1927.11.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 3η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 18 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1927

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 6 καὶ 10′)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ λαὸς Σφακίων Κρήτης κατόπιν γενομένου συλλαλητηρίου ὑποβάλλει ψήφισμα διαμαρτυρίας διὰ τὴν ἀδιαφορίαν τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων, ὡς πρὸς τὰ ἔργα τῆς συγκοινωνίας καὶ τὴν ἔλλειψιν πάσης ἀσφαλείας. —Ὁ Προσφυγικὸς κόσμος νομοῦ Ἡρακλείου ζητεῖ τὴν σύστασιν ἑπταμελοῦς ἐπιτροπῆς πρὸς ἐπίλυσιν ζητημάτων του. —Αἱ Ὀργανώσεις πολεμοπαθῶν διαμαρτύρονται, διὰ τὴν ἐκκρεμότητα ὑποθέσεως πολεμοπαθῶν καὶ ζητοῦν τὴν διαλεύκανσιν τῶν καταγγελθεισῶν καταχρήσεων τῶν γερμανοβουλγαρικῶν ἐπανορθώσεων. —Ὁ Γενικὸς Πρόεδρος ἐπαγγελματιῶν Λαρίσης διαμαρτύρεται διὰ τὴν φορολογίαν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης καὶ ἐφαργογὴν ἐνοικιοστασίου. —Ὁ Πανηπειρωτικὸς Σύνδεσμος ἀναπήρων θυμάτων πολέμου διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην περικοπὴν συντάξεων. —Ὁ Σύνδεσμος Ὑπαλλήλων Καβάλλας ζητεῖ τὴν ψήφισιν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων. —Ὁ Σταφιδοαγροτικὸς λαὸς ὑπαίθρου Μεσσηνίας διαμαρτύρεται διὰ καταθλιπτικὴν φορολογίαν. —Ὁ Σύνδεσμος τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων ζητεῖ βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν του, ψήφισιν τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων κλπ. —Οἱ κάτοικοι Πύργου ζητοῦν τὴν ἔκπτωσιν τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας διὰ συνεχῆ παράβασιν ὑποχρεώσεών της. —Ἡ Πανεπαγγελματικὴ Ἕνωσις Καζακλὰρ διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην αὔξησιν τοῦ ποσοστοῦ φορολογίας ἐπὶ εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης. —Ὁ Σύλλογος Παντοπωλοϋπαλλήλων Ἀθηνῶν «ἡ Νίκη», παρακαλεῖ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐφαρμόσῃ τὸ δεκάωρον τῆς ἐργασίας εἰς τὰ παντοπωλεῖα. —Ὁ Πέτρος Γ. Νικωλέτης σημαιοφόρος Π. Ν. ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ προαγωγῆς του καὶ ὑπαγωγῆς του εἰς εἰδικὴν ἀποστρατείαν. —Οἱ κάτοικοι Δεσφίνης ζητοῦν ἀκύρωσιν Διατάγματος τῆς 7ης Μαΐου ἐ. ἔ., σχετικῶς μὲ τὴν ἐνοικίασιν κοινοτικῶν λειβαδίων. Ὁ ἀπόστρατος ταγματάρχης πεζικοῦ Ν. Παῖξος ζητεῖ νὰ τῷ παρασχεθῶσι πληροφορίαι σχετικῶς μὲ τὴν αἰτίαν τὴν προκαλέσασαν τὴν στασιμότητά του. —Οἱ κάτοικοι τῆς πεδιάδος Ἀσωποῦ παρακαλοῦν τὴν Σὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς αὐτοὺς ἢ ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς πάσης φορολογίας λόγῳ τῶν καταστροφῶν, ἅς ὑπέστησαν ἐκ τῆς ἀκρίδος. —Ἡ Ὁμοσπονδία Ἑλλήνων φοιτητῶν παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως ἐπιληφθῇ, ὅσον τὸ δυνατὸν τάχιστα τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος τοῦ Πανεπιστημίου. —Ὁ Ὑποστράτηγος ἐν ἀποστρατείᾳ Ν. Δουμπιώτης δι’ ὑπομνήματός του ζητεῖ ἐπανόρθωσιν τοῦ προσγεγενηθέντος αὐτῷ ἀδικήματος, τῆς μὴ ἀποδόσεως εἰς αὐτὸν τοῦ βαθμοῦ τῆς συντάξεως Ἀντιστρατήγου. — Ἀνακοινῶ ὡσαύτως ἔγγραφον τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, γνωρίζοντος ὅτι διὰ Προεδρικοῦ Διατάγματος ἀνετέθη ἡ διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν κ. Ι. Μεταξᾶν, ἐφόσον χρόνον θέλει διαρκέσει ἡ ἀπουσία τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ κ. Θ. Τουρκοβασίλη.

§3Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον συνῆλθεν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Κανονισμοῦ. Τὴν Δευτέραν θὰ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσίς της καὶ θὰ γίνῃ συζήτησις, ὁπότε δύνασθε νά λάβητε τόν λόγον. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων

§5Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅλοι οἱ ὑπουργοὶ ἀπουσιάζουν. Πρέπει νὰ διακόψετε τὴν συνεδρίασιν.

§6Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αἱ ἐπερωτήσεις, σχετικῶς πρὸς τοὺς ναυτικοὺς ἐξοπλισμοὺς τῆς Χώρας, εἶναι τόσον σοβαραὶ ὥστε...

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νά γίνῃ τοιαύτη συζήτησις, μὴ παρισταμένου μάλιστα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν.

§8Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ παρίσταται ἐνταῦθα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 10 λεπτὰ. Μετὰ τὴν διακοπὴν

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Μοσχούλας εἶναι πρῶτος ἐγγεγραμμένος, ἀλλὰ θὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπερώτησις, ἕνεκα τῆς δικαιολογημένης ἀπουσίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§11Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν ὑπ’ ἀριθμ. 2 ἐπερώτησιν, ἐφ’ ἧς ἔχω ζητήσει τὸν λόγον, παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ζητῶ τὴν κατάθεσιν τοῦ τμήματος ἐκείνου τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης, διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ κατὰ πόσον τὰ ἀνακατατεθέντα ἐν τῷ τύπῳ ἔχονται ἀληθείας.

§12Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Τσαλδάρη.

§14Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω σύστασιν περὶ ζητήματος διὰ τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις, διότι προέκυψεν ἐντεῦθεν ἀνωμαλία. Πρόκειται περὶ τῶν φοιτητῶν καὶ ἐπειδὴ βλέπω ὅτι παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας, θὰ παρεκάλουν νὰ ἐπιστήσῃ ἰδιαζόντως τὴν προσοχήν του ἐπὶ τῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία προῆλθεν ὡς ἐκ τῶν διδάκτρων τῶν φοιτητῶν. Ἐπιτροπὴ ἐκ φοιτητῶν μοὶ ἀνεκοίνωσεν ὅτι τὰ δίδακτρα εἶναι ἐξαιρετικῶς μεγάλα, ἀνέφερε δὲ καὶ λεπτομερείας τινὰς περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένοντο τὰ τῆς αὐξήσεως. Ἐὰν συγκρίνωμεν τὸ τελευταῖον ἔτος μὲ τὸ τρέχον ἔτος, θὰ ἴδωμεν μίαν αὔξησιν ὅλως ὑπερβολικήν. Διότι ἐγένοντο τὰ δίδακτρα 2.560 διὰ τοὺς φοιτητὰς τῆς Νομικῆς Σχολῆς, παλαιοὺς καὶ νέους, 2060 διὰ τοὺς φοιτητὰς τῶν σχολῶν Φιλοσοφικῆς καὶ Θεολογικῆς καὶ 3.500 διὰ τοὺς φοιτητὰς τῆς Ἰατρικῆς, Φαρμακευτικῆς καὶ Ὀδοντοϊατρικῆς καὶ Φυσικῶν Ἐπιστημῶν καὶ 2.000 διὰ τὴν Μαθηματικὴν Σχολήν. Οἱ φοιτηταὶ παραπονοῦνται ὅτι διὰ τὰς αὐξήσεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ὁμοιομόρφως καὶ διὰ τοὺς παλαιοὺς καὶ νέους, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθοῦν. Ἔχομεν βεβαίως ὑπ’ ὄψει τὰς οἰκονομικάς των ἀνάγκας, ἀλλά, μολονότι ἡ ἀνωτέρα ἐκπαίδευσις δὲν παρέχεται δωρεάν, πρέπει ὅμως νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς οἰκονομικὰς στενοχωρίας εἰς τὰς ὁποίας δύνανται νὰ εὑρίσκωνται ὡρισμέναι τάξεις φοιτητῶν αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ ἔχουν τὰ μέσα νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ἡ μόρφωσίς των. Βεβαίως, ἐπαναλαμβάνω, δὲν παρέχεται δωρεὰν ἡ ἀνωτέρα ἐκπαίδευσις, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκωνται φοιτηταὶ πτωχοί, οἵτινες νὰ διακριθοῦν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἄν πρόκειται νὰ αὐξηθοῦν τὰ δίδακτρα, πρέπει νὰ ληφθῇ ἄλλη πρόνοια, ὥστε οἱ φοιτηταὶ νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας των καὶ πρέπει ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας νὰ παρασχεθῇ τοιαύτη βοήθεια. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ζήτημα ἔλαβεν μίαν ὀξυτάτην μορφήν, καὶ ἔφθασε, τὸ μὲν Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον νὰ κλείσῃ τὰς πύλας του, οἱ δὲ φοιτηταὶ νὰ ἀπεργήσουν. Οἱ φοιτηταὶ εἶναι ἀπολύτως νομοταγεῖς, εἶναι ἀνάγκη ὅμως ἐπιτακτικὴ νὰ ληφθῇ μία πρόνοια ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, κατὰ τρόπον, ὅσον τὸ δυνατὸν ἱκανοποιητικόν. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δείξῃ ὅλον του τὸ ἐνδιαφέρον, κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικόν, ἵνα παύσῃ αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία, ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι ἐνδεχόμενον, λόγῳ τῆς παρεμβάσεως ἄλλων ἀτάκτων στοιχείων, διότι δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι οἱ φοιτηταὶ εἶναι ἀπολύτως νομοταγεῖς, νὰ λάβῃ ἄλλην φάσιν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐξετάσῃ μετὰ πολλῆς εὐνοίας τὸ ζήτημα, κάμνω δὲ αὐτὴν τὴν σύστασιν, ἵνα ὑποβοηθήσωμεν αὐτὴν τὴν εὐνοϊκὴν λύσιν.

§15Θ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῶν διδάκτρων τοῦ Πανεπιστημίου ἀπασχολεῖ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ διμήνου. Λόγῳ τῆς μειώσεως, τῆς διδομένης ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐπιχορηγήσεως ἐπὶ τῆς δικτατορίας Παγκάλου, λόγῳ τῆς ἐν συνεχείᾳ τῆς ἰσχύος τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐπὶ τῶν ἀκινήτων τοῦ Πανεπιστημίου, τὸ Πανεπιστήμιον εὑρέθη εἰς ἐξόχως δυσχερῆ οἰκονομικὴν θέσιν, ἐζήτησεν ἐπανειλημμένως τὴν ἀρωγὴν τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον λόγῳ τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκετο, κατ’ οὐδὲν ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ ἀρωγόν, καὶ ὑπὸ τὸ κράτος αὐτὸ ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν διδάκτρων. Ἀναμφισβητήτως κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην εὑρίσκεται μία ὁλόκληρος κοινωνικὴ τάξις ἢ ὅλαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἀποστέλλουσι τὰ τέκνα των εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ὑπὸ ἐξόχως εὐπαθεῖς οἰκονομικὰς συνθήκας. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι ὅτι πρέπει νὰ καταβληθῇ προσπάθεια νὰ ἀνακουφισθοῦν οἱ φοιτηταί. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι τὰ αὐξηθέντα δίδακτρα εἶναι πολὺ κατώτερα τῶν προπολεμικῶν διδάκτρων. Παρ’ ὅλα ταῦτα, οἱ φοιτηταὶ μὲ ἐπεσκέφθησαν καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖόν μου καὶ μοῦ ἐξέθεσαν τὸ ζήτημα. Εἰσηγήθην τὸ ζήτημα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἐπειδὴ ὁ κύριος Πρύτανις, κατόπιν ἐπανειλημμένων συζητήσεων ἐν τῇ Συγκλήτῳ ἀπέδειξε ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν αὔξησιν αὐτὴν, ἐφ’ ὅσον ἐπὶ 22.000.000 προϋπολογισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου τὰ ἐννέα καλύπτονται ἀπὸ τὰ δίδακτρα τῶν φοιτητῶν καὶ συνεπῶς ὁ πόρος αὐτὸς ἀποτελεῖ μίαν ἰσχυροτάτην βάσιν τῆς καλύψεως τῶν ἐξόδων. Ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῇ τὴν διαφορὰν αὐτὴν τὸ Κράτος. Μέχρι τῆς στιγμῆς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν δυσχερῆ οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, ἀπαντᾷ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῇ τὴν ζημίαν αὐτὴν τὸ Κράτος. Εἴμεθα ἐν ἐξετάσει πάντοτε τοῦ ζητήματος, ἡ Σύγκλητος συνεχίζει τὰς συνεδριάσεις, θὰ συναντηθῶμεν ἐκ νέου μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ θὰ ἴδωμεν τίνα λύσιν θὰ δώσωμεν εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις μετὰ τόσης στοργῆς καὶ ἐνδιαφέροντος παρακολουθεῖ.

