1928.01.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30Η

ΤΗΣ 26ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1928

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 6.30 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ ἐπαγγελματικὴ ἕνωσις Καζακλὰρ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως μεριμνήσῃ ἵνα δοθῇ λύσις εὐεργετικὴ ὑπὲρ τῶν ἐνοικιαστῶν τῆς κωμοπόλεως, πιεζομένων ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν. — Ὁ πιστωτικὸς συνεταιρισμὸς ἐργολάβων Βορείου Ἑλλάδος διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἐπιμένοντος νὰ ἀναθέσῃ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιίας εἰς τὴν Ἑταιρίαν Μακρῆ. — Ἡ Καπνεργατικὴ Ἕνωσις Βόλου διαμαρτύρεται τηλεγραφικῶς πρὸς τὴν Βουλὴν αἰτοῦσα τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς περιστολὴν τῆς ὁλονὲν ἐπιτεινομένης ἀνεργίας τῶν καπνεργατῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Τρικούπης καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τοῦ Συλλόγου ἰδιοκτητῶν Αἰτωλοακαρνανίας Γ. Πούλου διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἐπαπειλουμένην λεηλασίαν τῶν κτηματικῶν περιουσιῶν τοῦ νομοῦ ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἀποκαταστάσεως ἀνυπάρκτων ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. — Ὁ Πανηπειρωτικὸς σύνδεσμος ἀναπήρων ὑποβάλλει διὰ τοῦ προέδρου του πρὸς τὴν Βουλὴν ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου δηλοῖ ὅτι υἱοθετεῖ τὴν κατατεθεῖσαν πρότασιν νόμου «πόθεν ἔσχες». — Ὁ Ἠπειρωτικὸς σύνδεσμος Πειραιῶς δι’ αἰτήσεώς του πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ συζητηθῇ ὑποβληθὲν πρὸ πολλοῦ ὑπόμνημα τῶν τριτοβαθμίων δημοδιδασκάλων καὶ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῶν δικαίων αἰτημάτων των. — Ὁ πολιτευτὴς κ. Δ. Ζερβὸς δι’ ὑπομνήματός του πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλεῖ νὰ ματαιωθῇ ὁ συμψηφισμὸς 1.430.000 δραχμῶν εἰς τὰ ὀφειλόμενα ὑπὸ τοῦ Κράτους πρὸς τὴν Ἑταιρείαν Δερμιτσάκη καὶ τὴν διάθεσιν αὐτῶν πρὸς συνέχισιν ἔργων συγκοινωνίας τῆς ἐπαρχίας Ἀμαρίου. — Ἐπιτροπὴ διδασκαλισσῶν Σερρῶν παρακαλεῖ θερμῶς τὴν Βουλὴν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑποβληθὲν ὑπόμνημα περὶ παροχῆς συντάξεως εἰς διδασκαλίσσας μετὰ δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν. — Ἡ ἕνωσις ἐφέδρων ὁπλιτῶν Χανίων παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀκυρωθῇ ἡ ὑποβληθεῖσα ἐπὶ τοῦ ἐλαίου φορολογία ὑπὲρ τοῦ Ὠδείου Χανίων. — Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Σ. Τρικούπης ὑποβάλλει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Μεσολογγίου ζητοῦντος, ὅπως ἡ 1η Ἰουνίου ὁρισθῇ ὡς ἡμέρα ἑορτάσιμος τῆς ἑκατονταετηρίδος τοῦ Φιλέλληνος Ἄγγλου πλοιάρχου Ἅστιγγος. — Καπνεργάται Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται διὰ τὴν καταδίωξιν καὶ σύλληψιν τοῦ Συμβουλίου τῶν καπνεργατῶν Δράμας. — Ὁ σύνδεσμος ζυθεργατῶν Θεσσαλονίκης, ὁ σύνδεσμος ὑδατεργατῶν καὶ τὸ συνδικάτον ἐργατῶν ἐπισιτισμοῦ διαμαρτύρονται διὰ τὴν παῦσιν τριάκοντα ἐργατῶν τοῦ ζυθεργοστασίου Ὄλυμπος Νάουσα. — Τὸ σωματεῖον τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων Μυτιλήνης ἀποκρούει τὸν μελετώμενον συνολικὸν συμψηφισμὸν τῶν περιουσιῶν ἑλληνικῶν καὶ τουρκικῶν καὶ διαμαρτύρεται ἐντόνως πρὸς τὴν Βουλὴν. — Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν ἐκ Βουλγαρίας προσφύγων τοῦ Νομοῦ Καβάλλας καὶ οἱ πρόσφυγες Ὀρτάκιοϊ τῆς Βουλγαρίας διαμαρτύρονται διὰ τὴν ὑπογραφεῖσαν ἐν Γενεύῃ σύμβασιν ἀποζημιώσεως. — Οἱ κάτοχοι αὐτοκινήτων καὶ τροχοφόρων Καζακλὰρ διαμαρτύρονται πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῆς ὁδοῦ Καζακλὰρ–Λαρίσσης, καὶ παρακαλοῦν, ὅπως ἐπισπευθῇ ἡ ἐπισκευὴ αὐτῆς. — Οἱ καπνεργάται Βόλου παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν, ὅπως φέρει εἰς συζήτησιν τὸ ὑποβληθὲν παρ’ αὐτῶν ὑπόμνημα. — Ἐπιτροπὴ ἐπαγγελματιῶν Βοστρίου ἀντιπροσωπεύουσα 8 Κοινότητας διαμαρτύρεται πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν μετάθεσιν τῆς ἕδρας τοῦ Εἰρηνοδικείου καὶ παρακαλεῖ νὰ μὴ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη. — Ὁ πρόεδρος προσφύγων Καυκασίων τοῦ συνοικισμοῦ Τσερκὲζ–Μαχαλὰ Σερρῶν διαβιβάζει αἴτησιν τῶν προσφύγων, ὅπως διατεθῇ τὸ προσφυγικὸν δάνειον καὶ διὰ τὰς ἀγροτικὰς ἀνάγκας. — Ὁ σύνδεσμος ἀρτεργατῶν Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὰς καταδιώξεις τῶν ἐργατῶν καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν φυλακισμένων καὶ ἐξορίστων. — Ὁ Κιρκάσιος ἔφεδρος λοχαγὸς Γεώργιος Σταυρόπουλος παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν της ἡ ὑποβληθεῖσα αἴτησίς του πρὸς μονιμοποίησιν καὶ συγχρόνως ἀναλάβει ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν. — Ὁ ἔφεδρος ἀνθυπασπιστὴς Χωροφυλακῆς Χρήστου Σωτήριος ὑποβάλλει πρὸς τὴν Βουλὴν αἴτησιν περὶ μονιμοποιήσεως μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τῆς Χωροφυλακῆς, κεκτημένος τὰ πρὸς τοῦτο προσόντα. — Ἡ Ἀμέρικαν Ἐξπρὲς Κόμπανι–Ἴνκ δι’ ἀναφορᾶς της πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλεῖ ὅπως εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀποστείλῃ ἀντιπροσώπους εἰς τὸ ἐν Κλέβελανδ–Οχιο Συνέδριον τῆς Εἰρήνης προτιμηθῇ αὕτη μὲ τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι θὰ καταβάλῃ πᾶσαν φροντίδα ὅπως οἱ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι μεταβῶσι καὶ ἐπιστρέψωσι μὲ πᾶσαν δυνατὴν ἄνεσιν καὶ εὐμάρειαν. — Ὁ σύλλογος προσφύγων Κούλων διαβιβάζει πρὸς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα δικαιούχων προσφύγων καὶ ὀργανώσεων παρακαλούντων, ὅπως ἐνεργηθοῦν τὰ δέοντα διὰ τὴν ταχεῖαν ρύθμισιν τῶν ἐν αὐτῷ ἐκτιθεμένων ζητημάτων. — Τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον τῆς Ἑλλάδος παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχεδίου νόμου περὶ συγκροτήσεως Γερουσίας ληφθῇ μέριμνα διὰ τὴν ἐν αὐτῇ ἐκπροσώπησίν της. — Ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία Σιδηροδρομικῶν παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ Ν. Δ. τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας περὶ Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας, γενικοῦ Κανονισμοῦ Σιδηροδρομικῶν τῶν Ἑταιριῶν. — Ὁ Βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Μαχαίρας ὑποβάλλει πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως προσωπικοῦ Φωταερίου Πειραιῶς διὰ τῆς ὁποίας παρακαλεῖ αὕτη ὅπως διαταχθῇ ἡ Ἑταιρία νὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς ψηφισθέντας Νόμους περὶ ὑποχρεωτικῆς ἀσφαλείας ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων καὶ Ταμείου Συντάξεως. — Ὁ Βουλευτὴς κ. Μαχαίρας ὑποβάλλει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου ἐργατῶν καὶ ἐργατριῶν Κλωστηρίων, Ὑφαντηρίων καὶ Βαφείων Πειραιῶν διὰ τῆς ὁποίας καταγγέλλουν, ὅτι καταστρατηγοῦνται ὅλοι οἱ ἐργατικοὶ νόμοι καὶ ἰδίως οἱ περὶ γυναικῶν, ἀνηλίκων καὶ περὶ ὡρῶν ἐργασίας καὶ παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν θεραπείαν αὐτῶν. — Οἱ ἰδιοκτῆται κ. κ. Ἀντώνιος Μαυροκορδᾶτος, Γ. Χρηστόπουλος, Σωτ. Καρέλλας καὶ Νικ. Καλύβας νομεῖς καὶ διακάτοχοι ἀκινήτου κτήματος ἐν θέσει Ποδαράδες Νέα Ἰωνία, δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν διαμαρτύρονται κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως προσφύγων, διότι ἐρειδομένη ἐπὶ διατάγματος ἐκδοθέντος ἐκπροθέσμως τὴν 13ην Νοεμβρίου 1927 κατέλαβε αὐθαιρέτως τὸ ἀνωτέρω κτῆμά των, παρὰ τὰς ἐκδοθείσας ἀποφάσεις τοῦ ἐνταῦθα Εἰρηνοδικείου καὶ τοῦ Πρωτοδικείου, παρακαλοῦν δὲ τὴν Βουλὴν ὅπως ἐνεργήσῃ ὅ,τι δεῖ πρὸς τυπικὴν ἀκύρωσιν τοῦ ἀνωτέρω Διατάγματος. — Ὁ Βουλευτὴς κ. Ι. Σπετσιώτης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Μηχανικοῦ ζητούντων διακανονισμὸν τῆς συντάξεώς των. — Ὁ κ. Α. Ζαΐμης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Σεπτεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τῆς § 2 τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Ν. Δ. τῆς 18 Ὀκτωβρίου 1926 περὶ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Εὐφραιμίδης, Α. Δουλγερίδης, Π. Χατζηπάνος, Ε. Βελιανίτης, Ι. Κίνιας κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1927 Ν. Δ. περὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ὑγιεινῆς Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καταθέτει νομοσχέδια αʹ) «περὶ κυρώσεως καὶ τακτοποιήσεως τοῦ ἀπὸ 9 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ συστάσεως πλοηγικοῦ σώματος» καὶ βʹ) «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἐπιδομάτων, διακριτικῶν σημείων, εἰδικότητος, τροφοδοσίας καὶ ἀδειῶν τῶν ὑπηρετούντων ἐπὶ τῶν ὑποβρυχίων». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Δούλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς ξυλανθράκων προερχομένων ἐξ Ἀλβανίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Γκότσης καὶ Π. Πετρίδης ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ΦΜʹ καὶ ἐπὶ τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων».

§3Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§5Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, χθὲς κατὰ τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης ἐξεστομίσθη φράσις ἀνόσιος, ἀνίερος καὶ βαρυτάτη, θίγουσα τὰ ἱερά, τοὺς παλμοὺς καὶ τὰς ἀναμνήσεις, τὸν πατριωτισμόν, τὴν τιμὴν καὶ τὰς παραδόσεις τῶν προσφύγων. Ἡ δημοσία γνώμη τῶν προσφύγων εἶναι ἀσυγκράτητος καὶ κατηγανακτισμένη. Καλεῖται ὁ κύριος Βουλευτής, ὁ ἐκστομίσας τὴν φράσιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, νὰ ὁμολογήσῃ μετάνοιαν καὶ νὰ ζητήσῃ συγγνώμην.

§6Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι προσωπικόν, δὲν ἀφορᾷ τὴν Βουλήν.

§8Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ὁ ἐκστομίσας τὴν βαρεῖαν φράσιν εἶναι ὁ βουλευτὴς Λαρίσσης κ. Ἀποστολίδης.

§9Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ὡμολόγησεν ὅτι κατὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως ἐξεστομίσθη ἡ φράσις.

§10Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐξεστομίσθη μία φράσις βδελυρά, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ ἐκστομίσας. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρία ἐκ μέρους τῶν προσφύγων Βουλευτῶν).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ ἡσυχᾶστε. Τὸ ζήτημα ἀφορᾷ προσωπικῶς τὸν κύριον Ἀποστολίδην, ὁ ὁποῖος ὅταν παρουσιασθῇ, βεβαίως θὰ κληθῇ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις.

§12Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ τις ὁ κηρύσσων ἑαυτὸν ἀλληλέγγυον πρὸς τὸν κύριον Ἀποστολίδην, δεχόμεθα νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἕως ὅτου ἔλθει ὁ βουλευτὴς κ. Ἀποστολίδης καὶ ἀποπτύσει δημοσίᾳ ὅσα εἶπεν. Ἂν ὅμως κηρύσσεταί τις ἐκ τῶν παρόντων ἀλληλέγγυος πρὸς τὸν κ. Ἀποστολίδην θὰ ἐπιμείνωμεν. Τὸ ζήτημα οὕτω τίθεται... (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§13Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις ἂν δὲν ἀνακληθῇ ἡ φράσις.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχᾶστε παρακαλῶ· θὰ ἀναγκασθῶ νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν. Ὅταν ἔλθῃ ὁ κύριος Ἀποστολίδης, νὰ ζητήσετε ἐξηγήσεις ἀπὸ αὐτόν. Ζητεῖτε ἀπὸ τὸν κύριον Ἀποστολίδην, ὁ ὁποῖος ὕβρισε — ὅπως λέγετε — τὸν προσφυγικὸν κόσμον, νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν βαρεῖαν αὐτὴν φράσιν. Ὁ κύριος Ἀποστολίδης εἶναι ἀπών. Ὅταν παρουσιασθῇ, θὰ ζητηθοῦν ἐξηγήσεις ἀπ’ αὐτόν.

§15Σ. ΚΡΗΤΙΚΑΣ. Ἂν δὲν λυθῇ τὸ ζήτημα, ἡμεῖς οἱ πρόσφυγες βουλευταὶ θὰ ἀποχωρήσωμεν. (Φωναὶ–Θόρυβος).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ πέντε λεπτά. (Μετὰ τὴν διακοπήν).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§18Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῶ ὅτι Ἕλλην — καὶ δὴ βουλευτής, ἐξεστόμισε τὴν ἀκατανόμαστον φράσιν, τὴν ἀναγραφεῖσαν σήμερον εἰς τὰς Ἐφημερίδας. Ἀτυχῶς ὁ κ. Βουλευτὴς εἰς ὃν ἀπεδόθη ἡ φράσις αὐτή, δὲν εἶναι παρὼν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔσπευδε νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοιαύτας ἐξηγήσεις, ὥστε νὰ κατασιγάσῃ τὴν εὔλογον ἀγανάκτησιν, τὴν προκληθεῖσαν εἰς τὴν συνείδησιν οἱουδήποτε Ἕλληνος καὶ οἱουδήποτε βουλευτοῦ ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἀνήκῃ.

§19Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ζήτημα.

§20Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. βουλευτοῦ βεβαίως εἶναι ἀδύνατον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ἤδη. Τὸ ζήτημα ὅμως παραμένει ἀκέραιον καὶ τὸ καθῆκον τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι, εὐθὺς καὶ ὀψέποτε εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ δώσῃ ἱκανοποιήσεις δυναμένας νὰ πείσουν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινωνίαν ὅτι τοιαύτη ὕβρις οὐδέποτε ἐξεστομήθη. Ἂν παραλείψῃ ὁ κ. βουλευτὴς νὰ πράξῃ τοῦτο, τὸ καθῆκον τῆς Βουλῆς εἶναι πρόδηλον (Χειροκροτήματα).

§21Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἰασωνίδη ἀπεδόθησαν εἰς τὸν ἀπόντα συνάδελφόν μου κ. Ἀποστολίδην φράσεις, αἱ ὁποῖαι οὔτε κἂν εἰς τὰ πρακτικὰ εἶναι ἀναγεγραμμέναι οὔτε γνωρίζω ἐὰν ἐλέχθησαν. Πάντως μετὰ τὴν συνεδρίασιν ἐλέχθησαν ἀμφοτέρωθεν πολλαὶ φράσεις καὶ πιθανὸν νὰ ἠκούσθησαν ὅσα λέγει καὶ βεβαιοῖ, ὅτι ἤκουσε ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ βεβαίως ἐγὼ δὲν μπορῶ νὰ διαψεύσω τὸν βεβαιοῦντα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι κἂν ζήτημα τῆς Βουλῆς, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη μετὰ τὴν διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως. Ὁ κ. Ἰασωνίδης καὶ δὲν ξέρω καὶ ποῖος ἄλλος κύριος συνάδελφος προέβαλεν ἐρώτησιν ἐὰν ὑπάρχῃ ἀλληλέγγυός τις. Ἐδήλωσα ὅτι τάσσομαι ἀλληλέγγυος πρὸς τὸν κ. Ἀποστολίδην ἐν τῇ ἐννοίᾳ τὴν ὁποίαν λέγω καὶ ἀνέφερον, δηλονότι ἀλληλέγγυος πρὸς αὐτὸν εἰς πᾶσαν συνέπειαν, δι’ οἱανδήποτε φράσιν τὴν ὁποίαν θὰ εἶχεν εἴπῃ, ἀλλὰ φράσιν τὴν ὁποίαν δὲν φαντάζομαι καὶ δὲν ἤκουσα ἐγώ.

§22Λ. ΚΥΒΕΤΟΣ. Δὲν καταλάβαμε τίποτε.

§23Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν γνωρίζω ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ φράσις ἀλληλέγγυος.

§24Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐν ᾗ περιπτώσει γεννηθῇ ζήτημα προσωπικῆς φύσεως πρὸς τὸν κ. Ἀποστολίδην, διότι ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἐλέχθη τοιαύτη φράσις.

§25Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς φράσις λεχθεῖσα μετὰ τὴν συνεδρίασιν δὲν ἐνδιαφέρει τὸ σῶμα ὁλόκληρον, ἀλλ’ εἶναι ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ Βουλευτοῦ ὁ ὁποῖος τὴν ἐξήγγειλε καὶ τῶν ἄλλων. Αὐτὴ ἡ ἔννοια εἶναι ἀντικειμένη πρὸς τὴν τάξιν, καθῆκον δὲ τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ἀποκαταστήσῃ ἀκέραιον τὸ κῦρός της.

§26Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ διαφωνῶ ἐπὶ τούτου. Εἶναι δυνατὸν τὸ νὰ λεχθῇ, ὅτι δὲν ἐλέχθησαν ὅσα τυχὸν ἐλέχθησαν διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως. Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην ὅτι καὶ ἔξω τῆς αἰθούσης, ἐὰν ἔλαβε χώραν γεγονὸς θίγον τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ κοινοβουλίου, εἶναι γεγονὸς ἀφορῶν τοῦτο τὸ κοινοβούλιον. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴν ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, ὅτι καὶ οἱ περισσότερον φανατικοὶ καὶ ἀδιάλλακτοι, ἀφ’ ἧς εἰσήλθομεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀγωνιζόμεθα νὰ διαδώσωμεν τὴν γαλήνην εἰς τοὺς κύκλους τῶν βουλευτῶν, ν’ ἀποσοβήσωμεν πᾶσαν ρῆξιν δυναμένην νὰ βλάψῃ τὴν γαλήνην τοῦ τόπου καὶ νὰ παρεμποδίσῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Καὶ οὕτω συμπεριφερθέντες μέχρι σήμερον, νομίζομεν ὅτι ἔχομεν πίστωσιν ἀπὸ μέρους τῶν βουλευτῶν τῆς ἀντιθέτου παρατάξεως νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ νὰ δώσωμεν γνώμην, ζητοῦντες τὸν λόγον νὰ δώσωμεν γνώμην καὶ συμβουλήν. Καὶ δίδω τὴν συμβουλὴν ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ἔχω διέλθει ὁλόκληρον τριακονταετίαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸ τῶν ὀμμάτων τοῦ ὁποίου παρήλασαν σκηναὶ κινηματογραφικῶς πολὺ σοβαρώτεραι τῆς σκηνῆς ἐκείνης, ὅτι ὑπὸ τὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα σήμερον, καθῆκον πάντων τῶν δυναμένων νὰ μὴ ρίπτωσιν ἔλαιον εἰς τὴν πυρὰν εἶναι, νὰ φροντίσωμεν, τηρουμένων ὅλων τῶν ὅρων τῆς τιμῆς καὶ ἀξιοπρεπείας, νὰ μὴ ἀνυψώνωμεν τὰ ζητήματα εἰς σημεῖον ἐπικίνδυνον διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Δὲν ἀποκρούω οὔτε τὴν ἀξίωσιν περὶ ἱκανοποιήσεως προσωπικῆς, οὐδὲ τὴν ἀξίωσιν τῆς Βουλῆς νὰ ζητήσῃ ἱκανοποίησιν ἐφ’ ὅσον θεωρεῖ ἑαυτὴν θιγεῖσαν. Ἀλλὰ θεωρῶ πάντα ταῦτα καὶ δίδω αὐτὴν τὴν συμβουλήν, σᾶς λέγω καὶ ἐκ τῆς μακρᾶς Κοινοβουλευτικῆς πείρας μου καὶ ἐκ τῆς ἡλικίας μου δίδω, ἐπαναλαμβάνω, τὴν συμβουλὴν νὰ διεξαχθῇ τὸ ζήτημα οὐχὶ μετὰ φανατισμοῦ καὶ νὰ μὴ ν’ ἀναλάβωμεν τὴν ὑπεράσπισιν ἑκάστου τῶν μερῶν, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν ξεύρω ἐὰν θὰ τελειώσωμεν.

§27Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἢ ἐλέχθη ἢ δὲν ἐλέχθη.

§28Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἐὰν ἐλέχθη τοῦτο. Ἐγὼ εὑρίσκω ἕνα γεγονὸς βεβαιούμενον καὶ λέγω οἱονδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ γεγονὸς πρέπει νὰ διεξαχθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο μετὰ τοιαύτης ψυχραιμίας, ὥστε νὰ μὴν ἀχθῶσι τὰ πράγματα εἰς σημεῖον χειρότερον. Δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον μόνον καὶ μόνον διότι εἶχον καθῆκον νὰ συντελέσω εἰς τοῦτο.

§29Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, μοῦ εἶναι ὀλίγον δυσάρεστον, ὅτι ἀνέρχομαι εἰς στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πνεύματα τῶν ἀξιοτίμων κυρίων Βουλευτῶν εἶναι ὀλίγον τεταραγμένα ἐξ ἐπεισοδίου, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο καὶ νὰ μὴ γίνῃ. Λέγω ὅτι ἠδύνατο καὶ νὰ μὴ γεννηθῇ, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ περιστατικοῦ, ἐξ ὅσων ἀντελήφθην ταύτην τὴν ἑσπέραν, συμβάντος ἐκτὸς τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς. Εὔλογον εἶναι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ γεννηθῇ ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ πῶς καὶ ἂν ἐλέχθη ὅτι ἐλέχθη ὡς λεχθὲν ἀπὸ τὸν ἀπόντα βουλευτήν. Διὰ τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, θὰ ἦτο ὀρθότερον, ὅταν παρουσιάζετο ὁ κύριος Βουλευτής, κατὰ τοῦ ὁποίου ἡ αἰτίασις ἀπευθύνεται καὶ διὰ τὴν ὁποίαν σήμερον ἐφημερὶς ἀνήκουσα εἰς τὴν τάξιν τῶν Φιλελευθέρων ἀνέγραψε, ὅτι τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκὸν ἐξεστόμισε μίαν φράσιν βαρεῖαν κατὰ τῶν προσφύγων, νὰ ἐγένετο συζήτησις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν δύναται νὰ λεχθῇ τοῦτο διὰ τὸ Λαϊκὸν κόμμα, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνήκει μὲν ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει, ἀλλ’ ὡς ἀνεξάρτητος.

§30Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνεξάρτητος.

§31Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι τοῦ κ. Βοζίκη. Ἀλλ’ εἰς οἱανδήποτε μερίδα καὶ ἂν ἀνήκῃ, τὸ πρέπον ἦτο ἀφοῦ ἐξωδίκως συνέβησαν, νὰ ζητηθῶσι προηγουμένως ἐξωδίκως νὰ διευθετηθῶσι τὰ πράγματα, ἵνα μὴ διαταραχθῇ σύσσωμος ἡ Βουλή, ὅτι ἐν αὐτῇ ἠθετήθη τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον πᾶς ἐξ ἡμῶν ὀφείλει νὰ ἔχῃ. Δὲν ἀρνοῦμαι, κύριοι, καὶ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην, ὅτι ἡ θέσις τοῦ Βουλευτοῦ ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους εἶναι τοιαύτη, ὥστε πρέπει νὰ τηρῇ τὸν σεβασμὸν τὸν ἀπόλυτον πρὸς τοὺς συναδέλφους καὶ ἐφ’ ὅσον πρὸς οἱονδήποτε συνάδελφον ἀπηυθύθη ἀπρεπὴς λέξις, ἀνεξαρτήτως εἰς ποίαν μερίδα ἀνήκει ὁ εἰπὼν τὴν ἀπρεπῆ λέξιν καὶ εἰς ποίαν ἐκεῖνος ὁ καθ’ οὗ ἡ ὕβρις, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀξιοκατάκριτον. Ἡ ὕβρις δὲν εἶναι ἄνευ ἐπιρροῆς δι’ ὅλον τὸ σῶμα καὶ ὅλον τὸ σῶμα ὀφείλει νὰ τὸ αἰσθανθῇ. Διότι ἀνεξαρτήτως τῆς ἀντιθέσεως τῶν πολιτικῶν μερίδων, διὰ τὴν εὐπρέπειαν καὶ τὸν σεβασμὸν τοῦ σώματος ὅλοι οἱ βουλευταὶ εἶναι ἀλληλέγγυοι μεταξύ των. Διὰ τοῦτο ἐλυπήθην ἰδιαιτέρως ὅταν ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ λέξις αὕτη ἀπηυθύνθη κατὰ τῶν προσφύγων βουλευτῶν. Ὄχι, κύριε Ὑπουργέ, ἡμεῖς ἐδῶ δὲν γνωρίζομεν πρόσφυγας βουλευτάς· γνωρίζομεν Ἕλληνας καὶ Ἕλληνας ἀντιπροσώπους (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς.

§32Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰλικρινῶς μοῦ προξενεῖ ἔκπληξιν, τὸ γεγονός, ὅτι ὁ κύριος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος θεωρεῖ μίαν τοιαύτην ἀκατονόμαστον ἀληθῶς φράσιν, ὡς ζήτημα προσωπικὸν ἑνὸς ἢ δύο βουλευτῶν, ἐνῷ πρόκειται περὶ ὕβρεως ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, ἐὰν ὁ ἐκστομίσας τὴν φράσιν ταύτην βουλευτὴς δὲν ἀνακαλέσῃ ταύτην, νὰ παρακάθηται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην.

§33Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶπον τοιαῦτα ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ· ἀλλὰ συνηθίζετε πάντοτε νὰ ρίπτετε ἔλαιον εἰς τὴν πυράν, ἐνῷ ἐγὼ τοὐναντίον νὰ εἰρηνεύω τὰ πράγματα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Συνεχίζεται ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν οἰκοπέδων. Ὁ κ. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις ὑπεστηρίχθη ὑπὸ πλείστων ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, λαβόντων μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. Καὶ ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην Βουλευταὶ ἀνήκοντες εἰς τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἄλλας τάξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καθὼς καὶ ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν τῶν ὑποστηριζόντων τὴν Κυβέρνησιν. Πάντες ἐτάχθησαν ὑπὲρ τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ἤσκησαν τὸν ἀπαιτούμενον ἔλεγχον κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, μόνον ὁ τελευταῖος ὁμιλήσας κ. Ἐμμανουηλίδης εἶπεν ὅτι ὁμιλεῖ κατὰ τῆς ἐπερωτήσεως. Καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ κ. Ἐμμανουηλίδης, ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν σωφροσύνῃ, ὡμίλησε μετὰ πολλῆς μετριοπαθείας, καὶ προσεπάθησε νὰ εὕρῃ σημεῖον συμβιβασμοῦ τῶν διαφόρων κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ αἰτιάσεων. Οὐχ’ ἧττον δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω νά μὴ σημειώσω ὅτι εἰς τὸ σύνολον τῶν λόγων τοῦ κ. Βουλευτοῦ διεκρίθη ποιά τις, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις χωρὶς νὰ παρεξηγηθῇ, μεροληψία, ποιά τις δυσπιστία. Ἡ δυσπιστία, ἡ ὁποία κατέχει ἴσως τὸ σύνολον τοῦ νέου πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Δυσπιστία στρεφομένη εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν δίδεται ἡ ἐπαρκὴς προσοχὴ διὰ τὰ συμφέροντά των καὶ δὲν λαμβάνεται ἡ ἐπαρκὴς πρόνοια διὰ τὴν ἀποκατάστασιν, τῆς ὁποίας ἔχουν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Καὶ ἐξηγῶ τοῦτο ὡς δυσπιστίαν καθόσον ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς δὲν ἠθέλησε ποσῶς κἂν νὰ θέσῃ ὑπὸ ἐξέτασιν τὰς διαφόρους περιστάσεις τὰς ὁποίας ἔθιξαν οἱ πρὸ αὐτοῦ ἀγορεύσαντες, κατὰ τὰς ὁποίας ἤλεγξαν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων περιστατικῶν τὸν κ. Ὑπουργὸν οὐχὶ ἁπλῶς ὡς παραβιάζοντα τὴν ξένην ἰδιοκτησίαν, ἀλλὰ καὶ ὡς καταχρώμενον ταύτης, οὐχὶ ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἐκείνῳ τὸν ὁποῖον πρωτίστως ὤφειλε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν. Αἱ αἰτιάσεις, αἱ ἀπευθυνθεῖσαι κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας ἀνεφέρθησαν πρὸ παντὸς εἰς τὸ ὅτι διεσπάθησε τὴν ἰδιωτικὴν ἰδιοκτησίαν τῇδε κἀκεῖσε καὶ ἐν τούτοις ἔχει ἄνευ στέγης, διατηρεῖ εἰς τρώγλας τόσους ἐκ τῶν ἀτυχῶν προσφύγων. Ἀνεφέρθησαν ἀριθμοὶ καὶ παραδείγματα κατὰ τὰ ὁποῖα, ἐὰν τὸ ἥμισυ μόνον τῆς ἀπαλλοτριωθείσης γῆς ἐχρησιμοποιεῖτο προσηκόντως, δὲν θὰ ὑπῆρχε πλέον οὐδεὶς ἐκ τῶν προσφύγων ἄνευ στέγης καὶ ἀποκαταστάσεως. Καὶ νομίζω, ὅτι συμφέρον πάντων ἡμῶν εἶναι πρὸ παντὸς νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐπὶ τούτου νὰ ἐπιμείνωμεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐφόσον εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν οὕτω διαχειριζομένην πολιτικήν, νὰ λογοδοτήσῃ πρὸ παντὸς ἐπὶ τούτου τοῦ σημείου. Καὶ εἶναι ἀληθὲς καὶ ἀναμφισβήτητον ὅτι ἀπηλλοτριώθησαν πάμπολλαι ἐκτάσεις καὶ ὅμως μένουσιν ἄστεγοι, ἄνευ ἀποκαταστάσεως ἀστικῆς, τόσος ἀριθμὸς προσφύγων, ἐν τρώγλαις ζῶν πραγματικῶς. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπιμείνω καὶ νὰ τονίσω τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ παρέλθῃ ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, θὰ ἀναπτύξῃ καὶ θὰ δικαιολογήσῃ ὅτι τοιοῦτον δὲν συμβαίνει. Θὰ συστήσω ὅμως εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μὴ ἐπικαλεσθῇ τοὺς νόμους, νὰ μὴ εἴπῃ ὅτι, ὅ,τι καὶ ἂν διετέθη, διετέθη σύμφωνα πρὸς ἕνα νόμον. Ἔχω νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει εἰς χεῖρας της οὐχὶ μόνον τὴν διοίκησιν καὶ τὴν ἐξουσίαν πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, ἀλλ’ ἔχει εἰς χεῖρας, δυνάμει τῆς πλειοψηφίας ἡ ὁποία τὴν ὑποστηρίζει, καὶ τὴν δύναμιν νὰ χειρισθῇ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, πρὸς μεταβολὴν ἢ κατάργησιν ὑπαρχόντων νόμων. Ἤκουσα κατὰ τὴν συζήτησιν ἀξιότιμον κ. Βουλευτήν, ἐκ Πειραιῶς νομίζω, ὁ ὁποῖος ἠγέρθη διαμαρτυρόμενος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι δικαιωματικῶς ἔλαβε κτῆμα τι παραχωρηθὲν εἴς τινα θέσιν τοῦ Πειραιῶς δυνάμει τοῦ τάδε νόμου...

§36Γ. ΠΡΟΥΚΑΚΗΣ. Ἰσχυρίζεσθε ἀνακριβείας, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ δὲν ἐφανταζόμην τοῦτο ποτέ. Δὲν ἔλαβον οἰκόπεδον ἐγώ.

§37Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤκουσα λέγω εἴτε διὰ τὸν κύριον Βουλευτὴν εἴτε δι’ ἄλλους διαφόρους, ὅτι ἔλαβον, δυνάμει ὡρισμένου νόμου γήπεδα, τὰ ὁποῖα μένουν κατὰ τὸ πλεῖστον ἀχρησιμοποίητα. Βεβαίως ἐκεῖνοι δὲν ἔπραξαν οὐδὲν κακόν, οὐδὲν τὸ ἄδικον καὶ δι’ αὐτό λέγω ἀδίκως ταράσσεται ὁ κ. Βουλευτὴς ἂν καταλέγεται μεταξὺ τούτων. Νόμος ὑπῆρξε τοῦ Κράτους καὶ δυνάμει αὐτοῦ ἐγένετο παραχώρησις.

§38Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ὅταν τὸ ἐπῆρε δὲν ἦτο βουλευτής.

§39Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω ὅτι καλῶς τὸ ἔλαβε δυνάμει τοῦ νόμου.

§40Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν τὰ ἔλαβε.

§41Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐὰν δὲν τὰ ἔλαβε, θὰ ἠδύνατο νὰ παραπονῆται, ἂν δυνάμει τῶν νόμων δικαιοῦται νὰ τὸ λάβῃ καὶ δὲν τὸ ἔλαβεν. Δὲν δικαιοῦται κανεὶς ἐνταῦθα νὰ φέρῃ αἰτίασιν κατ’ οὐδενός, ὁ ὁποῖος ἔλαβέ τι δυνάμει νόμου, διότι ὁ νόμος εἶναι σεβαστὸς καὶ ὁ νόμος δημιουργεῖ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα, ἂν δὲν ἐφηρμόζοντο, ἴσως θὰ εἶχε δίκαιον νὰ εἴπῃ τις ὅτι παραβιάζονται οἱ νόμοι. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν κατακρίνω τὸν λαβόντα, ἀλλὰ κατακρίνω τὸ ὅτι κακῶς ἐγένετο ὁ νόμος, κακῶς ἐγένετο πρὶν ἢ ληφθοῦν τὰ ἀπαραίτητα μέτρα ἀποκαταστάσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι. Πρῶτον ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐκείνων καὶ κατόπιν περὶ ἄλλων. Δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ πιστεύω ὅτι πολλοί, οἱ ὁποῖοι φέρουν σιγηλῶς καὶ κρυφίως τὰ ἀτυχήματα ἐκ τῆς συμφορᾶς εἶναι ἄξιοι πλέον ἢ συμπαθείας, ἀλλ’ ἐφόσον δύνανται οὗτοι προσωρινῶς νὰ θεραπεύσωσι τὰς ἀνάγκας των, εἶμαι βέβαιος ὅτι εἰς κανενὸς ἐξ ἐκείνων τὴν ψυχὴν θὰ ἤθελε γεννηθῆ οἱονδήποτε αἴσθημα ἀδιαφορίας ἀπέναντι τοῦ συμπάσχοντος μετ’ αὐτοῦ, ἂν εὑρίσκετο εἰς χειροτέραν θέσιν. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, οὕτω πως κρίνων τὰ πράγματα, κατὰ πρῶτον περὶ τῶν σπουδαιοτέρων ἀναγκῶν ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ, νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον αὐτὸν πρὶν ἢ θεραπεύσῃ τὰς ἄλλας ἀνάγκας καί, ἐφόσον τοῦτο ἀναγκαῖον ἔδει καὶ νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον αὐτὸν καὶ νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ μόνον ἀφοῦ ἐθεραπεύοντο αἱ ἄλλαι ἀνάγκαι ἢ καὶ ἐντελῶς νὰ τὸν καταργήσῃ ἐφόσον τοῦτο ἡ χρεία ἀπῄτει. Διότι, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ παρίδωμεν ὅτι, εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων ἐρχόμεθα εἰς συγκρούσεις πρὸς πρόσωπα τὰ ὁποῖα, ἀνήκοντα εἰς γηγενῆ πληθυσμόν, εὑρίσκονται ἴσως μὲ ἐλαχίστην περιουσίαν, τὴν ὁποίαν πρὸς τοῦτο τοῖς ἀφαιρῶμεν, εἶναι ἀνθρώπινον νὰ γεννηθῇ συναίσθημα ἐναντίον των, νὰ λείψῃ τὸ συναίσθημα τῆς ἀλληλεγγύης μεταξὺ τῶν πολιτῶν. Καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν φθάνωμεν εἰς τὰς ἀπαλλοτριώσεις διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, ἔπρεπε νὰ τηρήσωμεν μεγάλην προσοχήν. Γνωρίζω, κύριοι, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ πόσον δυσχερὲς εἶναι νὰ χειρισθῇ τις πρεπόντως τὸ ζήτημα τῶν ἀπαλλοτριώσεων, ὅταν συνδέεται μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως· εἶναι δυσχερέστατον καί, ὅσον δήποτε καλῶς καὶ ἂν τὸ χειρισθῇ, θὰ γεννηθοῦν διαφοραί, θὰ γεννηθοῦν ἴσως καὶ συγκρούσεις. Ἀλλὰ ἔργον τοῦ Ὑπουργοῦ, ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι νὰ φροντίζῃ νὰ ἀποφεύγῃ ταῦτα πάντα ἢ νὰ τὰ μετριάζῃ εἰς τὸ δυνατὸν ἐλάχιστον. Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα περὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἰδιοκτησίας, τὸ ἄρθρον 19 τοῦ νῦν ἰσχύοντος Συντάγματος, εἶχον ὑπ’ ὄψιν ὅτι τρία προεβάλλοντο οὐσιώδη ζητήματα. Τὸ ζήτημα τοῦ σεβασμοῦ τῆς ἰδιοκτησίας, τὸ ζήτημα τῆς ἱκανοποιήσεως ἀναγκῶν ἐπιτακτικῶν καὶ τὸ ζήτημα τῆς προσοχῆς, ἀπέναντι μάλιστα μιᾶς καταστάσεως, ὅπως δήποτε γενικωτέρας, ἀνωμάλου, τῆς τηρήσεως καὶ ἐν ταῖς ἐξαιρετικαῖς περιπτώσεσι τοῦ ἀπαιτουμένου σεβασμοῦ πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν, ἵνα μὴ ὑποθάλψωμεν ἀρχὰς τὰς ὁποίας πᾶς τις ἀπεύχεται ὅπως ἐπικρατήσουν ἡμέραν τινὰ παρ’ ἡμῖν. Διὰ τοῦτο, κύριοι, προκειμένου περὶ τῆς καθιερώσεως τοῦ θεσμοῦ τῆς ἰδιοκτησίας ἐν τῷ Συντάγματι, ἀπέκρουσα πάσας τὰς ἀρχὰς ἐκείνας, τὰς ὁποίας οἱ νεωτερισταὶ ἤθελον νὰ εἰσηγηθῶσι καὶ ὑπεστήριξα ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτὸς πρέπει νὰ εἶναι ἀπολύτως σεβαστὸς καὶ ἡ ἰδιοκτησία νὰ τηρηθῇ ἀπαραβίαστος. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐπῆλθε διάστασις καὶ μεταξὺ τῶν κομμάτων καὶ μεταξὺ φίλων τοῦ ἰδίου κόμματος. Εὐτυχῶς ἐπεκράτησεν ἡ ἀρχὴ τῆς πλήρους προστασίας τῆς ἰδιοκτησίας. Ἀλλὰ ὅταν, δεύτερον, προέκυψε τὸ ζήτημα, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἱκανοποιηθῶσιν ἐπιτακτικαὶ ἀνάγκαι αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν καὶ ὑφίστανται εἰς τὴν χώραν μας, δὲν ἐδίστασα, κύριοι, παρὰ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐξεπροσώπει ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ κόμμα, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγοῦμαι, νὰ τεθῶ ἀντιμέτωπος καὶ νὰ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωρισθοῦν ἐξαιρέσεις τινες περιωρισμέναι καὶ δι’ ὡρισμένον χρόνον λαμβανομένων ἱκανῶν μέσων προφυλάξεως κατὰ πάσης παρεκτροπῆς. Καὶ μὲ ἤλεγξέ τις τῶν συναδέλφων ἐνταῦθα ὁμιλήσας, ὅτι, δεχθεὶς τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην, ἣν καὶ οὗτος εἶχε δεχθῆ, ἤσκουν πολιτικήν. Εἶπον καὶ χθὲς καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον νὰ εἴπω εἰς τὸν συνάδελφον, ὅτι δὲν ἦτο πολιτική, ἀλλ’ ἀνήγετο εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν σχετικῶν τοῦ συντάγματος διατάξεων. Πολιτικὴν ἀποτελεῖ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ χειρισθῇ τις τὰς ἐξαιρέσεις· τοῦτο ἀποτελεῖ πολιτικήν. Μάλιστα δὲ ἐγώ, θέλων ἀκόμη νὰ περιορίσω τὴν πολιτικὴν καὶ τῶν ἄλλων εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦτον, ἐζήτησα ὅπως εἰς τὰς διατάξεις ταύτας τεθῶσι στενὰ ὅρια καὶ ἄλλαι ληφθῶσι προφυλάξεις. Δυστυχῶς αἱ γνῶμαί μου δὲν ἐπεκράτησαν καὶ ἀφέθη μείζων ἐλευθερία διὰ τὴν ἐφαρμοστέαν ἐν τῷ μέλλοντι πολιτικήν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 119 ἢ ὅσον ἐγὼ ὑπεστήριξα. Δύναμαι μάλιστα νὰ εἴπω ὅτι εὑρέθησαν, ἵνα μείζονα ἔχωσιν ἐλευθερίαν, καὶ ἀρχηγοὶ κομμάτων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠθέλησαν, καμμία δέσμευσις νὰ τεθῇ εἰς ὡρισμένον χρόνον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν εἰς ἃς τοῦτο ἀφεώρα. Ἀντετάχθην καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ ἡ ἐλευθερία αὐτὴ δὲν ἐδόθη διὰ τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, καὶ ἐνῷ ἀκόμη δὲν ἐπέτυχα νὰ τεθῶσιν οἱ ἀναγκαῖοι περιορισμοί, οἱ ὁποῖοι πρέπει καὶ κατὰ τοὺς ὁποίους καὶ ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἀναγκῶν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ, ἀλλὰ μετὰ μείζονος τῆς ἰδιοκτησίας προστασίας, ἐπεζήτησα ἀπὸ τὸν τότε συνάδελφόν μου ἐν τῇ Κυβερνήσει κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, διαβεβαίωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν θὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς μεγάλης κατ’ ἐμὲ δοθείσης ἐξουσίας. Καὶ ἀκριβῶς, ἀφοῦ παρὰ πᾶσαν τὴν ἐπιμονήν μου ὡς πρὸς τὴν ἐξαιρετικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 119, ὅπως μὴ αὕτη ἐπεκταθῇ ἐπὶ οἰκοπέδων ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων, ἀφοῦ δὲν κατώρθωσα νὰ ἐπιτύχω τὸν καθορισμὸν τούτου διὰ τοῦ Συντάγματος, ἐπέστησα εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς κατηγορηματικῶς τότε διεβεβαίωσεν ὅτι δὲν θὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἀλλὰ θέλει νὰ εἶναι (Ἀναγιγνώσκει): «Ὁ κ. Κύρκος, Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας λέγει ὅτι δὲν θὰ γίνῃ χρῆσις τῆς ἐγκαταστάσεως ἐντὸς τῶν πόλεων, ἀλλὰ ζητεῖται νὰ μὴ ἀποκλεισθῇ καὶ τοῦτο». Τοῦτο φέρεται εἰς τὰ τότε πρακτικά. Αὗται ἦσαν, κύριοι, αἱ τάσεις αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν κατὰ τὴν περίοδον τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 119. Ποία ὅμως ἡ πολιτική, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας καὶ τὴν ὁποίαν ἀποδέχεται ὅλη ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ ἄρθρου 119; Ἠκούσατε ἐδῶ ἐξαγγελλόμενα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πολλά. Δὲν θὰ θελήσω νὰ ἐπανέλθω καὶ νὰ ἐπαναφέρω ὅσα ἄλλοι ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων τόσον εὐγλώττως ἀνέφερον ἐνταῦθα. Καθ’ ἑκάστην λαμβάνονται καὶ παρ’ ἐμοῦ καὶ παρ’ ἄλλων ἐπιστολαὶ ἀναφέρουσαι ὅτι τοῦτο ἢ τὸ ἄλλο συνέβη. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἡ πολιτικὴ δὲν ἐφηρμόσθη μετὰ τῆς δεούσης περισκέψεως, δὲν ἐφηρμόσθη οὔτε μετὰ τοῦ δέοντος σεβασμοῦ πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν, ἀλλὰ οὐδὲ κἂν καὶ μετὰ τοῦ ἁρμόζοντος πόνου εἰς τοὺς πάσχοντας καὶ ἔχοντας ἀνάγκην στέγης ἐκ τῶν προσφύγων καὶ τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς οἱ πρόσφυγες ἐξοργίζονται καὶ ἀγανακτοῦσι, διότι δὲν ἔχουσι στέγην, ἀφ’ ἑτέρου οἱ ἰδιοκτῆται φθάνουσι μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἁρπάζωσιν ὅπλα πρὸς προστασίαν τῆς ἰδιοκτησίας των. Ποῦ ἀγόμεθα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Εἰς δύο τινὰ ἀγόμεθα, ἢ ἕκαστος ἐκ τῶν προσφύγων εἴτε ἐκ τῶν ἰδιοκτητῶν θ’ ἀποφασίσωσι νὰ προστατεύσωσιν ἕκαστος τὰ δικαιώματά του διὰ τῶν ἰδίων του δυνάμεων, εἴτε καὶ ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην θὰ φθάσωσι νὰ ἀρνηθῶσι τὴν ὕπαρξιν δικαιωμάτων, ἀλλ’ εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι Κράτος δὲν ὑφίσταται. Καὶ δὲν λέγω ταῦτα ὡς σχῆμα λόγου ἁπλῶς, ἀλλ’ ἔχω δεδομένα ἄγοντα εἰς σκέψεις τοιούτου τινος κινδύνου. Διαπρεπὴς νομομαθὴς ὑπερασπιζόμενος πρὸ ἡμερῶν τὸν ἐξ ἀγανακτήσεως ἁπλῶς λαβόντα τὸ ὅπλον, χωρὶς νὰ πυροβολήσῃ κατὰ τοῦ καταλαβόντος τὸ οἰκόπεδον, εἶπεν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ὅτι ἐγὼ θὰ συμβουλεύσω πάντα ἀσεβοῦντα κατὰ τῆς ἰδιοκτησίας του νὰ τὴν προστατεύσῃ διὰ τῶν ὅπλων. Καὶ ἠκούσατε, κύριοι, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, παρὰ προσώπων κατὰ πάντα φιλησύχων καὶ φίλων μας, ὅτι θὰ τεθῶσιν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἐχόντων ἀνάγκην προστασίας τῆς ἰδιοκτησίας των, ὅταν τόσον ἀστόχως προσβάλλεται. Καὶ ἀνησυχίαι εὐρύτερον παρετηρήθησαν ὡς ἐκ τῆς ἐφαρμοζομένης πολιτικῆς πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν, αἱ ὁποῖαι δίδουν καὶ τροφὴν εἰς ἰδέας ἀνατρεπτικὰς τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, περὶ τῶν ὁποίων ὅσον καὶ ἂν ἐπείσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τὴν περιοδείαν του, ὅτι δὲν εἶναι σοβαραί, εἶναι ὅμως τοιαῦται, ὥστε νὰ ὑπολογίζωνται παρ’ ἐκείνων, οἵτινες ποθοῦσι τὴν ἡσυχίαν τοῦ τόπου τούτου. Εἴδομεν, κύριοι, καὶ αὐτὸν τὸν σύνδεσμον τῶν βιομηχάνων καὶ βιοτεχνῶν, οἱ ὁποῖοι συνῆλθον, ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς ἀποχρώσεως, νὰ ἀνησυχῇ. Βεβαίως οἱ βιομήχανοι καὶ οἱ βιοτέχναι δὲν θὰ ἀνήκουσι πάντως εἰς μίαν πολιτικὴν μερίδα, ἢ τὴν ἄλφα ἢ τὴν βῆτα, ἔχουσιν ὅμως καὶ αὐτοὶ ἕκαστος τὰ πολιτικά του φρονήματα καὶ βεβαίως ἀνήκουσιν εἰς ὅλας τὰς μερίδας τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ συνῆλθον ὅλοι ὁμοῦ καὶ ἀπεφάσισαν καὶ διεμαρτυρήθησαν κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ ἐπισύσῃ τὴν προσοχὴν πάντων ἡμῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ περὶ τῶν γενομένων ὡς πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ ὡς πρὸς ἄλλα τινὰ ταυτοχρόνως ἐμφανιζόμενα ἐν τῇ κοινωνίᾳ μας ἀνώμαλα καὶ ἀσυνήθη περιστατικά. Συνῆλθον καὶ ἐδήλωσαν ὅτι ἀναλαμβάνουσιν ὄχι ἀγῶνα πολιτικόν, ἀλλ’ ἀγῶνα κοινωνικόν. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ μεγενθύνουν τὸν κίνδυνον διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ θεωρῶ καθῆκον πάντων ἡμῶν νὰ προλάβωμεν καὶ νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἀνησυχίας, αἱ ὁποῖαι ἐγείρονται εἰς τὰς ψυχὰς τοῦ κόσμου. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἡ γαλήνη εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ, ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχῃ ἀνησυχία εἰς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, εἶναι ἀδύνατον, κύριοι, τελεσφόρως νὰ ἐργασθῶμεν, εἶναι ἀδύνατον νὰ σκεφθῇ τις περὶ τῆς ἐργασίας, τῆς ἀπαιτουμένης ὄχι μόνον διὰ τὰ ἰδιωτικά, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ δημόσια, περὶ τῆς ἐργασίας πρὸς ἀνάπτυξιν ἰδιωτικῆς οἰκονομίας καὶ τῆς ἐν γένει ἐθνικῆς οἰκονομίας. Καὶ τοῦτο πρὸ παντὸς πρέπει ἰδίᾳ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ ὁποίου πᾶσα ἡ προσοχὴ δέον νὰ στραφῇ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Τοῦτο δὲν θὰ γίνῃ ἂν δὲν ἀφήσωμεν τὸν λαὸν εἰς τὰ ἔργα του καὶ ἀσφαλίσωμεν αὐτὸν κατὰ παντὸς κινδύνου. Δὲν ὠφελεῖ νὰ λέγωμεν πάντοτε, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ θαρρῇ. Ὁ λαὸς ἔχει ἀντοχήν, ἡ χώρα ἔχει ζωτικότητα, ὅλ’ αὐτὰ ὅμως θὰ μαρανθοῦν, ἂν τὴν ἀφήσωμεν τὴν ζωτικότητα καὶ τὴν ἀντοχὴν νὰ ἐξαντλῆται εἰς πάλην, πρὸς προφύλαξιν ἀπὸ ὡρισμένους κινδύνους. Μεταξὺ τῶν μελῶν ἢ μεταξὺ τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ἐξεδηλώθη διάστασις ἐπὶ τῶν ἄρθρων 19 καὶ 119 τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ σήμερον, ὅτε ἔρχεσθε νὰ κάνετε πολιτικὴν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἄρθρων τούτων, καθορίσατε, κύριοι, τὴν πολιτικὴν ὑμῶν, καθορίσατε τίνα πολιτικὴν σκέπτεσθε νὰ ἐφαρμόσητε. Θὰ ἐφαρμόσητε πολιτικὴν ἡ ὁποία θὰ ἐπιφέρῃ καὶ θὰ γεννήσῃ καὶ θὰ προαγάγῃ ὅλας τὰς ἀνωμαλίας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν ἐκ τῆς διαχειρίσεως τὴν ὁποίαν μέχρι σήμερον ἐνεργεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας καὶ τάσσεσθε σύμφωνοι καὶ ἀλληλέγγυοι τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, ἢ ὄχι; Ἐὰν τοῦτο δὲν πράττετε, ἐὰν πάντες ὑμεῖς δὲν εἶσθε διατεθειμένοι νὰ δεχθῆτε τὴν μέχρι σήμερον ἐφαρμοσθεῖσαν πολιτικήν, ἡ ὁποία καὶ ἐδείχθη ὁποῖα καὶ πόσα κακὰ ἀπειργάσατο, κανονίσατε τὴν πολιτικὴν ὑμῶν. Εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαπιστωθῇ, διὰ τὴν ἡσυχίαν τοῦ τόπου, ἡ πολιτικὴ ἣν ἐννοεῖ νὰ τηρήσῃ ἀπέναντι τῶν καταγγελθέντων ἐκτρόπων. Ἡ πολιτικὴ ἡ ἐφαρμοσθεῖσα μέχρι σήμερον, εἰδικώτερον ἠστόχησεν ὡς πρὸς τοὺς λεγομένους συνεταιρισμοὺς ἀποκαταστάσεως προσφύγων. Διὰ τῶν συνεταιρισμῶν τούτων προσεβλήθη κυρίως ἡ ἰδιοκτησία, χωρὶς κἂν νὰ θεραπευθῇ ὁπωσδήποτε ἡ ἀνάγκη τῆς στεγάσεως ἢ ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Ἱκανοποιήθησαν ἁπλῶς συμφέροντα μὴ δικαιολογούμενα καὶ πάντως μὴ δικαιολογούμενα εἰς τὴν προτεραιότητα ἡ ὁποία ἐδόθη. Δὲν γνωρίζω ἂν μεταξὺ τούτων ὑπάρχωσι τὰ δεόμενα τῆς προσοχῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀκραδάντως πιστεύω, εἶναι ὅτι πρὶν ἢ σπεύσετε νὰ ἱκανοποιήσητε τοιαῦτα συμφέροντα διὰ τῶν τοιούτων συνεταιρισμῶν, ὀφείλετε νὰ δώσητε τὴν προσοχήν σας, νὰ ἱκανοποιήσητε τὰ συμφέροντα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὡς κατ’ ἐπανάληψιν εἴπατε, Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προνοίας, ζῶσιν εἰς τρώγλας, καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ξένοι τῶν συνεταιρισμῶν. Καὶ δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι καὶ ἐγὼ ἀληθῶς ἐλυπήθην διὰ τὴν τύχην των. Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἀπαραίτητον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας. Ἐπίσης εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσητε τὴν διαβεβαίωσιν εἰς τὴν Βουλήν, νὰ τὴν δώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἥτις τάσσεται ἀλληλέγγυος τῆς πολιτικῆς ταύτης, ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ αὐτοὶ θὰ καταργηθῶσιν. Εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ πλέον, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὴν διαβεβαίωσιν, καὶ νὰ λάβῃ καὶ νομοθετικὸν μέτρον πρὸς τοῦτο, ὅτι οὐχὶ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε θὰ καταλαμβάνῃ τὴν ἰδιοκτησίαν διαφόρων προσώπων, χωρὶς νὰ εἶναι χρήσιμος διὰ τὴν στέγασιν τῶν δεομένων ταύτης. Καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ πάλιν ἀπέναντι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὴν διαβεβαίωσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἐνταῦθα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος, ὅτι δὲν θὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς διατάξεως τῆς ἐξαιρετικῆς πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν οἰκοπέδων ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων. Μὲ εἰρωνεύθη τότε, ὅτι ὑποστηρίζω τὸν περιορισμὸν τοῦτον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγων, ὅτι ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι οἱ πρόσφυγες δύνανται νὰ ἐγκατασταθῶσιν ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων. Καὶ ὅμως θὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καθὼς καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁλόκληρον, ὅτι ἂν ἐτίθετο ὁ περιορισμὸς αὐτὸς καὶ δὲν ἐδίδετο ἡ ἐλευθερία, ἥτις ἐδόθη εἰς τοὺς χειριζομένους τὴν πολιτικήν, τὴν σήμερον δὲν θὰ εἴχομεν παρατηρήσῃ τὰς ἐξεγέρσεις καὶ δὲν θὰ εἴχομεν καὶ τὴν ἀνισότητα τὴν καθιερουμένην μεταξὺ τῶν προσφύγων κατὰ τὴν ἀποκατάστασιν. Καί, ὡς ἔλεγον καὶ τότε, διατί εἷς μέγας ἀριθμὸς προσφύγων δύναται νὰ ἐγκατασταθῇ, ὡς ἔχει γίνῃ, ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων, καὶ οἱ ἄλλοι πρέπει νὰ ἔλθωσιν πάντες ν’ ἀποκατασταθῶσιν ἐντὸς καὶ δὴ εἰς κεντρικὰ μέρη; Θὰ μοῦ εἴπωσιν ἴσως ὅτι εἶναι πρόσωπα τινὰ διὰ τὰ ὁποῖα ὑφίσταται ἀνάγκη ἐξαιρετικὴ νὰ ζῶσιν ἐντὸς τῶν πόλεων. Θὰ εἴπω, ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα εἶναι ἐλάχιστα καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐκ διαφόρων λόγων καὶ διὰ διαφόρων μέσων ἔχουσιν ἱκανοποιήσῃ ἤδη τὰς ἀνάγκας των. Ἀλλ’ ἂς ἱκανοποιήσωμεν πρῶτον τὰς ἀνάγκας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὐδένα λόγον νὰ ζῶσιν ἐν τῇ πόλει καὶ ἂν τέλος εὑρεθῶμεν πρὸ ἀνάγκης ἐπιτακτικῆς δι’ ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις πρὸς ἐγκατάστασιν ἐν τῇ πόλει, τότε δυνάμεθα νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τούτων, καὶ νὰ μεριμνήσωμεν προκειμένου περὶ ὀλίγων καὶ ἄνευ βλάβης τῶν ἰδιοκτητῶν. Πρὸς τί τάχα νὰ θελήσωσι νὰ κάμωσιν ἀπαλλοτρίωσιν ἰδιοκτησίας μεγάλης ἀξίας καὶ ἄνευ ἱκανοποιήσεως πραγματικῶν ἀναγκῶν; Ἂς συλλογισθῶσιν, οἱ τοιαύτην πολιτικὴν ἐφαρμόζοντες, πόσον ἐπιζήμια εἶναι ἀκόμη καὶ εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπεβαρύνοντο διὰ τῆς διαφορᾶς τῆς ὑπὸ τῶν προσφύγων καταβαλλομένης τιμῆς πρὸς τὴν μετὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν καθοριζομένην. Ἀλλ’ ἀκόμη θὰ συστήσω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας καὶ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἀλληλέγγυον μετ’ αὐτοῦ τιθεμένην εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτήν, νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διδάξωμεν εἰς πάντας τὸν σεβασμὸν τῶν νόμων καὶ ἵνα διδάξωμεν εἰς πάντας τὸν σεβασμὸν τῶν νόμων, ἀπαραίτητον εἶναι πρὸ παντὸς νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀπόλυτος σεβασμὸς εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι χειρίζονται τοὺς νόμους. Δὲν δύνασθε νὰ ἀξιώσητε σεβασμὸν ἀπὸ τοὺς πολίτας, ὅταν τὸν σεβασμὸν αὐτὸν δὲν τὸν τηρεῖτε σεῖς ἀπολύτως. Καὶ δὲν λέγω τοῦτο εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν. Ὅταν συνέβη τὸ τελευταῖον, ἂς εἴπωμεν, ἐπεισόδιον, τῆς καταλήψεως εἰς τὴν πλατεῖαν τῶν ἀγάμων τῶν οἰκοπέδων ἐκεῖ, συνεννοήθην τηλεφωνικῶς μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας διὰ τὴν παρατηρουμένην ἐξέγερσιν, καὶ ἀληθῶς πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας μὲ διαβεβαίωσεν ὅτι θὰ ἀπαλλάξῃ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ὅλα τὰ κτήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι κάτω τῶν πεντακοσίων πήχεων, μοὶ προσέθεσε δέ, ὅτι θὰ φανῇ καὶ πλέον εὐρὺς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐξαιρέσεως τοῦ ἄρθρου 119, διότι θὰ ἀπαλλάξῃ ἀκόμη καὶ γήπεδα μεγαλυτέρας ἐκτάσεως μεταξὺ πεντακοσίων καὶ ἑξακοσίων πήχεων.

