1927.05.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 74

Δευτέρα 16 Μαΐου 1927

Προεδρία κ. Θ. Σοφούλη

(Ὥρα 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου διατυπῶ τὴν γνώμην ὅτι, ἐφόσον ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου διεξήχθη πέραν τῶν πέντε ὡρῶν, ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐτερματίσθη ἡ συζήτησις κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν. Εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν βλέπω περαιωμένην τὴν συζήτησιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραβιάζεται ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς κατὰ τοιοῦτον πρωτοφανῆ τρόπον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται ὡς περαιωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ 98ου ἄρθρου, ἐφόσον ἔχει παρέλθει τὸ πεντάωρον.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικά. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως τῶν ἐφέδρων ἐπαγγελματιῶν Μυτιλήνης–Σάμου παρακαλεῖ τὴν Σεβαστὴν Βουλὴν ὅπως ἀποσοβηθῇ ἡ κατάργησις τοῦ Καπνεργοστασίου Τηγανίου. — Ὁ ἀνάπηρος πολέμου Γεώργιος Ξάνθος διαμαρτύρεται διὰ τὴν τοποθέτησιν καὶ ἑτέρου περιπτέρου πλησίον τοῦ ἰδικοῦ του, ἐγκατασταθέντος εἰς αὐτὸ ἁμαξηλάτου μὴ ἀναπήρου καὶ τυχόντος τῆς σχετικῆς ἀποζημιώσεως ἐκ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου τροχαίας κινήσεως. — Οἱ γεωργικοὶ πιστωτικοὶ συνεταιρισμοὶ Καράτουλα– Μαγούλας Κολυρίου παρακαλοῦν τὴν Βουλὴν ὅπως ἐνισχύσῃ τὸν Σταφιδικὸν Ὀργανισμὸν καὶ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. — Οἱ ἔφεδροι τοῦ νομοῦ Ρεθύμνης συνελθόντες εἰς πάνδημον συλλαλητήριον αἰτοῦν τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 3345. — Οἱ ποινικοὶ κλητῆρες Θεσσαλονίκης ζητοῦν τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Μακρυχωρίου ζητεῖ ὅπως ἀναγραφῇ πίστωσις διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς συγκοινωνίας, εὑρισκομένης ἐν ἀθλίᾳ καταστάσει. — Ἡ ὀργανικὴ Ἐπιτροπὴ Συνεδρίου ἐργαζομένης νεολαίας διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας τῆς προσελεύσεως εἰς τὰς συνεδριάσεις νέων κάτω τῶν 18 ἐτῶν. — Ὁ δήμαρχος Σπαρτιατῶν ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ Δ. Δημάκου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως λόγῳ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μπούκουρας ὑποβάλλει διάφορα τηλεγραφήματα περὶ τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ. — Ὁ Σύλλογος προσφύγων ἐμποροϋπαλλήλων Ἀθηνῶν παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος ΓΤΜΒʹ τῆς 11ης Ἀπριλιίου 1909. — Τὸ ἀγροτικὸν Συνέδριον προσφύγων Μακεδονίας–Θράκης ὑποβάλλει διάφορα ψηφίσματα, δι’ ὧν ζητεῖ προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων Μακεδονίας–Θράκης. — Τὸ Σωματεῖον καπνεργατῶν καὶ καπνεργατριῶν «Ἀγάπη» Σάμου ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ ἀποκρούει διαρρήδην οἱανδήποτε νέαν φορολογίαν καὶ ἀπαιτεῖ τὴν ἔγκαιρον ἐξασφάλισιν κατὰ τῆς ἀνεργίας διὰ παροχῆς ἐπαρκῶν ἐπιδομάτων, ἐξευρισκομένων τῶν πόρων ἐκ τῶν κερδῶν τῶν καπνεμπόρων κλπ. — Οἱ ἐργάται Βερροίας διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἔνοπλον ἐπίθεσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ Φρουραρχείου Μαλτέζου ἐναντίον ὀργανικῆς Ἐπιτροπῆς κλπ. — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Κ. Ἀγγελόπουλος διαβιβάζει ἔγγραφα τῶν ἁρμοδίων εἰσαγγελέων, δι’ ὧν οὗτοι αἰτοῦνται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς περαιτέρω ποινικὴν δίωξιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ε. Σταυρίδη καὶ Ν. Κυριακοπούλου. — Οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Γ. Καφαντάρης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Π. Τσαλδάρης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καθιερώσεως δύο ὡρισμένων τύπων ἄρτου καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Κανάρης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ 1825 νόμου περὶ τοῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ τῆς Ναυτικῆς Βρεττανικῆς Ἀποστολῆς». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Π. Τσαλδάρης ὑποβάλλει σχέδιον ψηφίσματος «περὶ ἐκποιήσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Δημητρίου Ν. Στάϊκου καταληφθείσης περιουσίας εἰς τὸν δῆμον Ἀγρινίου». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Α. Ἀργυρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐγγραφῆς καὶ ἐξετάσεων τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κλπ.» — Ἡ εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τοῦ τρόπου εἰσπράξεως τῶν ἀρδευτικῶν δικαιωμάτων καὶ τῆς δαπάνης ἐν γένει τῆς διοχετεύσεως ὕδατος ἐκ τοῦ Ἀχελώου ποταμοῦ πρὸς ἄρδευσιν τῆς πεδιάδος Ἀγρινίου». — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Κυβετὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3372 «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας συμφωνίας». — Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κοκινάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων καὶ περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ φορολογίας οἰνοπνεύματος κλπ.» — Ὁ αὐτὸς βουλευτὴς ὑποβάλλει ὡσαύτως τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ φόρου καὶ ἐπιβολῆς δασμοῦ ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐλαίου κλπ.». — Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Φωτάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγγραφῶν στρατευθέντων φοιτητῶν κλπ.». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Γ. Μερκούρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναδιοργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν Ἐμπορίας καὶ Βιομηχανίας τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Κυβετὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐτεπαγγέλτου ὑποβολῆς κλπ τῶν ἀποφάσεων τῶν ἑπταμελῶν Στρατοδικείων». — Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 318 τοῦ Κώδικος περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων φόρου ἐπὶ τῶν ἰχθύων καὶ περὶ συστάσεως ταμείου προστασίας τῶν κατ’ ἐπάγγελμα ἁλιέων». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 98 ἔχει ὑποβληθῆ πρότασις ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§6Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχει τερματισθῆ ἡ συζήτησις;

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη, διότι, ἐνῷ εἶναι ὡρισμένον τρίωρον, ἡμεῖς ἤδη ἔχομεν πεντάωρον. Ἡ ψηφοφορία ἀναβάλλεται μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι βραδύτερον ἴσως θὰ ὑπάρξῃ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς βουλευτῶν πρὸς διενέργειαν αὐτῆς.

§8Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Οἱ ὑποβάλλοντες τὴν τροπολογίαν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀναπτύξουν ταύτην.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐντὸς τοῦ ὡρισμένου χρόνου.

§10Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ἐκκρεμές. Ὑποθέτω ὅτι οἱ ὑποβάλλοντες τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν δὲν θὰ ἐπιμείνουν, ἀφοῦ δὲν εἶναι καὶ παρόντες.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§12Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, νὰ γίνῃ τὸ ἑξῆς. Νὰ ἀναγνώσητε μίαν μόνον περικοπὴν ἐκ τῶν τροπολογιῶν καὶ ἂς ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ὑποβάλλοντας τὴν τροπολογίαν ἐπὶ πεντάλεπτον νὰ ἀναπτύξουν τὴν γνώμην των.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἀπωτέρα πρότασις τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ).

§14Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 98 εἰς τὴν πρώτην παράγραφον προεκάλεσε τὰς ἀντιρρήσεις ὅτι θὰ ἐγένοντο οἱ δικαστικοὶ ἀντικείμενα ἐκβιασμῶν, ἐφόσον οἱ ὑβρισταί των θὰ παρεπέμποντο εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια. Νομίζω καὶ ἐγὼ τοῦτο ὀρθὸν καὶ ἑπομένως θὰ ἦτο ἀπαλειπτέα ἡ δεσμευτικὴ αὐτὴ ἐξαίρεσις διὰ τοὺς δικαστάς. Ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου λέγω ὅτι «νόμος δύναται νὰ ὁρίσῃ τὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου ἀδικήματα. Διότι γνωρίζομεν ὅτι, ἂν πρόκειται περὶ τοῦ δημοσίου βίου, οἱ τακτικοὶ δικασταὶ τὸν ἔλεγχον αὐτὸν τὸν μετατρέπουν εἰς ἔλεγχον τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου διὰ νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια.

§15Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ ψηφίσωμεν αὐτὴν τὴν παράγραφον. Ὅσοι φρονοῦν ὅτι πρέπει τὰ ἀδικήματα τὰ τοῦ Τύπου κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου τῶν δικαστῶν νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια, ψηφίζουν ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ ἡ ὁποία ἔχει καὶ μίαν παράγραφον ὅτι διὰ νόμου δύνανται νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὸ μέλλον. Οἱ ἄλλοι θὰ ψηφίσουν κατὰ τῆς προτάσεως.

