1927.05.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 79

Δευτέρα 23 Μαΐου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ἡ Ἕνωσις ἀναπήρων θυμάτων πολέμου Λοκρίδος ζητεῖ τὴν κύρωσιν καὶ συμπλήρωσιν τοῦ νόμου 149, ὡς καὶ τὴν κοινοποίησιν πάσης ἐνεργείας ἐπὶ ὑποβαλλομένης ἀναφορᾶς παντὸς φορολογουμένου πολίτου. — Ὁ ἀπόστρατος λοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ Σιώντρας Ἀναστάσιος, κάτοικος Κερκύρας, ζητεῖ τὴν καταβολὴν χρηματικοῦ ὑπολοίπου ἐκ διορισμοῦ του ἐν τῷ Κέντρῳ Ἀσφαλείας Κερκύρας. — Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν ἐπαγγελματιῶν Καρδίτσης διαμαρτύρεται διὰ τὰς ἐξωφρενικὰς ἐνεργείας τῶν ἐφοριακῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου κινούμενοι διὰ νὰ ἀποδώσωσι πόρους εἰς τὸ Κράτος, ἀνέγραψαν ἐν τοῖς φορολογικοῖς καταλόγοις ποσὰ ἀνώτερα τῶν κεφαλαίων τῆς ἐπιχειρήσεώς των. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Ζαγορᾶς Λειβαδείας διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, δι’ ἧς τὰ ἐν τῇ περιφερείᾳ του κτήματα τῆς Μονῆς Εὐαγγελιστρίας παρεχωρήθησαν εἰς ἰδιώτην τινὰ πρὸς ἐκμετάλλευσιν καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχοντα πρὸς τὴν περιφέρειάν του. — Οἱ στρατευθέντες μαθηταὶ τῆς στʹ τάξεως τῶν γυμνασίων Ἡρακλείου παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν ὅπως δι’ ἀποφάσεώς της θεωρηθῶσι πλήρως δικαιολογημέναι αἱ γενόμεναι ἀπουσίαι, ὡς προελθοῦσαι ἐξ ἀνωτέρας βίας καὶ τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ δώσουν ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις. — Ἡ προσφυγικὴ ὀργάνωσις τῶν ἐν Γαλλίᾳ δικαιούχων ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ ἀνακλήσεως ἀποφάσεως ἀποστολῆς τῶν ἀποζημιώσεών των. — Τὸ περιφερειακὸν Ἐπιμελητήριον Κοζάνης ζητεῖ τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἀποφάσεως ὅπως μὴ προτιμηθῇ ἡ ἀρχικῶς ἀποφασισθεῖσα ἐκτέλεσις τῆς γραμμῆς Λαρίσσης–Κοζάνης, καθόσον ἡ γραμμὴ αὕτη ἐξυπηρετεῖ τὰ τοπικὰ ἐμπορικά, κοινοτικὰ καὶ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. — Ἡ γενικὴ συνέλευσις τῶν προσφύγων τοῦ συνοικισμοῦ Καλλιθέας ὑποβάλλει ψήφισμα, δι’ οὗ ζητεῖ τὴν ἄμεσον ἀραίωσιν καὶ ρυμοτόμησιν τοῦ συνοικισμοῦ των διὰ τῆς ὁριστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν πέριξ τοῦ συνοικισμοῦ γηπέδων κλπ. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Ἀνηλίου παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ μικρὰν πίστωσιν διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Λεχαινίων–Λαλῶν. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Ἀνδρούσης ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 267 πρᾶξιν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ ἧς ἐκφράζει εὐχὴν ὅπως ἡ Βουλὴ διὰ Ν. Διατάγματος διατάξῃ καὶ συσταθῇ ἑβδομαδιαία ἀγορὰ εἰς τὴν ἐν Ἀνδρούσῃ ὁμώνυμον κοινότητα καὶ ὁρισθῇ ἡμέρα τελέσεως ταύτης ἡ Κυριακή. — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κοκκινάκης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου πολυτέκνων γονέων τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου, δι’ ἧς αἰτοῦνται τὴν διὰ νομοθετικῶν μέτρων προστασίαν αὐτῶν ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Κοινωνίας κλπ. — Ἡ Ἱερὰ Ἐπαρχιακὴ Σύνοδος Κρήτης ὑποβάλλει συμπλήρωμα τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 89)32 ὑπομνήματός της, δι’ οὗ γνωρίζει ὅτι, ἂν ἡ πρότασις περὶ ἱδρύσεως Γεωργικῆς Τραπέζης ἤθελε θεωρηθῆ δυσχερής, ἡ Ἐκκλησία θὰ ἐνισχύσῃ τὸ κοινωφελὲς ταμεῖον Κρήτης δι’ ἀναλόγου χρηματικοῦ ποσοῦ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Ζησιάδης καταθέτει τηλεγράφημα Ἐπιτροπῆς συλλαλητηρίου Ἀμπελακίων, ἐπικαλουμένης σύντονον ἀρωγὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἐπελθοῦσαν ἐκ τῆς χαλάζης καταστροφὴν ἀμπέλων, μωρεοδένδρων καὶ ὀπωροφόρων δένδρων. Ὁμοίως καταθέτει τηλεγράφημα Ἐπιτροπῆς συλλαλητηρίου Ραψάνης, ἐπικαλουμένης ἐπίσης τὴν ἀρωγὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως δι’ ὁμοίαν καταστροφὴν ἐπελθοῦσαν ἐκ χαλάζης. — Ὁ ἐφημεριακὸς κλῆρος καὶ ὁ λαὸς τοῦ Πειραιῶς συνελθὼν ἐν τῷ ναῷ τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ ἐκφράζει τὸν ἀποτροπιασμόν του διὰ τὸ ἀποτολμηθὲν ἀνοσιούργημα, ὑποβάλλει τὰ ἐγκάρδια συγχαρητήρια τῷ Μακαριωτάτῳ Ἀρχιεπισκόπῳ ἐπὶ τῇ διασώσει αὐτοῦ, διατρανοῖ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀφοσίωσίν του καὶ διαδηλοῖ ὅτι ἐμμένει σταθερῶς εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας. — Οἱ ὑποδικοκατάδικοι φυλακῶν Λαρίσσης καὶ ἄλλων φυλακῶν καθικετεύουσι νὰ μὴ λησμονήσῃ αὐτοὺς ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ τοὺς ἀποδώσῃ τὴν ἐλευθερίαν των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κίνιας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν χρηματικῶν ὑπολοίπων τοῦ τέως ταμείου ἀγροφυλακῆς Ἰωαννίνων πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων συγκοινωνίας ἐν Ἠπείρῳ». — Ἡ ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1ον) «Περὶ ἐκτάκτων ὑλοτομιῶν τῶν προσφύγων εἰς παραμεθόρια δάση». 2ον) «Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 18 Φεβρουαρίου 1927 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Γραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ χορηγήσεως δανείου 25.000.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἀγροτικῶν καὶ ἀστικῶν κτημάτων Δυτικῆς Θράκης καὶ Μακεδονίας». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Α. Ἀργυρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν τῆς ὑπὸ τῆς εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς γενομένης διασκευῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν». — Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως ἐπιδόματος εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ὁμοίου πρὸς τὸ χορηγούμενον εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα». — Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως θαλασσίων ἀποδοχῶν καὶ ἐπιμισθίων εἰς ἀρχηγοὺς ναυτικῶν ὑπηρεσιῶν». — Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως καὶ δικαιολογίας προκαταβολῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν». — Ἡ ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν εἰς τὴν ἀνταλλάξιμον Μουσουλμανικὴν περιουσίαν ἀνηκόντων κτηματογράφων τῆς καείσης ζώνης Θεσσαλονίκης». — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Μπούμπουλης ἐρωτᾷ τί ἀπέγινε τὸ ὑποβληθὲν ψήφισμα περὶ παραπομπῆς ὅλων τῶν Ν. Διαταγμάτων εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Μαζαράκης πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διότι ἐθεώρησα ὅτι πρώτιστον καθῆκον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἶναι νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην της καὶ τὸν ἀποτροπιασμὸν αὐτῆς διὰ τὸ βδελυρὸν κακούργημα, τὸ ὁποῖον ἀπετολμήθη κατὰ τοῦ ἱεράρχου τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι τὸ ζήτημα ἀνεκινήθη πρὸ διμήνου ὁλοκλήρου εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς συνήθως δυστυχῶς, ἀπήντησεν ὅτι δὲν εἶναι ὥριμον πρὸς συζήτησιν. Κατὰ βασίμους πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοὶ ἐνίσχυσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σερρῶν συνάδελφος κ. Φλωριᾶς, εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ νομοῦ Σερρῶν καταφθάνουσι συνεχῶς ἐπιστολαὶ φέρουσαι καὶ τὴν σφραγῖδα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας πρὸς τὸν ἐκεῖ Σύλλογον τῶν ὀρθοδόξων παλαιοημερολογιτῶν.

§5Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, διότι τὸ θέμα εἶναι σοβαρώτατον.

§6Β. ΣΑΓΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκτελεῖ καθῆκον, ἀντιπροσωπεύων τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς ἑορτὰς τῆς Ἑπτανήσου.

§7Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Εἶναι λυπηρόν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀναμένεται ὁ Πρωθιεράρχης τῆς Ρουμανικῆς Ἐκκλησίας, νὰ ἀφίνεται ἐλεύθερος ὁ καὶ χθὲς ἀκόμη δημοσιεύσας λίβελλον κατ’ αὐτοῦ. Πληροφοροῦμαι ὅτι ἐδόθη διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος καὶ δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω ὄχι μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν....

§8Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἔνταλμα συλλήψεως κατ’ αὐτοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κρατεῖται.

§9Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι ἀγόρευσις ἐπερωτήσεως καὶ σήμερον δὲν εἶναι ἡμέρα ἐπερωτήσεων.

§10Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Εὐτυχῶς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἔδωσε διαβεβαίωσιν ὅτι συμμερίζεται τὴν λύπην καὶ τὴν ἀγανάκτησιν ὅλης τῆς Κοινωνίας, ἀλλὰ πρέπει νὰ φροντίσῃ νὰ δοθῇ ἓν τέλος εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ νὰ ἐκφρασθῇ ἡ λύπη τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου πρὸς τὸν Πρωθιεράρχην διὰ τὸ κακούργημα, τὸ ὁποῖον ἀπετολμήθη ἐναντίον του. (Χειροκροτήματα).

§11Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἐζήτησε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀπήγγειλε κατηγορίας κατὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, καθὼς καὶ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργοῦ. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο σύμφωνος νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην της πρὸς τὸν Μητροπολίτην.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ βεβαίως συμμερίζεται τὰ ἐκδηλωθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου αἰσθήματα συμπαθείας πρὸς τὸ σεπτὸν πρόσωπον τοῦ Ἱεράρχου καὶ διαδηλοῖ ἐπίσης τὸν ἀποτροπιασμὸν αὐτῆς πρὸς τὴν στυγερὰν ἀπόπειραν κατ’ αὐτοῦ. Πέραν τούτου ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐπέκτασις τῆς συζητήσεως, παρὰ μόνον ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ τῶν Θρησκευμάτων Ὑπουργοῦ.

§13Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἄν κανεὶς ἤθελε νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν συμπάθειαν πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Πρωθιεράρχου καὶ ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην της, δὲν πρέπει νὰ ἐμποδισθῇ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ κάμωμεν μίαν διάκρισιν. Ἡ ὁμιλία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μαζαράκη εἶχε βεβαίως τὴν θέσιν της, διότι ἔλαβε χώραν ἓν ἀτύχημα, διὰ τὸ ὁποῖον πάντες λυπούμεθα. Ἀλλ’ ἀπὸ τὸ σημεῖον αὐτὸ μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ ἐκφρασθῇ ὑπόνοια διὰ τὸ πρόσωπον τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ὑπάρχει διαφορά.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§15Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μένῃ ἔτσι, κ. Πρόεδρε, ἐφόσον ἐθίγη ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπὼν αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ 37ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Ὑπολείπεται νὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§17Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπρότεινα, ἂν θὰ ἦτο δυνατόν, μίαν ἡμέραν νὰ γίνουν ὅλαι αἱ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐκκρεμεῖς.

§18Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νὰ ἀποσυρθῇ ἡ αἴτησις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, διότι αὕτη συντελεῖ ὅπως ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 37 μένῃ ἐκκρεμής. Παρακαλῶ ὅπως γίνῃ δι’ ἀναστάσεως ἡ ψηφοφορία. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις παρακαλεῖ νὰ μένῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει.

§19Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὑπάρχει τροπολογία, ὅπως ἀντὶ τῆς τριετίας γίνῃ τετραετία.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν.

§21Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Θὰ εἶχον τὴν γνώμην, ὅπως οἱ ὑποβάλλοντες τὴν αἴτησιν περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας δεχθοῦν νὰ γίνῃ δι’ ἀναστάσεως τὴν στιγμὴν αὐτήν.

§22Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις, θελήσασα νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος, ἐπιθυμεῖ πρὸ παντὸς νὰ καταλήξῃ εἰς μίαν ὁμοφωνίαν. Μετὰ ἐξέτασιν τοῦ πράγματος εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἐκ συμφώνου νὰ δεχθῇ τὴν τριετίαν. Πρῶτον διότι ἡ πεῖρα μᾶς ἀπέδειξεν ὅτι οὐδεμία Βουλὴ διήρκεσε πέραν τῆς διετίας. Δεύτερον διότι, δεδομένου ὄντος ὅτι ἡ διάλυσις δὲν θὰ ἐπιτρέπεται εἰμὴ συναινέσει τῆς Γερουσίας, θὰ καταντήσῃ εἰς ἀχρηστίαν καὶ ὑπερτριετὴς βίος τῆς Βουλῆς δὲν θὰ εἶναι ἀνεκτός. Κατέληξε λοιπὸν εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό. Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουν ἀντίθετοι ἀπόψεις, γνωρίζω ἐπίσης ὅτι ἔχει ὑποβληθῆ αἴτησις ὅπως γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Πρὸς ἐπίσπευσιν παρακαλῶ νὰ μὴ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, ἀλλὰ δι’ ἀναστάσεως, ἐκτὸς ἂν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν ἐπιμένουν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιμένουν. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως οἱ βουλευταὶ ἐκλέγωνται διὰ τέσσαρα συναπτὰ ἔτη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία, ἀντὶ «ἐντὸς 20 ἡμερῶν συγκαλεῖται ἡ Βουλὴ». «ἐντὸς 30 ἡμερῶν».

§25Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ εἰς ἄλλο ἄρθρον ἔχομεν δεχθῆ τὸν μῆνα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 37. Οἱ βουλευταὶ ἐκλέγονται διὰ τέσσαρα συναπτὰ ἔτη, ἀρχόμενα ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῶν γενικῶν ἐκλογῶν. Ἅμα τῇ λήξει τῆς τετραετοῦς περιόδου, διατάσσεται ἡ ἐνέργεια γενικῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἐντὸς τεσσαράκοντα πέντε ἡμερῶν, ἐντὸς δὲ ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν συγκαλεῖται ἡ Βουλή. Ἀναπληρωματικὴ ἐκλογὴ δὲν ἐνεργεῖται κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς περιόδου, ἐκτὸς ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν κενῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ὑπερβῇ τὸ τέταρτον τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ.

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 37ον ἄρθρον).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 45ον. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός.

§29Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ ἄρθρον 45 ὑπάρχουν εἰδικαί τινες περιπτώσεις. Λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνέρχεται αὐτοδικαίως εἰς μίαν κατ’ ἔτος τακτικὴν Σύνοδον τὴν 15ην Ὀκτωβρίου ἑκάστου ἔτους. Κατὰ δὲ τὰς ὑπὸ τοῦ παρόντος προβλεπομένας περιπτώσεις εἰς ἐκτάκτους Συνόδους, τὸ «ἀσχολεῖται δὲ ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ ἔργα, δι’ ἃ συνεκλήθη». Αὐτὴ ἡ παράγραφος εἶναι ἐντελῶς περιττή. Ἐπίσης λέγει τὸ ἄρθρον ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ἡ διάρκεια ἑκάστης Συνόδου δὲν δύναται νὰ εἶναι βραχυτέρα τῶν τριῶν οὐδὲ μακροτέρα τῶν ἕξ μηνῶν ἡ περίοδος κατὰ τὰς ὑπὸ τοῦ παρόντος προβλεπομένας περιπτώσεις κλπ.» Εἶπον ὅτι εἶναί τι τὸ περιττόν, διότι ἐφόσον ὑπάρχει ἄλλο ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ δικαιώματος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κράτους ὅπως συγκαλῇ τὰς Βουλὰς εἰς τακτικὰς καὶ ἐκτάκτους Συνόδους, τὸ «ἀσχολεῖται δὲ ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ ἔργα, δι’ ἃ συνεκλήθη» εἶναι περιττόν. Ἐτέθη δὲ ἡ δεκαπενθήμερος προθεσμία διὰ νὰ μὴ ἀρχίσουν ἐπερωτήσεις εἰς τὰς ἐκτάκτους Συνόδους. Ἀλλ’ ἐρωτῶ· εἶναι εὔκολον μία Κυβέρνησις νὰ ἀποφύγῃ, ὀχυρουμένη ὄπισθεν τοῦ Συντάγματος τὰς ἐπερωτήσεις; Εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον. «Ἡ διάρκεια ἑκάστης τακτικῆς Συνόδου δὲν δύναται νὰ εἶναι βραχυτέρα τῶν τριῶν οὐδὲ μακροτέρα τῶν ἕξ μηνῶν». Ἡ διάταξις αὐτὴ ἀπηλείφθη τὸ 1911, ἵνα μὴ γίνωνται, ὡς εἰς τὸ παρελθόν, καταχρήσεις, διδομένων ἀποζημιώσεων εἰς τοὺς βουλευτὰς ἐκτάκτων ὑπὸ τύπον νέων δῆθεν πορειῶν. Διὰ νὰ λείψῃ τὸ ἀντισυνταγματικὸν τοῦτο, κατήργησαν τὴν μέχρι τοῦ 1911 ἀναγραφὴν προθεσμιῶν ἐλαχίστης τριῶν καὶ μεγίστης ἕξ μηνῶν. Ἑπομένως ἂν συναινῇ ἡ Βουλή, θὰ ἐπρότεινα νὰ γίνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνέρχεται αὐτοδικαίως εἰς μίαν κατ’ ἔτος τακτικὴν Σύνοδον τὴν 15ην Ὀκτωβρίου ἑκάστου ἔτους, ἐκτὸς ἂν ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας συγκαλέσῃ αὐτὴν ἐνωρίτερον. Ἡ διάρκεια ἑκάστης τακτικῆς Συνόδου δὲν δύναται νὰ εἶναι βραχυτέρα τῶν τριῶν οὐδὲ μακροτέρα τῶν ἕξ μηνῶν, εἰς οὓς δὲν ὑπολογίζεται ὁ χρόνος τῆς ἀναστολῆς ἢ τῆς πέραν τῶν ὀκτὼ ἡμερῶν διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν».

§30ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν 1ην Νοεμβρίου.

§31Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐθεωρήθη ὅτι θὰ εἶναι πολὺ ἀργὰ καὶ δὲν προφθάνει νὰ ὑποβληθῇ ὁ Προϋπολογισμός. Ἡ 1η Ὀκτωβρίου ἐθεωρήθη πολὺ ἐνωρὶς καὶ ἔγινε αὐτὸς ὁ συμβιβασμός. «Ἡ διάρκεια ἑκάστης τακτικῆς Συνόδου δὲν δύναται νὰ εἶναι βραχυτέρα κλπ.» Ἡ διάταξις αὐτὴ ἐτέθη νῦν, ἐνῷ δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις καὶ ἄνευ τῆς συνταγματικῆς προθεσμίας τῶν ἕξ μηνῶν θὰ ἠδύνατο νὰ κηρύξῃ διὰ Διατάγματος τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἀλλὰ θὰ εἶναι δύσκολον ἴσως εἰς μίαν Κυβέρνησιν νὰ τὸ πράξῃ, χωρὶς νὰ ὑποπέσῃ εἰς τὴν μομφὴν ὅτι ἔσπευσε νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἐνῷ ἂν ὑπάρχῃ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος θεσμοθετημένον τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν τῆς τακτικῆς Συνόδου, εἶναι κάτι τὸ φυσικόν, δι’ ὃ δυσκόλως δύναται νὰ κατηγορηθῇ ἡ Κυβέρνησις. Ὑπάρχει βεβαίως καὶ τὸ σύστημα τῶν διηνεκῶς ἐργαζομένων κοινοβουλευτικῶν Σωμάτων· θὰ εἴχομεν κατ’ αὐτὸ τὰς διακοπὰς τῶν Χριστουγέννων, τοῦ Πάσχα, τῶν Ἀπόκρεων καὶ τὰς θερινάς. Καὶ ἐγὼ θὰ ἐπροτίμων τοῦτο. Ἀλλ’ οὐσιαστικῶς δὲν ὑπάρχει μεγάλη διαφορά, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις θὰ δύναται νὰ καλέσῃ τοὺς βουλευτὰς εἰς ἔκτακτον Σύνοδον, ὁσάκις συντρέχει πρὸς τοῦτο ἀποχρῶν λόγος.

