1927.05.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 81

Τετάρτη 25 Μαΐου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εὔλογον εἶναι χάριν αὐτοῦ τοῦ συμφέροντος τῆς Βουλῆς νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ἡ συνεδρίασις ἀρχίζει εἰς τὰς 6½ μ. μ. σήμερον, χωρὶς νὰ πταίῃ ἡ Βουλὴ δι’ αὐτό.

§3Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν. Τὰ πρακτικὰ δὲν ἀναφέρουσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν χθὲς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου περὶ ἀπονομῆς παρασήμων. Ἄλλαι ἐφημερίδες ἀναγράφουν ὅτι ἀποτεινόμενος πρὸς τὴν πτέρυγα τῶν κ.κ. συναδέλφων εἶπον ὅτι «δὲν αἰσχύνεσθε νὰ ὁμιλεῖτε περὶ παρασήμου ἀπονεμηθέντος εἰς τὸν κ. Γονατᾶν;» Τινὲς μάλιστα ἐφημερίδες ἀνέγραψαν ὅτι ἀπετάνθην πρὸς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον κ. Ἀναστασίου καὶ τῷ εἶπα «δὲν αἰσχύνεσαι νὰ ἀναφέρῃς τὸ πρόσωπον τοῦτο;» Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν, ἐπειδὴ δὲν ἐσυνήθισα ποτὲ κατὰ τὸν μακρὸν πολιτικόν μου βίον νὰ παραβαίνω ἢ ὑπερβαίνω τὰ ἐσκεμμένα, νὰ εἴπω ὅτι ἀνακριβῶς μετεδόθησαν τοιαῦτα πράγματα καὶ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Ἀναστασίου. (Χειροκροτήματα).

§4Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰ πρακτικὰ φέρομαι ὡς ψηφίσας κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ὑπὲρ τῆς προτάσεως, ἐνῷ ἐψήφισα κατὰ τῆς προτάσεως.

§5Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἴδιον σφάλμα παρατηρεῖται καὶ δι’ ἐμέ, κ. Πρόεδρε. Ἐνῷ ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς προτάσεως, φέρομαι ὡς ψηφίσας κατά.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν ἐπαγγελματιῶν Μαγνησίας γνωρίζει ὅτι συνεπείᾳ ρυμοτομήσεως διαφόρων ὁδῶν τῆς πόλεως Βόλου κατεδαφίζονται κτίρια τῶν ὁποίων οἱ ἰδιοκτῆται ἀποζημιοῦνται ὑπὸ τοῦ δήμου μὲ προπολεμικὰς τιμάς, παρακαλεῖ δὲ νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς πρόληψιν καταστροφῆς πτωχῶν βιοπαλαιστῶν. — Ὁ Δ. Στυλίδης, πρόσφυξ ἀνταλλάξιμος ἐξ Ἰσχανάντων Ροδοπόλεως, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι καταβολὴν τῆς ἀποζημιώσεώς του, καίτοι εἰς τοὺς λοιποὺς ἀνταλλαξίμους τῆς ἰδίας κοινότητος κατεβλήθη αὕτη ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον τρέχοντος ἔτους. — Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Συλλόγου τῶν μοναστηριακῶν Φλωρίνης «Ἐλπὶς» ζητεῖ νὰ ἀνεγερθῇ ἐν Φλωρίνῃ συνοικισμὸς πρὸς ἀποκατάστασιν 300 οἰκογενειῶν κλπ. — Ἡ Ἕνωσις τῶν ἐνοριτῶν Ἀποστόλου Παύλου ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ ἐκφράζει τὴν χαρὰν αὐτῆς ἐπὶ τῇ διασώσει τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν κ. Χρυσοστόμου, παρακαλεῖ δὲ τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ἐγκαταλείπουσα τὴν ἣν μέχρι τοῦδε ἐπεδείξατο ἀνοχὴν διὰ τοὺς κατὰ τῆς Μητρὸς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας ἐχθρούς, λάβῃ τὰ ἐμπρέποντα μέτρα πρὸς προστασίαν τῆς Ὀρθοδόξου ἡμῶν Ἐκκλησίας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μπακόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ τηλεφωνητοῦ καὶ δημοδιδασκάλου Η. Κυριαζοπούλου διαμαρτυρομένου ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 169668 διαταγῆς του, παρὰ τὸν νόμον, τὸν διατάσσει νὰ παραδώσῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Τηλεφωνείου πρὸς τὸν ἰδιώτην Α. Μπακόπουλον. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ἀλεξανδρῆς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας τῶν ἐπαγγελματιῶν Καρδίτσης, διαμαρτυρομένης κατὰ τῶν ὑπερβασιῶν ὑπαλλήλων τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας, ζητούντων φόρους ἀνυποστάτους καὶ ὑποβαλλόντων αὐτοὺς εἰς ἔξοδα ἐφέσεων κλπ. — Ὁμοίως καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀστέγων πολεμιστῶν καὶ ἀναπήρων πολέμου Καρδίτσης παρακαλούντων νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς ἐγκατάστασίν των δι’ ἀπαλλοτριώσεως γηπέδων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Κυβετὸς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Θεσσαλονίκης διαμαρτυρομένου ὅτι παρὰ τὸν νόμον 2508 καὶ τὸ ἐκτελεστικὸν τούτου Διάταγμα ἀντισυνταγματικῶς ἐξεδόθη τὸ ἀπὸ 28 Δεκεμβρίου 1926 Διάταγμα ἀναθέτον τὴν ἐκλογὴν τῆς ἀνωτέρας ἐνοριακῆς ἀντιπροσωπείας Θεσσαλονίκης εἰς ἓξ ὀφφικίου διωρισμένους ἐπιτρόπους ἱερῶν ναῶν καὶ ζητεῖ τὴν ἄμεσον ἀνάκλησιν τοῦ νεαροῦ τούτου Διατάγματος. — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μπούκουρας καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἁγίου Ἰωάννου Πύργου, αἰτοῦντος τὴν κρατικὴν ἐνίσχυσιν πρὸς σωτηρίαν τῶν παραγωγῶν. — Ὁμοίως καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Ἀνδραβίδος διαμαρτυρομένων ἐπὶ τῇ εἰδήσει περὶ καταργήσεως τοῦ μεταβατικοῦ Εἰρηνοδικείου Ἀνδραβίδος. — Οἱ βουλευταὶ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. κ. Α. Μάρκου, Ι. Γιαννόπουλος καὶ Σ. Πολυζωγόπουλας καταθέτουν τηλεγραφικὸν ψήφισμα λαοῦ Ἀμαλιάδος, ἐπικαλουμένου τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως λόγῳ τῆς ἐπελθούσης πλήρους ἐκ χαλάζης καταστροφῆς τῶν προϊόντων των, συνιστοῦν δὲ ὅπως ληφθῶσι πάντα τὰ μέτρα πρὸς ἀνακούφισιν τῶν χαλαζοπλήκτων. — Οἱ κάτοικοι Οἰχαλίας ὑποβάλλουσι διὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Καντιάνη τηλεγράφημα, δι’ οὗ διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ ἰσχύοντος Διατάγματος «περὶ Κυριακῆς ἀργίας» καὶ παρακαλοῦν ὅπως τροποποιηθῇ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου ὑποβάλλει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Γαστούνης ζητούντων τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐνταλμάτων διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀπαλλοτριωθένων οἰκοπέδων των πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων, δι’ ἃ ἀπὸ πολλοῦ ἔχει λήξει πᾶσα διαδικασία. — Ὁμοίως ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ λαοῦ Ἀμαλιάδος ζητοῦντος ἐν ἐκτάκτῳ συλλαλητηρίῳ τὴν ἄμεσον ἀντίληληψιν τῆς Κυβερνήσεως κατόπιν τῆς χθεσινῆς νέας ἐκ χαλάζης συμφορᾶς, ἐξ ἧς κατεστράφη πᾶσα ἡ παραγωγή. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Κανάρης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἑρμηνίας τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 12 Ἰανουαρίου 1922 περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν νόμον περὶ τῶν ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ τηρουμένων μητρῴων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας κ. Μ. Κύρκος ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου 3148 περὶ παραχωρήσεως γηπέδων τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῆς Πειραϊκῆς Χερσονήσου πρὸς ἐγκατάστασιν συνοικισμοῦ προσφύγων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Α. Ἀργυρὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως ἐν Λήμνῳ Παλλημνείου Ταμείου Ἐκπαιδευτικῆς Προνοίας». — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Σακαλῆς δι’ ἐπιστολῆς του πρὸς τὸ Προεδρεῖον δηλοῖ ὅτι παραιτεῖται τῆς ἐπὶ τοῦ Ἐνοικιοστασίου Ἐπιτροπῆς.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἐπιστολή. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἐπιστολή, πολλοὶ δὲ βουλευταὶ διαμαρτύρονται διὰ τὰ ἐν τῇ ἐπιστολῇ ἐκτιθέμενα).

§8Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ δώσω εὐρυτέρας ἐξηγήσεις.

§9Α. ΚΟΡΑΚΑΣ. Ἔχομεν ἄλλα σπουδαιότερα θέματα. (Θόρυβος).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως, θὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα πρὸς συζήτησιν. Σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπιστολῆς.

§11Α. ΚΟΡΑΚΑΣ. Ὑπάρχει πρότασις προτάξεως ἄλλων ἐπερωτήσεων.

§12Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἄν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ τὸ νομίζῃ ἡ Βουλὴ ἄξιον τῆς προσοχῆς της, νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν πρὸς συζήτησιν αὐτοῦ, ἀκόμη καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν συζητεῖται τὸ Σύνταγμα.

§13Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν ἐν τῇ ἐπιστολῇ ἀναφερομένων δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβῆ. Κατὰ τὸν ὁρισμὸν τοῦ μισθώματος καταστημάτων, ἐφ’ ὧν θὰ ἐπανέλθῃ ἡ Ἐπιτροπή, ὁ κ. Σακαλῆς ἦτο ἀπών, ἐμειονοψήφισαν δὲ ἐγὼ καί τινες ἄλλοι συνάδελφοι. Αἱ λοιπαὶ ἐν τῇ ἐπιστολῇ κατηγορίαι προσώπων, περιελήφθησαν μέχρις 6,000 καὶ οὐχὶ 12,000 ὡς ἠξίου ὁ κ. Σακαλῆς.

§14Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. Λαδᾶς εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβῆ.

§15Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφόσον ἀκόμη εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῶν ἀνακοινώσεων τῶν ἀναφορῶν καὶ τοῦ Προεδρείου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ συζήτησις, καθόσον ἀφορᾷ τὸ βάσιμον ἢ μὴ τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους ὁ κ. Σακαλῆς παρῃτήθη. Ἡ καλυτέρα δὲ ἀπάντησις εἰς τὰς αἰτιάσεις τοῦ κ. συναδέλφου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλο παρὰ αὐτὸ τὸ κείμενον τοῦ Ἐνοικιοστασίου, τὸ ὁποῖον θὰ δημοσιευθῇ καὶ ἐκεῖθεν θὰ ἴδῃ ἡ Κοινωνία ἂν αὗται εἶναι ἀληθεῖς.

§16Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος συνεφώνησε μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξέκλινε τοῦ προορισμοῦ της.

§17Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις, καθ’ ἣν ἐνόσῳ συζητεῖται τὸ Σύνταγμα, αἱ ἀναφοραὶ νὰ ἀποστέλλωνται εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα. Ἀλλὰ πλησιάζομεν ἤδη εἰς τὸ τέρμα τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος, ὥστε θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ ὅπως ἡμίσεια ὥρα τοὐλάχιστον καθ’ ἡμέραν διατεθῇ διὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν.

§18Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Περιττόν. Κύριε Πρόεδρε, νὰ γίνεται λόγος περὶ τῶν ἀναφορῶν, ἀφοῦ εἰς οὐδεμίαν ἐξ αὐτῶν δίδεται ἀπάντησις ἀπὸ τοὺς κ. κ. Ὑπουργούς.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὡς Πρόεδρος, ὅτι καθ’ ἡμέραν ἔχω πολλὰς ἀπαντήσεις ἐκ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων εἰς τὰς ἀναφοράς, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται.

§20ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδεμία ἀπάντησις ἐδόθη. (Θόρυβος).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τακτικὰ ἐκ μέρους ὅλων τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν ἀποστέλλονται ἀπαντήσεις καὶ αἱ ἀπαντήσεις διαβιβάζονται τακτικὰ εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτάς.

§22Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πάντως κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀπολύτως δίκαιον νὰ καθορισθῇ ὅτι ἐπὶ ἓν τέταρτον τοὐλάχιστον καθ’ ἡμέραν θὰ γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ λήξῃ ἡ τυζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τότε θὰ δυνηθῶμεν νὰ λάβωμεν νέας ἀποφάσεις. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§24Δ. ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σωρεία τηλεγραφημάτων προχθὲς μᾶς ἀνήγγειλεν ὅτι εἰς τὴν περιφέρεοαν Γαστούνης καὶ Ἀμαλιάδος ἐνέσκηψε καταστροφὴ ἐκ χαλάζης, ἡ ὁποία κατέστρεψεν ὁλοκληρωτικῶς τὰ σιτηρά, τὰς σταφιδαμπέλους καὶ τὴν ἐλαιοπαραγωγήν. Οἱ κάτοικοι εὑρίσκονται εἰς ἐντελῆ ἀπόγνωσιν ἐκ τῆς μεγάλης καταστροφῆς, αἱ δὲ ζημίαι αἱ ὁποῖαι παρήχθησαν εἶναι σοβαρώταται, διότι ἤδη ἡ καλλιέργεια τῆς σταφίδος εὑρίσκετα εἰς τὸ τέρμα αὐτῆς καὶ αἱ δαπάναι ἔχουσι συντελεσθῆ, ἡ δὲ καταστροφὴ ὑπῆρξε τελεία. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν νὰ ἀποστείλῃ ἕνα νομογεωπόνον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ ὁπόσαι εἶναι αἱ ζημίαι, διότι ἂν βραδύνῃ νὰ μεταβῇ, τὸ ζήτημα παρέλκει τελείως.

§25Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Ἡ αὐτὴ καταστροφή, κ. Πρόεδρε, ἐγένετο καὶ εἰς τὸν δῆμον Θουρίας τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν, καταστροφὴ μεγάλης ἐκτάσεως σταφιδαμπέλων.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ὅλοι οἱ βουλευταὶ τοῦ νομοῦ Ἠλείας ἐζήτησαν τὸν λόγον διὰ τὴν ἐκ χαλάζης καταστροφήν.

§27Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀληθῶς αἱ χθεσιναὶ ζημίαι ἀποτελοῦσιν ἀληθῆ συμφοράν. Τὸ ζήτημα χρήζει περισσοτέρας προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, διότι ὁλόκληροι αἱ σταφιδικαὶ περιφέρειαι ἀποδίδουν πολλὰ εἰς τὸ Κράτος. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα δὰ νὰ ληφθῇ μία πρόνοια πρὸς ἀνακούφισίν των. Δύναται νὰ δώσῃ δάνεια ὅπως ἔδωσε καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Δὲν πρόκειται περὶ ἀτόμων, ἀλλὰ περὶ ὁλοκλήρου περιφερείας.

§28Α. ΜΑΡΚΟΥ. Πρόκειται περὶ καταχρήσεως σοβαρᾶς ἑκατὸν ἑκατομμυρίων. Ὑπάρχει ταμεῖον χαλαζοπλήκτων καὶ τὸ ἔφαγαν ὅλον.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Ὑπάρχει μία πρότασις περὶ προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ἀφορώσης τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀγροτῶν. Ἑτέρα περὶ προτάξεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 412 ἐπερωτήσεως ἀφορώσης....

§30Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ ἐπερώτησις ἀναφέρεται, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἀτυχῶς ἀσθενῶν ἀπουσιάζει.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλη πρότασις ὑπεβλήθη περὶ προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεως πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν, ἀφορώσης τὸν φαρμακοποιὸν Κυριακίδην.

§32ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπουσιάζει.

§33Α. ΜΕΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα ἐπαναλαμβάνεται συχνά, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ κάποιαν πρόνοιαν. (Θόρυβος).

§34Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγητε ὅτι ἀπουσιάζει ἡ Κυβέρνησις, ὅταν βλέπετε παρόντας τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας.

§35Α. ΜΕΡΟΣ. Ὡρισμένοι Ὑπουργοὶ ἀπουσιάζουν πάντοτε.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς προηγεῖται συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως Οὖλεν. Ὁ κ. Μ. Γούδας ἔχει τὸν λόγον.

§37Α. ΚΟΡΑΚΑΣ. Εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις νὰ προταθῇ ἄλλη ἐπερώτησις. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάθε ὥραν δὲν θὰ ἐρωτᾶται ἡ Βουλή. Ὁ κ. Μ. Γούδας ἔχει τὸν λόγον.

§39Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι ἀκριβὲς ὅτι εἶχεν ὁρισθῆ ἡ παρελθοῦσα Τετάρτη ὡς ἡμέρα συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, ἀλλ’ ἀνεβλήθη αὕτη διὰ τὴν σήμερον. Δὲν εἶμαι ὁ ἐπερωτώμενος Ὑπουργός, ἀλλ’ ἐζήτησα νὰ συμμετάσχω τῆς συζητήσεως, ἂν γεννηθῇ ἀνάγκη ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπερωτήσεως, διὰ νὰ ἐξιστορήσω κατὰ τίνα τρόπον ἡ ὑπ’ ἐμὲ Κυβέρνησις, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Βαλαλᾶ, εἶχε συζητήσει τὴν σύμβασιν ἐκείνην, πῶς ἐξωνυχίσθη καὶ ἐμελετήθη καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἐγένετο δεκτή. Νὰ ἀποδώσω δηλαδὴ ὄχι πλέον νομικάς, ἀλλ’ ἱστορικὰς καὶ ἠθικὰς εὐθύνας, καὶ πρὸ πάντων νὰ ἐκθέσω τὰ πράγματα πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ὅσοι δὲν παρίσταντο τότε ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶ ἀνακόλουθος πρὸς τὰς δηλώσεις ἐκείνας, ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ἀπουσιάσω ἐπί τινα χρόνον. Παρευρίσκεται ἐν τῇ πρωτευούσῃ δι’ ὀλίγας ἡμέρας ὁ Παναγιώτατος Πατριάχης τῆς Ρουμανίας, ὅστις ἀποτελεῖ καὶ μέλος τῆς κατὰ τὸν Ρουμανικὸν συνταγματικὸν νόμον Ἐπιτροπῆς Ἀντιβασιλείας. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ὡς ἐκ τῆς θέσεώς μου νὰ μὴ ἀπουσιάσω ἐκ τῆς δεξιώσεως. Ἐπεθύμουν νὰ δώσω τὰς ἐξηγήσεις ταύτας διὰ νὰ συγχωρήσουν οἱ κ. κ. συνάδελφοι τὴν ἀπουσίαν μου. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω γνῶσιν τῶν τυχὸν μομφῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποδοθοῦν διὰ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως καὶ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ταύτης διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ ἀπαντήσω.

§40ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ, νὰ ἀναβληθῇ.

§41ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀποκλείεται τὸ ἱστορικόν.

§42Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἤκουσα μίαν φωνὴν ὅτι ἀποκλείεται τὸ ἱστορικόν. Ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐνώπιον μιᾶς συμβάσεως. Ὁ συνάδελφός μου κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας θὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ ἱστορικόν, ἐπιφυλάσσομαι ὅταν λάβω γνῶσιν ἐνδεχομένων μομφῶν κατὰ τῆς συμβάσεως καὶ τῶν ὅρων νὰ ἐξηγήσω ποῖαι ἦσαν αἱ σκέψεις αἱ ὁποῖαι ὡδήγησαν εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως. Ἐν τῷ μεταξὺ δὲ ὁ συνάδελφός μου κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς θὰ δώσῃ λόγον διὰ τὸν ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος ἤδη ἀσκεῖται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἠθέλησα νὰ προλάβω κατηγορίαν τινά, ὅτι ἐνῷ εἶχον παρακαλέσει νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα ἐπερωτήσεως, ἀπουσίασα. Αὐτὴν ἤθελον νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὸ Σῶμα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Γούδας ἔχει τὸν λόγον.

§44Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τοῦ Σώματος ἀνέφερον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἓν παράπονόν μου οὐχὶ ὡς βουλευτοῦ, ἀλλ’ ὡς πολίτου φορολογουμένου καὶ τὸ παράπονόν μου ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὸν καθορισμὸν ἡμέρας συζητήσεως περὶ τῆς συμβάσεως τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν καὶ τῆς Ἑταιρείας Ὑδάτων. Ἐζήτησα ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τὰ σχετικὰ μὲ τὴν σύμβασιν καὶ κατετέθησαν ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν. Ἀναμφισβητήτως ἡ ἀναγκαία βραδύτης διὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων ἔφερε τὴν προηγουμένην ἀναβολήν, ἡ ὁποία ἦτο ἐπιβεβλημένη. Ὁ φάκελλος τῶν ἐγγράφων τῶν σχετικῶν μὲ τὴν σύμβασιν Οὖλεν εἶναι ἀρκετὰ ὀγκώδης, διεξῆλθον τοῦτον ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι καὶ ὁ χρόνος τῶν 8 ἡμερῶν ἦτο ἀνεπαρκὴς καὶ μείζων χρόνος ἂν παρείχετο θὰ ἦτο ἐπίσης ἀνεπαρκής. Δὲν ἦτο δυνατόν. Σῶμα ὡς ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως ἐγγράφων ἀφορώντων μίαν σύμβασιν καὶ νὰ κρίνῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους κατηρτίσθη ἡ σύμβασις αὕτη. Ἐν τούτοις ὑπάρχουν σημεῖά τινα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τεχνικά, ἀλλὰ σημεῖα μᾶλλον οἰκονομικῆς φύσεως καὶ τῆς ἐρεύνης καὶ τῶν σημείων τούτων δύναται νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλή, ἐπειδὴ εἶναι προσιτότερα εἰς αὐτὴν καὶ ἐπὶ τῶν σημείων τούτων θὰ περιορίσω τὸν λόγον κρίνων τὴν σύμβασιν ταύτην. Βεβαίως οὐδεὶς δύναται νὰ κατακρίνῃ μίαν Κυβέρνησιν μεριμνῶσαν νὰ σώσῃ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους ἀπὸ τὴν λειψυδρίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει καταδικασθῆ ἀπὸ πολλοῦ χρόνου. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου τῆς ἀνάγκης τοῦ καταρτισμοῦ μιᾶς συμβάσεως πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων διὰ τὴν ὕδρευσιν τῆς πρωτευούσης μέχρι τοῦ σημείου τῆς ἀπηνοῦς φορολογίας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ τούτου, ἡ ἀπόστασις εἶναι μεγάλη. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀνέφερον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου καὶ ὑποβάλλει ἓν παράπονον ὡς πολίτης ἁπλοῦς, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε τὴν συζήτησιν ταύτην. Μοὶ ἀπέστειλε λογαριασμὸν τερατώδη ἐργασίαν, διὰ τὴν ὁποίαν, ἂν ἐγίνετο δι’ ἰδιώτου τεχνίτου, θὰ ἐπληρώνετο τὸ ⅒ τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν ἠξίωσεν ἡ Ἑταιρεία Οὖλεν νὰ εἰσπράξῃ παρ’ ἐμοῦ. Καὶ μὴ σᾶς ξενίσῃ τοῦτο, διότι ὑπάρχουσι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Ἑταιρεία ἠξίωσε καὶ μεγαλύτερα ποσά. Συνάδελφος ἰδιοκτήτης διαμένων ἐν Ἀθήναις μοὶ ἀνέφερεν ὅτι δι’ ἐπισκευὴν σωλήνων, διὰ τῶν ὁποίων ὑδρεύεται ἡ ἰδιόκτητος οἰκία του, τοῦ ἀπεστάλη λογαριασμὸς 9,000 δραχμῶν. Ἐξεπλάγη πρὸ τοῦ ὑπερόγκου λογαριασμοῦ καὶ ἐκάλεσεν ἕνα ἰδιώτην ὑδραυλικὸν πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἐργασίας, τοῦ ὁποίου ἐζήτησα τὴν γνώμην περὶ τοῦ ἀπαιτουμένου χρηματικοῦ ποσοῦ διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην καὶ ὁ ἰδιώτης τῷ ἔδωκεν ἕνα λογαριασμὸν 1,200 δραχμῶν, ἀπέναντι τῶν 9,000. Μετέβη τότε εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Ἑταιρείας καὶ ἔκαμε παράπονα, ἐπιδεικνύων ἀφ’ ἑνὸς τὸν λογαριασμὸν τῆς Ἑταιρείας καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸν λογαριασμὸν τοῦ ἰδιώτου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ὑπῆρχε τόση ἀπόστασις καὶ ἡ Ἑταιρεία ἁπλούστατα καὶ ἄνευ ἐντροπῆς ἐδέχθη νὰ πληρώσῃ ὁ παραπονούμενος συνάδελφος τὰς 1200 δραχμὰς ἀντὶ τῶν 9,000 τὰς ὁποίας ἀρχικῶς ἠξίωσεν. Ὁ συνάδελφος ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος εἶναι ὁ ἐκ Φθιώτιδος βουλευτὴς κ. Τσιριμῶκος. Δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι παρὼν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην διὰ νὰ βεβαιώσῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο. Ὥστε δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περαιτέρω μὲ λογαριασμοὺς τοὺς ὁποίους μοὶ ἔστειλον διάφοροι πολῖται φορολογηθέντες ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ταύτης. Ἀλλὰ πόθεν προκύπτει ἡ ἀπληστία αὕτη τῆς Ἑταιρείας διὰ νὰ φορολογῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τοὺς πελάτας της; Ἓν βλέμμα ἂν ρίψῃ τις ἐπὶ τῶν πινάκων τοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἑταιρείας καὶ τῆς ἀντιμισθίας τούτου θὰ ἴδῃ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ διπλασίαν ἀπληστίαν διὰ νὰ πληρώσῃ τὴν ἀντιμισθίαν τῶν ὑπαλλήλων της, διότι ὑπάρχουσι δύο Ἑταιρεῖαι, ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων καὶ ἡ Ἑταιρεία Οὔλεν. Ἡ Οὔλεν μεριμνᾷ περὶ τῆς κατασκευῆς ἔργων, ἑδρεύει ἐν Ἀμερικῇ, ἔχει εἰδικὸν Συμβούλιον ἑδρεῦον ἄνευ τινὸς ἐλέγχου ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου καὶ εἰσπράττει τὰ χρηματικὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἐπεβλήθησαν εἰς τοὺς κατοίκους Ἀθηνῶν διὰ διαφόρων νόμων. Δαπανᾷ ταῦτα εἰς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, τῶν ἐγκριθέντων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἐπὶ τῶν δαπανῶν ἔχει ἓν ποσοστὸν ὑπὲρ αὑτῆς 14%. Μετὰ ταῦτα ἔρχεται ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων, ἡ ὁποία ἔχει ὡς μέριμναν τὴν διανομὴν τοῦ ποσίμου ὕδατος καὶ τὴν συντήρησιν τοῦ δικτύου διανομῆς καὶ εἰσπράττει τὰ χρηματικὰ ποσά, τὰ ὁποῖα καταβάλλονται ὡς εἰσφορὰ διὰ τὴν ὑδροληψίαν. Ἀλλ’ ἀκούσατε, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἀντιμισθίαν τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων τῶν δύο τούτων Ἑταιρειῶν. Ὁμιλῶ δὲ περὶ ὑπαλλήλων τῶν γραφείων καὶ οὐχὶ περὶ ὑπαλλήλων ἐκτελούντων ἔργα, διότι, ἐπὶ τέλους, οἱ ἐργάται οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται διὰ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς ἔργου, δὲν δύνανται νὰ ἐλαττωθοῦν. Ἀρχίζω ἀπὸ μίαν κατάστασιν ἐμμίσθου προσωπικοῦ τῆς Ἑταιρείας Οὔλεν, ἡ ὁποία ἀναφέρει μηνιαίους μισθοὺς εἰς δολλάρια (ἀναγινώσκει): «1) Μ. Ρ. Κήφ, γενικὸς διευθυντής, 1000. 2) Ρ. Η. Κήζ, ἀρχιμηχανικός, 833.33. 3) Ε. Μ. Βών, ἀρχιλογιστής, 450. 4) P. W. Κκάουσμαν, βοηθὸς γενικοῦ διευθυντοῦ, 400. 5) Β. Μ. Κράουν, μηχανικὸς κόστους, 400. 6) Φ. Α. Μπελοῦσεκ, μηχανικὸς τμήματος, 300. 7) Ρ. Μ. Μέριμαν, μηχανικὸς κατασκευῆς, 625. 8) Σ. Α. Ἐὰν Σλάαρς, γραμματεύς, 275. 9) Ε. Μπόκ, μηχανικὸς τομέως, 450. 10) Λ. Ζ. Σάντερλικ, πράκτωρ ἀγορῶν, 350. 11) Ζ. Α. Μακρέν, ἀρχιαποθηκάριος, 350. 12) Σ. Β. Χάρβεν, ἀρχισημειωτής, 300. 13) Ζ. Ρόμπερτς, ἐργοδηγὸς μηχανικῶν ἐγκαταστάσεων, 450. 14) Η. Σόρτ, ἐργοδηγός, 450. 15) Η. Μ. Κέλεχερ, ἐργοδηγὸς ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων, 350. 16) Π. Λ. Χάμιλτον, ἐργοδηγός, 450. 17) Χόλιγκερ, βοηθὸς ἐργοδηγοῦ, 400. 18) Σ. Σόν, ἐργοδηγὸς μηχανικῶν ἐγκαταστάσεων, 300. 19) Η. Σάβατζ, βοηθὸς ἐργοδηγοῦ 450. 20) W. Μάκεϊν, γεωτρυπανιστής, 350. 21) Α. Τσαλίκης, βοηθὸς ἀρχιμηχανικοῦ, 300, 22) Α. Β. Κρίστενσεν, μηχανικὸς γραφείου, 250, 23) Κ. Πεζᾶς, βοηθὸς ἀρχιλογιστοῦ, 175. 24) Γ. Πές, μηχανικὸς τμήματος, 200, 25) Γ. Γιαδρούμης, ἐπόπτης, 300. 26) Κ. Κναούερ ἐπόπτης, 200. 27) W. Στούαρτ, ἐργοδηγός, 350, 28) Σ. Σέν, ἐργοδηγός, 400. 29) Σ. Μέτσης, τροφοδότης, 200. Ἤτοι σύνολον δραχμῶν 10,174,497». Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸς ὁ πίναξ, ὑπάρχει καὶ δεύτερος πίναξ, κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ μισθοδοσίαι πλέον εἶναι εἰς δραχμὰς (ἀναγινώσκει): «1) Λ. Ἀναστασιάδης, ἐκτελωνιστής, 10,000. 2) Α. Μακούλης, βοηθὸς ἀρχιλογιστοῦ, 7,500. 3) Ε. Κουρμούζης, ἀρχιταμίας, 6,000. 4) Α. Παπαδόπουλος, λογιστής, 6,000. 5) Κ. Γρηγορίου, ὑπάλληλος, 4,000. 6) Δ. Μπεϊνόγλου, πράκτωρ ἐργατῶν, 5,000. 7) Κ. Μπελόκας, πράκτωρ ἀγορῶν, 7,500. 8) Κ. Σφακιανός, πράκτωρ ἀγορῶν, 5,000. 9) Τ. Παντελίδης, μεταφραστής, 8,500. 10) Δ. Νικολαΐδης, μεταφραστής, 7,500. 11) Σ. Πιττάκης, μεταφραστής, 5,500, 12) Δεσποινὶς Σαρτίνσκι, στενογράφος, 5.500. 13) Δεσποινὶς Ε. Βίκου, στενογράφος, 5,000. 14) Δεσποινὶς Ντομινιάν, στενογράφος, 4,500. 15) Κυρία Κουρμούζη, μεταφραστής, 3,500. 16) Τ. Ζιώγας, δακτυλογράφος, 3,000. 17) Δεσποινὶς Λαδοπούλου, δακτυλογράφος, 3,000. 18) Κυρία Μιμηκοπούλου, ὑπάληλος, 4,500. 19) Π. Προσαλέντης, ἀρχιτέκτων, 6,000. 20) Ζ. Ἀσκητόπουλος, σχεδιαστής, 6,000. 21) Α. Ἀθλονίτης, σχεδιαστής, 5,000. 22) Δεσποινὶς Μπουζώνη, σχεδιάστρια, 3,500. 23) Ν. Μπουζώνης, ἡλιοτυπογράφος, 2,000. 24) Κ. Παπαδόπουλος, ἐκτελωνιστής, 8,000. 25) Σ. Βαλάνος, φωτογράφος, 5,500. 26) Δεσποινὶς Κερσισιάν, τηλεφωνήτρια, 2,000. 27) Α. Σβορῶνος, κλητήρ, 2,500. 28) Γ. Σίκ, κλητήρ, 1,500. 29) Γ. Σοφιανός, φύλαξ, 2,000. 30) Κ. Σπυροπούλου, καθαρίστρια, 1,000. 31) Κερασίδου, καθαρίστρια, 800. 32) Ο. Ντινάκη, καθαρίστρια, 400. 33) Κ. Ντινάκη, καθαρίστρια, 800. 34) Ι. Μπαρμπέρης, φύλαξ, 1,800. 35) Γ. Γεωργιάδης, σωφέρ, 3,000. 36) Ζ. Γιαννακόπουλος, σωφέρ, 3,000. 37) Κ. Φαραντζιάν, σωφέρ, 3,000. 38) Μ. Μιχαηλίδης, ἀγοραστής, 5,000. 30) Σ. Βεργίτσης, ἀγοραστής, 5,000. Ἤτοι σύνολον ἐτησίως δραχμὰς 2,034,000». Ἐπακολουθεῖ τρίτος πίναξ, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ ἐργασίας μηχανικὰς κλπ., ἐκτελουμένας διὰ τὸ φράγμα Μαραθῶνος. Κατὰ τὸν πίνακα τοῦτον, εἰς τὸν ὁποῖον, ἂν θέλητε νὰ ἐντρυφήσητε εἰς μερικὰ παράδοξα, θὰ ἴδητε σερβιτόρον ὡς ὑπάλληλον τῆς Ἑταιρείας, δύο ἀποθηκαρίους, βοηθὸν ἀρτοποιοῦ, μάγειρον, δύο ἄλλους σερβιτόρους. Τὸ σύνολον δὲ τῶν δαπανῶν τὸ ἐκ τῶν τριῶν τούτων πινάκων τοῦ μισθολογίου τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν ἀνέρχεται εἰς 15,706,135 δραχμὰς ἐτησίως. Ὡμίλησα δὲ μόνον περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν γραφείων μετὰ τῶν μαγείρων, βοηθῶν, δακτυλογράφων, στενογράφων κλπ. Εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν ἐργάζονται προσθέτως 1100 ἐργάται, τῶν ὁποίων τὰ μισθολόγια δὲν περιλαμβάνονται εἰς τοὺς πίνακας τῶν ὁποίων τὸ περιεχόμενον ἀνέπτυξα προηγουμένως εἰς τὴν Βουλὴν καὶ οἱ ὁποῖοι μισθοδοτοῦνται ὡριαίως, ἀναλόγως τῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν ἕκαστος προσφέρει, ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς πίνακος, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλήν. Κατόπιν ἔρχεται εἰς συμπλήρωσιν ἡ κατάστασις τοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἑταιρείας Ὑδάτων, διότι ἡ Ἑταιρεία Οὖλεν δὲν ἠμπορεῖ νὰ μεριμνᾷ διὰ τὴν διανομὴν τῶν ὑδάτων. Ἀρκετὸν ὅτι μᾶς ἔφερε τὸ θαλάσσιον ὕδωρ καὶ συχνὰ δυστυχῶς μαρίδες ἐκπέμπονται ἐκ τῶν σωλήνων, ὅπως συνέβη εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς Ὁμονοίας κατά τινα διάρρηξιν αὐτῶν. Λοιπὸν κατὰ τὴν κατάστασιν τοῦ προσωπικοῦ τῆς δευτέρας ταύτης Ἑταιρείας, παραφυάδος τῆς πρώτης, ὑπάρχουν τέσσαρες ὑπάλληλοι μισθοδοτούμενοι εἰς δολλάρια. Διατί αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις; Δὲν γνωρίζω. Ἐκ τούτων οἱ τρεῖς εἶναι ξένοι. Εἷς εἶναι Ἕλλην, ὁ κ. Μιχαλόπουλος. Τὸ τονίζω πρὸς ἄρσιν πάσης παρεξηγήσεως. Α. Μιχαλόπουλος, πρόκειται περὶ τοῦ ἄλλοτε ἰδιαιτέρου γραμματέως τοῦ κ. Βενιζέλου.

§45Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Αὐτὸς εἶναι γαμβρὸς τοῦ κ. Ἠλιάσκου, δι’ αὐτὸ παίρνει τόσα λεπτὰ.

§46Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Λοιπὸν αὐτὸς λαμβάνει μηνιαίως 500 δολλάρια. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Κατὰ σημείωμα τὸ ὁποῖον ἐπίσης κατετέθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, εἶναι καὶ μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑταιρείας τῶν Ὑδάτων, διότι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ἄλλης Ἑταιρείας, τῆς Οὖλεν, ἑδρεύει εἰς Ἀμερικήν, εἶναι ἄγνωστον εἰς ἡμᾶς καὶ οὐδὲν δικαίωμα, οὐδὲ δικαιοδοσίαν ἐποπτείας ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός. Ἄλλως τε καὶ ἂν εἶχε, ποῦ νὰ τοὺς εὕρῃ νὰ ἀσκήσῃ αὐτὴν τὴν ἐποπτείαν; Λοιπὸν κατὰ τὸ δεύτερον τοῦτο σημείωμα ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Ἰωαννίνων, τὸν κ. Μελᾶν· ὁ κ. Μιχαλόπουλος ὡς μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου λαμβάνει καὶ 300 δραχμὰς κατὰ συνεδρίασιν. Ἐπειδὴ δὲ αἱ συνεδριάσεις τοῦ Συμβουλίου εἶναι ὡριαῖαι καὶ ἐπειδὴ ἡ Ἑταιρεία τὴν ἐργασίαν τὴν ὑπολογίζει καθ’ ὥραν, δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν ὅτι λαμβάνει ὁ ὑπάλληλος οὗτος τῆς Ἑταιρείας καὶ 5 δραχμὰς προσθέτως κατὰ λεπτὸν τῆς ἐργασίας αὐτοῦ ὡς μέλος τοῦ Συμβουλίου.

§47Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς τί εἰδικότητα ἔχει αὐτὸς ὁ κύριος.

§48Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Κατόπιν αὐτῆς τῆς ἀφθόνου σπατάλης δολλαρίων καὶ δραχμῶν κατὰ χιλιάδας, διὰ νὰ μᾶς τοποθετήσουν ἕνα γνώμονα πρὸς μέτρησιν τοῦ παρεχομένου κατὰ σταγόνας ὕδατος εἰς τὰς οἰκίας μας ἢ διὰ νὰ κάμουν μίαν ἐπισκευὴν τῶν σωλήνων μας, πρέπει ἀναγκαίως νὰ ἀκριβοπληρωθοῦν.

§49Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀσκεῖται ἔλεγχος ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἐπὶ τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς; Ὑπάρχουν κρατικοὶ ἐπόπται οἱ ὁποῖοι νὰ ἐξετάσωσι κατὰ τίνα τρόπον ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ λειτουργεῖ καὶ κατὰ τίνα τρόπον εἰσπράττει τὸ χρῆμα τοῦ Λαοῦ; Καὶ ἂν ὑπάρχωσιν ἐπόπται, νὰ κατατεθῶσιν ὀνομαστικοὶ πίνακες τῶν ἐποπτῶν καὶ τῆς κατασκευῆς καὶ τῆς λειτουργίας.

§50Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπὶ τῆς κατασκευῆς ὑπάρχουν ἐπόπται. Ἐπὶ τῆς ἄλλης λειτουργίας τῆς Ἑταιρείας, τῆς παροχῆς ὕδατος, δὲν ὑπάρχουν.

§51Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὁποία ἐπιβλέπει μόνον εἰς τὴν κατασκευήν, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐξεπλήρωσε μέχρι τοῦδε τὴν ἐργασίαν της πολὺ καλά.

§52Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τοῦτο θέλω νὰ τονίσω, ὅτι ὁ ἔλεγχος αὐτὸς ἀσκεῖται καὶ οἱ μισθοὶ περιεκόπησαν. Ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ προηγουμένου ἔτους δὲν ἐγένετο δεκτὸς ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, ἐπιστραφεὶς ὀπίσω καὶ περικοπεὶς κατὰ ἓν ἑκατομμύριον ἑξακοσίας χιλιάδας δραχμῶν. Αὐτοὶ δὲ οἱ μισθοὶ τοὺς ὁποίους ἀναφέρατε εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγένοντο δεκτοί. Ἐπιφυλάσσομαι ὅμως νὰ τὰ εἴπω.