§16Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ εἶναι ὁμοία καὶ ἡ ἰδική μου καὶ παρακαλῶ νὰ τεθοῦν καὶ αἱ δύο εἰς ψηφοφορίαν.

§17Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ εἶναι ἐπικίνδυνος, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διὰ πάντα ἔλεγχον διὰ τοῦ Τύπου τοῦ δημοσίου βίου τῶν δικαστῶν ὑπάρχει φόβος τὰ ἐκ τῶν συναδέλφων των ἀποτελούμενα Συμβούλια νὰ χαρακτηρίζουν τὴν πρᾶξιν ὡς ἀφορῶσαν τὸν ἰδιωτικὸν τοῦ δικαστοῦ βίον καὶ νὰ παραπέμπουν τοὺς πολίτας εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρώτην παράγραφον τῆς τροπολογίας τῶν κ. κ. Τσιτσεκλῆ καὶ Μερλοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι).

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπερρίφθη, ἀπερρίφθη.

§20Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§21Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ ἀντιστρόφως.

§22Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὴν γενομένην προχθὲς συζήτησιν ὁμόφωνος ὑπῆρξε σχεδὸν ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ὅτι οἱ δικαστικοί, ἀδικούμενοι διὰ τὸν ἰδιωτικόν των βίον, πρέπει νὰ προστατεύωνται παρὰ τῶν ποινικῶν δικαστηρίων.

§23Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐγένετο ψηφοφορία. Τὸ Προεδρεῖον δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ ἂν ἀπερρίφθη ἢ ὄχι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ.

§24ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπερρίφθη, ἀπερρίφθη.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὴν Βουλήν· οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρώτην παράγραφον τῆς τροπολογίας τῶν κ. κ. Τσιτσεκλῆ καὶ Μερλοπούλου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 98 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι).

§26Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην ὅτι τὰ ἐναντίον τῶν δικαστικῶν ἀδικήματα νὰ παραπέμπωνται ἐνώπιον τῶν κοινῶν δικαστηρίων....

§27Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Καθ’ ὃν χρόνον ἀπουσιάζατε ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸν Ἀντιπρόεδρον κ. Γοῦσκον ἐπέδωσα τὴν πρότασιν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§28Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐπιμένομεν.

§29Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Καμπάνη δὲν ἦτο ὀρθή, διότι ὅταν ὑπεβλήθη πρότασις δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, δὲν ἀφεώρα τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη.

§31Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πῶς ἀπερρίφθη; Δὲν δύναται νὰ γίνῃ αὐτό, διότι διὰ τοῦ ἀπροστατεύτου τῶν δικαστῶν δὲν θὰ εὑρεθοῦν πλέον δικασταί.

§32Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§33ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. (Θόρυβος).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 10 λεπτά.

(Ὥρα 6.40′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὑπεβλήθη νέα πρότασις ὅπως γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ἐπὶ τῶν περιπτώσεων τοῦ ἄρθρου 98 καὶ τῶν τροπολογιῶν αὐτοῦ. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον ἔχει ψηφισθῆ. Ἑπομένως ἡ ψηφοφορία θὰ γίνῃ ἐπὶ τῶν παραγράφων τὰς ὁποίας ἀφορᾷ ἡ τροπολογία.

§36Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἐκείνη εἶχεν ἀπορριφθῆ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς 2ας παραγράφου (ἀναγινώσκει): «Ἀδικήματα κατὰ τῆς περιουσίας τοῦ Δημοσίου ἐν γένει καὶ πάσης φύσεως νομικῶν προσώπων ὑπαχθέντα ἢ καὶ τυχὸν ὑπαχθησόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ἐφετείων, δικάζονται ὑπὸ τῶν δικαστηρίων τούτων, ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, ἐφόσον πάλιν διὰ νόμου δὲν ἤθελον ἐπαναχθῆ ταῦτα ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων».

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρέπει νὰ δοθῇ ἡ ἐξήγησις ὅτι δίδεται διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης τὸ δικαίωμα προκειμένου περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς περιουσίας τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ μέλλον νὰ παραπέμπωνται ταῦτα εἰς τὰ Ἐφετεῖα.

§39Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ ἔχει καὶ ταύτην ἀκόμη τὴν διαφορὰν ἀπέναντι τοῦ ἀναλόγου συστήματος τῆς Ἐπιτροπῆς. Διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς τὰ ὑπαχθησόμενα εἰς τὰ Ἐφετεῖα ἀδικήματα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διαπράττονται κατὰ τῆς περιουσίας τοῦ Δημοσίου καὶ πάσης φύσεως νομικῶν προσώπων, ἐνῷ ἡ τροπολογία τῆς Ἐπιτροπῆς ἀδιαφορεῖ διὰ τὸ εἶδος τῶν ἀδικημάτων καὶ θεωρεῖ σκόπιμον νὰ παραμείνῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐλευθέρα, νὰ ὑπαγάγῃ, εἴτε αὐτῆς τῆς φύσεως τὰ ἀδικήματα, εἴτε οἱασδήποτε ἄλλης εἰς τὰ Ἐφετεῖα. Διὰ τῆς τροπολογίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν θὰ δεσμεύεται ἀπὸ οἱασδήποτε φύσεως ἀδικήματα, ἀλλὰ θὰ δύναται νὰ ὑπαγάγῃ ἀδικήματα οἱασδήποτε φύσεως εἰς τὰ Ἐφετεῖα.

§40ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§41Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, εἰς χεῖρας ὑμῶν εὑρίσκεται καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ τροπολογία, ὑποβληθεῖσα ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ τῆς ὁποίας διαγράφεται ἡ λέξις «ὑπαχθησόμενα» καὶ εἰς τὸ τέλος προστίθεται παράγραφος, καθ’ ἣν δίδεται ἡ ἄδεια ὑπαγωγῆς ἀδικημάτων εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια.

§42Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐδῶ, βλέπω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὑπάρχουν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμὰ καὶ ὅτι τὰ ἐκκρεμῆ ἀδικήματα εἰς τὰ Ἐφετεῖα κρίνονται μὲ ἄλλα σταθμά.

§43Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἐπέκτασις.

§44Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι εἶναι γνωστὸν ποῖα εἶναι αὐτά· ἐνῷ ἂν ἀφήσωμεν τὸ ὑπαχθησόμενον, ὅλα πλέον τὰ κακουργήματα θὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὰ Ἐφετεῖα.

§45Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅπως εἴπομεν καὶ προχθές, ἡ ὑπόνοια αὐτή, τὴν ὁποίαν ἐκφράζεται, αἴρεται διὰ τῆς ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο.

§46Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δύο λέξεις μόνον. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ εἶναι ὀρθή, διότι διὰ τῆς τροπολογίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία λέγει ὅτι «κακουργήματα ὑπαχθέντα ἢ ὑπαχθησόμενα», ἀφίνεται ἄνευ περιορισμοῦ ἡ δύναμις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας νὰ ὑπαγάγῃ οἱαδήποτε κακουργήματα ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Ἐφετείων.

§47Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀλλὰ καὶ τὸ ἐναντίον ἐπιτρέπεται· καὶ οἱαδήποτε κακουργήματα ὑπαγόμενα ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ἐφετείων δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων.

§48Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρακαλῶ, δύναται ὅμως ὁ νόμος νὰ ὁρίσῃ καὶ ἄλλως, ἐνῷ διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ ὁρίζεται ποῖα ἀδικήματα ἐν τῷ μέλλοντι δύνανται νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ἐφετείου.

§49Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἔχουν ὑπαχθῆ αὐτά.

§50Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Εἶναι καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπήχθησαν, ἐνῶ διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ δὲν δύνανται οἱαδήποτε κακουργήματα κατόπιν νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ἐφετείων. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ, ἂν ἀφήσωμεν τὴν διατύπωσιν τῆς Ἐπιτροπῆς ὅπως ἔχει, δυνάμεθα, χαρακτηριζομένων τῶν ἀδικημάτων τῆς ἐξυβρίσεως ὡς κακουργημάτων, νὰ ὑπαγάγωμεν καὶ αὐτὰ εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια. Κατὰ τοῦτο θέλει συμπλήρωσιν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ, διότι, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, δὲν ὁμιλεῖ περὶ πειρατείας καὶ ναυταπάτης. Ἂν θέλετε, δύναται νὰ συμπληρωθῇ ὅτι τὰ ἀδικήματα, προκειμένου περὶ πειρατείας καὶ ναυταπάτης, δικάζονται ὑπὸ τῶν Ἐφετείων καὶ κατόπιν νὰ προστεθῇ ὁλόκληρος ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ, ἡ ὁποία εἶναι ἀποτέλεσμα καὶ μελέτης καὶ πείρας ἀποτέλεσμα.

