1927.12.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12Η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1927

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 καὶ 40 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν κέντρου Λαϊκοῦ Κόμματος κλπ. Σερρῶν ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ ἐξασφαλίσεως εὐθηνοτέρου φωτισμοῦ τῆς πόλεως κλπ. Ἡ χήρα Εὐαγγελία Οἰκονόμου, κάτοικος Βόλου, ζητεῖ ἀπόδοσιν νομίμου συντάξεως. Ἐπιτροπὴ ἀποκληρωτέων κληρούχων Ἀγχιάλου διαμαρτύρεται διὰ διανομὴν κλήρων της εἰς νέους κληρούχους. Πρόεδροι τῶν ἐν Καλάμαις σωματείων, ὑποβάλλουν τηλεγραφικὴν παράκλησιν περὶ ἀποπερατώσεως τῆς ὁδοῦ Καλαμῶν–Σπάρτης. Τεχνικὸς κόσμος Βορείου Ἑλλάδος διαμαρτύρεται δι’ ἀποκλεισμὸν συνεταιρισμοῦ ἀπὸ δημοπρασίαν ὁδοποιΐας. Ὁ Ζανῆς Πολυκανδρύτης, ὁπλαρχηγὸς Μακεδονομάχος, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως ἐνεργήσῃ διὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς συντάξεώς του. Ἡ Συνομοσπονδία τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ ζητεῖ τὴν ἄμεσον ἐπιψήφισιν τοῦ καταστατικοῦ νόμου, ὅστις ἔχει καταρτισθῆ διὰ τὸ ἔτος 1924 κλπ. Λαὸς Πυργίων ἀποδοκιμάζει στάσιν βασιλικῶν κατὰ μεγαλουργοῦ φυλῆς Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Κοινοτικὰ Συμβούλια Μουρίων, Ἀμαράντων, Καρασουλίου, Μαστικόδου κλπ. διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην κατάργησιν Νομαρχίας Θεσσαλονίκης. Ὁ Ἰωάννης Θεοδοσίου, Δήμαρχος Φλωρίνης, γνωρίζει ὅτι καταρτίζεται ἐν Φλωρίνῃ δημοτικὴ βιβλιοθήκη καὶ παρακαλεῖ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθοῦν ὑπὲρ τῆς συνιστωμένης βιβλιοθήκης βιβλία ἐκ τῶν περισσευόντων ἐκ τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Ὁ Ἰωάννης Ν. Ἰωάννου πρόσφυξ, κάτοικος Γουμενίτσης, ζητεῖ τὴν ἀπαλλαγὴν αὑτοῦ ἐκ τῆς πληρωμῆς δραχμῶν 4500 προκληθείσης παρὰ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης ἐπὶ ἀδίκῳ κατηγορίᾳ. Ἡ Κυριακὴ Τζιλαλῆ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐξετάσῃ εὐμενῶς τὸ ζήτημα ἐξαφανίσεως ἰδιογράφου διαθήκης τοῦ συγγενοῦς της Χ. Μάνεση. Λαὸς ἐπαρχίας Βάλτου παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως ἐγκρίνῃ διέλευσιν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς δι’ Ἠπείρου. Οἱ ἰδιοκτῆται κτημάτων Κατσέκων, Ἀραχώβης τῆς Λειβαδίας παρακαλοῦν τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπαναφέρῃ τὴν ἀγρονομίαν, ἥτις ἐπέφερεν εὐχάριστα ἀποτελέσματα εἰς ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Ἀγρινίου μετὰ τῶν λοιπῶν Σωματείων, Ὀργανώσεων, Συλλόγων καὶ Συνεταιρισμῶν διαμαρτύρεται ἐντονώτατα διὰ παρατηρουμένην ἀστοργίαν τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν ἐπὶ ζητημάτων συγκοινωνίας. Ἐπιτροπὴ Σωματείων ἰδιοκτητῶν φορτηγίδων διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ Λιμενάρχου Ἀλεξανδρουπόλεως δι’ ἀνευλαβῆ καὶ ἀπρεπῆ στάσιν ἔναντι Ἐπιτροπῆς. Αἱ ἐπαγγελματικαὶ Ὀργανώσεις Κορίνθου ζητοῦσι τροποποίησιν ἀντιλαϊκοῦ ἐνοικιοστασίου. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ἀλεξανδρόπουλος, Ι. Νικολίτσας καὶ Ξ. Μαυρομάτης καταθέτουσι τηλεγραφήματα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἀγρινίου καὶ διαφόρων ἄλλων Σωματείων ὡς καὶ τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ Βότζου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἀστοργίαν τὴν ὁποίαν δεικνύει ἡ Πολιτεία διὰ τὴν συγκοινωνιακὴν κατάστασιν τοῦ Νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Τσικόπουλος καταθέτει διαφόρους τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ὀκτωβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Ν. Δ. τῆς 4 Νοεμβρίου 1926 περὶ παρατάσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 3270 ἀφορῶντος τὰς ἐν τῷ Κράτει ἐπιχειρήσεις παραγωγῆς καὶ διανομῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας» περιεχομένας εἰς ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Τριπόλεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Μπανιᾶς ὑποβάλλει ὑπόμνημα τῶν ἀδελφῶν Α. καὶ Γ. Π. Σακογιάννη περὶ διακανονισμοῦ διαφορᾶς των μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῆς Ρουμανικῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Δανιὴλ Φώτιος, δημοσιογράφος, ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ ἀπονομῆς συντάξεως λόγῳ τῶν πρὸς τὴν Πατρίδα ὑπηρεσιῶν του ἢ περὶ πληρωμῆς τῆς ἐπιδικασθείσης καὶ μὴ δοθείσης αὐτῷ ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἀποζημιώσεως. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Φ. Μοσχούλας ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ Κτηματικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν, ληφθὲν ἐν γενικῷ συλλαλητηρίῳ, δι’ οὗ ὁ λαὸς Καλαμῶν διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ἀντικτηματικῶν καὶ ἀντιγεωργικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, διατυποῖ τὴν βαθυτάτην ὀδύνην του διὰ τὰ βαρύτατα σιδηροδρομικὰ καὶ ἀκτοπλοϊκὰ κόμιστρα, ὧν ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ δημιουργηθεῖσα ἀκρίβεια τῆς ζωῆς καὶ αἰτεῖται· Αον) Νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ κηπουρικῶν καὶ εἰδῶν ἑσπεριδοειδῶν τοιούτων ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Βον) Νὰ ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἑσπεριδοειδῶν καὶ κηπουρικῶν προϊόντων εἰς ἀλλοδαπήν. Γον) Νὰ μειωθῶσι κατὰ τὸ ἥμισυ τὰ κόμιστρα τῶν σιδηροδρόμων καὶ ἀτμοπλοίων. Δον) Διαδηλοῖ ὅτι λόγῳ τῶν ἐκ τῶν ἀνωτέρω λόγων ζημιῶν εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ ἐκπληρώσεως τῶν φορολογικῶν του ὑποχρεώσεων. Ὁ κ. Ι. Μεταξᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια. 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν ἀποξήρανσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν τῶν ὑδάτων τῆς λίμνης Ξυνιάδος». 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν ἐξυγίανσιν καὶ ἄρδευσιν τοῦ ἕλους Τρινάσσου κλπ. ὡς καὶ τοῦ τῆς 31 Ἰουλίου 1926 ἑτέρου «περὶ κυρώσεως συμπληρωματικῆς συμβάσεως μετὰ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας Ἔργων ἐξυγιάνσεως τοῦ πεδίου Τρινάσσου». 3) Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως πρὸς ἐξυγίανσιν καὶ ἀποξήρανσιν τῶν πέριξ τῶν λιμνῶν Λυσιμαχίας καὶ Τριχωνίας ἑλῶν. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Φεβρουαρίου 1926 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν ἀποξήρανσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἕλους Τάκκας». Ὁ κ. Ι. Κίνιας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἄρσεως ἀπαγορεύσεως ἐφαρμογῆς τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἐπὶ Μοναστηριακῶν κτημάτων». Ὁ κ. Ν. Βλιάμος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποζημιώσεως ἐφημερίδων». Οἱ κ. κ. Γ. Τσακανίκας καὶ Ι. Τσιγκόλης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποζημιώσεως ἐφημερίδων». Ὁ κ. Γ. Γεωργιάδης ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς προτάσεις νόμων· 1) «Περὶ ἀκατασχέτου μισθοῦ ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων», καὶ 2) Περὶ προσμετρήσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν προσφύγων δημοδιδασκάλων εἰς τὰ σχολεῖα τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ». Οἱ κ. κ. Θ. Νικολούδης (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) καὶ Α. Ζαΐμης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Σεπτεμβρίου 1928 Ν. Δ. «περὶ χορηγίας συνδρομῆς ἐκ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ κατασκευῆς κλπ. διδακτηρίων μέχρι 50,000 δρ. πρὸς τὸν ἐν Ἄργει φιλολογικὸν Σύλλογον «Δαναὸς» κλπ. Οἱ κ. κ. Δ. Πετρακάκος, Θ. Βαρβιτσιώτης καὶ Π. Παπαδάκος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποζημιώσεως ἐφημερίδων». Ὁ κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως λιμενικῶν καὶ ὑδραυλικῶν ταμείων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λευκάδος». Οἱ κ. κ. Μ. Βολουδάκης, Κ. Ναυπλιώτης, Γ. Μπακόπουλος καὶ Δ. Κάκαβος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποζημιώσεως ἐφημερίδων». Οἱ κ. κ. Α. Ζαΐμης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) καὶ Α. Μαζαράκης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Στρατολογίας διατάξεων τοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς». Οἱ κ. κ. Λ. Ἰασωνίδης, Α. Βαλαωρίτης, Δ. Πετρακάκος, Γ. Βοραζάνης, Ε. Μαλαμίδας, Γ. Καρπετόπουλος, Χ. Χριστοβασίλης καὶ Α. Λούλης, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως ἐφημερίδων». Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ χρόνου ὑπηρεσίας καὶ συντάξεως ἀπολυθέντων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 117 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ κατόπιν αἰτήσεως πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ζητεῖται ἡ ἔγκρισις δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὀρόφων τῆς Βουλῆς. Ἐπίσης ζητεῖται ἡ ἔγκρισις δαπάνης διὰ τὴν ἐπίπλωσιν τῶν νέων αἰθουσῶν τῆς Βουλῆς αἱ ὁποῖαι κατασκευάζονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§4ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ προταχθῇ ἡ ἀφορῶσα τὸν γενόμενον προκριματικὸν διαγωνισμὸν ὁδοποιΐας ἐπερώτησις.

§5Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶναι ἐπείγουσα καὶ σπουδαία ἡ ὑπόθεσις.

§6ΑΥΓ. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Χθὲς εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις ὅπως καταρτισθῇ Ἐπιτροπή, ἥτις θὰ ἠσχολεῖτο μὲ τὸ ζήτημα τῶν Ἀναπήρων πολέμου καὶ τὴν ταχεῖαν ἀπονομὴν τῆς συντάξεως αὐτῶν. Ἤθελα νὰ παρακαλέσω ὅπως ἐξουσιοδοτηθῇ ὁ κ. Πρόεδρος καὶ καταρτίσῃ τὴν Ἐπιτροπήν, ὅπως καταστῇ δυνατὸν καὶ διεκπεραιωθῶσιν αἱ ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις τὸ ταχύτερον.

§7Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγώ.

§8Ρ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ὁ κ. Πρόεδρος, ὅπως καταρτίσῃ τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ εἶναι δεκαπενταμελής.

§9Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε, ὅπως περιλάβητε καὶ ἐμὲ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, θὰ καταρτισθῇ ἡ Ἐπιτροπή.

§11Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε, ὅπως συζητηθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἐκτοπισμῶν, ὅταν ἔλθῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα κ. Βουλευτά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δέχεται νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησίς του;

§13Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μάλιστα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεολογίτης.

§15Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἀπὸ ἡμερῶν ἐγνώσθη ἐκ τῶν ἐφημερίδων ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ παρετηρήθη διαφωνία, προκειμένου περὶ τῶν ἔργων ὁδοποιΐας μειοψηφήσαντος μάλιστα τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ. Παρακολουθοῦμεν μετ’ ἐνδιαφέροντος ἐξαιρετικοῦ τὰς προσπαθείας τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ διὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας καὶ καταβάλλομεν πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως ἐνισχύσωμεν καὶ ἡμεῖς κατὰ τὸ δυνατὸν, τὴν ἔναρξιν τοῦ κολοσσιαίου αὐτοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον θὰ σημάνῃ τὴν ἀπαρχὴν μιᾶς νέας περιόδου, μιᾶς νέας ζωῆς διὰ τὸν τόπον. Δι’ ἡμᾶς τοὺς πάσχοντας, ἐν Μακεδονίᾳ ἐξαιρετικῶς, ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν δρόμων τὸ ἔργον αὐτὸ δὲν δύναται παρὰ νὰ τύχῃ τῆς ἀμερίστου συνδρομῆς ἡμῶν. Ἡ παρατηρηθεῖσα ὅμως ἀσυμφωνία καὶ ὁ ἐγερθεὶς θόρυβος μᾶς ὠθεῖ εἰς τὸ νὰ παρακαλέσωμεν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, ὅπως μας ἐκθέσῃ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τί ἐν προκειμένῳ συμβαίνει, τί νὰ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὤθησε τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργόν, ὥστε νὰ μὴ συμφωνήσῃ εἰς τὰς ἀπόψεις αὐτοῦ. Θέλομεν δὲ ἀπολύτως νὰ πεισθῶμεν ἐπὶ τούτου, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, θιασώτης ἔνθερμος τῶν διαγωνισμῶν, θιασώτης τόσον ἔνθερμος ὥστε νὰ ἔχωμεν πικρὰν πεῖραν ἡμεῖς οἱ Μακεδόνες, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα μέλλουν νὰ ἐκτελεσθοῦν ἐν Μακεδονίᾳ, τοῦ Στρυμῶνος καὶ τῶν Φιλίππων, ἔφθασεν εἰς τὸ συμπέρασμα τῶν προσπαθειῶν του, ὥστε νὰ ἐμφανισθῇ ἡ Κυβέρνησις διαφωνοῦσα διὰ τὸ ζήτημα τῆς δημοπρασίας. Θέλομεν ἔργα τοιαύτης σημασίας, ἐφόσον τόσοι πολλοὶ συμμετέχουν εἰς τὴν δημοπρασίαν, νὰ ἐκτελεσθοῦν διὰ πλήρους ἐλευθερίας καὶ νὰ γίνουν οἱ πάντες δεκτοί, ἐκεῖνοι ἰδίως, οἱ ἔχοντες ὅλα τὰ προσόντα καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπιμόνως κρούουν τὰς πύλας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Θέλομεν νὰ χυθῇ πλῆρες φῶς, πλήρης δημοσιότης, ἵνα τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἀρχίσῃ, νὰ τὸ περιβάλῃ διὰ στοργῆς ὁ ἑλληνικὸς λαὸς καὶ νὰ μὴ ἀπομείνῃ ἡ παραμικροτέρα ἀμφιβολία ὅτι ἐλήφθησαν ἐσπευσμέναι ἀποφάσεις ὅτι ἀπεκλείσαμεν ἐπιχειρηματίας καὶ ἑταιρείας ἐχούσας δικαίωμα νὰ διαγωνισθοῦν καὶ νὰ καλλιτερεύσουν τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα αὐτά. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις, ἥτις θέλει ἐπακολουθήσει, δὲν θὰ εἶναι συζήτησις ἀποκλειστικὸν ἔχουσα σκοπὸν νὰ ἀντιδράσῃ κατὰ τοῦ ἔργου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλὰ θὰ εἶναι μία συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ ὑποβοηθήσῃ τοὺς πάντας διὰ νὰ μορφώσωμεν ἀκριβῆ γνώμην καὶ νὰ προωθήσωμεν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ὀφείλει τὸ ταχύτερον νὰ ἀρχίσῃ, διὰ νὰ δώσωμεν νέους πνεύμονας ἰδίως εἰς τὰς Νέας Χώρας.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαρβέρης.

§17Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ὑποθέτω, ὅτι συμμερίζεται τὴν ἰδέαν καὶ τὴν ἄποψιν τοῦ ὅτι ἡ συγκοινωνία ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχει καλῶς καὶ ὅτι πρέπει διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐπισπευσθοῦν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς δώσουν ἓν συγκοινωνιακὸν σύστημα δυνάμενον νὰ ἀποδείξῃ ὅτι καὶ ἡ χώρα μας εἰσῆλθεν ἐπιτέλους εἰς τὴν χορείαν τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν. Ἀπὸ τοῦ σημείου ὅμως αὐτοῦ, μέχρι τοῦ σημείου νὰ γίνουν ὅπως ὅπως μερικὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα νὰ πληρωθοῦν ἀρκετὰ χρηματικὰ ποσά, χωρὶς ὅμως ἡ ἀπόδοσις νὰ εἶναι οἵα τὴν ἀναμένει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, νομίζω ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων περὶ ὁδοποιΐας πρὸ δύο μηνῶν ἐλέχθη καὶ ὑπεστηρίχθη καὶ ἐγένετο ἀποδεκτὸν ὅτι θὰ παρασχεθῇ κάθε εὐκολία εἰς πᾶσαν Ἑταιρείαν ἀλλοδαπὴν ἢ ἡμεδαπήν, ἡ ὁποία θὰ παρεῖχε τοὺς ὅρους ἐκείνους καὶ τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας, τὰς ἀπαιτουμένας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐντὸς τῶν ὅρων τῶν συμφωνιῶν καὶ τῶν ὑποχρεώσεων αἵτινες διαγράφονται ἐν τῇ διακηρύξει. Μάλιστα δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην παρεκλήθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἠκύρωσε προκριματικὴν δημοπρασίαν, ἵνα περιληφθοῦν πάντες οἱ βουλόμενοι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δι’ οἱονδήποτε τυπικὸν λόγον εἶχον ἀποκλεισθῆ προηγουμένως τῆς δημοπρασίας ἐκείνης. Προεκηρύχθη προκριματικὴ δημοπρασία διὰ τὴν 26 Ὀκτωβρίου. Κατὰ τὴν δημοπρασίαν ταύτην, τὴν προκριματικὴν προσῆλθον ἀκριβῶς τέσσαρες μειοδόται, ἡ Ἑταιρεία Μακρῆ καὶ Σία, ἡ Ἑταιρεία Πρεζάνης Σία καὶ Καψαμπέλη καὶ Σία, Ἐργολάβοι Βορείου Ἑλλάδος μὲ ἕνα ὅμιλον ἄλλων συνεταιρισμῶν καὶ τετάρτη ἡ Ἑταιρεία Ραλλίδης καὶ Σία. Πάντες οὗτοι εἶχον καλῶς παρουσιασθῆ καὶ εἶχον ἐκπληρώσει ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τῆς διακηρύξεως, δηλαδὴ εἶχον καταθέσει τὴν ἐγγύησιν τῶν 10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ ἐν γένει συνεμορφώθησαν κατὰ γράμμα πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται ἐν τῇ διακηρύξει, δηλαδὴ τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐνδείξεων ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ παρέχουν τὸ ζητούμενον δάνειον τῶν 6 ἑκατομμ. λιρῶν καὶ ἐν γένει ὅτι κατὰ τὴν διακήρυξιν θὰ δύνανται ὄχι ἐν λόγοις ἀλλὰ ἐν ἔργοις νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ κολοσσιαίου τούτου ἔργου. Ἀτυχῶς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δι’ ἀποφάσεως ὑπὸ ἡμερομηνίαν 25 Νοεμβρίου 1927, ἀκριβῶς τὴν προηγουμένην ἡμέραν τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐλήφθη μία ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῆς ὁποίας ἀπεκλείοντο οἱ λοιποὶ μειοδόται καὶ παρέμενεν ἡ Ἑταιρεία Μακρῆ καὶ Σία καὶ ἡ Ἑταιρεία Πρεζάνης καὶ Καψαμπέλη καὶ Σία. Κατὰ συνέπειαν ὁ διαγωνισμὸς περιωρίσθη μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο Ἑταιρειῶν. Ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τὸν φάκελλον τῆς ὑποθέσεως ἐν γένει καὶ ἐκ τοῦ φακέλλου αὐτοῦ μοῦ ἐπαρουσιάσθησαν τὰ ἑξῆς ἐκπληκτικά, κατ’ ἐμέ, γεγονότα. Θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν οἴκων, τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύει ἡ ἀποκλεισθεῖσα Ἑταιρεία τοῦ τεχνικοῦ ὁμίλου Ἐργολάβων Βορείου Ἑλλάδος. Περὶ τοῦ τεχνικοῦ τούτου ὁμίλου ἐζήτησαν πληροφορίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπόν της ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ. Αἱ πληροφορίαι δὲ αὗται εἶναι ἄρισται, διότι ὁ διοικητὴς τῆς Ἐθν. Τραπέζης ἀπαντᾷ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει ἔγγραφον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης). Σημειώσατε ὅτι ἡ Τράπεζα αὐτὴ εἶναι ἀνταποκριτὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς καὶ θεωρεῖται μία ἐκ τῶν ἀρίστων Τραπεζιτικῶν οἴκων ἐν Ἀμερικῇ. (Συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν). Ταῦτα λέγει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, λαβοῦσα πληροφορίας ἀπὸ τοὺς ἐν Ἀμερικῇ ἀντιπροσώπους της. Καὶ ταῦτα μέν, κ. Βουλευταί, ἀφοροῦν τὴν Τράπεζαν μετὰ τῆς ὁποίας συνεργάζεται ὁ οἶκος, ὁ κυρίως ἐνδιαφερόμενος καὶ ὁ ὑποβαλὼν τὰς προτάσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Εἶναι δὲ ὁ οἶκος Taylor πρώτης τάξεως οἶκος, ἔχουν ἐν συνόλῳ ὑποκαταστήματα ὑπολογιζόμενα εἰς 400 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ὁ οἶκος, λοιπόν, αὐτὸς ἔχει συνεπίκουρον τὴν Τράπεζαν αὐτήν, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα ἀνωτέρω, εἶναι δὲ οἶκος, ὁ ὁποῖος καὶ ἐν Εὐρώπῃ ἤρξατο ἀπὸ διετίας περίπου νὰ ἀναλαμβάνῃ ἐκτελέσεις μεγίστων ἔργων, τὸ πλασσάρισμα διαφόρων δανείων, ἐν Γερμανίᾳ ἰδίᾳ, καὶ ἀλλαχοῦ, ἑκατομμυρίων λιρῶν, θέλει δὲ διὰ παντὸς τρόπου νὰ ὑπεισέλθῃ καὶ νὰ ἐργασθῇ καὶ ἐν Ἑλλάδι. Ὑπέβαλε κατόπιν τούτου ἐπιστολήν, δι’ ἧς δηλοῖ ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει ὁ ὅμιλος τῶν Ἐργολάβων περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται. Σημειωτέον δέ, ὅτι ὁ τεχνικὸς αὐτὸς ὅμιλος ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀρίστους μηχανικοὺς καὶ ἐργολάβους, περιλαμβάνεται δὲ μεταξὺ αὐτῶν καὶ τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Γεωργίου Δοῦμα, ὁ ὁποῖος ἀνεμίχθη εἰς τόσας σιδηροδρομικὰς ἐργασίας καὶ ἐξετέλεσεν ἄριστα ταύτας καὶ συνεπῶς παρέχει κάθε ἀσφάλειαν ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ ἀναληφθησόμενα ἔργα νὰ ἐκτελεσθῶσι καλύτερα ἀπὸ κάθε ἄλλην Ἑταιρείαν καὶ δὴ τὴν τοῦ χαρτοπώλου κ. Μακρῆ, οἵτινες μόνον χαρτοπωλητικὴν Ἑταιρείαν ἔχουν. Ἐκτὸς τούτου, ὁ ὡς ἄνω οἶκος ἀντιπροσωπεύει καὶ ἕνα οἶκον ἐν Αἰγύπτῳ, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀναλάβει καὶ ἐκτελέσει ἀνωτέρας ἐργασίας ἀσφαλτοστρώσεως, καὶ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ εἰς τὸ Ἀλγέριον καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῶν ὁποίων τὸ κλῖμα προσαρμόζεται πρὸς τὸ τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ αἱ ἄλλαι Ἑταιρεῖαι ἐργάζονται ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ εἰς τὰ Βόρεια μέρη, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑγρά. Νομίζω δὲ ὅτι κἄποιαν πεῖραν ἔχει ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῶν ἀσφαλτοστρώσεων αὐτῶν, ἐὰν παρατηρήσωμεν τὴν ὁδὸν Πειραιῶς. Πρόκειται, κατ’ ἀκολουθίαν, περὶ ἑνὸς πιστωτικοῦ συνεταιρισμοῦ, περὶ μιᾶς ἑνώσεως ἐργολαβικῆς, ἡ ὁποία καὶ κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἐμήν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν γνώμην ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, ἀποτελεῖ τὴν λαμπροτέραν ἐγγύησιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελέσῃ τελειότερον τὰ ἔργα αὐτά, καλλίτερον ἀπὸ κάθε ἄλλον. Ἀλλὰ συμβαίνει καὶ ἓν ἄλλο, Κύριοι. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰργάσθησαν μέχρι τοῦδε εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν συντήρησιν καὶ κατασκευὴν τῶν ὁδῶν αὐτῆς, ἐνῶ ἀντιθέτως ὁ Μακρῆς οὐδὲν ὁδοποιητικὸν ἔργον ἐξετέλεσεν, ἐκεῖνα δὲ τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν παρ’ αὐτοῦ ἐν Μακεδονίᾳ διὰ τῶν ἐκεῖ ἀντιπροσώπων του ἔμειναν καὶ ἡμιτελῆ καὶ εἰς κατάστασιν ὄχι εὐχάριστον. Ἔχομεν λοιπὸν ἐνώπιόν μας μίαν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία πληροῖ ὅλους τοὺς ὅρους διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας. Ἡ ἑταιρεία αὐτὴ ἔχει συνεπῶς ὅλα τὰ προσόντα νὰ συναγωνισθῇ κάθε ἄλλον ἀνταγωνιστήν, ὁ ὁποῖος ἦτο δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ, καὶ ἀφοῦ ὑπέβαλε τὰς προτάσεις της εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, θὰ ἠδύνατο τοῦτο νὰ κρίνῃ κατὰ πόσον αἱ προτάσεις αὐτῆς εἶναι συμφέρουσαι καὶ ποῖον ὄφελος θὰ προέκυπτεν. Ἐν τούτοις τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔκρινεν ἀντιθέτως καὶ ἀπέκρουσε τὸν συνεταιρισμὸν τοῦτον, μὴ ἐκτιμῆσαν καλῶς τὰ πράγματα. Ἐπίσης, Κύριοι, τὸ αὐτὸ δύναμαι νὰ εἴπω καὶ περὶ μιᾶς ἑταιρείας, ἑνὸς οἴκου, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει ὁ κ. Ράλλης. Ὁ οἶκος αὐτὸς εἶχεν ἐγγυοδοτικὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν προσέφερεν ἕνας μεγάλος τραπεζιτικὸς οἶκος ἐν Ἀμερικῇ καὶ εἶχε συνεπικούρους τεχνικοὺς ὁμίλους, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν εἰς παρόμοια ἔργα. Νομίζω ὅτι καὶ αὐτοὶ κακῶς ἀπεκλείσθησαν. Ἔπρεπε νὰ γίνουν δεκτοί, διότι καὶ ἐκ τῆς παρουσίας αὐτῶν θὰ προέκυπτε σημαντικὴ ὠφέλεια. Δὲν βλέπω δὲ ἐξ ἄλλου ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κατέθηκεν, αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἐν ᾗ νὰ ἀναφέρωνται οἱ λόγοι δι’ οὓς ἀπεκλείσθησαν αὐτοί. Ἀλλ’ ὡς μόνον αἰτιολογικὸν λέγει ὅτι δεκτοὶ εἶναι οἱ Μακρῆς καὶ Σία καὶ Πρεζάνης καὶ Σία. Ἐξ ἄλλου, κύριοι, ἐγένετο δεκτὸς εἰς τὴν δημοπρασίαν ὁ οἶκος Καψαμπέλη καὶ Πρεζάνη. Ὁ οἶκος Καψαμπέλη παρουσίασε καὶ αὐτὸς μίαν ἐγγύησιν, διότι ἀντιπροσωπεύει καὶ αὐτὸς ἕνα οἶκον ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, τὸν οἶκον «Blair and Co». Ὁ οἶκος αὐτός, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει ὁ κ. Καψαμπέλης, ἐὰν στηρίζεται εἰς μόνον τοὺς ἐν τῷ φακέλῳ ἀναφερομένους Ἀμερικανικοὺς οἴκους, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτός, διότι ὁ οἶκος οὗτος λέγει, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ περίστασις τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου τῶν 6.000.000 λιρῶν.

§18Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ξεύρετε ποῖον οἶκον ἀντιπροσωπεύει;

§19Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀντιπροσωπεύει τὸν οἶκον Blair and Co. Θὰ σᾶς τὸν ἀναφέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Ἐζήτησα τὸν σχετικὸν φάκελον καὶ μοῦ ἐπισυνάπτετε αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον φαίνεται, ὅτι προσήχθη μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς δημοπρασίας καὶ δικαιολογεῖ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ προσάγει μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς δημοπρασίας, διότι ἐνῷ τὸ ἔγγραφον ἐστάλη ἀκριβῶς μίαν ἡμέραν μετὰ τὴν γενομένην δημοπρασίαν, λέγει ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ἔλαβε. Τώρα ἐὰν εἶναι εἰς τὰ ἔγγραφα, τοῦτο δὲν τὸ γνωρίζω. Γνωρίζω μόνον τοῦτο: ὅτι ἡ ἑταιρεία αὐτὴ ἀναγνωρίζει ὅτι δὲν πρόκειται νὰ παράσχῃ δάνεια, οὔτε ἐπὶ τοῦ παρόντος εἶναι εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ τὸ δάνειον, ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω, ἵνα ἡ διαπραγμάτευσις τοῦ δανείου ἀναβληθῇ. Ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δεχθῇ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἀποφάσεώς της περὶ δημοπρασίας, τότε βραδύτερον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν καλλιτέρους ὅρους. Καὶ ἀναφέρεται ὅτι μία τοιαύτη ἐνέργεια ἤθελεν ἀπηχήσει ἐπιβλαβῶς καὶ διὰ τὸ δάνειον τῆς σταθεροποιήσεως. Τώρα ἐὰν ὁ οἶκος Πρεζάνη καὶ Σία ἔχῃ καὶ ἄλλας ἀντιπροσωπείας ἄλλων οἴκων, αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζω, διότι ἐκ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐν τῷ φακέλῳ, δὲν προκύπτει τίποτε, ἐγὼ δέ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ φέρω τὸν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁ δὲ Μακρῆς, ὁ ὁποῖος χαρακτηρίζεται ὡς δεκτός, δὲν ἀναφέρει τίποτε ἄλλο. Ἀντιπροσωπεύει καὶ οὗτος μίαν ἑταιρείαν, τὴν Chell καὶ μερικὲς ἄλλες καὶ ὅτι εἶναι Ἑταιρεία ἡ ὁποία ἔχει κεφάλαια περὶ τὰ 25 ἑκατομμύρια, δηλαδὴ εἶναι ἡ Ἑταιρεία τῆς χαρτοποιΐας, μάλιστα δὲ κατὰ τὴν ἰδικήν μου τὴν ἀντίληψιν, εἰς βάρος τῶν ἄλλων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὀρθόν. Διότι, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ὑποχρεοῦνται εἰς ἐγγύησιν 10 ἑκατομμυρίων, ὁ Μακρῆς, δεδομένου ὅτι ἔχει τὰ μηχανήματα τῆς χαρτοποιΐας, δὲν ὑπεχρεώθη εἰς ἐγγύησιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, οἱ λοιποὶ συναγωνισταὶ δὲν παραπονοῦνται διότι δὲν ἐγένοντο δεκτοὶ αὐτοί, ἀλλὰ νομίζουν ὅτι, μὲ τὸ ὅτι δὲν γίνονται οὗτοι δεκτοί, παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα καὶ αὐτῶν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς καὶ τοῦ Δημοσίου. Ἡ Βουλὴ νομίζω ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσῃ, οὕτως, ὥστε νὰ προστατευθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐν τῷ μειοδοτικῷ διαγωνισμῷ καὶ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα, κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου καὶ τῆς προκηρύξεως. Ἡ Βουλὴ ἔχουσα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φροντίσῃ περὶ ἀμφοτέρων τούτων, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ μεριμνήσῃ οὕτως, ὥστε νὰ προκύψῃ μία κατάστασις, ἡ ὁποία ἀπολύτως νὰ ἐξασφαλίζῃ ὅτι ἡ δημοπρασία θὰ γίνῃ μὲ ὅρους ὅσῳ τὸ δυνατὸν συμφέροντας εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον μὲ ἐξέπληξε περισσότερον εἶναι τοῦτο. Ἡ ἀντίφασις τὴν ὁποίαν παρουσιάζει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, πρὸς τὰς ἑαυτοῦ πράξεις. Πρὸ ἡμερῶν ἐγένετο μία δημοπρασία, δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν, προκειμένου περὶ τῆς κατασκευῆς ὑδραγωγείου εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κατερίνης τῆς Μακεδονίας. Προσῆλθον μόνον δύο μειοδόται. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, ὀρθῶς ποιοῦν, ἠκύρωσε τὴν δημοπρασίαν αὐτήν, καί τοι ὑπῆρχον οἱ φρονοῦντες ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἀκυρωθῇ δημοπρασία δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν, εἰμὴ διὰ λόγους τυπικούς. Τὸ τοιοῦτον ὅμως δὲν συμβαίνει· διότι ἐνταῦθα ἐπρόκειτο περὶ ἐπιτεύξεως καλλιτέρων ὅρων ἐν τῇ δημοπρασίᾳ καὶ πολὺ ὀρθῶς, κατ’ ἐμέ, ἠκυρώθη. Διότι, ἂν δεχθῶμεν, ὅτι ὄντως εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν καλλιτέρους ὅρους, πολὺ ὀρθῶς ἔπραξε τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἠκύρωσε τὴν δημοπρασίαν. Ἐνῷ λοιπὸν ἐκεῖ ἠκυρώνετο ἡ δημοπρασία, διότι ἦσαν μόνον δύο συναγωνισταὶ καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ συναγωνισμός, ἐδῶ τοὺς συναγωνιστὰς τοὺς κάμνωμεν δύο, διὰ νὰ περιορίσωμεν τὸν συναγωνισμόν. Ἐγὼ δὲν δύναμαι, κύριοι, ν’ ἀντιληφθῶ πῶς ὑπάρχει ἐξυπηρέτησις οἱουδήποτε συμφέροντος τοῦ Δημοσίου μὲ τὸν περιορισμὸν αὐτὸν τοῦ συναγωνισμοῦ. Ἐν προκειμένῳ, δὲν θέλω ἀπολύτως νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν καὶ μεταφέρω εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς τὰ λεχθέντα καὶ διαδοθέντα εἰς τοὺς δρόμους, ἀλλὰ θὰ περιορισθῶ ἐπὶ τῶν ἐγγράφων καὶ μόνον ἐπ’ αὐτῶν. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν εἶχε τὰ μέσα νὰ κρίνῃ καὶ ἀπορρίψῃ οἱασδήποτε προτάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑπεβάλλοντο, ἐφόσον θὰ ἦσαν ἐνάντιαι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, νομίζω ὅτι ἐπεβάλλετο νὰ δεχθῇ πάντας τοὺς μειοδότας νὰ ὑποβάλωσι τὰς προτάσεις των, ἐπὶ τῶν δεδομένων, καὶ ὄχι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ περιορίσῃ τὸν συναγωνισμόν, διότι περιορισμὸς τοῦ συναγωνισμοῦ εἶναι τοῦτο. Ἐκ τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα προκύπτουν, νομίζω ὅτι μορφοῦται ἀπολύτως ἡ γνώμη, ὅτι ὁ συναγωνισμὸς περιορίζεται μεταξὺ δύο συναγωνιστῶν, ὅτι ἀπεκλείσθησαν ἀρκετοὶ φερέγγυοι συναγωνισταὶ καὶ ὅτι ἐπιβάλλεται ὅπως ἐνεργηθῇ νέα δημοπρασία, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ χορηγηθῇ καὶ ἡ ἀνάλογος προθεσμία, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ λάβωσι μέρος ὅλοι ἀνεξαιρέτως, ὅσοι δύνανται ν’ ἀναλάβωσι τὰ ἔργα αὐτά, ἐπὶ ἑκάστης δὲ προσφορᾶς θὰ κρίνῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Πᾶσα ἄλλη ἐνέργεια δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ παρουσιάσῃ τὸ Κράτος ὅτι ἐνεργεῖ ἐναντίον τῶν συμφερόντων αὐτοῦ.