§53Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Δικαιολογῶ ἐγὼ οἱανδήποτε λῃστρικὴν καὶ πέραν ἴσως ταύτης εἴσπραξιν ἐκ μέρους τῶν Ἑταιρειῶν τούτων, ὅταν ἔχουσι τοιούτους πολυτελεῖς ὀργανισμοὺς καὶ τοιούτους μισθοὺς καὶ τόσους ὑπαλλήλους, διότι τὸ προσωπικὸν αὐτῶν εἶναι περισσότερον ἀπὸ τὸ προσωπικὸν ἑνὸς Ὑπουργείου, ἴσως τοῦ πολυτελεστέρου. Ἂν ἡ Βουλὴ νομίσῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀσκήσῃ μείζονα ἔλεγχον, εἶναι δικαίωμα αὐτῆς. Ἔχω τὴν γνώμην ὅμως ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἴσως ἡ Βουλὴ νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον καὶ ἐκτὸς τῶν συνεδριάσεων αὑτῆς δι’ Ἐπιτροπῆς τινος Κοινοβουλευτικῆς, ἥτις νὰ ἀσχοληθῇ καὶ περὶ τῶν αἰτίων καὶ τῶν ἀφορμῶν, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὑπεγράφησαν αἱ συμβάσεις αὗται καὶ περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ συμβάσεις αὗται ἐκτελοῦνται εἰς βάρος τοῦ φορολογουμένου Λαοῦ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§55Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἠπείρου ὁ κατελθὼν πρὸ ὀλίγου τὸ βῆμα ἀνέπτυξε πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἀνέφερεν ἀριθμὸν ὡρισμένον προσωπικοῦ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν καὶ τὴν μισθοδοσίαν αὐτοῦ. Δὲν θὰ εἰσέλθω, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸν ἔλεγχον αὐτῆς ταύτης τῆς συμβάσεως, διότι ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι κεκυρωμένη καὶ οὐδεμίαν εὐθύνην ὑπέχει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Ἑπομένως θεωρῶ ἄσκοπον τὸν ἔλεγχον τῆς παρούσης συμβάσεως, ἂν καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι προξενεῖ εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον κατάπληξιν τὸ ὅτι ἐγένετο δεκτὸν ἡ Ἑταιρεία Οὖλεν εἰς τὰς συμβάσεις της πρὸς τὸ Δημόσιον νὰ ἐργάζεται δι’ ἀπολογισμοῦ κατὰ παρέκκλισιν ὅλων τῶν τοιούτου εἴδους γενομένων ἐργασιῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς, κύριοι. Μετὰ τὸν πόλεμον ἔπαυσαν πλέον αἱ διάφοροι Ἑταιρεῖαι λόγῳ τῆς διαφορᾶς τῆς ἑκάστοτε ἀφ’ ἑνὸς τοῦ συναλλάγματος, ἀφ’ ἑτέρου τῶν ἡμερομισθίων, νὰ δέχωνται ἐργολαβικῶς νὰ ἀναλαμβάνουν ἐκτέλεσιν ὡρισμένων ἔργων κατ’ ἀποκοπήν, ἀλλ’ ἐδέχθησαν νὰ ὁρίζεται μία μέση τιμὴ τῆς ἀξίας τῶν κυμαινομένων, ἡ ὁποία μέση αὐτὴ τιμὴ ἀλλάσσει ἀναλόγως, κατὰ τριμηνίαν, ἀναλόγως τῆς ἐποχῆς καὶ τῶν συνθηκῶν. Ἡ Ἑταιρεία ὅμως δὲν ἐργάζεται δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου, ἀλλὰ δι’ ἀπολογισμοῦ, δηλαδὴ δίδει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τὸ τί τῆς ἐκόστισεν εἰς ὑλικά, ἐργατικὰ κλπ. καὶ ἐπ’ αὐτῶν λαμβάνει τὸ 14%. Καὶ βεβαίως τὸ 14% δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ ἀρχικῶς προϋπολογισθὲν ποσόν, ἀλλ’ ἐν ᾗ περιπτώσει τὰ ἔργα αὐτὰ γίνονται μὲ ὀλιγωτέραν δαπάνην, τότε τὸ 14% ναὶ μὲν θὰ ἔπαιρνον κάτι περισσότερον, ἀλλὰ πάντως ἡ διαφορὰ θὰ ἦτο εἰς ὄφελος τοῦ Δημοσίου. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ἐδῶ ὁ κ. συνάδελφος, ἀνέφερε καὶ ἕνα ἀριθμόν, ὅστις δὲν εἶναι ὁ πραγματικός, διότι ἀνέφερεν ὅτι ὁ μάγειρος τῆς Ἑταιρείας μισθοδοτεῖται μὲ δύο χιλιάδας δραχμῶν, ἐνῷ ὑπάρχει καὶ μάγειρος τῆς Ἑταιρείας, ὅστις μισθοδοτεῖται μὲ 15,000 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Εἶναι ὁ μάγειρος Μέτσης, ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Ἡ πληροφορία μου εἶναι ἀσφαλεστάτη, διότι εἶναι ἀπὸ ὑπάλληλον τῆς Ἑταιρείας. Ἀλλ’ ἐκεῖ ὅπου νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ κινηθῇ ἡ περιέργεια τῆς Βουλῆς εἶναι εἰς τὸ σημεῖον τῆς μὴ ἐκπληρώσεως ὡρισμένων ὅρων τῆς συμβάσεως. Εἷς τῶν πλέον κοτηγορηματικῶν ὅρων τῆς συμβάσεως εἶναι ὅτι ὁλόκληρον τὸ προσωπικὸν τὸ ἐργαζόμενον εἰς τὴν Ἑταιρείαν Οὔλεν ὀφείλει νὰ εἶναι ἀπὸ Ἕλληνας, ἐκτὸς ὡρισμένων ξένων ὡς ἀπαραιτήτων. Ἐν τούτοις εἰς τὸ προσωπικὸν αὐτῆς οἱ ξένοι ἀνέρχονται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 57, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι ξένοι σχεδιασταί, ἐνῷ σχεδιασταὶ δύνανται νὰ εἶναι Ἕλληνες εἶναι ξένοι ἀκόμη καὶ κατώτερον προσωπικόν, ἐργοδηγοί, ὁ ταμίας, ἡ δὲ μισθοδοσία αὐτῶν εἶναι κολοσσιαία εἰς δολλάρια Διότι π. χ. ὁ ταμίας τῆς Ἑταιρείας, κατὰ τὸν πίνακα ὁ ὁποῖος ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἐθνικήν», λαμβάνει 45,000 δραχμάς. Ὁ μισθὸς ἑνὸς σχεδιαστοῦ εἶναι 35,000, ἐνῷ τοῦ Ἕλληνος τῆς αὐτῆς Ἑταιρείας εἶναι 5,500.

§56Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτοὶ οἱ μισθοὶ εἶναι θεωρητικοί, ἀνεγράφησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Ἑταιρείας καὶ ἀπηλείφθησαν ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§57Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ, τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι παρὰ νὰ δεχθῶ, ἔχω νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς. Ἡ ἰδική μου πληροφορία εἶναι ὅτι πράγματι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς Ἑταιρείας Ὑδάτων καὶ μόνον αὐτῆς, ὄχι τῆς Ἑταιρείας Οὔλεν, περιεκόπησαν οἱ μισθοὶ κατὰ 1,000,000. Ἀλλὰ τὴν περικοπὴν ταύτην δὲν τὴν ἐδέχθη ἡ Ἑταιρεία. Ὡς πρὸς τὴν Οὔλεν, οὐδὲν περιεκόπη. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἂν εἶναι ἀληθὴς ἡ πληροφορία αὐτὴ ἢ ὄχι.

§58Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων δὲν δέχεται, τὸ Ὑπουργεῖον ἐπιμένει. Ποῦ θὰ καταλήξῃ ἡ ὑπόθεσις, δὲν γνωρίζω. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑταιρείαν Οὔλεν, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ 36ον ἄρθρον τῆς συμβάσεως (ἀναγινώσκει): «Ἡ διεύθυνσις τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων.... κλπ.» Ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπέμβω περισσότερον εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων, πλὴν αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ὁρίζει ἡ σύμβασις. Ἂν εἰς τὴν κατασκευὴν ἡ Ἑταιρεία ὑπερβῇ τὸ 14%, ἐπεμβαίνω. Τώρα πῶς θὰ χρησιμοποιήσῃ ἡ Ἑταιρεία αὐτὸ τὸ 14%, ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπέμβω. Ἐκεῖ δὲ ὅπου ἠμπορῶ νὰ ἐπέμβω εἰς τοὺς ἀπολογισμοὺς τῆς Ἑταιρείας τῶν Ὑδάτων, ἐπεμβαίνω. Ἐπίσης εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς τῆς Ἑταιρείας τῶν Ὑδάτων ἐπεμβαίνω, Ἔχει καὶ αὐτὴ τὸ δικαίωμα νὰ διαφωνήσῃ μαζί μου. Τώρα τί θὰ προέλθῃ ἐξ αὐτῆς τῆς διαφωνίας, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἠξεύρω.

§59Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οὐδέποτε ἐφανταζόμην ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, πρώην ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ, θὰ ἀνέπτυσσε πρὸς τὴν Βουλὴν αὐτὴν τὴν θεωρίαν, τοῦ ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγξῃ τοὺς μισθούς, λέγων ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ ἐλέγξῃ μόνον τοὺς προϋπολογισμούς. Ἀλλὰ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου τὸν προϋπολογισμόν· εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπάγονται καὶ οἱ μισθοί.

§60Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι, κ. βουλευτά, δὲν πρόκειται περὶ μισθῶν, δὲν ὁμιλεῖ περὶ μισθῶν.

§61Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐκ τῶν γενικῶν ἀναγραφῶν εἶναι καὶ οἱ προϋπολογισμοί.

§62Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς δὲν περιλαμβάνονται καὶ οἱ μισθοί, περιλαμβάνονται τὰ γενικὰ ἔξοδα. Αὐτὸ εἶναι στοιχειῶδες. Τὰ γενικὰ ἔξοδα ὁρίζεται ὅτι δὲν δύνανται νὰ ὑπερβοῦν τὰ 14%! Δηλαδὴ μέχρι τοῦ 13% ἡ Ἑταιρεία δύναται νὰ δαπανήσῃ ὅσα θέλει. Τὸ ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ περιλαμβάνουν καὶ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ προσωπικοῦ, δι’ ἐμὲ εἶναι πρωτάκουστον.

§63Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ὅμως εἶναι γεγονὸς ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ἔργων περιλαμβάνουν καὶ μισθοδοσίας προσωπικοῦ καὶ αἱ μισθοδοσίαι αὐταὶ εἶναι αἱ μισθοδοσίαι τοῦ ἐργαζομένου προσωπικοῦ, ὅπως εἶναι ὁ μισθὸς τοῦ ἐργοδηγοῦ. Διότι ἡ δαπάνη τοῦ ἔργου προϋπολογίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑλικῶν καὶ ἡμερομίσθιος εἶναι ὁ ἐργοδηγός, ὁ ὁποῖος εἶναι κατώτερος ὑπάλληλος.

§64Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἔργων. Αὐτοὶ περιλαμβάνονται εἰς τὰ γενικὰ ἔξοδα. Οἱ μισθοὶ τῶν μηχανικῶν, τὰ ἡμερομίσθια τῶν ἐργατῶν, αὐτὰ ὀνομάζονται γενικὰ ἔξοδα καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα ὁρίζονται ἅπαξ διὰ παντὸς διὰ τῆς συμβάσεως μέχρι τόσων ἐπὶ τοῖς ἑκατόν.

§65Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὡρίσθη τὸ μέγιστον ὅριον 14%. Ἂν δὲν δαπανηθοῦν 14%, ἀλλὰ 10%, τὸ 4% τὸ ὁποῖον ὑπολείπεται τί θὰ γίνῃ;

§66Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἑταιρεία νὰ τὸ δαπανήσῃ. Ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν ἐμποδίσω.

§67Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ 14%, ἀλλὰ συνέβη νὰ μὴ φθάσῃ εἰς τὸ 14%. Τὸ ὑπόλοιπον αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου;

§68Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγξω τὰ γενικὰ ἔξοδα. Τὰ γενικὰ ἔξοδα τὰ ὁρίζομεν ἅπαξ διὰ παντὸς εἰς 14%. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ ἐλέγξω εἶναι ἂν τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον θὰ κάμῃ εἶναι πραγματικῶς τόσων χιλιάδων τετραγωνικῶν μέτρων. Τὰ γενικὰ ἔξοδα δὲν δύναμαι νὰ τὰ ἐλέγξω, διότι ὡρίσθησαν διὰ τῆς συμβάσεως.

§69Γ. ΣΤΡΙΓΚΟΣ. Ἂν ἀντὶ 14% δαπανήσῃ 10%, ἡ Ἑταιρεία θὰ κερδίσῃ τὰ 4%;

§70Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔχει δικαίωμα νὰ δαπανήσῃ μέχρι 14%.

§71Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οἱ ἐργοδηγοὶ περιλαμβάνονται μεταξὺ τῶν ἐργατῶν καὶ αἱ μισθοδοσίαι αὐτῶν βαρύνουν τὰ δικαιολογούμενα ἔργα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ θεωρία ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ ἀπολαμβάνῃ τὸ 14%, οὕτως ἢ ἄλλως, κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν δὲν εἶναι ὀρθή διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι, ἂν τὰ ἔργα ἐστοίχιζον ὀλιγώτερον, τὸ 14% θὰ ἦτο κατὰ πολὺ ὀλιγώτερον τῆς σημερινῆς δαπάνης, ἑπομένως πᾶς περιορισμὸς εἰς τὰς δαπάνας καὶ πᾶσα ἐλάττωσις δαπανῶν ὠφελεῖ τὸ Δημόσιον καὶ δὲν φέρει ἰσοστάθμισιν, ὡς ἐὰν δὲν ἐγένετο ἡ ἐλάττωσις τῆς δαπάνης αὐτῆς. Ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις δὲν σταματᾷ δι’ ἐμὲ ἕως ἐκεῖ. Ὑπάρχουν συγκεκριμένα γεγονότα, κύριοι. Οἱ ἐπόπται τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν, οἱ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας διωρισμένοι, διεμαρτυρήθησαν διὰ πλείστας ὅσας παραβάσεις τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν, ὄχι δὲ μόνον αὐτό, ἀλλὰ κατήγγειλαν καὶ συγκεκριμένας περιπτώσεις παραβάσεων. Ὁ εἰσαγγελεὺς ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως. Ἔχω πληροφορίας ὅτι ἤδη ἀπεφάσισαν τὴν σύλληψιν δύο ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν ὡς ἐνεχομένων εἰς σοβαρωτάτας καταχρήσεις ἐναντίον τοῦ Δημοσίου, οἱ ὑπάλληλοι δὲ αὐτοὶ ἀνεχώρησαν εἰς Ἀμερικήν. Καὶ ἐρωτῶ· πῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἐπώπτευσε διὰ τῶν ἐποπτῶν του ὅτι παρελήφθη ξυλεία Ἑλληνική, δικαιολογηθεῖσα ὡς ξυλεία Σουηδικὴ καὶ ἐπληρώθη αὕτη μὲ τὴν τιμὴν τῶν 2,600 δραχμῶν κατὰ κυβικόν; Πῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας διὰ τῶν ἐποπτῶν του δὲν ἀντελήφθη ὅτι παρελήφθη ἀσετυλίνη τοῦ ἐργοστασίου τοῦ Γοργοποτάμου καὶ ἐπιστεύθη ὡς ἀσετυλίνη ἐξ Εὐρώπης εἰσερχομένη; Πῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας διὰ τῶν ἐποπτῶν του δὲν ἐξήλεγξε καὶ δὲν ἀντελήφθη ὅτι οἱ σωλῆνες, οἱ ὁποῖοι ἦλθον δι’ ἑνὸς πλοίου ναυαγήσαντος, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ διατηρήσωσι τὴν δύναμιν τῆς πιέσεως, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ νὰ μὴ διαρρηγνύωνται καὶ ἔχομεν τὴν σωρείαν τῶν διαρρήξεων, αἱ ὁποῖαι βαρύνουν αὐτὸ τὸ Δημόσιον καὶ ἑπομένως διττῶς ζημιοῦται τὸ Δημόσιον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν βλαβέντων ὑπὸ τῶν πλημμυρῶν τῶν προερχομένων ἐκ τῆς διαρρήξεως τῶν σωλήνων, ἀφ’ ἑτέρου διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν σωλήνων; Αὐτὰ ὅλα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρω, κύριοι, εὐθύνουν ἀπ’ εὐθείας τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, εὐθύνουν ἀπ’ εὐθείας τὸν ἔλεγχον.

§72Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν ἐνισχυτικὴν τῶν ἀπόψεών σας; Εἷς ὑπάλληλος ἐποπτεύων τὰ ἔργα, ὁ ὁποῖος τὰ κατήγγειλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἀπελύθη.

§73Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι, κύριε. Δὲν τὸ λέγω δι’ ὑμᾶς, ἀλλὰ δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος σᾶς ἔδωκε τὴν πληροφορίαν αὐτήν. Εἶναι ψεῦδος. Ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς δὲν κατήγγειλεν ἀπολύτως τίποτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας.

§74Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὴν πληροφορίαν αὐτὴν τὴν ἔχω καὶ ἐγώ.

§75Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐποπτεύει ἐκεῖ διὰ τοῦ κ. Λουπρέστη, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε καὶ εἶναι ὑπάληλος ἐντιμώτατος καθ’ ὅλα. Ἀντελήφθη δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας διὰ τοῦ κ. Λουπρέστη τὴν ὑπόθεσιν. Αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος, τὸν ὁποῖον εἴπατε, δὲν κατήγγειλε τίποτε ἀπολύτως καὶ ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἐπαύθη, διότι ἐγένετο φορτικὸς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μοὶ ἐγέννησε τὴν ὑποψίαν ὅτι ἡ φορτικότης του ἀπέβλεπε νὰ ἐκβιάσῃ. Καὶ εἶμαι ἀποφασισμένος πάντα ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον θὰ ἀντιληφθῶ εἴτε ἀπὸ τὴν μίαν πλευράν, εἴτε ἀπὸ τὴν ἄλλην, ὅτι ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν του κατὰ τοιοῦτον τρόπον, θὰ τὸν παύσω καὶ ἂς γράφουν εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅ,τι θέλουν, μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον.

§76Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὡραία ἡ θεωρία τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ, ὅτι ἀδιαφορεῖ διὰ τὸ σύμπαν. Αὐταρχικὸς καὶ σατράπης θὰ ἀπολύῃ τὸν ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος διαμαρτύρεται διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. (Διαμαρτυρίαι).

§77Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε.

§78Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς ὑπάλληλος.... (Διαμαρτυρίαι). Μὴ διαμαρτύρεσθε. Εἶσθε εἰθισμένοι εἰς τὸν σατραπιτρόν. (Θόρυβος).

§79Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μὴ ὁμιλεῖτε ἔτσι. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὁμιλεῖτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§80Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς ὑπάλληλος καταγγέλλει ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης διὰ παραβάσεις ὡρισμένας, ἡ Δικαιοσύνη ἔχει τὸν λόγον. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀντίληψιν τῆς μομφῆς ἑνὸς ὑπαλλήλου ἐπὶ ἐκβιασμῷ, διότι κατήγγειλεν. Ἡ Δικαιοσύνη ἔχει τὸν λόγον. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης νὰ λέγωνται τοιαῦτα πράγματα δι’ ἕνα ὑπάλληλον, ἐφόσον δὲν ἀπεφάνθη ἀκόμη ἡ Δικαιοσύνη. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐρωτήσωμεν ποία ἡ θέσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Δικαιοσύνη ἀποφανθῇ ὅτι ὁ ὑπάλληλος ὀρθῶς ἐνήργησεν;

§81Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας λέγῃ ὅτι ἔχει τὴν ὑπόνοιαν ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἤθελε νὰ ἐκβιάσῃ, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῆτε τὴν δήλωσιν αὐτήν.

§82Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶπεν ὅτι ὑπωπτεύθη. Γνωρίζω, κ. Τουρκοβασίλη, τί λέγω. Εἶπεν ὅτι τῷ ἐγέννησεν ὑπόνοιαν.

§83Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶχε τὴν βεβαιότητα ὅτι ἐνήργησεν ἐκβιαστικῶς. (Θόρυβος). Διότι, ἂν θέλητε νὰ κάμητε ἐντύπωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πλανᾶσθε.

§84Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂν ἐγνωρίζατε νὰ φέρεσθε, δὲν θὰ ἐλέγατε τὴν φράσιν αὐτήν.

§85Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν γνωρίζετε νὰ κάμητε ἐντύπωσιν.

§86Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂν εἴχατε αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, τὴν ὁποίαν παρουσιάζετε αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν θὰ ὡμιλούσατε οὕτω καὶ δι’ αὐτὸ λυποῦμαι πολύ.

§87Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὴν ἀντίληψιν τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος τὴν γνωρίζω πολὺ καλά. Δὲν ἔχω εἰσέλθει πρώτην φορὰν εἰς τὴν Βουλήν.

§88Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅ,τι καὶ ἂν ἀντιπροσωπεύετε, ἀντιπροσωπεύετε. Ἐγὼ δὲν ἐπεκαλέσθην οὔτε τοὺς Βασιλεῖς, οὔτε τὰ Στέμματα διὰ νὰ ἐκλεγῶ, ὅπως ἐκάματε σεῖς, τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ λησμονεῖτε. (Θόρυβος).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγκασθῶ, κύριοι, νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν. Κύριε Μπούμπουλη, ἐπανέλθετε σᾶς παρακαλῶ εἰς τὸ θέμα.

§90Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτή, κύριοι, εἶναι ἡ σωρεία τῶν καταχρήσεων, αἱ ὁποῖαι κατηγγέλθησαν. Οἱ δύο μηνυθέντες ὑπάλληλοι ἐδραπέτευσαν. Αὐτὸ δὲ καὶ μόνον εἶναι ἱκανὸν διὰ νὰ μοὶ δώσῃ τὸ ἐνδόσημον ὅτι δὲν ἦσαν ἄσχετοι εἰς τὰς μηνύσεις αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν. Ἀλλά, κύριοι, αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔλαβα ἀπὸ τὴν ἐφημερίδα «Ἐθνικήν», τὰς ἔλαβα διότι καὶ ἡ ἐφημερὶς «Καθημερινὴ» τὰς ἀνέγραψε. Βεβαίως δὲ ὅτι ἐξήλεγξα, ἂν πράγματι κατηγγέλθησαν τοιαῦτα πράγματα ἢ ὄχι. Καὶ ἀπεδείχθη ἡ ἀλήθεια ὅτι κατηγγέλθησαν.

§91Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ προσωπεῖον κατέπεσε πλέον καὶ βλέπομεν.

§92Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλὰ ποῖος ἐκ τῶν δύο δὲν γνωρίζομεν; Ἡ ἀντίληψις τοῦ Κόμματος τῶν Ἐλευθεροφρόνων ὅτι....

§93Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἐρωτήσω· ἐπερωτᾶται τὸ Κόμμα τῶν Ἐλευθεροφρόνων ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας; Ἄν, κ. Πρόεδρε, ὁ κ. βουλευτὴς δὲν περιορισθῇ εἰς τὴν ἐπερώτησίν του καὶ ἐξακολουθῇ μεταχειριζόμενος τὸ βῆμα διὰ νὰ ὁμιλήσῃ διὰ τὸ Κόμμα τῶν Ἐλευθεροφρόνων, θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ἀποχωρήσω τῆς αἰθούσης.

§94ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§95Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐδῶ ἔχει νὰ κάμῃ ἡ Ἑταιρεία Οὖλεν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§96Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἐπερωτῶ καὶ ὁλόκληρον τὸ Κόμμα τῶν Ἐλευθεροφρόνων ὑψώθη διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν. Καὶ θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, δυνάμει ποίου ὅρου τῆς συμβάσεως, ἐνῷ πληρώνονται εἰς τοὺς ἐργάτας δραχ. 30–50, πῶς, λέγω, εἰς τὴν κατάστασιν τῶν προϋπολογισμῶν ἀναφέρονται δραχ. 50 ἕως 30; Διαί καὶ ἐν τίνι δικαιώματι αἱ 20 αὐταὶ δραχμαὶ διετέθησαν πρὸς τροφοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων δι’ αὐθαιρέτου πράξεως τῆς Οὖλεν, διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους καὶ μεταβαλλομένη οὕτως ἀπὸ Ἑταιρείας τεχνικῆς εἰς κοινὸν τροφοδότην ἐργολάβον διὰ νὰ τροφοδοτήσῃ τοὺς ἐργάτας αὐτοὺς κατ’ ἄλλους καλῶς καὶ κατ’ ἄλλους κακῶς, νὰ τροφοδοτήσῃ ἐργάτας τῶν ὁποίων ἡ τροφοδοσία, ἂν ἤθελεν εἶναι μικροτέρα, τὸ κέρδος αὐτὸ βεβαίως θὰ περιέλθῃ εἰς τοὺς μαγείρους καὶ ἐπόπτας τῆς Ἑταιρείας, ἂν δὲ ἤθελεν εἶσθαι μεγαλυτέρα, τότε θὰ βαρύνῃ τὸ Κράτος; Δυνάμει ποίου ὅρου τῆς συμβάσεως ἡ Ἑταιρεία μετεβλήθη εἰς τροφοδότην; Ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν πιθανῶς θὰ μοὶ ἀντιτάξῃ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, ὅτι διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς οἱ ἐργάται ἀποδίδουσι περισσοτέραν ἐργασίαν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὴν ἀποκρούσω καὶ νὰ ἀμφιβάλω. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, οἱ ἐργάται νὰ ἀποδίδωσι μεγαλυτέραν ἐργασίαν, διότι εἶναι γεγονὸς ὅτι τρέφονται μὲ ἁπλοῦς φασιόλους. Ἄν ἔλεγον ὅτι τοὺς τροφοδοτοῦν μεσημβρίαν καὶ ἑσπέραν διὰ κρέατος κλπ. θρεπτικῶν φαγητῶν, βεβαίως θὰ τὸ παραδεχόμην. Ἀλλ’ εἶναι γεγονὸς ὅτι οἱ ἐργάται ἀδικοῦνται διὰ τῆς τροφοδοσίας αὐτῆς, διότι πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ἐργάτας αὐτοὺς δὲν προλαμβάνουν νὰ πάρουν τὸ μεσημερινὸν συσσίτιον. Εἰς ποῖα θυλάκια περιέρχονται τὰ περισσεύματα αὐτά; Δὲν γνωρίζω ἂν δίδεται ἀπολογισμὸς τῶν περισσευμάτων αὐτῶν. Τοὐναντίον γνωρίζω ὅτι, ἂν παρουσιασθῇ ἔλλειμμα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ἔλλειμμα βαρύνει τὸ Κράτος. Καὶ ἄλλαι Ἑταιρεῖαι συνεβλήθησαν πρὸς τὸ Δημόσιον, μεταξὺ δὲ αὐτῶν εἶναι καὶ ἡ Πάουερ. Καὶ ὅμως ἡ Ἑταιρεία ἐκείνη δὲν ἀπεδέχθη τοιοῦτον μέτρον τροφοδοσίας. Αὐτά, κύριοι, εἶναι ἐν ὀλίγαις γραμμαῖς τὰ ἐλάχιστα τῶν φοβερῶν παραβιάσεων τῆς συμβάσεως Οὖλεν. Ὡς πρὸς τὴν Ἑταιρείαν Ὑδάτων δὲν θὰ κρίνω αὐτὴν αὐστηρῶς μόνον καὶ μόνον ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως· ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ὅτι κατώρθωσεν, ὅπως ἔχω πληροφορίας, νὰ ἐπιδώσῃ τοὺς ἰσολογισμούς τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων της μὲ ὑπέρβασιν, κατορθώσασα τοῦτο δι’ οἰκονομιῶν ἄλλων, ἑπομένως δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ αὐτήν. Ἀλλὰ θὰ διαμαρτυρηθῶ, κύριοι, διότι εἶναι πρωτοφανὴς ἡ αὐθαιρεσία τὴν ὁποίαν ἐπετρέψαμεν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἰς τὰς Ἑταιρείας εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Αἱ Ἑταιρεῖαι αὐταὶ ὑψώθησαν ὑπεράνω τοῦ νόμου, ὑψώθησαν ὑπεράνω παντὸς δικαιώματος πολίτου. Ἐπειδὴ τοὺς ἠνώχλει τὸ νὰ ζητοῦν ἄδειαν τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων διὰ κάθε ὡρισμένην περίπτωσιν, ἔλαβον μίαν γενικὴν ἄδειαν νὰ ἀνασκάπτουν ὅπου θέλουν τὰ πεζοδρόμια. Καὶ συνέβη τοῦτο καὶ εἰς τὸν κ. Σπετσιώτην· ἀνέσκαψεν ἡ Ἑταιρεία τὸ πεζοδρόμιόν του, μετὰ ταῦτα ἔθεσεν ἢ μᾶλλον δὲν ἐδιόρθωσε τὸ πεζοδρόμιον αὐτό. Ἡ Ἀστυνομία Πόλεων παρετήρησε τὸν κ. Σπετσιώτην, ὁ ὁποῖος ἀπετάνθη εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἥτις ἐδιόρθωσε μὲν τὸ πεζοδρόμιον, ἀλλ’ ἔθραυσεν ἐν τῷ μεταξὺ τὰς πλάκας.

§97Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ὀφείλω νὰ ἀνασκευάσω, κ. Μπούμπουλη, κάτι, τὸ ὁποῖον ἐγὼ σᾶς εἶχον ἀνακοινώσει. Τὴν 5ην τοῦ ἀπογεύματος τῆς σήμερον μοὶ ἐκοινοποιήθη ἔγγραφον τῆς Ἑταιρείας Οὗλεν, ἡ ὁποία μοὶ ἀνακοινοῖ ὅτι κατόπιν ἐπισταμένης ἐρεύνης, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ὁ δράστης τῆς καταστροφῆς δὲν εἶναι αὐτή, ἀλλὰ μία κακοηθεστέρα Ἑταιρεία, ἡ Πάουερ καὶ εἰδοποίησα τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων νὰ στραφῇ ἐναντίον αὐτῆς.

§98Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Συνέβη ὅμως εἰς ἐμὲ παρόμοιον καὶ χειρότερον τοιούτου εἴδους ἐπεισόδιον. Μίαν καλὴν πρωΐαν εἷς ἐργάτης ἀνέσκαπτε τὸ πεζοδρόμιον τῆς οἰκίας μου. Ἡ ὑπηρέτριά μου εἰδοποίησε καὶ ἠρωτήθη ὁ ἐργάτης διατί ἀνασκάπτει καὶ ἀπήντησεν ὅτι δὲν εἴχομεν πληρώσει τὸ νερό. Ἡ μητέρα μου ἔδειξε τὰς ἀποδείξεις πληρωμῆς εἰς τὸν ἐργάτην, ὁ δὲ ἀρχηγὸς τῆς ἐργασίας εἶπεν ὅτι «ναί, ἔχετε πληρώσει, ἀλλὰ τί μὲ νοιάζει ἐμένα, ἐγὼ θὰ σοῦ τὸ κόψω τὸ νερό». Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἔστειλα δι’ ὑπαλλήλου μου καὶ μάλιστα ὄχι δι’ ὑπαλλήλου τοῦ γραφείου μου πρὸς τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐρωτήσω διατί ἔκοψε τὸ νερό. Ἡ Ἑταιρία ἀπήντησε: «Σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ σταματήσετε τὴν ἐργασίαν. Σεῖς ἔχετε τὴν ἀπόδειξιν εἰς τὰς χεῖράς σας καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὸ στέλεχος τῶν ἀποδείξεων, τὸ ὁποῖον συμφωνεῖ ἀλλ’ εὑρίσκομεν μίαν ἄλλην ἀπόδειξιν, ἀλλὰ τοῦ ἰδίου σπιτιοῦ. Νὰ ἔλθῃ ὁ κύριος ὁ ἴδιος ἐδῶ». Σηκώθηκα καὶ ἐπῆγα καὶ τοὺς λέγω: «Κύριοι, τί συμβαίνει; Ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις τῆς πληρωμῆς». «Ἐδῶ ὅμως βλέπομεν δύο στελέχη μὲ τὸν ἀριθμὸν 61», μοὶ ἀπαντοῦν. «Ἄν ἔχετε ὅμως λάθος εἰς τὰ βιβλία σας, τί πταίομεν ἡμεῖς;» Μετὰ πάροδον, κύριοι, δύο ὡρῶν, ἐμοῦ διαμαρτυρουμένου καὶ τριῶν ἡμερῶν κατὰ τὰς ὁποίας ἐγένετο ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ἀπεδείχθη ἢ μᾶλλον μόνος μου ἐσκέφθην ὅτι πρὸ 7 ἐτῶν εἴχομεν κάποιαν οἰκίαν. Λέγω, μὴ τυχὸν πρόκειται περὶ αὐτῆς τῆς οἰκίας, τὴν ὁποίαν, ὅπως σᾶς εἶπον, ἐπωλήσαμεν; Καὶ ποῦ εἶναι αὐτὴ ἡ οἰκία; Ὁδὸς Παντελεήμονος 61. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μοὶ ἀπήντησαν καὶ εἰς αὐτά: «Πηγαίνετε νὰ βρῆτε τὸν ἐνοικιαστὴν ἐκεῖνον καὶ καθαρίσατε τὴν ὑπόθεσιν». Κύριοι, ἐδέησεν ἐπὶ 5 ἡμέρας νὰ ἀγωνισθῶ καὶ ἐν τέλει νὰ ἐξυβρίσω τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς διὰ νὰ μοὶ ἀποκαταστήσουν τὸ νερό. Αὐτὰ συνέβησαν, κύριοι, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Τὸ τρέχον ἔτος ἐπανελήφθη τὸ αὐτό. Ποῖος ἔδωκεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν τὸ δικαίωμα αὐτὸ διότι αὐτὴ σφάλλει νὰ ἀφαιρῇ ἀπὸ ἐμὲ τὸ νερό; Ἀλλὰ μήπως ἠδυνήθη νὰ μᾶς δώσῃ περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ εἴχαμε; Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἐπὶ τοῦ τραχήλου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐπεκάθησαν δύο Ἑταιρεῖαι εἰδεχθεῖς, δύο Ἑταιρεῖαι τυραννικαί.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γεωργιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§100Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ φέρω τὴν συζήτησιν εἰς ἓν ἔδαφος μᾶλλον πολιτικόν, διότι ἄλλως νομίζω ὅτι πρόκειται νὰ ἔχῃ μᾶλλον ἱστορικὴν σημασίαν ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν μετ’ ἄλλων συναδέλφων ὑπέγραψα. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται· ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπερωτήσεως; Περιττὸν νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν προσωπικὴν διάταξιν μετὰ τῆς Ἑταιρείας, ὑποχρεοῦμαι ὅμως νὰ ἀναφέρω πλείστας περιπετείας τῶν καταπιεστικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζει διὰ τὴν ἐξάσκησιν, ἂν θέλητε, τῶν δικαιωμάτων της. Ἀνεγνώσθησαν οἱ ὑπερβολικοὶ αὐτοὶ μισθοί, οἱ ὁποῖοι ἐτάραξαν τὴν ἁπλότητα τῆς Ἑλληνικῆς συνειδήσεως. Θὰ ἔλεγον ἀκόμη ὅτι αἱ δαπάναι τῆς Ἑταιρείας διανομῆς εἶναι τόσον μεγάλαι, ὥστε ἀντιθέτως πρὸς ὅσα ἐβεβαίωσεν ὁ κ. βουλευτής, ἐν παραβολῇ πρὸς τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας εἶχε πρότερον ὁ δῆμος Ἀθηναίων, εἶναι τόσον μεγάλαι, ὥστε καλύπτεται ὁλόκληρον τὸ μισθολόγιον τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Ἀρκεῖ νὰ ἀναφέρω ὅτι εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὁ Λὶτς λαμβάνει 500 δολλάρια τὸν μῆνα, ἐνῷ ὁ ἀντίστοιχος τοῦ ὑπάλληλος τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἐλάμβανε 3,000 δραχμάς, ἐξετέλει δὲ καὶ οὗτος τὸ αὐτὸ ἔργον καὶ δὴ κατὰ τρόπον πολὺ ἐπωφελέστερον. Καὶ δι’ αὐτὰς ἀκόμη τὰς ὑποθέσεις τῆς Ἑταιρείας, διότι δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει εἷς ὑπόγειος ὑδρογραφικὸς χάρτης, δηλαδὴ τοῦ συστήματος τῆς ὑπογείου διανομῆς τοῦ ὕδατος, δὲν ὑπάρχει ἐπιστημονικῶς κατηρτισμένος, ὥστε νὰ παραδίδεται ὑπὸ τῆς προκατόχου ὑπηρεσίας τοῦ δήμου εἰς τὴν διάδοχον Ἑταιρείαν, ὁ δὲ κ. Λὶτς πειραματίζεται εἰς βάρος αὐτοῦ τοῦ ἐδάφους διὰ νὰ ἀνεύρῃ τὸ δίκτυον τοῦτο. Διότι ἓν ἀπὸ τὰ μέρη τῆς ἐπερωτήσεώς μου εἶναι τοῦτο, ὅτι ἡ Ἑταιρεία τῆς ὑδροληψίας καὶ κατασκευῆς τῶν ἔργων ἀρνεῖται νὰ στρατολογήσῃ τὸ Ἑλληνικὸν προσωπικόν, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε εἰργάζετο ἐν ταῖς ἁρμοδίαις ὑπηρεσίαις τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Νομίζω οὕτως ὅτι ὄχι μόνον ἐπέρχεται μία κατάφωρος ἀδικία, ἀλλὰ καὶ μία προσβολὴ κεκτημένων δικαιωμάτων δικαιωμάτων τῶν ὑπηρετησάντων εἰς τὰς ὑπηρεσίας αὐτάς, διότι ὅπως ἀνέφερα, ὁ κ. Λὶτς πειραματίζεται ἐδῶ εἰς τὸ Ἀθηναϊκὸν ἔδαφος, τὸ ὁποῖον γνωρίζει ἀσφαλῶς πολὺ καλύτερον ὁ προκάτοχός του. Ἑπομένως δύναται οὗτος νὰ στρατολογηθῇ διὰ τὸ ἔργον τοῦτο καὶ νὰ προσφέρῃ σπουδαιοτάτην ὑπηρεσίαν.

§101Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν ἄρθρον τῆς συμβάσεως (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 37. Ὁσάκις εἶναι δυνατὸν καὶ πρακτικῶς ἐφαρμόσιμον.... κλπ.» Τί γίνεται τώρα; Ἕνας διαρκὴς πόλεμος. Τὸ μὲν Ὑπουργεῖον νὰ θέλῃ νὰ ἐπιβάλῃ Ἑλληνικὸν προσωπικόν, ἡ δὲ Ἑταιρεία νὰ ἀνθίσταται. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ Ἑταιρεία ὑπεχώρησεν εἴς τινα σημεῖα καὶ κατωρθώνομεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ εἰσάγωμεν Ἑλληνικὸν προσωπικὸν μὲ τὰς ἀντιστάσεις τὰς σχετικὰς τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς τὸ ὅτι δὲν εἶναι πρακτικῶς ἐφαρμόσιμα.

§102Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἱστορικῶς ἀπολογεῖται πρὸ μιᾶς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν εὗρεν, ἀπέναντι τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ καὶ συνεπῶς καὶ ἐγὼ δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν τίποτε. Ἁπλῶς καὶ ἐγὼ θέλω νὰ διεκτραγῳδήσω μερικὰ ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος.

§103Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ κάμωμεν εἶναι ἡ διαιτησία. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι θὰ εἶναι πολὺ δύσκολος μία ἀπόφασις ὑπὲρ ἡμῶν καὶ δεύτερον εἶναι ἡ ἐξαγορά. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη ἔχει αὐτὸ τὸ πλεονέκτημα, ὅτι δυνάμεθα νὰ τὴν ἐξαγοράσωμεν μετὰ 5 ἔτη. Αὐτὸς ὁ ὅρος εἶναι πράγματι ἐθνωφελής. Αὐτὰ τὰ δύο εἴχομεν νὰ εἴπωμεν καὶ δὴ τὸ δεύτερον, νὰ ἐξετάσωμεν ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἐξαγοράσωμεν, διότι ἡ ἰδιοκτησία πρέπει νὰ ἠξεύρετε ὅτι δὲν εἶναι πάντοτε ἀσφαλής.