§32Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ καλῆται ἡ Βουλὴ εἰς τακτικὴν Σύνοδον, τὴν ἐφ’ ἅπαξ τοῦ ἔτους λαμβάνουσαν χώραν, ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκρινε χρήσιμον νὰ ἀπαλείψῃ τὴν διάταξιν αὐτήν. Τὸ Σύνταγμα κατὰ περιορισμὸν ἔλεγεν ὅτι δύναται ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας νὰ καλέσῃ τὴν Βουλὴν πρότερον. Τοῦτο ἀληθῶς εἶχεν εἰς παλαιότερα Συντάγματα σημασίαν, διότι τότε ὁ ἀνώτατος ἄρχων συνέτρεχε μετὰ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ἀλλὰ νῦν ἐθεωρήθη ὅτι ὑπὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα, ὅτε ὁ ἀρχηγὸς τοῦ πολιτεύματος δὲν συντρέχει εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, δὲν ἔπρεπε νὰ συγκαλῇ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ πολιτεύματος ὁποτεδήποτε θέλει τὴν Βουλήν, ἀλλὰ νὰ ὁρίζεται ὁ χρόνος τῆς τακτικῆς Συνόδου. Διὰ τοῦτο ὥρισε τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ καλῆται ἡ Βουλή, ἤτοι τὴν 15ην Ὀκτωβρίου, ἀποκρούοντες τὸν ὁρισμόν, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ δύναται νὰ καλῇ αὐτὴν καὶ πρότερον. Καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἐπιμείνῃ καὶ θὰ ψηφίσῃ τὸ ἄρθρον ὡς τὸ διετύπωσεν ἡ Ἐπιτροπή. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς εὗρε μέσον ὅρον μεταξὺ 1ης Νοεμβρίου καὶ 1ης Ὀκτωβρίου τὴν 15ην. Ἄς δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν 15ην Ὀκτωβρίου, χωρὶς νὰ παρεμβάλῃ καὶ τὸν ὁρισμὸν ὅτι δύναται ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας νὰ καλῇ αὐτὴν καὶ πρότερον.

§33Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ αἰτιολογία, ἣν ἀναφέρει ὁ ἀξιότιμος ἀγορητής, ἀντιτίθεται πρὸς τὸ ἄρθρον 76, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας συγκαλεῖ τακτικῶς μὲν ἅπαξ τοῦ ἔτους τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν, ἐκτάκτως δὲ ὁσάκις κρίνει τοῦτο εὔλογον, ὀφείλει δὲ νὰ συγκαλέσῃ ταύτας κλπ.» Ἡ σύγκλησις τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας δὲν εἶναι νομοθετικὸν ἔργον, εἶναι καθαρῶς ἐκτελεστικὸν ἔργον. Ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας δὲν συμπράττει πλέον διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῶν κειμένων, ὅπως συνέπραττεν ὁ Βασιλεύς, ὡς παράγων νομοθετικός. Ἀλλ’ ἡ σύγκλησις εἰς τακτικὰς ἢ ἐκτάκτους Συνόδους εἶναι ἔργον καθαρῶς ἐκτελεστικόν, τὸ ὁποῖον ἐκτελεῖ ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ὑπὸ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο λοιπόν, παρακαλῶ, νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον ὡς εἶπον.

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 45. Ἡ Βουλὴ συνέρχεται αὐτοδικαίως εἰς μίαν κατ’ ἔτος τακτικὴν Σύνοδον τὴν δεκάτην πέμπτην Ὀκτωβρίου ἑκάστου ἔτους, ἐκτὸς ἂν ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας συγκαλέσῃ αὐτὴν ἐνωρίτερον. Ἡ διάρκεια ἑκάστης τακτικῆς Συνόδου δὲν δύναται νὰ εἶναι βραχυτέρα τῶν τριῶν, οὐδὲ μικροτέρα τῶν ἓξ μηνῶν, εἰς οὓς δὲ ὑπολογίζεται ὁ χρόνος τῆς ἀναστολῆς, ἢ τῆς πέραν τῶν ὀκτὼ ἡμερῶν διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν.

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 45ον ἄρθρον).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 53ον....

§38Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε, κ. Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ;

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§40Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε, κ. Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ; ὑπῆρχον καὶ εἰς τὰ προηγούμενα Συντάγματα (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστης Συνόδου εἰδικὰς Ἐπιτροπὰς ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς κατ’ ἀναλογίαν τῶν κομμάτων πρὸς ἐξέτασιν καὶ ἐπεξεργασίαν τῶν εἰς αὐτὴν ἀναφερομένων προτάσεων καὶ ἀναφορῶν». Αἱ ἀρχαὶ αὐταὶ ὑπῆρξαν ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν. Συνιστῶντο Ἐπιτροπαὶ κατ’ ἀναλογίαν τῶν κομμάτων καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ὥριζε τὰς λεπτομερείας τῆς συστάσεως. Τί ἔχει προστεθῆ ἤδη (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ δικαιοῦται ἐπὶ τῆς αἰτήσεως δὲ τοῦ ἑνὸς τρίτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτῆς ὑποχρεοῦται νὰ διορίζῃ ἐξεταστικὰς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὰς συντεθειμένας κατ’ ἀναλογίαν τῶν κομμάτων». Καὶ κατωτέρω. «Ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν, ὁ τρόπος τῆς ἐργασίας καὶ ἡ δικαιοδοσία τῶν Ἐπιτροπῶν κανονίζονται διὰ νόμου». Μέχρι τοῦδε ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀναμφισβητήτως τὸ δικαίωμα νὰ καταρτίσῃ ἐξεταστικὰς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὰς, ἀλλ’ ἤδη ἀναγράφεται ὡς ὑποχρέωσις αὐτῆς τοῦτο, ἀρκεῖ νὰ τὸ ζητήσῃ τὸ ἓν τρίτον τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν της. Εἰς τοῦτο ἀντίθεσις δὲν ὑπάρχει. Ἀλλὰ προτείνομεν διὰ νὰ εἶναι σοβαρὰ ἡ αἴτησις, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν υἱοθετήσῃ ἓν κόμμα· προτείνομεν λοιπὸν νὰ προστεθῇ «τῇ αἰτήσει ἑνὸς κόμματος, ἀπαρτιζομένου ἀπὸ 20 τουλάχιστον βουλευτάς, ὑπογεγραμμένης ὑπὸ τοῦ ἑνὸς τρίτου τοῦ λαοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν».

§41Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῶν βουλευτῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς κόμμα καὶ τῶν ἀνεξαρτήτων; Πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ ἀντιπροσωπεύωνται, ἀφοῦ δὲν ἀνήκουν εἰς κανὲν κόμμα.

§42Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἴμεθα σύμφωνοι ἐν τούτῳ, ὅτι διὰ νὰ γεννηθῇ ὑποχρέωσις τῆς Βουλῆς ὅπως ὁρίσῃ ἐξεταστικὰς Ἐπιτροπὰς, πρέπει νὰ τὸ ζητήσῃ τὸ ἓν τρίτον τῶν βουλευτῶν. Αἱ ἐξεταστικαὶ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπαὶ κύριοι, δύνανται πραγματικῶς νὰ ἀποδώσωσιν ἔργον χρήσιμον καὶ σπουδαῖον. Ἀλλ’ εἰς τὰς πλείστας τῶν περιπτώσεων, κατὰ τὰς ὁποίας ἐφηρμόσθησαν, ἀποτέλεσμα ἔσχον νὰ μὴ ἀποδώσουν κανὲν ἔσχον ἀπολύτως καὶ νὰ φέρουν κάποιον ἐκφυλισμὸν εἰς τὸν θεσμόν. Διατί; Διότι σπανιώτατα κόμματα δέχονται νὰ υἱοθετῶσιν αἰτήσεις περὶ ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν. Θὰ ἠδυνάμην προχείρως νὰ σᾶς ἀναφέρω τοιαύτας τῶν πραγμάτων ἐξεταστικὰς Ἐπιτροπὰς. Ἔγινε μία εἰς τὰ 1911 διὰ τὴν ἐξέτασιν τῆς φήμης περὶ εἰσροῆς ρουβλίων ἐν Ἑλλάδι πρὸς διαφθορὰν τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης. Διεξήχθησαν ἀνακρίσεις ἐπὶ ἀνακρίσεων. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα; Ἀπολύτως τίποτε. Ἔγιναν καὶ ἄλλαι ἐξεταστικαὶ Ἐπιτροπαί, μάλιστα καὶ ἐγὼ κάποτε ἔγινα ἀντικείμενον μιᾶς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπροχώρησεν ὀλίγα βήματα καὶ δυστυχῶς ἐσταμάτησεν, εὑρεθεῖσα πρὸ ἀντιθέτων ἀποδείξεων. Ἂν ὑπάρχουν βάσιμοι κατηγορίαι αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐξετασθῶσι καὶ δίκαιον εἶναι καὶ ὀρθὸν νὰ ζητῶμεν ὅπως ἓν τουλάχιστον, ἓν μικρὸν κόμμα, ἔστω καὶ ἐξ 20 προσώπων, νὰ υἱοθετήσῃ μίαν τοιαύτην αἴτησιν. Ἤκουσα τὰς ἀντιρρήσεις. Οἱ ἀνεξάρτητοι τιμῶνται ὀλιγώτερον ἀπὸ τὰ συγκεκροτημένα κόμματα; Ὄχι. Ἀλλὰ ἂν εἶναι ὀλίγοι τότε εἶναι ἀνάγκη καὶ αὐτοὶ νὰ συγκεντρώσωσι τὸ ἓν τρίτον τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν. Οὐδεὶς ἐμποδίζει τοὺς ἀνεξαρτήτους νὰ ἀποτελέσουν ὁμάδα ὡς κόμμα ἀνεξαρτήτων, νὰ ζητήσουν τὴν σύστασιν Ἐπιτροπῶν, αἵτινες δυνατὸν νὰ εἶναι ἐνίοτε εὐεργετικαί, ἀλλὰ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καταλήγει εἰς ἁπλῆν ἀόριστον δυσφήμησιν προσώπων.

§43Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πῶς θὰ ἐξελιχθῇ; Θὰ ὑπογράψουν οἱ ἀνεξάρτητοι πρακτικόν;

§44Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Πρέπει νὰ εἶναι βέβαια σύμφωνος ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος. Θὰ σταθμίσῃ σοβαρῶς τὸ βάσιμον τοιούτων καταγγελιῶν ἓν κόμμα προτοῦ τὰς υἱοθετήσῃ. Διότι, ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι πρόκειται νὰ συκοφαντήσῃ, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ ὀρθωθῇ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐνώπιον τῆς Δημοσίας Γνώμης νὰ καταγγείλῃ τὸ κόμμα τοῦτο ὅτι δὲν ἐδίστασε νὰ θίξῃ τὴν ὑπόληψιν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Ὁ πολιτικὸς βίος τῆς Χώρας πρέπει νὰ ἐξυγιανθῇ. Δὲν ἐξυγιαίνεται δὲ μὲ τὴν ἐπιπόλαιον διενέργειαν ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ἀνακρίσεων, ἀλλὰ μόνον ὅταν ἡ σύστασις καὶ ἡ ἐνέργεια τῶν ἀνακρίσεων τούτων εἶναι ἐπὶ βάσεων σοβαρῶν.

§45Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τὸ ἀποφασίσῃ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς;

§46Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κατὰ τὴν νέαν θεσμοθεσίαν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ συγκρότησις τῆς Ἐπιτροπῆς ἁπλῶς ἅμα τῇ αἰτήσει τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν βουλευτῶν. Ἂν μείνῃ ἡ διάταξις τοῦ παλαιοῦ Συντάγματος καθ’ ἣν ἀπῃτεῖτο ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, βεβαίως τὸ ζήτημα δὲν γεννᾶται. Ἀλλ’ ἀντετάχθη ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα τὴν πλειονοψηφίαν ἔστω καὶ μὲ 2–3 ψήφους, ὅταν ἡ πρᾶξις, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ζητηθῇ ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς βαρύνῃ τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν, θὰ δύναται νὰ ματαιώνῃ τὴν σύστασιν ταύτην τῆς Ἐπιτροπῆς. Συμπέρασμα λοιπὸν εἶναι ὅτι πρέπει καὶ μία σοβαρὰ μειονοψηφία νὰ δύναται νὰ ζητήσῃ τοῦτο. Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ μειονοψηφία; Τὸ ἓν τρίτον. Ἡμεῖς λέγομεν ναί, τὸ ἓν τρίτον, νὰ υἱοθετηθῇ ὅμως ἀπὸ ἓν κόμμα. Ἐπαναλαμβάνω δὲ ὡς ἐπίσημον δήλωσιν, ὅτι καὶ 20 ἀνεξάρτητοι βουλευταὶ δύνανται νὰ ἀποτελέσουν ὁμάδα ἀνεξάρτητον, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ δικαιώματα, ὅσα θὰ ἔχῃ πᾶν ἄλλο κόμμα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§48Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ λυποῦμαι ὅτι διαφωνῶ ῥιζικῶς μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν. Ὁ διορισμὸς μιᾶς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἀποτελεῖ μόνον ἕνα φραγμὸν κατὰ πάσης ὑπερβασίας ἐν γένει, τῶν διαχειριζομένων ἐν γένει τὰ κυβερνητικὰ πράγματα, ἀλλ’ ἀποτελεῖ αὐτόχρημα καὶ μίαν ἀνακούφισιν τῆς Κοινῆς Γνώμης, προκειμένου οἱ διαχειριζόμενοι τὰ δημόσια νὰ ἐνεργήσωσι πρᾶξιν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐν ἀντιθέσει μὲ τὴν Κοινὴν Γνώμην. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὄχι μόνον δὲν πρέπει νὰ ἐμποδισθῇ, ἀλλ’ ἀντιθέτως πρέπει νὰ παρασχεθῇ εἰς αὐτὴν πλήρης ἡ εὐχέρεια καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἐν προσωρινῇ ἰσχύϊ Σύνταγμα ὁρίζει ὄχι τοῦ ⅓, ἀλλὰ τοῦ ⅕ τῶν βουλευτῶν. (Ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ δικαιοῦται.... κλπ.» Δὲν εὑρίσκω ὅτι δύναται νὰ προκύψῃ ἐξ αὐτοῦ κανὲν ἄτοπον λόγῳ ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἔλεγχος ὁ ἐνεργηθησόμενος ἀπὸ τὴν ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπὴν ἤθελεν ἀποδείξει τὴν αἴτησιν ἀβάσιμον καὶ τοῦτο ὅτι ἀπεδείχθη ἀβάσιμος ἀποτελεῖ μίαν ἐπικύρωσιν τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως. Συκοφαντία; Διατί; Ἀλλ’ ἀπὸ ἐκεῖ ἕως τοῦ νὰ ἀξιώσῃ ἓν ὁλόκληρον κόμμα νὰ υἱοθετήσῃ μίαν τοιαύτην πρότασιν δὲν εἶναι παρὰ μία κατάργησις αὐτόχρημα ταῦ δικαιώματος τούτου. Διότι θὰ εἶναι δυνατὸν ὄχι μόνον, κ. Πρόεδρε, ὡρισμένα μέλη ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ κόμματος, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μὴ ἀνέρχωνται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 20, ἀλλὰ θὰ εἶναι δυνατὸν μέλη τῆς Βουλῆς ἀνήκοντα εἰς διαφόρους παρατάξεις, ἀποβλέποντα εἰς μίαν ὡρισμένην ἐνέργειαν καὶ ὅτι δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπή, θὰ ἦτο δυνατὸν μέλη διαφόρων παρατάξεων νὰ ἀποτελέσουν τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον ὁρίζει ἐδῶ τὸ Σύνταγμα. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι ὁ φόβος τὸν ὁποῖον διατυπώνει ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμος. Ἄλλως τε καὶ εἰς τὸ παρελθόν, κύριοι, δὲν εὑρίσκω νὰ εἴχομεν ἀκολασίας, ὥστε νὰ ἐπιβάλλουν τὴν κατάργησιν τῶν ἀκολασιῶν αὐτῶν. Ἐνῷ ἀντιστρόφως κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους ἐγένοντο τοιαῦται ἀκολασίαι ἀπὸ πολλὰς Κυβερνήσεις, ὥστε ἐγὼ νὰ φθάσω νὰ εἴπω ὅτι τὸ ⅕ τῶν μελῶν ἀρκεῖ. Θὰ εἶχον καὶ ἄλλην παρατήρησιν. Ὅτι θὰ ἦτο προσῆκον τὰ καθήκοντα καὶ τὰ δικαιώματα τῆς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ὁρίζωνται εὐρύτερον, ὅπως γίνεται ἐν τῷ ὑπὸ προσωρινὴν ἰσχὺν Συντάγματι, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι καὶ τῆς ἐμπνεύσεως τοῦ κ. Παπαναστασίου, εἰς τὸ ὁποῖον ὁρίζεται καὶ ἡ δικαιοδοσία τῶν ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν. Νὰ μὴ ὑπάρξῃ δισταγμὸς εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ παρέχεται πᾶσα εὐχέρεια πρὸς ἄσκησιν τοῦ ἔργου της. Φρονῶ ὅτι ἡ μόνη μέριμνα εἶναι αὐτὴ καὶ τὸ μόνον δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ δώσῃ εἶναι τὰ δικαιώματα τῶν ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν. Παρετηρήθη τοῦτο ἀκόμη προκειμένου περὶ τῆς Πάουερ· συνηντήθησαν εἰς ὅλας τὰς παρατάξεις βουλευταί, οἱ ὁποῖοι καὶ ὑπέγραψαν. Δὲν καταλαμβάνω διατί πρέπει νὰ ἀνήκουν εἰς ἓν ὡρισμένον κόμμα καὶ διατί ἕκαστος βουλευτὴς πρέπει νὰ ὑπογράψῃ, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ἀνήκει εἰς τὸ Α ἢ Β κόμμα.

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη, διότι κατ’ οὐσίαν ἡ διάταξις περὶ ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἐφηρμόζετο πρότερον. Διότι, ἐφόσον ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης, θέτει ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ οὕτως ἀποφεύγει τὴν ἔρευναν τοῦ ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν θέλει νὰ γίνῃ ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτή.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§51Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου ὅπως ἔχει ἐν τῷ Συντάγματι εἶναι ἀρκετὴ διὰ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Ὁ περιορισμὸς τοῦ ⅓ νομίζω ὅτι ἐξασφαλίζει τὴν μὴ ματαίωσιν τοῦ σκοποῦ τῆς συστάσεως τῶν ἀνακριτικῶν Ἐπιτροπῶν, σκοποῦ ὁ ὁποῖος πραγματικῶς συντελεῖ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ πολιτεύματος, διότι κατευθύνει τὸν ἔλεγχον ἐντὸς τῶν ὁρίων ἐντὸς τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ὑπάρχῃ. Ἡ εἰσαγωγὴ ὅμως ἑνὸς περιορισμοῦ, ὅτι διὰ τὴν σύστασιν ἀνακριτικῶν Ἐπιτροπῶν ἀπαιτεῖται ἡ ὑπογραφὴ τῆς προτάσεως ὑπὸ κόμματος ὠργανωμένου ἀριθμοῦντος τοὐλάχιστον 20 μέλη, ἡ εἰσαγωγή, λέγω, καὶ τοῦ περιορισμοῦ αὐτοῦ, νομίζω ὅτι καθιστᾷ δυσχερεστέραν τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ἡ διάταξις αὕτη. Εἰδικῶς εὑρίσκω αὐθαίρετον τὸν ὁρισμὸν τῆς δυνάμεως τοῦ κόμματος, ἐντελῶς αὐθαίρετον, διότι δύναμαι νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. εἰσηγητὴν τῆς προτάσεως ταύτης ἂν ἓν κόμμα ἀριθμῶν 19 μέλη...

§52Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Θέσατε 15, ἔστω καὶ 10 μέλη.

§53Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ καθορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν, δηλαδὴ οἱονδήποτε κόμμα ὁπωσδήποτε ὀλιγάριθμον καὶ ἂν εἶναι, νὰ δεχθῶμεν ὅτι θεωρεῖται ὅτι ἔχει τὰ προσόντα ὅπως ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν ταύτην. Ζητῶ νὰ ἀρθῇ ὁ περιορισμὸς αὐτός.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καμπάνης εἶναι ἀπών. Ὁ κ. Γ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§55Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καίτοι σέβομαι ἀπολύτως τὴν κοινοβουλευτικὴν πεῖραν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω πρὸς τὴν γνώμην, καθ’ ἣν τὸ ζήτημα τῆς συγκροτήσεως τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς δέον νὰ ὑποβληθῇ παρ’ ἑνὸς κόμματος. Τοῦτο σημαίνει κατάργησιν τοῦ δικαιώματος τῆς συγκροτήσεως ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν. Βεβαίως ὁ ἀρχηγὸς ὑπερέχει εἰς τὴν ἀντίληψιν ἀπὸ τοὺς ὀπαδούς, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν ἀπολύτως εἰς αὐτόν. Διότι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν θὰ ἔχωμεν ἀφ’ ἑνὸς τὸν ἀρχηγὸν ἢ ἀρχηγοὺς δύο κομμάτων ἰσχυριζομένους ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ συγκρότησις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, ἀφ’ ἑτέρου θὰ ἔχωμεν βουλευτὰς ἀπὸ ἀμφότερα τὰ κόμματα, οἱ ὁποῖοι νὰ ἰσχυρίζωνται ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ συγκρότησις μιᾶς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς. Θὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ θὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι πρέπει νὰ συγκροτηθῇ μία ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴ καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐπειδὴ οἱ πολλοὶ κρίνουσι καλύτερον τοῦ ἑνός, δέον νὰ ἀφεθῇ τὸ ζήτημα εἰς τοὺς πολλοὺς καὶ ὄχι εἰς τοὺς ὀλίγους.