§16Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ πάντα τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως παρακολουθοῦν τὸ ζήτημα μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ εἶμαι ἐν ἐπιγνώσει ὅλων τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας τελεῖ τὸ Κράτος. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπότομος αὔξησις ἐπέφερε μίαν δυσφορίαν εἰς τὸν φοιτητικὸν κόσμον. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ φοιτηταὶ ὑπέβαλον ὑπόμνημα διὰ τοῦ ὁποίου ὑποδεικνύουσιν καὶ μέτρα τινὰ ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ σκεφθῇ ἄν δι’ αὐτῶν θὰ διευκολύνετο ἡ μείωσις τῶν διδάκτρων. Πάντως νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ ἀπότομος αὔξησις τῶν διδάκτρων καὶ τῶν παλαιῶν καὶ τῶν νέων ἐπέφερε μίαν δυσφορίαν εἰς τὸν φοιτητικὸν κόσμον, δεδομένου μάλιστα ὅτι ἡμεῖς δὲν εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ λάβωμεν πρόνοιαν ὅπως οἱ διακρινόμενοι φοιτηταί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ μέσα νὰ σπουδάσουν, νὰ τοὺς παρέχωνται εὐκολίαι τῶν σπουδῶν ὅπως καὶ εἰς τ’ ἄλλα μέρη. Περὶ τῆς εἰλικρινοῦς διαθέσεώς των καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν καὶ ἐλπίζω ὅτι τάχιστα θὰ ἐξαγγείλετε μέτρα τινά, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπέρχεται σχετικὴ ἀνακούφισις.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρανιωτάκης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς νέων Τουρκικῶν θωρηκτῶν.

§18Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀπὸ τῆς κυρώσεως τοῦ δυστυχοῦς Συντάγματος ἀρξάμενος ἀκήρυκτος πόλεμος μεταξὺ Τουρκίας καὶ Ἑλλάδος, ἀφορμὴν εἶχε τὸν ἀγῶνα τῶν Ναυτικῶν ἐξοπλισμῶν. Οἱ Τοῦρκοι, τῷ 1909 μετέβησαν εἰς τὴν Ἰταλίαν διὰ νὰ ἀγοράσουν ἓν πλοῖον, ἕτοιμον ἐκεῖ, χωρητικότητος 10.000 τόννων καὶ ταχύτητος 23 μιλίων. Οἱ Ἰταλοί, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐμελέτησαν τὸ ἐγχείρημα τῆς Τριπολίτιδος ἀπέφυγον νὰ πωλήσουν τὸ πλοῖον εἰς τοὺς Τούρκους καὶ τὸ ἐπώλησαν μετὰ ταῦτα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι τοῦτο ὁ «Ἀβέρωφ». Οἱ Τοῦρκοι ἀποτυχόντες, ν’ ἀγοράσουν τὸ Ἰταλικὸν πλοῖον, μετέβησαν εἰς Γερμανίαν καὶ ἠγόρασαν δύο, τὰ πολεμικὰ «Χαϊμεντὶν Βαρβαρόσα» καὶ τὸ «Τουργοὺτ Ρεΐς» τὰ γνωστὰ εἰς ἡμᾶς πολεμικὰ ἀπὸ τῆς ναυμαχίας τῆς Ἕλλης. Ἡμεῖς ἐπλεονεκτήσαμεν μὲ τὸ «Ἀβέρωφ». Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς διεξήχθησαν οἱ Βαλκανικοὶ πόλεμοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπολέμησαν κατὰ θάλασσαν οἱ Ἕλληνες ἀφ’ ἑνὸς καὶ οἱ Τοῦρκοι ἀφ’ ἑτέρου. Γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι αἱ κατὰ θάλασσαν νίκαι τῆς Ἑλλάδος, δὲν ὠφείλοντο τότε κατὰ πολὺ εἰς τὴν ὑπεροπλίαν τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τῆς Τουρκίας, ἀλλὰ εἰς ἄλλους συντελεστάς. Νικήτρια τῶν Ἑλληνικῶν ναυμαχιῶν ἦτο ἡ ἑλληνικὴ ναυτικὴ ψυχή, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως ὑπερῆχε τῆς τουρκικῆς. Κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους ἡ Τουρκία, ἐπανῆλθε, μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιμονῆς εἰς τὴν ἀπόκτησιν τῆς ναυτικῆς ὑπεροπλίας. Προέβη εἰς τὴν παραγγελίαν ἑνὸς μεγάλου πολεμικοῦ τοῦ «Ρωσαντὲ» 30.000 τόννων καὶ 23 μιλίων ταχύτητος, τὸ ὁποῖον θὰ παρεδίδετο τῷ 1915. Εἰς ἐπίμετρον ἠγόρασεν ἕτερον θωρηκτόν, τὸ μετονομασθὲν «Σουλτὰν»....25.000 τόννων καὶ 23 μιλίων ταχύτητος. Ἡμεῖς ἀνεζητήσαμεν δεξιὰ καὶ ἀριστερά, πλοῖα διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν νέαν αὐτὴν κατάστασιν καὶ ἠγοράσαμεν τότε τὰ Ἀμερικανικὰ πλοῖα τὸ «Κιλκὶς» καὶ τὸ «Λῆμνος» 10.000 τόννων, 17 μιλίων ταχύτητος δοθέντα ἀμφότερα μὲ ἀκραῖον πυροβόλον τῶν 8, καὶ τηλεβόλα τῶν 30 καὶ 5. Ἀλλ’ ἡ κατάστασίς μας δὲν ἦτο ἐπαρκῶς ἐξησφαλισμένη. Προέβημεν τότε εἰς παραγγελίαν εἰς τὰ ναυπηγεῖα Βουλκάν, τοῦ πολεμικοῦ, τοῦ ὀνομασθέντος «Γεώργιος Αʹ» καὶ κατόπιν «Σαλαμίς», ἑνὸς πλοίου τόννων 18.000 καὶ ταχύτητος 23 καὶ ½ μιλίων. Προέβημεν εἰς τὴν παραγγελίαν καὶ ἄλλων πλοίων, ἀλλὰ ταῦτα ἀφεώρων ζητήματα ἀπώτερου μέλλοντος καὶ ὄχι εἰς τὸ πρόσφατον μέλλον εἰς τὸ ὁποῖον ἰσχυρὰ προεβλέπετο ἡ ὑπεροπλία τῆς Τουρκίας ἀπέναντί μας. Ἡ Ἑλλὰς διῆλθεν στιγμὰς κρισίμους. Ἡ ναυτικὴ ὑπεροπλία τῆς Τουρκίας τὴν ἀνησύχει ἰδιαιτέρως διότι ἡ Τουρκία εἶχε θέσει καταδήλως τὸ ζήτημα τῶν νήσων. Δὲν εἶχεν ὑποταγῆ εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῶν Βαλκανικῶν πολέμων καὶ ἐπεδίωκε τὴν ἀνάκτησιν τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὁ τότε Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ἀνεχώρησε διὰ τοῦτο εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ μετέβη εἰς τὰς Βρυξέλλας, ὅπου ἐπρόκειτο νὰ συναντηθῇ μετὰ τοῦ Μεγάλου Βεζύρου τῆς Τουρκίας καὶ νὰ διαπραγματευθῇ τὸ ζήτημα τῶν νήσων. Τοιουτοτρόπως ἡ Ἑλλὰς ἠπειλεῖτο εἰς τὸ νησιωτικόν της Κράτος εἴτε δι’ ἀπειλῆς πολέμου εἴτε δι’ ἀπειλῆς διὰ τῆς ὁδοῦ τῆς διπλωματίας. Εὐτυχῶς ἦλθεν ὡς ἀπὸ μηχανῆς Θεὸς ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος. Ἡ Ἀγγλία κατέσχε τὰ δύο μεγάλα πολεμικὰ τῆς Τουρκίας, τὰ ὁποῖα εὑρίσκοντο εἰς τὰ ὕδατά της καὶ τὰ κατέταξεν εἰς τὸν Ἀγγλικὸν στόλον. Ἀλλ’ ἡ Τουρκία εὗρεν ἕτερον πλοῖον, τὸ «Γκαῖμπεν», τὸ ὁποῖον ἀπέστειλεν ἡ Γερμανία, τὸ ὁποῖον ὅμως ἡμεῖς, εἰρωνικῇ μοίρᾳ, ἐφωδιάσαμεν διὰ νὰ πλεύσῃ μέχρι Τουρκίας. Τὸ «Γκαῖμπεν» εἶναι πολεμικὸν ἰσχυρόν, 22.000 τόννων καὶ ταχύτητος 27 μιλίων μὲ κύριον πυροβόλον 27. Ἡμεῖς ὑπήρξαμεν ὀλιγώτερον εὐτυχεῖς τῆς Τουρκίας εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην. Εἰς τὸν ναυτικὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον, ἐδώκαμεν ὅλα τὰ πλοῖά μας, τὰς βάσεις μας, χωρὶς νὰ ἀποκομίσωμεν τίποτε. Ὁ πόλεμος ἐτερματίσθη καὶ τὸ «Γκαῖμπεν» ἔμεινεν ὑπὸ τὴν φρούρησιν τῶν συμμάχων, ὅπως ἔμεινεν καὶ τὸ Τουρκικὸν πολεμικὸν ὑλικόν, τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις ἐνθυμούμεθα ὅλοι πῶς ἔρρεεν εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν. Εἰς ἡμᾶς ἀπέμεινεν ἡ παρηγορία ὅτι τὸ «Γκαῖμπεν» εἶχεν ὑποστῆ ἀνεπανορθώτους βλάβας διότι προσέκρουσε ἐπὶ νάρκης, προσαράξαν διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν καταβύθισιν. Αἰφνηδίως μανθάνομεν ὅτι τοῦτο ἐπισκευάζεται συντόνως καὶ πληροφοροῦμαι ὅτι αἱ ἐπισκευαί, αἱ ὁποῖαι λήγουν κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, θὰ ἀποδώσουν εἰς αὐτὸ ὅλην τὴν μαχητικήν του ἀξίαν, διότι ἂς ἀναφέρωμεν τοῦτο, οἱ Γερμανοὶ συνηθίζουν πάντοτε νὰ ἀποκρύπτουν τὴν πραγματικὴν ταχύτητα τῶν πλοίων των. Εἰς τὰ ἐπίσημα βιβλία παρουσιάζουν ἄλλα, διὰ νὰ ἀπατήσωσι τοὺς Ἄγγους, μὲ τοὺς ὁποίους διατελοῦν ἐν ἀνταγωνισμῷ. Τοιουτοτρόπως καὶ τὸ «Γκαῖμπεν» ἐπρόκειτο νὰ παραδοθῇ μετ’ ὀλίγον χρόνον ἕτοιμον. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἐρωτηθῇ τοῦτο: Ἔναντι τοῦ πολεμικοῦ τούτου, τοῦ ἰσχυροῦ, καὶ ἔναντι τῆς ἄλλης πολεμικῆς προπαρασκευῆς εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ἡ Τουρκία, ἡμεῖς τὶ πρόκειται νὰ ἀντιτάξωμεν; Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπῆρχον δύο προγράμματα ναυτικῆς παρασκευῆς. Ὑπάρχει ἓν πρόγραμμα βαρέων πλοίων καὶ ἓν ἕτερον ἐλαφρῶν σκαφῶν, καταρτισθὲν ἀπὸ τὸν ναύαρχον Γουέλς, τὸν ὁποῖον εἶχε μετακαλέσει ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1924. Τὸ πρόγραμμα τῶν βαρέων πλοίων ἐγκατελείφθη. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόγραμμα Γουέλς, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, τὶ τοῦτο προέβλεπε.

§19Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Φρονεῖτε ὅτι τὸ πρόγραμμα τῶν ναυτικῶν ἐξοπλισμῶν πρέπει νὰ εἶναι ἀντικείμενον δημοσίας συζητήσεως;

§20Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Εἶναι γνωστὰ ταῦτα ἐν τῇ δημοσιότητι, κ. Συνάδελφε. Δὲν εἶναι μυστικόν, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν θὰ μοὶ ἐπέτρεπε νὰ ὁμιλήσω. Ὑπάρχουν μυστικά, τὰ ὁποῖα θὰ διαφυλάξω. Ἐκ πασῶν τούτων τῶν μονάδων εἶναι γνωστὸν ποίας μονάδας ἔχει ἀποκτήσει ἡ Ἑλλὰς καὶ ποίας ἔχει παραλείψει. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προγράμματος, δὲν πρόκειται νὰ ἐπεκταθῶ καὶ νὰ δώσω ἀριθμούς. Πρέπει νὰ γνωσθῇ ὅμως τὸ ἑξῆς: ὅτι τὸ πρόγραμμα τοῦ ναυάρχου Γουέλς εἶναι ἐν τῇ ἐκτελέσει του ἴσως δαπανηρότερον τοῦ προγράμματος τῶν βαρέων πλοίων. Εὑρισκόμεθα λοιπὸν σήμερον μὲ πολεμικὰς μονάδας, ὄχι ἐπαρκεῖς, διὰ ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὸν ἀντίπαλόν μας. Πλὴν τῶν μονάδων τούτων εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπισκευάζομεν καὶ ἄλλα πολεμικά, ὅπως τὸν Ἀβέρωφ, ὁ ὁποῖος ὡς γνωστόν....

§21Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Ὁ κ. Συνάδελφος ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου περὶ προγράμματος ναυτικοῦ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ σιωπὴ τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἧς ἐποιήσατο λόγον ὁ κ. Συνάδελφος, δὲν σημαίνει οὐδεμίαν ἀναγνώρισιν τῶν γεγονότων. Ἐπὶ πλέον εἰς ἐπερώτησιν τοιαύτην, ἀπευθυνομένην γενικώτερον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἔχουσαν ἔννοιαν ἐλέγχου τῆς ὅλης πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἁρμοδιώτατος πάντως, ἵνα ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. συναδέλφου, εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος τὴν ὥραν ταύτην δὲν εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Ὀφείλω ἐπίσης νὰ δηλώσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐκ λόγων εὐνοήτων, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ μὴ παρακολουθήσῃ οὐδαμῶς τὸν κ. Συνάδελφον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς του, οὔτε νὰ μετάσχῃ κἂν εἰς συζήτησιν, ἡ ὁποία τίθεται ἐπὶ τάπητος καὶ ἀνακοινοῖ εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην, πράγματα, τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν δὲν εἶναι ἀνακοινώσιμα. Ταύτην τὴν δήλωσιν ὀφείλω νὰ κάμω, Κύριοι Συνάδελφοι, καὶ νὰ εἴπω συγχρόνως ὁποία ἤθελεν εἶσθαι ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ ἀναπτύξει τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης.

