαρόν, ὡς νὰ μὴ ἔζησεν ἡ δυστυχισμένη αὐτὴ χώρα ἐπὶ ἕνα αἰῶνα τώρα καὶ δὲν εἶναι ἀξία λόγου ὑπόθεσις διὰ τὸ Κράτος νὰ κερδίσῃ ἑκατοντάδας τινάς ἑκατομμυρίων, προκειμένου νὰ ἐξασφαλισθῇ μία τιμία καὶ στερεὰ λύσις. Καὶ δὲν δικαιολογεῖται ἐπαρκέστατα μία μικρὰ ἀπώλεια δύο ἢ τριῶν μηνῶν προκειμένου νὰ καθαρισθῇ ὁλότελα τὸ ζήτημα αὐτό, ἀφ’ οὗ μάλιστα ἡ Κοινὴ Γνώμη δυσπιστεῖ καὶ ζητεῖ σαφήνειαν, καθαριότητα καὶ δὲν ἀνέχεται συγκαλύψεις; Τί λογικώτερον, τί τιμιώτερον, τί πρακτικώτερον; Καὶ ξένοι Οἶκοι θὰ μετάσχουν τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ συμφέροντας ὅρους διὰ τὸ Δημόσιον θὰ ὑποβάλουν. Ἤδη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἕνας ἀπὸ τοὺς σοβαρωτέρους κατασκευαστὰς ἔργων ὁδοποιίας, ὁ Ἀγγλικὸς Οἶκος Μποὺτ καὶ Λίμιτεντ ἐτηλεγράφησε πρὸ τινων ἡμερῶν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι στέλλει προτάσεις διὰ τὸ δάνειον τῆς ὁδοποιίας, αἱ ὁποῖαι ἔχω λόγους νὰ πιστεύω ὅτι θὰ εἶναι πολὺ σοβαραὶ καὶ συμφέρουσαι διὰ τὸ Δημόσιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας μᾶς διαβεβαίωσεν ὅτι ὁ φάκελλος τῆς προσφορᾶς Boot ἔφθασε σήμερον τὴν μεσημβρίαν. Εἶχε τὴν ἀφέλειαν νὰ μᾶς τὸν ἐπιδώσῃ προσωπικῶς, θεατρικώτατα, συνεδριαζούσης τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Habemus Papam. Δὲν ἀλλοιώνει ἀπολύτως τὴν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ἐμορφώσαμεν ἐκ τούτου τὸ γεγονός, ὅτι τὸ τηλεγράφημα περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου, καὶ τὸ ὁποῖον χρονολογεῖται ἀπὸ τὰς 16 Φεβρουαρίου δὲν κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ λέγει τὸ τηλεγράφημα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὰ ἑξῆς: Ὑπουργὸν Συγκοινωνίας Ἀθήνας Μαλίμπουρη Λαμβάνω τιμὴν ἀναγγείλω ἀποστέλλομεν σήμερον ὁριστικὰς προτάσεις ἐκτέλεσιν ἔργων ὁδοποιΐας μετὰ προσφορᾶς δανείου ὁριστικῶς ἤδη κανονισθέντος μετὰ τραπεζιτῶν Λονδίνου Στόπ. Σὲρ Χένρυ Μαλίμπουρη θὰ εἶναι διευθυντὴς ἡμετέρας Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας καὶ ὀργανώσῃ αὐτοπροσώπως ἔργα Στόπ. Εἴμεθα μέγιστος Οἶκος Ἀγγλίας ὁδοποιΐας καὶ Δημοσίων Ἔργων καὶ κατὰ τελευταῖα δέκα ἔτη ἐξετελέσαμεν τοιαῦτα ἔργα ἀξίας δεκατεσσάρων ἑκατομμυρίων λιρῶν Στόπ. Ἔχετε ἤδη εἰς χεῖρας σας ἡμέτερον Ντοσσιὲ Στόπ Ἀποστέλλομεν σήμερον ἐγγράφως πλήρεις προσφορὰς Στόπ. Εὐπειθέστατος. Λονδῖνον 16 Φεβρουαρίου 1928 Μπούτ Αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα δὲν κατετέθη ὁμοῦ μὲ τὸν φάκελλον ὁδοποιΐας ὁ ὁποῖος ἐζητήθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν, καὶ εἶναι τελείως ἄσχετος πρὸς τοῦτο ἡ διαβεβαίωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὅτι ἔφθασαν οἱ ὅροι τοῦ Μποὺτ σήμερον καὶ εἶναι ἀσύμφοροι διὰ τὸ Κράτος. Ὁ φάκελλος μοῦ ἐδόθη ὡς γνωστὸν πρὸ ὀλίγου καὶ πολὺ φυσικὸν νὰ μὴ ἦτο δυνατὸν νὰ μελετήσω τὰς προτάσεις Μπούτ, ἐφόσον οὔτε μίαν ὥραν δὲν εἶχον εἰς τὴν διάθεσίν μου. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν προσφορὰν Μπούτ, ἡ ὁποία εἶναι ὅλως ἰδιαιτέρας σημασίας διότι πρόκειται περὶ Οἴκου παγκοσμίου κύρους καὶ πίστεως Ἀντίγραφον Α. Ε. Στρατηγὸν Μεταξᾶν Ὑπουργὸν Συγκοινωνίας Ἀθήνας Κύριε, Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς πληροφορήσωμεν ὅτι εἴμεθα ἤδη εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ σᾶς κάμωμεν προσφορὰν διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν ὁδῶν τοῦ Κράτους, καὶ νὰ χορηγήσωμεν τὸ ἀπαιτούμενον δάνειον συμφώνως μὲ τὸν σχετικὸν νόμον 3404 καὶ τὸν Νόμον 3403 ὡς ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐπίσημον Ἐφημερίδα Κυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1927. Ἐπισυνάπτομεν εἰς τὴν προσφοράν μας τὰ ἑπόμενα ἔγγραφα. 1) Ἔγγραφον ἐπεξηγοῦν τὴν θέσιν τῆς Ἑταιρίας μας. 2) Ἐπιστολὴν πρὸς Ὑμᾶς ἀπὸ τὴν Διοίκησιν, περιέχουσαν τὴν προσφορὰν ὅπως χορηγήσῃ ἀμέσως τὸ πρῶτον δάνειον τῶν 400.000 λιρῶν (εἴμεθα πρόθυμοι νὰ διαπραγματευθῶμεν καὶ οἱανδήποτε μετατροπὴν τῶν ὅρων οὓς ἐπιθυμεῖτε καὶ τοὺς ὁποίους θὰ ἀποδεχθῇ ἡ Τράπεζά μας καὶ εἰς οἱανδήποτε περίστασιν ἐγγυᾶται ὅτι οἱ ὅροι θὰ εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε νὰ εἶναι ἐντὸς τῶν ὅρων τῆς διακηρύξεως). 3) Μίαν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν, ἡ ὁποία ἔγινε συμφώνως μὲ τοὺς ὅρους τῆς Ὑπουργικῆς διακηρύξεως. Οἱ ἐξαιρετικοὶ ὅροι τῆς προσφορᾶς μας εἶναι οἱ ἑξῆς: 1) Θὰ ἀναλάβωμεν τὴν ἐπίβλεψιν καὶ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν δρόμων καὶ θὰ κάμωμεν τὰ πλάνα τέλεια μόνον μὲ μίαν ἀμοιβὴν 4½% συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 4 τῶν γενικῶν ὅρων τῆς διακηρύξεως. 2) Ἀναλαμβάνομεν νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἀπόδοσιν ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὰς ἀναλύσεις τῶν τιμῶν, νὰ συμμορφωθῶμεν μὲ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις καὶ ἐγγυήσεις αἱ ὁποῖαι διαγράφονται ἐν τῇ προκηρύξει. 3) Θὰ φροντίσωμεν τὴν πληρωμὴν ὅλης τῆς δαπάνης διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου δηλαδὴ τὴν ἀμοιβὴν τοῦ τεχνικοῦ ἐπιτελείου, μηχανικῶν, ἐργοδηγῶν, λογιστῶν, ἐπιθεωρητῶν, φυλάκων καὶ γενικῶς τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἔργων καὶ τὴν προμήθειαν ὅλων ἐν γένει τῶν ὑλικῶν, ἐργαλείων, μηχανημάτων, ἐγκαταστάσεων, καὶ μέσων μεταφορᾶς. 4) Ἐπὶ τῆς καθαρᾶς δαπάνης, προερχομένης ἐκ τῆς ἀναλύσεως τῶν τιμῶν, ζητοῦμεν τὰ ἑξῆς κέρδη:

5) Εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ σχηματίσωμεν καθαρῶς Ἑλληνικὴν Ἑταιρίαν μὲ κεφάλαιον οὐχὶ ὀλιγώτερον τῶν 25.000.000 δραχμῶν. Ὡς ἀντιπρόεδρος τῆς ἐν λόγῳ Ἑταιρίας θὰ εἶναι ὁ κ. Ἐρρῖκος Μαίϊμπουρη ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τοὺς κάτωθι ἐπισήμους τίτλους. Ὁ κ. Ἐρρῖκος Μαίϊμπουρη δύναται (ἐν συνεργασίᾳ μεθ’ ἡμῶν) νὰ ὀργανώσῃ τὰ κατάλληλα ἐπιτελεῖα καὶ νὰ ἐκτελέσῃ οἱονδήποτε πρόγραμμα κατασκευῆς ὁδῶν. Ἐπίσης ἐξησφαλίσαμεν ὡς Σύμβουλον τῆς Ἐργασίας τὸν κ. Μάρδαν ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπίσης τοὺς κατωτέρω ἐπισήμους τίτλους τοῦ Ἀγγλικοῦ Κράτους, K. C. M. G. C. B. M. P. M. I. C. E. Θὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν Ἔργων εἰς Μηχανικοὺς καὶ προσωπικὸν ἐν γένει ἀνεγνωρισμένης ἱκανότητος καὶ πείρας. Διὰ τὸ ἐπιστημονικὸν τμῆμα ἔχομεν ἐξασφαλίσῃ τὴν συνεργασίαν τοῦ Καθηγητοῦ τῆς Γεωλογίας εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τοῦ Σέφιλλντ κυρίου W. G. Fearnsides M. A. F. G. S. M. I. M. E. καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνεγνωρισμένος ὡς ἡ κυριωτέρα αὐθεντία τῆς χώρας ταύτης διὰ τὰ γεωλογικὰ γενικῶς ζητήματα, εἶναι δὲ καὶ μέλος τοῦ Συμβουλίου τῆς Γεωλογικῆς Ἑταιρίας. 6) Εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ καταθέσωμεν ἀμέσως, ὁπόταν μᾶς ζητηθῇ, Τραπεζιτικὴν ἐγγύησιν δραχμῶν 10.000.000. 7) Ἡ παραδοχὴ τῆς παρούσης προσφορᾶς μας πρέπει νὰ φθάσῃ εἰς Λονδῖνον μέχρι τῆς 10ης Μαρτίου, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ συμμορφωθῶμεν μὲ τὴν ἀπαίτησιν τῆς Τραπέζης μας, ἡ ὁποία προσφέρει τὸ δάνειον τῶν 400 χιλιάδων λιρῶν. Κατὰ τὴν ἐντολὴν σας ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἑταιρείας θὰ ἀναχωρήσῃ ἐν καιρῷ ἀμέσως δι’ Ἀθήνας μὲ ἐξουσίαν νὰ ὑπογράψῃ τὸ ἐπίσημον συμβόλαιον, τὰ δὲ ἔργα θὰ ἀρχίσωσιν ἀμέσως καὶ ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἀναβολῆς. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν τὰ βαθύτατα σέβη μας. Ἑρρῖκος Μποὺτ καὶ Σία». Ἰδιαιτέρως θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προσέξετε τὴν περικοπὴν ἐκείνην τῆς προσφορᾶς Μπούτ, δι’ ἧς τονίζουν ὅτι «εἴμεθα πρόθυμοι νὰ διαπραγματευθῶμεν καὶ οἱανδήποτε μετατροπὴν τῶν ὅρων οὓς ἐπιθυμεῖτε καὶ τοὺς ὁποίους θὰ ἀποδεχθῇ ἡ Τράπεζά μας καὶ εἰς οἱανδήποτε περίστασιν ἐγγυᾶται ὅτι οἱ ὅροι θὰ εἶναι τοιοῦτοι ὥστε νὰ γίνουν παραδεκτοὶ ἀπὸ τὴν Σεβαστὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν οὕτως ὥστε νὰ εἶναι ἐντὸς τῶν ὅρων τῆς διακηρύξεως». Αὐτὸ τὸ σημεῖον τῆς προσφορᾶς Μποὺτ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀπέφυγε νὰ μᾶς ἀναγνώσῃ, ἐνῶ ἐκτενέστατα μᾶς ἀνέπτυξε τόσα ἐπουσιώδη ἄλλα πράγματα. Ἡ προσφορὰ τοῦ Μποὺτ ἔχει κἄποιαν ἰδιαιτέραν σημασίαν, διότι γίνεται χρῆσις ἑνὸς ὀνόματος τοῦ Χένρυ Μαίϊμπουρη, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ὁ ἀντιπρόεδρος τῆς Ἑταιρείας καὶ ὁ κυριώτερος μοχλὸς τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς. Καὶ εἶναι οὗτος Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Μεταφορῶν τῆς Ἀγγλίας, Πρόεδρος τοῦ Ἰνστιτούτου Μεταφορῶν, καὶ ἀσφαλῶς ἕνας ἀπὸ τοὺς σπουδαιοτέρους ἐμπειρογνώμονας τοῦ κόσμου εἰς τὰ ἀναφαινόμενα προβλήματα τῶν ὁδῶν καὶ τῶν συγκοινωνιῶν.

§160ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτό;

§161Α. ΠΑΧΝΟΣ. Τὸ λέγει ὁ Μπούτ. Εἰς ἔγγραφον τὸ ὁποῖον εὑρῆκα ἀπόψε εἰς τὸν φάκελλον, τὸν ὁποῖον μοὶ ἔδωκεν ὁ Ὑπουργὸς ἀπόψε, τόσον θεατρικῶς. Ἐπιμένω εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι ὁ Οἶκος Μακρῆ εἶχε δημοκοπήσῃ εἰς βάρος αὐτοῦ καὶ διεκήρυξε πανταχοῦ ὅτι θὰ ἔχῃ τὸν Μάημπουρη συνεργάτην. Μοῦ ἔκαμε περίεργον ἐντύπωσιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καθ’ ὅλην τὴν τετράωρον ἀγόρευσίν του οὔτε λέξιν ἀνέφερεν περὶ αὐτοῦ. Τονίζω τοῦτο, διότι ἀσφαλῶς εἶχε γνῶσιν, ἐφόσον εἶχεν ἀναγνώσει τὸν φάκελλον καὶ ἐγνώριζε τὸ ζήτημα τοῦτο μέχρι τῶν ἐλαχίστων λεπτομερειῶν.