§42Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Σᾶς εἶπον...

§43Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ τότε ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας: ἀφοῦ λοιπὸν δὲν σκέπτεσθε νὰ ἀπαλλοτριώσητε τὰ τοιαῦτα οἰκόπεδα, διατὶ κάμνετε πράξεις ἀπαλλοτριώσεως καὶ ὡς πρὸς ταῦτα; Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας μοὶ ἀπήντησε, ὅτι προβαίνει εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, διότι οἱ ἰδιοκτῆται, πληροφορούμενοι τὸ μέτρον τοῦτο, πληροφορούμενοι ὅτι θὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, προβαίνουν εἰς πωλήσεις πρὸς ἄλλους, ὥστε τὰ μεγάλα οἰκόπεδα νὰ κατατέμνωνται εἰς μικροὺς ἰδιοκτήτας διὰ νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ ἀπαλλοτριώσεις. Ἀλλά, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προνοίας, ὁ ἀμυνόμενος ὑπὲρ τῶν συμφερόντων του δὲν κάμνει καταστρατήγησιν, ἐν ᾧ σεῖς, ὁ ὁποῖος διὰ νὰ ἐμποδίσητε τὴν ἄμυναν ταύτην προέβητε εἰς πράξεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὸν νόμον, πράττετε καταστρατήγησιν. Καὶ δυστυχῶς τὸ ἐπανελάβατε καὶ χθὲς τὴν ἑσπέραν ἐνταῦθα. Κατηγγέλθη, ὅτι προέβητε εἰς ἐπίταξιν κτήματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο γήπεδον, ἀλλ’ ἦσαν ἐπ’ αὐτοῦ κτίρια καὶ κατὰ τὸν νόμον δὲν ἠδύνασθε νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἐπίταξιν, ἀλλὰ προέβητε εἰς τὴν ἐπίταξιν, ὅταν δὲ τὸ ἀνηγγείλατε εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους εἴπατε ὅτι ἐπετάξατε γήπεδα καὶ κτίρια. Καὶ ὅταν σᾶς ἠρώτησα διατὶ ἐπράξατε τοῦτο, μοὶ εἴπατε ὅτι ἄλλως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐπίταξις. Τὰ τοιαῦτα ὅμως δὲν δύνανται νὰ λέγωνται ἀπὸ στόματος Ὑπουργοῦ. Δὲν δύνανται οὐδὲ ἀπὸ πολίτην, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἀπὸ στόματος Ὑπουργοῦ, διότι ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς εἰς τοιαύτας προβαίνῃ δηλώσεις κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, οὐδεὶς θὰ πιστεύῃ πλέον εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν διὰ νὰ ἐφαρμόζῃ τοὺς νόμους, οὐδεὶς θὰ σέβεται πλέον τοὺς νόμους. Εἶναι ἀνάγκη, ἑπομένως, κύριε Ὑπουργέ, κατηγορηματικῶς νὰ δώσητε τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τοιούτων μέσων νὰ προβαίνητε εἰς ἀπαλλοτριώσεις καὶ νὰ ἄρητε τὰ ἐκ τούτων ἐπελθόντα ἄτοπα. Καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ κάμω καὶ μίαν σύστασιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἰς ὅσους διὰ τοιούτων μέτρων ἀφαιρεῖται ἡ περιουσία. Αὐταὶ αἱ ἀπαλλοτριώσεις, αἱ κατ’ ἀγνώστων προσώπων γενόμεναι, κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι ἄκυροι· διότι ἀπαλλοτρίωσις δὲν σημαίνει ἀφαίρεσιν πράγματός τινος, ἀλλὰ ἀπαλλοτρίωσις σημαίνει ἀφαίρεσιν δικαιώματος. Ἡ ἀφαίρεσις δὲ τοῦ δικαιώματος δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἐὰν ἡ πρᾶξις τῆς ἀφαιρέσεως δὲν ἀπευθύνεται κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ ἔχοντος τὸ δικαίωμα. Καὶ ἐφ’ ὅσον σεῖς προέβητε εἰς ἀπαλλοτριώσεις ἀορίστους ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ ἐμφανίζητε τοὺς μεγάλους ἰδιοκτήτας, νὰ ἀποκρύπτωνται δὲ οἱ μικροί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξανίσταντο, ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτοὶ νὰ ὑπερασπίσωσι τὴν περιουσίαν των, διότι ἄκυρος θὰ εἶναι ἡ τοιαύτη ἀπαλλοτρίωσις, ὅπως θὰ εἶναι ἄκυρος καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἡ ὁποία γίνεται ἐπὶ κτήματος τὸ ὁποῖον δὲν δικαιοῦσθε κατὰ τὸν νόμον νὰ ἀπαλλοτριώσητε, ἀλλὰ τὸ παριστᾶτε ὑπὸ ἄλλην μορφήν. Καὶ θὰ γεννήσητε οὕτω νέας διαμάχας καὶ νέαν διαπάλην καὶ θὰ μειώσητε τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχουν οἱ πολῖται πρὸς τοὺς νόμους καὶ πρὸς τὰς ἀρχάς. Μὴ νομίζετε δὲ ὅτι τὸ κακὸν τοῦτο, ὑπὸ τὰς σημερινὰς μάλιστα συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ζῶμεν, εἶναι τὸ ὀλιγώτερον κακὸν τὸ ὁποῖον θὰ γεννήσετε ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ. Ἴσως–ἴσως θὰ ἔχετε τότε νὰ στεγάσητε πολλούς, οἱ ὁποῖοι θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους. Θὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ συστήσω εἰς τοὺς κ. ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ εἰς τὸν προϊστάμενον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν κ. πρόεδρον αὐτῆς, νὰ λάβωσιν ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν ὅσα ἀνεπτύχθησαν ἐνταῦθα, καὶ νὰ ἴδωσιν τί συμβαίνει ἔξω εἰς τὴν κοινωνίαν, οὐχὶ μεταξὺ ὡρισμένου ἀριθμοῦ προσώπων, οὐχὶ μεταξὺ προσφύγων καὶ γηγενῶν, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν προσφύγων τῶν μὴ τυχόντων προστασίας καὶ μεταξὺ τῶν γηγενῶν οἱ ὁποῖοι βλέπουσιν ὅτι ἀφαιρεῖται εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε καὶ κατὰ παράβασιν τῶν νόμων ἡ περιουσία των καὶ μεταξὺ τοῦ συνόλου τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος παρατηρεῖ ὅτι διὰ τοιούτων μέσων βαίνωμεν εἰς ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ ἀγάγῃ. Ἡ ἀντιπολίτευσις, ἀναπτύξασα τὰς γνώμας της, ἐκθέσασα τὰ πραγματικὰ γεγονότα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξε τὸν ἔλεγχον κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλω νὰ εἴπω κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου, τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι συμμερίζονται καὶ ἅπαντα τὰ λοιπὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι αὕτη δὲν προτίθεται νὰ θέσῃ διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην ζήτημα ἐμπιστοσύνης, εἴτε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν εἴτε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, μεθ’ οὗ αὕτη εἶναι ἐν τῷ συνόλῳ ἀλληλέγγυος. Δὲν χρησιμεύει, κύριοι, νὰ ἀριθμήσωμεν τὰς ψήφους τὰς ὁποίας ἔχετε σεῖς ἢ ἔχει ἡ ἑτέρα πτέρυξ ἐνταῦθα. Πρὸς τίνα λόγον; Ἀλλὰ ἀπέναντι τῆς παρατηρηθείσης ἐξεγέρσεως, ἀπέναντι τῆς δημιουργηθείσης καταστάσεως, μίαν ἔχω ἀξίωσιν, νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ ἐξεταστικὴ ἐπὶ τῶν πραγμάτων, ἵνα ἀντιληφθῇ τί κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον συνέβη, ἵνα ἀντιληφθῇ ποῖαι εἶναι τὰ διάφορα ἄλλα ἀτοπήματα τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ μανθάνωμεν ἐκ τῶν κατ’ ἰδίαν ἄλλοθεν πληροφοριῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς ἐξετάσεως ταύτης νὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ προβῇ εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀτοπημάτων τούτων, διότι ἄνευ τῆς θεραπείας αὐτῶν τοὐλάχιστον ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν πῶς θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀποκατάστασις τῆς διαταραχθείσης συνειδήσεως τοῦ λαοῦ ἄνευ τῆς ὁποίας ἡ δραστηριότης τὴν ὁποίαν ὀφείλει σήμερον ὁ ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀναπτύξῃ χάριν καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, χάριν καὶ τῆς δημοσίας οἰκονομίας καὶ ἐν γένει ὑπὲρ τοῦ συνόλου τῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας θὰ καταστῇ ἀδύνατον ν’ ἀναπτυχθῇ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας.

§45Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο καλλίτερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας νὰ περιμένῃ νὰ ὁμιλήσωσι καὶ οἱ ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι. Ἔχω ἐγγράψῃ μετὰ τοῦ κ. Σωτηριάδου ἄλλην ἐπερώτησιν, ἡ ὁποία θὰ συνεζητεῖτο τώρα.

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§47Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἡ ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν ἀρξαμένη ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ ἀντιπολιτευομένου τύπου ἐπίθεσις ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἰδικώτερον ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἀπαλλοτριώσεων διὰ τὴν ἀστικὴν τῶν προσφύγων στέγασιν, ἤχθη ἀπὸ τεσσάρων ἡμερῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὅλοι οἱ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἀπὸ τοῦ βήματος παρελθόντες ῥήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐξεδήλωσαν ζωηρὰν τὴν ἐπιθυμίαν αὑτῶν νὰ συμβάλωσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ ἔργον τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως, ἔργον τοῦ ὁποίου πρῶτοι αὐτοὶ ἀναγνωρίζουσι τὴν ἐθνικὴν ὄντως σημασίαν, ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ παρετήρησαν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ὁ ἐντεταλμένος ἀκριβῶς νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς ἀστικῆς τῶν προσφύγων στεγάσεως, μακρὰν τοῦ νὰ στρέψῃ τὰ βλέμματα αὑτοῦ καὶ τὴν προσοχὴν αὑτοῦ εἰς τὰς χιλιάδας τῶν πράγματι δεινοπαθουσῶν προσφυγικῶν οἰκογενειῶν καὶ χάριν αὐτῶν νὰ προβῇ εἰς τὰς ἀναγκαίας ἀπαλλοτριώσεις, ὁπότε καὶ ἐκεῖνοι δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν, προέβη εἰς μικρὰς ἀπαλλοτριώσεις. Προέβη εἰς ἀθρόας ἀπαλλοτριώσεις χάριν τῶν κομματικῶν τῆς Κυβερνήσεως φίλων, χάριν τῶν πλουσίων καὶ ἰσχυρῶν προσφύγων, προέβη εἰς χαριστικὰς διανομὰς τῶν οὕτως εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου περιελθόντων οἰκοπέδων καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν μικρὰν ἰδιοκτησίαν κατεπάτησε καὶ ἐλεηλάτησε καὶ τὰς προσφυγικὰς ἀνάγκας δὲν ἐθεράπευσε. Αὐτή, κύριοι, εἶναι ἐν τῇ οὐσίᾳ ἡ κατηγορία, ἡ ὁποία ἐξετοξεύθη ἐναντίον μου ἐξ ἀφορμῆς τῶν γενομένων ἀπαλλοτριώσεων διὰ τὴν ἀστικὴν τῶν προσφύγων στέγασιν. Εἰς ἐπίρρωσιν δὲ τῆς κατηγορίας ταύτης, οἱ ῥήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπεκαλέσθησαν διάφορα παραδείγματα, τὰ ὁποῖα πάντες ὑποθέτω θὰ ἔχητε πρόχειρα εἰς τὴν μνήμην ὑμῶν. Ἡ κατηγορία εἶναι βαρυτάτη. Δὲν θὰ παρακολουθήσω τοὺς ἀπὸ τοῦ βήματος παρελθόντας ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὸν τόνον, μεθ’ οὗ ἤσκησαν τὴν πολιτικὴν αὐτῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι ὄντως Ἐθνικῆς σημασίας καὶ προσήκει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, προσήκει περισσότερον εἰς ἡμᾶς νὰ εἴμεθα μετριοπαθεῖς καὶ ψυχραιμότεροι. Δὲν ὑπάρχει ἄλλως τε ἀνάγκη νὰ προσδώσῃ κανεὶς ὀξύτητα τοιαύτην, διότι ἡ ὀξύτης δὲν χαρακτηρίζεται πάντοτε καὶ ἀπόπλουτον ἐπιχειρημάτων, διότι δὲν ὑπάρχουν τὰ ἐπιχειρήματα. Ἡ ἁπλῆ αὐτοῦ ἀναπαράστασις ἀρκεῖ ἵνα ἀποκρούσῃ κανεὶς τὴν κατηγορίαν. Νομίζω δέ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δι’ ὅσων θὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον ὑμῶν, ἐπιχειρημάτων στηριζομένων ἐπὶ ἐγγράφων καὶ ἀριθμῶν ἀδιαψεύστων, ὄχι μόνον τὸ γενικὸν μέρος τῆς κατηγορίας θὰ ἀποκρούσω τελείως, ἀποδεικνύων πόσον σαθρὰ καὶ ἀβάσιμος ὑπῆρξεν ἡ κατηγορία, ἀλλὰ καὶ τὸ εἰδικώτερον αὐτῆς μέρος, ἵνα ἀποδείξω ὅτι ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθησαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὑπῆρξαν ἀνυπόστατα, ἀπολύτως καὶ ἀναληθῆ. Ἠδίκησε λοιπὸν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἠδίκησε διότι ἔχει εἰς χεῖρας του τὸ ὅπλον τῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἔχων νὰ θεραπεύσῃ μεγάλας καὶ ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας, τὸ μετεχειρίσθη τοῦτο μὲν διὰ νὰ καταπατήσῃ τὴν μικρὰν ἰδιοκτησίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦτο δὲ διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ ἀνάγκας σωματειακὰς καὶ ὄχι ἀνάγκας κοινωνικὰς καὶ στρεφόμενοι πρὸς τοὺς πρόσφυγας ἀπηύθυνον πρὸς αὐτοὺς θερμοτάτην προσφώνησιν: Ἰδοὺ οἱ ἡγούμενοι ὑμῶν ἀνάλγητοι πρὸ τῆς δυστυχίας εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε, δὲν τὴν ἐνθυμοῦνται παρὰ ὅταν θὰ τὴν χρησιμοποιήσωσιν ἵνα καρπωθῶσιν ὀφέλη κομματικά.

§48Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὑπὸ τίνος ἐλέχθη τοῦτο;

§49Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ λεχθῇ αὐτολεξεί. Ἐλέχθη καὶ αὐτό. (Θόρυβος).

§50Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον ἐξανίστασθε ὅταν ὑπὸ τῶν βουλευτῶν τῶν ὑμετέρων ἀπηυθύνθη κατηγορία βαρυτάτη. Ἀναμείναμεν τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐδίδετο εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας εὐκαιρία νὰ διαλύσῃ τὰ νεφελώματα τῆς ἀνακριβείας, τὰ ὁποῖα οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι προσέθεσαν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐὰν ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὁμιλήσῃ, ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἀποδείξῃ ὅτι ὁ θόρυβος τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἦτο ἀβάσιμος.

§51Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ ὅτι κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ὄχι μόνον ἐπέτρεψα διακοπάς, ἀλλὰ ἐπέτρεψα καὶ διαλογικὴν συζήτησιν.

§52Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Μερκούρης ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ τοῦ εἴπῃ ποῖος τὰ εἶπε αὐτὰ καὶ τότε ἐξηγέρθη ὁλόκληρος ἡ πλευρὰ ἐκείνη.

§53Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Λοιπὸν κύριοι, αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ κατηγορία. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐὰν ἠθέλατε παράσχῃ τὴν εὐμενῆ σας ἀκρόασιν, θὰ ἀποδείξω κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει στοιχείων ἐπίσης ἀναμφισβητήτων, ὅτι οὐδὲν ἐξ ὅσων κατηγόρησαν ἐμοῦ οἱ ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀληθεύει, ἀλλ’ ὅτι μόνον νόμον καὶ γνώμονα ἐν τῷ χειρισμῷ τοῦ ὄντος λεπτοτάτου αὐτοῦ ζητήματος ἔχομεν τὴν ἐξασφάλισιν ἐν παντὶ καὶ τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ κοινωνικοῦ συμφέροντος καὶ ὅλαι ἡμῶν αἱ προσπάθειαι κατατείνουν εἰς τὸ νὰ τηρήσωμεν μὲ ἀπόλυτον σεβασμόν, μὲ θρησκευτικὴν ὄντως εὐλάβειαν τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος καὶ κατὰ τὸ τυπικὸν καὶ κατὰ τὸ οὐσιαστικὸν αὐτοῦ μέρος, ἀλλὰ καὶ τὰς διαβεβαιώσεις, τὰς ὁποίας ἐδώσαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Θὰ ἀποδείξω τοῦτο καὶ θὰ κρίνῃ ἡ Βουλή, ἂν ὁ ἐπὶ 14 μῆνας χειριζόμενος τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας εἶναι Γιαγκούλας τις, ὡς εὐηρεστήθη νὰ μὲ ἀποκαλέσῃ, ἐν τῇ κοινοβουλευτικωτάτῃ ὄντως φράσει, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτὴς κ. Ράλλης, ἂν εἶμαι λῃστὴς ἢ λαθρόχειρ καταπατητὴς τῆς ξένης ἰδιοκτησίας, ὡς μὲ ἀπεκάλεσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν κ. Κρανιωτάκης ἢ ἂν εἶμαι ὁ πολιτευόμενος, ὁ βαθεῖαν ἔχων συναίσθησιν τῶν ὑποχρεώσεων αὑτοῦ, ἀπέναντι τοῦ τόπου, ὄχι ἀπέναντι ἁπλῶς τῶν προσφύγων, ἀλλ’ ἀπέναντι τοῦ τόπου καὶ τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος! Ἐγένοντο, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν μακρὰν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, ἐγένοντο πλεῖσται ὅσαι ἀπαλλοτριώσεις. Αἱ ἀπαλλοτριώσεις ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ. Ἔχω ἐδῶ πίνακα τῶν ἀπαλλοτριώσεων, τὸν ὁποῖον θὰ καταθέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, ἵνα ἐκ τοῦ πίνακος αὐτοῦ προκύψῃ ὅτι τὸ μέρος τῶν γενομένων ἀπαλλοτριώσεων ἀφορᾷ ἀπαλλοτριώσεις ζητηθείσας ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἀποκαταστάσεως ἢ ἀπαλλοτριώσεις οἰκοπέδων ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν ἤδη ἀνεγηγερμένοι προσφυγικοὶ συνοικισμοί. Τὸ σύνολον τῶν γενομένων ἀπαλλοτριώσεων ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ ἀνέρχεται εἰς μέτρα τετραγωνικὰ 6000196. Ἐκ τούτων παρεχωρήθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀποκαταστάσεως ἐν Ἀθήναις μέτρα 270.000, ἐν Πειραιεῖ 4022000, τὸ ὅλον 4.292.000, ὑπόλοιπον 1.914.000. Μὴ σᾶς ἀνησυχήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν 4.000.000 μέτρων τοῦ Πειραιῶς. Πρόκειται περὶ ἐκτάσεως ἐντελῶς ἀγόνου, πρόκειται περὶ ἐκτάσεως ἡ ὁποία χρησιμοποιεῖται ἵνα ρίπτωνται ἐκεῖ τὰ ἀπορρίματα τῶν σπιτιῶν, ἐκτάσεως διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ε.Α.Π. θὰ δαπανήσῃ 20 ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ νὰ τὴν μεταβάλῃ εἰς ἔκτασιν κατοικήσιμον καὶ τὴν χρησιμοποιήσῃ διὰ τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἔχομεν λοιπὸν 1,914.000 μέτρων τετραγωνικῶν. Ἐκ τούτων 625112 τετρ. μ. ἀφορῶσιν οἰκόπεδα καλυπτόμενα ὑπὸ συνοικισμῶν ὑπαρχόντων ἐν Ἀθήναις καὶ μέτρα τετραγωνικὰ 404.261 ἀφορῶσι πάλιν οἰκόπεδα ἐφ’ ὧν ὑπάρχουσι συνοικισμοὶ ἐν Πειραιεῖ. Ἐν συνόλῳ 1030000 τ.μ. ὑπόλοιπον 884.000. Ἐκ τούτων καὶ πάλιν 300.000 ἀφορῶσι μίαν ἀπαλλοτρίωσιν εἰς τὸν ὅρμον Ἁγίου Γεωργίου εἰς Πειραιᾶ καὶ ὑπολείπονται 684.000 τ.μ. τὰ ὁποῖα ἀπηλλοτριώθησαν εἰς ἐπέκτασιν τῶν ἤδη ὑπαρχόντων συνοικισμῶν, ἵνα θεραπεύσωμεν ἀνάγκας τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν καὶ τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι ὠργανώθησαν εἰς συνεταιρισμούς, σύμφωνα πρὸς τὸν νόμον περὶ οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν ἀστῶν προσφύγων. Ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν 6,196.000 μέτρων τὰ ὁποῖα ἀπηλλοτριώθησαν, δὲν ὑπάρχουν παρὰ 300000 μέτρα, 30 στρέμματα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς πλατείας τῶν Ἀγάμων κατὰ τοὺς μέν, τῆς ὁδοῦ Ἀχαρνῶν κατὰ τοὺς ἄλλους. Αὐτοὶ εἶνε οἱ ἀδιάψευστοι ἀριθμοί. Καὶ τώρα, κύριοι, σᾶς ἐρωτῶ: ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως τὴν παραχώρησιν τῶν ἐκτάσεων τὰς ὁποίας ζητεῖ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου αὐτῆς; Ἦτο δυνατὸν καὶ ἐπιτετραμμένον νὰ ἀφήσωμεν τὰ γήπεδα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπὶ 6 ὁλόκληρα ἔτη ὑπάρχουσιν ἀνεγερθέντες προσφυγικοὶ συνοικισμοί, νὰ τὰ ἀφήσωμεν ἀκόμη ἐπιτεταγμένα διὰ νὰ ἐξακολουθῇ τὸ δημόσιον νὰ καταβάλῃ κολοσσιαῖα μισθώματα καὶ νὰ εὑρίσκεται συνάμα καὶ ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ἐφαρμόσῃ ἓν πρόγραμμα ἐξυγιάνσεως τῶν συνοικισμῶν; Ἦτο δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν χάριν τῆς ἐπεκτάσεως καὶ τῆς ἐξυγιάνσεως τῶν συνοικισμῶν τούτων; Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον 119 τοῦ Συντάγματος, ὁμοφώνως διεπιστώθη παρὰ πάντων ἡ ἀνάγκη τῆς ἀπαλλοτριώσεως, κατὰ πρῶτον μὲν λόγον τῶν γηπέδων ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν οἱ προσφυγικοὶ συνοικισμοί, Ἂν τοῦτο τὸ ἀρνηθῶμεν δὲν λέγομεν τίποτε ἄλλο παρὰ ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀστικὴ τῶν προσφύγων ἀποκατάστασις. Διότι ἢ κατ’ ἐπέκτασιν τῶν συνοικισμῶν καὶ ἀραίωσιν αὐτῶν θὰ ἐγκατασταθοῦν οἱ πρόσφυγες ἢ ἐντὸς τῶν σχεδίων τῶν πόλεων θὰ ἐγκατασταθοῦν ἢ δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα ἄλλον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθοῦν, ἂν πρόκειται νὰ σχηματίσωμεν ἀγροπόλεις ἢ δὲν γνωρίζω τί ἄλλο. Ἰδού, κύριοι, τί μᾶς λέγουν οἱ ἀριθμοί. Ἰδού, λοιπόν, ποῦ ἀπέβλεπον αἱ μέχρι σήμερον γενόμεναι ἀπαλλοτριώσεις ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ. Εἰς τὰς ἄλλας πόλεις τὸ μεγαλείτερον μέρος τῶν γενομένων ἀπαλλοτριώσεων ἐγένετο κατ’ ἀπαίτησιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ἦτο δυνατὸν ποτέ, κύριοι, νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι τὸ Κράτος θὰ κατέβαλεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πολυμόχθους προσπαθείας διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν σύναψιν τοῦ συμπληρωματικοῦ Προσφυγικοῦ δανείου, νὰ ἀναθέσῃ τὴν διαχείρισιν αὐτοῦ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, ἀλλὰ καὶ συνάμα νὰ ἀρνηθῇ νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὸ μόνον μέσον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ προορισμοῦ της; Αὗται εἶναι αἱ σκανδαλώδεις ἀπαλλοτριώσεις, αἱ ὁποῖαι συνεκίνησαν καὶ συνεκλόνισαν μέχρι τοιούτου βαθμοῦ τὴν φιλοπρόσφυγον χορδὴν τῶν ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτῶν, ὥστε νὰ δράμωσιν εἰς ἐπικουρίαν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἐμπαιζομένου παρ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξ ὅσων εἶπον κατεδείχθη, ὅτι κατὰ τὰς γενομένας ἀπαλλοτριώσεις ἐτηρήσαμεν πιστῶς ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ἀνελάβομεν, δὲν κατεδείχθη ἀκόμη ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἄλλοτε εἶπον, ὅτι περιεφρουρήσαμεν κατὰ πάντα δυνατὸν τρόπον τὴν μικρὰν ἰδιοκτησίαν. Εἶπον, κύριοι βουλευταί, ἄλλοτε, ὅταν ἠγέρθη τὸ ζήτημα, ὅτι ὄχι μόνον δὲν προσεπαθήσαμεν νὰ καταπατήσωμεν τὴν μικρὰν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἰδιοκτησίαν, ἀλλ’ ὅτι τοὐναντίον τὴν ἐπροστατεύσαμεν μὲ ὅλα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα εἴχομεν εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν, τὴν ἐπροστατεύσαμεν καὶ πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς ἀπαλλοτριώσεις, ὁσάκις ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακριβώσωμεν τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς. Τὴν ἐπροστατεύσαμεν καὶ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν ἀπαλλοτριώσεων, ὁσάκις οἱ μικροὶ ἰδιοκτῆται ἐνεφανίζοντο ἐνώπιον ἡμῶν καὶ παρουσίαζον τοὺς τίτλους των καὶ ἀπεδείκνυον ὅτι ὄντως ἦσαν ἐν τάξει. Καὶ δὲν τὴν ἐπροστατεύσαμεν μόνον ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος, τὴν ἐπροστατεύσαμεν πολὺ πέραν αὐτῶν. Ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον καταθέτω ἐνώπιον ὑμῶν, μαρτυρεῖ ἀπολύτως περὶ τούτου. Ὑπάρχουν ἐδῶ ἀναγεγραμμέναι ὑπὲρ τὰς τριάκοντα ἄρσεις ἀπαλλοτριώσεων μικροϊδιοκτησιῶν, ἄνω τῶν 50 καὶ τῶν 60 καὶ τῶν 90 ἀκόμη μέτρων. Θὰ ἦτο βεβαίως προτιμώτερον, ἐὰν ὑπῆρχε τρόπος νὰ μὴ περιελαμβάνοντο καὶ αἱ μικραὶ ἰδιοκτησίαι εἰς τὰς περὶ ἀπαλλοτριώσεως ἀποφάσεις. Ἀλλ’ ἓν ἔργον τοιοῦτον, ἀλλὰ μία τοιαύτη προσπάθεια θὰ ἦγεν ἀσφαλῶς εἰς ματαίωσιν τῶν ἀπαλλοτριώσεων. Διότι καθ’ ὃν χρόνον ἡμεῖς θὰ ἐφροντίζομεν νὰ ἐξακριβώσωμεν ποῖοι εἶναι οἱ ἰδιοκτῆται, ποίαν ἔκτασιν κατέχει ἕκαστος καὶ ἂν πρέπῃ ἢ δὲν πρέπῃ ἡ ἔκτασις αὐτὴ νὰ ἐξαιρεθῇ τῆς ἀπαλλοτριώσεως, θὰ συνέβαινεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τόσον παραστατικῶς ἐξέθηκε χθὲς ἐνώπιον ἡμῶν ὁ σεβαστὸς ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος κ. Ἐμμανουηλίδης: ὁ δικηγόρος θὰ συνεβούλευεν, ὁ συμβολαιογράφος θὰ ἔγραφεν. Καὶ ὅταν ἡ πρᾶξις τῆς ἀπαλλοτριώσεως θὰ ἐδημοσιεύετο μετὰ τὰς μακρὰς καὶ ἀκάρπους ἐρεύνας, θὰ τὴν ἀνέκοπτον ὡς ἐκ θαύματος οἱ μικροὶ ἰδιοκτῆται. Μία, λοιπόν, τοιαύτη προσπάθεια θὰ συνετέλει ἀσφαλῶς εἰς τὴν ματαίωσιν τοῦ ἔργου τῶν ἀπαλλοτριώσεων καὶ θὰ διετήρει εἰς ὅλην τὴν ἀκμὴν τὴν θλιβερὰν κατάστασιν ἡ ὁποία ὑφίσταται καὶ σήμερον ἀκόμη εἰς τοὺς συνοικισμούς. Τὴν ἐπροστατεύσαμεν λοιπὸν τὴν μικρὰν ἰδιοκτησίαν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πράξωμεν ἄλλως ἡμεῖς. Θὰ ἀντέκειτο τοῦτο πρὸς τὰς ἰδίας ἡμῶν ἀρχάς, θὰ ἀντέκειτο τοῦτο πρὸς τὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον ἐκάμαμεν διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ 119 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Διότι, διὰ τίνα λόγον ἐπεκαλέσθημεν τὴν λῆψιν τῶν ἐξαιρετικῶν ὑπὲρ τῶν προσφύγων μέτρων; Διότι ἦσαν πρόσφυγες ἁπλῶς; Ὄχι. Ἀλλὰ διότι ἐπρόκειτο περὶ ἀπόρων, διότι ἐπρόκειτο περὶ δυστυχῶν προσώπων. Πῶς, λοιπόν, θὰ ἦτο δυνατὸν ἡμεῖς τὸ ὅπλον αὐτὸ τὸ ὑπὲρ τῶν ἀπόρων καὶ τῶν δυστυχῶν νὰ τὸ στρέψωμεν ἐναντίον ἀπόρων καὶ δυστυχῶν, μόνον καὶ μόνον διότι αὐτοὶ ἀνήκουσιν εἰς τοὺς γηγενεῖς; Ἐνῷ οὐδέποτε ἡμεῖς ἐκάμαμεν διάκρισιν μεταξὺ προσφύγων καὶ γηγενῶν. Ἀλλά, κύριοι, προέβημεν εἰς τὴν ἄρσιν καὶ ἄλλων ἀκόμη ἀπαλλοτριώσεων, ὅταν ἐπείσθημεν ὅτι ὑπῆρχον οὐσιαστικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλλον τοῦτο, οὐσιαστικοὶ λόγοι ἐξυπηρετοῦντες καλλίτερον τὸ γενικώτερον κοινωνικὸν συμφέρον. Μετὰ τὴν μεγάλην ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ Πειραιῶς, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα προηγουμένως, ἐνεφανίσθη ἐνώπιον ἐμοῦ ἐπιτροπὴ ἐκ τοῦ Προέδρου τοῦ συνδέσμου τῶν βιομηχάνων, τοῦ Προέδρου τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου καὶ τοῦ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου καὶ ὑπέδειξαν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξαιρέσεως ἐκ τῆς ἀπαλλοτριώσεως, μιᾶς ἀκτῖνος ἡ ὁποία θὰ ἐχρησίμευεν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν βιομηχανίας καὶ διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ὑπὸ κατασκευὴν λιμενικῶν ἔργων. Τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως, ἐκτιμῶντες κατὰ τὴν ἀξίαν αὐτῶν τὴν ἀνάγκην ταύτην, ἐξῄρεσαν τῆς ἀπαλλοτριώσεως τὴν ἔκτασιν αὐτὴν περιλαμβάνουσαν ἓν ὁλόκληρον ἑκατομμύριον τετραγωνικῶν μέτρων· καὶ ὅταν εἰς ἄλλας περιπτώσεις, ἄλλοι βιομήχανοι ἐζήτησαν τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως μικρῶν ἐκτάσεων διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν βιομηχανικῶν των ἐγκαταστάσεων, ἐσπεύσαμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἄρσιν αὐτήν. Καὶ τοῦτο διατί; Διότι ἐξετιμῶμεν ὅτι αἰρομένης τῆς ἀπαλλοτριώσεως θὰ ἐξυπηρετοῦντο καλλίτερα τὰ προσφυγικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ καὶ τὰ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ τόπου. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀπαλλοτριώσεων. Ὑπῆρξαν ἄπειροι περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας πρόσφυγες ἐνεφανίσθησαν ἐνώπιον ἡμῶν, πρόσφυγες ἐκπροσωποῦντες πολυπληθεῖς προσφυγικὰς ὁμάδας, καὶ ἐζήτησαν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ὡρισμένων ἐκτάσεων, καὶ τὰς προτάσεις αὐτὰς τὰς ἀπερρίψαμεν ἀσυζητητεί, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἀπαλλοτριωθῶσιν οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον σχετικήν τινα ἀξίαν. Ἀπερρίψαμεν δὲ ὄχι μόνον ὅταν ἐπρόκειτο περὶ οἰκοπέδων κειμένων ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἐπρόκειτο καὶ περὶ γηπέδων κατ’ ἐπέκτασιν τῶν ἤδη ὑπαρχόντων συνοικισμῶν. Καὶ ὑπάρχουν ἀκόμη συνοικισμοί, τῶν ὁποίων δὲν ἔχουν ἀπαλλοτριωθῆ τὰ γήπεδα. Διότι ἡμεῖς ἐξετιμήσαμεν ὅτι τὰ γήπεδα ἐκεῖνα, γήπεδα κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον κεντρικά, δὲν πρέπει νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν καὶ ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἴσως τρόπος νὰ μεταφερθῇ ἐκεῖθεν ὁ Προσφυγικὸς συνοικισμός. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἀκολουθήσαμεν ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀπαλλοτριώσεις, πολιτική, ὅπως ἀπολύτως πιστεύω, σύμφωνος πρὸς τὴν εὐρύτητα τῆς δικαιοδοσίας τὴν ὁποίαν ὄντως εἴχομεν ἐκ τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος, συμφώνως πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἴχομεν ἀναλάβει κατὰ τὴν ψήφισίν του. Ἀλλά, κ. Βουλευταί, οἱ κατηγορήσαντες ῥήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν περιωρίσθησαν μόνον εἰς τὸ γενικὸν τῆς κατηγορίας μέρος, ἀλλ’ ἀνέφερον καὶ παραδείγματα. Θὰ ἀπαντήσω ἓν πρὸς ἓν εἰς ὅλα τὰ παραδείγματα. Ὁ κ. Μερκούρης μᾶς ἀνέφερεν ὅτι ἡ κ. Θεογνωσία Χρυσοχοΐδου ἔλαβεν οἰκόπεδον εἰς τὸν συνοικισμὸν Γηροκομείου. Οὐδεὶς ὅμως ἔλαβεν οἰκόπεδον εἰς τὸν συνοικισμὸν Γηροκομείου, κατὰ συνέπειαν οὔτε ἡ Θεογνωσία Χρυσοχοΐδου· ἀλλὰ ἡ Θ. Χρυσοχοΐδου ὑπέβαλεν αἴτησιν διὰ νὰ λάβῃ οἰκόπεδον, συνοδευομένην καὶ μὲ τὴν σχετικὴν προκαταβολὴν καὶ διεγράφη τοῦ καταλόγου διότι τὰ πιστοποιητικὰ τὰ ὁποῖα τῆς ἐζητήθησαν δὲν προσεκομίσθησαν ἐγκαίρως. Δεύτερον.

§54Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἡ Θ. Χρυσοχοΐδου ἔχει οἰκόπεδα κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτῆς ὁμολογίαν. Λυποῦμαι διότι ἀναφέρω τοιαῦτα πράγματα, διότι ἀναφέρω καὶ ὀνόματα, ἀλλ’ εἶμαι ἀναγκασμένος νὰ τὸ κάμω, καὶ ἀφοῦ τὰ ἀνέφερα καὶ τὰ ἀπέδειξα πάλιν ἀμφισβητοῦνται. Ἡ κ. Θ. Χρυσοχοΐδου, προσελθοῦσα χθὲς τὴν πρωΐαν εἰς τὴν οἰκίαν μου, μὲ κλάμματα μὲ παρεκάλεσε νὰ ἐπανορθώσω ὁπωσδήποτε ὅσα εἶπον, διότι εἶναι πτωχὴ κοπέλλα, διότι εἶναι μὲν διωρισμένη ἀλλὰ ἔχει καὶ τὴν περιουσίαν της. Καὶ ὄντως ἔχει ἓν οἰκόπεδον εἰς τὸ Διαβολόρρεμα εἰς τὸ λεγόμενον ῥέμμα τοῦ Κόττου, τὸ ὁποῖον ἠγόρασε, ἀλλὰ παίρνει καὶ ἕνα ἄλλο οἰκόπεδον τοῦ Γηροκομείου. Ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνηνέχθη εἰς τὰ παραδείγματα τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοί μου, εἶναι εἰς ὑμᾶς ἐπιβεβλημένον ἐφόσον θέλετε νὰ εὑρεθῶμεν, ἀμφότεροι ἐν καλῇ πίστει, νὰ δηλώσητε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὰ παραδείγματα ἡμῶν εἶναι παραδείγματα πραγματικά, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἔλθωσι κατόπιν αἰτήσεων τῶν ἐνδιαφερομένων. Μᾶς ἐδηλώσατε κατηγορηματικῶς ὅτι ἐκ τῶν συνεταιρισμῶν τῶν 50, τῶν ἤδη ἀνεγνωρισμένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, μόνον δύο συνεταιρισμοὶ ἔχουν ὑπεισέλθει εἰς τὰ δικαιώματα τῆς κατοχῆς τῶν οἰκοπέδων τὰ ὁποῖα τοὺς ἐδόθησαν. Οἱ ἄλλοι ὅλοι ἔχουν ἐπισημάνει τὰ οἰκόπεδα, τοὺς ἔχουσι χωρισθῆ καὶ ἔχουν ὑποβάλει αἰτήσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν γίνει δεκταί. Καὶ ἡ κ. Θ. Χρυσοχοΐδου διεγράφη χθὲς τὸ πρωΐ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας ὅπως καὶ ὁ ἀδελφός της Θεοδόσιος Θεοδοσιάδης, ὁ ὁποῖος ἐπίσης εἶχε πάρει οἰκόπεδον. Λυποῦμαι διότι ἐπροκάλεσα τὴν τοιαύτην ἀπώλειαν εἰς τὴν κ. Θ. Χρυσοχοΐδου καὶ εἰς τὸν ἀδελφόν της, λυποῦμαι δὲ δι’ ὑμᾶς διότι ἀπὸ τὸ παρελθὸν Σάββατον ἔχετε κλείσει ἑρμητικώτατα τὰς θύρας τοῦ Ὑπουργείου σας καὶ ὄχι μόνον δὲν μοῦ ἐδώκατε καὶ καμμίαν πληροφορίαν, ἀλλὰ διενεργεῖτε καὶ διαγραφὰς διὰ νὰ ἔρχεσθε ἐνταῦθα καὶ νὰ μᾶς διαψεύδετε. Ἐμεῖς ὅσα κατηγγείλαμεν, τὰ κατηγγείλαμεν ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν.

§55Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὅσα κατηγγείλατε, τὰ καταγγείλατε ἀσφαλῶς ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι αἱ πληροφορίαι σας εἶναι ἀπολύτως ἐσφαλμέναι καὶ ἀνακριβεῖς.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ μία καλὴ συζήτησις ἐνταῦθα, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πρέπει νὰ τεθῶμεν ἐν ἰσότητι τινὶ μὲ τοὺς ὁμιλοῦντας. Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι σεῖς δὲν εὑρίσκεσθε ἐν ἰσότητι μὲ ἡμᾶς. Διότι οἱ κ. ἐπερωτήσαντες Βουλευταὶ ἦλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν σας καὶ σᾶς ἐζήτησαν ὡρισμένα ἔγγραφα, καὶ ἐδῶ προεκλήθητε ἀπὸ ἐμὲ κατ’ ἐπανάληψιν νὰ φέρετε ὡρισμένα ἔγγραφα.

§57Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τὰ κατέθεσα.