§51Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ὑποστηρίζεται ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 98 εἶναι ἡ καλυτέρα, ἡ γενομένη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι δι’ αὐτῆς ἐπισείεται καὶ ὁλόκληρον τὸ ψήφισμα περὶ ἁρμοδιότητος Ἐφετείου καὶ ἡ ὑπαγωγὴ τῶν ἀδικημάτων τῆς ναυταπάτης καὶ πειρατείας εἰς αὐτά. Ἐξ ὅσων ἐγὼ ἀντελήφθην, ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις, ἡ ὑπαχθησομένη δι’ εἰδικοῦ νόμου. Ἂν ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις, ὑποθέτω ὅτι σύσσωμος ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι σύμφωνος νὰ ψηφίσῃ τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 98.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§53Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δύναται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία καὶ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ὑπαγάγῃ ὡρισμένα ἀδικήματα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν Ἐφετείων, εἶναι πολὺ παρακεκινδυνευμένη, διότι ἐγὼ δὲν γνωρίζω διατί ὑπάρχει αὐτὸς ὁ δισταγμὸς εἰς τὰ λαϊκὰ δικαστήρια· ἡ ὁρκωτὴ Δικαιοσύνη ἐλειτούργησεν ἄριστα παρ’ ἡμῖν καὶ ἔδωκεν ἄριστα ἀποτελέσματα. Λοιπὸν ἡ γνώμη μου, κ. Πρόεδρε, εἶναι ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ εἶναι ἡ προσήκουσα, διότι περιορίζει τὰ ἀδικήματα, τὰ δυνάμενα νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ἐφετείων. Μόνον ἐφόσον πρόκειται περὶ ἁρπαγῆς κατὰ τοῦ δημοσίου πλούτου αὐτὰ νὰ δικάζωνται. Λοιπὸν δύναται νὰ διατυπωθῇ τὸ ἐδάφιον «ὅτι τὰ κακουργήματα κατὰ τῆς περιουσίας τοῦ Δημοσίου ὡς καὶ τὰ τῆς πειρατείας καὶ ναυταπάτης, ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Ἐφετείων». Αὐτὴ εἶναι ἡ καλυτέρα διατύπωσις.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ὡς ἀντιλαμβάνομαι, ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἀποκρούει ὅπως εἰς τὸ μέλλον ἂν εἶναι δυνατὸν διὰ νόμου νὰ περιορίζεται ἡ διαδικασία τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων.

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λοιπὸν νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ λέξις «ὑπαχθησόμενα». Δεύτερον ὑπάρχει μία διαφωνία· ἡ μὲν πρότασις τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ λέγει ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ δικαιοδοσία τῶν Ἐφετείων μόνον ὅταν πρόκειται περὶ ἀδικημάτων κατὰ τοῦ δημοσίου πλούτου, ἡ δὲ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς λέγει ὅτι ὅλα τὰ μέχρι τοῦδε ὑπαγόμενα εἰς τὰ Ἐφετεῖα ἀδικήματα θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ ὑπάγωνται ἕως ὅτου διὰ νόμου ὑπαχθοῦν εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια. Ἡ διατύπωσις αὕτη φρονῶ ὅτι εἶναι ἡ καλυτέρα τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἡ Ἐπιτροπὴ δέχεται ὅπως εἰς τὴν τροπολογίαν προστεθῶσι τὰ ἀδικήματα τῆς πειρατείας καὶ ναυταπάτης. Ἑπομένως ἡ ἀπόστασις δὲν εἶναι μεγάλη. Ἐγὼ προσωπικῶς ἀσπάζομαι τὴν διατύπωσιν τῆς Ἐπιτροπῆς ὡς εὐρυτέραν.

§57Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἡ εὐρυτέρα διατύπωσις τῆς Ἐπιτροπῆς προχθὲς ἀπὸ πλείστους βουλευτὰς ἀπεκρούσθη.

§58Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διεγράφη τὸ «ὑπαχθησόμενα».

§59Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν λύεται τὸ ζήτημα. Ἡ διατύπωσις εἶναι εὐρυτέρα καὶ πολὺ δικαίως πολλοὶ συνάδελφοι ἐξηγέρθησαν, ἐν οἷς καὶ ὁ κ. Ράλλης. Ἐγὼ μὲ τὴν διατύπωσιν ἤθελον νὰ περιορίσω τὴν εὐχέρειαν τῆς ὑπαγωγῆς εἰς τὰ Ἐφετεῖα ἀδικημάτων κατὰ πάσης φύσεως νομικῶν προσώπων.

§60Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν συμμετοχὴν τῶν νομικῶν προσώπων εἰς αὐτὴν τὴν τροπολογίαν ἐπὶ ποίας δικαιολογητικῆς βάσεως στηρίζετε;

§61Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω τίνα λόγον ἔχει, κ. Ὑπουργέ.

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει καμμία διαφωνία.

§63Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Γνωρίζομεν γενικῶς ὅτι τὰ διαπραττόμενα κατὰ τῆς περιουσίας τοῦ Δημοσίου ἀδικήματα νομικῶν προσώπων δικάζονται ἐπιεικῶς. Ἐπειδὴ ἐμφανίζονται, ἰδίᾳ ἐπ’ ἐσχάτων, ἀδικήματα πολλὰ ὑπὸ πᾶσαν μορφὴν κατὰ νομικῶν προσώπων...

§64ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σήμερον ποῦ ὑπάγονται;

§65Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια.

§66Ε. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Διατί διὰ τὰ νομικὰ πρόσωπα ζητεῖτε νὰ εἶναι τὰ Ἐφετεῖα;

§67Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δύνανται νὰ ὑπαχθῶσι. Αὐτὸν τὸν λόγον ἔχει ἡ δευτέρα παράγραφος τῆς τροπολογίας. Ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἀπαγορεύσωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ καταργήσῃ τὰ Ἐφετεῖα, ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰ δημόσια συμφέροντα διὰ τῆς ὑπαγωγῆς.

§68Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς συντρέχει λόγος ἰδιαιτέρας μερίμνης διὰ τὰ νομικὰ πρόσωπα. Τὸ νομικὸν πρόσωπον εἶναι διάφορον τοῦ φυσικοῦ προσώπου, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν τὰ φυσικὰ πρόσωπα τὰ ἐνδιαφερόμενα διὰ τὰ νομικὰ πρόσωπα, θὰ καταβάλλουν ὅλην των τὴν προσοχήν. Οὐδεὶς συντρέχει λόγος διὰ τοιαύτην τροπολογίαν καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀπορρίψῃ ταύτην.

§69Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ λησμονηθῇ καὶ ἡ ὑπαγωγὴ τῶν ἐγκλημάτων κατὰ συνεταιρισμῶν.

§70Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἔχουν ἤδη ὑπαχθῆ καὶ ἡ ὑπαγωγὴ ἐσυνταγματοποιήθη.

§71Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§72Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς περὶ διαγραφῆς ἐκ τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς λέξεως «ὑπαχθησόμενα».

§73Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐν συνόλῳ πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς παραγράφου.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπειδὴ ἡ μεγαλυτέρα ἀμφισβήτησις εἶναι ἂν θὰ ὑπάρχῃ ἐλευθερία εἰς τὸ μέλλον εἴτε γενικὴ εἴτε μερική, προκειμένου περὶ ἀδικημάτων περὶ περιουσίας, ἀφαιρέσεως δικαιοδοσίας ἀπὸ τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια, ἂς ἐρωτηθῇ κατὰ πρῶτον λόγον ἡ Βουλὴ ἂν θέλῃ νὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη ἐλευθερία εἴτε γενικὴ εἴτε εἰδική.

§75Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κανονικώτερον εἶναι νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν θέλῃ νὰ προστεθῇ ἡ παράγραφος ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Τσιτσεκλῆ.

§77Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι γενικωτέρα, κ. Πρόεδρε.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος ἐννοεῖ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§79Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ σεῖς ἔχετε διάταξιν, δυνάμει τῆς ὁποίας εἰς τὸ μέλλον εἶναι δυνατὴ ἡ ὑπαγωγὴ εἰς τὰ Ἐφετεῖα ἀδικημάτων ἀπὸ τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἔχει τροπολογίαν, ὁ κ. Τσιτσεκλῆς. Ἐγὼ εἶπον ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ παράσχῃ τοιαύτην ἐλευθερίαν. Ἂν ἡ Βουλὴ δεχθῇ αὐτήν, τότε ἔρχεται τὸ ζήτημα νὰ διατυπωθῇ ὡς θέλει ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἢ σεῖς.

§80Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν θέλῃ νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀπάλειψις τῆς λέξεως.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 98 τοῦ κ. Μερλοπούλου. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία).

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπορρίπτεται, ἀπορρίπτεται.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπορρίπτεται.

§84Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐδῶ ἔρχεται εἰς τὴν σειράν της ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος, ἡ ὁποία διεγράφη ἀπὸ τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν· παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε ἂν δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν διαγραφήν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 98 μεταξὺ τῆς δευτέρας παραγράφου καὶ τῆς τρίτης τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 97 τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν.

§86Γ. ΚΑΝΤΙΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, ἀναβιώνει ἡ ἰδιωτικὴ κατηγορία, ἥτις πρὸ πολλοῦ ἔχει καταργηθῆ.