§56Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, εὑρίσκω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ τυγχάνει ἀπορριπτέα, διότι δὲν πρέπει νὰ γίνεται ἀντικείμενον κομματικῶν διενέξεων, ἡ πρότασις περὶ συστάσεως ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν.

§57Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν πρότασιν καὶ παρακαλῶ ὅπως μὴ γίνῃ αὕτη ἀποδεκτή.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§59Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἄλλοτε ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς διατάξεως ταύτης καὶ εἶπον τότε ὅτι ἡ ἀρχὴ ἡ διατυπωθεῖσα ἐν τῷ ἄρθρῳ αὐτῷ εἶναι ἐσφαλμένη κατὰ βάσιν. Σήμερον παρετηρήθη μία διαφωνία, διὰ τὴν λύσιν τῆς ὁποίας ἐχρειάσθη τὸ συντηρητικὸν πνεῦμα τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Ἡ διαφωνία αὕτη ὀφείλεται εἰς τὸ ἐσφαλμένον γράμμα τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ἔλεγον τότε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ πεποίθησίς μου ἦτο ὅτι κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ ἰσχυρᾶς πλειονοψηφίας καὶ ὅτι παρεμπιπτόντως διάφοροι ὑπερβασίαι συντελοῦν εἰς τὸν ἐκφυλισμὸν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Γνωρίζω δὲ ἐπιχειρήματα. Νομίζω ὅτι σοβαρῶς δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ τις ὅτι ἄνευ ἰσχυρᾶς πλειονοψηφίας δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ κοινοβουλευτισμὸς ὑγιὴς καὶ δυνάμενος νὰ παραγάγῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 53 βασίζεται εἰς τὴν ὅλως ἀντίθετον γνώμην, διότι ὑποτάσσει τὴν πλειονοψηφίαν εἰς τὴν ἀπαίτησιν τῆς μειονοψηφίας, ὁσάκις τὸ ⅓ τῆς Βουλῆς ἔλθῃ καὶ ζητήσῃ τὴν σύστασιν Ἐπιτροπῆς, εἴτε δὲν ἀντιπροσωπεύει, εἴτε ἀντιπροσωπεύει, πάντως ἔχει μίαν πλειονοψηφίαν ἡ ὁποία ἔχει ὑποχρεωτικὴν γνώμην, διότι ἡ πλειονοψηφία ὑποχρεοῦται νὰ δεχθῇ τὴν γνώμην ταύτην, ἐπειδὴ δὲ τοῦτο κατ’ ἐμὴν γνώμην ἀντίκειται εἰς τὴν βάσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, κηρύσσομαι ἐαντίον τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§60Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διατί ἀντίκειται εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἀρχήν; Μήπως θὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ;

§61Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέσατε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὸ ⅓ τῶγ βουλευτῶν ζητεῖ μίαν σύστασιν Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν πραγμάτων διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὴν ἐντιμότητα τῆς διαχειρίσεως τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ἀπόφασις αὐτῆς εἶναι ὑποχρεωτική. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκδοθῇ ἀπόφασις ἥτις νὰ ὁρίζῃ ποίαν θὰ ἔχῃ θέσιν ὁ Πρωθυπουργὸς εὑρισκόμενος ἐνώπιον τῆς ὁλότητος πρὸ μιᾶς τοιαύτης κατηγορίας;

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διαφέρει κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ καταναγκασμοῦ δὲν θὰ ἔχῃ προθύμους τοὺς βουλευτὰς νὰ κάμωσιν ἕνα ἔλεγχον.

§63Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι τοὐλάχιστον ἕν εἶδος προανακρίσεως.

§64Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μήπως ἡ Βουλὴ ζητοῦσα ὡρισμένα ἔγγραφα πρὸς δημοσίευσιν δὲν κάμνει προανάκρισιν;

§65Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχω τὴν ἀντίθετον ἀντίληψιν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅλως προσωρινόν. Ἄν τὸ πρόσωπον κατὰ τοῦ ὁποίου στρέφονται αἱ συκοφαντίαι εἶναι λευκόν, θὰ ἔλθῃ τάχιστα ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ λάμψῃ ἡ λευκότης αὐτοῦ καὶ θὰ καταπέσῃ ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει ὁ συκοφάντης. Ἀλλὰ δὲν εἶναι συμφέρον διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς Χώρας νὰ γίνωνται ἀνευθύνως ἑκάστοτε δυσφημήσεις καὶ ἀνακρίσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ θέτουν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν ὑπόληψιν τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἀπόλυτος κοινοβουλευτικὴ ὀρθοδοξία εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν λέγει ὁ ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος. Τὸ θεωρητικῶς ὀρθὸν θὰ ἦτο μόνον ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, νὰ ἀποφασίζῃ ἀνακρίσεις. Ἡ ἀπόλυτος ὀρθοδοξία ὅμως δὲν ἐφαρμόζεται οὔτε εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιστήμην καὶ πεῖραν. Ἀπεδείχθη ὅτι ἡ ἀπαίτησις τοῦ νὰ στέρξῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν ἴδιον αὐτῆς ἔλεγχον εἶναι πολλάκις ἀπραγματοποίητος. Καὶ διὰ τοῦτο νεώτερα κοινοβουλευτικὰ Συντάγματα ἐμερίμνησαν ὥστε νὰ δύναται καὶ μία σοβαρὰ μειονοψηφία νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἐξέτασιν δημοσίων πραγμάτων. Πρὸς ἀποφυγὴν ὅμως συχνῶν πλανῶν εἶναι ἀνάγκη ὅπως ὁ ἀριθμὸς ὁρισθῇ εἰς τὸ ἓν τρίτον τῶν βουλευτῶν καὶ περαιτέρω, τοῦθ’ ὅπερ υἱοθέτησαν πάντες οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοί, ὅπως προτείνεται ἀπὸ κόμμα ἐξ 20 βουλευτῶν τοὐλάχιστον. Δὲν ἀρκεῖ τὸ σύνολον τοῦ ⅓ τῶν ὑπογραφῶν. Τίθενται πολλάκις αὗται μετ’ ὀλιγωτέραν βάσανον, ὁσάκις δὲν τίθενται ἐν ὀνόματι τοῦ κόμματος, εἰς ὃ ἀνήκουν οἱ ὑπογράφοντες. Εἴδομεν πολλάκις, κύριοι, ὅτι διεμαρτυρήθησαν συνάδελφοι, διότι ἐτέθη ἡ ὑπογραφή των εἰς αἰτήσεις ὀνομαστικῆς κλήσεως ἢ εἰς ἐνστάσεις μὴ ἀπαρτίας. Διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως ταύτης θὰ δύνανται καὶ 20 ἀνεξάρτητοι βουλευταὶ συμπηγνύμενοι εἰς μίαν κοινοβουλευτικὴν ὁμάδα, ἀνακοινουμένην εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ ἔχουν ὅλα τὰ δικαιώματα τῶν ἄλλων κομμάτων. Αἱ δύο αὗται ἐγγυήσεις νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητοι πρὸς πρόληψιν δυσφημήσεων ἐπιπολαίων καὶ πρὸ πάντων θὰ ἐξασφαλίζεται ὅτι ἡ συλλογὴ τῶν ὑπογραφῶν δὲν θὰ γίνεται εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀφοῦ θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐγγύησις τῆς οἰοθετήσεως ἑνὸς τοὐλάχιστον κόμματος.

§66Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ παρατηρήσω τοῦτο ὅτι ἐν κοινοβουλευτικῷ πολιτεύματι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀποτελεῖ τὸ ἕν σκέλος τῆς Βουλῆς. Καὶ τὸ σκέλος αὐτὸ ἀποτελοῦσιν αἱ μικραὶ ὁμάδες. Ἐκεῖ ὅπου τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἐτελειοποιήθη καὶ παρουσιάζεται ὑπὸ τὴν σημερινήν του ὄψιν, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει τόσον ἐπίζηλον θέσιν, ὥστε, ὡς βεβαίως γνωρίζει καλύτερον ἐμοῦ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν Ἀγγλίᾳ λέγεται ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως. Ἀλλ’ ἂν τὰ μικρὰ κόμματα συντελοῦν εἰς τὸν ἐκφυλισμὸν τῆς ἀρχῆς αὐτῆς τῆς ἀπαραιτήτου διὰ τὴν ὑγιᾶ λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ κατὰ τὴν ἑξῆς κατεύθυνσιν· νὰ δεχθῶμεν ὅτι τότε μόνον θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ σύστασις ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν, ἂν τὸ μειονοψηφοῦν κόμμα ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ζητήσῃ τὴν σύστασιν τῶν Ἐπιτροπῶν καὶ οὐχὶ ἂν οἱαδήποτε ὁμὰς ἀντιπολιτευτικὴ ζητήσῃ τὴν σύστασιν Ἐπιτροπῶν. Διότι, ὑποθέσατε ὅτι τὸ κόμμα τὸ μειονοψηφοῦν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συντελεῖ εἰς τὴν ὀρθὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ἂν τὸ κόμμα αὐτὸ νομίζῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, τοῦτο νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ πλῆρες ἐχέγγυον διὰ τὴν μὴ ὕπαρξιν σοβαρῶν προστριβῶν.

§67Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτοῦ ἱκανοποιοῦνται, ἂν ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἑξῆς ἀπόψεις. Ἄν κόμμα τι μικρότερον λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν νὰ ζητήσῃ τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, δὲν θὰ δύναται νὰ φέρῃ εἰς πραγματοποίησιν τὴν πρωτοβουλίαν του ταύτην, ἐφόσον ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις δὲν θελήσῃ νὰ δώσῃ εἰς τὸ μικρότερον ἐκεῖνο κόμμα ὑπογραφὰς τῶν μελῶν της. Τοῦτο ἀκριβῶς ἤθελον ἐγὼ νὰ ἐπιτευχθῇ, ὑποστηρίζων ὅτι εὐθὺς ὡς κόμμα τι μικρότερον ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἡ ὑπόλοιπος, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ τὰς ὑπογραφὰς αὐτῆς, θὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα σοβαρῶς, διότι ἀρχίζει ἡ ἐνοχὴ οὕτως εἰπεῖν αὐτῆς, συγκροτουμένου ὡς κόμματος. Ἂν αἱ ὑπογραφαὶ αὗται δύνανται νὰ συλλεγῶσιν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, χωρὶς μία συγκρότησις κοινοβουλευτικὴ νὰ υἱοθετηθῇ, τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων, τότε ὑπάρχει ὁ κίνδυνος πραγματικῶς νὰ παραφθαρῇ ὁ θεσμὸς εἰς ὄργανον ἀπειλῆς καὶ δυσφημήσεως τῶν κυβερνώντων πολιτικῶν ἀνδρῶν.

§68Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς εἶπε πρὸ ὀλίγου ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ παρετηρήθη καὶ ἐν τῇ πράξει νὰ δίδωνται αἱ ὑπογραφαὶ χωρὶς πραγματικὴν εὐθύνην.

§69Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐκτὸς τῆς προϋποθέσεως τοῦ συγκεκροτημένου κόμματος ἀπαιτεῖται καὶ ἡ ἄλλη προϋπόθεσις τοῦ ⅓. Λοιπὸν ὁ φόβος, τὸν ὁποῖον ἐξεδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτής, νομίζω ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν βασιμότητα, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἱ μικραὶ ὁμάδες ἀντιπροσωπεύουν ἀριθμὸν βουλευτῶν ἴσον πρὸς τὸ ⅓. Δὲν ἔχει ἄλλως τὸ ζήτημα πρακτικὴν σημασίαν. Νομίζω, κ. ἐπὶ τῶν Ἐτερικῶν Ὑπουργέ, ὅτι ἂν τεθῇ ἡ ἐγγύησις τοῦ ⅓, ἀμφότερα αἱ ἀπόψεις ἱκανοποιοῦνται, διότι ὁ καθορισμὸς ὠργανωμένου κόμματος ὑποθέτει ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα θὰ ἐξελιχθῇ ἐπὶ ὑγιῶν βάσεων καὶ ὅτι ἂν ὑπάρχουν ὡρισμένα ἄτοπα τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμην σας εὑρίσκονται εἰς τοὺς ἀνεξαρτήτους βουλευτάς, τὰ ἄτοπα αὐτὰ ἐλπίζω σὺν τῷ χρόνῳ νὰ ἐκλείψουν.

§70Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, λησμονοῦμεν ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς παρὰ μόνον τῇ ἀποφάσει τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς. Ἐφόσον ἠθέλομεν νὰ μετατρέψωμεν τὴν πλειονοψηφίαν εἰς μειονοψηφίαν, εἶναι δίκαιον νὰ περιβάλωμεν τὸ μέτρον δι’ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρων ἐγγυήσεων. Ἡ ἐγγύησις τοῦ ἀριθμοῦ ἀπεδείχθη ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἰσχυρά, ὅσον εἶναι αἱ ἠθικαὶ ἐγγυήσεις. Εἶναι πράγματι δυσκολώτατον ἵνα ἓν κοινοβουλευτικὸν κόμμα υἱοθετήσῃ ἀβασανίστως μίαν κατηγορίαν πολιτικήν. Τῳόντι εἴδομεν ἄλλοτε νὰ προβάλλωνται ἐνστάσεις ἀπαρτίας τῇ ἐγκρίσει ἀρχηγῶν κομμάτων, ἀποφευγόντων ὅμως αὐτῶν νὰ ὑπογράψωσιν αὐτὰς καὶ νὰ τὰς υἱοθετήσωσι. Ἂν λείψῃ ἡ ἠθικὴ αὕτη ἐγγύησις, τὸ ⅓ δὲν ἀποτελεῖ ἀσφάλειάν τινα. Διότι οὐδὲν κόμμα θὰ θελήσῃ νὰ ἐκτεθῇ εἰς τὸν κίνδυνον νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ ψῆφος αὐτοῦ ἐπιπολαία, εἰμή τι βαρύτερον, συκοφαντική. Ἐφόσον θέλομεν νὰ μετατρέψωμεν τὸ δικαίωμα ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν εἰς τὴν μειονοψηφίαν, αὕτη εἶναι ἡ μεγαλυτέρα ἐγγύησις. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν τὸ πλῆθος ὑπογραφῶν. Πρέπει νὰ μὴ ἐπιτραπῇ νὰ ποδοπατεῖται εὐκόλως ἡ ὑπόληψις τῶν πολιτικῶν προσώπων. Εἶναι ἀρκετοὶ οἱ περισπασμοὶ καὶ αἱ δυσχέρειαι τοῦ βίου τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Νομίζω ὅτι πρέπει μόνον εἰς τὰ συγκεκροτημένα κόμματα νὰ ἐπιτρέπεται ἵνα διὰ τῶν ἀρχηγῶν των ἀναλαμβάνουν τὴν βαρείαν εὐθύνην τῶν πράξεων.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πεσμαζόγλου ἔχει τὸν λόγον.

§72Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι οἱ φόβοι τοὺς ὁποίους ἐξέφρασεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς κατοχυροῦνται, ἐφόσον διὰ τὴν σύστασιν μιᾶς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπαιτεῖται τὸ ⅓ τῆς Βουλῆς. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι τὸ ⅓ τῶν βουλευτῶν, δηλαδὴ ἑκατὸν ἄνθρωποι, θὰ ὑπογράφουν ἀποκάτω ἀπὸ μίαν αἴτησιν περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς ἀσυνειδητεὶ ἢ ἀπροσέκτως. Δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ὅτι τοῦτο θὰ ἦτο δυνατὸν ἂν εἴχομεν μὲ τὸ ⅕, ὄχι μὲ τὸ ⅓. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ τὸ δικαίωμα ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων.

§73Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἀφίνεται εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ Κόμμα τῶν Ἐλευθεροφρόνων ὅταν ὑπέβαλε τροπολογίας, τὰς ὑπέβαλε διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ αὐτοῦ;

§75Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι δὲν ἔχει συνείδησιν τὸ ⅓ τῶν βουλευτῶν καὶ ὑπογράφουν οἱ βουλευταὶ ἀπροσέκτως. Διὰ τοῦτο ἐγὼ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν ἐπὶ τούτου, δὲν γνωρίζω ἂν ἀρκεσθῇ εἰς αὐτό, ἂς αὐξήσῃ τὸ ⅓, ἂς εἴπῃ ὅτι ἀπαιτοῦνται περισσότερον ἀπὸ τὸ ⅓, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀνήκῃ εἰς ἓν κόμμα. Δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι 100 ἄνθρωποι θὰ θέσουν τὴν ὑπογραφήν των ἀποκάτω ἀπὸ μίαν αἴτησιν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καμπάνης ἔχει τὸν λόγον.

§77Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, ἦλθεν αἰφνιδίως καὶ μᾶς εὑρίσκει ἀπαρασκεύους. Διὰ νὰ ἀπαντήσωμεν βεβαίως εἴχομεν ἀνάγκην μελέτης, διότι δὲν ἔχομεν τὴν ῥητορικὴν δεινότητα τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς Γεωργίας, ἀλλ’ ἐγὼ τὸ ἐπιχείρημα θὰ τὸ ἀντλήσω ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ὁποίων ἔκαμε χρῆσιν πρὸς ἡμᾶς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς διὰ νὰ μεταβάλῃ τὴν γνώμην καὶ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασίν του ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας. Ἐγὼ θὰ ἀρχίσω, κύριοι συνάδελφοι, πρῶτον ἀπὸ τὴν κατακλεῖδα τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τοὺς βουλευτὰς ἀνευθύνως νὰ διασύρουν τὴν ὑπόληψιν τῶν διαφόρων πολιτικῶν ἀνδρῶν διὰ τῆς συστάσεως τῶν Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν. Ἐγὼ λέγω ὅτι οἱ πολιτευόμενοι οἱ κατέχοντες ὑπερτέρας θέσεις, οἱ διαχειριζόμενοι τὰ κοινά, οἱ ἔχοντες ἐπιφανῆ θέσιν ἐν τῇ Βουλῇ, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι πρέπει νὰ ζητοῦν μόλις εἰς τὸν ὁρίζοντα ἀναφανῇ γνώμη καὶ ἰδέα ὅτι ἡ πολιτική των πρᾶξις εἶναι ὄχι ἡ πρέπουσα, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἔπρεπε νὰ ζητοῦν πρῶτοι ἀπὸ ὅλους τὴν σύστασιν ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἐξετασθοῦν ὅλα τὰ συκοφαντικὰ διαδιδόμενα καὶ ἀμέσως θὰ διαλάμψῃ ἡ ἀλήθεια. Ἀλλὰ τί ζητεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὅπως διαρρυθμισθῇ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ὄχι ὅπως ἦτο ἐν τῷ ἰσχύοντι Συντάγματι; Ἁπλῶς διὰ τῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως τοῦ ⅓ τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ μιᾶς παμμεγίστης δυνάμεως. Τί ζητεῖται; Ἁπλῶς ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, δηλαδὴ ἡ σύστασις Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ βεβαιώσῃ εἴτε τὴν ὕπαρξιν ἢ ἀνυπαρξίαν ὡρισμένων γεγονότων καὶ στοιχείων. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ· ὅταν διὰ τὴν ψήφισιν τῶν νόμων, ὅταν δηλαδή, διὰ τὴν ψήφισιν τῶν πράξεων ἐκείνων διὰ τῶν ὁποίων ρυθμίζονται αἱ σχέσεις τῶν πολιτῶν πρὸς ἄλληλα καὶ πρὸς τὴν Πολιτείαν ἀπαιτεῖται πολὺ μικρότερος ἀριθμός, διατί ἀπαιτεῖται τὸ ¼ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν; Δεχόμεθα τὸ τέταρτον ὡς ἐγγύησιν διὰ τὴν ὀρθὴν ψήφισιν τῶν νόμων, προκειμένου περὶ τῆς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὄχι ἀνακριτικῆς, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναλαμβάνῃ τὴν εὐθύνην ἕν κόμμα, ἔστω ὀλιγάριθμον καὶ δὲν ἔχομεν τὴν ἐμπιστοσύνην ὅτι τὸ ⅓ τῶν βουλευτῶν δὲν δύναται νὰ ἀναμετρήσῃ τὴν περίστασιν, ἂν πρέπει νὰ ὑπογράψῃ ἢ ὄχι. Διότι, κ. Ὑπουργέ, δὲν ἔχετε ἐκ τοῦ παρελθόντος λόγον διὰ νὰ κατηγορεῖτε τὴν ἐνέργειαν αὐτὴν τῆς Βουλῆς. Οὐδέποτε συνέστη ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴ χωρὶς νὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα Ἂν δὲ ἔλθητε εἰς τὴν σημερινὴν περίστασιν, καθ’ ἣν συνεστήθησαν δύο Ἐπιτροπαί, ἡ τῆς Πάουερ καὶ ἡ τῆς Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε ὅτι κακῶς ἀπεφάνθη ἡ Βουλή, διότι ἀκόμη τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐνεργειῶν τῶν Ἐπιτροπῶν αὐτῶν, περὶ τῶν ὁποίων νομίζω ὅτι δὲν πρόκειται, ὥστε νὰ γίνουν δεκτὰ τὰ ἄρθρα, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῶν Ἐπιτροπῶν αὐτῶν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ εἴπωμεν ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸ ἄρθρον ὅπως διετυπώθη ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ. Κύριοι βουλευταί, ἡ γνώμη τοῦ κ. Βοζίκη, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα, ὅτι εἶναι περιορισμὸς τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐλευθεριῶν, ὅτι αὐτὸ εἶναι μείωσις τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως. Διότι ἐρωτῶ· ποῖα εἶναι τὰ ἐχέγγυα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἀνυπέρβλητα; Διότι θὰ εἶναι δυνατὸν εἴκοσι βουλευταὶ διαφόρων κομμάτων θέλοντες νὰ συσταθῇ μία ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ μεταβῇ παρὰ τῷ κ. Προέδρῳ τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἴπουν: Κύριε Πρόεδρε, ἀποτελοῦμεν ὁμάδα.