§22Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἡ παρατήρησίς σας περὶ ἀνακοινώσεως πραγμάτων μὴ ἀνακοινωσίμων, ἀποτελεῖ ἔμμεσον μομφὴν προδοσίας ἐναντίον μου.

§23Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ναυτ.). Ὄχι. Παντάπασι· ἐγὼ δὲν ἤθελα νὰ εἴπω τοιοῦτο τι. Τοὐναντίον εἶσθε πάντη ἐλεύθερος ν’ ἀναπτύξητε πράγματα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ὑμετέραν κρίσιν εἶναι ἀναγκαῖα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς σας, ἀνακοινώνοντες ὅσα ἔχετε ν’ ἀνακοινώσητε ἀλλ’ ὀφείλω, ὡς ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, νὰ δηλώσω, ἐν τῇ εὐθύνῃ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ παρακολουθήσῃ ἡμᾶς εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς σας.

§24Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἄλλην σημασίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπουργὸς νὰ λέγῃ πρὸς βουλευτήν, ὁ ὁποῖος ἔρχεται ν’ ἀσκήσῃ ἔλεγχον, ὅτι δὲν θὰ τὸν παρακολουθήσῃ, διότι ἓν ἐκ τῶν κυριωτέρων ἔργων τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι ὁ ἔλεγχος, καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπόχρεως νὰ παρακολουθῇ τὰς συζητήσεις καὶ νὰ δίδῃ ἐξηγήσεις. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι ὑπεύθυνος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τῶν ὑποθέσεων τοῦ Κράτους, ἔχει δικαίωμα εἰς ὡρισμένας περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας νομίζει ὅτι ἡ συζήτησις ἡ δημοσία δύναται νὰ βλάψῃ τὰ δημόσια συμφέροντα, δύναται τότε νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν ἐπερωτῶντα ἢ ὁμιλοῦντα νὰ μὴν ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησίν του ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Αὐτὸ καὶ μόνον ἠδύνατο νὰ εἴπῃ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Καὶ ἀπορῶ, πῶς, πολιτικός, παλαίμαχος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τόσον ἔμπειρος, ὅσον ὁ νῦν κατέχων τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, διατὶ εἶπεν ἄλλας ἰδέας. Ἴσως, κατ’ ἐμέ, ἤθελε νὰ δώσῃ ἄλλην ἔννοιαν εἰς αὐτάς, παρὰ αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τώρα ἀποδίδω. Διότι τὸ νὰ λέγῃ ὅτι δὲν θὰ παρακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν δὲν σημαίνει τίποτε. Ἐὰν ἤθελε νομίσει ὅτι δὲν πρέπει νὰ λεχθῶσιν, ὅσα λέγονται, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ δηλώσῃ τοῦτο καὶ νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις, ἐλέγχουσα ἐπὶ τοῦ ζητήματος, θὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον πρὸς λῆψιν μέτρων περὶ βελτιώσεως τῶν πραγμάτων τοῦ Κράτους καὶ ὄχι πρὸς βλάβην αὐτῶν. Ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει σκοπεῖται διὰ τοῦ ἀσκουμένου ἐλέγχου νὰ κάμωμεν ἁπλῶς ἀντιπολίτευσιν καὶ ἔργον ἐπιζήμιον. Ἀπόκειται, λοιπὸν, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ μόνος ἁρμόδιος, νὰ δηλώσῃ, —διότι αὐτὸς εἶναι ἁρμόδιος καὶ ὄχι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὴν ἐντελῶς ἰδιάζουσαν θέσιν, κατὰ τὸν ἰσχύοντα παρ’ ἡμῖν κοινοβουλευτισμόν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τὴν Κυβέρνησιν—ἀπόκειται λέγω, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν νομίζει συμφέρουσαν, χάριν τῶν ὑποθέσεων τοῦ Κράτους τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως, ὁπότε ἡ ἀντιπολίτευσις θέλει σκεφθῇ τὶ δέον νὰ πράξῃ. Ἐφόσον ὅμως δὲν κάμνει τὴν δήλωσιν ταύτην, εἶναι ὑποχρεωμένος καὶ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν καὶ νὰ ἀπαντήσῃ, ἀφοῦ μάλιστα κατηγορηματικῶς τοῦ ἐγένετο ἡ δήλωσις καὶ ὁ ἴδιος γνωρίζει ὅτι ἡ ἀποστολή, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ πᾶσα ἀντιπολίτευσις εἶναι τὸ νὰ φέρῃ πᾶν ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὴν τὴν σύστασιν εἶχον νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§25Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (ὑπ. Ναυτ.). Τὴν ἀπάντησιν θὰ δώσω ἀμέσως, Κύριε Πρόεδρε, καὶ θὰ εἴπω ὅτι, τῇ ἀληθείᾳ ἀπορῶ διατὶ οἱ λόγοι μου παρεξηγήθησαν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τρόπον ὥστε νὰ νομίσῃ ὅτι δὲν ὑπέβαλον πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν δήλωσιν ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις τοιούτων πραγμάτων, οἷα πραγματεύεται ὁ κ. Συνάδελφος, εἶναι ἐπιζημία εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Διότι οὐδέν τι ἄλλο εἶπον, δι’ ὅσων πρὸ ὀλίγου ἐδήλωσα, εἰμὴ τοῦτο: ὅτι ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι δύναται νὰ προκύψουν ζημίαι τῶν δημοσίων συμφερόντων ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπερωτήσεως, καθ’ ἣν πολλὰ δύνανται νὰ ἀνακοινωθῶσιν, ἐδήλωσα εἰς τὸν κ. Συνάδελφον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθήσῃ τὸν ἀξιότιμον κ. Συνάδελφον εἰς τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἀνεκίνησεν, ἀναπτύσσων τὴν ἐπερώτησίν του. Αἱ δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμα, οὐδαμῶς εἶχον τὴν ἔννοιαν ἀρνήσεως εἰς τὸν κ. Συνάδελφον τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ διαπραγματευθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐπερωτήσεώς του ὅπως νομίζει. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη, δι’ οὓς λόγους εἶπον, νὰ προέλθῃ εἰς περαιτέρω συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Κατηγορηματικῶς, ἐδήλωσα σαφῶς, ὑπερσαφῶς, νομίζω, ὅτι τοιαύτη συζήτησις ἠδύνατο ν’ ἀποβῇ ἐπιβλαβὴς εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα.

§26Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπεδέχθη τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς τοὺς λόγους του. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ συζήτησις αὐτὴ θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ τώρα ἢ ἄλλην ὥραν διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ ἐξετάσωμεν τὰ ζητήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον ἐνδιαφέροντα. Ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀθηνῶν, μετὰ τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, νὰ μὴ συνεχίσῃ τὴν συζήτησίν του. Ἄλλως τε δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς μίαν συνεννόησιν μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἰδιαιτέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συζητηθῶσι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶχε σκοπὸν ν’ ἀναπτύξῃ ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ νὰ τῷ ὑποδειχθῶσιν αἱ ἐπ’ αὐτοῦ γνῶμαι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§27Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Εἰς πάντα ταῦτα ἔχω νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐγνώριζε ἄλλως τε τὴν κατάθεσιν τῆς ἐπερωτήσεως ἀπὸ μακροῦ, διότι ἡ ὑπηρεσία τῆς Βουλῆς εἶχε διαβιβάσει αὐτὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, πῶς δὲν ἔλαβεν ἐκ τῶν προτέρων τὸ ἐνδεδειγμένον μέτρον, νὰ καλέσῃ ἐμέ, ὡς ἐπερωτῶντα, καὶ νὰ μοῦ συστήσῃ νὰ μὴ ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐδῶ. Πάντως ἀπρτελεῖ ἀναμφισβήτητον δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἔχει τὰ στοιχεῖα νὰ κρίνῃ καλλίτερον τὴν κατάστασιν, περὶ τοῦ τρόπου τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοιαύτης ἐπερωτήσεως, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως δὲν ἀποτελεῖ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ θελήσῃ νὰ τερματισθῇ ἡ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου συζήτησις ἐν σιωπῇ. Πλὴν τῶν συνεδριάσεων, αἱ ὁποῖαι διεξάγονται δημοσίᾳ, ὑπάρχουν καὶ αἱ μυστικαὶ συνεδριάσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδεδειγμέναι, προκειμένου περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξαιρετικῶς σοβαρόν, τόσον σοβαρὸν ὅσον δὲν τὸ φαντάζεται ἴσως ἡ Κυβέρνησις.

§28Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ἔχω καὶ ἐγὼ συναφῆ ἐπερώτησιν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε ὑπογράψει.

§30Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου ζητήματος ἔχω νομίζω τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω τὸν λόγον. Δὲν ἔχω νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλήν, οὐδὲ τὰ Κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα νὰ παραβῶ, ἀλλ’ ἤθελον νὰ συμπληρώσω τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Τσαλδάρη. Βεβαίως, συμφωνῶ πλήρως πρὸς τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντα, μὲ μίαν ὅμως παρατήρησιν. Ἐν τῷ Δημοκρατικῷ Πολιτεύματι ἡ Κυβέρνησις ἀποκομίζει εὐθύνας τόσον ὅταν ὁμιλεῖ, ὅσον καὶ ὅταν σιωπᾷ. Ἐὰν τὰ πράγματα τίθενται ὡς τάσσει ταῦτα τὸ Δημοκρατικὸν Πολίτευμα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὀφείλει σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς νὰ δηλώσῃ ὅτι προκειμένου περὶ ὑποβολῆς ζητήματος ὑψίστου κρατικοῦ συμφέροντος ζητεῖ ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀθηνῶν τὸν καὶ ἐπερωτῶντα νὰ μὴ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμα, τὸ ἀπόλυτον τὸ ὁποῖον ἔχει, τοῦ ἐλέγχου, καὶ ἀναλαμβάνει διὰ τῆς στάσεως αὐτῆς τὴν εὐθύνην τῆς τοιαύτης ἐπερωτήσεως. Τοῦτο πρέπει σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς νὰ δηλωθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ζητήσασα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν Ἀθηνῶν νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως, ἀναλαμβάνει πλήρη καὶ ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην τῆς τοιαύτης ἐπερωτήσεως.

§31Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ ἐμποδισθῇ κανεὶς ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπερωτήσῃ. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκει ἀσύμφορον τὴν περαιτέρω συζήτησιν. Ἐφόσον ἐπῆλθε συμφωνία μεταξὺ ἐπερωτῶντος καὶ Κυβερνήσεως ὅπως γίνῃ ἰδιαιτέρα συνεννόησις μεταξὺ ὑπουργοῦ καὶ ἀντιπολιτεύσεως δὲν δύναται νὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις.

§32Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπεράνω ὅλων τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Κράτους. Ἐν ὀνόματι τοῦ συμφέροντος τούτου, σήμερον μάλιστα, πρέπει νὰ μὴ σιωπήσωμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι, ἄλλως, γνωρίζετε ὅτι τὴν εὐθύνην ἀκεραίαν ἀναλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις.

§33Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπ. Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ Κυβέρνησις φέρει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἂν θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν κάμετε καὶ σεῖς ἐπερώτησιν.

§34Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀθηνῶν, κατελθὼν τοῦ βήματος μετὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὑπέβαλεν πρότασιν ὅπως ἐξετάσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ σοβαρὸν τοῦτο ζήτημα ἐν συνεννοήσει μετ’ αὐτοῦ, ἐφόσον δὲν ἔπρεπε νὰ διεξαχθῇ συζήτησις ἐν μυστικῇ συνεδριάσει. Διότι, ἀληθῶς, ὡς καὶ σεῖς παραδέχεσθε, ἡ Κυβέρνησις φέρει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, ἐφόσον ἰσχυρίζεται ὅτι διὰ τῆς συζητήσεως δύνανται νὰ βλαφθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Συναδέλφου γίνεται δεκτὴ καὶ νὰ ἐξετασθῇ, τὸ ζήτημα ἐν συνεννοήσει καὶ μετὰ τοῦ ἐπερωτῶντος, ὅπως καὶ ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως μειωθῇ.

§35Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπ. Γεωργίας). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ προέλθῃ εἰς ἀπευθείας συνεννόησιν περὶ τοῦ σκοπίμου ἢ μὴ σκοπίμου μιᾶς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας, καὶ νὰ γίνῃ ὅ,τι ἀποφασισθῇ ἀπὸ κοινοῦ. Ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ συμφωνία, τότε φυσικὰ ὁ κ. Βουλευτὴς δέον νὰ ὑποβάλῃ κανονικῶς πρότασιν περὶ μυστικῆς συνεδριάσεως ὅτε θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐδῶ εἰς τὴν αἴθουσαν δὲν δύνανται νὰ ἔρχωνται τοιαύτης σοβαρότητος ζητήματα.

§36Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὁ κ. Συνάδελφος ἔχει συναφῆ ἐπερώτησιν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά του.

§38Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διαμαρτύρομαι, κ. Πρόεδρε. Ὅλοι τὰ αὐτὰ δικαιώματα ἔχομεν.

§39Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ διαμαρτύρομαι. Κατήντησε νὰ μείνῃ εἰς τὸ χαρτὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει τὸ Σύνταγμα ὅτι ἐναπόκειται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων....

§40Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρενέπεσε καὶ ζήτημα ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως καὶ ὁ κ. Πρόεδρος ἀρνεῖται νὰ μᾶς δώσῃ τὸν λόγον.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν δέχεται τὴν ἀναβολήν.

§42Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὥστε ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις.

§43ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπ. Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει πρότασις περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Ἐπῆλθεν συμφωνία μεταξὺ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὅπως μὴ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, περὶ ἧς πρόκειται.

§44Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν ἐδῶ προνομιοῦχοι καὶ μή, κ. Πρόεδρε.

§45Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπ. Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει κ. Βουλευτὰ πρότασις περὶ συνεχίσεως τῆς συζητήσεως. Οὐδεὶς ζητεῖ τὸν περιορισμὸν τοῦ λόγου. Ἐὰν κ. Πρόεδρε, θέλουν οἱ κ. Βουλευταὶ νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησίς των, πρέπει νὰ ὑποβάλωσι κανονικῶς πρότασιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ συζητήσωμεν ἐὰν τὸ θέλῃ ἡ Βουλή, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός.