§87Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐδέχθη τὴν παράγραφον ταύτην τοῦ προσωρινῶς ἰσχύοντος Συντάγματος, τὴν ἀπέκρουσε δὲ μόνον καὶ μόνον, διότι αὕτη θὰ ἦτο καταθλιπτικὴ τῶν πολιτῶν.

§88Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος περιλαμβάνει δευτέραν περίπτωσιν, τὴν ὑπαγωγὴν εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια τῶν ἀδικημάτων. Ἡ περίπτωσις αὐτὴ νὰ χωρισθῇ εἰς τρόπον, ὥστε τὸ πρῶτον δεῖγμα νὰ γίνῃ δι’ ἰδιαιτέρας ψηφοφορίας καὶ τὸ ἄλλο δι’ ἄλλης ψηφοφορίας.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά, δύναται νὰ διαιρεθῇ.

§90Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου εἶναι ὀρθή, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι τὰ Στρατοδικεῖα καὶ τὰ Ναυτοδικεῖα θέλουσι παραμείνει. Διότι ἄλλως, εἰς περίπτωσιν δηλαδὴ καθ’ ἣν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τῆς ὑπαγωγῆς κατὰ τὸ παλαιὸν Σύνταγμα ἁπάντων τῶν ἀδικημάτων τῶν στρατιωτικῶν εἰς τὰ Στρατοδικεῖα, τότε δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου, διότι δὲν θὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα πλέον, ἀλλὰ εἰς τὰ στρατιωτικὰ δικαστήρια.

§91Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τήρησις τῶν συνταγματικῶν διατάξεων ἀνετέθη εἰς τοὺς πολίτας. Ὅταν ὁ Λαὸς φυλάττῃ τὸ Σύνταγμα, αἱ παραβάσεις τῶν συνταγματικῶν δικαιωμάτων δὲν πρέπει νὰ ἀνατεθοῦν εἰς τὰ λαϊκὰ δικαστήρια; Διαδικαστικὸν κώλυμα δὲν ὑπάρχει, διότι ἐκεῖνοι οἵτινες συνέταξαν τὴν παράγραφον αὐτήν, εἶχον ὑπ’ ὄψιν των ὅτι δὲν ὑπάρχει κανὲν κώλυμα διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους νὰ δικάζωνται εἰς τὰ Κακουργιοδικεῖα τοῦ τόπου τῆς τελέσεώς των, διότι τὰ ἀδικήματα αὐτὰ θὰ δικάζωνται εἰς τὸν τόπον τῆς τελέσεως τοῦ ἀδικήματος. Συνεπῶς, οὐδενὸς διαδικαστικοῦ κωλύματος ὑπάρχοντος, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰς παραγράφους αὐτάς, νὰ τὰ ἀφαιρέσωμεν δηλαδὴ ἀπὸ τὰ λαϊκὰ δικαστήρια.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): «Τὰ διαπραττόμενα ἀδικήματα ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων... κλπ.» Ἡ παράγραφος αὐτὴ τοῦ 97ου ἄρθρου ζητεῖται νὰ προστεθῇ μεταξὺ 2ας καὶ 3ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 98.

§93Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἂν προσθέσωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἡ τελευταία διάταξις τοῦ ἄρθρου 98 δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν σημασίαν.

§94Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ μετὰ τὸ περὶ Στρατοδικείων καὶ Ναυτοδικείων καὶ κατόπιν νὰ προβῇ εἰς ψήφισιν, διότι ἄλλως θὰ εὑρισκώμεθα εἰς μίαν ἀντίφασιν. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἁρμόδια νὰ δικάζουν τὰ καθαρῶς στρατιωτικὰ ἀδικήματα εἶναι τὰ Στρατοδικεῖα καὶ ἐγὼ θὰ ἔλεγον ὅτι δὲν δέχομαι τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι καλῶς δικάζονται τὰ ἀδικήματα.

§95Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀντιθέσεως, πρόκειται, φερ’ εἰπεῖν, περὶ παραβάσεων τοῦ ἀνακριτοῦ κλπ.

§96Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, πρῶτον ἐπὶ τῆς 3ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 98.

§97ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν δέχεται τὴν 3ην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 98.

§99Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι τροπολογία γενομένη ἐκ τοῦ παλαιοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλη ὑποτροπολογία ἐκ τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν πρέπει νὰ τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν αἱ ὑποτροπολογίαι. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν.

§100Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, περὶ ὑπαγωγῆς ὡρισμένων ἀδικημάτων τῶν στρατιωτικῶν κατὰ ἰδιωτῶν εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια, ἐνυπῆρχε καὶ εἰς τὸ προσχέδιον τοῦ Ραλλικοῦ κόμματος καὶ εἰς τὸ προσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν γενομένην ὅμως συζήτησιν...

§101ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἐγένετο συζήτησις.

§102Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγένετο συζήτησις. Ὁ ἀείμνηστος Βασιλείου ὡμίλησεν ἐπὶ πολὺ καὶ ἀνέπτυξε τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον νὰ ἀποσυρθῇ ἡ τροπολογία αὐτή. Κατόπιν δὲ τῆς ἀγορεύσεως αὐτοῦ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ὑποβάλλοντες τὴν τροπολογίαν ἐκ μέρους τοῦ Ραλλικοῦ κόμματος συνεφώνησαν νὰ ἀποσύρουν αὐτήν.

§103Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μίαν πληροφορίαν. Ὁ Βασιλείου ὑπέβαλε τὴν τροπολογίαν;

§104Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι. Ἀνεγνώρισε τότε ἡ Κυβέρνησις ὅτι οἱ ὑποβάλλοντες τὴν τροπολογίαν αὐτὴν εἶχον ἐν μέρει δίκαιον καὶ διὰ τοῦτο ὑπεσχέθη νὰ εἰσαγάγῃ τὸν θεσμὸν τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης. Διότι ἐκ τῆς συζητήσεως διεπιστώθη ὅτι ἀναγραφὴ τοιαύτης συνταγματικῆς διατάξεως δύναται νὰ ἔχῃ ὀλεθρίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς πειθαρχίας τοῦ Στρατοῦ. Νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρεκκλίνωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν αὐτήν, ἥτις ἐγένετο ἀποδεκτὴ ὑπὸ τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς τοῦ 1911, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἐδαφίου τούτου.

§105Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἀπὸ τότε πέρασαν 15 χρόνια.

§106Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πέρασαν 15 χρόνια, ἀλλὰ αἱ ἀντιλήψεις περὶ τῆς ἀνάγκης πειθαρχίας ἐν τῷ Στρατῷ δὲν μετεβλήθησαν, οὔτε πρόκειται περὶ διατάξεως, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ προστατεύσῃ τὰ δίκαια τῶν ἰδιωτῶν. Ἡ ὑπάρχουσα διάταξις περὶ ὑπαγωγῆς παραβάσεων στρατιωτικῶν ἀφορωσῶν τὰ δημόσια δίκαια τῶν πολιτῶν, προστατεύει ἀρκούντως τὰ δικαιώματα τῶν ἰδιωτῶν. Διὰ τῆς ὑπὸ κρίσιν διατάξεως δὲν πρόκειται νὰ προστατεύσωμεν τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Ποσῶς. Κατὰ τὴν γνώμην μου, τὰ κοινὰ ποινικὰ δικαστήρια δὲν παρέχουν περισσοτέραν ἐγγύησιν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν παρέχουν τὰ Στρατοδικεῖα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὐστηρότητα. Δὲν δυνάμεθα, ἐξ ἄλλου, ἀπὸ ὡρισμένα περιστατικά, ὀφειλόμενα εἰς μίαν ἀνώμαλον πολιτικὴν κατάστασιν, νὰ σχηματίσωμεν γνώμην περὶ πλήρους χρεωκοπίας τῶν Στρατοδικείων καὶ νὰ ἀναγράψωμεν εἰς τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον δὲν πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ διὰ βραχὺ χρονικὸν διάστημα, διατάξεις τοιαύτας.

§107Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ δρᾶσις τῶν Στρατοδικείων ὑπῆρξε τόσον κακὴ κατὰ τὸ πρόσφατον παρελθόν, ὥστε δὲν δύναται κανεὶς νὰ ὁμιλῇ περὶ Στρατοδικείων. Ἀπορῶ δὲ πῶς σεῖς εἴπατε ὅτι παρέχουν ταῦτα περισσοτέραν ἐμπιστοσύνην. Τοῦτο δὲ μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν.

§108Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Παρεξηγήσατε τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων μου. Ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ λείψουν τὰ Στρατοδικεῖα, δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ὑπάρξῃ καὶ Στρατός. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν τοῦτο; Καὶ μάλιστα διὰ τὸ ἰδικόν μας Κράτος;

§109Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διατί εἰς τὸ Σύνταγμα, τὸ ἤδη ἰσχῦον, τὸ τροποποιούμενον, περιελήφθη ἡ διάταξις αὐτή, ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ τὴν ὑπέγραψε καὶ μάλιστα πρῶτος σεῖς;

§110Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κατὰ πλειονοψηφίαν ἐλαμβάνοντο αὐταὶ αἱ ἀποφάσεις.

§111Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ὅμως καμμία ἐπιφύλαξις.