§78Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι δύσκολον.

§79Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι καθόλου δύσκολον καὶ ἂν εἶναι ἀνάγκη θὰ ζητήσουν τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Πολὺ δυσκολώτερον εἶναι νὰ τὸ κάμουν τὸ ⅓ τῶν βουλευτῶν νὰ ὑπογράψουν ἄνευ συζητήσεως, ἀνεξετάστως νὰ δώσουν μίαν ὑπογραφήν, ὅπως δίδουν μίαν πεντάραν εἰς ἕνα πτωχόν.

§80Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε προσφάτως ὅτι ὑπῆρξε περίπτωσις νὰ ζητηθῇ ἡ συγκρότησις ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς προτοῦ κἂν ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ἐπερωτήσεως λάβῃ γνῶσιν τοῦ περιεχομένου, διὰ τὸ ὁποῖον ἐζητεῖτο ἡ συγκρότησις ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς.

§81Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἔχῃ συνείδησιν τὸ ⅕ τῆς Βουλῆς τοῦ τί ψηφίζει καὶ δὲν θὰ ἔχῃ τὸ ⅓; Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, χειροκροτούσης τῆς Βουλῆς προχθὲς ἐψηφίσαμεν τὸ 114ον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐξυψώνει τὸν κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὸ ὁποῖον χορηγεῖ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν, διότι ἴσως δι’ αὐτοῦ πολὺ λυποῦμαι ὅτι θὰ καταργηθῇ ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργῇ. Τὴν ἐνέργειαν αὐτὴν τοῦ ἐλέγχου, κύριοι συνάδελφοι, θὰ τὴν καταργήσωμεν, ἂν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, καθ’ ἣν μέλη ἑνὸς κόμματος ζητοῦντα τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι ὑποχρεωτική. Τότε τίποτε ἄλλο δὲν κάμνομεν παρὰ ὅλα τὰ Συμβούλια τὰ ὑπαγάγομεν ὑπὸ τοὺς 5 ἢ 6 ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω κανένα, διότι ὅλους τοὺς ὑπολήπτομαι, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐξελίξει τοῦ χρόνου ἂν ἔλθουν καὶ ἄλλοι ἀρχηγοὶ θὰ τοὺς δώσωμεν μέσα συναλλαγῆς καὶ ἐπιβολῆς εἰς τὰ Συμβούλια. Ἂν κρατήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἡ Βουλή, νὰ ἀπαιτεῖται δηλαδὴ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ ⅓ τῶν μελῶν αὐτῆς, δὲν θὰ ζητήσῃ τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ βάσις. Ἀλλ’ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι μετὰ ποιᾶς τινος ἐλαφρότητος προβαίνει τὸ ¼ εἰς τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, ποία μεγαλυτέρα ἱκανοποίησις διὰ τοὺς κατηγορουμένους, ὅταν ἐκ τῆς ἐξετάσεως ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἀθῷοι; Δὲν εἶναι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ τοιοῦτον, ὥστε νὰ μᾶς πείσῃ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ράλλης, ὅτι ἡ πλειονοψηφία κυβερνᾷ, θὰ ἦτο πολὺ ὀρθή, ἂν τὰ κοινοβουλευτικὰ πράγματα ἐξελίσσοντο ὁμαλῶς. Ἀλλὰ σήμερον ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς συστάσεως τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἔχει διάφορα κόμματα καὶ δὲν ἔχει πλειονοψηφίαν καὶ ἂν μάλιστα μείνῃ καὶ ἡ ἀναλογικὴ εἰς τὸ μέλλον, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν παρὰ μόνον διὰ συνεργασίας νὰ λαμβάνωνται αἱ ἀποφάσεις. Διὰ τοῦτο πρέπει ἀντὶ τοῦ ⅕ νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ ⅓ καὶ ἐστέ βέβαιοι ὅτι οὐδέποτε θὰ μετανοήσητε διότι ἐκρατήσατε τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ζητῶ τὴν ἐξήγησιν τὴν ἑξῆς· νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς.

§82Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔσπευσα νὰ τὸ δηλώσω, διότι εἶδον μίαν οἱονεὶ ἐκδήλωσιν ὑποψίας, ὅτι σκοπεύομεν νὰ θέσωμεν τὸν ἔλεγχον ἡμεῖς. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ μὴ ἰσχύσῃ διὰ τὴν παροῦσαν Βουλήν.

§83Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν. Ἂν σᾶς ἔβλεπον σφάλλοντας, θὰ τὸ ἔλεγον ἀμέσως, διότι ἐγὼ ἔχω τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι καὶ ὁ ἔξω κόσμος. Νὰ ἀφήσητε ἐλεύθερον τὸν ἔλεγχον, διότι οὕτω μόνον καὶ ὁ κόσμος θὰ πιστεύσῃ ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ συνεδριάζομεν καὶ πολιτευόμεθα ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ.

§84Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν ἂν καὶ τὸ ⅕ τῶν βουλευτῶν ζητεῖ ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπήν, νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν ἡ Κυβέρνησις.

§85Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Σεῖς τὸ ἔχετε πολὺ καλά. Εἶναι νεωτερισμὸς ὁ ἰδικός σας συγχρονισμός. Πῶς θέλετε νὰ ἀλλάξῃ ἡ γνώμη σας; Ἡ Βουλὴ δὲν ἀνήκει εἰς ὡρισμένους ἀρχηγούς. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι «στρούγκα». Ἐκτὸς τούτου σᾶς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς: διὰ τοῦ Συντάγματος καθορίζονται εἰδικῶς καὶ τὰ ὅρια τῶν Ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν ἄρθρου λέγομεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν, ὁ τρόπος τῶν ἐργασιῶν καὶ ἡ δικαιοδοσία τῶν Ἐπιτροπῶν κανονίζονται διὰ νόμου. Ποῦ εἶναι ὁ νόμος τὸν ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργός; Ἂς φέρῃ ἡ Κυβέρνησις ἕνα νόμον καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ ἂς ληφθοῦν ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς δίδουν τὸ ἐνδόσιμον ὅτι αἱ ἐγγυήσεις τῶν Ἐπιτροπῶν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρεκτραποῦν καὶ πάντοτε θὰ τείνουν εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας.

§86Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Νομίζω ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τῶν δύο ἀπόψεων ἀνεπτύχθησαν ἐπαρκῶς καὶ ἡ Βουλὴ ἐσχημάτισεν ἤδη τὴν πεποίθησίν της. Κατὰ συνέπειαν ἡ Βουλὴ θὰ ἐρωτηθῇ ἂν θέλῃ νὰ υἱοθετεῖται ἀπὸ ἓν κόμμα ἡ αἴτησις ἢ ὄχι. Εἰς τὴν σύσκεψιν τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν ὁμοφώνως ἐκρίθησαν ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία εἶναι κυρίαρχος, νὰ δεχθῇ ἢ ὄχι ὅτι θὰ πρέπει τὴν αἴτησιν νὰ ὑποβάλῃ ἓν κόμμα ἀπὸ 20 μέλη, διότι συλλέγονται πολλάκις ὑπογραφαὶ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ αἰτουμένου καὶ πολλάκις εἴδομεν ἀπάρνησιν ὑπογραφῶν. Θέτομεν λοιπὸν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὴν προσθήκην ταύτην.

§87Ν. ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν δέχεται νὰ γίνῃ τὸ ἓν τρίτον;

§88Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ ἓν τρίτον τὸ ἐδέχθη ἤδη ἡ Βουλή. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τρίτον ἐδάφιον ἔχω νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχει εἷς νόμος ἀπὸ τὸ 1911. Ἤδη ἰσχύει ὁ νόμος τοῦ ἀειμνήστου Δημητρακοπούλου, ὅστις ἐλειτούργησεν ἄριστα μέχρι τοῦδε. Κατὰ συνέπειαν ἀρκεῖ ἡ διάταξις ὅτι «τὰ τῆς λειτουργίας τῶν Ἐπιτροπῶν κανονίζονται διὰ νόμου»· Τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρίζῃ νόμος, ἀλλ’ ἡ Βουλή. Ἐπίσης ὁ ὁρισμὸς τῆς δικαιοδοσίας εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς. Ἂν ἡ Βουλὴ ὁρίσῃ μίαν Ἐπιτροπήν, πρέπει νὰ ὁρίσῃ καὶ διατί τὴν ὁρίζει. Πῶς εἶναι δυνατὸν εἷς πάγιος νόμος νὰ ὁρίζῃ τὴν ἑκάστοτε δικαιοδοσίαν; Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἁπλῶς «τὰ τῆς λειτουργίας τῶν Ἐπιτροπῶν τούτων κανονίζονται διὰ νόμου». Παρακαλῶ δὲ νὰ ἐρωτηθοῦν οἱ κ. κ. βουλευταὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἂν πρέπει νὰ ὑποβάλλεται ἡ αἴτησις ἀπὸ ἓν κόμμα ἢ ὄχι.

§89Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ διάκρισις, τὴν ὁποίαν ἐκάματε μεταξὺ τῆς συνηθείας τῶν ἀρχηγῶν καὶ τῶν ὀπαδῶν, δὲν εἶναι πολὺ εὔστοχος, διότι δὲν εἶναι δυνατόν....

§90Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν τὴν ἔκαμα. Εἶπα τὸ ἑξῆς· ὅτι ἂν ὑποθέσητε ὅτι ὑπάρχουν 20 ἀνεξάρτητοι οἵτινες συνέστησαν μίαν ὁμάδα ἀνεξαρτήτων, ἡ ὁμὰς αὐτή, διὰ νὰ εἶναι ὁμὰς ὠργανωμένη πρέπει νὰ ἔχῃ τὸν ἐκπροσωποῦντα τὴν γνώμην της.

§91Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Θέλετε νὰ μὴ ἔχωσιν οἱ βουλευταὶ αὐτοὶ ἰδίαν γνώμην, ἀλλὰ νὰ εἶναι ὑποτεταγμένοι;

§92Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Πρέπει νὰ ὁρίσῃ ἡ ὁμὰς τίς θὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της, λ. χ. εἷς πρόεδρος, μία Ἐπιτροπὴ τριμελής. Κάποιος πρέπει νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην τῆς ὁμάδος, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀτάκτου συγκροτήματος. Αὐτὸ εἶπα.

§93Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Θέλετε νὰ ἀποκλείσητε ἕνα βουλευτὴν τοῦ δικαιώματος νὰ ὑποβάλῃ μίαν πρότασιν;

§94Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν πρέπει εἷς βουλευτὴς νὰ ὑποβάλῃ μίαν τοιαύτην πρότασιν.

§95Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ τὸ ⅓ πρέπει νὰ λάβῃ ἀφορμὴν ἀπὸ ἕνα βουλευτήν.

§96Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι διὰ τοὺς ἀνεξαρτήτους ἀποκλείεται νὰ προτείνουν τοιοῦτον πρᾶγμα, διότι κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ πρέπει ἀναγκαίως νὰ κάμουν μίαν ὁμάδα καὶ νὰ μὴ ἠμποροῦν νὰ τὴν διαλύσουν.

§97Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι καὶ τὸ ⅓ εἶναι πολύ. Νομίζω ὅτι ὅπως ἔχει τὸ σχέδιον τοῦ Συντάγματος, δηλαδὴ νὰ ὁρίζῃ τὸ ⅕, εἶναι ὑπεραρκετόν. Κατὰ συνέπειαν ἀποκρούω ὁλοσχερῶς τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὅτι τὸ ⅓ τῆς Βουλῆς, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν ἀνήκει εἰς ἓν κόμμα, θὰ ἀποτελέσῃ ἓν στῖφος ἀσύντακτον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ οὐδεμίαν ἐκδοχὴν παρὰ νὰ ὑπολογισθῇ σοβαρῶς ἡ γνώμη ὡρισμένου ἀριθμοῦ ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτυχε νὰ ἀνήκουν εἰς ἓν κόμμα, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ ⅓ τῆς Βουλῆς εἶναι ἀνεξάρτητον.

§98Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶπον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Εἶσθε ἐδῶ καὶ λέγετε ὅτι εἶπον ὅτι τὸ ⅓ τῆς Βουλῆς θὰ ἀποτελέσῃ στῖφος ἄτακτον; Εἶπον ὅτι, ἂν εἴκοσιν ἄνθρωποι ἀποτελέσουν ὁμάδα, αὐτοὶ δὲ οἱ εἴκοσιν ἄνθρωποι δὲν κατορθώσουν νὰ πείσουν ἑαυτοὺς ὅτι τῆς ὁμάδος ταύτης ἑρμηνεία θὰ εἶναι ἓν ὡρισμένον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκφράζῃ τὴν γνώμην των, ἀλλ’ ἕκαστος τῶν εἴκοσιν ἐπιφυλάσσεται νὰ ἐκφέρῃ ἰδίαν γνώμην, τότε, εἶπον, δὲν πρόκειται πλέον περὶ ὁμάδος, ἀλλὰ περὶ στίφους ἀτάκτου.

§99Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ ὑπάρχουν ὁμάδες. Ἠμποροῦν νὰ ὑπάρχουν καὶ ἀνεξάρτητοι.

§100Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐπανέρχομαι, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν φράσιν τὴν ὁποίαν ἐπανέλαβεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἡ ὀρθὴ ἔκφρασις. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ φράσις αὐτὴ εἶναι ἡ φράσις ἡ ἐνδεδειγμένη. Ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι 20 ἢ 15 βουλευταὶ μὴ ἔχοντες κανένα ἀρχηγὸν ἢ τὴν γνώμην των, δὲν ἔχουσι καμμίαν ὑποχρέωσιν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ προβάλωσι τὸν Α ὡς διερμηνέα διὰ νὰ διερμηνεύσῃ τὴν γνώμην του. Ἐπανέρχομαι λοιπὸν ἐπὶ τοῦ σημείου ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ δὲν θὰ εὕρῃ σύμφωνον τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Δεσμεύεται ὁλοσχερῶς ἡ ἐλευθερία τῆς γνώμης. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ ⅓ εἶναι πολύ. Τὸ ⅕ εἶναι ὑπεραρκετόν. Πρέπει, κύριοι βουλευταί, νὰ σημειωθῇ τοῦτο ἀκριβῶς· ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἀφορᾷ μόνον τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ καὶ ἂν ἀφορᾷ ὡρισμένους πολιτευομένους, ὡρισμένα πρόσωπα, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τονισθῇ τοῦτο, πρέπει ἐν γένει ὁ βίος τοῦ πολιτικοῦ νὰ εἶναι τέλος πάντων εἰς τὴν κοινὴν θέαν, κατὰ προσφυᾶ ἔκφρασιν, πρέπει νὰ εὑρίσκεται ἐντὸς ὑαλίνου σφαίρας. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ καλύπτεται ὁπωσδήποτε, νὰ μὴ ὑπάρχῃ τίποτε ἐν κρυπτῷ. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν μικρότερος ὁ ἀριθμός.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§102Γ. ΜΟΔΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον δὲν ἔγινε κατάχρησις ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν. Ἀντιθέτως μάλιστα, προχθὲς μόλις ἀνεγνώσαμεν ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἀμερικανικῆς Γερουσίας κατεδίκασεν ἕνα ἐκ τῶν μεγάλων βασιλέων τῆς Ἀμερικῆς, τὸν βασιλέα τῶν πετρελαίων, μοὶ φαίνεται, εἰς πεντάμηνον φυλάκισιν, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ζητηθείσας πληροφορίας. Νομίζω ὅτι εἶναι προτιμώτερον νὰ διατηρηθῇ ἡ διάταξις ἐν τῷ Συντάγματι ὡς ἦτο.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 53 (ἀναγινώσκει τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου).

§104ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος εἶναι ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ δικαιοῦται ἐπὶ τῇ αἰτήσει.... κλπ.»

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦ ⅓.

§107Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑποθέτω ὅτι πρόκειται νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν θέλῃ τοῦ ⅓ ἢ τοῦ ⅕, κατόπιν δὲ νὰ τεθῇ ἡ τροπολογία μου.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι τὸ ⅓ ἀρκεῖ διὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς αἰτήσεως, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι τὴν αἴτησιν αὐτὴν ὀφείλει νὰ υἱοθετήσῃ κόμμα συγκεκροτημένον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία.

§111Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος ὅτι ἡ τρίτη παράγραφος πρέπει νὰ τροπολογηθῇ, ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1911 ἰσχύει ὁ νόμος «περὶ ἀνακριτικῶν Ἐπιτροπῶν» καὶ ὅτι τὸ 3ον ἐδάφιον πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὰ τῆς λειτουργίας τῶν Ἐπιτροπῶν τούτων κανονίζονται διὰ νόμου». Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ νόμος νὰ ὁρίζῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν ἢ τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῶν.

§112ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὴ ἡ τρίτη παράγραφος ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 53. Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστης Συνόδου εἰδικὰς Ἐπιτροπὰς ἐκ μελῶν αὐτῆς, κατ’ ἀναλογίαν τῶν κομμάτων, πρὸς ἐξέτασιν καὶ ἐπεξεργασίαν τῶν εἰς αὐτὴν ὑποβαλλομένων προτάσεων νόμων καὶ ἀναφορῶν. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ὁρίζει τὰς λεπτομερείας τῆς συστάσεως καὶ λειτουργίας τῶν Ἐπιτροπῶν τούτων. Ἡ Βουλὴ δικαιοῦται, ἐπὶ τῇ αἰτήσει δὲ τοῦ ἑνὸς τρίτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτῆς ὑποχρεοῦται, νὰ διορίζῃ ἐξεταστικὰς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὰς συντεθειμένας κατ’ ἀναλογίαν τῆς δυνάμεως τῶν κομμάτων. Ἐπὶ ζητημάτων ἀναγομένων εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ἢ τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Τὰ τῆς λειτουργίας τῶν Ἐπιτροπῶν τούτων κανονίζονται διὰ νόμου.

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 53ον ἄρθρον).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 55ον (ἀναγινώσκει).

§116Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ νὰ προστεθῇ ὅτι «οἱ βουλευταὶ ἀπολαύουν καὶ ταχυδρομικῆς ἀτελείας». Ἐπίσης νὰ διασαφηνισθῇ τὸ ζήτημα τῶν τροχιοδρόμων.

§117Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ζητούμενον δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτὸν καὶ δι’ ἄλλους λόγους, ἀλλὰ καὶ διότι ὁ ἔλεγχος εἶναι δυσχερέστατος. Θὰ ἔχῃ ἕκαστος βουλευτὴς καὶ μίαν σφραγῖδα; Ἂς ἀφεθῇ καὶ αὐτὸ νὰ καθιερωθῇ διὰ νόμου.

§118Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ σημειώσητε τοῦτο· ὅτι εἰς τὴν Ἀμερικήν, ὅπου εἶχε καθιερωθῇ τοιαύτη ἀτέλεια, ἔγιναν τοιαῦται καταχρήσεις, ὥστε εἷς βουλευτὴς ἔστελεν ὅλας τὰς ἐπιστολὰς τῆς βιομηχανίας του, εἰς τρόπον ὥστε ὅταν ἔγινεν ἔλεγχος, ἀπεδείχθη ὅτι τὸ Δημόσιον ἐστερήθη 150,000 δολλαρίων ἀπὸ ταχυδρομικὰ τέλη.

§119Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔκαμα τὴν πρότασιν καὶ ἐπιμένω. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι οὐδόλως δύναται νὰ γίνῃ ἀφορμὴ καταστρατηγήσεως, διότι θὰ ἦτο ἀστεῖον νὰ φαντασθῇ κανείς ὅτι εἷς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν κατάχρησιν ἐν τῷ ἰδίῳ αὐτοῦ γραφείῳ. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἓν ἄλλο παράδειγμα, τῶν ἐπιστρατεύσεων, ὁπότε ἐπετράπη ἡ ἀτέλεια. Καὶ ἐρωτῶ· ἔγινε τότε καμμία κατάχρησις; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται τοιαῦται φράσεις;

§120Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Μπούμπουλης ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐπιστρατεύσεων ὑπῆρχεν ἀτέλεια δι’ ὅλους τοὺς ἐφέδρους καὶ ἀξιωματικοὺς καὶ οὐδέποτε ἔγινε κατάχρησις καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι εἷς βουλευτὴς θὰ μετεχειρίζετο τὸ προνόμιον αὐτὸ διὰ νὰ ἐλαφρώσῃ τὸν ἐκλογέα του ἀπὸ μίαν δραχμήν. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Σπετσῶν, διότι ἄλλως δὲν θὰ πολιτεύωνται παρὰ μόνον ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσιν ἐξησφαλισμένην τὴν ἀξιοπρεπῆ αὐτῶν παράστασιν. Ὅπως ἐπίσης εὑρίσκω δικαιοτάτην τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ περὶ ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως ὅτι μετὰ τὴν σύμβασιν τῆς Πάουερ, δέον ἡ Πάουερ νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ἔχῃ ἀτέλειαν.