§20Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Συνάδελφε, νομίζω ὅτι δὲν εἴπατε τὸ κυριώτερον ἐπιχείρημα, ὅτι δηλαδή, συναγωνισμὸς μεταξὺ δύο, δὲν εἶναι συναγωνισμός. Διότι αὐτοὶ οἱ δύο δύνανται νὰ προέλθουν εἰς συνεννόησιν καὶ νὰ ἐκβιάσουν τὸ Κράτος. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον της, βέβαια, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἀλλὰ ἐν γένει μεταξὺ δύο δὲν ὑπάρχει συναγωνισμός.

§21Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, κύριε Συνάδελφε, διότι μοῦ ὑπενθυμίσατε ἕνα γεγονὸς σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον εἶχα λησμονήσει. Ἀλλὰ εἶναι πιθανὸν ἡ παραμονὴ τοῦ Πρεζάνη νὰ ἐνέχῃ καὶ ἄλλον λόγον, ἂν δὲν δοθῶσιν αἱ ἀνάλογοι ἐξηγήσεις καὶ ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ Πρεζάνης ἀντιπροσωπεύει καὶ ἄλλον οἶκον. Διότι ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναγράφονται οἱ λόγοι, οἱ ἐπιτρέποντες τὸν ἀποκλεισμόν, ἐν ἄρθρῳ 13 ἀναγράφεται τὸ ἑξῆς· (Ἀναγινώσκει): «Πᾶσα προσφορὰ κατὰ παράβασιν τῶν ὅρων τῆς διακηρύξεως...». Προηγουμένως λέγει ἡ παράγραφος 5 τοῦ ἄρθρου 11. (Ἀναγινώσκει):.....». Λοιπὸν ἐρωτᾶται: ἂν ὁ Πρεζάνης καὶ Καψαμπέλης στηρίζονται εἰς μόνον τὸ ἔγγραφον αὐτό, ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν δεκτοί; Ὄχι. Κατὰ συνέπειαν ἀπεκλείσθησαν. Καὶ μετὰ ταῦτα δὲν ἀπομένει, παρὰ ὁ κ. Μακρῆς, ὁ ὁποῖος ὑποβάλλει τὰς προτάσεις του. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις.

§22Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐφόσον δὲν δίδεται ἀπάντησις, κατὰ τεκμήριον θεωρεῖται ὅτι καλῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις. Δι’ αὐτὸ σκόπιμον θὰ ἦτο νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ σχηματίσωμεν καὶ ἡμεῖς γνώμην.

§23Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ζήτημα εἶναι, ἁπλούστατα, ζήτημα κρίσεως. Δὲν εἶναι ζήτημα τηρήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Ἡμεῖς ἐκρίναμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Λοιπόν, περιμένομεν νὰ ἀκούσωμεν τίνες τῶν κ. Βουλευτῶν ἔχουσιν, ἀντίθετον ἰδέαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν ἐξηγάγομεν ἡμεῖς, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἀπαντήσωμεν. Ἀλλέως εἰς τί θέλετε νὰ ἀπαντήσωμεν; Διότι ἐδῶ, ὑποθέτω, ἐφέρατε τὴν ὑπόθεσιν διότι νομίζετε ὅτι ἡμεῖς ἐκρίναμεν κατὰ τρόπον οὐχὶ ὀρθόν. Δὲν ἐφέρατε τὴν ὑπόθεσιν ἐξ ἁπλῆς περιεργείας. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀναπτυχθῇ ἡ ἐπερώτησις.

§24Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι ἀλλέως ἠδύνατο νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. Ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, οἱ μὴ ἐπερωτῶντες, οἱ ὁποῖοι θέλομεν νὰ μορφώσωμεν ἐδῶ γνώμην, δὲν δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ἐκ τῆς μιᾶς μόνον ἀπόψεως. Θὰ ἠθέλαμεν νὰ παρακαλέσωμεν νὰ μᾶς διευκολύνετε, νὰ ἀκούσωμεν τὰς ἀπόψεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας διὰ νὰ σχηματίσωμεν μίαν γνώμην.

§25Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἀκριβῶς περὶ διευκολύνσεως πρόκειται. Διὰ νὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀπαντήσωμεν, πρέπει νὰ μάθωμεν εἰς τί κατηγορούμεθα. Διότι βεβαίως χάριν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐσχημάτισαν ἀκόμη γνώμην, χάριν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐνταῦθα τελείως ἀμερόληπτοι, πρέπει ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔρχονται μὲ γνώμην ἐσχηματισμένην ἐκ τῶν προτέρων, ἐκεῖνοι, λέγω, πρέπει νὰ ἐκθέσουν τὰς γνώμας των διὰ νὰ μάθωμεν εἰς τί ἐπταίσαμεν καὶ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀπαντήσωμεν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κίνιας.

§27Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι βουλευταί, θερμότατα, προκειμένου περὶ ζητήματος κατ’ ἐξοχὴν σοβαροῦ, οἷον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας, ὅπως ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας εἰς σημεῖα τινά, τὰ ὁποῖα πρόκειται ν’ ἀναπτύξω. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον, ὅτε συνεδρίαζεν ἡ Βουλή, ἤχθησαν πρὸ αὐτῆς δύο κεχωρισμέναι προτάσεις. Μία ἡ σύμβασις περὶ ὁδοποιΐας ὑπὲρ ἧς πάντες ὁλοψύχως ἐτάχθημεν, ἔχοντες ἐπίγνωσιν τοῦ σκοποῦ, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἡ πρότασις αὐτὴ ὑπεβάλλετο, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς συγκοινωνίας. Πρὸς δὲ καὶ ἡ ἐξυπηρετοῦσα τὸν σκοπὸν τοῦτον σύμβασις τῆς συνάψεως τοῦ δανείου ἓξ ἑκατομμυρίων λιρῶν, ὑπὲρ ἧς ὁμοίως ἐτάχθημεν πάντες. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὰς ὁλονυκτίους συνεδριάσεις ἐγένετο εἷς ἀγὼν μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν, ἀγὼν κατὰ μιᾶς προκριματικῆς δημοπρασίας, ἡ ὁποία κατακυρωτῆν εἶχε μόνον τὸν Μακρῆν καὶ Σία. Καὶ εἰς τὰς πρωϊνὰς ὥρας, ἐνῶ ἐπάλαιεν ἡ Ἀντιπολίτευσις διὰ νὰ ἀπομακρύνῃ τὸν κίνδυνον ἐκεῖνον τῆς προτιμήσεως τοῦ Μακρῆ, συνήφθη μία συνθηκολόγησις μεταξὺ ἡμῶν τῶν ἀντιφρονούντων καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§28Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὄχι. Σᾶς διακόπτω.

§29Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Συνήφθη, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργέ, συνθηκολόγησις, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκυρωθῇ ἡ προκριματικὴ ἐκείνη δημοπρασία, νὰ ἐξοβελισθῇ ἡ ὕποπτος αὐτὴ δημοπρασία, καὶ ἀφοῦ ἐξοβελισθῇ αὐτὴ ἡ δημοπρασία, νὰ ἐπαναληφθῇ εἰς εὐρύτατον Διεθνῆ ἀνταγωνισμόν, πρὸς προστασίαν τοῦ Δημοσίου. Κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας συνήφθη ἡ τοιαύτη συνεννόησις μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§30Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁ ἀγών, κύριοι, καθ’ ὅλην τὴν νύκτα δὲν ἦτο διὰ νὰ ἀκυρωθῇ ἡ δημοπρασία καὶ νὰ γίνῃ ἄλλη. Ὁ ἀγὼν προήρχετο ἐκ διαφόρου ἀντιλήψεως περὶ τοῦ νομοσχεδίου. Τὴν πρωΐαν, ἀφοῦ πλέον ἐξηντλήθη ὁ ἀγὼν καὶ ἔπρεπε νὰ λάβῃ ἕνα τέλος ἡ συνεδρίασις καὶ μίαν ἀπόφασιν ἡ Βουλή, μοῦ ὑπεβλήθη ἐκ μέρους, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποίων κυρίων, οἱ ὁποῖοι...

§31Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Καὶ μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν κυρίων.

§32Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας)... μὲ ἠρώτησαν, λοιπόν, δύνασθε νὰ ἐπαναλάβητε τὴν δημοπρασίαν; Καὶ ἐγὼ ἀπήντησα: Ἂν περὶ τούτου πρόκειται, πολὺ εὐχαρίστως. Διότι ἕως τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν ἐπρόκειτο περὶ τούτου.

§33Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Χαίρω πολύ, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, διακόψας με ἵνα εἴπῃ τι, συνεπλήρωσεν ἀπολύτως ἐμέ. Ἔλεγα πρὸ ὀλίγου πρὸς ὑμᾶς, ἀφοῦ συνήφθη ὁ ἀγὼν καθ’ ὅλην τὴν νύκτα, ἐπῆλθε περὶ τὰς πρωϊνὰς ὥρας συνεννόησις....

§34Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Μάλιστα, ἀλλ’ ὄχι νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ δημοπρασία.

§35Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ὑπὲρ τίνος ἄλλου, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ὑπὲρ τίνος ἐγένετο ὁ ἀγών;

§36Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ ἀγὼν συνίστατο εἰς τὸ νὰ ματαιώσητε τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας. Ἦτο συστηματικὸς ἀγὼν διὰ νὰ ματαιώσητε τὰ ἔργα!

§37Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν τολμᾶτε νὰ ἀπαντήσετε, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργέ, διότι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ὑπῆρξεν ὁ ἀγών. (Θόρυβος). Μὴ θορυβῆτε, Κύριοι, διότι διὰ τοῦ θορύβου δὲν δύνασθε νὰ διακόψητε τὸν ἔλεγχον. (Θόρυβος).

§38Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἠθέλατε νὰ ματαιώσητε τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας καὶ δι’ αὐτὸ συνεζητεῖτε ἐπὶ ὁλοκλήρους νύκτας. (Θόρυβος). Αὐτὴ εἶναι ἡ γλῶσσα τῆς ἀληθείας, τὴν ὁποίαν φοβεῖσθε νὰ ἀκούσητε.

§39Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Θὰ διαλαληθῇ καθ’ ὅλον τὸ Πανελλήνιον ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον μαχόμεθα ἡμεῖς, καὶ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον μάχεσθε σεῖς. Σᾶς λέγω τοῦτο καὶ μόνον· ὅτι ὑπὲρ τῆς ὁδοποιΐας ἐτάχθημεν πάντες ἀνεξαιρέτως ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς.

§40ΦΩΝΑΙ. Ὄχι. Ὄχι. (Θόρυβος).

§41Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἀντετάχθημεν δὲ μόνον κατὰ τῆς συμβάσεως Μακρῆ. (Θόρυβος).

§42Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἀντετάχθητε ἐναντίον τῆς ὁδοποιΐας.

§43Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Θορυβήσατε ὅσον θέλετε. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω ἐγώ, εἶναι τοῦτο· ὅτι ἔγινε μία συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, ἥτις διήρκεσε μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν καὶ ὅτι, ἐνῶ ἡμεῖς ἀντετασσόμεθα κατὰ τοῦ προκριματικοῦ ἐκείνου περιέργου συναγωνισμοῦ, συνεφώνησε καὶ ἐδέχθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἀκυρωθῇ ἡ δημοπρασία καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη.

§44Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ σκοπός σας συνίστατο εἰς τὸ νὰ ματαιώσητε τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας.

§45Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Μὴ προσποιῆσθε τὸν ἐργαζόμενον μονοπωλιακῶς ὑπὲρ τῆς ὁδοποιΐας. Μὴ προσπαθῆτε νὰ μεταφέρετε τὸν ἀγῶνα εἰς ἄλλο ψευδὲς ἐπίπεδον.

§46Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐζήτησε τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδοποιΐας ἠγέρθησαν ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τῆς πτέρυγος ταύτης καὶ ἐζητήθη νὰ ἀναβληθῇ τοῦτο, ἐγὼ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα καὶ εἶπον ὅτι, ἐφόσον πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τόσων φόρων, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο, νὰ τὸ παρελκύσωμεν καὶ νὰ τὸ ρίψωμεν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας.

§47Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Βεβαίως περὶ αὐτοῦ ἐπρόκειτο.

§48Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὰ εἴπετε σεῖς, ἀλλὰ ἡμεῖς εἴπομεν ἄλλα. (Θόρυβος φωναί).

§49Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Μὴ θορυβῆτε, κύριοι.

§50Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθῆ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε. (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι).

§51Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Θὰ ἐπιβληθῇ τάξις, κύριε Πρόεδρε, ἢ θὰ αὐθαδιάζῃ ὁ κύριος αὐτός; Ἔχει δίκαιον βεβαίως νὰ θορυβῇ, διότι γνωρίζει τί θὰ συμβῇ ἅμα ἔλθῃ ἡ ὥρα. Ἐγὼ εἶμαι βουλευτὴς τῆς πρώτης κατανομῆς, ἐνῶ ὁ κύριος ἐξελέγη διὰ τῶν δανείων τῆς ἀναλογικῆς καὶ δύναται νὰ θορυβῇ. Ἐγὼ ἐξελέγην διὰ τῆς εὐρείας λεωφόρου καὶ ὄχι διὰ δανείων. Ἀλλ’ ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ θέμα καὶ λέγω ὅτι ἐγένετο ἕνας ἀγών, ἵνα ἀπομακρυνθῇ ὁ Μακρῆς ἀπὸ τὴν δημοπρασίαν. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐδέχθη ν’ ἀκυρωθῇ ἡ δημοπρασία αὕτη τοῦ Μακρῆ διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν νέαν δημοπρασίαν, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ τὴν 26 Ὀκτωβρίου, ἐντὸς μηνός, ὡς καθώρισεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλ’ ἐγένετο τοῦτο; Ἰδοὺ τὶ ἐγένετο. Ἐγένετο ἕνας πόλεμος ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προκριθῇ ὁ Μακρῆς καὶ ἕνας ἀγὼν κατὰ τῆς δημοπρασίας ἐκείνης τῆς προκριματικῆς καὶ μετὰ τοῦτο ἐμφανιζόμεθα καὶ πάλιν μὲ τὸν Μακρῆν καὶ πλέον οὔ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὑποβάλλονται πάντοτε ὅροι εἰς μίαν δημοπρασίαν καὶ οἱ ὅροι αὐτοὶ εἶναι ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ὀφείλουν νὰ τηροῦν οἱ καλούμενοι νὰ μειοδοτήσουν καὶ νὰ συναγωνισθοῦν. Ἀνέπτυξεν ὁ ἄρτι κατελθὼν ἐκ τοῦ βήματος ἀξιότιμος κύριος βουλευτὴς ἐκ Θεσσαλονίκης, ὅτι κατὰ τὴν δημοπρασίαν τὴν ἐπαναληφθεῖσαν, συνεπεία τῶν φωνῶν ἡμῶν κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, καὶ πάλιν δημοπρασία μονόπλευρος πρόκειται νὰ γίνῃ, εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐτηρήθησαν ἢ δὲν ἐτηρήθησαν οἱ ὅροι τῆς δημοπρασίας; Κατεβλήθη ἢ ὄχι ἡ ἀπαιτουμένη ἐγγυοδοσία; Ναὶ ἢ ὄχι; Οἱ προσελθόντες εἰς συναγωνισμὸν εἶναι, ἂν μὴ ἀνώτεροι, πάντως ὅμως ἰσότιμοι πρὸς τὸν κύριον Μακρῆν. Καὶ ἐὰν οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα, ὄχι μόνον διὰ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διότι δήλωσις εἶχε γίνει δι’ ἐπιστολῆς πρὸς τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιστολῆς ἀπηυθύνετο πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἀνελαμβάνετο δὲ ῥητὴ καὶ κατηγορηματικὴ ὑποχρέωσις, ὅπως ἐντὸς τριάκοντα ἕως ἑξήκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς αὐτῆς, ἐκ μέρους τῆς σχετικῆς Ἑταιρείας, καταβληθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων λιρῶν, δηλαδὴ ὁ ἀντιπροσωπευόμενος ἐν τῷ συναγωνισμῷ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ οἶκος, προσεφέρετο νὰ καταθέσῃ, συνεπείᾳ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης, ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ δανείου, τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων λιρῶν. Καὶ ὅταν, ὄχι μόνον οἱ ὅροι τῆς δημοπρασίας τηροῦνται, ὄχι μόνον ἡ ἐγγυοδοσία καταβάλλεται, ἀλλὰ καὶ δήλωσις ἐπιπροσθέτως περὶ καταβολῆς ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν προβλεπομένην ὁδοποιΐαν γίνεται, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἡμεῖς ἐρωτῶμεν, ἐρωτῶ ἐμαυτόν, ἐρωτῶ τὴν συνείδησίν μου, ἐρωτῶ ὑμᾶς αὐτούς: διὰ τίνα λόγον ἀπεκλείσθη ἡ Ἑταιρεία αὕτη τοῦ συναγωνισμοῦ, διὰ τίνα λόγον ἠκυρώσατε τὴν δημοπρασίαν ἐκείνην τοῦ Μακρῆ, κατὰ τὸν μῆνα Αὔγουστον, ἵνα ἐπανέλθητε μετὰ τρεῖς μῆνας καὶ πάλιν εἰς τὴν ἀγκάλην τοῦ Μακρῆ; Διὰ τίνα λόγον ἀπεκλείσαμεν ἕνα οἶκον, ὁ ὁποῖος ἔχει κεφάλαιον, ὅσον ἔχει καὶ ὁ οἶκος τοῦ Μακρῆ, ἢ μᾶλλον εἶναι ἀνώτερος; Ἐλέχθη παρὰ τοῦ προλαλήσαντος ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Θεσσαλονίκης, ὅτι κατὰ περίεργον τρόπον εἶχε συνταχθῆ καὶ ὁ ὅρος τῆς ἐγγυοδοσίας. Πάντες ὑπεχρεοῦντο νὰ καταβάλουν ἐγγυοδοσίαν 10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, μόνον δὲ ὁ κύριος Μακρῆς δὲν ὑπεχρεοῦτο νὰ καταβάλῃ ἰσόποσον ἐγγυοδοσίαν. Τίνος λόγου ἕνεκεν; Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ὅταν συντάσσωνται οἱ ὅροι τῶν δημοπρασιῶν καὶ ὅταν πρόκειται νὰ προσέλθουν εἰς συναγωνισμὸν οἶκοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται διακρίσεις τῶν ποσῶν τῶν ἐγγυοδοσιῶν ὑπὲρ τοῦ α ἢ τοῦ β. Τέλος ἐπανερχόμεθα καὶ πάλιν ποῦ; Ἐκεῖ ὅπου εἴχομεν μείνει κατὰ τὸν μῆνα Αὔγουστον.

§52Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἐπειδὴ ἀναφέρατε περὶ τοῦ οἴκου αὐτοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω τοῦτο· ὅτι σήμερον ἐδέχθην τὴν ἐπίσκεψιν ἀξιοτίμου τέως βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος διεμαρτύρετο καὶ μοῦ ἐξέθηκε τὰ γεγονότα αὐτά, προκειμένου περὶ τῶν προτάσεων τοῦ οἴκου τούτου. Κάποια ἀνωμαλία ἠγέρθη φαντάζομαι, καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ ἐκθέσῃ αὐτὰς τὰς ἀνωμαλίας, αἱ ὁποῖαι ἐν τῷ μεταξὺ διωρθώθησαν. Καὶ αὐτὸς ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πληροφοροῦμαι, ὅτι τηλεφωνικῶς εἶπεν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀναλαμβάνει τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυοδοσίας.

§53Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Περὶ ἄλλου οἴκου ὁμιλεῖ ὁ κ. Κίνιας.

§54Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Περὶ τοῦ οἴκου Fox Brothers.

§55Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Σεῖς ὁμιλεῖται περὶ τοῦ οἴκου Tayllor. Ὥστε συνεννοηθῆτε πρῶτα.

§56Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ προσθέσω αὐτά, χωρὶς νὰ προτίθεμαι νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐπειδὴ νομίζω ὅτι τὰ ἐμφυλοχωρήσαντα τυπικὰ κωλύματα ἤρθησαν, φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ θὰ διευκολύνῃ καὶ τὴν συμμετοχὴν τοῦ οἴκου τούτου, ὁ ὁποῖος φαίνεται ὅτι εἶναι ἰσχυρότερος καὶ διαθέτει πλουσιώτατα κεφάλαια εἰς λίρας. Ἐπὶ πλέον δὲ ἔχει τὴν προνομιακὴν ταύτην πρότασιν, ὅτι τὰς μετοχὰς τοῦ ἐκδοθησομένου δανείου, θὰ τὰς κρατήσῃ ὁ ἴδιος καὶ δὲν θὰ τὰς ἐκδώσῃ εἰς δημοσίαν ἐγγραφήν. Νομίζω ὅτι καὶ κἄποια διαφωνία προῆλθεν ἐκ τούτου εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§57Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐξετάζω τί θὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὸν συναγωνισμὸν τὸν περιορισθέντα εἰς δύο καὶ μόνον πρόσωπα. Ἐγὼ ἐξετάζω τοῦτο, διὰ τὸ ὁποῖον φαίνεται ὅτι διεφώνησε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, διατὶ ἀπεκλείσθησαν οἱ ἕτεροι δύο συναγωνισταί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε ποτὲ νὰ ἀποκλεισθοῦν καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν φερεγγυότητα, τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ ὁ κ. Μακρῆς καὶ οἱ ὁποῖοι κατέβαλαν τὴν αὐτὴν ἐγγυοδοσίαν ὑπὸ τοὺς ὅρους τῆς προκηρύξεως καὶ οἱ ὁποῖοι προσέφεραν εἰς τὸν συναγωνισμὸν πᾶν ὅ,τι ἠξίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας διὰ τῆς προκηρύξεώς του καὶ τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους ἔγραψεν ἐν αὐτῷ, διατί, ἐπαναλαμβάνω, ἀπεκλείσθησαν τοῦ συναγωνισμοῦ οἱ δύο ἕτεροι αὐτοὶ οἶκοι; Ἀποκλείσαντες δὲ τοῦ συναγωνισμοῦ δύο ἑτέρους οἴκους, ἀπέκλεισαν τὸν συναγωνισμόν. Ἀποκλείσαντες δὲ τὸν συναγωνισμόν, ἀναμφισβητήτως ἀπέκλεισαν τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἀπαιτοῦσιν αἱ τοιούτου εἴδους δημοπρασίαι, τὴν ἔννοιαν ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἀναμφισβητήτως νὰ ἀναμένωμεν ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ ὠφέλειαν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου πλούτου, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ νὰ προκύψῃ εὐρύτατος ἀνταγωνισμὸς διὰ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας καὶ νὰ γίνῃ ἡ κατακύρωσις ἀναμφισβητήτως μὲ ποσὸν ὀλιγώτερον, τοσοῦτον ποσὸν ὀλιγώτερον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν πραγματικῶς ν’ ἀποβλέπωμεν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς συγκοινωνίας τοῦ τόπου, καὶ οὐχὶ εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ συναγωνισμοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐξυπηρετήσῃ ἀπολύτως τὴν συγκοινωνίαν. Δὲν ἔχει δικαίωμα οὐδείς, καὶ Ὑπουργὸς καὶ οἱοσδήποτε καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας, ὅταν προσέρχωνται εἰς τὸν ἐλεύθερον συναγωνισμὸν πολλοὶ κεφαλαιοῦχοι ἐὰν προσφέρουν ὅ,τι ζητεῖται παρ’ αὐτῶν, ὅταν εἶναι φερέγγυοι, ὡς ἀπεδείχθησαν φερέγγυοι, δὲν ἔχουν, λέγω, δικαίωμα ν’ ἀποκλείσουν τοῦ συναγωνισμοῦ τοὺς προσερχομένους πρὸς συναγωνισμόν. Διότι ἀσφαλῶς, ἂν τοῦτο θὰ συνέβαινε, θὰ εἴχομεν τὸν περιορισμὸν τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἴχομεν τὴν προφανῆ ζημίαν, εἰς βάρος τοῦ δημοσίου πλούτου. Ὁ ἀποκλεισμός, λοιπόν, εἰς τὸν συναγωνισμὸν τῶν δύο τούτων οἴκων εἶναι ἀδικαιολόγητος, καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν σκέψιν αὐτῆς. Βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς πρέπει μετὰ ταχύτητος νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ἐπιζητούμενον. Δὲν παρελκύεται ὅμως διὰ τῶν συζητήσεων τὸ ζήτημα τοῦτο. Παρελκύεται διὰ τῶν ἐπανειλημμένων δημοπρασιῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ἀποκλείονται ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ οἱ δικαιούμενοι νὰ προσέλθουν. Ὅταν ἀποκλείετε ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ τοὺς δικαιομένους, μὴ λέγετε ὅτι παρελκύομεν ἡμεῖς τὸ ἔργον τῆς ὁδοποιΐας. Ὅταν ἀποκλείετε ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ τοὺς προσερχομένους, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀσφαλῶς ἐπέρχεται ζημία καὶ ἐλάττωσις τοῦ ποσοῦ τῶν 6.000.000, τοῦ δανείου τὸ ὁποῖον εἶναι διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ἡ ὁδοποιΐα καὶ ἀσφαλῶς θέλει περιορισθῇ. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ προκηρύξῃ τὴν δημοπρασίαν, ὅπως τὴν προεκήρυξεν, ν’ ἀφήσῃ ὅμως ἐλεύθερον τὸν ἀνταγωνισμόν. Ἂν δὲ ἄφηνεν ἐλεύθερον τὸν ἀνταγωνισμόν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ποῦ θὰ ἦτο ἡ βραδύτης; Ἡ βραδύτης δὲν εἶναι εἰς βάρος ἡμῶν· ἡ βραδύτης εἶναι εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία, ἐνῶ ὥρισε δημοπρασίαν, ἀπέκλεισε ταὐτοχρόνως τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνεργασθοῦν. Τί ὀχυροῦσθε ὄπισθεν τῆς βραδύτητος; Ἡ βραδύτης θὰ εἶναι ταχύτης, ἥτις δύναται νὰ ὑπάρξῃ, καὶ ὑπάρχει, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε ἀναμφισβητήτως νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν πάντες οἱ προσερχόμενοι εἰς τὸν συναγωνισμὸν τοῦτον. Ἄλλωστε ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας κατὰ τὸν μῆνα Αὔγουστον, περὶ τὴν πρωϊνὴν ἐκείνην ὥραν τῆς συνεδριάσεως, ὅτι ἡ δημοπρασία θὰ ἐπαναληφθῇ καὶ ὅτι θὰ γίνῃ εὐρύτατος διεθνὴς ἀνταγωνισμός. Ταῦτα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην τοῦ Αὐγούστου. Ἀλλ’ ὁ εὐρύτατος αὐτὸς ἀνταγωνισμός, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀνταγωνισμὸς κατὰ τὸν μῆνα Αὔγουστον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπέκλεισαν τὸν Μακρῆν, ἵνα τὸν μῆνα Νοέμβριον τὸν δεχθοῦν ἐκ νέου.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεταξᾶς.