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν μᾶς ἐδώσατε στοιχεῖα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ σᾶς κρίνωμεν. Προχθὲς εἴπατε ὅτι δὲν εἴχατε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον. Σεῖς ὠφείλατε νὰ ἔχετε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον διὰ νὰ δώσητε τὰ ἔγγραφα καὶ οὐχὶ νὰ τὰ παίρνετε διὰ τὸν ἑαυτόν σας. Ἡ καλὴ πίστις ἑνὸς Ὑπουργοῦ εἶνε νὰ παρέχῃ τὰ ὅπλα εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος τὸν ἐλέγχει.

§59Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ παρατηρήσω τοῦτο: ὅτι ἂν ἐννόει κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ διεξαγάγῃ τὴν συζήτησιν, ὤφειλον οἱ ὀπαδοί του καὶ οἱ ῥήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως, πρὶν ἢ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα καὶ καταγγείλουν ὅσα ἀσύστολα καὶ ἀβάσιμα κατήγγειλαν, νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὰ συνεργεῖα νὰ ἴδουν ἂν εἶναι ἀληθῆ ὅσα ἰσχυρίζονται (Χειροκροτήματα).

§60Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὲ τὰ χειροκροτήματα δὲν κρύπτεται ἡ ἀλήθεια.

§61Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἔρχεσθε, ἐπὶ τῇ βάσει ἁπλῶν φημῶν, νὰ ζητῆτε νὰ δημιουργήσητε ἐντύπωσιν, νὰ δημιουργήσητε μίαν εὐνοϊκὴν δι’ ὑμᾶς ἀτμόσφαιραν καὶ ὅταν σᾶς ἀποκαλύπτουν ἐστερημένους οἱωνδήποτε ἐπιχειρημάτων, νὰ λέγετε, ὅτι δὲν μᾶς ἐδώσατε τὰ ὅπλα (χειροκροτήματα, θόρυβος ἐκ μέρους τῆς ἀριστερᾶς).

§62Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔχετε ὑποχρέωσιν, κ. Πρόεδρε, νὰ.......

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ ἡσυχία· ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ συνεχίσῃ.

§64Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν δέχομαι διακοπάς. Νὰ λάβετε τὸν λόγον ὅποτε θέλετε.

§65Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ὅταν κατετέθη ἡ ἐπερώτησις δι’ ἧς ἠλέγχθη δι’ ὡρισμένας πράξεις τοῦ συνεργείου του ἔπρεπε, εἶχε καθῆκον χάριν τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν ἔχει ὡς Ὑπουργὸς καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀτομική, ἀλλὰ δημοσία, νὰ θέσῃ τὰ στοιχεῖα ὑπ’ ὄψει τῶν ἐπερωτησάντων.

§66Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι περιττὰ αὐτά.

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ θέσῃ εἰς τοὺς ἐλέγχοντας καὶ εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῶν τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα τοῦ ἐζητήθησαν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἐλθὼν ἐνταῦθα, εἶπεν ὅτι, δὲν εἶχεν τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ τὰ συγκεντρώσῃ, καὶ νὰ συλλέξῃ διὰ τῆς ὑπηρεσίας του τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα χρειάζονται καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ δώσῃ πρὸς ἡμᾶς τὰ ἔγγραφα. Λέγω ὅμως εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι καθῆκον του πρώτιστον ἦτο νὰ δώσῃ τὰ ἔγγραφα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπερώτουν, διότι ἡ μεγαλυτέρα ὑπεράσπισις θὰ ἦτο νὰ δώσῃ εἰς ἐκείνους τὰ ἔγγραφα πρὶν ἢ ἔλθῃ νὰ μᾶς ἀναγγείλῃ ὅσα μᾶς ἐξήγγειλεν. Τὴν Δευτέραν ἐζήτησα ἐγώ, διακόψας ἀγορεύοντα τινά, νὰ καταθέσῃ τὰ πρακτικὰ τοῦ συμβουλίου, διὰ τῶν ὁποίων ἐγένοντο αἱ παραχωρήσεις, καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ κατατεθοῦν· ἐν τούτοις τὴν ἑπομένην ὅταν ἤλθομεν ἐνταῦθα μοῦ λένε· αὐτὰ εἶναι τὰ πρόχειρα, ἐν τούτοις τὰ πρόχειρα αὐτὰ δὲν τὰ ἐξήλεγξαν· ἂν δὲ ἔφερε τοὺς ἐλέγχοντας εἰς τοιαύτην θέσιν, αὐτὸς εἶναι ὑπαίτιος.

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σᾶς συγχωροῦμεν.

§69Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Θέλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. (Θόρυβος, ὄχι, ὄχι).

§70Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἐκρατήσατε τὰ μυστικὰ τοῦ Ὑπουργείου σας καὶ διὰ τοῦτο ἠρύσθημεν τὰς πληροφορίας ἐκεῖθεν ὁπόθεν ἔπρεπε νὰ ἀρυσθῶμεν. Τὸ ὅτι διαμαρτυρόμεθα δὲν σημαίνει διὰ τοῦτο ὅτι αἱ πληροφορίαι μας εἶναι ἀνακριβεῖς ὅσον εἴπατε ἕως τώρα σεῖς ὁ ὁποῖος μᾶς κατηγορεῖτε ὅτι εἴπομεν ἀσύστολα καὶ ἀβάσιμα, εἶναι, εἴπατε, ἀσύστολα καὶ ἀβάσιμα διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶμεν βαρυτέραν φράσιν (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§71Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὅ,τι γίνεται εἶναι ἔξω πάσης τάξεως καὶ ἔξω τῆς ὀφειλομένης ὑπὸ τῆς ἀντιπολιτεύσεως εὐλαβείας εἰς ἕνα Ὑπουργόν, ἐρχόμενον νὰ δώσῃ λόγον διὰ κατηγορίας τὰς ὁποίας αὐτοὶ ἐξήγγειλαν ἀπὸ τοῦ βήματος ἀκροωμένης τῆς Κυβερνήσεως ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ταραχῆς ἢ διακοπῆς. Ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κρανιωτάκης ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς, καὶ δὲν ἐγένετο καμμία διακοπή. Ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς, καὶ δὲν ἐγένετο εἰς αὐτὸν καμμία διακοπή. Πρέπει δέ, ὅταν ἔρχεσθε ἐδῶ καὶ λέγετε ἀνακρίβειας, νὰ ἔχετε τὸ θάρρος νὰ ἀκούσητε τὴν διάψευσιν αὐτῶν.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μεταχειρίζεσθε τὰς αὐτὰς φράσεις. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§73Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ζήτω ἡ ἀνακρίβεια.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε. Δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα νὰ ὁμιλῇ, θὰ ὁμιλήσῃ μόνον ὁ κ. Ὑπουργός. (Θόρυβος).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παύσουν αἱ ἀσχημοσύναι.

§76Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Μένω ἀληθῶς κατάπληκτος ἀπὸ τὴν ἀξίωσιν τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ὤφειλον ἐγὼ νὰ γνωρίζω ἐκ τῶν προτέρων ὅσα ἀβάσιμα καὶ ἀναληθῆ οἱ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ μετεχειρίζοντο, διὰ νὰ δώσω εἰς αὐτοὺς καὶ τὰ στοιχεῖα. (Χειροκροτήματα). Διότι περὶ τούτου πρόκειται. Περὶ τίνων ἐγγράφων ὁμιλεῖτε; Ἀνήλθατε εἰς τὸ βῆμα, ἐξεθέσατε ὡρισμένας πληροφορίας, ἠρεύνησα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μου καὶ σᾶς ἀπαντῶ εἰς τὰς πληροφορίας: Ἦτο δυνατὸν ποτέ, νὰ γνωρίζω ἐκ τῶν προτέρων τί θὰ εἴπητε σεῖς, διὰ νὰ φροντίσω νὰ εὕρω τὰ στοιχεῖα νὰ σᾶς τὰ δώσω, διὰ νὰ μὴ τὰ εἴπητε; (Χειροκροτήματα). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ ἐζητήσατε, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶχον καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς δώσω, ἔσπευσα νὰ σᾶς τὸ δώσω. (Χειροκροτήματα ἐκ μέρους τῆς δεξιᾶς καὶ θόρυβος ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ σεβασθῆτε τὸν ρήτορα.

§78Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ....

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, καθῆστε κάτω, δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὁ θόρυβος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἑρμηνευθῇ, παρ’ ὅτι τὰ λεγόμενα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας εἶναι ἀληθῆ.

§81Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Σεῖς εἶσθε ὁ ἄνθρωπος τοῦ δημιουργήματος τῆς Δημοκρατίας.

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὸν δέχομαι τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτόν.

§83ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ κάμωμεν καὶ ἄλλο.

§84Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Εἶσθε ὁ ἄνθρωπος τῆς...

§85Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι εἰς θέσιν τὸ Προεδρεῖον νὰ τηρήσῃ τὴν τάξιν;

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ὅταν δὲν εἰσακούωμαι, δὲν ὑπάρχει Προεδρεῖον. Τί θέλετε νὰ κάμω; Παρακαλῶ, κ. Ἀντιπρόεδρε, ὁρίστε.

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι μομφή.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί περισσότερον δύναμαι νὰ κάμω τῆς συστάσεως καὶ ἐπικλήσεως νὰ σεβασθῶσιν τὸν κανονισμὸν καὶ τὴν τάξιν;

§89Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔχετε δικαίωμα νὰ στιγματίσετε τὴν στάσιν αὐτήν. Εἶναι αἶσχος, εἶναι αἶσχος.

§90Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῆτε, ὅταν ἀρχηγὸς κόμματος ἐκφέρει τοιαύτας λέξεις. (Θόρυβος συνεχής).

§91Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δικαίως καὶ ἄξιον ὑμῶν (Θόρυβος).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σιωπὴ παρακαλῶ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον παρὰ μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς, καὶ παρακαλῶ, διὰ τελευταίαν φοράν, νὰ σεβασθῆτε τὴν τάξιν καὶ τὸν κανονισμὸν καὶ νὰ σεβασθῶμεν ὅλοι τὸν ἑαυτόν μας.

§93Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Εὑρίσκομαι, κύριοι, εἰς τὸν κ. Μερκούρην. Ἀνέφερε τὸν ἰατρὸν Χρυσοβέργην ὡς ἔχοντα οἰκόπεδον ἐν Νέᾳ Σμύρνῃ καὶ ἕτερον τοιοῦτον εἰς τὴν Ν. Φιλαδέλφειαν. Οὐδεὶς ἰατρὸς Χρυσοβέργης ἔλαβεν οἰκόπεδον ἐν Ν. Φιλαδελφείᾳ. Πρῶτον. Ἀνεφέρθη τὸ ὄνομα κυρίου τινὸς Κολλυβᾶ. Ὁ κ. Κολλυβᾶς εἶναι τελείως ἄγνωστος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Οὐδεὶς ἔλαβεν οἰκόπεδον. Ἀνεφέρθη τὸ ὄνομα κυρίου τινὸς Διαμαντοπούλου ἐκ Πατρῶν, ὡς ἔχοντος οἰκόπεδον. Καὶ αὐτὸς εἶναι τελείως ἄγνωστος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Οὐδεὶς ἔλαβεν οἰκόπεδον. Ἀνεφέρθη ἐπίσης, ὅτι δύο ἐκ τῶν μελῶν τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Προνοίας κέντρου στέγης, ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, λόγῳ τῶν ἀνομιῶν αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς τὸ Συμβούλιον, ἐδήλωσαν ὅτι οὐδεὶς παρευρίσκετο εἰς τὴν συνεδρίασιν αὐτήν. Ἀνεφέρθη τὸ ὄνομα τοῦ κ. Φάρου καὶ τοῦ κ. Σαδοῦκα. Καὶ δι’ ἀμφοτέρους διαψεύδω μετ’ ἀγανακτήσεως τὴν πληροφορίαν. Ἀνεφέρθη ἀκόμη, ὅτι εἰς τὸν συνοικισμὸν Γηροκομείου παρεχωρήθησαν οἰκόπεδα ἀξίας 150 δραχ. ἀντὶ 14 δραχ. Εἶπον, κύριοι ὅτι οὐδὲν οἰκόπεδον μέχρι τῆς στιγμῆς οὐδὲν οἰκόπεδον παρεχωρήθη εἰς τὸν συνοικισμὸν Γηροκομείου. Ἀλλὰ ἰδοὺ τὶ συμβαίνει. Ἰδοὺ ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς. (Ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐπιτροπὴ μετὰ γενομένην διεξοδικὴν συζήτησιν καθορίζει τὴν τιμήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ δὲ Γιανκούλας ὁ λῃστής, ὁ καταπατητὴς τῆς ξένης ἰδιοκτησίας τὶ ἔκαμε μετὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν; ἐπανέφερε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐζήτησεν αὔξησιν τῆς τιμῆς. Ἀπὸ 60 νὰ αὐξηθῶσιν περισσότερον.

§94Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας) Δὲν εἶναι ὁριστικὴ ἀποτίμησις ἄλλως τε.

§95Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν εἶναι ἀσφαλῶς. Ὅλων τῶν ἀπαλλοτριωθέντων οἰκοπέδων ἡ ἐκτίμησις θὰ γίνῃ δικαστικῶς. Ἂς τὸ εἴπωμεν λοιπὸν μιὰ καὶ καλή.

§96Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἑπομένως εἶναι εὐκολία ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν.

§97Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Μάλιστα. Ὥστε βλέπετε, κύριοι, ἐὰν τὸν ἠδικήσαμεν ἢ τὸν ἐπροστατεύσαμεν τὸν ἰδιοκτήτην, διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως, θὰ ἀναιρέσω τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Ἔχω ἐξηκριβωμένας πληροφορίας—δὲν τὰς βεβαιῶ ἐπισήμως—ὅτι τοῦ συνοικισμοῦ Γηροκομείου ἡ πραγματικὴ ἀξία τῶν οἰκοπέδων σήμερον δὲν ὑπερβαίνει τὰς 90 δραχ. τὸ μέτρον ἐπὶ τῆς ὁδοῦ. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Μερκούρην. Ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὸν κ. Κρανιωτάκην. Ὁ κ. Κρανιωτάκης μὲ κατηγόρησε διότι ἀπηλλοτρίωσα ἔκτασιν ἀνήκουσαν εἰς τὸν ἰδιώτην Δέδεν, ἐνῷ παραπλεύρως πρὸς τὴν ἔκτασιν τοῦ Δέδε ὑπῆρχεν ἔκτασις τοῦ Δημοσίου, τὴν ὁποίαν δὲν ἀπηλλοτρίωσα. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις Δέδε, ὡς βεβαιοῖ ἡ ὑπηρεσία, εἶναι ἐκ τῶν πρώτων ἀπαλλοτριώσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. Δοξιάδη τῷ 1923. Καὶ ζητεῖ παρ’ ἐμοῦ λόγον δι’ ἀπαλλοτρίωσιν γενομένην τῷ 1923.

§98Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν φαίνεται αὐτὸ ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας;

§99Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Εἰς τὰς ἐφημερίδας εἶναι γραμμένον. Δεύτερον. Ὁ κ. Κρανιωτάκης ἀνέφερεν διαφόρους μικρὰς ἰδιοκτησίας 1200 πήχεων, αἱ ὁποῖαι ἀπηλλοτριώθησαν· ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀπαλλοτριώσεις ἐγένοντο πρῶτον πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Συντάγματος καὶ δεύτερον ἀφεώρων ἐκτάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπῆρχον ἀναγεγραμμένοι προσφυγικοὶ συνοικισμοί, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ Δημόσιον ἐπλήρωνε κολοσσιαῖα μισθώματα. Ἐνθυμεῖσθε δέ, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου εἰς τὴν Βουλὴν παρέσχον ὑμῖν στοιχεῖα διαφωτισμοῦ, περὶ τῆς ὑποθέσεως τῶν μισθωμάτων αὐτῶν, καὶ ἐξηγέρθη ἡ συνείδησις ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς διὰ τὴν διαρπαγὴν καὶ διασπάθισιν τοῦ δημοσίου πλούτου. Διὰ μίαν ἔκτασιν χιλίων τετραγωνικῶν μέτρων τὸ Δημόσιον ἐπλήρωσεν ἐν συνόλῳ ἀποζημίωσιν 68.265, τοὐτέστιν 130 δρχ. κατὰ μέτρον ἀποζημίωσιν. Ὁ κ. Κρανιωτάκης μὲ κατηγόρησεν ἐπίσης, διότι εἰς τὸν συνεταιρισμὸν Νέας Χαλκηδόνος συνέβησαν διάφορα ἔκτροπα, ὅτι διάφοροι κατέλαβον οἰκόπεδα καὶ μαγαζιὰ καὶ παρόμοια. Ὁ συνοικισμὸς Νέας Χαλκηδόνος δὲν ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἐποχῆς μου, ἐγένετο ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Παγκάλου, ἐπὶ τῆς ὁποίας παρεχωρήθησαν οἰκόπεδα, ὅσα παρεχωρήθησαν. Μόλις ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον καὶ περιῆλθεν εἰς γνῶσιν μου ὅτι εἰς τὸν συνεταιρισμὸν αὐτὸν συνέβαινον ἀνωμαλίαι, ἀπηύθυνα ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἁρμόδιον τότε νὰ ἀσκῇ τὴν Διοικητικὴν ἐποπτείαν ἐπὶ τῶν συνεταιρισμῶν, καὶ παρεκάλουν νὰ κρατήσῃ ἐνήμερον τὸ Ὑπουργεῖον ἡμῶν, περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων εἰς τὰ ὁποῖα θὰ κατέληγεν ὁ διοικητικὸς ἔλεγχος. Ἐπίσης ἀπηύθυνα ἕτερον ἔγγραφον εἰς τὸ δεύτερον ἀνακριτικὸν τμῆμα τῆς Εἰσαγγελίας τῶν Πλημμελειοδικῶν...

§100Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ποῖος ἦτο Ὑπουργὸς τότε;

§101Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐγώ, κ. Ἰασωνίδη, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀναγινώσκει καὶ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν τοῦ ἔστειλα...

§102Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Καὶ παρεκάλουν καὶ ταύτην νὰ μὲ κρατήσῃ ἐνήμερον, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ τὸ πρῶτον Διοικητικὸν συμβούλιον κατελύετο καὶ ἐξελέγετο ἄλλο, ἵνα ἐπαναφέρῃ τὸν συνεταιρισμὸν εἰς κάποιαν τάξιν καὶ τὴν 5ην Σεπτεμβρίου 1927 τὸ Ὑπουργεῖον ἀπηύθυνε πρὸς τὸν συνεταιρισμὸν τὸ ἑξῆς ἔγγραφον «εἰς ἀπάντησιν....... καὶ περιχώροις» Τὴν 21ην Ὀκτωβρίου ἀπηύθυνα πρὸς τὸν συνεταιρισμὸν νέον ἔγγραφον «εἰς ἀπάντησιν....... προστασίαν». Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν ἐτηρήσαμεν ἡμεῖς. Ὁ κύριος Κρανιωτάκης ὡμίλησεν ἐπίσης καὶ περὶ ἀπαλλοτριώσεων τῆς Ἀγρυᾶς Βόλου καὶ ἀνέφερεν ὀνόματα ἑκατομμυριούχων οἱ ὁποῖοι διήρπασαν καὶ ἐκεῖ περιουσίας. Τὰ οἰκόπεδα τῆς Ἀγρυᾶς ἀνῆκον κατὰ ἓν τμῆμα εἰς τὴν κοινότητα καὶ κατὰ ἓν τμῆμα εἰς τὴν Ἑταιρείαν ΣΑΠ. Ἐζητήθη ἡ ἀπαλλοτρίωσίς των χάριν τῆς ἐγκαταστάσεως προσφύγων ὑπὸ τῆς Νομαρχίας Λαρίσης. Προέβημεν εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, οὐδεμία παραχώρησις. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τῆς κοινότητος, εἰς τὴν ὁποίαν ἐλέγετο ὅτι πρόσφυγες πρὸς ἀποκατάστασιν δὲν ὑπάρχουν, καὶ ὅτι ἐκεῖνοι ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐζητεῖτο ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἦσαν εὔποροι. Ἐζήτησα πληροφορίας καὶ εἰς τὸν σχετικὸν φάκελλον ὑπάρχει ἔγγραφον τῆς Νομαρχίας Λαρίσης, βεβαιούσης τὴν ἀνάγκην τῆς ἀπαλλοτριώσεως, καὶ ἔγγραφον τῆς αὐτῆς Νομαρχίας Λαρίσης, βεβαιούσης τὴν μὴ ὕπαρξιν τῆς ἀνάγκης τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§103Ε. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. Τὸ πρῶτον ἔγγραφον ἐστάλη ἀπὸ τὴν Νομαρχίαν Λαρίσης, κατόπιν ἐπιτοπίου ἐξετάσεως, ἐνῷ τὸ δεύτερον ἔγγραφον ἐστάλη ἀπὸ τὸν ὑπάλληλον τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἀνηκούσης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ συνεταιρισμοῦ εἶναι ἰδιοκτήτης 650 πήχεων ἐν Βόλῳ, ἐγκατεστημένος ἐν Ἀγρυᾷ πρὸ 11 ἐτῶν περίπου. Κατὰ συνέπειαν, δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ τύχῃ οἰκοπέδου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§104Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Σταθῆτε νὰ τελειώσω, κύριε Γκλαβάνη, καὶ θὰ τὰ εἴπω ἐγώ. Ἐγώ, κύριοι, μιλῶ στηριζόμενος ἐπὶ ἐγγράφων καὶ φακέλλων· δὲν ὁμιλῶ στηριζόμενος ἐπὶ φημῶν καὶ πληροφοριῶν. Ἐπελήφθην τῆς εὐκαιρίας τῆς μεταβάσεώς μου ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ μετέβην εἰς τὴν Ἀγρυᾶν καὶ ἐξηκρίβωσα πραγματικῶς ὅτι λόγος ἀπαλλοτριώσεως δὲν ὑπῆρχε τῶν ἐκεῖ οἰκοπέδων. Ὅταν ἐπέστρεψα ἔδωσα ὁδηγίας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μου νὰ εἰσαγάγῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου κατὰ τὴν τάξιν, μετὰ τῆς εἰσηγήσεώς μου, διὰ νὰ ἀποφανθῇ τὸ συμβούλιον περὶ τῆς ἄρσεως τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§105Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ διέκοψεν ὁ κ. Γκλαβάνης καὶ εἶπεν ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος ἀπαλλοτριώσεως, θὰ ἤθελα νὰ ἀκούσω: ἀπηλλοτρίωσε τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας;

§106Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν προβῇ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἐπὶ τῇ βάσει αἰτήσεως, ἡ ὁποία διεβιβάσθη εἰς ἡμᾶς ἀπὸ τὴν Νομαρχίαν Λαρίσης, ἡ ὁποία ἐζήτει τὴν ἀπαλλοτρίωσιν μιᾶς ὡρισμένης ἐκτάσεως εἰς τὴν Ἀγρυᾶν, διὰ τὴν ἀνέγερσιν προσφυγικοῦ συνοικισμοῦ. Κατόπιν τούτου προέβημεν εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν.

§107ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ εἶναι.

§108Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Οὔτε διανομὴ οἰκοπέδων ἐγένετο, ὅπως ἰσχυρίσθη ὁ κ. Κρανιωτάκης, ὅτι ἑκατομμυριοῦχοι...

§109Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Λέγετε μίαν ἀνακρίβειαν, ἐὰν ἦτο σκόπιμος θὰ ἔλεγον ὅτι ψεύδεσθε. (Θόρυβος).

§110Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν τραμποῦκοι εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλοῦν ἔτσι εἰς ἕνα Ὑπουργόν.

§111Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Εἶπον ὅτι, ἂν εἶναι ἀνακρίβεια σκόπιμος, εἶναι ψεῦδος. (Θόρυβος, ἀντεγκλήσεις).

§112Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶσθε μικροὶ διὰ νὰ τρομοκρατήσετε τὴν Βουλήν.

§113Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Μήπως νομίζετε σεῖς ὅτι εἶσθε ἀρκετὰ μεγάλος διὰ νὰ τρομοκρατήσετε ἐμένα; Ἀπατᾶσθε. (Θόρυβος).

§114Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, βουλευτὴς ἀπευθυνόμενος πρὸς Ὑπουργὸν καὶ λέγων ὅτι ψεύδεται, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀνακαλῆται κατὰ τρόπον χαρακτηριστικὸν εἰς τὴν τάξιν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς μόνος του θὰ δώσῃ ἐξηγήσεις.

§116Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν διακόπτετε, Κύριε Πρόεδρε, διότι ὑπάρχουν πολλὰ νεῦρα;

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Κρανιωτάκην νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις.

§118Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Νὰ κληθῇ πρῶτον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀνακαλέσῃ τὰς φράσεις, τὰς ὁποίας ἐξ ἀρχῆς εἶπεν, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπομεν ἐδῶ εἶναι ἀσύστατα καὶ ἀβάσιμα.

§119ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτά; Ἀπεδείχθη ὅτι ἦταν ἀβάσιμα.

§120Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ὅσα εἶπεν ἀναφερόμενος εἰς ὅσα ἐγὼ εἶπον, δὲν ἀποδεικνύουν καθόλου ὅτι αἱ αἰτιάσεις μού ἦσαν ἀσύστατοι καὶ ἀβάσιμοι.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὴν 10½. (Μετὰ τὴν Διακοπὴν) (Ὥρα 11.30′ μ. μ.)

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§123Α. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ὀφείλω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐζητήθη ὁ λόγος καὶ μοῦ ἀπεδόθη ἡ κατηγορία ὅτι ἐξύβρισα συνάδελφον ἢ συναδέλφους. Ἐξ ἀνατροφῆς δὲν συνηθίζω νὰ ὑβρίζω καὶ ἐὰν θὰ ἔφθανα ἐν στιγμῇ ταραχῆς καὶ ἐξάψεως νὰ ἐκφέρω ὑβριστικὴν καὶ ἀπρεπῆ φράσιν, θὰ ἔσπευδα νὰ ζητήσω συγγνώμην, διότι τοῦτο τὸ θεωρῶ εὐγενές. Τοιαύτη φράσις, οἵα μοὶ ἀποδίδεται, δὲν ἐλέχθη παρ’ ἐμοῦ.

§124Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Κατὰ τὴν πρὸ τῆς διακοπῆς συνεδρίασιν, γενομένου λόγου περὶ τῶν οἰκοπέδων τοῦ Γηροκομείου, εἶπον ὅτι δὲν διενεμήθη κανὲν οἰκόπεδον. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μὲ ἐπληροφόρησεν ἡ ὑπηρεσία ὅτι κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου ὑπεγράφησαν ἓξ παραχωρητήρια, τὰ ὁποῖα ὅμως διέταξα καὶ ἀνεκλήθησαν. Τοῦτο διὰ νὰ εἶμαι ἐν ἀπολύτῳ τάξει. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δι’ ὅσων πρὸ ὀλίγου ἐξέθεσα, ἀνέτρεψα μίαν πρὸς μίαν τὰς βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἐπίθεσις. Ἀλλ’ ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν κατηγόρησεν ἐμὲ μόνον διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις ἰδιωτικῶν οἰκοπέδων, μὲ κατηγόρησαν ἀκόμη καὶ διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις οἰκοπέδων μὴ ἀνηκόντων εἰς ἰδιώτας. Μὲ κατηγόρησαν αἴφνης διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῆς Καισαριανῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κλασικὴν περίπτωσιν ἀπαλλοτριώσεως. Τὸ γήπεδον ἀνῆκεν εἰς τὴν Ἀεροπορικὴν ἄμυναν καὶ πρόκειται νὰ γίνῃ ἐκεῖ συνοικισμὸς κατ’ ἐπέκτασιν τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος. Μὲ κατηγόρησαν ἀκόμη διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ Ἁγίου Διονυσίου, οἰκοπέδου ἀνήκοντος εἰς τὸν Ναὸν τοῦ Ἁγίου Διονυσίου. Τοῦτο μοῦ ἔφερεν εἰς τὸν νοῦν τὸν μῦθον τοῦ Lafontaine τὸν ὁποῖον ὅλοι θὰ ἀνεγνώσαμεν κατὰ τὰ μαθητικά μας χρόνια. Ὅταν κάποτε τὸ γένος τῶν ζώων προσεβλήθη ἀπὸ βαρυτάτην ἀσθένειαν, συνεκλήθησαν ὅλα αὐτὰ εἰς συμβούλιον, ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Λέοντος, ἵνα συζητήσεως γενομένης καὶ ἐξευρισκομένου τοῦ ἀδικοπραγήσαντος καὶ τιμωρουμένου, ἐξιλεωθῶσιν ἀπέναντι τοῦ Θεοῦ. Τὰ ἐγκλήματα ὅλων τῶν θηρίων συνεχωρήθησαν καὶ μόνον τοῦ ἀκακοτέρου τῶν ζῴων, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ἐλάχιστον χόρτον ἀνῆκον εἰς κάποιο μοναστήριον, αὐτὸ ἐκρίθη τιμωρητέον ἵνα ἐξιλεωθῶσι τὰ λοιπὰ ἀπέναντι τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος, ὁ κ. Κρανιωτάκης, εἶπεν εἰς τὴν ἀγόρευσίν του, καὶ εἶναι ἴσως τοῦτο ἓν ἐκ τῶν ἐλαχίστων σημείων εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ὅτι οὐχὶ εἰς μεμακρυσμένην ἐποχὴν δὲν ὑπῆρχεν ἀσφάλεια ἰδιοκτησίας τῶν οἰκοπέδων τῶν Ἀθηνῶν, διότι ὑπερισχύουν οἱ οἰκοπεδοφάγοι. Καὶ οἱ οἰκοπεδοφάγοι αὐτοί, ἐναντίον τῶν ὁποίων ἐγένετο καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας καὶ ἡ Ἀεροπορικὴ Ἄμυνα καὶ κάθε δημοσία ὑπηρεσία, διαχειριζομένη οἰκόπεδα δημόσια, ὅταν οἱ οἰκοπεδοφάγοι κατεπάτουν τὰ οἰκόπεδα τοῦ δημοσίου, ὅταν κατεπάτουν ἰδιωτικὰ οἰκόπεδα, οὐδεὶς ἐξεγέρθη. Ἀλλ’ ὅταν πρόσφυγές τινες ἔπηξαν τὴν προσωρινήν των καλύβην ἐπὶ τοῦ οἰκοπέδου τοῦ Ἁγίου Διονυσίου, ἐξεγέρθη ὁλόκληρος ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ ἠκούσθη ὁ ὀρυμαγδός της κατὰ τῆς καταπατήσεως τῆς ἰδιωτικῆς ἰδιοκτησίας, κατὰ τῆς ὑπερβάσεως ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὰ ἱερὰ καὶ ἀπαραβίαστα αὐτὰ δικαιώματα. Μᾶς κατηγόρησαν ἀκόμη καὶ διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῆς Νέας Σμύρνης καὶ διὰ τὴν παραχώρησιν τῶν οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου τῆς Πειραϊκῆς. Οὔτε ἡ μία οὔτε ἡ ἄλλη ἐγένετο ἐπὶ τῆς περιόδου ἡμῶν. Καὶ ἡ μὲν ἀπαλλοτρίωσις τῆς Νέας Σμύρνης ἐγένετο ἵνα ἀναστηθῇ καὶ πάλιν ἡ πόλις εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ τόσων ἐτῶν διέπρεψεν ὁ Ἑλληνισμός, ἡ πόλις ἡ ὁποία ἐξηφανίσθη ἐντὸς τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ αἵματος. Καὶ δὲν ἐθίγη ἐκ τούτου ἡ ἰδιοκτησία· τοὐναντίον μάλιστα καὶ ὠφελήθη, διότι τὸ οἰκόπεδον ἐπὶ τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται ἡ κλινικὴ Λιβάνου, ἐπὶ τῆς αὐτῆς περιοχῆς, ἠγοράσθη κατὰ τὸ 1923 ἀντὶ 5 δραχμῶν κατὰ τετραγωνικὸν μέτρον, ἡ δὲ δικαστικὴ ἐκτίμησις τοῦ οἰκοπέδου τῆς Νέας Σμύρνης καθώρισε τιμὴν 27 δραχμῶν κατὰ τετραγωνικὸν μέτρον. Ἀλλὰ τί νὰ εἴπω καὶ διὰ τὴν Πειραϊκήν; Μία βραχώδης ἔκτασις εἰς τὴν ὁποίαν οἱανδήποτε προσπάθειαν καὶ ἂν καταβάλλετε δὲν θὰ κατορθώσητε νὰ ἀνεύρητε οὔτε μίαν χούφταν χώματος, μία βραχώδης ἔκτασις ἀνήκουσα εἰς τὸ Δημόσιον, παρεχωρήθη ἵνα ἀνεγείρουν οἱ πρόσφυγες τὰς οἰκίας των. Καὶ ἐδημιούργησε τοῦτο σκάνδαλον μέγα. Μᾶς κατηγόρησαν ἀκόμη διὰ τὰ Ν. Δ. περὶ προσωρινῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐξεδώσαμεν, λησμονοῦντες ὅτι ἐὰν ὑπάρχωσι εὐθῦναι ἐν τῇ ἐκδόσει τῶν Νομοθετικῶν αὐτῶν Διαταγμάτων, ἡ εὐθύνη αὕτη εἶναι κοινή. Διότι εἰς τὴν ψήφισιν τῶν Νομ. αὐτῶν Διαταγμάτων ἦτο ἀπολύτως σύμφωνος καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ ἔχω ἐδῶ τὸ πρακτικὸν τὸ ὁποῖον μοῦ ἔδωσεν ὁ γραμματεὺς τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται. (Ἀναγινώσκει) «περὶ ἀπαγορεύσεως προσωρινῶν μέτρων κλπ. ἐψηφίσθη....».

§125Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Μίαν φορὰν ἐπῆγα εἰς τὴν προσφυγικὴν ἐπιτροπήν.

§126Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Αὐτὴ εἶναι. Τὸ δεύτερον Διάταγμα τὸ (ἀναγινώσκει) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀνωτέρω Ν. Διατάγματος ἐψηφίσθη κατὰ τὴν συνεδρίαν ΛΒʹ τῆς 18 Ὀκτωβρίου 1927 παρόντων πολλῶν ἄλλων μεταξὺ τῶν ὁποίων οἱ κ. κ.....». Καὶ τώρα νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω καὶ ἐγώ. Τί ἀπέμεινε ἐξ ὅλου τοῦ θορύβου ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη τὰς τελευταίας αὐτὰς ἡμέρας; Ποῦ εἶναι τὰ περιώνυμα σκάνδαλα, αἱ διαρπαγαί, αἱ λεηλασίαι, αἱ ὁποῖαι κινηματογραφικῶς ἐξετυλίσσοντο ἐνώπιον ὑμῶν καὶ μετεφέροντο ἀπὸ τῆς αἰθούσης αὐτῆς εἰς τὰς στήλας τῶν ἐφημερίδων; Τί ἀπέμεινεν ἐξ ὅλων αὐτῶν; Κάρφη ἀχύρου ἀπεδείχθησαν καὶ ἀνηρπάγησαν καὶ διεσκορπίσθησαν εὐθὺς ὡς ἔπνευσεν ὁ ἄνεμος τῆς ἀληθείας, πύργοι χάρτινοι ἀπεδείχθησαν καὶ κατέπεσαν καὶ διελύθησαν. Καὶ δικαιοῦμαι καὶ ἐγὼ νὰ διερωτήσω ἐμαυτόν: Εὑρίσκονται οἱ ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐν ἀγνοίᾳ περὶ τῆς πραγματικῆς καταστάσεως; Ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ, δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον εἶνε δυνατὸν νὰ συνδυασθῇ πρὸς τὴν σοβαρότητα πολιτικῶν, οἱ ὁποῖοι φέρονται ἀγνοοῦντες τὴν πραγματικὴν θέσιν τοῦ σοβαρωτάτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον σοβεῖ εἰς τὴν ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν πολιτεύονται. Εὑρίσκονται ἆραγε ἐν γνώσει αὐτῆς; ἢ εἶχον ἁπλῆν ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν; Καὶ ἐὰν τοῦτο συνέβαινεν, ἀνακτᾶ ὅλην τὴν ἀξίαν της ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν ἀπευθύνω κατὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι ἐν γνώσει τοῦ ἀβασίμου τῆς κατηγορίας, δημιουργοῦν αὐτὴν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δηλητηριάσουν τὴν χαρὰν τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθη ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς διὰ τὰς ἐπιτυχίας, ἃς κατήγαγεν ἡ Κυβέρνησις (Χειροκροτήματα). Διότι τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ διαγωγὴ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀνέκαθεν, νὰ φθείρῃ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον οἱ ἄλλοι μετὰ μόχθων καὶ ἀγώνων ἐπετέλεσαν. Δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι αἱ συμφοραὶ τὰς ὁποίας ὁ τόπος ὑπέστη, εἶναι αἱ χιλιάδες τῶν προσφύγων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐνδιαφέρεσθε. Διὰ τὰς συμφοράς, διὰ τὰς ὁποίας κόπτεσθε, πρέπει νὰ τὰς αἰσθάνεσθε μετὰ μεγαλυτέρας εἰλικρινείας, μετὰ μεγαλυτέρου σεβασμοῦ, ἀπὸ ὅτι ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου. (Θόρυβος). Καὶ ὅτι ἐν συνεχείᾳ ὅλων αὐτῶν εὑρίσκονται ἄνθρωποι πολιτικοί, οἱ ὁποῖοι τὴν ἐπαύριον τοιούτων ἐπιτυχιῶν, διὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ὑπερηφανεύεται τὸ Ἔθνος, δημιουργοῦν ἐντελῶς ἀβασίμους κατηγορίας εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, διὰ νὰ ἀποστρέψουν τὴν προσοχὴν τοῦ λαοῦ ἀπὸ τῶν ἐπιτευχθέντων ἀποτελεσμάτων, διὰ νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἀγωνίαν εἰς αὐτόν, διὰ νὰ τὸν κρατοῦν ἐν διαρκεῖ ἀγωνίᾳ καὶ νὰ μὴ τοῦ ἐπιτρέψουν νὰ ἀναλάβῃ ποτὲ ἐκ τῶν δεινῶν τὰ ὁποῖα ὑπέστη. Θὰ ἔπρεπε ἴσως, μετὰ ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι νὰ κατερχόμην τοῦ βήματος.

§127Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καλὰ θὰ ἔκαμες.

§128Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ θέσω ἐν ὄψει τῆς Βουλῆς ὁλόκληρον τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ νὰ ἑρμηνεύσωμεν τὰ νομοθετικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν πρὸς τοῦτο, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν πόσον ἀνακριβεῖς ὑπῆρξαν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας μετέδωκεν ἡ ἀντιπολίτευσις. Ἔχω ἐνώπιόν μου τὴν τελευταίαν στατιστικήν, τὴν συνταχθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως προσφύγων. Ἡ ἐπιτροπὴ διῄρεσε τὰς ἀστικὰς προσφυγικὰς οἰκογενείας εἰς τρεῖς κατηγορίας. Α, Β, Γ, καὶ περιέλαβεν εἰς μὲν τὴν κατηγορίαν Α, τὰς οἰκογενείας τῶν ὁποίων ἡ στέγασις ἔχει ἤδη ἐξασφαλισθῇ κατὰ τρόπον σχετικῶς ἀνεκτὸν ἡ κατηγορία Β περιλαμβάνει τὸ πλεῖστον τῶν ἀπὸ 5ετίας ἀνεγερθέντων ξυλίνων παραπηγμάτων (ἀναγινώσκει)..... ὅσον ἀφορᾶ τὴν κατηγορίαν Γʹ (ἀναγινώσκει).......

§129Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ ἐπεθύμουν, νὰ παράσχητε εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας ἐπὶ δύο περιπτώσεων αἱ ὁποῖαι παρήχθησαν ὑπὸ ἐντελῶς ἀδικαιολογήτους συνθήκας ἐπὶ τῆς περιπτώσεως τοῦ συναδέλφου κ. Προυκάκη καὶ ἐπὶ τῆς περιπτώσεως ὅτι εἰς ἕνα συνταγματάρχην παρεχωρήθη γήπεδον. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθῃ ἡ Βουλή, ἂν ἀφορᾷ εἰς ἐνεργείας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διότι ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ ξεκαθαρισθοῦν τὰ πράγματα. Ἡμεῖς φέρομεν εὐθύνην διὰ τὰς πράξεις ἡμῶν, καὶ οὐχὶ διὰ τὰς πράξεις ἄλλων. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ γνωρίζωμεν ποία πρᾶξις βαρύνει ἡμᾶς, καὶ ποία δὲν μᾶς βαρύνει.

§130Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία ἀποδεικνύουν ὅτι καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἕτερον γήπεδον παρεχωρήθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Παγκάλου καὶ παρεχωρήθησαν εἰς τὰς συζύγους των.

§131Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πότε;

§132Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Παγκάλου. Ἐκ τῆς στατιστικῆς ταύτης καταφαίνεται ὅτι, εἰς μὲν τὴν κατηγορίαν Βʹ ὑπάγονται οἰκογένειαι 26.000, εἰς τὴν κατηγορίαν Αʹ 39.450, εἶναι αὐταὶ αἱ ὁποῖαι μένουσι εἰς τὰ λίθηνα οἰκήματα τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως. Εἰς τὴν κατηγορίαν Βʹ περιλαμβάνονται τὰ οἰκήματα εἰς τὰ ὁποῖα μόλις εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνωσιν ἐπὶ 2 ἀκόμη ἔτη οἱ εἰς αὐτὰ διαμένοντες πρόσφυγες, αἱ 26.000. Εἰς τὴν κατηγορίαν Γʹ ἀπομένωσι τὰ οἰκήματα εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν ἀνθρώπινα ὄντα νὰ διαβιῶσι, καὶ ὑπάγονται 16.000 οἰκογένειαι. Ἑπομένως ὁ ὅλος ἀριθμὸς τῶν 3 αὐτῶν κατηγοριῶν ἀνέρχεται εἰς 61.955 περίπου 62.000. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν ὅτι δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν ἀπαιτοῦνται 40.000 δραχ., διὰ τὴν παραχώρησιν δηλαδὴ στοιχειώδους κατοικίας ἑνὸς δωματίου καὶ μαγειρίου, φθάνομεν εἰς ἓν ποσὸν τὸ ὁποῖον ὑπερβαίνει τὰ 2 δισεκατομμύρια δραχμῶν. Ἐσκέφθημεν ὅτι ἓν τοσοῦτον τεράστιον ποσόν, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ καταβάλῃ τὸ Κράτος, εἴτε διὰ δανείου εἴτε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὥστε καὶ ὁ προϋπολογισμὸς νὰ μὴν ἐξογκωθῇ καὶ ἡ συμβολὴ τοῦ δημοσίου νὰ μειωθῇ, καὶ πρὸς τοῦτο εἰσηγάγομεν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν τὴν ψήφισιν τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ τῆς ἀνὰ τὸ Κράτος συγκροτήσεως ἀστικῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν. Ἐπεζητήσαμεν δι’ αὐτοῦ νὰ ἐνισχύσωμεν τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀνταποκριθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν καλλίτερον εἰς τὰς ἐπιτακτικὰς τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων ἀνάγκας. Τὰ οἰκήματα κατόπιν δικαίας ἐκτιμήσεως θὰ παραχωροῦνται εἰς τοὺς πρόσφυγας, ὑπὸ πλήρη κυριότητα, εἰς τοὺς πρόσφυγας οἱ ὁποῖοι διαμένουν ἤδη ἐντὸς αὐτῶν, καὶ οἱ πρόσφυγες θὰ καταβάλουν τὸ τίμημα τὸ ὁποῖον θὰ κατατίθεται εἰς εἰδικὸν ταμεῖον καὶ θὰ διατίθεται διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς στεγάσεως καὶ δι’ ἄλλα ἔργα τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν. Κατηρτίσαμεν ἰδίαν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἀνέλαβε νὰ συλλέξῃ ὅλην αὐτὴν τὴν περιουσίαν τοῦ δημοσίου, ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ ὑπαλλήλους δημοσίους, ἀπεσπασμένους καὶ ἠρχίσαμεν ἤδη τὴν ἐκτίμησιν, καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκονται διαθέσιμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τὰ 35.000.000 δραχμῶν, προερχόμενα ἀπὸ τὴν πρώτην καταβολὴν τῶν προσφύγων, τῶν συνοικισθέντων εἰς τὸν συνοικισμὸν Νέας Φιλαδελφείας, προχωρεῖ δὲ ἡ ἐκτίμησις τῶν ἄλλων συνοικισμῶν καὶ οὕτω θὰ συγκεντρώσωμεν ἓν ποσὸν διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῶμεν νὰ μετάσχωμεν εἰς μέρος τῶν δαπανῶν.

§133ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς ποῖον ποσὸν ὑπολογίζετε ὅτι θὰ ἀνέλθῃ τοῦτο;

§134Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Περὶ τὰ 300 ἑκατομμύρια. Αὐτὸς εἶναι ὁ πρῶτος νόμος περὶ ἐκτιμήσεως τῶν ἀνὰ τὸ Κράτος συνοικισμῶν, ὁ ὁποῖος ἀποβλέπει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν στέγην εἰς τοὺς πρόσφυγας καὶ εἶναι πηγὴ προσόδου ὑπὲρ τοῦ ταμείου. Ἐσκέφθημεν κατόπιν καὶ κἄτι ἄλλο, ἡ πεῖρα παραλλήλως μᾶς ἐδίδαξεν ὅτι ἡ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἀπ’ εὐθείας ἀνέγερσις προσφυγικῶν οἰκημάτων θὰ ἔδιδε λαβὴν εἰς πλείστας ἐπιθέσεις λόγῳ καταχρήσεων, ὡς πολλάκις διεξετραγῳδήθη ἀπὸ τοῦ βήματος ἡ κατάστασις αὐτή. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν οἱ πρόσφυγες νὰ ἀνεγείρουν οἱ ἴδιοι τὰ οἰκήματα αὐτῶν, ἡ κατάχρησις θὰ ἀπεφεύγετο καὶ οἰκονομία θὰ προήρχετο διὰ τὸ δημόσιον, διότι ἡ δαπάνη θὰ ἦτο μικροτέρα κατὰ μέγα μέρος. Καὶ μὲ τὰς σκέψεις αὐτὰς ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοθετικὸν Διάταγμα περὶ οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν ἀστῶν προσφύγων. Κατὰ τὸ διάταγμα αὐτό, προβλέπεται παροχὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους χρηματικῆς ἐνισχύσεως εἰς πρόσφυγας ὠργανωμένους εἰς συνεταιρισμούς, μέχρι 300.000 δραχμῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον καὶ ὁ πρόσφυξ νὰ καταβάλῃ ἴσον ποσόν, λαμβανομένων ὅλων τῶν μέτρων τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν ἐξασφάλισιν. Ὁ αὐτὸς νόμος προβλέπει περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων εἰς τοὺς πρόσφυγας τοὺς ὠργανωμένους εἰς συνεταιρισμοὺς καὶ ἐκεῖθεν προέκυψε τὸ σκάνδαλον καὶ ἡ κατὰ τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος καταφορά. Ἀλλ’ ἡ παραχώρησις δὲν θὰ ἐγένετο ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. Μερκούρης, ἐν ἀνακριβείᾳ εὑρισκόμενος καὶ κατὰ τοῦτο, εἰς τοὺς πρόσφυγας αὐτούς, διότι δὲν λέγει τοῦτο τὸ νομοθετικὸν διάταγμα, ἀλλὰ λέγει: Ἕλληνας τὸ γένος προσφυγόντας ἐν Ἑλλάδι, μὴ κεκτημένους ἰδίαν οἰκίαν. Εἰς δὲ τὸ ἐκτελεστικὸν διάταγμα τοῦ ῥηθέντος νομοθετικοῦ διατάγματος, τὸν ὅρον ἐκεῖνον τὸν διηρμηνεύσαμεν εὐρύτερον καὶ προσεθέσαμεν «οἰκόπεδον ἢ οἰκίαν».

§135Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν διάταγμα ἀναγράφεται αὐτό;

§136Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Μάλιστα, εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν διάταγμα τῆς 29ης Ὀκτωβρίου 1927. Θὰ παρεχωροῦντο λοιπὸν τὰ οἰκόπεδα εἰς τοὺς πρόσφυγας, τοὺς μὴ κεκτημένους οὔτε οἰκίαν οὐδὲ οἰκόπεδον καὶ ὡργανωμένους εἰς συνεταιρισμούς. Ἀλλ’ ἐνῶ μέχρι τοῦδε τὸ Δημόσιον, ἀπαλλοτριῶνον τὰς ἰδιωτικὰς ἐκτάσεις δὲν κατέβαλεν οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν —ὅπως δύναται νὰ κάμῃ καὶ κατόπιν τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος— ἡμεῖς ἐσκέφθημεν τὸ ἑξῆς: ὅτι θὰ ἔπρεπεν, ἐφ’ ὅσον τὸ Δημόσιον δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταβάλῃ ἀμέσως τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ καταβάλῃ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ἀπαλλοτριουμένων ἑκάστοτε γηπέδων, νὰ ἐξευρεθῇ ἕνας τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου οἱ ἰδιοκτῆται θὰ ἱκανοποιοῦντο κατὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς ἀπαιτήσεως ποῦ θὰ εἶχον κατὰ τοῦ Δημοσίου, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ παραιτηθοῦν τοῦ δικαιώματος νὰ προσφύγουν εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχάς, διὰ τὴν ὁριστικὴν ἐκτίμησιν τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῶν. Καὶ πρὸς τοῦτο προβλέπεται διάταγμα περὶ μιᾶς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία προβαίνει εἰς προσωρινὰς ἐκτιμήσεις τῶν παραχωρουμένων εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς οἰκοπέδων. Τόση δὲ ὑπῆρξεν ἡ μέριμνά μας διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἰδιοκτητῶν, ὥστε ἐνῷ προκειμένου περὶ τοῦ Δημοσίου τὸ Ν. Δ. ὁρίζει ὅτι, καταβάλλεται ὡς προκαταβολὴ τὸ ⅓ τῆς ἀξίας καὶ ὅτι τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ καταβληθῇ καὶ εἰς ὁμολογίας προσφυγικάς, προκειμένου περὶ τῶν ἰδιοκτητῶν γηπέδων, τὸ διάταγμα ὁρίζει ὅτι ἡ τιμὴ ἡ ὁποία θὰ καθορισθῇ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν, καταβάλλεται ὁλόκληρος εἰς μετρητὰ καὶ ἀποδίδεται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἕνα μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου οἱ ἰδιοκτῆται θὰ ἱκανοποιοῦνται κατὰ ἕνα μέγα μέρος τῆς ἀπαιτήσεως καὶ ὅτι, μακρὰν ἀπὸ τοῦ νὰ δημιουργήσῃ καταφορὰν ἐναντίον τοῦ Ὑπουργείου τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὸ Ν. Δ., τοὐναντίον νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν ἰδιοκτητῶν, διότι μέχρι τοῦδε τὸ Δημόσιον δὲν κατέβαλλε τίποτε διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις ποὺ ἐγένοντο. Αὐταὶ εἶναι αἱ γενικαὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὸν νόμον περὶ οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν. Ὀφείλω ἀκόμη νὰ προσθέσω, ὅτι τὴν ψήφισιν τοῦ Ν. Δ. ἐπεδιώξαμεν διότι εἴχομεν ἁπτὰς ἀποδείξεις τῆς ἐπιτυχίας τῆς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀντιμετωπίσεως τῆς προσφυγικῆς στεγάσεως εἰς τὴν Δ. Θράκην. Εἰς τὴν Δυτικὴν Θράκην ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως μετῆλθε τὸ σύστημα τοῦτο, δηλαδὴ τῆς ἀπ’ εὐθείας ἐκ μέρους τῶν προσφύγων ἀνεγέρσεως τῶν οἰκημάτων. Ὑπάρχουν ὡραιότατα οἰκήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καθόλου τὸν τύπον τῆς προσφυγικῆς κατοικίας καὶ ἐστοίχισαν αὐτὰ ἐλάχιστα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Διότι ὅταν ὁ πρόσφυξ ἐνισχυθῇ ἀπὸ τὸ Κράτος, ὅταν ἀφεθῇ εἰς τὸν ἴδιον ἡ πρωτοβουλία, θὰ φροντίσῃ ἀντὶ πάσης θυσίας νὰ ἐξεύρῃ ἕνα μικρὸν ἢ μεγάλο χρηματικὸν ποσὸν ἀνάλογον, τὸ ὁποῖον νὰ διαθέσῃ διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν ἑνὸς οἰκήματος ἐπαρκοῦς διὰ τὰς ἀνάγκας του. Καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ὑπάρχει εἷς ἐπὶ πλέον σοβαρώτατος λόγος, ὅτι κατεβλήθη εἰς τοὺς πρόσφυγας ἡ ἀποζημίωσίς των καὶ ὅτι ἐὰν δὲν ἐλαμβάνετο κανὲν μέτρον, ἡ ἀποζημίωσις θὰ ἐσπαταλίζετο εἰς ἄλλας ἴσως ἀνάγκας, ἀλλ’ ὄχι τόσον ἐπειγούσας. Ἐνῷ ἐὰν παρεχωρεῖτο ἡ ἀποζημίωσις αὐτὴ πρὸς ἀπόκτησιν μιᾶς στέγης, ἡ ἀποζημίωσις θὰ διετίθετο ἀσφαλῶς πρὸς ἀπόκτησιν στέγης.