§162Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Μήπως ὑπάρχει ἐντὸς τοῦ φακέλλου ἰδιόγραφος ἐπιστολὴ τοῦ Μάημπουρη πρὸς τὸν Μακρῆν;

§163Α. ΠΑΧΝΟΣ. Τὸ γνωρίζω καὶ θὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω. Χρονολογεῖται ἀπὸ 14–9–27 διὰ νὰ ἰδῆτε εἰς ποῖον βαθμὸν δημοκοπικῆς ἐκμεταλλεύσεως ἔφθασαν. Ἐπιστολὴ Μάημπουρη 25 Ἰουλίου 1927 πρὸς Μακρῆν. «Ὡς Σᾶς ὑπεσχέθην, ἐὰν ἀνατεθῇ εἰς ὑμᾶς τὸ ἔργον τοῦτο, θέλω θεωρηθῆ εὐτυχὴς νὰ Σᾶς παράσχω τὴν συνδρομήν μου». «Ὡς εἴχατε τὴν ἁβροφροσύνην νὰ μοῦ εἴπητε, ἔχομεν ἐν Ἀγγλίᾳ μεγάλην πεῖραν ὅσον ἀφορᾷ τὰς κατασκευαστικὰς μεθόδους, αἵτινες εἶναι ἀναγκαῖαι νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἵνα ὑποβοηθηθῶσιν ἱκανοποιητικῶς αἱ δι’ αὐτοκινήτων μεταφοραί. Ὡς Σᾶς ὑπεσχέθην, ἐὰν ἀνατεθῇ εἰς ὑμᾶς τὸ ἔργον τοῦτο, θέλω θεωρηθῇ εὐτυχὴς νὰ σᾶς παράσχω τὴν συνδρομήν μου» Μάημπουρη.

§164Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Λέγει ὅτι ὑπόσχεται τὴν συνδρομήν του.

§165Α. ΠΑΧΝΟΣ. Ἡ συνδρομή, ὅπως τὴν παρουσιάζει ὁ Μακρῆς καὶ τὴν υἱοθετεῖτε Σεῖς, εἶναι κἄτι τι τελείως ἀφηρημένον, ἀερῶδες. Ἀλλὰ καὶ ἄλλη μαρτυρία διαψεύδει τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτοὺς τοῦ οἴκου Μακρῆ. Κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφον τοῦ κ. Μῶσον, τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Τρίνιτας, ἐξουσιοδοτηθέντος νὰ διαψεύσῃ κατηγορηματικῶς τὴν δήλωσιν ταύτην, γενομένην εἰς βάρος ἑνὸς ἀνωτάτου Ἄγγλου δημοσίου λειτουργοῦ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὸν οἶκον Μπούτ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος συνηντήθη ἄλλοτε μὲ τὸν κ. Μπούτ, θὰ σᾶς βεβαιώσῃ ὅτι εἶναι εἷς ἐκ τῶν καλλιτέρων ἐν Ἀγγλίᾳ.

§166Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁ κ. Μπούτ εἶναι πραγματικῶς ἀπὸ τοὺς λαμπροὺς κατασκευαστικοὺς Οἴκους, τὸν ὁποῖον εἶχον γνωρίσει. Εἶναι ἕνας λαμπρὸς κύριος.

§167ΑΛ. ΠΑΧΝΟΣ. Καὶ εἶχε κάμει γενικὰς προσφορὰς δανείου ὁδοποιΐας πρὸς ὑμᾶς;

§168Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μάλιστα.

§169ΑΛ. ΠΑΧΝΟΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει, εἶναι τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα πρὸ ὀλίγου.

§170Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοιν.). Φαίνεται, ὅτι δὲν μὲ παρηκολουθήσατε κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου, τὴν παλαιοτέραν. Ἐὰν μὲ εἴχατε παρακολουθήσει, θὰ ἐβλέπατε τὸ ἑξῆς: ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ Ἄδικτον.

§171ΑΛ. ΠΑΧΝΟΣ. Ὄχι. Ὁ Οἶκος Μακρῆ λέγει περὶ τοῦ Μάημπουρη τὰ ἑξῆς, ὅπως τοῦ γράφει ἡ Ἀσιατὶκ Πετρόλεουμ: «εἶναι ἕτοιμος νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ τὴν πεῖραν του εἰς ξένην φιλικὴν Κυβέρνησιν καὶ ἂν ἐζητεῖτο πρὸς τοῦτο, θὰ ἦτο εὐτυχὴς νὰ προσφέρῃ τὰς συμβουλάς του, οὕτως ὥστε νὰ ἐπωφεληθῇ αὕτη τῶν ἐξαιρετικῶν γνώσεών του καὶ τῆς πείρας του».

§172Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἀκριβῶς, τοὺς γνωρίζω ὡς πολὺ καλοὺς κατασκευαστὰς καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον τί ἀνάλυσιν τιμῶν δίδουν οἱ καλοὶ κατασκευασταί.

§173ΑΛ. ΠΑΧΝΟΣ. Φαντάζεσθε τότε, κατόπιν αὐτῶν ποὺ σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ ὅμιλος Μακρῆ εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρῃ δάνειον, ἐφόσον ὁ Μπούτ, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου εἶναι ἡ Barclays Bank, δὲν δύναται νὰ προσφέρῃ ὅρους καλλιτέρους; Διότι ἰδοὺ τί ἀναφέρονται εἰς τὰς προτάσεις τοῦ Μπούτ: (ἀναγινώσκει). «Φαίνεται ὅτι οἱ ἁρμόδιοι ἑλληνικοὶ κύκλοι, παρουσιάσαντες ὅλως ἀκαίρως εἰς τὴν Ἀγγλικὴν χρηματαγορὰν ζήτημα δανείου ὁδοποιΐας, ἐπηρέασαν δυσμενῶς τὸ τριμερὲς ἑλληνικὸν δάνειον, τὸ ὁποῖον, ὡς γνωρίζετε, εὑρίσκετο τότε εἰς τὸ λεπτότερόν του σημεῖον. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐδήλωσε κατὰ τὸν πλέον κατηγορηματικὸν τρόπον, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ κανεὶς ἀγγλικὸς οἶκος νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῆς ὁδοποιΐας πρὸ τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ τριμεροῦς δανείου, καθότι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη ὅτι δὲν θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν ἢ διαπραγμάτευσιν ἄλλου δανείου πρὶν ἢ κανονισθῇ τὸ τριμερὲς δάνειον». Κύριοι Συνάδελφοι, εἰς τὸ ὅλον ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας παρουσιάζονται πολλὰ σκοτεινὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἐμποδίζουσι τὴν μόρφωσιν μιᾶς σαφοῦς καὶ ἀντικειμενικῆς γνώμης εἰς τὸν μελετῶντα τὰ ζητήματα αὐτά. Καὶ ἀρχίζομεν ἀπὸ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, τῆς ὁποίας τὰ πρακτικὰ ἐζητήθησαν παρ’ ἀξιοτίμων συναδέλφων. Ἰσχυρίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπαντῶν εἰς Συνάδελφον, ὅτι «ὡς πρὸς τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτοῦ συνεδρίαν, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ κανονικῆς συνεδρίας. Ἁπλῶς ἐπιθυμῶν νὰ διαφωτισθῶ ἐπί τινων ζητημάτων ἐζήτησα παρὰ τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου τὴν γνώμην των». Ἀλλοίμονον ἂν εἰς τοιαύτης φύσεως σοβαρὰ ζητήματα, κρίνοντα τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως καὶ προκαλοῦντα τόσον θόρυβον, δὲν τηροῦνται πρακτικά, ἀναφέροντα τὴν γνώμην ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἡ αὐτὴ τακτικὴ ἠκολουθήθη καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὴν ὁποίαν ἐπηκολούθησεν ἡ κυβερνητικὴ κρίσις. Καὶ ἐκεῖ δὲν ἐτηρήθησαν πρακτικά, ὡσανεὶ ἐπρόκειτο περὶ σωματείου τινὸς τῆς πλέον ἀπομεμακρυσμένης ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι Συνάδελφοι, κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας σωρεία ὅλη ὑπομνημάτων ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ οἱ μελετηρότεροι ἐξ ἡμῶν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν πολλὰ περίεργα πράγματα νὰ ἀναγνώσουν ἐξ αἰτίας τοῦ ἐπιμάχου τούτου ζητήματος. Ἐπρόσεξα ἓν τοιοῦτον ὑπόμνημα τῶν Ἐργοληπτῶν τῆς Ἑλλάδος. Μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν εἰς μερικά του σημεῖα, τὰ ὁποῖα καὶ μόνον θὰ σᾶς ἀναγνώσω. Ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς ἀνέγνωσε κάτι τι, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὰ κυριώτερα σημεῖα του δὲν ἀνεγνώσθησαν (ἀναγινώσκει). «Ἁπλῆ παραβολὴ τῶν ὅρων τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως πείθει ὅτι παρέχονται ἄπειρα πλεονεκτήματα εἰς τὸν ἐργολάβον χωρὶς νὰ ἐξασφαλίζωνται καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Καὶ ὡς παράδειγμα φέρομεν τὸν τρόπον πληρωμῆς καὶ τὸ ποσὸν ἀποδόσεως τιμολογίων, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ ὑπὸ κρίσιν συμβάσει εἶναι κατὰ πολὺ ἀκριβώτερα τῶν παρομοίων, δι’ οἱασδήποτε ἄλλης ἐργοληψίας ἐκτελεσθέντων, ἐφάμιλλα δὲ τῶν ὑπὸ τῆς δικτατορίας τοιούτων. Οὕτως ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐν τῇ ὁδοποιΐᾳ χρησιμοποιούμενα σκύρρα (τὸ κυριώτερον εἶδος ὁδοποιΐας καὶ δι’ ὃ δαπανῶνται τὰ 8)10 τοῦ ποσοῦ εἰς πᾶν ἔργον ὁδοποιΐας), βλέπομεν τὰ ἑξῆς παράδοξα: Τὰ σκύρρα Ἀττικῆς κατὰ τὸ ἔτος 1914 ἐτιμῶντο δρχ. 4–5 κατὰ κυβ. μέτρον. Κατὰ τὸ ἔτος 1927 ταῦτα εἰς ἐργοληψίαν ἔργων τοῦ Δήμου Ἀθηναίων (ἐργολάβος Ντάβαρης) ἐπλήρωσεν ὁ Δῆμος πρὸς δραχ. 57 κατὰ κυβικόν. Κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος εἰς ἔργα τοῦ κοινωφελοῦς Ταμείου Γλυφάδος τὰ σκύρρα ἐπληρώθησαν πρὸς δραχ. 70 τὸ κυβικόν. Ἐπίσης κατὰ τὸν Δεκέμβριον 1927 ἡ Ἑταιρεία Φ. Πρεζάνης ἀνέλαβε παρὰ τῆς Ε.Α.Π. τὴν κατασκευὴν ὁδοῦ ἀπὸ Ἱερὰν ὁδὸν διὰ Κοκκινιᾶς εἰς ὅρμον Ἁγ. Γεωργίου μὲ τιμὴν σκύρρων δραχ. 75 κατὰ κυβικὸν καὶ μὲ τὰς αὐτὰς περίπου τιμὰς γίνονται ὅλα τὰ ἔργα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, πλὴν τῶν συμβάσεων Παγκάλου–Ταβουλάρη. Διὰ τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως ὁ ἐργολήπτης δι’ ἔργα τοῦ αὐτοῦ εἴδους καὶ τῆς αὐτῆς ἀκτῖνος θὰ λαμβάνῃ τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν τοῦ Ὑπουργείου, ἤτοι δραχ. 200 μέχρι 250. Ἐὰν δὲ ληφθῇ βάσις ὁ τιμάριθμος μὲ τὴν τιμὴν τοῦ 1914, θὰ ἔπρεπε νὰ πληρωθοῦν τὸ πολὺ πρὸς δραχμὰς 100. Ἡ σημερινὴ ἑπομένως τιμὴ τῆς ἀγορᾶς, ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὸ ποσόν τὸ ὁποῖον ἀποδίδει ἡ ἀνάλυσις τιμῶν συμβάσεως μετά τοῦ ποσοστοῦ τῶν γενικῶν ἐξόδων, εἶναι 1 πρὸς 3. Καὶ τοῦτο μετὰ τὴν τελευταίαν ἔκπτωσιν τῶν συναγωνιζομένων. Διὰ νὰ πεισθῆτε, ζητήσατε τιμολόγια πληρωμῆς ἐργολάβων διὰ δημοπρασίας παρὰ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, Δήμου Πειραιῶς καὶ Νομομηχανικοῦ καὶ συγκρίνατε ταῦτα πρὸς τὰς τιμὰς τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως. Διότι εἶναι λυπηρὸν, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἐργολήπτης ἀναλαβὼν ἓν ἔργον διὰ κοινῆς δημοπρασίας πληρώνεται μὲ τιμὴν μονάδος δραχ. 75, τὴν αὐτὴν ἐποχὴν αἱ διὰ συμβάσεων ἐκτελοῦσαι ἔργα Ἑταιρεῖαι νὰ πληρώγωνται τριπλασίως διὰ τὸ αὐτὸ ἔργον, ὅπως ἐγένετο εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις τῆς Παγκαλικῆς δικτατορίας. Καὶ ἤδη διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως πρόκειται νὰ παραταθῇ ἡ κατάστασις αὕτη τῶν Παγκάλου–Ταβουλάρη βελτιωμένη καὶ ἐπηυξημένη, ἐνῷ ἀκριβῶς εἰσάγονται οὗτοι εἰς δίκην παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς πράξεις των αὐτάς. Αὐτὸ εἶναι ἓν ἐλάχιστον, ἀλλὰ καὶ σοβαρόν, ἐκ τῶν τόσων παραδειγμάτων, τὰ ὁποῖα δύναταί τις νὰ ἐξαγάγῃ ἀπὸ τὴν μελέτην τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως, ἡ ὁποία δύναταί τις ἀδιστάκτως νὰ εἴπῃ, ὅτι ἔχει ἀφίσει ἄπειρα κενὰ ὑπὲρ τοῦ ἐργολάβου, ὅστις θὰ κερδίσῃ ὅσα θέλει καὶ θὰ κατασκευάσῃ ἔργα ὅπως τὰ θέλει, λόγῳ τῶν εὐνοϊκῶν δι’ αὐτὸν ὅρων τῆς παραλαβῆς τῶν ἔργων καὶ τῆς ἀσαφείας εἰς πλεῖστα σοβαρώτατα σημεῖα. Εἰς ἀπόδειξιν τούτων ὁμιλοῦν ἀφ’ ἑαυτῶν τὰ πράγματα. Ὅλαι αἱ τελευταίως ἐλεύθεραι δημοπρασίαι ἔφθασαν 30– 40 τοῖς ἑκατὸν ἔλαττον τῆς τιμῆς τῆς ἀναλύσεως τοῦ Ὑπουργείου, καὶ τὰ παραδείγματα ἐν προκειμένῳ ἀφθονοῦν. Οὕτω ὁ Δῆμος Πειραιῶς πρὸ διμήνου δι’ ἔργον 4.000.000 δρχ. ἀσφαλτικὸν δὲν εὕρισκεν ἐργολάβον νὰ τὸ ἀναθέσῃ, διότι αἱ ἀνεγνωρισμέναι Ἑταιρεῖαι ἐζήτουν αὔξησιν τῶν τιμῶν τοῦ τιμολογίου, αἵτινες ἦσαν μικρότεραι τῆς ἀναλύσεως τοῦ Ὑπουργείου. Ἐπανελήφθη ἡ δημοπρασία μὲ δικαίωμα συμμετοχῆς εἰς ταύτην παντὸς ἐργολάβου καὶ Ἑταιρειῶν, τότε δὲ ἔλαβον μέρος καὶ Ἑταιρεῖαι, καίτοι τὸ τιμολόγιον εἶχε παραμείνει ἀμετάβλητον, καὶ προσέφερον 11 τοῖς ἑκατὸν ἔλαττον τῶν τιμῶν τοῦ τιμολογίου, ἀνεδείχθη δὲ ἐργολάβος ὁ Κ. Μανιαδάκης μὲ 19% ἐπὶ ἔλαττον. Ἐπίσης εἰς τὰς Θήβας ὁ Εὐάγγ Μπότσης ἀνέλαβεν εἰς ἐλευθέραν δημοπρασίαν τὴν κατασκευὴν ὁδοῦ μὲ 32% ἔλαττον τῆς ἀναλύσεως τοῦ Νομομηχανικοῦ. Ἐὰν δὲ εἰς τὴν ἔκπτωσιν ταύτην προσθέσωμεν καὶ 28%, τὰ ὁποῖα ζητεῖ ἡ Ἑταιρεία Μακρῆ διὰ γενικὰ ἔξοδα, βλέπομεν ὅτι αἱ τιμαὶ τῆς συμβάσεως Μακρῆ εἶναι κατὰ 60% ἀκριβώτεραι τῆς δι’ ἐλευθέρων δημοπρασιῶν ἐπιτυγχανομένης ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Δὲν ἔχετε ἄλλως τε, παρὰ νὰ ζητήσητε ἀπὸ τοὺς Νομομηχανικοὺς τοὺς φακέλλους τῶν ἐργοληψιῶν καὶ διαπιστώσητε τότε ὅτι ὅλαι αἱ τελευταῖαι ἐργοληψίαι ἀνελήφθησαν μὲ 30– 40% ἔλαττον τῶν ἀναλύσεών των. Τοιαῦτα παραδείγματα ἔχομεν πλεῖστα ὅσα. Θὰ εἴπουν τινές, ὅτι οἱ ἐργολῆπται θὰ κάμουν κακὴν ἐργασίαν. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι πλάνη. Μήπως μέχρι σήμερον αἱ διάφοροι Ἑταιρεῖαι δὲν ἔκαμαν δι’ ἐργοληπτῶν τὰ ἔργα; Καὶ πῶς νομίζετε ὅτι ἐπληρώθησαν οἱ ἐργολῆπται; Μὲ τὸ ⅓ τοῦ ποσοῦ τοῦ δαπανηθέντος παρὰ τοῦ δημοσίου τὰ δὲ ἄλλα ⅔ ἔμειναν διὰ κέρδη Ἑταιρειῶν καὶ ἔξοδά των. Οὔτε εἶναι σοβαρὸν τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τὰ δι’ ἐργολάβων κατασκευαζόμενα ἔργα καταστρέφονται, ἐνῷ τὰ ἄλλα εἶναι στερεά. Ἀλλ’ ἐὰν συνέβαινε τὰ παρὰ τῶν ἐργολάβων ἐκτελούμενα ἔργα νὰ εἶνε ἐνίοτε ἐλλιπῆ, τοῦτο προήρχετο μόνον καὶ μόνον διότι οἱ ὑπὸ τοῦ Κράτους τιθέμενοι ὅροι ἦσαν ἐλαττωματικοί, χάριν τῆς ὑπ’ αὐτοῦ ἐπιδιωκομένης οἰκονομίας. Οὕτω δὲν καθωρίζετο τὸ πάχος τῶν κυλινδρουμένων σκύρων κλπ, διότι τὸ Κράτος, ἐπιδιῶκον τὴν διατήρησιν τῶν ὁδῶν μὲ ἀνεπαρκέστατα ποσά, ἐζήτει τὴν σκυρρώστρωσιν ὁδοῦ τινος μὲ 100 κυβικὰ μέτρα σκύρρων ἐπὶ παραδείγματι, καθ’ ἣν στιγμὴν κανονικῶς καὶ διὰ καλὴν ἐργασίαν ἀπητοῦντο 400–500 κυβικὰ μέτρα διὰ τὴν αὐτὴν ὁδόν. Πρὸ τοῦ 1910 ἡ Ἑλλὰς ἐδαπάνα δι’ ὅλην τὴν χώραν διὰ συντηρήσεις καὶ κατασκευὰς ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον δραχ. ἐτησίως, μετὰ ταῦτα δέ, κατὰ τὰ πολεμικὰ ἔτη, ἴσως καὶ ὀλιγώτερα. Τὰ τελευταῖα 3–4 ἔτη ἤρχισε κάπως νὰ δαπανᾷ μερικὰ ἑκατομμύρια καὶ αὐτὰ διὰ τῶν πολυθρυλήτων συμβάσεων, ὧν πᾶς ἀξιόπιστος μελετητὴς δύναται νὰ κρίνῃ εὐκόλως τὴν ἀξίαν των. Καὶ ἐρωτῶμεν τοὺς διαφόρους ὑπερασπιστὰς τῆς συμβάσεως; Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς ὅσας δημοπρασίας ἔργων τελευταίως ἐνήργησε τὸ Ὑπουργεῖον, ἐλευθέρως ἐπέτυχε μέσον ὅρον 30% ἔλαττον τῶν τιμῶν τῆς ἀναλύσεως τοῦ Ὑπουργείου; Ἑπομένως δι’ ἔργον, τὸ ὁποῖον σήμερον τὸ Δημόσιον ἐκτελεῖ διὰ φανερᾶς δημοπρασίας καὶ δαπανᾷ 700.000 δρχ. καὶ πληρώνει τὸν δυστυχῆ ἐργολάβον ὅταν ἔχῃ, διὰ συμβάσεων ὡς ἡ τοῦ Μακρῆ, θὰ πληρώνῃ 1.300.000 καὶ προπληρωτέα (ὅρα ἄρθρον συμβάσεως ὅπου ἐκ τοῦ δανείου θὰ λαμβάνῃ ὁ ἐργολάβος προκαταβολικῶς τὸ ½ τῶν μελλουσῶν δαπανῶν, εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστης τριμηνίας, τὸ δὲ ἕτερον ½ εἰς τὸ τέλος τῆς τριμηνία;). Διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ἀνωτέρω, ἐρωτήσατε καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἕνα κάρρο μεγάλο χαλίκια πόσα λεπτὰ στοιχίζει εἰς οἱονδήποτε μέρος καὶ ἐρωτήσατε καὶ ἕνα μηχανικὸν τί ἀποδίδει ἡ ἀνάλυσις διὰ αὐτὸ εἶδος εἰς τὸ αὐτὸ μέρος, προσθέσατε καὶ τὸ ποσοστὸν τῶν γενικῶν ἀποσβέσεων ποὺ ζητεῖ διὰ τῆς συμβάσεως ἡ ἑταιρεία Μακρῆ καὶ θὰ εὕρητε 1 μὲ 3.