§46Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Διάφοροι συνάδελφοι κ. Πρόεδρε, ἔχουν ὑποβάλει ἐπερωτήσεις ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. Μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κακουλίδης. Προκειμένου συνεπῶς νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις ἐν τῷ συνόλῳ της, ἐπῆλθε συνεννόησις μεταξὺ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι λόγοι ἐθνικοὶ δὲν ἐπιτρέπουν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἡ συζήτησις ἐσταμάτησε. Ἐπὶ τοῦ συνόλου ὅμως τῶν ἐπερωτήσεων ἐζήτησε τὸν λόγον καὶ ὁ ἔντιμος κ. Κακουλίδης καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Προεδρεῖον νὰ δώσῃ τὸν λόγον εἰς τὸν εἰδικώτατον κ. Συνάδελφον, προκειμένου ἡ Βουλὴ νὰ διαφωτισθῇ ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου θέματος.

§47Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πρὸ τῆς διακοπῆς εἶπεν ὁ κ. Μπούμπουλης ὅτι ὑπάρχει μία σχετικὴ ἐπερώτησις μὲ τὸν ἐξοπλισμὸν τῆς Χώρας καὶ παρεκαλέσαμεν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτῆς καὶ ἡ Βουλὴ ἐπεδέχθη τοῦτο.

§48Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπ. Γεωργίας). Δὲν ἐλήφθη τοιαύτη ἀπόφασις.

§49Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδέχθην ἐγὼ τοιοῦτον τι;

§50Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι σεῖς. Ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει, δὲν ἀποφασίζει ὁ Ὑπουργός.

§51Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Δηλῶ ὅτι οὐδέποτε ἔκαμα δήλωσιν ὅτι στέργω ἵνα τὴν αὐτὴν ἡμέραν συζητηθῶσι πᾶσαι αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ἀφορῶσαι τὰ ναυτικὰ πράγματα τῆς Χώρας. Προσθέτω ὅτι ὁ κ. Μπούμπουλης ἠρώτησε ἐὰν δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν ἵνα γίνῃ ἡ συζήτησις. Τῷ εἶπον πρὸ ὀλίγου ὅτι ἐγὼ ἀτομικῶς οὐδεμίαν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν τῇ σειρᾷ τῶν ἐπερωτήσεων τῶν ἀφορωσῶν τὰ ναυτικὰ πράγματα τῆς Χώρας ὑπάρχουσι καὶ ἐπερωτήσεις, ἐλέγχουσαι τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ ἀναλάβω τοιαύτην εὐθύνην ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις. Δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ δώσω κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν ἵνα τὴν αὐτὴν ἡμέραν συζητήσωμεν τοιοῦτόν τι.

§52Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Ἡ Βουλή, μὴ διαμαρτυρηθεῖσα, μὴ ἀντιταχθεῖσα εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μπούμπουλη, τὴν ἀπεδέχθη.

§53Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπ. Γεωρ.). Ἐὰν πράγματι τὸ Προεδρεῖον δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὸν συσχετισμὸν τῶν ἐπερωτήσεων, ἔχει ἄλλως τὸ πρᾶγμα. Ἐγὼ δὲν ἀντελήφθη τοιοῦτον τι.

§54Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ἐγεννήθη ἕν ζήτημα, ἐὰν αἱ περὶ ναυτικῆς παρασκευῆς τῆς Χώρας συζητήσεις θίγουν μυστικὰ τοῦ Κράτους, καὶ ἑπομένως ἄν εἶναι συμφέρον διὰ τὸ Κράτος, ὅπως γίνεται καὶ διὰ τὰς συζητήσεις περὶ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ προσάγονται ἐν τῇ Βουλῇ ἔγγραφα δυνάμενα νὰ παραβλάψουν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, οὕτω νὰ γίνῃ καὶ διὰ τὰ ναυτικά, ἡμῶν πράγματα. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη πλὴν τῆς Ἑλλάδος, ὅπου λειτουργεῖ ἄριστα ὁ κοινοβουλευτισμός, τὰ ζητήματα παραπέμπονται εἰς τὰς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπάς, καὶ ἐὰν ἀναγνώσετε τὰ πρακτικὰ τῶν ἐπιτροπῶν, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς, θὰ ἴδητε ἐν πλάτει ὅλας τὰς σκέψεις τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν, ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ προτάσεων ἀκόμη τῶν Κυβερνήσεων, εἴτε περὶ ναυτικῶν ἐξοπλισμῶν πρόκειται, εἴτε περὶ ἄλλου ζητήματος κ. Πρόεδρε ὁ κώνωψ ἠμπορεῖ νὰ κρυφθῇ ἀλλ’ ἕν θωρηκτὸν ἢ ἀντιτορπιλλικὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ κρυφθῇ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κρανιωτάκης δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ὁμιλήσῃ περὶ ἑνὸς σχεδίου ναυπηγήσεων τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἄν ἐτίθετο, τότε εἰς ἐφαρμογήν, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀνακοινωθῇ ἀμέσως. Μετὰ τρία ὅμως ἔτη, ὅτε τὸ Τουρκικὸν Ἐπιτελεῖον γνωρίζει πολὺ καλὰ τὸν προϋπολογισμὸν μας. Ἑπομένως οὐδὲν ἀπολύτως ἐμπόδιον ὑπάρχει ἵνα γίνῃ ἡ συζήτησις περὶ τῆς ναυτικῆς ἡμῶν παρασκευῆς. Ἀλλὰ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζει ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον νὰ τεθῇ εἰς τὴν δημοσιότητα ἡ σκέψις περὶ ναυπηγήσεως πολεμικῶν καταδρομικῶν κλπ. τὰ ὁποῖα ἔχουν περὶ τὰ δέκα ἑκατομμύρια λιρῶν καὶ ἕτερον ἑκατομμύριον λίρας βάρος τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς δὲν ἔχομεν, τὸν ἐρωτῶ τὶ ἔκαμεν ὅταν εἰς τὰς ἐφημερίδας πρὸ δύο μηνῶν ἐξετέθησαν πράγματι μυστικὰ τὰ ὁποῖα εἰς κανὲν Κράτος δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δημοσιεύωνται εἰς τὸν Τύπον, ὡς ἦτο τὸ περὶ τῆς καταστάσεως τῶν τορπιλλῶν; Αὐτὰ Κύριοι Συνάδελφοι εἶναι πράγματα μυστικὰ διότι ἄν ἔχομεν τορπίλλας αἱ ὁποῖαι δὲν πηγαίνουν καθόλου εἰς τὸν σκοπόν των, αὐτὸ εἶναι καθῆκον παντὸς Ἕλληνος νὰ τὸ τηρήσῃ μυστικόν. Ἀλλ’ ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος δὲν ἐτήρησε τὸ πατριωτικὸν αὐτὸ καθῆκον, εἶναι αὐτὸς οὗτος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διότι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξέλθουν ἄλλοθεν, παρὰ μόνον ἀπὸ τὸ Ἀρχεῖον τοῦ τμήματος τῶν τορπιλλῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν διέταξε οὔτε τὴν παραμικρὰν ἀνάκρισιν οὔτε ἐσυγχύσθη διόλου. Μόνον ἐσυγχύσθη, ὅτε τὸν ἐφέραμεν ἐδῶ εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ ἐλέγχου ἵνα τὸν ἐλέγξωμεν διὰ τὴν ναυτικὴν πολιτικὴν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι πράγματι ἀξιοθρήνητος.

§55Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Θὰ ἔλθῃ βεβαίως καὶ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ συζητηθῇ. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Οἱ ναυτικοὶ ἐξοπλισμοὶ τῆς Ἑλλάδος δὲν ἀποτελοῦν γεγονὸς μεμονωμένον, ἀλλὰ συνδέονται πρὸς τὴν ὅλην ἐξωτερικὴν θέσιν καὶ πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος. Ἐφόσον λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, θεωρεῖ, ὅτι ὡς ἐκ τῆς ὑφισταμένης μετὰ τῶν ζητημάτων αὐτῶν ἀλληλουχίας ἡ δημοσία συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν θὰ ἦτο ἐξυπηρετικὴ διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, νομίζω ὅτι οὐδεμία θὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις διὰ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως. Συμμερίζομαι ἀπολύτως τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ ἀξιοτίμου πολιτευτοῦ ἐκ Κοζάνης, ὅσον ἀφορᾷ τὰς γενομένας δημοσιεύσεις εἰς τὸν τύπον. Αἱ καταχρήσεις αὗται συμβαίνουν εἰς τὸν τόπον ἡμῶν ἀτυχῶς, ὁσάκις δὲ αἱ κυβερνήσεις ἐπιχειροῦσι νὰ θέσωσι φραγμὸν εἰς τὰς καταχρήσεις ταύτας, δὲν παύομεν ν’ ἀκούομεν ἐκρηγνυμένας τὰς κραυγὰς ὅτι αἱ ἐλευθερίαι τοῦ τύπου περιορίζονται. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην δυστυχῶς νὰ βαδίζωμεν, μέχρις ὅτου ἐπέλθῃ ἡ πλήρης τῆς χώρας ἀνακαίνισις, νὰ βαδίζωμεν διὰ συμβιβασμῶν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, λοιπόν, ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν αὐτήν. Δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ φοβηθῇ τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῆς ναυτικῆς πολιτικῆς. Ἡ πολιτική της δὲν εἶναι ἀξιοθρήνητος, ἡ πολιτική της εἶναι ἡ μόνη ἡ ἐξυπηρετοῦσα καὶ τὰς ναυτικὰς καὶ ἐθνικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν εἶναι ὥρα τῆς συζητήσεως ταύτης ἡ σημερινὴ ἑσπέρα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σύμφωνος ἡ Βουλὴ περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως;

§57ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§58Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον προτοῦ ὑποβάλητε τὸ ἐρώτημα αὐτό.

§59Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἀφήσατε τὸν κ. Μπούμπουλην νὰ ὁμιλήσῃ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ὅμως θὰ δεχθῶμεν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως.

§61Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω, Κύριοι Συνάδελφοι, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, δὲν εἶναι ὀρθή, διότι, ὅπως ἀνέφερεν καὶ ὁ συνάδελφος κ. Κακουλίδης, εἰς τὰς ξένας Βουλὰς ὄχι μόνον συζητοῦνται εὐρύτατα τὰ ναυτικὰ ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ ἀφορῶντα τὸ ἔθνος προγράμματα. Ὁ ἴδιος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, εἰς μίαν συνεδρίασιν τοῦ 1914, ἀνέπτυξε τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Ἑλλάδος καὶ ὡμίλησε εὐρύτατα, ἀντικρούων τὸν μακαρίτην Στράτον. Ὁ κ. Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ἐπίσης, ἀνέπτυξε τότε τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐγένετο ἐν πλάτει ἡ ἔκθεσις ὅλης τῆς ναυτικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας. Ἡ Κυβέρνησις ἐπηρωτήθη παρ’ ἡμῶν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Διαγραφεισῶν ὅμως ὅλων τῶν ἐπερωτήσεων— δὲν γνωρίζομεν διατὶ καὶ πῶς—ἠναγκάσθημεν ἐκ νέου νὰ ἐγγράψωμεν ταύτην. Πῶς, ἀπὸ ἑνὸς ἔτους ἡ Κυβέρνησις γνωρίζουσα τὴν κατάθεσιν τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ἐπιθυμοῦσα τὴν ἀναβολήν, δὲν μᾶς προσεκάλεσεν ἂν ὄχι νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ τι, τοὐλάχιστον ὅμως νὰ μᾶς ὑποδείξῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐγγραφῇ ἡ ἐπερώτησις αὐτή. Πῶς δὲν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις τὰ προσήκοντα μέτρα ἐναντίον τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν ναυτικῶν ὑπηρεσιῶν, αἵτινες, ὡς ἀπάντησιν ἄρθρου μου, ἐν τῷ ὁποίῳ δὲν ἀνέφερον ἀριθμοὺς ἀλλὰ ἔγραφον περὶ βλάβης ὡρισμένων τορπιλλῶν, αὗται ἀπήντησαν συγκεκριμένως καὶ ἀνέφερον ἀριθμούς; Πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβεν μέτρον ἐναντίον τοῦ «Ἐλευθέρου Βήματος» τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσεν ἐπιβλαβῶς διὰ τὰ ναυτικὰ ἡμῶν πράγματα λεπτομερείας, καὶ ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τώρα, ὅτε ζητοῦμεν ἡμεῖς τὸν ἔλεγχον, τώρα ὁπότε ἀντὶ τῶν ἐπαγγελλομένων οἰκονομιῶν γίνονται σπατάλαι, σπατάλαι δαπανῶν μὲ τὰς ὁποίας θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συμπληρώσωμεν πολλὰ κενὰ καὶ παντοίας ἡμῶν καταστροφάς; Ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα διὰ τὴν ἀναβολὴν καὶ δὲν ἀποδεχόμεθα τὴν ὑποβληθεῖσαν περὶ τούτου πρότασιν, διότι νομίζομεν ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ διὰ νὰ συζητήσωμεν τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Ἑλλάδος, Ἑλλὰς δὲν θὰ ὑπάρχῃ!

§62Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (ὑπ. Οἰκον.). Ὅλη ἡ Βουλὴ ἡνωμένη καὶ σύσσωμος διαμαρτύρεται ἐναντίον τῆς φράσεως αὐτῆς.

§63Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ναυτ.). Πρέπει, Κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως σημεῖα τινὰ τοῦ λόγου τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κοζάνης. Ἐνῷ ἔχομεν Κανονισμόν, διέποντα τὰς ἐργασίας ἡμῶν, κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ ἐπερωτήσεις συζητοῦνται κατὰ σειρὰν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ἐνῷ τοῦ Κανονισμοῦ αὐτοῦ ἐφαρμοζομένου ὑπὸ τοῦ Προεδρείου, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιτραπῇ νὰ γίνῃ συζήτησις συναφῶν ἐπερωτήσεων, μετὰ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτοῦ κ. Κρανιωτάκη, ἐν τούτοις παρὰ τὸν Κανονισμὸν ἐδόθη ὁ λόγος εἰς τοὺς κ. κ. Συναδέλφους καὶ ἀνεπτύχθησαν τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα πραγματεύονται αἱ ἐπερωτήσεις αὗται. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι δι’ ὅσων εἶπον, δὲν παρέχω τὴν οὐσιαστικὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῶν ἐπερωτήσεων τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Συναδέλφων, νὰ δώσω τὴν προσήκουσαν ἀπάντησιν. Σπεύδω ὅμως νὰ δηλώσω τοῦτο: ὅτι ἡ σιωπή μου κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, οὐδαμῶς σημαίνει ὅτι εἶναι βάσιμα ὅσα κατηγορεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κοζάνης.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δερλερὲς ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν μονοετῆ ἐνοικίασιν τῶν λουτρῶν Ὑπάτης.