§121Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀντικείμενον συνταγματικῆς διατάξεως ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σπετσῶν βουλευτοῦ. Ἀλλ’ εἰς ἐπικουρίαν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ, φρονοῦντος τὸ ἐναντίον, προσῆλθεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πειραιῶς συνάδελφος, ὁ ὁποῖος δὲν εὑρίσκεται εἰς συχνὴν ἀλληλογραφίαν μὲ τὰς ἐπαρχίας, καθόσον ἐκλέγεται ἐν Πειραιεῖ καὶ διὰ τὸν Πειραιᾶ δὲν ἀλληλογραφεῖ. Ἀλλ’ ἂν ἐρωτήσητε ἡμᾶς τοὺς ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν προερχομένους, δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ πλεῖστον τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως καταναλίσκομεν διὰ ταχυδρομικὰ καὶ τηλεγραφικὰ τέλη. Δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ Συντάγματι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Σπετσῶν, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα νομοθετικὴ ὅπως δοθῇ ἡ ἀτέλεια αὕτη, διότι κατὰ τὸ πλεῖστον οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Λαοῦ εἶναι πτωχοί. Δὲν ὁμιλῶ περὶ ἐκείνων τῶν πολυταλάντων, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ βάρος τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν τελῶν εἶναι ἐλάχιστον. Δι’ ἡμᾶς εἶναι βαρύτατον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς συζητήσεως τοῦ 55ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργοῦ, διὰ τὸν κανονισμὸν μιᾶς ἄλλης ἀτελείας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῆς ἀτελοῦς κυκλοφορίας εἰς τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα φέρουν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ σημαία δὲν περιάγεται μόνον ἐντὸς τῶν ὑδάτων τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τούτων, λ. χ. εἰς Ἀλεξάνδρειαν, εἰς Μασσαλίαν κλπ. Ὑπάρχουσι δεδομένα, κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς βουλευτὰς ἄνευ καταβολῆς τοῦ ὡρισμένου ναύλου νὰ κάμωσι χρῆσιν αὐτῶν τῶν ἐξωτερικῶν γραμμῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καταγγέλλεται ὅτι διὰ τῆς ταχείας ἁμαξοστοιχίας, ἡ ὁποία ἀναχωρεῖ ἐντεῦθεν διὰ Πάτρας, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ ταξειδεύσωσι δι’ αὐτῆς. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς λέγει ὅτι φοβεῖται, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ κατάχρησις. Ἐγὼ συμφωνῶ ὅτι ἐνδέχεται νὰ γίνουν καί καταχρήσεις, ἀλλ’ αὗται δύνανται εὐκόλως νὰ προληφθῶσι, προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου τῆς καθιερώσεως τῆς ταχυδρομικῆς ἀτελείας.

§122Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, παλαιότερον ἡ ἀποζημίωσις ὡρίζετο ἐν τῷ Συντάγματι. Ἐπειδὴ δὲ εἶχεν ἐφαρμοσθῆ ἡ μέθοδος τῶν ἐκτάκτων Συνόδων, διὰ νὰ λαμβάνουν πρόσθετον ἔκτακτον ἀποζημίωσιν οἱ βουλευταί, ἐθεωρήθη ὀρθὸν νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ ὁρίζῃ ἑκάστοτε τὴν ἀποζημίωσιν τῶν βουλευτῶν, διὰ νὰ μὴ καταστρατηγεῖται ὁ θεμελιώδης νόμος. Τοῦτο ἐπαναλαμβάνεται ἐν τῷ ὑπὸ ψήφισιν ἄρθρῳ, περιέχοντι διάταξιν, καθ’ ἣν οἱ βουλευταὶ ἀπολαύουν τοῦ δικαιώματος ἐλευθέρας κυκλοφορίας εἰς τὰς σιδηροδρομικάς, τροχιοδρομικάς, καθὼς καὶ εἰς τὰς ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοϊκὰς συγκοινωνίας. Τοῦτο εἶναι μία τις πρόσθετος ἀποζημίωσις. Ἡ διάταξις αὕτη περιελήφθη ἐν τῷ Συντάγματι, διότι ἐπιβάλλει ὑποχρέωσιν εἰς ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι πολλάκις εἶναι φύσεως ἰδιωτικῆς καὶ ἡ ὑποχρέωσις αὕτη εἶναι ἓν εἶδος φόρου, ἂς εἴπωμεν. Καὶ πρέπει νὰ τεθῇ ἐν τῷ Συντάγματι, ἐφόσον ἤθελε γίνει δεκτή—ἐγὼ εἰς τοῦτο ἀντετάχθην ἔκτοτε—διότι διὰ νόμου τιθεμένη θὰ ἠδύνατο νὰ ἀμφισβητηθῇ ὡς ἀντισυνταγματική. Λέγω ταῦτα, ἵνα καταλήξω εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ πρότασις περὶ ταχυδρομικῆς ἀτελείας δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ Συντάγματι. Ἴσως καταλήξωμεν εἰς μέσον τινὰ ὅρον, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει καί εἰς ἄλλην Βουλήν, δηλαδὴ νὰ δίδωνται ὡρισμένοι τὸν ἀριθμὸν φάκελλοι, ὡρισμένου τύπου, κατὰ μῆνα εἰς ἕκαστον βουλευτήν, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ γίνῃ κατάχρησις ἐκ μέρους τρίτων προσώπων. Τοῦτο ὅμως δὲν ἀποτελεῖ διάταξιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ Συντάγματι.

§123Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀποτελεῖ κάποιαν ἔμμεσον δυσπιστίαν.

§124Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Διατί τὸ σύστημα τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ δυσπιστίαν εἰς τὴν Γαλλίαν, θὰ ἀποδεικνύῃ δὲ δυσπιστίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἂς ψηφίσωμεν τὸ ἀθῷον αὐτὸ ἄρθρον καὶ ὁρίζομεν διὰ νόμου τὰ τῶν ἐπιστολῶν. Ἐγὼ καὶ ὅταν ἐτέθη τὸ ζήτημα εἰς τὴν Δʹ Συνέλευσιν, δὲν ἤμην ὑπὲρ τῆς διατάξεως τῆς δωρεὰν κυκλοφορίας. Ὑπεβλήθη ὅμως ἐρώτησις, τί θὰ γίνῃ, ἂν μία ἐπιχείρησις τροχιοδρομικὴ διεξάγῃ τὴν συγκοινωνίαν ὄχι μόνον διὰ τροχιοδρόμων, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλων μεταφορικῶν μέσων ἐπικουρικῶς καὶ συμπληρωματικῶς. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἐπεκτείνεται τὸ μέτρον.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγραφῇ ἡ δήλωσις αὕτη ὡς ἑρμηνεία.

§126Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ τῆς δηλώσεως ταύτης μόνης ἡ ἀναγραφή, πρέπει ἡ ἑρμηνεία νὰ γίνῃ δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποδέχεται ἡ Βουλὴ ὡς αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τὴν δήλωσιν ταύτην τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ;

§128ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§130Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ἐκ τῆς προτάσεως τῆς γενομένης ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου προῆλθεν ἓν ἄλλο ζήτημα καί πρέπει νὰ διευκρινισθῇ, διὰ νὰ μὴ δώσῃ λαβὴν εἰς καταχρήσεις. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ὄχι βεβαίως βουλευτής, ἀλλὰ θὰ εὑρεθῶσι παρ’ αὐτῷ ἕτερα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ κάμουν τὴν κατανόησιν. Τὸ προέχον εἶναι ἄλλο, ὡς εἶπεν ὁ κ. Χαβίνης, νὰ ἐξασφαλισθῇ μία ἐπαρκὴς ἀποζημίωσις. Ὑφίσταται καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀφεθῇ νὰ ὁρίζεται διὰ νόμου ἀποζημίωσις, διὰ νὰ παύσῃ ἡ διαπόμπευσις αὐτή, ἡ ὁποία γίνεται εἰς ἑκάστην Σύνοδον, προκειμένου περὶ τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ λάβῃ τοιαύτην ἀπόφασιν ἡ Βουλή.

§131Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι, ὅπως πρὸ ὀλίγου ἐγένετο ἑρμηνευτικὴ δήλωσις ὡς πρὸς τὰς τροχιοδρομικὰς Ἑταιρείας, ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ ὁμοία δήλωσις καὶ ὡς πρὸς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς Ἑταιρείας. Νομίζω ὅτι ὡς ἔχει ἡ διάταξις, οἱ βουλευταὶ δικαιοῦνται νὰ ἐπιβαίνωσιν οἱουδήποτε ἀτμοπλοίου οἱασδήποτε γραμμῆς.

§132Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐπιβατικῶν ἀτμοπλοίων μόνον;

§133Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Βεβαίως μόνον ἐπὶ τῶν ἐπιβατικῶν.

§134Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴμεθα σύμφωνοι.

§135Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Εἶχον ἀπόφασιν νὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου καί θὰ παρῃτούμην, ἂν δὲν ἤκουα τὰ περὶ ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως, τὰ ὁποῖα μὲ ἠνάγκασαν νὰ ἀνακαλέσω τὴν ἀπόφασιν ἀπὸ τοῦ νὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου, ἵνα τονίσω ὅτι τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι συμπίπτει καὶ μὲ τὸν λόγον πολλῶν τῶν κ. κ. συναδέλφων, οὐδεμία προσθήκη χρειάζεται ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ καὶ οὐδεμία ἑρμηνευτικὴ δήλωσις καὶ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι προσθῆκαι τοιαῦται δὲν εὑρίσκουν τὴν κατάλληλον ψυχολογικὴν στιγμὴν εὔθετον καὶ δὲν φαντάζομαι ὅτι συντελοῦσιν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ γοήτρου.

§136ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί;

§137Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Διατυπώσατε τὴν γνώμην σας, διατυπῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπιμένω ἀπολύτως, πᾶσα δὲ τυχὸν ἀντίρρησις ἐκ μέρους οἱουδήποτε δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ μὲ κάμῃ νὰ ἀποβάλω τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔχω σχηματίσει. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς καθὼς καὶ διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, ὅτι πρόκειται περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ ἀντικείμενον νόμων....

§138Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶπον αὐτό.

§139Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Εἴπατε ὅτι τὸ θέμα περὶ οὗ πρόκειται, τὸ γεννῆσαν τὴν συζήτησιν τῶν ταχυδρομικῶν τελῶν, εἶναι ἀντικείμενον νόμου καὶ μάλιστα ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐδικαιολόγησε τὴν τοποθέτησιν τῆς διατάξεως ἐπὶ τῶν δωρεὰν εἰσιτηρίων, εἰπὼν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ νομικοῦ λόγου, ὅστις ἐδικαιολόγει τὴν θέσιν τῆς διατάξεως ἐν τῷ Συντάγματι.

§140Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶπεν αὐτό.

§141Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Αὐτὸ εἶπεν. Ἔχω λοιπὸν τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ νομικὸς λόγος, τὸν ὁποῖον ὀρθώτατα ὑπηνίχθη ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, δὲν συντρέχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου, οὔτε ἡ διάταξις περὶ τῶν εἰσιτηρίων εἶχε θέσιν ἐν τῷ Συντάγματι.

§142Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀντὶ νὰ γίνεται συζήτησις μεταξὺ δύο μερίδων, θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν ὑπεύθυνον νὰ ἐπαναλάβῃ τί εἶπε καὶ παρακαλῶ νὰ εἶναι ἐξ ἴσου πιστευτός. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἐψηφίσθη δι’ ἑνὸς ψηφίσματος εἰς τὴν Δʹ Συνέλευσιν, εἶπον δὲ ὅτι καί τότε ἤμην ἀντίθετος τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἥτις ἐγένετο κατ’ ἀπομίμησιν τοῦ Γερμανικοῦ Συντάγματος, μὲ μίαν διαφοράν ὅτι κατὰ μὲν τὸ Γερμανικὸν Σύνταγμα δικαιοῦταί τις νὰ ἔχῃ ἐλευθερίαν κυκλοφορίας εἰς τὰς κρατικὰς καὶ δημοτικὰς ἐπιχειρήσεις, ἐνῷ ὅπως ἡ ἰδική μας διάταξις διετυπώθη, τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν καθαρῶς ἐπιχειρήσεων. Ἐφόσον λοιπὸν καὶ τότε ἀντέστην, εἶναι φυσικὸν ἀνθιστάμενος νὰ ἀνθίσταμαι καὶ κατὰ πάσης ἑρμηνείας ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δικαίωμα ἰδικόν μου, εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς. Ἡ ἰδική μου γνώμη δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Εἶπον ὅτι, ἐφόσον ἡ Βουλὴ ἡ τότε καὶ ἡ σήμερον θέλει νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν καί εἰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ περιβληθῇ ἐν τῷ Συντάγματι ἡ δήλωσις αὐτή, διότι θὰ εἶναι ἀμφίβολον ἂν διὰ νόμου θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τὴν ἐπιβάλωμεν.

§143Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐγὼ τοῦτο μόνον ἔχω νὰ προσθέσω, ὅτι κηρύσσομαι κατὰ πάσης ἔστω καὶ ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως.

§144Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Λοιπὸν ἡ ἐπίσημος ἑρμηνεία λέγει εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς συγκοινωνίας, εἴτε ἐσωτερικοῦ, εἴτε ἐξωτερικοῦ. Ἐπίσης νὰ γίνῃ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις «εἰς πάσας τὰς τροχιοδρομικὰς καὶ εἰς πάσας τὰς ἐπιβατικὰς ἁμαξοστοιχίας ἐν γένει πρώτης θέσεως καὶ ὅπου δὲν ἰσχύουν τὰ διαρκῆ εἰσιτήρια.

§145Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σοβαρὸς λόγος περὶ αὐτοῦ. Εἶναι ζήτημα καθαρῶς διοικητικόν. Μισθώνομεν 100 ἄνθρωποι μίαν ἁμαξοστοιχίαν διὰ νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν Ὀλυμπίαν, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ θέλῃ ὁ βουλευτὴς νὰ ἀναχωρήσῃ μὲ αὐτήν, ἀφοῦ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἀναχωροῦν ἄλλαι δύο τακτικαὶ ἁμαξοστοιχίαι.

§146Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Νομίζω ὅτι ἡ περίστασις δὲν εἶναι εὔθετος νὰ συζητῶμεν περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ταξειδεύσωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Νομίζω ὅτι τὸ μέχρι τοῦδε γενόμενον ἐπί σειράν ἐτῶν ἔτι μᾶλλον πρέπει νὰ γίνῃ νῦν ὅτε τὰ συμφέροντα τοῦ Τόπου ἐπιβάλουσιν ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ εἴμεθα φειδωλότεροι. Ἔχω τὸ θάρρος νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην μου, ἀδιαφορῶ ἂν θὰ συγκρουσθῇ πρὸς αἰσθήματα ἢ πρὸς ἐπιθυμίαν οἱωνδήποτε, διότι νομίζω ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, κατὰ τὴν ὁποίαν γνωρίζετε πάντες καὶ πρὸ πάντων ὑμεῖς οἱ ἀρχηγοὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὁ Τόπος εὑρίσκεται εἰς πλήρη οἰκονομικὴν δυσχέρειαν, διότι νομίζω, λέγω, ὅτι τὸ μέχρι τοῦδε γενόμενον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ καὶ διὰ τὸ μέλλον καὶ μάλιστα μὲ μεγαλυτέραν γλισχρότητα καὶ μόνον διὰ τὸ ἐσωτερικόν. Θὰ ἔπρεπε διότι θὰ ὑπάγῃ εἷς ἐκ τῶν βουλευτῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν νὰ τεθῇ ὡς βάσις κινήσεως τοῦτο καὶ διὰ τὸ ἐξωτερικόν; Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δημιουργήσωμεν ipso jure ἓν τοιοῦτον δικαίωμα.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 55. Οἱ βουλευταὶ λαμβάνουν ἀπὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον ἀποζημίωσιν, ὁριζομένην ἑκάστοτε διὰ νόμου, καὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα ἐλευθέρας κυκλοφορίας εἰς τὰς σιδηροδρομικάς, τροχιοδρομικάς, καθὼς καὶ εἰς τὰς ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοϊκὰς συγκοινωνίας. Εἰς τὸν τακτικὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς παρέχονται ἔξοδα παραστάσεως ἴσα μὲ τὰς ἀποδοχὰς τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§148ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 55ον ἄρθρον).

§149Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γίνεται δεκτὴ καί ἡ ἑρμηνεία τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ἄρθρου.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὴ ἡ ἑρμηνεία ὅτι ἐννοοῦνται ἅπασαι αἱ γραμμαὶ ἐπὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ;

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγινε δεκτή. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10.30′ μ. μ.

(Ὥρᾳ 9.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 11 μ. μ.)

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Ἄρθρον 57όν.

§154Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δυνάμεθα νὰ μὴ συζητήσωμεν τὸ περὶ Γερουσίας Ἄρθρον, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ προηγουμένη σύσκεψις καὶ ἴσως ἐνδεχομένως ἀποκατασταθῇ συμφωνία ἐφ’ ὅλων τῶν ἀπόψεων, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 65 τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐν συνδυασμῷ τοῦ ἄρθρου 74 τοῦ Συντάγματος.

§155ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐπὶ τοῦ 65ου ἄρθρου.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 65ον. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός.

§157Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα ἐψηφίζοντο οἱ νόμοι εἰς τρεῖς διαφόρους ἀναγνώσεις, ἐνίοτε παρεπέμποντο καὶ εἰς Ἐπιτροπὴν, διότι, ὅπως γνωρίζετε, κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, ἐὰν νομοσχέδιόν τι ἐκηρύσσετο κατεπεῖγον ἠδύνατο νὰ μὴ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν. Βεβαίως πολλάκις ἐγένετο κατάχρησις τῆς διατάξεως ταύτης. Κατὰ τὸ Σύνταγμα ὅμως, ὅπως ἤδη ἐψηφίσθη, πάντως γίνεται παραπομπὴ εἰς Ἐπιτροπήν. Εἶναι τὸ ἄρθρον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, 48, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν (ἀναγινώσκει): «Πᾶσα πρότασις νόμου συνοδεύεται ὑποχρεωτικῶς.... κλπ.» Κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐπετεύχθη καὶ οἱ ἐξ ὑμῶν ἀνήκοντες εἰς Ἐπιτροπὰς δύνανται νὰ τὸ ἐπιμαρτυρήσωσιν, ὁ πόθος, ὁ ὁποῖος πρὸ ἐτῶν διέπνεε τὸ Κοινοβούλιον, ἵνα γίνεται ἡ μείζων καὶ ἡ μᾶλλον ἐμπεριστατωμένη ἐργασία ἐν ταῖς Ἐπιτροπαῖς. Σήμερον τὸ Σύνταγμα προβλέπει περὶ ἀναγνώσεως εἰς δύο διαφόρους συνεδρίας, λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν του ὅτι ἤδη θὰ ἐγένετο μία ἐπεξεργασία σοβαρὰ ἐν ταῖς Ἐπιτροπαῖς. Κατ’ οὐσίαν λοιπὸν θὰ ἔχωμεν τρεῖς ἀναγνώσεις, διότι καί ἡ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ συζήτησις ἰσχύει μὲ μίαν ἀνάγνωσιν. Θὰ ἐνθυμοῦνται δὲ οἱ παλαιότεροι ὅτι συνήθως αἱ τρεῖς ἀναγνώσεις περιεστέλλοντο εἰς μίαν πολλάκις διότι ἕκαστος ἐπεφυλάσσετο νὰ λάβῃ τὸν λόγον εἰς τὴν τελευταίαν συζήτησιν καὶ ἔστεργεν εἰς τὴν ἀσυζητητεὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὰς δύο πρώτας ἀναγνώσεις. Ἐκτὸς τούτου καθιεροῦται καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς Γερουσίας, ἐπειδὴ δὲ αἱ διατάξεις περὶ Βουλῆς θὰ ἰσχύουν καὶ διὰ τὴν Γερουσίαν, θὰ ἔχωμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἓξ συζητήσεις ἀντὶ τριῶν, αἱ ὁποῖαι ἄλλοτε ἐθεωροῦντο πολλαί, δύο δηλαδὴ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ μίαν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τῆς Βουλῆς, δύο ἐν τῇ Γερουσίᾳ καὶ μίαν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τῆς Γερουσίας.

§158Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Προσθήκη ἀνομοίων πραγμάτων.

§159Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἐπεξεργασία.

§160Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καλὰ ἡ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ἀλλὰ ἐν τῇ Γερουσίᾳ;

§161Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἂν δὲ ἡ ἐν τῇ Γερουσίᾳ συζήτησις καταλήξῃ εἰς τροποποίησιν ἢ ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ νομοσχέδιον ἐπανέρχεται εἰς τὴν Βουλήν, συζητούμενον καὶ αὖθις εἰς αὐτήν.