§59Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Συναδέλφους νὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ φέρω εἰς τὴν μνήμην των μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶπον κατὰ τὴν εἰσήγησιν τῶν νομοσχεδίων περὶ ὁδοποιΐας, τὴν ὁποίαν ἔκαμα κατ’ Ἀπρίλιον τοῦ ἔτους τούτου, καθὼς καὶ νὰ φέρω εἰς τὴν μνήμην των καὶ ἕτερά τινα σχετικὰ μὲ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα, ὡς ἐκ τοῦ παρελθόντος χρόνου, πιθανὸν νὰ διέφυγον ὑμᾶς καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα νὰ τὰ ἀναμνησθῶμεν ἀπόψε, διὰ νὰ κατατοπίσωμεν τὴν συζήτησιν. Καθόσον ὡς παρετήρησα ἐκ τῶν ἀναπτυχθεισῶν αἰτιάσεων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ συζήτησις πλέει ὀλίγον τι εἰς τὸ ἀχανές εἰς μίαν κἄποιαν ἀοριστίαν. Ὅπως σᾶς εἶπον κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ἐκείνην, ἓν ἀπὸ τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα μὲ ἀπησχόλησαν μόλις ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἦτο τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας. Εὑρισκόμην μεταξὺ δύο ἀναγκῶν. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ μειώσω τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας εἰς τὸ ἐλάχιστον ὅριον, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἰσοσκελισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πρὸ τῶν ἀπαιτήσεων, τῶν δικαίων ἀπαιτήσεων τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων πανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἀπῄτει νὰ αὐξηθῶσιν αἱ πιστώσεις τοῦ προηγουμένου ἔτους. Ἐὰν καὶ μόνον διετήρουν τὰς πιστώσεις τοῦ προηγουμένου ἔτους, θὰ ἔπρεπε νὰ ζητήσω παρὰ τῆς Βουλῆς πιστώσεις διὰ τὰ ἔργα κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως ὁδῶν, περὶ τὰ 436 ἑκατομμύρια, δηλαδὴ 250 ἑκατομμύρια περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι πραγματικῶς ἐζήτησα. Ἐὰν ἐπρότεινον τοῦτο, θὰ ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἰσοσκελισθῇ ὁ προϋπολογισμός, ἀλλὰ καὶ πάλιν μὲ τὰς πιστώσεις τῶν 436 ἑκατομμυρίων δὲν θὰ ἀνταπεκρινόμην πρὸς τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν κατοίκων τῆς χώρας, τὰς ὁποίας ἀπαιτήσεις ὑμεῖς, κύριοι βουλευταί, σχεδὸν πάντες ἔρχεσθε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καθ’ ἑκάστην καὶ μοὶ τὰς παριστάνετε λίαν ἐντόνως. Θὰ ἔπρεπε δηλαδὴ νὰ ὑπερβῶ τὰ 436 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἔμενον εἰς τὰς πιστώσεις τοῦ προηγουμένου ἔτους δηλαδὴ εἰς τὰ 436 ἑκατομ. πάλιν θὰ καθίστατο ἀδύνατος ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Τί νὰ πράξω; Ἔπρεπεν ὅθεν, νὰ εὑρεθῇ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐξευρεθῇ τὸ ἀναγκαῖον χρῆμα, μειουμένης τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ ἐλάχιστον, εἷς τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου συγχρόνως νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κατασκευὴ καὶ ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὄχι πλέον δι’ ἓν ἔτος καὶ προχείρως, ἀλλ’ ἐπὶ μακρὰ ἔτη καὶ κατὰ τρόπον σχεδὸν μόνιμον. Μετὰ μακρὰν συζήτησιν μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων κατέληξα εἰς ἓν ἐκ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶναι γνωστά, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔγινε καὶ νόμος, ὁ νόμος περὶ ταμείου ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Διὰ τοῦ νόμου τούτου ἡ ὑπηρεσία τῆς ὁδοποιΐας ἀποκτᾷ αὐτονομίαν οἰκονομικὴν καὶ συνεπῶς καὶ διοικητικὴν πλήρη, διότι διοικητικὴ αὐτονομία ἢ διοικητικὴ αὐτοδιοίκησις, ἄνευ οἰκονομικῆς τοιαύτης, εἶναι κἄτι τι ἀσύλληπτον, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον. Κατωρθώθη νὰ ἐξευρεθῶσι διὰ τοῦ νόμου τούτου πόροι ἰδιαίτεροι διὰ τὸ ἐθνικὸν ταμεῖον ὁδοποιΐας, πόροι, οἱ ὁποῖοι εὐκόλως καὶ εὐχαρίστως θὰ κατατεθῶσι παρὰ τῶν κατοίκων, οὕτως ὥστε τὸ ταμεῖον τοῦτο νὰ προικοδοτῆται κατ’ ἔτος διὰ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγκαίου ὅπως δύναται ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς κατ’ ἔτος παρουσιαζομένας ἀνάγκας. Διὰ νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸ πρᾶγμα καὶ διὰ νὰ μὴ νομίζετε ὅτι πρόκειται περὶ νέας τινὸς βαρείας φορολογίας, σᾶς ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα, τὸ ὁποῖον κάμνω ὅσον τὸ δυνατὸν ἁπλούστερον, ἀναλύων αὐτὸ εἰς λίαν γενικὰς γραμμάς, διὰ νὰ γίνῃ καταληπτόν. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι θέλομεν νὰ μεταφέρωμεν ποσότητά τινα ἐμπορεύματος ἀπὸ τὸν τόπον τάδε εἰς τὸν τόπον δεῖνα, καὶ πρόκειται δι’ αὐτὴν τὴν μεταφορὰν νὰ δαπανήσωμεν 100 δραχμάς, ἕνεκα τῆς κακῆς καταστάσεως τῆς ὁδοῦ, ἡ δαπάνη αὕτη τῆς μεταφορᾶς θὰ μειωθῇ τὰ μέγιστα διὰ τῆς κατασκευῆς καλῆς ὁδοῦ, καὶ τόσον μεγαλυτέρα θὰ εἶναι ἡ μείωσις, ὅσον ἡ ὁδὸς εἶναι καλλιτέρα. Ἂς ὑποθέσωμεν ἤδη ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη μειοῦται εἰς 20 δραχμάς. Ἂν ἤδη ζητήσωμεν φόρον 5 δραχμῶν, διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τῆς ὁδοῦ ταύτης, θὰ καταλήξωμεν ἀντὶ νὰ πληρώσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 100 δραχμῶν διὰ μεταφορὰν, νὰ πληρώσωμεν μόνον 25 δραχμάς, δαπάνην μεταφορᾶς καὶ φόρου. Τοιοῦτοι φόροι νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι εὐπρόσδεκτοι ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ μάλιστα ὅταν καταβάλλονται εἰς εἰδικὰ ταμεῖα ὁδοποιΐας, ἀνταποκρίνονται δὲ εἰς τὰς ἀνάγκας ὁδοποιΐας τῶν ἐπαρχιῶν, παρὰ τῶν ὁποίων καὶ καταβάλλονται. Ἀλλὰ εἴδομεν ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν τὰ ταμεῖα ταῦτα νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς ἑκάστοτε παρουσιαζομένας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἐπεσωρεύθησαν καθ’ ὅλα τὰ ἔτη, τὰ παρελθόντα ἀπὸ 100ετίας, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τὰ ὁποῖα ὑπῆρξαν καὶ Κυβερνήσεις τινὲς μεριμνήσασαι μερικῶς διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, ἀλλὰ ὀλίγαι καὶ σχετικῶς μὲ τὸν διαρρεύσαντα χρόνον βραχύβιοι, ἐνῶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ πλεῖστον τοῦ διαρρεύσαντος μακροῦ χρόνου παρῆλθε χωρὶς νὰ ληφθῇ οὐδεμία φροντίς, ἐπισωρευομένων ἀναγκῶν ἐπὶ ἀναγκῶν. Τί θὰ ἐπράττομεν λοιπὸν διὰ νὰ θεραπεύσωμεν πληγήν, προελθοῦσαν ἐκ μιᾶς σχετικῆς ἀδιαφορίας, νὰ θεραπεύσωμεν ἐντὸς 5 ἢ 6 ἐτῶν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγέννησεν ἡ ἀδιαφορία ἑκατὸν καὶ ἐπέκεινα ἐτῶν; Δὲν ὑπῆρχεν ἄλλος τρόπος, παρὰ τὸ δάνειον. Δὲν γνωρίζω ἄλλον τρόπον, παρὰ αὐτὸν καὶ μόνον. Εἰς τὸ στάδιον τοῦτο τῆς ἐξελίξεως τῶν σκέψεών μου καὶ τῆς συζητήσεως μετὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων, ἔθεσα ὑπὸ μελέτην τὰς προτάσεις τὰς γενομένας πρὸ διετίας, ἂν δὲν σφάλλω, παρὰ τοῦ οἴκου Μακρῆ, καὶ αἱ ὁποῖαι εἶχον ἤδη συζητηθῆ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ ἐξήτασα τὰς ζημίας ἐὰν ἠδύναντο νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον συμβάσεως. Ἀπησχόλησα τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἐλάβομεν ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν συναδέλφων μου τὴν ἀπόφασιν, μολονότι ἐβλέπομεν, καὶ τὸ εἶπον κατ’ Ἀπρίλιον ἐνώπιον ὑμῶν, ὅτι αἱ προτάσεις αὗται ἦσαν κατὰ πάντα ἄξιαι λόγου, ὥστε νὰ γίνουν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἀπ’ εὐθείας συμβάσεις νὰ μὴ περιορισθῶμεν μόνον εἰς αὐτάς, ἀλλὰ νὰ προκαλέσωμεν καὶ γενικώτερον συναγωνισμόν. Σᾶς ἔλεγον τότε, κατὰ τὴν εἰσήγησιν τῶν νομοσχεδίων τῆς ὁδοποιΐας, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ λάβωμεν τὰς προτάσεις αὐτάς, νὰ τὰς συζητήσωμεν, νὰ τὰς βελτιώσωμεν περισσότερον καὶ νὰ τὰς παρουσιάσωμεν ἐνώπιον ὑμῶν, ὑπὸ μορφὴν συμβάσεως τοῦ Κράτους μετὰ τοῦ προτείνοντος οἴκου. Δὲν θὰ ὑπῆρχε τίποτε τὸ κατακριτέον, νομίζω, εἰς τοιαύτην πρᾶξιν Ὑπουργοῦ, ἀφοῦ μάλιστα πλεῖσται συμβάσεις παρουσιάσθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον κατεσκευάσθη ἡ διῶρυξ τῆς Κορίνθου ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Τρικούπην, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐγένετο διαγωνισμός, οὔτε διὰ διαγωνισμοῦ κατεσκευάσθησαν οἱ σιδηρόδρομοι τῆς Πελοποννήσου, οὔτε οἱ κρατικοὶ τοιοῦτοι. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, μολονότι ἡ ὁδὸς αὕτη θὰ ἦτο ἴσως ἡ μᾶλλον πρακτικὴ καὶ τὴν ὁποίαν πλεῖσται ἄλλαι Κυβερνήσεις ἠκολούθησαν, χωρὶς νὰ κατακριθῶσιν, ὄχι διὰ τὸν φόβον διὰ νὰ μὴ κατακριθῶ, διότι τοιοῦτος φόβος θὰ ἦτό τι κατώτερον ἐμοῦ, ἀλλὰ διὰ νὰ προκαλέσω μίαν διεθνῆ ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, μήπως καὶ οἱ ἄλλοι δυνηθῶσι νὰ παρουσιασθῶσι μὲ ὁμοίας ἐγγυήσεις πρὸς ἐκείνας μὲ τὰς ὁποίας παρουσιάσθη ὁ οἶκος αὐτός, μήπως οὕτως εὑρίσκοντο καλλίτεροι ὅροι, ἀπεφάσισα τότε τὴν ὁδὸν τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ ὑπέβαλα τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα κατ’ Ἀπρίλιον εἰς τὴν Βουλήν, καταρτισθέντα τότε περίπου ὅπως καὶ ἐψηφίσθησαν, ἐκτὸς μερικῶν λεπτομερειακῶν διαφορῶν. Ἀλλὰ πάλιν, προκειμένου ὁ ἀνάδοχος μιᾶς τοιαύτης ἐργασίας, ὄχι μόνον νὰ ἐκτελέσῃ ἀλλὰ καὶ νὰ προμηθεύσῃ τὸ δάνειον, ἔπρεπε νὰ δυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν κατὰ τὸν συναγωνισμὸν τὴν βεβαιότητα ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ πράξῃ καὶ τοῦτο. Καὶ διὰ τοῦτο διῄρεσεν ὁ νόμος μας τὸν συναγωνισμὸν εἰς δύο περιόδους. Ἡ μία περίοδος, ἡ πρώτη φάσις τοῦ συναγωνισμοῦ, θὰ ἦτο ἡ ἐμφάνισις ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπεθύμουν νὰ γίνουν ἀνάδοχοι τοῦ ἔργου, καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων θὰ ἐξελέγοντο ὅσοι παρουσίαζον ἱκανὰς ἐγγυήσεις, αἵτινες θὰ ἔπειθον τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἶναι πράγματι ἱκανοὶ καὶ τεχνικῶς καὶ ἐπιστημονικῶς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἀλλὰ πρὸ παντὸς οἰκονομικῶς. Τὸ δεύτερον στάδιον θὰ ἦτο συναγωνισμὸς μεταξὺ τῶν τοιουτοτρόπως παρουσιασθέντων, καὶ ἐκλεγέντων, περὶ τοῦ ποῖος θὰ παρουσίαζε τοὺς καλλιτέρους ὅρους δανείου καὶ κατασκευῆς. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, καὶ μετὰ τὸ δεύτερον τοῦτο στάδιον, ν’ ἀπορρίψῃ καὶ ὅλας τὰς προσφοράς, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εὕρισκε, ὅτι οὐδεμία τῶν προσφορῶν, τῶν οὕτως γενομένων, μετὰ τοιοῦτον συναγωνισμὸν δὲν ἦτο ἐπωφελὴς εἰς τὸ Δημόσιον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, οὕτω καταρτισθέν, ὑπεβλήθη μετὰ τοῦ ἄλλου τοῦ προαναφερθέντος, τὸν Ἀπρίλιον εἰς τὴν Βουλήν. Συγχρόνως ὅμως ἐλάβομεν ἀπόφασιν ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, καὶ εἴπομεν ὅτι, ἐπειδή, ὡς ἐκ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀσχολουμένης μὲ τὸ Σύνταγμα, καὶ ἐπὶ ἄλλων ζητημάτων, πιθανὸν ἡ ψήφισις τῶν νομοσχεδίων τούτων νὰ ἐβράδυνε, νὰ προβῶμεν ἐν τῷ μεταξὺ εἰς τὸν συναγωνισμόν. Καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίζοντο τὰ νομοσχέδια καὶ ἐγίνοντο νόμος, δὲν θὰ ἐχάναμεν χρόνον. Ἐὰν πάλιν τὸ νομοσχέδιον ἀπερρίπτετο ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὁ συναγωνισμὸς δὲν θὰ εἶχε καμμίαν ἀξίαν, οὔτε θ’ ἀνελάμβανεν ὑποχρέωσίν τινα τὸ Δημόσιον, ἐγένετο δὲ καὶ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δεχθέντος τὴν λύσιν ταύτην. Ἡ λύσις αὕτη ἐγένετο γνωστὴ καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία εἰς τὸ σχέδιον τοῦ νόμου, ὅπως τὸ ὑπέβαλε εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τῶν ἄλλων τροποποιήσεων αὐτῆς, παρεδέχθη τὴν λύσιν ταύτην. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἰργάσθη ἐπὶ πέντε μῆνας ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων, τὰ διωνύχισε, τὰ ἐμελέτησε μετὰ πάσης δυνατῆς ἐπιμελείας, συνεζήτησεν ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου καὶ ἑκάστου ἐδαφίου αὐτῶν, καὶ κατέληξε κατὰ τὸν Αὔγουστον νὰ παρουσιάσῃ τὴν ἐργασίαν αὐτῆς ἑτοίμην εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τὴν ἔκτακτον αὐτῆς Σύνοδον. Τί φυσικώτερον τότε δι’ ἐμέ, ἀπὸ τοῦ νὰ ζητήσω τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶχον γίνει δεκτὰ ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, μετὰ μακρὰν συζήτησιν τοῦ Ὑπουργοῦ Συγκοινωνίας μετὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων, νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶχον μελετηθῇ ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτῶν, ὑπὸ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἀποτελεσθείσης ἐξ ὅλων τῶν κομμάτων; Ἐπρόκειτο περὶ νομοσχεδίων ἀρτίων καὶ ἠδύναντο νὰ συζητηθῶσιν, ἄνευ ἀναβολῆς. Ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου ἐκείνης, νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ψήφισις αὐτῶν, ἐγένετο τότε, ὅπως ἐνθυμεῖσθε, συζήτησις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ πόσον θὰ ἔπρεπε ταῦτα νὰ προταχθῶσιν ἢ ὄχι καὶ κατωρθώθη μετὰ πολὺν ἀγῶνα ἐναντίον ἀδίκων ἀντιρρήσεων, νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου αὕτη καὶ κατωρθώθη νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις αὐτῶν καὶ ἡ ψήφισις. Ἐψηφίσθησαν εἰς δύο ἀναγνώσεις, παρασχεθεισῶν ὅλων τῶν ἐγγυήσεων, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ διὰ τὴν ψήφισιν τῶν νόμων τὸ Σύνταγμα, ἐνῶ πλεῖστα ἄλλα νομοσχέδια μεγάλης σοβαρότητος ἡ Βουλὴ τὰ ἐψήφισεν εἰς μίαν καὶ μόνην ἀνάγνωσιν. Ὥστε καὶ τοῦτο τὸ περιπλέον ἀποδεικνύει ὅτι ἐγένετο ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων ὁ μεγαλύτερος ἔλεγχος, ἡ μεγαλυτέρα δυνατὴ συζήτησις καὶ ἡ ἐπιμελεστέρα νομοθετικὴ ἐργασία. Ἑπομένως ἐπὶ τῶν διατάξεων τῶν νόμων τούτων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐπίκρισις σήμερον, διότι θὰ ἦτο κἄτι τι, τὸ ὁποῖον θ’ ἀντετίθετο εἰς τὴν πραγματικότητα τῆς λεπτομεροῦς μελέτης τῶν νόμων τούτων καὶ παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ καὶ παρὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν καὶ παρὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ παρὰ τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν καὶ παρ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Βουλῆς. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως εἶχε γίνει ὁ συναγωνισμὸς περὶ τοῦ ὁποίου προεῖπον, μὲ τὸν σκοπὸν νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἔναρξις τῶν ἔργων ὁδοποιΐας, περὶ τῶν ὁποίων προέβλεπον τὰ νομοσχέδια. Καὶ καθὼς παρετήρησα, οὐδεὶς βουλευτὴς ἐμφανίζεται πλέον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ ὁποῖος νὰ ἤθελε ν’ ἀναβληθῇ τὸ ἔργον. Ἐγώ, εἰς τὴν ἀποψινὴν τοὐλάχιστον συνεδρίασιν, δὲν ἤκουσα τοιοῦτόν τι.

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οὐδείς.

§61Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἀπολύτως οὐδείς.

§62Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Χαίρω πολύ.

§63Β. ΜΕΪΜΑΡΑΚΗΣ. Οὔτε ἀμέσως, οὔτε ἐμμέσως ὅμως.

§64Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Παρουσιάσθησαν ὅθεν κατὰ τὸν συναγωνισμὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἦτο τὸ πρῶτον στάδιον τοῦ συνολικοῦ συναγωνισμοῦ, κατὰ τὸν ὁποῖον δηλαδὴ ἐπρόκειτο νὰ ἐμφανισθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐζήτουν νὰ ἀναλάβουν τὸ δάνειον καὶ τὸ ἔργον, ὅπως κριθῶσιν ἐὰν παρεῖχον τὰς ἐγγυήσεις καὶ τῆς τεχνικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς, ἀλλὰ πρὸ πάντων τῆς οἰκονομικῆς των ἱκανότητος, παρουσιάσθησαν, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὸν Αὔγουστον, ὅτε διεξήχθη τὸ πρῶτον αὐτὸ στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ, τέσσαρες οἶκοι. Μεταξὺ τῶν τεσσάρων οἴκων, ὁ εἷς προσῆλθε μετὰ τὴν ὥραν τῆς Δημοπρασίας. Ἡ συζήτησις ἦτο ἐὰν εἶχε προσέλθει ἔπειτα ἀπὸ ἡμίσειαν ἢ μίαν ὥραν. Ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων ἔργων εἶπεν ὅτι προσῆλθεν, ἀφοῦ εἶχεν κηρυχθῇ ἡ λῆξις τῆς δημοπρασίας.

§65Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Μόνον ἡμίσειαν ὥραν;

§66Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἀλλὰ ἐὰν παρῆλθεν ἡμίσεια ἢ μία ὥρα δὲν ἔχει σημασίαν. Ὁ δεύτερος τῶν οἴκων τούτων δὲν εἶχε καταβάλει τὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, διότι αἱ ἐγγυήσεις δὲν ὁρίζονται διὰ τῆς διακηρύξεως τῆς δημοπρασίας, ἀλλὰ τὰς ὁρίζει ὁ νόμος. Καὶ διὰ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ διάταξις τῆς ἐγγυήσεως ταύτης, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, ἐγένετο μακρὰ συζήτησις ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ἐγένετο δὲ συζήτησις καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐγένετο δὲ δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ διάταξις, ὡς τὴν ἔχει ἤδη ὁ νόμος καὶ ἑπομένως ἡ διακήρυξις δὲν ἔπραξε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κατακριθῇ κανεὶς ὅταν ἐκτελῇ νόμον; Δι’ ἐμὲ εἶναι ἀκατανόητον. Καὶ ὅμως ἐγένετο τοῦτο ἀπόψε ἀπὸ ἕνα τῶν ἐπερωτώντων. Κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας τῆς συζητήσεως ἐκείνης τοῦ Αὐγούστου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐν τῇ Βουλῇ, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ συζήτησις ἐφέρετο εἰς τὸ τέρμα της καὶ ἐγένετο καταφανὲς ὅτι δὲν ἦτο πλέον δυνατὸν περισσότερον νὰ παρελκυσθῇ ἀπὸ τοὺς ἀντιλέγοντας εἰς τὰ νομοσχέδια, μοὶ ἐγένετο περὶ ὥραν 6ην τῆς πρωΐας, ἡ ἑξῆς πρότασις, περὶ τῆς ὁποίας δὲν εἶχε λόγους οὐδεὶς καθ’ ὅλην τὴν νυκτερινὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς....

§67Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὄχι διὰ πρώτην φοράν, διότι καὶ ἐγὼ ὑπέβαλον παρομοίαν πρότασιν.

§68Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. ... νὰ δεχθῶ νὰ ἀναβληθῇ ὁ διαγωνισμὸς οὗτος, ὥστε καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπεκλείσθησαν ἐκ τοῦ διαγωνισμοῦ δικαίως καὶ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, νὰ δυνηθῶσι νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸν νέον τοιοῦτον. Ὁ μὲν εἷς μήπως κατορθώσῃ νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν ὥραν του, ὁ δὲ ἄλλος μήπως δυνηθῇ νὰ εὕρῃ καὶ καταβάλῃ τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυοδοσίας. Ὁμολογῶ ὅτι ἐφάνην τότε συγκαταβατικός, οὐχὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, διότι τοῦτο ἐπιβάλλει νὰ τηρῶνται οἱ νόμοι αὐστηρότατα. Ἐφάνην, λέγω, συγκαταβατικὸς καὶ ἐδέχθην νὰ ἐπαναληφθῇ ὁ συναγωνισμός, ἐπαναλαμβάνω, οὐχὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, διότι τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου εἶναι νὰ τηρῶνται οἱ νόμοι αὐστηρότατα καὶ οὐχὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ἔργου, διότι τὸ ἔργον ἀνεβάλλετο ἐπὶ δύο μῆνας. Καὶ ἐγένετο τότε δεκτὴ παρ’ ἐμοῦ ἡ ἐκ νέου ἐξ ἀρχῆς ἐνέργεια τοῦ συναγωνισμοῦ. Καὶ τώρα εἶναι καλὸν νὰ σᾶς ἀναγνώσω διατάξεις τινὰς τοῦ νόμου τούτου, διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ μὲ παρακολουθήσητε εἰς τὴν περαιτέρω ἀγόρευσιν, ὅπως δι’ αὐτῆς φωτισθῶσι καί τινα σημεῖα ἀόριστα ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τῶν κ. κ. προλαλησάντων. Κατὰ τὸ ἄρθρον 2, ἐδάφιον 2, «Διὰ τῆς προκηρύξεως τοῦ συναγωνισμοῦ καλοῦνται αἱ βουλόμενοι ἐκ τῶν ἑλληνικῶν ἑταιρειῶν, τῶν ἐχουσῶν μετοχικὸν κεφάλαιον οὐχὶ μικρότερον τῶν εἴκοσι πέντε ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἵνα ὑποβάλωσιν αἰτήσεις συμμετοχῆς εἰς τὸν συναγωνισμόν, ὑποβάλλουσαι ἅμα ἀποδεδειγμένως ἀσφαλεῖς ἐγγυήσεις περὶ ἐξασφαλίσεως οἰκονομικοῦ ὁμίλου κύρους καὶ ἀναφέρουσαι τὴν τεχνικὴν αὐτῶν ὀργάνωσιν». Ὥστε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ νόμος, εἶναι, ὁ προσερχόμενος εἰς τὸν συναγωνισμὸν νὰ μὴ καταθέτῃ μόνον τὴν ἐγγύησιν, ἀλλὰ νὰ παρουσιάσῃ συγχρόνως ἀποδεδειγμένως ἀσφαλεῖς ἐγγυήσεις περὶ ἐξασφαλίσεως οἰκονομικοῦ ὁμίλου κύρους. Συνεχίζω: «Πᾶς πλὴν τῶν ὡς ἄνω ἑλληνικῶν ἑταιρειῶν, βουλόμενος νὰ μετάσχῃ τοῦ συναγωνισμοῦ, δέον νὰ συνοδεύσῃ τὴν αἴτησίν του δι’ ἐγγυήσεως διπλασίας τῆς ἐν παραγράφῳ 1 τοῦ ἄρθρου 2 καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως εἰς περίπτωσιν ἀποδοχῆς τῶν προτάσεών του, καὶ πρὶν κληθῇ νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν, σχηματίσῃ ἑταιρείαν κλπ.» Ἄρθρον 3. «Αἱ ὑποβληθεῖσαι ἐμπροθέσμως αἰτήσεις ὑποβάλλονται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπερ κρῖνον ἐκ τῶν ἐν ἑκάστῃ αἰτήσει σχετικῶν περὶ τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς καὶ τεχνικῆς ἱκανότητος τοῦ αἰτοῦντος, ἀποφαίνεται περὶ τῶν ἐκ τῶν ὑποβαλόντων αἰτήσεις γενησομένων δεκτῶν εἰς τὸν συναγωνισμόν». Ἐδάφιον 2. «Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐντὸς 10 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ὡς ἄνω ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καλεῖ κλπ.» Διὰ δὲ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ δευτέρου σταδίου τοῦ συναγωνισμοῦ, λέγει τὸ ἄρθρον 4 παρ. 2, ὅτι (ἀναγινώσκει): «Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, βάσει τῶν προσφορῶν καὶ τῶν λοιπῶν προσόντων τῶν συναγωνιζομένων, ἔχον δ’ ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀποφαίνεται ὁριστικῶς περὶ τοῦ προκριτέου μεταξὺ τῶν συναγωνισθέντων ὡς ἀναδόχου, δυνάμενον νὰ ἀπορρίψῃ καὶ πάσας τὰς προσφοράς». Πρόκειται περὶ τοῦ δευτέρου σταδίου τοῦ συναγωνισμοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἐγένετο ἀκόμη καὶ πρόκειται νὰ γίνῃ προσεχῶς. Ὥστε κατὰ τὸν νόμον, ἡ κρίσις περὶ τοῦ ἂν αἱ ἐγγυήσεις αἱ οἰκονομικαί, ἐφ’ ὧν στηρίζεται ὁ ὑποψήφιος ἀνάδοχος, εἶναι ὁμολογουμένου κύρους καὶ ἂν ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην τεχνικὴν καὶ ἐπιστημονικὴν ὀργάνωσιν, ἡ κρίσις αὐτὴ κατὰ τὸν νόμον ἐπαφίεται ἀπολύτως εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ὅταν ἐπανελήφθη, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, ὁ συναγωνισμὸς — ἀφήνω πρὸς τὸ παρόν, διὰ νὰ ἐπανέλθω κατόπιν, ἐπεισόδιόν τι λαβὸν χώραν κατὰ τὸν συναγωνισμὸν καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ συναγωνισμοῦ ἀπέκλεισε τὸν ἕνα ἐκ τῶν συναγωνιστῶν, τὸ ἀφήνω πρὸς τὸ παρόν, διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς αὐτό, — ὅταν ἐτελείωσεν ὁ συναγωνισμὸς καὶ μοὶ παρουσιάσθησαν τὰ ἀποτελέσματα, προκειμένου νὰ κρίνῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἔκαμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εὐθὺς ἀμέσως μοὶ ἐπεβάλλετο. Χωρὶς βεβαίως νὰ ἀκυρώσω τὴν πρᾶξιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, διὰ τῆς ὁποίας ἀπεκλείετο ὁ εἷς διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους θὰ σᾶς εἴπω, ἠθέλησα νὰ ἐξετάσω καὶ διὰ τοὺς ἄλλους καὶ δι’ αὐτοὺς ἀκόμη, ποῖαι εἶναι αἱ ἐγγυήσεις των καὶ ποίαν ἀξίαν ἔχουσιν αὗται. Δὲν εἶχον παρὰ τρία μέσα διὰ νὰ ἐξετάσω τοῦτο. Τὸ ἓν ἦτο αἱ βεβαιώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερον οἱ ἴδιοι περὶ ἑαυτῶν. Αὗται βεβαίως ἔχουν τὴν σημασίαν των, ἀλλ’ ἐννοεῖται, ὅτι ἐὰν ἐστηριζόμεθα μόνον εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ ἴδιοι λέγουσι περὶ ἑαυτῶν, τότε θὰ ἦτο ἡ κρίσις ἡμῶν ὅλως διόλου ἐπισφαλής. Παρεκάλεσα τότε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δι’ ἐγγράφου, ὅπως ζητήσῃ διὰ τῶν ἀνταποκριτῶν της ἀσφαλεῖς πληροφορίας, ὅσον τὸ δυνατὸν καλλιτέρας πληροφορίας, περὶ τῶν οἴκων τούτων, τοὺς ὁποίους οἱ συναγωνιζόμενοι ἀνέφερον ὡς χρηματοδότας καὶ συγχρόνως παρεκάλεσα δι’ ἐγγράφου μου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀποταθῇ εἰς τὰς Πρεσβείας, τὰς σχετικὰς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ νὰ συλλέξουν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας. Ἄλλα ἀπὸ αὐτὰ τὰ τρία μέσα δὲν εἶχον, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν ἄλλα. Ἐπιμένω δὲ πολὺ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὴν ἐξακρίβωσιν τοῦ οἰκονομικοῦ κύρους τῶν παρουσιαζομένων, διότι δὲν εἶναι ἀδιάφορον τὸ νὰ γίνῃ τις δεκτὸς εἰς τὸν συναγωνισμόν, διότι ὅταν γίνῃ τις δεκτὸς εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκλεισθῇ ἀπὸ τὸ δεύτερον, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ἔχει ἐπαρκὲς οἰκονομικὸν κῦρος. Ἡ ἀποδοχὴ τοῦ εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ, σημαίνει ἀναγνώρισιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας παρουσιάζει διὰ νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν, εἶναι ἐπαρκεῖς καὶ ἑπομένως τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι πλέον δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ὕστερον. Ἑπομένως ἐπρόκειτο νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι οἱ Α, Β, Γ, Δ, οἶκοι εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ νὰ μᾶς εὕρωσι τὸ δάνειον τῶν 6.000.000 λιρῶν. Ἀλλὰ τοῦτο, κύριοι, ἔχει καὶ ἄλλην ἄποψιν, σοβαρωτάτην. Κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε, οἱ ὅροι τοῦ δανείου τούτου τῆς ὁδοποιΐας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι χειρότεροι τῶν ὅρων τοῦ τελευταίου προσφυγικοῦ δανείου, ἐὰν δὲ συναφθῇ ἐν τῷ μεταξύ, μέχρι τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου τῆς ὁδοποιΐας, ἕτερον δάνειον τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ὅροι τοῦ δανείου τῶν 6.000.000 λιρῶν τῆς ὁδοποιΐας νὰ εἶναι κατώτεροι τοῦ νέου τούτου δανείου τοῦ Κράτους. Ὡς δὲ γνωρίζετε, πρόκειται ἤδη νὰ συναφθῇ τὸ τριμερὲς δάνειον κατόπιν τοῦ πιστοποιητικοῦ περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν ἱκανότητος καὶ ἀντοχῆς, τὸ ὁποῖον μᾶς δίδει ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν. Ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν πρόκειται νὰ γίνῃ τὸ τριμερὲς δάνειον διὰ τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν μεγάλα Κράτη θὰ παράσχωσιν εἰς αὐτό. Φαντάζεσθε ὅθεν μὲ ποίας ἐγγυήσεις πρόκειται νὰ γίνῃ τὸ δάνειον τοῦτο, τὸ τριμερές. Ἑπομένως δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ θὰ γίνῃ ὑπὸ τοὺς πλέον καλλιτέρους ὅρους διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Ἐάν, μετὰ τὸ δάνειον τοῦτο, τὸ τριμερές, παρουσιασθῶμεν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν, ζητοῦντες ἓν δάνειον, οὐχὶ πολὺ κατώτερον τῶν 9.000.000 λιρῶν, ἓν δάνειον 6.000.000 λιρῶν, πρέπει νὰ παρουσιασθῶμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐπιτευχθῶσι καὶ διὰ τὸ δάνειον τοῦτο οἱ αὐτοὶ ὅροι τοὐλάχιστον, διότι ἐὰν δὲν ἤθελον ἐπιτευχθῇ καὶ διὰ τὸ δάνειον αὐτὸ οἱ ἴδιοι ὅροι, θὰ ἠδυνάμεθα βεβαίως νὰ ἀπορρίψωμεν τότε τὴν προσφορὰν τοῦ ἀναδόχου καὶ νὰ κρατήσωμεν καὶ τὴν ἐγγυοδοσίαν του, ἀλλ’ ἡ ζημία, τὴν ὁποίαν θὰ ὑφίστατο ἡ πίστις ἡμῶν, θὰ ἦτο τεραστία. Εὐθὺς δηλαδὴ μετὰ τὸ τριμερὲς δάνειον, νὰ παρουσιασθῶμεν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν καὶ νὰ θεωρηθῶμεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν δάνειον ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους ὡς καὶ πρότερον, αὐτὸ θὰ ἐσήμαινεν ἄμεσον πτῶσιν τῆς πίστεως ἡμῶν, πτῶσιν τῶν ἀξιῶν τῶν ἀντιπροσωπευουσῶν τὴν πίστιν ἡμῶν. Ἑπομένως θὰ ἦτο πολὺ σοβαρὸν ζήτημα καὶ ἄξιον τῆς μεγίστης προσοχῆς, τὸ ποῖος θὰ ἦτο ἐκεῖνος ὁ οἰκονομικὸς ὅμιλος, ὁ ὁποῖος ἤθελε παρουσιασθῆ εἰς τὴν ἀγορὰν τὴν διεθνῆ διὰ νὰ ζητήσῃ τὸ δάνειον τῆς ὁδοποιΐας τῶν 6.000.000 λιρῶν. Θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι ἐὰν ἀπετύγχανε τὸ δάνειον τοῦτο, θὰ ἔχανεν ὁ ἀνάδοχος τὴν ἐγγύησίν του — καὶ δὲν θὰ ἔχανε τίποτε ἄλλο, πλὴν τῆς ἐγγυήσεώς του, διότι ναὶ μὲν ἀναγράφεται εἰς τὸν νόμον ὅτι θὰ δώσῃ 400.000 λίρας προκαταβολήν, ἀλλ’ ἀναγράφεται ἐπίσης ὅτι τὰς 400.000 λίρας, καὶ ἐν περιπτώσει ἐκπτώσεως αὐτοῦ, ὀφείλομεν νὰ τὰς ἀποδώσωμεν — θὰ χάσῃ λοιπὸν τὴν ἐγγύησίν του. Μάλιστα. Ἀλλὰ τί θὰ χάσωμεν ἡμεῖς; Καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ ὠφέλεια τῶν 10.000.000 δραχμῶν, νὰ ἰσορροπήσῃ τὴν πτῶσιν τῆς πίστεως ἡμῶν ἐν τῇ διεθνεῖ ἀγορᾷ; Ἑπομένως τὸ ζήτημα τοῦ τίς θὰ παρουσιάζετο καὶ θὰ ἐζήτει τὸ δάνειον εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν, εἶναι λίαν σπουδαῖον· δὲν εἶναι ζήτημα πλέον κατασκευῆς ὁδῶν· εἶναι ζήτημα κυβερνητικῆς πολιτικῆς, εἶναι ζήτημα ἀφορῶν τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν. Καὶ τώρα, συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς, προεκηρύχθη ὁ συναγωνισμὸς καὶ ὡρίσθη ἡ ἡμέρα τῶν προσφορῶν, ἡ 27 Ὀκτωβρίου, παρουσιάσθησαν δὲ οἱ ἑξῆς ὑποψήφιοι ἀνάδοχοι καὶ κατὰ τὴν ἑξῆς σειράν. Ὁ κ. Ραλλίδης, ὁ συνεταιρισμὸς ἐργολάβων Βορείου Ἑλλάδος, ὁ οἶκος Μακρῆ καὶ Σία καὶ οἱ συμπράττοντες οἶκοι Πρεζάνης καὶ Καψαμπέλης. Προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν, τὴν ὁποίαν ἐνήργησε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπὶ ὁλόκληρον ἑξάωρον καὶ τὴν ἐξονύχισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε τῶν προσόντων καὶ τῶν τεχνικῶν καὶ τῶν ἐπιστημονικῶν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τῶν οἰκονομικῶν ἑνὸς ἑκάστου τῶν συναγωνιζομένων τούτων, ἔρχομαι εἰς τὸ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦ κ. Ραλλίδη παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ἐνεργούσης τὸν συναγωνισμόν. Ἂν ἐξετάζω τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο ὀλίγον περισσότερον παρ’ ὅ,τι θὰ ἔπρεπε, τὸ πράττω διότι δι’ αὐτοῦ οὕτως εἰπεῖν φωτίζονται στοιχεῖά τινα ἀφορῶντα τὸ οἰκονομικὸν κῦρος, τὸ ὁποῖον διετείνετο ὅτι εἶχεν ὁ ἐν λόγῳ Κύριος. Καὶ πρὸς τοῦτο, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπάς τινας, σχετικὰς τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἐνεφανίσθησαν οἱ συναγωνιζόμενοι ὑπέβαλλον πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Ἡ ἔκθεσις ἀναφέρει πρῶτον ποῖοι παρουσιάσθησαν κατὰ σειρὰν ἐπιδόσεως φακέλλου προσφορῶν δηλαδὴ οἱ τέσσαρες προαναφερθέντες συναγωνισταὶ καὶ συνεχίζει (ἀναγινώσκει): «Μετὰ τὴν παράδοσιν τῶν φακέλλων, ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Δημαρχίας ἀνέμενε τὴν πάροδον τῆς 10ης ὥρας ἵνα συνέλθῃ εἰς συνεδρίαν, συμφώνως τῇ διακηρύξει». Ἀλλὰ διὰ νὰ κατανοηθῇ καλλίτερον τὸ ἔγγραφον τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ συνεχίσω τὴν ἀνάγνωσιν αὐτοῦ καὶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν μέρος τῆς διακηρύξεως, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σοβαρὸν διὰ νὰ φωτισθῆτε ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν συμβάντων. Κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τῆς διακηρύξεως: «ἀναγινώσκει»: «Ἡ Ἐπιτροπή, ἀρχομένης τῆς συνεδριάσεως, δημοσίᾳ ἀποσφραγίζει τοὺς παραδοθέντας φακέλλους κατὰ σειρὰν ἐπιδόσεως καὶ καταγράφει ἐν τῷ σχετικῷ πρωτοκόλλῳ τὰ ἐν ἑκάστῳ φακέλλῳ εὑρεθέντα ἀντίγραφα. Ἀκολούθως ἀποσυρομένων τῶν παρισταμένων ἡ Ἐπιτροπὴ κατ’ ἰδίαν συνεδριάζουσα, ἐξελέγχει τὸ σύμφωνον τῶν περιεχομένων ἐγγράφων πρὸς τοὺς τέσσαρας ὅρους τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, χωρὶς ὅμως νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὴν ἀξίαν τῶν ἐν τῷ δευτέρῳ ὅρῳ ἐγγυήσεων. Ἀκολούθως ἡ συνεδρία ἀποκαθίσταται δημοσία καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἀνακοινοῖ τοὺς τυχὸν ἀποκλειομένους τῆς συμμετοχῆς εἰς τὸν συναγωνισμὸν καὶ τοὺς λόγους τοῦ ἀποκλεισμοῦ κτλ.» Ὥστε ἡ Ἐπιτροπὴ κατ’ ἀρχὰς παραλαμβάνει τοὺς φακέλλους, τοὺς ἀνοίγει καὶ καταγράφει τὰ ἔγγραφα. Δὲν τὰ ἐξετάζει, τὰ καταγράφει μόνον. (Ἀναγινώσκει): «Ἀκολούθως, ἀποσυρομένων τῶν παρισταμένων, ἡ Ἐπιτροπὴ κατ’ ἰδίαν συνεδριάζουσα, ἐξελέγχει τὸ σύμφωνον τῶν περιεχομένων ἐγγράφων πρὸς τοὺς 4 ὅρους τοῦ προηγουμένου ἄρθρου χωρὶς ὅμως νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὴν ἀξίαν τῶν ἐν τῷ δευτέρῳ ὅρῳ ἐγγυήσεων». Τῶν οἰκονομικῶν δηλαδὴ ἐγγυήσεων. (Ἀναγινώσκει): «Ἀκολούθως ἡ συνεδρίασις ἀποκαθίσταται δημοσία καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἀνακοινοῖ τοὺς τυχὸν ἀποκλειομένους κτλ. λήγοντος οὕτω τοῦ πρώτου σταδίου τοῦ διαγωνισμοῦ». Δηλαδὴ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς διαιρεῖται εἰς τρία μέρη; Πρῶτον νὰ παραλάβῃ τοὺς φακέλλους, παρισταμένων τῶν συναγωνιζομένων, νὰ τοὺς ἀνοίξῃ καὶ νὰ καταγράψῃ τὰ ἐν ἑνὶ ἑκάστῳ φακέλλῳ εὑρισκόμενα στοιχεῖα. Δεύτερον: Μετὰ τοῦτο, οἱ παριστάμενοι ἀποσύρονται καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξελέγχει τὰ στοιχεῖα ἂν εἶναι σύμφωνα πρὸς τὴν διακήρυξιν καὶ τὸν νόμον. Τρίτον: Περατωθέντος τοῦ ἐλέγχου τούτου, ἐπανέρχονται πάλιν οἱ συναγωνιζόμενοι καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἀνακοινοῖ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐπανέρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς· (Ἀναγινώσκει): «Μετὰ τὴν παράδοσιν τῶν φακέλλων ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς δημοπρασίας ἀνέμενε τὴν πάροδον τῆς 10ης π.μ. ὥρας, ἵνα συνέλθῃ εἰς τὴν συνεδρίαν, συμφώνως τῇ διακηρύξει. «Κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀναμονῆς εἰδοποιήθην ὅτι ὑπάλληλος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἐζήτει ἐπειγόντως νὰ μὲ ἴδῃ»—λέγει πάντοτε ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς—«διὰ σοβαρὰν καὶ ἐπείγουσαν ὑπόθεσιν, κατ’ ἐντολὴν τοῦ συνδιοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κ. Δροσοπούλου. Ἔσπευσα ἀμέσως νὰ συναντήσω τὸν ἐν λόγῳ ὑπάλληλον εἰς τὴν παρακειμένην τῷ γραφείῳ μου αἴθουσαν τοῦ συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων, οὗτος δὲ μοὶ διεβίβασεν εἰδοποίησιν τοῦ κ. Δροσοπούλου, ὅπως ἡ ὑπὸ τῆς Τραπέζης ἐκδοθεῖσα ἐγγυητικὴ ἐπιστολὴ ὑπὲρ τοῦ κ. Ραλλίδου, ἐκ δραχμῶν 10 ἑκατομμυρίων, μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ θεωρηθῇ ἄκυρος». «Εἰς τὸν μεταδόντα μοι τὰ ἀνωτέρω ὑπάλληλον τῆς Τραπέζης, ἀπήντησα ὅτι ἐφόσον ἐν τῇ προσφορᾷ τοῦ κ. Ραλλίδου θὰ εὑρίσκετο ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπιστολὴ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, γνησία, δὲν ἦτο δυνατὸν ἐκ προφορικῆς εἰδοποιήσεως νὰ προβληθῇ τὸ ἔγκυρον ἢ μὴ ἰσχυρὸν αὑτῆς καὶ ἐκ τούτου δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ ἀπόρριψις τῆς προσφορᾶς, βάσει ἀνυπάρκτων ἐν τῇ πραγματικότητι στοιχείων». Ὡς ἦτο φυσικόν, δὲν ἦτο δυνατὸν διὰ μιᾶς προφορικῆς ἐντολῆς νὰ ἀναιρεθῇ μία ἐγγυητικὴ ἐπιστολὴ μιᾶς Τραπέζης. (Ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν). «Μετά τινα λεπτὰ ἐγένετο ἡ ἔναρξις τῆς συνεδριάσεως, ἠνοίχθησαν οἱ φάκελλοι κατὰ σειρὰν παραδόσεως, κατεγράφησαν πάντα τὰ ἐν ἑκάστῳ τούτων εὑρεθέντα ἔγγραφα, ἅτινα ἠριθμήθησαν καὶ ἐμονογραφήθησαν ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀκολούθως οἱ παριστάμενοι ἐξῆλθον τῆς αἰθούσης, ἵνα, συμφώνως τῇ διακηρύξει, ἡ Ἐπιτροπὴ κατ’ ἰδίαν συνεδριάζουσα, ἐλέγξῃ τὸ σύμφωνον τῶν στοιχείων ἑκάστου φακέλλου πρὸς τὰ ἐν τῇ διακηρύξει ὁριζόμενα». «Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς καταγραφῆς καὶ κατὰ τὸ τέλος αὐτῆς μοὶ προσεκομίσθη ἐσφραγισμένος φάκελλος, φέρων τὴν ἐπικεφαλίδα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὃν ἀπεσφράγισα ἅμα ὡς οἱ παριστάμενοι ἀπεχώρησαν». «Ἐν τῷ φακέλλῳ τούτῳ ὑπῆρχεν ἐπιστολὴ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δι’ ἧς αὕτη παρεκάλει ὅπως ἡ ὑπὲρ τοῦ κ. Ραλλίδου ἐγγυοδοτικὴ ἐπιστολὴ αὐτῆς θεωρηθῇ ἄκυρος καὶ μηδέποτε ληφθεῖσα». Τὴν ἐπιστολὴν ταύτην ἀνεκοίνωσα ἀμέσως πρὸς τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ἅτινα πάντα ἐμονογράφησαν αὐτήν, σημειωθείσης τῆς ὥρας τῆς ἐπιδόσεως». Ἐννοεῖται ὅτι ἐφόσον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀνεκάλει τὴν ἐγγυοδοτικὴν ἐπιστολήν, δὲν ὑπῆρχε πλέον ἐγγύησις καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἦτο ἐπιβεβλημένος ὁ ἀποκλεισμὸς τοῦ κ. Ραλλίδου, συμφώνως τῇ διακηρύξει, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἐγένετο. Ἀποκατασταθείσης τῆς συνεδριάσεως δημοσίως ἀνεκοίνωσα τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦ κ. Ραλλίδου καὶ τοὺς λόγους τοῦ ἀποκλεισμοῦ του, προσθείς, ὅτι πάντες οἱ λοιποὶ γίνονται δεκτοί, ὁπότε καὶ ἔληξεν ἡ δημοπρασία. Ἀμέσως μετὰ τοῦτο διελύθη ἡ συνεδρίασις, τὰ μέλη ὅμως τῆς Ἐπιτροπῆς παρέμειναν ἵνα συνταχθῇ καθαρὸν πρακτικὸν ἐκ τοῦ μονογραφηθέντος προχείρου ἀντιγράφου. Κατὰ τὴν ὥραν ἀκριβῶς ἐκείνην εἰδοποιήθην ὅτι ἐζητούμην εἰς τὸ τηλέφωνον ὑπὸ τοῦ κ. Δροσοπούλου, ὅστις παρεκάλει ὅπως γίνῃ δεκτή, ὡς ἔγκυρος ἡ πρώτη ἐπιστολὴ τῆς Τραπέζης....