§104Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἡ Ἕνωσις τῶν ἐπαγγελματιῶν μοὶ ἀπηύθυνεν ἓν ἔγγραφον, ἐν τῷ ὁποίῳ μοὶ ἔλεγεν ὅτι εἷς ἰατρὸς ἔχων ἀνάγκην θαλασσίου ὕδατος, διὰ νὰ πάρῃ τοῦτο ἀπὸ τὸ πεζοδρόμιον μέχρι τοῦ θεραπευτηρίου του τῷ ἐζήτησαν 30,000 δραχμάς. Φαντάζεσθε πόσον φανταστικὴ εἶναι ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν τῷ ἐζήτησαν, ἐνῷ ὁ δῆμος Ἀθηναίων θὰ τῷ ἐζητοῦσε πολὺ ὀλιγώτερα.

§105Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὑπάρχουσι πολλὰ τοιαῦτα.

§106Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐν τῷ ἀνταγωνισμῷ τῆς συζητήσεως προκειμένου περὶ τῆς ἀπολύσεως ἑνὸς ὑπαλλήλου, ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἐξεφράσθη μὲ εὐρὺ τόνον δριμύτερον. Πρόκειται περὶ προσώπου, τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζω τὴν ἠθικήν του ὑπόστασιν, παρὰ μόνον ὅταν ἔλαβε γνῶσιν ὅτι εἶμαι ἐπερωτῶν βουλευτὴς ἦλθε καὶ μοὶ παρεπονέθη περὶ τῆς ἀπολύσεώς του.

§107Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ κύριος αὐτὸς ἦτο προστατευόμενος ἑνὸς ἐκ τῶν προκατόχων μου. Τὸν ἔβαλεν ἐκεῖ διὰ νὰ παίρνῃ ἕνα καλὸν μισθόν. Περὶ τοῦ προσώπου αὐτοῦ δὲν εἶχα ἐντελῶς ἰδέαν περὶ τοῦ ἂν εἶχεν ἐποπτείαν τοῦ ἔργου ἢ ἂν κατεσκόπευεν ἢ ὄχι. Μόνον ὅταν ἀπελύθη κατόπιν γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἔγινεν ἐντελῶς κανονικῶς, ἦλθε καὶ μοὶ παρεπονέθη καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ τὸν διορίσω, μοὶ εἶχε δὲ συγχρόνως ὑποβάλει καὶ ἓν ὑπόμνημα, ἐν τῷ ὁποίῳ ὡμίλει μετὰ μεγάλου σεβασμοῦ καὶ μὲ ἐξεθείαζε. Δὲν παρῆλθεν ἀρκετὸς καιρὸς καὶ ἀπηλπίσθη ὅτι δὲν πρόκειται νὰ διορισθῇ, ὁπότε κατήγγειλεν αὐτὰ τὰ πράγματα. Δὲν μοὶ ἔκαμεν ὅμως ἐντύπωσιν, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς πτωχοῦ ὑπαλλήλου, ὅστις ἐπαύθη καὶ ὁ ὁποῖος ἐζητοῦσε μὲ ἕνα τρόπον ἐκβιαστικὸν νὰ τὸν διορίσω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν εἶναι ὅτι γίνεται περὶ αὐτοῦ τόσος λόγος ἐν τῇ Βουλῇ.

§108Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Εἶπον, κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργέ, ὅτι δὲν τὸν γνωρίζω. Ἐνόμιζον ὅτι πρόκειται περὶ ἀνθρώπου ἀδικηθέντος καὶ δι’ αὐτὸ ἀνέλαβον τὴν ὑπεράσπισίν του. Ἂν πρόκειται περὶ ἀνθρώπου, ὅπως τὸν χαρακτηρίζετε σεῖς, εἶμαι πρόθυμος νὰ ἐγκαταλείψω τὴν ὑπεράσπισιν. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι πλήρης, διότι ἡ ἀπόλυσις τοῦ ὑπαλλήλου τούτου ἔρχεται μετὰ τὴν καταγγελίαν κατὰ τῆς Ἑταιρείας.

§109Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι, κ. συνάδελφε. Διατί θέλετε νὰ μοὶ ἐπιρρίψητε μίαν μομφήν; Σᾶς εἶπον τί συνέβη· ἐπαύθη ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς χωρὶς τοῦτο νὰ ἔχῃ οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὰς καταγγελίας. Θέλετε νὰ ἐπιρρίψητε δωρεὰν μίαν μομφὴν ἐπάνω μου; Δὲν τὸ εὑρίσκω διόλου ὀρθὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Οὕτως ἀδιστάκτως ἐπιρρίπτετε μίαν τόσον βαρεῖαν μομφήν; Ὁ ὑπάληλος οὗτος ἐπαύθη διότι ἐπρόκειτο νὰ παυθῇ. Ἀφοῦ ἐπαύθη, περιετριγύριζε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας διὰ νὰ ξαναδιορισθῇ. Ἀφοῦ εἶδεν ὅτι δὲν ξαναδιωρίζετο, ἐθυμώθη καὶ κατήγγειλεν αὐτά. Νομίζετε ὅτι ἐπαύθη διότι κατήγγειλεν αὐτά; Πολὺ ἀπατᾶσθε. Διατί ἔρχεσθε καὶ καταγγέλλετε ἕνα Ὑπουργὸν ὅτι—διότι πρέπει νὰ εἴμεθα ὀλίγον τι εἰλικρινεῖς—ὅτι, ἐπειδὴ εἷς ὑπάλληλος κατήγγειλε τὴν Ἑταιρείαν, δι’ αὐτὸ ἐπαύθη.

§110Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἂν ἐπαύθη δι’ αὐτό....

§111Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔπρεπε νὰ τὸ ἐξετάσητε αὐτό, διότι εἶναι βαρύτατον δι’ ἐμέ. Δὲν τὸ ἐξετάσατε καὶ ἔρχεσθε καὶ καταγγέλετε ἐναντίον μου ὅτι ἐπειδὴ ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς κατήγγειλε τὴν Ἑταιρείαν, δι’ αὐτὸ τὸν ἔπαυσα. Ἠξεύρετε τί σημαίνει αὐτό; Ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐν συνεννοήσει μὲ τὴν Ἑταιρείαν.

§112Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ, οὔτε πόρρωθεν διενοήθην τοιοῦτόν τι.

§113Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν ὅρον, ἂν οἱ βουλευταὶ καὶ μάλιστα τοιαύτης ἀξίας ὅπως σεῖς μεταχειρίζονται, καταρρίπτουν τὸ ἐπίπεδον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου εἰς τὴν λάσπην, ὑστερώτερα δὲ, ἀφοῦ τὸ καταρρίψουν εἰς τὴν λάσπην, θὰ ἐπέλθουν ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ διορθώσωμεν. Λοιπὸν ἦτο ἀνάγκη προτοῦ ἔλθετε καὶ κατηγορήσητε ἕνα Ὑπουργὸν καὶ νὰ τῷ εἴπητε ὅτι «ἔπαυσες αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον διότι σᾶς κατήγγειλεν αὐτὰ τὰ φοβερὰ καὶ τρομερά», νὰ ἐξετάσητε ἂν ὄχι τίποτε ἄλλο, ἔπρεπε νὰ ἐξετάσητε τὴν ἡμερομηνίαν τῆς παύσεως τοῦ ὑπαλλήλου καὶ τὴν ἡμερομηνίαν τῆς καταγγελίας.

§114Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἂν αὐτά, κ. Ὑπουργέ, τὰ ἐλέγατε πρότερον, δὲν θὰ ὑπῆρχε ζήτημα.

§115Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. βουλευτὴν τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ εἰς κανένα ἄλλον.

§116Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι διάφορον, ὅπως τὸ λέγετε. Ἐγὼ προσωπικῶς δὲν λέγω ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιῇ οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς ἤθελεν ἄλλον ὑπάλληλον. Βέβαια ὑπάρχει ἡ εὐχέρεια εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἀντικαθιστᾷ ἕνα ὑπάλληλον διὰ τοῦ ἄλου. Ἐγὼ ὅμως τὴν εὐχέρειαν αὐτὴν τὴν ἀποκρούω. Ἂν ἔχητε ὑπάλληλόν τινα εἰς τὸ Α Ὑπουργεῖον καὶ ἔχετε εὐχέρειαν νὰ τὸν ἀντικαταστήσητε διὰ τοῦ Β ἐξ ἴσου καταλλήλου ὑπαλλήλου, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θὰ ἔκαμνον τίποτε ἐπ’ αὐτοῦ. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀπολύσω οἱονδήποτε ὑπάλληλον μόνον ἐφόσον ἠδύνατο νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Κράτος τοῦ βάρους τῆς δαπάνης τοῦ νὰ συντηρῇ ἕνα ὑπάλληλον ἄχρηστον. Ἀποκρούω τὸν τρόπον αὐτὸν τῶν Ὑπουργῶν τοῦ νὰ ἀντικαθιστῶσι τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ἱκανοὺς δι’ ἄλλων, ὁ ὁποῖος τρόπος ἴσως εἶναι συνήθης πρὸς τὰς συνθήκας τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, εἶναι ὅμως ἀτυχὴς δι’ ἐμέ.

§117Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εὗρον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πλάσματα τοῦ Ταβουλάρη, τὰ ὁποῖα ἐτοποθέτησεν ἐκεῖνος διὰ νὰ τοὺς δώσῃ ἕνα μισθόν.

§118Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Διορίσατε ἄλλους;

§119Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως διώρισα ἄλλους καταλληλοτέρους. Καὶ ἐγκαλεῖτε ἕνα Ὑπουργόν, διότι ἐφαρμόζων τοὺς νόμους ἀντικαθιστᾷ ἕνα πρόσωπον εἰς μίαν ὑπηρεσίαν καὶ ἔθεσεν ἄλλο πρόσωπον καταλληλότερον ἐκείνου, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοιοῦτόν τι;

§120Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἀποκρούω προσωπικῶς τὴν μέθοδον αὐτήν. Ἴσως ἡ συνήθεια εἶναι πολὺ μακρά.

§121Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐξετράπημεν ἔστω ἀπὸ τὴν ἐπερώτησιν, διότι ἂν ἐπρόκειτο ἐγὼ νὰ κάμω τὴν ἐπερώτησίν σας κατὰ τῆς Ἑταιρείας, δὲν θὰ ἠσχολούμην οὔτε διὰ τὸν Λεβῆ, οὔτε διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας. Διότι ἄλλα εἶναι τὰ πράγματα εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἐγκύψητε. Οὔτε ὑμεῖς, οὔτε οἱ πρὸ ὑμῶν ὁμιλήσαντες ἠσχολήθησαν μὲ πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι σοβαρά. Ἔτυχε μάλιστα νὰ ἀκούσω ἀπὸ ἕνα τῶν κ. κ. βουλευτῶν ὅτι ἡ Ἑταιρεία τῶν Ὑδάτων εἶναι θαυμασίως καλυτέρα. Θὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ τί εἶναι. Καὶ θὰ ἀναλάβω νὰ κάμω ἐγὼ ἐπερώτησιν εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς καὶ θὰ τοὺς ἐρωτήσω διὰ ποῖον λόγον εἶπεν αὐτά.

§122Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Βεβαίως ὑμεῖς θὰ ἐμελετήσατε καὶ θὰ ἐπετιμήσατε τὴν Ἑταιρείαν τῶν Ὑδάτων, διότι λόγῳ τοῦ ἀξιώματός σας ἔχετε περισσότερα στοιχεῖα ἀπὸ ἡμᾶς. Κύριοι, νομίζω ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι ὅπως ἡ σύμβασις αὕτη ἀναθεωρηθῇ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἐλαττωθῇ τὸ περιθώριον τῶν 14%, τὸ ὁποῖον ἔδωσαν εἰς τὴν ἰδιοτύπου νομικῆς ὑποστάσεως Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία εἶναι γνωστὴ κατ’ ἄλλον δίκαιον. Διότι δὲν πρόκειται περὶ Ἑταιρείας τοῦ παρ’ ἡμῖν ἰσχύοντος δικαίου, ἀλλὰ περὶ ἰδιοτύπου Ἑταιρείας κατὰ τὸ Ἀμερικανικὸν δίκαιον. Παρ’ ἡμῖν δὲν ἀπαντᾶται εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Ρωμαϊκοῦ δικαίου, ὅπερ ἐφαρμόζομεν ἐν Ἑλλάδι. Θὰ ἔλεγον ὅτι, ἀφοῦ ἀπεδείχθη ὅτι τὸ περιθώριον τοῦτο τῶν 14% ἀποτελεῖ πολυτέλειαν, ὑπέρμετρον πλουτισμὸν τῆς Ἑταιρείας, δαπανῶμεν διὰ μισθοὺς ὑπερβολικοὺς καὶ δι’ ἄλλα πράγματα θίγοντα τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον αἴσθημα καὶ νομίζω ὅτι ἡ ὑποχρέωσις τῆς Βουλῆς εἶναι δι’ ἀποφάσεώς της νὰ ἐνισχύσῃ καὶ ὑποστηρίξῃ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, ἔχοντα τὴν πρόθεσιν νὰ ἀμυνθῇ κατὰ τῆς Ἑταιρείας ταύτης καὶ νὰ τὴν περιορίσῃ εἰς τὸ λογικὸν κέρδος. Ἐπὶ τούτου φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ γνώμην ἡ Βουλή, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν, ἀλλ’ οὐδεὶς καὶ ἐκ τῶν προκατόχων ὅστις ὑπέγραψε δύναται νὰ μὴ ὑποστηρίξῃ τοιοῦτόν τι. Διότι τὸ 14% δὲν ἀπαιτεῖται διὰ τὴν κατασκευὴν τὴν τελειοτέραν τοῦ ἔργου, ὅσον διὰ τὴν σπατάλην τῶν πολυτελεστάτων ὑπηρεσιῶν διὰ τὴν Ἑταιρείαν. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου θὰ παρεκάλουν ὅπως ἡ Βουλὴ ἀξιώσῃ ταῦτα διὰ τῆς διαιτησίας, ἡ ὁποία εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ μᾶς δικαιώσῃ ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι δαπανηρά, διότι θὰ ἀμυνθῶμεν κατὰ τῆς Ἑταιρείας καὶ θὰ τῆς εἴπωμεν ὅτι ὁσονδήποτε καὶ ἂν ὑπεδουλώθημεν πρὸς στιγμὴν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάγκην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπεμπολήσωμεν καὶ τὴν ἐπιβαλλομένην ἀξιοπρέπειαν. Θὰ ἤθελον νὰ ἀμυνθῇ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ τὸν ἐνισχύσωμεν, ὡς ἐπίσης ἐπετύχομεν καὶ τοῦτο διὰ τῆς ἀντιδράσεως κατὰ τῆς Πάουερ, διὰ τῆς ὁποίας ἐδώσαμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ βελτιώσῃ κατὰ πολὺ τοὺς ἐπαχθεῖς ὅρους τῆς συμβάσεως. Νομίζω ὅτι τοιαύτη πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ὁμόθυμος, ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη πρέπει νὰ ἀναθεωρηθῇ καὶ οἱ ὅροι νὰ μελετηθῶσι, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἱκανοποιηθῇ τὸ δημόσιον αἴσθημα ὅλων τῶν πολιτῶν τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι βλέπουσιν ἑαυτοὺς μεταβαλλομένους εἰς ὑποδεεστέρους τῶν ἄλλων, τῶν ξένων ἐκμεταλευτῶν τοῦ πλούτου μας. (Χειροκροτήματα).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10.30′ μ. μ.

(Ὥρα 9.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11 μ. μ.)

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τῆς Οὔλεν. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος.

§125Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις καθόσον ἀφορᾶ τὴν Ἑταιρείαν Οὖλεν ἤρχισε μὲ ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως καθόσον ἀφορᾶ τὴν δρᾶσιν καὶ τὰς ἐργασίας τῆς Ἑταιρείας ὑδρεύσεως, ἐπεξετάθη εἰς τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων ὑδρεύσεως γενομένων ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν. Σχετικῶς πρὸς ταῦτα....

§126Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις ἢ εἶσθε ἐκ τῶν ἐπερωτώντων;

§127Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγενικεύθη. Σχετικῶς πρὸς ταῦτα διετυπώθησαν δύο προτάσεις ὑπὸ προαγορευσάντων συναδέλφων. Μία πρότασις διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ὁ καταρτισμὸς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὸν τρόπον καὶ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας συνήφθη ἡ σύμβασις ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων καὶ ἄλλη πρότασις διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργόν, ὅπως καταφύγῃ εἰς διαιτησίαν μὲ σκοπὸν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως ἐπὶ τὸ ἠπιώτερον διὰ τὸ Κράτος. Δὲν ἐπιθυμῶ, οὐδὲ σκοπὸν ἔχω νὰ παίξω τὸν ρόλον συνηγόρου τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας συνήφθη ἡ σύμβασις Οὖλεν, δὲν ἔχω δὲ ἐπίσης ἀνάλογον σκοπὸν νὰ παίξω τὸν ρόλον τοῦ συνηγόρου τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν. Ἐπειδὴ ὅμως συνέπεσεν εἰς τὴν Δʹ Συνέλευσιν, ἡ ὁποία ἐψήφισε τὴν σύμβασιν τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων νὰ εἶμαι εἰσηγητὴς τοῦ σχετικοῦ νομοθετήματος, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναφέρω διὰ βραχέων τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους συνήφθη ἡ σύμβασις ἐκείνη, τοσούτῳ δὲ μᾶλλον καθόσον ἐγένετο ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου σύγχισις βαρεῖα τῶν εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας φέρει τυχὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πρὸ διετίας γενομένης συμβάσεως ἐκείνης καὶ τῶν οὐσιαστικῶν λεπτομερειῶν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Γνωρίζετε ὅλοι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἐνεφανίσθη τὸ πρῶτον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Δʹ Συνελεύσεως. Εἶναι τοῦτο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ μακρῶν δεκαετηρίδων ἀπησχόλησε τὴν Κοινωνίαν καὶ τὸν Τύπον καὶ Βουλὰς πλείονας τῆς μιᾶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε ἐξαιρετικὸν πρὸ δύο ἐτῶν, ὅτε συνήφθη ἡ σύμβασις ἐκείνη, εἶναι τοῦτο· ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅτι τὸ Κράτος εὑρέθη πρὸ προτάσεως θετικῶν καὶ ἐμπεριστατωμένων τοιούτων, ὥστε νὰ παρουσιάζεται ἐλπὶς βάσιμος, ἐξικνουμένη μέχρις ἀπολύτου βεβαιότητος, ὅτι τὸ ζήτημα θὰ ἐλύετο ἀμέσως καὶ ἀφ’ ἑτέρου μία ἔκτακτος λειψυδρία, ἡ ὁποία καθίστα τὴν ἀνάγκην μᾶλλον ἐπιτακτικὴν εἰς τὴν συνείδησιν ὅλων ἡμῶν. Ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16ης Δεκεμβρίου τοῦ 1924 αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ἀπέρρευσαν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας ἐπελήφθησαν μετὰ θέρμης τοῦ ζητήματος τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν περιχώρων. Πρώτη ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου ἐκήρυξε διεθνῆ μειοδοτικὸν διαγωνισμὸν καὶ ἐκάλει πάντας τοὺς βουλομένους νὰ ἀναλάβωσι τὸ ἔργον τοῦτο, νὰ ὑποβάλλωσι προτάσεις. Τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην διεδέχθη ἡ Κυβέρνησις Καφαντάρη, ταύτην ἡ Κυβέρνησις Παπαναστασίου, ἐξακολουθήσασα τὰς σχετικὰς προσπαθείας, ὁμοίως ἡ Κυβέρνησις Σοφούλη καὶ κατέληξεν εἰς σοβαρὰς προτάσεις ἡ Ἑταιρεία Οὖλεν ἐπὶ Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου. Ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω εἰς ὑμᾶς ὅτι, ὅταν συνήφθη μετὰ τῆς Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου ἡ σύμβασις Οὖλεν καὶ εἶχεν ὑπογραφῆ πλέον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἡ σύμβασις, ἐνεφανίσθη καὶ μία νέα προσφορά, ἐκτὸς πλέον τῆς τεταγμένης προθεσμίας διὰ τὸν διαγωνισμόν. Ἡ προσφορὰ ἐγένετο ὑπὸ Ἀμερικανικοῦ καὶ τούτου Οἴκου, τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ, ὁ ὁποῖος, καίτοι ἐκπροθέσμως ὑπέβαλε τὰς προτάσεις του, ἐζήτει ὅπως ληφθῶσιν αὗται ὑπ’ ὄψιν καὶ ὑπέβαλε μάλιστα συγκριτικὴν μελέτην μεταξὺ τῶν προτάσεων τῆς Οὖλεν καὶ τῶν ἰδικῶν του, διὰ τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ὅτι οἱ ὅροι ἐκείνου ἦσαν κατὰ τριακόσια ἑκατομμύρια δραχμῶν εὐθηνότεροι. Τὸ φυλλάδιον ἐκεῖνο διενεμήθη εἰς ὅλους τοὺς πληρεξουσίους καὶ εἶχε δημιουργήσει μίαν ἀπολύτως εὐνοϊκὴν ὑπὲρ τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ ἀτμόσφαιραν εἰς τὴν Δʹ Συνέλευσιν. Καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις Μιχαλακοπούλου ὑπέβαλε πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὴν σύμβασιν Οὖλεν, συνέστη τότε μία μεγάλη τεσσαρακονταμελὴς Ἐπιτροπὴ πρὸς ἐπεξεργασίαν τῶν ὅρων ἐκείνων, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχον ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν κομμάτων. Μολονότι ἡ Συνέλευσις ἐκείνη ἀπετελεῖτο ἀπὸ τὸν ἕνα ἐκ τῶν πολιτικῶν κόσμων, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἡ ὁποία ἠσκεῖτο τότε ἦτο ἀπολύτως αὐστηρά, εἰς τρόπον ὥστε ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ἀντιπολιτευτικῆς ἐξησκήθη πᾶς δυνατὸς ἔλεγχος ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τοῦ φυλλαδίου Μὰκ Ἄρθουρ ἅπαντες, καὶ οἱ τεσσαράκοντα βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ τότε Προέδρου τῆς Συνελεύσεως κ. Ρακτιβάν, ἀπὸ τῆς πρώτης συνεδριάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς εἶχον κηρυχθῆ ὑπὲρ τῶν προτάσεων τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ καὶ κατὰ τῆς Οὖλεν. Τρανὴ δὲ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι ἐνῷ αἱ προτάσεις τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ εἶχον ὑποβληθῆ ἐκπροθέσμως καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶχε δεσμευθῆ διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν, ἡμεῖς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν εὑρέθημεν πρὸ δύο πραγματικῶν γεγονότων, τῆς ὑπογραφῆς ἀφ’ ἑνὸς τῆς συμβάσεως Οὖλεν καὶ μιᾶς νέας προσφορᾶς ἐκπροθέσμου. Ἐπειδὴ δὲ ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς ἔργου, τοῦ ὁποίου καὶ ἡ κοινωνικὴ σοβαρότης καὶ ἡ οἰκονομικὴ εὐρύτης ἦτο τόσον μεγάλη, ὥστε νὰ ἀφίνῃ πεδίον εὐρύτατον εἰς ὅλας τὰς φήμας κατὰ παντὸς διαχειριζομένου τὰ δημόσια πράγματα, εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως, ἠθελήσαμεν νὰ ἐργασθῶμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐκείνην κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ κλείσωμεν ἐκ τῶν προτέρων τὰ στόματα παντὸς καὶ τοῦ αὐστηροτέρου ἀκόμη κριτοῦ. Καὶ ἐθέσαμεν ὡς πρῶτον ὅρον τῶν ἐργασιῶν μας ὅτι δὲν θὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν, ἀλλ’ εἴπομεν ὅτι θὰ συγκρίνωμεν ἐκ παραλλήλου καὶ τοὺς ὅρους τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ, ὅτι θὰ ἐπεκταθῶμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ὅρων καὶ οἱουδήποτε ἄλλου συναγωνιστοῦ, ὁ ὁποῖος τυχὸν ἤθελε παρουσιασθῆ μέχρι τοῦ πέρατος τῆς ἐργασίας μας καὶ ἂν ἐπειθόμεθα ὅτι οἱ ὅροι ἄλλου μνηστῆρος τῆς ἐπιχειρήσεως ἦσαν συμφερώτεροι δὲν θὰ περιοριζώμεθα εἰς τὴν ἁπλῆν ἀπόρριψιν τῆς συμβάσεως Οὖλεν, ἀλλὰ θὰ προεβαίνομεν καὶ περαιτέρω καὶ θὰ προετείναμεν δι’ ἰδίων σχεδίων νόμων τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκρίνομεν συμφερωτέραν. Ὑποθέτω ὅτι τοῦτο εἶναι πλήρης ἀπόδειξις ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης ἦτο κατ’ ἀρχὴν κατὰ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν. Λέγω τοῦτο ἵνα ἴδητε μὲ ποῖον πνεῦμα ὑπεδέχθη ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη τὴν σύμβασιν Οὖλεν καὶ θὰ σᾶς ἀναπτύξω καὶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη κατέληξε νὰ συστήσῃ ἐν τέλει τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως Οὖλεν. Διὰ νὰ κλείσωμεν πάλιν τὰ στόματα παντὸς κριτοῦ δὲν ἠρκέσθημεν εἰς τὰ φῶτα μόνον τὰ ἰδικά μας, εἰς τὴν συνείδησιν τὴν ἰδικήν μας, ἀλλ’ ἐζητήσαμεν νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὁ Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὰς εὐθύνας, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι αἱ κρατικαί, ὁ κ. Κτενᾶς καὶ εἰδικὸς γεωλόγος, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν μετὰ τοῦ Ἕλληνος συμβούλου του, τοῦ μακαρίτου Διαμαντίδου, ὁ ἐν Ἀθήναις εὑρισκόμενος τότε Μὰκ Ἄρθουρ μετὰ τοῦ Ἕλληνος συμβούλου του κ. Γενηδουνιᾶ, ὥστε νὰ μὴ ἀπομείνῃ οὐδὲν τὸ κενόν. Προχωρεῖ ἡ ἐργασία τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὸ πνεῦμα εἶναι πάντοτε ὑπὲρ τῆς προτάσεως Μὰκ Ἄρθουρ, διότι παρέμενεν ἡ ἐντύπωσις ὅτι οἱ ὅροι ἦσαν κατὰ 300 ἑκατομμύρια συμφερώτεροι τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν. Ἠγόμεθα ἐκ τῆς διττῆς σκέψεως τὸ ἔργον ἡμῶν νὰ εἶναι τόσον στερεόν, ὥστε νὰ ἀντέχῃ εἰς πᾶσαν κρίσιν καὶ ἐπίκρισιν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς σκέψεως ὅτι τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων ἔπρεπε πλέον νὰ λυθῇ. Διὰ νὰ λυθῇ δὲ ἔπρεπε νὰ σταθμίσωμεν δύο γεγονότα. Πρῶτον, ἂν οἱ ὑποβάλλοντες προτάσεις εἶχον τὴν τεχνικὴν δυνατότητα νὰ ἐκτελέσωσι τὸ ἔργον καὶ δεύτερον, ἂν εἶχον τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχήν. Διότι ἡ σύμβασις ἐκείνη ἦτο διφυής, κάτι ἀνάλογον ὅ,τι γίνεται σήμερον μὲ τὴν σύμβασιν τῆς ὁδοποιΐας. Ὁ ἀνάδοχος δηλαδὴ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀνελάμβανεν ὡς ἐργολάβος τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ ἐν ταυτῷ προσέφερεν ὡς δανειστὴς τὸ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου ἀπαιτούμενον χρηματικὸν ποσόν. Προσεφέρετο δὲ ὡς πρώτη προσφορὰ δάνειον 10 ἑκατομμυρίων δολλαρίων καὶ ὡς ἐπίκουρος προσφορὰ διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου προσεφέροντο ἕτερα 5 ἑκατομμύρια δολλαρίων. Ἠγόμεθα λοιπὸν εἰς τὴν σκέψιν ὅτι τὸ ἔργον ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς τὴν εὐθύνην νὰ ματαιωθῇ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς παλαιοτέρας ἡμέρας ἐματαιώθη ἐκ λεπτολόγων ὑπολογισμῶν, παλαιοτέρων ἀντιπροσώπων τοῦ Λαοῦ. Συνεφωνήθη δὲ τὸ ἔργον ὑπὸ τὰς ἑξῆς συνθήκας. Δὲν θὰ ἐπεβαρύνετο ἐκ τοῦ συναφθησομένου δανείου ὁ Δημόσιος Προϋπολογισμὸς καὶ ἑπομένως ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐν τῷ συνόλῳ του δὲν ἐπεβαρύνετο οὐδὲ κατὰ δραχμήν. Διότι τὸ ἔργον θὰ ἐγίνετο διὰ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετεῖτο ἐξ εἰδικῆς φορολογίας ἐπιβαλλομένης εἰς τοὺς κατοίκους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἡ ἄποψις αὕτη μᾶς ἐφάνη ἀπολύτως δικαία καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἀπολύτως συμφέρουσα καὶ ἐξυπηρετικὴ καὶ τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τῶν κατοίκων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων καὶ τῆς προαγωγῆς τοῦ ἀτομικοῦ αὐτῶν πολιτισμοῦ. Λέγω τοῦ ἀτομικοῦ αὐτῶν πολιτισμοῦ, διότι ὅλοι γνωρίζετε ὅτι ἀρχικὴ βάσις πάσης ἐννοίας πολιτισμοῦ εἶναι ἡ καθαριότης καὶ ἡ καθαριότης προϋποθέτει ὕδωρ. Λέγω αὔξησιν καὶ ἐξυπηρέτησιν τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τῶν κατοίκων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων, διότι ὅλοι γνωρίζετε, δὲν εἶναι μυστικὸν οὐδὲ ἀποκάλυψις, ὅτι τὸ μόνον μειονέκτημα τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, μειονέκτημα τὸ ὁποῖον ἐφόσον ὑφίσταται οὐδόλως ἐπιτρέπει τὴν ἐξέλιξιν τῆς πρωτευούσης τοῦ Κράτους εἰς πόλιν ἀξίαν τοῦ ὀνόματος, ἐφόσον δὲν εἶχεν ὕδωρ, ὕδωρ ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ πολιτισμοῦ, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν γενικῶν φυσικῶν ἀναγκῶν τοῦ ἀνθρώπου, δηλαδὴ δὲν ὑπῆρχεν οὐδὲ κἂν ἐπαρκὲς ὕδωρ πόσιμον. Ἐφόσον λοιπὸν διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἐθεραπεύετο αὐτὸ τὸ μέγα καὶ φυσικὸν μειονέκτημα τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς καὶ παρείχετο ἡ εὐχέρεια τῆς ἐξελίξεως τῶν δύο πόλεων εἰς πόλεις συγχρονισμένας, ἀσφαλῶς τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς προηγάγοντο, διότι ηὔξανεν ἡ ἀξία τῶν κτημάτων καὶ ἑπομένως ἡ προσωρινὴ φορολογία, ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς βάρος τῶν κατοίκων μόνον αὐτῶν τῶν δύο πόλεων, δηλαδὴ εἰς βάρος τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα θὰ ἀπολαύσουν ἀμέσως τῶν ἀγαθῶν τῆς ὑδρεύσεως κατὰ τύπους εἶναι φορολογία, κατ’ οὐσίαν ἦτο προεξόφλησις τῶν μεγάλων ἐκείνων κερδῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπολαύουν ἐκ τῶν ἔργων τούτων. Ἐξ αὐτῆς τῆς ἀφετηρίας σκέψεων ἐπροχωρήσαμεν. Καὶ ἀπὸ ἀπόψεως μὲν τεχνικῆς ἱκανότητος ἡ Ἐπιτροπὴ τότε ἐδέχθη ὅτι καὶ ὁ Οἶκος Μὰκ Ἄρθουρ καὶ ὁ Οἶκος Οὖλεν ἦσαν ἐξ ἴσου ἱκανοί. Ὑπῆρχε διατετυπωμένη κατηγορία ἐκ μέρους τῆς Οὔλεν κατὰ τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ ὅτι ἄλλα ἔργα ἀναλόγου φύσεως, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀναλάβει εἰς ἄλλας Χώρας, δὲν τὰ ἐξετέλεσε κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχεν ἀναλάβει.

§128Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἦτο πληροφορία ἰδική μας, ἡ Οὔλεν δὲν μᾶς εἶπε τίποτε.

§129Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μὲ ἀφήσατε νὰ τελειώσω. Ἐγὼ ὡς εἰσηγητὴς εἶχον τοιαύτην πληροφορίαν καὶ ἀπὸ τὴν Οὔλεν, διότι ἤκουσα καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Οὔλεν καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ νὰ λέγουν ὅτι ἡ Οὔλεν, ὅταν ἐξέφερε τοιαύτην κατηγορίαν κατὰ τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ, εὑρίσκετο ἐν τῇ πραγματικότητι. Θὰ ἔλεγεν ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπευθύνου τῆς Πρέσβεως ἐν Ρώμῃ εἶχεν ἀρυσθῆ πληροφορίας ὅτι ὁ Οἶκος Μὰκ Ἄρθουρ ἐν Ἰταλίᾳ, ὅπου εἶχεν ἀναλάβει ἀνάλογα ἔργα, δὲν εἶχε φανῆ συνεπής.

§130ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν Σικελίαν.

§131Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἡμεῖς εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, βαυκαλιζόμενοι ἀπὸ τὴν ἰδέαν τοῦ κέρδους τῶν τριακοσίων ἑκατομμυρίων δραχμῶν, παρεκάμψαμεν ὅλα αὐτὰ καὶ εἴπομεν ὅτι καὶ ὁ Μὰκ Ἄρθουρ ἦτο ἱκανὸς νὰ κάμῃ τὸ ἔργον ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς.

§132ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἦσαν 300 ἑκατομμύρια.

§133Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω τὴν ἐντύπωσιν ἡμῶν.

§134Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, διακοπὴν ἥτις ἴσως καταστήσει περιττὴν τὴν ἀγόρευσίν μου; Θέλω νὰ φέρω εἰς τὴν μνήμην σας καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις....

§135Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ εἴπω, κ. Πρόεδρε.

§136Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Πολὺ καλά.

§137Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης διεβιβάσθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἔγγραφον τοῦ Ἀμερικανοῦ Πρέσβεως, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐρωτηθῆ ἀπὸ τὴν τότε Κυβέρνησιν, ἂν πλὴν τοῦ Οἴκου Οὔλεν εἶχε νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἄλλους Οἴκους ἀναλόγου τεχνικῆς ἱκανότητος, οἱ ὁποῖοι καὶ ἀνελάμβανον τὰ ἔργα καὶ ὁ Ἀμερικανὸς Πρέσβυς εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει ἄλλον νὰ ὑποδείξῃ. Αὐτὰ δὲν ἠθέλατε νὰ εἴπητε;

§138Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Περίπου. Ἐγνώριζεν ὁ Ἀμερικανὸς Πρέσβυς καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ὅτι ὑπῆρχε συναγωνισμὸς μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν Οἴκων. Τὸν Οἶκον Οὔλεν εἶχε συστήσει ἐκθύμως ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ὡς ἐκτελέσαντα περὶ τὰ 70 ὅμοια ἔργα καὶ ἰδιαιτέρως τὴν ὕδρευσιν τῆς Νέας Ὑόρκης. Ἠρωτήθη ἂν δύναται νὰ συστήσῃ καὶ τὸν Οἶκον Μὰκ Ἄρθουρ καὶ ἄλλον τινὰ Οἶκον καὶ ἀπήντησεν ὅτι δὲν δύναται νὰ συστήσῃ ἄλλον.

§139Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ὅμως, παρ’ ὅλα ταῦτα, εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὡς εἶπον, εἴχομεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὁ Μὰκ Ἄρθουρ παρουσίαζε προτάσεις μὲ κέρδος 399 ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ παρεβλέψαμεν τὰς αἰτιάσεις τῆς τεχνικῆς ἱκανότητος. Ἑπομένως εἴπομεν ὅτι θέτομεν εἰς ἴσην μοῖραν καὶ τὴν Οὔλεν καὶ τὸν Μὰκ Ἄρθουρ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως μέσων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πείρας, ἱκανότητος, πρὸς διεύθυνσιν τῶν ἔργων καὶ ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Ἔμεινε πρὸς διαλεύκανσιν ἡ ἑτέρα βάσις τοῦ ὅλου προβλήματος, τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομικῆς ἐπαρκείας. Διότι τί ὄφελος θὰ παρουσιάζεται εἰς μίαν Ἑταιρείαν ἥτις εἶχεν ὅλην τὴν τεχνικὴν ἱκανότητα νὰ κάμῃ τι καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὰ πρὸς τοῦτο χρηματικὰ μέσα; Τότε ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ τὴν λεπτομερῆ ἐξονύχισιν τῆς συμβάσεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, πλὴν τῶν γενικῶν εἰσηγητῶν τοὺς ὁποίους εἶχεν ὁρίσει, εἶχε τάξει καὶ δύο Ὑποεπιτροπὰς, μίαν τεχνικὴν καὶ μίαν οἰκονομικήν, διὰ νὰ ἐξονυχίσουν ἀπὸ κοινοῦ πᾶσαν πτυχὴν τοῦ ζητήματος ἀπὸ τῶν δύο ἀπόψεων. Ἐγὼ μετεῖχον τότε εἰς τὴν οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ὅταν ὁ Μὰκ Ἄρθουρ μετὰ τοῦ κ. Γενηδουνιᾶ μᾶς ἀνέπτυξαν εἰς δύο ἢ τρεῖς συνεδριάσεις τοὺς ὅρους καὶ τὰς προτάσεις ἀπὸ τεχνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, τὸν ἠρώτησα καθαρὰ καὶ ξάστερα ἂν ἔχῃ τὰ μέσα, ἂν ὑπάρχῃ οἰκονομικὴ ἐπάρκεια. Τότε ὁ Μὰκ Ἄρθουρ προθύμως, ὑπερηφάνως καὶ μετὰ περισσῆς αὐτοπεποιθήσεως εἶπεν ὅτι ἔχει τὴν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν, διότι ἐκτὸς τῶν δεῖνα, δεῖνα καὶ ἄλλων ἐν Ἀμερικῇ Τραπεζῶν μικροτέρας σημασίας, τῶν ὁποίων μᾶς ἀνέφερε τὰ ὀνόματα καὶ εἶναι γραμμένα εἰς τὰ πρακτικά, αἱ ὁποῖαι θὰ τῷ ἔδιδον τὰ χρήματα, εἶχεν, ὡς ἔλεγεν, ὄπισθέν του αὐτὸν τὸν Οἶκον Σπάγιερ ἐν Ἀμερικῇ, τὸν ὀνομαστὸν τραπεζικὸν Οἶκον τῆς Νέας Ὑόρκης, ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγων τότε μηνῶν εἶχεν ἐκδώσει τὸ προσφυγικὸν δάνειον ἐν Ἀμερικῇ. Τὸ ὄνομα τοῦ Οἴκου τούτου συνετέλεσε βεβαίως ὥστε πᾶς ἐνδοιασμός μας νὰ ἐκλίπῃ καὶ ὅλοι μας, σᾶς βεβαιῶ, ἐκείνην τὴν ἡμέραν εἴχομεν ταχθῆ ὑπὲρ τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ. Ἀλλὰ καὶ πάλιν διὰ νὰ φέρωμεν ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην τῆς εἰσηγήσεως πρὸς τὴν τότε Συνέλευσιν καὶ ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών μας ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐσπεύσαμεν καὶ ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς τότε Συνελεύσεως καὶ Πρόεδρον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς κ. Ρακτιβὰν καὶ ἔστειλεν ἀμέσως ἅμα τῇ λήξει τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης τῆς Ἐπιτροπῆς τὴν αὐτὴν ἀμέσως ἑσπέραν τηλεγράφημα πρὸς τὸν Οἶκον Σπάγιερ, ὡς Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, λέγων ὅτι ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ὑπάρχει πρὸς κρίσιν αὐτὴ ἡ σύμβασις, ὅτι ὁ Μὰκ Ἔρθουρ μᾶς βεβαιοῖ ὅτι σεῖς θὰ παράσχητε τὰ χρήματα διὰ τὸ ἔργον τοῦτο καὶ παρακαλῶ νὰ ἔχωμεν μίαν βεβαίωσιν ὑμῶν. Πρὸς μεγάλην ὅμως ἀπογοήτευσίν μας τὴν ἑπομένην εἴχομεν τηλεγράφημα τοῦ Οἴκου Σπάγιερ, ἀπαντῶντος ὅτι κάποια παρεξήγησις συνέβη μὲ τὸν Μὰκ Ἄρθουρ, διότι ὁ Σπάγιερ δὲν ἔχει καμμίαν ἰδέαν τοῦ πράγματος. Μετὰ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, ὡς ἐννοεῖτε πολὺ καλά, ἡ θέσις τῶν πραγμάτων ἤλλαξε ριζικῶς. Ὅλη ἡ ἐργασία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τότε, ἡ μετὰ τόσης ἐπιμελείας καὶ ἀπολύτου ἐξουσίας γενομένη, καταπίπτει ἀφ’ ἑαυτῆς, διότι ἐξέλιπεν ἡ οἰκονομικὴ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἦτο δυνατὸν νὰ στηριχθῇ ἐνδεχομένως ὅλη ἡ σύμβασις μὲ τὸν Μὰκ Ἄρθουρ. Καὶ ἐζητήσαμεν πλέον τοὺς ὅρους τῆς Οὔλεν, κατ’ ἀνάγκην, ἄνευ συγκρίσεως πρὸς ἄλλους ὅρους. Ἐφροντίσαμεν νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον ἦτο δυνατὸν οἱ ὅροι αὐτοὶ νὰ βελτιωθοῦν. Ἡ βάσις ἦτο 10,000,000 δολλαρίων, ὡς σταθερᾶς προσφορᾶς καὶ ἂν τὰ 10 αὐτὰ ἑκατομμύρια δολλαρίων δὲν ἐπήρκουν, θὰ συναφθῇ δάνειον μέχρι 15,000,000 δολλαρίων πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ὅλου ἔργου. Παρέλειψα νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν εἶχον κληθῆ καὶ ἔλαβον μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις οἱ δήμαρχοι καὶ οἱ πρόεδροι τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔφερον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, δὲν εὕρισκον δὲ καὶ λόγος διὰ τῶν ὁποίων νὰ μᾶς ἐξωθήσουν ὅπως πάσῃ θυσίᾳ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων. Τὸ λέγω τοῦτο διὰ νὰ ἴδητε ὅτι δὲν παραλείψαμεν τίποτε ἀπὸ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ διαλευκάνωσι τὸ ζήτημα. Ἄν τις ἐξ ὑμῶν νομίζῃ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ κάτι τι πλέον, θὰ τὸ ἀκούσωμεν εὐχαρίστως. Νομίζω ὅτι καὶ ὁ αὐστηρότερον τεχνικῆς τὸ σύστημα παρουσιάζει πλήρη ἀσφάλειαν.