§162Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καταργεῖται τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας;

§163Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχομεν ἐκθέσει τὰς ἀντιλήψεις μας διὰ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Τοῦτο δὲν καταργεῖται νῦν. Ἀλλ’ εἶναι πεπλανημένη ἡ ἰδέα νὰ νομίζεται ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας θὰ εἶναι νομοθετικὸν Σῶμα. Τοῦτο ἐγίνετο ὅτε τὸ πρῶτον ἱδρύθη ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἔκτοτε παρέμεινεν ἡ πεπλανημένη ἀντίληψις καὶ ἐνομίσθη ὅτι τὸ Συμβούλιον εἶναι εἰσέτι προπαρασκευαστικὸν τῶν νόμων Σῶμα. Βεβαίως δὲν ἀποκλείεται ὁ Ὑπουργὸς νὰ παραπέμψῃ ἓν σχέδιον νόμου εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας διὰ νὰ τὸ ἐπεξεργασθῇ, ἀλλ’ ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ κυριαρχία τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ, δύναται νὰ ἀλλοιώσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐξῆλθεν ἄρτιον ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ὡς ἡ Ἀθηνᾶ ἀπὸ τῆς κεφαλῆς τοῦ Διός. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δύναται νὰ παράσχῃ δύο μεγάλας ὑπηρεσίας, πρῶτον τὸ Συμβούλιον νὰ ἀποφαίνεται διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν Διαταγμάτων, ἐκ τούτου δὲ θὰ ἀποφεύγεται νὰ ἐκδίδωνται Διατάγματα παρὰ τοὺς νόμους. Θὰ παράσχῃ δὲ καὶ τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν, νὰ ἀπαρτίσῃ σὺν τῷ χρόνῳ ἓν ἀνώτατον διοικητικὸν δικαστήριον. Σήμερον δέ, ὅτε αἱ σχέσεις τοῦ Δημοσίου Δικαίου ἔχουσι λάβει μεγαλυτέραν ἔκτασιν ἀπὸ τὴν τοῦ ἰδιωτικοῦ, εἶναι μέγα συμφέρον νὰ ὑπάρχῃ τοιοῦτον ἀνώτατον δικαστήριον. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν ἔχει ἔργον σπουδαῖον νὰ ἐπιτελέσῃ ἐν τῇ προπαρασκευῇ τῶν νομοσχεδίων. Ἀλλὰ ἐξ ἀναγνώσεις, διά τινα τοὐλάχιστον νομοσχέδια, θὰ εἶναι ὑπερβολικόν τι. Καὶ ἐνόσῳ δὲν τίθεται εἰς κίνδυνον ἡ ποιότης τῆς ἐργασίας τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ περιορίσωμεν τὰς πολλαπλᾶς αὐτὰς συζητήσεις. Τὰ ἄρθρα 74 τοῦ Συντάγματος καὶ 65 τῆς Ἐπιτροπῆς προνοοῦσι περὶ ἑτέρας τινὸς νομοθετικῆς ὁδοῦ, περὶ τῆς διὰ τῶν Ἐπιτροπῶν νομοθετικῆς ὁδοῦ. Εἰς μὲν τὸ ἄρθρον 74 τοῦ Συντάγματος ἡ διὰ τῆς τοιαύτης ὁδοῦ νομοθέτησις προϋποθέτει εἰδικὴν ἐξουσιοδότησιν τῶν Βουλῶν, εἰς δὲ τὸ ἄρθρον 65 τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτοδικαίως ὑπάρχει ἡ ἐξουσιοδότησις αὕτη ἐκ τοῦ Συντάγματος, ἐπιτρέπεται δηλαδὴ κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῶν Βουλῶν νὰ λειτουργῇ μία μικτὴ Ἐπιτροπὴ ἐκ βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην νὰ εἰσάγωνται τὰ νομοσχέδια καὶ νὰ ψηφίζωνται. Κατὰ τῆς δευτέρας ταύτης διατάξεως τοῦ ἄρθρου 65 ἀντετάχθησαν καί εἰκότως ἀντιρρήσεις σοβαραί, διότι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης περιπίπτομεν εἰς ἁπλούστευσιν ἐπικίνδυνον ἀληθῶς. Ἐν ἀπουσίᾳ τῶν Βουλῶν θὰ δύνανται νομοσχέδια νὰ ὑποβάλλωνται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν μικτῶν τούτων Ἐπιτροπῶν, πρέπει δὲ νὰ συνομολογήσωμεν ὅτι, ἐνῷ τὸ ἔργον τῶν ἄλλων Ἐπιτροπῶν τῶν προπαρασκευαστικῶν εἶναι πολύτιμον, τὸ ἔργον ὅμως τοιαύτης μικτῆς Ἐπιτροπῆς οὕτω τελικῶς ἀποφαινομένης περὶ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἦτο πολὺ ἐπικίνδυνον. Ἂς παραλείψωμεν λοιπὸν τὴν καινοτομίαν ταύτην καὶ ἂς προσπαθήσωμεν νὰ ἁπλοποιήσωμεν τὰ περὶ τὴν διαδικασίαν δι’ ἄλλας περιπτώσεις. Τὸ ἄρθρον 74 τοῦ Συντάγματος προϋποθέτει τὴν εἰδικὴν ἐξουσιοδότησιν τῶν Βουλῶν διὰ τὸν χρόνον τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, ἀντὶ δηλαδὴ νὰ γίνεται χρῆσις Ν. Διαταγμάτων ἐκδιδομένων οἴκοθεν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς προηγουμένως αἱ Βουλαὶ νὰ ἔχωσι δώσει τὴν ἐπὶ τούτου ἐξουσιοδότησιν, τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐπιτρέπει τὴν ἔκδοσιν Διαταγμάτων εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ ἔχῃ αὕτη ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐξουσιοδότησιν καὶ ὅτι θὰ νομοθετῇ συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, περὶ τῆς ὁποίας μεριμνᾷ τὸ ἄρθρον 74. Ἀλλ’ ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 76, περιέχει τοῦτο καὶ μίαν ἄλλην ἐγγύησιν· ὅτι τὰ Διατάγματα ταῦτα πρέπει νὰ προσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἐπικυρωθοῦν, διότι ἄλλως μετὰ τὴν πάροδον ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος κηρύσσονται ἄκυρα. Νομίζω, κύριοι, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις αἱ οὕτω παρεχόμεναι εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκεῖς. Μόνον θὰ προτείνω ὅπως ἀντὶ τῆς προθεσμίας τῶν δύο μηνῶν, ἐντὸς τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἐπικυρωθῶσι, τεθῇ διορία τεσσάρων μηνῶν. Τῳόντι πολλάκις θὰ συζητοῦνται σχέδια νόμων πλέον ἢ ἐπειγούσης φύσεως καὶ ἕνεκα τοῦ βραχέος χρόνου διὰ τὴν συζήτησίν των, θὰ θεωροῦνται ἄκυρα, ἐνῷ πράγματι ἡ Βουλὴ δὲν ἐσκόπει νὰ κηρύξωμεν αὐτὰ ἄκυρα. Λέγω ὅτι αἱ νέαι ἐγγυήσεις, περὶ ὧν εἶπον, εἶναι σοβαραί, διότι μέχρι τοῦδε τὰ κατὰ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν ἐκδιδόμενα Διατάγματα εἶναι ἔγκυρα, χωρὶς νὰ εἶναι ποσῶς ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῶσι καὶ ἐγκριθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἄλλα εἶναι τὰ καταχρηστικῶς ὀνομαζόμενα Ν. Διατάγματα, τὰ ἀναγκαστικὰ ἢ οἱ προσωρινοὶ νόμοι. Ταῦτα ἐκδίδονται ὑπὸ τὴν ἰδίαν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄνευ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Περὶ τούτων εἶχε καθορισθῆ ὅτι ἐκδίδονται κατ’ ἐφαρμογὴν θεμελιώδους, ἀλλ’ ἀγράφου κανόνος, καθ’ ὃν προέχει ἡ σωτηρία τῆς Πολιτείας καὶ ἡ θεραπεία τῶν ἀνεπιδέκτων ἀναβολῆς ἀναγκῶν αὐτῆς. Ἠδύνατο δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις νὰ οἰκειοποιηθῇ νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ τὰ μέτρα της ἔπρεπε νὰ ἐγκριθῶσιν ἀπὸ τὸ νομοθετικὸν Σῶμα. Πάντοτε εἶχε γίνει δεκτὸν ὅτι Διατάγματα ἐκδοθέντα κατόπιν νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ Σώματος εἶναι καθ’ ἑαυτὰ ἔγκυρα. Διότι ὁ ἐντολοδόχος ποιῶν τι κατ’ ἐντολὴν τοῦ ἐντολέως δὲν ἔχει ἀνάγκην περαιτέρω διαδικασίας, ἵνα τοῦτο τὸ ὑπὸ τοῦ ἐντολέως πραττόμενον εἶναι ἔγκυρον. Σήμερον προστίθενται νέαι ἐγγυήσεις, ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ ἀνάγκη νὰ ὑποστῶσι τὴν ἐξέλεγξιν καὶ τὴν ἔγκρισιν τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος. Φυσικὰ τὰ Διατάγματα τὰ κατὰ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν ἐκδοθέντα ἰσχύουν καὶ ἐπιφέρουν νόμιμα ἀποτελέσματα, ἀλλὰ γίνονται ἄκυρα, ἂν ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν δὲν ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι τὰ ἐγκρίνει. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ταχύτητα διὰ τὴν ἀπαιτουμένην διαδικασίαν, σκέψεις ἀντηλλάγησαν καί πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ πολὺ προγενεστέρως. Ὑπάρχουν τῳόντι νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ἁπλᾶ καὶ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐπιψήφισιν κατὰ τρόπον συντομώτατον. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι καινοφανές. Εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ εἰς ἄλλα Κοινοβούλια ἰσχύει ἡ διαδικασία τοῦ κατεπείγοντος καὶ ὄχι μόνον εἰς μίαν ἀνάγνωσιν περιορίζεται ἡ συζήτησις καὶ ψήφισις, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ λόγος εἶναι περιωρισμένος. Ἡ συζήτησις καί ἡ διαδικασία τοῦ ἐκτάκτως κατεπείγοντος ἐν τῷ Γαλλικῷ Κοινοβουλίῳ ἐπιφέρει περιορισμὸν τοῦ λόγου κατὰ τοῦτο, ὅτι τὰ μὲν κόμματα—καὶ ἐκεῖ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ βουλευταὶ νὰ δηλώσωσιν εἰς ποῖον κόμμα ἀνήκουσιν ἢ ὅτι εἶναι ἀνεξάρτητοι—τὰ μὲν κόμματα δικαιοῦνται νὰ ἀγορεύωσιν ἐπὶ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας δι’ ἀντιπροσώπου, πᾶς δὲ ἄλλος βουλευτὴς ἐπὶ 5 λεπτά. Ἂν δέ τις προσθέσῃ τὸ ἰσχῦον ἐν τῷ Γαλλικῷ Κοινοβουλίῳ τῆς μετὰ δύο ἀγορεύσεις, μιᾶς ὑπὲρ καὶ μιᾶς κατά, κλήσεως τῆς συζητήσεως, θὰ ἴδητε ὅτι τὸν κοινοβουλευτισμὸν ἐκεῖ ἔχουν περιορίσει εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἀποδίδῃ ἔργα χωρὶς νὰ καταναλίσκεται ἀσκόπως εἰς μακρὰς ἀγορεύσεις.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ συμβαίνουν μόνον εἰς Παρισίους.

§165Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν πρόκειται βεβαίως σήμερον νὰ σᾶς προτείνωμεν τοιοῦτόν τι. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ σᾶς προτείνωμεν, ἀποτελεῖ νέαν διαδικασίαν, ἡ ὁποία κατὰ πάντα ἐξασφαλίζει ἀπό—ἂς εἴπω τὴν λέξιν—ὑφαρπαγὴν τῶν τῆς ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίων. Τί προτείνομεν δηλαδή; Ὅτι ἂν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποβάλλῃ τὸ νομοσχέδιον, εἴτε Ὑπουργὸς εἶναι, εἴτε βουλευτής, ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἅμα τῇ ὑποβολῇ ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ ἀντὶ εἰς δύο, εἰς μίαν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν, πάντως ὅμως κατόπιν ἐξετάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἂν αὕτη συμφωνήσῃ εἰς τοῦτο, ὅταν θὰ ἐπεξεργασθῇ τὸ νομοσχέδιον, συμφωνήσῃ ὅτι δύναται τοῦτο νὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν καὶ ἂν περαιτέρω μέχρι τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως, ἀπὸ τῆς ἡμέρας δηλαδὴ τῆς ὑποβολῆς, ὅτε ὁ ὑποβαλὼν δικαιοῦται νὰ αἰτήσηται ἵνα τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ εἰς μίαν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν, μέχρι τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως δὲν ὑπάρξωσιν 20 βουλευταί, οἵτινες νὰ φέρωσιν ἀντίρρησιν εἰς τὴν διαδικασίαν ταύτην, τότε νὰ δύναται τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ κατ’ αὐτήν. Ποῖαι εἶναι τῳόντι αἱ ἐγγυήσεις; Πρῶτον ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ζητήσῃ τὴν ἔκτακτον αὐτὴν διαδικασίαν, θὰ πρέπει νὰ τὴν δικαιολογήσῃ. Δεύτερον ὅτι πάντως θὰ παραπεμφθῇ τὸ σχέδιον εἰς Ἐπιτροπήν. Τρίτον ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ συμφωνήσῃ ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν. Τέταρτον ὅτι, ἂν μέχρι τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως ὑπάρχωσιν 20 βουλευταί, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀντιλέξωσιν εἰς τὴν μίαν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἡ διαδικασία δὲν ἐφαρμόζεται. Κάμνω δὲ τὴν δήλωσιν, ἡ ὁποία, παρακαλῶ, ἂν δεχθῆτε τὴν πρότασιν ταύτην, νὰ περιληφθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὥστε νὰ ἀποτελέσῃ ἐπίσημον ἑρμηνείαν ὅτι ἡ ἀντίρρησις τῶν 20 βουλευτῶν δύναται νὰ ἐπέλθῃ, ἀφ’ ἧς ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν ἐζήτησε τὴν εἰς μίαν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν ψήφισιν αὐτῆς. Θὰ δύνανται δηλαδὴ 20 βουλευταὶ νὰ ἀπευθύνουν ἐπιστολὴν εἰς τὸν Πρόεδρον, δι’ ἧς νὰ δηλωθῇ ὅτι ἀντιλέγουν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διαδικασίας αὐτῆς. Νομίζω, κύριοι, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις αὐταὶ εἶναι πλέον ἢ ἐξασφαλιστικαὶ καὶ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ καμμία κατάχρησις ἀπολύτως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις λ. χ. ὅτι παρόντων 19 βουλευτῶν εἰς μίαν νύκτα θὰ ἐπιτύχῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν, διότι ἀρκεῖ ἡ ἀντίρρησις τῶν 20 βουλευτῶν ἡ προτέρα. Θὰ προστεθῇ δὲ εἰς τὸ ἄρθρον 48, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων, ὅταν θὰ γίνῃ ἡ συναρμολόγησις τῶν ἄρθρων. (Ἀναγινώσκει): «Ἐξαιρετικῶς ἐπιτρέπεται ἡ εἰς μίαν μόνον κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.... κλπ.»

§166Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. «Ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη». Δηλαδὴ νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ δικαίωμα κατὰ τὴν συζήτησιν.

§167Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἂς γίνῃ «ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη».

§168Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Πολὺ καλά. (Ἀναγινώσκει): «Καὶ δὲν ἠγέρθη ἀφ’ ἧς ἡ πρότασις ὑπεβλήθη καὶ μέχρι τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως ἀντίρρησις ἐκ μέρους 20 τοὐλάχιστον βουλευτῶν».

§169Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἰς τὸ 74ον ἄρθρον ἔγινεν ἡ τροποποίησις τῶν δύο μηνῶν εἰς τέσσαρας;

§170Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ μία προσθήκη, ὅτι «ἀποκλείεται καὶ ἡ διὰ Ν. Διαταγμάτων κύρωσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν συμβάσεων.

§172Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα. Θὰ ὁμιλήσω.

§173Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν λέξιν. Εἰς τὸ ἄρθρον 74 λέγεται «ἐὰν ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν δὲν γίνῃ κύρωσις, καθίστανται τὰ Ν. Διατάγματα ἄκυρα». Τὰ ἐν τῷ μεταξὺ γενόμενα δυνάμει αὐτῶν τῶν Διαταγμάτων εἶναι ἔγκυρα.

§174Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔγκυρα. Εἶναι ὡς ἐὰν ἡ Βουλὴ κάμνῃ νέον νόμον. Ἂς γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι τὰ ἐν τῷ μεταξὺ γενόμενα εἶναι ἔγκυρα. Νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προσθέσωμεν, παραλαμβάνοντες ἀνάλογον διάταξιν ἐκ τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ψηφισθοῦν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ὡς καὶ προτάσεις νόμων ἀφορῶσαι φόρους ἢ κύρωσιν συνθηκῶν ἢ οἱασδήποτε συμβάσεως κατὰ τὸ ἄρθρον 94 νόμος «περὶ καταστάσεως πολιορκίας», ὡς καὶ πρότασις εἰσαχθεῖσα ἤδη εἰς τὰ νομοθετικὰ Σώματα καὶ ἀπορριφθεῖσα. Αὐτὰ πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν.

§175ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§176Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τώρα, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ὁμιλήσω καὶ διὰ τὰς συζητήσεις ἐνώπιον τῆς Γερουσίας. Ἔχομεν μίαν διάταξιν γενικήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἐφαρμοζόμενα ἐν τῇ Βουλῇ ἐφαρμόζονται καὶ ἐνώπιον τῆς Γερουσίας. Ἀλλὰ θὰ συνομολογήσητε ὅτι δύο ἀναγνώσεις καὶ ἐκτὸς τούτου καὶ παραπομπὴ εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς ὑπὸ τῆς Γερουσίας εἶναι πολλαί. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν θέλομεν νὰ εἴπωμεν ἀπὸ τοῦδε ὅτι πρέπει νὰ περιορισθοῦν, θὰ ζητοῦμεν τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, ὅπως προστεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Γερουσίας δύναται νὰ ὁρισθῇ ὅτι τὰ εἰς αὐτὴν παραπεμπόμενα νομοσχέδια μετὰ τὴν ἐπεξεργασίαν αὐτῶν ὑπὸ τῶν Ἐπιτροπῶν τῆς Γερουσίας εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθοῦν εἰς μίαν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ εἴχομεν κατὰ κανόνα δύο συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ, μίαν συζήτησιν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τῆς Βουλῆς μίαν συζήτησιν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τῆς Γερουσίας καί μίαν συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος τῆς Γερουσίας. Ἐξαιρετικῶς δὲ εἰς ἐπειγούσας περιπτώσεις θὰ εἴχομεν μίαν μόνον συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ ἀντὶ τῶν δύο συζητήσεων.

§177Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε;

§178Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ.

§179Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ παραβλέψωμεν ἕνα κανόνα λειτουργίας τοῦ Κοινοβουλίου, τὸν κανόνα κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ συζητήσεις εἰς τὸ Κοινοβούλιον ἀποτελοῦσι καὶ μελέτην τῶν θεμάτων. Ὑπάρχουν, διὰ νὰ μὴ εἴπω τὸ σύνολον, πλεῖστοι βουλευταί, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι εὔκολον νὰ μελετήσουν ἰδιαιτέρως τὰ θέματα εἰς τὸ γραφεῖόν των, ὅταν μάλιστα δὲν κατοικοῦσιν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὴν μελέτην τῶν θεμάτων τὴν κάμνουν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ. Συμβουλεύονται ἀντὶ ἄλλου συγγραφέως τοὺς προαγορεύσαντας καὶ σχηματίζουσι μίαν γνώμην, τοῖς γεννῶνται δὲ αἱ ἰδέαι ἐκ τῆς συζητήσεως, ὅταν ἀναχωροῦν ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ πηγαίνουν εἰς τὸ γραφεῖόν των. Αὐτὸ εἶναι τὸ συνήθως γινόμενον. Ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι τὸ ὀρθόν, ἀλλὰ τοῦτο γίνεται. Λοιπὸν ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἐγὼ εἶμαι κατὰ τῆς μιᾶς ἀναγνώσεως, διότι ἡ μία περιορίζει εἰς πολὺ μικρὰ ὅρια τὸν χρόνον τῆς μελέτης τῶν πραγμάτων. Ὁμιλῶ πρακτικά. Πιθανὸν τοιαύτη γνώμη νὰ μὴ ἀναγράφεται εἰς τοὺς συγγραφεῖς. Ἐγὼ τὸ ὑπέστην τοῦτο.

§180Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὴν ὀρθὴν παρατήρησίν σας θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἀσφάλεια ὑπάρχει, διότι ἐπιτρέπεται μέχρι τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως νὰ συζητηθῇ ἡ διπλῆ ψήφισις. Εὐθὺς λοιπὸν ὡς ἕνεκα τῆς συζητήσεως ἀρχίζει νὰ διαμαρτύρεται ἰδιαιτέρα τις γνώμη ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκφράζεται ἡ ἐπιθυμία...

§181ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴκοσι βουλευταὶ δύνανται νὰ ἀναστείλωσιν;

§182Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Βεβαίως. Μοιραίως δὲ οἱ βουλευταὶ θὰ εἰδικοποιηθῶσιν, ἡ κατανομὴ τῆς ἐργασίας θὰ ἰσχύσῃ καί διὰ τὸ Κοινοβούλιον. Αἱ ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς ξένας Ἐπιτροπὰς εἶναι ἀληθῶς ἀξιοθαύμαστοι. Συγγράματα ἀποτελοῦσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν Ἐπιτροπῶν ἐκείνων. Εἰσάγεται νόμος περὶ γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸν παραλαμβάνει ἡ οἰκεία Ἐπιτροπή, μελετᾷ καὶ συντάσσει ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ σχεδὸν σύγγραμμα. Καὶ ἐν Ἑλλάδι ἕκαστος θὰ ἀρχίσῃ νὰ ταχθῇ ἐκεῖ ὅπου ἡ τάσις του ἢ αἱ μελέται τὸν ὠθοῦν. Τὰ θέματα τὰ ὁποῖα προκύπτουν σήμερον εἰς τὰ Κοινοβούλια εἶναι τόσον ποικίλλα, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἀξιώσῃ τις ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς νὰ εἶναι ἐνήμεροι ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων. Ἡ μελέτη λ. χ. περὶ τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας ἀποτελεῖ ὁλόκληρον ἐπιστήμην. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐντριβής τις εἰς τὰ τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας καὶ εἰς τὰ τῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ εἰς τὰ τῆς δημοσίας οἰκονομίας καὶ εἰς τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως, τῆς ἐπαγγελματικῆς καὶ εἰς τὰ τῆς καθόλου ἐκπαιδεύσεως; Ἕκαστον τῶν θεμάτων τούτων ἀπήρτισε κλάδον ἴδιον. Ὁλόκληρος ὁ βίος τοῦ ἀνθρώπου δὲν εἶναι ἀρκετὸς διὰ νὰ ἀποκτήσουν ὅλας τὰς εἰδικότητας. Ἀληθῶς μεγαλυτέρα ἐργασία καὶ πλέον ἐπίπονος διεξάγεται εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς καὶ δι’ αὐτὸ βλέπομεν διαφόρους συναδέλφους νὰ παραπονῶνται ὅτι κοπιάζουν διότι ἐξονυχίζουν τὰ νομοσχέδια. Νομίζω ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον διατυποῦντες τὰ τῶν συζητήσεων ἡμῶν, θὰ παραγάγωμεν ἔργον πρακτικόν. Θὰ μοί ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω τὰ ἄρθρα ὅπως εἶναι διατετυπωμένα, μεθ’ ὃ νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν.