§69Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ὅπερ ἔδει δεῖξαι.

§70Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). «.... διότι εἶχε συμβῆ κἄποιο λάθος, ἐξ οὗ προῆλθεν ἡ δευτέρα ἐπιστολή, ἥτις ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ὡς μὴ ὑφισταμένη. Εἰς τὸν κ. Δροσόπουλον ἀπήντησα ὅτι ἤδη ἡ δημοπρασία εἶχε τελειώσει, ὅτι ὁ ἀποκλεισμὸς τοῦ κ. Ραλλίδου εἶχεν ἀναγγελθῆ καὶ ἔτι ἐπιτροπὴ δημοπρασίας δὲν ὑφίσταται πλέον. Προσέθηκα δέ, ὅτι καὶ ἂν μὴ ταῦτα εἶχον γίνει, θὰ μοῦ ἦτο ἀδύνατον, βάσει τηλεφωνικῆς εἰδοποιήσεως νὰ θεωρήσω ἄκυρον τὴν δευτέραν ἐπιστολὴν τῆς Τραπέζης, ὡς ἠρνήθην τοῦτο διὰ τὴν ἀντίθετον αἰτίαν, προκειμένου περὶ τῆς πρώτης ἐπιστολῆς». «Τὴν ἑσπέραν τῆς αὐτῆς ἡμέρας μὲ ἐπεσκέφθησαν εἰς τὸ γραφεῖόν μου ὁ κ. Δροσόπουλος, ὁ ὑπ’ αὐτοῦ ἀποσταλεὶς ὑπάλληλος, ὁ κ. Α. Ραλλίδης καὶ ὁ δικηγόρος αὐτοῦ κ. Περ. Καραπᾶνος. Οἱ ἀνωτέρω κύριοι μοὶ ἀνεκοίνωσαν ὅτι εἶχε συμβῆ κἄποιο λάθος τοῦ ἀνταποκριτοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ὅτι θὰ μοὶ ἐστέλλετο τὴν ἑπομένην τρίτη ἐπιστολή, ἀνακλητικὴ τῆς δευτέρας. Εἰς ταῦτα ἀπήντησα, ὅτι, ληξάσης τῆς δημοπρασίας καὶ μὴ ὑφισταμένης πλέον τῆς Ἐπιτροπῆς δημοπρασίας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μεταβολὴ τοῦ πρακτικοῦ. Προσέθηκα δ’ ὅτι ἡ ληφθησομένη νέα ἐπιστολὴ ἔσται συμπλήρωσις τῶν δικαιολογητικῶν τῆς προσφορᾶς, μετὰ τὴν δημοπρασίαν γιγνομένη, ἁρμόδιον δ’ ἵνα κρίνῃ εἶναι πλέον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐὰν καὶ ἐφόσον θὰ ὑπέβαλλεν αἴτησιν ἢ μᾶλλον ἔνστασιν ὁ κ. Ραλλίδης». Κατόπιν ἡ ἔκθεσις τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς ἀναιρεῖ διὰ μακρῶν τὴν ἔνστασιν τοῦ κ. Ραλλίδου. Μετὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μοὶ ἠγέρθη ἡ περιέργεια πῶς ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἐνῶ ἔδωκεν ἐγγυητικὴν ἐπιστολήν, ἀνῄρεσεν ἔπειτα τὴν ἐγγυητικὴν ταύτην ἐπιστολὴν καὶ κατόπιν ἀνῄρεσε τὴν ἀναίρεσιν ταύτην. Διότι, καίτοι δεχόμεθα, ὅπως εἶναι ὀρθόν, ὅτι ὁ κ. Ραλλίδης ἦτο ὀρθῶς καὶ νομίμως ἀποκεκλεισμένος, μολονότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἤθελε παρὰ τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦτον νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἔγγραφα καὶ τὰς ἐγγυήσεις τοῦ οἰκονομικοῦ κύρους τοῦ κ. Ραλλίδου, κατὰ τὴν ἐξέτασιν ταύτην, θὰ ἐσήμαινε πολύ, διατὶ μία Τράπεζα, ὡς ἡ Ἐθνική, ἐξέφρασεν αὐτὸν τὸν οἱονεὶ δισταγμὸν εἰς τὸ νὰ δώσῃ ἐπιστολὴν ἐγγυητικήν. Ἀπηύθυνα τότε μίαν ἐπιστολὴν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τὴν παρεκάλεσα νὰ μοῦ ἐξηγήσῃ τί συμβαίνει. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα μοὶ ἀπήντησε δι’ ἐγγράφου τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος Ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα» Ἀριθ. 195229 Ἐν Ἀθήναις τῇ Νοεμβρίου 1927. Πρὸς τὸ Σεβαστὸν Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας Διεύθυνσιν Δημοσίων Ἔργων Ἐνταῦθα Κύριε Ὑπουργέ, Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἀπὸ 19ης τρέχοντος ὑπ’ ἀριθ. 69740 ὑμετέρου ἐγγράφου, σχετικῶς μὲ τὴν ὑπὲρ τοῦ κ. Α. Ραλλίδη ἐγγύησίν μας διὰ τὴν συμετοχήν του εἰς τὸν διαγωνισμὸν κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως δημοσίων ὁδῶν κατὰ τὸν νόμον 3404 ἐ. ἔ., λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι, βάσει τηλεγραφήματος ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. τῆς ἐν Βερολίνῳ Τραπέζης Bank fur Auswartigen Handel δι’ ἧς ἐβεβαιοῦτο ἡμῖν ὅτι ἡ ἐν Βερολίνῳ Ἑταιρεία Para κατέθεσε παρὰ τῇ Τραπέζῃ ταύτῃ ποσὸν 150 000 δολλαρίων, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ συμμετοχὴ τοῦ συνεργάτου της κ. Ἀντ. Ραλλίδη εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῆς ὁδοποιΐας ἐξεδώκαμε τῇ 25ῃ Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. τὴν ὑπ’ ἀριθ. 180284 ἐγγυητικὴν πρὸς ὑμᾶς ἐπιστολήν μας, τηλεγραφήσαντες αὐθημερὸν τῇ προμνησθείσῃ Τραπέζῃ νὰ δεσμεύσῃ τὸ ὡς ἄνω κατατεθὲν ποσόν. Εἰς ἀπάντησιν ἐλάβομεν τὴν πρωΐαν τῆς 27ης Ὀκτωβρίου τηλεγράφημα τῆς ἐν λόγῳ Τραπέζης, δι’ οὗ αὕτη πληροφοροῦσα ἡμᾶς ὅτι ἡ Para ἐπεθύμει νὰ ἀποσύρῃ τὸ ποσὸν δολλαρίων 150.000, ἐζήτει τὴν πρὸς τοῦτο ἐξουσιοδότησίν μας. Ὑποχρέωσιν ἔχοντες νὰ προστατεύσωμεν ὁπωσδήποτε τὰ συμφέροντα τοῦ ἐντολοδότου μας καὶ ἐφόσον ἀκόμη εἴμεθα ἐν καιρῷ, ἀπηυθύναμεν μὲν ὑμῖν τὴν ἀπὸ 27 Ὀκτωβρίου ὑπ’ ἀριθ. 180346 ἀνακλητικὴν ἐπιστολήν μας, ἐτηλεγραφήσαμεν ὅμως αὐθημερὸν εἰς τὸν ἐν λόγῳ ἀνταποκριτήν μας, ὅτι ἀδυνατοῦμεν νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ τῶν 150,000 δολλαρίων ἐφόσον εἴχομεν ἐκδόσει ἤδη τὴν οἰκείαν ἐγγυητικὴν ἐπιστολήν μας. Αὐθημερὸν ὁ κ. Ἀντ. Ραλλίδης κατέθηκεν εἰς χεῖράς μας συμπληρωματικὸν κάλυμμα διὰ τὴν ἐν λόγῳ ἐγγυητικὴν ἐπιστολήν, ἐφ’ ᾧ καὶ διὰ τῆς ἀπὸ 27 Ὀκτωβρίου ὑπ’ ἀριθ. 181182 ἐπιστολῆς μας παρεκαλέσαμεν ὑμᾶς νὰ θεωρήσητε, τὴν μὲν ὑπ’ ἀριθ. 189346 ἐπιστολήν μας ὡς ἄκυρον, τὴν δὲ ἀρχικὴν ὑπ’ ἀριθ. 180284)1077 ἐγγυητικήν μας ἐπιστολὴν ὡς πλήρως ἰσχυρὰν καὶ ὑποχρεοῦσαν ἡμᾶς ἀπέναντι ὑμῶν. Τὴν 29 Ὀκτωβρίου, ὁ προμνησθεὶς ἀνταποκριτής μας ἐτηλεγράφησεν ἡμῖν ἐκ νέου, βεβαιῶν ὅτι ἐγκρίσει τῆς Para τὸ ποσὸν τῶν 150,000 δολλαρίων παραμένει δεσμευμένον διὰ τὸν δι’ ὃν ἀρχικῶς κατετέθη σκοπόν. Ἐπὶ τούτοις διατελοῦμεν μετὰ σεβασμοῦ Ὁ Διοικητὴς καὶ ἀ. ἀ. (Ὑπογραφή) Δηλαδὴ ἡ «Πάρα», ἡ ὁποία συνειργάζετο μετὰ τοῦ κ. Ραλλίδου καὶ κατέθεσε τὸ ποσὸν τῶν 150.000 δολλαρίων πρὸς ἐγγύησιν, τῆς ἐζήτησε νὰ τὸ ἀποσύρῃ καὶ ἐζήτησε τὴν ἐξουσιοδότησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὅπως τὸ ἀποσύρῃ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὅμως, καίτοι ἐξέδωσε πρὸς ἡμᾶς ἀνάκλησιν τῆς ἐγγυητικῆς ἐπιστολῆς της, συμφώνως πρὸς τὴν αἴτησιν ἐκ Βερολίνου, ἀπήντησεν ἐκεῖ ὅτι δὲν δύναται νὰ μὴ δεσμεύσῃ τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως. Ὥστε δὲν ὑπάρχει ἐδῶ οὐδὲν ἀπολύτως λάθος, οὔτε καμμία παρεξήγησις. Ἁπλούστατα ἡ συνεργάτις τοῦ κ. Ραλλίδη «Πάρα» ἡ ὁποία τὴν 5 Ὀκτωβρίου κατέθεσε τὸ ποσὸν τῶν 150.000 δολλαρίων, εἶπεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὅτι τὸ πρὸς ἐγγύησιν κατατεθὲν ποσὸν θέλει νὰ τὸ ἀποσύρῃ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία εἶχεν ἐκδόσει τὴν ἐγγυητικὴν ἐπιστολήν, κατόπιν τηλεφωνήματος τούτου ἀνεκάλεσε τὴν ἐγγυητικὴν ἐπιστολήν, τηλεγραφεῖ ὅμως εἰς τὸν ἐν Βερολίνῳ ἐντολοδότην της ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀποσύρῃ πλέον, τὸ κατατεθὲν πρὸς ἐγγύησιν ποσόν, διότι ἔδωκεν ἐγγυητικὴν ἐπιστολὴν καὶ συνεπῶς θεωρεῖ τὸ ἐν Βερολίνῳ κατατεθὲν ποσὸν ὡς δεσμευμένον. Ἡ «Πάρα» τότε ἀπαντᾷ: ἀφοῦ εἶμαι δεσμευμένος, τὶ νὰ κάμω, μένω δεσμευμένος. Τοῦτο δι’ ἐμὲ ἔχει κάποιαν ἀξίαν, διότι εἰς τὸν οἶκον «Πάρα», ὁ ὁποῖος ἐξέφρασεν, οὕτως εἰπεῖν, κἄποιον δισταγμόν, ἀναμφισβητήτως δισταγμὸν νὰ παράσχῃ τὴν ἐγγύησίν του καὶ ἠναγκάσθη νὰ τὴν παράσχῃ, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τοῦ εἶπεν «σὲ ἔχω δεσμευμένον· εἶναι ἀργά». Εἰς τὸν οἶκον αὐτὸν «Πάρα» ἀναφέρεται ὁ οἰκονομικὸς ὑποστηρικτὴς τοῦ κ. Ραλλίδου, ὡς οἴκου τεχνικοῦ, ἰσχυροῦ, μετὰ τοῦ ὁποίου συνεργάζεται ὡς ἀπόδειξιν τῆς καλῆς οἰκονομικῆς καὶ τεχνικῆς ὀργανώσεως τοῦ ὁμίλου τοῦ ὑποστηρίζοντος τὸν κ. Ραλλίδην. Κατόπιν τούτου εἰσῆλθον εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν στοιχείων καὶ ἐγγυήσεων, τὰ ὁποῖα παρουσίασεν εἷς ἕκαστος ἐκ τῶν ἐμφανισθέντων εἰς τὸν συναγωνισμόν, ὅπως ἀποκτήσω μίαν σαφῆ ἰδέαν διὰ νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Διότι, κύριοι, ἀναμφισβητήτως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς ἀποφάσεώς του, ἀλλὰ τὴν μεγαλυτέραν καὶ τὴν κατ’ αὐτὸ ἠθικὴν εὐθύνην τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὴν ἔχω ἐγώ. Ὅπως ἐνθυμεῖσθε, σᾶς εἶπον ἤδη, ὅτι ἐπρόκειτο τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ κρίνῃ καὶ νὰ σταθμίσῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἔθιγον, ὄχι μόνον τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, τὸ εἰδικὸν διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, τὸ ἀναγόμενον εἰς τὴν διατήρησιν τῆς ἀκεραίας πίστεως τῆς Ἑλλάδος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, οἵα θὰ διεμορφοῦτο αὕτη μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ τριμεροῦς δανείου. Τὸ ζήτημα ἦτο πολὺ σοβαρὸν καὶ δικαίως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἰργάσθη ἐπὶ 6 ὥρας μετὰ μίαν κοπιώδη συνεδρίασιν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ δικαίως κατὰ τὴν γνώμην μου ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἔλαβε, διότι εἰς ζητήματα τόσον σοβαρὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαινώμεθα συγκαταβατικοί, διότι ἡ συγκαταβατικότης ὑπὲρ ἀτόμων καὶ ὁμάδων δύναται νὰ βλάψῃ τὸ συμφέρον τοῦ συνόλου, καὶ τοὐναντίον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν συναίσθημα τῆς Κυβερνητικῆς αὑτῶν εὐθύνης πρέπει νὰ ἔχωσιν τὸ θάρρος νὰ θυσιάζουν τὰ συμφέροντα τῶν ἀτόμων καὶ τῶν ὁμάδων ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ συνόλου (χειροκροτήματα). Ὅπως σᾶς εἶπον προηγουμένως, μολονότι ὁ κ. Ραλλίδης ἦτο καὶ νομίμως ἀποκεκλεισμένος τοῦ περαιτέρω συναγωνισμοῦ, χωρὶς νὰ ἀκυρώσω τὴν περὶ τούτου ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἐστηρίζετο πλέον εἰς τὸν νόμον καὶ ἦτο ἰσχυρά, χωρὶς νὰ δύναμαι νὰ τὴν ἀκυρώσω καὶ χωρὶς νὰ δύναται νὰ τὴν ἀκυρώσῃ οὔτε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδώσῃ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ εἶναι ὑπέρτεραι τῶν νόμων, μόλον τοῦτο, ἐδέχθημεν νὰ ἐξετάσωμεν ἐξωδίκως οὕτως εἰπεῖν καὶ τὰς προσφορὰς τοῦ κ. Ραλλίδη. Ἀρχίζω ἀπὸ τὸν κ. Ραλλίδην, διότι οὗτος ἦτο ὁ πρῶτος ἐπιδόσας τὸν φάκελλόν του, καὶ εἶναι χρέος μου νὰ τοὺς ἐξετάσω μὲ τὴν σειράν των. Ὅπως ἐνθυμεῖσθε, σᾶς εἶπον, ὅτι θὰ ἔπρεπε ν’ ἀποδείξῃ ἕκαστος ἐκ τῶν συναγωνιζομένων, ὄχι μόνον ὅτι ἔχει τὴν τεχνικὴν ὀργάνωσιν καὶ τὴν ἐπιστημονικὴν παρασκευήν, ἀλλὰ καὶ τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς ἔργου, τοῦ ὁποίου τὴν σημασίαν θὰ ἀντιληφθῆτε ἂν προσέξητε εἰς τὸ ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, δὲν θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὸ νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ καὶ τὴν συντήρησιν αὐτῶν ἐπὶ εἰκοσαετίαν καὶ συνεπῶς ἡ ἐκτέλεσις πρέπει νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δύναται ἡ μακρὰ αὕτη συντήρησις νὰ γίνεται ὑπὸ τοὺς καλλιτέρους ὅρους. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἐγγύησιν, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα αὐτό, ὁ ἀνάδοχος τῶν ἔργων θὰ εἶναι παρὼν ἐν Ἑλλάδι, διότι κατὰ τὰ πρῶτα πέντε ἔτη τῆς συντηρήσεως, αὕτη θὰ γίνεται δι’ ἐξόδων του, διὰ δὲ τὰ λοιπὰ δὲν θὰ τὸν πληρώνωμεν, εἰμὴ ἐλάχιστα ποσά, διὰ τὴν συντήρησιν ταύτην· ἑπομένως πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν ἐγγύησιν, ὅτι δὲν θὰ τὸν χάσωμεν, μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν ταύτην τῆς συντηρήσεως. Δὲν ἀρκεῖ δὲ μόνον ἡ παρουσία του ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι καὶ οἰκονομικῶς ὑπαρκτὸς καὶ δρῶν καὶ δυνάμενος νὰ ἐκτελῇ τὴν συντήρησιν τοῦ ἔργου τούτου. Ἐπὶ πλέον πρέπει νὰ ἀναλογισθῆτε, ὅτι ὁ ἐκ τῶν οἴκων τούτων, γενησόμενος ἀνάδοχος θὰ πρέπῃ νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ νὰ μᾶς φέρῃ δάνειον 6,000,000 λιρῶν ὑπὸ ὅρους ἴσους τοῦ τριμεροῦς δανείου ἢ καὶ καλλιτέρους. Σᾶς ἀναφέρω, καὶ σᾶς ζητῶ συγγνώμην διότι θὰ καταναλώσω πολύτιμον ἴσως χρόνον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ θὰ κάμω εἰς ὑμᾶς ἀκριβῆ τὴν εἰσήγησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα καὶ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὥστε νὰ εἶσθε ἐν πλήρει γνώσει ὅλων τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν διὰ τὸν κ. Ραλλίδην, εἶναι τὰ ἑξῆς. Θὰ σᾶς τὰ ἀναγνώσω ὁλόκληρα. Λέγω δὲ τοῦτο, ὅτι δηλῶ καὶ θὰ σᾶς τὰ ἀναγνώσω ὁλόκληρα, διότι χωρὶς νὰ θέλω νὰ μεμφθῶ τοὺς ἐλέγξαντας ἡμᾶς, οὗτοι ἀνέφερον σύνοψιν μόνον τοῦ περιεχομένου τῶν ἐγγράφων κατὰ τὴν ἐκτίμησίν των ἢ καὶ περικοπάς τινας μόνον κατ’ ἐκλογήν των. Καὶ δὲν θέλω βεβαίως νὰ εἴπω, ὅτι τοῦτο ἐγένετο πρὸς τὸν σκοπὸν συγκαλύψεως τῆς ἀληθείας, διότι δὲν θέλω νὰ ἀρνηθῶ τὴν καλὴν αὐτῶν πίστιν. Διὰ τοῦ τρόπου ὅμως τούτου, ἔστω καὶ ἀθελήτως τῶν ἐλεγξάντων ἡμᾶς, συσκοτίζεται ἡ ἀκριβὴς ἐκτίμησις τῶν πραγμάτων. Πάντως μένει τὸ γεγονός, ὅτι παρὰ τῶν κ. κ. προλαλησάντων, δὲν ἀνεγνώσθησαν αὐτούσια καὶ ὁλόκληρα τὰ ἔγγραφα αὐτά, ἀλλὰ μόνον περικοπαὶ καὶ περιλήψεις κατὰ τὴν ἀντίληψίν των. Εἶναι δὲ σοβαρώτατον νὰ γνωρίζῃ κανεὶς τί λέγουσιν ὁλόκληρα καὶ αὐτούσια τὰ ἔγγραφα. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε λοιπὸν νὰ διορθώσω τὴν παράλειψιν, τὴν ἔστω ἀκουσίαν ταύτην παράλειψιν τὴν παρὰ τῶν προλαλησάντων γενομένην, ἀναγινώσκων ὁλόκληρα ἔγγραφα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ἀφ’ ἑτέρου πολὺ νὰ προσέξητε εἰς τὸ λεκτικὸν ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἐγγράφων τούτων. Εἶναι ἐγγυήσεις, ἡ δὲ σημασία τῶν λέξεων ἐν μιᾷ ἐγγυήσει εἶναι μεγίστη καὶ σοβαρωτάτη, διότι αἱ ἐγγυήσεις, ἐν διαφωνίᾳ, παραπέμπονται εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ γνωρίζετε πόσον τὰ Δικαστήρια ζυγίζουσιν ἑκάστην λέξιν καὶ φράσιν. Τὸ πρῶτον ἔγγραφον, τὸ σχετικὸν μὲ τὸν κ. Ραλλίδην εἶναι ἐπιστολὴ τοῦ ἐμφανιζομένου ὡς μέλλοντος αὐτοῦ χρηματοδότου πρὸς ἡμᾶς, δηλαδὴ ἐπιστολὴ τοῦ οἴκου Fox Brothers International Corporation ἡμερομηνίας 28 Σεπτεμβρίου 1927 καὶ ἔχει ἐν μεταφράσει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει): «Κύριε Ὑπουργέ, Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ βεβαιώσωμεν Ὑμᾶς διὰ τῆς παρούσης ὅτι ἐνδιαφερόμεθα, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ Τραπεζιτικοῦ ἡμῶν Συνδικάτου, νὰ συμφωνήσωμεν μετὰ τῶν Ἁρμοδίων Ἑλληνικῶν Ὑπηρεσιῶν, διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ὁμολογιῶν, αἵτινες θέλουσιν ἐκδοθῆ ἐκ μέρους τῆς Ὑψηλῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ καταβάλωμεν ὁλόκληρον τὸ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν ἐν Ἑλλάδι ἀναγκαιοῦν κεφάλαιον, δι’ ἣν προεκηρύχθη ἐκ μέρους ὑμῶν διαγωνισμός, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ συνεργάτης ἡμῶν κ. Ἀντώνιος Ραλλίδης, 4, ὁδὸς Ἀριστείδου, ἐν Ἀθήναις, συμμετέχει. Τὸ ἐν λόγῳ κεφάλαιον θὰ τὸ καταβάλωμεν εἰς τὴν Ὑψηλὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὑπὸ τύπον δανείου ἔναντι τῶν σχετικῶν ὁμολογιῶν καί συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῶν γενικῶν Ὑμῶν ὅρων καὶ εἰς χρονικὸν μάλιστα διάστημα 30–60 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐκ μέρους τοῦ συνεργάτου ἡμῶν κ. Ἀντωνίου Ραλλίδη ὑπογραφῆς μεθ’ Ὑμῶν τῆς σχετικῆς Συμβάσεως καὶ ὑπὸ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους θὰ παρουσιάσωμεν εἰς τὴν Ὑψηλὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, εὐθὺς ὡς ἠθέλετε ἐντὸς 3 μηνῶν μᾶς ζητήσει τούτους διὰ τοῦ συνεργάτου μας κ. Ἀντ. Ραλλίδη. Πεπεισμένοι ὅτι θέλομεν ἱκανοποιήσῃ τὴν ὑψηλὴν Κυβέρνησιν ἐν τῷ πλέον δυνατῷ εὐρεῖ μέτρῳ, ἔχομεν τὴν τιμήν, κ. Ὑπουργέ, νὰ σᾶς παρουσιάσωμεν τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξόχου πρὸς Ὑμᾶς ὑπολήψεώς μας. Fox Brothers International Corporation, (sign.) S. Grossbard, Vice, President. Μοῦ λέγει λοιπὸν ὁ κ. Crossbard ὅτι «σᾶς δίδομεν καιρὸν τρεῖς μῆνας ἀπὸ τῆς 28 Σεπτεμβρίου νὰ μᾶς εἰδοποιήσητε ὅτι ἐδέχθητε τὸν κ. Ραλλίδην ὡς ἀνάδοχον τοῦ ἔργου καὶ τότε, ἀφοῦ μᾶς εἰδοποιήσητε μέχρι 28 Δεκεμβρίου ὅτι ἐδέχθητε τὸν κ. Ραλλίδην ὡς ἀνάδοχον τοῦ ἔργου, θὰ σᾶς παρουσιάσωμεν τοὺς ὅρους, μὲ τοὺς ὁποίους θὰ σᾶς κάμωμεν τὸ δάνειον». Ἐνῷ ἡμεῖς τοῦ λέγομεν διὰ τοῦ Νόμου τῆς Ὁδοποιΐας, ὅτι τὰ ἐλάχιστα ὅρια τοῦ δανείου εἶναι ἐκ τῶν προτέρων ὡρισμένα. Δὲν θέλω, κύριοι, μὲ τὴν ἀνάλυσιν τὴν ὁποίαν κάμνω νὰ μειώσω κατ’ οὐδὲν τὴν ὑπόληψιν τοῦ οἴκου τούτου. Ἀπολύτως δὲν θέλω τοῦτο ποσῶς. Ὁ οἶκος εἶναι ἔντιμος ἀναμφισβητήτως. Ἀλλ’ ἠξεύρετε πόσοι ἄνθρωποι ἔντιμοι ὑπάρχουν εἰς τὸν κόσμον τοῦτον, μὴ δυνάμενοι νὰ κάμωσι δάνεια 6.000.000 λιρῶν! Ὑποθέτω ὅτι κανεὶς ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, ἡ ὁποία εἶναι πλήρης ἐντίμων ἀνδρῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ δάνειον 6.000.000 λιρῶν. Καὶ ὅμως (ἱλαρότης) εἶσθε ὅλοι ἔντιμοι, ἐντιμότατοι. Δεύτερον ἔγγραφον τῆς 28ης Σεπτεμβρίου, τῆς αὐτῆς ἡμέρας καὶ ἑπομένως ἔγγραφον γραφὲν ἐν τῇ αὐτῇ διαθέσει καὶ πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν, τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ἐπίσης ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τὸν ἀντιπρόεδρον τῆς Fox Brothers International Corporation, δηλαδὴ τοῦ οἴκου, τοῦ μέλλοντος νὰ χρηματοδοτήσῃ τὸν κ. Ραλλίδην, καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Κύριε Ὑπουργέ, Πρὸς συμπλήρωσιν προηγουμένης μας ἐπιστολῆς, ἀπευθυνθείσης Ὑμῖν σήμερον, σχετικῶς μὲ τὴν δημοσίαν προσφορὰν διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν, τὴν ὁποίαν σᾶς ὑποβάλλομεν, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ κ. Ἀντωνίου Ραλλίδη, σᾶς παρέχομεν τὰς ἑξῆς πληροφορίας: Ὁ Ὅμιλος Fox Brothers International Corporation εἶναι παράρτημα τῆς Fox Brothers Incorporated τῆς πόλεως Νέας Ὑόρκης. Ἀναλαμβάνομεν ἐπιχειρήσεις τεχνικάς, οἰκοδομικὰς καὶ οἰκονομικὰς ἀπὸ τὸ 1889, ἐκτελοῦντες ἐξαιρετικῶς μεγάλα ἔργα ἐν Κεντρικῇ καὶ Νοτίῳ Ἀμερικῇ, ὡς καὶ ἐν Ἀνατολῇ. Τὰ 85% τῶν ἐγκαταστάσεων παραγωγῆς ζακχάρεως ἐν Κούβᾳ ἔχουν ἱδρυθῆ καὶ χρηματοδοτηθῆ ἀπὸ ἡμᾶς κατὰ τὰ τελευταῖα 30 ἔτη. Τελευταίως ἠσχολήθημεν εἰς τὴν κατασκευὴν μεγάλων σιδηροδρομικῶν ἔργων ἐν Πορτορίκῳ, Κούβᾳ, Βενεζουέλᾳ καὶ Κολομβίᾳ. Κατὰ τὰ τελευταῖα 10 ἔτη κατεσκευάσαμεν πολλὰ μεγάλα σιδηροδρομικὰ ἔργα ἐν Κίνᾳ, Μαντζουρίᾳ καὶ Ἰαπωνίᾳ, χρηματοδοτήσαντες συγχρόνως ταῦτα. Διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, παρέσχομεν τὰ χρηματικὰ μέσα καὶ κατεσκευάσαμεν 70 περίπου τοῖς ἑκατὸν τῶν σιδηροδρομικῶν ἔργων Πετρουπόλεως—Murmansk ἐν Ρωσσίᾳ. Κατὰ τὸ τρέχον ἔτος παρέσχομεν τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν ἐνίσχυσιν πρὸς ἐκτέλεσιν εὐρείας συμβάσεως τοῦ Ρωσσικοῦ Κράτους, ἀφορώσης τὴν προμήθειαν Τεχνικοῦ Ὑλικοῦ ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγοράν. Αἱ συγγενεῖς ἡμῶν Ἑταιρεῖαι εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς Para G. M. D. H. ἐν Βερολίνῳ, Παρισίοις καὶ Λονδίνῳ, ἔχουν ἀναλάβει τὴν κατασκευὴν 380 χιλιομέτρων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν ἐν Τουρκίᾳ, καταβαλοῦσαι τὰ χρηματικὰ μέσα καὶ ἀναλαβοῦσαι αὗται τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως τῆς S. I. T. (Γαλλικῆς Ἑταιρείας) μὲ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν. Ἐσχάτως ἐπεφορτίσθημεν μὲ ἑτέραν εὐρεῖαν τεχνικὴν σύμβασιν ἀφορῶσαν τὴν κατασκευὴν καὶ ἐφοδιασμὸν μηχανοστασίων, δι’ ὅλας τὰς νέας γραμμὰς τῆς Τουρκίας. Θέλομεν νὰ Σᾶς διαβεβαιώσωμεν ὅτι ἐν περιπτώσει καὶ ἐπιτυγχάνομεν, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ κ. Ἀντ. Ραλλίδη, ν’ ἀναλάβωμεν τὴν σύμβασιν τῆς ὁδοποιΐας, εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ διοργανώσωμεν μετὰ τῶν τραπεζιτικῶν μας συνεργατῶν τὸ Συνδικάτον πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἀγοράσωμεν τὰς ὁμολογίας, τὰς ἐκδοθησομένας παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι θὰ καλύψουν τὰ ἔργα τῆς συμβάσεως ταύτης, ἀρκεῖ μόνον ὁ τόκος, ὁ χρόνος τῆς ἐκδόσεως καὶ ἡ ἐγγύησις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ὁμολογίας, νὰ εἶναι ἱκανοποιητικὰ δι’ ἡμᾶς, ἀπὸ νομικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἀπόψεως. Ὄλως Ὑμέτεροι Fox Brothers International Corporation (Sign. S. Grossbard) Vice–President Διὰ τὴν πιστότητα τῆς μεταφράσεως Ἀντώνιος Ραλλίδης Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰ ἔργα τῆς Κούβας τοῦ Πόρτο– Ρίκο, τῆς Κολομβίας, τῆς Κίνας καὶ Ἰαπωνίας ἡ ἀπόστασις τῶν χωρῶν τούτων καὶ ἡ ἀοριστία, μεθ’ ἧς ἀναφέρονται αἱ ἐργασίαι αὗται, δὲν μοῦ ἐπιτρέπουν τὸν ἔλεγχον αὐτῶν. Δὲν θεωρῶ ἀφ’ ἑτέρου ἄξιον μομφῆς, ἐὰν οἱ κύριοι οὗτοι παριστάνουν τὰ ἑαυτῶν πράγματα ἐπὶ τὸ ὑπερβολικώτερον. Εἶναι φυσικὸν ὁ καθεὶς νὰ θεωρῇ τὸν ἑαυτόν του ὑπέρτερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους, διότι ἄνευ αὐτοῦ δὲν θὰ ὑπῆρχε διαφορὰ γνωμῶν εἰς τὸν κόσμον τοῦτον καὶ ἀντιλήψεων, καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ἐκληφθῇ ὅτι οἱ κύριοι οὗτοι, παριστῶντες τὰ ἑαυτῶν ἐπὶ τὸ ὑπερβολικώτερον, εἶναι ἐκ προθέσεως ἀνειλικρινεῖς. Ὄσον ἀφορᾷ τὰ ἔργα τοῦ σιδηροδρόμου Murmansk—Lenigrad, καίτοι ἐζήτησα πληροφορίας, εὑρέθην ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ἐξελέγξω τὴν πληροφορίαν ταύτην, διότι τὰ ἔργα ταῦτα ἐξετελέσθησαν διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ἐπὶ τσαρικοῦ καθεστῶτος, δυστυχῶς δὲ τὸ σοβιετικὸν καθεστὼς δὲν διετήρησε τὰ ἀρχεῖα τοῦ τσαρικοῦ καθεστῶτος, οὔτε τοὺς λογαριασμούς του. Δὲν θέλω νὰ μειώσω διὰ τούτου τὰς διαβεβαιώσεις τῆς ἑταιρείας. Ὁμολογῶ ὅτι εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ εἶμαι εἰς πλήρη ἀδυναμίαν νὰ τὰς ἐξελέγξω. Ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ὁ οἶκος Fox-Brothers, ἐκτελεῖ μετὰ τῆς «Para» ἰδίως ἐν Τουρκίᾳ. Καὶ ἰδοὺ ἀκριβῶς ἡ σημασία τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ δισταγμὸς τῆς «Para» νὰ ἀφήσῃ ὑπὲρ τοῦ κ. Ραλλίδου τὴν ἐγγυοδοσίαν της. Καὶ τέλος ἡ βεβαίωσις, ὅτι κατὰ τρέχον ἔτος ὁ ἐν λόγῳ οἶκος «Fov Brothers» ἔκαμε σπουδαίας ἐργασίας μετὰ τῆς Σοβιετικῆς Ρωσσίας, τοῦτο τέλος πάντων ἦτο μία κάπως θετικὴ πληροφορία, δυναμένη νὰ ἐξελεγχθῇ καὶ τὴν ἐξήλεγξα καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον σήμερον, μὴ προφθάσας νὰ θέσω αὐτὴν μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, ἅτινα εἶχον καταθέσει εἰς τὴν Βουλήν, διότι μόλις τὴν ἔλαβον. Εἶναι πληροφορία τῆς ἐν Οὐάσιγκτων Ἑλληνικῆς Πρεσβείας, μεταδιδομένη ἡμῖν διὰ τοῦ ἡμετέρου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου, δι’ ἐγγράφου του πρὸς ὑμᾶς καὶ ἔχουσα οὕτω: «Ἐν συνεχεία πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθμ. 15174 ὑμέτερον ἔγγραφον ἀπὸ 22ας τρέχοντος, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ φέρωμεν εἰς γνῶσιν ὑμῶν ὅτι κατὰ νεωτέρας πληροφορίας τῆς ἐν Οὐασιγκτῶνι Πρεσβείας ἡ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ Fox Brothers International Corporation ἀποβλέπει κυρίως εἰς ἐργασίας μετὰ τῆς Σοβιετικῆς Ρωσσίας, οὐδὲν ὅμως ἐπιτυχοῦσα μέχρι σήμερον. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν». Ὁμολογοῦν ἐπίσης ἐν τῇ ἐπιστολῇ των, ὅτι τὸ συνδικᾶτον τὸ ὁποῖον θὰ ἀναλάβῃ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ ὅτι θὰ τὸ ὀργανώσουν. Δὲν ἔχομεν ὅθεν νὰ κάμωμεν μὲ τὸν οἰκονομικὸν ὅμιλον, περὶ τοῦ ὁποίου ζητεῖ ὁ νόμος ἐγγυήσεις καὶ κῦρος, ἀλλὰ μὲ τὸν μεσίτην, ὅστις διατείνεται ὅτι θὰ σχηματίσῃ τὸν ὅμιλον.