§140Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὅταν θὰ βρέχῃ, ☐ κρίνων τὴν σύμβασιν δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ εὕρῃ ὅτι παρελείψαμεν νὰ γίνῃ πᾶν τὸ ἀνθρωπίνως δυνατὸν γενέσθαι. Προσεφέρθη τὸ δάνειον. Οἱ ὅροι αὐτοῦ ἦσαν συμφέροντες, διότι δὲν ἀπεῖχον οὐσιωδῶς ἀπὸ τοὺς ὅρους τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, τοὺς ὁποίους τότε ἐπανηγυρίσαμεν ὡς εὐνοϊκοὺς ὅρους, δὲν ἐπεβαρύνθη δὲ ὁ Λαὸς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διὰ τοκοχρεωλυσίου διὰ τὸ ὅλον ποσὸν τοῦ δανείου ἀμέσως, ἀλλὰ τμηματικῶς. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν ὅτι τὸ δάνειον ἐγένετο διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων καὶ ἔχει τοῦτο βασικὴν σημασίαν διὰ τὴν καταννόησιν τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα βαρύνουν τοὺς δήμους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ προκαλεῖ ποιάν τινα δυσφορίαν.

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μεγάλην.

§142Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω ποιάν τινα δυσφορίαν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Διότι δὲν πρέπει νὰ συγχέωμεν τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα πληρώνουν διὰ τοκοχρεωλύσιον τοῦ δανείου διὰ τὰ ἔργα καὶ τὰ βάρη διὰ τὴν παροχὴν ὕδατος.

§143Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Παρετήρησα πρὸ ἡμερῶν ὅτι ἡ δυσφορία τοῦ κόσμου δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πληρώνει σήμερον βασίζεται εἰς πολλὰς πλάνας. Νομίζει ἔξαφνα ὁ κόσμος ὅτι τὸ 12% τὸ ὁποῖον πληρώνει τώρα, θὰ τὸ πληρώνῃ πάντοτε.

§144Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Θὰ τὸ πληρώνῃ διὰ τὴν κατανάλωσιν τοῦ ὕδατος.

§145Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐτόνισε κάτι τι, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ θὰ ἀνέφερον, ἀλλὰ μὲ προέλαβεν. Εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βαλαλᾶς, ὅτι τὸ τοκοχρεωλύσιον αὐτό, ὅτι τὸ δάνειον τῶν 10,000,000 ἢ τῶν 15,000,000 δολλαρίων, ὀφείλει νὰ ἀποσβεσθῇ μέχρις ὡρισμένης διαρκείας. Αὐτὸ θὰ τὸ πληρώσωμεν διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν ἡμεῖς ὅλα τὰ ἔργα. Ἂν κανεὶς φαντάζεται, ὅτι θὰ εὑρίσκετο τρελλός τις νὰ δώσῃ χρήματα χωρὶς νὰ τὰ πάρῃ ὀπίσω, ἔχει μέγα λάθος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν ὑδροληψίας λέγω ὅτι ὅστις θέλει νὰ ἀναγνώσῃ τὴν σύμβασιν καὶ νὰ ἀναδιφήσῃ τὰ προϊστορικὰ τῆς συμβάσεως θὰ ἴδῃ τί πληρώνουσιν αἱ δύο πόλεις, θὰ ἴδῃ ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσωσιν αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεὺς διὰ ὑδροληψίαν θὰ εἶναι σημαντικῶς ὀλιγώτερον ἀπὸ ἄλλας πόλεις εἰς τὴν Εὐρώπην, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι μέσα καλύτερα καὶ τεχνικώτερα. Μίαν ἡμέραν θὰ ἀποσβεσθῇ τὸ χρέος. Εἶναι δυνατὸν νὰ συνάψῃ τις ἓν δάνειον χωρὶς νὰ ἀποσβεσθῇ;

§146Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἡ φορολογία εἶναι προσωρινὴ μέχρις ἀποπερατώσεως τῶν ἔργων.

§147Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βαρύνει σήμερον, θὰ βαρύνῃ τὴν ὑδροληψίαν αὔριον.

§148Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φοβοῦνται σήμερον ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ κυβικοῦ μέτρου ὕδατος μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων θὰ εἶναι βαρεῖα, παρακαλῶ νὰ ἀναλογισθῶσι τί πληρώνουσι σήμερον διὰ δικαίωμα ὑδροληψίας, διὰ βρύσεις τὰς ὁποίας ἔχουν εἰς τοὺς δρόμους σήμερον καὶ δι’ ἀγορὰν ὕδατος ἐξ ἰδιωτῶν προμηθευτῶν καὶ θὰ ἴδωσιν ὅτι σήμερον πληρώνουν πολὺ περισσότερον καὶ δὲν ἔχουν ὕδωρ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρέμειναν οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως. Ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς παρουσιάζετο τὸ ἑξῆς ἐρώτημα· πόθεν θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν; Ἡ Ἑταιρεία Οὖλεν προβλέπει τὴν κατασκευὴν μιᾶς τεχνικῆς λίμνης εἰς τὸν Μαραθῶνα, ἡ ὁποία θὰ κατασκευασθῇ εἰς μίαν λεκάνην περιβαλλομένην ἀπὸ τὰς κλιτύας τῶν γύρωθεν λόφων καὶ ἀπὸ ἓν τεχνικὸν φράγμα, τὸ ὁποῖον θὰ κτίσῃ ἡ Ἑταιρεία Οὖλεν. Ἀπὸ ἀπόψεως θεωρητικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ☐

§149Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντοτε θὰ βρέχῃ. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τὸ ὄμβριον ὕδωρ, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποθηκεύεται, ἀλλὰ καὶ τὸ ὕδωρ τὸ πηγάζον ἐκ πηγῶν εὑρισκομένων ἐντὸς τῆς λεκάνης τῆς λίμνης. Ἐγεννήθη ὅμως τὸ ἐρώτημα κατὰ πόσον τὸ ἔδαφος τῆς λεκάνης ἐκείνης θὰ εἶναι ἔδαφος ὑδατοσταγές, ὥστε νὰ μὴ διαρρέῃ τὸ συλλεγόμενον ὕδωρ. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐζητήσαμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Κτενᾶ, γεωλόγου, τοῦ ὁποίου ἡ φήμη εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε νὰ ὑπερβαίνῃ τὰ ὅρια τῆς Χώρας μας καὶ ὅστις μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι τὸ ἔδαφος αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ εἶναι ἀπολύτως ὑδατοσταγές, παρουσιάζονται μόνον ρήγματά τινα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ φραχθοῦν εἰς τρόπον ὥστε ὁ κίνδυνος διαρροῆς τοῦ ὕδατος διὰ τοῦ ἐδάφους νὰ εἶναι ἀπολύτως ἀποκεκλεισμένος. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη αἱ προβλέψεις αὗται τῶν ἐπιστημόνων, τὰς ὁποίας ἀνθρωπίνως ἦτο δυνατὸν νὰ συμβουλευθῶμεν, ἀποδειχθοῦν ψευδεῖς, τί θὰ γίνῃ; Τὸ ἐρώτημα τοῦτο, κύριοι, τὸ σπουδαῖον, ὅπως λέγετε καὶ ἡμεῖς τὸ θέσαμεν τότε πρὸ ἡμῶν καὶ εἴπομεν· τί θὰ γίνῃ Θὰ δαπανηθοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ χρήματα εἰς μάτην καὶ θὰ ἀρχίσωμεν ἐξ ἀρχῆς καὶ πάλιν νὰ ζητῶμεν νέον δάνειον χωρὶς νὰ ἔχωμεν μίαν ἀπόλυτον ἀσφάλειαν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 15 ἑκατομ. δολλαρίων; Καὶ ἐζητήσαμεν τὴν γνώμην οὐ μόνον τῶν ὑπευθύνων, ἀλλὰ καὶ ὅλου τοῦ ἐπιστημονικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου καὶ τών διαφόρων ἐπιστημόνων μας, μᾶς ὑπεβλήθησαν δὲ καὶ ὑπομνήματα, τὰ ὁποῖα μετὰ πολλῆς προσοχῆς ἐξητάσαμεν.

§150Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω, ἐπειδὴ ἀπουσίαζον, ἂν ἐμνημονεύσατε ὅτι εἶχον προηγηθῆ δύο μελέται κατόπιν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ προκηρυχθέντος ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας περὶ τοῦ τεχνικῶς ἐπαρκοῦς τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν περιχώρων διὰ τοῦ μέσου τούτου.

§151Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι ἐγένετο διαγωνισμός. Ἂν ἀκόμη τὸ μέσον αὐτὸ τῆς τεχνητῆς λίμνης ἦτο ἀνεπαρκές, ὅλοι ἡμεῖς εἴπομεν τότε ὅτι ἡ μόνη διέξοδος ἡ ἀπομένουσα πλέον διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος θὰ ἦτο ἡ ἀναζήτησις ὕδατος ἀκόμη πρὸς βορρᾶν, ἐπὶ τοῦ Μέλανος Ποταμοῦ, ὁπότε πᾶσα δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο ἀπὸ Ἀθηνῶν μέχρι Μαραθῶνος διὰ τὰ ἔργα τοῦ ὑδραγωγείου, θὰ ἀπετέλει ἓν μέρος τοῦ ὅλου συστήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετείνετο μέχρι τοῦ Μέλανος Ποταμοῦ, τὸ μόνον ὅπερ θὰ ἐχάνετο ἐν πολλῷ ἴσως θὰ ἦτο ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς τοῦ φράγματος ἐξ ἑνὸς περίπου ἑκατομμυρίου δολλαρίων, ποσὸν ἐλάχιστον σχετικῶς πρὸς τὴν ὅλην δαπάνην. Καὶ αὐτὸ δὲ μὲ τοὺς δυσμενεστέρους ὅρους, ὅτι ὅλον τὸ νερὸ θὰ διέφευγε, διότι ἂν ποσοστὸν παρέμενε, πάλιν δαπάνη ἑνὸς ἑκατομμυρίου δολλαρίων διὰ τὴν ἀπόκτησιν ὄχι τῶν πολλῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων λιτρῶν τῆς λίμνης Μαραθῶνος ἀλλὰ καὶ ποσοστοῦ αὐτῶν, πάλιν δικαιολογεῖ ἐν πολλῷ τὴν δαπάνην ἑνὸς ἑκατομμυρίου δολλαρίων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ φράγματος. Ἡ λύσις συνεπῶς αὕτη ἦτο ἡ καλυτέρα, ἡ δὲ Ἑταιρεία διὰ τῆς συμβάσεως ἀνέλαβε νὰ ἐγκαταστήσῃ εἰς τὰ τοπικὰ ὑδραγωγεῖα Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ τεχνητὰ διϋλιστήρια, εἰς τρόπον ὥστε τὸ ὕδωρ τὸ ὁποῖον θὰ εἶχον αἱ πόλεις τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ Πειραιῶς καὶ τὰ περίχωρα θὰ εἶναι ἀπολύτως ἀποστειρωμένον καὶ 11 βαθμῶν θερμοκρασίας, δηλαδὴ ἀπολύτως δροσερόν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὅθεν ταύτης νομίζω ὅτι δὲν δύναται κανεὶς νὰ μᾶς μεμφθῇ ὅτι παρελείψαμεν τὸ ἀνθρωπίνως δυνατόν. Ἔλθομεν τώρα εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν ὅρων τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων, διότι καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐγένετο νύξις ἀπὸ τὸν κ. Μπούμπουλην. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλας τὰς αἰτιάσεις, διότι δὲν θέλω νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν σκέψιν κανενὸς ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων ἡ ὑπόνοια ὅτι ἐγένετο ἔστω καὶ ἐπὶ ἐλάχιστον παράλειψις ἐκ μέρους ἡμῶν τότε καὶ διότι δὲν θέλω νὰ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως καὶ πᾶσαν νύξιν περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν διεχειρίσθημεν τότε τὸ ζήτημα. Τὸ σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἡ ἐργασία τότε ἦτο τὸ ἑξῆς. Ἡ Ἑταιρεία εἶπε· θὰ σᾶς δώσω τὸ δάνειον, θὰ κάμω τὰ ἔργα, θὰ σᾶς παρουσιάσω κατάλογον τῶν ἔργων καὶ σεῖς ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ἐγκρίνετε ἢ ὄχι. Ἐγὼ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν εἴτε 10,000,000, εἴτε 15,000,000 δολλάρια δαπανηθοῦν, θὰ ἔχω σταθερὸν κέρδος 1,200,000 δολλάρια. Ἑπομένως ἰδική σας δουλειὰ εἶναι πῶς θὰ τὸ κάμετε τὸ κέρδος μου νὰ εἶναι σταθερόν, τὰ δὲ γενικά μου ἔξοδα θὰ εἶναι 17%, διότι τόσα ἐζήτει διὰ τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ κατ’ ἐμὴν γνώμην ὅταν εἷς διάδοχός σας λέγῃ ὅτι τὸ maximum τῶν γενικῶν ἐξόδων θὰ εἶναι Α, κατ’ ἐμὲ καὶ τὸ maximum θὰ εἶναι Α. Θὰ τὰ δαπανήσῃ ὅλα.

§152Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἡ Ἑταιρεία Οὖλεν εἰς τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχει δὲν ὁρίζει ἀνώτατον ὅριον γενικῶν ἐξόδων. Τὸ σύστημα εἶναι νὰ πληρωθῇ ὅ,τι χρειάζεται καὶ νὰ πληρωθῇ διὰ λογαριασμὸν τοῦ ἐργοδότου. Ἤθελε δηλαδὴ ἡ Ἑταιρεία, ὅπως καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἄλλων ἔργων, οὕτω καὶ διὰ τὰ γενικὰ ἔξοδα νὰ μὴ ὁρίσῃ ποσόν τι, ἀλλὰ νὰ πληρώνῃ ὅ,τι δαπανᾶται. Μᾶς δηλοῖ δὲ ὅτι τὸ ποσὸν τῶν γενικῶν ἐξόδων διὰ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐκτελέσει μέχρι τότε, ἦσαν κατὰ μέσον ὅρον 7%, οὐδέποτε δὲ εἶχεν ὑπερβῆ τὰ 12%. Ἐπειδὴ ὅμως παρ’ ἡμῖν ὑπῆρχεν ἀκαμψία ὅτι εἶναι δυνατὸν μία Ἑταιρεία ξένη νὰ δημιουργήσῃ γενικὰ ἔξοδα ὑπερβαίνοντα πολὺ τὰ ποσὰ αὐτά, ἠξιώσαμεν ὅπως ὁρίσῃ ἀνώτατον ὅριον γενικῶν ἐξόδων καὶ τότε ἡ Ἑταιρεία εἶπε: Τί βάζετε σεῖς; Καὶ τότε ἐτέθη 17%, τὸ ὁποῖον ὑπεβιβάσθη. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν συνηντήσαμεν καμμίαν δυσκολίαν εἰς τὸν ὑποβιβασμόν, ἀφοῦ ἡ Ἑταιρεία εἶχε τὴν πεποίθησιν ὅτι οὔτε 14% δὲν θὰ φθάσουν τὰ γενικὰ ἔξοδα. Διότι, ὅπως γνωρίζετε, εἰς τὴν ἀρχὴν τὰ γενικὰ ἔξοδα εἶναι μεγαλύτερα, βραδύτερον ἐλαττοῦνται. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐκ τῆς συμβάσεως τὸ δικαίωμα νὰ παρακολουθῶμεν γενικῶς, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ ὑπερβαίνωμεν τὰ ὅρια. Ὅταν εἴπητε εἰς αὐτὴν νὰ μὴ πληρώνῃ 1000 δολλάρια τὸν διευθυντήν, θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀναλάβω εὐθύνην, ὅταν θέλητε σεῖς νὰ εἴπητε νὰ πληρώνω 500 δολλάρια εἰς τὸν διευθυντὴν ἑνὸς τοιούτου ἔργου. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην ὅτι τὰ ἔξοδα δὲν θὰ εἶναι οὔτε 14%. Ἔχω πλήρη πεποίθησιν, διότι ἡ Ἑταιρεία εἶναι συστηματοποιημένη, ἔχει μακρὰν πεῖραν καὶ εἰς ἔργα δυσχερέστερα δὲν ὑπερέβη τὰ 12%, δὲν βλέπω δὲ διατί εἰς ἡμᾶς θὰ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν τοῦτο. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα εἴτε 12%, εἴτε 14% ἐλάμβανε, δὲν θὰ ληφθοῦν ἐπὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῶν 10,000,000 δολλαρίων, διὰ τὸ ὁποῖον συνάπτεται τὸ δάνειον, διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ὀνομαστικόν, ἑπομένως τὰ γενικὰ ἔξοδα θὰ ὑπολογισθοῦν ἐπὶ τῶν ἔργων κατασκευῆς, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετασθοῦν, θὰ ἀφαιρεθοῦν τὰ 1.200.000 δολλάρια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἡ ἀμοιβὴ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας.

§153Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὅθεν εὑρεθεῖσα ἄοπλος, ἄνευ μέσων τοιούτων ὥστε νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Οὖλεν, ἂν δὲν δεχθῇς ὅλους τοὺς ὅρους μου, θὰ προτιμήσω τοὺς ἄλλους συναγωνιστάς σου, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ἐπιθυμίας της. Ἐν τούτοις ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠδυνήθη νὰ κατορθώσῃ μὲ τὴν συνδρομὴν καὶ τῆς ὑπευθύνου τότε Κυβερνήσεως εἶναι νὰ καταβιβάσῃ τὸ ποσοστὸν τῶν γενικῶν ἐξόδων καὶ ἀπὸ 17 εἰς 14%, ἀνεξαρτήτως τοῦ γεγονότος ἂν θὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ 14% ἢ ὀλιγώτερον, πάντως περιωρίσθη ὅσον ἐπέτρεπον αἱ τότε συνθῆκαι. Πλὴν δὲ τούτου τῇ ἀπαιτήσει τότε τῶν δημάρχων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἐπετύχομεν διὰ τῆς πιέσεως ἡ ὁποία ἠσκήθη τότε ὑπὸ τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν καὶ ἓν πρόσθετον δάνειον ἑνὸς ἑκατομμυρίου δολλαρίων πέραν τοῦ ποσοῦ τοῦ προωρισμένου διὰ τὰ μόνιμα ἔργα ὑδρεύσεως, διὰ τὰ ἔργα τῆς προσωρινῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ περιχώρων, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν. Δὲν γνωρίζω ἂν ὅλα τὰ ποσὰ αὐτὰ διετέθησαν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἤρχισαν δαπανώμενα εὐθὺς ἀμέσως διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν προσωρινῶν ἔργων ὑδρεύσεως τοῦ Κοκκιναρᾶ, Πάρνηθος κλπ....

§154Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ τοῦ θαλασσίου ὕδατος.

§155Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .... Ἂν δὲ ἀναλογισθῆτε ποῖαι ἦσαν αἱ συνθῆκαι ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν πρὸ 2 ἐτῶν καὶ ποῖαι σήμερον ὁπότε ἀκόμη δὲν ἔχουν τελειώσει τὰ ἔργα τοῦ Μαραθῶνος, θὰ ὁμολογήσητε ὅτι ποιά τις βελτίωσις ἐσημειώθη εἰς τὴν ὕδρευσιν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Αὐτὴ δὲ ἡ ὕδρευσις ὀφείλεται εἰς τὰ προσωρινὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν, διαθεσάσης, ὅπως εἶπα, τῇ ἐπιμονῇ τῆς τότε Κυβερνήσεως ἓν ἑκατομμύριον δολλαρίων πλὴν τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ διαθέσῃ διὰ τὴν λίμνην τοῦ Μαραθῶνος κλπ. Πλὴν δὲ τούτου ἀνέλαβε τὴν δαπάνην καὶ διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ θαλασσίου ὕδατος εἰς τὰς Ἀθήνας, τὸ ὁποῖον διατιθέμενον διὰ τὸ κατάβρεγμα τῶν ὁδῶν ἐλαφρύνει τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν παροχὴν ὕδατος διὰ τὰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ, πόσιμον ὕδωρ καὶ ἄλλας οἰκιακὰς ἀνάγκας. Διότι ἂν δὲν εἴχομεν τὸ θαλάσσιον ὕδωρ, ἂν ὄχι ἡ αὐτὴ ποσότης, ἀλλ’ ἓν μέγα ποσοστὸν τῆς ποσότητος αὐτῆς θὰ διετίθετο διὰ τὸ κατάβρεγμα τῶν ὁδῶν, ἀφαιρουμένου ἀπὸ τὸν δῆμον ἢ ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν Ὑδάτων αὐτὸ τὸ νερὸ τὸ ὁποῖον διατίθεται διὰ τὰς οἰκιακὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων. Ἠλέγχθη ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, διότι δὲν ἐξαντλεῖ τὴν ἐπιρροήν της σήμερον ὁπότε κατὰ τοὺς ἀσκήσαντας τὸν ἔλεγχον ἔχει τὴν δύναμιν νὰ βελτιώσῃ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Καὶ προετάθη ὑπὸ τοῦ κ. Γεωργιάδου ὅπως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἐνισχυόμενος μὲ ὁμόθυμον γνώμην τῆς Βουλῆς, ἀσκήσῃ πίεσιν ἐπὶ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν, ὅπως γίνῃ διαιτησία, ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Καὶ ἀπαντῶ. Ὄντως ἡ σύμβασις ὁμιλεῖ περὶ διαιτησίας. Ἀλλὰ περὶ ποίας διαιτησίας; Περὶ διαιτησίας ἀποσκοπούσης νὰ λύσῃ πᾶσαν ἐνδεχομένην διαφωνίαν εἰς πᾶσαν ἀναφυησομένην διαφορὰν μεταξὺ ἐργοδότου καὶ Οὖλεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν συμπεφωνημένων ὅρων τῆς συμβάσεως. Ἐγένετο μία σύμβασις. Ὀφείλει νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἂν δὲν ἐκτελεῖται καλῶς, τὸ μόνον δικαίωμα τοῦ Κράτους τὸ ὁποῖον ἔχει δὲν εἶναι νὰ τὴν κηρύξῃ ἔκπτωτον, ἀλλὰ νὰ προσφύγῃ εἰς μίαν διαιτησίαν, ἡ ὁποία θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα. Διαιτησία ὅμως ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ὅρων οὔτε ἀναγράφεται εἰς τὴν σύμβασιν, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναγραφῇ. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐμφανισθῇ κανεὶς χρηματοδότης καὶ ἐκτελεστής τῶν ἔργων... ὁ ὁποῖος θὰ ἐκινδύνευε νὰ ὑπογράψῃ μίαν σύμβασιν ὑπὸ τοὺς ὅρους Α, οἱ ὁποῖοι αὔριον εἰς τὴν πρώτην ἀντίξοον γνώμην τοῦ ἐργοδότου θὰ ἠδύναντο νὰ μεταβληθῶσι. Δὲν ἦτο λοιπὸν δυνατὸν τοιοῦτος ὅρος νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν σύμβασιν καὶ οὐδεὶς δίκαιος κριτὴς δύναται νὰ ἐλέγξῃ οὔτε τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις συνῆψε τὴν σύμβασιν, οὔτε τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία τὴν ἐψήφισε. Δηλαδὴ ὅρον μονομεροῦς λύσεως τῆς συμβάσεως δὲν ἀναγνωρίζει ἡ σύμβασις. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἐκείνη ἐπέτυχε κάτι τι, τὸ ὁποῖον, ἂν αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι τοῦ Κράτους ἢ αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς τὸ ἐπιτρέψωσιν, ἀποτελεῖ ἓν μέσον ἀπολύτως δραστικὸν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῶν Ἑλληνικῶν. Καὶ τὸ μέσον τοῦτο εἶναι τὸ ἑξῆς. Κατὰ τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν ὅπως αὕτη ὑπεγράφη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τότε καὶ ὅπως ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία τὴν ἐπεξειργάσθη καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἡ ὁποία τὴν ἐψήφιζε, προβλέπεται ὅτι ὁ ἐργοδότης εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαγοράσῃ τὸ ὅλον ἔργον ἐντὸς μιᾶς σχετικῆς μακρᾶς διαρκείας, μετὰ 20 ἔτη, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς. Καὶ τότε, ὅταν ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν εἶχε λήξει καὶ ὅταν ὁμόθυμος πλέον ἡ Βουλὴ εὑρεθεῖσα πρὸ τῆς καταστάσεως τὴν ὁποίαν βραχέως εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἐκθέσω, εἶχεν ἐκφράσει, ἐπαναλαμβάνω, τὰς βαθείας κομματικὰς ἀντιθέσεις, αἱ ὁποῖαι τότε μᾶς ἐχώριζαν, εἶχε, λέγω, ἐκφράσει τὴν ὁμόθυμον γνώμην της ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ σύμβασις, τότε ὁ κ. Μιχαλακόπουλος, ὡς Πρωθυπουργός, ἐζήτησε νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα ὅπως διὰ Διατάγματος τροποποιῇ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, διότι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ ἀκόμη καλυτέρους ὅρους ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν. Μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων ἀνέφερεν ὅτι ἀπεσκόπει νὰ ἐλαττώσῃ καὶ τὸν χρόνον τῆς ἐξαγορᾶς εἰς μίαν πενταετίαν. Ἐγὼ δὲ τότε, ἐνθυμοῦμαι, εἶπον, εἰς τὸν κ. Μιχαλακόπουλον, ὅτι τοῦτο εἶναι μία ματαία προσπάθεια, ὄχι διότι δὲν ἐνεφάνιζεν ἐλπίδας ἐπιτυχίας, διότι ἀφοῦ ὁ Πρωθυπουργὸς τὸ ἔλεγε, θὰ ἐγνώριζεν ὅτι θὰ εἶχε μικρὰς ἐλπίδας ἐπιτυχίας, ἀλλὰ διότι δὲν θὰ ἐνεφανίζετο ποτὲ περίπτωσις πρακτικῆς ἐνασκήσεως τοῦ τοιούτου εὐεργετήματος. Καὶ ὁ κ. Μιχαλακόπουλος ἀπήντησεν ὅτι ἐγὼ ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν πᾶν μέσον τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τὸ διαθέσω διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ ἐξασφαλίσω καὶ τὸν ὅρον τοῦτον. Δὲν ζημιούμεθα τίποτε, ἴσως δὲ εὕρωμεν εἰς τὸ μέλλον καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐξαγορᾶς. Καὶ σήμερον ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς εἶπε διὰ τὸ πλεονέκτημα τοῦτο τῆς συμβάσεως, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἓν πλεονέκτημα ἀνυπολογίστου ἀξίας. Εὔχομαι καὶ ἐγὼ ὅπως εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἐξαγοράσωμεν τὰ ἔργα ἐκεῖνα. Ὁμολογῶ ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη δὲν τὸ πιστεύω.

§156Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅσοι καταγίνονται εἰς μελέτας συμβάσεων μετὰ δήμου ἢ καὶ Κράτους θὰ παρατηρήσουν ὅτι οἱ χρηματοδόται ζητοῦν νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὰ ἔργα τόσον χρόνον, ὅσος θὰ ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου. Καὶ εἰς τὴν σύμβασιν ταύτην κατ’ ἀρχὰς ἐζητήθησαν 27 ἔτη, τὰ ὁποῖα κατόπιν περιωρίσθησαν εἰς 10 καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως κατωρθώθη ὅπως ἡ ἐξαγορὰ γίνῃ μετὰ πέντε ἔτη. Ὡς πρὸς τὸ λεχθὲν ὅτι ὁ δῆμος Ἀθηνῶν δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξαγοράσῃ τὰ ἔργα ταῦτα, εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰ ἔργα εἶναι δημοτικὰ καὶ ὄχι δημόσια. Τὸ πολὺ–πολὺ προκειμένου περὶ τῆς πρωτευούσης, τὸ Κράτος ἔρχεται βοηθὸς τοῦ δήμου. Ἡ ὑπόθεσις ὅμως τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἦτο δημοτική, ἀλλὰ κρατική, διότι ὡς τοιαύτην τὴν ἐθεώρησε καὶ ἡ Κυβέρνησις Τρικούπη καὶ ἡ Κυβέρνησις Θεοτόκη, ἂν δὲ ἐγὼ δὲν ἤθελον ἀκολουθήσει τὴν πολιτικὴν αὐτὴν θὰ ἐθυσίαζον τὸ ἀγαθὸν τῆς ὑδρεύσεως. Ὅταν ἐζήτησα τὴν ἐξαγορὰν εἰς μίαν πενταετίαν, εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι ἀνοίγεται στάδιον συναγωνισμοῦ πρὸς μίαν νέαν Ἑταιρείαν, ἥτις θὰ ἠδύνατο νὰ προσφέρῃ κρείττονας ὅρους ἐκμεταλλεύσεως καὶ τότε ἡ Ἑταιρεία Οὗλεν θὰ ἠναγκάζετο νὰ βελτιώσῃ τοὺς ὅρους αὐτῆς. Ὁ ὅρος οὗτος θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι ἦτο μία ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως.

§157Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠλέγχθη ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις καθόσον ἀφορᾶ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μου νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν γενόμενον ἔλεγχον. Ἁρμόδιος εἶναι νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός. Εἰς ἐμὲ ὅμως δὲν μένει οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι Ὑπουργὸς ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἐλευθεροφρόνων δὲν παρέλειψε καὶ τὸ ἐλάχιστον εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, χαριζόμενος τάχα εἰς ξένην Ἑταιρείαν. Δὲν μένει εἰς ἐμὲ οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι οἱ λόγοι τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ ὅσον βραχεῖς καὶ ἂν εἶναι θὰ καταρρίψουν ὡς ἀπολύτως ἀβασίμους μίαν πρὸς μίαν ὅλας τὰς κατ’ αὐτοῦ ἐκτοξευθείσας σήμερον κατηγορίας. Δέον ὅμως νὰ ἔχωμεν πάντοτε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς εὑρίσκεται πρὸ μιᾶς κατηρτισμένης συμβάσεως, πρὸ μιᾶς συμβάσεως ἡ ὁποία τῷ παρέχει περιωρισμένα ὅρια δράσεως, ὅρια περιοριζόμενα ὑπὸ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως καὶ μόνην ἔχει ἀποστολὴν νὰ ἐποπτεύῃ ἐπὶ τῆς πιστῆς ἐφαρμογῆς τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως ἐκείνης. Δι’ ἡμᾶς ὅμως τοὺς ὁπωσδήποτε συντελέσαντας εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς συμβάσεως ἐκείνης, παραμένει μία ἐλπίς, μία βεβαιότης, ὅτι ὅταν τὸ ἔργον συντελεσθῇ καὶ ὅταν ἡ ὀξύτης τοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ μετριασθῇ καὶ κριθῇ τὸ ἐπιτελεσθὲν ἔργον ψυχραίμως, ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία συνῆψε τὴν σύμβασιν καὶ ἡμεῖς ὅλοι οἱ ὁποῖοι τότε συνετελέσαμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως ἐκείνης, θὰ ἔχωμεν νὰ ἀκούσωμεν λόγους εὐχαριστιῶν διὰ τὸ ἐπιτελεσθὲν ἔργον. Μεθ’ ὑπερηφανείας δὲ πιστεύομεν ὅτι ἡ Δʹ Συνέλευσις, ἴσως καὶ κατὰ σύμπτωσιν, διότι ὁ καρπὸς εἶχε πλέον ὡριμάσει, ἐπειδὴ τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως συνεζητεῖτο ἀπὸ ἱκανῶν ἐτῶν, ἐπετέλεσεν ἓν τόσον σοβαρὸν ἔργον, ὄχι μόνον ἐξυπηρετικὸν τῶν ἀναγκῶν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, ἀλλ’ ἔργον αὐτόχρημα ἐθνικόν. (Χειροκροτήματα).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§159Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Λυποῦμαι ἰδιότι δὲν ἐπρόφθασα νὰ χειροκροτήσω καὶ ἐγὼ τὸν ἄρτι κατελθόντα ἐκ τοῦ βήματος ἀγαπητὸν συνάδελφον, ὁ ὁποῖος εὗρε τὴν εὐκαιρίαν νὰ κερδίσῃ μίαν νίκην ἄνευ ἀντιπάλου. Διότι οὐδεὶς ἐπεχείρησε νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν τὴν συνάψασαν τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν καὶ δὲν ἐπεχείρησε κανεὶς νὰ τὴν κατηγορήσῃ διότι, ὡς ὀρθῶς πρὸ τῆς διακοπῆς ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἀποχωρήσῃ προσωρινῶς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς εἶπεν, ἂν ὑπάρχουν εὐθῦναι, παρῆλθον, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς συμβάσεως τὴν ὁποίαν συνῆψε παρούσης τῆς τότε Συνελεύσεως, τὴν ὁποίαν ἐπεκύρωσεν ἡ Συνέλευσις καὶ περὶ τῆς ὁποίας δὲν θὰ εἴχομεν ἡμεῖς εἰμὴ πολιτικὰς εὐθύνας νὰ ζητήσωμεν ἂν ὑφίστατο ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει σήμερον. Δι’ αὐτὸ καὶ δὲν ἐπιχειροῦμεν κατηγορίαν κατὰ τῆς συμβάσεως. Ἐπερίττευον δὲ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας συναδέλφου ἡ μακρὰ ἀγόρευσις καὶ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ αἱ διακοπαί. Οὐδεὶς ἐπεχείρησε νὰ κατηγορήσῃ τὴν ἐργασίαν ἐκείνην, ὅπως οὐδεὶς ἠμφισβήτησε τὴν ἀνάγκην μιᾶς συμβάσεως περὶ ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Ἂν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως παρουσιάσθησαν ἀτέλειαι, ἂν ἔλαβον χώραν πράξεις ἀξιόμεμπτοι, ὀφειλόμεναι εἰς ἀτελείας τῆς συμβάσεως ἐκείνης καὶ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω ὅτι θεωροῦμεν ὑπεύθυνον τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ἐξ ὁλοκλήρου, διότι ὁσηδήποτε ἐχεμύθεια καὶ ἂν κατεβλήθη περὶ τὴν σύναψιν μιᾶς συμβάσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ μείνουν κενά, τὰ ὁποῖα νὰ ἐξαφανισθοῦν εἰς τὸν μετέπειτα καιρόν, ἐφόσον δὲν πρόκειται περὶ κενῶν τὰ ὁποῖα προσκόπτουν εἰς τὴν πρόχειρον ἀντίληψιν. Ἡμεῖς φέρομεν τὸ ζήτημα τῆς Οὖλεν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀναπτύξωμεν καὶ νὰ ἐξετάσωμεν τὰ παράπονα τὰ ἀναγόμενα εἰς ὡρισμένα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα δὲν ἀφορῶσι οὐδὲ τὸν σημερινὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλ’ ἀφορῶσι τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως. Ὡς δὲ ἐγὼ ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ, ὅσα περιῆλθον εἰς γνῶσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ παράπονα, ἐφρόντισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἐξετασθῶσιν. Ἀλλὰ διὰ τῆς ἐπερωτήσεως ἐσκοποῦμεν καὶ σκοποῦμεν νὰ καταστήσωμεν γνωστὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον ὅλα τὰ παράπονα ὅσα ἔχουν γεννηθῆ παρὰ τῷ Λαῷ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὅλας τὰς ἀτελείας τὰς κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν παρουσιαζομένας καὶ νὰ ζητήσωμεν νὰ λάβῃ πρόνοιαν πρὸς θεραπείαν αὐτῶν, διὰ νὰ ἔχωμεν καὶ τὸ δικαίωμα, ἂν δὲν λάβῃ τοιαύτην πρόνοιαν, νὰ μεμφθῶμεν αὐτοῦ ὡς ἀμελήσαντος. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων εἰσηγάγομεν τὴν ἐπερώτησιν. Ὁ

§160Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Σύστασιν.

§161Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μᾶλλον σύστασιν, διότι τί νὰ κατηγορήσω τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ὁ ὁποῖος ἓξ μῆνας Ὑπουργὸς εὗρε τὴν σύμβασιν ἐν ἐφαρμογῇ καὶ ὁ ὁποῖος ὅσα τῷ ὑπεδείχθησαν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας νὰ λάβῃ μέτρα τὰ ἔλαβεν; Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐμφανίζονται ἔξω ἄλλα ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει ὅμως γνῶσιν, πρέπει νὰ τὸν πείσω, ὅτι αὐτὰ εἶναι ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ συστήσῃ νὰ διορθωθῶσιν. Εἶναι περιττὸν λοιπὸν νὰ ἀνοίξῃ ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις καὶ νὰ καταναλωθῇ τόσος χρόνος. Ἐγὼ ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω τὰ περὶ τῆς Οὖλεν πρό τινων μηνῶν. Εἶχον μεταβῆ εἰς τὸ Θεραπευτήριον «Εὐαγγελισμὸς» διὰ νὰ ἐπισκεφθῶ κάποιον φίλον μου πάσχοντα. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ» εὗρεν ἐνώπιόν της ἕνα βουλευτὴν καὶ ἐνόμισε καλὸν νὰ τῷ κάμῃ παραστάσεις διὰ τὴν κατάστασιν. Μοὶ ἔδωσε λοιπὸν ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων ἐδεικνύετο ὅτι τὸ πληρωτέον ἐτήσιον ποσὸν τιμήματος ὕδατος ἐπρόκειτο νὰ ἀνέλθῃ εἰς δραχμὰς 300.000. Μοὶ παρεπονοῦντο δὲ ὅτι, καλὰ τέλος πάντων, νὰ πληρώσωμεν, ἡμεῖς ἐπληρώναμεν εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων κατ’ ἀποκοπὴν ἓν ποσὸν 10,000 δραχμῶν, ἀλλὰ τότε ἐξεμεταλλευόμεθα, ὁ «Εὐαγγελισμός», χωρὶς νὰ δεχώμεθα δωρεὰν κανένα, χωρὶς νὰ ἐκπίπτωμεν ἔξοδα νοσηλείας ἀπὸ κανένα καὶ σήμερον μὲ τὸν ψηφισθέντα ὀργανισμὸν ὑπὸ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, τὸ Θεραπευτήριον μετεβλήθη εἰς δημόσιον ἵδρυμα, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκπίπτωμεν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους 20%, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ νοσηλεύωμεν δωρεὰν χιλιάδας ἀσθενῶν. Ἐγὼ ὅταν ἤκουσα τόσον ποσὸν ἐξεπλάγην. Μοὶ ἔδωσαν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀπηυθύνετο πρὸς τὴν Ἑταιρείαν Οὖλεν καὶ ἀπάντησιν τῆς Ἑταιρείας, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑταιρεία παρατηρεῖ μετά τινος σκαιότητος τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ», διότι ἀπηύθυνε τοιαύτην αἴτησιν. Τοὺς εἶπα’ ἀπευθυνθεῖτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον εἶναι ἁρμόδιον νὰ εἰσηγηθῇ μίαν βελτίωσιν αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Καὶ μὲ ἤκουσαν καὶ νομίζω ὅτι ὑπέβαλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τὴν αἴτησιν αὐτήν. Μοὶ ἐγεννήθη δὲ τὸ πρῶτον ζήτημα, δηλαδὴ τὸ ζήτημα τῆς διατιμήσεως τοῦ ὕδατος. Φίλος μου κατόπιν ἰδιοκτήτης ἐν Κηφισσιᾷ μοὶ παρεπονέθη ὅτι ἐπεχείρησε νὰ διορθώσῃ τὸν σωλῆνα, διὰ τοῦ ὁποίου λαμβάνει τὸ ὕδωρ, συμφωνήσας νὰ πληρώσῃ 35 δραχμάς. Ἄνθρωποι τῆς Ἑταιρείας ὅταν τὸ ἀντελήφθησαν, τοῦ ἐσταμάτησαν τὸ νερό. «Ἀπαγορεύομεν», τῷ λέγουσι. «Διατί;» ἀπαντᾷ ὁ φίλος μου. «Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ὑπηρεσίας τῆς Ἑταιρείας. Θὰ καταβάλλετε 500 δραχμάς, θὰ δαπανήσωμεν ἡμεῖς διὰ νὰ διορθώσωμεν τὸν σωλῆνα καὶ νὰ κερδίσωμεν τὸ ὑπόλοιπον. Ἠναγκάσθη νὰ καταβάλῃ τὸ ζητούμενον ποτὸν καὶ τῷ ἐστάλη κατόπιν ὁ λογαριασμὸς διὰ δραχμὰς 350, ἀντὶ 35.