§183Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Θὰ ἰσχύσῃ καὶ διὰ τὴν Γερουσίαν ἡ ἀντίρρησις τῶν 20 βουλευτῶν;

§184Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα. Ἄρθρον 74. Ἐπιφυλασσομένης τῆς συναρμολογήσεως αὐτοῦ πρὸς τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὅπου θὰ εἶναι ἡ οἰκεία του θέσις. Παραλείπω κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν πρότασιν τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐχὶ κατόπιν ἐξουσιοδοτήσεως, ἀλλ’ αὐτοδικαίως ἐκ τοῦ Συντάγματος μία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν δύναται νὰ ψηφίσῃ νόμους.

§185Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἀκυρότης ἀπὸ πότε προκύπτει;

§186Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς περιπτώσεως κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐκφράζεται περὶ τῆς ἀκυρώσεως. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλει νὰ λάβῃ καὶ πρόνοιαν περὶ τῶν γενομένων ἐν τῷ μεταξύ. Ἄν σιγήσῃ ἡ Βουλή, εἴτε διότι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔσπευσεν ἐντὸς τῶν τεσσάρων μηνῶν νὰ ὑποβάλῃ, εἴτε ἄλλως, εἶναι δίκαιον νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀφ’ ἧς παρέλθῃ ἡ τετράμηνος προθεσμία, ἡ ἀκυρότης ἐπέρχεται.

§187ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ μία δήλωσις.

§188Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι καί ἐγὼ νομικός. Εἴτε προστεθῇ, εἴτε δὲν προστεθῇ, τὸ πρᾶγμα, εἶναι καταφανές, ἀλλὰ δὲν βλάπτει, ἂς προστεθῇ.

§189Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Λέγουν πολλοὶ συγγραφεῖς ὅτι ἂν δὲν κυρωθοῦν τὰ Διατάγματα, ἀνατρέπονται.

§190Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ νομίζω, ὡς εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ διαστείλωμεν τὰς δύο περιπτώσεις. Ἄν ἡ Βουλὴ ἐπιλαμβανομένη τῆς συζητήσεως τῶν Διαταγμάτων τὰ ἀκυρώσῃ, ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ προνοήσῃ περὶ τοῦ κύρους τῶν πράξεων τῶν ἐν τῷ μεταξὺ γενομένων. Ἄν ἐκ τῆς ἀπραξίας τῆς Βουλῆς ἐπέλθῃ ἀκύρωσις, ὁ χρόνος τῆς ἀκυρώσεως αὐτοδικαίως ἄρχεται ἅμα ἐκπνεύσῃ ἡ προθεσμία. Ὥστε τὸ ἐφεξῆς δὲν εἶναι ἄσκοπον. Ἄν ἡ Βουλὴ ἐπιλαμβάνεται τῆς διατάξεως τῶν ἐξετάσεων τούτων καὶ ἐν τῷ κυριαρχικῷ δικαιώματί της τὰ ἀκυρώσῃ ἢ τὰ τροποποιήσῃ, ὀφείλει νὰ κρίνῃ καὶ περὶ τῶν πράξεων τῶν γενομένων. Τοῦτο πράττουσι κατὰ κανόνα αἱ Βουλαὶ ὁσάκις προβαίνουν εἰς ἀκύρωσιν ἢ τροποποίησιν ἰσχυσάντων νομοθετημάτων. Ἄν ὅμως ἐκ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου ἐπέλθῃ ἡ ἀκύρωσις, τότε θὰ ἰσχύσῃ διὰ τὸ μέλλον αὕτη. Τώρα τὸ ἄρθρον 65....

§191Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ προστεθῇ εἰς αὐτὸ ὅτι ἀπαγορεύεται καί ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 94 εἰδικὸς νόμος. Διότι ἐκεῖ ὅπου λέγετε σεῖς νὰ προστεθῇ, ἀναφέρεται εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν Ν. Διαταγμάτων ἄνευ ἐξουσιοδοτήσεως τῶν Βουλῶν. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ προστεθῇ ἐδῶ.

§192Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύσῃ δι’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν.

§193Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μόνον δι’ αὐτό. Ὁ Προϋπολογισμὸς ψηφίζεται μίαν φοράν. Ἑπομένως δὲν ἔχει σχέσιν.

§194Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶναι μόνον ὁ Προϋπολογισμός, εἶναι καὶ αἱ προτάσεις νόμων, ἀφορῶσαι τὴν κύρωσιν συνθηκῶν καὶ ἄλλαι.

§195Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ δὲν βλάπτει. Διατί νὰ ἀποκλείσωμεν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς προτάσεις;

§196Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). κῶν). Πρέπει νὰ ἀποκλεισθοῦν, διότι δὲν γνωρίζομεν τίνος εἴδους συμβάσεις δύνανται νὰ εἶναι.

§197Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Νὰ προστεθῇ «καὶ τροπολογικῶν νόμων».

§198Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα. Καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ προστεθῇ. «Προτάσεις νόμων ἐπιβάλλουσαι φορολογίαν». Τὸ σύνολον θὰ ψηφίσωμεν ἤδη, ἀνεξαρτήτως εἰς τί ἄρθρον θὰ συναρμολογηθῇ κατόπιν. Τὸ τονίζω τοῦτο καί πάλιν. Εἰσάγονται δύο παρεκκλίσεις ἀπὸ τῆς τακτικῆς διαδικασίας τῆς ψηφίσεως. Ἡ μία ὅτι κατόπιν νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἐκδίδονται Διατάγματα καὶ ἡ Βουλὴ τὰ ἐξετάζει καὶ τὰ κυρώνει. Ἡ ἄλλη παρέκκλισις εἶναι ὅτι μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἄνευ ἀντιρρήσεως 20 βουλευτῶν τοὐλάχιστον, ἡ συζήτησις καὶ ψήφισις γίνεται εἰς μίαν μόνον ἀνάγνωσιν. Ἀπὸ τὰς δύο ταύτας κατὰ παρέκκλισιν διαδικασίας πρέπει νὰ ἐξαιρέσωμεν τὰ εἰδικὰ ἐκεῖνα θέματα, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν. Ἡ διαφορά μας εἶναι ἡ ἑξῆς, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Γεωργίας. Δέχεσθε ὅτι πρότασις νόμου ἐπιβάλλουσα φορολογίαν, πρότασις νόμου ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν κύρωσιν συνθήκης....

§199Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφόσον 10 βουλευταὶ δικαιοῦνται νὰ φέρωσιν ἀντίρρησιν.

§200Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν)..... δύναται νὰ ψηφισθῇ καί εἰς μίαν ἀνάγνωσιν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὰ θέματα αὐτὰ δέον νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν τακτικὴν διαδικασίαν.

§201Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ὅπως εἶναι διατυπωμένον. Διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι ἤδη πρόκειται περὶ δύο θεμάτων, τῆς ψηφίσεως Ν. Διαταγμάτων καὶ τῆς κυρώσεως συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι, σᾶς βεβαιῶ, ψηφίζονται τυπικῶς. Ἄν θέλωμεν λοιπὸν νὰ εἴμεθα συνεπεῖς, νὰ ψηφίζωνται εἰς μίαν μόνον ἀνάγνωσιν. Εἶναι ἀρκετὴ ἐγγύησις αὐτό.

§202Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἱ δύο ἀναγνώσεις δὲν βλάπτουσι.

§203Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι μερικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν συζητήσεων αὐτῶν λαμβάνει γνῶσιν ὁ Λαός. Εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν. Νὰ παρατείνωνται αἱ συζητήσεις διὰ νὰ μορφοῦται ἡ Κοινὴ Γνώμη.

§204Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λαμβάνει γνῶσιν ὁ Λαός, διότι θὰ ψηφισθῇ καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τὴν Γερουσίαν. Ὥστε λαμβάνει γνῶσιν ὁ κόσμος διὰ νὰ ἀντιδράσῃ κλπ.

§205Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κατὰ τὰ λοιπὰ εἴμεθα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, σύμφωνοι καὶ ἀπομένει νὰ ἐξετασθῇ μόνον ἂν ἡ κατηγορία τῶν εἰδικῶν ἐκείνων νόμων θὰ δύναται νὰ ψηφισθῇ κατόπιν νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἂν ἡ κατηγορία θὰ ἐπιτρέπεται ἢ ὄχι, νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν ἄλλην, τὴν συνοπτικήν, ἂς εἴπωμεν, διαδικασίαν, τῆς μιᾶς, μετὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ἀναγνώσεως. Ἀπομένει νὰ διασαφηνισθῇ ἂν δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἐξαίρεσιν τῶν εἰρημένων νομοθετικῶν θεμάτων ἀπὸ τὴν μίαν ἢ καὶ ἀπὸ τὰς δύο περιπτώσεις τῆς κατὰ παρέκκλισιν τῆς συνήθους διαδικασίας πρὸς ψήφισιν.

§206ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ διὰ τὰς δύο περιπτώσεις.

§207Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν τακτικὴν διαδικασίαν τῆς ψηφίσεως πάντοτε.

§208Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ εἰς τὴν διατύπωσιν.

§209Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἴμεθα σύμφωνοι.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπούσιος ἔχει τὸν λόγον.

§211Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν, κύριοι, περὶ ταχυτέρας διαδικασίας τῆς ψηφίσεως τῶν νόμων ὑπὸ τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων, νομίζω ὅτι κατόπιν τῶν ἐγγυήσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ τεθῶσιν εἰς τὴν συνταγματικὴν διάταξιν, περιφρουροῦνται ἀρκετὰ τὰ νομοθετικὰ δικαιώματα καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας. Ἐκεῖ ὅμως ὅπου ἔχω ἀντίρρησιν σοβαρὰν— καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ—εἶναι ἡ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 74 ὡς πρὸς τὰ Ν. Διατάγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδίδωνται κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων. Εἶναι, κύριοι, μία πόρτα, ἡ ὁποία ἀνοίγει πάντοτε τὴν ὁδὸν τῆς καταχρήσεως. Ἔχομεν τώρα ἐπὶ μίαν δωδεκαετίαν ἀνώμαλον, ἀρκετὰ διδάγματα ἐκ τῆς ἐκδόσεως τοιούτων Ν. Διαταγμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις ἐδόθη ὑπὸ τῆς Δʹ Συνελεύσεως εἰς μίαν κατάστασιν κανονικὴν καὶ συνεχίσθη ὑπὸ μιᾶς καταστάσεως ἐντελῶς ἀνωμάλου. Εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἡ ἐξουσιοδότησις ὑπὸ ἄλλας προϋποθέσεις καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς χρῆσιν αὐτῆς τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ὑπὸ ἐντελῶς διαφορετικὰς προϋποθέσεις; Αὐτὸ εἶναι τὸ γενικόν. Τὸ εἰδικώτερον εἶναι τὸ ἑξῆς· ἂν ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ καὶ οἱ βουλευταὶ καὶ οἱ γερουσιασταὶ κατὰ δεύτερον λόγον εἶναι ὁμότιμοι, ἂν ὅλοι ὀφείλουν νὰ συνεργάζωνται, ἀνοιγομένων τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων εἰς μίαν ἐποχὴν καὶ κλειομένων εἰς ἄλλην ἐποχήν, παρουσιάζεται μία ἀνομοιότης μεταξὺ βουλευτῶν ἐργαζομένων κατὰ τὰς διακοπὰς καὶ βουλευτῶν μὴ ἐργαζομένων.

§212Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ὄχι μία Ἐπιτροπή.

§213Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τόσον τὸ χειρότερον. Ἔχομεν ἤδη τὰς εἰδικὰς Ἐπιτροπὰς τῶν Ν. Διαταγμάτων τῆς ἀνωμάλου περιόδου. Εἶναι ἕνδεκα· μία δι’ ἕκαστον Ὑπουργεῖον. Ὑποθέσατε ὅτι διακόπτονται μετ’ ὀλίγον αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Αὐταὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ἐργάζωνται ἐπεξεργαζόμεναι τὰ Ν. Διατάγματα τῆς ἀνωμάλου περιόδου, τὰ ὁποῖα θὰ παραπέμπωνται εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς αὐτάς, ἐφόσον ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ συνόλῳ. Ἂν λοιπὸν ὅλαι αὐταὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ αἱ ἀπαρτιζόμεναι ἀπὸ 30 καὶ 40 βουλευτὰς ἑκάστη, ἐξακολουθήσουν νὰ ἐργάζωνται, τοῦτο συμβαίνει ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν διακόπτει τὰς ἐργασίας της, μολονότι δὲν συνέρχεται ἐν ὁλομελείᾳ, ἀλλ’ ἐφόσον νομοθετεῖ εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς σημαίνει ὅτι ἡ Βουλὴ ὑπάρχει, ἐξακολουθεῖ δηλαδὴ ἡ Βουλὴ νὰ παράγῃ τὸ νομοθετικόν της ἔργον, δηλαδὴ ἡμεῖς θὰ διακόψωμεν μὲν περὶ τὰ τέλη Μαΐου τὰς ἐργασίας μας ὡς πρὸς τὴν ὁλομέλειαν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ αἱ Ἐπιτροπαὶ θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ἐργάζωνται. Τοῦτο ὅμως ἂν συμβῇ, δὲν θὰ εἶναι ἄτοπον, ἀλλὰ δὲν θὰ συμβῇ εἰς τὰς ὁμαλὰς περιστάσεις, διότι ἂν εἰς τὸ ἐρχόμενον ἔτος, ὁπότε δὲν θὰ ἔχωμεν Ν. Διατάγματα, καταρτίσωμεν πάλιν 11 ἢ 12 Ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς θὰ γνωμοδοτοῦν πρὸς ἔκδοσιν Ν. Διαταγμάτων, ἐπειδὴ δὲν θὰ ὑπάρχῃ Βουλὴ καὶ οἱ βουλευταὶ μόλις διακοποῦν αἱ ἐργασίαι θὰ τραποῦν ἕκαστος εἰς τὰς ἐργασίας του καὶ θὰ μείνῃ μόνον μία μικρὰ μειονότης, θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν ἀπαρτίαν, ὁπότε δὲν θὰ ἔχωμεν ἐγγύησιν νομοθετικῆς....

§214Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὴν ἐξουσιοδότησιν αὐτὴν δὲν θὰ τὴν δώσῃ ἡ Βουλή;

§215Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ναί, ἀλλὰ τὴν ἐξαρτᾷ ἐκ τῆς ὑπάρξεως Ἐπιτροπῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγγύησιν τῆς ὑστεροχρόνου κυρώσεως ἐκ μέρους τῶν Ὑπουργῶν, αὐτὴ προϋπῆρχε καὶ διὰ τὰ λεγόμενα ἀναγκαστικὰ Διατάγματα, διότι οὐδὲν ἀναγκαστικὸν Διάταγμα ἐξῃρέθη τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἅμα συνέλθῃ. Ἐκεῖνο λοιπὸν τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ εἶναι ἐκεῖνο ὅπερ ἐγένετο εἰς τὸ παρελθόν, δηλαδὴ νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ὑποτίθεται ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀπολαμβάνει τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος, νὰ ἐκδίδῃ Ν. Διατάγματα δι’ ὡρισμένα μέτρα καὶ εἰς ὡρισμένας περιστάσεις, ἡ εὐθύνη δὲ ὅλη θὰ βαρύνῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ φροντίσῃ ἅμα συνερχομένων τῶν Σωμάτων νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἐξαιρετικὰ αὐτὰ νομοθετήματα εἰς τὴν ψῆφον τῶν Βουλῶν, ἀναλαμβάνουσα ὅλην τήν, ὡς εἶπον, ἐκ τῆς προώρου δημοσιεύσεως καὶ ἐφαρμογῆς αὐτῶν....

§216Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις, ἀνεξαρτήτως τῆς εὐθύνης τὴν ὁποίαν ἔχει ἢ δὲν ἔχει ὑποχρεωθῇ νὰ ἔχῃ μετ’ αὐτῆς σήμερον καὶ τὴν γνώμην μιᾶς μεγάλης Ἐπιτροπῆς ἀπαρτιζομένης κατ’ ἀναλογίαν τῶν κομμάτων, τοῦτο ἔχει κολοσσιαίαν σημασίαν, διότι δὲν εἶναι ἀρκετὴ ἐγγύησις ἡ ἐκ τῶν ὑστέρων κύρωσις. Ὄταν δημιουργηθῇ μία κατάστασις πραγμάτων, ἡ ἀνατροπὴ αὐτῆς τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων εἶναι δύσκολος δι’ αὐτήν. Ἀπαιτοῦνται δύο ἐγγυήσεις, μία προκαταθελικὴ καὶ μία ἐκ τῶν ὑστέρων. Μόνον δι’ αὐτῶν τῶν δύο φραγμάτων τρόπον τινὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ὁ Τόπος, διότι δὲν θὰ ληφθῇ Ν. Διάταγμα ἐσπευσμένον, ἀμελέτητον ἢ καὶ μεροληπτικόν.

§217Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἡ μόνη θετικὴ ἐγγύησις εἰς τὸ νομοθετικὸν ἔργον ὅλων τῶν Κυβερνήσεων εἶναι ἡ ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις κατὰ τὴν ὁποίαν ἔστω καί μικρὰ μειονότης δύναται νὰ φέρῃ πρὸ τῆς Κοινῆς Γνώμης ὅλα τὰ ἄτοπα τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπιβαλλόμενα. Ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ εἶναι δύσκολον νὰ καταρτισθῇ κατὰ τὰς κοινοβουλευτικὰς διακοπάς, διότι οὐδεὶς βουλευτὴς θὰ στέρξῃ νὰ λάβῃ μέρος κατὰ τὰς διακοπάς, ἐκτὸς ἂν κατὰ τύχην εὑρίσκεται εἰς τὴν πρωτεύουσαν.

§218Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τότε δὲν θὰ ἐκδίδωνται Διατάγματα.

§219Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἄν τὸ θεωρεῖτε ὡς ἀρκετὴν ἐγγύησιν, τότε διατί αὐτὴ ὅλη ἡ πολιτικὴ τῆς θεσμοθετήσεως αὐτῆς τῆς διατάξεως;

§220Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη.

§221Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω ὅτι Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὴν πλειονότητα τῆς Βουλῆς, ἂς προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν ἑνὸς τοιούτου ἐξαιρετικῶς ἐπείγοντος Ν. Διατάγματος, ἀλλ’ ἂς μὴ γίνεται ὅπως ἐγένετο εἰς τὸ παρελθὸν ἀνωμάλως, μὲ τὸ ψευδὲς περικάλυμμα τῆς δῆθεν Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία δὲν θὰ ὑπάρχῃ, διότι δὲν δύναται νὰ ὑπάρχουν αἱ ἐγγυήσεις. Καὶ τοῦτο διότι δὲν κρατοῦνται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν πρακτικά, τὰ ὁποῖα νὰ δημοσιεύωνται ὅπως εἰς τὴν Βουλήν.

§222Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον, σᾶς λέγω ὅτι ὑπάρχει ἡ ἐξουσιοδότησις διὰ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα. Ἀλλὰ σᾶς πληροφορῶ ὅτι μετὰ μεγάλης δυσκολίας ψηφίζονται οἱ νόμοι ἀπὸ τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς καί ὅταν ψηφίζωνται, ψηφίζονται μετὰ μελέτην. Ἑπομένως δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ λέγητε ὅτι περνοῦν ἔτσι εὔκολα τὰ νομοσχέδια.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ἀπὸ ἐμὲ μίαν πληροφορίαν; Ἄν ἐψηφίσθησαν τέσσαρες νόμοι, ἐψηφίσθησαν κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν. Διότι, ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ εἰργάζετο ὅπως ὅλαι αἱ ἄλλαι Ἐπιτροπαί, δὲν θὰ εἴχατε οὔτε ἕνα νόμον.