§71Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἡ προσφορὰ τοῦ Ραλλίδη, καὶ τὴν ἀπέρριψεν ἢ δὲν τὴν ἐξήτασε καθόλου;

§72Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Καίτοι εἶχεν ἀποκλεισθῆ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς διαγωνισμοῦ, ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἀπερρίφθη.

§73Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Εἴπετε ὅτι ὁ διαγωνισμὸς θὰ γίνῃ εἰς δύο στάδια. Αἱ προτάσεις αὗται ἔγιναν κατὰ τὸ πρῶτον, ἢ τὸ δεύτερον;

§74Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Κατὰ τὸ πρῶτον. Τὸ δεύτερον δὲν ἔγινεν ἀκόμη. Θὰ λάβῃ χώραν μετά τινας ἡμέρας. Ταῦτα, Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅσα λέγουσιν αὐτοὶ οἱ κ. κ. Fox Brothers περὶ ἑαυτῶν καὶ τῶν ὑποχρεώσεων, ὅσας προτίθενται νὰ ἀναλάβουν. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχομεν περὶ τοῦ οἴκου αὐτοῦ, διότι δὲν πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἐξονυχίσωμεν τὰ ζητήματα αὐτά. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐνδιαφερόμενος συναγωνιστὴς προσέφυγεν εἰς τὴν Ὑψηλὴν ταύτην Συνέλευσιν, δὲν δυνάμεθα νὰ τοῦ εἴπωμεν, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ τοῦ ἐξετάσωμεν τὰ ζητήματά του. Θὰ τὰ ἐξετάσωμεν μέχρι τέλους, διότι ἔχομεν καθῆκον. Αἱ τοιαῦται ὑποθέσεις καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ ἐφέροντο ἐνταῦθα, ἀλλ’ ἐφόσον ἐφέρθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ διονυχισθῶσι.

§75Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Αὐτὸ θέλομεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἐξονυχίζωνται. Διαρκῶς μᾶς λέγετε τὸν Ραλλίδη καὶ τὸν Ραλλίδη. Νὰ μᾶς διαβάσετε τὰ τοῦ Συνεταιρισμοῦ τῶν ἐργολάβων.

§76Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ποῦ εἶναι τοῦ Μακρῆ ἡ ἐγγύησις;

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε παρακαλῶ.

§78Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Λοιπόν, ἔρχομαι εἰς τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μοῦ ἔδωσεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, διὰ τῶν ἀνταποκριτῶν της ἐν Ἀμερικῇ, περὶ τοῦ ἐν λόγῳ οἴκου. Τὸ ποῖοι εἶναι οἱ ἀνταποκριταὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐν Ἀμερικῇ, τοῦτο δὲν ἀναφέρεται ἐν τῷ ἐγγράφῳ, διότι, ὅπως γνωρίζετε πάντες, αἱ Τράπεζαι δύνανται νὰ δώσωσι πληροφορίας, ἀλλὰ οὐδέποτε ἀναφέρουσι τὰς πηγάς των, τοὺς ἀνταποκριτάς των, παρὰ τῶν ὁποίων ἔλαβον τὰς πληροφορίας αὐτῶν. Ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ εἴμεθα βέβαιοι ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ ἔχῃ ἀνταποκριτὰς ἀπολύτου καλῆς πίστεως. Τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἦτο ὡς ἑξῆς συντεταγμένον. (Ἀναγινώσκει): «Παρακαλοῦμεν τηλεγραφήσετε πληροφορίας σχετικῶς μὲ «Fox Brothers International Corporation ἐπίσης Tavlor Ewart ἕκαστος τῶν ὁποίων ἔκαμε προσφορὰς διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν ὁδῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐὰν κατὰ τὴν γνώμην σας ἕκαστος οἶκος ἰδιαιτέρως εἶναι εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ πρὸς τοῦτο δάνειον 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν στερλινῶν». Ἀπάντησις. «Τηλεγράφημά σας 1ης. International Corpotation, μέσα ἄγνωστα. Μανθάνομεν ὅτι ἱδρύθη ἀρχὰς 1927 πρὸς διεξαγωγὴν Εὐρωπαϊκῶν καὶ κυρίως Ρωσσικῶν ἐργασιῶν, Fox Brotners καί Co παλαιὸς οἶκος ἐξαγωγῆς σιδηροδρομικῶν ὑλικῶν. Ὁ τελευταῖος λέγεται ὅτι ἀξίζει 800 χιλιάδες δολλάρια. Ἀμφότεραι αἱ Ἑταιρεῖαι ἀνήκουν εἰς τὸ αὐτὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον λέγεται ὅτι ἔχει περιουσίαν καὶ θεωρεῖται καλὸν παρ’ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους συνεβουλεύθημεν. Στόπ. Ἡ ἄλλη Ἑταιρεία, ἣν ἀναφέρετε, δὲν ἔχει μεγαλύτερα κεφάλαια, χαίρει ὅμως καλῆς φήμης καὶ λέγεται ὅτι ἔχει καλὰς σχέσεις. Τὰ μέσα της ὑπελογίζοντο εἰς τὸ παρελθὸν εἰς 400 χιλ. δολλάρια. Στόπ. Ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους συνεβουλεύθημεν, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκφέρουν γνώμην, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἱκανότητα ἑκατέρας τῶν Ἑταιρειῶν νὰ χειρισθῇ τὰς ἀναφερομένας συναλλαγάς. Ἐμπιστευτικῶς δὲν ἀναλαμβάνομεν εὐθύνην». Τονίζω τὰς πληροφορίας «μέσα ἄγνωστα». «ἱδρύθη ἀρχὰς 1927» μόλις πρὸς διεξαγωγὴν κυρίως Ρωσσικῶν ἐργασιῶν, περὶ ὧν εἴδομεν ἤδη τὰς πληροφορίας τῆς ἐν Ἀμερικῇ πρεσβείας μας. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦ ἑτέρου ἀνταποκριτοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§79Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Παρακαλῶ μίαν διασάφησιν. Ἐξ αὐτῶν συμπεραίνει τις, ὅτι 800 χιλιάδες δολλαρ. προσφέρεται ἐγγύησις διὰ 6.000.000 λιρῶν. Θὰ εἴχομεν τὸ περίεργον, ὅτι τὸ μεῖζον θὰ περιλαμβάνεται εἰς τὸ ἔλασσον.

§80Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δεύτερον τηλεγράφημα. (Ἀναγινώσκει): «Τηλεγράφημά σας Fox Brothers International Corporation Νέος οἶκος μὲ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον (ἐρωτηματικὸν) καὶ σκοπῶν τὴν χρηματοδότησιν φορτώσεων εἰς Ρωσσίαν. Στόπ. Βοηθητικὰ τῶν Fox Brotners And Iucorporader, οἱ ὁποῖοι εἶναι φερέγγυοι οἶκοι μὲ κεφάλαιον καὶ ἀποθεματικὰ δολλάρια 120 χιλιάδας περίπου. Στόπ. Δὲν ἔχομεν σχέσεις μετ’ αὐτῶν. Οἱ τραπεζῖται των ὅμως τοὺς θεωροῦν καλούς. Στόπ. Ὁ Πρόεδρος Stroum, ὅστις εἶναι ὄπισθεν τῶν δύο Ἑταιρειῶν, λέγεται ὅτι ἔχει μεγάλα κεφάλαια βάσεως διὰ τὸ ἀναφερόμενον ποσόν». Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰ ὁποίας ἔχομεν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τὸν οἶκον αὐτόν.

§81Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τῆς πρεσβείας τὰς πληροφορίας παρακαλῶ νὰ μὴ ἀναγνώσητε κατὰ λέξιν πρὸς ἀποφυγὴν γνώσεως τῆς κρυπτογραφικῆς κλειδός. Δύνανται ὅμως οἱ κ. κ. Βουλευταὶ νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν τηλεγραφημάτων αὐτῶν.

§82Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Διὰ τὰς πληροφορίας τῶν πρεσβειῶν, τῶν ὁποίων ἀποφεύγω τὴν ἀνάγνωσιν διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀρκεῖ μόνον νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἔχουσι τίποτε διάφορον τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνεκοίνωσα. Εἶναι ἄλλως τε κατατεθειμέναι εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δύνασθε νὰ ἐλέγξητε τὴν ἀλήθειαν τῶν λεγομένων. Ἑπομένως, εὑρέθην πρὸ ἑνὸς οἴκου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἔντιμος, τοῦ ὁποίου ὅμως τὰ κεφάλαια εἶναι πολὺ μικρὰ διὰ νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτην κολοσσιαίαν ἐργασίαν εὑρέσεως δανείου 6.000.000 λιρῶν καὶ εἰς τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἠδύνατο, ὑποθέτω, οὐδεμία Κυβέρνησις, πραγματικῶς ἐνδιαφερομένη διὰ τὴν πίστιν τῆς Ἑλλάδος, νὰ τοῦ ἀναθέσῃ, μετὰ τὸ τριμερὲς δάνειον καὶ τῶν ἐγγυήσεων αὐτοῦ καὶ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Κ.Τ.Ε., νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν πρὸς εὕρεσιν ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους δανείου 6.000 000 λιρῶν. Ἐπιχείρησις λίαν ἐπικίνδυνος διὰ τὰ ἀποτελέσματά της, τῆς ἐπιτυχίας τῆς ὁποίας τὰ ἔξοδα θὰ τὰ ἐπλήρωνεν ἡ δημοσία πίστις τῆς Ἑλλάδος. Οἶκος ἄλλως τε, ὅστις μᾶς λέγει καθαρά: Κύριοι, δώσατέ μας πρῶτον τὴν ἐργασίαν, ὑπογράψατε τὸ συμβόλαιον, καὶ κατόπιν θὰ σᾶς εἴπωμεν ὑπὸ ποίους ὅρους θὰ ἀναλάβωμεν νὰ σᾶς κάμωμεν τὸ δάνειον, κατὰ τὴν γνώμην μου, πλὴν τοῦ τυπικοῦ λόγου, τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ κ. Ραλλίδου, διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἐγγυοδοσίας τοῦ ἰσχυροῦ τούτου τυπικοῦ λόγου, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρακαμφθῇ, ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος οὐσιαστικώτατος, κατὰ τὸν ὁποῖον, καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ τυπικὸς λόγος καὶ ἐὰν ἐγένετο δεκτὸς εἰς τὴν ἐξέτασιν παρὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸς εἰς τὸν συναγωνισμόν. Ἐπαναλαμβάνω καὶ λέγω, ὅτι τοῦτο δὲν θίγει καθόλου, οὔτε τὴν οἰκονομικὴν πίστιν τοῦ Ραλλίδη, οὔτε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν ὑποστηρίζουν, διότι δὲν σημαίνει τὸ ὅτι, ἐπειδὴ δὲν δύναταί τις νὰ κάμῃ δάνειον 6.000.000 λιρῶν, ὅτι δὲν χαίρει διὰ τοῦτο καὶ καλῆς φήμης. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Ραλλίδην. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν ἕτερον τῶν συναγωνισθέντων, τὸν Συνεταιρισμὸν τῶν ἐργολάβων τῆς Β. Ἑλλάδος. Δὲν ἔχω αὐτὴν στιγμὴν πρόχειρον τὸ καταστατικὸν τοῦ ἐν λόγῳ συνεταιρισμοῦ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς συνεταιρισμοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ πάσης φύσεως καὶ ἀξίας, ἐργολάβων δημοσίων ἔργων. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐργολάβων τούτων, συνεταιρισμοῦ, ἀποβλέποντος εἰς δύο κυρίως πράγματα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς μερικὰς ἀπαιτήσεις τῶν συνεταιριζομένων καὶ ἀφ’ ἑτέρου, χωρὶς νὰ τὸ λέγῃ, ὑπάρχουν ὅμως ἐν τῇ φύσει τοῦ πράγματος, εἰς τὸ νὰ ἐμποδίσῃ, τὸν μεταξὺ αὐτῶν συναγωνισμόν, προκειμένου περὶ ἀναλήψεως δημοσίων ἔργων· Ὁ συνεταιρισμὸς πρέπει κατὰ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ κανονισμοῦ νὰ καταβάλῃ πᾶν δυνατὸν μέσον ὅπως ἐπιτύχῃ ὑπὲρ ἑνὸς παρουσιαζομένου μέλους τοῦ συνεταιρισμοῦ ὅπως τοῦ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐὰν παρουσιάζοντο πολλοὶ συγχρόνως διὰ τὴν αὐτὴν ἐργασίαν. Ἢ πρέπει τότε νὰ ἐπιφέρῃ μεταξὺ αὐτῶν ἕνα συμβιβασμὸν ἢ πρέπει νὰ ἐργασθῇ ὑπερ ἑνὸς καὶ μόνου, ὅπερ θὰ ἐζημίωνε τοὺς ἑτέρους. Ὡς πρὸς τοῦτο δὲν πρόκειται νὰ τοὺς μεμφθῶ καθόλου, λέγω μόνον τί εἶναι αὐτὸς ὁ συνεταιρισμός, τῶν 200 ἢ 250 ἐργολάβων, ὅστις ἀγνοοῦμεν πῶς θὰ κατώρθου νὰ διοικηθῇ πρὸς ἐκτέλεσιν ἑνὸς τοιούτου κολοσσιαίου ἔργου, καὶ νὰ συμβιβάσῃ τὰ μεταξὺ τοῦ σμήνους τούτου τῶν ἐργολάβων ἐνδεχομένως συγκρουόμενα συμφέροντα. Πάντως τὸ ζήτημα τό σοβαρόν, τὸ ὁποῖον ἐξητάσθη διὰ τὸν ἐν λόγῳ συνεταιρισμὸν εἶναι τὸ κατὰ πόσον θὰ ἠδύνατο ὁ οἶκος, τὸν ὁποῖον παρουσιάζουν ὡς ὑποστηρικτήν των οἰκονομικόν, Taylor Ewart and Co ἔχοντα μέγα καὶ οἰκονομικὸν κῦρος, ἔχει καὶ πράγματι τοιοῦτον καὶ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ὁ οἶκος οὗτος θά εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ μετὰ τοιούτου κύρους εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ δάνειον τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν, ὑπὸ τοὺς ὅρους ἢ τοὺς ἴσους ἢ τοὺς καλλιτέρους ἀπὸ τοὺς ὅρους τοῦ τριμεροῦς δανείου. Γράφουν πρὸς ἡμᾶς, ἢ μᾶλλον δὲν γράφουν πρὸς ἡμᾶς, γράφουν πρὸς τὸν συνεταιρισμὸν ἐργολάβων Βορείου Ἑλλάδος, οἱ Taylor Ewart and Co. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει τίποτε ὅτι δὲν γράφουν πρὸς ἡμᾶς, ἀλλὰ πρὸς τὸν συνεταιρισμόν, διότι βεβαίως ἡ ἐπιστολή των αὕτη, πρὸς συνεταιρισμόν, εἶναι ἰσχυρὰ καὶ δι’ ἡμᾶς. Γράφουν ὅθεν πρὸς τὸν συνεταιρισμὸν οἱ Taylor Ewart and Co (ἀναγινώσκει). «Ἀναλαμβάνομεν νὰ ἱδρύσωμεν καί τεθῶμεν ἐπὶ κεφαλῆς ὁμίλου πρὸς ἀγορὰν τῶν ὁμολογιῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὁδοποιΐαν μέχρις ἀνωτάτου ποσοῦ δολλαρίων 30 ἑκατομμυρίων μετ’ ἐλαχίστου ὁρίου προκαταβολῆς δολλαρίων 2 ἑκατομυρίων, ἐφόσον ἡ σύμβασις ἤθελε κατακυρωθῆ ἡμῖν. Οἱ ὅροι τῆς ἀναλήψεως τῆς ἐργασίας ταύτης θέλουσι καθορισθῆ μεταγενεστέρως καί θὰ ὦσιν ἱκανοποιητικοί, τόσον διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὅσον καὶ δι’ ὑμᾶς καὶ δι’ ἡμᾶς». «Ὅλως ὑμέτεροι Taylor Ewart and Co» Ἀναλαμβάνουν ἑπομένως, ὄχι νὰ μᾶς προσφέρουν τὸ δάνειον τῶν 30 ἑκατομμ. δολλαρίων, ἀλλὰ ἀναλαμβάνουν νὰ τεθῶσιν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ὁμίλου πρὸς ἀγορὰν τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει κἄποιαν διαφοράν. «Πρὸς ἀγορὰν τῶν ὁμολογιῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως μέχρι κτλ.» Ἐπίσης ὁρίζουν ὅτι οἱ ὅροι τοῦ δανείου «θέλουσι καθορισθῆ μεταγενεστέρως». Ἐν γένει...

§83Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Πολὺ λογικά.

§84Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας)... Ἐν γένει τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἶναι πλῆρες ἐπιφυλάξεων, λίαν σοβαρῶν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι πολὺ λογικὰ ἔγραψαν οὕτω οἱ κ. κ. Taylor Ewart, καὶ ἐγὼ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐπαινῶ τὸν οἶκον τοῦτον διὰ τὰς ἐπιφυλάξεις καὶ τὴν σύνεσιν, μετὰ τῆς ὁποίας δίδει τὰς τοιούτου εἴδους πιστοποιήσεις του. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἦτο θλιβερὸν ἂν εἷς οἶκος τοιαύτης ἀδυναμίας, οἵαν θὰ σᾶς ἀποδείξω, παρουσιάζετο καὶ ἔλεγεν, ὅτι: σᾶς δίδω ἐγὼ τὰ 30 ἑκατομμύρια δολλάρια, ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους λέγετε εἰς τὴν διακήρυξίν σας καὶ τὸν νόμον σας. Διότι μόνον περιπλέον εὐνοϊκοὺς ὅρους ἐπιτρέπει ὁ δεύτερος συναγωνισμός. Ὁ δεύτερος συναγωνισμὸς δὲν ἐπιτρέπει διὰ τὸ δάνειον, παρὰ νὰ προσφέρῃ κανεὶς καλλιτέρους ὅρους ἀπὸ τοὺς ὅρους τοῦ τριμεροῦς δανείου καὶ ἐκεῖ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ συναγωνισμός. Ὅταν λοιπὸν ἕνας οἶκος τοιοῦτος σᾶς λέγει, «αὐτὸ ποὺ ζητεῖτε ὡς ἐλάχιστον, δὲν σᾶς τὸ προσφέρω», ἀλλὰ σᾶς λέγει, «θὰ συζητήσω μεταγενεστέρως διὰ τοὺς ὅρους τούτου», ἀποδεικνύει ὅτι ἔχει σύνεσιν καὶ πλήρη συναίσθησιν τῆς ἀδυναμίας του. Καὶ μετὰ τοῦτο ἔρχομαι εἰς τὰς πληροφορίας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῶν Πρεσβειῶν. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοῦ κάνει ἔκπληξιν, εἶναι καὶ τοῦτο ἀκόμη. Πῶς ὁ οἶκος οὗτος, ἐργαζόμενος ἐν Ν. Ὑόρκῃ, ἐν Ἀμερικῇ, ὁμιλεῖ περὶ δανείου 30 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, περὶ δανείου δηλαδὴ τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδοθῇ ἐν Ἀμερικῇ; Δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του ἕνα πρᾶγμα σπουδαιότατον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὁ οἶκος «Blair» καὶ ἐξ αὐτοῦ θὰ ἴδητε καὶ τοὺς δισταγμοὺς τοῦ οἴκου «Blair», διότι δὲν δύναται νὰ ἐκδώσῃ δάνειον ἐν Ἀμερικῇ. Διότι ὑπάρχει τὸ ἐμπόδιον, ὅτι δὲν ἔχουν κανονισθῇ τὰ χρέη τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Ἀμερικήν. Ὁ οἶκος «Blair» ὡς θὰ ἴδητε δηλοῖ ρητῶς, ὅτι μόνον ὅταν ἀρθῇ τὸ ἐμπόδιον τοῦτο ἀναλαμβάνει νὰ κάμῃ τὸ δάνειον. Διὰ τὸν οἶκον Taylor Ewart δὲν ὑπάρχει τὸ ἐμπόδιον αὐτό; Οὔτε κἂν τὸ ἀναφέρει. Τοὐναντίον ὑπόσχεται ἀμέσως καὶ ταχύτατα τὴν σύναψιν τοῦ δανείου. Θὰ συναγάγηται ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱ Taylor Ewart νὰ τεθοῦν ἐπὶ κεφαλῆς ὁμίλου ἐν Ἀμερικῇ καὶ νὰ παρουσιασθοῦν ζητοῦντες 30 ἑκατομμύρια δολλάρια, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐπιτρέπει τοῦτο; Ὄχι βεβαίως. Ἐξ αὐτοῦ ἓν καὶ μόνον ἐξάγεται συμπέρασμα, ὅτι δὲν ἐγνώριζον ἀκριβῶς περὶ τίνος πρόκειται. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχομεν περὶ τοῦ οἴκου τούτου, πληροφορίας, αἵτινες ὅπως σᾶς εἶπον, προέρχονται παρὰ τῶν ἀνταποκριτῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ ἔρχομαι ἀκριβῶς ἐδῶ εἰς ἕνα τηλεγράφημα σχετικὸν μὲ τὴν «Fidelitas». Διότι ὅπως ἀνεγνώσθη παρά τινος ἐκ τῶν ἐπερωτώντων βουλευτῶν, θὰ ἠδύνατο νὰ νομισθῇ πρὸς στιγμὴν ὅτι εἶναι ἡ «Fidelitas» ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ἀναλαμβάνουσα τὸ δάνειον, καὶ μάλιστα μὲ τὸν ἀσφαλῆ τόνον φωνῆς, μὲ τὸν ὁποῖον ἀνεγνώσθη παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ, ἠπόρησα καὶ ἐγὼ καὶ ἀνησύχησα μήπως ὑπέπεσα εἰς τοιοῦτον χονδροειδέστατον λάθος, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἤμουν ἄξιος διαρκοῦς καταδίκης παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ ἀνεζήτησα ἀμέσως τὸ ἔγγραφον ἐκ τοῦ φακέλλου μου. Ἰδοὺ λοιπὸν τὶ συμβαίνει: Ἡ «Fidelitas» ἐτηλεγράφησε πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ τῶν Taylor Ewart βραχύτατα, λέγουσα, ὅτι οὗτοι «εἶναι καλοὶ καὶ γνωστοὶ εἰς ἡμᾶς καὶ ὅτι ἀναλαμβάνουν τὴν ἐπένδυσιν τραπεζιτικῶν ἀξιῶν ἐνταῦθα». Κατόπιν τοῦ τηλεγραφήματος τούτου εἶχον ζητήσει ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ μάθω τὶ εἶναι αὐτὴ ἡ «Fidelitas», ἡ ὁποία ἐτηλεγράφει περὶ τῶν Taylor Ewart ὅτι τοῖς εἶναι καλῶς γνωστοί, καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα μοῦ ἀπήντησε περὶ τῆς «Fidelitas», δι’ ἐγγράφου λίαν ἐπαινετικοῦ. Ἀλλ’ οἱ ἔπαινοι οὗτοι, τοὺς ὁποίους μᾶς ἀνέγνωσεν ὁ κ. Βουλευτής, ἀνάγονται οὐχὶ εἰς τοὺς Taylor, οἱ ὁποῖοι μετέχουν τοῦ συναγωνισμοῦ, ἀλλ’ εἰς τὴν «Fidelitas» ἥτις δὲν μετέχει ποσῶς, καὶ ἁπλῶς περιορίζεται εἰς τὴν σύστασιν περὶ τῶν Taylor ὅτι εἶναι πολὺ καλοί. Τώρα πῶς νὰ χαρακτηρίσω ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν; Δὲν εἶναι ἡ «Fidelitas» ὁ οἶκος ὁ ἐμφανιζόμενος διὰ νὰ ἐπενδύσῃ τὸ δάνειον ἡμῶν, εἶναι οἱ Taylor Ewart. Περὶ αὐτῶν δὲ γράφει ὁ ἀνταποκριτὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὰ ἑξῆς: Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ γνωστόν σας τηλεγράφημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον ἔχει δύο περικοπάς. Τὴν πρώτην περὶ τῶν Fox Brothers σᾶς τὴν ἀνέγνωσα ἤδη. Ἡ δευτέρα παράγραφος περὶ τῶν Taylor Ewarr ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει): «Ἡ ἄλλη Ἑταιρεία ἣν ἀναφέρετε, δηλαδὴ οἱ Taylor Ewart Co δὲν ἔχει μεγαλύτερα κεφάλαια. Χαίρει ὅμως καλῆς φήμης καὶ λέγεται ὅτι ἔχει καλὰς σχέσεις. Τὰ μέσα της ὑπελογίζοντο εἰς τὸ παρελθὸν εἰς 400 χιλ. δολλάρια. Στόπ Ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους συνεβουλεύθημεν, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκφέρουν γνώμην, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἱκανότητα ἑκατέρας τῶν Ἑταιρειῶν νὰ χειρισθῇ τὰς ἀναφερομένας συναλλαγάς. Ἐμπιστευτικῶς, δὲν ἀναλαμβάνομεν εὐθύνην». Ὁ ἕτερος ἀνταποκριτὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τηλεγραφεῖ περὶ αὐτῶν τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει): «Taylor Ewart καὶ Co πρώτης τάξεως οἶκος ἐπενδύσεως κεφαλαίων (Investment House). Κεντρικὸν εἰς Σικάγον. Τὰ κεφάλαιά των ὑπολογίζονται εἰς 400 χιλιάδων δολλαρίων περίπου, μετέχουν ὅμως εἰς μεγαλειτέρας ἐκδόσεις χρεωγράφων. Στόπ. Δὲν ἔχομεν σχέσεις μετ’ αὐτῶν, οἱ τραπεζῖται των τοὺς ἐκτιμοῦν καὶ θεωροῦνται συνεπεῖς διὰ τὰς ὑποχρεώσεις των». Τὸ τηλεγράφημα τῆς Πρεσβείας μας ἐν Ἀμερικῇ λέγει περίπου τὰ αὐτά, ἀποφεύγω δὲ νὰ τὸ ἀναγνώσω, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους σᾶς ἐξέθεσεν ὁ συνάδελφός μου τῶν Ἐξωτερικῶν, σχετικῶς μὲ τὴν ἀποκάλυψιν τῆς κρυπτογραφικῆς κλειδός. Ἑπομένως εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς οἴκου, ὁ ὁποῖος ἔχει κεφάλαιον 400 χιλιάδων δολλαρίων, ὁ ὁποῖος χαίρει καλῆς φήμης —δὲν ὑπάρχει περὶ αὐτοῦ καμμία ἀμφιβολία— ὁ ὁποῖος κάμνει ἐργασίας ἐπενδύσεων ὁμολογιῶν ἐν Σικάγῳ καὶ Ν. Ὑόρκῃ καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἡ πρώτη πληροφορία τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα, ἐκφράζει χαρακτηριστικὰς ἀμφιβολίας ἂν δύναται ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐν λόγῳ ἐργασίαν τῆς συνάψεως δηλαδὴ τοῦ δανείου. Ὁ δὲ οἶκος οὗτος δὲν μᾶς λέγει ὅτι σᾶς κάμνω τὸ δάνειον τῶν 30 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, καταπληκτικῶς ἄλλως τε δυσαναλόγου πρὸς τὰ κεφάλαιά του, τῶν 400 χιλ. δολλαρίων, ἀλλὰ ὅτι ἀναλαμβάνει νὰ ἱδρύσῃ ὅμιλον καὶ νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς του πρὸς τοποθέτησιν τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 30 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ἂν δοθῇ ἡ σύμβασις εἰς τοὺς ἐργολάβους τῆς Β. Ἑλλάδος. Τότε δέ, ἅμα δοθῇ ἡ σύμβασις εἰς τὸν Συνεταιρισμὸν τῶν ἐργολάβων, μεταγενεστέρως θὰ συζητήσῃ τοὺς ὅρους δανείου, χωρὶς ποσῶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι, λόγῳ τοῦ μὴ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν πρὸς τὴν Ἀμερικήν, ἡ σχετικὴ πεποίθησις μετὰ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ, δὲν ὤφειλε νὰ ὑπῆρχεν. Ἀλλὰ τὸ ὅτι ὁ οἶκος οὗτος δηλοῖ ὅτι μεταγενεστέρως θὰ συζητήσῃ μεθ’ ἡμῶν διὰ τοὺς ὅρους τοῦ δανείου, ἀποδεικνύει ὅτι, ἢ δὲν ἔχει καθόλου γνῶσιν τοῦ νόμου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποθέσωμεν, ἢ ὅτι ἔχει, ὅπερ ὀρθότερον, καὶ μᾶς εἰδοποιεῖ ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναλάβῃ ἀπὸ τοῦδε τὴν ὑποχρέωσιν ὅτι τὸ δάνειον θὰ συναφθῇ τοὐλάχιστον ὑπὸ τοὺς εὐμενεῖς ὅρους τοὺς ὁποίους ὁρίζει ὁ νόμος, ἀλλ’ ὑπὸ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους θὰ ζητήσῃ μεταγενεστέρως, μὲ τὴν παρηγορίαν ὅτι οἱ ὅροι οὗτοι θὰ εἶναι ἱκανοποιητικοὶ δι’ ὅλον τὸν κόσμον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τεχνικὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐργολάβων τῆς Βορείου Ἑλλάδος δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε κακόν. Εἶναι ἐργολάβοι οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦν ἔργα διάφορα, τοπικῆς σημασίας, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως οὐδέποτε ἐξετέλεσαν ἀσφαλτικὰ ἔργα καὶ μάλιστα σπουδαιότητός τινος. Τοῦτο δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ τοὺς μεμφθῶ, ὁπωσδήποτε, διότι δὲν εἶναι καμμιὰ μομφή. Ὁ κ. Δούμας βεβαίως εἶναι ἕνας ἄριστος μηχανικός, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Δούμας οὐδέποτε ἐξετέλεσεν ἔργα τοιαύτης φύσεως. Ὁ δὲ κ. Δάντσιος πραγματικῶς κάμνει ἀσφαλτικὰς ἐργασίας ἐν Αἰγύπτῳ, ἀλλὰ περιωρισμένης ἐκτάσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀποκτήσει ἐν Αἰγύπτῳ, δὲν γνωρίζω ποία εἶναι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ οἰκονομικὴ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζονται οἱ ἐργολάβοι τῆς Βορείου Ἑλλάδος— καὶ λυποῦμαι πολὺ δι’ αὐτὸ—δὲν εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς αὐτῆς ἐγγυητὰς τὴν πίστιν τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ διεθνεῖ ἀγορᾷ διὰ νὰ τὴν διαχειρισθῶσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὑπὸ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ μᾶς ἐκθέσωσι «μεταγενεστέρως». Βεβαιωθῆτε, κ. Βουλευταί, θὰ ἤμην εὐτυχής, πολὺ εὐτυχής, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ εὕρισκον οἱ ἐργολάβοι τῆς Βορείου Ἑλλάδος ἕναν οἶκον ἰσχυρὸν οἰκονομικῶς, ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς παράσχῃ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἀπαραιτήτως χρειαζόμεθα, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ εἶχον τεχνικὴν ὀργάνωσιν κἄπως στερεωτέραν καὶ καλλίτερα συγκεντρωμένην καὶ ἐπιστημονικὴν τοιαύτην κἄπως εὐρυτέραν. Θὰ ἐπεθύμουν πολὺ νὰ ἐξεπληροῦντο οἱ ὅροι οὗτοι, διὰ νὰ τοὺς ἐδεχόμεθα εἰς τὸν συναγωνισμόν, διότι πρόκειται περὶ προσώπων τιμίων, καλῶς ἐργαζομένων ἐν τῇ χώρᾳ καὶ διὰ τοὺς ὁποίους, μολονότι δὲν ἀποτελοῦν ἕναν ὀργανισμὸν ἑνιαῖον καὶ συμπαγῆ τοιοῦτον, ὥστε νὰ μᾶς ἐξασφαλίζῃ καὶ τὸ μέλλον καὶ ἑπομένως εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς ὀργανώσεως ἐν κἄποιᾳ μειώσει, πρόθυμοι θὰ εἴμεθα νὰ τοὺς κρίνωμεν ὡς πρὸς τοῦτο συγκαταβατικώτερον, ἂν εἶχον τοὐλάχιστον οἰκονομικὰς ἐγγυήσεις! Δὲν τὰς ἔχουν δυστυχῶς. Βεβαίως δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο καμμίαν προσβολὴν διὰ τοὺς ἐργολάβους τῆς Βορείου Ἑλλάδος, δύνανται νὰ ἐξακολουθήσουν ἐργαζόμενοι ἐν τῇ χώρᾳ ὡς καὶ μέχρι τοῦδε καὶ καλλίτερον μάλιστα. Διότι ἀναμφισβητήτως θὰ ἐργασθοῦν εἰς τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας καὶ μὲ ἕτερον ἀνάδοχον αὐτῶν. Διότι πόσοι ἄλλως τε θὰ ἐκτελέσουν τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας, ἀφοῦ ὁρίζομεν εἰς τὸν νόμον ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ ἐκχώρησις τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν εἰς ξένους, ὅτι μόνον Ἕλληνες μηχανικοί, Ἕλληνες ἐργολάβοι, Ἕλληνες τεχνῖται, Ἕλληνες ἐργάται, θὰ χρησιμοποιηθῶσι; Ἀλλὰ ὅσον καὶ ἂν συμπαθῶμεν τοὺς ἐργολάβους τῆς Βορείου Ἑλλάδος, δὲν δυνάμεθα νὰ τοῖς ἐμπιστευθῶμεν νὰ διαχειρισθοῦν μὲ τὰ μέσα τῶν κ. κ. Taylor Ewart καὶ μὲ τὸν τρόπον ποὺ προτείνουν οἱ κύριοι οὗτοι τὴν δημοσίαν πίστιν τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ διεθνεῖ ἀγορᾷ. Ἐρχόμεθα τώρα νὰ ἐξετάσωμεν τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας παρουσιάζει ὁ τρίτος τῶν συναγωνιζομένων, ἡ Ἑταιρεία Μακρῆ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀρχίσω πάλιν ἀπὸ τὰς οἰκονομικὰς ἐγγυήσεις καὶ νὰ προβῶ εἰς λεπτομερεστέραν πλέον ἐξέτασιν καὶ διονύχισιν τῆς τεχνικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς αὐτῆς ὀργανώσεως, διότι προκειμένου περὶ οἴκου, ὁ ὁποῖος ἐγένετο παρὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δεκτὸς εἰς τὸν συναγωνισμόν, τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσω μὲ πολὺ περισσοτέραν λεπτομέρειαν, παρ’ ἐκείνην, μὲ τὴν ὁποίαν τὸ ἐξήτασα διὰ τοὺς μὴ γενομένους δεκτούς. Ἀρχίζω ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν καὶ ὅπως σᾶς ἀνέγνωσα τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωσαν περὶ ἑαυτῶν οἱ ἄλλοι οἶκοι, νομίζω δίκαιον νὰ ἀναγνώσω καὶ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας δίδει περὶ τῶν προσφορῶν του ὁ ἴδιος οἶκος, ἐκτὸς ἐὰν ἔχετε ἀντιρρήσεις.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§86Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). (Ἀναγινώσκει): «Σχετικῶς πρὸς τὰς ἐγγυήσεις, ὡς πρὸς τὸ κῦρος τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν ὁμίλου καὶ τῆς βεβαιότητος, ὅτι οὗτος θὰ παράσχῃ τὸ δάνειον, ἀναφερόμεθα εἰς τὰς συνημμένας ἐπιστολὰς τῆς ἑταιρείας Asiatic Petroleum Co Ltd καὶ τῶν Τραπεζιτῶν αὐτῆς. Στηριζόμεθα δὲ, ὅπως πραγματοποιήσωμεν οἰκονομικῶς τὴν σύμβασιν ἐπὶ τοῦ ὁμίλου «Σέλλ», ἐκπροσωπουμένου παρὰ τῆς Asiatic Petroleum Co Ltd. Σαφῆ ἀπόδειξιν περὶ τῆς ἀποφάσεως τούτου, ἵνα παράσχῃ τὰ κεφάλαια διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ἀποτελοῦσιν αἱ συνημμέναι ἐπιστολαὶ τῆς Ἑταιρείας Asiatic Petroleum Co Ltd καὶ τοῦ Τραπεζιτικοῦ οἴκου «Samuel». Ἵνα καταστῇ πρακτικῶς νοητὴ ἡ προσφορὰ τοῦ ὁμίλου «Σέλλ», ἐπισύρομεν τὴν προσοχὴν ἐπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς ἀπεριορίστου δηλώσεώς των, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς δικτύου ὁδῶν ἐν Ἑλλάδι ἀποτελεῖ—λόγῳ προσδοκωμένης αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως βενζίνης καὶ ἀσφάλτου—ζήτημα ὑψίστης διὰ τὸν ὅμιλον «Σέλλ» σπουδαιότητος. Παγκοσμίως οὗτος, ἐφαρμόζει τὴν πολιτικὴν τῆς κατασκευῆς ἀσφαλτικῶν ὁδῶν καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον διατηρεῖ μέγα τμῆμα εἰδικῶν ἐπιστημονικῶν ἐρευνῶν καὶ διεθνοῦς ἐφηρμοσμένης προπαγάνδας. Ρητὴ καὶ ἀνεπιφύλακτος περιέχεται εἰς τὰς συνημμένας ἐπιστολὰς ἡ δήλωσις περὶ ἀποφάσεώς των, ἵνα χορηγήσωσιν ἐμπροθέσμως τὴν ἐκ λιρῶν στερλινῶν 400.000 προβλεπομένην ὑπὸ τῆς συμβάσεως προκαταβολήν, δήλωσις ἀποτελοῦσα βεβαιότητα περὶ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ ὅρου τούτου πολὺ οὐσιαστικωτέραν διὰ τὸ Δημόσιον, τῆς καταθέσεως τῆς ἐκ δραχμῶν 5.000.000 ἐγγυητικῆς ἐπιστολῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ὑπὲρ ἡμῶν. Ἔχουσιν ὡσαύτως ὑπ’ ὄψει οἱ Τραπεζῖται ἡμῶν, ὡς ἐκ τῶν ἐπιστολῶν των σαφῶς ἐμφαίνεται, ὅτι δέον ἐντὸς δεκαοκταμήνου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τῆς συμβάσεως, νὰ παράσχωσιν ἐπὶ ποινῇ διαλύσεως τῆς συμβάσεως τὸ μέχρι λιρῶν στερλινῶν 2.000.000 πρῶτον τμῆμα τοῦ δανείου, οὗτινος τὸ ἀκριβὲς ποσὸν θέλει ἐν καιρῷ ὁρίσει ἡ Κυβέρνησις. Ἡ δὲ «Asiatic» δηλοῖ περιπλέον ἀπεριφράστως, ὅτι θέλει ἐν καιρῷ φροντίσει τὴν παροχὴν καὶ τῶν λοιπῶν τμημάτων τοῦ δανείου, μέχρι συμπληρώσεως τῶν ἔργων, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὸν νόμον, ἐν ᾧ τὸ ἀναγκαῖον πρὸς τοῦτο ποσὸν ὁρίζεται εἰς 6.000.000 λίρας Ἀγγλίας. Εἰς τὴν ἐκτίμησιν περὶ τῆς σοβαρότητος τῶν οἰκονομικῶν προτάσεων τοῦ ὁμίλου μας καὶ τῆς ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ πλήρους ἀνταποκρίσεως αὐτοῦ εἰς τὰς τιμητικὰς αἰτήσεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, βαρύνει, ὄχι μόνον τὸ παγκόσμιον κῦρος τοῦ ὁμίλου «Σὲλλ» καὶ τοῦ ἡνωμένου μετ’ αὐτοῦ ἴσου ὄγκου ὁμίλου Royal Dutch, ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονὸς τοῦ συνδυασμοῦ τῶν συμφερόντων τοῦ ἐργοληπτικοῦ ἡμῶν ὁμίλου διὰ τὴν συνέχισιν τῶν ἔργων πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν ἀνωτέρω συνεργατῶν μας καὶ χρηματοδοτῶν ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως τῆς βενζίνης, τοῦ πετρελαίου καὶ τῆς ἀσφάλτου, διὰ τῆς δημιουργίας δρόμων. Τὰ τοιαῦτα συνδυασμένα συμφέροντα ἐγγυῶνται πολὺ μᾶλλον τὴν παρὰ πᾶσαν γενικωτέραν δυσχέρειαν ἐξεύρεσιν τῶν ἑκάστοτε ζητηθησομένων δανείων, παρ’ ἐὰν τὰ δάνεια ἀνελάμβανεν ἀπ’ εὐθείας νὰ ἐξευρίσκῃ συνήθης Τραπεζίτης, ὁσονδήποτε σπουδαῖος, σήμερον πρόθυμος, αὔριον ὅμως ἀπρόθυμος ν’ ἀναμιχθῇ εἰς Ἑλληνικὰ δάνεια διὰ γενικωτέρους ἢ πολιτικοὺς λόγους». Ἐν Ἀθήναις τῇ 27 Ὀκτωβρίου 1927. Ἀνώνυμος Ἐμποροβιομηχανικὴ Ἑταιρεία «Π. Γ. Μακρῆς» καὶ Σία. Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς (Ὑπογραφὴ...).