§162Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν ἐπισκευῶν ὑπάρχει ῥητὸς ὅρος, καθ’ ὃν οἱ πελάται θὰ πληρώνουν τὰ πραγματικὰ ἔξοδα τοῦ ἐργάτου σὺν 10%.

§163Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ὅρος;

§164Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν τὸν ἐνθυμοῦμαι, ἀλλ’ ὑπάρχει αὐτὸς ὁ ὅρος. Ἐπειδὴ ἤκουσα παράπονα, μετὰ περιεργείας ἠρώτησα πῶς συμβαίνει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ μοὶ εἶπον ὅτι ἡ Ἑταιρεία ὑδρεύσεως—περὶ τούτου δὲν ἐγγυῶμαι διότι τὸ ἤκουσα ἐξωδίκως—συνιστᾷ εἰς τοὺς πελάτας της νὰ ὑπογράφουν πόσην ὥραν ἐργάζεται ὁ ἐργάτης διὰ νὰ κανονίζῃ τὸ ποσόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπάρχει αὐτὸς ὁ ὅρος, ὅτι οἱ πελάται θὰ πληρώνουν τὴν ἀξίαν τῆς ἐργασίας τοῦ ἐργάτου σὺν 10%.

§165Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Τὸ θέμα ἀκριβῶς διὰ τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν ἐδῶ εἶναι ὅτι ἡ Ἑταιρεία Οὖλεν παρουσιάζει εἰς τοὺς πελάτας της ἐξωγκωμένους λογαριασμούς. Δυνατὸν ὁ κ. Βαλαλᾶς νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ σύμβασις ἀναφέρει ρητῶς ὅτι ἡ Ἑταιρεία εἰσπράττει ἀπὸ τοὺς πελάτας. Τὸ θέμα ὅμως εἶναι ὅτι αἱ ἀπαιτούμεναι ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας δαπάναι εἶναι δαπάναι ληστρικαί, διότι ὅταν πρέπει νὰ πληρώσῃ κανεὶς 35 δραχμὰς καὶ πληρώνει 350, τί ἄλλο εἶναι παρὰ ληστεία;

§166Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Λοιπὸν θὰ συζητήσωμεν περαιτέρω περὶ τοῦ ἀποκλειστικοῦ αὐτοῦ δικαιώματος τῶν ἐπισκευῶν. Ἄλλη ἀφορμὴ τῆς μελέτης μου μοὶ ἔδωσε τὸ τιμολόγιον καὶ τετάρτην ἀφορμὴ τὸ ζήτημα τῆς μισθοδοσίας τοῦ προσωπικοῦ. Ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων ἔχω νὰ συζητήσω, ἀλλὰ πρὶν ἢ ἐπιληφθῶ τῆς συζητήσεως, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δολλαρίων τοῦ δανείου, δηλαδὴ τῆς Ἑταιρείας Ὑδάτων, ἐδαπανήθη καὶ ἂν ἔχῃ τὸν ἀπολογισμὸν τῆς δαπάνης, διότι ἐγὼ δὲν ἠδυνήθην νὰ τὸ μάθω.

§167Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ Ἑταιρεία Οὖλεν διέθεσεν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν προσωρινῶν ἔργων ὑδρεύσεως.

§168Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἔχετε τὸν ἀπολογισμόν, ἀλλὰ τὴν βεβαίωσιν.

§169Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα.

§170Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ συζητήσω τότε, δὲν εἶναι ἰδικόν μου τὸ λάθος. Ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ τελευταίου ζητήματος ἀπὸ τοῦ ζητήματος τῆς μισθοδοσίας τοῦ προσωπικοῦ, ὡς ἀνεπτύχθη ἐνταῦθα πρὸ ὀλίγου. Ὑποστηρίζω τὴν γνώμην καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ ὑποστηρίζω καὶ τώρα ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῶν δαπανῶν καὶ τῶν μισθοδοσιῶν τοῦ προσωπικοῦ τὸν ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει κατὰ τὴν νομικὴν φράσιν, ἔννομον συμφέρον νὰ κρίνῃ τὸν τοιοῦτον ἔλεγχον, διότι τὸ περίσσευμα τῶν τοιούτων δαπανῶν εἶναι ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Τὸ ζήτημα ἠμφισβητήθη, ἡ ἰδική μου παρατήρησις εἶναι ἡ ἑξῆς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 21 τῆς συμβάσεως τῶν ὑδάτων (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐκτέλεσις πάντων τῶν ἔργων.... κλπ.» Εἶναι δὲ κατὰ τὸ τελευταῖον ἄρθρον 29, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δαπανῶν κλπ., τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «.... τὸ ὑπόλοιπον ἀπομένει εἰς χεῖρας τῆς Ἑταιρείας.... κλπ.» Ὑφίσταται λοιπὸν ἔννομον συμφέρον ἐλέγχου καὶ μισθοδοσιῶν. Καὶ ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ μισθοὶ εἶναι ἀδικαιολογήτως ὑπερβολικοὶ καὶ ὅτι συντρέχει εὐκαιρία νὰ ἐλαττωθῶσι, θὰ πρέπει τὸ ὑπουργεῖον νὰ ἐπέμβῃ καὶ ἐν τούτῳ.

§171Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ σᾶς τὰ ἐξηγήσω κατόπιν.

§172Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον περισσότερον ἠνώχλησε τοὺς πολίτας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς εἶναι ἡ φορολογία. Δὲν τολμῶ νὰ κατηγορήσω τὴν σύμβασιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι διατρέχω τὸν κίνδυνον νὰ ἀκούσω κανένα ἄλλον πανηγυρικὸν τῆς συμβάσεως. Θὰ τὸν διατυπώσω κατὰ τρόπον ποὺ νὰ μὴ προκαλέσῃ τὴν μῆνιν....

§173Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον καὶ εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου ὅτι σκοπός μου δὲν ἦτο νὰ ἐκφωνήσω πανηγυρικὸν ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν, ἐδικαιολόγησα μόνον τὴν πρᾶξιν τὴν ἰδικήν μας.

§174Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. .... ἡ ὁποία δὲν κατηγορήθη ἀπὸ κανένα.

§175Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατηγορήθη. Καὶ ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐψήφισε τὴν σύμβασιν καὶ ἡ δημοκρατικὴ Βουλή, δὲν ἀφίνουν εἰς τοὺς διαδόχους της δυσβάστακτον βάρος....

§176Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ὑπήχθη ὑπὸ κατηγορίαν σήμερον ἡ σύμβασις τῆς Οὖλεν, οὐδὲ εἶπε κανεὶς ὅτι ἐδαπανήσατε τὸ ποσὸν τῶν 800,000 δραχμῶν ὁλόκληρον ἐπὶ ματαίῳ. Ἀλλ’ ἐπεχείρησα αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀναφερθῶ εἰς ἀτελείας τῆς συμβάσεως ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ποσοῦ τῆς φορολογίας. Εἴχατε ὑπολογίσει διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου 6½% ἐπὶ τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου. Ἀποδεικνύει ἡ ἐφαρμογὴ ὅτι κακῶς εἴχατε ὑπολογίσει.

§177Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, εἴχομεν ὑπολογίσει πολὺ καλῶς.

§178Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ λέγω κακῶς.

§179Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἴπω τὸ διατί.

§180Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὄχι.

§181Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν γίνεται συζήτησις. Τότε ἡ λίρα ἦτο 450 δραχμὰς καὶ σήμερον εἶναι 365 καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ δανείου εἰς δολλάρια....

§182Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις. Εἶσθε νεώτερος καὶ πρέπει νὰ εἶσθε ὀλιγώτερον νευρικός, νὰ συνηθίσητε δὲ νὰ ἀκούετε καὶ τὰς ἀντιθέτους γνώμας. Σᾶς λέγω κακὸς ὑπολογισμός. Λοιπὸν καὶ θὰ ἴδητε τὸ ἐπιχείρημά σας ποῦ φθάνει. Τὸ αὐξήσατε ἀπὸ 6½% εἰς 8%. Τὸ δέχομαι αὐτό, διότι ἔπεσε περισσότερον ἡ τιμὴ τῆς δραχμῆς καὶ ἑτοιμάζεσθε τώρα—καὶ δυστυχῶς καλῶς ἑτοιμάζεσθε—νὰ τὸ αὐξήσητε εἰς 12%. Ἀλλὰ δὲν ἐπολλαπλασιάσθη ἡ τιμὴ τῆς λίρας. Καὶ τί ἀπομένει; Τὸ ὅτι κακῶς ὑπολογίσατε. Καὶ ποῦ θέλετε νὰ ξεσπάσῃ αὐτὴ ἡ ἀτελὴς μελέτη; Ἐξέσπασεν εἰς τὸ μισθολόγιον τοῦ ὕδατος. Καὶ ἔρχεται ὁ «Εὐαγγελισμὸς» νὰ πληρώσῃ 300,000 δραχμὰς καὶ ἔρχονται οἱ ἄλλοι ὑδρολῆπται καὶ παραπονοῦνται, διότι ἀπὸ 100 δραχμὰς ἔρχονται νὰ πληρώσουν 400.

§183Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς διακόψω. Τὸ ζήτημα τὸ ἂν ὁ Λαὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς θὰ ἐβάσταζε τὸ βάρος αὐτὸ εἶχε πιστευθῆ παρ’ ἡμῖν. Εἴχομεν πιστεύσει ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν μὲ μίαν καλὴν κατανομὴν νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ τὸ ἔργον διὰ νέου δανείου. Ἂν ἐνεφανίζετο τὸ φαινόμενον ὅτι ὁ Λαὸς δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ βαστάξῃ αὐτὸ τὸ βάρος, εἶχε γίνει τότε σκέψις ὅτι ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ ἓν νέον δάνειον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς ἐνδιαμέσους τόκους. Ἂν ἐγένετο τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δὲν θὰ ἦτο δύσκολον πολύ, διότι ἡ Ἑταιρεία θὰ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ τὸ ποσὸν τοῦτο. Ὑποθέτω δὲ ὅτι καὶ τώρα θὰ δύναται νὰ εὕρῃ τὸ ποσὸν αὐτό. Δύναται λοιπὸν νὰ γίνῃ ἓν δάνειον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς ἐνδιαμέσους τόκους καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ λείψῃ ὅλη ἡ πηγὴ τῶν παραπόνων. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἂν δὲν ἤρχετο καὶ ἄλλη στενοχωρία μαζὶ μὲ τὴν παροῦσαν, δὲν θὰ ἦτο πολὺ μέγα. Ἀλλ’ ὡς γνωρίζετε, αἱ στενοχωρίαι αὐτὴν τὴν ἐποχὴν ηὔξησαν.

§184Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀναμφισβητήτως δύο εἶναι τὰ μεγάλα παράπονα. Τὸ πρῶτον παράπονον εἶναι ὅτι εἴς τινας περιπτώσεις δὲν γνωρίζω πόσας, ἑκατόν, διακοσίας, τριακοσίας, θεωροῦνται ὑπερβολικαὶ αἱ ἀξιώσεις τῆς Ἑταιρείας. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ὀρθῶς εἴπατε ὅτι οἱ πολῖται πρέπει νὰ καταφεύγουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον ἔχει τὰ μέσα νὰ ἐλέγξῃ τὴν Ἑταιρείαν. Εἴπατε δὲ σεῖς ὁ ἴδιος ὅτι ἐπείσθητε ἔτι, ὅ,τι ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τὸν προϊστάμενον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ἔκαμε.

§185Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐξ ὅσων περιῆλθον εἰς γνῶσίν μου.

§186Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς καὶ ἂν εἶναι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, δὲν θὰ εἶναι ὑπεύθυνος δι’ ὅσα τῷ καταγγέλλουν. Τὸ δεύτερον παράπονον εἶναι τοῦτο καὶ ὀρθῶς τὸ ἐθίξατε καὶ συμφωνῶ μαζί σας. Ὁ Λαὸς πρέπει νὰ πληρώσῃ διὰ τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον κατασκευάζονται τὰ ἔργα, κατὰ τὸ ὁποῖον διάστημα δὲν θὰ ἔχῃ τὸ ὕδωρ. Θὰ ἔχῃ μικρὰν βελτίωσιν, θὰ ἔχῃ, ἂν θέλητε, μεγάλην βελτίωσιν. Λέγω τοῦτο, ὅτι ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ Ἑταιρεία αὕτη, πέρυσι θὰ εἴχομεν περιέλθει εἰς κατάστασιν δίψης καθ’ ὅλας τὰς γνώμας τῶν τότε ὑπευθύνων. Ἀλλὰ τὸ ὅτι ἐπρόκειτο νὰ στερηθῇ τις, δὲν αἰσθάνεται ποτέ. Τοῦτο ἀναμφισβητήτως εἶναι βεβαίως τὸ τρωτὸν τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν τότε συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, εἰς συνομιλίαν τὴν ὁποίαν ἔσχον μετ’ αὐτοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διότι συνέπιπτε τότε νὰ εἶμαι καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν εἶχα παρακαλέσει τοῦτο ἀκριβῶς· νὰ καλέσῃ τὴν Ἑταιρείαν, ἥτις τότε σημειωτέον συνῆπτεν ὁμοίαν σύμβασιν μὲ τὸ Πολωνικὸν Κράτος καὶ νὰ συστήσῃ ὅπως, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἐπιβάρυνσιν ταύτην τοῦ Λαοῦ, νὰ ζητήσῃ λέγω, ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν νὰ κεφαλοποιήσωμεν τοὺς διαμέσους τόκους. Δὲν γνωρίζω κανένα εἰς τὸν κόσμον, ὅστις νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ χρήματα καὶ νὰ μὴ ζητήσῃ τόκους. Δυνατὸν νὰ λέγουν οἱ ἰσχυροὶ ὅτι οἱ τόκοι ἀποτελοῦν παράλογον χρηματισμόν, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι φαινόμενον ἀμείλικτον.

§187Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἕνας ποὺ δὲν ἔχει, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβαρύνεται μὲ νέα βάρη διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς οἰκονομικῆς του καταστάσεως.

§188Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι μία λύσις αὕτη, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ πεθάνῃ τις ἐκ τῆς δείψης. Ἐκτὸς τούτου ἐπετύχομεν καὶ κάτι ἄλλο. Ἐπετύχομεν τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου εἰς τέσσαρας τμηματικὰς δόσεις, ἐνῷ ἡ Ἑταιρεία ἐδικαιοῦτο νὰ τὸ ἐκδώσῃ εἰς μίαν δόσιν. Κατὰ τοῦτο θὰ ἔχωμεν μόνον ἐπιβάρυνσιν κατ’ ἔτος οὐχὶ ὁλοκλήρου τοῦ δανείου, ἀλλὰ μὲ τὸ ¼ αὐτοῦ κατ’ ἔτος. Ὅταν δὲ κεφαλοποιηθοῦν οἱ τόκοι μὲ τὸ ὅλον δάνειον, ἕκαστος θὰ πληρώσῃ κάτι τι περισσότερον, ἀλλ’ ὅταν πλέον θὰ ἔχῃ τὸ νερό. Καὶ ταύτην λοιπὸν τὴν πρόνοιαν ἡ ἀτυχὴς ἐκείνη Κυβέρνησις εἶχε λάβει, συνέπεσεν ὅμως ἡ ἀνατροπὴ ἡμῶν καὶ αἱ προθέσεις ἡμῶν ἀνετράπησαν.

§189Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπιλαμβανόμενος καὶ ἐγὼ τοῦ θέματος, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσω ὑποστηρίζων ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὸ ζήτημα τῶν μισθοδοσιῶν. Λέγω τοῦτο, διότι καὶ ἐντύπωσιν μεγάλην εἶχε κάμει εἰς τὸν κόσμον τὸ ποσὸν τῶν μισθοδοσιῶν, τὸ ὁποῖον ἐν σχέσει πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς ἀντιλήψεις καὶ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν δραχμὴν θεωρεῖται μέγα. Τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν ἔχει καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ εἰς τιμήν της ἔχω νὰ ἀναφέρω τοῦτο ἐξ ἀποφάσεως ἐκδικάσεως τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς Ἑταιρείας τὴν ὁποίαν ἔλαβον, ἀποδεικνύεται ὅτι ἐπὶ ὑποβληθέντος ἀπολογισμοῦ δαπάνης 4,563,134 δραχμῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐνέκρινε μόνον 3,363,000 καὶ ἐξέπεσεν 1,200,000 δραχμάς. Ἔχω δεδομένον λοιπὸν ὅτι ἡ γνώμη τῆς ὑπηρεσίας εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ καλῶς ἐπεμβαίνει. Πρέπει δὲ νὰ τονισθῇ τοῦτο. Ἡ ὑπηρεσία πρέπει νὰ ἐπιμένῃ καὶ νὰ μὴ δεχθῇ οὐδὲ νὰ θέσῃ ὑπὸ κρίσιν, οὔτε ὑπὸ διαιτησίαν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ πιστεύω ὅτι ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐλέγχῃ τοὺς λογαριασμούς. Εἶναι οὐσιῶδες τοῦτο, ὡς εἶπον πρότερον, διότι ἡ ἐλάττωσις τῶν τοιούτων δαπανῶν θὰ φέρῃ αὔξησιν τοῦ περισσεύματος ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ἐκεῖνο ὅπερ ἔχω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν δαπανῶν ἔχει νὰ ἐπηρεάσῃ ἀναλόγως καὶ τὸ τίμημα τοῦ ὕδατος, διότι ἐφόσον δὲν ἐπαρκοῦν τὰ ἔσοδα τοῦ τοκοχρεωλυσίου καὶ ἄλλα ἔσοδα, ἐπὶ τοσοῦτον εἶναι ἠναγκασμένη νὰ αὐξάνῃ τὴν τιμὴν τοῦ ὕδατος. Εἶναι καὶ τοῦτο εἷς λόγος τοῦ νὰ ζητοῦμεν τὴν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς δαπάνας. Τὸ τελευταῖον κονδύλιον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, εἶναι τὸ τῶν καταχρήσεων εἰς τὰ ἔργα. Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἑταιρεία, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Βαλαλᾶς, νὰ ἐνεργῇ αὐτὰς τὰς ἐπισκευάς, ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράττῃ ὅσα νομίζει αὐτὴ ὅτι πρέπει νὰ εἰσπράττῃ καὶ νὰ δαπανᾷ διὰ λογαριασμὸν τῶν πολιτῶν ἀφειδῶς.

§190Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ σᾶς ἐξηγήσω.

§191Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἐφόσον ἡ Ἑταιρεία ποιεῖται χρῆσιν τοῦ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπὶ βλάβῃ τῶν πολιτῶν καὶ ἐπὶ ἰδίᾳ ὠφελείᾳ, δὲν ἠξεύρω καὶ τί δαπανᾷ, διότι εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τὸν ὁποῖον μοὶ ἔδωκαν, δὲν μοὶ ἔδωκαν ἀπολογισμὸν εἰσπράξεων καὶ δαπανῶν. Φαίνεται ὅτι εἶναι ἄλλο ταμεῖον.

§192Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι ἄγνοια τοῦ κόσμου.

§193Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ θεωρήσω ἄγνοιαν τοῦ κόσμου, ὅταν ἔχω δεδομένον τοῦτο, ὅτι μίαν ἐργασίαν, διὰ τὴν ὁποίαν συνεφωνήθη ἰδιώτης τεχνίτης νὰ τὴν περαιώσῃ ἀντὶ 35 δραχμῶν, ἡ Ἑταιρεία ἐζήτησεν 350 δραχμάς. Νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ κατάχρησιν ἐξουσίας, ἂν ὄχι χρημάτων κατάχρησιν, ἐφόσον ὅμως γίνεται ἐπὶ τῷ ἰδιοτελεῖ σκοπῷ πρὸς πορισμὸν εὐτελοῦς κέρδους, ἀποτελεῖ τὸ τοιοῦτον ἀδίκημα. Ἀφοῦ ἐξετάσητε τὰ πράγματα ἐφεξῆς, νὰ μὴ ἐπιτρέψητε τὴν ἐξακολούθησιν τῶν τοιούτων.

§194Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχω ὑπηρεσίαν ἐλέγχου παρὰ τῇ Ἑταιρείᾳ. Δύναταί τις νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐλέγχου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας παρὰ τῇ Ἑταιρείᾳ καὶ νὰ εἴπω ὅτι ὁ λογαριασμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι ἔχει τοῦτο καὶ τοῦτο.

§195Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸ πολὺ κοινὸν δὲν τὸ γνωρίζει τοῦτο.

§196Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω μίαν παράκλησιν, ἂν θέλητε ἀξίωσιν....

§197Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸν λογαριασμὸν τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ» τὸν ἔστειλα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι καὶ ὁ κ. Λοπρέστης, ἡ ὁποία θὰ κάμῃ τὸν ἔλεγχον. Θὰ ὑπάγῃ οἱοσδήποτε νὰ τοῦ ἐξηγήσῃ τὰ παράπονά του.

§198Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ὀρθὰ ποὺ λέγετε.

§199Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὰ τὰ πράγματα γίνονται διὰ τῆς συνδρομῆς αὐτοῦ τούτου τοῦ Κοινοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ περιορίζεται εἰς κραυγάς, ἀλλὰ νὰ κάμνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμει κάθε ἐλεύθερος πολίτης, νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν.

§200Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ὡς ἔχει ἡ κοινὴ ἀντίληψις, ἀλλὰ καὶ ὡς τὴν διαμορφώνετε ὑμεῖς οἱ ἴδιοι κλείοντες ἐνίοτε καὶ τὰς θύρας τῶν Ὑπουργείων. Δὲν εἶναι φυσικὸν ὁ ἀδικούμενος πολίτης, διότι ἐπλήρωσε 15 δραχμὰς περιπλέον, νὰ τρέξῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ παραπονεθῇ. Συνήθως πηγαίνει εἰς τοὺς βουλευτὰς καὶ ἦλθον τοιοῦτοι εἰς ἡμᾶς καὶ ἡμεῖς διατυπώνομεν τὰ παράπονα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Ἀλλὰ μεταβαίνοντες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ παριστῶντες προφορικῶς τὴν κατάστασιν, ὡς καὶ διὰ τῆς Βουλῆς, ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας τὰ παράπονά μας ταῦτα διαβιβάζῃ εἰς τὴν σχετικὴν ὑπηρεσίαν νὰ τὰ ἐξετάζῃ, δίδων εἰς αὐτὴν ὁδηγίας ὥστε νὰ ἐξετάζῃ ἐξ ἐπαγγέλματος τὴν κατάστασιν καὶ ὅπου ἀνευρίσκει παράπονα βάσιμα νὰ τὰ ἱκανοποιῇ.

§201Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον συνιστᾶται γίνεται ἤδη ἀπὸ μηνῶν. Ἄλλο τι συμβαίνει. Εἶναι πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν λάβει τὸν λογαριασμόν των καὶ μὴ γνωρίζοντες τί πρέπει νὰ πράξουν φωνάζουν. Ὅστις πηγαίνει ὄχι εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἀλλ’ εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Ὑπουργείου καὶ δὲν ἀκούεται παρ’ αὐτοῦ, διότι εἰς αὐτὸν πρέπει νὰ πηγαίνῃ, τότε νὰ ἔλθῃ εἰς ἐμέ. Τί περισσότερον ἠμπορῶ νὰ κάμω ἐγώ;

§202Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούσατε τί συνέβη εἰς ἐμέ, κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργέ. Μοὶ ἐζήτουν ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν νὰ πληρώσω ἕνα λογαριασμόν. Ἔτρεξα ἀμέσως εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἴδω τί συμβαίνει. Μοὶ λέγουν ὅτι σᾶς εἰδοποιήσαμεν νὰ πληρώσετε. Τοῦ ἀπήντησα ὅτι οὐδεμίαν εἰδοποίησιν ἔλαβον, διότι δὲν χρεωστῶ. Μοὶ λέγουν, θὰ πληρώσετε καὶ πρόστιμον τώρα 125 δραχμάς. Ἐξεπλάγην. Πρόστιμον ἐπιβάλλει ἡ Ἑταιρεία; Διεμαρτυρήθην διὰ τοῦτο, ἀποταθεὶς εἰς τὸν ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, ὅτι δὲν εἶναι πρόστιμον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ Ἑταιρεία εἶναι ἡ ἀμοιβὴ τοῦ ὑπαλλήλου, ἐργάτου, ὁ ὁποῖος θὰ ἔλθῃ νὰ ξαναβάλῃ τὸ νερό. Ἠναγκάσθην καὶ ἐπλήρωσα.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§204Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι εὐτυχὴς ὅπου παρουσιάσθη ἡ προκειμένη ἐπερώτησις διὰ νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλήν, τῆς ὁποίας ἓν σημαντικώτατον μέρος ἀπό τε ἀριθμητικῆς καὶ ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως ἀπουσιάζει καὶ ἡ ὁποία ἐψήφισε τὴν παροῦσαν σύμβασιν, ἐξηγήσεις τινὰς ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύμβασιν, τῆς ὁποίας ἡ ἱστορικὴ εὐθύνη ἀφορᾷ ἐμὲ ὡς ἀρχηγὸν τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ἰδιαιτέρως δὲ ὀφείλω νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. ἐκ Λακωνίας πολιτευτὴν κ. Πετρακάκον, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε διὰ μιᾶς ἐπερωτήσεώς του νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας πληροφορίας ἀφορώσας εἰς τὴν κατάρριψιν ἑνὸς ἀστείου μέν, ἀλλὰ συκοφαντικοῦ θρύλλου, ὁ ὁποῖος ἔχει διαρρεύσει καὶ διαλυθῆ ἐν μέσῳ τῶν στρωμάτων τῆς Κοινωνίας τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, θρῦλλον κατὰ τὸν ὁποῖον εἰς ἀντάλλαγμα τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως ταύτης εἶχε τοποθετηθῆ συγγενής μου στενὸς παρὰ τῇ Ἑταιρείᾳ ὡς νομικὸς σύμβουλος.

§205Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν ἐπιτρέπονται συγγενεῖς τῶν πολιτευομένων νὰ εἶναι νομικοὶ σύμβουλοι;