§65Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Κύριοι Βουλευταί. Πρὶν ἢ ἐπιληφθῶ τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἐπερωτήσεών μου, θὰ ὑποβάλω τὴν παράκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ πλήρη τὸν φάκελλον τῆς ὑποθέσεως τῆς ἀφορώσης τὸν ἐκτελωνισμὸν τῆς ζακχάρεως, ἡ ὁποία εἶχε τὴν προέλευσιν ἐξ Ἀμερικῆς καὶ ἡ ὁποία εὑρίσκετο ἐν πλῷ καθ’ ὃν χρόνον εἶχεν ἐπιβληθῆ ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας αὐτῆς, διότι εἰς ἐπανειλημμένα σημειώματά μου, εἰς ἐπανειλημμένας ὑπομνήσεις μου ὁ κύριος ἀναπληρωτής σας ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς δὲν ηὐδόκησε νὰ καταθέσῃ μέχρι τοῦδε τὸν φάκελλον.

§66Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπ. Οἰκ.). Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἔφερα σήμερον μίαν ἀπάντησιν διὰ τῆς ὁποίας δηλοῦται, ὅτι κατετέθη ὁ φάκελλος αὐτὸς εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν ὑπάρχωσι στοιχεῖα τινὰ ἐλλείποντα, παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε.

§67Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐγὼ διετέλουν ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ἐνεργειῶν σας καὶ δι’ αὐτὸ ἔφερα τὸν λόγον ἐπ’ αὐτῶν. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον τῆς ἀνακρίσεως, ἡ ὁποία ἐνεργήθη ἐπὶ μιᾶς σκανδαλωδεστάτης πράξεως, διαπραχθείσης εἰς βάρος τῆς ἐντιμοτάτης οἰκογενείας τῆς συμπολίτιδός μου, Ψωμοπούλου. Τὸν φάκελλον αὐτὸν τὸν ἐζήτησα δι’ ἐπανειλημμένων σημειωμάτων καὶ ὑπομνήσεων. Καὶ προφορικῶς δὲ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ τὸν καταθέσῃ ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ἀπεφάσισε νὰ τὸν καταθέσῃ, καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἡ κατάθεσις αὐτοῦ διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Παραιτοῦμαι τῆς ὑπ’ ἀριθ. 5 ἐπερωτήσεώς μου, τῆς ἀφορώσης τὸν καθηγητὴν τῆς ἐμπορικῆς σχολῆς Καρλοβασίου τῆς Σάμου Εὐάγγελον Μοσχόπουλον, διότι ἡ θέσις αὐτοῦ, ἡ ὁποία ἔμενεν ἐν τῷ παρελθόντι κενή, συνεπληρώθη ἤδη ὑπὸ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ συνεπῶς παρέλκει πᾶς λόγος ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης.

§68Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκ.). Παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὡς ἐξηκριβώθη ἐξ ἰατρικῆς ἐξετάσεως ὁ καθηγητὴς αὐτὸς πάσχει ὄντως καὶ εἶναι σωματικῶς ἀνίκανος, ὑπέβαλε δ’ αἴτησιν ἀποχωρήσεως.

§69Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τὴν ὑπ’ ἀριθ. 6 ἐπερώτησιν θὰ τὴν συνδυάσω μὲ ἄλλην παρεπομένην ἐπερώτησίν μου μετὰ τῆς ὁποίας εὑρίσκεται ἐν στενῇ σχέσει καὶ ἀλληλουχίᾳ. Παραιτοῦμαι ὁμοίως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7 ἐπερωτήσεώς μου, διότι ἡ δοθεῖσα μοι ἀπάντησις ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ εἶναι πλήρως ἱκανοποιητική. Ἐπιλαμβάνομαι ἤδη τῆς ἀναπτύξεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 8 ἐπερωτήσεώς μου, ἀφορώσης τὴν κατακύρωσιν τῆς δημοπρασίας διὰ τὴν ἐνοικίασιν τῶν λουτρῶν Ὑπάτης. Κύριοι Βουλευταί. Ἠκούσθη πολλάκις καὶ ἐξακολουθεῖ ἀκόμη καὶ σήμερον ν’ ἀκούηται ἐνίοτε ἡ κραυγὴ τῆς διαμαρτυρίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Τύπου τῆς Πρωτευούσης, ἠκούσθη δὲ κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἡ φωνὴ τῆς διαμαρτυρίας πολλῶν συναδέλφων ἐναντίον τῶν παρανόμων πράξεων, εἰς τὰς ὁποίας ὑπέπεσαν οἱ ἑκάστοτε ὑπουργοὶ τῶν δικτατοριῶν. Εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαός, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ κρίνῃ μετὰ τῆς αὐτῆς αὐστηρότητος τὰς παρανόμους πράξεις τῶν ὑπουργῶν ἐκείνων μεθ’ ὅσης αὐστηρότητος ὀφείλει νὰ κρίνῃ τὰς ὁμοιοβάθμους πράξεις τῶν ὑπουργῶν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ καθεστῶτος. Παρέρχομαι τὸ βῆμα διὰ νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ἀνωτέραν ἀντίληψιν, τὴν πεφωτισμένην, τὴν δικαίαν, ἀλλὰ καὶ αὐστηρὰν κρίσιν, τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὰς πράξεις τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὴν 16 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. ἐδημοσιεύθη διακήρυξις τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δι’ ἧς ἐξετέθη εἰς πλειοδοτικὴν δημοπρασίαν τὴν 13 Μαρτίου, ἡ μονοετὴς ἐνοικίασις τῶν ἰαματικῶν πηγῶν Ὑπάτης, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεδείχθη τελευταῖος πλειοδότης ὁ Κων. Μαυρουδῆς, προσενεγκὼν 660.000 δρ. ὑπερβαλὼν τὸν συναγωνιζόμενον μετ’ αὐτοῦ Βασ. Μαλάμου κατὰ 10.000 δραχμάς. Ὁ οἰκονομικὸς Ἔφορος τῆς Λαμίας ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ἐνοικιαστοῦ νὰ καταβάλῃ 400.000 δραχ. διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν λουτρῶν, ἔκρινε συμφέρουσαν τὴν προσφορὰν ταύτην, ὑπέβαλε δὲ τὰ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον παρακαλῶν νὰ ἐγκρίνῃ ταῦτα. Ὁ Κύριος τέως Ὑπουργός, εὐνοῶν ἐξαιρετικῶς, ὡς θ’ ἀποδείξω ἀμέσως, τὸν Βασ. Μαλάμου, δὲν ἐνέκρινε τὰ πρακτικὰ ταῦτα, ἀλλὰ διέταξε δι’ ἐπείγοντος τηλεγραφήματος τὸν ἔφορον Λαμίας ν’ ἀναφέρῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τίς τῶν δύο ἐκ τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν ἐκέκτητο τ’ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα εἰδικότητος διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν λουτρῶν. Ὁ ἔφορος ἀπαντᾷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἀποκλίνει ὑπὲρ τοῦ πλειοδότου Κ. Μαυρουδῆ, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐγκρίνει καὶ πάλιν τὰ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας ταύτης, τοῦ χρόνου δὲ παρερχομένου ὁ Ἀπόστ. Τσιριγκούλης ὑπέβαλε πρὸς τὸν ἔφορον Λαμίας ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας ἐδήλου, ὅτι προσφέρει 20.000 δραχ. ἐπὶ πλέον ἀπὸ τὸν Κωνστ. Μαυρουδῆ. Ὁ ἔφορος κατόπιν τῆς αἰτήσεως ταύτης ἐνεργεῖ οἴκοθεν νέαν δημοπρασίαν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεδείχθη καὶ πάλιν πλειοδότης ὁ Ἀπ. Τσιριγκούνης μὲ τὸ προσενεχθὲν ποσὸν τῶν 680.000 δρ. οὐδενὸς ἄλλου μετασχόντος εἰς τὴν δημοπρασίαν. Ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Λαμίας, κρίνων συμφέρουσαν εἰς τὸ δημόσιον καὶ τὴν προσφορὰν ταύτην, ὑποβάλλει τὰ πρακτικὰ τῆς δευτέρας δημοπρασίας καὶ προτείνει νὰ ἐγκριθῇ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ἀποστόλου Τσιριγκούλη ἡ ἐνοικίασις τῶν λουτρῶν. Ὁ κύριος τέως Ὑπουργὸς καὶ πάλιν δὲν ἐγκρίνει τὰ πρακτικὰ ταῦτα, ἀλλὰ διατάσσει νὰ ἐνεργηθῇ τὴν 10 Ἀπριλίου τελειωτικὴ δημοπρασία. Κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐνεργεῖται δημοπρασία καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Λαμίᾳ. Καὶ ἐν Λαμίᾳ μὲν ἀνεδείχθη πλειοδότης ὁ Τσιριγκούλης προσενεγκὼν 735 χιλ. δραχμῶν ἀπέναντι 700.000 μόνον τὰς ὁποίας προσήνεγκεν ὁ Βασίλειος Μαλάμος, ἐν Ἀθήναις δὲ ὁ Τιμολέων Βαΐδης δι’ ἀντιπροσώπου αὐτοῦ ὅστις προσέφερε τὸ ποσὸν τῶν 755.000 δραχ. τ. ἔ. 55000 δραχ. ἐπὶ πλέον τοῦ Βασιλείου Μαλάμου καὶ 20000 τοῦ Ἀποστόλου Τσιριγκούλη. Τὰ πρακτικὰ ἀμφοτέρων τῶν δημοπρασιῶν τούτων ὑπεβλήθησαν ἀμέσως εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἀλλὰ συγχρόνως κατέφθανεν εἰς Ἀθήνας καὶ ὁ Βασίλειος Μαλάμος, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλεν ἀναφορὰν πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, διὰ τῆς ὁποίας κατήγγειλε τὸν τελευταῖον πλειοδότην Τιμ. Βαΐδην ὅτι δὲν ἐκέκτητο τὰς ἀπαιτουμένας ἰδιότητας καὶ εἰδικότητας διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν λουτρῶν ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι κατὰ λήξασαν λουτρικὴν περίοδον παρεβίασε τὰς κειμένας ἀστυνομικὰς διατάξεις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν καθαριότητα τῶν λουτρῶν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν καθαριότητα καὶ ποιότητα καὶ ποσότητα τῶν φαγητῶν, καὶ τέλος ὅτι εἶναι καὶ αἰσχροκερδής. Τὰς αἰτιάσεις δὲ αὐτὰς τοῦ Μαλάμου προσεπεβεβαίωσε καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀγορανομίας καὶ ὁ Ἀστυνόμος Πόλεων κ. Πειρουνάκης. Ὁ κύριος τέως ὑπουργὸς ἀναγνωρίσας τὸν Βασίλειον Μαλάμην τελευταῖον πλειοδότην, ὡς προσενεγκόντα ἐκ τῶν ὑστέρων οἷον καὶ ὁ Βαΐδης χρηματικὸν ποσὸν ἐκδίδει διαταγὴν πρὸς τὸν Νομάρχην, τὸν Ἔφορον Ἀττικῆς, καὶ τὸν Ταμίαν τῶν Δημοσίων εἰσπράξεων καὶ παραγγέλλει νὰ ἐπιδοθῇ ἡ ἔγκρισίς του πρὸς αὐτοὺς ἄνευ οὐδεμιᾶς τηρήσεως προθεσμίας. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, ἂν εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομικὴν ὑποχρέωσιν νὰ καλέσῃ τὸν Ἀπόστολον Τσιριγκούλην ἐνταῦθα καὶ νὰ ἀναθέσῃ εἰς αὐτὸν τὴν ἐνοικίασιν τῶν λουτρῶν ὡς κατ’ ἐπανάληψιν ἀναδειχθέντα πλειοδότην, ἀπέναντι τοῦ Μαλάμου, ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ὁποίου κατεκύρωσε τὴν δημοπρασίαν καθ’ ὃν ἐξέθεσα τρόπον. Πάντως φρονῶ ὅτι εἶχεν ἠθικὴν τοιαύτην. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἠθικῆς ὑποχρεώσεως, ἦτο ἐπιβεβλημένον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐρωτήσῃ τὸν Τσιριγκούλην ἂν ἐδέχετο νὰ αὐξήσῃ ἀναλόγως τὴν προσφορὰν αὐτοῦ, διότι ὁ μὲν Τσιριγκούλης εἶχεν ὡς ἐγγυητὰς δύο ὑπεραξιοχρέους ἐμπόρους τῆς Λαμίας, αὐτὸς δὲ οὗτος ὁ Τσιριγκούλης ἔχει περιουσίαν ἰδίαν 1.000.000 καὶ πλέον, ἐνῷ ἀντιθέτως ὁ Βασίλειος Μαλάμος παρέσχεν ὡς ἐγγύησιν μίαν οἰκίαν, ἡ ὁποία ἐκποιουμένη ἤδη, εἶναι ζήτημα ἂν θὰ ἀποδώσῃ τὸ ποσὸν τῶν 400,000. Ἀλλὰ ἐξεταστέον, Κύριοι, ὁ Β. Μαλάμος ἐδείχθη ἀντάξιος τῆς ἀμερίστου προστασίας, τὴν ὁποίαν παρέσχεν εἰς αὐτὸν ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας; Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας μοὶ παρέσχεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου βροντοφωνοῦν ὅλως διόλου τὸ ἐναντίον. Καὶ ἰδοὺ διατί: Ἐκ τῶν 400.000 δραχ. τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ καταβάλῃ εἰς τὸ Δημόσιον δι’ ἐπισκευὴν τῶν λουτρῶν, κατέβαλε μόνον 270.000 καὶ ὀφείλει εἰς τὸ δημόσιον 130.000. Ἐκ τοῦ πενταδράχμου ὑπερτιμήματος τὸ ὁποῖον εἰσέπραξεν διὰ λ)σμὸν τοῦ Κράτους, ἀπέναντι 15 χιλιάδων λουτρῶν, ὅπερ ἀνέρχεται εἰ. 105.000 δραχ. ὀφείλει εἰσέτι 90,000 εἰς τὸ Δημόσιον. Κατὰ τὸν Ἰούλιον ὤφειλε νὰ καταβάλῃ τὴν πρώτην δόσιν ἀνερχομένην εἰς 375.000 δὲν κατέβαλε δὲ οὔτε ὀβολόν. Τὸν Σ)βριον ὤφειλε νὰ καταβάλῃ τὸ ὑπόλοιπον ἐκ 375.000. Δὲν κατέβαλεν οὔτε ὀβολόν. Ἄν δὲ ἀθροίσωμεν τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ὀφείλει εἰς τὸ Δημόσιον, ἔχομεν 130 χιλ. πλεῖον 90 πλεῖον. 375 πλεῖον 375, ἴσον 970.000 δραχ. μὲ τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ ζημιώσῃ τὸ Κράτος. Καὶ διατὶ λέγω ἠθέλησε; Διότι, ἐπαναλαμβάνω δὲν ἀνέθεσεν εἰς τὸν Τσιριγκούλην τὴν ἐνοικίασιν τῶν λουτρῶν, ὁ ὁποῖος παρεῖχε πλήρη τὴν ἐγγύησιν εἰς τὸ Δημόσιον, ὅτι θὰ ἐπλήρωνε πάσας τὰς πρὸς αὐτὸ ὑποχρεώσεις του. Κύριοι, εἰσέρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἄλλης ἐπερωτήσεώς μου.