§174Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοιν.). Δὲν ἔφθασαν 40–50%, Ἔφθασαν 52–60% καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ ὅριον.

§175Α. ΠΑΧΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν υἱοθετῶ φυσικὰ ὅλον τὸ ὑπόμνημα. Διορθώσατέ τους ὅπου σφάλλουν.

§176Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Σᾶς λέγω ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀνακριβές. Ἡ ἀνάλυσις τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἔχει τὰς τιμὰς αὐτάς. Ἡ ἀνάλυσις τοῦ Ὑπουργείου ἔχει τὰς τιμάς, διὰ τὰ σκύρρα 82.25, ἡ δὲ ἀνάλυσις Μακρῆ 91. Ἐκτὸς αὐτοῦ, εἶναι ἀστεῖον νὰ θέλητε νὰ ὑπολογίσητε τιμάς, χωρὶ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας μεταφορικά τὰ ὁποῖα ἀναλόγως τῆς ἀποστάσεως τῶν λατομείων ἐπιδροῦν ἐπὶ τῆς τιμῆς.

§177Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ ἐγεννήθη ἀμφισβήτησις περὶ τῆς ἀκριβείας αὐτῶν, παρεκάλεσα ἕνα μηχανικὸν νὰ μοῦ κάμῃ τὸν λογαριασμόν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναλύσεως τιμῶν τοῦ Ὑπουργείου μὲ τὴν προσθήκην 25%. Καὶ αὐτὸς ὁ ὑπολογισμὸς ἔγινεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 1ου τῆς ὁδοστρωσίας καί, ὡς συνήθως συμβαίνει, ἡ διαφορὰ τῆς πληρωνομένης τιμῆς μὲ τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν τοῦ Ὑπουργείου εἶναι ἀνώτερα ἀπὸ τὴν πραγματικῶς πληρωνομένην σήμερον εἰς τοὺς μικροεργολάβους κατὰ 100%. Δηλαδή, μία Ἑταιρεία, ἀναλαμβάνουσα νὰ κατασκευάσῃ δρόμους εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Ἀθηνῶν μὲ τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν τοῦ Ὑπουργείου, θὰ ἦτο δυνατὸν μὲ ἓν κέρδος 100% νὰ ἔχῃ τὰ 40% τῆς ἐργασίας (διότι, προκειμένου περὶ κατασκευῆς ὁδῶν, καὶ κατὰ μείζονα λόγον προκειμένου περὶ συντηρήσεως ὁδῶν, ἡ προμήθεια τῶν σκύρρων εἶναι τὸ μεγαλείτερον μέρος τῆς δαπάνης.

§178Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν ληφθεῖσαν ἐκ τῆς Διευθύνσεως τῶν Δημοσίων Ἔργων. Κατὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων Ἔργων ἡ ἀνάλυσις τοῦ Ὑπουργείου ἔλαβε μίαν ἀπόστασιν, διὰ νὰ ὑπολογίσῃ καὶ νὰ κάμῃ μίαν σύγκρισιν. Καὶ ἡ μὲν τοῦ Ὑπουργείου εἶναι δρχ. 82,25, ἡ δὲ τοῦ Μακρῆ εἶναι 91,87, δηλαδὴ κάτω τῶν 100 δραχμῶν.

§179Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος τέως ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὑπέπεσεν εἰς ἓν σφάλμα κολοσσιαῖον, ὑπολογίζει δηλ. τρεῖς τὸ λάδι, τρεῖς τὸ ξείδι καὶ ἓξ τὸ λαδόξιδο. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Διὰ νὰ ὑπολογίσῃ κανεὶς τὴν τιμὴν θὰ πάρῃ τὴν ἀνάλυσιν τοῦ Ὑπουργείου κεφ. Γ καὶ θὰ εἴπῃ: Τὸ Ὑπουργεῖον καθ’ ἑκάστην τριμηνίαν, συμφώνως πρὸς τὴν σύμβασιν καὶ τὰ καθιερωμένα, καταρτίζει μίαν ἐπιτροπὴν εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας ἀπὸ τὸν Νομομηχανικόν, τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος καὶ ἄλλους, οἱ ὁποῖοι καθορίζουν τὰ ἡμερομίσθια. Τὰ ἡμερομίσθια τῆς συμβάσεως καὶ τῆς τελευταίας τριμηνίας εἶναι τὰ αὐτά, 56 δραχμὰς διὰ τὴν μεταφοράν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, εἰς τὸν πολλαπλασιασμόν του, ὅπως εἶδον, ἔχει βάλει διὰ μίαν ὥραν 10 δραχμάς, ἀντὶ 7, διότι 5,6 διὰ τοῦ 8 κάμνει 7 καὶ ὄχι 10. Καὶ ὁ κ. Μηχανικός, τὸν ὁποῖον προϋπελόγισεν, ἠθέλησε νὰ παρουσιάσῃ τὸ ἡμερομίσθιον τοῦ καρραγωγέως, ἐκτὸς τῆς ἀξίας τοῦ κάρρου πρὸς 80 δραχ. τὴν ἡμέραν. Ἀλλὰ κάμνει καὶ δεύτερον λάθος. Εἰς τὴν ἀξίαν τῶν σκύρων προσθέτει καὶ 25% ἐπὶ τῆς ἀξίας λόγῳ τοῦ κέρδους τοῦ ἀναδόχου. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ κέρδος συμπεριλαμβάνεται εἰς ὅλας τὰς δημοπρασίας τοῦ Δημοσίου, διότι ὁ ἀνάδοχος κερδίζει καὶ ὁ ἐργολάβος προσφέρει. Ἑπομένως, τὸ 25% δὲν πρέπει νὰ τὸ βάλωμε, διότι σήμερον καὶ τὰ σκῦρα κοστίζουν 76%.

§180Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ σᾶς εἴπω διατὶ πρέπει νὰ μπῇ τὸ 25%; Διότι, διὰ τὴν προμήθειαν αὐτὴν τῶν σκύρων, ὁ ἐργολήπτης, ἂν μεγάλος, δὲν δαπανᾷ τίποτε ἄλλο καὶ λαμβάνει αὐτό, τὸ ὁποῖον σᾶς ὑπελόγισα, ἀναλόγως τῆς ἀποστάσεως.

§181ΑΛ. ΠΑΧΝΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, παρηκολούθησα μὲ ὅλως ἰδιαιτέραν προσοχὴν τὴν ἀποψινὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Θὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι ἡ ἀγόρευσίς του δὲν μοῦ ἐνέπνευσεν οὐδεμίαν ἀπολύτως ἐμπιστοσύνην, διότι διακρίνω εἰς κάθε βῆμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας μερικὲς idées fixes, ἐμμόνους ἰδέας, ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν ἠμπόρεσε νὰ χειραφετηθῇ. Αὐτὸ βέβαια δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν πρὸς τὴν ἀναμφισβήτητον καλὴν πίστιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, τὴν ὁποίαν ὅλοι ὁμολογοῦν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχει ἐκτεθεῖ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν εἰς τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως τῆς ὁδοποΐας καὶ συγκεκριμένως ὑπὲρ ὡρισμένου ὁμίλου, ὥστε πρέπει κανεὶς νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι μὲ πολὺν κόπον ἀναγκάζεται νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἱστορίαν αὐτὴν τῆς συμβάσεως Μακρῆ. Ὁμολογῶ ὅτι κάθε ἄλλο παρὰ καλὴν ἐντύπωσιν ἔκαμεν ἡ ἀνάγνωσις ἐδῶ ἐγγράφου τῆς ἐν Βέρνῃ Πρεσβείας, περὶ τοῦ φοιτητικοῦ βίου τοῦ κ. Ραλλίδη. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐξυπηρετικὸν τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον συνεκεντρώθημεν ἐδῶ, νὰ ἀκούωμεν, ἐὰν ὁ κ. Ραλλίδης ἔφαγε τῆς σπιτονοικοκυρᾶς του ἐκεῖ 300 φράγκα. Καὶ ἐνῷ βλέπομεν μὲ πόσην ἐπιμονὴν καὶ ζῆλον ὑπεισῆλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον τοῦ Πρεζάνη καὶ τοῦ Ραλλίδη, δὲν μᾶς ἀνέφερε τίποτε περὶ τοῦ κ. Μακρῆ.