§206Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν θέλω νὰ συζητήσω, κ. συνάδελφε, ἂν ἐπιτρέπεται ἢ ὄχι, διότι θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς φέρω πολλὰ παραδείγματα περὶ τοῦ ἐναντίου. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα εἶχε θρυλληθῆ οὐχὶ ἐπ’ ἀγαθῷ σκοπῷ. Εἶμαι δὲ εὐγνώμων πρὸς τὸν συνάδελφον δι’ ἕνα λόγον σπουδαῖον, διότι τὸ πρᾶγμα εἶχε τοσοῦτον πιστευθῆ, ὥστε δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι τὸ ὀλιγώτερον δεκάδες ἐπισκεπτῶν ἤρχοντο καθημέραν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ γεγονότος τούτου, ἐζήτουν ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν ἐπιρροὴν ταύτην καὶ τοποθετήσω αὐτοὺς εἰς τὴν Ἑταιρείαν, λέγοντες εἰς ἐμὲ ὅτι, ἀφοῦ ἔχεις τὸν ἀδελφόν σου εἰς τὴν Ἑταιρείαν, εἶναι πρᾶγμα φυσικὸν ὅτι ἔχεις καὶ τὴν δύναμιν διὰ νὰ δύνασαι νὰ τοποθετήσῃς ἄλλους ἁπλουστέρους ὑπαλλήλους. Λοιπὸν μὲ ἀπήλλαξεν ἀπὸ μίαν τρομακτικὴν ἐνόχλησιν, τὴν ὁποίαν ὑφιστάμην καθημερινῶς καὶ ἐπαναλαμβάνω διὰ τοῦτο τὰς εὐχαριστίας μου εἰς τὸν κ. Πετρακάκον. Μετὰ τὸ παρεμπίπτον τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν ἀξίζει βέβαια νὰ τῷ δοθῇ περισσοτέρα σημασία ἀπὸ ἐκείνης, τὴν τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν ἐνοχλήσεων τῶν ἐκ τοῦ θρύλλου τούτου γενομένων, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω περὶ τῶν σκέψεων αἱ ὁποῖαι μὲ ὡδήγησαν τότε εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, κύριοι, ἀποφασίζων νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸν ἰδιωτικὸν βίον καὶ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν δημόσιον τρέφει καὶ ὄνειρά τινα μικρότερα ἢ μεγαλύτερα. Ἓν ἐκ τῶν ὀνείρων μου ἦτο πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσελκύσω εἰς τὴν ὡραίαν πραγματικῶς Χώραν μας ξένους. Γνωρίζετε ὅτι αἱ Χῶραι αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπερτεροῦν τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν ὡραιότητα ἔχουσιν ἐκ τῆς εἰσροῆς τῶν ξένων, λαμβανομένου μάλιστα ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ὡραιότης, ὑπάρχει δηλαδὴ ἡ ἕλκυσις ἐκ τῆς ἀρχαίας ἡμῶν ἱστορίας, ἔχουν εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα ὅταν ἀναγνώσῃ τις ἐκπλήττεται. Πρὸ τοῦ πολέμου ἔξαφνα ἡ Ἑλβετία εἶχεν ὑπὲρ τὰ 200,000,000 φράγκα εἰσόδημα ἐκ ξένων. Διὰ νὰ ἀναλογισθῇ κανεὶς ὁποίαν σημασίαν θὰ εἶχε διὰ τὴν Ἑλλάδα, δὲν πρέπει νὰ ἀναλογισθῇ τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται διὰ τὸ πολύτιμον ἡμῶν προϊόν, τὴν σταφίδα, ἡ ὁποία εἰσάγει μόλις 50–60 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ταῦτα περικλείουν ἐν ἑαυτοῖς καὶ τὴν ἐργασίαν τῶν ἐργαζομένων εἰς τὰς ἀμπέλους, ἀλλὰ καὶ τὸ κόστος τῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα καταναλίσκονται διὰ τὴν διατήρησιν τῶν ἀμπέλων. Ποῖα μέσα ἀπῃτοῦντο διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο; Ἡ ἄνεσις τῶν σιδηροδρόμων εἶχεν ἀπέλθει ἤδη, ἀπῃτεῖτο ἄνεσίς τις, εὐέριά τις διὰ τὴν διαμονὴν ἐν τῷ κέντρῳ τοῦ Κράτους, ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἀπῃτοῦντο ἐπὶ πλέον διὰ τὴν παράτασιν τῆς παραμονῆς ταύτης δίκτυον ὁδῶν τουλάχιστον τῶν ἀγουσῶν εἰς τὰ κέντρα καὶ εἰς τὰς ἀρχαιότητας. Αὐταὶ ἦσαν αἱ δύο σκέψεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον κυριαρχήσει ἐν ἐμοί, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀνέλαβον τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, ὅπως εἶχον ἐκθέσει εἰς μίαν λογοδοσίαν, τὴν ὁποίαν ἐδημοσίευσα, ἐμερίμνησα ὥστε νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ἓν σχέδιον, τὸ ὁποῖον μακαρίζω τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του τὸ ἤδη πραγματοποιούμενον. Ἦτο ἀδύνατον ἐκ τοῦ Δημοσίου Προϋπολογισμοῦ ὡς τὰ πράγματα ἐξελίσσοντο παρ’ ἡμῶν νὰ γίνῃ κάτι τι διὰ τὴν ὁδοποιΐαν τῆς Ἑλλάδος. Γνωρίζετε ὅλο ὅτι ἕκαστος ἰσχύων παρὰ τῇ Κυβερνήσει, λαμβάνων ἓν μέρος τῆς πιστώσεως, τὸ διέθετε διὰ τὴν ἐπαρχίαν του, ὅταν δὲ ἔβλεπε νὰ χάνῃ τὴν ἐπιρροήν του ἢ νὰ ἀλλάσσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐσταμάτα ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ, ἄλλη ὁδὸς ἤρχιζεν, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένετο ἡ καταστροφὴ τῆς πρώτης ὁδοῦ. Τοιαῦτα παραδείγματα δυνάμεθα νὰ ἴδωμεν εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ γίνῃ κάτι τι καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ παρὰ διὰ τοῦ συστήματος τούτου. Ἔπρεπεν αἱ Ἀθῆναι νὰ καταστῶσιν ἓν κέντρον τὸ ὁποῖον νὰ συνεκέντρου ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσοτέρους ξένους. Ἀλλ’ οἱ ξένοι διὰ νὰ ἔλθουν εἰς Ἀθήνας χρειάζονται καὶ λουτρά. Διατελεῖ ἄσβεστος εἰς τὴν μνήμην μου καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπαναλάβω ἐδῶ μίαν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἄλλος μοὶ ἔχει εἴπει ἐλθὼν καὶ παραμείνας ἐνταῦθα: «Λαμπρὸς τόπος αἱ Ἀθῆναι, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν δύναται κανεὶς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν νὰ πάρῃ τσάϊ καὶ λουτρόν, διότι ἂν πάρετε λουτρόν, σοῦ λέγουν τὸ ἀπόγευμα ὅτι δὲν ἔχει τσάϊ, ἂν δὲ πάρετε τσάϊ, σᾶς λέγουν ὅτι δὲν ἔχει λουτρόν». Ἴσως εἶναι χαριτολόγημα ὑπερβολικόν, ἀλλ’ ὅστις παραμένει εἰς τὰς Ἀθήνας εἰς ξενοδοχεῖον γνωρίζει ὅτι εἶναι δυσχερέστατον πρᾶγμα νὰ λουσθῇ. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλὰ μήπως εἶμαι ἐγὼ ἆρά γε ὁ ἐφευρέτης τῆς ἰδέας ὅτι ἦτο ἀπαραίτητος ἀνάγκη ἡ ὕδρευσις τῶν Ἀθηνῶν; Ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν ὅλοι οἱ ἀρχηγεύσαντες τῶν Κυβερνήσεων εἶχον ὡς κυρίαν των μέριμναν τὸ ἔργον τοῦτο, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς δὲ τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη ἐθεωρήθη τοσοῦτον σπουδαῖον τὸ πρᾶγμα, ὥστε ἐθεωρήθη ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ Ἔθνους. Ἀλλ’ ἔμεινε πόθος, καίτοι ὁ ἀείμνηστος Θεοτόκης εἶχε πράγματι συλλάβει ἓν σχέδιον. Εἶναι δὲ κρῖμα καὶ τὸ ἀνελογίσθην πολλάκις, ὅτε διεξῆγον τὰς συζητήσεις πρὸς σύσκεψιν τῆς συμβάσεως ταύτης, ὅτι ἀντιρρήσεις καὶ ἀντιδράσεις γεννηθεῖσαι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἐπέτρεψαν τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σχεδίου ἐκείνου τῆς ὑδρεύσεως. Ἀνελθὼν ἐπὶ τὴν Ἀρχὴν εὗρον ὅτι ἀπὸ τοῦ 1922 εἶχον γίνει ἐπανειλημμέναι διεθνεῖς προσκλήσεις, ἵνα ξέναι Ἑταιρεῖαι ἀναλάβωσι τὴν κατ’ ἀποκοπὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου, ἔργου τὸ ὁποῖον αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας ἔκριναν πλέον συντελεστὸν ἀπὸ βορρᾶν καὶ ὄχι ἀπὸ τῆς Στυμφαλίας. Ἅπασαι αὗται αἱ προσκλήσεις εἶχον ἀποβῆ μάταιαι, εὗρον δὲ καὶ ἐκκρεμεῖς διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν Ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀρχίσει ἀπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σάμου πολιτευτοῦ κ. Σοφούλη καὶ αἵτινες διεξήγοντο μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἑταιρείας Οὔλεν. Εἶπον ὅτι αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου εἶχον ἤδη ἀποφανθῆ ὅτι ἡ ἀπὸ Στυμφαλίας ὕδρευσις τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς ἦτο ἀδύνατος καὶ δὲν ἦτο πλέον καὶ τεχνικῶς καὶ οἰκονομικῶς ἀξία συστάσεως. Αἱ δαπάναι εἶχον ὑπολογισθῆ πρὸ τοῦ πολέμου εἰς 40 ἑκατομμύρια φράγκων. Ἂν δὲ λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν τὴν παγκόσμιον ἀκρίβειαν, ἡ ὁποία καὶ εἰς τὰ Κράτη ἀκόμη τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὑγιὲς νόμισμα ἐπεκράτησε καὶ ἡ ὁποία κυμαίνεται μεταξὺ 60 καὶ 70%, ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν περὶ δαπάνης 60 ἕως 70 ἑκατομμυρίων φράγκων. Ἀλλὰ προσθέτουν αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ ὕδατος τὸ ἀπὸ Στυμφαλίας ληφθησόμενον δὲν εἶναι ἐπαρκὲς διὰ τὰς ἀνάγκας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι, ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὁποίων τότε ἦτο ἄνθρωπος μετὰ ζήλου, ἐπιδοθεὶς εἰς τὴν μελέτην τῶν ὑδραυλικῶν ἀναγκῶν τῆς Χώρας, ὁ κ. Γενηδουνιᾶς, κρίνουσαι ὅτι ἡ ὕδρευσις τῶν Ἀθηνῶν πρέπει νὰ γίνῃ ἀπὸ βορρᾶ, ἐμελέτησαν ἓν σχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχον προτείνει τὸ σχέδιον τῆς κατασκευῆς μιᾶς τεχνητῆς λίμνης ἐν Μαραθῶνι. Τὸ σχέδιον ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐθεωρήθη οὐτοπιστικόν, διότι δὲν εἶχον γίνει ἐν τῷ μεταξὺ πολὺ σπουδαῖα ἔργα, οὔτε εἶχε μελετηθῆ κατὰ τρόπον σημαντικὸν ἡ ἐκτέλεσις τοιούτων ἔργων μεμονωμένως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι σᾶς ὁμολογῶ ὅτι ἀπησχολήθην ἐπὶ τοῦ τεχνικοῦ μέρους. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἔχουσι γίνει ἐν Ἀμερικῇ σπουδαιότατα τοιαῦτα ἔργα, ἡ Ἀμερικανικὴ τέχνη ἔχει προοδεύσει εἰς τρόπον ἐκπληκτικὸν εἰς τὴν κατασκευὴν τοιούτων ἔργων. Ἡ Νέα Ὑόρκη ὑδρεύεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ πολλαὶ ἄλλαι πόλεις ἐγκατέστησαν τὸν ὅμοιον τρόπον ὑδρεύσεως. Τόσον δὲ φαίνεται ὅτι ἔχει προοδεύσει ἡ Ἀμερικανικὴ ἐπιστήμη, ὥστε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ἐθεώρησεν ἐπιβεβλημένον νὰ ἀποστείλῃ μίαν ἀποστολὴν μηχανικῶν διὰ νὰ μελετήσῃ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκτελεσθῆ ἐν Ἀμερικῇ. Ποῖα εἶναι τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἐγεννῶντο ἀπὸ τεχνικῆς, διότι ὑπῆρχεν ὁ φόβος μήπως τὸ ὅλον ἔργον καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα μηδαμινόν, ὥστε νὰ ὁμοιάζουν πρὸς τοὺς ἀρχαίους Ἀβδηρίτας, οἱ ὁποῖοι ᾠκοδόμησαν τὴν κρήνην, ἀλλὰ δὲν εἶχον φροντίσει νὰ εὕρουν τὸ ὕδωρ, θέλω σᾶς ἀναπτύξω ἀμέσως. Πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγεννᾶτο ἦτο ἂν ὑπάρχῃ ὕδωρ ἐπαρκές. Δὲν εἴχομεν παρὰ μόνον ἑνὸς ἔτους παρατηρήσεις καὶ ἡ παρατήρησις τοῦ ἔτους τούτου ἔλεγεν ὅτι τὸ ὕδωρ ἀνέρχεται εἰς 750 περίπου, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὸν ἀριθμόν, χιλιόγραμμα. Προηγήθη τῶν παρατηρήσεων μακρὰ σειρὰ ὑδρομετρικῶν παρατηρήσεων τῆς πτώσεως τῶν ὑδάτων τοῦ Τατοΐου καὶ τῆς Κωπαΐδος. Εἰς τὰ δύο αὐτὰ μέρη παρατηρεῖται ὅτι ἡ πτῶσις ἀνέρχεται εἰς τόσα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο δὲν θὰ πίπτῃ τὸ αὐτὸ ὕδωρ. Ἐξηκριβώθη δὲ ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὰ ἡ ἀντίρρησις, διότι καὶ εἰς τὸ περυσινὸν ἔτος, τὸ ὁποῖον ἦτο ἔτος ξηρασίας, ἔπεσε τόσον ὕδωρ. Ἑτέρα ἀντίρρησις προεβλήθη ὅτι τὸ φράγμα ἦτο μηδαμινὸν καὶ ἠδύνατο νὰ καταπέσῃ καὶ ἐπεκαλέσθησαν ἓν περιστατικόν, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου τὸ φράγμα εἶχε διαρραγῆ. Ἀλλ’ ἀπεδείχθη ὅτι τὸ διαρραγὲν ἦτο φράγμα παλαιόν, ἐνῷ βραδύτερον ἡ ἐπιστήμη εἶχε προοδεύσει καὶ κατεσκευάσθησαν φράγματα στερεώτατα. Ὁ σπουδαιότερος ὅμως λόγος εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Μπακόπουλος καὶ τὸν ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ δαπανηθῇ (ἀναπαρίσταται εἰς 85%, διὰ τὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν ἀπὸ τοῦ Μαραθῶνος μέχρι τῆς διακλαδώσεως καὶ διὰ τὰς ὑδαταποθήκας αἱ ὁποῖαι θὰ ἱδρυθῶσιν εἰς διάφορα μέρη τῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ ἀλλαχοῦ, μόνον δὲ 15% περίπου τῆς ὅλης δαπάνης ἀντιπροσωπεύει ἡ κατασκευὴ τοῦ φράγματος. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι πλανώμεθα περὶ τὸ ποσὸν τοῦ τιμήματος καὶ ὅτι μόνον τὸ ἥμισυ, δηλαδὴ τὸ 7½%, θὰ ἔχωμεν ὡς κέρδος, ἀπομένει δὲ πρὸς διακινδύνευσιν μόνον τὸ 7½% τῆς ὅλης δαπάνης, διότι τὸ ὑπόλοιπον μέρος μένει διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς διοχετεύσεως καὶ θὰ χρησιμοποιηθῇ ἀσφαλῶς διὰ τὴν μόνην κατεύθυνσιν, διὰ τῆς ὁποίας δύναται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ λυθῇ τὸ ὅλον πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν ὑδάτων τοῦ Μέλανος Ποταμοῦ. Ἔχων δὲ ὑπ’ ὄψιν μου τοῦτο καὶ ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι μετὰ πάροδον 20 ἐτῶν κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεὺς θὰ ἀποτελέσωσι μίαν καὶ μόνην πόλιν, ὁ δὲ πληθυσμὸς αὐτῶν θὰ αὐξηθῇ πολὺ περισσότερον ἀπὸ ὅσον αἱ προρρήσεις τῶν προφητῶν λέγουν καὶ ἐξ ἑτέρου ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ὑπηρεσία συνίστα τὴν παλαιὰν μελέτην, διότι ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι διεξῆλθον μόνος ὅλας τὰς μελέτας, ἡ ὑπηρεσία συνίστα ὅπως τὸ ὕδωρ τοῦ Μέλανος Ποταμοῦ ὑψωθῇ κατὰ 100 μέτρα, ἐμερίμνησα περὶ ἄλλης συμβάσεως, περὶ διαιτητικῆς λύσεως τῶν διαφορῶν μετὰ τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος, ἵνα ἐγκατασταθῇ ἐκεῖ καὶ ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια τῶν ὑδάτων τῶν λιμνῶν, ὥστε ἠλεκτρικὴ αὕτη ἐνέργεια νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἀνύψωσιν τῶν ὑδάτων τοῦ Μέλανος Ποταμοῦ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ ἀνάγκη αὕτη θὰ παρουσιασθῇ μετὰ ἔτη καὶ ὄχι μόνον μετὰ παρέλευσιν πέντε ἐτῶν, ἀλλ’ εἴκοσι πέντε καὶ τριάκοντα ἐτῶν. Καὶ ταῦτα ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως ὅ,τι ἦτο ἀνθρωπίνως δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ νὰ μὴ ῥίψωμεν τὰ χρήματα εἰς τὸν ἀέρα ἐγένοντο προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἀνέπτυξεν, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου, ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ πολέμου, ἔπαυσε πλέον ἰσχῦον ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου τὸ σύστημα τῆς κατ’ ἀποκοπὴν ἐργολαβίας. Ἤδη διαρκοῦντος καὶ λήξαντος τοῦ πολέμου ἡ Ἀμερικὴ καὶ ἡ Ἀγγλία καὶ ἀκολούθως καὶ ἄλλα Κράτη δὲν εὑρίσκουν ἀνθρώπους, δὲν εὑρίσκουν ἐπιχειρηματίας νὰ ἀναλαμβάνουν κατ’ ἀποκοπὴν τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς ἔργου. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Πρὸ τοῦ πολέμου ἕκαστος ἐγνώριζε τί ἐστοίχιζον τὰ ἡμερομίσθια, τί ἐστοίχιζον τὰ ὑλικὰ καὶ ὁ ἄνθραξ καὶ ἡ μεταφορά, ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως ὅμως τοῦ πολέμου καὶ μετὰ τὸν πόλεμον τοῦτο κατέστη ἀπολύτως ἀδύνατον. Ἴσχυσε λοιπὸν τὸ νέον τοῦτο εἶδος τῆς συμβάσεως κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ἔχοντες τεχνικὰς γνώσεις ἀναλαμβάνους νὰ ἐκτελέσωσι τὸ ἔργον ὡς ἐντολοδόχοι τοῦ ἐργοδότου. Αὐτοὶ εἶναι ἐντολοδόχοι, ἐντολεὺς δὲ εἶναι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ὡς ἐντολεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχῃ τὴν ποσότητα τοῦ ἔργου, ἀλλὰ καὶ τὸ ποσὸν τῶν δαπανῶν τοῦ ἐντολοδόχου καὶ περὶ τούτου ὡμιλήσαμεν καὶ ἐγένετο ῥητῶς μνεία ἐν τῇ συμβάσει Μένει νὰ ἐξετασθῇ κάτι τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον πᾶς τις θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ προκειμένου νὰ κατασκευάσῃ τὸν ἴδιον οἶκον Ἄν τις ἐξ ὑμῶν θέλῃ νὰ οἰκοδομήσῃ οἶκον καὶ δὲν δύναται νὰ εὕρῃ ἐργολάβον, ἀλλ’ εἰς τὸ τέλος εὑρίσκει, ὁ ὁποῖος καὶ δέχεται νὰ κατασκευάσῃ τὸν οἶκον, σᾶς ἐρωτῶ, ποία ἡ πρώτη ἔρευνα; Νὰ εὕρῃ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ κατασκευάσῃ εὐθηνότερον; Τὰ εὐθηνὰ ἔργα, ὡς γνωστόν, στοιχίζουν περισσότερον ἀπὸ τὰ ἀκριβά, τοὐναντίον ἡ στοιχειώδης σύνεσις ἀπῄτει νὰ εὑρεθῇ τί στοιχίζουν τὰ μὴ εὐθηνά. Οὕτω καὶ ἡμεῖς ἔπρεπε νὰ εὕρωμεν ἐκεῖνον τὸν Οἶκον, ὁ ὁποῖος παρεῖχε τὰς τεχνικὰς ἐγγυήσεις. Πῶς θὰ τὸν εὑρίσκομεν; Τότε εὑρέθη Οἶκος ἔχων διεθνῆ φήμην, ἔχων κατασκευάσει ὑπὲρ τὰ 90 τοιαῦτα ἔργα ἢ παρόμοια. Δὲν θὰ ἦτο λοιπὸν τοῦτο ἐπαρκὴς ἐγγύησις; Καὶ ἡ κεκτημένη φήμη εἶναι μέγα κεφάλαιον καὶ τὸ κεφάλαιον τοῦτο δὲν δέχεται ποτὲ νὰ διακινδυνεύσῃ εἰς διεθνοῦς φήμης Οἶκος Ἀλλ’ ὅταν ἤρχισεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προτάσεων τούτων, παρουσιάσθη ἄλλος μηχανικὸς καὶ ἀντιπρόσωπος, ὁ Μὰκ Ἄρθουρ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μετὰ τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ μὲ συνδέει προσωπικὴ φιλία, τὸν ἐγνώρισα ἐν Παρισίοις καὶ κατὰ τὰς δυσχερεῖς περιστάσεις τῆς ἡμετέρας Χώρας ἀπέδειξε μέγαν φιλελληνισμόν. Ἦλθε πρός με καὶ ἀπετάθη πρός με ὡς Πρωθυπουργὸν τῆς Χώρας καὶ ὡς φίλος πρὸς φίλον. Ἀναγνωρίζων τὴν ἱκανότητά του θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ προέλθω εἰς συνεννοήσεις μετ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ μοὶ δώσῃ δύο ἐγγυήσεις, ὄχι ἐγγύησιν ὡς μηχανικός, διότι αἱ πολλαί του ἐπιτυχεῖς ἐργασίαι ἀποκλείουν πᾶσαν περὶ αὐτοῦ ἀμφιβολίαν, ἀλλ’ ἐγγύησιν περὶ τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία θὰ ἀνελάμβανε τὸ ἔργον καὶ δεύτερον ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἐκείνη εἶχε τὰ οἰκονομικὰ μέσα διὰ τὴν συντέλεσιν τοῦ ἔργου, διότι οὔτε ὁ δῆμος Ἀθηναίων, οὔτε ὁ δῆμος Πειραιῶς, οὔτε τὸ Κράτος εἶχον τὰ ἐπαρκῆ κεφάλαια. Ὁ κ. Μὰκ Ἄρθουρ εἶπε τότε καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅπως ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Μπακόπουλος, καὶ εἰς ἐμέ, ὅτι ὁ γνωστὸς τραπεζικὸς Οἶκος Σπάγιερ ἐδέχετο νὰ παράσχῃ εἰς αὐτὸν τὰ οἰκονομικὰ μέσα πρὸς συντέλεσιν τοῦ ἔργου, ἀλλὰ τὰ ἀνταλλαγέντα τηλεγραφήματα ἀπέδειξαν ἄλλο τι, ὑπέδειξαν ὅτι ὁ μὲν Μὰκ Ἄρθουρ ἐπεδίωκε νὰ λάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἵνα κατόπιν εὕρῃ τὸ κεφάλαιον, ὁ δὲ Οἶκος Σπάγιερ ἀνέμενε νὰ ἴδῃ πρῶτον ὅτι θὰ γίνῃ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου καὶ ἔπειτα νὰ σκεφθῇ ἂν θὰ δώσῃ τὸ κεφάλαιον. Ἐν ἄλλοις λόγοις δὲν ὑπῆρχε καμμία ἐγγύησις ἀπολύτως ὅτι ἤθελεν εὑρεθῆ τὸ κεφάλαιον, διετρέχομεν δὲ τὸν κίνδυνον ἐν τῷ μεταξὺ ὁ ἐπὶ πέντε μῆνας ἐδῶ παραμένων καὶ συζητῶν μηχανικὸς τῆς Οὖλεν νὰ ἀπέλθῃ, δι’ ἐπανειλημμένων ἐπιστολῶν δηλώσας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὅτι διὰ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐν τῷ παρελθόντι εἶχε κάμει, αἱ συζητήσεις μετὰ τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν δήμων εἶχον διαρκέσει ἕνα μῆνα, δύο μῆνας, τρεῖς μῆνας, ἐνῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔβλεπεν ὅτι ἐπὶ πέντε μῆνας διήρκει ἡ συζήτησις αὕτη καὶ δὲν κατέληγεν εἰς ἀποτέλεσμα, εἶχε δὲ πρόθεσιν νὰ ἀπέλθῃ, ἑπομένως ἡ ὑπόθεσις θὰ ἐναυάγει. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἐμνημόνευσεν ὅτι τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶχον ἤδη συμπαθῶς διατεθῆ πάντα πρὸς τὰς προτάσεις τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ καὶ ὅτι μετέβαλον γνώμην μετὰ τοῦτο. Ἐπειδὴ δὲ καλὸν εἶναι νὰ ἀρτύωμεν τὰς συζητήσεις ἡμῶν μάλιστα ἐν θέρει μὲ ἀνέκδοτά τινα, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ μνημονεύσω ἓν ἀνέκδοτον, τὸ ὁποῖον εἶπον τότε καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι μεταξὺ τοῦ Μὰκ Ἄρθουρ καὶ τοῦ κ. Σπάγιερ διεξήγετο εἷς διάλογος, ὁ ὁποῖος μοὶ ἐνθυμίζει ἓν ἀνέκδοτον παλαιὸν ἑνὸς τραπεζίτου τοῦ Λονδίνου μὲ ἕνα τραπεζίτην τοῦ Ἄμστερδαμ. Δηλαδὴ εἷς τραπεζίτης τοῦ Λονδίνου ἔχων ὑπόθεσίν τινα μὲ ἕνα συνάδελφόν του τοῦ Ἄμστερδαμ, ἀπέστειλεν ὑπάλληλόν του ἐκεῖ διὰ νὰ τελειώσῃ τὴν ὑπόθεσίν του. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ὑπῆρχον ξενοδοχεῖα καὶ ὁ ὑπάλληλος ἐξενίσθη παρὰ τῷ τραπεζίτῃ τοῦ Ἄμστερδαμ. Ὁ τραπεζίτης τοῦ Ἄμστερδαμ συνέπεσε νὰ ἔχῃ θυγατέρα καλλίμορφον, ἥτις συνεπάθησε τὸν ξενιζόμενον, ἀλλ’ ἡ ἐποχὴ ἐκείνη δὲν εἶχε προοδεύσει τόσον ὥστε οἱ γάμοι νὰ γίνωνται ἄνευ συγκαταθέσεως τῶν γονέων. Ἀπῃτεῖτο λοιπὸν ἡ συγκατάθεσις τοῦ τραπεζίτου τοῦ Ἄμστερδαμ διὰ νὰ λάβῃ ἡ θυγάτηρ του σύζυγον τὸν ὑπάλληλον τοῦ τραπεζίτου τοῦ Λονδίνου. Ἐζήτησε τὴν χεῖρά της ἀπὸ τὸν πατέρα της, ὁ ὁποῖος τοῦ ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατόν, ἐφόσον δὲν εἶχε μίαν κοινωνικὴν θέσιν τοὐλάχιστον ἔστω πρὸς τὴν ἰδικήν του. Τὸν ἠρώτησε τότε ὁ ὑπάλληλος τοῦ τραπεζίτου τοῦ Λονδίνου ἂν θὰ τῷ ἔδιδε τὴν θυγατέρα του ἐν ᾗ περιπτώσει θὰ ἐγίνετο συνεταῖρος τοῦ τραπεζίτου τοῦ Λονδίνου καὶ τῷ ἀπήντησε πολὺ εὐχαρίστως. Ἐπανῆλθεν εἰς τὸ Λονδῖνον, ἐξέθεσε τὰ τῆς ὑποθέσεως καὶ ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν προϊστάμενόν του νὰ τὸν κάμῃ συνεταῖρον. Ὁ προϊστάμενος ἐθεώρησεν αὐθάδη τὴν ἀπάντησιν τοῦ ὑπαλλήλου, ἀλλ’ ὁ ὑπάλληλος τὸν ἠρώτησεν: «Ἂν γίνω γαμβρὸς τοῦ τραπεζίτου τοῦ Ἄμστερδαμ, δέχεσθε νὰ μὲ κάμετε συνεταῖρον;» Καὶ ὁ τραπεζίτης ἀπήντησε: «Δέχομαι εὐχαρίστως». Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἤθελε μὲ ἕνα σμπάρον δύο τρυγώνια ὁ ἄνθρωπος. Τὸ ἴδιον περίπου παιγνίδι ἐγίνετο κατὰ τὴν ἐπιχείρησιν ἐκείνην, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἐμεσολάβει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἤθελε κάτι τι τὸ ἀσφαλές. (Ὁ κ. Σπάγιερ ἐδήλωσε τότε εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, προκληθεὶς νὰ δώσῃ κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν, ὅτι κάποια παρεξήγησις θὰ ἔγινε. Μετὰ τοῦτο δὲν ἀπέμενεν ἢ ἡ βελτίωσις τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἑταιρείας Οὖλεν ἢ ἡ παραμέλησις τοῦ ἔργου. Ἄν, κύριοι, ἐγίνετο ἡ παραμέλησις τοῦ ἔργου, κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος θὰ ἀπεθνήσκομεν ἐκ τῆς δίψης. Ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι, ὅλοι οἱ μηχανικοὶ τοῦ δήμου μὲ διεβεβαίουν ὅτι εἶχεν ἐξαντληθῆ ἤδη τὸ ἀπόθεμα τοῦ ὕδατος, τὸ ὁποῖον φυσικῶς ἐκ τῆς διαρροῆς τῶν ὑδάτων εἶχε συλλεχθῆ ὑπὸ τὴν γῆν εἰς τὸν Κοκκιναρᾶν, ἀπεξηράνθη ἡ Κηφισσιὰ καὶ δὲν θὰ εἴχομεν ὕδωρ διὰ τὰς Ἀθήνας κατὰ τὴν προσεχῆ περίοδον, θὰ ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἀναπαυθῇ κατὰ τὴν συνηθισμένην ἔκφρασιν ὁ Κοκκιναρᾶς, διὰ νὰ συλλέξῃ νέον ὕδωρ καὶ νὰ γίνουν ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο εὔκολον νὰ γίνουν ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας ὑπηρεσίαν, ὄχι διότι δὲν ἦτο ἱκανή, ἕκαστος δύναται νὰ εἶναι ἱκανός, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἔργα τεχνικά, τὰ ὁποῖα ἂν δὲν τὰ ἴδῃ τις ἐκτελούμενα, δὲν δύναται μόνος του νὰ τὰ συλλάβῃ καὶ νὰ τὰ ἐκτελέσῃ. Ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνουν ἔργα εἰς τὴν Πάρνηθα, ἵνα τὸ ὕδωρ τὸ συλλεχθησόμενον ἐκεῖ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν ὕδρευσιν τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Εἷς ἄλλος ὅρος τῆς συμβάσεως ποῖος ἦτο; Παροχὴ ἑνὸς δανείου. Ἦτο δυνατὸν διὰ τῶν ἰδίων μας μέσων νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ὕδρευσιν; Ὄχι, κύριοι. Ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ συνομολογηθῇ δάνειον διὰ νὰ μὴ πληρώνωμεν τόκους; Ὄχι, διότι ὅλα τὰ ἄλλα δυνάμεθα νὰ στερηθῶμεν, τὸ ὕδωρ ὅμως ὄχι. Ἦσαν βαρεῖς οἱ ὅροι τοῦ δανείου; Ὄχι, διότι προσφάτως εἶχε συναφθῆ τὸ προσφυγικὸν δάνειον, ἐγνωρίζομεν τοὺς ὅρους τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς, δὲν ἦσαν δὲ βαρύτεροι οἱ ὅροι τῆς Οὖλεν. Ἐπὶ πλέον προσεφέρετο τὸ ἑξῆς ἐξαιρετικόν· ὅτι τὸ δάνειον δὲν συνήπτετο ὁλόκληρον ἐξ ἀρχῆς, ὥστε δὲν ἤθελεν ἐπιβαρυνθῆ ἐξ ἀρχῆς μὲ τοὺς τόκους ὁλοκλήρου τοῦ κεφαλαίου ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ἀλλ’ εἰς τέσσαρας χρεωλυτικὰς δόσεις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σπανίως ἀπαντᾶται. Ὑπομιμνήσκω εἰς ὑμᾶς τὸ προσφυγικὸν δάνειον, ἂν ἠδυνάμεθα νὰ τὸ συνάψωμεν εἰς τρεῖς δόσεις, ὁπότε θὰ εἴχομεν μίαν ὠφέλειαν. Τὸ ἐζητήσαμεν, δὲν τὰ ἐπετύχαμεν. Ὁ λόγος εἶναι ἁπλοῦς, ὅτι κανεὶς κεφαλαιοῦχος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεσμεύσῃ τὰ χρήματά του ἐκ τῶν προτέρων διὰ νὰ τὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν σας καὶ νὰ τὰ πάρετε μετὰ ἓν ἔτος ἢ δύο ἔτη. Διότι μετὰ πάροδον ἑνὸς ἔτους ἢ μετὰ πάροδον δύο ἐτῶν ἢ μετὰ πάροδον τριῶν ἐτῶν αἱ συνθῆκαι τῆς χρηματαγορᾶς δυνατὸν νὰ εἶναι τοιαῦται, ὥστε ὁ τόκος νὰ εἶναι μεγαλύτερος καὶ αὐτὸς θὰ εἶχε δώσει τὰ χρήματά του μὲ τόκον ἐκ τῶν προτέρων ὡρισμένον. Τί ἀπέμενε νὰ ἐξετασθῇ; Ἐντὸς πόσου χρόνου θὰ ἐξωφλεῖτο τὸ δάνειον. Εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις αἱ Ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν σκοπὸν τὴν προμήθειαν κεφαλαίων, ὁσάκις δίδωσι καὶ τὰ κεφάλαια, ζητοῦν τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἔργου, εἴτε λιμὴν εἶναι, εἴτε σιδηρόδρομος, ἐπί τινα χρόνον. Διατί; Διότι αὐταὶ δὲν κάμνουν τραπεζικὰς ἐργασίας. Αὐταὶ κάμνουν τεχνικὰς ἐργασίας, θέλουν δὲ νὰ κερδίσουν ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἔργου. Ζητοῦν τὴν παράτασιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἔργου, διότι κάθε ἔργον δὲν ἀποδίδει εἰς τὴν ἀρχὴν ὅ,τι προσδοκᾷ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὸ ἔκαμεν. Θέλετε ἀποδείξεις; Λάβετε ὡς παράδειγμα τὸν σιδηρόδρομον τῆς Πελοποννήσου. Ὅταν ἔγινεν ὁ σιδηρόδρομος οὗτος, αἱ μετοχαὶ αὐτοῦ εἶχον ἐλαχίστην ἀξίαν. Μόλις κατεσκευάσθη ὁ σιδηρόδρομος, αἱ ἐλπίδες ἀπεδείχθησαν φροῦδαι καὶ ἐξέπεσαν αἱ μετοχαί. Μετὰ παρέλευσιν χρόνου ἀπεδείχθη ὅτι ὁ σιδηρόδρομος εἶχε τὴν ἀπόδοσιν, ἡ ὁποία προεβλέπετο καὶ οἱ μέτοχοι αὐτοῦ κερδίζουν. Διὰ τοῦτο φροντίζουν ὅλαι αἱ τοιαῦται Ἑταιρεῖαι ἡ ἐκμετάλλευσις νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν μακροτέρα, συνήθως δὲ νὰ εἶναι τόση, ὅσος εἶναι καὶ ὁ χρόνος τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ δανείου. Ὅταν ἐγένοντο αἱ διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Οὖλεν, εἴδομεν ὅτι ἐκέρδιζεν 8%. Ἐκάμαμεν μίαν Ἐπιτροπὴν καὶ εἴπομεν· σᾶς χαρίζομεν τὸ 8% διὰ νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς τῶν ἔργων μετὰ μίαν δεκαετίαν. Τοῦτ’ αὐτὸ ὑπέδειξεν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ γίνῃ διὰ τὸ δάνειον καὶ εἴπομεν ὅτι μετὰ πάροδον 10 ἐτῶν θὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξοφλοῦμεν τὸ δάνειον καὶ δεύτερον νὰ ἐξαγοράζωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἔργου. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Μπακόπολος ὅτι ἡ Βουλὴ ἐδυσπίστει τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ ἐζήτει τὴν ἐξουσιοδότησιν ἵνα διὰ Διατάγματος τροποποιηθῇ ἡ σύμβασις. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἡ ἀντίδρασις ἦτο μεγίστη, ἀλλ’ ἡ ψυχολογικὴ στιγμὴ ἦτο τοιαύτη ὥστε νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἐξαγορὰ τοῦ ἔργου μετὰ 5 ἔτη. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον, κύριοι, κατηρτίσθη ἡ σύμβασις. Ἀπομένει ἓν σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔθιξα πρὸ ὀλίγου, τὸ σημεῖον τῆς μὴ ἀμέσου ἐπιβαρύνσεως τοῦ Λαοῦ. Καὶ ἐν τούτῳ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἦτο καθωρισμένη, ἐσκέφθη δὲ ἐπὶ μακρὸν νὰ κεφαλοποιήσῃ τοὺς τόκους τοὺς ὀφειλομένους, ὥστε νὰ ἀρχίσῃ ὁ τόκος νὰ πληρώνεται τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐβλέπομεν τὸ ὕδωρ ἐνταῦθα. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅτι κατηρτίσθη συγχρόνως καὶ σύμβασις περὶ μέτρων προσωρινῆς ὑδρεύσεως, ἄνευ τῶν ὁποίων θὰ ὑποφέραμεν, ὡς καὶ ἡ σύμβασις περὶ καταβρέγματος τῶν ὁδῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διὰ τοῦ θαλασσίου ὕδατος. Ἐνθυμεῖσθε ἐπὶ πόσα ἔτη ἐγένετο ἡ συζήτησις ἂν πρέπει νὰ καταβρέχεται ἡ πρωτεύουσα διὰ θαλασσίου ὕδατος. Ὁμολογῶ ὅτι ἐν τούτῳ καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους ὑπῆρξεν ὀλίγον Ἀβδηρητική, διότι ἐγὼ ἐκπεσὼν τότε τῆς Κυβερνήσεως ἐφρόντισα διὰ τοῦ Τύπου νὰ παρωθῶ, ὥστε μετὰ πάροδον ἔτους, ὡς ὑπελογίζετο, νὰ φθάσῃ τὸ θαλάσσιον ὕδωρ, ἂν εἶχον ληφθῇ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέτρεπον τοῦτο. Δυστυχῶς δὲν ἐλήφθησαν τὰ μέτρα ἐκεῖνα ἐγκαίρως καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον εἴδομεν ὅτι, ἐνῷ ὑπῆρχε τὸ ὅλον σύστημα, ἐν τούτοις δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ κατάβρεγμα νὰ γίνῃ τῶν ὁδῶν καὶ περιμέναμεν ἐπὶ ἓν ἔτος ἀκόμη, τώρα δὲ μόλις τίθεται εἰς ἐνέργειαν πάλιν ἡ ἔναρξις τοῦ καταβρέγματος διὰ θαλασσίου ὕδατος. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω ποῖα τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τοῦ καταβρέγματος αὐτοῦ. Θέλετε νὰ εἴπωμεν τὰ πλεονεκτήματα τῆς μὴ ἐνοχλήσεως ἀπὸ τὴν ἀφόρητον κόνιν; Θέλετε νὰ εἴπωμεν τὰ πλεονεκτήματα ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς, τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων ἐκ τῆς ἀφθόνου εἰσπνοῆς τῆς κόνεως Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως πλήττονται καὶ ἐρεθίζονται; Θέλετε νὰ εἴπωμεν ὅτι καὶ αὐταὶ αἱ ἐνδυμασίαι φθείρονται τὸ ταχύτερον; Ἐν τούτοις ὑπῆρξαν ἀντιρρήσεις ὅτι αὐτὸ εἶναι ὀχληρὸν καὶ ὅτι θὰ βλάψῃ. Σᾶς ὁμολογῶ δὲ ὅτι κατέβαλον προσπαθείας τινάς, τὰς ὁποίας ἐξεπληττόμην ὅταν κατέβαλον, ἵνα ἄρω τὴν προκατάληψιν ταύτην. Ἐστηριζόμην εἰς δύο παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἐγνώριζον. Ἔλεγον ὅτι τὸ θαλάσσιον ὕδωρ βλάπτει εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τοὺς ἔλεγον ὅτι κατάγομαι ἀπὸ μίαν πόλιν ὅπου καταβρέχουσι, καίτοι ἔχουσιν ὕδωρ πόσιμον, μὲ θαλάσσιον ὕδωρ ἐπὶ πολλὰ ἤδη ἔτη καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι κανένα τυφλὸν ἐκεῖ. Πῶς συμβαίνει ἐκεῖ νὰ μὴ βλάπτῃ τὸ θαλάσσιον ὕδωρ; Τοὺς ἔφερα καὶ ἓν ἄλλο παράδειγμα. Εἰς μίαν Ἀγγλικὴν πόλιν ἔχουσι θαλάσσιον ὕδωρ καὶ πόσιμον καὶ ὅμως καταβρέχουσι μὲ θαλάσσιον ὕδωρ, διότι τὸ εὑρίσκουσι καλύτερον. Ἀπέναντι τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτῶν καὶ τῆς ἐπιμονῆς μου περιωρίσθησαν αἱ ἀντιρρήσεις καὶ νομίζω ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνετελέσθη εἶναι νὰ μὴ εἶναι βλαβερὸν τὸ θαλάσσιον κατάβρεγμα Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἀπομένει τὸ ἄλλο. Τὸ παράπονον διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως. Ἐδῶ πρέπει νὰ τὸ διαστείλωμεν. Θὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὁ κ. συνάδελφός μου, ἀλλ’ ἐγὼ θέλω, ἐφόσον εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ ἀποδοθῇ ἱστορικὴ εὐθύνη νὰ εἴπω ὅτι ὑπῆρχε πρόβλεψις περὶ ἐλέγχου. Ἀλλὰ διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν εἰλικρινῶς, τὸ παράπονον θὰ ἦτο ὀλιγώτερον, ἂν αἱ ἄλλαι πληρωμαὶ ἦσαν μικρότεραι καὶ ἂν δὲν συνέπιπτε μὲ τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν ἄλλων. Καὶ εἶναι φυσικὸν ὁ πονεμένος νὰ πονῇ περισσότερον, ὅταν καὶ δευτέρα ἀφορμὴ πόνου προστίθεται εἰς αὐτόν. Πρότερον καὶ ὁ κόσμος εἶχε συνηθίσει νὰ τοῦ κόβουν τὸ ἠλεκτρικὸν φῶς ἅμα δὲν ἐπλήρωνε, νὰ τοὺς κόβουν τὸ γκάζι ἅμα δὲν ἐπλήρωνε κλπ. Δὲν εἶχε συνηθίσει νὰ τῷ κόβωσι τὸ νερὸ ἅμα δὲν ἐπλήρωνεν. Ἐφόσον εἶχεν ὁ δῆμος τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὕδατος, ἐγὼ δὲν γνωρίζω εὔκολα ὁ δῆμος νὰ ἔκοβε τὸ νερό. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν ἐγένοντο ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Ἑταιρείας, ἂν θέλητε τραχύτητές τινες περὶ τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς μέτρου, τοῦ ὁποίου τὴν δικαιοσύνην δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ. Ἂν δὲν πληρώνῃς, δὲν ἠμπορεῖς νὰ ἔχῃς νερό. Καὶ πρῶτον ἤκουσα παράπονον ὅτι δὲν ἐγένοντο ἐγκαίρως αἱ εἰδοποιήσεις καὶ ἡ Ἑταιρεία λέγει ὅτι ἔστειλεν εἰδοποιήσεις ἐνῷ ἀντιθέτως ὁ ἐνδιαφερόμενος ὑποστηρίζει ὅτι δὲν ἔλαβε τοιαύτας. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἔγιναν παραλείψεις τοιαῦται. Δεύτερον ὅτι ἐγένετο μία ἐπιβάρυνσις μεγαλυτέρα τῶν δαπανῶν καὶ τρίτον διὰ τὸ μισθολόγιον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, σᾶς ἐξέθεσεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς καὶ θὰ σᾶς ἐκθέσῃ τὸ τί ἔπραξε. Νομίζω δὲ ὅτι ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως ἐλεγκτοῦ τοῦ Δημοσίου ἐντὸς τῶν γραφείων τῆς Ἑταιρείας δὲν δύναται νὰ ἀπομένῃ δυσπιστία εἰς ἡμᾶς καὶ κατὰ τοῦτ’ ἦτο διαφωτιστικὴ ἡ συζήτησις, ἵνα διαφωτισθῇ τὸ Κοινόν, νὰ μάθῃ τὸ Κοινὸν ὅτι ὑπάρχει εἷς ἄνθρωπος τοῦ Κράτους ἐγκατεστημένος, ὁ ὁποῖος ἐξασκεῖ τὰ δικαιώματα τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῶν δαπανῶν τῶν γενομένων ὑπὸ τοῦ ἐντολοδόχου διὰ λογαριασμὸν τοῦ ἐντολέως. Ἀλλ’ εἶναι καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα τοῦ μισθολογίου, τὸ ὁποῖον, ἐφόσον ἐπιβαρύνει ἡμᾶς, τότε ἐμμέσως διὰ τῆς πληρωμῆς τοῦ τοκοχρεωλυσίου καὶ τοῦ προσθέτου φόρου τῶν οἰκοδομῶν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἐξελέγξωμεν. Εἰς τοῦτο, κύριοι, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ διαστολή. Ὅταν ἀδικεῖταί τις, πρέπει νὰ φροντίζῃ ὥστε νὰ περιορίζῃ τὰ παράπονά του εἰς τὸ δίκαιόν του, εἰς τὸ σημεῖον καὶ εἰς τὴν ἔκτασιν ἐκείνην ὅπου ἀδικεῖται. Νὰ μὴ τὸ ἐκτείνῃ πέραν τοῦ λογικοῦ, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γεννᾶται μία ἀτμοσφαῖρα οὐχὶ ἀγαθή, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀτμοσφαίρας εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν τὴν μεταπολεμικὴν ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ πάθῃ, τὰ κεφάλαια δὲν ἔχουσι νὰ πάθωσι. Δυστυχῶς μετὰ τὸν πόλεμον τὸ κεφάλαιον ἔγινε παρακλητόν. Πρὸ τοῦ πολέμου τὸ κεφάλαιον παρεκάλει νὰ τοποθετηθῇ μὲ 2, 2½ καὶ 3% εἰς Χώρας ὑγιεῖς, ἐνῷ σήμερον ὑπάρχει παράκλησις πρὸς τὸ κεφάλαιον ἐκ μέρους ὅλου τοῦ κόσμου. Ἑκάστη Χώρα ἐπιμελεῖται ὅπως διὰ διαφημίσεως, διὰ τῆς τακτικῆς της κατορθώσῃ νὰ παραστήσῃ τὴν ἀξιόπιστον καὶ φιλόξενον διὰ τὰ ξένα κεφάλαια. Δυνάμεθα νὰ τὰ μισήσωμεν καὶ νὰ τὰ περιφρονήσωμεν ὅταν ἐκ τῶν ἰδίων πόρων μας θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναπτυχθῶμεν. Ἀπεπειράθησαν καὶ ἄλλοι νὰ ἐφαρμόσουν τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ἀλλ’ εἶδον ὅτι, ὅταν ἓν Κράτος καταστῇ ἀναιμικὸν συνεπείᾳ τῆς ἀφαιμάξεως τῆς βιομηχανίας του, λόγῳ δεκαετῶν πολέμων—καίτοι δὲν ἦσαν δεκαετεῖς, ἦσαν τετραετεῖς—μόνον δι’ ἐνέσεων ὑγιοῦς αἵματος εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναζωογονηθῇ Θὰ ἴδητε ὅτι ὑπῆρξε μία πολιτικὴ εἰς τὴν φίλην Χώραν Ρουμανίαν, ὅπως ἐκ τῶν οἰκείων δυνάμεων καὶ δι’ ἀποχῆς ἀπὸ ξένα κεφάλαια κατορθώσῃ νὰ ἀναζωογονηθῇ. Ἠκολουθήθη ἡ πολιτικὴ ἐκείνη ἐπί τινα χρόνον, ἀλλὰ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα κατέπεσε καὶ ἐπὶ τέλους ἠναγκάσθη νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ ξένα κεφάλαια. Ἡ ἀκμάζουσα οἰκονομικῶς, ἔχουσα δὲ οἰκονομικὰς παραδόσεις ἀξίας θαυμασμοῦ διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῶν οἰκονομικῶν της, μετὰ πᾶσαν κρίσιν, τὴν ὁποίαν διῆλθεν, ἡ Ἰταλία, ἠναγκάσθη νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ ξένα κεφάλαια καὶ μάλιστα τὰ Ἀμερικανικά, ἵνα ἐπανεύρῃ τὸν δρόμον τῆς οἰκονομικῆς ἀναρρώσεως. Τὰ κεφάλαια λοιπὸν εἶναι παρακλητά. Δυνάμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐξασκήσωμεν τὰ δικαιώματά μας καὶ νὰ μεμφώμεθα τῶν κεφαλαίων ἐντὸς τῶν ὁρίων ὅπου ἐκτείνεται τὸ δίκαιον ἡμῶν, Πᾶσα πέραν τούτου μομφὴ γεννᾷ μόνον δυσφορίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξῃ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς εὐοδώσεως τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν ἀνορθώσεως, τὴν ὁποίαν πάντες ποθοῦμεν καὶ πάντες ὀφείλομεν νὰ ἐπιδιώκωμεν. Λυποῦμαι διότι ἤκουσα δίκαια παράπονα ὅτι ὑπάρχει κάποιος κατώτερος ὑπάλληλος, ὅστις λαμβάνει μέγαν μισθόν, ἀλλ’ ἤκουσα καὶ παράπονα ὅτι εἷς Ἀμερικανὸς μηχανικὸς ἦλθεν ἐδῶ καὶ παίρνει τόσα δολλάρια τὸν μῆνα. Αἴ, κύριοι, τί κάμνει αὐτὸς ὁ Ἀμερικανός; Διότι ὁ Ἕλλην ἐργάτης, ὁ ὁποῖος μεταναστεύει ἢ μᾶλλον μετηνάστευε καὶ μετέβαινεν εἰς τὴν Ἀμερικήν, μετέβαινεν ἐκεῖ ἵνα πάρῃ ἓν ἡμερομίσθιον τριπλάσιον καὶ τετραπλάσιον ἀπὸ ὅ,τι ἔπαιρνεν εἰς τὸν τόπον του. Ἄν κανεὶς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν θὰ ἀπήλαυε τοῦ ἰδίου ἡμερομισθίου καὶ τῆς ἰδίας ἀνταμοιβῆς τῆς ἐργασίας του, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἀπολαύσῃ καὶ εἰς τὴν Χώραν του, θὰ ἦτο ἠλίθιος νὰ θέλῃ νὰ ξενητευθῇ. Τὸ ἴδιον κάμνει καὶ ὁ ξένος εἰς τὴν Χώραν ὅπου μεταναστεύει, θέλει νὰ ἐπιτύχῃ ἀμοιβὴν κατά τι μεγαλυτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ ἐν τῷ ἰδίῳ αὑτοῦ ἔργῳ. Τὸ ἴδιον κάμνει καὶ ὁ μηχανικὸς ὁ ξένος. Ὅταν εἷς μηχανικὸς πληρώνεται 3,000 δολλάρια, ἂς ὑποθέσωμεν, εἰς τὴν Ἀμερικήν, νομίζετε ὅτι δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ εἶναι ἐκτεθειμένος καὶ εἰς τοὺς ἑλώδεις πυρετούς, διὰ νὰ κερδίσῃ 3,000 δολλάρια; Ὄχι. Πρέπει νὰ κάμωμεν διαστολὴν ἐν τούτῳ καὶ νὰ ἐντείνωνται τὰ παράπονά μας μέχρι τοῦ σημείου ὅπου ταῦτα εἶναι εὔλογα. Δέον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς πραγματικὰς περιστάσεις ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς οἰκονομικῆς, διότι ἡ πολιτικὴ ἄποψις δὲν ἔπαιξε κανένα ρόλον. Τὰ ἄλλα παράπονα τῆς ἐφαρμογῆς δὲν ἀνήκουν εἰς ἐμέ, κύριοι νὰ ἐξετάσω. Ὡμίλησε καὶ θὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας συνάδελφός μου. Ἐθεώρησα καθῆκόν μου ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ ἀναπτύξω εἰς ὑμᾶς τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι μὲ ὡδήγησαν εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἐνόμισα, κύριοι, ὅτι ἔκαμα ἓν ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι μίαν ἡμέραν ἀγαθὸν διὰ τὴν Χώραν μας. Ὀφείλω νὰ εἴπω τοῦτο, διότι δὲν μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ οὔτε εἰς τὴν Δʹ Συντακτικὴν Συνέλευσιν νὰ ἐκθέσω τὰς σκέψεις μου, οὐδὲ κἂν νὰ ἀντικρούσω τὰς ἐν τῷ Τύπῳ αἰτιάσεις τοῦ ἔργου. Δὲν μοὶ ἐδόθη ἀφορμή, διότι εἰσαγαγὼν τὴν σύμβασιν, ἀφῆκα πλήρη ἐλευθερίαν καὶ εἰς τοὺς φίλους μου φυσικὰ καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν Τύπον νὰ τὴν ἐξονυχίσῃ. Παρέπεμψα αὐτὴν εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ ἀμφότερα ἐξέφρασαν τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι μελετήσαντα τὴν σύμβασιν εὗρον ὅτι εἶναι καλὴ καὶ ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως. Παρέπεμψα τὴν σύμβασιν αὐτὴν εἰς τὸν Σύλλογον τῶν ἐπιστημόνων ἰδιωτικῶν μηχανικῶν καὶ ἐξητάσθη ἡ γνώμη του. Γνωρίζετε δὲ ὅτι «Κεραμεῖς Κεραμεῖ οὐ κινέει». Καὶ ἐν τούτοις γνωρίζετε ὅτι ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν Τύπον ἀνακοινωθὲν τοῦ ἐγκριτωτάτου καὶ ἀξιολογωτάτου Συλλόγου τῶν ἰδιωτικῶν μηχανικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ ἰδιωτικοὶ μηχανικοὶ ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως. Παρέμεινεν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ ἐπὶ δίμηνον περίπου καὶ ἐξωνυχίσθη μετὰ πάσης προσοχῆς. Ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἷς βουλευτὴς τότε ἐκ Λακωνίας μοὶ εἶπε· διὰ τίνα λόγον ἐπισπεύδετε τὴν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ψήφισιν τῆς συμβάσεως; Καὶ ἀπήντησα ὅτι ἡ σύμβασις ἐξωνυχίσθη, παρῆλθον μῆνες ὁλόκληροι. Πρέπει νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν, λέγει, ὅτι δὲν θέλετε νὰ ἀναβάλητε τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως διὰ τὴν προσεχῆ Παρασκευήν, διότι γνωρίζετε ὅτι ἀφικνεῖται ὁ Ἀμερικανὸς τραπεζίτης Σπάγιερ, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνισχύσῃ οἰκονομικῶς τὸν ἄλλον Οἶκον Μὰκ Ἄρθουρ. Καὶ ἀπήντησα ἁπλούστατα· θέλετε νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν προσεχῆ Παρασκευήν; Ἂς ἀναβληθῇ. Ἂς ἀναβληθῇ μάλιστα διὰ τὴν Δευτέραν. Ἦλθεν ἐδῶ καὶ ὁ τραπεζίτης Σπάγιερ καὶ εἶπε προφορικῶς ὅσα ἐδήλωσε διὰ τοῦ τηλεγραφήματός του. Ἀνέφερα ταῦτα διὰ νὰ εἴπω ὅτι ἐδόθη ὁλόκληρος ὁ χρόνος ἄνευ τῆς παραμικρᾶς πιέσεως καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὸ Σῶμα τῶν μηχανικῶν καὶ εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διὰ νὰ ἀποδεχθοῦν τὴν σύμβασιν, διὰ νὰ ἐξετάσουν καὶ ἐπιφέρουν ὅλας τὰς παρατηρήσεις των. Συνάμα ἐδημιούργησα καὶ ἰδίας παρατηρήσεις διὰ τὴν σύμβασιν καὶ ἐπωφελεῖς μάλιστα παρατηρήσεις. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ τότε ὁμοθύμως, παρὰ τὰς διαστάσεις τὰς σφοδροτάτας, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἐψήφισε τὴν σύμβασιν. Δὲν μοὶ ἐδόθη δὲ οὔτε ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξω τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι μὲ ἤγαγον εἰς τὸ νὰ πιστεύσω ὅτι τὸ ἔργον ἦτο καλὸν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ χρήσιμον. Διὰ τοῦτο σᾶς εὐχαριστῶ.