§137Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν λέξιν;

§138Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας).

§139Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε ἂν τὸ πρῶτον ἡ ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως ἢ ἡ Κυβέρνησις ἐφήρμοσε τὸ μέτρον αὐτὸ εἰς τὴν Δ. Θράκην ἢ ἐὰν ἐφηρμόσθη πρότερον; Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα αὐτὸ μ’ ἐνδιαφέρει προσωπικῶς.

§140Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν γνωρίζω, κ. βουλευτά.

§141Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τόσο τὸ καλλίτερον.

§142Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ μέτρον αὐτὸ ἐφηρμόσθη τὸ πρῶτον ὑπ’ ἐμοῦ καὶ ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§143Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Γεωργίας). Βεβαιότατα.

§144Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πολὺ ὡραῖα.

§145Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ Ν. Δ. ἡμῶν, ἀνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πίστωσις 15.000.000 δραχμῶν, ἐλαττωθείσης κατὰ ἴσον ποσὸν τῆς πιστώσεως, ἡ ὁποία ἀρχικῶς ἦτο ἀναγεγραμμένη διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων. Ἀλλ’ ἐκ τῶν 15.000.000 δὲν διετέθη μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς οὔτε ἕνα λεπτὸν· τόση ὑπῆρξεν ἡ σπουδὴ νὰ διανείμωμεν τὸν δημόσιον θησαυρὸν εἰς τοὺς πρόσφυγας, τοὺς φίλους τοὺς κομματικούς, τοὺς φίλους τοὺς προσωπικούς. Αὐτή, κ. συνάδελφοι, ὑπῆρξεν ἐν ταῖς γενικαῖς της γραμμαῖς ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἀπαλλοτριώσεων καὶ ὅσον ἀφορᾷ γενικώτερον τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τῆς προσφυγικῆς στεγάσεως. Δὲν ἔχει τίποτε τὸ ὀργιῶδες, τίποτε τὸ σκανδαλῶδες· ὅλα ἐξετυλίχθησαν ὑπὸ τὸ πλῆρες τῆς ἡμέρας φῶς. Μία εἰλικρινὴς καὶ συστηματικὴ προσπάθεια κατεβλήθη διὰ νὰ ὠθηθῇ εἰς τὴν ταχυτέραν, τὴν καὶ πλέον ἀποτελεσματικὴν λύσιν, τὸ ὀξύτερον τῶν προβλημάτων, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ καὶ σήμερον καὶ τὸ ὁποῖον θ’ ἀπασχολήσῃ ἐπὶ μακρότατον χρόνον τὸν τόπον ἡμῶν. Ἡ ἀντιπολίτευσις μᾶς κατηγόρησεν, ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν ὠθοῦμεν τὸν τόπον πρὸς τὸν κομμουνισμόν. Ἡ κατηγορία δὲν εἶναι νέα, μᾶς ἀπηυθύνθη καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ 119 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ ὅπως καὶ τότε, οὕτω καὶ σήμερον λέγομεν ὅτι δὲν ὠθοῦσι τὸν τόπον πρὸς τὸν κομμουνισμόν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διὰ μέτρων σταθερῶν καὶ συστηματικῶν ἀποβλέπουν εἰς τὸ νὰ ἀπαλύνουν τὴν δυστυχίαν εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι καταδεδικασμέναι μεγάλαι λαϊκαὶ μᾶζαι, καὶ εἰς τὸ νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ὑλικῆς τοῦ λαοῦ εὐημερίας· τοὐναντίον ὠθοῦν πρὸς τὸν κομμουνισμὸν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παραμένουν ἀσυγκίνητοι καὶ ἀνάλγητοι ἐνώπιον αὐτῆς τῆς δυστυχίας καὶ περιορίζονται ἁπλῶς εἰς τὸ νὰ διαπιστώσωσι τὴν ὕπαρξίν της, νὰ θρηνωδήσωσι διὰ τὸν κίνδυνον τὸν κομμουνιστικὸν καὶ κατόπιν νὰ κηρυχθῶσιν ὑπὲρ τοῦ ἱεροῦ καὶ ἀπαραβιάστου δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας, ὑπὲρ πᾶσαν καὶ παρὰ πᾶσαν ἀνάγκην κοινωνικήν. Μᾶς εἶπον ἀκόμη, ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν θ’ ὀρύξωμεν χάσμα μεταξὺ τοῦ γηγενοῦς πληθυσμοῦ καὶ τῶν προσφύγων. Ὑπῆρχε χάσμα; καὶ διατί φαντάζεσθε; Τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων εἶναι ὑπηρεσία καθαρῶς προσφυγική, ἐνδιαφέρουσα τοὺς πρόσφυγας καὶ μόνους. Ὑπὲρ τὸ ἐνδιαφέρον ὅμως ὑπὲρ τῶν προσφύγων ὑπάρχει τὸ συμφέρον τὸ ἐθνικὸν καὶ εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐημερήσῃ ἡ Ἑλλάς, νὰ ὀρθοποδήσῃ ἡ Ἑλλάς, νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἠρεμίαν της, τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν γαλήνην, ὅταν ἐγκλείῃ μέσα εἰς τοὺς κόλπους της δεκάδας χιλιάδων οἰκογενειῶν εὑρισκομένων ὑπὸ τὴν φρικτὴν δυστυχίαν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν τελεῖ σήμερον ὁ ἀστικὸς προσφυγικὸς κόσμος, χειμαζόμενος ἀπὸ τὰς νόσους ἀπὸ τὰς ὁποίας χειμάζεται σήμερον καὶ ἐπιρρεπὴς κατὰ συνέπειαν — ὄχι βέβαια σήμερον, διότι δὲν ἀπέλιπεν ἀκόμη ἡ ὑστάτη ἐλπίς, ἀλλ’ ἀσφαλῶς αὔριον ὅταν ἡ ἐλπὶς αὕτη θὰ ἐκλείψῃ — ἐπιρρεπὴς πρὸς πᾶσαν φωνὴν σειρήνων πρὸς πᾶν δημαγωγικὸν κήρυγμα. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος περαίνων τὴν ἀγόρευσίν του εἶπεν, ὅτι δὲν θέτει ζήτημα πολιτικόν, διότι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀριθμήσεως ψήφων. Τὸ ζήτημα τὸ πολιτικὸν ὅμως τὸ θέτωμεν ἡμεῖς, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἀριθμήσεως ψήφων, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἀποδειχθῇ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ποῖοι εἶναι οἱ βουλευταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι αἰρώμενοι ὑπεράνω τῶν κομματικῶν αὐτῶν συμφερόντων, μακρὰν παντὸς κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ, ἀντιμετωπίζοντες τὴν κρισιμότητα τῶν στιγμῶν τὰς ὁποίας διερχόμεθα, ἔχουν τὴν εἰλικρινῆ ἐπιθυμίαν νὰ συμβάλωσιν εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ τόπου, καὶ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, ἐκμεταλλευόμενοι τὴν ἀδυναμίαν τοῦ λαοῦ καὶ ἐπ’ αὐτῆς οἰκοδομοῦντες, ὠθοῦν τὸν τόπον πρὸς τὸν ὄλεθρον καὶ τὴν καταστροφήν.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§147Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἦτο ἀνάγκη βεβαίως, κύριοι, νὰ ἔλθω εἰς τὸ βῆμα, διότι διὰ τῆς ἐξόχως διαφωτιστικῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, δὲν ἀφέθη οὐδεμία πτυχὴ καὶ οὐδὲν σημεῖον ἀμφίβολον, χρῇζον προσθήκης καὶ διευκρινήσεως. Ἔλαβον τὸν λόγον, διὰ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῶν προτροπῶν τὰς ὁποίας ηὐδόκησε νὰ μᾶς ἀπευθύνῃ ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Κορινθίας. Ὄχι ὀλιγώτερον, κύριοι, οἱουδήποτε ἄλλου αἰσθανόμεθα καὶ ἡμεῖς τὴν ἀνάγκην τῆς περιφρουρήσεως τῆς ἰδιοκτησίας, τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν θεμελιώδη θεσμὸν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν μικράν μας ἱστορίαν πρᾶξις, ἡ ὁποία νὰ δικαιολογῇ τὴν συστηματικῶς καλλιεργουμένην διαβολήν, ὅτι διακείμεθα δῆθεν ἐχθρικῶς ἢ καὶ ἀδιαφόρως πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν. Δὲν ὑπάρχει, ὡς γνωρίζω, πρᾶξις ἡ ὁποία νὰ δικαιολογῇ τὴν ἀξίωσιν τὴν προβαλλομένην ὑπὸ τοῦ κ. Τσαλδάρη, ὅστις ἐμφανίζεται πάντοτε ὡς μοναδικὸς πρόμαχος τῆς ἰδιοκτησίας καὶ ἐπιδαψιλεύῃ εἰς ἡμᾶς ὅσας ἐπιδαψίλευσε κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην νουθεσίας. Εὗρον κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας τὴν εὐκαιρίαν νὰ καταστήσω αἰσθητὴν τὴν σχέσιν ἡ ὁποία ὑφίσταται μεταξὺ ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν ἔναντι τῆς ἰδιοκτησίας, ὑπομνήσας ἐπὶ τῶν κειμένων, βασιζόμενοι ὄχι ἐπὶ λόγων ἀλλὰ ἐπὶ θετικῶν δεδομένων, ὅτι ὁ ἀγροτικὸς νόμος ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη παρ’ ἡμῶν, περιεφρούρη καὶ ἐπροστάτευε τὴν ἰδιοκτησίαν πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν νόμον ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ὁ ὁποῖος περιεῖχεν ἐπαχθεῖς ἀληθῶς διατάξεις διὰ τὴν ἰδιοκτησίαν. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης οὐδὲν ἀπολύτως, οὔτε εἶναι δυνατὸν αἱ διαβολαὶ νὰ μεταβάλωσι τὰς σχέσεις καὶ νὰ ἐπισκιάσουν τὰς ἀληθείας. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 119 καὶ σήμερον, ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διεβεβαίωσεν, ὅτι ἐν διαφωνίᾳ πρὸς τὴν πλειονότητα καὶ τὴν ὁλότητα τῶν φίλων του — καὶ εἶναι τοῦτο γεγονὸς πρὸς τιμήν του — θεωρεῖ τὴν ἰδιοκτησίαν ὄχι μόνον ὡς δικαίωμα ἀτομικόν, ἀλλὰ καὶ ὡς κοινωνικὴν λειτουργίαν, ὥστε νὰ τίθενται εἰς αὐτὴν ἁπλοῖ περιορισμοὶ δι’ ὑπερτέρας καὶ ἐπειγούσας κοινωνικὰς ἀνάγκας. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν διαφορὰ γενικῆς ἀρχῆς μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ ἡγέτου τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος προσωπικῶς. Ὑπάρχει ἴσως μόνον διαφορὰ ἐκτιμήσεως ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ ἀποτελεῖ πολιτικήν, ὡς ἀποτελεῖ πολιτικὴν παρὰ τὴν ἀντίθετον ἡμῶν γνώμην, καὶ ἡ καθιέρωσις τῶν ἀρχῶν εἰς τοὺς νόμους. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι τὸ ἐξεταστέον, ἂν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἔλαβον χώραν μέτρα θέτοντα ἐν κινδύνῳ τὸν θεσμόν. Εὑρεθεὶς ἅμα τῇ ἐπιστροφῇ μου ἐξ Εὐρώπης ἐνώπιον τῆς ἐκστρατείας τῶν ἀπαλλοτριώσεων, εἶχον τὸ αἴσθημα ὅτι ὁ προκληθεὶς ἀναβρασμὸς ἦτο ὑπερβολικὸς καὶ ἀδικαιολόγητος ἂν μὴ καὶ τεχνητὸς καὶ ὑποβολιμαῖος. Καὶ εἶχον τὸ αἴσθημα τοῦτο, πρῶτον διότι γνωρίζω πόση ἀπροθυμία, δυστυχῶς, ἐπικρατεῖ εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν γεγονότων, ὅταν πρόκειται νὰ ἐπιρριφθοῦν ὑπὸ τῶν ἀντιπάλων μας μομφαὶ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, δεύτερον, διότι ἀπὸ πολλοῦ ἡ μέριμνα διὰ τὴν ἰδιοκτησίαν χρησιμεύει ὡς σύνηθες καὶ πρόχειρον μέσον θορύβων καὶ ἐκμεταλλεύσεων καὶ τρίτον, διότι ἤμην βαθύτατα πεπεισμένος, γνωρίζων τὸν χαρακτῆρα καὶ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτραπῇ οὗτος εἰς πράξεις θιγούσας τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδιοκτησίας. Καὶ ἀπέδειξεν ἡ ἐμπεριστατωμένη ἀγόρευσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας καὶ αἱ παρ’ αὐτοῦ δοθεῖσαι σήμερον ἐξηγήσεις, πόσον εἶχον δίκαιον. Ὅλα τὰ γεγονότα ὅσα παρετάχθησαν διὰ τοῦ τύπου ἢ ὑπὸ τῶν ρητόρων κατὰ τῆς κυβερνήσεως ἀπεδείχθησαν ὅτι δὲν ἦσαν γεγονότα ἀφορῶντα τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἦσαν γεγονότα ἀναφερόμενα εἰς προγενεστέρας ἐποχάς, ἀπὸ τοῦ 1922, ἀπὸ τῆς εἰσροῆς δηλαδὴ τῶν προσφύγων καὶ φθάνουν μέχρι τῆς ἀνόδου ἡμῶν εἰς τὴν ἀρχήν, χωρὶς ὅμως νὰ θίγουν τὴν περίοδον τῆς παρ’ ἡμῶν διαχειρίσεως τῆς ἀρχῆς. Αἱ περιπτώσεις αἱ ἀφορῶσαι τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν εἶναι μία ἢ δύο μόνον, καὶ περὶ τούτων θὰ ὁμιλήσωμεν κατόπιν. Πᾶς τις ἀντιλαμβάνεται, ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον, ἀναδιφῶν κανεὶς τὴν ἱστορίαν ἑνὸς κολοσσιαίου προβλήματος, ὡς τὸ προσφυγικόν, νὰ ἀνεύρῃ περιπτώσεις σφαλμάτων καὶ παρεκτροπῶν ἢ καταχρήσεων. Ἀλλ’ εἶναι ἄτοπον τὰ ἀτοπήματα τὰ ἐγκατεσπαρμένα εἰς μακρὰν χρονικὴν περίοδον καὶ ἀποτελοῦντα μικρὰν ἀναλογίαν ἀπέναντι τῆς ἐκτάσεως τοῦ ἔργου, νὰ συμπυκνοῦνται καὶ νὰ συναρμολογοῦνται εἰς μίαν σειρὰν παρέχουσαν τὴν ὄψιν συστηματικῆς κατὰ τῆς ἰδιοκτησίας ἐπιβουλῆς. Καὶ εἶναι κατὰ μείζονα λόγον ἠθικῶς ὀδυνηρὸν νὰ ἐπιρρίπτωνται αἱ παρεκτροπαὶ αὗται ἐπὶ τῶν ὤμων προσώπων ἀνευθύνων. Οἱ ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐν γνώσει τοῦ γεγονότος τούτου ἀπέφυγον ἐπιμελῶς νὰ ἀναφέρουν τὰς χρονολογίας, μὲ τὸν σκοπὸν μὲν νὰ δυσφημίσουν διὰ τῆς συγχύσεως τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ μὲ τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἀποδείξουν ὅτι τὴν ἱερὰν σταυροφορίαν ἣν ἤγειραν ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας, δὲν τὴν ἐνέπνευσαν αἱ ἰδέαι, ἀλλὰ τὴν ἐκίνησαν ἐλατήρια καὶ ὑπολογισμοὶ ἄλλης ὅλως φύσεως Εἰς τὸν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀγῶνα κατῆλθεν ἐσχάτως καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν, ἐπισείων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀπειλὴν τῆς διακοπῆς τῶν μετ’ αὐτῆς σχέσεών του. Τὸ παράδοξον εἰς τὴν ἀνάμιξιν ταύτην εἶναι ὅτι καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου, ἐκραύγασε καὶ οὗτος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ὀνόματι παρεκτροπῶν, διὰ τὰς ὁποίας πρῶτος αὐτὸς εἶναι ὑπόλογος, διότι τὰ ἀτοπήματα ἔλαβον χώραν κυρίως ἐπὶ τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας, ὡς γνωστόν, ἀπετέλει ἐπιδρῶν μέλος. Τὸ παράδειγμα, δυστυχῶς, ἀποδεικνύει ὅτι τοιαύτας ἠθικὰς συνεπείας παρέχουν ἑκάστοτε οἱ αὐτόκλητοι καὶ περιττοὶ προστάται τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω κατὰ πόσον αἱ προβληθεῖσαι περιπτώσεις ἀποτελοῦν ὄντως κατάχρησιν, διότι ἂν ὄντως ἀποτελοῦν τοιαύτην, οὐδεὶς θὰ ὑπάρχῃ νὰ μὴ ἀποδοκιμάζῃ αὐτά. Δὲν θὰ ἦτο ὅμως ἄξιον σοβαρῶν ἀνθρώπων νὰ κρίνουν ἐκ τῶν σποραδικῶν φαινομένων τὸ ἔργον τῆς προσφυγικῆς ἐγκαταστάσεως καὶ ὀφείλω νὰ προσθέσω, ἐφ’ ὅσον ἀνέφερα τὸ ὄνομα τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἦτο ἀδικία ἀσυγχώρητος νὰ μὴ ἀναγνωρισθοῦν αἱ ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας προσέφερεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἐπὶ τῆς ὁποίας πρωτίστως ἐπέπεσε τὸ βάρος τῆς προσφυγικῆς συμφορᾶς. Ἡ συντελεσθεῖσα μέχρι τοῦδε ἐργασία περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα, δύναμαι δὲ νὰ εἴπω ὅτι θὰ ἐπέσυρε ἤδη τὸν ἀνεπιφύλακτον τοῦ κόσμου θαυμασμὸν καὶ ἐδημιούργησε, διὰ τῆς διαπιστώσεως τῆς ζωτικότητος καὶ τῆς ἀκμῆς τῆς χώρας, ἀνεκτίμητον καὶ πολύτιμον ὑπὲρ αὐτῆς ἠθικὴν δύναμιν. Δὲν θὰ συναντήσητε δὲ ξένον, ὅστις νὰ μὴ μᾶς θαυμάζῃ διὰ τὴν προσφυγικὴν ἐγκατάστασιν. Εἶναι μεγάλη ἀκόμη ἡ προσφυγικὴ δυστυχία καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἀγωνιζόμεθα νὰ τὴν μειώσωμεν. Ὀφείλει ἐν τούτοις νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι εἰς οἱονδήποτε ἄλλο κράτος τοῦ κόσμου ἂν ἐνέσκηπτεν ὁμοία καταστροφὴ δὲν θὰ ἀπεφεύγοντο αἱ ἀταξίαι αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν παρ’ ἡμῖν. Ἂν συνέπιπτε λ.χ. νὰ εἰσρεύσουν αἰφνιδίως εἰς τὰς Ἡνωμένας πολιτείας 45 ἑκ. γυμνητευόντων προσφύγων, διότι τόση εἶναι ἡ ἀναλογία τῶν ἀριθμῶν, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ τὸ κράτος τοῦτο, παρ’ ὅλην τὴν προπαρασκευὴν καὶ τὴν ἐπάρκειάν του, δὲν θὰ εἶχεν ἴσως νὰ ἐπιδείξῃ τίποτε τὸ καλύτερον. Λέγω ταῦτα, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦν εἰς πᾶν ζήτημα νὰ φέρουν εἰς τὸ μέσον τὰς μεμψιμοιρίας καὶ τοὺς σχετλιασμούς των, καὶ εἰς ἐκείνους κυρίως οἱ ὁποῖοι, καθ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω, δὲν ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν μέχρι τῆς στιγμῆς οὐδὲ κἂν ἁπλῆν ἀπόπειραν δημιουργικῆς ἐργασίας. Ἀσχέτως πρὸς ταῦτα δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατί θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ λογοδοτήσωμεν ἡμεῖς διὰ ξένας ἐνεργείας, διατί θὰ ἀπολογούμεθα ἡμεῖς δι’ ὅσα ἔπραξεν ἡ δικτατορία, μὲ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὅσην σχέσιν ἔχουν οἱ δύο πόλοι πρὸς ἀλλήλους. Δύο εἶναι τὰ σημεῖα ἐφ’ ὧν ἠσκήθη ὁ ἔλεγχος δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν παροῦσαν κυβέρνησιν. Τὸ ζήτημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν 30 στρεμμάτων τῆς Καλύβης καὶ τὸ ζήτημα μεμονωμένων τινῶν ἐγκαταστάσεων εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς ἢ κατ’ ἐπέκτασιν αὐτῶν. Ἡ τελευταία ἐγκατάστασις ἐντὸς τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν ἢ κατὰ ἐπέκτασιν αὐτῶν, ἀποτελεῖ ἀνάγκην ἀναπόδραστον καὶ χρησιμότητα ἀναμφισβήτητον. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προνοίας, ὁμιλῶν, ἀνέφερεν ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου πάντες ἔμειναν σύμφωνοι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 119. Διακόπτων ὅμως ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ἐκ Κορινθίας παρετήρησεν ὅτι: δὲν ἔμειναν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ σύμφωνοι. Ἀλλὰ τί θέλει νὰ εἴπῃ ὁ κ. συνάδελφος; Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἐπιφυλάξεώς του; Νομίζει ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπαλλοτριωθοῦν τὰ κτήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατέχονται ἀπὸ ἑξαετίας ὑπὸ τῶν προσφύγων, καὶ ἐφ’ ὧν ἀνηγέρθησαν ἀπὸ καιροῦ οἱ πρόχειροι συνοικισμοὶ διὰ τῆς ἐπιτάξεως γηπέδων, ἐπιτάξεως ἥτις ἐστοίχισεν εἰς τὸ Κράτος κολοσσιαίας καὶ σκανδαλώδεις δαπάνας; Ἐννοεῖ ὅτι πρέπει νὰ καταδικάσωμεν τοὺς μᾶλλον ἀτυχήσαντας προσφυγικοὺς πληθυσμοὺς εἰς νέαν φρικώδη ἔξοδον πρὸς ἀγνώστους κατευθύνσεις; Θὰ ἔπρεπε ν’ ἀναζητήσουν, τίς οἶδε ποῦ, νέους τόπους ἐγκαταστάσεως, νέαν ἐργασίαν ἐγκαταλείποντες ἐκείνην τὴν ὁποίαν κατώρθωσαν μετὰ μόχθων ὁπωσδήποτε νὰ ἐξασφαλίσουν. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις λοιπὸν τῶν γηπέδων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχουν ἤδη ἀνεγερθῆ προσφυγικοὶ συνοικισμοί, εἶναι μέτρον ἐπιβεβλημμένης καὶ ἀναποτρέπτου ἀνάγκης. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἓν σημεῖον. Τὸ ἄλλο εἶναι ἡ ἀπαλλοτρίωσις μικρᾶς ἐκτάσεως 30 στρεμμάτων, πολὺ πέραν τοῦ τέρματος τῆς ὁδοῦ Ἀχαρνῶν, ὑπὲρ ἑνὸς οἰκοδομικοῦ συνεταιρισμοῦ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν κ. Δεμερτζῆς ὑπέβαλεν ἤδη ὡς καὶ ἄλλοτε, τὴν σκέψιν ὅπως ἡ ἐγκατάστασις ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων ἐπιτραπῇ μόνον κατ’ ἐπέκτασιν τῶν συνοικισμῶν. Δὲν θὰ εἶχον δυσκολίαν νὰ ἀποδεχθῶ τὴν ἄποψιν ταύτην, διότι ἡ σειρὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν εἶναι αὕτη: νὰ ἐγκαταστήσωμεν κατὰ πρῶτον τὰς μεγάλας μάζας, τὰς διαβιούσας ὑπὸ σκληρὰς συνθήκας, μόνον δὲ κατόπιν καὶ ἐφόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ τῶν ἄλλων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἤδη ἀνάγκην ἀμέσου τοῦ Κράτους ἀντιλήψεως. Εἶμαι ὡσαύτως τῆς γνώμης, ὅτι δέον νὰ ἀπαλλοτριοῦνται κατὰ πρῶτον τὰ μικροτέρας ἀξίας οἰκόπεδα, ὅπως, ἐν ἀνάγκῃ, φθάσωμεν μετέπειτα καὶ εἰς τὰ ἄλλα. Συμβαίνει οὐχ’ ἧττον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, οἰκόπεδα ἐντὸς τῶν συνοικισμῶν ἢ παρ’ αὐτοῖς, νὰ εἶναι πολυτιμώτερα, μεγαλυτέρας ἀξίας παρὰ εἰς ἄλλας ἀποκέντρους περιοχὰς, τοῦτο δὲ προέκυψε καὶ ὡς πρὸς τὴν μικρὰν τῆς Καλύβης περιοχήν. Ἔπρεπεν, ἑπομένως, νὰ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἐν τούτῳ τὴν γενικὴν ἀρχήν: ἀπαλλοτρίωσιν κατὰ πρῶτον οἰκοπέδων ἥσσονος ἀξίας. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἔγινεν ἡ μεμονωμένη προσπάθεια, πρὸς ἐγκατάστασιν προσφύγων εἰς τὸν συνοικισμὸν τῆς Καλύβης, καὶ λέγω προσπάθεια, πλὴν τῆς κηρύξεως τῆς ἀπαλλοτριώσεως, ὡς προκαταρκτικῆς ἐνεργείας, σκοπούσης τὴν πρόληψιν εἰκονικῶν μεταβιβάσεων καὶ τεμαχισμῶν τῶν οἰκοπέδων. Εἰς οὐδεμίαν διανομήν ἢ παραχώρησιν προέβη τὸ Ὑπουργεῖον, ἐπιφυλασσόμενον νὰ ἐξελέγξῃ δύο τινά: Πρῶτον, ὅτι τὰ οἰκόπεδα δὲν ἀνήκουν εἰς μικροὺς ἰδιοκτήτας, ἐν τούτῳ δὲ ἀπ’ ἀρχῆς ἐδήλωσε τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι ἅμα τῇ προσαγωγῇ τῶν τίτλων, θὰ ἀποδίδωνται τὰ οἰκόπεδα τὰ ἀποτελοῦντα μικρὰς ἰδιοκτησίας, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 119, μέχρι δηλαδὴ 500 μέτρων, ἀλλὰ μικρὰν ἰδιοκτησίαν, ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν οἰκονομικὴν ἔννοιαν, λαμβανομένης δηλαδὴ ὑπ’ ὄψει τῆς ὅλης περιουσιακῆς τοῦ ἰδιοκτήτου καταστάσεως. Ἐδήλωσεν ὡσαύτως ὅτι ἡ ἐκτίμησις, τὴν ὁποίαν καὶ ταύτην ἔψεξαν, εἶναι ἐκτίμησις προσωρινή, θεσπισθεῖσα πρὸς προστασίαν αὐτῶν τούτων τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐπιφυλασσομένου εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ δικαιώματος τῆς προσφυγῆς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Ἐπίσης τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐγγραφῇ τις εἰς ἕνα οἰκοδομικὸν συνεταιρισμὸν διὰ νὰ καταστῇ ἰδιοκτήτης, πρέπει νὰ ἀποδειχθῇ, ὅπως λάβῃ οἰκόπεδον, ὅτι εἶναι ἄπορος, ἔχων ἀνάγκην τῆς ἀμέσου τοῦ Κράτους προστασίας. Εἶναι δυνατὸν αἱ αἰτήσεις τῶν συνεταιρισμῶν νὰ περιλαμβάνουν καὶ μέλη εὔπορα, ἀλλὰ τίνα σημασίαν ἔχει ἡ αἴτησις, ὅταν οὐδεὶς εὔπορος πρόκειται νὰ λάβῃ οἰκόπεδον, ὅταν οὐδεμία ποτὲ ἔγινε παραχώρησις εἰς εὐποροῦντας; Τὰς αἰτήσεις τὰς ἐπακολουθεῖ ἡ ἐκκαθάρισις αὐτῶν, ἡ δὲ τελικὴ ἀπόφασις παραμένει ἀκόμη ἐκκρεμής, μὴ ληφθείσης μέχρι τοῦδε ἀποφάσεως. Καὶ ἐρωτᾶται: Συμφέρει νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν πολιτικὴν ταύτην τῆς χρησιμοποιήσεως καὶ μεμονωμένων ἐκτάσεων διὰ τὴν προσφυγικὴν ἐγκατάστασιν; Οὐδόλως θὰ ἐδίσταζον νὰ δεχθῶ, καθὼς τὸ εἶπον ἤδη, νὰ γίνεται ἡ ἐγκατάστασις μόνον ἐντὸς τῶν συνοικισμῶν καὶ κατ’ ἐπέκτασιν αὐτῶν, ἂν δὲν ὤφειλον νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὸ γεγονὸς ὅτι τοιοῦτος περιορισμὸς θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποβῇ ἐπὶ ζημίᾳ οὐ μόνον τῶν προσφύγων ἀλλὰ καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν, λόγῳ τῆς διαφορᾶς τῆς ἀξίας, τῆς παρουσιαζομένης, ὡς εἴρηται, μεταξὺ τῶν οἰκοπέδων ἀποκέντρων ἐκτάσεων ἥσσονος ἀξίας καὶ οἰκοπέδων συνοικισμῶν μεγαλυτέρας τοιαύτης. Συμφέρον τῆς ἰδιοκτησίας καὶ τῶν προσφύγων συνάμα εἶναι νὰ μὴ ἀποκλείσωμεν ὁλοσχερῶς τὴν περίπτωσιν ταύτην, ἐπιφυλασσόμενοι μόνον νὰ καθορίσωμεν μείζονας ἐγγυήσεις πρὸς ἄρσιν πάσης ἀνησυχίας, προκειμένου περὶ μεμονωμένων ἐγκαταστάσεων ὁρίζοντες ὅτι ἐπὶ τοιούτων περιπτώσεων θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ ἀξιώσωμεν προηγουμένην ἀπόφασιν ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τούτου θεσπιζομένου, ἐξασφαλίζεται ἡ μὴ ἀπαλλοτρίωσις μεμονωμένων οἰκοπέδων μακρὰν τῶν συνοικισμῶν εἰμὴ εἰς περιπτώσεις ἀναποτρέπτους εἴτε ἐν τῷ συμφέροντι τῆς ἰδιοκτησίας, εἴτε ἐν τῷ συμφέροντι τῶν προσφύγων. Ὁ ἔντιμος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος δὲν ἠθέλησε νὰ θέσῃ ζήτημα πολιτικὸν. Δὲν ἐξετάζω διατί παρέλειψε νὰ τὸ πράξῃ, ἀντὶ τούτου ὅμως ἐπρότεινε τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νέου Συντάγματος, δὲν ἔχει οἵαν κατὰ τὸ παρελθὸν σημασίαν, δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἠδυνάμεθα ἑπομένως νὰ τὴν δεχθῶμεν. Προσωπικῶς ὅμως ὑποστηρίζω, ὅτι, κατόπιν τῶν ὅσων ἤδη ἐξετέθησαν, ἡ σύστασις αὕτη θὰ ἀπετέλῃ καθαρὰν ματαιοπονίαν καὶ θὰ ἔδιδε λαβὴν μόνον εἰς διαιώνισιν τῶν τεχνητῶν θορύβων. Θὰ ἀποφύγω νὰ δώσω νουθεσίας πρὸς τὴν ἀντιπολίτευσιν ὡς ἔδωκεν ταύτας ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας πολιτευτὴς εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§148Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Συστάσεις.

§149Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀντιπολίτευσις εἶναι ἁρμοδία νὰ ἐκλέξῃ τὰς κατευθύνσεις καὶ τὰς μεθόδους της. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω ὅτι ἐπιδοκιμάζομεν τὸν τρόπον καθ’ ὃν διεξαγάγει τοὺς ἀγῶνας της, ἐμμένουσα εἰς πολιτικὴν καθαρᾶς ἀρνήσεως. Θὰ ἤθελον ἐν τούτοις νὰ εἴπω εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν τοῦτο, ὅτι ματαιοπονεῖ καὶ πλανᾶται πιστεύουσα ὅτι δύναται νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἡ μετὰ πάθους ἐπιδιώκουσα τὴν δημιουργίαν ἰσχυροῦ Κράτους, ἐπιβάλλοντος εἰς πάντας τὴν εὐλάβειαν πρὸς τὴν τάξιν, δύναται ποτὲ νὰ διασαλεύσῃ αὐτὴ ἡ ἰδία τὸ θεμέλιον τῆς τάξεως, τὴν ἰδιοκτησίαν. Ἂς εἶναι βεβαία ὅτι αἱ ἐντυπώσεις ἐκ τοῦ θορύβου της, θὰ ἐξατμίζωνται ταχέως καὶ εἰς τοὺς ὀλίγους, τοὺς τυχὸν ἐπηρεασθέντας. Εἴδομεν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ σβύνουν ἀδόξως, ὁ εἷς μετὰ τὸν ἄλλον, οἱ πύραυλοι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μίαν ἤδη ἑβδομάδα ταράσσουν ἀδικαιολογήτως τὴν ἀτμόσφαιραν. Ἐπανερχομένης τῆς ψυχραιμίας θὰ κριθῇ ἕκαστος ὄχι κατὰ τοὺς λόγους του, ἀλλὰ κατὰ τὰς πράξεις του καὶ θὰ γίνῃ ἀντιληπτὸν παρὰ πάντων, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία οὐδένα διατρέχει πραγματικὸν κίνδυνον, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία δὲν διατρέχει πρὸ παντὸς κινδύνους ὑπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιτυγχάνει ἡ ἀντιπολίτευσις εἶναι τοῦτο: ὅτι δὲν ἀφίνει τὸν ταλαίπωρον λαὸν νὰ ἀναπνεύσῃ, νὰ αἰσθανθῇ τὴν ἐλπίδα, τὴν χαρὰν καὶ τὴν αἰσιοδοξίαν, τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην διὰ τοὺς μόχθους τῆς ἐργασίας του. Διότι εὐθὺς ὡς ἀντλήσῃ ὀλίγον θάρρος ἐκ τῆς ὁλονὲν βελτιουμένης καταστάσεως, σπεύδει καὶ τοῦ ἐπισείει πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν του τὸ φάσμα ἀνυπάρκτων κινδύνων καὶ ἐνσταλάζει εἰς τὴν ψυχήν του τὴν ἀθυμίαν καὶ τὴν ἀποκαρδίωσιν. Ἔχουν καὶ οἱ λαοὶ ἀνάγκην ἐνθαρρύνσεως καὶ δὲν δύνανται νὰ ζήσουν ἐν μέσῳ αἰωνίας ἀναιτίου ἀγωνίας. Ἡ Κυβέρνησις θὰ συνεχίσῃ βεβαίως τὸ ἔργον της, ὅσον καὶ ἂν τὸ δυσχεράνῃ ἡ κατ’ αὐτῆς ἀντίδρασις. Διὰ νὰ τὸ φέρῃ ὅμως εἰς πέρας ἔχει ἀνάγκην οὐ μόνον τῆς λαϊκῆς ἐγκρίσεως, ἀλλὰ πρωτίστως τῆς ἀμερίστου τῆς Βουλῆς ἐπιδοκιμασίας. Μόνον οὕτω θὰ ἀντλήσῃ κῦρος καὶ σθένος, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὰς ὁθενδήποτε προερχομένας δυσχερείας (Χειροκροτήματα).

§150Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν παρηκολούθησα, κύριοι, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας. Ἤκουσα ἐν ἀπουσίᾳ μου, ὅτι ἐπανέλαβεν ὅσα εἶπεν καὶ εἰς διαφόρους ἀνακοινώσεις του εἰς τὰς Ἐφημερίδας. Ἐπίστευον, ὅτι δὲν θὰ εἶχε τὸ θάρρος τοιαῦτα ἄτοπα....

§151Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τί εἴπατε;

§152Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Τσαλδάρης. Δὲν δύναται νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις κατ’ αὐτὸν τρόπον ἐὰν δὲν ἀνακαλέσῃ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§153Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θ’ ἀνακαλέσω τίποτε. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§155Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εἶχε λόγους ποταποὺς ἡ ἀντιπολίτευσις διὰ νὰ δημιουργήσῃ τὸ ζήτημα.

§156Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ φωνάζετε.

§157Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἦτο παρὼν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸ ἤκουσε.

§158Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. (Ἐπαναλαμβάνει ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός).

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, μὴ ταράττεσθε διότι ἡ Βουλὴ παρουσιάζει θέαμα τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω οὐδένα ἐξ ἡμῶν ἄξιον νὰ τὸ ὑποστῇ.

§160Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μὴ σᾶς ἐνδιαφέρῃ εἴτε ταρασσόμεθα εἴτε δὲν ταρασσόμεθα.

§161Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι παρουσιάζομεν θέαμα ἐν τῇ Βουλῇ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν τὸ ἀνέχεται ὡς ἐκ τοῦ ἀξιώματος τὸ ὁποῖον φέρει.

§162ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σεῖς τὸ ἐδημιουργήσατε.

§163Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ὕβρισα κανένα.

§164Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Νὰ ἐξακριβωθῇ ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας εἶπε τὴν λέξιν «ποταπούς».

§165Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διαρκούσης τῆς συζητήσεως ἐξετοξεύθησαν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας ἀπειράριθμοι ὕβρεις. Ἡ ἀπάντησις ἔγινεν μετὰ πάσης εὐπρεπείας καὶ σεμνότητος, οὐδεμία δὲ ἐδόθη ἀφορμὴ παραπόνων, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας δὲν ὑπερέβη τὰ ὅρια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλεται νὰ τηρήσῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἤδη τὸ πρῶτον φέρεται ὅτι ἐλέχθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας ὅτι ἦτο ποταπὸς ὁ σκοπὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ πληροφορία αὕτη εἶναι, κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τελείως ἀνακριβής. Κατόπιν τούτου ὑποθέτω ὅτι ἡ φράσις, τὴν ὁποία ἐξέφυγεν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμο κ. συνάδελφον ἐκ Κορινθίας, φράσις ἐντελῶς ἀήθως, ὅταν ἀπευθύνεται πρὸς συνάδελφον, ἢ πολλῷ μᾶλλον πρὸς Ὑπουργὸν καὶ ὅταν τὴν φράσιν ταύτην ἀπευθύνῃ ἀρχηγὸς κόμματος, ἡ φράσις αὕτη, νομίζω, ὀφείλει νὰ τεθῇ ἐκτὸς τῆς συζητήσεως, νὰ ἐκλείψῃ ἀπὸ τὸ μέσον, διὰ νὰ προχωρήσωμεν. Θὰ εἶναι πρὸς τιμὴν ὑμῶν ἂν δηλωθῇ, ὅτι ὄντως ξέφυγεν ἀπὸ τῶν χειλέων σας φράσις ἡ ὁποία δὲν συνᾴδει πρὸς ὑμᾶς.

§166Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ καὶ κύριοι βουλευταί. Εἶναι γνωστόν, ἀφ’ ὅτου παρίσταμαι ἐν τῷ μέσῳ ὑμῶν, ὅτι οὐδέποτε μοὶ ἐξέφυγε φράσις ἡ ὁποία δύναται πόρρωθεν νὰ θίξῃ οὐδένα. Εἶμαι οὐχὶ μόνον μέτριος εἰς τὰς φράσεις μου, ἀλλὰ καὶ μετριώτερος ἀκόμη εἰς τὴν πολιτικήν μου καὶ ὅταν μοὶ ἐδόθησαν ἀφορμαὶ νὰ εἶμαι αὐστηρός, ἴσως καὶ τραχύς, δὲν ἔπραξα τοῦτο. Δὲν ἔπραξα δὲ τοῦτο πρὸ πάντων κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἀπέναντι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ἐνῷ μοὶ ἔδιδον ἀφορμὴν γεγονότα αὐστηρότατα νὰ ἐπικρίνω τὴν πολιτικήν του. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἐξῆλθε διὰ τοῦ τύπου, καὶ ἐπανέλαβε ταύτην τὴν ἑσπέραν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἔφερε τὸ ζήτημα τοῦτο μόνον ἐξ εὐτελῶν σκοπῶν, μόνον πρὸς τὸν σκοπόν....

§167ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. (Θόρυβος).

§168Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Παρηκολούθησα ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι δὲν εἶπε τοιοῦτόν τι.

§169Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐδῶ εἶναι αἱ δηλώσεις:

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶπεν, ἐξ εὐτελῶν σκοπῶν, ἀλλὰ ἐκ κομματικῶν σκοπῶν.

§171Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δικαίωμά του εἶναι νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι πολιτικὸς σκοπός.

§172Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Σεῖς εἴπατε ὅτι εἶναι αἶσχος.

§173Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶπον ὅτι εἶναι αἶσχος νὰ μὴ ἐπιτρέπετε εἰς ἕναν Ὑπουργὸν νὰ ὁμιλήσῃ.

§174Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἀφοῦ εἴπατε σεῖς ὅτι εἶναι αἶσχος, ἕνας ἀρχηγὸς κόμματος...

§175Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ νὰ εἴπῃ τις ὅτι ἐκ κομματικῶν λόγων ὁρμᾶται ἡ ἀντιπολίτευσις εἶναι δικαίωμα καὶ τῶν κομμάτων καὶ τῶν Ὑπουργῶν.

§176Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ χαρακτηρίσω τὰ πράγματα.

§177Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰ χαρακτηρίσετε ἂν δὲν ἀνακαλέσετε.

§178Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἀρνεῖσθε ὅτι εἴπατε ὅτι εἶναι αἶσχος;

§179Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουρ. Οἰκον.). Τὸ εἶπον, διότι, ἁπλούστατα, τὸ νὰ μὴ ἀφίνετε ἕναν Ὑπουργὸν νὰ ὁμιλήσῃ, ἀποτελεῖ πρᾶξιν, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ἄλλως.

§180Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἐχαρακτήρισα τὴν πρᾶξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§181Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διότι ἂν χαρακτηρήσητε αὐτὴν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ ἐκτραπῶμεν καὶ ἡμεῖς εἰς ὁμοίους χαρακτηρισμούς.

§182Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ ἐκτραπῆτε. Ἐτέθησαν ὅρια μεταξὺ μας, τὰ ὁποῖα πάντοτε ὑπερέβητε.

§183Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Σεῖς τὰ ὑπερβαίνετε καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀρνεῖσθε νὰ δώσετε τὴν ὀφειλομένην ἱκανοποίησιν εἰς Ὑπουργὸν δεινῶς ὑβρισθέντα παρ’ ὑμῶν. Σεῖς ἐπιμένετε εἰς τὴν λέξιν αὐτὴν καὶ παραγνωρίζετε καὶ παραβλάπτετε τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ἡ ὁποία σᾶς ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ, διότι θ’ ἀναγκάσετε τὴν συμπολίτευσιν νὰ μετέλθῃ καὶ αὐτὴ τὴν ἰδίαν γλῶσσαν πρὸς συμψηφισμόν.

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§185Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ συζήτησις δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ.

§186Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἴπατε φράσιν δριμυτάτην προηγουμένως καὶ οὐδεὶς σᾶς ἤλεγξε, διότι παρετήρησα τὰς ἡμέρας αὐτάς,—ἀφῆστε κ. Ὑπουργέ, διότι ἔχω σκοπὸν νὰ ἀποκαταστήσω τὴν θέσιν μεταξὺ τῶν κομμάτων...

§187Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Πρὶν ἀποκαταστήσετε τὴν θέσιν μεταξὺ τῶν κομμάτων, ἐξαλείψατε τὴν φράσιν.

§188Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἂν θέλετε ἀκούσατέ με, ἂν δὲν θέλετε μὴ μὲ ἀκούετε.

§189Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐὰν δὲν ἀνακαλέσητε δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§190Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Καφαντάρης πρῶτον.

§191Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας καὶ διὰ τοῦ τύπου καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπε ταύτην τὴν ἑσπέραν ἐν τῇ ἀπουσίᾳ μου —δὲν ἐφείσθη οὐδὲ κἂν τῆς ἀπουσίας μου —ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐξεστράτευσε καὶ ἤγειρε θόρυβον ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ μειώσῃ τὴν δόξαν διὰ τὰς ἐπιτυχίας ἐν τῷ ἐξωτερικῷ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§192Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δικαίωμά του εἶναι.

§193Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Εἶναι ὕβρις αὐτή;

§194Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βλέπω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι σεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε καὶ παλαίμαχος, δὲν ἔχετε τὰς ἀντιλήψεις τὰς ἐμὰς τοὐλάχιστον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς διεξαγωγῆς τῆς συζητήσεως.

§195Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Δὲν τὰς ἔχω καὶ ὑπερηφανεύομαι διὰ τοῦτο.

§196Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἠδύνατο νὰ λεχθῇ τοιαύτη φράσις ἐναντίον τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὴν ὁποίαν εἶπε καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς καὶ ἐντὸς αὐτῆς.

§197Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶσθε ἀνεύθυνοι σεῖς, ἐκηρύχθητε ἀνεύθυνος σεῖς.

§198Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὴ ταράττεσθε κ. Ὑπουργέ, δὲν πρόκειται περὶ εὐθύνης καὶ ἐλέγχου. Ἡ εὐθύνη καὶ ὁ ἔλεγχος γίνονται διὰ τὰς πολιτικὰς πράξεις. Δὲν δύνασθε νὰ ραδιουργῆτε ἡμᾶς.

§199Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶσθε συκοφάντης, ραδιοῦργος καὶ ποταπός. (Θόρυβος).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ πέντε λεπτά. (Μετὰ τὴν διακοπήν).

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§202Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔλεγον, κύριοι, ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐχάραξε τὰς σχέσεις του ὡς μέλους τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ μὴ χαρακτηρισθῇ ὡς προσήκων. Δὲν δύναται εἷς Ὑπουργός, δὲν δύναται ἀρχηγὸς κόμματος, δὲν δύναται μέλος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λέγῃ περὶ τῶν ἀντιπάλων του ὅτι κάμνουν τὴν πολιτικὴν τοῦ εἴδους αὐτοῦ, ὅτι ζητοῦν ἵνα ἐλέγξωσι τὰς πράξεις των οὐχὶ ἵνα ἐπιστήσουν τὴν προσοχὴν αὐτῶν ἐπὶ τῶν κακῶς γενομένων, ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα τοὺς παρέχει ἡ πολιτική τους, τὰ παρέχει μόνον καὶ μόνον διὰ σκοποὺς τοιούτους, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἀποδίδωνται ὄχι εἰς πολιτικὴν ἀλλ’ εἰς οὐδενὸς εἴδους σχέσιν. Θὰ ἠδυνάμην ἐπίσης εἰς τοῦτο τὸ μέρος τοῦ λόγου μου νὰ ἐπικαλεσθῶ ἀκόμη καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπανελθὼν ἐνταῦθα ἀπὸ τὴν Ἑσπερίαν διὰ τὰς ὑποθέσεις τοῦ Κράτους, ἐδήλου, ἵνα μειώσῃ τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν μετ’ ἐκείνου ἔκαμε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, λέγων ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα οὐχὶ χάριν ὡρισμένης πολιτικῆς, ἀλλὰ χάριν ψευδοῦς δημοτικότητος, ἵνα μὴ ἐκτεθῇ εἰς ἀντιδημοτικότητα, ἀπεχώρησε τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἔλεγε ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸν λόγον του, ὁ ὁποῖος ἐδημοσιεύθη διὰ τοῦ τύπου, ἀφοῦ εἴχομεν συνεργασθῆ ἐπὶ 8μηνον ἢ 9μηνον καὶ ἀφοῦ οἱ λόγοι τῆς διαφωνίας τοῦ κόμματος ἐξεδηλώθησαν καὶ εἰς τὰς ἰδιαιτέρας μας συζητήσεις καὶ εἰς τὰς συζητήσεις ἐντὸς τῆς Βουλῆς.

§203Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὡμίλησα ἐπ’ αὐτῶν τῶν διαφωνιῶν τότε.

§204Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ὡμιλήσατε κ. Ὑπουργέ, ἐπὶ τῶν διαφωνιῶν. Εἴπατε ὅτι ἡμεῖς δὲν ἠθέλομεν νὰ παραμείνωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἀντιδημοτικότητα, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν ἡ περίστασις.

§205Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἂς συζητήσωμεν ἠρέμως, ἀφοῦ συνεζητήσαμεν ὀξέως. Ἐπεκαλέσθην ἄλλοτε τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ διαφωνία σας εἶχεν ἐντοπισθῆ εἰς τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων. Ἐσπεύσατε νὰ μοῦ δηλώσετε, ὅτι ἡ διαφωνίας σας εἶναι γενικωτέρας φύσεως, ἐπὶ τῶν φόρων καὶ, γενικῶς, ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Ἔσπευσα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἠθέλατε νὰ ἀποφύγητε τὴν ἀντιδημοτικότητα.

§206Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀφήσατε τὰς τοιαύτας δικαιολογίας.

§207Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι δικαιολογίαι.