§182Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὅταν πρόκειται νὰ τοῦ ἀναθέσητε ἔργα 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ τὸν κρίνετε.

§183ΑΛ. ΠΑΧΝΟΣ. Σοβαρὸν εἶναι καὶ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἴπετε, τῶν βαγονίων. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἀναπτυχθῇ εὐρύτερον.

§184Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ τὸ ἀνέπτυξα τρεῖς φορὲς ὣς τώρα.

§185Α. ΠΑΧΝΟΣ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας, ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔμεινα καθόλου ἱκανοποιημένος, διότι δὲν μᾶς ἀνεπτύξατε ποία εἶναι ἡ προσφορὰ τοῦ ἑνὸς ὁμίλου καὶ ποία τοῦ ἄλλου, τίνα εἶναι τὰ τεχνικὰ προσόντα τοῦ ἑνὸς ὁμίλου καὶ τίνα τοῦ ἄλλου. Δὲν μᾶς ἐπαρουσιάσατε τίποτε ἀπὸ αὐτά. Αὐτὰ εἶναι τὰ δύο κύρια σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ τὴν ὅλην σύμβασιν τῆς ὁδοποιΐας. Εἶναι περιττὸν νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἡ προαγωγὴ τῆς ὁδοποιΐας ἀποτελεῖ ἕνα πανελλήνιον ἕνα διακαῆ πόθον περὶ τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης τῆς κατασκευῆς τοῦ ὁδικοῦ δικτύου τῆς Χώρας δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη, εἶναι ἄλλως τε γνωστόν, ὅτι κάθε πρόοδος καὶ ἐξυπηρέτησις τῆς Κοινωνίας ἐξαρτᾶται ἐν πολλοῖς ἀπὸ τὴν τελειότητα τῶν ὁδῶν της. Καὶ ἐφόσον τὸ Κράτος ἀντιμετωπίζει οἰκονομικὰς δυσχερείας εἰς πᾶν βῆμα του σοβαρωτάτας, ἡ κατασκευὴ τοῦ ὁδικοῦ δικτύου τῆς Χώρας διὰ δανείου ἀσφαλῶς εὑρίσκει εὐνοϊκὴν ἀπήχησιν εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην. Ἀλλ’ εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασαν τὰ πράγματα, ἀφοῦ διετυμπανίσθη εἰς ὅλα τὰ πέρατα τῆς Χώρας ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας κρύπτονται ἰδιοτελεῖς σκοποί, ἀφοῦ κυκλοφοροῦν διαδόσεις, αἱ ὁποῖαι θίγουν ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Χώρας, δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τὸ λόγον ἐπιβάλλεται ἡ ἐπανάληψις τοῦ διαγωνισμοῦ τῆς ὁδοποιΐας. Ἂς μὴ λησμονῶμεν ὅτι ζῶμεν εἰς μίαν Χώραν, ὅπου ἡ συκοφαντία ἔχει φθάσῃ εἰς ἐπιστήμην, ὅπως ὁ Κουμουνδοῦρος ἔλεγε, καὶ ὅπου ἀφθονοῦσι τὰ συκοφαντικὰ ὦτα τοῦ Ἀριστοφάνους. Ἡ λύσις εἶναι ἁπλουστάτη: Ἀφ’ οὗ δὲν ἐπροτιμήθη ὁ μειοδότης, ἂς ἐπαναληφθῇ τοὐλάχιστον ὁ διαγωνισμός: Ὁ κόσμος ἀδημονεῖ καὶ δυσπιστεῖ πρὸς τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Χώρας. Εἰς ὃ λοιπὸν σημεῖον ἔφθασαν τὰ πράγματα, μόνον ἡ ἐπανάληψις τῆς δημοπρασίας ἐπιβάλλεται. Ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὴν Βουλήν, ζητήματος κανονισθέντος διὰ νόμου, τὸν ὁποῖον αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἀποτελεῖ τὴν μεγαλυτέραν ἀποτυχίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§186Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μοῦ ἐπιτρέπετε, Κύριε; Εἶσθε πολὺ νέος καὶ δὲν γνωρίζετε, ἴσως, τὴν παρελθοῦσαν κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου. Πρὸ εἰκοσιπενταετίας ὁ ἀείμνηστος Θεοτόκης ἔφερεν ἐδῶ τὴν σύμβασιν τῆς Στυμφαλίας. Ἠγέρθη τότε εἷς κολοσσιαῖος θόρυβος, καὶ διὰ μέσων ἀναλόγων, ὅπως καὶ τώρα, τὸν ἠμπόδισε νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον. Εἷς βουλευτὴς ὡμίλησεν ἐπὶ μακρὸν καὶ ἐσταμάτησε τὴν σύμβασιν αὐτήν. Κατηγόρησαν τότε καὶ τὸν Θεοτόκην καὶ ἔμειναν αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεὺς χωρὶς νερὸ καὶ ἀκόμη δὲν ἔχομεν νερό, καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Μιχαλακόπουλος δὲν εἶχε τὸ θάρρος τότε νὰ παραβλέψῃ ὅλα αὐτὰ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν Οὔλεν, δὲν θὰ εἴχομεν ποτὲ νερό. Δι’ αὐτὸ πρέπει ν’ ἀδιαφορῇ κανεὶς διὰ τὸν συκοφάντην.

§187Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὸ ἀσφαλέστερον μέσον διὰ νὰ καταπολεμηθῇ ἡ συκοφαντία εἶναι νὰ ὁπλισθοῦν οἱ τίμιοι ἄνθρωποι ὅπως καὶ οἱ συκοφάνται. Ἐμένα μοῦ εἶπον, καὶ τὸ ἐπίστευσεν ὅλος ὁ κόσμος, ὅτι διώρισα τὸν ἀδελφόν μου εἰς τὴν Οὔλεν μὲ 200.000 δραχ. τὸν μῆνα! Δὲν τὸ διέψευσα ἐγώ. Ἦλθον εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν καὶ μοῦ εἶπον νὰ κάμω μίαν διάψευσιν. Εἶπον, ὅτι δὲν θὰ κάμω τὴν διάψευσιν. Ἐὰν ὁ λαὸς αὐτὸς εἶναι τόσον ὑστερικός, ὥστε νὰ ἄγεται καὶ νὰ φέρεται ἀπὸ τοὺς συκοφάντας, εἶναι προτιμότερον νὰ ταφῶ ἅπαξ διὰ παντός. Ἐν τούτοις ἀπεδείχθη ὅτι μία μερὶς τῆς Κοινῆς Γνώμης δὲν τὸ ἐπίστευσε. Τί ἔμεινεν ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν συκοφαντίαν; Τίποτε. Ὑπῆρχον ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, διότι εἶχε κηρυχθῆ ἑτοιμόρροπον ἕνα σπῆτι τῆς γυναικός μου, εἶπον: Νὰ τὶ λεπτὰ ἔχει αὐτός. Τί ἔμεινεν ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν; Τίποτε. Χρειάζεται λοιπὸν ὀλίγον θάρρος διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ κανεὶς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους.

§188ΑΛ. ΠΑΧΝΟΣ. Αὐτὸ ζητοῦμεν ἀκριβῶς, μὲ τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας.

§189Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μὲ τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας ζητεῖται, — προσέξατε, τὸ ται μὲ ἄλφα γιῶτα — νὰ συνενωθοῦν οἱ ἐργολάβοι καὶ νὰ ζητήσουν νὰ φέρουν τὸ Κράτος εἰς τὸ ἀδιέξοδον, ἢ νὰ πληρώσῃ περισσότερα, ἢ νὰ πληρώσῃ τὰ ἔξοδα τῆς μοιρασιᾶς των.

§190ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔπρεπε νὰ εἶναι πολὺ προσεκτικώτερος, ὅταν ὁμιλεῖ, διότι ἐζητήθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἡ ἐπανάληψις τῆς δημοπρασίας καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀπὸ ἐμέ, ἐδῶ δὲ ἀπὸ πολλοὺς ἀντιπροσώπους τῶν πολιτικῶν μερίδων. Ἔπρεπεν ἐπίσης νὰ γνωρίζῃ τὸ ἑξῆς: ὅτι πολὺ περισσότερον, περιφρουροῦνται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὅταν ὑπάρχει εὐρὺς συναγωνισμός, παρὰ ὅταν ὑπάρχει εἷς μόνον συναγωνιστὴς εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῆς δημοπρασίας. Καὶ αὐτὸς ὁ τρόπος τοῦ συναγωνισμοῦ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς ἐπεδιώχθη.

§191Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπ. Συγκοινωνίας). Εἶναι ἀνάξιον ἐμοῦ νὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς ὑπαινιγμοὺς αὐτούς.

§192ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ὁμιλεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ συκοφαντεῖ κατὰ τὸν πλέον ἀνάξιον τρόπον, πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι θὰ λάβῃ αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν. Ἠξεύρει πολὺ καλά, ὅτι ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ἐδῶ, ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν κομμάτων, ἐζητήσαμεν τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας. Καὶ λέγει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐπιδιώκεται, τὸ ται μὲ ἄλφα γιώτα. Καὶ ἀπὸ ποῖον ἐπιδιώκεται; Νὰ παύσετε νὰ λέγετε ὑπαινιγμούς, διότι, ὅταν ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, θὰ λάβητε τήν δέουσαν ἀπάντησιν, ποίους ἐννοεῖτε.

§193Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Τοὺς ἐργολάβους. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασίς σας.

§194Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία πρότασις;

§195Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ὅτι προσπαθοῦν νὰ συνεννοηθοῦν οἱ ἐργολάβοι ἐπὶ βλάβῃ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου.

§196ΑΛ. ΠΑΧΝΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ μακαρίτης ὁ Κουμουνδοῦρος εἶχεν εἴπει, ὅτι ζῶμεν εἰς μίαν Χώραν, ὅπου πραγματικῶς ἡ συκοφαντία ἔχει ἀνυψωθῆ εἰς ἐπιστήμην καὶ ἡ πεῖρα τοῦ μεγάλου ἐκείνου ἀνδρὸς πρέπει νὰ μᾶς εἶναι ὁδηγός. Ἐγὼ δὲ προσθέτω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ὅμιλοι τοιούτου παγκοσμίου κύρους ἀφ’ ἑνὸς ἀπὸ τὸν Ὅμιλον Μακρῆ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀπὸ τὸν Ὅμιλον Πρεζάνη, νὰ ἔλθουν εἰς ἀθεμίτους συναλλαγάς. Αὐτὸ τὸ ἀποκρούω.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀποστολίδης ἔχει τὸν λόγον.

§198Α. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἀντιπάθειά μου κατὰ τῶν συμβάσεων, τὴν ὁποίαν καὶ ἐμπράκτως κατέδειξα, καταψηφίσας ὅλας τὰς συμβάσεις, τὰς ὁποίας ἔφερεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ὡς καὶ ἡ παροῦσα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν τούτοις ὅμως ἡ κατάστασις τῆς συγκοινωνίας ἐν Ἑλλάδι, ἡ κατάστασις τῶν δημοσίων ὁδῶν καὶ ἡ ἀπόλυτος ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδοποιητικῶν ἔργων, μὲ ἀναγκάζουν εἰς τὴν σύμβασιν τῆς ὁδοποιΐας νὰ θελήσω νὰ συντελέσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ταχυτέραν, εἰ δυνατὸν, ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Ἡ σύγχρονος ἔννοια τῆς συγκοινωνίας δὲν εἶναι ἄλλο, παρὰ ἡ κατασκευὴ ὁδῶν διὰ μονίμων ὁδοστρωμάτων καὶ δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐκτίμησις τῆς ὑπερτιμήσεως τῆς λίρας δὲν εἶναι μόνον ὁ συντελεστὴς τῆς ὑποτιμήσεως τῶν μεταφερομένων ἐμπορευμάτων, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἡ ἀνταμοιβή, τὴν ὁποίαν παρέχει τὸ Δημόσιον εἰς τοὺς φορολογουμένους πολίτας. Δὲν μὲ συγκινεῖ τόσον ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνέργων τῆς Ἑλλάδος, ὅσον μὲ συγκινεῖ ὅτι οἱ φορολογούμενοι πολῖται δὲν ἀπολαμβάνουν τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε ν’ ἀπολαμβάνουν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Διὰ τῶν ἔργων τῆς συγκοινωνίας εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι οἱ ἐργαζόμενοι θὰ ἀπολαύσουν τι περισσότερον τῶν ὅσων ἀπελάμβανον. Ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Θεσσαλονίκης, ἀπεκόμισέ τις τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι διὰ τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν, οὐδὲν τὸ σπουδαῖον θὰ γίνῃ. Ἡ βάσις του αὕτη ἦτο ἐσφαλμένη, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως λογικῆς. Ἀπὸ τεχνικῆς μὲν ἀπόψεως, διότι ἐβασίσθη εἰς τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων, πλάτους 8 μέτρων.....

§199Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Μόνον διὰ τὴν γρανιτάσφαλτον. Δὲν γίνεται πουθενὰ μικροτέρα. Αὐτὰ λέγει ἡ ὑπηρεσία σας.

§200Α. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Δὲν προσποιοῦμαι τὸν μηχανικόν, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πολλάκις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ὀφείλομεν καὶ ἐνταῦθα νὰ κάμωμεν ὅ,τι κάμνουν ἀλλαχοῦ, εἶναι ἀναμφισβήτητον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς τὴν πειραματικὴν ὁδὸν τῆς Γερμανίας, διότι ὑπάρχει τοιαύτη φέρουσα ἀπὸ τὸ Μόναχον εἰς τὸ Βερολῖνον, ἡ οὖσα κατεσκευασμένη διὰ 40 διαφόρων τρόπων ὁδοστρωμάτων κατὰ χιλιόμετρον ἵνα ἡ Γερμανικὴ Δημοκρατία ἀποκομίσῃ τὴν πεῖραν τῆς καλλιτέρας ὁδοῦ, ἔχουν πλάτος τριῶν μόνον μέτρων ἐκ μονίμου ὁδοστρώματος μὲ τὰ πλάγια ἐξ ὁδοστρώματος ἐκ σκύρων. Κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ ἔχωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν δύο χιλιάδων χιλιομέτρων, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν τὸ πολλαπλάσιον αὐτοῦ.

§201Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἡ ὁδός, ὅταν εἶναι μακρὰν τῶν Πόλεων καὶ ἔχει πλάτος ὁδοστρώματος τριῶν ἢ τεσσάρων μέτρων, εἶναι ἐπαρκεστάτη.