§207Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐξ ὅσων εἴπατε, φαίνεται ὅτι προεβλέφθησαν πολλὰ πράγματα. Διὰ τὰς ὑπονόμους ἐγένετο πρόβλεψίς τις;

§208Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἴχομεν προβῆ καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι ὅμως διεκόπησαν. Εἶχε γίνει ἔναρξις τῶν διαπραγματεύσεως μετὰ τῆς Ἑταιρείας, ὥστε νὰ ἀρχίσῃ ἡ πρόσθετος περὶ ὑπονόμων σύμβασις. Βεβαίως εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ληφθῇ μία μέριμνα περὶ τούτου.

§209Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Εἶναι τόσον σοβαρὰ ἡ συζήτησις καὶ ἐνδιαφέρει ὁπωσδήποτε ὁλόκληρον τὸν πληθυσμὸν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἴδῃ καὶ ἓν ἀποτέλεσμα τῆς συζητήσεως, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπεται ἡ ἀναβολή, δὲν πιστεύω νὰ μείνῃ ὁ πληθυσμὸς οὗτος ἱκανοποιημένος ἐκ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Θὰ παρακαλέσω πολὺ νὰ τελειώσῃ. Ὅταν ἀρχίζουν τοιαῦτα ζητήματα, πρέπει νὰ τελειώνουν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν τὴν ἄλλην Τετάρτην, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν, ἂν θὰ συνέλθωμεν τὴν ἄλλην Τετάρτην, ὅταν μάλιστα καὶ τὰ ἐπιχειρήματα θὰ χάσουν τὴν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμον.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπότσαρης ἔχει τὸν λόγον.

§211Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Καὶ ἡ ὥρα, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἡ σειρὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὸν λόγον ἀπαλλάσσουν εὐτυχῶς τὴν Βουλὴν τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ προβῇ εἰς εὐρεῖαν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος τούτου καὶ θέλω περιορισθῆ εἰς ὀλίγας μόνον λέξεις. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφέρω τὰς λέξεις ταύτας πρὸς τὴν Βουλήν, καθότι ὑπῆρξα, καθ’ ἣν ἐποχὴν διηύθυνα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ὁ πολιτευτὴς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἤρξατο τῶν διαπραγματεύσεων μετὰ τῆς Ἑταιρείας Οὔλεν καὶ ὑπῆρξα καὶ τεχνικὸς εἰσηγητὴς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως. Εἶναι ὅμως περιττὸν νὰ ἀναπτύξῃ κανεὶς τὴν ἀνάγκην τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ προεκηρύχθη διαγωνισμὸς καὶ παρουσιάσθησαν τέσσαρα σχέδια, ἀλλ’ οὐδεὶς συνδυασμὸς παρουσιάζετο ἵνα ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, οὐδεὶς κατέθετε τὴν ἀναγκαίαν ἐγγύησιν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ὁπότε εὐχαρίστως παρουσιάσθη ὁ Οἶκος Οὔλεν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ ἂν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνεχίσω τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, δηλῶ ὅτι μετὰ πάσης ἐμπιστοσύνης ἤθελον ἀποθέσει τὴν ὑπογραφήν μου ὑπὸ τὴν σύμβασιν ταύτην. Δὲν ἐχωρίσθην τὴν σύμβασιν ταύτην ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς της πλευρᾶς, καθότι ὅταν μὲν ἤμην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας περιορίσθημεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν τεχνικῶν ὅρων μὴ ἐπιτρέψαντες τὸν χρόνον, ὅταν δὲ ἀνέλαβον τὴν εἰσήγησιν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς, περιωρίσθημεν καὶ πάλιν εἰς τὸ τεχνικὸν μέρος. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους, ἠκούσατε τούτους παρὰ τοῦ τότε εἰσηγητοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας κ. Μπακοπούλου. Καὶ ἐλέχθη ὅτι παρουσιάσθη ὁ Οἶκος Μὰκ Ἄρθουρ καὶ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ κατ’ ἀρχὴν ἦτο ὑπὲρ τῶν ἀπόψεών του. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὑποφαινόμενον, τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἐνόμισα ὅτι ὁ Οἶκος Μὰκ Ἄρθουρ, παρὰ τὸ ἀναμφισβητήτως ἐξέχον ἐπιστημονικὸν ἀνάστημα τοῦ μηχανικοῦ κ. Μὰκ Ἄρθουρ, δὲν παρεῖχε τὰς εἰδικὰς ἐκείνας ἐγγυήσεις, οὐδὲ τραπεζικὸς ὅμιλος ἐκάλυπτε τοῦτον καὶ ἑπομένως ἡ ὑπόθεσις πρὸς ἀνάληψιν τοῦ ἔργου παρ’ αὐτοῦ ἔμεινεν ἐντελῶς εἰς τὸ στάδιον τῆς θεωρίας. Εὐθὺς δὲ ἐξ ἀρχῆς ἀπεδείχθη ὅτι καὶ ἡ περίφημος ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰπῆ, ὅτι πρόκειται νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Προξενεῖον ἡμῶν ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, ὅτι καὶ αὕτη περιωρίσθη εἰς τὸ στάδιον τῆς φαντασίας μόνον. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἡ Ἑταιρεία Οὔλεν εὑρέθη εὔκολος νικητὴς ἄνευ ἀντιπάλου, ἀλλὰ νικητὴς παρέχων ὅλας τὰς ἐγγυήσεις τῆς καλῆς ἐκτελέσεως τοῦ μεγάλου τούτου ἔργου. Θὰ ἤθελον ἓν μόνον νὰ διασαφηνίσω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκ τῶν μακρῶν εἰσηγήσεων, ἃς τότε εἶχον κάμει ἐνώπιον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, προέκυπτεν ὅτι δὲν νομίζω τὴν λύσιν ταύτην τῆς ὑδρεύσεως ὡς τελειωτικήν. Τὸ ἐτόνισα τότε, οὐδὲν δὲ ἐκλόνισε μέχρι τοῦδε τὴν πεποίθησίν μου, ὅτι εἶναι μόλις ἀνεκτὴ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν Ἀθηνῶν ἡ ὑπολογισθεῖσα πρὸς 100 λίτρας τὴν ἡμέραν κατανάλωσις. Οὐδεμία μεγάλη πόλις δέχεται τόσον μακρὰν ποσότητα καὶ μόλις ἐπαρκεῖ διὰ τὸν παρόντα πληθυσμὸν τῶν πόλεων. Ὅτι ἔχομεν τώρα εἶναι ἐλάχιστον, δὲν εἶναι ὅμως οὗτος λόγος διὰ νὰ κάμωμεν μικρὰς σκέψεις. Δὲν θὰ ἠδυνάμεθα εἰς τὸ πλαίσιον τῆς οἰκονομικῆς μας ἀντοχῆς νὰ ἀναζητήσωμεν κάτι τι τὸ καλύτερον, δι’ αὐτὸ τὸ γενόμενον εἶναι πᾶν ὅ,τι δύναταί τις νὰ ἐπιδιώξῃ σήμερον.

§212Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι πολύ, ἐφόσον ἐνθυμοῦμαι. Ἡ Ρώμη ἔχει 500 τόσας λίτρας, τὸ Λονδῖνον 200 τόσας, τὸ Παρίσι 200 τόσας, διάφοροι Ἰταλικαὶ πόλεις ἔχουν 100 ἕως 110 λίτρας.

§213Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ ἀπαντήσω διὰ στατιστικῶν στοιχείων, διότι θὰ μακρηγορήσω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αἱ ὑδρεύσεις πρέπει νὰ βασίζωνται ἐπὶ 150 λιτρῶν, διότι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὄχι μόνον τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλὰ καὶ τὰς βιομηχανικὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι πολλαπλάσιαι καὶ ἔχουσαι λόγον πρὸς τὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας τῶν πόλεων. Διὰ τοῦτο ἠμποροῦμεν νὰ ἐλπίζωμεν εἰς ἓν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐπιβεβλημένον καὶ τὸ ὁποῖον παρουσίαζεν ὅλας τὰς πιθανότητας τῆς καλῆς ἐκτελέσεως. Καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ὀρθῶς ἐτόνισεν ὅτι ὑπῆρχε πᾶσα πιθανότης καὶ τὸ στάδιον τῶν παραλείψεων καὶ τραχυτήτων νὰ εἶναι παροδικόν, ἴσως ἦτο καὶ φυσικόν. Ὅσον ἀφορᾶ διὰ τὸ ζήτημα τῆς στερεότητος τῶν ἔργων καὶ ἡ ἐγγύησις τὴν ὁποίαν παρουσιάζει, ἡ ἐπιστημονικὴ ἀρχαιότης τῆς Ἑταιρείας εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἀπομακρύνῃ πάντα κίνδυνον καὶ ἡ νεωτέρα ἐν τῷ μεταξὺ ἐμπειρία διὰ τῶν ἐπανειλημμένων ἐκτελέσεων τοιούτων ἔργων παρέχει εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἅπαντα τὰ ἐφόδια, ὥστε νὰ ἐπωφεληθῇ ἐξ αὐτῶν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἄλλων ἔργων. Ὁπωσδήποτε ἐκ τῆς ἐξετάσεως ἣν ἔχομεν καὶ μὲ πλήρη τὴν πίστιν ὅτι ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν ὑπάρχουσαν τότε μελέτην ἐπαρκέστατα στοιχεῖα περιθωρίου ἀσφαλείας, οὕτως ἢ ἄλλως ἡ δοθεῖσα λύσις ἂν δὲν ἦτο ἰδεωδῶς καλή, ἦτο ἀναμφισβητήτως ἡ καλυτέρα ἡ μόνη δυναμένη τότε νὰ δοθῇ. Τὸ ἄρτιον τῆς λύσεως θὰ ἀναζητηθῇ βραδύτερον βεβαίως διὰ τῆς προσελκύσεως τῶν ὑδάτων τῶν Βοιωτικῶν, ἅτινα καὶ πάλιν μέλλουσι νὰ παρεκταθῶσιν εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ τῆς λίμνης, εἰς τρόπον ὥστε οὐδὲν τὸ περιττὸν ἔγινεν. Ἔγινε μόνον ἡ δευτέρα φάσις ἑνὸς ἔργου, ἡ ὁποία θὰ ἐξετελεῖτο ἴσως κατ’ ἀντίθετον σειράν, ἂν τὸ ἔργον ἐξετελεῖτο ἐν τῷ συνόλῳ, δηλαδὴ ἂν ἐφέρναμε τοὺς Βοιωττικοὺς ποταμούς. Τούτου μὴ ὄντως δυνατοῦ, διότι θὰ ἀπῃτεῖτο μία δαπάνη ὑπὲρ τὰ δύο δισεκατομμύρια, ἐδέησε νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰ δεύτερον μέρος, ὅπερ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἶναι ἂν μὴ τέλειον, τοὐλάχιστον ἐπαρκές. Ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους δὲν ἔχει κανεὶς νομίζω παρὰ νὰ συγχαρῇ ἀνεπιφυλάκτως τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις εἶδε ψηφιζόμενον τὸ ἔργον τοῦτο ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐλπίζομεν ὅτι μετ’ ὀλίγον μέλλομεν νὰ συγχαρῶμεν καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸν διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ μεγάλου τούτου ἔργου.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§215Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ, διότι ἡ ὥρα εἶναι προχωρημένη καὶ διότι τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἶναι ἐξηντλημένον. Μετὰ τὰς σαφεστάτας ἀγορεύσεις τοῦ φίλου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Μπακοπούλου καὶ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἠπείρου κ. Μπότσαρη, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω οὔτε μίαν λέξιν εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ ἱστορικὸν μέρος τῆς συμβάσεως καὶ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπεδίωξε διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τότε τὴν ὑπέγραψε. Τὸ ἔργον τὸ ἰδικόν μου εἶναι ἐντελῶς περιωρισμένον, διότι ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Διότι, καθὼς γνωρίζετε, εἶναι δύο τὰ Ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζουν τὴν σύμβασιν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Τὸ μὲν Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κανονίζει ἑκάστοτε τὰ ποσοστὰ τῶν φόρων καθὼς ἐπίσης κανονίζει καὶ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ λαμβάνῃ ἡ Ἑταιρεία καὶ διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐκδίδει ἁπλῶς ἐντάλματα κατόπιν ἐγγράφων ἀποφάσεων τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας δὲν εἶναι παρὰ μόνον εἷς τεχνικὸς ἐπόπτης τῶν ἔργων καὶ ἐπιβλέπει εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ τεχνικοῦ μέρους τῆς συμβάσεως, καθὼς καὶ τὴν ἐπιτήρησιν εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τοῦ τεχνικοῦ μέρους. Ὀφείλω μάλιστα, κύριοι, νὰ ὁμολογήσω ὅτι εὑρίσκομαι καὶ εἰς κάποιαν ἀπορίαν, διότι δὲν γνωρίζω εἰς τί ἀκριβῶς ἔχω νὰ ἀπαντήσω. Ἡ ἐπερώτησις συνήθως εἶναι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως, ἔλεγχος τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος καλεῖται διὰ τῆς ἐπερωτήσεως νὰ ἀπολογηθῇ. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι αὐτὸς δὲν ἀποβλέπει εἰς οὐδένα ἔλεγχον, οὔτε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία συνῆψε τὴν σύμβασιν, οὔτε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τὴν ἐφαρμόζει καὶ μάλιστα ὡμολόγησεν ὅτι ἐγώ, ὡς Ὑπουργός, ἔπραξα καὶ πράττω εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ καθῆκόν μου. Ἐδήλωσε δὲ ὅτι σκοπός του ἦτο μόνον νὰ προκαλέσῃ μίαν διαφωτιστικὴν συζήτησιν καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς συζητήσεως αὐτῆς νὰ θέσῃ ὡς σύστασιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, τὸν ὁποῖον οὐδαμῶς προετίθετο νὰ ἐλέγξῃ. Τὸν εὐχαριστῶ δι’ αὐτό. Ἀκούων ὅμως τινὰς ἐκ τῶν προηγουμένως αὐτοῦ ὁμιλήσαντας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐνόμισα ὅτι ἤμην οἱονεὶ κατηγορούμενος, ὅτι δὲν ἔκαμνον τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ χαρίζωμαι διὰ νὰ ὠφελήσω τὴν Ἑταιρείαν, ὅτι παύω τοὺς ὑπαλλήλους οἵτινες εἶναι διατεθειμένοι νὰ ἀποκαλύψωσι τὰ φοβερὰ σκάνδαλα τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς κλπ. Ταῦτα εἴδομεν ἀναπτυσσόμενα καὶ εἰς φιλικάς των ἐφημερίδας καὶ σᾶς εἰδοποιῶ ὅτι, θὰ τὰ ἴδωμεν ἀναπτυσσόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας ταύτας καὶ αὔριον τὴν πρωΐαν, ὁ,τιδήποτε καὶ ἂν καταστῇ σαφὲς ἐνταῦθα, ἀναπτυσσόμενον δὲ μετὰ χαρακτηριστικῶν ὑπαινιγμῶν κατὰ τῆς χρηστότητός μου. Ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, κύριοι, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν μοὶ κάμνει οὐδεμίαν ἀπολύτως ἐντύπωσιν, διότι ἀπὸ τριακονταετίας περίπου εἶμαι ἐκτεθειμένος εἰς διαρκεῖς καθημερινὰς ἐπιθέσεις, ὥστε πλέον ἐσυνήθισα. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον μὲ λυπεῖ εἶναι ὅτι τὸ βῆμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς τὸ ἠθέλησε νὰ ἵσταται εἰς περίοπτον θέσιν, τὸ ὁποῖον τὸ ἐθεώρησεν ὡς τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν βῆμα, τὸ ὁποῖον νὰ ὑφίσταται, ὄχι χάριν τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα θὰ ἤθελον νὰ λύουν ἐπ’ αὐτοῦ τὰς ἐμπαθεῖς αὐτῶν μικροέριδας, ἀλλὰ χάριν αὐτῶν τούτων τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους, τὸ βῆμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ κρηπὶς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας οἰκοδομήματος, μὲ λυπεῖ, λέγω, νὰ τὸ βλέπω νὰ χρησιμεύῃ ὡς τὸ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκτοξεύονται ἐμπαθεῖς συκοφαντικαὶ ἐπιθέσεις. Αὐτὸ εἶναι ἡ λύπη μου καὶ δι’ αὐτὸ ἐξηρεθίσθην προγενεστέρως κάπως περισσότερον τοῦ δέοντος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐρεθισμόν μου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν συγγνώμην. Καὶ τώρα εἰσέρχομαι εἰς τὸ μέρος τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως. Κατέθεσα ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐζητήθησαν, ὑποθέτω μάλιστα ὅτι ὀλίγοι ἐκ τῶν ἀγορευσάντων ἐμελέτησαν τὰ ἔγγραφα ταῦτα, διότι, ἂν ἐμελετῶντο παρ’ ὅλων δὲν θὰ ἐγίνετο κἂν συζήτησις, ἐκτὸς μόνον σχετικῶς μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἱστορικοῦ μέρους. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν τὰ ἐμελέτησαν οἱ προαγορεύσαντες οὗτοι ἂς τὰ ἀναπτύξω ἐγώ. Ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν τί ἔκαμε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως. Ἔχομεν δύο Ἑταιρείας, ἡ μὲν μία ἡ ὁποία κατασκευάζει καὶ ἡ ἄλλη ἡ ὁποία ἐκμεταλλεύεται. Ὡς πρὸς τὴν Ἑταιρείαν ἡ ὁποία κατασκευάζει, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐλέγχῃ τὰ ὑποβαλλόμενα σχέδια τῶν ἔργων ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ νὰ τὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ τὰ ἀπορρίπτῃ ἢ νὰ τὰ τροποποιῇ καὶ κατόπιν νὰ ἐπιβλέπῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων καὶ κατόπιν νὰ ἐλέγχῃ τὸν ἀπολογισμὸν τῆς δαπάνης των, ἂν εἶναι ἐν πλήρει τάξει. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, καθὼς καὶ διὰ πᾶν ἄλλο ζήτημα σχετικὸν τοῦ ἐλέγχου τούτου, ἔχει ἐγκαταστήσει μίαν ὑπηρεσίαν παρὰ τῇ Ἑταιρείᾳ, ἡ ὁποία παρακολουθεῖ ὅλην τὴν ἐργασίαν τῆς Ἑταιρείας. Ὑπὸ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν τοῦ ἐλέγχου εὑρίσκεται καὶ ἀριθμός τις ἐποπτῶν, τοὺς ὁποίους μεταχειρίζεται ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐλέγχου διὰ νὰ παρακολουθοῦν τὰ ἔργα τὰ ἐκτελούμενα. Μεταξὺ δὲ αὐτῶν τῶν ἐποπτῶν ἦτο καὶ ὁ διαβόητος καταστὰς Λεβῆς, ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ κατὰ πρότασιν τοῦ προϊσταμένου τοῦ ἐλέγχου ἀπελύθη διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους προανέφερον, τότε ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε πλέον νὰ ἀποκαλύψῃ διὰ τοῦ Τύπου τὰ φοβερὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα κάμνει ἡ Ἑταιρεία τῆς κατασκευῆς. Ἀλλά, κύριοι, τὰ πράγματα αὐτὰ εἶχον εἶχον ἀναφερθῆ πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐλέγχου. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐλέγχου τὰ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ἐνήργησε διοικητικὰς ἐξετάσεις καὶ κατόπιν τῶν ἐξετάσεων τούτων ἐλήφθησαν ὅλα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα καὶ ἐξεπληρώθησαν ὅλαι αἱ διατυπώσεις, ὅπως περιφρουρηθοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὥστε ὅλα αὐτὰ τὰ φοβερὰ πράγματα, μὲ τὰ ὁποῖα τὸ πρόσωπον αὐτὸ καί ἡ συντροφία του ζητοῦν νὰ συνταράξουν τὸ σύμπαν εἶναι ὑποθέσεις ἐκκαθαρισθεῖσαι πρὸ πολλοῦ. Εἶναι πολλοὶ ἐπόπται, οἱ ὁποῖοι κατήγγειλαν εἰς τὸν ἔλεγχον παραβάσεις τῆς Ἑταιρείας. Οὐδεὶς ἐκ τῶν καταγγελάντων ἐποπτῶν ἐτιμωρήθη, ἀλλὰ τοὐναντίον εἰς ὅλους τοὺς ἐκτελέσαντας τὸ καθῆκόν των ἐπεδείχθη πλήρης ὑπηρεσιακὴ εὐμένεια. Λυποῦμαι διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔφερον τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς δὲν μοὶ εἶπον ποῖον εἶναι τὸ σκάνδαλον διὰ τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἔλαβεν οὐδὲν μέτρον. Λυποῦμαι διὰ δύο λόγους. Πρῶτον μὲν διότι δὲν τὸ εἶπον ἐνταῦθα, ἀλλὰ περιωρίσθησαν εἰς ἀορίστους καὶ ἀσαφεῖς καταγγελίας καὶ δεύτερον διότι οὕτω δὲν ἔμαθον καὶ ἐγὼ ἂν ὑπάρχῃ τι τὸ ὁποῖον δὲν ἔτυχε νὰ γνωρίζω, ὅπως προβῶ εἰς ὅ,τι πρέπει νὰ προβῶ διὰ νὰ περιφρουρήσω τὰ δημόσια συμφέροντα. Εἶπον προηγουμένως ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐλέγχει τοὺς ἀπολογισμοὺς τῆς ἐκτελουμένης ἐργασίας. Μεταξὺ τῶν ἀπολογισμῶν δύναταί τις νὰ ὁρίσῃ ὅτι συμπεριλαμβάνεται καὶ τὸ ζήτημα τῶν μισθῶν. Πρόκειται πάντοτε περὶ τῆς Ἑταιρείας κατασκευῆς. Ὅπως γνωρίζετε, κατὰ τὸ ἄρρον 36 τῆς συμβάσεως ὁρίζονται τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς Ἑταιρείας τὸ πολὺ εἰς 14%. Εἰς αὐτὰ τὰ γενικὰ ἔξοδα περιλαμβάνονται ὅλοι αὐτοὶ οἱ μισθοί, ἐνοίκια κλπ., τὰ ὁποῖα θεωρῶ περιττὸν νὰ σᾶς ἀναπτύξω. Οἱ μισθοὶ αὐτοὶ ὁμολογουμένως εἶναι μεγάλοι. Σᾶς ἔχω καταθέσει ἕνα πίνακα, ὁ ὁποῖος περιέχει τὸ μισθολόγιον τῶν γενικῶν ἐξόδων εἰς δολλάρια καὶ τὸ μισθολόγιον τοῦ προσωπικοῦ ἔργων εἰς δολλάρια καὶ δραχμάς. Ἀπὸ τὸν πίνακα αὐτόν, ὅπως βλέπετε, τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ προσωπικοῦ εἶναι Ἀμερικαννοὶ πληρωνόμενοι εἰς δολλάρια. Εἰς τὸν πρῶτον πίνακα εἶναι 14 Ἀμερικανοὶ καὶ 2 Ἕλληνες πληρωνόμενοι καὶ αὐτοὶ εἰς δολλάρια. Ὅλοι αὐτοὶ εἶναι κατασκευασταί. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι τοιαῦτα ἔργα κατασκευάζονται διὰ πρώτην φορὰν ἐν Ἑλλάδι, εἶναι δὲ ἀπὸ τὰ ἔργα τὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα ἔχουν κατασκευασθῆ καὶ ἐν γένει ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἡμεῖς βεβαίως ἔχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀρίστους μηχανικούς, πρώτης τάξεως μηχανικούς, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν μηχανικοὺς ἐξησκημένους εἰς τὴν κατασκευὴν τοιούτων ἔργων. Ἐλπίζομεν ὅτι διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων τούτων τῆς Οὖλεν θὰ ἐξασκηθῶσι καὶ πολλοὶ τῶν ἡμετέρων, οὕτως ὥστε κατόπιν νὰ δυνάμεθα νὰ μεταχειρισθῶμεν καὶ προσωπικὸν ἰδικόν μας διὰ παρόμοια ἔργα, πρὸς τὸ παρὸν ὅμως δὲν ἠμποροῦμεν. Ἡ Ἑταιρεία ὅθεν μετεκάλεσε διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων ξένους Ἀμερικανοὺς ἐξησκημένους. Μεταξὺ αὐτῶν ἔχει μετακαλέσει τὸν κ. Κήζ, διὰ τὸν ὁποῖον λέγουσιν ὅτι ὁ μισθός του εἶναι πολὺ μεγάλος. Ἠξεύρετε ὅτι ὁ κύριος οὗτος εἶναι παγκοσμίου φήμης μηχανικὸς διὰ τὴν κατασκευὴν τοιούτων ἔργων. Δὲν γνωρίζω δὲ πῶς θὰ ἤρχετο αὐτὸς μὲ ἕνα μισθὸν ὅπως συνήθως τοὺς ἀντιλαμβανόμεθα ἐν Ἑλλάδι. Τώρα θὰ μοὶ εἴπητε· τί σᾶς μέλλει σᾶς, ἐπιβάλλετε τὴν περικοπὴν τῶν μισθῶν καὶ ἐν ἀνάγκῃ ὑποχρεώσατε τὴν Ἑταιρείαν νὰ εὕρῃ εὐθηνοτέρους μηχανικούς, ἔστω καὶ ἐξ Ἑλλάδος. Μάλιστα, κύριοι, ἠμποροῦμεν νὰ τὸ κάμωμεν καὶ ἠμποροῦμεν νὰ ἐλαττώσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ 14% καὶ ἠμποροῦμεν νὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἐλαττώσωμεν κατ’ αὐτὸν οἱουσδήποτε μηχανικοὺς νὰ τὴν ὑποχρεώσωμεν νὰ πληρώνῃ τὸν τεχνικὸν διευθυντήν της καὶ πέντε καὶ τέσσαρας χιλιάδας δραχμάς. Ἡ Ἑταιρεία ὅμως θὰ μᾶς ἀπαντήσῃ τότε, πολὺ καλά, τὸ κάμνομεν, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχετε σεῖς πλήρη τὴν εὐθύνην τῆς ἀτελείας τῆς ἐργασίας. Ἂν μεθαύριον τὸ φράγμα σπάσῃ, ὅπερ ἀπεύχομαι, θὰ μᾶς εἴπῃ ἡ Ἑταιρεία ὅτι ἔσπασε τὸ φράγμα διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον διότι δὲν μὲ ἀφήσατε νὰ πάρω τοὺς καταλλήλους μηχανικούς. Κατασκευάζεται τώρα σήραγξ, δὲν γνωρίζω ἂν τὴν ἔχητε σεῖς ἐπισκεφθῆ, ἐγὼ τὴν ἔχω ἐπισκεφθῆ, εἶναι ἓν ἔργον πολυπλοκώτατον. Ἀκόμη εἰς τὴν σήραγγα αὐτὴν παρουσιάσθησαν ὕδατα ἐξ ἀπορροφήσεως, ὁ δὲ μηχανικὸς ἐκτελεῖ τὸ ἔργον, ὥστε τὰ ὕδατα ὄχι μόνον νὰ μὴ βλάψουν τὸ ἔργον τῆς σήραγγος, ἀλλὰ νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ νὰ τὰ ρίψῃ ὡς ὕδατα πόσιμα, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσουν διὰ τὴν ὕδρευσιν. Ὅταν τὸ ἔργον αὐτὸ μεθαύριον παρουσιάσῃ καταστροφάς, ἡ Ἑταιρεία θὰ λέγῃ δὲν μὲ ἀφήσατε νὰ ἐργασθῶ ὅπως θέλω ἐγώ, σεῖς φέρετε καὶ τὰς εὐθύνας. Ὥστε βλέπετε δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα νὰ ὑποχρεώσωμεν τὴν Ἑταιρείαν κατασκευῆς, ἐπαναλαμβάνω, νὰ πάρῃ οἱονδήποτε προσωπικὸν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ μισθολόγιον. Ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸ μισθολόγιον τῆς Ἑταιρείας κατασκευῆς. Τώρα ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι σοβαρώτατον ἀπορῶ δὲ ὅτι κάποιος βουλευτὴς ἐθεώρησε τὸ δεύτερον τοῦτο ζήτημα ὡς ἥσσονος σημασίας, τὰς δαπάνας δηλαδὴ τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ὡσὰν νὰ ἤθελε νὰ ἀδιαφορήσωμεν ἀκριβῶς διὰ τὴν ἐλάττωσιν αὐτῶν. Ἔχομεν τὴν Ἑταιρείαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἔχομεν τὰς δαπάνας τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Αὐταὶ αἱ δαπάναι εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι κυρίως ἐπηρεάζουν τὴν τιμὴν τοῦ ὕδατος. Διότι τὸ μισθολόγιον τῆς Ἑταιρείας κατασκευῆς ἐν μέσῳ τῶν μεγάλων δαπανῶν τῆς κατασκευῆς, δὲν ἔχει καὶ μεγάλην ἐπιρροήν, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἐλαττωθῇ κατά τι. Εἰς τὰς δαπάνας τῆς ἐκμεταλλεύσεως παίζει σπουδαῖον ρόλον τὸ μισθολόγιον, ὅπως ἄλλως τε ἀπεδείχθη ἀπὸ τὰς καταστάσεις τὰς ὁποίας σᾶς ἔφερα. Ἐδῶ βεβαίως δὲν ὑπάρχουν αἱ συνθῆκαι, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερα, ἑπομένως ἐνταῦθα ὁ ἔλεγχος τοῦ Ὑπουργείου ἔδει νὰ ἐξασκηθῇ καὶ ἐξησκήθη. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι δὲν ἐξησκήθη μόνον ἀπὸ ἐμέ, ἀλλ’ ἐξησκήθη καὶ ἀπὸ τοὺς προκατόχους μου, ἐπὶ τῆς δικτατορίας ἀκόμη καὶ αὐστηρῶς. Διότι ἡ Ἑταιρεία τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἤρχισεν ἐργαζομένη ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ ἔτους 1926. Κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1926 ἔπρεπε νὰ κανονισθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ὕδατος καὶ ὑπέβαλεν ἕνα προϋπολογισμὸν πολὺ πρόχειρον εἰς ἓν σημείωμα, διὰ τοῦ ὁποίου προσδιώρισεν ὅτι αἱ δαπάναι τῆς ἐκμεταλλεύσεως προϋπολογιστικῶς θὰ ἦταν περίπου 18,000,000 δραχμῶν. Συνεκλήθη τότε τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ὥριζεν ἡ σύμβασις καὶ τὸ ὁποῖον ἀπετελεῖτο ἀπὸ 15 μέλη. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ἐξελέγξεων τῆς λειτουργίας τῶν Ἑταιρειῶν τούτων ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας πολὺ ὀλίγον ρόλον παίζει. Τὸ Συμβούλιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀπετελεῖτο ἀπὸ 15 μέλη, δὲν εἶναι ὁλόκληρον ὑπηρεσιακόν, ἀλλὰ περιέχει καὶ πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μερικὰ διὰ νὰ ἐννοήσητε τί εἶναι αὐτὸ τὸ Συμβούλιον (ἀναγινώσκει): «Ὁ διευθυντὴς τῶν ἀμέσων φόρων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ δήμαρχος Ἀθηναίων, ὁ δήμαρχος Πειραιῶς, ὁ πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν, ὁ πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Πειραιῶς κλπ.» Αὐτὸ εἶναι τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τὴν τιμὴν τοῦ ὕδατος. Τὸ Συμβούλιον τότε εἶπεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραδεχθῶμεν τὰ 18,000,000. Οἱ δῆμοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἐξώδευον 10,000,000. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι εἰς αὐτὰ τὰ 10,000,000 συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ μισθολογία τῶν πολιτικῶν φίλων τῶν δημάρχων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, τοὺς ὁποίους βεβαίως ἡ Οὖλεν δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ τοὺς συμπεριλάβῃ. Παρ’ ὅλα ταῦτα, εἶπε τὸ Συμβούλιον, ἂς παραδεχθῶμεν αὐτὰ τὰ 10,000,000 καὶ ἂς προσθέσωμεν ἓν 20% περιπλέον, δηλαδὴ ἐν ὅλῳ 12½ ἑκατομμύρια. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐκανονίσθη ἡ τιμὴ τοῦ ὕδατος, τὴν ὁποίαν τὸ Κοινὸν πληρώνει ἤδη. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς Ἀθηνῶν ὡς ἔκτροπα τῆς Ἑταιρείας καὶ τὰ ὁποῖα ὅμως εἶναι ἀπόφασις τοῦ Γνωμοδοτικοῦ τούτου Συμβουλίου. Τοῦτο καθώρισε πέρυσι τὴν τιμὴν τοῦ δραμίου ὕδατος εἰς 400 δραχμὰς κατ’ ἀποκοπήν. Ἔδωσεν ὅμως τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ μετρήσῃ τὸ ὕδωρ τὸ παρεχόμενον εἰς μεγάλους καταναλωτάς, ὡς π. χ. ξενοδοχεῖα, λουτρὰ κλπ. καὶ ἑτέρους τοιούτους μεγάλους καταναλωτὰς καὶ νὰ πληρωθῇ διὰ τὸ ὕδωρ τοῦτο πρὸς 10 δραχ. τὸ κυβικὸν μέτρον. Ἐδῶ προηγουμένως ὑπῆρχε μία αὐστηρότης, διότι ἴσως ἡ τιμὴ τῶν 10 δραχμῶν ἀνὰ κυβικὸν μέτρον θεωρηθῇ ὑπερβολική. Πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζετε ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία καθώρισε τὰς τιμὰς ταύτας καλῶς ἐσκέφθη ἐν προκειμένῳ. Διότι ἦτο συμφέρον γενικὸν τῶν πολιτῶν νὰ ἐλαττωθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον διὰ τῆς ἀκριβείας τοῦ ὕδατος ἡ μεγάλη κατανάλωσις διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ νερὸ διὰ τὴν μικρὰν κατανάλωσιν. Ἀναφέρω τὸ παράδειγμα τοῦ Θεραπευτηρίου «Εὐαγγελισμός». Πραγματικῶς 300,000 δραχ. εἶναι κάτι τι τὸ ὁποῖον εἶναι πολύ. 300,000 διὰ τοῦ 10 εἶναι 30,000 κυβικὰ μέτρα δι’ ἓν ἔτος. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι πολύ. Ἀπόδειξις δὲ αὐτοῦ εἶναι ὅτι τὸ νοσοκομεῖον «Εὐαγγελισμὸς» κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο προβλέπομεν ὅτι θὰ ἦτο συμφέρον νὰ μὴ ὑποστῇ πάλιν ἐκεῖνο τὴ ὁποῖον ὑπέστη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἐφρόντισεν ὅπως μειώσῃ τὸ καταναλισκόμενον ὕδωρ διὰ νὰ πληρώσῃ ὀλιγώτερον. Θὰ πληρώσῃ ἄλλως τε καὶ ἐξ ἄλλων λόγων ὀλιγώτερον, διότι σκεπτόμεθα νὰ μειώσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ κυβικοῦ μέτρου. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι οἰκονομία νεροῦ, ἔχομεν δὲ ἀνάγκην νὰ κάμωμεν οἰκονομίαν νεροῦ διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ πίῃ καὶ ὁ πτωχὸς κόσμος. Ἦτο συμφέρον οἱ μεγάλοι καταναλωταὶ νὰ πληρώσουν περισσότερον. Διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους τὸ Συμβούλιον ὑπεχρέωσε τοὺς δημάρχους νὰ πληρώσουν δραχμὰς 800 καὶ δι’ ἑκάστην δημοτικὴν κρήνην. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ὁ δῆμος Ἀθηνῶν νομίζω ὅτι εἶχε φθάσει εἰς 2.500 κρήνας. Ὥστε καλὸν ἦτο καὶ τοὺς δήμους νὰ τοὺς ἀναγκάσουν νὰ πληρώνουν κάτι τι ὥστε νὰ μὴ φθάνουν εἰς τοιαῦτα κολοσσιαῖα ποσά. Αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία ἡ ὁποία ἐγέννησε παράπονα εἰς πολλοὺς κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι τοὺς ἠνάγκασεν ἡ Ἑταιρεία, θέσασα ὑδρόμετρον εἰς τὰς κατοικίας των, νὰ πληρώσουν ὑπερβολικὰ ποσά. Ἂν ἡ Ἑταιρεία ὑπερβᾶσα τὸ μέτρον ἔθεσε καὶ εἰς μερικοὺς ἄλλους κατοίκους ὅπου δὲν ἐνηργεῖτο σπατάλη, ὁμολογοῦμεν ὅτι εἶναι ὑπερβολικόν, ἀλλὰ πάντως καὶ αὐτοὶ θὰ ἐπλήρωνον τὸ νερὸ τὸ ὁποῖον μετεχειρίσθησαν. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸ τιμολόγιον τοῦ ὕδατος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Τώρα διὰ τὸ ζήτημα τοῦ τιμολογίου καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἔρχομαι ἐδῶ νὰ σᾶς ἐξηγήσω ποῖον ἔλεγχον ἀσκεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων τῆς Ἑταιρείας. Εὑρέθημεν πρῶτον πρὸ ἑνὸς ἀπολογισμοῦ τῆς παρελθούσης χρήσεως καὶ ἐπὶ ἑνὸς προϋπολογισμοῦ τῆς μελλούσης χρήσεως. Ἡ Ἑταιρεία μᾶς παρουσίασεν ἕνα ἀπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ἐκ περίπου 14,000,000 καὶ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς περιεκόψαμεν δυνάμει τῆς συμβάσεως εἰς 12,000,000. Καὶ θὰ μοὶ εἴπητε, πῶς τὸν περιεκόψατε; Ἡ Ἑταιρεία διὰ νὰ ὑποβάλῃ ἕνα ἀπολογισμόν, ἔχει ἐκτελέσει ἔργα καὶ πληρώσει μισθούς. Λοιπὸν ἡμεῖς δὲν ἀνεγνωρίσαμεν τοὺς μεγάλους αὐτοὺς μισθούς. Τοὺς μισθοὺς τοὺς ὁποίους τινὲς τῶν προαγορευσάντων ἀνεκήρυξαν εἰς σκάνδαλα. Ἡμεῖς δὲν τοὺς ἔχομεν ἀναγνωρίσει πρὸ καιροῦ. Οἱ προαγορεύσαντες ὅμως ἀπεσιώπησαν τοῦτο. Οἱ μισθοὶ τοὺς ὁποίους οὗτοι ἀνέφεραν εἶναι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους εἶχε κανονίσει ἡ Ἑταιρεία, ὄχι ὅμως ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς ἔχω περικόψει. Μοὶ εἶχον καὶ φόρους τοῦ προσωπικοῦ, μοὶ τὰ ἐπέρασαν εἰς τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, τοὺς ὁποίους ἐγὼ τοὺς ἀπέκοψα, διότι ἐγὼ εἶπον ὅτι οἱ φόροι πρέπει νὰ πληρώνωνται ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπολαμβάνουν τὰ χρήματα. Περιωρίσθη λοιπὸν ὁ ἀπολογισμὸς εἰς 12,000,000, ὀλιγώτερα δηλαδὴ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχον ἐγκρίνει προϋπολογιστικῶς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τῆς ἀποκοπῆς 1,600,000. Ὁ ἔλεγχος λοιπόν, τὸν ὁποῖον ἐνεργοῦμεν εἶναι αὐστηρός. Δὲν θέλω δὲ νὰ σᾶς ἀναφέρω λεπτομερείας, διότι κατελήξαμεν ἀκόμη καὶ νὰ προσδιορίσωμεν πῶς τὴν ἐννοοῦμεν αὐτὴν τὴν περικοπὴν τῶν μισθῶν, τοὺς ὁποίους ἀνέφεραν πολλοὶ ἐκ τῶν ἀγορευσάντων ἐνώπιον ἡμῶν. Εἰς τὴν αὐτὴν διαφορὰν μὲ τὴν Ἑταιρείαν εὑρισκόμεθα ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμόν. Διότι ἡ Ἑταιρεία ὑπέβαλεν ἕνα προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς 17,750,000.