§112Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Ἄλλως τε αἱ ἀποφάσεις ἐλαμβάνοντο κατὰ πλειονοψηφίαν. Καὶ ἂν εἶχον τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ μοὶ ἀποδώσητε, ἔχω πλῆρες δικαίωμα νὰ μεταβάλω γνώμην.

§113Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πῶς μετεβάλλετε εἰς ἓν ἔτος γνώμην;

§114Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ μεταβολὴ τῆς γνώμης εἶναι ἀπολύτως φυσικὸν πρᾶγμα. Ἀλλ’ ὅπως σᾶς εἶπον ἀνωτέρω, δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, ἡ δὲ ἀπόφασις λαμβάνεται κατὰ πλειονοψηφίαν. Ἀντελήφθην, κύριοι, καὶ τὸ ἀντιλαμβάνεται καὶ ἡ Βουλή, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου τούτου ὡμίλησαν πολλοὶ συνάδελφοι ἐκ προκαταλήψεως. Ἀλλ’ ἡ προκατάληψις δὲν εἶναι ὁ καλύτερος ὁδηγὸς διὰ νὰ εὕρωμεν ὀρθὴν λύσιν. Ὅλα τὰ Συντάγματα, κύριοι συνάδελφοι, ἐκτὸς ὀλιγίστων ἐξαιρέσεων, καὶ τὸ Σερβικὸν καὶ τὸ Ρουμανικὸν καὶ τὸ Πολωνικόν, ὅλα τὰ Συντάγματα ἀνέθεσαν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τὸν κανονισμὸν τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Στρατοδικείων. Ἐξαίρεσιν ἀποτελοῦν τὸ Ἀγγλικὸν καὶ τὸ Ἰταλικὸν Σύνταγμα. Δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον ἡμεῖς πρέπει νὰ παρεκκλίνωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἐθέσπισε κατὰ πρῶτον ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ τοῦ 1911 καὶ τὴν ὁποίαν ἔχουσι παραδεχθῆ ὅλα τὰ Συντάγματα τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν. Ἐφόσον, κύριοι συνάδελφοι, τὸ Σύνταγμα ψηφίζεται διὰ μακρὰν χρονικὴν περίοδον, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο φρόνιμον, ἀπεναντίας μάλιστα ὑποστηρίζω ὅτι θὰ εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον, νὰ ἀναγράψωμεν διάταξιν τοιαύτην, δυναμένην νὰ ἔχῃ ὀλεθρίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς πειθαρχίας τοῦ Στρατοῦ. Ἡ ὑπαγωγὴ ὡρισμένων ἀδικημάτων εἰς τὰ Στρατοδικεῖα δὲν ἐγένετο ἀπὸ τὸν νομοθέτην ἐκ λόγων ἐπιεικείας πρὸς τὰ Στρατοδικεῖα. Ἀποκλειστικὸν σκοπὸν εἶχε τὴν ταχεῖαν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων καὶ τὸν αὐστηρότερον κολασμὸν αὐτῶν. Δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀμφισβητήσητε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἀξιότιμοι συνάδελφοι ὁμιλήσαντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ νὰ ὑποστηρίξουν τὴν ἄποψίν των, ἀνέφερον ὡρισμένας ἀποφάσεις Στρατοδικείων, διὰ τῶν ὁποίων ἀπηλλάγησαν στρατιωτικοὶ διαπράξαντες ἀδικήματα, περὶ ὧν προβλέπει ἡ διάταξις αὐτή. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι ἐγὼ τοῦτο, ὅπως θὰ ἠδυνάμην καὶ ἐγὼ ἀντιθέτως νὰ ἐπικαλεσθῶ ἀποφάσεις Στρατοδικείων, διὰ τῶν ὁποίων στρατιωτικοὶ ὑποπέσαντες εἰς τὰ ἀδικήματα αὐτὰ ἐτιμωρήθησαν αὐστηρότατα. Ἀλλὰ τὰ ἀδικήματα ταῦτα ἐδίκασαν Στρατοδικεῖα ὑπὸ ἀνώμαλον καὶ ἔκρυθμον κατάστασιν, ὁπότε τὸν τόνον τὸν ἔδιδον αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Θὰ ἦτο ἐξ ἄλλου ἀπαράδεκτον νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι οἱ στρατιῶται δὲν θὰ διέπραττον τὰ ἀδικήματα ταῦτα ἐπειδὴ θὰ ἐδικάζοντο ὑπὸ τῶν κοινῶν δικαστηρίων. Δὲν εἶναι ὀρθόν, κύριοι, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν ὡρισμένα περιστατικά, περιστατικὰ μιᾶς θλιβερᾶς περιόδου, ἡ ὁποία ἐγὼ εὔχομαι νὰ ἔχῃ παρέλθει ἀνεπιστρεπτεί, νὰ θεσπίζωμεν συνταγματικὰς διατάξεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀντιλήψεων τούτων. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἐλπίζομεν ὅτι τὸ ψηφιζόμενον Σύνταγμα θὰ ἀποτελέσῃ ἀφετηρίαν μακροτάτης ὁμαλῆς περιόδου, εὐρύθμου λειτουργίας τοῦ Κράτους, πραγματικῆς συμφιλιώσεως τοῦ Λαοῦ, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Χώρα, χρησιμοποιοῦσα ὅλας τὰς φυσικὰς καὶ ἠθικὰς δυνάμεις της, νὰ εἰσέλθῃ εἰς ὁδὸν πραγματικῆς εὐημερίας. Ὑπάρχει ἔγκυρος γνώμη ὅτι ἡ μὴ ὑπαγωγὴ τῶν ἀδικημάτων τούτων εἰς τὰ ἁρμόδια Στρατοδικεῖα θὰ ἔχῃ νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῆς πειθαρχίας τοῦ Στρατοῦ, διότι θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν ἀδικημάτων, τῶν διαπραττομένων ὑπὸ τῶν κατωτέρων στρατιωτικῶν καὶ ἰδίως ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν.

§115Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Αὐτὰ ὑπάγονται ὑπὸ τὰ Στρατοδικεῖα.

§116Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι, δὲν ὑπάγονται.

§117ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάγονται, κ. συνάδελφε.

§118Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι. Ἂν εἷς στρατιώτης, κ. συνάδελφε, διερχόμενος ἀπὸ ἕνα ἀρτοποιεῖον τῆς πόλεως, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπηρετεῖ, κλέψῃ ἕνα ἄρτον, πρέπει νὰ δώσῃ λόγον ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου. Ἂν δὲ συμπέσῃ νὰ μὴ ὑπάρχῃ Πλημμελειοδικεῖον εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν, πόσος χρόνος θὰ χρειασθῇ ἵνα δικασθῇ;

§119Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἰς τὰ Στρατοδικεῖα θὰ δικασθῇ εἰς χρόνον τριπλάσιον ἐκείνου ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ ἐδικάζετο εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια.

§120Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νὰ μὲ συγχωρεῖτε. Ἂν δὲ συμπέσῃ εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν νὰ μὴ ὑπάρχῃ Πλημμελειοδικεῖον, ὁ στρατιώτης αὐτὸς οὐδέποτε θὰ δώσῃ λόγον διὰ τὴν πρᾶξίν του αὐτήν. Καὶ νομίζετε ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ διατηρηθῇ πειθαρχία ἐν τῷ Στρατῷ; Ἔπειτα ἡ κοινοποίησις τῆς κλήσεως ἐν περιπτώσει μετασταθμεύσεως τοῦ Σώματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ὁ ἀδικήσας στρατιώτης, θὰ ἀπαιτήσῃ ἄλλον χρόνον, ὡς καὶ ἡ κοινοποίησις τῆς ἀποφάσεως, διότι αἱ κοινοποιήσεις θὰ γίνωνται διὰ τῶν διοικητῶν τῶν μονάδων. Ἐφόσον λοιπὸν ὑπάρχει ἔγκυρος γνώμη ὅτι ἡ παραδοχὴ τῆς διατάξεως θὰ ἔχῃ ὀλεθρίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς πειθαρχίας τοῦ Στρατοῦ, νομίζω ὅτι ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν καθιέρωσε τὸ ἀναθεωρηθὲν Σύνταγμα τοῦ 1911. Ἔπειτα δὲν ἐννοῶ τὴν δυσπιστίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει πρὸς τὴν μέλλουσαν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ θεμελιώδους ἀρχῆς, βεβαίως οὐδεὶς θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν ὅτι ἡ ἀρχὴ αὐτὴ θὰ ἔπρεπε νὰ κατοχυρωθῇ συνταγματικῶς. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ διατάξεως δευτερευούσης σημασίας, πρόκειται περὶ μιᾶς διαδικαστικῆς διατάξεως. Ἀπὸ ποίους ἆρά γε θὰ ἀποτελοῦνται τὰ μέλλοντα νομοθετικὰ Σώματα τῶν ὁποίων δυσπιστοῦμεν; Ἀναμφισβητήτως καὶ αὐτὰ κατὰ μέγα μέρος θὰ ἀποτελοῦνται ἐκ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παρακαθημένων. Οὔτε ἐπιτρέπεται νὰ ὑποστηρίζεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι τὰ μέλλοντα νομοθετικὰ Σώματα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὀλιγωρήσωσιν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των καὶ νὰ μὴ ψηφίσωσι νόμον περὶ περιορισμοῦ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Στρατοδικείων, ἂν ἐντόνως ἡ κοινὴ συνείδησις καὶ τὸ κοινὸν συμφέρον ἐπιβάλουν τὴν ψήφισιν τοιούτου νόμου. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκέψεων τούτων νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν καθιέρωσε τὸ Σύταγμα τοῦ 1911, τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἀνεγνώρισαν ὅλα τὰ Συντάγματα τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν, οὔτε αὐτοῦ τοῦ Γαλλικοῦ ἐξαιρουμένου καὶ νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ ψηφίσῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐθεωροῦντο ἀναγκαῖα περὶ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Στρατοδικείων. Οὔτε ἐπιτρέπεται ὡρισμένα περιστατικά, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ἄλλοτε μὲν εἰς βάρος τῆς παρατάξεως ἐκείνης (δεικνύει τὴν δεξιὰν πτέρυγα) καὶ ἄλλοτε εἰς βάρος τῆς παρατάξεως αὐτῆς (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα), περιστατικὰ ὀφειλόμενα εἰς ἀνώμαλον πολιτικὴν κατάστασιν, νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν διατύπωσιν συνταγματικῶν διατάξεων, αἵτινες προορισμὸν ἔχουν νὰ ρυθμίσουν τὸν δημόσιον ἡμῶν βίον διὰ μακρὰν χρονικὴν περίοδον. (Χειροκροτήματα).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καμπάνης ἔχει τὸν λόγον.