§202Α. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Λογικῶς δέ, ἄλλως τε, δὲν εἶναι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Θεσσαλονίκης ἰσχυρόν, διότι ἐφόσον αἱ τιμαὶ καθωρίσθησαν εἰς τὸ κατώτατον δυνατὸν ὅριον, ἀσφαλῶς διὰ τῆς δαπάνης 6 ἑκατομ. λιρῶν θὰ κατασκευασθοῦν πολλαὶ ὁδοί. Τοῦτο ὅμως μοῦ κάμνει πολὺ κακὴν ἐντύπωσιν, τὸ ὄψιμον ἐνδιαφέρον πολλῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν διὰ τὴν μὴ σπατάλην τοῦ δημοσίου πλούτου. Εἶναι γνωστὸν μετὰ πόσης χαρᾶς ἐψήφισαν τὴν σύμβασιν Πάουερ. Εἶναι γνωστὴ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ προσπάθεια καὶ ἡμῶν τῶν ὀλίγων ἀντιπολιτευομένων διὰ τὰ ἔργα τῆς Φαουντέσιον. Ἐθεωρήθη ὡς ἀνίερος δημοκοπία τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἡ προσπάθεια ἐκείνη. Ἐν τούτοις ὅμως καὶ ἐκ τῆς συμβάσεως Πάουερ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πολλὰ ἐζημιώθη τὸ Δημόσιον καὶ ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπεδουλώθη τοῦτο διὰ τῆς παραχωρήσεως τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς εἰς τὴν Πάουερ. Ἐν τούτοις, καὶ ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν εἶχε τὸ ψυχικὸν σθένος νὰ θελήσῃ νὰ περιφρουρήσῃ τὸ δημόσιον ἐκ τῆς σπατάλης ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως ἔγινε.

§203Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποία ἦτο;

§204Α. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Εἰς μὲν τὴν σύμβασιν Φαουντέσιον ἦτο ἄνω τῶν πέντε δισεκατομμυρίων δραχμῶν, ἡ δὲ σπατάλη διὰ τὴν Πάουερ ἄνω τῶν σαράντα ἑκατομμυρίων λιρῶν. Καὶ ἦτο τοιαύτη, διότι μετὰ πάροδον δέκα ἐτῶν ὁ σιδηρόδρομος ὁ ἠλεκτρικὸς θὰ περιήρχετο εἰς τὸ Δημόσιον καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ κίνησις Ἀθηνῶν–Πειραιῶς εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δύναται νὰ εἶναι καὶ ἄνω τῶν σαράντα ἑκατομμυρίων. Τρίτον ἔχω ἕνα πικρὸν παράπονον, ὡς Ἕλλην ἁπλῶς, νὰ διατυπώσω, ὅτι ὑπάρχει μία ἀντιπάθεια ἐναντίον τῶν Ἑλληνικῶν Ἑταιρειῶν. Ἀναμφισβητήτως ἐν ᾗ περιπτώσει ἐκαλύπτοντο αἱ Ἑταιρεῖαι ὑπὸ ὄνομα ξενόφωνον, ὅπως τὰ κέντρα διασκεδάσεων, πολλοὶ ἐξ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔχετε ἀντιρρήσεις διὰ τὴν ταχυτέραν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως, θὰ ἐσπεύδατε τότε νὰ τὴν ψηφίσετε, διότι διόλου ἀπίθανον νὰ ἐκαλοῦντο νὰ καταπλεύσουν στόλοι ὁλόκληροι εἰς Φάληρον διὰ τὴν ταχυτέραν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ Ἑλληνικῶν Ἑταιρειῶν, διότι καὶ αἱ δύο Ἑταιρεῖαι ἐκ τῶν συναγωνιζομένων εἶναι Ἑλληνικαὶ καὶ ἀποτελοῦνται ἀπὸ ὅ,τι ἐκλεκτὸν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ὁ τόπος ὑπὸ ἔποψιν μηχανικῶν μέσων, δὲν περιεβλήθησαν μετὰ συμπαθείας, καίτοι εἶναι τὸ πρῶτον ἔργον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ ἐν Ἑλλάδι ὑπὸ Ἑλληνικῶν Ἑταιρειῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ξενοφώνων ἑταιρειῶν, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀντίδρασις. Ἐπίσης τὸ ζήτημα τῶν 28,15%, διὰ τὸ ὁποῖον τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων διεφώνησεν, ἔχω νὰ διατυπώσω τὴν παρατήρησιν: πῶς ἐδέχθη τοῦτο νὰ παραχωρήσῃ τὰς ὁδοὺς μὲ ποσοστὰ πολὺ ἀνώτερα τῶν 28%, καὶ σήμερον ἰσχυρίζεται ὅτι κάτω αὐτῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα ὁδοποιητικὰ; Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐν Ἑλλάδι, ἡ ὁποία εἶναι χώρα πτωχή, δὲν πρέπει νὰ ἐκτελοῦνται πειράματα κατασκευῆς ἔργων, καὶ ὅταν δίδετε τόσα ἑκατομμύρια, νὰ μὴ σᾶς πειράζῃ ἂν δώσετε ἑκατὸν ἀκόμη. Καὶ ὅταν μεμφόμεθα τὴν Ἑταιρείαν ΑΚΤΕ, ἡ ὁποία κατεσκεύασε τὴν ὁδὸν Πειραιῶς, δὲν πρέπει νὰ κατηγορῶμεν μόνον αὐτήν, ἀλλὰ κατὰ μέγα μέρος τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἡ ὁποία ἠθέλησε νὰ πειραματισθῇ, δαπανήσασα 17 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀλλὰ τώρα δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Τώρα ἔρχεται τὸ ζήτημα, τί πρέπει νὰ πράξῃ ἡ Βουλή, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησεν ἀφ’ ἑαυτῆς νὰ προβῇ εἰς τὴν κατακύρωσιν τοῦ ἔργου, συμφώνως τῷ νόμῳ; Ἡμεῖς ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν γνώμην. Νομίζομεν ὅτι ἐφόσον καὶ αἱ δύο Ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον μέρος εἰς τὸν διαγωνισμόν, πληροῦσι τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους καὶ τὴν τεχνικὴν κατάρτισιν, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκλέξῃ τὸν ἀνάδοχον, προβαίνουσα τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Δὲν θέλω, Κύριοι, τὴν ἐπανάληψιν διαγωνισμοῦ, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ταύτην ἐξ ἀγαθῆς προθέσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς διαβεβαιώσῃ ὅτι εἰς τὸν διαγωνισμόν, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει τεθῇ ὡς κατώτατον ὅριον τὸ ὅριον τῆς σημερινῆς τιμῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς διαβεβαιώσῃ ὅτι οἱ μέλλοντες νὰ προσέλθουν δὲν θὰ προσφέρουν τιμὰς πολὺ μεγαλυτέρας: Καὶ ἐρωτῶ, τὴν ζημίαν αὐτήν, τοῦ Δημοσίου, ἡ ὁποία ἤθελε γεννηθῇ, ποῖος θὰ τὴν πληρώσῃ; Οἱ διαβεβαιοῦντες ὅτι οὐδεμίαν ζημίαν θέλει ὑποστῇ τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς δημοπρασίας, πολὺ πλανῶνται. Τὴν ζημίαν θὰ τὴν πληρώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἕνεκα τῆς ἐπιβραδύνσεως τῶν ἔργων, ἐξ ἄλλου δὲ ἕνεκα τῆς μεγαλυτέρας τιμῆς τὴν ὁποίαν θὰ ἀπαιτήσουν οἱ συναγωνιζόμενοι. Ἀναγκάζεται δ’ ἐξ ἄλλου, Κύριοι, καὶ ἐκ τοῦ πολέμου τὸν ὁποῖον ὑφίστανται αἱ Ἑλληνικαὶ Ἑταιρεῖαι, νὰ φυγαδεύεται καὶ τὸ Ἑλληνικὸν κεφάλαιον. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἐπιθυμῶ νὰ παράσχω μίαν πληροφορίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὑπάρχουν Ἕλληνες ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι μέγιστα ἔργα τοιαύτης φύσεως ἐν Νοτίῳ Ἀφρικῇ, εἰς τὰς πρώην Γερμανικὰς ἀποικίας, αἱ ὁποῖαι μετὰ τὴν ἀνακωχὴν προσετέθησαν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὑπάρχουν, λέγω, Ἕλληνες, οἵτινες ἦλθαν εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ ζήσουν εἰς τὴν πατρίδα των καὶ οἱ ὁποῖοι, λόγῳ τοῦ διωγμοῦ τῶν Ἑλληνικῶν κεφαλαίων, ἠναγκάσθησαν ν’ ἀπέλθουν πάλιν πρὸς εὕρεσιν ἐργασίας ἀλλοῦ. Ἔχω, λοιπόν, τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἐπανάληψις τοῦ διαγωνισμοῦ θὰ εἶναι καταστροφὴ καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει τὸ ταχύτερον νὰ ἐκλέξῃ ἕνα ἐκ τῶν δύο ἀναδόχων καὶ νὰ κατακυρώσῃ τὴν σύμβασιν, ἵνα ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον καὶ καλῶς διὰ μίαν διάρκειαν μεγάλην. (Χειροκροτήματα). — Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξιότιμοι Κύριοι Βουλευταί, ἐγὼ ἔσχον τὴν τιμὴν προχθὲς νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιίας. Καὶ εἶπον, ὅτι εὑρίσκω ὅτι κακῶς ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα, καὶ ὅτι ἔπρεπεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νὰ ἀποφασίσῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἥτις ἐκλήθη ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς τοιαύτης, καὶ βάσει τοῦ ὑπάρχοντος νόμου ν’ ἀποφασίσῃ. Ὅταν δὲ παρῆλθε τὸ πρῶτον στάδιον τῆς κρίσεως ἐπὶ τῶν συναγωνισθέντων εἰς τὴν σχετικὴν δημοπρασίαν, ἡ Κυβέρνησις, μολονότι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς διεκήρυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅτι εἶναι ἐξ ἐκείνων οἵτινες ἔχουσι τὸ θάρρος τῆς γνώμης των, δὲν ἔσχε τὸ θάρρος νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐπὶ τούτου εὐθύνην. Καὶ μετὰ τὴν νέαν συγκρότησιν αὐτῆς, ἐφόσον παραμένει ἀκεραία ἡ ἐντολὴ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἔδει αὕτη νὰ συνεχίσῃ τὰς ἐπὶ τούτου ἐνεργείας της, ἐφόσον μάλιστα καὶ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει τὸ ἐπεῖγον τῆς ἀνάγκης τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τούτων, τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον καὶ προχθές, ἐναγωνίως ἀναμένει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ δὴ ὁ πάσχων Ἑλληνικὸς λαός. Ἤδη ἔχω νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς: Ὁ ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς νόμος 3404 ἔρχεται εἰς πλήρη ἁρμονίαν μὲ τὸν ὑπάρχοντα νόμον περὶ μονίμων ὁδοστρωμάτων. Ἐφόσον, ὅθεν, ὁ νόμος περὶ μονίμων ὁδοστρωμάτων ἔχει συνταχθῇ τὸ πρῶτον ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτε διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἐφόσον μετὰ ταῦτα ἐψηφίσθη ἐπὶ τοῦ—ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι—ἀειμνήστου τότε ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας Ξενοφῶντος Στρατηγοῦ, δὲν εἶναι δυνατόν, τὸ ἐπ’ ἐμοί, νὰ εὕρω καὶ τὸν ἐλάχιστον δισταγμόν, ἀκολουθῶν τὰς ἰδέας ἐκείνου εἰς τὸ κόμμα τοῦ ὁποίου ἀνήκω καὶ ἐγώ, δὲν εἶναι δυνατὸν λέγω νὰ ἔχω τὸν ἐλάχιστον δισταγμόν, ὅτι ὁ παρὼν νόμος καὶ ἡ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας ἔρχεται εἰς συμπλήρωσιν καὶ εἰς συνέχισιν τῆς πολιτικῆς τοῦ νόμου περὶ μονίμων ὁδοστρωμάτων, καὶ ὅτι εἶναι ἡ μόνη ὁδοποιητικὴ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἔδει νὰ συνεχίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ δέον νὰ γίνῃ τοῦτο, διότι ὄχι μόνον ἐπιτυγχάνεται ἓν μέγα δάνειον, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἀπαρχὴν τῆς τελέσεως τῶν ἔργων καὶ τὸ ὁποῖον, ἂν δὲν εἶναι ἱκανὸν διὰ νὰ κατασκευασθοῦν ὅλαι αἱ ὁδοὶ τοῦ Κράτους, εἶναι ὅμως τοῦτο ἱκανὸν ἵνα ἄρξηται ἡ κατασκευὴ αὐτῶν καὶ ἐπιτελεσθοῦν αἱ ἐθνικαὶ ἀρτηρίαι. Εἶναι, λοιπόν, ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὅταν ἐπιτυγχάνεται ἡ σύναψις ἑνὸς τοιούτου δανείου, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἶναι ἡ καλλιτέρα πολιτικὴ ἡ ὁποία ἔδει νὰ ἀκολουθηθῇ. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δημοσιονομικῆς ἂν κρίνῃ κανείς, θὰ καταλήξῃ εἰς τὸ ἴδιον συμπέρασμα. Διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ βαρύνεται ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας, διὰ τὴν συντέλεσιν τῶν ὁποίων πρέπει κυρίως νὰ βαρύνωνται αἱ τάξεις αἱ ὁποῖαι κατ’ ἰδίαν ὠφελοῦνται ἐξ αὐτῶν. Καὶ αἱ ὠφελούμεναι ἐξ αὐτῶν τάξεις εἶναι αἱ τάξεις ἐκεῖναι αἵτινες βαρύνονται διὰ τοῦ φόρου τῶν διοδίων, διὰ τοῦ φόρου τῆς βενζίνης καὶ λοιπῶν προσόδων τοῦ νόμου περὶ μονίμων ὁδοστρωμάτων. Ἀλλὰ οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσωμεν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸ πλεῖστον τοῦ ὁποίου νομίζει ὅτι διὰ τοῦ συναφθησομένου δανείου θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ λυθῇ ὁλόκληρον τὸ συγκοινωνιακὸν ζήτημα, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσωμεν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος, ὅτι πόρρω ἀπέχει τοῦ νὰ λυθῇ τελείως τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας, διότι εἶναι πιθανὸν μετὰ τὴν ἐξάντλησιν καὶ τῆς τελευταίας δραχμῆς τοῦ δανείου τῶν δύο δισεκατομμυρίων διακοσίων ἑκατομμυρίων περίπου δραχμῶν, νὰ ἀπομείνωσι καὶ θὰ ἀπομείνωσι ἀναμφισβητήτως, ὁδοὶ ἀπαράσκευοι, ἀσυντέλεστοι, καὶ εἶναι δυνατὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ νομίζῃ ὅτι διὰ τοῦ δανείου τούτου θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ λυθῇ τὸ συγκοινωνιακὸν ζήτημα.

§205Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Αὐτὸ νομίζει καὶ ἡ Βουλή.

§206Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ τοιαύτην ἰδέαν.

§207Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ἀνέπτυξα διὰ μακρῶν.