§216Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἐτήσιος;

§217Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐτήσιος τώρα, διότι ὁ περυσινὸς δὲν ἦτο ἐντελῶς ἐτήσιος, διότι ἔλειπον μερικοὶ μῆνες. Λοιπὸν 17,750,000, τὰ ὁποῖα τὰ ἐπεστρέψαμεν ἀπαράδεκτα. Διότι εἶναι μία διένεξις, ἡ ὁποία γίνεται διαρκῶς μεταξὺ Ὑπουργείου καὶ Ἑταιρείας. Καὶ ἀπέκοψεν Ἑταιρεία ἐλαττώσασα εἰς 16,101,000. Ἡμεῖς δὲ ἐξητάσαμεν καὶ πάλιν καὶ εἴπομεν «ὄχι θὰ κόψῃς καὶ τοὺς μισθούς, τὰ δὲ ἔργα θὰ τὰ αὐξήσῃς». Καὶ ἐπειδὴ δὲν τὸ ἔκαμεν ἡ Ἑταιρεία, τὸ ἐκάμαμεν ἡμεῖς. Τοὐναντίον δὲ ηὐξήσαμεν ἄλλα ποσὰ κατὰ 600,000 καὶ ἐφέραμεν τὸν προϋπολογισμὸν εἰς 16,000,000. Δηλαδὴ δὲν περιωρίσθημεν εἰς τὸ νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν δαπάνην αὐτὴν ἀπὸ τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμὸν κατὰ 2,000,000, δὲν περιωρίσθημεν εἰς τὸ νὰ ἐλέγξωμεν καὶ τὸν ἠλαττωμένον προϋπολογισμὸν καὶ νὰ τὸν ἐλαττώσωμεν πάλιν κατὰ 100,000 ἀλλ’ εἴπομεν ὅτι τὴν ἐλάττωσιν αὐτὴν δὲν θὰ τὴν κάμῃ ἡ Ἑταιρεία διὰ περικοπῆς ἔργων, ἀλλὰ διὰ περικοπῆς μισθῶν προσωπικοῦ. Εἶχεν αἴφνης τις ἕνα μισθὸν 400,000, ἡμεῖς τὸν περιεκόψαμεν. Εἶχεν ἕνα μισθὸν ὑπερβολικὸν ἑνὸς ξένου καὶ ἡμεῖς τὸν περιεκόψαμεν. Ὥστε βλέπετε ὅτι ὁ ἔλεγχος ὑπῆρξεν αὐστηρὸς καὶ πλήρης. Ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς εἴπω καὶ τὸ ἄλλο, ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν παραδέχεται τὰς ἐλαττώσεις αὐτάς. Εὑρισκόμεθα δὲ εἰς μίαν, οὕτως εἰπεῖν, ἀντέγκλησιν ἡμεῖς μετὰ τῆς Ἑταιρείας. Ἡμεῖς μὲν ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν αὐτὴν, ἡ Ἑταιρεία δὲ δὲν τὴν παραδέχεται καὶ ἴσως ἀκόμη καταφύγῃ καὶ εἰς διαιτησίαν, ὁπότε θὰ ἴδωμεν πλέον πῶς θὰ διεξαγάγωμεν τὰ πράγματα. Τώρα αὐτὰ εἶναι τὰ κύρια πράγματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπιμένει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Ὁ ἔλεγχος δέ, ὅπως σᾶς εἶπα καὶ πάλιν, τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων εἶναι αὐστηρότατος. Ἔλαβον δὲ ἀφορμὴν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἔργου αὐτοῦ, ὁ κ. Λοπρέστης, εἶναι ἱκανώτατος καὶ ἐντιμώτατος καὶ ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ τὸ πιστοποιήσω. Ὁ ἄλλος ἔλεγχος εἶναι τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ὁ ὁποῖος βεβαίως γίνεται διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἐξόδων προϋπολογιστικῶς καὶ ἀπολογιστικῶς. Ἄλλο μέσον διὰ νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως δὲν ἔχομεν. Τώρα μένει καὶ τὸ περιβόητον ζήτημα τῶν ἐπισκευῶν. Αἱ ἐπισκευαὶ αὗται γίνονται ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν ὑποχρεωτικῶς. Ἡ σύμβασις εἰς τὸ ἄρθρον 11 λέγει (ἀναγινώσκει).

§218Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Περὶ ὑποχρεωτικῆς ὑδροληψίας.

§219Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δικαιώματα τῶν δήμων μετεβιβάσθησαν εἰς τὴν Ἑταιρείαν μέχρι τῆς κατασκευῆς τῶν ὁριστικῶν ἔργων.

§220Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θέλω νὰ ἀμφισβητήσω καὶ τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα.

§221Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς ὑπόσχομαι νὰ ἐξετάσω καὶ αὐτό, μολονότι ἔχει ἐξετασθῆ ἐπανειλημμένως, σᾶς λέγω ὅμως ὅτι ἀδίκως ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀποτείνεσθε πρὸς ἐμὲ διὰ τοὺς διαφόρους λογαριασμούς, τοὺς ὁποίους ἔχει ἀναλάβει ἡ Ἑταιρεία καὶ ζητεῖ διὰ τὰς ἐπισκευὰς αὐτάς, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν εἶναι κανένας ἀρχιμάστορας, ὁ ὁποῖος νὰ τρέχῃ ἀπὸ πίσω ἀπὸ κάθε συνεργεῖον τῆς Ἑταιρείας διὰ νὰ βλέπῃ ποίαν ἐργασίαν κάμνει καὶ ποίαν δὲν κάμνει, οὔτε δύναται νὰ ἐλέγξῃ αὐτὴν διὰ τοιούτου τρόπου. Δι’ αὐτὸ ἔχομεν μίαν ὑπηρεσίαν ἐλέγχου, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τοιούτου εἴδους ἔλεγχον, διότι τότε θὰ ἔπρεπε νὰ διορίσῃ χιλιάδας προσώπων, τὰ ὁποῖα σκοπὸν νὰ ἔχουν νὰ ἐπιβλέπουν τὰ διάφορα συνεργεῖα τῆς Ἑταιρείας. Θὰ προσθέσωμεν οὕτω καὶ ἄλλας δαπάνας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιβαρύνωσι τὴν τιμὴν τοῦ ὕδατος. Καὶ τοῦτο θὰ ἦτο ζημία τοῦ Κοινοῦ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅθεν νὰ δηλώσω ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, ὅτι παρακαλεῖται τὸ Κοινὸν νὰ χρησιμεύσῃ, οὕτως εἰπεῖν, ὡς μέσον ἐλέγχου εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν. Ἄν ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ πολίτης ἐπεβαρύνθη μὲ ὑπερβολικὸν ποσόν, παρακαλεῖται νὰ λάβῃ τὸν κόπον νὰ ἐπιστατήσῃ εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Νὰ ἔχῃ ἓν φύλλον χαρτίου καὶ νὰ σημειώνῃ τί ἐργασία ἐγένετο, ὥστε ὅταν ἔρχεται ὁ λογαριασμὸς νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐλέγχου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ νὰ εἴπῃ «ἦλθεν ὁ τεχνίτης καὶ μοῦ ἔκαμεν αὐτὸ καὶ αὐτὸ καὶ ζητεῖ αὐτὸ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ἐπεστάτησα ὁ ἴδιος, ὁρίστε νὰ τὸ ἐλέγξητε». Ἄν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα γίνῃ εἰς 10 ἢ 29 περιστάσεις, ἡ Ἑταιρεία, γνωρίζουσα ὅτι ἐλέγχεται ἀπὸ τὸ Κοιτονὸν διὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐλέγχου τοῦ Ὑπουργείου, θὰ ἀφήσῃ τὰς ὑπερβολικὰς ἀπαιτήσεις διὰ τὰς ἐπισκευάς, ἀλλ’ ἄνευ ἐργασίας ἑνὸς ἑκάστου πολίτου, ὁ ὁποῖος δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ὑπερασπίζει τὰ ἴδια ἑαυτοῦ συμφέροντα, δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἔλεγχος μιᾶς Ἑταιρείας ἐχούσης δοσοληψίας μὲ 50–60 χιλιάδας σπίτια. Ὑποβάλλω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τὴν παράκλησιν εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους γίνονται τοιούτου εἴδους ἐπισκευαὶ ἢ διοχετεύσεως ἢ διακλαδώσεως κτλ. καὶ ἀποστέλλει ἡ Ἑταιρεία ὑπαλλήλους νὰ ἐπιβλέπουν τὴν ἐργασίαν μόνοι των καὶ νὰ κρατοῦν μικράν τινα σημείωσιν τῆς γενομένης ἐργασίας, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὅλα τὰ στοιχεῖα τοῦ ἐλέγχου, ὥστε καὶ ἡμεῖς νὰ προβαίνωμεν εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Ἑταιρείας καὶ νὰ τὴν ὑποχρεώσωμεν νὰ περιορίσῃ τὰς ἀξιώσεις της ταύτας. Τὸ νὰ λέγῃ τις ὅτι εἷς ἰδιώτης τεχνίτης ἐδέχθη νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν μιᾶς ἐργασίας ἀντὶ 35 δραχμῶν καὶ ἡ Ἑταιρεία ἐζήτησε διὰ τὴν αὐτὴν ἐργασίαν 350 δραχμάς, λέγει ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἐζήτησε περισσότερα ἀπὸ τὸν ἰδιώτην τεχνίτην, δὲν δύναται ὅμως νὰ εἴπῃ ὅτι αἱ 350 δραχμαὶ εἶναι τὸ ὑπερβολικὸν ἢ ὅτι αἱ 35 δραχμαὶ εἶναι πολὺ ὀλίγαι. Ἑπομένως τὸ Ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ κρίνῃ ποῖος ἐζήτησε ἀκριβὰ καὶ ποῖος ἐζήτησε εὐθηνά. Ἂν οἱ πολῖται δὲν θέλωσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν κόπον αὐτόν, ἀλλ’ ἔχουσι τὴν ἀπαίτησιν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ τοὺς κάμῃ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐργασίας, ὀφείλω νὰ δηλώσω ἐκ τῶν προτέρων ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν δύναται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ κάμῃ τὸν ἔλεγχον αὐτόν. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα ἂν τὸ Ὑπουργεῖον δύναται νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν σύμβασιν ταύτην καὶ ἐκ τῆς ἑρμηνείας νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἐπιτρέπεται οἱ κάτοικοι νὰ ἐκτελῶσι τὰς ἐργασίας δι’ ἰδιωτῶν τεχνιτῶν. Αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ τὸ ἐξετάσω. Αὐτὰ εἶχον νὰ ἀπαντήσω ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ εἰς τὴν ἐπίβλεψιν τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργεῖον ἐξασκεῖ ἐπὶ τῆς Ἑταιρείας. Ἐξέτασα ἀκόμη τὸ ζήτημα τοῦ φαγητοῦ τῶν ἐργατῶν. Ἡ Ἑταιρεία δοκιμάζει τώρα σύστημα φαγητοῦ ὑποχρεωτικῶς διδομένου εἰς τοὺς ἐργάτας, διότι οἱ ἐργάται μέχρι σήμερον ἐτρέφοντο ποικιλοτρόπως ἀπὸ μικρὰ μπακάλικα. Ἐτρέφοντο δὲ ἀνεπαρκῶς διὰ δύο λόγους· πρῶτον διότι οἱ τροφοδόται αἰσχροκερδοῦσαν καὶ δεύτερον διότι κάθε ἐργάτης ἐζήτει νὰ φάγῃ χειρότερα διὰ νὰ ἐξοικονομήσῃ περισσότερα χρήματα. Τοῦτο εἶναι ἓν φαινόμενον ἐν μέρει εὐχάριστον, διότι ἀφορᾷ τὴν φειδὼ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἀποτέλεσμα ὅμως αὐτοῦ τοῦ φαινομένου ἦτο ὅτι οἱ ἐργάται δὲν εἶχον δυνάμεις νὰ ἀποδώσωσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐκεῖνα τὸ ὁποῖον προϋπελόγιζαν ὅτι ἠδύναντο νὰ ἀποδώσωσιν. Ἐπεζήτησε κατόπιν ἡ Ἑταιρεία νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα δι’ ἐργολαβίας, νὰ δώσῃ τὴν τροφοδοσίαν εἰς ἐργολάβον. Δὲν ἐπέτυχε τὸ σύστημα αὐτό. Ἐσκέφθησαν τότε κάτι τι ἄλλο. Ἀπεφάσισεν ἡ Ἑταιρεία νὰ δοκιμάσῃ ἓν ἄλλο σύστημα· νὰ τροφοδοτήσῃ αὐτὴ τοὺς ἐργάτας. Ἐννοεῖται ὅτι κρατεῖ ἀπὸ κάθε ἐργάτην τὴν ἡμέραν εἴκοσι δραχμάς. Ἀπεφάσισα μίαν ἡμέραν νὰ ὑπάγω νὰ ἴδω τί γίνεται ἐκεῖ καὶ ἐξεκίνησα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, λαβὼν δύο πρόσωπα τῆς ὑπηρεσίας μου, χωρὶς νὰ εἰδοποιήσω κανένα καὶ μετέβην διὰ νὰ ἴδω καὶ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται καὶ τί τρώγει ὁ κόσμος ὁ ἐργατικὸς καὶ πῶς διαιτᾶται καὶ ἐν γένει τὴν ὅλην ὄψιν τῆς ἐργασίας. Ἡ ἐπιθεώρησις ἐγένετο ἄνευ εἰδοποιήσεως. Μόλις μετὰ δύο ὥρας μετὰ τὴν ἐπιθεώρησιν παρουσιάσθη ὁ διευθυντὴς τῆς Ἑταιρείας. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι εὗρον ἓν ἑστιατόριον καθαρώτατον, ἓν μαγειρεῖον καθαρώτατον, εὗρον μίαν τροφὴν τὴν ὁποίαν ἐδοκίμασα καὶ ἐγὼ καὶ ἐνεθυμήθην τὰς παλαιάς μου ἡμέρας ὅταν ἐδοκίμαζα τὸ συσσίτιον καὶ ἠρώτησα τί τρώγουν τὰς ἄλλας ἡμέρας. Τρώγουν κρέας κάθε ἡμέραν, τρώγουσιν ἄλλο ἓν πιάτο φαγητόν. Τρώγουσι πολὺ καλά, ἀλλὰ τρώγουσιν ὑποχρεωτικῶς. Καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὅλοι γκρινιάζουν. Διότι, ὅταν ἕνας ἄνθρωπος τρώγει ὑποχρεωτικῶς κάτι τι, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γκρινιάζῃ καὶ νομίζει ὅτι δι’ αὐτὴν τὴν τροφοδοσίαν τὴν ὁποίαν τοῦ δίδουν αἱ 20 δραχμαὶ τὰς ὁποίας τοῦ κρατοῦν εἶναι πολλαί. Διότι αὐτὸς ὑπολογίζει νὰ τοῦ στοιχίσῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία 5–6 δραχμὰς μὲ ὀλίγες ἐληὲς καὶ ὀλίγο ψωμί. Ἀλλὰ δὲν μᾶς συμφέρει τοῦτο καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀνθρωπισμοῦ. Πρέπει ὁ κόσμος νὰ μάθῃ νὰ τρώγῃ. Εἶναι ἀνάγκη ἡ ράτσα μας νὰ μάθῃ νὰ τρώγῃ. Καλύτερα νὰ οἰκονομῇ ὀλιγώτερα καὶ τὰ σώματά των νὰ εἶναι γερώτερα. Καὶ δι’ ἄλλους λόγους ἀκόμη πρέπει νὰ τρέφωνται οἱ ἐργάται καλά. Διότι ἐπιπολάζουν οἱ ἑλώδεις πυρετοὶ εἰς τὰ μέρη τῆς ἐργασίας. Ἄν δὲ τὴν τροφὴν τὴν ἐλαττώσουν οἱ ἐργάται εἰς τὸ ἐλάχιστον λόγῳ οἰκονομίας, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ καταστραφοῦν ὁλοτελῶς. Τί νὰ τὴν κάμουν τὴν οἰκονομίαν 4–5 χιλιάδων δραχμῶν, ὅταν καταστρέψουν τὴν ὑγείαν των καὶ μαζὶ μὲ τὴν ἰδικήν των καὶ τῶν ἀπογόνων των; Ἐπὶ τοῦ μέτρου τούτου δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο. Ἐξ ἄλλου τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι δοκιμαστικὸν καὶ θὰ ἴδωμεν τὸν Ἰούλιον κατὰ πόσον ἐπέτυχε τὸ μέτρον αὐτό. Ἄν ὑπῆρξε καὶ κανεὶς ὁ ὁποῖος ἔφαγε καμμίαν σάπιαν ἐληάν, εἶναι δὲ δυνατὸν μεταξὺ τόσων χιλιάδων κόσμου νὰ μὴ εὑρεθῇ καὶ κάτι τι εἰς τὸ φαγητὸν τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου, τοῦτο εἶναι ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν περισσότερον.

§222Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Οἱ διάφοροι χωρικοί, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν, ἂν καὶ δὲν τρώγουν εἰς τὸ ἑστιατόριον αὐτό, ἡ Ἑταιρεία ἐν τούτοις τοὺς κρατεῖ τὰς εἴκοσι δραχμάς.

§223Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι θὰ τὸ ἐξετάσω καὶ τὸ ἐξήτασα ἤδη μάλιστα. Διότι εἶδα χωρικοὺς οἱ ὁποῖοι ἔτρωγον ἔξω τοῦ ἑστιατορίου καὶ ἠρώτησα διατί ἔπραττον αὐτὸ καὶ μοὶ εἶπον διότι εἶναι ἀπὸ τὰ πλησίον χωρία. Ἠμπορεῖ εἰς ἕνα χωρικὸν τρώγοντα συνήθως ἐντὸς τοῦ ἑστιατορίου νὰ συνέβη μία ὡρισμένη φορὰ νὰ μὴ φάγῃ τυχαίως καὶ νὰ τοῦ ἐκράτησαν τὰς εἴκοσι δραχμάς. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν μανίαν τῆς γενικοποιήσεως, ὅτι ἓν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συνέβη μίαν φορὰν εἰς ἕνα ὡρισμένον ἄνθρωπον, ὅτι γίνεται πάντοτε. Προσέξατε, διότι δὲν πρέπει νὰ ὑποπίπτωμεν εἰς αὐτὸ τὸ φαινόμενον τῆς γενικοποιήσεως. Ἐξήτασα τὰ ὑπνωτήρια τῶν ἐργατῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄριστα, εἶναι καθαρώτατα, καθὼς καὶ τὰ ἀφωδευτήρια, ἅτινα τὰ εὗρον καὶ αὐτὰ εἰς καθαρὰν κατάστασιν. Μάλιστα μοὶ ἔδειξαν ὅτι ὑπῆρχον καὶ διαμερίσματα δι’ ὅσους ἤθελον νὰ κάμουν ψυχρολουσίας. Ὑπάρχουν παλαιοὶ ὑπόνομοι διὰ τὴν ἐκροὴν τῶν ἀκαθαρσιῶν. Ὥστε ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν διὰ τὴν ὑγείαν καὶ εὐζωίαν τῶν ἐργατῶν της ἐγένετο καὶ αὐτὸ ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω ὅτι ἀντελήφθην ἰδίοις ὄμμασι. Τώρα ἂν συνέβη μία ἔλλειψις εἰς ἕνα ἐργάτην, εἰς ἕνα ὡρισμένον ἄνθρωπον, λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ προλάβουν ὅλα. Ὀφείλω νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐντύπωσιν, διότι ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος τὰ εἶδε πρὸ ὀλίγου ἀκόμη τὰ ἐργατὰ ἐκτελούμενα καὶ τὰ ἐξήτασε μὲ μίαν κάποιαν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, δύναμαι νὰ σᾶς δώσω καὶ μίαν κάπως ἀκριβῆ εἰκόνα. Τὰ ἔργα βαίνουσιν ἐκτελούμενα λίαν ἐπιμελῶς ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Τὸ δὲ συνολικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκτελεσθῇ, θὰ εἶναι ἓν ἔργον ἄριστον ἀπὸ τεχνικῆς ὀπόψεως. Καθὼς ἀντελήφθην ἐκεῖ εὑρεθεὶς ἐπὶ τόπου, συνομιλήσας καὶ μετὰ τῶν μηχανικῶν, δὲν ὑπάρχουν πολλοὶ φόβοι διὰ τὸ ὑπέδαφος. Τὸ ὑπέδαφος ὅλον εἶναι ἀπὸ ἓν εἶδος σχιστολίθου μαρμαρογικοῦ ἀδιαπεράστου ἀπὸ τὸ ὕδωρ, ὅπως δὲ φαίνεται περιλαμβάνει ὅλην τὴν ἔκτασιν. Ἑπομένως δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι 98% τὸ ὑπέδαφος θὰ κρατήσῃ ἐξ ὁλοκλήρου. Εἶπα 98% διὰ νὰ ἀφήσω τὰ 2% διὰ κάθε ἐνδεχόμενον, Τὸ ἔργον ἔχει μελετηθῆ κατὰ τρόπον ἄριστον. Τὰ διαδιδόμενα ὅτι θὰ ἔχωμεν ζεστὸ νερὸ κλπ. εἶναι ἁπλαῖ φῆμαι, διότι δὲν θὰ λαμβάνεται τὸ νερὸ οὔτε ἀπὸ τὴν ἐπιφάνειαν, οὔτε ἀπὸ τὸ βάθος, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ μέσον. Τὸ σύστημα εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως κάλλιστον. Ἡ σῆραγξ κατασκευάζεται μετὰ μεγίστης ἐπιμελείας. Διερχομένη δὲ διὰ τοῦ τοῦ ὄγκου αὐτοῦ τοῦ μεγάλου λόφου θὰ τὸν ἀποστραγγίζῃ. Δὲν εἶναι δὲ καὶ ἀπίθανον νὰ μᾶς δώσῃ καὶ ἐφέτος νερὸ ἡ σῆραγξ. Εἶδα μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως ὅτι καὶ ἰδικοί μας μηχανικοὶ ἐκπαιδεύονται λαμπρά, παρακολουθοῦντες αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Ἐν γένει νομίζω ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ ἐπιτύχῃ καὶ θὰ ἐξασφαλίσῃ διὰ τὰς Ἀθήνας πραγματικῶς διά τινα ἔτη πλήρη ἐπάρκειαν ὕδατος. Βεβαίως διὰ τὸ μέλλον δὲν θὰ ἀρκέσῃ. Οἱ προαγορεύσαντες σᾶς τὸ ἐξήγησαν. Ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν ὅπως αὐξάνει εἰς κατοίκους καὶ πολιτισμόν, οὕτω πως καὶ θὰ αὐξάνεται ἡ ἀνάγκη τοῦ ὕδατος, διότι εὐτυχῶς ὁ ἄνθρωπος ὅσον συνηθίζει εἰς τὸ νερό, τόσον ζητεῖ νὰ τὸ ἀπολαύσῃ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ μάλιστα καθαριότητος. Λοιπὸν ἕνεκα τῆς τάσεως ταύτης τῶν Ἀθηνῶν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ μετά τινα ἔτη, ἴσως 10, ἴσως 15 ἔτη, νὰ χρειασθῇ περισσότερον ὕδωρ, ὁπότε θὰ καταφύγωμεν βορειότερον, εἰς τὰ ὕδατα τοῦ Μέλανος Ποταμοῦ. Εὐτυχῶς τὰ ἐκτελούμενα ἔργα γίνονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δύνανται νὰ περιλαμβάνωσιν οὐ μόνον τὰ ὕδατα τῆς λίμνης τοῦ Μαραθῶνος ὅταν αὕτη εἶναι πλήρης, ἀλλὰ καὶ τὰ ὕδατα τοῦ Μέλανος Ποταμοῦ συγχρόνως, δηλαδὴ ἡ σῆραγξ εἶναι τοιούτων διαστάσεων, ὥστε νὰ δύναται νὰ διοχετευθῇ ποσότης ὕδατος πολὺ μεγαλυτέρα ἀπὸ ἐκείνην διὰ τὴν ὁποίαν κατασκευάζεται σήμερον.

§224ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε θὰ τελειώσῃ;

§225Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ὅλον ἔργον; Νομίζω μετὰ 2½ ἔτη. Ὥστε νομίζω ὅτι εἶναι ἓν ἔργον, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς εἶναι ἔργον πολιτισμοῦ τοῦ Τόπου μας καὶ ἓν ἔργον καλῶς ἐκτελούμενον καὶ τὸ ὁποῖον θὰ θεραπεύσῃ μίαν τῶν πρωτίστων ἀναγκῶν τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὡς καὶ τῶν περιχώρων. Ὑπάρχουν παράπονα ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ τὸ ἐπληρώσαμεν ὀλίγον τι ἀκριβά. Ἂν σᾶς εἴπω ὅτι ἐπληρώναμεν τὸ ὕδωρ εἰς τὰς Ἀθήνας μὲ 100 δραχμὰς τὸ δράμι ἢ ἔστω καὶ 80 δραχμὰς προπολεμικῶς, ἂν πολλαπλασιάσωμεν τὸ 80 ἐπὶ 15, μᾶς κάμνει 1200, ἐνῷ πληρώνομεν σήμερον τὸ δράμι 400 δραχμάς. Ὥστε δὲν πρέπει νὰ παραπονούμεθα καὶ τόσον πολύ. (Χειροκροτήματα).

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§227Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς ἑκατονταετηρίδος τοῦ Ναυαρίνου».

§228Σ. ΣΤΑΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει. Παρεκάλεσε νὰ ἀναβληθῇ.

§229Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχω ἐπιστολὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, δι’ ἧς οὗτος στέργει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἂν γίνουν αἱ τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἤδη ἀποδεκταί.

§230Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς. Εἰς τὰς 10 π. μ. εἶδον τὸν κ. Στάην, ὁ ὁποῖος μὲ παρεκάλεσε νὰ διαβιβάσω εἰς τὸν κ. πρόεδρον τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ μέλος καὶ εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη τὸ σχέδιον νόμου τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἀφοῦ ἐπεξεργασθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπιφέρῃ τὰς δέουσας τροποποιήσεις, τὸ φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν. Πράγματι δὲ ἐγένετο τοῦτο, ἐψηφίσθη δὲ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Παραδόξως ὅμως ὑπεβλήθη ἓν ἄλλο νομοσχέδιον καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπέβαλλε τὴν ἔκθεσίν της. Ὁ κ. Καντιάνης ὑπέβαλλε μίαν τροπολογίαν. Παρεκάλεσα τοὺς κ. κ. συναδέλφους καὶ τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ καὶ συνετάξαμεν ἀπὸ κοινοῦ τὸ σχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑορτασμοῦ τῆς ἑκατονταετηρίδος τῆς ναυμαχίας τοῦ Ναυαρίνου».

§232ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3372 περὶ «κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας Συμφωνίας κλπ.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τύπου τῆς Μεγάλης τοῦ Κράτους Σφραγῖδος καὶ τῶν σφραγίδων τῶν δημοσίων Ἀρχῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ ἀγροτικοῦ κτήματος τῆς διαλελυμένης Μονῆς Αὐγοῦ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Σπετσῶν καὶ Ἑρμιονίδος καὶ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Εἰρηνοδικείου Μάσσητος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως καὶ δικαιολογήσεως προκαταβολῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως διοικητικῶν δικαστηρίων πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἐν Μ. Ἀσίᾳ καὶ ἐν τῇ Ἀνατολικῇ Θράκῃ γεννηθεισῶν κατὰ τοῦ Δημοσίου ἰδιωτικῶν ἀπαιτήσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως ἐπὶ τῶν Δημοσίων ἰαματικῶν πηγῶν τοῦ ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν τοιούτων ἐπιβεβλημένου τέλους». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ θέσεως γραμματέως παρὰ τῷ τμήματι ἰαματικῶν πηγῶν καὶ τῇ ὑπηρεσίᾳ ξένων καὶ ἐκθέσεων».

§240ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§241ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὂχι! ὄχι.

§242Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερκῶν). Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπεβλήθη μία ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶναι κατά τι ἀντίθετος, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ πρώτης συζητήσεως, νομίζω ὅτι ἀκινδύνως δύναται νὰ ψηφισθῇ, ὁ δὲ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τὰς προτεινομένας τροποποιήσεις.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται εἰς πρώτην συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον;

§244ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν χρηματικῶν ὑπολοίπων τοῦ Ταμείου Ἀγροφυλακῆς Ἰωαννίνων πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων συγκοινωνίας ἐν Ἠπείρῳ».

§246Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία πρότασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας, ἡ ὁποία προτείνει τὰ δύο ὑπ’ ἀριθ. 14 καὶ 15 ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει νομοσχέδια νὰ συμπτυχθοῦν εἰς ἕν. Θὰ προτείνω μίαν τροποποίησιν, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι θὰ σᾶς ἱκανοποιήσῃ. Ἐδῶ ἔχει (ἀναγινώσκει): «.... ἐν ταῖς ὁποίαις νὰ ἀναγράφωνται καὶ τὰ τοπικῶς ἐκτελεσθέντα ἔργα». Αὐτὸ νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ. Τὰ ἄλλα ἐδάφια μένουν ὅπως τὰ προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ὅπως τὰ δέχομαι. Παρακαλῶ δὲ νὰ προστεθῇ καὶ ἓν δεύτερον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λέγει ὅ,τι λέγει τὸ σχέδιον διὰ τὸ ταμεῖον ἀγροφυλακῆς Καρδίτσης....

§247Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀφοῦ γίνεται γενικόν....

§248Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ὡρίσθησαν καὶ τὰ ἔργα. Ἐπειδὴ ὡρίσθησαν καὶ τὰ ἔργα, οἱ κ. κ. βουλευταὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι θέλουν νὰ ἐξασφαλισθοῦν ὅπως διατεθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ τὰ ἔργα αὐτά.

§249Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχω πληροφορίαν ὅτι ἀπὸ τὰ χρήματα τῶν τοπικῶν ταμείων ἀγροφυλακῆς ἐπὶ Κυβερνήσεως Παγκάλου ἐχρησιμοποιήθη ἓν ποσὸν δι’ ἄλλους σκοπούς, ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν χρημάτων τῶν ταμείων ἀγροφυλακῆς.

§250Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι, δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ἐδῶ πέρα.

§251Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔγινεν ἤδη. Λοιπὸν ἂν λείψουν χρήματα, ἀπὸ ποίας περιφερείας θὰ ληφθοῦν; Νομίζω ὅτι ἐν προκειμένῳ δὲν δύναται νὰ γίνῃ τοπικὸν νομοσχέδιον.

§252Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ἔχετε ἀναγνώσει αὐτό;

§253Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μάλιστα. Γενικῶς ὁμιλῶ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τοπικὸν νομοσχέδιον, διότι ἐχρησιμοποιήθη ἓν ποσὸν χρημάτων τῆς ἀγροφυλακῆς ἐκ τοῦ συνόλου τῶν χρημάτων τῶν ταμείων τῆς ἀγροφυλακῆς.

§254Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Νὰ σᾶς ἐξηγήσω περὶ τίνος πρόκειται. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς· τὸ ταμεῖον τῆς ἀγροφυλακῆς Ἰωαννίνων νὰ εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν χρημάτων του νὰ κατασκευάσῃ τὴν γέφυραν....

§255Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Ἐγὼ θέλω νὰ γενικευθῇ, κ. Πρόεδρε.

§256Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ γενικεύομεν.

§257ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ γίνουν δεκτὰ καὶ τὰ δύο.

§258Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μάλιστα. Γενικῶς ὁμιλῶ. Δὲν ἠμπορεῖ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως χρημάτων ἀγροφυλακῆς δι’ ὁδοποιΐαν Καρδίτσης».

§259ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτά, δεκτά.

§260Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτὸν αὐτό.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε σύμφωνος, κ. Ἀλαμανῆ;

§262Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ὄχι.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἀναβάλλεται.

§264Μ. ΓΟΥΔΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει σᾶς δηλῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι σύμφωνος διὰ κανέν. Νὰ ἐρωτηθῇ ὁλόκληρος ἡ Βουλή.

§265Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐπειδὴ εἶναι εἰς πρώτην συζήτησιν, νὰ ἀναβάλλητε τὰς παρατηρήσεις σας εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§266Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν χρημάτων τῶν ταμείων ἀγροφυλακῆς κατὰ τοιοῦτον τρόπον.

§267Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχετε ἀντίρρησιν κατ’ ἀρχὴν γενικῶς;

§268Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ἔχω. Θὰ εἴπω τὸν λόγον.

§269Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διὰ τὰ Ἰωάννινα ἔχετε ἀντίρρησιν;

§270Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Διὰ τὰ Ἰωάννινα δὲν ἔχω.

§271Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τότε παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ περὶ τῶν Ἰωαννίνων, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς τροπολογία (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὸν αὐτὸν ὡς ἄνω τρόπον.... κλπ.»

§272Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὅλα ἀπὸ κοινοῦ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν χωριστὰ βιλαέτια.

§273Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνταγματικῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§274Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ δεύτερον ἀναβάλλεται.

§275Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ ἀναβληθῇ αὐτό. Ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§277Α. ΨΑΡΡΑΣ. Τί ἔγινε τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 15 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, κ. Πρόεδρε;

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεβλήθη.

§279Α. ΨΑΡΡΑΣ. Δὲν ἠρωτήθη ἡ Βουλή, κ. Πρόεδρε. Τὸ νομοσχέδιον παρεπέμφθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ κατήρτισεν ὅπως εἶναι. Τί ἄλλη ἀντίρρησις ὑπάρχει;

§280Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν παρεπέμφθη εἰς καμμίαν Ἐπιτροπήν, οὐδὲ ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τούτου. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν παρεπέμφθη νομοσχέδιον γενικὸν περὶ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως τῶν ὑπολοίπων τῶν ἀγροτικῶν ταμείων.

§281Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε βουλευτά, ἐδῶ ἔχω μίαν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: Πρῶτον «περὶ διαθέσεως τῶν χρημάτων τοῦ ταμείου ἀγροφυλακῆς Ἰωαννίνων», τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη καὶ δεύτερον τοῦ «ταμείου ἀγροφυλακῆς Καρδίτσης». Ἑπομένως ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπέρασε καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο.

§282ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§283Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ὄχι. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§284Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ Ἐπιτροπὴ κάμνει μίαν πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀντὶ τῶν δύο αὐτῶν νομοσχεδίων, νὰ γίνῃ ἓν νομοσχέδιον γενικόν. Ὁ κ. βουλευτὴς ἔχει ἀντίρρησιν. Ἂς γίνῃ συζήτησις.

§285Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἔχει γίνει δεκτὸν ὅτι εἶναι ἄτακτον νὰ ψηφίζωνται νομοσχέδια εἰς τοιαύτην ὥραν. Ἂν προβαίνωμεν εἰς τὴν ψήφισιν νομοσχεδίων, τοῦτο γίνεται ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι πρόκειται περὶ νομοσχεδίων ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν παρουσιάζεται καμμία ἀντίρρησις. Τοῦτο εἴθισται ἄλλως τε νὰ γίνεται, ἂν ὑπάρχῃ ἡ παραμικρὰ ἀντίρρησις, τὸ νομοσχέδιον νὰ ἀναβάλλεται διὰ νὰ ψηφισθοῦν νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν ἀντίρρησιν. Κατὰ συνέπειαν, ἄν τις ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, εἶναι δικαίωμά του βεβαίως, ἀλλὰ τοῦτο θὰ ἀγάγῃ ἁπλῶς εἰς τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως καὶ εἰς τὴν μὴ ψήφισιν μερικῶν ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι τυπικὰ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν προκαλοῦν καμμίαν ἀντίρρησιν.

§286Α. ΨΑΡΡΑΣ. Καὶ αὐτὸ εἶναι τυπικόν.

§287Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅταν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, δὲν εἶναι τυπικόν. Σᾶς παρακαλῶ λοιπόν, ἀφοῦ δὲν ἔχετε νὰ κερδίσητε τίποτε, μὴ ἐπιμένετε. Ἂν ἐπιμένετε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ λύσῃ τὴν συνεδρίασιν.

§288ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτά, δεκτὰ καὶ τὰ δύο νομοσχέδια. (Ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν).

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς».

§290ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν.

§292Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄνευ τροποποιήσεως, ἄνευ τροπολογιῶν.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη ὅπως ἔχει. Ὅστις ἔχει τροπολογίας, νὰ ὑποβάλλῃ αὐτάς.

§294Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μὲ τροπολογίας.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐπιτροπείας τῆς ἀνηλίκου θυγατρὸς τοῦ ἀποβιώσαντος πρῴην Βασιλέως Κωνσταντίνου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ῥυθμίσεως τοῦ ἐν Ἀθήναις Δημοτικοῦ Νοσοκομείου «Ἐλπίς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§298Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἂν οἱ κ. κ. συνάδελφοι δὲν αἰσθάνονται ἑαυτοὺς λόγῳ τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας ἀπηλλαγμένους τοῦ κόπου, παρακαλοῦνται νὰ καθήσωσι διὰ νὰ συζητήσωμεν ἠρέμως, ἄλλως νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§299ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5.30′ μ. μ. σήμερον. (Ὥρα 3.30′ π. μ.)