§87Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Αὐτὰ τὰ λέγει ὁ Μακρῆς.

§88Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Σᾶς ἀνέγνωσα τὸ ἔγγραφον τῆς Ἑταιρείας Μακρῆ, διότι προηγουμένως σᾶς ἀνέγνωσα καὶ τὰ ἔγγραφα τῶν ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν ὡς ἐγγυοδόται τῶν ἄλλων συναγωνιστῶν. Ἐὰν νομίζετε ὅτι ἔπραξά τι περιττόν, τότε δεχθῆτε ὅτι δὲν τὸ ἀνέγνωσα.

§89Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ διαγωνισμὸς γίνεται δι’ ὁλόκληρον τὸ δάνειον ἢ διὰ μέρος, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι κατὰ τὸν νόμον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ ὅλον τοῦ δανείου ἢ καὶ μέρος.

§90Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὁ διαγωνισμὸς ἐγένετο δι’ ὁλόκληρον τὸ δάνειον, ἀλλ’ ἐν τῇ διακηρύξει προσετίθετο ὅτι δύναται ἕκαστος νὰ προσφέρῃ καὶ διὰ μέρος, ἀλλὰ πάντες οἱ παρουσιασθέντες ἐδήλωσαν ὅτι ζητοῦν δι’ ὁλόκληρον θέλει δηλαδὴ ἕκαστος αὐτῶν ὁλόκληρον τὴν ἐργασίαν. Ὁ οἶκος Μακρῆ ἀναφέρεται εἰς τὰ ἔγγραφα τῆς Asiatic Petroleum Company καὶ τοῦ Samuel and Co. Τώρα τί εἶναι ἡ Asiatic Petroleum Company καὶ τί εἶναι οἱ Samuel, θὰ μᾶς εἴπουν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχομεν παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀναφέρεται λοιπὸν εἰς τὰ ἔγγραφα διὰ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν εἰς τοὺς οἴκους τούτους καὶ μᾶς λέγει τὰ ἑξῆς—διότι τοῦτο πρέπει νὰ προσέξωμεν, τὸ ὁποῖον καὶ περιέχεται εἰς τὰ ἔγγραφα—ὅτι αὐτοὶ δὲν ἔχουσι συμφέρον νὰ μᾶς κάμωσιν ἓν δάνειον καὶ νὰ φύγουν. Ὅτι αὐτοὶ ἔχουσι συμφέρον κυρίως νὰ εὕρωσιν ἀγορὰς καταναλώσεως διὰ τὸ πετρέλαιον, τὴν ἄσφαλτον καὶ τὴν βενζίνην, καὶ ἑπομένως ἔχουσι παμμέγιστον συμφέρον διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν καὶ δὴ ἀσφαλτοστρωμένων, ἑπομένως ἔχουσι συμφέρον νὰ μᾶς κάμωσι καὶ τὸ δάνειον καὶ τὴν κατασκευήν, ὑπὸ τοὺς καλλιτέρους ὅρους, διότι αὐτοί, τὸ κέρδος των θὰ τὸ εὕρωσιν εἰς ἄλλα, εἰς τὴν κατανάλωσιν τῶν προϊόντων των καὶ ὄχι εἰς τὸ δάνειον καὶ τὴν κατασκευήν. Θὰ τὸ εὕρωσιν εἰς τὴν κατανάλωσιν τῶν προϊόντων τῆς βενζίνης, τοῦ πετρελαίου καὶ τῆς ἀσφάλτου. Αὐτὰ μᾶς λέγει ὁ κ. Μακρῆς. Καὶ τώρα, κύριοι Βουλευταί! Θὰ ἀναγνώσωμεν τὰ ἔγγραφα τῶν οἴκων τούτων, διὰ νὰ ἴδωμεν τί μᾶς λέγουσιν οἱ ἐν λόγῳ οἶκοι. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ ἀναγνώσω, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας ἑνὸς ἐκ τῶν ἐπερωτησάντων βουλευτῶν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς τὰ ἀναγνώσω, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κρατήσω τὸ αὐτὸ μέτρον δι’ ὅλους. Ὅπως ἀνέγνωσα τὰ ἔγγραφα τῶν ἄλλων, ἔτσι ὀφείλω νὰ ἀναγνώσω καὶ τὰ ἔγγραφα αὐτῶν. Γράφει λοιπὸν ἡ Asiatic Petroleum Company πρὸς τὸν οἶκον Μακρῆ καὶ οὗτος ὑποβάλλει τὸ ἔγγραφον τοῦτο πρὸς ἡμᾶς, τὸ ὅτι δὲ ἡ Ἑταιρεία αὕτη γράφει πρὸς τὸν οἶκον Μακρῆ, καὶ ὄχι ἀπ’ εὐθείας πρὸς ἡμᾶς, δὲν ἔχει σημασίαν. Δι’ ἐμὲ εἶναι ἀπολύτως δεκτὸν καὶ ἰσχυρόν, ὅπως καὶ τὸ ὅτι οἱ Taylor Ewart καὶ Co ἔγραψαν πρὸς τὸν Συνεταιρισμὸν τῶν ἐργολάβων τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ οὐχὶ πρὸς ἡμᾶς, εἶναι ἀπολύτως δεκτὸν δι’ ἐμὲ καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι πρέπει νὰ εἶναι. Λοιπὸν τὸ ἔγγραφον τῆς Asiatic Petroleum Co πρὸς τὸν κ. Μακρῆν ἔχει ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει: «Κύριοι, Ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ἐπιστολὴν ἣν σᾶς ἀπηυθύναμεν τὴν 22 Ὀκτωβρίου 1925...» Εἶναι παλαιὰ πρότασις τοῦ κ. Μακρῆ περὶ τῆς ὁδοποιΐας. Ἐγώ, ὡς σᾶς εἶπον, σχεδιάζων τὸ ὅλον μου σύστημα, ἔλαβον τὴν ἰδέαν τοῦ δανείου καὶ τῆς δι’ αὐτοῦ ἐκτελέσεως ἐν βραχεῖ μεγάλης ἐκτάσεως ἔργων καὶ τὴν εἰσήγαγον εἰς τὸ περιθώριον τοῦ ὅλου μου συστήματος, τοῦ ὁποίου αὕτη ἀποτελεῖ μέρος μόνον. Ἐπαναλαμβάνω ἐξ ἀρχῆς τὸ ἔγγραφον τῆς Asiatic πρὸς τὸν οἶκον Μακρῆ. (Ἀναγινώσκει): «Asiatic Petroleum Company Limited London» Ὁδοποιία ἐν Ἑλλάδι Λονδῖνον 14 Ὀκτωβρίου 1927. «Κύριοι, Ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ἐπιστολήν, ἣν σᾶς ἀπηυθύναμεν τὴν 22 Ὀκτωβρίου 1925 μετὰ τῶν Τραπεζιτῶν μας κ. M. Samuel and Co Limited διὰ τῆς ὁποίας ἐξουσιοδοτήσαμεν ὑμᾶς ὅπως προέλθητε εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, σχετικῶς μὲ τὴν ὁδοποιΐαν, εὐχαρίστως ἤδη πληροφορούμεθα ὅτι τὸ σχέδιον τοῦτο πλησιάζει νὰ πραγματοποιηθῇ καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐκφράσωμεν τὴν εὐχὴν ὅτι κατὰ τὸν διαγωνισμόν, ὅστις θὰ λάβῃ χώραν τὴν 27ην Ὀκτωβρίου, ἡ σύμβασις θὰ περιέλθῃ εἰς ὑμᾶς. Γνωρίζοντες ἐκ τῆς πείρας ἡμῶν τῆς στηριζομένης ἐπὶ τῆς καθ’ ὅλον τὸν κόσμον δράσεως ἡμῶν, ὅτι καλὸν σύστημα ὁδοποιΐας ἀποτελεῖ μέγιστον συντελεστὴν διὰ τὴν εὐημερίαν πάσης χώρας καὶ ὄντες πεπεισμένοι ὅτι ἡ κατασκευὴ τῶν ὁδῶν ἐν Ἑλλάδι, ὡς προβλέπεται ἐκ τοῦ σχετικοῦ Νόμου, ὀφείλει ἀπαραιτήτως ν’ ἀνοίξῃ ὁρίζοντα οἰκονομικῆς ἐξελίξεως ἀλλὰ καὶ γενικῆς εὐημερίας τῆς χώρας μετὰ τῆς ἐπακολούθου αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως τῶν προϊόντων τοῦ πετρελαίου, λαμβάνομεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ δηλώσωμεν διὰ τῆς παρούσης, ὅτι θὰ ἔχητε ὁλόκληρον τὴν ὑποστήρηξίν μας, εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ Ἑταιρεία ὑμῶν καταστῇ ὁ ἀνάδοχος τῆς ὁδοποιΐας. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὸ οἰκονομικὸν μέρος, ἀπεφασίσαμεν ὅπως διαθέσωμεν μίαν προκαταβολὴν 400.000 λιρῶν Ἀγγλίας, μέσῳ τῶν Τραπεζιτῶν μας κ. M. Samuel And Co καὶ νὰ συμπράξωμεν μετὰ τούτων, ὅπως προμηθεύσωμεν τὰ ἀναγκαιοῦντα διαδοχικὰ δάνεια, ὅσα θὰ εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὅλου ἔργου. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ τονίσωμεν, ὅτι αἱ τυχὸν ἐπιφυλάξεις ἐν τῇ ἐπιστολῇ τῶν τραπεζιτῶν κ. Μ. Samuel and Co ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνεργασίαν των μεθ’ ἡμῶν διὰ τὸ οἰκονομικὸν μέρος τῆς Συμβάσεως τῆς ὁδοποιΐας, ἀποτελοῦσιν δεδικαιολογημένην ἐπιφύλαξιν, ἔναντι ἀπροόπτων γεγονότων, ἅτινα θὰ ἠδύναντο νὰ ἐπηρεάσωσι τὰς γενικὰς οἰκονομικὰς συνθήκας. Δυνάμεθα ὅμως νὰ σᾶς βεβαιώσωμεν, ὅτι εἶναι αἱ στερεότυποι ἐπιφυλάξεις, αἱ πάντοτε τιθέμεναι παρὰ ὑπευθύνων Τραπεζιτικῶν οἴκων. Ἐν τούτοις τὰ συμφέροντά μας ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δύνασθε νὰ βασισθῆτε ἐφ’ ἡμῶν, ὅτι θὰ κάμωμεν ὅ,τι εἶναι ἐντὸς τῶν δυνάμεών μας, ὅπως φέρωμεν εἰς πέρας τὸ ὅλον ἔργον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τεχνικὸν μέρος, ἐπιθυμοῦμεν νὰ τονίσωμεν τὴν σημασίαν, ἣν θὰ ἔχῃ ὡς πρὸς τὸ ἔργον ἔλεγχος ἐνασκούμενος παρὰ ἀπολύτως εἰδικοῦ καὶ πεπειραμένου τεχνικοῦ ἐπιτελείου καὶ πρὸς τοῦτο εἴμεθα τῆς γνώμης, ὅτι μία ὀργάνωσις, ὡς ἡ ἀκόλουθος, θὰ εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία». Ὥστε βλέπετε, διὰ μὲν τὴν προκαταβολὴν τῶν 400 χιλ. λιρῶν, δὲν πρόκειται νὰ τὴν ἀναζητήσουν διὰ δανείου. Τὴν ἐνεργοῦν ἐκ τῶν κεφαλαίων των. Διὰ δὲ τὸ δάνειον τῶν ἓξ ἑκατομμ. λιρῶν, ὑπόσχονται «νὰ προμηθεύσωμεν τὰ ἀναγκαῖα διαδοχικὰ δάνεια, ὅσα θὰ εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὅλου ἔργου». Ὥστε κατὰ τὰς προτάσεις ταύτας δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν ἑκατομμυρίων λιρῶν, ἀλλ’ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελεν εὑρεθῇ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ θελήσῃ νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ ἔργον καὶ νὰ ὑπερβῇ τὰ 6 ἑκατομμύρια, διὰ τῶν ἐπιστολῶν τούτων οἱ «Asiatic» καὶ «Samuel» ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμουν καὶ τὰ περιπλέον δάνεια, τὰ ὑπερβαίνοντα τὸ δάνειον τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Ἐκ τοῦ πρώτου μέρους τῆς ἐπιστολῆς τῆς «Asiatic» προκύπτει ὅτι ἡ Ἑταιρεία Asiatic Pertoleum Company ἀναλαμβάνει ὑπευθύνως νὰ δώσῃ ὁλόκληρον τῆς ὑποστήριξίν της, ὅπως φέρῃ εἰς πέρας τὸ ὅλον ἔργον.

§91Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὶ εὐθύνη εἶναι αὐτή;

§92Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Σταματῶ ἐδῶ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐγγράφου τῆς «Asiatic» ἐπιφυλασσόμενος νὰ τὴν συνεχίσω, ὅταν θὰ πρόκειται νὰ ἐξετάσω τὴν τεχνικὴν καὶ ἐπιστημονικὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ οἶκος Μακρῆ. Τὸ δὲ ἔγγραφον τοῦ οἴκου «Samuel And Co» εἰς οὓς ἀναφέρεται ἡ «Asiatic» ἀπευθύνεται ἐπίσης πρὸς τὸν οἶκον Μακρῆ καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). «M Samuel καὶ Co Limited -London Λονδῖνον, 13 Ὀκτωβρίου 1927 «Ἐν συνεχείᾳ τῆς ἀπὸ 22 Ὀκτωβρίου 1925 ἀπὸ κοινοῦ ἀπευθυνθείσης ὑμῖν μετὰ τῆς Asiatic Petroleum Kompany ἐπιστολῆς καὶ δι’ ἧς ἐξουσιοδοτήσαμεν ὅπως προέλθητε εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὁδοποιΐαν ἐν Ἑλλάδι, μᾶς δημιουργεῖ τὸ ἄκρον ἡμῶν ἐνδιαφέρον ἡ πληροφορία, ὅτι τὸ σχέδιον τοῦτο προὐχώρησε μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε ὁ διαγωνισμὸς προσεχέστατα θέλει λάβει χώραν καὶ συνάμα ὅτι ὑπάρχει ἰσχυρὰ πιθανότης ὅτι ἡ ὁμὰς ὑμῶν θέλει ἀνταμειφθῇ διὰ τοὺς κόπους, οὓς ἐπὶ ἔτη κατέβαλε διὰ τῆς ἀναθέσεως εἰς ὑμᾶς τῆς συμβάσεως. Ἄν ἡ σύμβασις πραγματοποιηθῇ, εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ διαθέσωμεν προκαταβολὴν 400,000 λιρῶν Ἀγγλίας ἔναντι τῶν σχετικῶν ἐγγυήσεων τῶν ἀναφερομένων ἐν ἄρθρῳ 25 τοῦ νόμου 3404 ἐξ οὗ προκύπτει, ὅτι, ἂν δὲν συμψηφισθῇ εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδοθῇ παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ δι’ ὃ ὑπάρχει πρόβλεψις 18 μηνῶν, τότε θέλει ἐπιστραφῇ πρὸς ἡμᾶς εἰς τρεῖς ἐτησίας δόσεις, ἐξ ὧν ἡ πρώτη ἐντὸς 12 μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐκπνοῆς τῆς παρὰ τοῦ νόμου προβλεπομένης δεκαοκταμήνου προθεσμίας. Λαμβάνομεν ἐπίσης ὑπὸ σημείωσιν, ὅτι συμφώνως πρὸς τὰ ἄρθρα 22 καὶ 23 τοῦ Νόμου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν τῶν σχετικῶν δανείων, ὅτι, ἐὰν, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Κυβέρνησις κρίνει εὔθετον δὲν δυνηθῆτε νὰ ἐνασκήσητε τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐπαφίεται εἰς ταύτην τὸ δικαίωμα νὰ καταστήσῃ τὴν σύμβασιν ἄκυρον. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω, εἴμεθα ἀπολύτως ἕτοιμοι, συμπράττοντες μετὰ τῶν φίλων μας Ὁμίλου «ΣΕΛΛ» νὰ προβλέψωμεν διὰ τοὺς οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς πρὸς ἔκδοσιν διαδοχικῶν δανείων, ὅσα θὰ εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου. Λαμβάνοντες ὑπὸ σημείωσιν τὸ μέγα ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ὁ φίλος ὅμιλος «ΣΕΛΛ» ἔχει ὅπως ὑποβοηθήσῃ τὴν δημιουργίαν συγκοινωνιῶν ἐν τῇ Χώρᾳ σας, καὶ ἀντιλαμβανόμενοι ὅπως ἐκεῖνοι ὅτι καλαὶ μέθοδοι μεταφορῶν ἀποτελοῦν ζωτικὴν ἀνάγκην διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς, λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ δώσωμεν εἰς ὑμᾶς τὴν πλήρη ἡμῶν ὑποστήριξιν, πρὸς πραγματοποίησιν τῶν ἀνωτέρω οἰκονομικῶν ἐνεργειῶν, καὶ διαβιβάζομεν ὑμῖν τὰς καλλιτέρας τῶν εὐχῶν μας διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σχεδίου. Διατελοῦμεν μεθ’ ὑπολήψεως». (Ἕπονται αἱ ὑπογραφαὶ) Ὡς βλέπετε, καὶ οἱ Samuel and Co ἀναλαμβάνουν τὴν χορηγίαν τῆς προκαταβολῆς τῶν 400 χιλ. λιρῶν ἐκ τῶν κεφαλαίων των. Ἐπίσης νὰ προβλέψουν διὰ τὴν ἔκδοσιν διαδοχικῶν δανείων, ὅσα θὰ εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου. Ἐπὶ πλέον ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς παραγράφου τοῦ ἐγγράφου, ἥτις διαλαμβάνει ὅτι: «Λαμβάνομεν ἐπίσης ὑπὸ σημείωσιν, ὅτι συμφώνως πρὸς τὰ ἄρθρα 22 καὶ 23 τοῦ νόμου... κλπ.». Καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε τοῦτο πολύ, διότι εἰς τὰ ἄρθρα 22 καὶ 23 τοῦ νόμου ἀναφέρεται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ ἀναδόχου, ὅπως οἱ ὅροι τοῦ δανείου, ὁ τόκος καὶ τὰ λοιπὰ νὰ μὴ εἶναι ἀνώτεροι ἐκείνων, μὲ τοὺς ὁποίους θὰ ἐκδοθῇ τὸ τριμερὲς δάνειον. Ἀναγνωρίζει ἑπομένως πλήρως τὴν ἰσχὺν τοῦ ὅρου τούτου. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων): «Λαμβάνομεν ἐπίσης ὑπὸ σημείωσιν, ὅτι συμφώνως πρὸς τὰ ἄρθρα 22 καὶ 24 τοῦ νόμου ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν τῶν σχετικῶν δανείων, ὅτι ἐὰν καθ’ ὃν χρόνον ἡ Κυβέρνησις κρίνει εὔθετον δὲν δυνηθῆτε νὰ ἐνασκήσητε τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐπαφίεται εἰς ταύτην τὸ δικαίωμα νὰ καταστήσῃ τὴν σύμβασιν ἄκυρον». Ἐπαναλαμβάνει οὕτω τὴν ρήτραν τοῦ νόμου. Πρόκειται ἑπομένως περὶ πλήρους καὶ ἀνεπιφυλάκτου ὑποστηρίξεως.