§208Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ γίνῃ οἱοσδήποτε ὑπολογισμὸς ἀκριβὴς τῶν χιλιομέτρων τῶν ὁδῶν αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ κατασκευασθῶσιν, ἐφόσον καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἁρμοδία τεχνικὴ ὑπηρεσία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξῃ εἰς ἀσφαλὲς συμπέρασμα. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀναμείνῃ τις — διότι ἂν δὲν τὸ ἀναμείνῃ, δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον γίνονται αἱ ἐργασίαι αὐταὶ καὶ ἀκολουθεῖται αὐτὴ ἡ πολιτικὴ — καὶ εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν εἶναι ὅτι θὰ γίνωσιν αἱ ἐθνικαὶ ἀρτηρίαι τοὐλάχιστον. Τώρα, ἐφόσον τοιαύτην ἔχω γνώμην, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος καθ’ ὅτι ἡ μόνη ἁρμοδία ὅπως συνεχίσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν αὕτη εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ τῆς συνεχίσεως τοῦ ἔργου της ἔδει νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν της, δεδομένου ὅτι τὴν διάσπασιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ εὐρυτέρου συνασπισμοῦ ἐπέφερε τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐφόσον, λέγω, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἀναρμοδία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξω τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας. Διότι τοῦτο θὰ ἐσήμαινεν ἁρμοδιότητα τῆς Βουλῆς ὅπως ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου, ἥτις καὶ ἐπιλαμβανομένη ἀποφασίζει τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετάσω αὐτήν, ἐφόσον νομίζω ὅτι εἶναι ἀναρμοδία ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ ταύτην. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι δύο ἀπόψεις παρουσιάζονται ἐνώπιον αὐτῆς: ἡ ἄποψις τῆς φειδοῦς τοῦ Δημοσίου χρήματος τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει ἡ μία μερίς, καὶ ἡ ἄποψις τῆς καλῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων καὶ τῆς ἀποφυγῆς τῆς κακοτέχνου ἐκτελέσεως, ἥτις εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ μίαν κατάστασιν ἀνυπόφορον. Καὶ ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λέσβου βουλευτὴς διὰ μιᾶς ρητορικῆς ἀποστροφῆς ἠθέλησεν νὰ φανῇ περιφρουρῶν, καθ’ ἃ ἔλεγε, τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ νὰ κρούσῃ τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου τούτου, δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δαπανηθῇ ὁλόκληρον τὸ δάνειον καὶ οἱ δρόμοι ἀπὸ ἀπόψεως καλῆς κατασκευῆς δὲν θὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς συγχρόνους ἀνάγκας τῶν πολιτῶν, τότε οἱ πολῖται οἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς θυσίας διὰ τὴν κατασκευήν των δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ λάβωσι τοὺς λίθους ἐκ τῶν ὁδῶν ἐκείνων, αἵτινες θέλουσι μετ’ οὐ πολὺ ὑποστῇ φθορὰς, θὰ λάβωσιν — λέγω — τοὺς λίθους οἱ πολῖται οἱ φορολογηθέντες καὶ φορολογηθησόμενοι καὶ θὰ στρέψωσιν αὐτοὺς καθ’ ἡμῶν τῶν κυβερνητῶν οἵτινες συντελέσατε διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων τοιούτων. Ἀλλ’ ἐπαναλέγω, ὅτι τοῦτο δὲν ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπίσης δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ ὅτι τὸ ζήτημα ἔρχεται ἐνώπιον ἡμῶν διὰ συστάσεως οἱασδήποτε ὁμάδος βουλευτῶν, διὰ τὴν ταχεῖαν ἔναρξιν καὶ περάτωσιν τῶν ἔργων, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχεν ἀνάγκην καμμίας συστάσεως ἐφόσον εἶχε τὸν νόμον καὶ ἔπρεπε τὸν νόμον νὰ ἐφαρμόσῃ. Δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ δεχθῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ θέσιν εἰς τὴν συνείδησιν ἡμῶν ἡ γνώμη τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι προτείνουν τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, ὅτι δεσμεύεται ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸν νόμον καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τὸν συναγωνισμὸν εἰς ξένας ἑταιρείας. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ἐν σχέσει μὲ τὸ τεχνικὸν κεφάλαιον, ὅτι ὅ,τι τεχνικὸν κεφάλαιον εἶχε νὰ ἐπιδείξῃ ἡ χώρα κατῆλθεν εἰς τὸν συναγωνισμὸν καὶ δὲν ὑπάρχει ἄλλο τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ συναγωνισθῇ. Ἀλλὰ ἕνα καὶ μόνον λέγω, ὅτι ἡ περαιτέρω ἐκκρεμότης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν μερίδα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀλλ’ ἡ μερὶς αὐτὴ κατηγόρησε καὶ κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἀδικαιολόγητον ἐπιβράδυνσιν τῆς ἐνάρξεως τῶν ἔργων, λόγῳ ἐλλείψεως πολιτικοῦ θάρρους τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ εἶχεν. Τὸ θάρρος αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἔχουν, ἄλλως νὰ δηλώσουν ὅτι δὲν ἔχουν τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν δύναμιν νὰ εὑρίσκωνται ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ νὰ ἐπιτελοῦν τοιαῦτα ἔργα. Ἑπομένως, ὑποθέτω ὅτι ἡ μόνη πρότασις ἡ ὁποία θά ἠδύνατο νὰ γίνῃ δεκτὴ ἐκ μέρους ἡμῶν, εἶναι ἡ πρότασις τῆς ἀναρμοδιότητος ἡμῶν καὶ τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Κυβερνήσεως.

§209Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἐλέχθησαν, Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν, πάρα πολλά. Ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ ἀξιότιμοι συνάδελφοι προέβησαν εἰς τόσον μακρὰς ἀναπτύξεις, ὥστε δὲν ὑπολείπεται νὰ προστεθῇ τίποτε ἐπὶ πλέον. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ἔχων ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν σύστασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἐπιβάλλεται ὅπως ἐντοπισθῶμεν ἐπὶ τοῦ θέματος, θὰ περιορίσω τὴν ὁμιλίαν μου εἰς ὡρισμένα σημεῖα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπέφυγεν ἐπιμελῶς νὰ σεβασθῇ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, καταναλώσας τὰ ¾ τῆς ὁμιλίας του ἐπὶ θεμάτων ἀσχέτων παντελῶς μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν θέμα. Εἶναι γνωστόν, κ. Συνάδελφοι, ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἀπὸ ἔτους περίπου ἡ ἑταιρεία ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν ἐπανέλαβε διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας προτάσεις πρὸς σύναψιν συμβάσεως ἄνευ συναγωνισμοῦ, ἐπανέλαβε, λέγω, διότι τὰς αὐτὰς προτάσεις, κατά τι τροποποιημένας, εἶχεν ὑποβάλλει καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ δικτάτορος. Καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν ἐδέχθη νὰ συνάψῃ ἀπ’ εὐθείας σύμβασιν μὲ τὴν ἑταιρείαν ταύτην καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ νόμος, ἔσπευσε νὰ προκηρύξῃ διαγωνισμὸν καὶ κατόπιν ἐπιμόνου ἀπαιτήσεως τῆς Βουλῆς ἐματαιώθη ὁ διαγωνισμὸς ἐκεῖνος καὶ ἐψηφίσθη ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος καθώριζεν ὡρισμένον τρόπον διεξαγωγῆς τοῦ διαγωνισμοῦ. Δὲν θὰ προβῶ εἰς μακρὰν ἀνάλυσιν τοῦ νόμου ἐκείνου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ διαγωνισμὸς εἶχε δύο στάδια, τὸ πρῶτον στάδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐκρίνετο ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ τεχνικὴ ἀντοχὴ τῶν διαγωνιζομένων, καὶ τὸ δεύτερον στάδιον, τὸ κύριον στάδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἀπεφασίζετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, κατόπιν γνωματεύσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων, εἰς ποίαν ἑταιρείαν ἐκ τῶν διαγωνιζομένων ἤθελε παραχωρηθῇ τὸ ἔργον. Καὶ τὰ πράγματα ἐξειλίχθησαν ὅπως ἔχουν ἀναπτυχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος μὲ λυρικὰς ἐξάρσεις ἠθέλησε νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ θάρρος αὐτοῦ, δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἀποφασίσῃ καὶ ἔφερε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ζητῶν νὰ μεταβάλῃ τὸ κυρίαρχον σῶμα εἰς δικαστήριον. Καὶ τοῦτο διατί; Διότι τοιαύτη ἦτο ἡ ἐπιθυμία τῆς Ἑταιρείας. Ἀσχολούμεθα ἀπὸ τριημέρου καὶ καταναλίσκομεν χρόνον, τὸν ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν καλλίτερον εἰς τὸ νὰ συζητῶμεν διὰ τί; καὶ κατόπιν τίνων κελευσμάτων; Κατόπιν τῶν κελευσμάτων τῆς ἑταιρείας, τῆς ὁποίας συνήγορος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐγένετο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, πρὸς ὑποστήριξιν δὲ τῆς ἑταιρείας ταύτης, λαβὼν ὁ ἴδιος τὴν θέσιν συνηγόρου ἑνός τῶν ἀνταγωνιζομένων, δὲν ἐδίστασε νὰ προσπαθήσῃ δι’ ἀνακριβειῶν νὰ δυσφημήσῃ τὸ κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποχωρῆσαν ἐκ τῆς Κυβερνήσεως συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ προστατεύσῃ τὸν δημόσιον θησαυρὸν ἀπὸ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων καὶ νὰ τό κατηγορήσῃ ἐπὶ κομμουνισμῷ. Ἡμᾶς ὅμως τοὺς προερχομένους ἀπὸ μίαν ἄλλην ἐπαρχίαν, ὅπου ζητεῖται νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα κοινοῦ συμφέροντος, τὸ πρᾶγμα δὲν μᾶς ξενίζει, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἐδίστασε νὰ δυσφημήσῃ καὶ ἄλλον νῦν συνάδελφόν του εἰς τὰς προσκειμένας πρὸς αὐτὸν ἐφημερίδας, δὲν ἐδίστασε, λέγω, νὰ δυσφημήσῃ βουλευτὰς σήμερον παρακαθημένους εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον· ἴσως τὸ ἔχει ἡ θέσις τῶν Ὑπουργῶν τῆς Γεωργίας τῶν συμπραττόντων μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§210Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ποῖον;

§211Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Τὸν κ. Ἐξηντάρην καὶ τὸν κ. Φλωριᾶν καὶ τὸν κ. Ζερβόν. Ἐφ’ ὅσον μὲ προκαλεῖτε, δὲν διστάζω νὰ προχωρήσω καὶ περαιτέρω. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, εὑρισκόμενος πρὸ ἑβδομάδων εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, δὲν ἐδίστασε νὰ δυσφημήσῃ τοὺς συναδέλφους του ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ.

§212Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν εἶναι ἀκριβῆ αὐτά. Τὰ διέψευσε, καὶ οὔτε εἶναι καιρὸς νὰ φέρητε τοιούτου εἴδους συζητήσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, διότι ἐπὶ τέλους καὶ ἂν ἐδυσφημήθησαν συνάδελφοι, δὲν ἔχουν ἀνάγκην τῆς συνηγορίας τῆς ἰδικῆς σας. Εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἀμυνθοῦν μόνοι των.

§213Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Δὲν μᾶς ξενίζει τὸ πρᾶγμα, ἐὰν διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῆς ἀπόψεώς του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας μετέρχεται τοιούτου εἴδους πολιτικήν.

§214Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὅ,τι θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, τὸ λέγει μετὰ παρρησίας ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ.

§215Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μὲ συγχωρεῖτε, διότι ἀπουσίαζον ἐπὶ στιγμὴν τῆς αἰθούσης. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι οὐδέποτε ἐξεφράσθην ἐναντίον οὐδενὸς ἐκ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ. Διέψευσα ἀμέσως εἰς τὰς ἐφημερίδας ἀπολύτως πάντα τὰ κακοβούλως λεχθέντα. Δὲν θὰ εἶχον δὲ οὐδὲ τὰ στοιχεῖα ἀκόμη τῆς πολιτικῆς ἀνατροφῆς, ἐὰν καὶ διὰ τοῦ τύπου ἐξεφραζόμην οὕτω.

§216Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ τύπου. Πρόκειται περὶ τοῦ Δημάρχου τῶν Σερρῶν.

§217Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κύριοι Συνάδελφοι, ὁ δήμαρχος Σερρῶν διέψευσεν ὁ ἴδιος πάντα ταῦτα καὶ δι’ ἐπιστολῆς του πρὸς ἐμέ.

§218Ν. ΤΕΡΖΟΓΛΟΥ. Ὁ Δήμαρχος λέγει ὅτι οὐδεὶς τὸ διέψευσεν.

§219Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δηλῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ Δήμαρχος τῶν Σερρῶν εἶπε τὰ ἑξῆς: Σᾶς δηλῶ κατηγορηματικῶς ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς λέγω τώρα δὲν ἀφορῶσιν οὐδένα ἐκ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν. Καὶ ἠναγκάσθη, ὅταν προεκλήθη, ὁ δήμαρχος κατόπιν νὰ μοὶ στείλῃ καὶ ἐπιστολήν, διὰ τῆς ὁποίας τὸ διέψευσεν. Κατόπιν αὐτοῦ τὸ νὰ ἔρχεσθε νὰ ἐπαναλαμβάνετε αὐτὰ τὰ πράγματα, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἐποικοδομητικόν.

§220Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Λυποῦμαι διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Φλωριᾶς, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπιστολὴν τοῦ δημάρχου Σερρῶν τὴν ὁποίαν εἶδον προσωπικῶς.

§221Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ γνωρίζω τὶ εἶπον εἰς τὸν δήμαρχον Σερρῶν, καὶ ὅταν διαβεβαιῶ τὶ εἶπον εἰς αὐτόν, δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα νὰ ἀμφισβητῇ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον εἰς αὐτόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αἱ δηλώσεις μου εἶναι ἀκριβεῖς.

§222Γ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ εἶμαι παρών, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ἐπειδὴ ἀνεμίχθη καὶ τὸ ὄνομά μου εἰς τὴν συζήτησιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος, λέγω, νὰ δηλώσω, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐδήλωσα καὶ ὅτε ἦλθεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἡ πληροφορία, ὅτι μετὰ τὴν διάψευσιν τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ἔκαμε τότε, ἡμεῖς δὲν ἐθεωρήσαμεν οὐδόλως ἡμᾶς θιγομένους, οὔτε ὑπῆρξε ποτὲ ζήτημα δι’ ἐμέ, τοὐλάχιστον, προσωπικῶς. Οὔτε ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχῃ τοιοῦτον, κατόπιν τῆς διαψεύσεως ἐκ μέρους ἑνὸς πολιτικοῦ Ἀρχηγοῦ.