§122Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου λέγω ὅτι εἶναι τόσον σπουδαία ἡ διάταξις αὐτή, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν τώρα, ὥστε καὶ ἂν δὲν ἀναθεωρεῖτο τὸ Σύνταγμα δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τὸν λόγον. Τὰ Στρατοδικεῖα ἀπὸ τοῦ παρελθόντος μέχρι σήμερον ἐδημιουργήθησαν μὲν λόγῳ τῶν ἰδιαιτέρων συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι κανονίζουσι τὰ τοῦ Σώματος τοῦ Στρατοῦ καὶ τὰ τῆς πειθαρχίας αὐτοῦ, ἀλλὰ μόνον προκειμένου περὶ τῶν στρατιωτικῶν ἀδικημάτων καὶ μόνον προκειμένου περὶ τῶν ἀδικημάτων τῶν διαπραττομένων ἔστω καὶ τοῦ κοινοῦ δικαίου μεταξὺ τῶν στρατιωτῶν καὶ ὄχι ἀδικημάτων τοῦ κοινοῦ δικαίου τῶν διαπραττομένων ἀπὸ στρατιωτικοὺς ἐναντίον τῶν πολιτῶν. Ἤδη προκειμένου περὶ τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν ἔχομεν μίαν ἐξουσίαν ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι διὰ τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου ἔχομεν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξουσίαν ἀνατίθενται διὰ τοῦ Συντάγματος ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων καὶ ἡ τιμωρία τῶν παραβαινόντων αὐτούς. Ἔχομεν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν περιβεβλημένην δι’ ἐγγυήσεων, διότι τὸ λειτούργημα αὐτὸ εἶναι ὑψηλὸν καὶ σπουδαῖον, ἔχομεν τὴν ἰσοβιότητα, ἔχομεν καὶ τὸ ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους μεταθετόν, ἐνῷ εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς δικαστὰς πᾶν ἄλλο ἢ τοιοῦτόν τι συμβαίνει. Εἶναι ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τῆς ἐκτελεστικῆς Ἀρχῆς. Διορίζονται καὶ παύονται στρατοδίκαι διὰ μιᾶς διαταγῆς εἴτε τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, εἴτε τοῦ διοικητοῦ τοῦ Σώματος. Αὐτὸ τὸ εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου. Ὡμίλησαν συνάδελφοί τινες περὶ διασαλεύσεως τῆς πειθαρχίας τοῦ Στρατοῦ, ἂν τὰ ἀδικήματα ταῦτα τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ δικαίου τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν ὑπαχθοῦν εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα. Καὶ ὅμως ἔχομεν παράδειγμα ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν εἶναι ἀληθές. Διότι αὐτὸς ὁ μεγαλύτερος στρατιωτικὸς τῶν παλαιοτέρων χρόνων, ὁ Ναπολέων Αʹ, μετὰ τὴν ἐπάνοδόν του ἐκ τῆς μάχης τῆς Ἔλβας εἰς τὴν Γαλλίαν, διὰ τοῦ νέου Συντάγματος τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσε καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν ὑπὸ τὸ ὄνομα «πρόσθετος πρᾶξις», ἐν ἄρθρῳ 54 ἀφήρεσεν ἀπὸ τὰ Στρατοδικεῖα τὰ κοινὰ ἀδικήματα κατὰ ἀξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν καὶ τὰ ὑπήγαγεν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια τοῦ κοινοῦ δικαίου διότι, εἶπεν, αὐτὸ ἐπιβάλλει ὁ πολιτισμός, ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ ἀσφάλεια.

§123Θ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε τί γίνεται σήμερον εἰς τὴν Γαλλίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπὸ τὰ μᾶλλον πολιτισμένα Κράτη;

§124Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, κ. συνάδελφε. Δὲν εἶναι ἡ Γαλλία, ἀλλ’ ἡ Ἀγγλία τὸ μᾶλλον εὐνομούμενον Κράτος.

§125Θ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ Ἀγγλία δὲν ἔχει μόνιμον στρατόν.

§126Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Εἰς τὴν Γαλλίαν, κύριοι, δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι ὁ μιλιταρισμὸς ὑπάρχει ἔν τινι μέτρῳ, ἀλλὰ σᾶς λέγω τὴν Ἀγγλίαν, ἡ ὁποία εἶναι τὸ φιλελευθερώτερον τῶν Ἐθνῶν καὶ ἡ ὁποία ἐφόσον εἶχεν στρατὸν μισθοφορικὸν κατ’ ἀρχάς, τὰ ἀδικήματα ταῦτα δὲν τὰ εἶχον ὑπαγάγει εἰς τὰ Στρατοδικεῖα, ἀλλὰ τοὐναντίον τὰ ὑπήγαγον εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Προκειμένου περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ. Δὲν πιστεύω νὰ ἀμφισβητῶ τὸ κῦρος τοῦ συγγραφέως πολιτικολόγου Βουλέν, ὁ ὁποῖος λέγει (ἀναγινώσκει). Αὐτὰ λέγει ὁ Βουλὲν καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει ἡ πεῖρα τῶν λαῶν ἐν Ἀγγλίᾳ. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη, κύριοι, ὅπου ὑπάρχει τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα ἐν τῇ κοινῇ αὐτοῦ ἐκδοχῇ τῆς στρατοκρατίας, οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ὁποῖος νὰ μὴ τιμᾷ τὸν Στρατὸν καὶ νὰ μὴ σέβεται αὐτὸν τὸν Στρατὸν τὸν προερχόμενον ἐκ τοῦ λαοῦ. Μισεῖ κανεὶς τὸν στρατὸν καὶ τὸν περιφρονεῖ καὶ ὀφείλει νὰ καταδιώκῃ τὸ πνεῦμα τὸ στρατοκρατικόν, καθ’ ὃ στρατιωτικὸς οἱανδήποτε βαθμίδα καὶ ἂν κατέχῃ, θεωρεῖ ἑαυτὸν ἀνώτερον τῶν νόμων οἱ ὁποῖοι ἐφαρμόζονται εἰς τοὺς πολίτας. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Ἀγγλίαν, ἡ ὁποία κυβερνᾷ τὸν κόσμον, ἐθεώρησαν καθῆκόν των νὰ ὑπαγάγουν τὰ ἀδικήματα αὐτὰ εἰς τὰ κοινὰ ποινικὰ δικαστήρια. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι καὶ τὰς ἀποφάσεις τῶν στρατιωτικῶν δικαστηρίων διὰ τὰ στρατιωτικὰ ἀδικήματα τὰς ὑπήγαγεν εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια ἡ Ἀγγλία καὶ τὰ ἀδικήματα κατὰ τῶν στρατιωτικῶν τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ δικαίου δύναται κάθε πολίτης νὰ τὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια. Ἀφοῦ ἔχομεν τοιαῦτα παραδείγματα, καθὼς καὶ τὸ ἰδικόν μας, ὅτι ἡ Στρατιωτικὴ Δικαιοσύνη δὲν ηὐδοκίμησε προκειμένου περὶ τῶν κοινῶν ἀδικημάτων, τίς ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων καὶ ὑποστηρίζων μίαν βασιμότητα ὅτι ἡμεῖς σήμερον νομοθετοῦντες διὰ τὴν σημερινὴν Κοινωνίαν καὶ τὴν ἐξελεκτικὴν πρόοδον τῶν ἰδεῶν, ὅτι ὁ Στρατὸς πρέπει νὰ ἀποτελῇ ἰδιαιτέραν τάξιν προνομιοῦχον, ὥστε νὰ κτυπᾷ τοὺς πολίτας....