§208Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δικαιολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τῶν πραγμάτων δὲν στηρίζονται καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Ἐγώ τὰς αἰτιάσεις καὶ διαφωνίας τὰς ἐξέθεσα ἀπὸ τοῦ Βήματος. Ὠφείλετε νὰ σεβασθῆτε τὰς γνώμας, αἱ ὁποῖαι ἐνταῦθα καὶ δημοσίᾳ ἐξεδηλώθησαν.

§209Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) Ποῖαι ἦσαν;

§210Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ τὰς ἀναφέρω τώρα ἐγώ. Εἶναι γραμμέναι καὶ τὰς ἤκουσεν ὅλη ἡ Βουλή.

§211Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μία λέξις εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν θὰ πῆτε. Πῆτε την. Βλέπετε ὅτι ἀποφεύγετε νὰ ἀπαντήσητε;

§212Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφήσατε, κύριε Ὑπουργέ. Ἐγράφησαν πολλὰ διὰ τοῦτο, ὥστε νὰ μὴν ἐπαναλαμβάνω τώρα τὰ ἴδια.

§213Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν μπορεῖτε νὰ μὲ ψέξετε διότι μετεχειρίσθην τὴν φράσιν ὅτι ἀπέφυγε νὰ γίνῃ ἀντιδημοτικὴ ἡ ἀντιπολίτευσις, ὅτι ἀποτελεῖ καμμίαν τρομερὰν συκοφαντίαν. Εἶναι ἡ ἀθῳοτέρα καὶ συνηθεστέρα κατηγορία, τὴν ὁποίαν ἀνταλάσσουν μεταξὺ των τὰ κόμματα.

§214Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι, ὅταν ὁμιλῇ καὶ εἷς βουλευτὴς ἁπλοῦς, ὀφείλετε νὰ τὸν ἀκούετε.

§215Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν σᾶς διέκοψα ποτέ.

§216Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάρτυς εἶναι ἡ Βουλὴ αὐτὴν τὴν ἑσπέραν. Θὰ σᾶς εἴπω λοιπόν, ὅτι, καὶ μὴ πρὸς κακοφανισμόν σας, ὅτι ἐγράφη ἐκ ταὐτῷ ὅτι φίλος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος μὲ συνεβούλευσε νὰ πράξω τοῦτο ἵνα μὴ αὐτοκτονήσῃ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα μεθ’ ὑμῶν. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς σᾶς, οὕτω δημοσίᾳ νὰ καταγγέλετε φίλον μου καὶ ἐμὲ ὡς ἐκ τοιαύτης συνενοήσεως ἀποσυρθέντα μιᾶς συνεργασίας, ἡ ὁποία γνωρίζομεν πάντες πῶς συνετελέσθη. Καὶ δυστυχῶς διὰ σᾶς, ὁ φίλος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος σᾶς ἐπληροφόρησεν, ὁ φίλος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐχρησίμευσε νὰ σᾶς μεταδώσῃ σχέσεις τῶν μελῶν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος πρὸς ἄλληλα, δὲν σᾶς μετέδωκεν ἀκριβεῖς πληροφορίας, διότι ἀπόψε τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Θεοτόκη, διαψεύδει.

§217Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀνέγνωσα διάψευσιν.

§218Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δημοσιεύεται εἰς τὸν «Ἑλληνικὸν Ταχυδρόμον», ὁ ὁποῖος προεκάλεσε τὸ τηλεγράφημα. Θὰ τὸ διαβάσετε. Σᾶς λέγω λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον οὔτε νὰ δέχεσθε τοιαύτας εἰδήσεις, αἱ ὁποῖαι σᾶς μεταφέρονται μεταξὺ φίλων ἄλλου κόμματος καὶ κόμματος μετὰ τοῦ ὁποίου συνεργάζεσθε, οὔτε σεῖς, ἂν εὑρίσκετε τοιαῦτα πρόσωπα, μεταφέροντα τοιαύτας εἰδήσεις, νὰ τὰς υἱοθετῆτε καὶ νὰ τὰς δημοσιεύητε ὡς βάσεις ἀντιπολιτευτικάς.

§219Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν υἱοθετεῖ κανεὶς ἀδεσπότους πληροφορίας, καὶ θὰ σᾶς φέρω καὶ ἀποδείξεις.

§220Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι ἐὰν ἔχετε ἀποδείξεις, εἶναι ἀνακριβεῖς καὶ εἶναι μόνον ἀπόδειξις κατασκοπείας.

§221Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀσκῶ κατασκοπείαν, θὰ σᾶς φέρω ἀποδείξεις ἄνευ κατασκοπείας· δὲν συνηθίζω νὰ μετέρχωμαι τὰς μεθόδους αὐτάς.

§222Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς λέγω τοῦτο: δὲν δύνασθε νὰ ἐπικαλῆσθε τηλεγράφημα σταλὲν ἀπὸ φίλον τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος πρὸς τὸν ἀρχηγὸν αὐτοῦ καὶ νὰ λέγετε ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα κατασκοπείας.

§223Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐδημοσιεύθη.

§224Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀφῆστε νὰ τὸ ἴδωμεν αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα.

§225Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὲ ἐξηνάγκασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας νὰ εἰσέλθω εἰς τοιαύτην συζήτησιν καὶ μὲ ἐξηνάγκασεν ὄχι ἐξ ὅσων ἐδημοσίευσεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ διότι εἶδον τὴν ἐπιμονὴν μετὰ τῆς ὁποίας μίαν τοιαύτην αἰτίασιν ἀπέδιδεν εἰς τοὺς βουλευτὰς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ εἰς τὸ Κόμμα ὁλόκληρον, ὅταν τοῦτο ἀσκεῖ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ κύριον καθῆκον τῆς Βουλῆς· διότι κύριον στοιχεῖον ταύτης ἔχει τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως τὸ μεγαλεῖτερον καθῆκον, τὸ ὁποῖον, πολὺ καλὰ γνωρίζετε μετὰ πόσους κόπους καὶ ἀγῶνας ἐκτήθη ἀπὸ τὸν Κοινοβουλευτισμόν, εἶναι τὸ ἐλέγχειν.

§226Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔλεγχος εἶναι νὰ ὀνομάζουν τοὺς Ὑπουργοὺς Γιαγκούληδες καὶ λαθρόχειρας;

§227Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν υἱοθετῶ τοιαύτας πράξεις.

§228Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τὰς ἀποκηρύξητε, ὡς ἀρχηγός, ὄχι νὰ δίδετε συμβουλὰς εἰς τοὺς ἄλλους.

§229Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ εἶπεν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις καὶ δὲν ἐνόησεν, ἀφοῦ ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν, μὴ ἀνήκων εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ συνέστησεν ὅτι πρέπει νὰ μὴν ἀφίσῃ τὸν διεξαγόμενον ἀγῶνα τοῦ ἐλέγχου τούτου ὑπὸ τοιαύτην τινὰ μομφήν, ὁ κ. Ὑπουργὸς ὄχι μόνον δὲν ἐννόησε νὰ ἀνακαλέσῃ, ὡς εἶχε καθῆκον, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπανέλαβε ταύτην τὴν ἑσπέραν τοιαύτην μομφήν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εἶχον λοιπὸν δίκαιον νὰ ἐξοργίζωμαι καὶ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθην, πρὸς χαρακτηρισμὸν τοιαύτης τινὸς πράξεως.

§230Γ. ΒΑΡΟΥΞΑΚΗΣ. Εἶναι ζήτημα ἀνατροφῆς πλέον.

§231Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ὅμως εἴχομεν δίκαιον τότε νὰ εἴπωμεν ὅσα εἴπομεν. Καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐνταῦθα γνωρίζει πολὺ καλὰ ὅτι ὄχι μόνον μεμετρημένος τὴν φράσιν εἶμαι, ἀλλὰ καὶ ὅταν θέλω νὰ ἀντιπολιτευθῶ, πολλάκις μεταβάλλω καὶ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν τῶν σκέψεών μου ἵνα μὴ παρεξηγηθῶ.

§232Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ βλέπομεν ἀπόψε.

§233Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀπόψε δὲν τὸ βλέπετε διότι εἰξεύρετε τὴν μομφὴν τὴν ὁποίαν μᾶς ἐπερρίψατε. Καὶ χθὲς ἀκόμη, ὅταν ὡμίλησα διὰ τὴν πρᾶξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, περιωρίσθην νὰ εἴπω πρὸς αὐτόν: Κύριε Ὑπουργέ, ἦτο μία καταστρατήγησις τὴν ὁποίαν ὠφείλατε νὰ μὴ τὴν κάμετε. Καὶ μετὰ τοῦτο θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἀπέναντι τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. ἡγέτης τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων. Δὲν εἶναι βέβαια ἁμάρτημα, οὔτε ἰδικόν σας οὔτε ἰδικόν μου, ὅτι διϊστάμεθα ἐπὶ τῆς πολιτικῆς καὶ βεβαίως, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ διάστασις αὕτη δὲν θὰ ὑπήρχετε οὔτε σεῖς ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, οὔτε ἐγὼ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι θὰ ὑπῆρχεν ἓν ποίμνιον εἷς ποιμήν. Ἀλλά, κύριε Ὑπουργέ, παραγνωρίζετε μίαν διάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, ἀπέναντι τοῦ θεσμοῦ τῆς ἰδιοκτησίας. Τί τὸ Λαϊκὸν Κόμμα διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀγροτῶν ἐδέχθη εἶναι γνωστὸν — καὶ τοῦτο εἶναι μία πολιτική, τὴν ὁποίαν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα θεωρεῖ ὅτι ἔχει εἰς τὸ ἐνεργητικόν του καὶ πρὸς τιμήν του, ὅτι ἤσκησε τοιαύτην πολιτικὴν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν. Ἀλλά, Κύριοι, ἐπὶ τῆς ἀστικῆς πολιτικῆς διεφωνήσαμεν καὶ γενικώτερον ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ὅσον ἀφορᾷ τὸν θεσμὸν τῆς ἰδιοκτησίας καὶ διεφωνήσαμεν κατὰ τοῦτο καὶ εἰς σημεῖα κατὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἴδετε πόσον διαφορετικὰ ἐγὼ ἐχειρίσθην ἀπὸ σᾶς. Ὅταν ἐτέθη ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 119 ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, ἐγεννήθησαν δύο ἀντίθετοι ροπαί: ἡ μὲν μία ἤθελε νὰ ἰσχύσῃ τὸ ἄρθρον 119 ὡς εἶχεν, ἡ δὲ ἄλλη ἤθελε νὰ τεθοῦν ἐξαιρέσεις ἀλλ’ αἱ ἐξαιρέσεις αὗται ἐζητήθησαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ εἶναι ἀπόλυτοι, ἄνευ περιορισμοῦ τινός, νὰ δύναται ἐπὶ τὸν ὡρισμένον χρόνον ἡ Κυβέρνησις νὰ χειρισθῇ τὴν ἐλευθερίαν, ἡ ὁποία θὰ ἐδίδετο διὰ τοῦ ἄρθρου 119 ὡς εἶχεν. Ταύτην τὴν πολιτικὴν ὑπεστηρίξατε σεῖς.

§234Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑπεστήριξα τὴν πολιτικὴν τοῦ διακανονισμοῦ διὰ τοῦ νόμου.

§235Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ ἐδεσμεύεσθε ἀπὸ τὸ Σύνταγμα ὅμως.

§236Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἄν θέλετε διὰ τὴν ἀκρίβειαν τὸ σχέδιον τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων εἶχε καὶ αὐτὸν τὸν περιορισμόν......

§237Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε. Διηρέθημεν εἰς δύο σημεῖα καὶ διηρέθημεν ἐν πρώτοις εἰς τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἠθέλατε νὰ καθορίσετε τὸν σκοπὸν τῆς ἰδιοκτησίας, διὰ τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος: ἐκεῖ ἠθέλατε νὰ παρεμβάλετε διάταξιν καθ’ ἣν ἐζητεῖτο ἡ ἰδιοκτησία νὰ μὴ θεωρηθῇ ἁπλῶς ὡς δικαίωμα, ἀλλ’ ὅτι εἶχε καὶ ὑποχρεώσεις. Αὐτὸ εἶναι ἀρχὴ σοσιαλιστική, δὲν σᾶς ἐπικρίνω δι’ αὐτό, ἀλλ’ εἶναι ἀρχὴ σοσιαλιστική, εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς οἱ συντηρητικοί, οἱ νομίζοντες ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς ἰδιοκτησίας εἶναι οὐσιωδέστατος διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ κοινωνικοῦ μας καθεστῶτος, ἀντετάχθημεν. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν εὐτυχῶς εὑρέθησαν καὶ φίλοι σας οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδύναντο, προκειμένου περὶ Συντάγματος, νὰ περιορισθοῦν ἀπὸ πολιτικοὺς ἄνδρας, καὶ ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς ἀντιθέτου γνώμης καὶ οὕτω πως δὲν ἐτέθη ἐν τῷ Συντάγματι ἡ ἐξαιρετικὴ αὐτὴ διάταξις. Εἶναι μία διαφορὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ θεσμοῦ τῆς κυριότητος.

§238Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἀπεσύρθη τότε, κύριε Τσαλδάρη.

§239Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Προκειμένου περὶ τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 119, σεῖς, κύριε Παπαναστασίου, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπεστηρίξατε ὅτι ἡ ἐξαίρεσις ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀπόλυτος ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων ἀστῶν ἢ ἀγροτῶν. Καὶ εἰς τοῦτο ἀντετάχθη, εἴπομεν ὅτι ἀντετάχθη τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, καὶ εἴπομεν ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν μίαν τοιαύτην διάταξιν, ἔστω καὶ προσωρινῶς τοσοῦτον ἐκθέτουσαν τὸν θεσμὸν τῆς ἰδιοκτησίας, διὰ τὸν ὁποῖον ἠγωνίσθημεν καὶ τὸν στερεώσαμεν περισσότερον ἀπὸ ὅτι εἶχε κατὰ τὸ παλαιὸν Σύνταγμα καὶ μοῦ λέγετε, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προνοίας, (Ἀναγιγνώσκει) καὶ σᾶς ἔλεγον ὅτι θὰ εἴπω καὶ τώρα. Ἡ πρότασις ἦτο «ἐπὶ μίαν πενταετίαν... κλπ. ἀγρόται». Προκληθείσης τότε ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, μετὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίσαμεν ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εὐτυχῶς καὶ εἰς τοῦτο δὲν ἐπεκράτησαν αἱ γνῶμαι σας, καὶ ἦλθεν τὸ ἄρθρον 119 κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπεβλήθησαν διάφοροι περιορισμοὶ καὶ διάφοροι προφυλάξεις κατὰ τὴν ἐφαρμογήν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῆς ἰδιοκτησίας. (ἀναγιγνώσκει ἐκ τῶν πρακτικῶν): «Μετὰ πρότασιν............... κλπ.». Λέγω λοιπόν, ὅτι ἔχομεν αὐτὴν τὴν διαφορὰν ἀκόμη μὲ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡμεῖς δηλαδὴ ἐννοοῦμεν τὸν θεσμὸν τῆς ἰδιοκτησίας καὶ ὅταν ὑπάρχει ἐξαιρετικὴ ἀνάγκη νὰ τὸν παραβιάζωμεν διὰ τοιούτων μέσων προστατευτικῶν ὥστε νὰ μὴ γίνουν καταχρήσεις εἰς βάρος τοῦ θεσμοῦ ἐκείνου ἐπὶ τῇ προφάσει τῆς ἀποκαταστάσεως, εἴτε ἀκτημόνων εἴτε προσφύγων. Καὶ ἐζητήσαμεν τοὺς περιορισμοὺς τούτους, ἐφόσον εἶναι δυνατόν, νὰ τοὺς ἐπεκτείνωμεν περισσότερον, ἀλλ’ ἐτέθημεν ἐν τῷ ἀγῶνι τούτῳ καὶ κατηγορήσαμεν τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἀσκεῖτε σήμερον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, ὅτι καὶ τὰς διατάξεις ταύτας καὶ τοὺς περιορισμοὺς τούτους ἐν τῇ πολιτικῇ δὲν ἐτηρήσατε ἀπολύτως καὶ ἐκάματε ἐπέκτασιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοιαύτην, ἡ ὁποία δὲν ἦτο τοὐλάχιστον σύμφωνος πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐνώπιον τῆς συνελεύσεως, διότι ἐπεξέτεινε ταύτην, διότι κατέλαβεν ὅσα κατηγγέλθησαν ἔνθα οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα εἶνε μικρότερα τῶν πεντακοσίων μέτρων, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὴν ρητὴν διαβεβαίωσιν, οὔτε ρητὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν, ὅτι δὲν θὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐζήτησε νὰ ὑπάρχῃ. Διὰ ταῦτα ἠσκήσαμεν ἔλεγχον ἐναντίον σας. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἦλθε τὴν ἑσπέραν ταύτην προσκομίζων διαφόρους ἀποδείξεις πρὸς ἀναίρεσιν τῶν ἰσχυρισμῶν. Ἀλλ’ ἂν ἤθελεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας νὰ εἶναι ἐν τάξει καὶ νὰ γίνεται πειστικὸς ἀπολύτως παρ’ ὅλων ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ, ὅτι ὄντως ἀναιρεῖ ὅσα κατηγόρησαν ἐναντίον του, θὰ ἦτο εἰς αὐτὸν ἐπιβεβλημμένον νὰ μὴ μεταχειρίζεται αὐτὸς καὶ μόνον τὰ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ νὰ τὰ δώσῃ προηγουμένως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν νὰ ἀσκήσουν ἔλεγχον καὶ οἱ ὁποῖοι καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας καὶ ἐνταῦθα κατ’ ἐπανάληψιν ᾐτήσαντο τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὅμως ἠρνήθη νὰ δώσῃ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μὲ ὅσα μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, μολονότι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ σεβώμεθα τοὺς κυβερνῶντας τὴν χώραν, μολονότι δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ μὴ ἐκτιμῶ ἰδιαιτέρως τὸ κύριον Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω ὅτι, κατὰ τὴν κοινοβουλευτικὴν τάξιν, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ πείθων. Δὲν θ’ ἀπασχοληθῶ περισσότερον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατηγόρησε τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκόν, ὡς κόμμα ἀρνητικὸν καὶ μὴ ἔχον οὐδεμίαν νὰ ἐπιδείξῃ δημιουργικὴν ἐργασίαν. Βεβαίως τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκόν, ὅταν ληφθῇ ὑπὸ τὴν στενὴν αὐτοῦ μορφήν, δὲν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἀληθῶς πολλά, διότι τὸ Κόμμα τοῦτο ὑπέστη στερήσεις καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ χεῖλος τῆς ἀβύσσου, σχεδὸν εἰς τὴν καταστροφήν. Ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἀναμφισβητήτως τὸ μέγα ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνεργητικόν, ὅτι ἀνέστησε καὶ ἔφερεν εἰς τὸ κῦρος τῆς λαϊκῆς δυνάμεως τὰς ἀρχὰς ἐκείνας, περὶ τῶν ὁποίων ἐπὶ μακρὸν ἠγωνίσθη καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐδημιουργήθη καὶ ἔφερε μετὰ τοσούτου κύρους τὰς ἀρχάς του ἐνώπιον τῆς λαϊκῆς γνώμης καὶ κατέστησεν ταύτας τοσοῦτον σεβαστάς, ὥστε παρ’ ὅλα τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα κατ’ αὐτοῦ ἀπειργάσαντο, ἀνέστη καὶ ἦλθεν ἐν τῇ πολιτικῇ δράσει μὲ δύναμιν οὐχὶ εὐκαταφρόνητον. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλην πολιτικὴν δρᾶσιν, τὴν ὁποίαν ὑποτιμᾶτε σήμερον, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ δὲν πιστεύω πάντοτε νὰ τὴν ἐκτιμήσητε οὕτω πως. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τόπος οὗτος ἐκλυδωνίζετο ἀπὸ πολλὰς ἀπόψεις. Ἦτο ἡ ἐποχὴ τῆς δικτατορίας. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐγένοντο καὶ διώξεις ἐναντίον τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς χώρας. Εἶναι ἡ μόνη περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐγένοντο διώξεις ἐναντίον μας.

§240Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡμεῖς τὰς ἐπροκαλέσαμεν.

§241Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφήσατε κ. Ὑπουργέ. Μὴ θέλετε νὰ προκαλῆτε περισσότερον, διότι εἶναι ἀρκετὰ τεταραγμένα τὰ πνεύματα.

§242Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε.

§243Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ θὰ ἔλεγον: Ἐὰν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἦτο ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἤθελον νὰ ἐκμεταλλεύσωσι πολιτικῶς ἢ κομματικῶς, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν περίστασιν ἐκείνην. Αὐτὸ δὲν τὸ ἐσκέφθη ποτέ. Εἶναι ξένον, εἶναι ἄπᾳδον πρὸς τὰς ἀρχάς του νὰ κάμῃ τοιαύτην πολιτικήν. Καὶ ἐνθυμούμεθα τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐτίθετο ζήτημα ὑποψηφιότητος Προέδρου Δημοκρατίας. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν σεῖς καὶ ἄλλος τις νομίζω ἐκ τῶν συναδέλφων σας διετέλειτε ἐξόριστος εἰς νήσους, ἐζητήσατε τὴν συνδρομὴν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος διὰ νὰ ἐξέλθῃ ἡ χώρα ἐκ τῆς καταστάσεως ταύτης. Τὸ κόμμα ἐκεῖνο, παριδὸν πᾶσαν διαφορὰν χωρίζουσαν ὑμᾶς, παριδὸν ἀκόμη καὶ διαφόρους ἰδέας τὰς ὁποίας εἶχε σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἐκαλεῖτο ἵνα δώσῃ τὴν συνδρομήν του, καὶ ἀποβλέπον μόνον εἰς τὸ συμφέρον τῆς χώρας, συνέτρεξε καὶ συνηγωνίσθη μεθ’ ἡμῶν, ἵνα ἀποδοθῶσιν αἱ ἐλευθερίαι εἰς τὸν τόπον καὶ μετὰ τῶν ἐλευθεριῶν εἰς τὸν τόπον περιλαμβάνονται καὶ ἐλευθερίαι, αἱ ὁποῖαι δεσμεύουσι τινας ἐκ τῶν πολιτικῶν τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ δὲν ἦτο ἡ πρώτη φορά, ἀλλ’ ἐπῆλθε καὶ δευτέρα. Μετὰ τὴν κατάλυσιν τῆς μιᾶς δικτατορίας τὴν διεδέχθη ἡ ἑτέρα. Καὶ τότε κληθὲν τὸ κόμμα ἐκεῖνο προσεφέρθη ἐπίσης νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομήν του. Ἀλλὰ διαφωνία ριζικὴ εἰς ἰδέας δὲν ἐπέτρεψε τότε τὴν σύστασιν μιᾶς οἰκουμενικῆς κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐθεωρεῖτο ἀναγκαία. Ἡ διαφωνία ἐκείνη ἦτο ριζικὴ καὶ ὑποθέτω σεῖς περισσότερον ὠφελήθητε ἢ μᾶλλον, διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβέστερος εἰς τὰς ἰδέας μου, ὠφέλησε τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος ἐν γένει. Διότι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἠρνήθη τότε νὰ τεθῇ ὁ πολιτικὸς κόσμος ὑπὸ τὴν σκέπην τοῦ πηληκίου τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον, ἀνεξαρτήτως τῆς πράξεως τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσε τότε, παρουσιάζετο ὡς ἀρχηγὸς μιᾶς ἐπαναστάσεως. Καὶ παρὰ τὰς διαφοράς, αἱ ὁποῖαι καὶ μετὰ ταῦτα προέκυψαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν καὶ κατὰ τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἠγωνίσθημεν καὶ ὑπεστηρίξαμεν τὴν ἰδέαν, ὅπως αἱ ἐκλογαὶ διενεργηθῶσι διὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀπεδίδετο μία ἰσχυρὰ Κυβέρνησις εἰς τὴν χώραν καὶ παρ’ ὅτι σεῖς, ἐπωφελούμενοι τῆς ἐξουσίας τότε, κατωρθώσατε νὰ ἐπιβάλετε τὰς ἰδέας σας καὶ νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, ἡμεῖς καὶ πάλιν μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας, ὅτε διείδομεν ὅτι ἡ χώρα ἐχώρει εἰς τὸ ἀκυβέρνητον, ἐσπεύσαμεν πάλιν νὰ συνεργασθῶμεν μεθ’ ὑμῶν καὶ διὰ τῆς συνεργασίας μας ἐκείνης, νομίζω ὅτι ἐπετελέσθη μέγιστον μέρος τοῦ ἔργου ἐπὶ τοῦ ὁποίου χωρεῖτε. Ἡ συνεργασία ἐκείνη εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τῆς ὁμαλότητος, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας θὰ ἠδύνατο τὸ κοινοβούλιον τοῦτο νὰ ἐργασθῇ· ἡ συνεργασία ἐκείνη εἶναι, ἡ ὁποία ἔθεσε τὰ θεμέλια, ὥστε νὰ δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε σήμερον περὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς, περὶ οἰκονομικῆς ἀναδιοργανώσεως.

§244Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπράξατε τίποτε περισσότερον, ἀπὸ ὅ,τι ἔπραξαν τὰ ἄλλα κόμματα.

§245Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀκούσατε, κύριε Μπακόπουλε, δὲν σᾶς φθονῶ ἐὰν ἐπετύχατε ἐν τῇ πολιτικῇ πλήρως· μολονότι διεφώνησα, συνετέλεσα ὡς ἀντιπολίτευσις νὰ μὴ παραβλαφθῇ κατ’ οὐδὲν τὸ ἔργον σας. Ἐξέθεσα τὰς γνώμας μου καὶ ἀπεχώρησα διὰ τὰς γνώμας μου, διότι εἶχον ὑποχρέωσιν ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνεπιστεύθησαν τὴν ἀντιπροσώπευσίν των, ἦτο ὑποχρέωσις ἀπέναντι τοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγοῦμαι, ὅταν διεφώνουν εἰς ζητήματα τόσον σοβαρά, οἷα εἶναι τὰ οἰκονομικά, νὰ ἀποχωρήσω. Ἀλλ’ ἀποχωρήσας συμπεριεφέρθην μεθ’ ὅλης τῆς ἀπαιτουμένης εὐλαβείας πρὸς ἀντίπαλον καὶ χθεσινὸν συνεργάτην καὶ συμπεριεφέρθην μετὰ τοῦ τρόπου ἐκείνου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἠδύναντο νὰ ἐξυπηρετηθῶσι τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Καὶ ἔρχεσθε, ἀπέναντι ὅλων τῶν πράξεων τούτων κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ εἴπητε ὅτι τὸ κόμμα τοῦτο, καταστραφὲν καὶ ἀναβιῶσαν, δὲν ἔχει νὰ παρουσιάσῃ τίποτε τὸ δημιουργικόν. Οὕτως εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, μόλις πρὸ ὀλίγου καταβάντες ἐκ τοῦ βήματος τούτου. Δρέψατε δόξας ὅσας θέλετε, δὲν σᾶς φθονῶ, ἀλλ’ ἡ μεγαλυτέρα δόξα τὴν ὁποίαν θὰ ἔχετε εἶναι ἡ προσήκουσα συμπεριφορὰ πρὸς τοὺς ἀντιπάλους σας καὶ ἡ ἀναγνώρισις τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον οὗτοι ἐπέδειξαν καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ δημιουργικώτερον πάντων. Κύριοι Βουλευταί, πολὺ λυποῦμαι διότι τὴν ἑσπέραν ταύτην δὲν ἐπεκράτησαν νηφαλιώτεραι σκέψεις, δὲν νομίζω δ’ ὅτι ἡ ἀφορμὴ εἶναι τυχαῖον περιστατικὸν ταύτης τῆς ἑσπέρας. Δυστυχῶς, καὶ εἶναι πολὺ λυπηρὸν διὰ τὸν τόπον τοῦτον, ὅτι, παρ’ ὅλα τὰ γενόμενα, ὀλίγη δίδεται προσοχή, ἵνα πραγματικῶς ἡσυχάσῃ ὁ τόπος αὐτός. Ἡμεῖς συναισθανόμεθα, ὅτι ἐπετελέσαμεν τὸ καθῆκον μας πρὸς τὸν τόπον τοῦτον, δὲν λυπούμεθα δὲ ἐὰν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος τούτου ὑπέστημεν οἱανδήποτε ζημίαν. Δι’ ἡμᾶς μέγιστον ὄφελος, ἀρκετὴ ἱκανοποίησις εἶναι ὅτι ἐπράξαμεν ὅ,τι ἡ συνείδησις ἐπέβαλε νὰ πράξωμεν (χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§246Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Λυποῦμαι εἰλικρινῶς, κύριοι, διότι θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἀκόμη ἐπ’ ὀλίγον. Τὰ ὅσα ἐθεώρησε πρέπον ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ ἐκθέσῃ μὲ ἀναγκάζουν νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, ὅπως ἐπιφέρω ὅσας διορθώσεις ἐπιβάλλει ὁ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου σεβασμὸς πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Οὐδέποτε εἶπον ὅτι συνταυτίζονται αἱ περὶ ἰδιοκτησίας ἀντιλήψεις μου τελείως πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Περιωρίσθην ἁπλῶς σήμερον νὰ ἐξάρω τὸ γεγονὸς ὅτι, κατὰ τὴν δήλωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας συνάδελφος, δήλωσιν γενομένην κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος, ἔχει καὶ αὐτὸς τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία ἀποτελεῖ δικαίωμα ἀποκλειστικῶς ἀλλὰ κοινωνικῆς λειτουργίας ἐπιβαλλούσης περιορισμοὺς εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν, εἰς περίπτωσιν ὑπάρξεως κοινωνικῶν ἀναγκῶν.

§247Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὗται ἀνεγνωρίσθησαν πάντοτε.

§248Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αἱ διαφοραὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν ἠγέρθησαν καὶ ἦσαν γνωσταί. Πάντως δὲν θὰ ἐσκόπουν ποτὲ νὰ κρυφθῶ ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μου ἵνα καταλογίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἡγέτην ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας δὲν ἔχει. Ἐπανέλαβε σήμερον, ὅτι ἀρχικὴ βάσις τῆς διαφωνίας μου ὑπῆρξεν ἡ πρότασις περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος διατάξεως, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις καὶ ἐχαρακτήρισε τὴν πρότασιν ταύτην ὡς πρότασιν σοσιαλιστικὴν καὶ ἀπέδωκε τὴν πατρότητα αὐτῆς εἰς ἐμέ.

§249Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐκ μέρους τοῦ κόμματός σας.

§250Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ ῥήτρα αὕτη κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἰδιοκτησία ἔχει καὶ ὑποχρεώσεις, ἔχει ἀκριβῶς τὴν ἔννοιαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία δὲν εἶναι ἀπόλυτον δικαίωμα, ἀλλ’ ὅτι ὑποβάλλεται εἰς περιορισμούς, οὐδεμίαν ἄλλην ἔχομεν διαφοράν. Ἀλλὰ καίτοι σαφῆ εἶχον τὴν συνείδησιν περὶ τῆς ἐννοίας τῆς φράσεως ταύτης, ἀκριβῶς ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἀληθείας ἐπιβάλλει νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν προέρχεται ἐξ ἰδίας πατρότητος, ἀλλ’ ἐκ τῆς πρωτοβουλίας φίλων μου οἵτινες ἀφέθησαν ἐλεύθεροι νὰ ἐπιφέρουν τὰς ἐπικρίσεις των ἐπὶ τῶν Συνταγματικῶν διατάξεων, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, προκειμένου καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ πρότασις αὕτη —ἥτις καὶ ἀπηλείφθη, ἡ ἀπόφασις ὅπως ἀποσυρθῇ ἡ πρότασις αὕτη ὑπηγορεύθη ἐξ ἰδίας μου εἰσηγήσεως. Διεφωνήσαμεν μετὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν τῶν περιορισμῶν, διότι ἀναντιρρήτως ἐγὼ ὑπεστήριξα ὅτι ἡ περιορισμοὶ αὐτοὶ ἔπρεπε νὰ ὑποβάλωνται ὑπὸ τῶν νόμων καὶ ὄχι νὰ ἀναγράφωνται εἰς τὰ Συντάγματα. Ποίους κινδύνους ἐνέχει ἡ ἀναγνώρισις καὶ ἀποδοχὴ τῆς προτάσεώς μου, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι οἱ ψηφιζόμενοι σήμερον νόμοι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφισθοῦν περιέχουν πολὺ μεγαλυτέρας ἐγγυήσεις ἀπὸ τὰς Συνταγματικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι περιελήφθησαν εἰς τὸ ἄρθρον 119 τοῦ Συντάγματος, προκειμένου περὶ συμπληρώσεως τῆς ἀγροτικῆς καὶ προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως. Ἐὰν ἀφίετο εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἐλευθερία νὰ κρίνῃ κατὰ τὰς περιστάσεις καὶ καθορίζῃ τὰ μέτρα, συμφώνως πρὸς τὰς ὑπαρχούσας ἀνάγκας, καὶ ἐνταῦθα ὅτι οὐδένα κίνδυνον εἶχεν ἡ διάταξις αὕτη, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι οἱ νόμοι οἱ σήμερον ψηφιζόμενοι περιέχουσι πολὺ μεγαλυτέρας ἐγγυήσεις τῶν ἀναγραφομένων ἐν τοῖς Συντάγμασιν. Παρεπονέθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ὅσον καὶ ἂν ἀνεγνώρισα ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ καθορίζω τὰς κατευθύνσεις καὶ τὰς μεθόδους τῆς ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἠδυνήθην νὰ συμμερισθῶ τὴν ἀκολουθουμένην ὑπ’ αὐτοῦ πορείαν. Εἶπεν ἀκόμη, ἀναφερόμενος εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ὅτι, ἡ μομφὴ ἀπέναντι τῆς γενομένης ἐργασίας προῆλθε παρ’ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσι, μέχρι τοῦδε, οὐδὲ ἀπόπειραν δημιουργικῆς ἐργασίας. Ἀλλὰ ἂς καθορίσωμεν, τὶ ἐννοοῦμεν ὅταν λέγωμεν δημιουργικὴν ἐργασίαν; Ἐννοοῦμεν, ὅπως φαντάζεται ὁ κύριος συνάδελφος, τὸ ὅτι δὲν συνειργάσθημεν θετικῶς ἢ ἀρνητικῶς εἰς τὴν κατάλυσιν τοῦ Κράτους, παρατείνοντες τὴν δικτατορίαν; Αὐτὸ ἀπετέλει δημιουργικὴν ἐργασίαν, τὸ ὅτι δηλαδὴ δὲν ἀφήσαμεν νὰ ἀποσυντεθῇ τὸ Κράτος ἀπὸ τὰ ἀλλεπάλληλα πλήγματα ἑνὸς οἰκτροῦ καθεστῶτος; Ἐὰν ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι ἡ δικτατορία ἠδύνατο νὰ ἐξακολουθήσῃ, ὤφειλε νὰ τὴν περιβάλῃ διὰ τῆς ὑποστηρίξεώς του, ἀλλ’ ἐὰν ἀντελαμβάνεσθε ὅτι ὡδήγει εἰς βάραθρον, νὰ ἀναφέρητε τὰ ἀνωτέρω ὡς τίτλους εὐγνωμοσύνης. Ἐπεκαλέσθη ὁ κ. συνάδελφος ἀκόμη καὶ τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὡρισμένοι τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν καὶ ἐγὼ διετελοῦμεν, ὑφιστάμενοι τὴν δίωξιν τοῦ αὐθαιρέτου καθεστῶτος. Δὲν γνωρίζω εἰλικρινῶς ἂν θέλῃ νὰ εἴπῃ ὅτι, ἄνευ τῆς συνδρομῆς αὐτοῦ, θὰ ἐξηκολουθοῦμεν εὑρισκόμενοι διαρκῶς ὑπὸ ἐξορίαν. Ἐὰν ἡμεῖς ἀπεδίδομεν καὶ τὴν ἐλαχίστην σημασίαν εἰς ἐλευθερίαν τὴν ὁποίαν δὲν ἐποθοῦμεν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συνδυασθῇ μὲ τὴν ἀνοχὴν μιᾶς ὀλεθρίας καταστάσεως, θὰ ἠδυνάμεθα εὐκολώτερον νὰ τὴν ἔχωμεν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ μὴ προκαλοῦμεν αὐτὴν τὴν δίωξιν. Ἐὰν ἀκόμη ἐξεδηλοῦμεν καὶ τὴν ἐλαχίστην θέλησιν, ἀπ’ ἀρχῆς καὶ μέχρι τέλους οἱασδήποτε, καὶ τῆς ἐλαχίστης, ὑποχωρήσεως ἀπέναντι τοῦ καθεστῶτος ἐκείνου, θὰ ἠδυνάμεθα ἡμεῖς πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον πολιτευτὴν ἐκ Κορινθίας, νὰ καρπωθῶμεν τῶν αὐθαιρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι διεπράττοντο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Γνωρίζετε—καὶ ἐλέχθη καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν κάτι τι περισσότερον ὑπὲρ ἡμῶν. Διαρκῶς ἐπικαλεῖσθε τοὺς ἀγῶνας σας ἐναντίον τῶν αὐθαιρέτων συστημάτων καὶ ἰδίως τῶν στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἡ ἀντίθεσις εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖτε πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἰσήγαγον τὴν στρατοκρατίαν, φέρει τὴν ὑπηρεσίαν σας εἰς ἥσσονα μοῖραν. Ἡμεῖς εἴχαμεν συνδέσμους κοινῶν ἀγώνων μετὰ τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα διεχειρίσθησαν οὕτω τὴν ἀρχήν θὰ ἠδυνάμεθα κάλλιστα νὰ καρπωθῶμεν αὐτῶν δι’ οἱωνδήποτε εὐκολιῶν, εἴτε κομματικῶν εἴτε ἄλλων. Διερρήξαμεν δεσμοὺς καὶ παραδόσεις μακράς, ὅπως ἀντιταχθῶμεν ἀκριβῶς ἐναντίον τῆς στρατοκρατίας, ὅταν ἐθεωρήσαμεν αὐτὴν ὡς παρέκκλισιν ἀπὸ τῶν πολιτικῶν κατευθύνσεων, αἱ ὁποῖαι πάντοτε μᾶς καθωδήγησαν. Μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἴδομεν κανένα ἐξ ὑμῶν ἀντιστρατευόμενον ἐναντίον ἐκείνων τῶν στρατιωτικῶν μετὰ τῶν ὁποίων κατὰ τὸ παρελθὸν συνειργάσθητε. Ὑπήρξατε πάντοτε συνήγορος αὐτῶν.

§251Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡμεῖς; Σεῖς προστατεύετε τὴν στρατοκρατίαν.

§252Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν διέρρηξεν ὡρισμένους δεσμοὺς μὲ ὡρισμένους στρατιωτικοὺς παράγοντας.

§253Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ λέξις παράγων ἐδημιουργήθη ἐπὶ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1922. Δὲν μπορεῖτε νὰ ἀπαιτήσετε νὰ σᾶς ἀφίσω νὰ λέγετε ὅ,τι θέλετε.

§254Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐὰν ἰσχυρίζεσθε ὅτι δὲν θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ λέγω ὅ,τι θέλω, τότε θὰ ἰσχυρισθῶ καὶ ἐγὼ μὴ ἐπιτρέπων εἰς ὑμᾶς νὰ λέγετε ὅ,τι θέλετε.

§255Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐννοῶ, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψω νὰ λέγετε αὐτὰ ἀδιαμαρτυρήτως.

§256Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑπῆρξαν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι προσεχώρησαν εἰς τὰς ἰδέας μας, ὑπῆρξαν ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν ἡμᾶς εἰς τὰς ἰδέας μας. Ἡμεῖς ἔχομεν τοῦτο τὸ ἐξαιρετικὸν νὰ ἐπιδείξωμεν, ὅτι, εὐθὺς ὡς ἀντελήφθημεν παρεκτρεπομένους τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους, ἐτάχθημεν ἀντιμέτωποι αὐτῶν. Μέχρις ὥρας δὲν σᾶς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἐπιδείξητε τοιαύτην στάσιν. Ἐπεκαλέσθη ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος βουλευτής, ὅτι δημιουργικὴν ἐπετέλεσεν ἐργασίαν κατὰ τὴν προεδρικὴν ἐκλογὴν καὶ ἡ συνεργασία του εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ὅταν λέγομεν, κύριε συνάδελφε, δημιουργικὴν ἐργασίαν, ἐννοοῦμεν διαχάραξιν πορείας πρὸς ἀνάπτυξιν ἐμπεριστατωμένου προγράμματος συνεχοῦς, δυναμένου νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν δημιουργικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου. Δὲν ἐννοῶ τὴν ἐκπλήρωσιν ἑνὸς ἁπλοῦ πατριωτικοῦ καθήκοντος. Εἴχατε τὴν γνώμην, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ συμμετάσχητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ συμμετέχατε εἰς αὐτήν. Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ δημιουργικὴν ἐργασίαν. Ἡ δημιουργικὴ ἐργασία ἀρχίζει ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἷς πολιτευτὴς χαράσσει ἓν πρόγραμμα ἐφαρμόσιμον, συνεπές, δυνάμενον ν’ ἀναπτύξῃ τὰς δυνάμεις τοῦ τόπου. Αὐτὸ ἀποτελεῖ δημιουργικὴν ἐργασίαν, καὶ λέγω, ὅτι ἡ συντελεσθεῖσα ἐργασία εἰς τὴν προσφυγικὴν ὑπόθεσιν, εἶναι δημιουργικὴ ἐργασία καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑμεῖς οὔτε ἁπλῆν ἀπόπειραν δημιουργικῆς τοιαύτης ἐργασίας ἔχετε νὰ ἐπιδείξητε. Ὅταν θὰ ἀναπτύξητε τὸ πρόγραμμα ὑμῶν, ὅταν σᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία ὅπως τὸ ἐφαρμόσητε, θὰ ἀναπτύξητε δημιουργικὴν ἐργασίαν ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως, ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει εὑρισκόμενος, δὲν ἀνεπτύξατε δημιουργικὴν ἐργασίαν καὶ διὰ τῆς συμμετοχῆς σας εἰς τὴν Κυβέρνησιν οὐδεμίαν συμβολὴν παρέσχετε εἰς τὸ δημιουργικὸν τῆς Κυβερνήσεως ἔργον. Δὲν εἶμαι ἐγώ, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποτιμήσω τὴν ἐργασίαν τὴν παρασχεθεῖσαν ἐκ τῆς συνεργασίας τῶν κομμάτων εἰς τὸν τόπον, ἀλλὰ δὲν ἀντιλαμβάνομαι, δι’ οὐδὲν ἐκ τῶν κομμάτων τούτων, τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, τὴν συγκρότησιν τῶν κυβερνητικῶν συνασπισμῶν, ὡς χάριν ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἢ ὡς δημιουργικὴν ἐργασίαν διὰ τὸν τόπον. Τὴν ἀντιλαμβάνομαι ὡς μίαν πρᾶξιν, τῆς ὁποίας ἡ παράλειψις θὰ ἦτο ἀντιπατριωτική, παράλειψις ἐπιλήψιμος διὰ τὰ πολιτικὰ κόμματα. Ἂς διαστείλωμεν λοιπόν. Ὑπάρχει ἓν καθῆκον τοῦ ὁποίου ἡ ἐκπλήρωσις δὲν ἀποτελεῖ δημιουργικὴν ἐργασίαν διὰ τὸν τόπον. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ δημιουργήσωμεν Κράτη καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῶν προγραμμάτων τῶν κομμάτων καὶ τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν. Ἐὰν εἴχατε νὰ ἐπιδείξητε μίαν ἐργασίαν ὁμοίαν πρὸς τὴν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν, τὴν ὁποίαν κατακρίνετε, θὰ σᾶς ἔλεγον....

§257Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν κατακρίνομεν, κύριε Ὑπουργέ.

§258Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ συντελεσθὲν ἔργον τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως, ἂν εἴχατε νὰ ἐπιδείξητε ἓν τοιοῦτον ἔργον, δὲν θὰ ἤμην ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς ἠρνούμην τὸν ἁρμόζοντα πρὸς ὑμᾶς τίτλον τοῦ κόμματος τοῦ ἔχοντος πρόγραμμα δημιουργικόν. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις περιορίζεται εἰς τὴν ἀρνητικὴν ἐργασίαν καὶ ὅτι, εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν, δὲν ἀντιτάσσεται μὲ ἰδίας δημιουργικὰς ἀπόψεις, ἀλλὰ περιορίζεται νὰ ἀρνῆται καὶ νὰ κλονίζῃ. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῆς φράσεώς μου καὶ ἐπὶ τῆς φράσεως αὐτῆς βασισθείς, παρέταξεν ὅλην τὴν μακρὰν ἱστορίαν τῶν τελευταίων γεγονότων ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Κορινθίας, διαπλάσας τὰ γεγονότα αὐτὰ κατὰ τὴν ἰδίαν του ἀντίληψιν. Θὰ ἐκπληρώσητε, κύριε συνάδελφε, τὸ καθῆκόν σας πρὸς τὸν τόπον, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ καθῆκον ἔχομεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἐκπληρώσωμεν. Δικαιούμεθα ἄχρις ὥρας νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐλπίζωμεν ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θετικωτέραν τινὰ συνδρομὴν εἰς τὸ ἔργον μας, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀρνηθῇ κανεὶς ὅτι ἀπὸ ἑνὸς ἔτους—καὶ ὑμεῖς συνετρέξατε ἀπὸ ἑνὸς ἔτους ἡ κατάστασις μετεβλήθη ριζικῶς εἰς τὸν τόπον καὶ ἐφ’ ὅσον βλέπομεν βαδίζουσαν τὴν χώραν ἐπὶ τῆς προόδου, ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα εἰς ἄκρον περιεσκεμμένοι, ὅταν πρόκειται νὰ ρίψωμεν εἰς τὸν λαὸν αὐτῆς νέας ἀφορμὰς ἀπογνώσεως καὶ ἀπογοητεύσεως πληροῦντες τὴν ἀτμόσφαιραν μὲ τοὺς φόβους καὶ τὰς ἀμφιβολίας.

§259Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐγὼ θὰ εἶμαι πολὺ ἐπιεικέστερος ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς πρὸς τὴν κρίσιν τοῦ ἀπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐθεώρησεν ἀπαραίτητον νὰ κάμῃ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἀφ’ ἧς διευθύνεται ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ καὶ θετικὴν ἐργασίαν. Αὐτὴν τὴν θετικὴν ἐργασίαν τὴν ἀνέφερε μεθ’ ὑπερηφανείας ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας. Εἶναι ἡ περίπτωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, εἶναι ἡ περίπτωσις τῆς συνεργασίας τῶν κομμάτων εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ὅλαι αἱ περιστάσεις ἐκεῖναι, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐδέχθη τὴν πρόσκλησιν ἢ ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν ὅπως συνεργασθῇ μεθ’ ἡμῶν, πρὸς ἐπιτέλεσιν ἔργων κοινῶν γενικῆς σκοπιμότητος. Ἄλλη θετικὴ ἐργασία ὁμοία πρὸς αὐτὴν δὲν ἔχει νὰ ἐπιδειχθῇ ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀφ’ ἧς τὸ κόμμα τοῦτο ἠθέλησε ν’ ἀκολουθήσῃ ἐντελῶς ἰδίαν πορείαν.

§260Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὸ κατηγορίαν, κ. Ὑπουργέ; Τί ἔκαμε καὶ τί δὲν ἔκαμε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα; Αὐτὰ εἶναι ἀστεῖα πράγματα.

§261Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Μὴ συγχύζεσθε, ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ κάμω οἱανδήποτε ἐπίκρισιν ἐναντίον σας. Ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος μὲ προεκάλεσε νὰ εἴπω αὐτὰ τὰ ὀλίγα λόγια.

§262Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Προεκλήθη.

§263Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ἔχει σημασίαν, κ. Ἀργυρὲ, ἐὰν προεκλήθη ἢ ὄχι, διότι ὅπως πολὺ ὀρθῶς ἐλέχθη, θετικὴ ἐργασία εἶναι ἡ πρότασις λύσεων ἐπὶ τῶν μεγάλων προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦσι τὸν τόπον. Καὶ τοιαύτας προτάσεις λύσεων δὲν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐπὶ τῶν γενικῶν ζητημάτων. Καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησεν ἐπὶ ἡμέρας τὴν Βουλὴν, δὲν εἴδομεν ὁμολογουμένως καμμίαν εἰσήγησιν, καμμίαν πρότασιν λύσεως ριζικῆς, λύσεως ἱκανοποιητικῆς. Εἴδομεν μίαν διεξοδικὴν συζήτησιν ἐπὶ λεπτομερειῶν, αἱ ὁποῖαι, καὶ ἂν ὅλαι ἦσαν ἀκριβεῖς, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐξετέθησαν ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, δὲν ἔχουν νὰ κλονίσουν τὴν βάσιν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἤθελον ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἐφ’ ὅσον θέλει αὐτὸ νὰ παρουσιάζεται ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἀναγκαίως τὴν διαδοχὴν αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἤθελον ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, νὰ κάμῃ ριζικωτέραν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος καὶ νὰ ὑποδείξῃ ριζικωτέραν λύσιν· ἀλλὰ περὶ αὐτῆς οὐδεὶς ἔγινε λόγος. Ἔθιξε τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἡ ἐπίκρισις, κοινοβουλευτικωτάτη ἐπίκρισις, ὅτι εἰς ὡρισμένην περίοδον ἠκολούθησε τὰς γνώμας τῶν ὀπαδῶν του καὶ ἀπεσπάσθη τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ συμπράξῃ καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως τοῦ τόπου. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα μοιραίως ἐπηρρεάζεται ἀπὸ τοὺς ἀποτελοῦντας αὐτὸ καὶ οἱ ἰθύνοντες ἕκαστον κόμμα μοιραίως ἐπηρρεάζονται ἀπὸ τοὺς ὀπαδούς των. Ἡ ἐπίκρισις, ἡ ὁποία δύναται νὰ γίνῃ εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, εἶναι ὅτι οἱ ἡγούμενοι τοῦ κόμματος αὐτοῦ περισσότερον τοῦ δέοντος καὶ περισσότερον τοῦ συνήθους, ἐπηρεάζονται καὶ διευθύνονται ἀπὸ τοὺς ὀπαδοὺς αὐτοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ δυστυχῶς ἡ μετριοπάθεια, ἡ ὁποία διακρίνει τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, δὲν κυριαρχεῖ πάντοτε ἐπὶ τῶν σκέψεων καὶ ἐπὶ τῶν πράξεων αὐτοῦ.

§264Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι αὐτὴν τὴν μετριοπάθειαν τὴν ἔχασα.

§265Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐν τῇ ἀποψινῇ ὁμιλίᾳ του, παρεπονέθη ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ἐμμανουηλίδης, κατὰ τὴν ὁμιλίαν του τὴν χθεσινήν, ἔδειξε δυσπιστίαν ἀπέναντι τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, μολονότι ὡμίλησε μετὰ μετριοπαθείας.

§266Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, κάμνετε λάθος.