§223Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἀλλὰ δὲν περιορίζεται εἰς τοῦτο καὶ μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, εἰς τὸ νὰ προσπαθῇ νὰ δυσφημῇ κόμματα ὁλόκληρα πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς ὑποθέσεώς του. Διαστρέφει καὶ αὐτὸν τὸν νόμον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀπόψεώς του, δὲν ἐδίστασε καὶ αὐτὸν τὸν νόμον ἀκόμη νὰ διαστρέψῃ, στηριζόμενος εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου καὶ λησμονῶν μίαν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν προὐκάλεσεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν συνισταμένην εἰς τὰς ἐπεξηγήσεις τοῦ 22ου ἄρθρου τοῦ νόμου, τοῦ ἐρχομένου εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ ἄρθρον 1ον τοῦ νόμου. Καὶ ὁμιλῶν πρὸ ἡμερῶν καὶ ἐπαναλαμβάνων καὶ σήμερον, εἶπεν ὅτι οὐδεμίαν δέσμευσιν ἔχει ἐκ τοῦ νόμου νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν προσφορὰς δανεισμοῦ καλλιτέρας τοῦ τριμεροῦς, ἀφήνων οὕτω νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ διεξαχθῇ διαγωνισμὸς καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ δανεισμοῦ. Ἐν τούτοις ὑπάρχει καταχωρημένη εἰς τὰ πρακτικὰ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις, προκληθεῖσα ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ὑπὸ τοῦ ἔχοντος τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος ταύτην τὴν στιγμήν, ὅτι ὁ διαγωνισμός, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 1ον, θέλει διεξαχθῇ καὶ ἐπὶ τῶν ὅρων τοῦ δανεισμοῦ. Προχωρῶ δὲ καὶ ἔτι περισσότερον καὶ ἐνῶ παρουσιάζω ἀνάγλυφον, προσπαθεῖ διὰ τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν ὑστέρων προκαλεῖ ἀπὸ τὰς διαφόρους Πρεσβείας, νὰ παραστήσῃ ὡς μεγάλους ἀπατεῶνας ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δυνατὸν ὡς φοιτηταὶ νὰ περιέπεσαν εἰς νεανικὰς παρεκτροπὰς καὶ λησμονεῖ πᾶν ὅ,τι λέγεται καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἀπὸ συναδέλφους ἀκόμη εἰς βάρος τοῦ προστατευομένου του.

§224Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Τί εἶναι τὸ λεγόμενον;

§225Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ὅτι αὐτὸς ὁ κύριος, χρεωκοπήσας ὡς σταφιδέμπορος, ἐκέρδισεν ὅσα ἐκέρδισεν κάμνων τὸ λαθρεμπόριον τοῦ χάρτου.

§226Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Μὲ ποίαν ἐπισημότητα δύνασθε νὰ διαβεβαιώσητε ταῦτα;

§227Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Δὲν κάμω οὐδεμίαν βεβαίωσιν, ἁπλῶς λέγω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὴν ἀκρίβειαν τῶν λεγομένων εἰς βάρος καὶ τοῦ ἑτέρου τῶν ἀνταγωνιζομένων, διότι λέγονται πολλὰ καὶ ἀπὸ συναδέλφους ἀκόμη.

§228Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Τότε δὲν πρέπει νὰ τὰ λέγετε σεῖς, πρέπει νὰ τὰ εἴπουν οἱ κ. βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν καθῆκον νὰ τὰ εἴπουν, διὰ νὰ διαφωτίσουν τὴν Βουλὴν καὶ νὰ τὰ ἀποδείξουν.

§229Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε ἀσύστατα πράγματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἰς βάρος εὐϋπολήπτων ἀνθρώπων.

§230Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ὅτι ἐφόσον δὲν ἔχετε ἰδικάς σας πληροφορίας ἀμέσους, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀποδίδετε πράξεις εἰς ἀνθρώπους οἱουσδήποτε, ἀπόντας μάλιστα.

§231Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἁπλῶς εἶπον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὤφειλε διὰ νὰ εἶναι ἀμερόληπτος νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἀκρίβειαν καὶ τῶν εἰς βάρος τοῦ ἑτέρου λεγομένων. Ἐξ ἄλλου δὲν κάμνω ἄλλο τι, παρὰ νὰ ἀκολουθῶ τὸ παράδειγμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§232Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν γνωρίζω τὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, διότι δυστυχῶς ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἀπουσιάσω ἐπ’ ὀλίγην ὥραν καὶ δὲν ἠμπόρεσα νὰ ἀκούσω τὸ δεύτερον μέρος τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα νὰ συνεχίσωμεν καὶ αὔριον τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ ὁμιλήσω. Ἀλλ’ ἐὰν εἶπε τίποτε, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι καλόν, δὲν ἕπεται, ὅτι πρέπει νὰ τὸ μεταχειρισθῆτε σεῖς.

§233Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὅσα εἶπε, τὰ ἀπέδειξε δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος ἔχῃ ἔγγραφα ἐπίσημα, δύναται νὰ τὰ μεταχειρισθῇ.

§234Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι.

§235Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Καὶ τὸ κύριον θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ εἶναι ἐκτενέστερος, τὸ ζήτημα τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἀνελάμβανεν εἷς ἕκαστος τῶν συναγωνισθέντων Οἴκων, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐφρόντισεν, δὲν θέλω νὰ εἴπω νὰ τὰ διαστρέψῃ, πάντως ὅμως νὰ τὰ παρουσιάσῃ κατὰ ἕνα τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀμέσως ἀντιληπτὴ ἡ πραγματικότης. Μᾶς ὡμίλησε περὶ τῆς ἐντιμότητος τῶν ἐργοληπτικῶν ἐκείνων Οἴκων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνελάμβανον νὰ ἐκτελέσωσι τὰ ἔργα ὑπεργολαβικῶς ἀπὸ τὸν κ. Μακρῆν, ἀλλὰ δὲν ἐφρόντισε νὰ προστεθῇ ἐν τῇ συμβάσει ὅτι ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου μόνον ὁ κ. Μακρῆς δεσμεύεται, ὅτι συμβαλλόμενος μετὰ μετὰ τοῦ Δημοσίου δὲν εἶναι αἱ Ἑταιρεῖαι, εἰς τὰς ὁποίας ὁ κ. Μακρῆς θὰ παραχωρήσῃ τὰ ἔργα, ἀλλὰ μόνον ὁ κ. Μακρῆς.

§236Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὔτε ὁ κ. Μακρῆς. Θὰ εἶναι νέα Ἑταιρεία.

§237Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἐπίσης ἄφησε νὰ νοηθῇ, ὅτι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ διὰ τὴν συντήρησιν θὰ εὐθύνεται καὶ ἡ Ἑταιρεία Σέλλ, καὶ ἐπὶ πλέον ὅτι ὁ κ. Μακρῆς εἶναι καὶ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας Σέλλ. Δὲν ἔσπευσε νὰ προσθέσῃ, ὅτι εἰς τὴν προσφορὰν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κύριος Μακρῆς, δὲν τὴν ἔκαμεν ἐκ μέρους τῆς Σέλλ, καὶ συνεπῶς δὲν δεσμεύεται ἡ Σέλλ.

§238Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κύριε Βοραζάνη, ἐὰν πάρετε καὶ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ Μπλαίρ, μᾶς λέγει ρητῶς, ὅτι ἐγὼ σᾶς ὁμιλῶ περὶ τῶν προσφορῶν, ἀλλὰ σᾶς ὁμιλῶ κατηγορηματικῶς, ὅτι ὁ προσφέρων τὸ δάνειον εἶναι ὁ ἀνάδοχος. Μάλιστα σεῖς ὁ ἴδιος, ὅτε συνεζητοῦμεν τὸν νόμον, ἐζητήσατε ἐπ’ αὐτοῦ ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωσα.

§239Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μία διαφορὰ ὑπάρχει, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ ἐνδιαφερόμενος ἀπευθύνεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§240Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Σὲλλ λέγει, νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι, ὅτι τὴν προσφορὰν τὴν κάμνει ὁ ἀνάδοχος.

§241Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρεοῦται ὁ ἀνάδοχος.

§242Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρεοῦται ὁ ἀνάδοχος, ἀλλὰ τὴν κάμνει καὶ ὁ ἴδιος. Κατὰ τὸν νόμον τὴν κάμνει ἡ Ἑταιρεία καὶ ὁ ἴδιος, ἀλλὰ τὸ δάνειον θὰ τὸ προτείνῃ ὁ ἀνάδοχος. Ἔχει Ἑταιρείαν ὄπισθέν του, διὰ νὰ σᾶς δείξῃ ὁ ἄνθρωπος ὅτι δὲν σᾶς προσφέρει ἀέρα φρέσκον. Δηλαδὴ, διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν νομικῶς, ὁ νομικὸς δεσμὸς θὰ συναφθῇ μεταξὺ τῶν ἐργοληπτικῶν Οἴκων, ἀδιάφορον ποῖος ἐκ τῶν δύο θὰ πάρῃ τὸ ἔργον καὶ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ οἱ τρίτοι δὲν θὰ ἔχουν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου.

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ διαφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἀπευθύνονται εἰς τὸ Δημόσιον.

§244Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἡ σχετικὴ παράγραφος τοῦ Μπλαὶρ εἶναι ἡ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) Ἐπληροφορήθην...

§245Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει μία διαφορά, ὅτι ἐδῶ αὐτὸς ὁ Οἶκος ἀπευθύνεται, ἐπαναλαμβάνω, ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ Δημόσιον.

§246Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐπιμελῶς ἐφρόντισε νὰ ἀποσιωπήσῃ τὸ ὅτι καὶ οἱ δύο συναγωνισθέντες δὲν ἔχουν ἐπίσης ὄπισθεν αὐτῶν τὸν χρηματοδότην, ὁ ὁποῖος ἐγγυᾶται διὰ τὴν καλὴν συντήρησιν τῶν ἔργων.

§247Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας.) Οὐδείς, κύριε Βοραζάνη, ὑπάρχει τοιοῦτος. Οὔτε ὁ μὲν οὔτε ὁ δὲ ἔχει, ἀλλ’ οὔτε ὁ νόμος τὸ ἀπαιτεῖ. Πῶς νὰ ἀποσιωπήσω πρᾶγμα τὸ ὁποῖον λέγει ρητῶς ὁ νόμος; Ὑποθέτω, ὅτι τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλή, τὸν γνωρίζει.

§248Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Πρὸς ὑποστήριξιν τῆς φερεγγυότητος τοῦ ἑνὸς τῶν συναγωνισθέντων ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ὑπάρχει ἡ Σέλλ, ἡ ὁποία μᾶς ἐγγυᾶται.

§249Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τίποτε. Ἁπλῶς λέγει, ὅτι θὰ παράσχῃ τὰ χρηματικὰ μέσα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγγυᾶται καὶ ὁ Μπλαίρ. Ἡ μόνη ἐγγύησις τῆς καλῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, εἶναι αὐτοὶ οἱ Ὅμιλοι. Αὐτοὶ εἶναι ἡ ἐγγύησις τῆς καλῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων.

§250Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ δανεισταὶ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μετὰ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς συμβάσεως, παρὰ μόνον ὅταν οἱ δανεισταὶ ἔχουσι συμφέρον ἀπὸ τὴν σύμβασιν ἐπὶ τῇ βάσει ἰδιαιτέρων συμφωνιῶν, ἄλλως τε ἐκ τῶν γενικῶν διατάξεων τοῦ νόμου καὶ τῆς προκηρύξεως τὸ δάνειον εἶναι χωριστὸν ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν.

§251Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ἐξυμνῶν τὰς ἀρετὰς καὶ τὴν φερεγγυότητα τῶν συναγωνιζομένων, ἀνέφερε μόνον τὴν Σέλλ. Ἀλλὰ τίς ἐγγυᾶται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων;

§252Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν τὸ εἶπον αὐτό. Εἶπον ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον.

§253Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Δὲν θὰ δυνηθῆτε ὅμως, Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι διὰ νὰ μειώσετε τὸ κῦρος καὶ τὴν φερεγγυότητα τοῦ ἑτέρου τῶν συναγωνιζομένων, προσεπαθήσατε διὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καυτηριάσετε νεανικὰς παρεκτροπὰς προσώπου μὴ ἔχοντος καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν χρηματοδότην ἢ τὸν ἕτερον τὸν ἀνταγωνιζόμενον τὴν Ἑταιρείαν Μακρῆ, καὶ τοῦτο διὰ νὰ μειωθῇ καὶ τὸ κῦρος τοῦ ἑτέρου τῶν συναγωνιζομένων.

§254Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ θέσω κάπως τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Αὐτὸς ὁ παραγγελιοδόχος εἶχε γίνει δεκτὸς εἰς τὸν πρῶτον, πρὸ τοῦ νόμου, διαγωνισμόν. Δὲν γνωρίζω ποῦ θέλετε νὰ καταλήξετε. Πάντως, ἂν εἶναι σοβαροὶ οἱ λόγοι, θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Δηλῶ μόνον, χάριν τῆς ἱστορίας, ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἔγινεν δεκτὸς εἰς τὸν πρὸ τοῦ νόμου διαγωνισμόν.

§255Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν αἱ παρεκτροπαὶ τοῦ κυρίου αὐτοῦ, διότι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουν μὲ τὸν Οἶκον, τόν συναγωνισθέντα μετὰ τοῦ Οἴκου Μακρῆ. Συνεπῶς, ἐὰν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐπληροφορήθη, ὅτι ἀπὸ μίαν σύμβασιν συναφθεῖσαν ἐπὶ δικτατορίας, ὁ κύριος αὐτὸς ἔλαβεν ὡς προμήθειαν 20,000 λίρας· δὲν ἔπρεπε νὰ ἀγνοῇ ὅτι ὁ ὑπ’ αὐτοῦ προστατευόμενος ἐπιχειρηματικὸς Οἶκος προσεπάθησε νὰ ἐπιτύχῃ ἐπὶ Παγκάλου προμήθειαν δύο καὶ πλέον ἑκατομυρίων λιρῶν, ἑκατονταπλάσιον τοῦ ποσοῦ ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐπῆρε ὡς προμήθειαν πρόσωπον, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχον μὲ τὸν ἀνταγωνιστὴν τοῦ Οἴκου Μακρῆ.