§127Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ λέγετε τοιούτου εἴδους πράγματα.

§128Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἡ γνώμη μου εἶναι αὐτή. Ἂν ἦτο ἀληθὲς ὅτι ἡ ὑπαγωγὴ τῶν στρατιωτικῶν διὰ τὰ κοινὰ ἀδικήματα εἰς τὰ κοινὰ ποινικὰ δικαστήρια θὰ διασαλεύσουν τὴν πειθαρχίαν, διὰ ποῖον λόγον ἀπὸ τοῦ 1834 ποὺ ἔγιναν οἱ ποινικοὶ νόμοι, οἱ στρατιωτικοί, οἱ πολῖται καὶ ἀξιωματικοί, ποὺ τὰ ἀδικήματα αὐτὰ ὑπήγοντο εἰς τὰ κοινὰ ποινικὰ δικαστήρια, δὲν διεσάλευσαν τότε τὴν πειθαρχίαν, παρὰ ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος; Διατί, κύριοι, αἱ παραβάσεις τοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολίτου, διὰ τοὺς ἐφοριακοὺς καὶ ἄλλους ὑπαλλήλους εἰσάγονται εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια καὶ διατί νὰ μὴ ὑπαγάγουν εἰς τὰ δικαστήρια αὐτὰ καὶ τοὺς στρατιωτικοὺς ὅταν συμπράττουν μετὰ τῶν πολιτῶν;

§129Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ὁποῖον λέγετε παρέχει τὴν εὐχέρειαν ἵνα διὰ νόμου ἐπιτρέπεται νὰ ὑπαχθοῦν ὡρισμένα ἀδικήματα διαπραττόμενα ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν εἰς τὰ κοινὰ ποινικὰ δικαστήρια. Διατί νὰ θέτωμεν συνταγματικὸν φραγμόν, εἰς τρόπον ὥστε ἂν ἐκ τῶν πραγμάτων αὔριον εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μετανοήσωμεν, νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ κάμωμεν τὴν διόρθωσιν;

§130Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ἀντιστρέφω τὸν ἰσχυρισμόν σας καὶ σᾶς ἐρωτῶ· ἐξ ὅλων τῶν ἀδικημάτων τὰ ὁποῖα ἐξεδικάσθησαν ὑπὸ τῶν κοινῶν δικαστηρίων ἐναντίον ἀξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, ὑπάρχει παράπονον ὅτι αὐτὰ τὰ δικαστήρια ἠδίκησαν τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ στρατιωτικούς;

§131Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἔχομεν τὸ ἑξῆς ὅμως, κ. Καμπάνη, καὶ πιστεύω ὅτι ὁμιλῶ καλῶς καὶ μὲ πιστεύετε ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ἀντιπάθεια, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν ἡμεῖς ὑπάρχει καὶ ἀντιπάθεια μεγάλη τῶν πολιτῶν ἐναντίον τῶν στρατιωτικῶν καὶ ἡ ὁποία ἀντιπάθεια δυστυχῶς θὰ διαρκέσῃ ἐπί τι χρονικὸν διάστημα. Εἶναι λοιπὸν ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ ἔχομεν τὴν εὐχέρειαν νὰ ὑποβάλωμεν διὰ νόμου τὰ ἀδικήματα συλλήβδην, ὥστε νὰ μὴ βλέπωμεν ἕνα συνταγματάρχην διασυρόμενον ὑπὸ τῶν κοινῶν ποινικῶν δικαστηρίων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ διαταράξῃ τὴν πειθαρχίαν τοῦ Στρατεύματος.

§132Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὅπως εἶπον, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐγγύησις τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν νὰ εἶναι δοσίδικοι καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ὅπως καὶ ὅλοι οἱ πολῖται ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης τῆς Πατρίδος των.

§133Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν· καὶ ὁ ἀξιωματικὸς εἶναι Ἕλλην πολίτης, διατί ἔχει δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιβάλλῃ τιμωρίαν ἄνευ δίκης; Εἶναι ἡ φύσις τοῦ ἐπαγγέλματος.

§134Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι τὰ στρατιωτικὰ ἀδικήματα βεβαίως ὀφείλουν νὰ δικάζωνται ἀπὸ τὰ στρατιωτικὰ δικαστήρια. Ἀλλὰ δὲν εἶναι στρατιωτικὸν ἀδίκημα ἂν ἐπιτεθῇ εἷς ἀξιωματικὸς καθ’ ἑνὸς πολίτου.

§135Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καθ’ ἑκάστην τίθενται εἰς ἀπόταξιν ἀξιωματικοὶ διότι ἐδανείσθησαν χρήματα.

§136Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι ὡς ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας φύσεως αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι συμπτωματικὴ θεραπεία, δὲν εἶναι ριζικὴ θεραπεία καὶ συγχαίρω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος ἔθεσε διὰ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν, αὐτὴν τὴν ἐλευθέραν διάταξιν καὶ τὴν ἄλλην ἐπίσης τὴν εὐρυτέραν, ὥστε νὰ ὑπάγωνται εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια. Αἱ ἰδέαι αὐταὶ δὲν εἶναι ἀναχρονιστικαί.

§137Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ Στρατὸς εἶναι ἀναχρονιστικὴ ἰδέα.

§138Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι, ὀφείλομεν ὅμως νὰ παραδειγματισθῶμεν ἐκ τῶν ἄλλων Κρατῶν τῶν μᾶλλον φιλελευθέρων καὶ ὄχι ἐκ τῆς Γαλλίας, διότι αὕτη ἄγεται ἀπὸ μιλιταριστικὰς ἰδέας, ἰδίως δὲ ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν, ὅπου, ὅταν εἶπον ὅτι πρέπει ὅταν εἰσέρχεται εἷς ἀξιωματικὸς εἰς τὸν σιδηρόδρομον, οἱ ἄλλοι πρέπει νὰ ἐγείρωνται, τὸ κατεπολέμησεν ὁ Λόϋδ Τζὼρτζ καταχειροκροτηθείς. Ἄλλο εἶναι τὸ ἐὰν ἀξιωματικοὶ ἀπὸ ὡρισμένον βαθμὸν πρέπει νὰ ἔχουν ἐξαιρετικὴν δικαιοδοσίαν ὅπως ἔχουν οἱ ἀνώτατοι λειτουργοὶ τοῦ Κράτους νὰ δικάζωνται ἀπὸ τὰ Ἐφετεῖα καὶ ἀπὸ τὰ Πλημμελειοδικεῖα. Βεβαίως δὲν πρέπει εἷς συνταγματάρχης νὰ ἄγεται εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον διὰ πταῖσμα, ἀλλὰ νὰ δικάζωνται οὗτοι ἀπὸ τὸν φυσικὸν δικαστὴν καὶ οὐχὶ νὰ ὑπάγωνται εἰς τὰ εἰδικὰ δικαστήρια, εἰς τὰ ὁποῖα δικάζουν αὐτοὶ ἑαυτούς.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§140Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει κάποια παρεξήγησις. Δὲν γνωρίζω διατί οἱ πολεμοῦντες τὴν 3ην παράγραφον φαντάζονται ὅτι ἡ παράγραφος ἐτέθη ἀπὸ πνεῦμα ἀντιμιλιταριστικόν, δηλαδὴ ἀντιστρατιωτικόν, ἐνῷ εἶναι βέβαιον ὅτι ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν ταύτην. Τὸν στρατὸν τὸν θεωροῦμεν ὡς τὸ θεμέλιον τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς ἀκεραιότητος τοῦ Κράτους, παρ’ ὅλων δὲ ἡμῶν μαρτυρεῖται ἡ προσήκουσα ἐκτίμησις καὶ πρὸς τὸν Στρατὸν ὡς σύνολον καὶ πρὸς τὰ μέλη τὰ ἀποτελοῦντα τὸν Στρατόν, ἀλλ’ ἡ διάταξις ὑπηρετεῖ ἕνα ἄλλον σκοπόν, σκοπὸν πράγματι θὰ ἔλεγον ἱερόν, σκοπὸν ὁ ὁποῖος ἀσφαλίζει τὰς ἐλευθερίας καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου. Διότι δὲν γνωρίζω πῶς ἐν τῷ παρελθόντι ἐπεκράτησε εἰς τὸ πνεῦμα πλείστων στρατοδικῶν νὰ κρίνουν ἐπιεικῶς ὅλα σχεδὸν τὰ ἀδικήματα κατὰ πολιτῶν. Εἰς τὸν δικαστικόν μου βίον ἐνθυμοῦμαι ἀπείρους περιπτώσεις τοιαύτας, δὲν γνωρίζω διατί πλεῖστοι ἀποτελοῦντες μέλη τῶν Στρατοδικείων ἐθεώρουν ὅτι ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον ἑνὸς πολίτου ἡ προσωπικὴ εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀποτελεῖ ἀδίκημα. Ἐγώ, κύριοι ἐνθυμοῦμαι, ὑπηρετῶν ὡς εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν ἐν Ναυπλίῳ καὶ εὑρισκόμενος εἰς τὸ δημοσιότερον μέρος τοῦ Ναυπλίου, τὸν κ. Γενήσαρλην, μέραρχον τότε, ὁ ὁποῖος ἐράπισεν ἕνα πολίτην. Καὶ θέλω νὰ εἴπω ὅτι αἱ ὑπερβασίαι αὐταὶ δὲν θὰ ἐλάμβανον χώραν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἀδικήματα αὐτὰ ἐδικάζοντο ἀπὸ τὰ κοινὰ δικαστήρια.