§70Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε θὰ παρεκάλουν καὶ ὑμᾶς καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ἐξαντληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ κατόπιν νὰ μεταβῇ εἰς ἄλλην ἐπερώτησιν.

§71Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τίνα μέτρα ἐλάβατε, διαδεχθέντες τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀθηνῶν ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἵνα ἐξασφαλίσητε τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ νὰ καταστήσητε ἐπίσης γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐξησφαλίσατε πλήρως τὰ ὀφειλόμενα ἐκ μέρους τοῦ Βασιλείου Μαλάμου;

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§73Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκ.). Κύριοι Συνάδελφοι, τὰ ἐκτεθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυκλάδων βουλευτοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔναρξιν τῆς μελετηθείσης ἐκμεταλλεύσεως τῶν λουτρῶν Ὑπάτης, ὡς πρὸς μὲν τὸ ἱστορικὸν μέρος τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀληθῆ. Ἐγένοντο ὄντως διάφοροι δημοπρασίαι κατὰ διαφόρους περιόδους, τῆς τελευταίας δημοπρασίας γενομένης τὴν 10 Ἀπριλίου. Ἐὰν ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἠθέλησε νὰ κάμῃ νέαν δημοπρασίαν, εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀρκούντως δικαιολογημένος, διότι εἶχε φθάσῃ πλέον ἡ ἔναρξις τῆς λουτρικῆς περιόδου καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλη δημοπρασία. Εἶναι ἀληθές, ἐπίσης ὅτι τελευταῖος πλειοδότης ἦτο ὁ Βαΐδης μὲ ποσὸν μεγαλύτερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον προσέφερεν ὁ ἀνακηρυχθεὶς ἐνοικιαστὴς Μαλάμος. Ὑπῆρχεν ὅμως ἐν τῇ διακηρύξει ἐκτὸς τῶν ἄλλων ὅρων τῆς διακηρύξεως καὶ ὁ ὅρος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν κατακύρωσιν καὶ τὴν εἰδικότητα τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Συνεπῶς ὁ Βαΐδης ἦτο μὲν ὁ τελευταῖος πλειοδότης, ἀλλὰ ἀπεδείχθη ὅτι πολλὰ ἦσαν τὰ ἐλαττωματικὰ καὶ μεγάλαι αἱ ἐλλείψεις ἃς ἐνεφάνισεν ἡ ἐκ μέρους τοῦ ἐνοικιαστοῦ αὐτοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ὑδάτων, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιβαλλομένην διατήρησιν καθαριότητος εἰς τὰ ξενοδοχεῖα τῶν λουτρῶν. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εὑρέθη μεταξὺ τοῦ Βαΐδου ἔχοντος τὰ ἐλαττώματα αὐτὰ καί τοῦ Μαλάμου διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιστοποιήθη καὶ ἀπὸ τὸν κ. Οἰκονομικὸν Ἔφορον Λαμίας, ὡς φαίνεται ἔκ τινος ἐγγράφου τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὸν φάκελον, ὅτι ἦτο εἰδικώτερος τοῦ τελευταίου πλειοδότου καὶ μὲ τὸ αὐτὸ ποσὸν τῶν 755.000 δραχμῶν προέτεινεν ὡς ἐνοικιαστὴν ἀντὶ τοῦ Βαΐδου τὸν Μαλάμον. Τώρα, ἐὰν ἐγένετο νέα δημοπρασία καὶ ἐὰν ἀντὶ τοῦ Βαΐδου ὑπῆρχε τελευταῖος πλειοδότης ὁ Τσιριγκούλης, ὁ ὁποῖος εἶχε καὶ αὐτὸς εἰδικότητα διότι ἦτο προηγουμένως ἐνοικιαστὴς τῶν λουτρῶν Ὑπάτης καὶ ἡ περίδος κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἦτο ἐνοικιαστής, δὲν παρουσίασε τὰς ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας εἶχον ταῦτα ἐπὶ τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ Βαΐδου, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ κατακυρωθῇ εἰς ἕνα ἐξ αὐτῶν. Ὁ Μαλάμος γενόμενος ἐνοικιαστὴς ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Μαχαιρᾶ ἀνέλαβεν ἐκ τῆς συμβάσεως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δαπανήσῃ 400.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ Ξενοδοχείου τῶν λουτρῶν τῆς Ὑπάτης τῶν ὑδροθεραπευτηρίων, τὰ ὁποῖα ὄντως εὑρίσκοντο εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν, καὶ ὑποχρεώθησαν τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 400.000 νὰ τὸ προκαταβάλουν πρὸ τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῶν ἐν τῇ ἐνοικιάσει. Οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν λουτρῶν ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ κατέθεσαν μόνον τὸ ποσὸν τῶν 270.000 δραχμῶν καὶ καθυστέρησαν καὶ καθυστεροῦν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης τὸ ποσὸν τῶν 130.000 δραχμῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ πηγὴ τῶν λουτρῶν τῆς Ὑπάτης ὑπέστη ἐλάττωσιν τῶν ἰαματικῶν αὐτῆς ὑδάτων καὶ εἶναι ἀληθὲς ἀκόμη καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων καὶ τῆς δυσκολίας τῆς ἀντλήσεως καὶ μεταφορᾶς αὐτῶν προεκάλεσαν τὴν ἐπιβράδυνσιν τῆς ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας αὐτῶν, ὥστε ἤρχισε νὰ ἐπέρχηται ποιά τις δυσφήμησις τῶν λουτρῶν. Ὀφείλω ὅμως νὰ προσθέσω ὅτι ἐνοικιασταὶ τῶν λουτρῶν Ὑπάτης ἐγνώριζον τὴν μειονεκτικὴν θέσιν τῶν λουτρῶν καὶ ἐν γνώσει τῆς τοιαύτης μειονεκτικῆς θέσεως αὐτῆς ἐπλειοδότησαν. Εὑρέθην λοιπὸν πρὸ ἐνοικιαστῶν τῶν λουτρῶν Ὑπάτης τῶν συμπολιτῶν μου καὶ μόλις ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, μετέβην εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα κατόπιν δὲ εἰς τὰ λουτρὰ αὐτὰ διὰ νὰ ἴδω ποία εἶναι ἡ κατάστασις αὐτῶν. Διὰ νὰ εὐκολυνθῇ ἡ ἄντλησις τῶν ὑδάτων, ἐπεβλήθη, ἐκτὸς τοῦ πενταδράχμου δι’ ἕκαστον λουτρὸν καὶ ἓν ἑπτάδραχμον διὰ τὴν ἄντλησιν τῶν ὑδάτων. Τοιουτοτρόπως τὸ ποσὸν ἀνῆλθεν εἰς 12 δραχμὰς κατὰ λουτρόν. Ἐκ τῶν 15.000 λουτρῶν, τὰ ὁποῖα ἐπραγματοποιήθησαν κατὰ τὴν λήξασαν περίοδον εἰσεπράχθησαν 105.000. Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰσεπράχθη διὰ λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου καὶ τὸ κατεκράτησαν. Ἐθεώρησα ὅτι ὑπέπεσαν εἰς ποινικὴν παράβασιν καὶ ἀσχέτως τῶν ἄλλων μέτρων κατήγγειλα αὐτοὺς εἰς τὸν εἰσαγγελέα ἐπὶ ὑπεξερέσει. Ἀπελογήθησαν διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν καὶ ὑπέβαλον, ὡς ἔχω πληροφορίας, εἰς τὸν εἰσαγγελέα ἕνα λογαριασμόν, ὅτι ἐδαπάνησαν διὰ τὴν χρῆσιν αὐτὴν τῆς ἀντλίας τὸ ποσὸν τῶν 90.000 δραχμῶν καὶ ἀπέδωκαν τὰς δραχμὰς 15.000 ἃς κατεκράτουν.

§74Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διευκρινισθῇ τὸ ἑξῆς. Σεῖς κατεφύγετε εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα καὶ ἐζητήσατε καὶ κατεδιώχθησαν οἱ ἐνοικιασταί, διότι δὲν κατέβαλον εἰς τὸ δημόσιον τὸ ποσὸν τῶν 105.000 δραχμῶν. Τώρα συμπληροῖτε ὅτι ἀπεδείχθη ὅτι ἐκ τῶν 105.000 εἶχον πληρώσει τὰς 90.000.

§75Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκ.). Μάλιστα. Μετὰ ταῦτα ἐζητήθη ἡ πληρωμὴ τῶν καθυστερουμένων δόσεων τῆς 1ης Ἀπριλίου καὶ 1ης Σεπτεμβρίου. Ἀμέσως ἅμα παρέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ἐζήτησα τὴν ἄμεσον πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων. Ἐκάλεσα δὲ τοὺς ἐνοικιαστὰς καὶ προσωπικῶς καὶ τοὺς εἶπον: Κύριοι χρεωστεῖτε. Τὶ θὰ γίνῃ; Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ σᾶς δώσωμεν, μοῦ εἶπον, παρὰ 25.000 δραχμάς. Ἤρχισα τὴν ἐφαρμογὴν ἀναγκαστικῶν μέτρων κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν. Διετάχθη ἡ προσωπική των κράτησις, ἡ ἐκποίησις μιᾶς οἰκίας αὐτῶν παραχωρηθείσης εἰς ἐξασφάλισιν τοῦ ἐνοικίου κατόπιν τῆς ἐκτιμήσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει σήμερον τὸ δημόσιον ἀπώλεσε ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως πλέον τῶν 750 χιλιάδων δραχμῶν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μερκούρης.

§77Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐφόσον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐδεχόμην κατὰ καιρὸν εὐχαρίστως τὰς ἐπερωτήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Νάξου, διότι μοῦ ἐδίδετο μία εὐκαιρία νὰ περιαυτολογήσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καί νὰ κατέρχωμαι τοῦ βήματος χειροκροτούμενος διὰ τὰς ἐνεργείας μου ταύτας.

§78Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Οὐδέποτε ἐπηρώτησα. Ἂς ἐξετασθοῦν τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι οὐδέποτε ἔκαμα ἐπερώτησιν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§79Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Μὲ αὐτὰ διαψεύδεται τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία γνωρίζει ὅτι μὲ ἐπερωτήσατε ἐπανειλημμένως περὶ τῆς σμύριδος καὶ σᾶς ἀπήντησα κατὰ τρόπον δικαιολογήσαντα τὰς τότε ἐνεργείας μου. Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, νὰ ἀρνῆσθε διάφορα πράγματα, ἀλλὰ ὄχι καὶ αὐτό.

§80Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἔφερα τὸ ζήτημα τῆς σμύριδος. Δὲν σᾶς ἐπηρώτησα. Συνεζήτησα τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐγὼ καὶ οἱ δύο ἄλλοι ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου βουλευταί, διότι ἡ σμύρις ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν ἀφ’ ὅτου ἠλευθερώθη τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν. Αὐτὸ ἄν τὸ θεωρεῖ ἐπερώτησίν του ὁ κ. τέως Ὑπουργός, ἄλλο ζήτημα.