§256Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν γνωρίζω τὰ καταγγελθέντα, διότι εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον οὐδέποτε ἐγένετο λόγος ἐὰν εἶναι σοβαρὰ ταῦτα καὶ ἐὰν πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς βάρος αὐτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας κατηγορίας, ἔγινε λόγος καὶ ἐζήτησα πληροφορίας. Πράγματι, ὁ κύριος αὐτὸς ἐπρομήθευσεν εἰς τὸ Δημόσιον βαγόνια ἐπὶ Παγκάλου, καὶ ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτοῦ εἶναι, ὅτι ἦσαν πολὺ ὑψηλῆς τιμῆς. Ἐζήτησα πληροφορίας καὶ μοῦ ἔδωκαν τὰς ἑξῆς: ὅτι προκειμένου νὰ προμηθευθῇ ἡ Ἑταιρεία βαγόνια, ἔκαμεν ἕνα διεθνῆ συναγωνισμόν, ὁ ὁποῖος ἔγινεν ἐνώπιον τοῦ Διεθνοῦς Δικαστηρίου τῆς Χάγης. Εἰς τοῦτον ἔλαβον μέρος τέσσαρες Ἑταιρεῖαι, καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἡ προμηθεύουσα τὰ βαγόνια. Προτιμηθείσης αὐτῆς τῆς Ἑταιρείας, ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ τιμαὶ τῆς ἄλλης Ἑταιρείας ἦσαν 7 λίραι ὀλιγώτεραι ἀπὸ ὅ,τι ἐπωλήθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Μοῦ διεμηνύθη, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς οὗτος ἦτο εἰκονικός, καὶ τότε ἀντετάχθην ὅταν ἔμαθον τὴν πληροφορίαν αὐτήν. Δὲν ἐφανταζόμην ὅτι δύναται νὰ εἶναι εἰκονικὸς διαγωνισμὸς διεθνής, καὶ ἑπομένως δὲν ἠδυνάμην νὰ πεισθῶ ὅτι πρόκειται περὶ ἐξαπατήσεως τινός. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἓν πρόσωπον συνῃλλάγη μετὰ τοῦ Παγκάλου, βεβαίως δὲν εἶναι τοιοῦτον ὥστε νὰ μοῦ ἐμπνεύσῃ ἐνθουσιασμόν. Ἀλλὰ δι’ ἐμὲ δὲν ὑπῆρξε τὸ πρόσωπον αὐτό. Συνῃλλάγη ἡ Πάουερ, ἡ Φαουντέσιον, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, καὶ αὐτὸς ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συνεχαίρετο τὸν Πάγκαλον, διότι εἶχεν ἐπικυρώσει τὴν ἠλεκτρικὴν ἐγκατάστασιν διὰ τὰς Ἀθήνας. Ὑπῆρξε κανεὶς ἐκ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκομένων, ὅστις νὰ ἐθεώρησεν ἀναξίους τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν Ἑταιρειῶν αὐτῶν, διότι συνῃλλάγησαν μετὰ τοῦ Παγκάλου; Καὶ μήπως οἱ ὅροι τῆς Πάουερ δὲν ἐβελτιώθησαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν; Ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀντεπροσώπευον τὴν σύμβασιν αὐτήν, ἐθεωρήθησαν ἀνάξιοι; Ἕπεται ἐκ τούτου, διότι συνήφθη ὑφ’ ἑνὸς προσώπου, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀνάξιον καὶ ἐκτὸς πάσης ἱκανότητος νὰ συναλλάσσηται μετὰ τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ μέλλον; Αὐτὸ μὲ ἐνδιαφέρει μόνον καὶ ὄχι τί ἄλλο εἶναι. Πρέπει νὰ εἴμεθα δίκαιοι καὶ νὰ μὴ θέλωμεν νὰ δημιουργῶμεν ἀναξιότητας ἐκεῖ ὅπου αἱ ἀξιότητες δὲν δημιουργοῦνται δι’ ὁμοίας πράξεις.

§257Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μήπως περιῆλθεν εἰς γνῶσιν ὑμῶν, ὅτι τὰ δάπεδα τῶν παραγγελθέντων σπητιῶν δὲν ἦσαν ἀπὸ δρῦν, ἀλλ’ ἀπὸ ἄσπρο ξύλο;

§258Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἠλέγχομεν τὸν Πάγκαλον ἐπ’ αὐτοῦ, ἠρώτησα ἕνα μηχανικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν ὅτι εἶναι παράτυπα πάντα ταῦτα, διότι δὲν εἶχεν ἐρωτηθῆ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ...

§259Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας τὰ ἴδια εἶπεν καὶ εἰς τὰ Ὑπουργικὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα εἶπεν ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον...

§260Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Τὸ σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος κατηγόρησεν ἄλλους, ὅτι διϋλίζουν τὸν κώνωπα καὶ καταπίνουν τὴν κάμηλον, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω εἰς αὐτὸν τὸ ἴδιον. Πρόσωπον, ἄσχετον πρὸς τοὺς σήμερον διαγωνιζομένους, ἐπέτυχε μίαν προμήθειαν εἴκοσι χιλιάδων λιρῶν, καὶ αὐτό, κατὰ τὸν κ. Ὑπουργόν, εἶναι ἀρκετὸν νὰ μειώσῃ τὴν ὑπόληψιν τοῦ Ὁμίλου, τοῦ μὴ συνεργαζομένου μὲ αὐτόν. Ὁ ὑπ’ αὐτοῦ ὅμως ὑποστηριζόμενος, προσεπάθησε ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον δύο ἑκατομμύρια λιρῶν, καὶ αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας τὸ εὑρίσκει μηδαμινόν. Ἀλλὰ διατί ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις ἐνώπιον ἡμῶν, διατὶ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος κομπαστικῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξέθηκε τὸ θάρρος αὐτοῦ, διατὶ δὲν προβαίνει περαιτέρω; Διατὶ δὲν χορηγεῖ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τῆς ὁδοποιΐας εἰς ἕνα τῶν δύο Οἴκων, οἱ ὁποῖοι συνηγωνίσθησαν, διατὶ, ἐπαναλαμβάνω, ἐπιμένει νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Καὶ ὅταν ἡ Βουλὴ, πλὴν τοῦ δικαιώματος νὰ παραχωρήσῃ τὸ ἔργον τῆς ὁδοποιΐας εἰς ἕνα τῶν δύο συναγωνισθέντων, παρέχῃ εἰς αὐτὸν ἐπὶ πλέον καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναλάβῃ τὸν διαγωνισμόν, διατί ἀρνεῖται νὰ δεχθῇ τὸ ἐπὶ πλέον τοῦτο δικαίωμα; Λέγει ὅμως πρὸς τὴν Βουλήν: «ἐγώ, Κύριοι, εὑρίσκω ὅτι ὁ εἷς τῶν συναγωνισθέντων δὲν ἔχει οὐδεμίαν φερεγγυότητα, δὲν παρουσιάζει κανὲν ἠθικὸν ἐπίπεδον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον νὰ μοῦ ἐγγυᾶται τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ἐνῷ ἀντιθέτως ὁ ἕτερος τῶν συναγωνισθέντων παρέχει πλήρη τὰ ἐχέγγυα περὶ τῆς καλῆς κατασκευῆς καὶ τῆς συντηρήσεως τῶν ἔργων». Τὸν ἐρωτῶ, διατὶ δὲν προχωρεῖ εἰς τὴν ἐκχώρησιν, διατὶ δὲν ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς ἐκχωρήσεως τῶν ἔργων εἰς αὐτόν; Καὶ διατί, ἀφοῦ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προτείνῃ ἐπανάληψιν τοῦ διαγωνισμοῦ, ἀρνεῖται νὰ δεχθῇ καὶ τοῦτο; Καὶ γνωρίζετε τί προβάλλει διὰ νὰ ἀποκρούσῃ τὸ πρόσθετον τοῦτο δικαίωμα; «Δὲν θέλω, λέγει, νὰ ἔχω τὸ δικαίωμα αὐτό, διότι οὐδεὶς ὑπάρχει ἕτερος Ἑλληνικὸς Οἶκος ἐργοληπτικός διὰ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν». Καὶ ποῖοι εἶναι οὗτοι οἱ Ἑλληνικοὶ ἐργοληπτικοὶ Οἶκοι; Οἱ μετὰ τοῦ Μακρῆ συνεργαζόμενοι καὶ ὁ Οἶκος Πρεζάνη–Καψαμπέλη. Ἀλλὰ μᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός: «ὁ Οἶκος Πρεζάνη–Καψαμπέλη δὲν εἶναι ἱκανὸς ν’ ἀναλάβῃ τοιοῦτον ἔργον. Ὥστε ἀπομένει μόνον ὁ Οἶκος Μακρῆ». Ἀλλὰ τότε, ἀφοῦ εἷς μόνον Οἶκος ὑπάρχει, ὑφίσταται διαγωνισμός; Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν, εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς Ὁμίλου, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ τὰ ἔργα ὄχι διὰ διαγωνισμοῦ, ἀλλὰ δι’ ἀπευθείας συμβάσεως. Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, διὰ ν’ ἀποκρούσῃ τὴν ἐπανάληψιν τοῦ διαγωνισμοῦ, λέγει, ὅτι, ἐὰν ἐπαναληφθῇ ὁ διαγωνισμός, θὰ συμβληθῶσιν ὅλοι οἱ ἐργολῆπται καὶ θὰ ὑποβάλωσι προτάσεις πολὺ χειροτέρας ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἔχουσιν ὑποβάλει. Ἀλλ’ ὁ Ὅμιλος αὐτὸς ἔχει γίνει, διότι ὅλοι οἱ Τεχνικοὶ Οἶκοι, γνωρίζοντες τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτει ὁ Οἶκος Μακρῆ, τόσον ἐπὶ δικτατορίας τοῦ Παγκάλου, ὅσον καὶ ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἔχουσι συμβληθῇ μετὰ τῆς Ἑταιρείας Μακρῆ. Ὥστε δὲν εἶναι ἡ συνεργασία τῶν Τεχνικῶν Ἑταιρειῶν, τὴν ὁποίαν φοβεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ποὺ τὸν ἐμποδίζει ν’ ἀποδεχθῇ τὴν ἐπανάληψιν τοῦ διαγωνισμοῦ, ἀλλ’ ἀκριβῶς φοβεῖται τὴν διάλυσιν τοῦ Ὁμίλου, ὅστις ἔχει συγκροτηθῇ ὑπὸ τὸν κ. Μακρῆν.

§261Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ κατάλογος ἐξηντλήθη.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι δὲν ἐξηντλήθη.

§263Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, κ. Πρόεδρε, νὰ διασαφήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε περὶ τῶν ἐργολάβων. Εἶπεν, ὅτι πρόκειται περὶ συνδέσμου, ὁ ὁποῖος διελύθη. Ἐπεθύμουν νὰ ἄρῃ τὴν βεβαίωσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀληθείας.

§264Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω νὰ δώσω, εἶναι ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ἔδωκα. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχῃ νὰ δώσῃ ἄλλας, ἂς τὰς δώσῃ.

§265Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὀφείλει νὰ μᾶς εἴπῃ πόθεν ἔχει τὰς πληροφορίας. Εἶναι πληροφορίαι τῶν δρόμων;

§266Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας δίδει ὁ Ὑπουργὸς εἶναι πληροφορίαι τῶν δρόμων, τὸ πρᾶγμα ἀλλάσσει. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος ὅσων πρόκειται ν’ ἀγορεύσωσιν ἀπόψε, ὥστε αὔριον, εἰ δυνατόν, νὰ περιορισθῶμεν εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, ἐὰν δέχεται ἡ Βουλὴ καὶ τοῦτο.

§267ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ὑπεβλήθη πρότασις «περὶ ἀποκρούσεως τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως».

§269Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τοιαύτη πρότασις. Ὁ τερματισμὸς τῆς συζητήσεως γίνεται ὅταν ἐκφωνήσητε τὸν κατάλογον τῶν ἀναγεγραμμένων.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεύτερον γίνεται πρότασις νὰ κηρυχθῇ περατωθεῖσα ἡ συζήτησις.

§271Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, εἴπομεν τὸ ἑξῆς: Νὰ ἐξακολουθήσῃ αὔριον ἡ συζήτησις, παρεκαλέσαμεν ὅμως τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχεται, διὰ νὰ τερματισθῇ αὔριον ἡ συζήτησις καὶ γίνῃ ἡ ψηφοφορία, νὰ περιορισθοῦν αἱ ἀγορεύσεις εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων.

§272Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται δηλαδὴ περὶ μιᾶς καλοπίστου συννενοήσεως, ἡ ὁποία ἔχει γίνει χιλιάκις.

§273Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχωσι ῥήτορες ἀπόντες ἀπόψε καὶ δὲν θελήσωσιν αὔριον νὰ συμμορφωθῶσι μὲ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς Βουλῆς, ἔχουν τὸ δικαίωμα;

§274Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἐδῶ, Κύριε Πρόεδρε, ἀδιαφοροῦμεν καὶ δηλοῦμεν, ὅτι ἐκ μέρους τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως δὲν θὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς ἄλλος πλὴν ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ὁμιλήσω τὸ πολὺ ¾ τῆς ὥρας.

§275Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς δηλοῦμεν ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ μας ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ οὗτος αὔριον τὴν ἑσπέραν. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ τις ἄλλος ἀναγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσῃ, δὲν ἀναλαμβάνομεν ἡμεῖς τὴν εὐθύνην.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ δώσωμεν ἐξηγήσεις διὰ νὰ μὴ γεννηθοῦν αὔριον ἀμφιβολίαι. Ἐννοεῖτε, ὅτι θὰ περιορισθῇ αὔριον ἡ συζήτησις μόνον εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων;

§277ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§278Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) Κύριε Πρόεδρε, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν καὶ ἔχει γίνει χιλιάκις. Ὁσάκις γίνεται τοιαύτη καλόπιστος συνεννόησις, οἱ μὲν ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων ἀναλαμβάνουσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξασκήσωσιν ὅλην τὴν ἐπιρροὴν πλησίον τῶν ὀπαδῶν των ὥστε νὰ γίνῃ σεβαστὴ ἡ συνεννόησις αὐτή, οἱ δὲ ἀντάρται, ἂς εἴπωμεν οὕτω, ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι νὰ ὑπακούσωσιν εἰς τὰς συστάσεις τῶν Ἀρχηγῶν των, δὲν ἔχουσι παρὰ νὰ ἐπισύρωσι μίαν δυσαρέσκειαν τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου καὶ μίαν δυσαρέσκειαν τῶν Ἀρχηγῶν αὐτῶν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι εἶναι δυνατὸν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπέφυγεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ γνωστὸς περιορισμὸς τοῦ ὀκταώρου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ αὐτὸ τὸ μέτρον, διότι ὑποθέτω, ὅτι ὅλοι, καλῇ τῇ πίστει, δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν τέρμα τῆς συζητήσεως.

§279Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶπεν ὅτι θέλει νὰ ὁμιλήσῃ αὔριον καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τοῦτο. Νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι δυνατόν, ἐπειδὴ πολλοὶ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν πρόκειται νὰ ἀναχωρήσωσιν αὔριον κατὰ τὰς 5 ἢ τὰς 6, ν’ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις ἀπὸ τὰς 2. Ἐὰν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλήσῃ εἰς τὰς 5, διατὶ νὰ μὴ ὁμιλήσῃ εἰς τὰς 3;

§280Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, ὁ σιδηρόδρομος Θεσσαλονίκης ἀναχωρεῖ τὸ ἀπόγευμα.

§281Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Διατὶ νὰ μὴν ἀρχίσωμεν εἰς τὰς 11 π. μ.;

§282Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω ἡ αὐριανὴ συνεδρίασις νὰ γίνῃ σύμφωνα μὲ μὲ τὸν κανονισμὸν εἰς τὰς 5 ἀκριβῶς.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰς 4.

§284Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Εἰς τὰς 11 κ. Πρόεδρε· τὸ ἀτμόπλοιον Κρήτης φεύγει στὰς 6.

§285Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐργάζηται παρόντων τῶν Βουλευτῶν, ἡ συνεδρίασις πρέπει νὰ γίνῃ στὰς 11 ἢ τὸ πολὺ εἰς τὰς 12, διότι τὸ ἀπόγευμα οἱ Βουλευταὶ θὰ λείπουν.

§286ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὰς 3, εἰς τὰς 3.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰς 3 ἀκριβῶς.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 3.30′ π. μ.)