§224Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ζητήσω μίαν διασάφησιν ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἔσχε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς συνδυασμένας διατάξεις. Ὡς γνωστὸν ἡ πηγὴ τῆς γενέσεως καὶ ἡ ἀρχικὴ ἀφετηρία τῆς παραδόσεως, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε, τῆς ἐκδόσεως αὐτοτελῶν Ν. Διαταγμάτων, ὑπῆρξε μία περίστασις ἀπρόοπτος, μία ἀνάγκη ἀπρόσβλητος, ἡ ὁποία περίστασις ἡ ἀνάγκη ἦτο ἐπιδεὴς νομοθετικῆς μερίμνης. Ἡ ὕπαρξις εἰδικῆς ἐξουσιοδοτήσεως προβλεπούσης μίαν τοιαύτην περίστασιν, ἡ ὁποία θὰ ἀναφανῇ κατὰ τὸ πιθανώτερον ἀπροόπτως, ἀπροβλέπτως, δὲν θεραπεύει τὸ πρᾶγμα. Φοβοῦμαι δὲ μὴ τυχὸν θεσμοθετοῦντες τὸν θεσμὸν τὸν κατ’ εἰδικὴν ἐξουσιοδότησιν Διαταγμάτων, δὲν θὰ ἀποφύγωμεν τὸν θεσμὸν τοῦτον, διότι ἐνδέχεται νὰ παρουσιασθῇ μία περίπτωσις καὶ θὰ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις ἢ νὰ παραβιάσῃ τὸ Σύνταγμα ἢ νὰ ἐκδώσῃ Ν. Διατάγματα. Ἤθελα τοῦτο νὰ εἴπω, ὅτι ὁ θεσμὸς τὸν ὁποῖον ἵδρυσεν ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς μονίμου κατ’ ἐξουσιοδότησιν μικτῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς νομοθετικῆς, καίτοι βεβαίως ἔχει ἄλλας ἰδιότητας ἀξιολόγους, καίτοι δύναται νὰ προκαλέσῃ ἀντιρρήσεις πολλῆς προσοχῆς ἀξίας, ἐν τούτοις κολάζω τὴν ἀνάγκην ταύτην καὶ δὲν θὰ εὑρίσκετο ποτὲ ἡ Κυβέρνησις εἰ τὴν θέσιν νὰ παραβιάσῃ τὸ Σύνταγμα. Ἐντοπίζων ἑπομένως τὸ ἐρώτημά μου, ἂν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς εὐαρεστηθῇ καὶ μοί ἀπαντήσῃ, ἐρωτῶ ἂν ἡ Κυβέρνησις εὑρεθῇ πρὸ μιᾶς τοιαύτης περιπτώσεως ἀπροβλέπτου ἀνάγκης, ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν προϋπῆρξεν εἰδικὴ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις, τί θὰ πράξῃ;

§225Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅπως βλέπετε, τὸ ἄρθρον ὁμιλεῖ περὶ εἰδικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἐντὸς τῶν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁρίων. Αἱ Βουλαὶ δηλαδὴ θὰ θέσουν ὅρια ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ ἀσκεῖται ἡ ἐξουσιοδότησις αὐτή. Εἰδικὴ ἐξουσιοδότησις σημαίνει ἐξουσιοδότησις πρὸς ἔκδοσιν Ν. Διαταγμάτων, δὲν σημαίνει πρὸς ἔκδοσιν τοῦ Ν. Διατάγματος (ἀναγινώσκει): «.... ἐντὸς τεθειμένων ὁρίων.... κλπ.» Ἡ Βουλὴ θὰ εἴπῃ τίνα θὰ εἶναι τὰ ὅρια ταῦτα, ὁρίζεται εἴτε κατηγορίας μέτρων, εἴτε ὡρισμένα μέτρα, πέραν τῶν ὁποίων δὲν θὰ δύναται νὰ προβῇ. Ἐπὶ παραδείγματι περὶ βελτιώσεως τῆς καλλιεργείας σιτηρῶν ἢ ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα. Ἐθίξατε ἓν ἄλλο θέμα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ἀποκλεισθῇ ἀπὸ τὰ ὅρια ταῦτα μία περίπτωσις σπουδαία, δι’ ἣν τὸ Κράτος πρέπει νὰ προέλθῃ εἰς τὴν λῆψιν ἀμέσων μέτρων, ἄνευ τῆς λήψεως τῶν ὁποίων ἐνδέχεται νὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος μέγιστος. Ἀπομένουν δύο ὁδοὶ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοιαύτης περιπτώσεως. Ἡ πρώτη ὁδὸς εἶναι τῆς ἐκτάκτου συγκλήσεως τῆς Βουλῆς, ἡ ἄλλη εἶναι νὰ σφετερισθῇ ἡ Κυβέρνησις τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν καί νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς τὰ Διατάγματα, ζητοῦσα τὴν παροχὴν συγγνώμης. Κακὴ χρῆσις τῶν Νομοθετικῶν τούτων Διαταγμάτων ἐγένετο εἰς τὸ παρελθόν, διότι ἐξεδόθησαν καὶ ὁσάκις ἐκ τῆς ἀναβολῆς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προέλθῃ κίνδυνος καὶ ὄχι μόνον εἰς περιστάσεις, ὅπου ἐπρόκειτο νὰ πάθῃ ἡ ὅλη κατάστασις τοῦ Κράτους. Νομίζω ὅτι αἱ περιστάσεις αὐταὶ θὰ εἶναι μεμονωμέναι, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ Κράτος δὲν εὑρίσκεται πλέον εἰς πολεμικὴν περίοδον ὅπως ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν, ἀφ’ ἧς δηλαδὴ ἐπαρουσιάσθησαν ἀθρόα τὰ Ν. Διατάγματα, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Ἡ πρόθεσις τῶν ὑποβαλλόντων τὴν συνταγματικὴν ταύτην ρύθμισιν, ὑπῆρξεν ἀναμφισβητήτως νὰ τεθῇ περιορισμὸς τῆς χρήσεως καὶ συνεπῶς καὶ τῆς καταχρήσεως τῶν καθ’ αὐτὸ Ν. Διαταγμάτων. Ἀλλ’ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι παρουσιάζεται καὶ ἐν τῷ μέλλοντι μία κατ’ ἐξοχὴν ἔκτακτος περίστασις, μία περίστασις καθ’ ἣν τὸ Κράτος κινδυνεύει λόγῳ ἀφεύκτου ἀνάγκης καὶ δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ σύγκλησις τῶν Βουλῶν, τί θὰ γίνῃ; Δὲν θὰ εἶναι ἀξία τοῦ προορισμοῦ της ἡ Κυβέρνησις, ἂν μὴ δυναμένη νὰ συγκαλέσῃ τὰς Βουλάς, δὲν λάβῃ δι’ ἀναγκαστικῶν Διαταγμάτων τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς σωτηρίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Ἄρθρον 48 δὶς δηλαδὴ 48 δὶς προσωρινῶς, διότι ἔχομεν ψηφίσει ὅπως ἡ συναρμολόγησις γίνῃ εἰς τὸ τέλος (ἀναγινώσκει): «Ὁ Προϋπολογισμός.... κλπ.» Εἶναι σαφέστατα λοιπὸν αὐτά.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Σαγιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§227Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 74 τοῦ κειμένου παρακαλῶ δύο λέξεις. Ἀπαντῶν εἰς ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, τὴν εἰδικὴν ἐξουσιοδότησιν ἡρμήνευσεν κατὰ τρόπον τελείως εὐρύν. Διότι, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἤκουσα ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις παρεχομένη ὑπὸ τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἔκδοσιν Ν. Διαταγμάτων, δύναται νὰ εἶναι εὐρέος περιεχομένου. Διότι, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις δὲν σημαίνει ἐντὸς στενωτάτων ὁρίων κατ’ ἀρχὴν γενομένης προτάσεως περιορισμὸς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας πρὸς ἔκδοσιν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, ἀλλ’ ἐντὸς εὐρυτάτων ὁρίων κατὰ τὸ εἶδος τῶν διακανονιζομένων σχέσεων. Διὰ τοῦ νόμου παρέχεται ἄδεια εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν πρὸς ἔκδοσιν Ν. Διαταγμάτων καὶ ἀναφέρω τὸ παράδειγμα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐκδώσῃ Ν. Διατάγματα.

§228Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχει γίνει.

§229Β. ΣΑΓΙΑΣ. Νὰ μοί ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ χαρακτηρίσω τὴν ἑρμηνείαν αὐτὴν ὡς παρέχουσαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν νομοθετικὴν λειτουργίαν τῆς ἐκχωρήσεως οὕτως εἰπεῖν τῶν δικαιωμάτων τῆς κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος μέχρι τοῦδε κατ’ οὐδένα λόγον ἠδύνατο νὰ γίνῃ παραδεκτός. Διότι τοιοῦτόν τι παραδεχόμενοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἠδύνατο τὴν εἰδικὴν αὐτὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ τὴν ἐπεκτείνῃ καὶ ἐπὶ πλέον καὶ νὰ παράσχῃ δικτατορικά, οὕτως εἰπεῖν, δικαιώματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ἔχει συντακτικὰ δικαιώματα, δὲν ἔχει πρόθεσιν νὰ τὰ ἀσκήσῃ. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις, κύριοι, κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε παραδεδεγμένα εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις παρεχομένη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καθωρίζεται πολὺ στενῶς. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον διέπει τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα ἑνὸς φιλελευθέρου Κράτους θέλει ἡ νομοθετικὴ λειτουργία νὰ ἀσκεῖται ὑπὸ τῶν ὀργάνων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα καθορίζει τὸ Σύνταγμα. Μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις θέλει παρέχει τὴν ἐκχώρησιν, τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Λοιπὸν ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἠθέλησαν νὰ δώσουν οἱ συντάξαντες τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Καί σπεύδω νὰ παράσχω τὴν ἐξήγησιν, διότι διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἔχωμεν πρὸ ἡμῶν μετ’ ὀλίγον τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον ἔσχομεν κατὰ τὴν διαρρεύσασαν τριετίαν.

§230Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἡ Βουλή, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, θὰ τὴν στενέψῃ ἢ θὰ τὴν εὐρύνῃ.

§231Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἡ Βουλὴ περιορίζεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα εἰς τὰ δικαιώματά της. Ἐγὼ ὁμιλῶ σαφῶς. Τὸ Σύνταγμα καθορίζει τὰ ὅρια τῆς ἐνεργείας ὅλων τῶν ἐν τῇ Πολιτείᾳ δρώντων λειτουργιῶν, συνεπῶς καὶ αὐτῆς τῆς Βουλῆς. Τὸ Σύνταγμα παρέχον τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παρέχῃ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τῆς ἐπιτρέπῃ νὰ τὴν παρέχῃ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν παρέστησεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλ’ ἐννοεῖ τοῦτο, νὰ παρέχῃ ὑπὸ ἐντελῶς στενώτατα ὅρια. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Σύνταγμα νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παρέχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν ὑπὸ τὴν εὐρύτητα, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Τοῦτο θὰ ἦτο τελείως ἀντικοινοβουλευτικόν.

§232Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, εἴπατε ὀρθῶς ἔτι τὸ Σύνταγμα καθορίζει τὰ ὄργανα διὰ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ νομοθετεῖ. Τὸ Σύνταγμα καθορίζει τὰ ὄργανα, διὰ τῶν ὁποίων θέλει νὰ δρᾷ τὸ πολίτευμα. Ὡς τοιαῦτα λοιπὸν δύναται τὸ Σύνταγμα νὰ ὁρίσῃ καὶ τὰς Ἐπιτροπάς. Ἴσως θέλετε νὰ εἴπητε τὸ ἑξῆς: ὅτι εἰς τινας ἀγράφοις βάσεις καὶ κανόνας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ἀντιτίθεται αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ θεσμοθετήσωμεν. Θὰ ἠδύνασθε δηλαδὴ νὰ μοί εἴπητε ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν πρέπει νὰ καθορίσῃ ὄργανα, ἅτινα αἱ δογματικαί, αἱ ἀφῃρημέναι ἀρχαὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος δὲν παραδέχονται. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι εἰς πλεῖστα Κοινοβούλια ἐφαρμόζονται παρόμοια συστήματα. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἴμεθα ζηλότυποι τηρηταὶ τῶν ἀγράφων ἐκείνων νόμων οἱ ὁποῖοι κάποτε ἐδόθησαν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἀνθρωπότητα. Καθ’ ὑμᾶς θὰ ἦτο ἀντικοινοβουλευτικὸν ἂν τὸ Σύνταγμα ἐθέσπιζεν ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἵνα, μετὰ σύμφωνον γνώμην Ἐπιτροπῆς, λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, τὴν προσήκουσαν νομοθετικὴν πρόνοιαν διά τινα κατηγορίαν ζητημάτων, λ. χ. διὰ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα. Θὰ ἠθέλατε νὰ ἔλεγε τὸ Σύνταγμα ὅτι δύναται νὰ ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσῃ εἰδικῶς Διάταγμα περὶ Προσφυγικῆς Τραπέζης, περὶ ὑγιεινῆς τῶν προσφύγων, περὶ περιθάλψεως αὐτῶν καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δύναται κάλλιστα νὰ δίδεται γενικὴ ἐξουσιοδότησις, λ. χ. περὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων, χωρὶς αὐτὸ νὰ ἀποτελῇ παράβασιν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Κατὰ τὴν εὐρυτέραν ἔννοιαν, θὰ ἠδύναντο νὰ ἐκδίδωνται Διατάγματα ἀφορῶντα λ. χ. τὴν γεωργικὴν ἐκπαίδευσιν. Κατὰ τὴν στενωτέραν ἔννοιαν θὰ ἐπετρέπετο ἡ ἐξουσιοδότησις διὰ Διατάγματα: Πρῶτον περὶ περιοδείας τῶν γεωπόνων πρὸς διδασκαλίαν. Δεύτερον περὶ πρακτικῶν γεωργικῶν σχολῶν. Τρίτον περὶ εἰδικῶν πρακτικῶν σχολῶν. Τέταρτον περὶ μέσων πρακτικῶν σχολῶν. Πέμπτον περὶ ἰνστιτούτων γεωργικῶν κλπ. Ἂν ἡ Βουλὴ θὰ θέλῃ εἰδικώτερον, νὰ προσδιορίσῃ καὶ τὰ θέματα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, οὐδὲν θὰ ἐμποδίζῃ. Τὸ ἄρθρον εἶναι κατὰ τοιοῦτον τρόπον διατετυπωμένον, ὥστε νὰ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἀπαριθμήσῃ εἰδικῶς τὰ θέματα ταῦτα, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει πράξει τοῦτο, ὅπερ θὰ ἦτο πρωτοφανὲς ἐν παραβολῇ πρὸς τὰ ἀλλαχοῦ γενόμενα.

§233Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ὑφίσταται μίαν σύγχισιν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω....

§234Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Σεῖς εἶσθε ὑπεύθυνος ποὺ μὲ ἐσυγχίσατε.

§235Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἴσως διότι δὲν ὡμίλησα εὐκρινῶς, διότι ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου 74 ὡς διατυποῦται εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, διότι τοῦτο θὰ εἶναι ἀντικοινοβουλευτικόν, θὰ εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετον πρὸς τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν. Ἐγὼ εἶπον, διὰ νὰ ἑρμηνεύσω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγει τὸ ἄρθρον, ὅτι τὸ ἄρθρον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρέχεται εἰς τὴν Βουλὴν ἐντεταγμένον ὄργανον ἐν τῇ Πολιτείᾳ, ἐχούσης ὡρισμένην ἁρμοδιότητα, παρεχομένην ἐκ τοῦ Συντάγματος, δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παρέχεται τὸ δικαίωμα νὰ ἐκχωρῇ τὰ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος δικαιώματά της, διότι τοῦτο θὰ εἶναι ἀντικοινοβουλευτικόν. Καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀπαντῶν εἰς ὅσα εἶπον λέγει ὅτι τὸ ἴδιον τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὰ ὅρια τῆς λειτουργίας τῶν ἐντεταλμμένων ἐξουσιῶν, παρέχει αὐτὰ τὰ δικαιώματα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ λέγω ὅτι τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι Σύνταγμα ἐλευθέρου κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν τὸ ψηφίζομεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκχωρῇ τὰ δικαιώματά της, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ ἐν τῷ φιλελευθέρῳ πολιτεύματι θὰ ἔχῃ ἐκ τοῦ Συντάγματος.

§236Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφόσον ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§237Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Βεβαίως.

§238Β. ΣΑΓΙΑΣ. Τότε παραιτοῦμαι.

§239Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ψηφισθὲν ἄρθρον λαμβάνει τὸν ἀριθμὸν 74 δίς.

§240Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Βουλὴ ἂν ὅρια τῆς ἐξουσιοδοτήσεως περιορίζονται ἐντὸς τῶν εἰδικῶν ἐκείνων περιπτώσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ παρουσιάζωνται.

§241Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποκλείεται εἶναι τὸ ἑξῆς· νὰ εἴπῃ ἡ Βουλὴ «ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδίδῃ Διατάγματα». Ἀλλὰ δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐκδώσῃ Ν. Διατάγματα κατὰ κατηγορίας ἐπὶ προσφυγικῶν ζητημάτων ἐπὶ παραδείγματι;

§242Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Διότι ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις ἐπεδίωξε νὰ λάβῃ ἐξουσιοδότησιν, ἡ Βουλὴ μετὰ μεγάλης ζηλοτυπίας ἔδωκε τὴν ἐξουσιοδότησιν ταύτην.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. (Διαγράφεται τὸ ἄρθρον 65 τῆς Ἐπιτροπῆς. Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν ὡς προσθήκη μετὰ τὴν παράγραφον 6 τοῦ ἄρθρου 48 τῆς Ἐπιτροπῆς τὸ κάτωθι): «Ἐξαιρετικῶς ἐπιτρέπεται ἡ εἰς μίαν μόνην κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησις καὶ ψήφισις ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἐὰν τοῦτο ἐζητήθη ἀπὸ τὸν ὑποβαλόντα τὴν πρότασιν πρὸ τῆς παραπομπῆς αὐτῆς εἰς τὴν κατὰ τὸ ἐδάφιον 1 ἄρθρον 48 Ἐπιτροπὴν καὶ ἐφόσον ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἀπεδέχθη τὴν αἴτησιν ταύτην τοῦ ὑποβαλόντος καὶ δὲν ἠγέρθη ἀφ’ ἧς ἡ πρότασις ὑπεβλήθη καὶ μέχρι τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως ἀντίρρησις ἐκ μέρους εἴκοσι τοὐλάχιστον βουλευτῶν. Διὰ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Γερουσίας δύναται νὰ ὁρισθῇ ὅτι ἡ παρ’ αὐτῆς συζήτησις καὶ ψήφισις τῶν προτάσεων νόμων γίνεται εἰς μίαν μόνην ἀνάγνωσιν».

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 48 δίς. Ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἀπολογισμὸς τοῦ Κράτους ὡς καὶ προτάσεις νόμων ἐπιβάλλουσαι φορολογίαν ἢ ἀφορῶσαι εἰς τὴν κύρωσιν συνθήκης ἢ οἱασδήποτε φύσεως συμβάσεων, ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 95 εἰδικὸς νόμος, ὡς καὶ προτάσεις εἰσαχθεῖσαι ἤδη εἰς τὰ νομοθετικὰ Σώματα καὶ ἀπορριφθεῖσαι ὑπ’ αὐτῶν κατὰ τὴν λήξασαν Σύνοδον, ψηφίζονται πάντοτε ὁ μὲν προϋπολογισμὸς καὶ ἀπολογισμὸς κατὰ τὸ ἄρθρον 50, αἱ δὲ λοιπαὶ προτάσεις κατὰ τὸ ἄρθρον 48 ἐδάφιον 4.

§246ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 48ον δίς).

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 74. Ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας δύναται νὰ προβαίνῃ καὶ εἰς τὴν ἔκδοσιν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων κατόπιν εἰδικῶν ἐξουσιοδοτήσεων τῶν Βουλῶν διὰ τὸν χρόνον τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν των, ἐντὸς τῶν ὑπ’ αὐτῶν τεθειμένων ὁρίων καὶ μετὰ σύμφωνον πάντοτε γνώμην εἰδικῶν μικτῶν Ἐπιτροπῶν ἀπὸ βουλευτὰς καὶ γερουσιαστάς. Ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῶν Ἐπιτροπῶν αὐτῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι κατώτερος τοῦ δεκάτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν. Πρὸς λῆψιν ἀποφάσεως ἀπὸ τὰς Ἐπιτροπὰς αὐτὰς ἀπαιτεῖται ἡ παρουσία τοὐλάχιστον τοῦ ἡμίσεος πλέον ἑνὸς τῶν μελῶν των καὶ σχετικὴ πλειοψηφία, ἡ ὁποία πάντως πρέπει νὰ συγκεντρώνῃ τὰ δύο πέμπτα τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ αὐτῶν. Τὰ ἀνωτέρω Νομοθετικὰ Διατάγματα ὑποβάλλονται εἰς τὰς Βουλὰς μόλις ἐπαναληφθοῦν αἱ ἐργασίαι των πρὸς κύρωσιν, ἡ ὁποία γίνεται δι’ ἐπιψηφίσεως εἰς μίαν μόνον ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον. Ἐὰν ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας δὲν γίνῃ ἡ κύρωσις αὕτη ὑπ’ ἀμφοτέρων ἢ τοὐλάχιστον ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καθίστανται τὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα ἄκυρα ἐφεξῆς. Ἐὰν ἡ Γερουσία δὲν λάβῃ ἀπόφασιν ἐντὸς τῆς ἀνωτέρω διμήνου προθεσμίας, θεωρεῖται κυρώσασα τὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα. Ἐὰν τὰ ἀπορρίψῃ, ἐφαρμόζονται τὰ τοῦ ἄρθρου 29, παρατεινομένης ἐπὶ τετράμηνον τῆς ἰσχύος τῶν σχετικῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων. Ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας οὐδέποτε δύναται νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐνέργειαν τῶν νόμων, οὐδὲ νὰ ἐξαιρέσῃ τινὰ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν.

§248ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 74ον ἄρθρον).

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. σήμερον. (Ὥρα 1 π. μ.)