§81Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Λέγω καὶ ἔλεγον ὅτι αὐτὴ ἡ εὔνοια τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἡ ὁποία ἄλλως τε ἀσκεῖται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, μὲ παρακολουθεῖ εὐτυχῶς καὶ ἐγκαταλιπόντα τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ζητῶ μόνον συγγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλήν, διότι θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ἐξιστορήσω τὰ γεγονότα τῆς ἐνοικιάσεως τῶν λουτρῶν Ὑπάτης δι’ ὀλίγων λέξεων καὶ εὐχαριστῶ τὸν Ὑπουργὸν διότι πιστεύω ὅτι θὰ μὲ ἀπαλλάξῃ τοῦ κόπου ν’ ἀπολογηθῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ τὰς ἐνεργείας μου ταύτας. Ἀλλὰ ἐπειδὴ εἶμαι συνειθισμένος καὶ ἐγὼ νὰ ὑπερασπίζωμαι τὸν ἑαυτόν μου, ὁσάκις προσβάλλομαι, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ μὲ θεωρήσῃ περιαυτολογοῦντα διὰ τὰ ὀλίγα λεπτὰ ποὺ πρόκειται νὰ τὴν ἀπασχολήσω. Ὅταν ἀνέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μία τῶν βλέψεών μου, ἡ πλέον παραγωγικωτέρα, ἦτο νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸ Κράτος ὅσῳ τὸ δυνατὸν καλλίτερον τὰς ἰαματικὰς πηγάς. Εὑρῆκα διαφόρους προτάσεις ἀφορώσας τὰ λουτρὰ Ὑπάτης, Αἰδηψοῦ καὶ λοιπῶν. Εἰδικῶς διὰ τὴν Ὑπάτην εἶχον συμφέρον ἰδιαίτερον νὰ ἐνισχύσω τὴν ἐπιχείρησιν τὴν ὁποίαν ἡ Τράπεζα τῶν Ἀθηνῶν εἶχε τότε ὑπ’ ὄψει της, ἀλλ’ ἀτυχῶς τὰς διαθέσεις καὶ τῆς Τραπέζης καὶ τὰς ἰδικάς μου, τὰς ἀνέκοψεν ἕν τυχαῖον γεγονός, ἕν μοιραῖον μᾶλλον γεγονός, τῆς πτώσεως τῶν ὑδάτων ἡ ὁποία, ὡς ἦτο ἑπόμενον ἐφόβισε τοὺς κεφαλαιούχους νὰ ἐξακολουθήσουν τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῶν ἄλλων εὐνοϊκῶν προτάσεών των. Ἐνῷ συνεζητοῦντο αἱ ἀπώτεραι σκέψεις μας καὶ τὰ σχέδιά μας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἰαματικῶν λουτρῶν, ἐπροχώρει ὁ χρόνος καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ τελευταίου θέρους. Τὸ παρελθὸν ἦτο τοιοῦτον, ὥστε οἱ λουσθέντες κατὰ τὸ 1926 εἰς τὴν Ὑπάτην ἐκινδύνευσαν ἐπανειλημμένως νὰ φονευθῶσι ἀπὸ τὸ τοίχωμα, τὸ ὁποῖον ἔπιπτε καὶ ἀπὸ τὸ σανίδωμα τὸ ὁποῖον ὑπεχώρει, ἀπὸ τὰ κρεββάτια τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰς ἀθλίαν κατάστασιν καὶ ἐν γένει ἀπὸ ὁλόκληρον τὸ ξενοδοχεῖον τῆς Ὑπάτης, τοῦ ὁποίου οἱ τοῖχοι ἦσαν ἕτοιμοι νὰ καταρρεύσωσι. Συνεννοήθην μὲ τὴν ὑπηρεσίαν, τίνα μέτρα νὰ λάβωμεν διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν καὶ τοὺς λουομένους, ἐπειδὴ εἶχον ἀνάγκην τῶν ὑδάτων αὐτῶν, νὰ ἐξυπηρετήσωμεν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀπαιτουμένην ἄνεσιν νὰ παράσχωμεν εἰς αὐτούς, καὶ ἀπεφασίσαμεν νὰ προκηρύξωμεν μίαν δημοπρασίαν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ὑπεχρεοῦτο ὁ πλειοδότης νὰ καταβάλῃ ἓν ποσὸν τὸ ὁποῖον ὑπελογίσαμεν εἰδικῶς διὰ τὴν Ὑπάτην εἰς τέσσαρας χιλιάδας δραχμῶν διὰ τὴν ἐπισκευὴν προσωρινῶς τῶν λουτρῶν. Τὰς χιλιάδας αὐτὰς θὰ κατέβαλεν ἀμέσως εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς περιφερείας ὁ ἐνοικιαστής, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον θὰ ἀνελάμβανε νὰ κάμῃ δι’ ἐξόδων του τὸ ἐπὶ πλέον τῆς ἐπισκευῆς, ὥστε νὰ γίνῃ ἡ ἐπισκευὴ πλήρης καὶ τελεία. Αὐτὰ δὲν προεβλέποντο, εὐτυχῶς ἢ ἀτυχῶς, οὔτε ἀπὸ νόμους, οὔτε ἀπὸ Διατάγματα, οὔτε ἀπὸ τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ τὰ ἐδημιουργήσαμεν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐπισπεύσωμεν τὰς ἐπισκευάς. Ἐκάλεσα μόνος μου τὸν νομομηχανικὸν καὶ μετέβην ἐπὶ τόπου μόνος, ζητήσας τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἠρχίσαμεν ἐκεῖ νὰ σκεπτώμεθα πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἐπισκευὴ καὶ πῶς θὰ διατεθοῦν αἱ τέσσαρας χιλιάδες δραχμῶν. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένοντο αἱ δύο δημοπρασίαι, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ Βουλευτὴς ἐξ Νάξου, ἀλλ’ ἡ δημοπρασία ἠκυρώθη διότι δὲν εἶχον φθάσει αἱ προσφοραὶ εἰς ἱκανοποιητικὰ ἐπίπεδα. Ἔφθασε ἡ τρίτη δημοπρασία νὰ γίνῃ τὴν 10 Ἀπριλίου. Παρουσιάσθησαν δύο πλειοδόται, ὁ πρώην ἐνοικιαστὴς τῶν λουτρῶν, ὁ ὁποῖος εἶχε τὰ λουτρὰ εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν σᾶς περιέγραψα, καὶ εἷς νέος, ὁ ὁποῖος ἐλέγετο Μαλάμος. Ἡ διαφορὰ τῶν τιμῶν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου ἦσαν 15 χιλιάδων δραχμῶν. Συνωδεύοντο δὲ αἱ προτάσεις μὲ μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία μᾶς ἔλεγε ὅτι θεωρεῖται καταλληλότερος ὁ Μαλάμος τοῦ Βαΐδη, διότι ὁ Βαΐδης εἶχε κριθῆ καὶ ἔκπτωτος καὶ δὲν ἐνεδείκνυετο νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν δημοπρασίαν.

§82Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἡ ὑπηρεσία ἀπήντησεν ὅτι ὁ Βαΐδης κέκτηται τὰ αὐτὰ προσόντα ὅπως μετάσχῃ τῆς δημοπρασίας, καὶ ἄν θέλετε μάλιστα νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ τὸ σχετικὸν ἔγγραφον.

§83Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὥστε ὁ κύριος Ἔφορος, καθ’ ὑμᾶς, προτιμᾷ τὸν κ. Βαΐδην.

§84Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ὄχι κατ’ ἐμέ, ἀλλὰ κατὰ τὰς γνώμας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ἐφόρου εἰς τὸν ὁποῖον ἐνεπιστεύθητε νὰ σᾶς δώσῃ τὰς πληροφορίας.

§85Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Φυσικά, μοῦ ἔδωσε πληροφορίας, ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου. Δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἡ κρίσις μεμονωμένως. Ὁπωσδήποτε ἡ οὐσία εἶναι, ὅπως λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ὁ ἐπὶ τῆς Ἀγορανομίας προϊστάμενος κ. Βρυᾶκος ἀπηύθυνεν ἔγγραφον πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τοῦ ὁποίου περιέγραφε τὴν κατάστασιν τῶν προηγουμένων ἐτῶν καὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν λουτρῶν Ὑπάτης ὑπὸ τοῦ τότε διευθύνοντος Βαΐδη καὶ ἔλεγεν, ὅτι θεωρῶ τοῦτον ἕνα ἐκ τῶν ἀναρμοδιωτέρων διὰ τὴν διεύθυνσιν ταύτην. Ἑπομένως, ἐπειδὴ δὲν εἶχον καιρὸν καὶ ἐπειδὴ ἐθεωρεῖτο τὸ καταλληλότερον πρόσωπον καὶ ἐπειδὴ ὑπῆρχον προτάσεις καλύπτουσαι τὴν διαφορὰν τῶν 25000 δραχμῶν διὰ τοῦ Μαλάμου, ἐνέκρινα τὴν δημοπρασίαν διότι δὲν ὑπῆρχε καιρὸς εἰς τὸν Μαλάμον ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 225.000, νομίζω, ἃς εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλῃ, νὰ καταβάλῃ καὶ τὰς ὑπολοίπους διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ξενοδοχείου. Ἡ εὔνοια, τὴν ὁποίαν ἔδειξα εἰς τοὺς κυρίους αὐτοὺς εἶναι τοιαύτη, ὥστε τοὺς ἔρριψα εἰς τὰς φυλακάς. Εἶναι γεγονὸς ὅμως, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, ὅτι ἐν γνώσει οὗτοι ἀνέλαβον τὴν ἐργολαβίαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν λουτρῶν, ἐν γνώσει τῆς πτώσεως τῶν ὑδάτων, καὶ ἑπομένως ἐν ἀμφιβολίᾳ περὶ τῆς ἐπιτυχίας τῆς ἐπιχειρήσεως. Λοιπὸν οὔτε αὐτοί, οὔτε οἱ γεωλόγοι μας ὅλοι, τοῦ Πανεπιστημίου ἢ τοῦ Ὑπουργείου, δὲν εἶχον προΐδει, ὅτι ἦτο δυνατὸν τὰ ὕδατα τῆς Ὑπάτης νὰ ἔχουν τοιαύτην ὀξύτητα, ὥστε νὰ καταστρέψουν ὄχι μόνον τοὺς σωλῆνας τῶν ἀντλιῶν, ὄχι μόνον τὰ λουριὰ τῶν ἀντλιῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ μαντέμια, τὰ ὁποῖα κατὰ τύχην ἔπεσαν εἰς τὰς πηγάς. Ἔπεσεν εἰς τὴν πηγὴν μαντέμι καὶ ἔχει ἐξαφανισθῆ καὶ ὑπάρχει ἡ πεποίθησις παρὰ τῶν γεωλόγων, ὅτι κατεβαραθρώθη ὑπὸ τὸ ὕδωρ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι ἠδύναντο νὰ ἀνταποκριθοῦν, δίδοντες ὡς ἐγγύησιν εἰς τὸ Δημόσιον, ὅταν εἶχον ὑπ’ ὄψει ὅτι διὰ τὴν ἀντλίαν τὴν ὁποίαν ἐνοικίασαν ἠδύναντο νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὴν ἀνάγκην τῶν λουομένων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπῆρξεν ὡς βουλευτής, εἷς ἐκ τῶν λουσθέντων ἐν τῇ λουτροπόλει. Ὁ κ. Χατζῖσκος εἶνε εἷς ἐκ τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπανειλημμένως μετέβησαν εἰς τὴν λουτρόπολιν. Πολλοὶ ἀξιότιμοι βουλευταὶ τῆς περιφερείας ἐκείνης ἐπεσκέφθησαν τὰ λουτρὰ Ὑπάτης κατὰ τὴν ἐφετεινὴν περίοδον καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν. Ἑπομένως πάντες δύνανται νὰ ὁμολογήσουν, ὅτι ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου κατεβλήθη πᾶσα προσπάθεια, ὥστε νὰ γίνουν κατὰ τὸν πλέον τιμιώτερον τρόπον αἱ ἐπισκευαὶ καὶ εἰς τὸ Ξενοδοχεῖον. Προσεπάθησαν νὰ εὐχαριστήσουν τὴν πελατείαν καὶ ἐδημοσιεύθησαν ἐκ μέρους τῶν λουσθέντων εὐχαριστίαι εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ τέλος ὅλοι αὐτοὶ κατήντησε νὰ καταλήξουν εἰς τὰς φυλακάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς Νάξου ἐναντίον μου, ὡς ὑπουργοῦ τότε, ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως. Δὲν ἐξετάζω τὴν ἀφορμήν, ἡ ὁποία ἔφερε τὸν κ. Βουλευτὴν εἰς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην. Ἀλλὰ καὶ πάλιν τὸν εὐχαριστῶ, διότι μοῦ ἔδωκε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω ὅσα πρὸ ὑμῶν ἀνέπτυξα.