§93Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ποῖαι εἶναι αἱ ἐπιφυλάξεις;

§94Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Αἱ ἐπιφυλάξεις εἶναι, ὅτι ἀναφέρει, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον παρουσιασθῇ ἐνδεχόμενα τοιαῦτα ἔκτακτα καὶ ἀπρόβλεπτα, ὥστε νὰ μὴ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπιφυλάσσει εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὸν ἀνάδοχον. Τώρα τί εἶναι αὐτὴ ἡ Asiatic Petroleum Co; Διότι ἂν ἐπρόκειτο περὶ τῶν 400 χιλιάδων λιρῶν καὶ μόνον θὰ σᾶς ἔλεγον, κύριοι, εἶναι τοῦτο βεβαίως σπουδαῖον πρᾶγμα καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν ἁπλῶς ἐπὶ τῆς ὑποσχέσεώς των. Ἀκόμη περισσότερον, προκειμένου περὶ ὁλοκλήρου τοῦ δανείου. Διότι ἠμπορεῖ νὰ ὑπόσχεται κανεὶς πολλά, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν βεβαιότητα τί δύναται νὰ ἐκτελέσῃ. Τὰς πληροφορίας περὶ τῶν οἴκων τούτων ἔλαβα ἐπίσης παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς καὶ διὰ τοὺς ἄλλους συναγωνισθέντας. Τὸ τηλεγράφημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς τοὺς ἀνταποκριτὰς της ἐν Λονδίνῳ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτησε πληροφορίας, εἶναι ἐντελῶς ὅμοιον πρὸς τὸ ἄλλο διὰ τοὺς ἄλλους οἴκους (ἀναγινώσκει). Παρακαλοῦμεν τηλεγραφήσατε πληροφορίας σχετικὰς μὲ Asiatic Petroleum Go καὶ Samuel and Co London, οἵτινες ἔκαμον προσφορὰς διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν ὁδῶν ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἐὰν κατὰ τὴν γνώμην σας ὁ ὅμιλος οὗτος εἶναι εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ πρὸς τοῦτο δάνειον 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν». Καὶ ὁ εἷς ἐκ τῶν ἀνταποκριτῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀπαντᾷ: (Ἀναγινώσκει). «Τηλεγράφημά σας 1ης. Περὶ οὗ πρόκειται ὅμιλος εἶναι ἀπολύτως καλὸς δι’ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις του καὶ εἰς θέσιν νὰ χρηματοδοτήσῃ τὰς ἀναφερομένας ἐπιχειρήσεις». Ἐδῶ μᾶς ἀπαντᾷ ὁ ἀνταποκριτὴς τῆς Ἐθν. Τραπέζης, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν ὁ ὅμιλος οὗτος νὰ κάμῃ τὸ δάνειον. Δεύτερον τηλεγράφημα ἑτέρου ἀνταποκριτοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. (Ἀναγινώσκει) «Τηλεγράφημά σας 1ης Νοεμβρίου. Ἀμφότεροι οἶκοι ἀρίστης οἰκονομικῆς καταστάσεως. Θεωροῦνται ἀπολύτως καλοὶ δι’ οἱασδήποτε ἐπιχειρήσεις, ἀναλαμβάνουν—ἄνευ εὐθύνης». Τρίτον τηλεγράφημα ἑτέρου ἀνταποκριτοῦ (ἀναγινώσκει). «Τηλεγράφημα σας 2ας. Αἱ δύο ἀναφερόμεναι ἑταιρεῖαι εἶναι πρώτης τάξεως καὶ πᾶν ἐκ μέρους των γενόμενον συμβόλαιον δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀπολύτως ἰσχυρόν». Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰς πληροφορίας διὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω οὐχὶ ἐπὶ λέξει, διὰ τοὺς γνωστοὺς λόγους, τὸ τηλεγράφημα τοῦ Πρέσβεως ἐν Λονδίνῳ, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἡ Asiatic ἔχει συνεταιρικὸν κεφάλαιον 4,000,000 λιρῶν Ἀγγλίας, εὑρισκομένων εἰς χεῖρας ἐλαχίστων μόνον μετόχων. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ μειώσω τὴν φήμην, πίστιν καὶ ἀξιότητα τῶν παρουσιασθέντων ἀμερικανικῶν οἴκων, τοὺς ὁποίους ἐζητήσαμεν, τί νὰ εἴπω περὶ τῶν κεφαλαίων των, τοῦ ἑνὸς 800 χιλ. δολλάρια, τοῦ ἑτέρου 120 χιλ., τοῦ ἑτέρου 400 χιλ. ἐν συγκρίσει μόνον πρὸς τὰ τῆς Asiatic ἐκ 4 ἑκατ. λιρῶν. Τώρα κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς Πρεσβείας διατελεῖ ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Royal Dutcsh ἥτις συνεχωνεύθη μὲ τὴν «Shell» διὰ τῆς ἀνταλλαγῆς μετοχῶν. Διὰ δὲ τὴν Samouel and Co ὁ κ. Κακλαμάνος τὴν θεωρεῖ ἀκόμη ἰσχυροτέραν ἀπὸ τὴν «Asiatic». Ἡ «Asiatic» ἔχει συνεταιρικὸν κεφάλαιον 4 ἑκατομμυρίων λιρῶν, εὑρισκομένων εἰς χεῖρας ὀλίγων μετόχων. Ἡ «Samuel» εἶναι ἀκόμη ἰσχυροτέρα ἑταιρεία. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἑταιρεῖαι, αἱ ἐμφανιζόμεναι ὅπως ἀναλάβουν τὴν χορήγησιν τοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Πῶς θέλετε νὰ ὑποθέσω ὅτι ὁ ὅμιλος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται οἰκονομικῶς ὁ οἶκος Μακρῆ, δὲν ἔχει κῦρος, ὅπως θὰ ἤθελόν τινες τῶν ἐπερωτησάντων νὰ παραστήσωσι, καὶ πῶς νὰ εἴπω εὐσυνειδήτως ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποτανθῶμεν εἰς τοὺς οἴκους τούτους διὰ νὰ συνάψωμεν τὸ δάνειον τῶν 6,000,000 λιρῶν, ἀφοῦ ἔρχονται καὶ μᾶς λέγουν ὅτι καὶ τὴν προκαταβολὴν τῶν 400 χιλ. λιρῶν θὰ μᾶς τὴν δώσουν ἄνευ δανείου, ἐνῷ περὶ μὲν τῆς προκαταβολῆς 400 χιλιάδων λιρῶν ὁ οἶκος Fox Brothers ποσῶς δὲν ὁμιλεῖ, ὁ δὲ ἄλλος οἶκος ὁμιλεῖ πῶς θὰ τὴν ἀνεύρῃ διὰ δανείου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς συμφέρει; Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας. Αὐτὴ ἡ προκαταβολὴ πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τώρα ἀμέσως, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς βιάζεται, διότι οἱ κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος θέλουν δρόμους, διότι ὁ χωρικὸς δὲν ἔχει πῶς νὰ μεταβῇ ἀπὸ τὸ ἕνα χωριὸ στὸ ἄλλο, διότι ὁ πενόμενος λαὸς θέλει ἐργασίαν. Διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχομεν τόσους ἀέργους, εἰς τὴν Ἀθήνα μόνον καὶ τὸν Πειρκιά, χωρὶς νὰ ὑπολογίσωμεν πόσους ἔχομεν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Λοιπὸν βιαζόμεθα καὶ θέλομεν τὸ ποσὸν τοῦτο διὰ ν’ ἀρχίσωμεν ἀμέσως. Γνωρίζετε ὅτι κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ἡ πρώτη μερὶς τοῦ δανείου τῶν 6,000,000 λιρῶν, δηλαδὴ τὰ 2 ἑκατομμ. λίραι, ἂς ὑποθέσωμεν, θὰ δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ ἐντὸς δεκαοκταμήνου ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Διότι δὲν θέλομεν νὰ παρουσιασθῶμεν εἰς τὴν ἀγορὰν εὐθὺς μετὰ τὸ τριμερὲς δάνειον ζητοῦντες νέον δάνειον. Ἀλλὰ ἂν θέλομεν διάστημα μέχρι 18 μηνῶν τὸ πολὺ διὰ νὰ μὴ κουράσωμεν τὴν ἀγορὰν διὰ τῆς ἐπιζητήσεως παρ’ ἡμῶν νέου δανείου, τί θὰ κάμωμεν εἰς τὸ διάστημα τῶν μηνῶν αὐτῶν ἔστω καὶ ὀλιγωτέρων τῶν 18 μηνῶν; Νὰ μὴ κάμωμεν τίποτε; Δι’ αὐτὸ ἔχομεν ἀνάγκην τῆς προκαταβολῆς τῶν 400,000 λιρῶν. Πῶς θὰ τὰς εὕρωμεν; Ὁ ἕνας οἶκος σιωπᾷ, ὁ ἄλλος λέγει διὰ δανείου. Ἀλλὰ ἀκριβῶς ἡμεῖς θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν νὰ παρουσιασθῶμεν εἰς τὴν Διεθνῆ ἀγορὰν καὶ νὰ ζητήσωμεν τώρα δάνειον, ἀκριβῶς κατὰ τὴν σύναψιν τοῦ τριμεροῦς δανείου. Ὁ ἄλλος οἶκος μᾶς λέγει «θὰ σᾶς δώσω τὴν προκαταβολὴν ἄνευ δανείου ἐγώ». Καὶ δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, ὅπως μᾶς παρουσιάζουν τὰ κεφάλαιά του οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἦτο δυνατὸν νὰ μείνῃ δισταγμός, ὅτι ὁ οἶκος αὐτὸς ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτὸς εἰς τὸν συναγωνισμόν; Μετὰ τοῦτο ὤφειλον νὰ ἐξετάσω πλέον ἐπισταμένως, ποία ἡ τεχνικὴ ὀργάνωσις τοῦ οἴκου Μακρῆ, ποία ἡ ἐπιστημονική του ὀργάνωσις. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ἐξηγήσω τί ἐννοῶ ἐπιστημονικὴ ὀργάνωσις καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ συγχωρήσητε ἂν σᾶς κουράζω, ἀλλὰ ἐδόθη —καὶ δικαίως—μία σημασία ἐξαιρετικὴ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Κατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις ἢ ὅτι ἐνήργησε τουλάχιστον ἐπιπολαίως, ἂν μή τι χειρότερον, ἀπὸ τοὺς ἐπερωτήσαντας ἡμᾶς ἀπόψε, Εἶναι ζήτημα λοιπὸν μεγάλης σημασίας τὸ πῶς ἔκρινε ἡ Κυβέρνησις. Διότι ἡ Βουλὴ εἶπεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ νόμου: Σοῦ ἐμπιστεύομαι νὰ κανονίσῃς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Δὲν σοῦ θέτω κανένα περιορισμόν. Τὴν κρίσιν σου, δὲν σὲ ὑποχρεώνω νὰ τὴν φέρῃς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς κύρωσιν. Σοῦ δίνω πρὸς τοῦτο τὴν ἐμπιστοσύνην μου. Καὶ ἤδη ἔρχομαι ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως ἐνταῦθα διὰ νὰ σᾶς δώσω λόγον, ἐπερωτώμενος, διότι ἐξεφράσθη ἀμφιβολία ἀπὸ τοὺς ἐπερωτῶντας ἂν ἡμεῖς διεχειρίσθημεν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ὅπως μᾶς τὴν ἐνεπιστεύθη ἡ Βουλὴ διὰ νὰ τὴν διαχειρισθῶμεν. Ὥστε τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σοβαρὸν καὶ ἂν σᾶς κουράζω, σᾶς ζητῶ συγγνώμην καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ μοῦ παράσχητε τὴν συγγνώμην αὐτήν. Τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς ὁδῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα δύναται νὰ ἐξετασθῇ τώρα, εἰς τὴν περίοδον τὴν ὁποίαν διερχόμεθα, μετ’ ἐλπίδων καλῶν λύσεων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου, δι’ ἕνα πολὺ σπουδαιότατον λόγον. Αἱ ὁδοὶ κατεσκευάζοντο μέχρι τοῦδε κατὰ ἕνα καὶ μόνον σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι παγκοσμίως γνωστὸν ὡς σύστημα ἐπιστρώσεως Macadam, εἶναι τὸ εἰς πάντας ὑμᾶς γνωστὸν σύστημα τῆς ἐπιστρώσεως διὰ σκύρων, ἐπὶ τῶν ὁποίων γίνεται μία κυλίνδρωσις καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων σκύρων ρίπτεται μία συνδετικὴ ὕλη ἐκ γῆς ἐκσκαπτομένης ἐκ πλησιοχώρων μερῶν. Κατόπιν δὲ γίνεται ἡ δευτέρα κυλίνδρωσις. Δυστυχῶς ἢ ἀτυχῶς, ἡ Χώρα ἡμῶν ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀσβεστικὰ πετρώματα τὰ δὲ σκῦρα, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ ἀσβεστικὰ πετρώματα εἶναι τὰ ἀθλιέστερα σκῦρα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθοῦν. Διότι τὰ σκῦρα ἐξ ἀσβεστικῶν πετρωμάτων δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνθέξουν εἰς τὴν μεταξύ των σύνθλιψιν καὶ κονιοποιοῦνται ταχύτατα. Δι’ αὐτὸ εἴχομεν κατὰ τὴν παλαιὰν ἐποχὴν τὴν κόνιν τῶν Ἀθηνῶν, ἡ ὁποία μᾶς ἐτύφλωνε καὶ δὲν μᾶς ἄφηνε ν’ ἀναπνεύσωμεν. Δι’ αὐτὸ καὶ οἱ δρόμοι τῆς Ἑλλάδος εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀθλίαν αὐτὴν κατάστασιν. Διότι μετὰ ἓξ μῆνας ἀπὸ τῆς κατασκευῆς αὐτῶν, εὑρίσκονται εἰς κακὴν κατάστασιν, ἕνεκα τῆς κονιοποιήσεως τῶν σκύρων καὶ ἄλλων συναφῶν αὐτῶν. Ἑπομένως τὸ ζήτημα τῆς ὁδοποιΐας εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ ἐὰν δὲν παρουσιάζοντο τὰ νέα συστήματα τῆς ὁδοποιΐας τῶν ἀσφαλτικῶν, λεγομένων, ἐπιστρωμάτων. Διὰ τῶν μέσων τούτων κατασκευάζονται ἐπιστρώματα μόνιμα, ἡμιμόνιμα, διαφόρων βαθμῶν σκληρότητος, τοιαύτης φύσεως ὥστε νὰ δύνανται ν’ ἀνθέξωσιν ἐπὶ πολὺ μετ’ ἐλαχίστης συντηρήσεως, ἀναλόγως τῆς μεγαλυτέρας ἢ μικροτέρας κυκλοφορίας τῆς ὁδοῦ καὶ αἴρονται οὕτω τὰ ἐλαττώματα τοῦ Μακαδαμικοῦ ἐπιστρώματος, τοῦ ὁποίου μέχρι τοῦδε ἐγίνετο χρῆσις ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Ὥστε τώρα δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς διὰ τὴν κατασκευὴν μεγάλου δικτύου καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, τοῦ ὁποίου δικτύου ἡ συντήρησις θὰ εἶναι εὐθηνὴ ὁπωσδήποτε, ἐν ἀναλογίᾳ μὲ τοὺς πόρους ἡμῶν καὶ τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι πάντοτε εἰς τοιαύτην καλὴν κατάστασιν, ὥστε νὰ εἶναι πραγματικῶς ὠφέλιμον εἰς τοὺς κατοίκους τῆς χώρας ἡμῶν. Ἀλλὰ τὰ ἀσφαλτικὰ ἐπιστρώματα διαφόρων, ὡς εἶπον, βαθμῶν σκληρότητος καὶ συνεπῶς δαπάνης, ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ τῆς κυκλοφορίας ἐφ’ ἑκάστης ὁδοῦ, διὰ νὰ κατασκευασθοῦν ἀπαιτοῦνται μέθοδοι πολυπλοκώτατοι, ἀπαιτεῖται μία ἐπιστημονικὴ ὀργάνωσις τῆς ἐργασίας δυσχερεστάτη. Νομίζετε ὅτι δυνάμεθα νὰ μεταχειρισθῶμεν εἰς Ἀθήνας τὴν αὐτὴν ἄσφαλτον, τὴν ὁποίαν μεταχειρίζονται εἰς Βερολῖνον, ἢ Λονδῖνον ἢ καὶ Αἴγυπτον; Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀπατᾶται ὁ νομίζων τοῦτο, ἐξ ἀναλογίας τοῦ κλίματος κρίνων, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ χρῆσις τῆς αὐτῆς ἀσφάλτου καὶ τῆς αὐτῆς μεθόδου ἐργασίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρησιμοποίησιν τῆς ἀσφάλτου, ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ εἶναι αὕτη ἀνάλογος πρὸς τὰς ἰδιαιτέρας κλιματολογικὰς συνθήκας τῆς χώρας. Ὑπάρχει εἷς ὅρος τεχνικός, ὁ ὁποῖος καθορίζει τὸ στοιχεῖον τὸ ὁποῖον παριστᾷ τὴν διαφορετικότητα τῆς ἀσφάλτου κατὰ τὰς διαφόρους ἰδιότητας αὐτῆς, τὰς ἀνταποκρινομένας εἰς ἑκάστην διάφορον χώραν. Τὸ στοιχεῖον τοῦτο, ἡ ἰδιότης αὕτη εἶναι ἀπὸ τόπου εἰς τόπον διάφορος καὶ διάφορος κατὰ οὐχὶ καὶ πολὺ μεγάλας ἀποστάσεις. Π.χ. διαφέρει ἀπὸ τῆς Βορείου ἕως τὴν Νότιον Ἀγγλίαν, ἀπὸ τῆς Βορείου εἰς τὴν Νότιον Ἰταλίαν. Τὸ στοιχεῖον τοῦτο ὀνομάζεται Penetration. Διὰ τὴν Penetration αὐτὴν γίνονται ἤδη μελέται καὶ καὶ πειράματα εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον ἡμῶν καὶ γίνεται ἀρκετὰ σπουδαία ἐργασία ἐκεῖ ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς ἐπιστημονικῆς. Ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι δὲν σᾶς ἀνέφερον, παρὰ μόνον αὐτὸ τὸ στοιχεῖον· ἐκ τούτου, ἐννοεῖτε πόσα ἄλλα ζητήματα περίπλοκα, πολυποίκιλλα καὶ πολυσύνθετα ὑπάρχουν διὰ τὴν χρῆσιν τῆς ἀσφάλτου, διὰ νὰ ἔχωμεν ἐπίστρωμα καλῆς ποιότητος, τὸ ὁποῖον νὰ σᾶς ἐξασφαλίζῃ δρόμους ἀσφαλοῦς συγκοινωνίας καὶ εὐκόλου συντηρήσεως. Δὲν εἶναι ὅθεν δυνατόν, παρὰ νὰ μεταχειρισθῶμεν εἰδικοὺς ἀνθρώπους διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν, διὰ τὴν ὀργάνωσιν τὴν ἐπιστημονικήν, διὰ τὴν διεύθυνσιν. Ὁ λόγος οὗτος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤγαγεν ἡμᾶς κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη εἰς τὴν Βουλήν, νὰ ἐπιφυλάξωμεν ἐκ τοῦ ὅλου προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἀσχοληθῇ διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζομεν εἰς μηχανικούς, ὑπομηχανικούς, ἐργολάβους, ὑπεργολάβους, τεχνίτας καὶ ἐργάτας εἰς 40 χιλιάδας κατ’ ἔτος εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὅλους Ἕλληνας κατὰ τὸν νόμον, διότι τοῦτο ὁρίζει ὁ νόμος, ἐπιφυλαξάμενοι λέγω 8 μόνον—ὄχι 8 χιλιάδας, 8 μόνον ἄτομα—νὰ εἶναι ξένοι, οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς βοηθήσουν διὰ τὸ ἐπιστημονικὸν μέρος τῆς χρήσεως τῆς ἀσφάλτου, διότι ἄλλως κινδυνεύομεν νὰ ἔχωμεν κακὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου. Εἴδετε, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ψέξω τοὺς κατασκευαστάς, εἴδετε τί ἐπάθαμεν μὲ τὴν ὁδὸν Πειραιῶς· δὲν ἐλύθη δ’ ἀκόμη τὸ ζήτημα τοῦ ποῖος πταίει: ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον ἔδωσε τὴν ἐντολὴν τῆς χρήσεως τοιούτου ἀσφαλτικοῦ ἐπιστρώματος ἢ ἡ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία τὸ κατεσκεύασε. Καὶ ἤδη γίνονται πειράματα δηλαδὴ ἓν μέρος τῆς ὁδοῦ ταύτης ἐπιστρώνεται ἀκριβῶς μὲ τὸ αὐτὸ σύστημα, ἐπιβλεπόμενον ὑπὸ τῶν μηχανικῶν τοῦ Ὑπουργείου, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐκ τῆς πείρας, ποῖος πταίει· ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἢ ἡ Ἑταιρεία; Ὥστε βλέπετε δὲν εἶναι πρᾶγμα εὔκολον ἡ χρῆσις τῆς ἀσφάλτου καὶ θὰ ἐχρειάζετο νὰ ἴδωμεν ποῖος θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως θὰ διηύθυνε τὸ ἔργον τοῦτο. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι οἱ ἐργολάβοι τῆς Β. Ἑλλάδος, μᾶς παρουσίασαν τὸν κ. Δάντσιον. Πρέπει νὰ ἴδωμεν τώρα, ὁ κ. Μακρῆς τί μᾶς παρουσιάζει; Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν ἐπιστολὴν τῆς Asiatic Petroleum Company, ἀκριβῶς εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἐσταμάτησα Λέγω ἐδῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν μίαν κάποιαν ἐπιστημονικὴν ὀργάνωσιν. Ἡ Asiatic Petroleun Company τί ἀναλαμβάνει διὰ τὴν ὀργάνωσιν αὐτήν; Μᾶς λέγει τὸ ἑξῆς. «Εἷς πρώτης τάξεως μηχανικός, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ, ὄχι μόνον εὐρεῖαν διοικητικὴν πεῖραν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἴδιος ἐκτελέσῃ ἔργα ὁμοίας φύσεως μὲ τὸ προτεινόμενον. Εἰς τὴν θέσιν ταύτην θὰ ἐπροτείνομεν ἄνθρωπον τῆς περιωπῆς τοῦ ταγματάρχου Aldington ὁ ὁποῖος ἤδη ἀσχολεῖται εἰς τὴν μελέτην καὶ κατασκευὴν τινῶν ἐκ τῶν μεγίστων ὁδοποιητικῶν ἔργων ἐκτελουμένων παρὰ τοῦ Βρεττανικοῦ Ὑπουργείου Μεταφορῶν. Ὁ ταγματάρχης Aldington εἶναι ὁ δεξιὸς βραχίων τοῦ Sir Henry Maybury, γενικοῦ διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων ὁδῶν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας. Οὗτος ἔχει ἐπεξεργασθῆ τὰ σχέδια, συγγραφὰς ὑποχρεώσεων καὶ προϋπολογισμούς, συγχρόνως δὲ ἔχει ἐποπτεύσει τὴν ἐκτέλεσιν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὁδοποιητικῶν ἔργων ἀξίας περίπου 5 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Ὁ ταγματάρχης Aldington εἶναι ἐν πλήρει γνώσει ὅλων τῶν νεωτέρων μεθόδων κατασκευῶν ὁδῶν, κατέχει ἄριστα πιστοποιητικά, θὰ εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐνεργήσωμεν ὅπως ἀποσπασθῇ παρ’ ἡμῖν καὶ ἀναλάβῃ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ὅλου ἔργου, ἐὰν καταστῆτε ἀνάδοχος τῆς συμβάσεως. Ἐπιπροσθέτως θὰ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἔχῃ δύο βοηθοὺς ἀνωτέρους μηχανικούς: ἕνα μὲν εἰδικοποιημένον εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν, τὸν δὲ ἕτερον, ἀπολύτως εἰδικὸν εἰς πάσης φύσεως ἀσφαλτικὰ ἔργα. Τοιούτους θέλομεν θέσει εἰς τὴν διάθεσίν σας ὅταν θὰ εἶσθε ἕτοιμοι ν’ ἀρχίσητε τὰ ἔργα. Ἐπὶ πλέον θὰ χρειασθῆτε ἕνα καλῶς κατηρτισμένον χημικόν, ἐργασθέντα εἰς Χημικὰ Ἐργαστήρια μιγμάτων ἀσφάλτου καὶ δυνάμεθα ν’ ἀποσπάσωμεν παρ’ ἡμῖν τοιοῦτον ὅταν τὸ ζητήσητε. Ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι ἐπιθυμεῖτε ὅπως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν κατασκευῶν χρησιμοποιηθῇ ὅσον εἶναι δυνατὸν μεγαλύτερος ἀριθμὸς Ἑλλήνων μηχανικῶν, ἐν τούτοις ὅμως 3 ἢ 4 Ἄγγλοι μηχανικοὶ θὰ σᾶς ἦσαν ἀναγκαῖοι καὶ ἴσως καὶ μερικοὶ ἐργοδηγοί, οὕτως ὥστε οἱ Ἕλληνες μηχανικοὶ καὶ ἐργοδηγοὶ νὰ ἐκπαιδευθῶσιν ἀρτίως. Τοιούτους μηχανικοὺς καὶ ἐργοδηγοὺς ἄριστα κατηρτισμένους θὰ θέσωμεν ἐν καιρῷ εἰς πλήρη συμβουλευτικὴν ἐπαφὴν μετὰ τοῦ ἀρχιμηχανικοῦ τῆς ὁδοποιΐας κ. Z. S. Killick, ὁ ὁποῖος προτοῦ ἀναλάβῃ ὑπηρεσίαν παρ’ ἡμῖν, ὑπῆρξεν ἀναπληρωτὴς τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων ὁδῶν καὶ Ἀρχιμηχανικὸς εἰς τὸ Βρεττανικὸν Ὑπουργεῖον Μεταφορῶν. Ὑποθέτομεν ὅτι εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσητε τὴν ἀξίαν τῶν ἀνωτέρω, κρίνοντες ἐκ τοῦ παρελθόντος, ὁπότε ἐθέσαμεν τὴν τεχνικὴν ἡμῶν ὀργάνωσιν εἰς τὴν διάθεσίν σας, ἐν σχέσει μὲ τὴν μικρὰν ὁδοποιΐαν, ἡ ὁποία ἐξετελέσθη ἐν Ἀθήναις κατὰ τὸ πρόσφατον παρελθόν. Ἐν τέλει δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ Κυβέρνησις Ὑμῶν μὲ ἐνδιαφέρον θὰ πληροφορηθῇ παρ’ ἡμῶν ὅτι ἀποτέλεσμα τῆς συνεντεύξεως, τὴν ὁποίαν ἐπετύχατε νὰ λάβητε μετὰ τοῦ Sir Henry Maybury, Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς ὁδοποιΐας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ Μεταφορῶν, εἶναι ὅτι οὗτος εἶναι ἕτοιμος νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ τὴν πεῖραν του εἰς τὴν ξένην φιλικὴν Κυβέρνησιν ἂν ἐζητεῖτο πρὸς τοῦτο, θὰ ἦτο δὲ εὐτυχὴς νὰ προσφέρῃ τὰς συμβουλάς του, οὕτως ὥστε νὰ ἐπωφεληθῇ αὕτη τῶν ἐξαιρετικῶν γνώσεών του καὶ τῆς πείρας του. Ἐλπίζοντες ὅτι κατὰ τὸν διαγωνισμὸν ἡ Ἑταιρεία σας θέλει προκριθῇ ἀνάδοχος τῆς συμβάσεως». Ἰδοὺ λοιπόν, τί μᾶς προτείνεται διὰ τὸ ἐπιστημονικὸν μέρος τῆς ἐργασίας, δηλαδὴ πῶς θὰ εἴμεθα ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως ἀσφαλεῖς ὅτι θὰ κάμωμεν ἀσφαλτικὰ ἐπιστρώματα καλῆς ποιότητος καὶ διαρκείας. Ποῖοι εἶναι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλθουν ἔξωθεν διὰ νὰ μᾶς βοηθήσουν εἰς τοῦτο; Διότι δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν κανεὶς ἐξ ἡμῶν νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ διδαχθῇ ἀπὸ κανένα. Τὸ ἔγγραφον τῆς «Asiatic» μᾶς προτείνει τὸν κυριώτερον βοηθὸν τῆς γενικῆς Διευθύνσεως ὁδοποιΐας τῆς Ἀγγλίας καὶ αὐτὸν τοῦτον τὸν κ. Maybury τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης τῆς Ἀγγλίας καὶ 5 ἄλλα πρόσωπα εἰδικῆς μορφώσεως, ὥστε νὰ δυνάμεθα τοιαύτην ἐπιστημονικὴν ὀργάνωσιν νὰ τὴν ἐμπιστευθῶμεν ἀπολύτως. Ὑπάρχει καὶ ἐπιστολὴ τοῦ κυρίου Maybury εἰς τὸν φάκελλόν μου, βεβαιοῦσα τὴν προθυμίαν του νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάθεσίν μας. Οὕτω δυνάμεθα ἐπιστημονικῶς νὰ εἴμεθα καλῶς ὠργανωμένοι. Ἀλλὰ πῶς θὰ ἐκτελέσωσι τὸ ἔργον ἀπὸ τεχνικῆς ὀργανώσεως; Πῶς θὰ εἴμεθα καὶ τεχνικῶς ὠργανωμένοι; Ποῖοι εἶναι οἱ τεχνικοὶ πυρῆνες, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβωσι τὴν ἐργασίαν αὐτὴν ἐν Ἑλλάδι; Ὁ κ. Ραλλίδης π. χ. δὲν μᾶς ἀναφέρει τίποτε, εἰς τὰς προτάσεις του, περὶ τούτου. Μᾶς λέγει μόνον ὅτι ὑπάρχει μία Τσεχοσλοβακικὴ Ἑταιρεία κατασκευῆς, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀρίστη διὰ τὸν τόπον της καὶ λέγει, ὅτι αὕτη θὰ ἀναλάβῃ νὰ ἱδρύσῃ ἐν Ἑλλάδι τὸν τεχνικὸν ὀργανισμόν, νὰ ὀργανώσῃ δηλαδὴ τὰς δεκάδας χιλιάδων Ἑλλήνων οἵτινες πρόκειται ν’ ἀπασχοληθοῦν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο. Πῶς δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο, ἀπὸ μίαν ξένην Ἑταιρείαν κατασκευῆς, ἀγνοοῦσαν τὸν τόπον καὶ πρόσωπα καὶ πράγματα; Ὁμολογῶ, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τρέμῃ κανεὶς πρὸ τοῦ ὄγκου τοιαύτης εὐθύνης. Ὁ συνεταιρισμὸς τῶν ἐργολάβων λέγει, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι εἶναι τεχνικὸς ὀργανισμός. Πράγματι εἶναι τὸ πρὸς ὀργάνωσιν ὑλικόν. Ποῖος ὅμως θὰ τὸ ὀργανώσῃ; Ποῦ εἶναι οἱ πυρῆνες, οἱ ἰσχυροὶ ἑταιρικοὶ ὀργανισμοὶ τῆς ὀργανώσεώς των; Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ συζητήσω τοῦτο, ἀφοῦ δι’ ἄλλους λόγους κυρίως ὁ συνεταιρισμὸς δὲν ἐγένετο δεκτός. Ὁ δὲ τεχνικὸς ὀργανισμὸς τοῦ οἴκου Μακρῆ ποῖος εἶναι; Οἱ ἐπερωτήσαντες μᾶς παρέστησαν τὸν οἶκον τοῦτον, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν τεχνικὴν ὀργάνωσιν. Εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο; Ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν. Ὁ ἴδιος μᾶς παριστᾷ τὴν τεχνικήν του ὀργάνωσιν ἐν ἐγγράφῳ πρακτικῷ, ὑπογεγραμμένῳ παρ’ ὡρισμένων Ἑλληνικῶν τεχνικῶν Ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι δηλοῦσι πρὸς τὴν Ἀνώνυμον Ἐμποροβιομηχανικὴν Ἑταιρείαν Μακρῆ ...

§95Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τί ἐργασίαν κάμνει ἡ Ἑταιρεία Μακρῆ;

§96Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. .. πρὸς τὴν Ἀνώνυμον Ἐμποροβιομηχανικὴν Ἑταιρείαν Μακρῆ καὶ Σία τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Ὀκτωβρίου 1927. Πρὸς τὴν Ἀνώνυμον Ἐμποροβιομηχανικὴν Ἑταιρείαν. «Π. Γ. Μακρῆς καὶ Σία» Ἐνταῦθα «Κύριοι, Ἀρχομένου τὴν 27ην τρέχοντος τοῦ διαγωνισμοῦ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ὁδοποιΐας καὶ προκειμένου νὰ δηλώσητε κατ’ αὐτόν, συμφώνως μὲ τὴν οἰκείαν προκήρυξιν, τὴν τεχνικὴν ὑμῶν ὀργάνωσιν, ἐξουσιοδοτοῦμεν ὑμᾶς ἀνεπιφυλάκτως ὅπως δηλώσητε, ὅτι ἀποτελεῖται αὕτη ἐκ τοῦ συνόλου τῶν ἡμετέρων τεχνικῶν ὀργανώσεων, αἵτινες καὶ ἐκπροσωποῦσι σχεδὸν τὸ σύνολον τοῦ ὁδοποιητικοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Χώρας. Οὕτω δὲ καὶ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν συνεργασίαν καὶ καθοδήγησιν τοῦ ξένου ἐκπαιδευτικοῦ ὁμίλου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ὁδοποιΐας ἐπιτρεπομένου ἀριθμοῦ ξένων ὀργανωτῶν, θέλουσιν ἐφαρμοσθῇ αἱ νεώτεραι καὶ διεθνῶς ἀνεγνωρισμέναι ἐπιστημονικαὶ μέθοδοι, θέλει δὲ ἑδραιωθῇ παρὰ τῇ Κυβερνήσει ἡ πεποίθησις, τόσον διὰ τὴν ἐπιτυχῆ ἐκτέλεσιν τῶν κατασκευασθησομένων ἔργων, ὅσον καὶ διὰ τὸν ἀνώτερον ἐπιστημονικὸν ἔλεγχον κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Ἔχομεν πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ ὅμιλος ἡμῶν καταστῇ ἀνάδοχος, τὰ ἐκτελεσθησόμενα ἔργα θέλουσιν ἀποτελέσει μέγαν σταθμὸν προόδου εἰς τὸν τεχνικὸν βίον τῆς Χώρας, λυομένου ἅμα τοῦ προβλήματος τῶν ἐπαρχιακῶν συγκοινωνιῶν, ἐνῶ ἐξ ἄλλου τὸ Κράτος θέλει ἐξασφαλίσει ὑπὲρ αὐτοῦ τὴν εἴσπραξιν ὁλοκλήρου τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου διὰ τὰ ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων προκύψαντα κέρδη, ὡς καὶ τῶν λοιπῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, τοῦθ’ ὅπερ δὲν θέλει συμβῇ ἂν ὁ ἀνάδοχος εἶναι ἔστω καὶ ἐν μέρει ἀλλοδαπός. Κηρυσσομένου τοῦ ἡμετέρου ὁμίλου ἀναδόχου, τὰ κέρδη θέλουσιν παραμείνει ἅπαντα ἐν τῇ Χώρᾳ καὶ θέλουσι χρησιμοποιηθῇ ὡς νέον κεφάλαιον διὰ τὴν κατασκευὴν νέων παραγωγικῶν ἔργων, ἐνῶ κηρυσσομένου τυχὸν ξένου ὡς ἀναδόχου, θὰ μεταφερθῶσι ταῦτα εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Διατελοῦμεν μεθ’ ὑπολήψεως Ἀν. Ἑταιρεία Ὁδοποιΐας καὶ Τεχνικῶν Κατασκευῶν «Ἔργον» (ὑπογραφαί). «Κάδμος» Ἀνώνυμος Οἰκοδομικὴ Ἑταιρεία (ὑπογραφαί). «Ἐργοληπτικὴ» Γ.Ε.Ε.Μ.Α. Διαμαντόπουλος καὶ Σία. Ἀνώνυμος Ἑταιρεία (ὑπογραφαί). «Τέκτων» Ἀνώνυμος Οἰκοδομικὴ Ἑταιρεία (ὑπογραφαί). Ἑταιρεία Μονίμων Ὁδοστρωμάτων Ζήζιλας Βασιλείου καὶ Σία (ὑπογραφαί). Γενικὴ Ἀνώνυμος Ἑταιρεία Τεχνικῶν Ἐκτελέσεων (ὑπογραφαί). Ἀσφαλτικὰ Ἔργα Ἀνώνυμος Ἑταιρεία (ὑπογραφαί). Ἀνώνυμος Ἐργοληπτικὴ Ἑταιρεία Θαλασ. καὶ Ὑδραυλ. Ἔργων. Ὁ Γεν. Διευθυντὴς (ὑπογραφαί). Κων. Χ. Γεωργικόπουλος (ὑπογραφή)». Δηλαδὴ σχεδὸν τὸ σύνολον τῶν ἐν Ἑλλάδι ὑφισταμένων μεγάλων Ἑταιρειῶν ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων, πλὴν τῶν οἴκων Πρεζάνη καὶ Καψαμπέλη, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν ἰδίας προσφορὰς διὰ τὰς ὁποίας θὰ ὁμιλήσω κατόπιν. Βεβαίως, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι αἱ Ἑταιρεῖαι αὗται συνενούμεναι ἀποτελοῦν τὴν μόνην σπουδαίας σημασίας τεχνικὴν ὀργάνωσιν ἐν Ἑλλάδι, τὴν μόνην, τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι αἱ Ἑταιρεῖαι αὗται οἱ μεγάλοι ἐργολάβοι τῶν πλείστων ἐκ τῶν κατασκευασθεισῶν ἀσφαλτικῶν ὁδῶν. Εἶναι αἱ Ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι κατασκεύασαν ἐντὸς καὶ εἰς τὰ πέριξ τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἀλλαχοῦ τὰ ἀσφαλτικὰ ἐπιστρώματα. Εἶναι αἱ Ἑταιρεῖαι αἱ ἀσχολούμεναι μὲ μεγάλα ἔργα ὁδοποιΐας καὶ ἄλλης φύσεως τεχνικὰ ἔργα πανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος. Συνηνωμέναι ὅθεν, ἀποτελοῦν σπουδαιότατον τεχνικὸν ὀργανισμὸν κύρους καὶ τεχνικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ τοιούτου, ὥστε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἔχομεν ἀπέναντί μας κἄτι τὸ σοβαρόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ στηριχθῶμεν. Κατόπιν ὅλων τούτων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δι’ ἐμὲ ἀμφιβολία περὶ τοῦ ὅτι ὁ οἶκος Μακρῆ ἔδει νὰ γίνῃ δεκτός.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως καταθέσῃ σχέδια νόμων.

§98Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἔχω τὴν τιμήν, κ. Συνάδελφοι, νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν 2 σχέδια νόμου: 1) «Περὶ ἀποδοχῆς ὑπὸ ὅρους παρὰ τῆς Ἑλλάδος τῆς ῥήτρας τοῦ 36ου ἄρθρου τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Διαρκοῦς Δικαστηρίου Διεθνοῦς Δικαιοσύνης τῆς Χάγης περὶ ὑποχρεωτικῆς διαιτησίας» καὶ 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τοῦ Βασιλείου τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Νοεμβρίου 1927 συμβάσεως ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας». Διὰ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου ζητεῖται ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἡ ἐξουσιοδότησις ὅπως... (Ἀναγινώσκει)... Τὸ δεύτερον νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν κύρωσιν τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τοῦ Βασιλείου τῶν Σέρβων, Κροατῶν καὶ Σλοβένων ὑπογραφείσης συμβάσεως ἐμπορίου καί ναυτιλίας. Θὰ ἴδητε τὰς λεπτομερείας τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ τονίσω εἶναι ὅτι ἡ ἀκτοπλοΐα ἑκατέρων τῶν Κρατῶν ἐπιφυλλάσει δι’ ἑαυτὴν ὡρισμένα δικαιώματα, καὶ συγχρόνως, ὅτι λαμβάνεται καὶ πρόνοια, ὥστε νὰ ἀποκτήσῃ καὶ ἡ Ἑλλὰς τὸ δικαίωμα ἱδρύσεως ἐπιμελητηρίων ἐν τῇ ὁμόρῳ χώρᾳ. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἓν πρωτόκολλον, τὸ ὁποῖον κανονίζει κατὰ τρόπον ἐπιστημονικὸν καὶ ἱκανοποιητικόν, τὰ ζητήματα τῶν μεταφορῶν καὶ τῶν σιδηροδρόμων. Θὰ παρακαλέσω νὰ παραπεμφθοῦν αἱ δύο αὐταὶ συμβάσεις, Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἁρμοδίαν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἵνα κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἑορτῶν τὰς ἐπεξεργασθῷ καὶ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεώς των μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν.