§267Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔχουσι λεχθῇ, κ. Βουλευτά. Εἴπατε ὅτι ἔδειξε δυσπιστίαν καὶ παρεπονέθητε δι’ αὐτό.

§268Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οὐδέποτε ἀνεζήτησα τὴν φιλίαν κανενὸς διὰ συμπαθειῶν. Πάντοτε ἐζήτησα ν’ ἀποκτήσω τὴν φιλίαν διὰ τῶν γνωμῶν μου. Δὲν εἶπον ὅτι ἔδειξε δυσπιστίαν ἀπέναντι τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§269Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τί εἴπατε;

§270Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶπον ὅτι ἐπικρατεῖ εἰς τὴν ψυχὴν τῶν προσφύγων μία γενικὴ δυσπιστία.

§271Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πολὺ καλά.

§272Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σεῖς θέλετε νὰ ὑποστηρίξετε ὅτι ἔχετε δυσπιστίαν. Τὸ ἤξευρα ἀλλ’ ἀδιαφορῶ.

§273Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Βλέπετε, λοιπόν, μίαν γενικὴν δυσπιστίαν εἰς τὴν ψυχὴν τῶν προσφύγων. Αὐτὸ ἀπὸ ἐμὲ ἑρμηνεύεται, ὅτι ἡ δυσπιστία ἀφορᾶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, διότι ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἄλλα κόμματα, τοιοῦτον αἴσθημα δυσπιστίας δὲν ἐξεδηλώθη ὑπὸ τῶν προσφύγων.

§274Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶπον διὰ τὸ αἴσθημα δυσπιστίας, τὸ ὁποῖον αἰσθάνονται πάντες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εὑρίσκονται ἐν τῇ ἀνέσει τῇ ψυχικῇ, τὴν ὁποίαν ὀφείλουν νὰ ἔχουν. Δὲν ἠθέλησα νὰ παρέμβω καθόλου εἰς τὰς σχέσεις τὰς ἰδιαιτέρας, οὐδὲ νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐπιχειρήματα διὰ νὰ προσελκύσω φίλους.

§275Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θέλω νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι ὀφείλει νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι, ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη καὶ ὡρισμένοι συνάδελφοι ἐδῶ ἐχειρίσθησαν τὸ ζήτημα, ἦτο, δυστυχῶς, τοιοῦτος, ὥστε νὰ μὴ ἐμπνέῃ τὴν ἐμπιστοσύνην. Δυστυχῶς ὁ τρόπος, λέγω, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ὁ χειρισμὸς τοῦ ζητήματος, ἦτο προωρισμένος νὰ δημιουργήσῃ δυσθυμίαν, ἐκ μέρους τῶν προσφύγων. Διότι καὶ ἐὰν ἀκόμη διεπράχθησαν ἄτοπα πρὸς χάριν ὡρισμένων προσφύγων, ἐλαχίστων, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι πρέπει νὰ ἐγείρεται μία κατακραυγὴ ἐναντίον ὁλοκλήρου τῆς τάξεως τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Ὅταν βουλευταὶ ὁμιλοῦν περὶ Πολυκράτους καὶ ἄλλων, καὶ γενικεύομεν ἐκ τῶν φράσεων τὴν ἔννοιαν, ὥστε νὰ περιλαμβάνωσιν εἰς αὐτὴν ὁλόκληρον τὸν προσφυγικὸν κόσμον....

§276Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπῃ ὁ προσφυγικὸς κόσμος, ἐὰν ἦτο ἀντιπροσφυγικὴ ἡ ἀγόρευσίς μου.

§277Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Ἡ ἐπερώτησις, τῆς ὁποίας τὴν σημασίαν ὅλοι ἀναγνωρίζομεν, ἔχει διπλῆν βάσιν. Τὴν νομιμότητα καὶ τὴν σκοπιμότητα. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διὰ νὰ κρίνῃ τὴν νομιμότητα, ἐμνήσθη τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος καὶ ἐτόνισε τὴν διαφοράν, ἡ ὁποία ὑπῆρξε, τοῦ κόμματός του καὶ ἡμῶν, ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος. Βεβαίως, καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία ἀποτελεῖ κοινωνικὴν λειτουργίαν. Ἀλλά, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀνάγκη νὰ προστεθῇ αὐτὴ ἡ ρήτρα, διότι καὶ χωρὶς νὰ τὴν προσθέσωμεν, αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια ἡ ἀποδιδομένη εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν ἀπ’ ὅλα τὰ κράτη ἀπὸ τῆς Ρωμαϊκῆς ἐποχῆς ἕως σήμερον. Βεβαίως εἰς ἑκάστην ἐποχὴν διαφέρει ἡ ἀντίληψις τοῦ νομοθέτου, ὡς πρὸς τοὺς περιορισμοὺς καὶ τὰς ὑποχρεώσεις αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Ἀλλὰ φεύγομεν ἀπὸ τὴν ἀρχήν, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία εἶναί τι ἀπόλυτον, εὑρισκόμενον ὑπεράνω τοῦ κράτους.

§278Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν ἰδιοκτησίαν εἰς τὴν τύχην σας, τὶ θὰ κάμητε;

§279Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ κάμω ὅ,τι κάμνω σήμερον καὶ ὅ,τι ἔκαμα ὑπὲρ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάμητε καὶ σεῖς, διὰ νὰ ἔλθητε νὰ εἴπητε ὅτι εἶσθε ὑπερήφανος δι’ αὐτὴν τὴν πολιτικήν, ἐνῷ σεῖς, τὸ κόμμα σας, ὅταν τὸ πρῶτον ἐγεννήθη τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα, εἶσθε ἀδιάλλακτοι ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§280Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποῦ εἶσθε;

§281Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐδῶ καὶ ἠγωνιζόμην εἰς τὰ 1908, εἶχον ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, τὸ δὲ κόμμα τὸ ἰδικόν σας ἦτο ἐναντίον τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος.

§282Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε βουλευτά καὶ ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, εἰς τὸ 1908 δὲν ὑπῆρχε Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐγεννήθη πολὺ βραδύτερον.

§283Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα δὲν τὸ ἐδημιουργήσατε, τὸ ἐκληρονομήσατε.

§284Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὸν ἀρχηγόν του, ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Δημήτριον Γούναρην. Λέγων δὲ ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα τὸ ἐδημιούργησεν ὁ Δημήτριος Γούναρης, δὲν ἐννοῶ διὰ τούτου οὐδαμῶς νὰ ἐπικρίνω τὴν πολιτικὴν τοῦ Θεοτοκικοῦ Κόμματος, καὶ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι αὐτὴ ἐστηρίζετο ἐπὶ τῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι τότε ἐπεκράτουν. Δύναται δὲ τὸ κόμμα ἐκεῖνο νὰ ἐπικαλεσθῇ ὡς τίτλον του καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἐχρησιμοποίει, καὶ εἰς τὰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἦτο ἀνάγκη προνοίας τινός, τὸ ζήτημα τῶν Στεφανοβουνείων κτημάτων περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος.

§285Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὸ ζήτημα τῶν Στεφανοβουνείων κτημάτων γνωρίζω καλῶς ὅτι προεκλήθη ἀπὸ τὴν προσέλευσιν τῶν ἐκ Βουλγαρίας προσφύγων. Λοιπόν, ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν, σύμφωνα πρὸς ὅλην τὴν ἐξέλιξιν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἰδιοκτησίας, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία ἀποτελεῖ κοινωνικὴν λειτουργίαν καὶ σύμφωνα πρὸς αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν, ἡ ὁποία δὲν ἀναιρεῖ τὸν θεσμὸν τῆς ἰδιοκτησίας, σύμφωνα πρὸς αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν κανονίζομεν τὴν πολιτικήν μας. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὸ ἄρθρον 19 καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 119. Δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἔγινε καὶ ἡ ἐλαχίστη παρανομία, ὑπάρχει κανεὶς περιορισμὸς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἀστικῶν γηπέδων, εἴτε εὑρισκομένων ἐκτὸς εἴτε ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων; Δὲν ὑπάρχει κανεὶς περιορισμός. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, μεθ’ ὑπομονῆς ὑπεστήριξεν ἀπόψε, ὅτι αὐτὸς ἠναντιώθη εἰς τὸ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Δυστυχῶς οἱ λόγοι του δὲν συμφωνοῦσι πρὸς τοὺς ἰσχυρισμούς του, διότι εἶπεν ὅτι συμφωνεῖ ἀπολύτως ἡ ἐκτίμησις νὰ μὴ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σήμερον τρεχούσης ἀξίας, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ αὔξησις τῆς ἀξίας, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐκ τῆς συρροῆς τῶν προσφύγων. Εἶπεν ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθὸν καὶ δίκαιον. Ἐπὶ πλέον εἶπεν ὅτι ἐφόσον πρόκειται νὰ γίνεται διὰ δικαστικῆς ὁδοῦ ἡ ἐκτίμησις, οὐδεὶς λόγος συντρέχει ὅπως μὴ ἐπιτρέπεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις γηπέδων κειμένων ἐντὸς τῶν σχεδίων τῶν πόλεων.

§286Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 19.

§287Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κατὰ τὸ ἄρθρον 119. Λέγετε (Ἀναγιγνώσκει): «Ἡ ἀποζημίωσις ὀφείλει νὰ ἐπακολουθήσῃ ἀμέσως.

§288Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶπον μάλιστα καὶ εἰς τὸν κ. Κύρκον, ὅτι ἐπιμένω νὰ μὴ τεθῇ, διότι εἰς σᾶς δύναμαι νὰ ἔχω ἐμπιστοσύνην, ἀλλά...

§289Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἴπατε ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν ἡ διάταξις ἐφόσον ὅταν συζητεῖται ἡ νομιμότης τῆς πράξεως, δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν. Ὁ κ. ὅμως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προνοίας, δὲν ἔχει λόγον νὰ κανονίσῃ τὴν πολιτείαν του σύμφωνα μὲ τὰς ἰδικάς σας ἀντιλήψεις, ἀλλὰ σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Σᾶς τὸ λέγω, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ λόγος. Ἀπεφύγατε νὰ μᾶς εἴπητε ποίας διαφωνίας εἴχετε εἰς τὸ ἄρθρον 19 καὶ τὸ 119. Αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν, διότι ἡ σημερινὴ συζήτησις εἶναι ἂν αἱ πράξεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας εἶναι σύμφωνοι μὲ τὸν νόμον ἢ ὄχι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν νομιμότητα δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀντίρρησις, ὅτι αἱ πράξεις εἶναι ἀπολύτως νόμιμοι καὶ ἂν ἀκόμη ἐδόθησαν οἰκόπεδα εἰς πρόσφυγας ἔχοντας ἐπάγγελμα προσοδοφόρον, καὶ εἰς τοιαύτην ἀκόμη περίπτωσιν δὲν ὑπάρχει καμμία παράβασις τῶν νόμων, διότι τὸ ἄρθρον 119 κάμνει μίαν διάκρισιν ἀρκετὰ σαφῆ. Προκειμένου περὶ ἀγροτικῶν ἐγκαταστάσεων λέγει, ὅτι, ἐπιτρέπεται ἡ ἀποκατάστασις ἀκτημόνων καλλιεργητῶν προσφύγων, προκειμένου δὲ περὶ ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως δὲν ἔχει καμμίαν διάκρισιν. Εἰς τὸ πρᾶγμα αὐτὸ εἶναι δεδικαιολογημένον, διότι ὁ προσφυγικὸς κόσμος, ὡς γνωρίζετε αὐτὸ πάντες, ἦλθεν ἐδῶ γυμνητεύων καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ἀκόμη κατὰ τὴν ὁποίαν ἓν μέρος τῶν ἀστῶν προσφύγων ἤθελον κατορθώσῃ νὰ ἐπιπλεύσουν εἰς τὴν ζωὴν διὰ τῆς ἰδίας ἐργασίας, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι δὲν ἦτο δίκαιον τὸ Κράτος νὰ φροντίσῃ νὰ τοὺς δώσῃ τὰ μέσα νὰ δημιουργήσουν μίαν ἰδίαν στέγην, ἡ ὁποία τοὺς ἐξασφαλίζει τὴν οἰκονομικὴν ὕπαρξιν. Διότι ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας, ὅπως εἶναι αἱ συνθῆκαι αἱ βιωτικαί, τὸ ἐνοίκιον ἀπορροφᾷ τοὐλάχιστον κατὰ κανόνα, ἰδίως εἰς τοὺς ἀπορωτέρους τὸ ⅓ ἢ καὶ τὸ ½ τοῦ εἰσοδήματος ἢ καὶ περισσότερον ἀκόμη. Ἐφόσον λοιπὸν θέλομεν πράγματι καὶ οἱ ἀστοὶ πρόσφυγες νὰ ριζοβολήσουν εἰς τὸν τόπον, νὰ δυνηθοῦν νὰ δημιουργήσουν ἕνα ἀνεξάρτητον οἰκογενειακὸν βίον, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ σκεφθῶμεν ὅπως τοὺς δώσωμεν τὰ μέσα νὰ ἀποκτήσουν μίαν στέγην καὶ δι’ αὐτὸ διετυπώθη ὡς διετυπώθη τὸ ἄρθρον 119, τὸ ὁποῖον καὶ σεῖς βεβαίως ἐψηφίσατε ὑπὸ τοὺς περιορισμοὺς οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν.

§290Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι.

§291Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πῶς ὄχι. Δὲν ἐψηφίσατε τὴν ἰδικήν μου πρότασιν, τὰς ἄλλας δύο ὅμως τὰς ἐψηφίσατε καὶ τὴν τελευταίαν πρότασιν τοῦ κ. Πεσμαζόγλου, ὅπως δίδηται ἀποζημίωσις πλήρης, μόνον εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐκείνην δὲν ἐψηφίσατε οὔτε κατεψηφίσατε, διότι κατὰ τρόπον χαρακτηριστικὸν καὶ σεῖς καὶ ἄλλα μέλη τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀπέσχετε τῆς ψηφοφορίας. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ἦτο δυνατόν, κ. Βουλευταί, νὰ γίνῃ ἀστικὴ ἀποκατάστασις ἄνευ τῶν περιορισμῶν καὶ ἄνευ τῶν ἐλευθεριῶν; Καίτοι ἔπρεπε καὶ νὰ ὁμιλήσητε καὶ νὰ ψηφίσητε ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, τοῦ κ. Πεσμαζόγλου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐπράξατε....

§292Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διότι δὲν συμφωνῶ νὰ ἔχω ὁμοίας ἀρχὰς μὲ τὰς ἰδικάς σας.

§293Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αἱ ἀρχαί μου εἶναι νομιμώταται καὶ σᾶς βεβαιῶ ἕνα πρᾶγμα, ὅτι, ὅπως κάμνετε πάντοτε ὅπως καὶ εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν, τὰς αὐτὰς μὲ ἐμὲ ἰδέας θὰ ἀσπασθῆτε εἰς τὸ μέλλον, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ μοῖρά σας. (Χειροκροτήματα).

§294Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἂν μεταβληθῇ ἡ κοινωνικὴ κατάστασις καὶ αἱ κοινωνικαὶ συνθῆκαι, τότε...

§295Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔχετε ἀρκετὴν εὐγένειαν ὥστε μὴ περιμένετε νὰ ἀλλάξῃ ἡ κοινωνική σας κατάστασις διὰ νὰ γίνητε λαϊκώτερος.

§296Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν μὲ ἐκαταλάβατε.

§297Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Καὶ ἀφοῦ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, ψηφιζούσης τὸ ἄρθρον 119 καὶ παρὰ πάντων ἀναγνωρίζεται ἡ ἀνάγκη τῆς διευκολύνσεως πρὸς εὕρεσιν μιᾶς στέγης ὑπὲρ τῶν ἀστῶν προσφύγων, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη χωρὶς φυσικὰ νὰ θιγοῦν ὡρισμένα συμφέροντα ὡρισμένων τάξεων; Ἐθίχθησαν συμφέροντα, ἀλλὰ μέχρι ποίου βαθμοῦ ἐθίχθησαν τὰ συμφέροντα αὐτῶν; Κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ Συντάγματος χορηγεῖται, δικαστικῶς ἐκτιμωμένη, ἀποζημίωσις. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων κατὰ τὸ 1922, ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἡ μὴ παραχώρησις τῆς σημερινῆς ἀγοραίας ἀξίας, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδὲν συνεισέφερον οἱ ἰδιοκτῆται, ἀποτελεῖ ἀδίκημα; Ὅλη ἡ ἰδέα τῆς ἰσχυρᾶς ἰδιοκτησίας, διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, στηρίζεται εἰς τὴν διὰ τῆς ἰδιοκτησίας ἀνακούφισιν τῆς προσωπικῆς ἐργασίας. Ποίου εἴδους προσωπικὴ ἐργασία, ποίου εἴδους θυσία ὑπάρχει διὰ τὴν πέραν τῆς ἀξίας τοῦ 1922 αὔξησιν τῆς τιμῆς τῶν οἰκοπέδων;

§298Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ διασαφήσω τοῦτο, ὅτι, κατὰ τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, αἱ ἀπαλλοτριώσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται σήμερον διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀστῶν προσφύγων, δὲν πληρώνονται μὲ τὴν τιμὴν τοῦ 1922, ὑπολογιζομένην εἰς δραχμάς, ἀλλὰ μὲ τὴν τότε τιμὴν τῆς δραχμῆς τοῦ 1922, ἀναγομένην εἰς χρυσόν. Δεδομένου δὲ ὅτι ἡ λίρα τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1922 εἶχεν 120 δραχμάς, σήμερον δὲ 370, ἡ τιμὴ μὲ τὴν ὁποίαν νὰ πληρωθοῦν τὰ οἰκόπεδα, συμφώνως μὲ τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, θὰ εἶναι ἡ τριπλασία τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1922. Ἐὰν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὑποστηρίζῃ σήμερον ὅτι ἡ ἀποζημίωσις αὐτὴ εἶναι μικρά, εὑρίσκεται εἰς ῥητὴν ἀντίφασιν πρὸς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀρχηγοῦ του, τὴν ὁποίαν ἐμνημονεύσατε καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶπε ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ὅτι μεγαλυτέρα ἀποζημίωσις ἀντίκειται καὶ πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν ἠθικήν.

§299Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τόσον εἶναι ἀκριβὲς τὸ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου λεχθέν, ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ περίφημος ἀπαλλοτρίωσις τῆς ὁδοῦ Ἀχαρνῶν ἐγένετο ἀκριβῶς ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς βάσεως, καίτοι προσωρινή. Διότι ἔχω ἐδῶ συμβόλαιον κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ σημερινὸς ἰδιοκτήτης ἐπώλησε τῷ 1922 μέρος τῆς ἐκτάσεως αὐτοῦ πρὸς δραχμὰς 10 τὸ τετραγωνικὸν μέτρον, ἡ δὲ διοικητικὴ ἐπιτροπὴ τῆς προσωρινῆς ἐκτιμήσεως τοῦ Ὑπουργείου ὥρισεν ἀποζημίωσιν 36 δραχμῶν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι δηλ. ἀκριβῶς τὸ τριπλάσιον τῆς ἀξίας.

§300Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἔτσι. Ἀπεφασίσθη νὰ δοθῇ ἡ τιμὴ τοῦ 1922 ἀναγομένη εἰς μεταλλικὰς δραχμάς. Περὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία. Δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παραπονοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται εἶναι τοῦτο, ὅτι δὲν δίδεται ἀμέσως ἡ ἀποζημίωσις, ὅτι ἡ ἐκτίμησις ὑπὸ τοῦ Προέδρου βραδύνει.

§301Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὁ μεγαλύτερος θόρυβος εἶμαι βέβαιος ὅτι ἠγέρθη ἀπὸ τὴν ἐσφαλμένην ἀντίληψιν ὅτι ἡ προσωρινὴ ἐκτίμησις εἶναι καὶ ἡ ὁριστική. Διότι καὶ εἰς ἐμὲ παρεπονέθησαν ἰδιοκτῆται ὅτι τοὺς ἀφαιροῦνται τὰ οἰκόπεδα ἀντὶ εὐτελεστάτου τιμήματος. Ὑπάρχει εἷς φόβος ἀόριστος εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας αὐτούς, ὅτι τὰ δικαστήρια θὰ ἐπηρρεασθοῦν ἀπὸ τὴν διοικητικὴν ἐκτίμησιν. Αὐτὸ εἶναι μία πλάνη. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μοῦ ἀνέφερε ποῦ ἐστηρίχθη ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας διὰ τὴν ἐκτίμησιν. Ἐγὼ προσωπικῶς ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ ἐκτίμησις εἶναι ὀρθή. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἀνήρεσε τὰς κατηγορίας τὰς στηριχθείσας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἄνω περιπτώσεων. Ἐβεβαίωσε δὲ ἐπὶ πλέον ὅτι ὁσάκις τοῦ παρουσιάζονται παράπονα, τὰ ἐξετάζει καθ’ ἣν ἔχει ὑποχρέωσιν καὶ ἀναστέλλει τὰς ἀπαλλοτριώσεις αἱ ὁποῖαι παρὰ τὸν νόμον καὶ τὴν σκοπιμότητα ἔγιναν. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω καὶ ἐγὼ ὅτι, ὅταν ὑπέγραφα τὰς σχετικὰς ἀπαλλοτριώσεις, ὑπέγραψα ἔχων τὴν πληροφορίαν ὅτι πρόκειται περὶ μεγάλων οἰκοπεδικῶν ἐκτάσεων. Καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ πληροφορία ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ μεγάλων οἰκοπεδικῶν ἰδιοκτησιῶν, ἔσπευσα νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῆς Προνοίας ὑπουργόν, νὰ διαβιβάσω τὰ παράπονα τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἀνακαλέσωμεν ἀπὸ κοινοῦ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, ἐφ’ ὅσον ἦσαν βάσιμα τὰ παράπονα καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Προνοίας Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι διέταξε τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἐνεργήσῃ τὸν ἔλεγχον τῶν παραπόνων αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐγώ, κύριοι, δέχομαι ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἔγιναν ἀπαλλοτριώσεις καὶ νὰ ἔγιναν ἐγκαταστάσεις εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις κατὰ παράβασιν ὄχι τῶν νόμων διότι παράβασις τῶν νόμων δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ κατὰ παρέκκλισιν τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν εἶχε χαράξῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαθίστανται δεκάδες χιλιάδων οἰκογενειῶν ἀστῶν προσφύγων χωρὶς νὰ γίνουν καὶ λάθη, χωρὶς νὰ γίνουν καὶ ἀδικήματα; Αὐτὸ εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον καὶ οἱαδήποτε κατηγορία, στηριζομένη ἐπὶ ἐξαιρέσεως, ἐφ’ ὅσον ρητῶς δηλοῦται ὅτι οἱαδήποτε παρεκτροπὴ ἐξετάζεται κατὰ τὸ δίκαιον, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ βασιμότητα καὶ νὰ δικαιολογήσῃ πολὺ περισσότερον τὴν σφοδρότητα τῆς ἐπιθέσεως, ἡ ὁποία ἔγινε κατὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι θαυμάσια καὶ ὅ,τι ἐγένετο εἶναι ἐκδήλωσις, ὅτι παρασκευάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ διορθώσῃ τὰ πράγματα. Δὲν ἠξεύρω ἐάν, εἰς ὃ σημεῖον ἔχουν προχωρήσῃ τὰ πράγματα σήμερον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κατανεμηθῶσι τὰ βάρη τῆς ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως, δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον τὸ σύστημα, ὥστε δικαιώτερον νὰ μεταρρυθμισθῇ ἡ πολιτικὴ τῆς στεγάσεως τῶν πενεστέρων.

§302Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀληθῶς ἐθέσατε τὸ ζήτημα ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε νὰ εἶναι.

§303Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγώ.

§304Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας) Διὰ νὰ σᾶς ὁμιλήσω σαφέστερον τί ἐννοῶ μὲ αὐτό, σᾶς κάμνω μίαν σύγκρισιν μὲ τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν. Εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν πλήττονται πάντοτε οἱ μεγάλοι ἰδιοκτῆται καὶ ἡ ἀγροτικὴ ἐγκατάστασις εἶναι καὶ ὑπὲρ τῶν προσφύγων καὶ ὑπὲρ τῶν ἐντοπίων ἀκτημόνων. Ἐδῶ οἱ μεγαλύτεροι ἰδιοκτῆται εἰς τὰς Ἀθήνας κατέχουν τὰ κεντρικώτερα οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα εἶναι κτισμένα εἰς τὰς πλατείας, αὐτοὶ δὲν πλήττονται. Πλήττονται βεβαίως οἱ ἰδιοκτῆται οἱ μεγάλοι, ἐκεῖνοι τῶν ὁποίων τὰ οἰκόπεδα εἶχον πολὺ μικροτέραν ἀξίαν. Δεύτερον, ἡ ἀστικὴ ἐγκατάστασις, ἡ στέγασις αὐτή, ἡ ἀστική, γίνεται μόνον ὑπὲρ τῶν προσφύγων καὶ δὲν γίνεται ὑπὲρ τῶν ἐντοπίων. Βλέπετε, λοιπόν, τὴν διαφορὰν καὶ δι’ αὐτὸ εἶπα, ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἐὰν ἦτο δυνατὸν δικαιότερον νὰ γίνῃ ἡ ἀστικὴ ἐγκατάστασις. Ἀλλὰ πῶς θὰ γίνῃ δικαιότερον; Θὰ ἐγένετο, ἐὰν τὸ Κράτος ἀντλήσῃ τὰ μέσα, ὥστε νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν προσφύγων καὶ τῶν ἐντοπίων τῶν πενομένων, χωρὶς νὰ χωρίσουν αὐτὰ μεμονωμένως Α, Β ἢ Γ. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ κἄτι ἄλλο· θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιβαρυνθοῦν σοβαρώτερον ἀπὸ ὅ,τι γίνεται σήμερον τὰ οἰκόπεδα τὰ ἀσκεπῆ τῶν Ἀθηνῶν, τὰ ὁποῖα καταλαμβάνουν ἴσως τὸ ⅓ τῆς ἐκτάσεως ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Μία τοιαύτη σοβαρὰ ἐπιβάρυνσις ἤθελεν ἀναγκάσῃ αὐτοὺς τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ τὰ πωλήσουν εἰς τιμὰς εὐθηνὰς ἢ εἰς τὴν ἀνέγερσιν οἰκιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἤθελον νὰ χρησιμεύσουν διὰ τὴν στέγασιν αὐτῶν τῶν ἀστῶν προσφύγων. Ἀλλὰ μίαν τοιαύτην πρᾶξιν δὲν θὰ ἐπεδοκίμαζεν ἡ ἀντιπολίτευσις, διότι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἐπιδιώκει συστηματικῶς τὴν ριζικὴν λύσιν τῶν μεγάλων προβλημάτων. Θὰ ἤθελα νὰ σκεφθῶμεν πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χωρίσωμεν τὸ ζήτημα καὶ ἀνεφέρατε ὡρισμένας περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπεδείχθησαν ὅτι δὲν ἦσαν βάσιμοι. Ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι καὶ ἂν ἦσαν βάσιμοι, ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ὀρθή. Διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνεται ἀπαλλοτρίωσις ἐπὶ ἐκτάσεων τόσων, χωρὶς νὰ γίνωνται καὶ ἀδικίαι. Θὰ εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ μᾶς κατηγορήσητε, ἐὰν ἐλαμβάνομεν γνῶσιν αὐτῶν τῶν ἀδικημάτων καὶ δὲν ἐσπεύδομεν νὰ τὰ διορθώσωμεν.

§305Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρέπει νὰ προστεθοῦν καὶ τὰ μονόροφα κτίρια τὰ ἐντὸς τῆς περιφερείας τῆς πόλεως.

§306Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τὴν ὑπεστήριξα καὶ εἰς τὸ συνέδριον τῶν δημάρχων. Βλέπετε, ὅτι ἡ ριζικὴ λύσις δὲν εἶναι εὐχάριστος καὶ μοιραίως ἐπιδοκιμάζει τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλωμεν. Διότι ὁμολογεῖτε τὴν ἀνάγκην τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων, ἀλλὰ δὲν προτείνετε κανένα τρόπον λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου. Τί ἀπομένει; Νὰ προσέξωμεν νὰ μὴ γίνονται 500–1000 στρέμματα.

§307Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἐπρόκειτο ἀπόψε νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικόν. Δυστυχῶς ὅταν ἡμεῖς συνεπράττομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔφερε τὸ γενικὸν ζήτημα τῶν προσφύγων ἵνα μελετηθῇ ἀπὸ τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν. Ταύτην τὴν ἑσπέραν ἡμεῖς ἐλέγχομεν ὡρισμένας καταχρήσεις, δύναμαι νὰ εἴπω, τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπαλλοτριώσεως, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ἀπέβησαν εἰς βάρος τῶν προσφύγων.

§308Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Διατὶ εἰς βάρος;

§309Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ἀνεπτύξαμεν. Διότι εἴπατε κατ’ ἐπανάληψιν ὅτι, ἐφόσον ὑπάρχουν πρόσφυγες, διατὶ νὰ προβαίνωμεν εἰς ἐκποιήσεις καὶ εἰς ἀπαλλοτριώσεις τοιαύτας, ἐπιβαλλούσας θυσίας καὶ νὰ μὴ προσπαθήσωμεν...

§310Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Αὐτὰ ποὺ λέγετε τὰ ἐκάμαμεν.

§311Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀνέφερον οἱ ἀγορεύσαντες, οἱ παρασκευασθέντες διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου, ὡρισμένα παραδείγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπεδείχθησαν ἀνακριβῆ, τοὐναντίον πλεῖστα τούτων ἀπεδείχθησαν ἀληθῆ. Ἀλλ’ ἡμεῖς, παρ’ ὅλον τὸν ὀξὺν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος διεξήχθη, παρ’ ὅλην τὴν παρεκτροπήν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος εἴμεθα τελείως ἱκανοποιημένοι, διότι ἐκ τοῦ γενομένου ἐνταῦθα ἀληθῶς δριμέως ἐλέγχου, ὁ δὲ ἔλεγχος εἶχε τὴν δύναμιν τῆς ἔξωθεν ἐξεγερθείσης κοινωνίας, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὥστε σεῖς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, νὰ δώσητε τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι νέα θὰ ληφθῶσι μέτρα συνέπεια τῶν ὁποίων θὰ εἶναι ὅτι πολλὰ τῶν ἀτόπων νὰ διορθωθῶσιν.

§312Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν εἶναι συνέπεια.

§313Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δέν μᾶς ἐνδιαφέρει, κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν δὲν θέλετε νὰ μᾶς δώσετε τὴν ἱκανοποίησιν ταύτην. Ἡμεῖς ἀρκούμεθα εἰς τὸ ὅτι ταύτην τὴν ἑσπέραν ἀκούομεν τὸ πρῶτον ἀποτέλεσμα ἐξαγγελλόμενον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι χρήσιμον διὰ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπεδιώξαμεν διὰ τῆς ἐπερωτήσεως. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα. Ὡς πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα, δευτερολογήσας, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπε καὶ ἀνεπτύξατε καὶ σεῖς, ἡ ὥρα ἔχει ἀρκετὰ παρέλθῃ καὶ δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλήν. Θὰ δοθῇ εἰς ἄλλας περιστάσεις ἀφορμὴ καὶ θὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν.

§314Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶπεν, ὅτι ἡ ἐπίθεσις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἔγινε διότι αἱ ἀπαλλοτριώσεις αἱ γενόμεναι δὲν ἀπέβλεπον εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας καὶ ὁ ἴδιος ἀναγνωρίζει, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν ἀναγκῶν προσώπων τῶν ὁποίων ὁ χαρακτὴρ δὲν ἦτο τόσον ἐπείγων. Ἀλλὰ ἀκριβῶς ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν συζήτησις, ὅτι ὅλαι αἱ μέχρι σήμερον γενόμεναι ἀπαλλοτριώσεις εἰς τοῦτο καὶ μόνον ἀπέβλεπον, εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῶν ὁποίων τὸν ἐπείγοντα χαρακτῆρα ἀναγνωρίζει καὶ ὁ κύριος Τσαλδάρης καὶ εἰς τίποτε ἄλλο. Ἀνέφερον προηγουμένως ὅλας τὰς ἐκτάσεις τὰς ὁποίας παρεχωρήσαμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ἀνέφερον ὅλους τοὺς ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν περὶ τῶν ἀπαλλοτριώσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τῶν γηπέδων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν ἀνεγειγερμένοι προσφυγικοὶ συνοικισμοί. Ποῦ εἶναι αἱ ἄλλαι ἐκτάσεις;

§315Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἐδῶ ἀναφέρετε διαφόρους ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετοι πρὸς ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἀνέφερον ἐγώ. Λέγουν ὅτι ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἀπηλλοτριώθησαν ἐκτάσεις 40 ἑκατομ. τετραγωνικῶν πήχεων.

§316Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὅλαι αἱ μέχρι σήμερον γενόμεναι ἀπαλλοτριώσεις, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς γεννέσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος μέχρι σήμερον καὶ καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος, κατὰ τὸν πίνακα τὸν ὁποῖον κατήρτισεν ἡ ὑπηρεσία ἀνέρχονται εἰς 22 ἑκατομ. τετραγωνικὰ μέτρα.

§317Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἄν ἡ ὑπηρεσία σας κατήρτισεν τοιοῦτον πίνακα, σᾶς βεβαιῶ ὑπευθύνως, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι σᾶς ἠπάτησαν. Ἔχω ἐδῶ σημειώσεις μὲ ἀριθμοὺς φύλλων τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ μὲ τὰς ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι ἀπηλλοτριώθησαν, τὰς ὁποίας θὰ καταθέσω ἀμέσως εἰς τὸ Προεδρεῖον πρὸς ἔλεγχον. Ἐξ αὐτῶν συνάγεται, ὅτι ἔχουν ἀπαλλοτριωθῆ εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ 40 ἑκατομ. περίπου τετραγωνικοὶ πήχεις, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν δὲ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν πήχεων διὰ ρυμοτόμησιν κλπ. συνάγομεν ὅτι μένουν 30 ἑκατομ. τετραγ. πηχ, καὶ λέγω ὅτι ἂν δώσετε εἰς ἑκάστην προσφυγικὴν οἰκογένειαν ἀπὸ ἕν οἰκόπεδον ἀπὸ 200 τετρ. πηχ. ἵνα κτίσῃ μίαν κατοικίαν, δύνασθε νὰ στεγάσετε 150.000 προσφυγικὰς οἰκογενείας εἰς τοὺς ἀπαλλοτριωθέντας χώρους. Σεῖς δὲ ὁ ἴδιος μᾶς εἴπατε, ὅτι δὲν ἔχετε παρὰ 65000 οἰκογενείας. Σᾶς ἐρωτῶ: τί ἀπέγειναν οἱ ὑπόλοιποι πήχεις;

§318Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐγὼ δὲν στηρίζομαι ἐπὶ καλῶν πληροφοριῶν, ἔχω τὸν πίνακα τοῦ Ὑπουργείου.

§319Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἔχω τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§320Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Εἶναι 22 ἑκατομ. νὰ τὰ ἐξελέγξωμεν διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν εἶναι ἀκριβῆ.

§321Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Τότε σᾶς ἠπάτησαν· ἂν δεχθῆτε τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, θὰ τὰ εἴπωμεν.

§322Σ. ΣΤΑΗΣ. Ὁ πίναξ νὰ κατατεθῇ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§323Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τῶν δύο ἀριθμῶν εἶναι τεραστία.

§324Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ λέγω περὶ τεκτονικῶν πήχεων 40 ἑκατομ. εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ κατὰ τὰ τέσσαρα ἔτη. Προσθέτω καὶ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῆς Νέας Σμύρνης ἡ ὁποία εἶναι 5 ἑκατομ. πήχεις.

§325Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁ χῶρος, ὁ ὁποῖος παραμένει κενὸς ἔπρεπε νὰ εἶναι χῶρος τεράστιος, διότι αὐτὸ εἴπατε: διατί δὲν γίνεται ἐγκατάστασις εἰς τὸν διαθέσιμον αὐτὸν χῶρον. Εἶναι λοιπὸν τὸ πρόβλημα ἐξεταστέον. Ἂν ὅμως οἱ ἀπαλλοτριωθέντες χῶροι, εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ, ἦσαν τόσον μεγάλοι ὥστε νὰ φθάσουν εἰς 40 ἑκατομ. φαντάζεσθε, κ. συνάδελφε, ὅτι θὰ ἐπερίμεναν αὐτοὶ οἱ ἀδικούμενοι, ἂς τὸ εἴπωμεν οὕτω, νὰ ἔλθῃ ἡ σημερινὴ ἡμέρα τῆς συζητήσεως διὰ νὰ φαντασθοῦν τὸ ἀδίκημα, ἢ θὰ προέκυπτεν τὸ ζήτημα ἀπὸ τότε ἐν ὅλῃ του τῇ ὀξύτητι; Τὸ ὅτι δὲν προέκυψε, σημαίνει ὅτι ὅλοι οἱ χῶροι οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἀπηλλοτριώθησαν, ἐξαιρέσει ἐλαχίστων ἴσως περιπτώσεων, ἰδίως μερικῶν ἀποκέντρων σημείων, ἔχουν ἤδη καλυφθῇ ὑπὸ οἰκιῶν προσφυγικῶν.

§326Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι εἶναι σοβαρὸς ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κ. Κρανιωτάκη ὅτι οὐδεὶς πρόσφυξ ἐπῆρε 200 πηχ. Τὰ προσφυγικὰ οἰκόπεδα εἶναι 2000 καὶ 2500 πήχεις.

§327Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Καὶ τοῦτο ἀνακριβέστατον.

§328Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι ὅμως τὸν ἴδιον ἂν προχθὲς ποὺ συνεζητοῦμεν διὰ τὰ οἰκόπεδα τοῦ Γηροκομείου δὲν διεμαρτυρήθημεν διότι τὰ ὄπισθεν οἰκόπεδα εἶναι ἀπὸ 2000 πήχεις.

§329Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Λάθος.

§330Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχουν πρασιὰς ἑπτὰ μέτρων ἐπὶ τῆς ὁδοῦ...

§331Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας νὰ μοὶ εἴπωσιν ἐὰν διεπίστωσαν ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ λυθῶσι διὰ τῶν λύσεων τῶν διαφόρων οὔτε διὰ λογαριασμῶν διαφόρων τοὺς ὁποίους σεῖς εἴπετε. Αὐτὰ εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ εὑρεθῶσι μόνον δι’ ἐρεύνης τῶν πραγμάτων ὑπὸ ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἐρευνήσῃ τὰ πράγματα καὶ ἡ ὁποία ἐπιτροπή, ὡς ἀκριβῶς ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προηγουμένως, δὲν ἔχει ἔννοιαν μομφῆς, ἣν θὰ εἶχε κατὰ τὸ παλαιὸν Σύνταγμα. Πρὸς τίνα λόγον νὰ ἀφίνετε νὰ γίνεται συζήτησις ἐνταῦθα καὶ νὰ συζητῶμεν περὶ τοῦ ποία πλευρὰ ἔχει δίκαιον;

§332Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Θέλετε νὰ μοὶ παραχωρήσετε ἕνα λεπτόν, Κύριοι, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἔχω δίκαιον; Οἱ λογαριασμοὶ εἶναι ἐσφαλμένοι, διότι ἐνῶ ἔχομεν 40 ἑκατομμύρια πήχεων ἀπηλλοτριωμένων εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ, ἀφαιρουμένου τοῦ τρίτου, τὸ ὁποῖον συνήθως ἀφαιρεῖται διὰ τὴν ρυμοτομίαν καὶ τὰ λοιπά, ὅταν πρόκειται ὅλη αὐτὴ ἡ ἔκτασις νὰ γίνῃ σχέδιον καὶ νὰ διαχωρισθῇ εἰς τὰ οἰκόπεδα, καταλήγομεν εἰς 27 ἑκατομμύρια καθαρῶν οἰκοπέδων. Ἐὰν δὲ εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν δώσουν ἀπὸ 500 πῆχες, θὰ ἔχωμεν ἐγκατεστημένους 54 χιλιάδας οἰκογενείας καὶ ἐπὶ ἐκτάσεως καθ’ ὅλα ρυμοτομημένης. Ἀλλὰ 54.000 οἰκογένειαι δὲν ὑπάρχουν ὄχι εἰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, ἀλλὰ οὐδὲ εἰς ὁλόκληρον τὸν νομὸν καὶ εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ὅτι 22000 οἰκογένειαι εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ μένουν εἰς ξύλινα παραπήγματα καὶ τρώγλας. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου ἔχω καὶ ἄλλον πίνακα, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι, τὸ σύνολον τῶν ἀπαλλοτριώσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τοῦ 1922 μέχρι σήμερον εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἀνέρχεται εἰς εἰς 5½ ἑκατομ. μέτρων, δηλαδὴ περίπου 10 ἑκατομ. πήχεις. Ἐνῶ κατὰ τὸν ἰδικόν σας ὑπολογισμὸν εἶναι 30 ἑκατομ. πῆχες εἰς Ἀθήνας.

§333Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἡ Νέα Σμύρνη ἔχει 5 ἑκατομμύρια πήχεις.

§334Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Λέγετε 40 ἑκατομμύρια πήχεις τὰ ὁποῖα ἀντιστοιχοῦν πρὸς 22 ἑκατομμύρια τετραγ. μέτρα.

§335Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶπον τοῦτο, ὅτι ἔχετε ἀπαλλοτριώσῃ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ 40 ἑκατομμύρια πήχεις. Πέντε ἑκατομμύρια πήχεις εἶναι μόνον ἡ Νέα Σμύρνη.

§336Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἶναι σαφὲς ὅτι οἱ ἀριθμοί, ὅπως παρουσιάζονται, εἶναι ἀδύνατον νὰ εἶναι πραγματικοί, διότι δὲν ὑπάρχει τοσαύτη ἔκτασις ἀπηλλοτριωμένη. Ἡ ἔκτασις ἡ ἀπαλλοτριωτέα δύναται νὰ γίνεται διὰ 2 τρόπων, ἢ ἀνεγείρονται ἀμέσως οἰκήματα κατάλληλα διὰ τοὺς εὐπορωτέρους, ἢ παρέχεται εὐκολία στεγάσεως εἰς τοὺς δυναμένους νὰ ἀνοικοδομήσωσι νέας οἰκίας, καὶ κενουμένων τῶν οἰκιῶν τὰς ὁποίας κατέχουσιν οἱ εὐπορώτεροι στεγάζονται οἱ ἀπορώτεροι. Ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἐκτάσεως καταλλήλου δι’ ἀνέγερσιν οἰκιῶν διὰ μέσην προσφυγικὴν τάξιν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γίνεται συμφώνως μὲ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, ἡ ὁποία γίνεται κυρίως διὰ τοὺς ἀπορωτέρους. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶπεν, ὅτι δὲν ἤθελε ν’ ἀναγάγῃ τὸ ζήτημα εἰς περιωπήν. Ἤθελε νὰ δείξῃ μερικὰ ἄτοπα τὰ ὁποῖα γίνονται καὶ δὲν ἐνόμισεν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀσχοληθῇ αὐτὸς ὁ ἴδιος ἢ τὸ κόμμα του, πρὸς ὑπόδειξιν ριζικωτέρας λύσεως. Λησμονεῖ ὁ κ. συνάδελφος ὅτι σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν ἡ κριτικὴ δὲν περιορίζεται μόνον, προκειμένου περὶ τοιούτου ζητήματος, εἰς τὴν ἐπίκρισιν ὡρισμένων περιπτώσεων, ἀλλὰ στηρίζεται πάντοτε καὶ εἰς τὴν ὑπόδειξιν τῶν καταλλήλων λύσεων. Αὐτὸ χαρακτηρίζει τὴν πολιτικὴν τὴν ἀντιπολιτευτικὴν τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα θέλουσι νὰ εἶναι δημιουργικά. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, ἀφοῦ ἐπρόκειτο περὶ ὀλίγων περιπτώσεων, διατί ἠγέρθη αὐτὸς ὁ ὀρυμαγδὸς περὶ καταλύσεως τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, περὶ διαλύσεως τῆς κοινωνίας, περὶ καταλύσεως τῶν πάντων; Ἐὰν ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἀγροτικῶν κτημάτων δὲν καταλύῃ τὸν θεσμὸν τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας, γενομένη χάριν ἐγκαταστάσεως ἀγροτῶν προσφύγων, διὰ ποῖον λόγον ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἀστικῶν κτημάτων χάριν ἐγκαταστάσεως ἀστῶν προσφύγων, διατί αὐτὴ ἡ ἀπαλλοτρίωσις καταλύει ὁλόκληρον τὸ κοινωνικὸν καθεστώς; Δὲν ἔμεινεν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν ὡς ἅπαντον, παρὰ τὸ μορμολύκειον τοῦ κομμουνισμοῦ, τὸ ὁποῖον πάντοτε ἐπισείεται κατὰ παντὸς μὴ συμφωνοῦντος πρὸς τὰς ἰδέας τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Καὶ ἐπὶ τέλους θὰ ἐδεχόμην καὶ αὐτὴν τὴν τακτικὴν τῆς ἐπισείσεως αὐτοῦ τοῦ μορμολυκείου, ἐὰν ὑπῆρχε πραγματικὸς κίνδυνος, ἀλλ’ ἀκριβῶς τὴν περίοδον αὐτὴν ποὺ διατρέχομεν, ἀπέχομεν πολὺ ἀπὸ οἱονδήποτε κίνδυνον. Τώρα ὁ κομμουνισμὸς εὑρίσκεται, μπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ, εἰς τὸ ναδὶρ τῆς δράσεώς του. Δὲν θέλω νὰ ὑπομνήσω τὴν καταδίωξιν βουλευτῶν κομμουνιστῶν. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἤρχισε νὰ ἀντιλαμβάνεται κατὰ πόσον κομμουνιστικὴ ἰδεολογία καὶ κομμουνιστικὴ πολιτικὴ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐφαρμόσιμοι εἰς τὸν τόπον, κατὰ πόσον μία πολιτικὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προαγάγῃ τὰ συμφέροντα τῶν ἐργατικῶν τάξεων, καὶ δι’ αὐτὸ ἀφ’ ἑνὸς ὑπάρχει ὕφεσις τῆς κομμουνιστικῆς κινήσεως, ἀφ’ ἑτέρου ὑπάρχει ὕφεσις κομμουνιστικῆς κινήσεως ἀκριβῶς λόγῳ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν, τῆς πολιτικῆς τῆς ἀγροτικῆς καὶ τῆς πολιτικῆς τῆς ἀστικῆς. Χωρὶς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν βεβαίως θὰ ὑπῆρχε σήμερον κομμουνιστικὸς κίνδυνος καὶ ὑπὸ ἄλλας κοινωνικὰς συνθήκας θὰ εὑρισκόμεθα αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅπως ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὸν τὸν κομμουνιστικὸν κίνδυνον. Εὐτυχῶς ἔγινεν αὐτὴ ἡ πολιτική, ἡ ὁποία δὲν θεμελιώνει κομμουνιστικὸν καθεστώς. Θεμελιώνει μόνον τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς καὶ μαζὺ μὲ αὐτὸ τὴν στερέωσιν τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος. Δεικνύει, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα κοινωνικώτεροι. Πρέπει, ὡς πολιτικοὶ προνοητικοί, ν’ ἀκολουθῶμεν τὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων, νὰ ἐκμαιεύωμεν τὰς νέας καταστάσεις. Αὐτὴ ἡ ὑπόδειξις ἀποτελεῖ μίαν διαπαιδαγώγησιν τῆς κοινωνίας, μίαν διαπαιδαγώγησιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, αὐτὴ ἡ ὑπόδειξις πρὸς ἐκμαίευσιν τῶν νέων καταστάσεων ἄνευ διενέξεων καὶ ἄνευ ἀγριοτήτων καὶ ἄνευ ἀνατροπῶν καὶ ἄνευ ἀδικιῶν, αὐτὴ ἀποτελεῖ στοιχειώδη πρόοδον, τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ κόμματα, τὰ δημιουργικά, θὰ ἔπρεπε νὰ εὐνοοῦν. Ἀλλ’ ἀσφαλῶς οἱ ἐπισείοντες τόσον εὐκόλως τὸ μορμολύκειον τοῦ κομμουνισμοῦ δὲν φοβοῦνται τὸν κομμουνιστικὸν κίνδυνον, διότι ἐὰν ἐφοβοῦντο τὸν κομμουνιστικὸν κίνδυνον, δὲν θὰ κατέτασσον μεταξὺ τῶν κομμουνιστῶν ὅλον τὸν ἄλλον κόσμον, ὁ ὁποῖος δὲν συμφωνεῖ μαζύ τους. Οἱονδήποτε, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει τὴν ἐξύψωσιν τῶν ἐργατικῶν τάξεων, οἱονδήποτε ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει μίαν κοινωνικὴν πολιτικήν, τὸν συγκαταλέγουσι μεταξὺ τῶν κομμουνιστῶν, διότι δὲν καταλαμβάνουν ὅτι αὐτὴ ἡ κατάταξις, δὲν γυμνώνει ἀλλὰ μᾶλλον ὠφελεῖ τὸν κομμουνισμὸν εἰς τὸν τόπον. Γίνεται ἡ ἐπίσεισις τοῦ μορμολυκείου διὰ λόγους κομματικούς, δὲν θέλω ὅμως νὰ τοὺς ὀνομάσω δημαγωγικούς, διότι θὰ προεκάλουν ἐρεθισμόν, ἀλλὰ τοὺς ἀποκαλῶ κομματικοὺς ἵνα ἠρεμώτερον διεξαγάγωμεν τὴν συζήτησιν. Ἡ τοιαύτη πολεμικὴ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ὑπάρχει συνέπεια τῶν ἐπιτεθέντων κατὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, συνέπεια ἀρχῶν, διότι ἂν πράγματι ἀναγνωρίζητε τὴν ἀνάγκην τῆς στεγάσεως τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καταφέρεσθε κατὰ τοιοῦτον τρόπον κατὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα λαμβάνονται, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν ἀστῶν καὶ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων νὰ κάμωμεν καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν ὅλων τῶν ἀνθρώπων νὰ ἀφίσωμεν ἄθικτον Ἀλλ’ ὅταν νομίζετε ὅτι δὲν θίγονται ὡρισμένα συμφέροντα, κηρύττεσθε ὑπὲρ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς, μόλις ὅμως θιγοῦν συμφέροντα ὀλίγων ἀτόμων, μόλις νομίσετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ οἰκοδομηθῇ τι ἐπ’ αὐτῆς τῆς βλάβης ὀλίγων ἀτομικῶν συμφερόντων, τότε ἐξεγείρεσθε καὶ ὁμιλεῖτε περὶ ἀνατροπῆς ὁλοκλήρου τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι σοβαρῶς εἰς τὴν ψυχήν σας δὲν θέλετε τὴν ἀστικὴν προσφυγικὴν ἐγκατάστασιν, διότι ἂν ἠθέλετε πρέπει νὰ εἶσθε συνεπεῖς. Δὲν λαμβάνονται τόσον μεγάλα κοινωνικὰ μέτρα, δὲν δημιουργοῦνται τόσον μεγάλαι καὶ σοβαραὶ κοινωνικαὶ καταστάσεις, χωρὶς θυσίας. Δι’ αὐτὸ ἔλεγον, ὅτι δὲν εἶσθε συνεπεῖς εἰς τὴν πολιτικήν σας. Ἡμεῖς, ὅταν ὑπεστηρίξαμεν ἄλλοτε μετὰ φανατισμοῦ τὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν, ἐγνωρίζαμεν ποίας ἀντιστάσεις θὰ εὕρωμεν καὶ εὕρωμεν ἀντιστάσεις καὶ ἐδέχθημεν ἐπιθέσεις, ἐπεμείναμεν ὅμως καὶ ἐνικήσαμεν. Καὶ ὅταν ὑπεστηρίξαμεν τὴν ἀστικὴν ἐγκατάστασιν, ἐγνωρίζαμεν μέχρι ποίου σημείου θὰ θίξωμεν τὰ ἀτομικὰ συμφέροντα, ἀλλ’ ἐθεωρήσαμεν ταῦτα κατώτερα ἀπέναντι τῆς ἱκανοποιήσεως τῆς μεγάλης ἀνάγκης τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ἀστῶν προσφύγων καὶ ἐχωρήσαμεν, ἀδιαφοροῦντες ἂν θὰ δυσαρεστήσωμεν καὶ ἀνθρώπους, διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν, πραγματικῶς, νὰ ἐνεργήσουν μεγάλας μεταρρυθμίσεις, πρέπει νὰ ἀδιαφοροῦν πρὸ τῆς δυσαρεσκείας ἑνὸς ἀριθμοῦ πολιτῶν. Τὸ γενικώτερον συμφέρον πρέπει πάντοτε νὰ πρυτανεύῃ.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοζίκης.