§86Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἀρχίζω ἀπὸ τὰς τελευταίας λέξεις τοῦ προλαλήσαντος, εἰπόντος ὅτι δὲν γνωρίζει τὴν ἀφορμήν, ἡ ὁποία μὲ ἤγαγεν εἰς τὸ βῆμα. Πληροφορῶ αὐτὸν ὅτι εἶναι ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ καθήκοντος ἣν ἔχει πᾶς βουλευτὴς νὰ ἀσκῇ ἔλεγχον ἐπὶ τῶν κακῶς πεπραγμένων ἐκ μέρους τῶν Ὑπουργῶν. Αὐτὴ εἶναι ἐπαναλέγω ἡ ἀφορμὴ καὶ ἡ μόνη αἰτία, ἥτις μὲ ἤγαγεν ἐπὶ τὸ βῆμα. Ἀλλὰ ἐξέφρασε συγχρόνως τὰς εὐχαριστίας του πρὸς τὸν κύριον νῦν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἃς ἐκφράζω καὶ ἐγὼ πληρέστερον. Τώρα ὅμως πῶς συμβιβάζεται δύο εἰς ἀντιπεπονθότα λόγον διατελοῦντες, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑπὸ κρίσιν ζητήματα, νὰ ἐκφράζουν πρὸς τὸ αὐτὸ πρόσωπον τὰς εὐχαριστίας των, τοῦτο ἄλλοις ἀπόκειται νὰ κρίνωσιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, κύριοι, ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι ὅτι ἤλεγξα τὸν κύριον τέως Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι ἐγένετο πρόξενος ζημίας 970.000 δραχμῶν εἰς τὸ δημόσιον, ἐκ τῶν ὁποίων ἤδη ἀφαιρῶ τὰς 90.000 δραχμὰς περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ νῦν Ὑπουργός, καὶ περὶ τῶν ὁποίων ταύτην μόλις τὴν στιγμὴν λαμβάνω γνῶσιν. Δηλῶ ὅτι πάντα, ὅσα ἐπεκαλέσθην σχετικῶς μὲ τὰ ἐλλείμματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἰς βάρος τοῦ εὐνοουμένου, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ καὶ τέως ὑπουργοῦ ἐνοικιαστοῦ τῶν λουτρῶν τῆς Ὑπάτης, μοῦ τὰ ἔδωσεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ ἤδη ἐπέρχομαι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἄλλης ἐπερωτήσεώς μου. Πρόκειται περὶ τῆς μειοδοτικῆς δημοπρασίας τῆς ἐνεργηθείσης ἐν Νάξῳ ὑπὸ τοῦ τέως διευθυντοῦ τῆς σμύριδος, διὰ τὸν ἐλαιοχρωματισμὸν τῶν στύλων τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου τῶν σμυριδωρυχείων τῆς Νάξου. Κατὰ τὴν δημοπρασίαν ταύτην ἀνεδείχθη μειοδότης ὁ Μ. Μυτιληναῖος, ὁ μᾶλλον ἀξιόχρεως πάντων τῶν συμμετασχόντων εἰς τὴν δημοπρασίαν ταύτην καὶ προσενεγκὼν 30.000 δραχμάς, ἐνῷ οἱ συναγωνιζόμενοι μετ’ αὐτοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναλάβουν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐργασίας ταύτης ἀντὶ 100–150.000 δραχμῶν. Τὰ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, κατεκυρώθησαν καὶ ἐστάλη ἡ ἔγκρισις αὐτῶν εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς σμύριδος. Ἀλλὰ ἄλλαι σκέψεις ἐπιγενόμεναι, ἔπεισαν τὸν ἐργολάβον, ἀφοῦ κατώρθωσε νὰ ματαιώσῃ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου ἐκ μέρους τῶν συναγωνιζομένων μετ’ αὐτοῦ, ὅτι ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ καὶ ν’ ἀποφύγῃ πᾶσαν ἀπειλοῦσαν αὐτὸν ζημίαν. Ὑπέβαλεν ὅθεν αἴτησιν πρὸς τὸν διευθυντὴν τῆς σμύριδος, καὶ παρεκάλει νὰ ἀκυρωθῇ ἡ δοθεῖσα εἰς αὐτὸν ἔγκρισις καὶ νὰ τῷ ἐπιστραφῇ συγχρόνως καὶ ἡ ἐγγύησίς του. Ὁ διευθυντὴς τῆς σμύριδος διεβίβασε μὲ σχετικὰς συστάσεις τὴν ἀναφορὰν αὐτοῦ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπερ διέταξε τὴν ἀκύρωσιν τῶν πρακτικῶν τῆς δημοπρασίας καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῆς ἐγγυήσεως εἰς τὸν ἐργολάβον. Δὲν ὁμιλῶ, Κύριοι, περὶ τῆς ζημίας ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὸ Δημόσιον, διότι δὲν ἐξετελέσθη παρὰ τοῦ ἐργολάβου τούτου ἡ ἐργασία ἀντὶ τριάκοντα μόνον χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῷ θὰ ἐξετελεῖτο μὲ 100 ἢ 120 χιλιάδας, ἀλλὰ τονίζω ὅτι ἐξακολουθεῖ καὶ μέχρι σήμερον ἡ ἀπὸ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου δημιουργηθεῖσα κατάστασις νὰ ὑφίσταται. Τοὐτέστιν οἱ μεταλλικοὶ στῦλοι αὐτοῦ νὰ μὴ ἐλαιοχρωματισθῶσιν εἰσέτι, ἡ δὲ ἀπειλοῦσα αὐτοὺς ὀξείδωσις θὰ ἐπιφέρῃ κολοσσιαίας ζημίας εἰς τὸ Δημόσιον, διότι τὸ ἔργον τοῦτο κοστίζει ὑπὲρ τὰς 22 χιλιάδας λιρῶν, καὶ ἀρκετὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς τὸ Δημόσιον.

§87Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκ.). Δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος ἐγώ.

§88Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ὄχι. Ὁ προκάτοχός σας.

§89Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπερωτᾷ, διατὶ ἠκυρώσαμεν τὴν μειοδοτικὴν δημοπρασίαν τοῦ ἐλαιοχρωματισμοῦ τῶν στύλων τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου. Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι ἡ δημοπρασία αὕτη περιελήφθη ταὐτοχρόνως εἰς τὴν δημοπρασίαν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου καὶ τῆς μεταφορᾶς τῆς σμύριδος. Ὥστε ὁ ἀναλαβὼν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου καὶ τὴν μεταφορὰν τῆς σμύριδος θὰ ἀνελάμβανε καὶ τὸν ἐλαιοχρωματισμὸν τῶν στύλων, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδαπανᾶτο, ἐνῷ ἡ δημοπρασία ἡ ὁποία εἶχε προκηρυχθῇ, προεκηρύχθη ἄνευ τῆς προϋποθέσεως τῆς μειοδοτικῆς δημοπρασίας τῆς ἐκτελέσεως τῆς σμύριδος, καὶ δι’ αὐτὸ ἠκυρώθη καὶ ἐξετελέσθη μετά, ὑπὸ τῶν ἐργολάβων, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὴν ἐκμετάλλευσιν.

§90Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τὰ πράγματα δυστυχῶς διαψεύδουν τὸν κ. Ὑπουργόν.

§91Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγητε τοῦτο. Ἐὰν δὲν ἐβάφησαν οἱ στῦλοι, δὲν ἔχω τοὺς κατασκόπους καὶ τὰς συναλλαγάς, τὰς ὁποίας ἔχετε σεῖς μὲ τὴν σμύριδα διὰ νὰ βλέπω ἐὰν ἐβάφησαν οἱ στῦλοι.

§92Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Συναλλαγὰς ἐγὼ δὲν ἔχω.

§93Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία λέγει ὅτι ὁ ὅρος αὐτὸς περιλαμβάνεται εἰς τὸν ὅρον τῆς δημοπρασίας.

§94Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ κείμενον. Ἡ συναφθεῖσα σύμβασις μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἀναλαβόντων τὴν μεταφορὰν τῆς σμύριδος ἐργολάβων, εἰς τοὺς ὁποίους μάλιστα, παρ’ ὅλας τὰς διαμαρτυρίας μου ἀνέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν μεταφορὰν ταύτην, διότι ἐπρόκειτο περὶ προσώπων τὰ ὁποῖα.....

§95Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τώρα ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει τὴν ἀλήθειαν, διατὶ τὸν ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα ἡ ἐπερώτησις αὐτή. Δὲν εἶναι τὸ συμφέρον τὸ γενικόν, ἀλλ’ ἡ ἐπικύρωσις τῆς δημοπρασίας, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας του καὶ τὰς παρακλήσεις του.

§96Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Διατὶ ταράττεσθε; Ἄνευ θυμοῦ καὶ ὀργῆς νὰ συζητῆτε.

§97Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ταράσσομαι.

§98Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Τὰ ἐκτιθέμενα ὑπὸ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὴν συναφθεῖσαν σύμβασιν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν ἐργολάβων, διὰ τὰ ὁποῖα καὶ ἔγραψα εἰς τὸν κύριον τέως ὑπουργὸν καὶ προφορικῶς παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ μὴ ἀναθέσῃ τὴν μεταφορὰν τῆς σμύριδος διότι αὐτοὶ οὗτοι, συνεπείᾳ καταγγελίας μου ἐτέθησαν ἐν προφυλακίσει, ἀναγκασθέντες οὕτω νὰ καταβάλουν 110 χιλιάδας δραχμὰς εἰς τὸ Δημόσιον, τὰς ὁποίας εἶχον ὑπεξαιρέσει κατὰ τὴν μεταφορὰν τῆς σμύριδος τὴν γενομένην κατὰ τὴν δοκιμαστικὴν λειτουργίαν τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἔγραψα καὶ ἐπέμεινα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἀναθέσῃ τὸ ἔργον εἰς τοὺς καταχραστὰς αὐτούς, διατελοῦντας ἐν προφυλακίσει, τότε, καὶ ἐκπροσωπηθέντας ὑπὸ τοῦ βοηθοῦ αὐτῶν μηχανικοῦ, ὀνόματι Μπίρη, κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς δημοπρασίας. Μόλις δὲ κατεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Μπίρη ἡ δημοπρασία ἐμφανίζονται οἱ ἀποφυλακισθέντες δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἐμπράκτου μετανοίας εἰς τὰ σμυριδωρυχεῖα τῆς Νάξου οἱ καταχρασταὶ ἐργολάβοι Βάλληνδας καὶ Πρωτονοτάριος, καὶ ἀνέλαβον τὸ ἔργον. Διὰ τοὺς ἀγῶνας, Κύριοι, τοὺς ὁποίους διεξήγαγον ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, τιμὴ μόνον καὶ εὐγνωμοσύνη μοῦ ἁρμόζει, καὶ σεβασμός, τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι ἄξιος, ὁ τοὺς ἀναξίως πρὸς τὸ ἀξίωμα αὐτοῦ ὑπουργὸς ὑποστηρίζων, διότι τοὺς καταχραστὰς ἐργολάβους καὶ τοὺς συνενόχους αὐτῶν ὑπαλλήλους ὑποστηρίζων, κατακυρώνει ἐπ’ ὀνόματι αὐτῶν δημοπρασίας πρὸς συνέχισιν τοῦ κακοήθους αὐτῶν ἔργου, ὡς δὲ καὶ σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶπε, νὰ μοῦ ἀποδίδῃ τὴν εἰς αὐτὸν ἀνήκουσαν μομφήν, ὅτι ἐξ ἰδιοτελείας, δῆθεν, ὁρμώμενος, παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ μὴ δώσῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἐναερίου εἰς τοὺς περὶ ὧν πρόκειται ἐργολάβους. Τὸν παρακαλῶ δὲ νὰ δηλώσῃ τὴν αἰτίαν, ἡ ὁποία μὲ ὤθησεν εἰς τοῦτο, καὶ νὰ μὴ ἀοριστολογῇ.

§99Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐκ πάθους, διότι δὲν ὑπήκουσα εἰς τὰ κελεύσματά σας ὡς ὑπουργός, ὅταν δὲ μοῦ ἐγράψατε διὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς δημοπρασίας, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑφ’ ὅλους τοὺς τύπους τῆς νομιμότητος, ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα σᾶς ἐνέπνεον ἀμφιβολίας περὶ τῆς ἐκτελέσεως, λόγῳ τοῦ γλίσχρου τιμήματος, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινον οἱ ἐργολάβοι διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς σμύριδος, δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀκυρωθῇ μία δημοπρασία, διότι μοῦ καταγγείλατε σεῖς ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα δὲν σᾶς ἐνέπνεον ἐμπιστοσύνην.

§100Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Φέρετε τὰς ἐπιστολάς, τὰς ὁποίας σᾶς ἔγραψα, διότι ἐγὼ ἔχω τὰς ἰδικάς σας.

§101Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Βουλευτά, ἐξ ὅσων ἀκούω τὴν στιγμὴν αὐτήν, βλέπω ὅτι ἡ ἐπερώτησίς σας δὲν στρέφετε κατὰ τοῦ νῦν ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀλλὰ κατὰ τοῦ τέως τοιούτου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι διαφέρει τὸ πρᾶγμα καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐγὼ προσωπικῶς, ἐφόσον ὁ νῦν ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἁρμόδιος νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, νὰ προσέξητε, ἵνα μὴ γινώμεθα ἡμεῖς οἱ ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει αἴτιοι συζητήσεων καὶ παρακωλύομεν τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ δώσητε ἰδιάζουσαν προσοχὴν εἰς τοῦτο, μολονότι εἶσθε ἐγκρατὴς εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα. Τοῦτο ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω.

§102Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγώ, σεβόμενος τὴν γνώμην σας, παραιτοῦμαι τῆς περαιτέρω ἀναπτύξεως τῆς ἐπερωτήσεώς μου.

§103Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Θὰ ἐξακολουθήσω ἐγὼ τὴν συζήτησιν. Λυποῦμαι ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔχει ἀλλοίαν γνώμην, ἀλλ’ ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συνεχίσητε τὴν συζήτησιν.

§104Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκ.). Ἐγὼ ὡς νῦν Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐσημείωσα τοῦτο καὶ θὰ τὸ ἐξετάσω, ὅτι ἐνῷ ὁ ἐργολάβος τῆς μεταφορᾶς τῆς σμύριδος ὑπεχρεώθη διὰ τῆς συμβάσεως νὰ κάμῃ τὸν ἐλαιοχρωματισμόν, ἐν τούτοις δὲν τὸν ἔκαμεν καὶ ἐπῆλθεν ἡ ὀξείδωσις.

§105Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἐγὼ παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι δυνάμει τῆς συμβάσεως οἱ ἐργολάβοι ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν ἀνὰ πᾶσαν διετίαν νὰ ἐλαιοχρωματίζουν τοὺς στύλους τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου καὶ τὰ μηχανήματά του καὶ ὄχι ὅτι ἀνέλαβον νὰ ἐκτελέσουν εὐθὺς ἀμέσως τὸν ἐλαιοχρωματισμόν. Ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀθηνῶν ἐπιμένει νὰ μὲ διαδεχθῇ εἰς τὸ βῆμα...

§106Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκ.). Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον πρώην Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, διότι εἶναι καὶ ἐμοῦ δυσχερὴς ἡ θέσις, διότι ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντῶ καὶ νὰ παρεμβαίνω εἰς συζήτησιν, ἡ ὁποία δὲν μὲ ἀφορᾷ, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ.

§107Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὰς πληροφορίας καὶ ἐγὼ καὶ σεῖς τὰς ἔχομεν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἀπαντήσατε λοιπόν. Αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπακολουθοῦν εἶναι ἐπερωτήσεις, ἀφορῶσαι τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου. Ἐγὼ διατελέσας ἐπὶ πεντάμηνον Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ἔχω νὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν γενικὴν καὶ ὁριστικὴν εἰς τὸν κ. Δερλερὲν καὶ εἰς πάντα τολμῶντα νὰ καταγγέλλῃ ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι οἱ διαχειρισθέντες τὸ ζήτημα ὑπάλληλοι εἶναι ἀνεπίληπτοι. Ἡ προσωπικὴ ἐπίθεσις ἐναντίον μου ἔληξε διὰ τῆς πρώτης ἀπαντήσεως. Ἡ πρώτη, ἡ ἀφορῶσα τὴν Ὑπάτην ἦτο προσωπικὴ ἐναντίον μου. Ἀπαντήσατε καὶ ὑμεῖς καὶ ἡ Βουλή, ἂν δὲ χρειασθοῦν καὶ περαιτέρω ἐξηγήσεις, θὰ ζητήσω τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλου διὰ νὰ ἐξετασθῇ ἔστω καὶ ἀπὸ ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν τῶν πραγμάτων, τὸ ζήτημα.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9 μ. μ.)