§99Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας Συμβουλίου Ἐπικρατείας». Ὁμοίως καταθέτω ἕτερον σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ἀνεγέρσεως φυλακῶν καὶ δικαστικῶν μεγάρων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος». Ἐπίσης καταθέτω ἕτερον σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως χρηματικῶν ποινῶν καὶ προστίμων καθὼς καὶ περὶ μετατροπῆς τῶν μικρῶν ποινῶν κρατήσεως καὶ φυλακίσεως εἰς χρηματικὰς τοιαύτας». Καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν θὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς προικοδότησιν τοῦ Εἰδικοῦ Ταμείου τῆς Ἀνεγέρσεως Φυλακῶν καὶ Δικαστικῶν Μεγάρων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος.

§100Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν συμπληρωματικὰς δηλώσεις ἐπὶ τοῦ ἐν χρήσει Προϋπολογισμοῦ, μετὰ τὰς γενομένας κατὰ τὴν 27ην Αὐγούστου παρελθόντος ἔτους, διὰ τῶν ὁποίων τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ μειοῦται εἰς 55.465.000. Παρακαλῶ ὅπως αἱ δηλώσεις αὗται τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κ.κ. Βουλευτάς.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον.

§102Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Συνεχίζων, ἐκφράζω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τοὺς Κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι μοῦ παρέσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπαυθῶ ἐπί τινα λεπτά, κατὰ τὴν γενομένην μικρὰν διακοπήν. Πρόκειται ἤδη περὶ τοῦ τετάρτου ἐκ τῶν παρουσιασθέντων πρὸς συναγωνισμόν. Εἶναι οὗτος συνεταιρισμὸς δύο Οἴκων τοῦ κ. Πρεζάνη καὶ τοῦ κ. Καψαμπέλη. Ὁ πρῶτος λέγεται «Ἀνώνυμος Τεχνικὴ Ἑταιρεία» καὶ ὁ ἄλλος λέγεται «Ἑταιρεία Τεχνικῶν Ἔργων». Οἱ δύο οὗτοι οἶκοι συνηνωμένοι εἶχον παρουσιασθῇ καὶ κατὰ τὸν συναγωνισμὸν τοῦ Αὐγούστου. Παρουσιάσθησαν δὲ τότε ὑποστηριζόμενοι παρὰ τοῦ Ἀμερικανικοῦ οἴκου «Blair» καὶ ὡς ἀντιπρόσωποι ἑνὸς σπουδαιοτάτου ἀσφαλτικοῦ οἴκου τοῦ ὁμίλου «Trinidad» Ἤδη παρουσιάζονται ἐπίσης ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι ὁ οἶκος «Blair and Co» δὲν θέλει αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐκτεθῇ περὶ τῶν ἐγγυήσεων, τὰς ὁποίας θέλει νὰ ἀναλάβῃ ἀπὸ τοῦδε, καθόσον, δεδομένου ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐκανόνισεν ἀκόμη τὸ ζήτημα τῶν ἀμερικανικῶν χρεῶν, δὲν ἐγνώριζεν ἂν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ προβῇ εἰς προσφοράν. Ἐπιτρέψατέ μοι καὶ διὰ τοὺς συναγωνιζομένους τούτους οἴκους ν’ ἀκολουθήσω τὴν μέθοδον τὴν ὁποίαν ἠκολούθησα καὶ διὰ τοὺς ἄλλους. Τὶ μᾶς λέγουν πρῶτον αὐτοὶ οἱ οἶκοι, οἱ Πρεζάνης καὶ Καψαμπέλης; «Κύριε Ὑπουργέ, «Ἀναφερόμενοι εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 5 τῆς προκηρύξεως τοῦ δημοσίου συναγωνισμοῦ ὁδοποιΐας, λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ δηλώσωμεν ὑμῖν, ὅτι, καθ’ ἃ ἤδη ἐκ προγενεστέρων συνεννοήσεων τυγχάνει τῇ Κυβερνήσει γνωστόν, ὁ οἰκονομικὸς ὅμιλος ἡμῶν, ὁ προσφερόμενος ἵνα παράσχῃ τὴν ὑπὸ τῶν ἄρθρων 22 καὶ 23 τῶν γενικῶν ὅρων προβλεπομένην προκαταβολὴν Λ. Στ. 400,000 καὶ τὸ δάνειον, κατὰ τμήματα μέχρι συνόλου ἓξ ἑκατομμυρίων λιρῶν, τυγχάνει ὅμιλος ἀμερικανικός. Ὡς ἤδη γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, λόγῳ τοῦ μήπω διακανονισμοῦ τῶν πολεμικῶν χρεῶν τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας Ἀμερικῆς, οἱ τραπεζῖται ἡμῶν ἀφ’ ἧς ἰδίᾳ ἤρξαντο διεξαγόμεναι αἱ διαπραγματεύσεις διπλωματικαὶ περὶ τοῦ ὡς εἴρηται διακανονισμοῦ χρεῶν, κωλύονται προσωρινῶς, κατὰ τύπους συνεθείᾳ γενικῆς ἀπαγορεύσεως τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, νὰ προβῶσιν εἰς ἀπ’ εὐθείας προσφορὰν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν περὶ ἐγκαίρου παροχῆς δανείου ὁδοποιΐας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐζητήθη ἡ ἀναβολὴ τοῦ διαγωνισμοῦ, μέχρις ἄρσεως τοῦ τυπικοῦ κωλύματος, δεδομένου ὅτι ἡ ἄρσις αὕτη, ὡς γνωστόν, θὰ ἐπέλθῃ λίαν προσεχῶς καὶ πάντως πρὸ τῆς συνάψεως τοῦ τριμεροῦς δανείου ἐξυγιάνσεως, μία τῶν προϋποθέσεων τοῦ ὁποίου, συναφθησομένου ὡς γνωστὸν καὶ εἰς τὴν ἀμερικανικὴν ἀγορὰν εἶναι καὶ ἡ ἄρσις τῆς ἐν λόγῳ ἀπαγορεύσεως. «Ἀτυχῶς ἡ ἀναβολὴ τοῦ διαγωνισμοῦ δὲν κατέστη δυνατή, διότι θ’ ἀντέκειτο εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 3404 ὁρίζοντος τὰς προθεσμίας διεξαγωγῆς τῆς δημοπρασίας. «Οὐχ’ ἧττον ὅμως αἱ προθεσμίαι αἱ προβλεπόμεναι ὑπὸ τοῦ Νόμου καὶ τῆς προκηρύξεως διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ διαγωνισμοῦ, διῃρημένου εἰς διάφορα στάδια, εἶναι τοιαῦται, ὥστε κατ’ οὐσίαν τὸ τυπικὸν κώλυμα θὰ ἔχῃ ἀρθῇ διὰ τὸν οἰκονομικὸν ἡμῶν ὅμιλον, ὅταν θὰ κληθῇ νὰ χορηγήσῃ τὴν προκαταβολήν, ἐὰν κατεκυροῦτο εἰς ἡμᾶς ἡ σύμβασις. «Ἐκτιμῶντες τὸ σύνολον τῶν ὡς ἄνω πραγματικῶν περιστατικῶν, ὡς καὶ τὸ διεθνῶς ἀνεγνωρισμένον κῦρος τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν ὁμίλου, εὐελπιστοῦμεν ὅτι θέλετε εὐαρεστηθῆ νὰ εἰσηγηθῆτε πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνημμένης δηλώσεώς μας περὶ παροχῆς προκαταβολῆς καὶ δανείου μέχρις 6 ἑκατομμυρίων λιρῶν, γίνωμεν δεκτοὶ εἰς τὴν μειοδοτικὴν δημοπρασίαν, καθ’ ἣν συνῳδὰ τῷ ἐδαφίῳ 4 ἄρθρον 11 τῆς προκηρύξεως ἐπιφυλασσόμεθα νὰ δηλώσωμεν καὶ τοὺς προσφερομένους ὅρους δανείου. «Πεποίθαμεν ὅτι ἡ Ὑμετέρα Ἐξοχότης καὶ ἡ Σεβαστὴ Κυβέρνησις, ἀποβλέπει εἰς τὴν παραφύλαξιν τῶν οὐσιαστικῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, θέλετε παράσχει τὴν εὐχέρειαν ὅπως διὰ τοῦ ὁμίλου ἡμῶν συναγωνισθῇ εἰς τοὺς ὅρους τοῦ δανείου καὶ ἡ μεγαλετέρα χρηματαγορὰ τοῦ κόσμου παρ’ ᾗ τὰ κεφάλαια εὑρίσκονται κατὰ κανόνα ὑπὸ τοὺς εὐμενεστέρους δυνατοὺς ὅρους. «Ἐπὶ τούτοις διατελοῦμεν μετ’ ἐξόχου ὑπολήψεως τιμῆς». «Ἑταιρία Τεχνικῶν Ἔργων» (ὑπογρ.) Φ. Α. Πρεζάνης καὶ Σία «Διὰ τὴν Ἀνώνυμον Τεχνικὴν Ἑταιρίαν Δ. Καψαμπέλης καὶ Σία. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν βεβαιότητα τῶν ὁμίλων Πρεζάνη καὶ Καψαμπέλη περὶ προσεχοῦς ἄρσεως τοῦ ἐκ τοῦ μὴ διακανονισμοῦ τῶν πρὸς τὴν Ἀμερικὴν χρεῶν ἐμποδίων, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀνακοινώσω τίποτε εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτοὶ ἔχουσι τὴν πεποίθησιν ταύτην, ἀρυόμενοι τὴν εὐθύνην τῶν εἰδήσεών των. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀναλαμβάνει οὐδεμίαν εὐθύνην περὶ τοῦ βασίμου ἢ μὴ τῶν ἀνακοινώσεών των. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ὑπ’ αὐτῶν ἐπιθυμητὴν ἀναβολὴν τοῦ συναγωνισμοῦ, εἶναι τοῦτο ἀδύνατον ἐκ τοῦ νόμου, ὅπως ἄλλως τε καὶ οἱ ἴδιοι τὸ ἀναγνωρίζουν. Ἀλλὰ καὶ δυνατὸν ἂν ἦτο, δὲν θὰ ἐδικαιούμην νομίζω νὰ τὸ πράξω ἐξ ἄλλης ἀπόψεως. Δὲν θὰ μοῦ ἦτο δυνατὸν νὰ κάμω τὸν ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ὑποφέρῃ ἀκόμη περισσότερον χρόνον ἀπὸ τὴν ἀθλίαν καὶ ἐλεεινὴν κατάστασιν τῶν ὁδῶν, καὶ ἀπὸ τὴν σπάνιν αὐτῶν καὶ τὴν ἐκ τούτων ἔλλειψιν συγκοινωνίας. Ἀρκετὰ ὑπέφερε μέχρι τοῦδε. Θὰ ἦτο πολὺ ἄδικον νὰ μὴ τερματίζωνται τὰ βάσανά του μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ συμμετάσχῃ εἷς ὅμιλος, ὅσον ἄξιος καὶ ἂν εἶναι, εἰς τὸν συναγωνισμόν. Συγχρόνως σχεδὸν ἔλαβον καὶ μίαν ἐπιστολὴν τοῦ οἴκου «Blair» πρὸς τοὺς κ. κ. Καψαμπέλην καὶ Πρεζάνην ἡ ὁποία κατετέθη εἰς Γαλλικὴν γλῶσσαν μετὰ τῶν ἄλλων ἐγγράφων καὶ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω, ἐν μεταφράσει γενομένῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, διὰ ν’ ἀποφύγω νὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω γαλλιστί. «Ἐκ μέρους τοῦ οἴκου Blair and Co Foreign Corporation πρὸς τοὺς κυρίους Καψαμπέλην καὶ Σία καὶ Πρεβεζάνην καὶ Σία». «Κύριοι, θὰ σᾶς εἴμεθα εὐγνώμονες ἐὰν ἀνεκοινοῦτε εἰς τὴν Α. Ε. τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν προβλεπομένων πρὸς ὑποβολὴν προσφορῶν σχετικῶν πρὸς τὴν κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν Δημοσίων ὁδῶν τὴν παροῦσαν ἐπιστολήν, ἐκθέτουσαν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν νομίζομεν δυνατὸν νὰ παράσχωμεν ἀμέσως τὰς ἀναγκαίας ἐγγυήσεις δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν προκαταβολὴν ἐν βραχεῖ χρόνῳ καὶ τὴν ἔκδοσιν ὕστερον δανείου προοριζομένων ἀμφοτέρων πρὸς κάλυψιν τῶν δαπανῶν τοῦ ἔργου τούτου. «Θεωροῦμεν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς ἐπικυρώσωμεν, κατόπιν τῶν συνομιλιῶν, τὰς ὁποίας ἔσχομεν μεθ’ ἡμῶν ἀπὸ πολλῶν μηνῶν καὶ μετὰ τοῦ ὁμίλου τῆς «Trinidad» εἰς Λονδῖνον, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύετε, ὅτι ἤχθημεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι οὐδεμία Ἑταιρεία δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιχειρήσῃ τὸ ἔργον τοῦτο ὑπὸ καλλιτέρους ὅρους ἀπὸ τοὺς ἰδικούς σας καὶ νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καλλιτέρας ἀπὸ σᾶς ἐγγυήσεις ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου κατὰ τὸν οἰκονομικώτερον καὶ ἁρμοδιώτερον τρόπον. Ἀφ’ ἑτέρου ἀναγνωρίζομεν τὴν σπουδαιότητα καὶ τὸ ἐπεῖγον τῶν μελετωμένων ἔργων ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν πόρων τῆς Χώρας, καθὼς καὶ τὴν ἀξίαν τῶν ἐγγυήσεων, τὰς ὁποίας ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι θέσιν νὰ παράσχῃ διὰ τὰς χρηματικὰς χορηγίας, αἵτινες θὰ τῆς γίνουν. Ὅπως ὑπεδείκνυε ἡ ἐπιστολή, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀπηυθύναμεν τὴν 10ην Αὐγούστου 1927, ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας καὶ εἴμεθα πάντοτε ἕτοιμοι νὰ σᾶς παράσχωμεν κατὰ τὴν κατάλληλον ὥραν τὴν οἰκονομικὴν συνδρομήν, ἥτις θὰ σᾶς ἦτο ἀναγκαία. Ἐν τούτοις ἡ λεπτομερὴς ἐξέτασις τοῦ ζητήματος, εἰς τὴν ποίαν ἔχομεν ἐπιδοθῆ, μᾶς ἄγει εἰς τὴν σκέψιν ὅτι προσφεύγουσα εἰς ἐπίκλησιν τῆς διεθνοῦς πίστεως ὑπὸ τὸν τύπον τὸν ὁριζόμενον ἐν τῇ διακηρύξει τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τῆς 23ης Σεπτεμβρίου 1927, δι’ ἧς ζητοῦνται προσφοραὶ ἐπιχειρηματιῶν πρὸς κατασκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν ὁδῶν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διακινδυνεύει ἴσως νὰ μειώσῃ τὰς πιθανότητας ἐπιτυχίας τῶν διαπραγματεύσεων, τὰς ὁποίας ἤδη διεξάγει πρὸς τὸν σκοπὸν συνάψεως δανείου σταθεροποιήσεως. Ἡ ἀντίληψις ἡμῶν αὕτη ἐπιβεβαιοῦται ἐκ τῶν ὁμιλιῶν μας μετά τινων ἐκ τῶν προσώπων, ἅτινα εἰς διαφόρους ἀγοράς, ἐπέδειξαν τὴν ζωηροτέραν συμπάθειαν διὰ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θὰ ἐνομίζομεν ὅτι θὰ ἐνεργοῦμεν ἀντιθέτως πρὸς τὸ συμφέρον της ἐὰν προεκαλοῦμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι δι’ αὐτὴν δυσκολίας, τῶν ὁποίων τὴν σοβαρότητα μᾶς εἶναι δύσκολον νὰ ἀναμετρήσωμεν. Ἡ κατάστασις δι’ ὅ,τι μᾶς ἀφορᾷ, θὰ ἠδύνατο ἀναμφιβόλως νὰ μετατραπῇ ἀκόμη καὶ πρὶν τῆς δημοσίας ἐγγραφῆς εἰς τὸ δάνειον τῆς σταθεροποιήσεως, ἐάν τινες τῶν λόγων, οἵτινες ἐπιφέρουν πρὸς τὸ παρὸν τὴν βραδύτητα τῆς ἐκδόσεώς του, ἤθελον ἀρθῇ, καὶ ἐὰν ἡ πραγματοποίησις τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ πιθανὴ ἐν χρόνῳ σχετικῶς βραχεῖ. Ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ τοὺς ἄνωθι ἐκτιθεμένους λόγους ἀπεφάσιζε νὰ ἀναβάλῃ διὰ βραδύτερον τὴν ἀπόφασίν της πρὸς ἐνέργειαν συναγωνισμοῦ διὰ τὰ ἔργα ταῦτα, θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς νὰ τῇ μεταβιβάσωμεν διὰ μέσου ὑμῶν προτάσεις, αἵτινες θὰ ἦσαν, κατὰ τὴν γνώμην μας, φύσεως ἱκανοποιητικῆς. Δεχθῆτε Κύριοι κτλ. κτλ. Blair and Co (Ὑπογρ.) Δηλαδὴ ὁ οἶκος «Blair» λέγει τὰ ἑξῆς εἰς τὸν οἶκον Πρεζάνη καὶ τὸν οἶκον Καψαμπέλη καὶ δι’ αὐτῶν εἰς ἡμᾶς: «Εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ σᾶς παράσχωμεν τὴν πλήρη ἡμῶν ὑποστήριξιν. Ἐὰν δὲν τὸ κάμνωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκδώσωμεν δάνειον εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγοράν, ἕνεκα τοῦ Embargo, ἕνεκα ἀπαγορεύσεως ἐκδόσεως ἑλληνικῶν δανείων εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγοράν, διότι ἀκόμη μένει ἀκανόνιστον τὸ ζήτημα τῶν πρὸς τὴν Ἀμερικὴν χρεῶν. Σταθῆτε πρὸς στιγμήν, μὴ προβῆτε εἰς τὸν συναγωνισμόν, μὴ κατασκευάζετε ὁδούς, ἕως ὅτου ἀρθῇ τὸ κώλυμα τοῦτο. Νὰ μὴ κατασκευάσωμεν ὁδοὺς ἕως ὅτου ἀρθῇ τὸ Embargo τῆς Ἀμερικῆς; Σᾶς εἶπον, κύριοι, ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον τὸ θάρρος νὰ εἴπω αὐτὸ εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαόν, εἰς τοὺς ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐτίμησαν διὰ τῆς ψήφου των καὶ μὲ ἔστειλαν ἐνταῦθα. Ἐὰν κανεὶς ἐξ ὑμῶν ἔχει τὸ θάρρος αὐτό, ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν συγχαρῶ δι’ αὐτό. Ἐγὼ ὅμως δὲν ἔχω τὸ θάρρος νὰ εἴπω εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν «δὲν θὰ κατασκευάσω δρόμους καὶ θὰ μείνῃς εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἕως ὅτου ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις ἐκδόσεως ἑλληνικῶν δανείων εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγοράν». Ἀσχέτως ὅτι θὰ μὲ ἐλιθοβόλει δικαίως ὁ ἑλληνικὸς λαός, ἀφ’ ἑτέρου δὲν μοῦ τὸ ἐπιτρέπει οὐδὲ ὁ νόμος. Ἀλλὰ ἀφ’ ἑτέρου μᾶς λέγει ὁ οἶκος «Blair»: «Μὴ σᾶς ἀνησυχῇ τοῦτο. Τὸ ζήτημα θὰ κανονισθῇ μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου». Αὐτὰ λέγει ὁ οἶκος Blair». Δὲν τὸ γνωρίζω ἐγώ. Ὡς Κυβέρνησις δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσω τοιαύτην διαβεβαίωσιν. Τὸ λέγει ὁ οἶκος «Blair». Ἀπὸ ποίαν ὅμως πηγὴν ἀρύεται τὸν ἰσχυρισμόν του τοῦτον ὁ οἶκος «Blair»; Τοῦτο εἶναι ὑπόθεσις ἰδική του. Ἐξ ἄλλου λέγει ὅτι: «Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς προθεσμίας, τὰς ὁποίας θὰ διατρέξωμεν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν τελικὴν κατακύρωσιν, τότε ἀσφαλῶς ἕως τότε θὰ ἔχῃ λυθῇ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ τότε θὰ σᾶς παράσχω τὴν πλήρη μου ὑποστήριξιν». Αἱ προθεσμίαι αὗται τοῦ νόμου, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς ποῖαι εἶναι. Ἀλλὰ «ἐντὸς 10 ἡμερῶν θὰ γίνουν αἱ ὁριστικαὶ προσφοραί, μετὰ τοῦτο ὅμως δὲν ὑπάρχει οὐδεμία προθεσμία διὰ τὴν ὁριστικὴν κατακύρωσιν. Θὰ μελετήσῃ τὰς προσφορὰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων ἔργων, θὰ τὰς ἐφαρμόσῃ ἐπὶ μελέτης μακρᾶς ὁδοῦ μήκους 100 χιλιομέτρων, κατεσκευασμένης ἤδη, θὰ κάμῃ μίαν ἀρκετὰ μακρὰν ἐργασίαν. Ἡ ἐργασία αὐτὴ θὰ ὑποβληθῇ ἄνευ προθεσμίας πλέον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος θὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασίσῃ τελικῶς περὶ τοῦ ὁριστικοῦ ἀναδόχου, εἴτε καὶ θὰ ἀπορίψῃ ὅλας τὰς προσφοράς, ἐὰν δὲν τὰς εὕρῃ συμφερούσας. Ἑπομένως τὸ στάδιον τοῦτο δυνάμεθα νὰ τὸ φαντασθῶμεν σχετικῶς μικρόν. Ἄλλως τε δὲν εἶναι παρόντες ἐδῶ καὶ ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων. Λείπει τὸ σπουδαιότερον πρόσωπον εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἑπομένως κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐπιβραδυνθῇ ἡ ὁριστικὴ κατακύρωσις κατὰ τὸ χρονικὸν ἐκεῖνο διάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ γνωρίζωμεν πλέον κάτι ἀσφαλέστερον δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς λέγει ὁ οἶκος «Blair», διὰ τὴν ἄρσιν δηλαδὴ τῆς ἀμερικανικῆς ἀπαγορεύσεως καὶ τότε θὰ ἔχωμεν ἐνδεχομένως τὴν ὑποστήριξιν οἴκου κύρους, ὡς ὁ οἶκος «Blair». Ἀφ’ ἑτέρου δὲ ποῖαι θὰ ὦσι καὶ αἱ προσφοραὶ τῆς τελικῆς συμφωνίας μὲ ὅλους; Θὰ εἶναι προσφοραὶ ἐν ἀναλογίᾳ μὲ ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐκτελῶμεν ἐν Ἑλλάδι, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει καὶ τῶν περιπτώσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας γίνεται ἡ ἐργασία αὕτη; Τότε πλέον δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ἀσφαλῶς περὶ τοῦ ὁριστικοῦ ἀναδόχου. Δὲν ὑπῆρχεν ὅμως λόγος ἀποκλεισμοῦ ἀπὸ τοῦδε τοῦ οἴκου Πρεζάνη καὶ τοῦ οἴκου Καψαμπέλη, διότι ναὶ μὲν δὲν ἀναλαμβάνει ὁριστικῶς τὸ δάνειον ὁ οἶκος «Blair» ἀλλὰ λέγει ὅτι πρόκειται περὶ διχασμοῦ ἐξ ἄλλης αἰτίας. Δὲν πρόκειται περὶ ἀδυναμίας, δὲν πρόκειται περὶ διαθέσεων δυσμενῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ μιᾶς σοβαρᾶς δυσχερείας, τὴν ὁποίαν, ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν πῶς δὲν τὴν ἀνέφερον οἱ ἄλλοι ἀμερικανικοὶ οἶκοι, καὶ πῶς εὑρέθησαν πρόθυμοι νὰ παράσχουν δάνειον χωρὶς νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ Κυβέρνησίς των δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἔκδοσιν ἑλληνικῶν δανείων. Λοιπόν, ἐὰν ὑπάρχῃ συγκατάβασίς της εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, εἶναι συγκατάβασις, τὴν ὁποίαν δικαιολογεῖ πληρέστατα, ἀφ’ ἑνὸς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπιτρέπει νὰ κρίνωμεν ἀπολύτως, διότι ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ἐὰν αἱ ἐγγυήσεις εἶναι ἀσφαλεῖς ἢ ὄχι, ἀλλὰ τὴν ἐπέβαλε καὶ ἓν ἄλλο καθῆκον, διότι ὅσον καὶ ἐὰν ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσφερθοῦν τιμαὶ λῃστρικαί, ὅσον καὶ ἐὰν ἔχωμεν τὸ δικαίωμα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ τὰς ἀπορρίψωμεν, καίτοι λέγω, ἔχομεν καὶ ἐκ τοῦ νόμου τοιοῦτον δικαίωμα, πάλιν δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἀφήσωμεν τὸν οἶκον αὐτὸν ἐκτὸς συναγωνισμοῦ. Ἂς κάμωμεν μίαν συγκατάβασιν διὰ νὰ δεχθῶμεν αὐτὸν ὡς συναγωνιστήν, ἀλλὰ συγκατάβασιν τοιαύτην, ἡ ὁποία δὲν ἐκθέτει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, δὲν μᾶς ἐκθέτει εἰς τὸ νὰ περιπέσῃ ἡ δημοσία πίστις εἰς χεῖρας ἑνὸς ἀδυνάτου οἰκονομικοῦ ὁμίλου, πρὸς βλάβην τῶν δημοσίων συμφερόντων. Διότι ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι αἴρεται τὸ κώλυμα τοῦ οἴκου «Blair» πρὸ τῆς λήψεως τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως κατακυρώσεως τοῦ ἔργου, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ προσέφερον ἐνταῦθα οἱ Πρεζάνης καὶ Καψαμπέλης τοὺς καλλιτέρους ὅρους, μᾶς δηλοῖ δὲ τότε ὁ οἶκος «Blair» ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν οἰκονομικὴν ὑποστήριξιν κατὰ τοὺς ὅρους τῆς διακηρύξεως, τότε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ δώσωμεν τὴν ἐργασίαν εἰς αὐτούς, διότι κατὰ τὰς ἐπισήμους πληροφορίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ οἶκος οὗτος ἀποτελεῖ τμῆμα ἑνὸς τῶν μεγαλειτέρων καὶ πλουσιωτέρων οἴκων τῆς Νέας Ὑόρκης, ἀποβλέποντος ἀπὸ διετίας εἰς τοποθετήσεις εἰς τὸ ἐξωτερικόν, συνεπῶς δὲν κινδυνεύει ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις εἰς χεῖρας των. Ἐφθάσαμεν, κύριοι, εἰς τὸ τέρμα τοῦ ἀγῶνος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐπερώτησις μὲ ἔφερεν εἰς θέσιν νὰ μακρηγορήσω ἐνώπιον ὑμῶν. Τοιαύτη ἦτο περίπου ἡ εἰσήγησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἐπηκολούθησε μακρὰ καὶ λεπτομερὴς συζήτησις. Ἐξητάσθη τὸ ζήτημα καθ’ ὅλας αὐτοῦ τὰς πλευρὰς καὶ ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία εἶναι γνωστὴ εἰς ὑμᾶς. Ἡ ἀπόφασις αὕτη εἶναι ἀπόφασις Κυβερνήσεως. Βεβαίως μία μόνον διχογνωμία παρουσιάσθη ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, πρὸς τὴν ὁποίαν δὲν δύναταί τις ν’ ἀποβλέψῃ παρὰ μετὰ μεγάλης ἐκτιμήσεως καὶ σεβασμοῦ· οὐχ ἧττον ἡ διχογνωμία αὕτη δὲν παρουσιάσθη ὑπὸ μορφὴν κυβερνητικῆς διαφωνίας, ὑπὸ μορφὴν διαρρήξεως τῶν σχέσεων τῶν κυβερνητικῶν. Ἦτο ἁπλῶς μία γνώμη διάφορος, ἡ ὁποία ἐτηρήθη μέχρις τέλους, διὰ τῆς ὁποίας ὅμως δὲν ἐτέθη ζήτημα ὅτι ἐάν, πλὴν τῆς διχογνωμίας ταύτης, ἡ ὁλότης τῆς λοιπῆς Κυβερνήσεως λάβῃ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν, ὁ διχογνωμῶν θὰ ἐθεώρει αὐτὸ τὸ μέτρον τόσον ἐπιζήμιον, ὥστε νὰ διαρρήξῃ τὴν κυβερνητικὴν ἑνότητα. Κάθε ἄλλο. Ἑπομένως εὑρισκόμεθα πρὸ ἀποφάσεως, ὡς εἶπον, κυβερνητικῆς. Ἡμεῖς ὅθεν, ὡς Κυβέρνησις, οὕτως ἐκρίναμεν ἐν συνειδήσει καὶ σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ὅστις εἰς ἡμᾶς ἀνέθηκε τὴν κρίσιν. Ὅπως δὲ σᾶς εἶπον καὶ πρότερον, ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα ὅτι ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις διεχειρίσθη τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἔδωσε πρὸς αὐτὴν ἡ Βουλή, διότι ἡ Βουλὴ τῆς εἶπε νὰ κρίνῃ ἐλευθέρως ὅπως αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ καλόν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις φυσικὸν ἦτο νὰ κρίνῃ κατὰ τὴν κρίσιν της καὶ ὄχι κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἐπερωτώντων. Δίδουσα δὲ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐμπιστοσύνην της ὅπως κρίνῃ τὸ ζήτημα δὲν ἐνήργησεν ἄλλως εἰμὴ σύμφωνα πρὸς τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐκεῖνος ὅμως, ὁ ὁποῖος φέρει μεγαλειτέραν εὐθύνην τῆς ἀποφάσεως ταύτης τῆς Κυβερνήσεως, εἶμαι ἐγώ, διότι ἐγὼ ἤμην εἰσηγητὴς τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Ἀλλ’ ἐγώ, κύριοι, εἶμαι ἐν πλήρει συνειδήσει, πεπεισμένος ὅτι οὕτω ἐνεργήσας, ἔπραξα τὸ χρέος μου, τὸ καθῆκόν μου καὶ ὅτι ὑπερήσπισα τὰ δημόσια συμφέροντα καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον. Γνωρίζω, ὅτι εἶμαι ἐκτεθειμένος εἰς παντοίας διαβολὰς καὶ συκοφαντίας. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὅλον τὸ συνονθύλευμα τῶν διαβολῶν καὶ συκοφαντιῶν δὲν μοῦ γεννᾷ ἀπὸ πολλοῦ ἐν τῇ ψυχῇ μου τὴν ἀγανάκτησιν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐγέννα ἄλλοτε. Εἶμαι ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν συνηθισμένος εἰς τὴν ἀηδῆ ταύτην πολεμικὴν καὶ ἔχω καταστῆ πλέον ἄνοσος. Δὲν μοῦ γεννᾷ πλέον αὕτη οὔτε κἄν τὴν περιφρόνησιν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐγέννα ὅταν τὸ στάδιον τῶν ἀγανακτήσεων παρῆλθεν. Οὔτε νὰ περιφρονήσω τὰς τοιαύτας ἐπιθέσεις δὲν αἰσθάνομαι τὴν ὄρεξιν. Τὸ μόνον αἴσθημα, τὸ ὁποῖον πλέον μοῦ γεννοῦν αὗται, εἶναι ἡ βαθυτάτη καὶ τελείως ἀδιατάρακτος ἀδιαφορία. Αἰσθάνομαι ὅτι ἐκπληρῶ ἕνα ἐκτάκτου σοβαρότητος ἔργον. Γνωρίζω, ὅτι ὁ Ἕλλην ἀγρότης, ὁ Ἕλλην πολίτης, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπομεμονωμένος εἰς τὰ βουνὰ τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὁ ὁποῖος ἐν μέσῳ τῶν τελμάτων αὐτῆς καὶ ὁ ὁποῖος διὰ νὰ μεταβῇ ἀπὸ τὸ χωριό του εἰς τὴν πλησιεστέραν πόλιν ἢ ἀπὸ τὴν πόλιν του ἐκεῖ ὅπου ἡ ἐργασία του τὸν καλεῖ, πρέπει νὰ κινδυνεύσῃ νὰ πνιγῇ, διερχόμενος χειμάρρους καὶ τοὺς ποταμοὺς ἄνευ γεφυρῶν, ὁ ὁποῖος διὰ νὰ μεταφέρῃ τὰ προϊόντά του εἰς τὸν πλησιέστερον σιδηροδρομικὸν σταθμὸν ἢ τὸν πλησιέστερον λιμένα πρέπει νὰ τσακισθῇ δέκα φορὲς ἐπὶ τῶν ἀθλιεστέρων ὁδῶν καὶ ὁ ὁποῖος ὑποφέρει τὰ πάνδεινα, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποτανθῇ πρὸς ἐμὲ καὶ νὰ μοῦ εἴπῃ «Εἶσαι ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, εἶσαι ἕνας ἄνθρωπος, τὸν ὁποῖον ἐν μέρει τοὐλάχιστον ἐτίμησα μὲ τὴν ψῆφον μου καὶ ἔτσι ἔχεις ὑποχρέωσιν νὰ μὴ μὲ ἐγκαταλείψῃς καὶ ἀψηφῶντας κάθε κακομοιριὰ καὶ κάθε ραδιουργία, νὰ μοῦ δώσῃς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἀπαραίτητον ἀνάγκην, νὰ μοῦ δώσῃς δρόμους. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον στοιχεῖον τοῦ πολιτισμοῦ ποὺ μοῦ χρωστᾷς ὡς Κράτος καὶ ὀφείλεις νὰ μοῦ τὸ δώσῃς». (Χειροκροτήματα). Καὶ τί θὰ ἔλεγον ἐγὼ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸν ὁποῖον ὑμεῖς ἀντιπροσωπεύετε καὶ τοῦ ὁποίου γνωρίζετε τὰς ἀνάγκας, διότι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν, ὁ ὁποῖος νὰ μὲ ἐπλησίασε καὶ νὰ μὴ μοῦ ὡμίλησε διὰ τοὺς δρόμους τῆς ἐπαρχίας του; Τί θὰ ἠθέλατε νὰ εἴπω πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι δὲν σκέπτομαι νὰ κάμω τὸ χρέος μου αὐτὸ ἢ τὸ πολὺ ὅτι σκέπτομαι νὰ τὸ κάμω μὲ παρελκύσεις καὶ δισταγμοὺς καὶ ἀτελειώτους ἀναβολάς, καὶ νὰ τὸν ἀφήσω χωρὶς δρόμους, χωρὶς γεφύρια, χωρὶς συγκοινωνία, ἀπὸ φόβον μήπως κανεὶς ἀχρεῖος ἀπὸ ἐκείνους ποὺ δὲν λείπουν καὶ ἀπὸ τὰς εὐγενεστέρας κοινωνίας θίξῃ τὴν ὑπόληψίν μου; Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, χάριν ἑνὸς ταπεινοῦ ἐγωϊσμοῦ νὰ θυσιάσω τὸ γενικὸν καλὸν τοῦ λαοῦ; Βεβαίως δὲν θὰ δώσω τοιαύτην ἀπάντησιν ἀναξίαν ἐμοῦ. Ἐγὼ θὰ ἀπαντήσω, ὅτι θὰ πράττω κάθε φορὰν ὅτι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι εἶναι τὸ καλλίτερον διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὅ,τι μοῦ ὑπαγορεύει ἡ συνείδησίς μου, ἀδιαφορῶν, πληρέστατα δι’ ὅλα ὅσα μικροὶ καὶ ταπεινοὶ θὰ καταμαρτυρήσωσιν ἐναντίον μου. (Ραγδαῖα χειροκροτήματα).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ συζήτησις. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον τὴν 5 μ.μ. (Ὥρα 10 μ.μ.).