§338Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ ὑπὸ συζήτησιν ἐπερώτησις ἀφεώρα ἀποκλειστικῶς εἰς ὡρισμένην ἀπαλλοτρίωσιν γηπέδων. Θὰ ἦτο νοητὸν ἂν ἐπεξετείνετο ἡ ἐπερώτησις καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀπαλλοτριώσεων γηπέδων, ἀλλ’ εἶναι ἀκατανόητον, διότι ἡ συζήτησις ἐξετάθη εἰς ἀσχέτους μὲ τὸ ζήτημα ὑποθέσεις. Καὶ αὐτὸς ὁ τελευταῖος ἀγορεύσας κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, πρὸς στιγμὴν καὶ μόνον εἰσῆλθεν εἰς τὸ θέμα, εὗρε δὲ εὐκαιρίαν νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ἄλλην ἐκκρεμοῦσαν ἐπερώτησιν τελείως ἄσχετον πρὸς τὸ θέμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέπτυξεν ἐδῶ ὁλόκληρον τὴν πολιτικήν του, ὁλόκληρον τὴν ἱστορίαν τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 119 καὶ τὴν διαφωνίαν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως.

§339Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δὲν εἶπον καμμίαν ἱστορίαν.

§340Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀνάπτυξιν ὁλοκλήρου προσφυγικοῦ προγράμματος προέβητε, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω εὐθὺς κατόπιν.

§341Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ποῖος προέβη;

§342Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Σεῖς; Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κρυπτώμεθα, λέγω δὲ τοῦτο διὰ νὰ δικαιολογήσω γνώμην τινὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξαγγείλω κατόπιν, ὅτι ἐνταῦθα πολεμοῦν οὐχὶ δύο κόμματα ἀλλὰ δύο παρατάξεις, καὶ ὅταν βλέπετε ἐν τῇ ἀναπτύξει τῆς ἐπερωτήσεως νὰ ἀναφέρωνται γεγονότα ἀναγόμενα εἰς χρόνον πρὸ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἰδικῆς σας, θὰ πρέπῃ νὰ μὴ παραξενεύεσθε, διότι ἡ παράταξις ἐκείνη πολεμᾷ πρὸς ὁλόκληρον τὴν ἰδικήν σας παράταξιν. Ἂν πρόκειται περὶ καθαρῶς κυβερνητικοῦ ἐλέγχου καὶ οὐχὶ πολιτικοῦ, εἶναι δεδικαιολογημένον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς λέγετε: ὅτι πρέπει νὰ καθορίσωμεν τὰς εὐθύνας, διότι ἡμεῖς δὲν φέρωμεν τὰς εὐθύνας παρὰ ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἐσχηματίσθη ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις.

§343Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Καὶ μόνον.

§344Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀλλὰ τότε δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐπικαλῆσθε τὸ μέχρι τότε συντελεσθὲν ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων.

§345Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ τὸ ἐπεκαλέσθην;

§346Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐκεῖ ἐστρέψατε τὴν συζήτησιν καὶ ὑμεῖς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας.

§347Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἄσχετον ἐντελῶς πρὸς τὴν συζήτησιν. Ἀνεπτύχθη ἐνταῦθα ὅτι ἡ προσφυγικὴ ἐγκατάστασις, ὡς ἔγινε μέχρι τοῦδε, ὑπῆρξε μία οἰκτρὰ ἀποτυχία εἰς βάρος τῶν προσφύγων καὶ τοῦ δημοσίου πλούτου. Αὐτὸ ὑπεστηρίχθη ἐδῶ. Ἀσχέτως λοιπὸν πρὸς τὸ θέμα, ἀπήντησα ἐγὼ ὅτι ἡ προσφυγικὴ ἐγκατάστασις ὡς ἔργον, ὡς ἔργον τῶν Κυβερνήσεων, ὡς ἔργον τοῦ Κράτους, δὲν ἦτο ἄξιον νὰ ἐπισύρῃ τὴν μομφὴν αὐτὴν, καὶ ἀνέφερα τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου καὶ τὴν γνώμην ὅλου τοῦ ἄλλου κόσμου διὰ τὸ συντελεσθὲν ἔργον. Δὲν ἀνέλαβον τὰς εὐθύνας ὅτι ἐντὸς τῆς προσφυγικῆς ὑποθέσεως δὲν ἔλαβον χώραν καταχρήσεις καὶ ἂν ἔλαβον εἶναι ἀξιοκατάκριτοι, ἀλλὰ τὸ ἔργον τὸ συντελεσθὲν εἶναι ἀξιοθαύμαστον.

§348Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ποῖος κατέκρινε τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως συνολικῶς;

§349Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἴπατε ὅτι ἐλεηλατήθη τὸ δημόσιον χρῆμα, χωρὶς οἱ πρόσφυγες νὰ ἀποκατασταθῶσιν.

§350Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἔγιναν ὑπερβασίαι.

§351Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐ μόνον ἐπεκαλέσθητε τὴν μέχρι τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἐγκατάστασιν, ἀλλ’ ἐνεφανίσατε καὶ ὡς κατορθώματά σας μεγάλα τὰς προόδους τῆς ἐγκαταστάσεως ἀπὸ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Οἰκουμενικῆς, ἐνῷ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα οὐδὲν ἄλλο παρουσιάζει παρὰ μόνον τὰς ἀπαλλοτριώσεις. Ἡμεῖς, κύριοι, οἱ ἐπερωτήσαντες, ἠμφισβητήσαμεν τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ σκόπιμον καὶ τὸ δίκαιον τῆς γενομένης τελευταίως ἀπαλλοτριώσεως γηπέδων, Ἦτο, ἐπαναλαμβάνω, φυσικὸν νὰ ἐπεκταθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ πασῶν τῶν ἀπαλλοτριώσεων γηπέδων. Κατηγορήθησαν οἱ ἐπερωτήσαντες, ὅτι προεκάλεσαν τὴν συζήτησιν ἀπὸ σκοποῦ, διὰ νὰ μειώσωσι τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ προξενήσωσιν αἱ ἐπιτυχίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναπτυχθῇ ἐντεῦθεν, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ δυσφορία, καὶ ὑπάρχει μεγίστη παρὰ τῷ λαῷ, αὐτὴ προέρχεται ἐκ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἠσκήθη ἡ κυβερνητικὴ πολιτική, καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη ὠθήσεως ἀπὸ μέρους οὐδενὸς διὰ νὰ ἐξεγερθῇ ἡ κοινὴ συνείδησις, ὡς ἐξηγέρθη ἐκ τῆς τελευταίας ἀπαλλοτριώσεως, καὶ θὰ ἀποδείξω τοῦτο. Τὰ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων διοικεῖ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας δικτατορικῶς, καὶ ὀρθῶς. Οὔτε εἶναι δυνατὸν, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ θέματος, νὰ τακτοποιηθῇ τοῦτο ἄνευ ἀσκήσεως μιᾶς δικτατορίας. Ἀλλὰ τότε ἡ δικτατορία δύναται νὰ εἶναι ἀποτελεσματική, ὅταν δὲν εἶναι δικτατορία αὐθαίρετος, διὰ τῆς βίας εἰλημμένη, ἀλλ’ ὅταν εἶναι ἐκ τοῦ Νόμου δημιουργημένη. Δυστυχῶς ὑμεῖς, οἱ διατυπώσαντες ὡρισμένην πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων, δὲν ἐφροντίσατε τὴν δικτατορίαν, τὴν ὁποίαν ὀρθῶς ἐδώσατε εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, νὰ τὴν θέσητε ὑπὸ τοὺς χαλινοὺς τοῦ Νόμου. Τοὐναντίον, ἀφήσατε παρ’ αὐτῷ καὶ συμβούλια καὶ ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι ἀσκοῦν ἰδίῳ δικαίῳ δικτατορίαν, ἀντὶ νὰ ὑπηρετοῦν τὴν δικτατορίαν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐντεῦθεν ἐγεννήθη ἡ ἀγανάκτησις, ἐντεῦθεν τὰ παράπονα, καὶ ἐντεῦθεν καὶ αἱ ὑπερβολαὶ ἐπὶ τῶν παραπόνων. Διότι ἐφόσον δὲν ὑπάρχουν νόμοι, οἱ ὁποῖοι νὰ κανονίζουν τὴν ὑπεύθυνον δικαιοδοσίαν, ἔχουσι τὸ δικαίωμα οἱ πολῖται, εἶναι δεδικαιολογημένοι οἱ πολῖται, νὰ παρεξηγῶσι πᾶσαν κίνησιν καὶ νὰ ἀποδίδωσι τὴν οἱανδήποτε κίνησιν εἰς αἴτια, οἷα αὐτοὶ φαντάζονται. Ὡμίλησα καὶ περὶ ὑπηρεσιῶν ἀσκουσῶν δικτατορίαν οὐχὶ εἰς ἐξυπηρέτησιν τῆς πολιτικῆς δικτατορίας, ἀλλὰ ὑπὲρ δικτατορίας ἀσκουμένης ἰδίῳ δικαίῳ. Πρέπει νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην μου ταύτην. Δὲν ἀναφέρομαι εἰς τὰς γενομένας ἀπαλλοτριώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπεδείχθησαν ὅτι ἦσαν ἐσφαλμέναι, χωρὶς νὰ ἐξετάσω διὰ τίνα λόγον ἦσαν ἐσφαλμέναι. Ἀλλὰ ἀναφέρομαι εἰς μίαν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἄλλοτε, ὅταν ἠγόρευεν ἐπὶ τοῦ 119 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας λέγων «εἶμαι θῦμα τῶν ὑπηρεσιῶν μου» εὗρον ἀφορμὴν τελευταῖον νὰ πεισθῶ καὶ ἐγώ, ὅτι ὑπάρχουσι περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας εἶναι θῦμα τῶν ὑπηρεσιῶν του. Διατί εἶναι θῦμα αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἔλαβον ἀφορμὴν ἐσχάτως, ἐξ ὑποθέσεως ἐνδιαφερούσης ἐμέ, διὰ τὴν ὁποίαν μετέβην παρὰ τῷ κυρίῳ ὑπουργῷ τῆς Προνοίας καὶ ἔκαμα τὰς παραστάσεις ὅτι ἡ μελετωμένη ἀπαλλοτρίωσις ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας μὲ διεβεβαίωσεν ὅτι θέλει λάβῃ πᾶν μέτρον νὰ ἐξακριβώσῃ τὰ παράπονα, καὶ ἂν ἤθελε βεβαιωθῆ, ὅτι ταῦτα εἶναι ἀληθῆ, θὰ ἀπέρριπτε τὴν αἴτησιν περὶ ἀπαλλοτριώσεως. Γνωρίζω δὲ καλῶς, καὶ ἔχω ἀντίγραφον τοῦ ἐγγράφου, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐζήτησε πληροφορίας ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ἀρχάς, ἐπὶ τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα διετύπωσα ἐγώ, καὶ γνωρίζω ἐπίσης ὅτι αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ ἐπεβεβαίωσαν τὰ ἰδικά μου παράπονα, ἀνέμενον δὲ νὰ ἐκδοθῇ μία ἀπόφασις, ἡ ὁποία θὰ ἀπέρριπτε τὴν αἴτησιν περὶ ἀπαλλοτριώσεως. Ἀλλ’ ἔσχον τὴν πληροφορίαν ἀπὸ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων, ὅτι εἶναι ἑτοίμη ἡ ἀπόφασις περὶ ἀπαλλοτριώσεως καὶ ἀνεμένετο ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ τὴν ὑπογράψῃ· ἐσκέφθην ἀμέσως νὰ μεταβῶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἐπαναλάβω τὰς παραστάσεις μου εἰς τὸν κύριον Ὑπουργόν. Εἶχον κώλυμα τὴν ἑπομένην καὶ δὲν μετέβην, καὶ τὴν μεθεπομένην πληροφοροῦμαι ὅτι τὴν προσήγαγον εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ τὴν ὑπογράψῃ. Ἀλλὰ συνέβη νὰ ἐνθυμῆται τὴν ὑπόθεσιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς καὶ νὰ εἴπῃ: δὲν τὴν ὑπογράφω. Ἐὰν δὲν ἦτο ὑπόθεσις νὰ ὑπάγω ἐγὼ νὰ κάμω παραστάσεις καὶ ἐὰν δὲν ἐνθυμῆτο ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἀσφαλῶς θὰ τὴν ὑπέγραφε.

§352Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ μοὶ προσήχθη πρὸς ὑπογραφὴν ἀπόφασις περὶ ἀπαλλοτριώσεως διὰ τὴν περίπτωσιν περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, δὲν εἶμαι δὲ εἰς θέσιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς πληροφορήσω ἂν εἰσήχθη ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου στεγάσεως ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῆς ἐκτάσεως, περὶ τῆς ὁποίας κάμνετε λόγον. Δὲν τὸ φαντάζομαι, διότι ἡ ὑπηρεσία γνωρίζει καλῶς ποίας πληροφορίας ἐζήτησα, καὶ ἡ ὑπηρεσία μοῦ ἔφερε μόλις ἐπέστρεψα ἀπὸ τὴν περιοδίαν μου τὴν ἔγγραφον ἀπάντησιν τῆς τοπικῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν ἐζήτησα, καὶ τὸ ζήτημα ἔμεινεν ἐκεῖ. Δὲν φαντάζομαι, ἑπομένως, νὰ εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας σᾶς μετέδωσαν, κύριε συνάδελφε, ἀκριβεῖς.

§353Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπίθανον αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι μοῦ ἐδόθησαν ἐπὶ τοῦ θέματος, νὰ εἶναι ἐσφαλμέναι. Ἀλλ’ ἀσφαλῶς ὁ ἰσχυρισμός μου στηρίζεται ἐπὶ ἄλλου γεγονότος. Χθές, προκειμένου περὶ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ σκοπευτηρίου, ἐβεβαιώσατε ὑμεῖς, καὶ δὲν ὑπάρχει κανεὶς οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, ὁ ὁποῖος νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν βεβαίωσίν σας, ὅτι δὲν ἔλαβεν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§354Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν ἔλαβον γνῶσιν ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§355Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μάλιστα.

§356Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν συνεζήτησα μὲ τὸν κύριον Μαζαράκην ἀπὸ τῆς ἐπιστροφῆς μου.

§357Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐκοινοποιήθη εἰς ὑμᾶς, κύριε ὑπουργέ, ἐκοινοποιήθη καὶ εἰς τὸ σκοπευτήριον καὶ εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἀναπτύσσονται ὅλοι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους παρουσιάζει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὡς λόγους δικαιολογοῦντας τὴν ματαίωσιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἀναφέρεται τὸ ἔγγραφον εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ ἐζήτει τὴν ἀνάκλησιν αὐτῆς, καὶ σεῖς δὲν ἐλάβετε γνῶσιν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ, ὡς ἀληθῶς εἴπατε.

§358Μ. ΚΥΡΚΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τὸ ἔγγραφον εἶναι μεταγενέστερον τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§359Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο πρᾶγμα.

§360Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τοῦ μεταγενεστέρου ἐγγράφου ἔλαβον γνῶσιν ἐν τῷ ὁποίῳ ὅμως ἐγένετο συζήτησις περὶ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία τοῦ Στρατοῦ πρὸ τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§361Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀναφέρεται τὸ ἔγγραφον καὶ εἰς τὸ ἔγγραφον τὸ πρὸ τῆς ἀπαλλοτριώσεως, τὸ ὁποῖον φέρει ἀριθμὸν 88.216)6815 τῆς 30 Ὀκτωβρίου 1927.

§362Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τοῦ πρὸ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐγγράφου τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας δὲν εἶχον λάβει γνῶσιν, τοῦτο δὲ εἶναι ἐξώφθαλμον, διότι ἂν ἐλάμβανον γνῶσιν τοῦ ἐγγράφου ὡς ἀναπληρωτὴς τοῦ Ὑπουργοῦ δὲν θὰ προέβαινον εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Ἠρώτησα ποῖος εἶναι ἁρμόδιος διὰ νὰ ἀποφανθῇ διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ μοῦ εἶπον ὅτι εἶναι ὁ διευθυντὴς τοῦ μηχανικοῦ, τὸν ἐκάλεσα καὶ σᾶς εἶπον ποῖον εἶναι τὸ πόρισμα.

§363Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι δὲν ἐλάβετε γνῶσιν ἑνὸς ἐγγράφου, διότι ἡ ὑπηρεσία ἀσκεῖ ἰδιότυπον δικτατορίαν ὑπ’ εὐθύνην ἰδικήν σας.

§364Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀναφέρω ἓν ἄλλο γεγονὸς ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ πεισθῇ ἡ Βουλή, ὅτι πραγματικῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἀνακοινώνει ὅλα τὰ ἔγγραφα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Τὴν 5 Μαΐου 1927 τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπέστειλεν ἔγγραφον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὁποίου διεμαρτύρετο διὰ τὴν κατάληψιν τοῦ κτιρίου τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο εἰς Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο δὲν ἀνεκοίνωσεν ἡ ὑπηρεσία εἰς τὸν κύριον Ὑπουργόν, ἠναγκάσθην δὲ νὰ μεταβῶ ὁ ἴδιος εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ τοῦ ἀναφέρω τὸ ἔγγραφον καὶ τὸ ἔγγραφον τότε μόνον προσήχθη, ἀλλ’ οὐδεμία ἀπάντησις ἐδόθη μέχρι τοῦ Νοεμβρίου εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ὁπότε ἠναγκάσθη τὸ Ὑπουργεῖον νὰ κάμῃ δεύτερον ἔγγραφον εἰς τὸ ὁποῖον ἀπήντησεν ὁ κ. Μαζαράκης, ἀντικαθιστῶν τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἡ δὲ ὑπηρεσία εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἔθεσε πληροφορίας ἀνακριβεστάτας, ὡμίλει περὶ 60 οἰκογενειῶν στεγαζομένων εἰς αὐτὸ τὸ κτίριον ἐν ᾧ ἐπρόκειτο περὶ 26. Ἐξ αὐτοῦ προκύπτει φανερὰ ἡ ἀμέλεια τῆς ὑπηρεσίας.

§365Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν λαμβάνει γνῶσιν ὅλων τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ὅταν εἰσάγεται εἰς τὸν ὑπουργὸν πρὸς ὑπογραφὴν μία ἀπόφασις τοιαύτης σπουδαιότητος, αἱ ὑπηρεσίαι εἰσηγοῦνται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὰ τῆς ὑποθέσεως καὶ ἐκθέτουν τὰ τῶν ἐγγράφων.

§366Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἴσως ἡ ὑπηρεσία ἢ μᾶλλον ἀσφαλῶς ἡ ὑπηρεσία ἐν προκειμένῳ εἶναι δεδικαιολογημένη, διότι ἡ ὑπηρεσία εἶχεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐφόσον ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις κατὰ τὴν περίοδον, καθ’ ἣν εὑρισκόμην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, αἱ ἁρμόδιαι στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ θὰ μοὶ εἶχον ἀνακοινώσει ὅλας τὰς λεπτομερείας καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἴσως, δὲν ἔσπευσεν νὰ μοὶ προσαγάγῃ τὸ ἔγγραφον.

§367Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔστω καὶ τοῦτο, ὑπάρχουν δι’ ὅλα τὰ ζητήματα δικαιολογίαι. Ἀλλ’ ἐγὼ εὑρίσκω, ὅτι ὅλα προέρχονται ἐκ τῆς ἀμελείας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑμῶν τοῦ ἰδίου νὰ ὑποβάλετε εἰς τὴν Βουλὴν τὰ προσήκοντα νομοθετικὰ μέτρα πρὸς τακτοποίησιν τῶν ὅλων προσφυγικῶν ζητημάτων, διὰ νὰ μὴ λαμβάνουν ἀφορμὴν οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ ἄγωνται εἰς σκέψεις μὴ ἐποικοδομητικὰς τοῦ κύρους τῆς Κυβερνήσεως, μειούσας δὲ τὸν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν σεβασμὸν τοῦ λαοῦ. Ἔχομεν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος τὴν καθιερώσασαν τὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν γηπέδων, ἀλλὰ τὴν ἔχομεν ἀφρούρητον, διότι ἐκείνη ἀναφέρεται εἰς τοὺς νόμους, νόμους δὲ δὲν ἔχομεν. Ὑπάρχουσι τοιαῦται λεπτομέρειαι ἐν τῇ διατάξει τοῦ Συντάγματος, ἡ ἔλλειψις καθορισμοῦ τῶν ὁποίων ἐγέννησεν ὁλόκληρον τὴν δυσφορίαν περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλοῦμεν. Οὐδεὶς ἠμφισβήτησε—καὶ σήμερον οἱ Ὑπουργοὶ ὁμιλοῦντες ἐβεβαίωσαν ὅτι, προκειμένου περὶ ἀποκαταστάσεως προσφύγων, ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει τοὺς ἀπόρους πρόσφυγας, οὔτε θὰ ἦτο ποτὲ δυνατὸν μία Βουλὴ νὰ ψηφίζῃ διατάξεις περὶ χορηγήσεως γηπέδων εἰς τοὺς εὐπόρους, ὅσον ὀλίγοι καὶ ἂν εἶναι. Τὸ κενὸν δὲ ταύτης καὶ ἄλλης διατάξεως τὸ εἴδετε καὶ ὑμεῖς καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Προσφυγικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐπεχειρήσατε διὰ Νομοθ. Διατάγματος νὰ τὸ διορθώσητε, ὄχι ὅμως καὶ ὅλα τὰ ἄλλα κενά, διότι κενὸν ἐπίσης εἶναι καὶ τὸ ζήτημα: τὰ οἰκόπεδα νὰ χορηγῶνται εἰς οἰκογενείας ἢ εἰς ἄτομα, κενὸν ἐπίσης ἀπομένει καὶ τὸ ποσὸν τῶν πήχεων ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀποτελεῖται ἕκαστον οἰκόπεδον. Κενὰ καὶ ἄλλα ὑπάρχουσιν καὶ ἐπεχειρήσατε δι’ ἑνὸς Διατάγματος νὰ τὰ καθορίσητε καὶ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο ὑπῆρξε ἀτελές, διότι εἰς τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, τὸ περὶ συνεταιρισμοῦ, ἐδέχθητε ὡς μέλη τοὺς πρόσφυγας. Τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο δέχεται ὅτι δύνανται νὰ εἶναι μέλη τοῦ συνεταιρισμοῦ (ἀναγινώσκει). «Ὁ πρόσφυξ τὸ γένος ὁ μὴ ἔχων..... κλπ.». Ἀρκεῖ νὰ εἶναι πρόσφυξ καὶ νὰ μὴ ἔχῃ οἰκίαν, ἀδιάφορον ἂν ἔχῃ οἰκόπεδον. Ἀρκεῖ νὰ εἶναι πρόσφυξ, ἀδιάφορον ἐὰν εἶναι οἰκογενειάρχης καὶ ἂν μία οἰκογένεια ἀποτελεῖται ἐκ δέκα ἀτόμων καὶ ἀναλόγως νὰ δικαιοῦται. Κατὰ τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο διὰ νὰ φρουρήσῃ τὸν Ὑπουργόν, θὰ ἐδικαιοῦτο ὁ πρόσφυξ νὰ πάρῃ δέκα οἰκόπεδα. Τὸ ἐνοήσατε καὶ προέβητε διὰ τοῦ ἐκτελεστικοῦ αὐτοῦ Διατάγματος εἰς τὴν διόρθωσιν. Τὸ πρᾶγμα ἐνοήθη, ἀλλὰ δυστυχῶς ἀφέθη νὰ ἀκυρωθῇ τὸ Διάταγμα καὶ σήμερον δὲν τὸ ἔχομεν καὶ συνεπῶς δὲν ἔχομεν καὶ τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα.

§368ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε ἠκυρώθη;

§369Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ Διάταγμα ἐγένετο συνεπείᾳ γνωματεύσεως τῆς ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων ἐπιτροπῆς δυνάμει ψηφίσματός της. Κατὰ τὸ ψήφισμα, κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδίδῃ, κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, Διατάγματα, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρέωσίς της ἅμα τῇ ἐνάρξει τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς νὰ προσαγάγῃ ταῦτα κατὰ τὸ παλαιὸν Σύνταγμα ἐντὸς δύο μηνῶν. Ἐὰν δὲν ἐπικυρώσῃ ταῦτα ἡ Βουλή, αὐτὰ θεωροῦνται ἄκυρα. Ἑπομένως, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ χρόνου καθ’ ὃν ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα, ἤδη ἡ Βουλὴ συνῆλθε τὴν 20ὴν Αὐγούστου, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑπολογίσητε τὰς μετέπειτα διακοπάς, ἔχουν παρέλθῃ πέντε μῆνες. Τοῦτο εἶναι τὸ ἀληθές.

§370Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Θὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον.

§371Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἄλλος λόγος, ὁ ὁποῖος ἐγέννησε τὴν δυσφορίαν τὴν λαϊκὴν εἶναι, ὅτι δὲν ὁρίζεται ἡ ἔκτασις ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν. Τὸ Σύνταγμα ἀνέγραψε μίαν διάταξιν διακρίνουσαν ὅτι θεωρεῖ ἀρκετὴν διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν μιᾶς οἰκίας, τὴν ἔκτασιν τῶν 180 μέτρων, δὲν τὸ λέγει ὅμως ρητῶς, ἀλλ’ ἐμμέσως ὡς ἑξῆς: (Ἀναγιγνώσκει) «διὰ τὴν ἀστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων........................». Θέτει μίαν βάσιν ὅτι καὶ τὸ ἐλάχιστον ὅριον ἀρκεῖ διὰ μίαν ἀποκατάστασιν, καὶ ἀληθῶς 178 τετραγ. πήχεις ἀρκοῦν διὰ τὴν κατασκευὴν 4 δωματίων· ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὸν ἰσχυρισμόν τὸν ἰδικόν μου. Κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς εἶχον ὅταν συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, μέχρι τοῦ Ἀπριλίου εἶχον γίνει ἀπαλλοτριώσεις ἐν ὅλῳ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ μέτρων 3.772.100 εἶχον δὲ ἐγκατασταθῇ οἰκογένειαι εἰς τὸν συνοικισμὸν Βύρωνος: (Ἀναγιγνώσκει). τὸ ὅλον 20 χιλ. οἱ δὲ ὑπολογισμοί, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἔκαμα, ἀποδίδουν 125 τετραγ. μέτρα δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν ἐκ τῶν ἐγκατασταθεισῶν, ἐντὸς τῶν ὁποίων περιλαμβάνονται ὅλαι αἱ ἀνοικοδόμητοι ἐκτάσεις τῆς Νέας Ἰωνίας καὶ Νέας Σμύρνης καὶ ἄλλων συνοικισμῶ. Διατὶ ἐγεννήθη ἡ δυσφορία; Ἐνεργεῖ ὁ Ὑπουργὸς ἀπαλλοτρίωσιν 31 στρεμμάτων ὑπὲρ τοῦ συνεταιρισμοῦ τῆς Καλύβης, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖται ἀπὸ 60 μέλη. Ἀλλὰ 30 χιλ. μέτρα εἰς 60 μέλη πῶς σᾶς φαίνεται;

§372Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τὸ ⅓.

§373Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εὑρισκόμεθα ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως μὲ ὑπάρχουσαν ρυμοτομίαν.

§374Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Εἶναι μέσα καὶ οἱ δρόμοι.

§375Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μὲ τὴν ἀπόφασιν λοιπὸν τῶν ἀπαλλοτριώσεων ὑπελόγιζον 31 χιλ. μέτρα δι’ 60 μέλη τοῦ συνεταιρισμοῦ, θὰ πάρῃ δηλ. ἕκαστος ἀπὸ 500 πήχεις· καὶ πῶς θὰ τῆς πάρῃ; Εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι νὰ δώσῃ εἰς τὸν ἕνα περισσότερα καὶ εἰς τὸν ἄλλον ὀλιγώτερα. Ἄλλο ζήτημα τώρα, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐντὸς τῶν πόλεων ἐγκαταστάσεως. Ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις οἰκοπέδων διὰ τὴν στέγασιν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ σεῖς ἐζητήσατε νὰ μὴ δεσμευθῆτε, ἀλλ’ ὅτι ἄνευ ἀπολύτου ἀνάγκης δὲν θὰ ἐκάμνατε χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ.

§376Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, ἔχομεν ὑπ’ ὄψει νὰ καταθέσωμεν νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλοτριώσεως, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίσῃ τὸ πρᾶγμα.

§377Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ προεκάλουν διάταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὄχι μὲ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος· ἐὰν δὲ ἔβλεπον, ὅτι δὲν προφθάνω, θὰ προεκάλουν οἱονδήποτε μέτρον πλῆρες ἢ ἀτελὲς νομοθετικόν, διὰ νὰ μὴ γεννῶνται παράπονα οὔτε διὰ τὴν ἔκτασιν, οὔτε διὰ τὴν θέσιν ἢ ἐκτίμησιν. Τὰ πράγματα δὲν ἐγένοντο κατὰ τρόπον νόμιμον· δὲν κατηγορῶ τὸν κ. ὑπουργὸν, ὅτι διέπραξε παρανομίας, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἐφρούρησε τὸ Κυβερνητικὸν γόητρον διὰ καταλλήλου νομοθετήματος καὶ ἐξέθεσεν αὐτὸ εἰς ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι προεκάλεσαν ὅλην τὴν δυσπιστίαν, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται μὲ τὰ ζητήματα αὐτά. Ἀλλ’ ἔχω νὰ παραπονεθῶ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀποτελοῦντα παράβασιν, πλέον, κειμένης διατάξεως. Ἐξαιροῦνται τῆς ἀπαλλοτριώσεως οἰκόπεδα ἐκτάσεως μέχρι 50) μέτρων. Ὄχι μόνον εἰς οὐδεμίαν ἀπαλλοτρίωσιν δὲν ἐλάβατε ὑπ’ ὄψει νὰ ἐξαιρέσητε τὰ 500 μέτρα, ἀλλὰ προέβητε εἰς ἀπαλλοτριώσεις ἀθρόας διαφόρων μικροοικοπέδων διὰ νὰ παραστήσητε ἀριθμὸν ὑπερβάλλοντα τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον οἱ νόμοι ἐξαιροῦν ἀπὸ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Εἶπον ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο ἔργον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, ἀλλὰ κατέστη τακτικὴ τῶν ὑπηρεσιῶν, ὅταν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλοτριώσουν τὰ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπερβαίνουν τὰ 500 μέτρα. Ἀγνοούντων τῶν ἰδιοκτητῶν, διότι οἱ ἰδιοκτῆται ὅπως πάντοτε συμβαίνει τελευταῖοι θὰ λάβουν γνῶσιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως, συγκεντρώνουν ὅλα τὰ γειτονικὰ οἰκόπεδα καὶ ἐνεργοῦν μίαν ἀπαλλοτρίωσιν εἰς τὸ ὄνομα ἑνὸς καὶ τοιουτοτρόπως ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος περὶ ἐξαιρέσεως τῶν οἰκοπέδων τῶν κάτω τῶν 500 μέτρων ματαιοῦται.

§378ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μήπως ἔγινεν ἡ ἀπαλοτρίωσις πρὸ τοῦ Συντάγματος;

§379Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μάλιστα, πρὸ τοῦ νέου Συντάγματος ἔγινεν ὅτε καὶ ὑπῆρχεν ὁ περιορισμός, ὁ ὁποῖος ἐξήρει ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων ἔκτασιν μέχρις 1000 μέτρων. Συγκεκριμένως ἡ ὑπόθεσις τὴν ὁποίαν ἀναφέρω ἀνάγεται εἰς τὸν Πειραιᾶ παρὰ τὸν Ἅγιον Διονύσιον, διὰ μίαν ἔκτασιν ἀνήκουσαν εἰς 100 περίπου ἰδιοκτήτας. Ἀλλ’ ὅ,τι συνέβη εἰς τὸν Πειραιᾶ, δύναται νὰ συμβῇ εἰς ὅλας τὰς ἀπαλλοτριώσεις καὶ αὐτὸ θεωρεῖται παράβασις τοῦ νόμου τοῦ 1923 δι’ ὅσας ἀπαλλοτριώσεις ἐγένοντο πρὸ τοῦ Συντάγματος καὶ παράβασις τοῦ νέου Συντάγματος δι’ ὅσας ἀπαλλοτριώσεις ἐγένοντο μετὰ τὸ νέον Σύνταγμα, ὅλαι δὲ αὐταὶ εἶναι ἄκυροι. Κατὰ σύμπτωσιν εἰσήχθη εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν καὶ ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις 7.799, δὲν γνωρίζω τίνος χρονολογίας, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγιγνώσκει). «Ἐπειδὴ ἡ γενομένη ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις.............». Ἐγένετο ἡ διανομὴ τῆς μεγάλης ἐκτάσεως καὶ ἔλαβεν ἕκαστος ἰδιοκτήτης ἀπὸ 2 ἢ 3 οἰκόπεδα τὸ ἓν εἰς τὸ ἓν καὶ τὸ ἕτερον εἰς τὸ ἄλλο τετράγωνον καὶ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἐξετάζοντες τὰ τοῦ νόμου, ὑπάρχει καταδολίευσις τῶν νόμων καὶ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἀκυρωθῶσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀπαλλοτριώσεις.

§380ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἅμα εἶναι παράνομος, νὰ ἀκυρωθῇ.

§381Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ ἀκυρωθῇ, ἀλλὰ τότε δὲν γίνεται ἡ δουλειὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ μέτρα νὰ κανονίσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα. Ἐν τῷ συνόλῳ ὁ νόμος ἢ τὸ Σύνταγμα διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν ἠθέλησαν νὰ βοηθήσουν τοὺς ἀπόρους πρόσφυγας, χωρὶς νὰ ἀπογυμνώσουν καὶ τοὺς μὴ εὐπόρους γηγενεῖς. Διὰ νὰ τηρηθῇ ἡ θέλησις αὐτὴ τοῦ νόμου, δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ τυχὸν καλὴ θέλησις τῶν ὑπηρεσιῶν ἢ τοῦ ὑπουργοῦ. Εἶναι ἀνάγκη νομοθετικῆς διατάξεως, διότι ἔχω ἐγὼ τὴν γνώμην, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπονέμῃ κανεὶς τὸ δίκαιον μετ’ ἀκριβείας, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη καὶ νὰ πείθῃ ὅτι ἀπονέμει τὸ δίκαιον μετ’ ἀκριβείας, εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ ἀφίνῃ νὰ πιστευθῇ, ὅτι ἡ ἀπονομὴ τοῦ δικαίου ἐγένετο κατὰ τύχην· διότι, ἐφ’ ὅσον δίδομεν ἀφορμὴν διὰ τῆς ἀτελείας τῶν νόμων νὰ κρατῶσι τοιαῦται πεποιθήσεις εἰς τὸν λαόν, τοιαύτας θὰ ἔχωμεν ἐξεγέρσεις, ὁποία εἶναι ἡ σημερινή. Ἐὰν δὲ ἐπρόκειτο μόνον περὶ τῶν ἐξεγέρσεων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ ἦτο σπουδαῖον· ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν ἐρίδων, αἱ ὁποῖαι γίνονται μεταξὺ τῶν γηγενῶν καὶ προσφύγων, αἱ ὁποῖαι καλλιεργοῦσι ἓν μῖσος τὸ ὁποῖον τείνει νὰ χωρίσῃ τὰς 2 τάξεις εἰς βαθμὸν ἐπικίνδυνον διὰ τὸ Κράτος. Ὑμεῖς ὁ κύριος ἐπὶ τῆς Προνοίας Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος συμβαίνει νὰ ἔχῃ τὰς αὐτὰς γνώμας, θὰ ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ φροντίσητε νὰ λάβητε μέτρα ἀποσοβοῦντα τὸν κίνδυνον αὐτόν. Ἀναγινώσκω τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευσα πρὸ ὀλίγου (ἀναγινώσκει).... Εἶναι ἁπλῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε τις νὰ διδάξῃ εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν ἀπαλλοτριώσεων, ἀκριβῶς δὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖον πιστεύετε δὲν φροντίζετε νὰ ἐφαρμοσθῇ. Δὲν ἀναφέρομαι ἐγὼ εἰς τὰς ἀπαλλοτριώσεις, διότι καὶ δὲν τὸ νομίζω ἀναγκαῖον, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἔργα μεγάλα, χωρὶς νὰ γίνουν λάθη καὶ χωρὶς νὰ γεννηθῶσι παρεξηγήσεις, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ χωρήσουν μερικὰ ρουσφετάκια. Εἶναι ἀναπόφευκτα τὰ ἐλαττώματα τῶν μεγάλων ἔργων· καὶ θὰ κατηγορῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ θὰ ἀμύνεται ἡ Κυβέρνησις καὶ θὰ λαμβάνουν χώραν τὰ ἐλατώματα, ἀλλὰ θὰ τελειώνῃ τὸ ἔργον, θὰ γίνεται τὸ ἔργον. Λοιπὸν εἰς τοῦτο τὸ ζήτημα ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως—καὶ ἂν ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τὸν ἔλαβον διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν διαφόρων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβῃ καὶ τὰ ὁποῖα ἀτυχῶς δὲν ἔλαβε μέχρι τοῦδε· ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἔλαβεν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν ἤλπιζον, ἔλαβεν ἔκτασιν θέματος πολιτικοῦ καὶ ἔλαβεν ἔκτασιν καὶ θέματος ὁδηγοῦντος εἰς ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπήν. Ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ πολιτικὸν ζήτημα διὰ τοὺς λόγους, οἵτινες ἀνεπτύχθησαν καὶ ἀνάγονται εἰς τοὺς διαφόρους ἀπαλλοτριώσεις καὶ παραχωρήσεις. Ἐγὼ, ἂν εἶχον τὴν δύναμιν νὰ θέσω πολιτικὸν ζήτημα, θὰ τὸ ἔθετον, ἂν ἐπειθόμην ὅτι φέρει πλήρη τὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν ἔλαβε μέχρι σήμερον τὰ νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβῃ. Μετὰ τὴν διαβεβαίωσιν ὅμως καὶ Ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, νομίζω καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔχετε ὁλόκληρον σύστημα διακανονισμοῦ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων καὶ ὅτι αὐτὰς τὰς ἡμέρας, μολονότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔταξε μικροτάτην προθεσμίαν τριῶν ἡμερῶν, θέλετε προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλήν....

§382Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κατ’ αὐτάς. Ἂς μὴ βάλωμεν ὡρισμένην προθεσμίαν.

§383Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἤμην ὑπερβολικὸς εἰς τὴν τὴν ἔκφρασιν. Κατ’ αὐτὰς θέλετε προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ νομοθετικὰ αὐτὰ μέτρα, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ θέσω ζήτημα πολιτικόν.

§384Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Θὰ γίνεται ὅμως ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀπαλλοτριώσεων μέχρις ὅτου προσκομισθῶσι τὰ νέα μέτρα.

§385Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀλλ’ ἡ συζήτησις ἀπέδειξεν, ἀπεδείξατε ὑμεῖς, κ. Ὑπουργέ, βοηθήσαντες κατὰ τοῦτο τὴν συζήτησιν, ὅτι αἱ καταγγελθεῖσαι καταχρήσεις περὶ τὴν διανομὴν τῶν γηπέδων, τὰς ὁποίας δὲν ἀνηρέσατε, εἴτε διότι τὰς θεωρεῖτε ἀληθεῖς, εἴτε διότι δὲν ἀνάγονται εἰς τὸν χρόνον τῆς ἰδικῆς σας ὑπηρεσίας, αἱ καταχρήσεις ἐκεῖναι δὲν ἀνάγονται εἰς τὸν χρόνον, ἐπαναλαμβάνω, τῆς ἰδικῆς σας ὑπηρεσίας διὰ νὰ γεννηθῇ τὸ ζήτημα ἂν σᾶς θίγῃ ἢ δὲν σᾶς θίγῃ ὁ ὁρισμὸς τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐκεῖναι ἀνάγονται εἰς τὸ παρελθὸν καὶ θὰ ἐπεθύμουν ἐγὼ, ἐὰν σεῖς δὲν δέχεσθε τὴν ἐξεταστικὴν ταύτην ἐπιτροπὴν ἐν ὅλῳ μέχρι σήμερον, νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν μέχρι τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ λέγω τοῦτο, ὄχι διὰ νὰ ἐπιρρίψω ὑπαιτιότητα εἰς κανένα—ἂν τὰ πράγματα ἐπιρρίψωσιν, ἄλλο τὸ ζήτημα—ἀλλὰ προβάλλω τοῦτο, διὰ νὰ πεισθῇ ὁ λαὸς ὅτι δὲν ἔγιναν καταχρήσεις, ἤ, ἂν ἔγιναν, νὰ πεισθῇ ὅτι τὰς ἔκαμαν ἄνθρωποι ὡρισμένοι, κατὰ τῶν ὁποίων θὰ στραφῇ ἡ λαϊκὴ μῆνις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν ἀνεξετάστους ἢ ἐν ἀοριστίᾳ πράξεις τοῦ παρελθόντος, αἱ ὁποῖαι ἐπηρεάζουν καὶ τὸ ἐνεστὼς καὶ αἱ ὁποῖαι εἰς τὴν λαϊκὴν ἀντίληψιν συμφύρονται καὶ συμφύρουν καὶ τοὺς δράστας.

§386Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Περὶ τίνων καταχρήσεων ὁμιλεῖτε;

§387Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Περὶ τῶν καταχρήσεων τῶν καταγγελθεισῶν ὅτι ἔλαβον χώραν εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν σεῖς διεμαρτυρήθητε, ὅτι δὲν εἶσθε εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§388Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Εἰς τὴν διανομὴν τῶν οἰκοπέδων δὲν εἴπετε;

§389Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰς τὴν διανομὴν τῶν οἰκοπέδων.

§390Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει κατάχρησις καμμία εἰς τὴν διανομὴν τῶν οἰκοπέδων.

§391Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δὲν ὑπάρχει κατάχρησις, εἴπετε σεῖς, εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν ἰδικήν σας, ἀλλὰ καταγγέλθη ἐδῶ ἀπὸ ἀξιοτίμους συναδέλφους, ὅτι ἔλαβον χώραν χαριστικαὶ παραχωρήσεις οἰκοπέδων εἰς πλουσίους καὶ μὴ δικαιουμένους ἢ μὴ ὄντας πρόσφυγας, καὶ σεῖς ἠρκέσθητε νὰ διαμαρτυρηθῆτε ὅτι αὐταὶ ἔλαβον χώραν εἰς ἄλλην ἐποχὴν καὶ ὀρθῶς διεμαρτυρήθητε. Ἔμειναν ὅμως ἀνεξέταστοι αἱ καταγγελθεῖσαι αὗται πράξεις. Δι’ αὐτὸν τὸν μέχρι τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως χρόνον θὰ συνίστων εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὸν σχηματισμὸν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, τότε δὲ, ὅταν ἐξελεγχθῶσι πάντα καὶ μόνον τότε, θὰ πεισθῇ ἡ Κοινὴ Γνώμη ὅτι καὶ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνεργοῦσιν ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν νόμων, ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ δικαίου καὶ τοῦ ἴσου καὶ τότε θὰ ἀνεχθῇ καὶ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι προσγίνονται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, κατ’ ἀνάγκην, ἐκ τῶν ἀπαλλοτριώσεων, καὶ δὲν θὰ παραπονῆται, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι φύσει φιλόνομος καὶ δὲν ἐξεγείρεται παρὰ μόνον ὅταν βλέπῃ, ὅτι δὲν τηροῦνται οἱ ὅροι τῆς ἰσότητος καὶ τοῦ δικαίου. (Χειροκροτήματα).

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπετσιώτης.

§393Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Μετὰ λύπης, κύριοι βουλευταί, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα προκειμένου νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ἀναφυέντος ζητήματος διαφορῶν μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων, διαφορῶν, τὰς ὁποίας φαντάζομαι ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀποφύγωμεν καὶ εἰργάσθημεν ἀδιαλείπτως πρὸς τοῦτο, ἀλλ’ αἱ ἐνέργειαι ὡρισμένης σπείρας προσφυγοπατέρων, οἵτινες ὡς κόρακες ἐπεκάθησαν ἐπὶ τῆς προσφυγικῆς δυστυχίας καὶ ἡ μεροληπτική, ἂν μὴ ἀλλόφρων, πολιτικὴ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας ἥτις ἐπεδίωξε νὰ θυσιάσῃ εἰς τὸν κομματικὸν Μολὼχ αὐτὴν ταύτην τὴν βάσιν τῆς κοινωνικῆς ὑποστάσεως τῆς Ἑλλάδος, τὴν ἰδιοκτησίαν, ἔθεσεν ἀτυχῶς ἐπὶ τάπητος τὸ ὀδυνηρότατον τοῦτο ζήτημα, κατὰ τρόπον μέγιστα σκληρόν, οὕτως, ὥστε νὰ ἀπειλοῦνται δι’ αἱματοχυσίας αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεύς. Οἱ πρῶτοι πυροβολισμοὶ ἠκούσθησαν ἤδη καὶ τὸ σύνθημα τῆς ἀλληλομαχίας ἐδόθη.

§394Θ. ΧΡΥΣΟΒΕΡΓΗΣ. Ἕνα πυροβολισμὸν ἔρριψεν ὁ Μαντούβαλος.

§395Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἡ περίπτωσις τοῦ συμβολαιογράφου Μητσοπούλου, ἑνὸς ἐκ τῶν χρηστοτέρων καὶ συντηρητικωτέρων πολιτῶν τῶν Ἀθηνῶν, ἀποδεικνύει περιτράνως μέχρι ποίου σημείου ἀπογνώσεως ἔχουν φθάσῃ οἱ μικροϊδιοκτῆται βλέποντες λῃστευομένην τὴν ἰδιοκτησίαν των. Δὲν εἶναι ὁ πρῶτος πυροβολισμός, ἡ πρώτη συμπλοκή, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν. Καὶ ἄλλαι συμπλοκαὶ ἐγένοντο, καὶ μία ἐξ αὐτῶν ἐγένετο προκειμένου περὶ τῆς καταλήψεως τοῦ οἰκοπέδου τῆς σκοποβολῆς, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἰδιαιτέρως. Ἑτέρα τοιαύτη ἔλαβε χώραν εἴς τινα τοποθεσίαν τοῦ Πειραιῶς, καὶ κεφαλαὶ ἠνοίχθησαν καὶ τὸ αἷμα ἔρρευσεν, διότι δυστυχῶς περὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, ὡς προεῖπον, ὑπάρχει μία σπεῖρα προσφυγοπατέρων—ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ οὐδενὸς ἐκ τῶν κυρίων προσφύγων βουλευτῶν—ἡ ὁποία ἔχει κατορθώση νὰ ἐπιβάλῃ τὰς θελήσεις της καὶ τὰς ὀρέξεις της ἐπὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ὅστις ἔδειξεν ὀλιγωρίαν εἰς τὸ νὰ ἀναχαιτίσῃ τὰς ἐκμεταλλευτικὰς ταύτας τάσεις τῶν ἐν λόγῳ προσφυγοπατέρων. Ἡ ἐκμετάλλευσις, ἥτις γίνεται ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας εἶνε διττή, ἐκμετάλλευσις πολιτικὴ καὶ ἐκμετάλλευσις συμφεροντολογική, καὶ διὰ νὰ ἀποδείξω ἀναμφισβητήτως τοῦτο, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν προκήρυξιν τοιχοκολληθεῖσαν εἰς τὰς συνοικίας τὰς προσφυγικὰς τοῦ Πειραιῶς αὐτὴν ταύτην τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς τῆς 7 Νοεμβρίου, δηλαδὴ τὴν 6 Νοεμβρίου 1926. Θὰ παρακαλέσω ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσέξῃ τί διαλαμβάνει ἡ προκήρυξις αὕτη (ἀναγινώσκει) «τί κάμνωσιν οἱ φιλελεύθεροι...............». Καὶ παραπλεύρως παρόμοιον τοιοῦτον ἔγγραφον ἀναφερόμενον εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν περιφήμων γηπέδων τοῦ Ἁγίου Διονυσίου διὰ τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἀνέφερε διαφόρους μύθους καὶ βιολογίαν ἀκόμη τῶν ἁγίων. Καὶ καταλήγει ἡ προκήρυξις, ἡ ὁποία φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Γεωργίου Σακαλῆ βουλευτοῦ Πειραιῶς...

§396Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τί λέγει;

§397Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἁπλούστατα, ὅτι ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν ἰδιοκτησιῶν δὲν ἐγένετο δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον, παρὰ διὰ κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν διὰ νὰ ἀγρεύσῃ τὰς ψήφους. Ἀνηγγέλθη εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον, ὅτι οἱ φιλελεύθεροι θὰ πάρουν τὰ κτήματα τῶν γηγενῶν καὶ θὰ τὰ δώσουν εἰς τοὺς πρόσφυγας, καὶ τοῦτο ἀνηγγέλθη κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ν’ ἀκυρώσῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν.

§398Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Οἱ φιλελεύθεροι δὲν ἐπηγγέλθησαν τοιοῦτόν τι.

§399Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Τὰ ἔκανε ἕνας βουλευτὴς γηγενής. Ὁ κ. Σακαλῆς τὰ ἐτοιχοκόλλησε μὲ τὴν ὑπογραφήν του.

§400Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον. Εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν νὰ λεχθῇ καὶ κάτι τι περισσότερον. Ὅταν μανθάνωμεν μίαν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία γίνεται ὑπὲρ τῶν προσφύγων καὶ κατὰ τῶν γηγενῶν, σπεύδομεν νὰ δηλώσωμεν, ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς πλάνην. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν περὶ τούτου πρόκειται. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ νὰ ἰσχυρίζηται εἷς βουλευτὴς ὅτι συμβάλλει εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῶν συνοικισμῶν τῶν προσφυγικῶν ἄνευ οὐδεμιᾶς καταχρήσεως εἰς βάρος τῆς ἰδιοκτησίας, δὲν ἀποτελεῖ ἐπιλήψιμον πρᾶξιν. Ἄλλο εἶναι, ἐὰν τὰ οἰκόπεδα δὲν ἔπρεπε νὰ ἀπαλλοτριωθῶσι καὶ ἀπηλλοτριώθησαν. Ἐὰν ἐπρόκειτο ν’ ἀπαλλοτριωθῶσι καὶ ἐγένετο μία ἐπίσπευσις, τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ οὐδεμίαν ἐνέργειαν ἀξίαν μομφῆς.

§401Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἔχετε τὰς ἀντιλήψεις σας.

§402Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν δὲν γίνονται αὐτά. Τὸ ζήτημα δὲ τῶν προσφυγικῶν ἀποζημιώσεων εἶχεν ὡριμάσῃ τότε.

§403Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἵνα χαρακτηρίσωμεν προσηκόντως τὸ περιστατικὸν ἐκεῖνο, πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τούτου δὲν ἀπέβλεπε τότε εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν προσφύγων, ἀλλὰ εἶχε τὸν σκοπὸν νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῶν ἐκλογέων. Ἀληθῶς σεῖς, καὶ ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ἐνεργοῦσαν τότε Κυβέρνησιν, ἐπεβλήθητε καὶ βεβαίως δὲν τὸ ἐπροκαλέσατε σεῖς.

§404Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ, ὅτι ἐὰν ἀνεβάλετο ἡ ὥριμος λύσις τῶν ἀποζημιώσεων θὰ ἦτο ἀδικαιολόγητος.

§405Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Εἶπον λοιπόν, ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις εἶναι διττή, ἀφ’ ἑνὸς πολιτικὴ καὶ πρὸς ἀπόδειξιν ἀνέγνωσα τὸ ἔγγραφον τὸ τοιχοκολληθὲν εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐτόνισα, ὅτι ὑπάρχει καὶ συμφεροντολογικὴ καὶ αὕτη ἐνασκεῖται διὰ τῆς μεθόδου τῶν προσφυγικῶν οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν. Διάφοροι ἐπιτήδειοι ἐπαγγελλόμενοι τοὺς πρόεδρους τῶν συνεταιρισμῶν ἐκμεταλλεύονται τοὺς πρόσφυγας, λαμβάνουν παρ’ αὐτῶν 500 δραχμὰς τὰς ὁποίας ἐνθυλακώνουν καὶ κατόπιν ἀναλαμβάνουν τὴν ὑποχρέωσιν ἐπὶ τῇ πληρωμῇ 2–5 χιλιάδων δραχμῶν παρ’ ἑκάστου δικαιουμένου, ἀναλαμβάνουν νὰ τοὺς παραχωρήσουν οἰκόπεδον. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἐπικεφαλῆς τοιούτων συνεταιρισμῶν, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπεχείρησε καὶ χθὲς ἀκόμη νὰ καταλάβῃ τὴν ἔκτασιν τῆς σκοποβολῆς, ὑπάρχει πρόσωπον ἐπὶ ἐννεάμηνον παραμεῖναν εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ καταχρήσει τῶν χρημάτων ἑτέρου προσφυγικοῦ συνοικισμοῦ, ἀσχολούμενον μὲ τὴν ἀρβυλοποιΐαν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκπληκτικὸν ἐν προκειμένῳ, εἶναι αἱ διαβεβαιώσεις τὰς ὁποίας, προκειμένου περὶ τῆς σκοποβολῆς, παρέσχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον ἐνήργησεν ἀντικανονικῶς, ἀλλὰ δύναμαι νὰ τοῦ καταλογίσω, ὅτι συνεβούλευσε τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τὴν κατάληψιν ἐκείνην νὰ μεταβῶσιν ἐπὶ κάρρων καὶ νὰ ἐπιχειρήσωσι βίᾳ τὴν κατάληψιν αὐτῶν.

§406Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Εἶναι ἀνακριβές.

§407Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Μὴ θέλετε νὰ μὲ διαψεύσητε.

§408Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τὶ νὰ σᾶς διαψεύσω; Μοῦ λέγετε ὅτι συνέστησα ἐγὼ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους νὰ μεταβοῦν ἐπὶ κάρρου καὶ νὰ καταλάβουν τὰ οἰκόπεδα. Σᾶς λέγω ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι τελείως ἀνακριβές. Ὄχι δὲ μόνον αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές, ἀλλ’ ὅταν εἶδον οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅτι ἐκ τῆς ἀντιδράσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κινδυνεύει ἡ πραγματοποίησις τῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἔστειλαν μίαν πολυμελῆ ἐπιτροπὴν εἰς τὸ γραφεῖον.

§409Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Καὶ γνωρίζω τὶ σᾶς εἶπε.

§410Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τὸ τὶ εἶπον αὐτοὶ δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν, τὸ τὶ εἶπεν ὁ ὑπουργὸς ἔχει ἀξίαν. Τὶ εἶπον δὲν τὸ γνωρίζω. Εἶπον ὅμως ἐγὼ εἰς τὴν ἐπιτροπήν: Ἄν δὲν θέλητε νὰ καταστρέψητε τὴν ὑπόθεσίν σας, πρέπει νὰ ἀπόσχητε ἀπὸ κάθε ἐνέργειαν, ἡ ὁποία θὰ σᾶς παρεμβάλῃ μεταξὺ τῶν συνεννοήσεων τὰς ὁποίας κάμνω ἐγὼ μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἄλλως θὰ καταστρέψητε τὴν ἐνέργειάν σας.

§411Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Καὶ τὶ σᾶς ἀπήντησαν;

§412Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Καίτοι ἀντιπροσωπεύετε 2.000.000 προσφύγων, ἐν τούτοις δὲν ἔχετε τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβληθῆτε.

§413Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἐν τούτοις δὲν εἴχετε τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβληθῆτε καὶ νὰ τοὺς πετάξητε ἔξω τοῦ γραφείου σας.

§414Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω ἐγὼ ἔρχεται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε σεῖς.

§415Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἄν θέλετε εἶμαι ἕτοιμος νὰ σᾶς προσαγάγω καὶ μάρτυρας. Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι μετέβησαν διὰ τῆς βίας νὰ καταλάβουν τὰ οἰκόπεδα, ἂν δὲ ὁ ἀστυνομικὸς σταθμάρχης δὲν ἔσπευδε νὰ ζητήσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐπικουρίαν καὶ τοῦτο νὰ διατάξῃ τὴν παρέμβασιν στρατιωτικῆς δυνάμεως θὰ ἐπηκολούθουν συμπλοκαί, διότι δι’ αὐτῶν τῶν μεθόδων ἐπιχειρεῖται ἡ κατάργησις τῆς ἰδιοκτησίας. Δυστυχῶς ἐκ μέρους τῶν προσφυγοκαπήλων καλλιεργεῖται εἰς τοὺς προσφυγικοὺς κύκλους ἡ ἰδέα, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας δὲν εἶναι Ὑπουργεῖον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ Ὑπουργεῖον τῶν προσφύγων, χωρὶς δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας νὰ διασκεδάσῃ τὴν τοιαύτην ἀντίληψιν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ θεωρῆται ἓν Ὑπουργεῖον, ὅτι ἀποτελεῖ ἀνεξάρτητον μέρος ἀπὸ τὴν ὁλότητα τῆς ἀσκήσεως τῆς κρατικῆς ἐξουσίας;

§416Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας ἐπιμελεῖται τῆς προσφυγικῆς ἐγκαταστάσεως.

§417Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἐπιμελεῖται ὅλων τῶν ζητημάτων τῆς κοινωνικῆς προνοίας καὶ ἀπορῶ πῶς ἔρχεσθε συνεπίκουρος μιᾶς τοιαύτης ἐνεργείας.

§418Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δικαιοῦμαι νὰ ἀπορῶ.

§419Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ὅσα ἐξέθηκαν οἱ προλαλήσαντες καὶ ἰδίᾳ οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι ἐξ Ἀθηνῶν κ. κ. Κρανιωτάκης καὶ Μερκούρης καὶ ὁ ἐκ Πειραιῶς συνάδελφος κ. Σωτηριάδης καὶ ὅσα σύσσωμος ὁ τύπος ἐπὶ ἡμέρας ἔγραφεν ἀποδεικνύουσι κατὰ ποῖον σκανδαλώδη τρόπον γίνεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῆς ἰδιοκτησίας. Ἐκ τῆς ἑκατοντάδος τῶν παραδειγμάτων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας εἰς μάτην ἐπεχείρησε νὰ ἀνατρέψῃ 3 ἕως 4. Καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ἠλέγχθητε λέγοντες ἀνακριβείας, διότι καὶ ἐπὶ τῆς περιπτώσεως τῆς κυρίας Θεογνωσίας ἀπεδείχθη, ὅτι μόλις χθὲς ἐματαιώθη.

§420Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Τίς σᾶς εἶπον χθές; Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἐδόθη οἰκόπεδον εἰς τὸ Γηροκομεῖον. Μὲ κατηγορεῖτε ὅτι ἔδωσα, σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἔδωκα.

§421Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Νομίζω ὅτι καὶ τὸ πολιτικὸν ὑμῶν συμφέρον σᾶς ἐπιβάλλει νὰ καταρτίσητε ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν, ὥστε νὰ διευκρινισθοῦν πλήρως ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἀκόμη καὶ ἡ ἑτέρα περίπτωσις, ἡ περίπτωσις τῆς καταλήψεως τῶν κτημάτων τῆς Ἀγριᾶς ἐπὶ τῆς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεπειράθη νὰ κρύψῃ τὴν ἀλήθειαν, ὅταν δὲ ὁ ὁμόφρων του συνάδελφος ἐκ Βόλου διεβεβαίωσε ποία ἦτο ἡ πραγματικὴ κατάστασις, τότε μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ὄντως προέβη εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἐκτάσεων ἐκείνων.

§422Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὑποθέτω, ὅτι ἐγὼ ἐκφράζομαι ἀρκετὰ σαφῶς, ὥστε νὰ γίνωμαι ἀντιληπτὸς καὶ ἀπορῶ πῶς εἶναι δυνατόν, κατόπιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπον, νὰ βγάζετε τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα βγάζετε. Εἶπον διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ἑξῆς: Ἐλήφθη ἔκθεσις τῆς Νομαρχίας Λαρίσσης, ἡ ὁποία ἐζήτει τὴν παραχώρησιν τῆς Ἀγριᾶς διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. Κατόπιν τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς προέβη τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς. Βραδύτερον ὑπεβλήθησαν παράπονα καὶ ἐκ μέρους τῆς κοινότητος, νομίζω, τοῦ Ἁγίου Λαυρεντίου, παράπονα συνιστάμενα εἰς τὸ ὅτι ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὐτὴ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ, διότι ἡ ἔκτασις ἦτο χρήσιμος καὶ εἰς τὴν κοινότητα. Ὑπεβλήθησαν καὶ ἄλλα παράπονα, ὅτι αὐτοί, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἐδίδοντο, δὲν ἦσαν ἐκ τῶν προσφύγων οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται τῆς ἀντιλήψεως τοῦ Κράτους. Ἐζητήσαμεν ἐξηγήσεις καὶ εἰς τὸν φάκελλον ὑπάρχουν δύο ἐκθέσεις, ὑποβαλλόμεναι καὶ αἱ δύο ἀπὸ τὴν Νομαρχίαν Λαρίσης.

§423Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι ἡ πρώτη ἔκθεσις, ἡ ὁποία ἀπεστάλη ὑπὸ τοῦ νομάρχου, ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία σᾶς ὑπεδείκνυε ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπικαλεσθῆτε ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ ἔχουν.

§424Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὑπῆρξαν, κύριε συνάδελφε, δύο ἐκθέσεις, ἡ μία μετὰ τὴν ἄλλην, ἀλληλοσυγκρουόμεναι, τῆς Νομαρχίας Λαρίσσης. Ἡ μία ἔκθεσις ἐβεβαίου, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, διότι οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἦσαν ἐνδεεῖς. Ἡ ἄλλη ἔκθεσις ἐβεβαίου ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, διότι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν τῶν προσώπων περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται. Ὅταν εὑρέθημεν ἐνώπιον αὐτῶν τῶν δύο ἀλληλοσυγκρουομένων ἐκθέσεων μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἀρχῆς ἐζητήσαμεν διασαφητικὰς πληροφορίας. Πρὶν ὅμως καταφθάσουν αἱ πληροφορίαι αὐταὶ περιηρχόμην ἐγὼ τὴν Θεσσαλίαν, μετέβην εἰς τὸν Βόλον καὶ ἐπωφελήθην τῆς εὐκαιρίας νὰ μεταβῶ μέχρι τῆς Ἀγριᾶς, ἵνα ἐξετάσω αὐτοπροσώπως τὴν κατάστασιν. Ἐκ τῆς αὐτοπροσώπου αὐτῆς ἐρεύνης ἐπείσθην καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὐτή, διότι ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι πρόσωπα τινὰ ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων ἦσαν, ὅπως ἀναφέρετε, εὔποροι, ὑπῆρχε καὶ ἄλλη ἔκθεσις, ἡ ὁποία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἡ ὁποία ὅμως, ὡς παρετήρησα, εἶχε τόσην σημασίαν, ὅσην καὶ ἡ ἔκθεσις αὐτή. Ὅταν ἐπέστρεψα ἐκ Βόλου τοὺς μὲν ἐνδιαφερομένους εἰδοποίησα καὶ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ τοὺς κατά, ὅτι θὰ ἀρθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, εἰς δὲ τὴν ὑπηρεσίαν εἶπον νὰ καταρτίσῃ τὴν εἰσήγησιν τὴν ὁποίαν καὶ νὰ ὑποβάλῃ καὶ νὰ μοῦ φέρῃ πρὸς ὑπογραφὴν διὰ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸ συμβούλιον. Ἀλλ’ ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἐπιστροφήν μου ἐκ Βόλου μετέβην εἰς περιοδείαν εἰς τὴν Δυτικὴν Θρᾴκην καὶ τὸ ζήτημα παρέμεινεν ἐκκρεμές. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς Ἀγριᾶς ἐν ὅλῃ αὐτῆς τῇ ἀκριβείᾳ.

§425Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Καὶ τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι τὴν ἀπηλλοτριώσατε.

§426Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἔγινεν ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμήν, ἀλλὰ δὲν ἔγινεν οὐδεμία παραχώρησις. Εἰδοποίησα πράγματι τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ τοὺς κατὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως, ὅτι ἡ ἀπαλλοτρίωσις θὰ ἀρθῇ.

§427Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἀλλ’ αἱ γενόμεναι ἀπαλλοτριώσεις, κύριοι βουλευταὶ δὲν ἔγιναν ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων· ἀπεδόθησαν οἰκόπεδα εἰς τοὺς διαφόρους Βαμβακοπούλους καὶ εἰς ἄλλους καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς διαφόρους προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς οἱ πρόσφυγες γυμνητεύουν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας: πῶς ἡ προσφυγική του ψυχὴ τοῦ ἐπέτρεψε νὰ ὑπάρχουν πρόσφυγες εἰς τοιαύτην κατάστασιν καὶ συγχρόνως ἔσπευσε νὰ δίδῃ διάφορα οἰκόπεδα εἰς τοὺς διαφόρους Βαμβακοπούλους; Νομίζω, ὅτι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ κατέχῃ τὸ ἑδώλιον τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν καὶ ποῖαι εἶναι αἱ πραγματικαὶ ἀνάγκαι τῆς στεγάσεως. Κατὰ τὰς ἐπισήμους ἀνακοινώσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως προσφύγων παραμένουν ἄστεγοι ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ 5.770 προσφυγικαὶ οἰκογένειαι. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀνέφερεν ἀνακριβεῖς ἀριθμοὺς καὶ θέλω νὰ ἀνασκευάσω, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας δὲν εἶπε τὴν ἀλήθειαν.

§428Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) Νομίζω ὅτι ὀφείλετε, ἐφόσον ἔρχεσθε καὶ ρίπτετε αὐτὴν τὴν βεβαίωσιν, νὰ προβαίνετε εἰς μίαν ἐξακρίβωσιν προηγουμένως τῶν πραγμάτων.

§429Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἔχω τοὺς ἀριθμοὺς ἀπὸ τὴν ἐπίσημον ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως προσφύγων.

§430Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι συντεταγμένοι μετ’ ἀκριβείας. Ἐγώ, προκειμένου νὰ μεταβῶ εἰς τὴν Γενεύην, προσεπάθησα νὰ ἔχω στοιχεῖα ἐξηκριβωμένα περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν προσφύγων. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως μοῦ ἔφερε τὴν ἰδίαν ἡμέραν εἰς ἕνα πίνακα τρεῖς ὑποθετικοὺς ἀριθμούς. Δὲν γνωρίζομεν πόσαι εἶναι αἱ ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι, αἱ χρήζουσαι ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Καὶ ἐγένετο ὑπολογισμὸς καὶ μᾶς ἔφεραν πληροφορίας πόσοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην ἀποκαταστάσεως; Μέχρι 40.000 οἰκογενειῶν. Κατόπιν ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως ἔκαμεν ὑπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει 20.000, ἐπὶ τῇ βάσει 8.000, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει 5.000. Λοιπὸν διὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς στατιστικῆς δὲν εὐθύνεται ὁ Ὑπουργός.

§431Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας μοῦ ἔδωκεν ὁ ἴδιος τὸν κατάλογον τῶν ἐκτάσεων τῶν ἀπαλλοτριωθεισῶν ἐπὶ τῆς ὑπουργίας του ἐν Πειραιεῖ αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 7.000.000 τετρ. μέτρα. Καὶ προηγουμένως ἦλθε καὶ μᾶς εἶπε ὅτι μόνον 2.000.000 τετρ. μέτρα ἀπηλλοτριώθησαν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἔγγραφον τὸ ἐπίσημον τὸ ὁποῖον ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας.

§432Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπε τέτοια πράγματα.

§433Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Παραμένουν ἄστεγοι 5.770 οἰκογένειαι. Εἶναι ἡ ἐπίσημος ἀνακοίνωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§434Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὑπάρχει ἡ στατιστική.

§435Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Καὶ ἀναβιβάζει τὰς προσφυγικὰς οἰκογενείας τὰς ἀστικὰς εἰ 5.770 ἐπὶ συνόλου 10.700 οἰκογενειῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀφαιρεῖ 1790 αἵτινες πρόκειται νὰ ἀποκατασταθοῦν εἰς τὰς ὑπὸ ἀνέγερσιν κατοικίας, καὶ 3093 ἀγροτικὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἀποσταλοῦν εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Ἐκ τούτων ὅμως τῶν στατιστικῶν τοῦ δήμου Πειραιῶς ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Πειραιῶς αἱ πραγματικαὶ δεόμεναι στεγάσεως οἰκογένειαι κατανέμονται ὡς ἑξῆς: Εἰς Κοκκινιὰν 500 οἰκογένειαι, εἰς Δραπετσῶνα αἱ αὐταί, καὶ εἰς τὰ Ταμπούρια κάτι τι ὀλιγώτερον, ἐν συνόλῳ 1500 οἰκογένειαι. Θέλετε εἰς τὰς 1500 οἰκογενείας νὰ προσθέσωμεν καὶ ἄλλας 500 ἀκόμη; Ὁ ἀπαιτούμενος χῶρος διὰ τὴν στέγασιν οἰκογενειῶν εἶναι πρὸς 120 τετρ. μέτρα ἑκάστη, ἤτοι τεκτον. τετραγ. πήχεις 215· ὥστε τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ εἶναι σύμφωνα μὲ τὸν οἰκοδομικὸν νόμον περίπου 240.000 τετραγ. μέτρα. Εἰς αὐτὰς ἂς προσθέσωμεν καὶ 100.000 τετρ. μέτρα διὰ τὴν ἀπαιτουμένην ρυμοτομίαν. Ἑπομένως ἔχομεν σύνολον 340.000 τετραγ. μέτρα. Θέλετε νὰ διπλασιάσωμεν καὶ τὸ ποσόν; Θὰ φθάσωμεν εἰς 680.000 τετρ. μέτρα. Γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, ἀντὶ τῶν ἀπαιτουμένων 680.000 τετραγ. μέτρων πόσας ἐκτάσεις ἀπηλλοτρίωσεν ὁ κ. Κύρκος; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου κατὰ τὴν ἐπίσημον στατιστικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δηλαδὴ 6.726.426 τετραγ. μέτρα.

§436Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Εἰς τὴν Δραπετσῶνα πόσοι ὑπάρχουν ἄστεγοι;

§437Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. 250 κατὰ τὴν στατιστικὴν τὴν ὁποίαν κατήρτισεν ὁ δῆμος Πειραιῶς, ἀποστείλας εἰδικοὺς ὑπαλλήλους. Οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους προηγουμένως ἐξέθεσα, βασίζονται ἐπὶ τῆς στατιστικῆς τοῦ δήμου Πειραιῶς, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνησυχεῖ καὶ ἐπιθυμεῖ τὸ ταχύτερον νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τοὺς ἀριθμοὺς τῆς Ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως προσφύγων, εὐχαρίστως δέχομαι νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἔρευναν τῶν ἀριθμῶν. Κατὰ τὴν στατιστικὴν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων ἐν Πειραιεῖ παραμένουσιν 6668 οἰκογένειαι ἄστεγοι συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἀγροτῶν κατηγορίας Γʹ, διότι οἱ τῆς κατηγορίας Βʹ, ὡς ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις αὐτὴ, ἐπὶ δύο ἢ τρία ἔτη δύνανται νὰ μείνωσιν εἰς τὰ αὐτὰ οἰκήματα. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων τῆς κατηγορίας Βʹ, κατὰ τὴν ὁποίαν παραμένουν εἰς τρώγλας εἰς καλύβας καὶ εἰς πλυντήρια. Ὁ ἀριθμὸς τῶν προσφυγικῶν οἰκογενειῶν τῶν δεομένων στεγάσεως ἀνέρχεται εἰς 6668· ἂν δὲ ἀναλογίσωμεν 120 τετραγ. μέτρα δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν, θὰ ἔχωμεν 860.000 τετραγωνικὰ μέτρα, ἂν προσθέσωμεν καὶ τὸ ἓν τρίτον διὰ τὴν ρυμοτομίαν, θὰ ἔχωμεν 1.200.000 τετραγ. μέτρα. Τὶ τὰ ἠθέλατε, κ. Ὑπουργέ, τὰ 7 ἑκατομ. τετραγωνικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἀπηλλοτριώσατε μόνον εἰς τὸν Πειραιᾶ;

§438Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Οἱ ἄλλοι ποῦ θέλετε νὰ μείνουν; στὸν ἀέρα;

§439Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω, κύριε Ὑπουργέ, νὰ λέγετε ἀνακριβείας. Ἀπηλλοτριώσατε τὴν ἔκτασιν αὐτὴν μεταξὺ Ἁγίου Γεωργίου 4 ἑκατομ. τετραγ. μέτρων, καὶ εἰς τὴν ἔκτασιν αὐτὴν δὲν ὑπάρχει οὐδὲ εἷς πρόσφυξ.

§440Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν ὑπάρχει, διότι ἡ ἔκτασις αὐτὴ εἶναι ἔκτασις μόνον κατάλληλος διὰ τὴν ἀπόρριψιν σκουπιδιῶν, αὔριον δὲ κατόπιν δαπάνης 20 ἑκατομ. δραχ. θὰ γίνῃ ἔκτασις κατοικήσιμος ἐπὶ τῆς ὁποίας θ’ ἀνεγερθοῦν συνοικισμοί.

§441Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Εἶναι τὸ καλύτερον μέρος τοῦ Πειραιῶς διὰ τὰς βιομηχανικὰς ἀνάγκας τοῦ μέλλοντος.

§442Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Σύσκεψις ἔγινεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον παρόντων ὅλων τῶν ἐγκύρως ἐκπροσωπούντων τὸν βιομηχανικὸν καὶ ἐμπορικὸν κόσμον τῆς γείτονος πρὸς λῆψιν μέτρων, καὶ ἐξευρέθη ἔκτασις 10 ἑκατομ. τετρ. μέτρων διὰ καθαρῶς βιομηχανικὴν χρῆσιν.

§443Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Θὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Ἀλλὰ ἐφόσον ὁμιλεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας δὲν θὰ προχωρήσω.

§444Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχουν οἱ ὑπουργοὶ νὰ παρακολουθοῦν ὅλας τὰς ἐπερωτήσεις διαρκῶς. Καμμίαν ἀπολύτως ὑποχρέωσιν.

§445Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ὄχι. Εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα εἶναι ὑποχρεωμένος μετὰ προσοχῆς νὰ παρακολουθῇ.

§446Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Καμμίαν ἀπολύτως ὑποχρέωσιν ἔχει.

§447Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Εἶναι λυπηρὸν νὰ λέγετε τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄξια μόνον δικτατορικοῦ πολιτεύματος. Ἐγκαθυδρίετε μίαν κοινοβουλευτικὴν δικτατορίαν, κ. Ὑπουργέ, μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§448Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀφήσατε τὸ κούνημα τῶν χεριῶν.

§449Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐνέχει ἀπειλήν. Διαμαρτύρομαι διὰ τὰς ἀνακριβείας τὰς ὁποίας σεῖς, πολιτικὸς ἀνὴρ περιωπῆς καὶ ἀρχηγὸς κόμματος, ἐθέσατε εἰς τὸ στόμα σας καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐξαγγέλλεται τοιαύτας κοινοβουλευτικὰς θεωρίας.

§450Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ εἴπατε τὰ ἐντελῶς ἀσύστατα αὐτὰ πράγματα νὰ μάθετε πῶς ἔχει ἡ ἀλήθεια. Οὐδόλως εἶναι ὑποχρεωμένοι, εἰς κανὲν κοινοβούλιον τοῦ κόσμου, οἱ ὑπουργοὶ ν’ ἀτενίζουν τοὺς ρήτορας κατὰ πρόσωπον μηδὲ νὰ παραμένουν εἰς τὴν αἴθουσαν, ἀρκεῖ νὰ παρίσταται ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως δυνάμενος νὰ μεταδώσῃ εἰς τὸν ὑπουργὸν τὰ λεχθέντα, ὅπως κανονίσῃ τὴν ἀπάντησιν. Μόνον κατ’ ἐξαίρεσιν εἰς τὸ ἰδικόν μας κοινοβούλιον ἑκάστοτε παρίστανται ὅλοι οἱ ὑπουργοὶ εἰς μίαν ἐπερώτησιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει κανένα λόγον, νὰ παρίστανται ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ὑποβαλλόμενοι διαρκῶς εἰς ἐρωταποκρίσεις. Ἂν θέλουν ν’ ἀκούσουν, θ’ ἀκούσουν, ἂν δὲν θέλουν νὰ τὸ κάνουν, δὲν ἔχουν κἂν ἓν δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλωσιν εἰς αὐτοὺς νὰ λαμβάνουν θέσιν δίκην κατηγορουμένων, ὑμῶν παρισταμένων ὡς ἀνακριτῶν. Ὁ ὑπουργὸς θ’ ἀπαντήσῃ. Γίνεται ὄχι πρὸς τὸν ὑπουργὸν ἡ ἐπερώτησις, γίνεται πρὸς τὴν Βουλήν. Τὴν Βουλὴν ἔχετε νὰ πείσετε, ὄχι τὸν ὑπουργόν. Ὁ βουλευτὴς ὁμιλεῖ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν, ἀφοῦ ἀκούσει τὰ ἐπιχειρήματα ἢ ἂν κρίνῃ ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα φέρονται δὲν εἶναι ἄξια ἀπαντήσεως, δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφέρῃ καμμίαν γνώμην.

§451Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Αὐταὶ εἶναι καταφανῶς πολιτικαὶ θεωρίαι, τὰς ὁποίας θὰ ἠλπίζαμεν νὰ ὑποστῶμεν ἐπὶ Παγκάλου, ὄχι ὅμως ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τῆς ἰδικῆς σας. Ὅλοι οἱ ἀπομένοντες πρὸς ἀποκατάστασιν πρόσφυγες εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα ἀνέρχονται κατὰ τὴν ἐπίσημον στατιστικὴν τῆς Ε.Α.Π. εἰς 31.225 ἐν ὅλῳ. Ἂν ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀστικαὶ οἰκογένειαι ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος ἐγκαθίσταντο εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ διετίθεντο δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν 215 τετραγωνικοὶ πήχεις, πάλιν θὰ ἀπῃτεῖτο ἔκτασις 3.747 χιλ. τετρ. μέτρων, τὰ ὁποῖα προστιθεμένων καὶ 1.721 διὰ τὴν ρυμοτομίαν, θὰ ἀνήρχοντο εἰς τὸ ποσὸν τῶν 4.980 χιλ. τετραγ. μέτρων. Καὶ ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν: τὶ ἔκαμε τὴν ἔκτασιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀπηλλοτρίωσε; Καὶ δὲν ἀντιλαμβάνεσθε, κ. ὑπουργέ, ὅτι διεπράξατε ἓν ἔγκλημα κατὰ τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς, τὸ ὁποῖον δὲν στρέφεται μόνον κατὰ τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ στρέφεται καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ βιομηχανικοῦ μέλλοντος καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἐξελίξεως τῆς πόλεως ταύτης; Δὲν δύνασθε ν’ ἀγνοῆτε τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς, καὶ τὸν ρόλον, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ διαδραματίσῃ ἐπὶ τῆς βιομηχανικῆς καὶ ἐμπορικῆς ἐξελίξεως. Ἡ ἐπιχειρηματικότης, ἡ προοδευτικότης, ἡ ἐργατικότης τῶν κατοίκων τοῦ Πειραιῶς ἀνήγαγον τὸν λιμένα τοῦτον εἰς ἕνα ἐκ τῶν κυριωτέρων λιμένων τῆς Μεσογείου, πλὴν τὴν ἐξέλιξιν τὴν μελλοντικὴν τοῦ Πειραιῶς τείνετε νὰ στραγγαλίσετε διὰ τῶν ἀπαλλοτριώσεων τὰς ὁποίας κάμνετε. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε καὶ τὴν πολιτικὴν οἰκονομίαν, δὲν ἐλάβατε ὑπ’ ὄψει ὅτι ἀπαιτεῖται ὅλη αὐτὴ ἡ ἔκτασις τῆς Πειραϊκῆς ἀκτῆς; Ποῦ θὰ γίνῃ ἡ μελετωμένη ἐλευθέρα ζώνη τοῦ Πειραιῶς; Καὶ εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς ὁ συνάδελφός σας τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐσκέφθησαν νὰ σᾶς ἀποτείνουν τὴν ἐρώτησιν ταύτην προκειμένου ν’ ἀπαλλοτριώσετε τὴν ἔκτασιν αὐτήν. Γνωρίζετε ὅτι ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς, εὑρισκόμενος εἰς τὴν διασταύρωσιν τῶν θαλασσίων ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι συνδέουν τρεῖς Ἠπείρους, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἐμπορικὸν κέντρον ἀποθηκεύσεως καὶ διανομῆς τῶν ἐμπορευμάτων εἰς τὴν ἐγγὺς Ἀνατολήν, καὶ εἰς βιομηχανοποίησιν διαφόρων προϊόντων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξάγωνται εἰς τὴν Ἀνατολήν. Κατ’ αὐτὸν τὸ τρόπον ὅλαι αἱ ἐργατικαὶ ἐξεγέρσεις θὰ ἐξέλιπον καὶ πλοῦτος θὰ εἰσήρχετο εἰς τὴν χώραν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ προσφυγικὸν συμφέρον τὸ ἐπιβάλλει νὰ τὸ λάβετε ὑπ’ ὄψει σας. Διότι, πολὺ καλά, θὰ ἀποκαταστήσετε τοὺς πρόσφυγας· πῶς θὰ ζήσουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἂν ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς δὲν ἔχῃ τὸν ἀπαιτούμενον χῶρον, διὰ νὰ κάμῃ ἐργοστάσια; Αὐτὰ ὅλα δὲν τὰ ἐλάβατε ὑπ’ ὄψει, διότι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὁποίαν μετέχετε εἶναι ἡ ἀνομοιογενεστέρα τῶν Κυβερνήσεων, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη ποτὲ εἰς τὸν πολιτικὸν ὁρίζοντα τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἡ πολυχρωμοτέρα πολιτικὴ, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν οὐρανόν. Ἀποτελεῖ κακότεχνον δύναμιν διαφόρων ἀντιλήψεων, διαφόρων κατευθύνσεων, ἔλλειψιν παντὸς προγράμματος. Ἀλλὰ ὁ μόνος σκοπὸς τῆς συστάσεως τῆς Κυβερνήσεως τοῦ εὐρυτέρου συνασπισμοῦ δὲν ἦτο ἄλλος ἢ ὁ διαμελισμὸς τῶν ἱματίων τῆς ἐκκλησίας καὶ ἐπὶ τῶν ἱματισμῶν δὲν ἔβαλον κλῆρον, ἀλλὰ τὰ διένειμαν εὐκολώτατα. Εἶναι γνωσταὶ αἱ συμφωνίαι τῆς ἀναλογικῆς διανομῆς, ὥστε νὰ μὴ τὰς ἐπαναλάβω.

§452Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι γνωσταί;

§453Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Βεβαίως. Σεῖς ἐπήρατε τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν, ὁ κ. Μεταξᾶς τὴν ὁδοποιΐαν, ὁ κ. Παπαναστασίου τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν καὶ μόνον ὁ κ. Μιχαλακόπουλος περιωρίσθη νὰ κάμῃ μερικὰ ταξίδια μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Γενεύης.

§454Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὑποθέτω ὅτι τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον προκαλεῖτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, θὰ εἶναι αἴσθημα διὰ νὰ μὴ εἴπω ἄλλο τι, ἀηδίας.

§455Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Εἶναι τοιαύτη ἡ ἐξέλιξις ὥστε ἀναμείνατε καὶ θὰ ἴδητε ἐντὸς ὀλίγου τὰς συνεπείας αὐτῆς.

§456Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐνόμιζον ὅτι τοιαῦτα πράγματα ἠδύναντο νὰ ἔχουν θέσιν εἰς Λυβέλλους· οὐδέποτε ἐνόμιζον ὅτι θὰ τὰ εἴπῃ πολιτευόμενος εἰς τὴν Βουλήν.

§457Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Εἶναι τοιαῦται αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἡ Κυβέρνησις αὕτη θὰ ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ διὰ βίας νὰ ἔχῃ ἀνατραπῆ ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§458Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εὔχομαι, ἐὰν ποτὲ διαχειρισθῆτε σεῖς τὰ κοινά, νὰ ἔχετε τὴν ἰδίαν ἀρετὴν τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύουν ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους κατηγορεῖτε διὰ τοιαύτας πράξεις.

§459Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Οὐδέποτε θὰ συμμετεῖχον Κυβερνήσεως ἀνομοιογενοῦς, ὁ ἕνας Ὑπουργὸς νὰ εἶναι Προοδευτικὸς καὶ ὁ ἄλλος νὰ σοσιαλίζῃ.

§460Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Δὲν ἐγίνατε Ὑπουργὸς καὶ δι’ αὐτὸ ἀπεσκιρτήσατε.

§461Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἑλκύουν τὰ Ὑπουργικὰ χαρτοφυλάκια. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας μᾶς ἀνέφερε προηγουμένως, ὅτι κατὰ ὑπερβολικὴν συγκατάβασιν ἐδέχθη νὰ ἀφίσῃ ἕνα χιλιόμετρον τετραγωνικὸν διὰ τὰς μελλούσας βιομηχανικὰς ἀνάγκας τοῦ Πειραιῶς καὶ διὰ τὴν μελλοντικὴν καθίδρυσιν τῆς ἐλευθέρας ζώνης. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὰς μελλούσας ἀνάγκας τοῦ Πειραιῶς τὸ τεμάχιον αὐτὸ τῆς γῆς, τὸ ὁποῖον τόσον γενναιοδώρως διεθέσατε; Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ χώρου τούτου, παρ’ ὅταν τῷ διεβιβάσθησαν ὡρισμένα παράπονα διὰ τὰς γενομένας ἀπαλλοτριώσεις, τὰ παράπονα αὐτὰ τὰ ἀπέρριψε συλλήβδην, μίαν δὲ μόνον ἀξίωσιν ἐδέχθη νὰ ἱκανοποιήσῃ — ἡ ἀξίωσις αὕτη προέρχεται ἐκ μέρους προσκειμένου κομματικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐργοστασιάρχου Σαχαρούδη, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἕνα χῶρον μανδρωμένον καὶ οὐχὶ ἐργοστάσιον, μετὰ 2 οἰκιῶν διὰ τοὺς φύλακας, εἰς τὸ ἐπικαιρώτερον σημεῖον τῆς γενομένης ἀπαλλοτριώσεως εἰς τὴν ὁδὸν ἐκείνην τὴν ὁποίαν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως νομίζω ὅτι ἀνεκάλυψε, τὴν ἄλλην ὁδόν....... Ἀθηνῶν. Ἀκριβῶς τὸ ἔχω σημειωμένον τὸ μέρος αὐτό· φράσσει τὴν ὁδὸν καὶ ἐὰν πραγματοποιηθῇ μέχρι τέλους ἡ ἀπαλλοτρίωσίς του, κατ’ ἀνάγκην θὰ γίνῃ παρέλκυσις τῆς ὁδοῦ ταύτης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπηνίχθη πρὸ ὀλίγου τὴν ἄρσιν τῆς τοιαύτης ἀπαλλοτριώσεως, ἀλλὰ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι, ἂν δὲν ἐνήργησε κομματικῶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἔπεσε θῦμα ἐνεργείας τῶν τεχνικῶν του ὑπηρεσιῶν, διότι ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν, ὅτι τοῦ ἐργοστασίου εἶχον καταρτισθῆ τὰ σχέδια ἀπὸ τοῦ 1923, δὲν εἶναι ἀκριβής. Ἀπεκαλύφθη ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι ὁ προϊστάμενος τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου σας εἶχε συντάξῃ τοιαῦτα σχέδια ἱδρύσεως ἐργοστασίου καὶ δι’ αὐτὸ ἴσως σᾶς παρέσυρε.

§462Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὁ προϊστάμενος τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας εἶναι ἐντελῶς ἀμέτοχος. Καὶ τὰ σχέδια συνετάχθησαν καὶ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας ἐνεκρίθησαν καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μὲ τὸ παράπονον τοῦ ἐνδιαφερομένου νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἡ αἴτησίς του. Ἡ αἴτησις παρεπέμφθη εἰς τὸ συμβούλιον καὶ ἐκκρεμεῖ ἐνώπιον αὐτοῦ.

§463Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἐν τούτοις, κ. Ὑπουργέ, δὲν ἐδέχθητε νὰ ἄρετε τὴν ἀπαλλοτρίωσιν δι’ ἄλλο ἐργοστάσιον, ὅπως τῶν κληρονόμων Πανταλιώτη, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀσβεστοκάμινον ἐκεῖ καὶ οἱ ὁποῖοι θέλουν χῶρον πρὸς ἐπέκτασιν, ἀλλ’ ἐδέχθητε τὴν μὴ ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ ἀνυπάρκτου ἐργοστασίου. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας διεβεβαίωσεν ὅτι τρέφει ἱερὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν, ὅτι στρέφεσθε μᾶλλον κατὰ τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας καὶ ὅτι προστατεύετε τὴν μικράν. Θὰ ἠδυνάμην ν’ ἀναφέρω πλεῖστα ὅσα παραδείγματα εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι δὲν τρέφει καμμίαν ἐκτίμησιν εἰς αὐτήν, διότι καὶ μικροὺς κατόχους γηπέδων τοῦ Πειραιῶς τοὺς ἀπεγύμνωσεν ἐντελῶς, ὅπως τοὺς ἀδελφοὺς Ζερβοῦ, καὶ αὐτὴν ἀκόμη τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποκαταστάσεως τοὺς εἶχεν ἀφήσῃ πρὸς ἐκμετάλλευσιν, ἀφηρέσατε· ἀφηρέσατε δ’ ἀκόμη, ἐντελῶς παρανόμως καὶ ἀντισυνταγματικῶς, τὰ οἰκόπεδα τῶν ἀδελφῶν Βοργιλᾶ, τῶν ὁποίων ἡ ἔκτασις δὲν ὑπερβαίνει τοὺς 500 τετρ. πήχεις.

§464Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἂν εἶναι παράνομον θὰ διορθωθῇ.

§465Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐδέχθη οὔτε τὰ καθυστερούμενα μισθώματα νὰ πληρωθοῦν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας κατέλαβε καὶ τὴν δημοτικὴν πλατεῖαν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται παραλλήλως τῶν ἐκτελουμένων λιμενικῶν ἔργων, ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι ἔχει καταληφθῆ πρὸς στέγασιν καὶ οὐχὶ διὰ νὰ χρησιμεύσῃ διὰ καταστήματα. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν στερεῖται καὶ ἐφευρετικότητος καὶ ὁ ἴδιος παρέχει τὰς συμβουλάς του πρὸς τοὺς πρόσφυγας, τοὺς ὁποίους θέλει νὰ προστατεύσῃ, καὶ τοὺς λέγει· θὰ ἔλθω μὲ μίαν ἐπιτροπὴν νὰ κάμω ἐπιθεώρησιν, βάλτε καὶ κανένα κρεββάτι, ὥστε νὰ φαίνεται ὅτι τὰ καταστήματα αὐτὰ χρησιμεύουν ὡς οἰκίαι.

§466Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τί εἶναι αὐτά;

§467Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Εἶναι αὐτά, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργός σας λέγει καὶ ἐνώπιον τρίτων καί, ἂν ἀπεδέχετο ἡ Κυβέρνησις τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, θὰ σᾶς προσήγαγον μάρτυρας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐβεβαίουν ὅτι, τόσον διὰ τὰ καταστήματα τῆς ἐκτάσεως τοῦ Ἁγίου Διονυσίου, ὅσον καὶ διὰ τὰ τῆς Δημοτικῆς Πλατείας συνεβούλευσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ βάλλουν καὶ μερικὰ κρεββάτια καὶ νὰ προσποιηθῶσιν ὅτι τὰ καταστήματα αὐτὰ χρησιμεύουν ὄχι μόνον διὰ τὸ ἐμπόριον, ἀλλὰ καὶ πρὸς στέγασιν.

§468Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). (Γελῶν). Δὲν εἶναι δυνατὰ αὐτά.

§469Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Μὴ γελᾶτε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι ἀλήθειαι, αἱ ὁποῖαι ἂν θέλετε νὰ ἐξακριβωθοῦν, πρέπει νὰ ζητήσητε νὰ γίνῃ ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή.

§470Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ νὰ βοηθήσω τὸ ἔργον τῆς διοχετεύσεως τοιούτων ἀνακριβειῶν;

§471Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν θέλετε νὰ γίνῃ ἐπιτροπή, διότι θέλετε νὰ συγκαλύψητε τὰς πράξεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐγὼ οὐδέποτε εἶπον ἀνακριβείας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§472Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι σπερμολογίαι ἀνάξιαι προσοχῆς. Μὲ τὸ τί μοῦ εἶπεν ὁ ἕνας καὶ τὸ τί μοῦ εἶπεν ὁ ἄλλος δὲν στηρίζονται κατηγορίαι ἀόριστοι.

§473Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφων, ἐνθυμεῖσθε δὲ πολὺ καλὰ καὶ τὸ τηλεγράφημα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν.

§474Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐνθυμοῦμαι ὅτι τὸ ἐδιαβάσατε τὸ τηλεγράφημα καὶ δὲν κατωρθώσατε τὴν ἔννοιάν του νὰ ἐννοήσητε. Ἐφόσον ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ γεγονὸς ὅτι, ἀναγνώσαντες ἔγγραφον, δὲν εἶσθε εἰς θέσιν θέσιν νὰ ἐννοήσητε ποίαν σημασίαν ἔχει τὸ ἔγγραφον, θέλετε νὰ σᾶς πιστεύσω ὅταν φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μαρτυρίας ἀνεξελέγκτους προσώπων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναμαι νὰ ἔχω οὐδεμίαν ἐμπιστοσύνην;

§475Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Τὴν σοφιστικήν σας δεινότητα δὲν τὴν ἔχω ἐγώ. Ἐγὼ λέγω τὴν ἀλήθειαν, ἐνῶ σεῖς διὰ σοφιστειῶν προσπαθεῖτε νὰ περιπλέξητε τὰ πράγματα.

§476Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δύνασθε νὰ πάρετε τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς μιᾶς εἰκοσαετίας ὁλοκλήρου, ἵνα ἴδητε ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἀπευθύνω κατηγορίας ἐπὶ τῇ βάσει καταθέσεων προσώπων, οἱωνδήποτε, ἢ ἐπὶ τῇ βάσει προσώπων μὴ κατονομαζομένων. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνετε σεῖς ἀποτελεῖ παρεκτροπήν, ἀποτελεῖ κατάχρησιν μὴ ἐπιτρεπομένην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§477Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἐὰν κάμετε ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν θὰ προσέλθωσι τὰ πρόσωπα νὰ βεβαιώσωσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγω.

§478Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ καθιστᾷ τὴν θέσιν τοῦ βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐξαγγέλλει τοιαύτας κατηγορίας, ἐπὶ τοιούτων στηριζόμενος δεδομένων ἀναξιοπίστων, ἄκρως κρίσιμον. Καί, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἐπιτροπή, ὅταν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, μετὰ τίνος ἐπιπολαιότητος φέρονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατηγορίαι τοιαύτης φύσεως, ἐπὶ τὴν βάσει τοιούτων δεδομένων, ἀσφαλῶς δὲν θὰ βοηθήσωμεν ἡμεῖς τὴν διοχέτευσιν τοιούτων ἀνακριβειῶν.

§479Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνακριβειῶν. Ἀλλ’ ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας δὲν ἐνήργησεν ἐπὶ αἰτήσεως τῶν βιομηχάνων Σύρου, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν ἀποστολὴν 500 οἰκογενειῶν εἰς Σύρον, ἀναλαμβάνοντες νὰ καταβάλουν τὴν παραχώρησιν τῶν ἀπαιτουμένων οἰκοπέδων καὶ τὴν δαπάνην τῆς ἀνεγέρσεως οἰκίσκων. Ἐπὶ πλέον οἱ βιομήχανοι Σύρου ἀνελάμβανον καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐργασίας εἰς τὰ ὑφαντουργεῖα. Τοῦ ἐγγράφου τούτου ἔλαβε γνῶσιν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλ’ εἶναι ἄγνωστον τί ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνήργησεν. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος, ὅπως καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 19, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακηρύσσωμεν καὶ νὰ ἐμμένωμεν εἰς τὴν αὐστηροτάτην μορφὴν τῆς ἀστικῆς ἰδιοκτησίας, καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τοῦ ἄρθρου 119 νὰ στήνωμεν παγίδα καὶ λαιμητόμον κατὰ τῆς ἰδιοκτησίας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἔλεγον τότε, ὅτι θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ ἐθνικοποιήσωμεν τὴν ἰδιοκτησίαν, οὕτως ὥστε οἱ Ἕλληνες πολῖται νὰ γνωρίζωσι κατὰ ποῖον τρόπον θὰ διακανονίζωσι τὰ συμφέροντά των ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος τούτου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ τοιαύτη ἐθνικοποίησις θὰ ἦτο προτιμωτέρα ἀπὸ τὸ προτεινόμενον σήμερον, διότι τὰ βάρη τῆς στεγάσεως καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων ἐπιπίπτουσιν ἐπὶ ὡρισμένης τάξεως, ἡ ὁποία εἶχε τὴν ἀνοησίαν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ περιουσιακά της στοιχεῖα ἐπὶ οἰκοπέδων, ἐνῷ τὸ μέγα κεφάλαιον οὐδὲν συνεισφέρει διὰ τὸ μεγάλο αὐτὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Καὶ ἐρωτῶ, τί εἰσφέρουσι διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο οἱ ἐν Ἑλλάδι ἀντιπρόσωποι τοῦ μεγάλου κεφαλαίου; Βεβαίως οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ μεγάλου κεφαλαίου δὲν ἦσαν ἀνόητοι νὰ ἐνδύσωσι τὴν περιουσίαν εἰς οἰκόπεδα, διότι τὰ οἰκόπεδα κυρίως ἠγοράζοντο παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξῳκονόμουν μικρὰς οἰκονομίας. Ἡ μικροαστικὴ τάξις ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐνέδυε τὰ χρήματά της εἰς οἰκόπεδα, ἐνῷ οἱ μεγάλοι κεφαλαιοῦχοι σκέπτονται πάντοτε πῶς νὰ γεμίζουν τὰ πορτοφόλια των, ἐνδύοντες τὰ χρήματά των εἰς τραπεζικὰ καὶ ἄλλα χρεώγραφα. Καὶ ἐρωτῶ, τί εἰσέφερον οἱ ἐν Ἑλλάδι ἀντιπρόσωποι τοῦ μεγάλου κεφαλαίου, τί εἰσέφερον ὁ κ. Διομήδης, ὁ κ. Λοβέρδος, ὁ κ. Τσουδερός, ὁ κ. Ἡλιάσκος, ὁ κ. Βλάγκαλης;

§480ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. Μάξιμος.

§481Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Καὶ ὁ κ. Μάξιμος. Οὐδέν, λοιπόν, συνεισέφερον ὅλοι αὐτοί. Θὰ πληρώσῃ καὶ πάλιν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὸν ὁποῖον τὸ δημοσιονομικὸν δαιμόνιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεβίβασεν εἰς τὸ νὰ τρώγῃ καὶ πίτυρα ἀκόμη, ὑπὸ μορφὴν φόρου. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐπιβάλλεται ἄμεσος ἡ ἀναστολὴ τῶν σκανδαλωδῶν ἀπαλλοτριώσεων καὶ ὁ καταρτισμὸς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ διευκρινίσῃ τὰς γενομένας ἀπαλλοτριώσεις καὶ νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον ὅπου ὑπάρχῃ καὶ, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν συγκατατίθεται νὰ λάβῃ τοιαῦτα μέτρα, δὲν θὰ ἐδίσταζον ἀπὸ τὸ βήματος τούτου νὰ ἀπευθύνω ἔκκλησιν πρὸς τοὺς κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀδικουμένους πολίτας καὶ ἐνόπλως ἀκόμη νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν ἰδιοκτησίαν των, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι εὑρίσκονται ἐν νομίμῳ ἀμύνῃ καὶ ὅτι ἀμύνονται κατὰ τῶν λῃστρικῶν ἐπιδρομῶν Κυβερνήσεως ἀναξίας.

§482ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαρβέρης.

§483Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν ὡς τὰς 6 τὸ πρωΐ νὰ συζητῶμεν. Ἄλλως τε νομίζω ὅτι ἐφωτίσθη ἡ Βουλή· (Μεθ’ ὅ, παραιτουμένων τῶν ἐγγεγραμμένων, κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις).

§484ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψηφοφορία ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν σήμερον καὶ ὥραν 6 μ.μ. (Ὥρα 6 π. μ.).