§141Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κάθε ἡμέραν ἐκ μέρους πολιτῶν δὲν γίνονται τοιαύτης φύσεως ἀδικήματα, καίτοι ὑπάγονται εἰς τὴν κοινὴν Δικαιοσύνην;

§142Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος. Ἀλλ’ ἡ παρατήρησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς· ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι δὲν λαμβάνουν χώραν ἀδικήματα ἐκ μέρους πολιτῶν, ἀλλὰ προσθέτω ὅτι τὰ ἀδικήματα ἐκ μέρους τῶν πολιτῶν τιμωροῦνται ἀπὸ τὰ πολιτικὰ δικαστήρια, ἐνῷ ἀντιστρόφως τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα διαπράττονται ἐκ μέρους στρατιωτικῶν κατὰ πολιτῶν ἢ δὲν τιμωροῦνται ἢ τιμωροῦνται ἐπιεικῶς.

§143Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τί ἰσχύει εἰς ἄλλα Κράτη;

§144Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω τί συμβαίνει εἰς ἄλλα Κράτη. Ὁ κ. Καμπάνης γνωρίζει. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι, ὅταν πρόκειται νὰ ρυθμίσωμεν τὸν Καταστατικὸν Χάρτην τῆς Χώρας, ὅταν πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν ἓν Σύνταγμα, πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν συγκεκριμένως εἰς τὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι κρατοῦν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἀναλόγως τῶν συνθηκῶν αἱ ὁποῖαι κρατοῦν θὰ ρυθμισθῇ τὸ θέμα. Λέγω τοῦτο· οἱ ἐμποδίζοντες νὰ ὑπαχθοῦν τὰ κατὰ πολιτῶν ἀδικήματα ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων μᾶς εἶπον ὅτι κλονίζεται ἡ πειθαρχία. Καὶ ἐρωτῶ· κατὰ τί κλονίζεται ἡ πειθαρχία, ἀφοῦ κατὰ τὸ κείμενον τῆς συνταγματικῆς διατάξεως τὰ καθαρῶς στρατιωτικὰ ἀδικήματα κρίνονται ὑπὸ τῶν Στρατοδικείων, δὲν ἐννοῶ κατὰ τί θὰ κλονίσῃ τὴν πειθαρχίαν τὸ ἀντίθετον; Μᾶς εἶπον ὅτι σύρονται καὶ ἐξευτελίζονται ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων οἱ στρατιωτικοί. Ἀλλ’ ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης ἐμφανιζόμενος εἴτε ὁ πολίτης, εἴτε ὁ στρατιωτικός, οὐδένα δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι ὑφίσταται ἐξευτελισμόν. Ἡ Δικαιοσύνη εἶναι μία. Καὶ ἡ ἐμφάνισις ἐνώπιον αὐτῆς, εἴτε τῆς ποινῆς ἐκ πολιτῶν δικαστῶν, εἴτε τῆς στρατιωτικῆς, δὲν ἀποτελεῖ οὔτε ὕβριν, οὔτε διασυρμόν. Ὁ πολίτης ἢ ὁ στρατιωτικὸς ἐμφανιζόμενος ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης δὲν ὑφίσταται καμμίαν ἀπολύτως μείωσιν. Ἑπομένως καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο τὸ εὑρίσκω ἀστήρικτον. Μᾶς εἶπον ὅτι ἡ τροπολογία εἶχεν εἰσαχθῆ τὸ 1911 καὶ ἀπεσύρθη. Λέγω ὅτι μέχρι τοῦδε ἐμεσολάβησε χρόνος τοιοῦτος καὶ ἐνεφανίσθησαν τοιαῦται παρεκτροπαὶ οὐσιώδεις στρατιωτικῶν κατὰ πολιτῶν, ὥστε ἤδη εἰς τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα νὰ ἐμορφώθη γνώμη ἐπιβάλλουσα τὴν ἀνάγκην νὰ εἰσαγάγωμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ εὑρίσκω ὅτι τοιαύτη διάταξις δὲν μειοῖ παντάπασι τὸ κῦρος τῶν στρατιωτικῶν ἀντιθέσεων καὶ μάλιστα τὸ ἐν ἰσχύϊ, διότι παρέχουν καὶ εἰς τοὺς πολίτας τὴν πεποίθησιν ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἀδίκημα κατ’ αὐτῶν, τοὺς κρίνουν οἱ λαϊκοὶ δικασταί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι παρὰ τέκνα τοῦ Λαοῦ, ὅπως εἶναι καὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸν Στρατόν. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι ἡ διάταξις πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει καὶ συγχαίρω μάλιστα—δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ πατὴρ τῆς διατάξεως εἶναι ὁ ἀξιότιμος κ. Παπαναστασίου—συγχαίρω αὐτὸν καὶ ἐκφράζω ὅλον τὸν ἐνθουσιασμόν μου ὅτι εὑρέθημεν σύμφωνοι.

§145Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, δύο λέξεις.

§146Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κ. Πρόεδρε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ πρότερον ὅτι ἡ συζήτησις ἔχει λήξει καὶ δὲν ἐπιτρέπονται ἀγορεύσεις.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἐγένετο ἀρχὴ παραβιάσεως τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν δύναμαι πλέον νὰ ἐμποδίσω τοὺς θέλοντας νὰ ὁμιλήσωσιν. Ἐγὼ ἐξ ἀρχῆς ἐδήλωσα ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται πλέον συζήτησις. Ὁ κ. Π. Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§148Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μητσοτάκης ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπε μίαν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς δύναται νὰ παραγνωρίσῃ· ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκ προκαταλήψεως σκέπτεται ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 98. Ἀλλ’ ἡ προκατάληψις αὐτὴ τῆς Βουλῆς δὲν ἕπεται ὅτι δύναται νὰ ἐμποδίσῃ οἱονδήποτε νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν μὲν ἢ τὴν δὲ ἄποψιν, οὔτε ἕπεται ὅτι ἡ ὀρθὴ παρατήρησις τοῦ κ. Μητσοτάκη σημαίνει ὅτι καὶ τὰ ὑπόλοιπα ἐπιχειρήματα τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι ὀρθά. Ὑπηρετήσαμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ Στράτευμα ἄλλοτε καὶ δυνάμεθα ἀπὸ τοῦ ὑψηλοῦ τούτου βήματος νὰ δηλώσωμεν ὅτι πραγματικὴ ἔννοια τῶν στρατιωτικῶν δικαστηρίων ὑπῆρξε πάντοτε ἡ ἔννοια τῆς ἀντιλήψεως τοῦ πνεύματος τοῦ Στρατεύματος, l'esprit du corps, ὑπῆρξε πάντοτε ἡ ἔννοια τῆς πειθαρχικῆς ἀντιλήψεως καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀντιλήψεως ἐπὶ τῶν διαφόρων πταισμάτων. Καὶ ναὶ μὲν ὁσάκις ὡρίσθη ἐνώπιον τῶν Στρατοδικείων ὑπόθεσις στρατιωτική, ἐν ᾗ παρεβιάζοντο τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου, φύσεως ἠθικῆς, φύσεως ἀνηθίκου, φύσεως ἁρπαγῆς καὶ γενικῆς φύσεως, ἡ ὁποία ἔβλαπτε τὴν ἔννοιαν τῆς τιμῆς τοῦ Στρατεύματος, τὰ Στρατοδικεῖα ὑπῆρξαν πολὺ αὐστηρότερα ἀπὸ τὰ πολιτικὰ δικαστήρια. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ὁσάκις ἤχθησαν ὑποθέσεις ἁπλαῖ, ἐπιπόλαιαι, ἁπλοῦ πταίσματος, ὅπως π. χ. ἓν ράπισμα στρατιωτικοῦ πρὸς ἕνα πολίτην ἢ μία ὕβρις, τὰ Στρατοδικεῖα ἐδίκασαν ἐν τῇ ἀπόψει τῆς ἐννοίας τοῦ Στρατεύματος.

§149Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Θεωρεῖτε πταῖσμα ἁπλοῦν τὸ ράπισμα κατὰ πολίτου ἢ τὴν ὕβριν;

§150Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πάντως ὀλιγωτέρας σημασίας ἀπὸ τὴν ὕβριν, ἡ ὁποία ἐξηνέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐναντίον τοῦ Στρατεύματος.

§151Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. βουλευτά, ἂν εἷς πολίτης ραπίσῃ ἕτερον πολίτην καὶ εἷς στρατιωτικὸς ραπίσῃ ἕνα πολίτην καὶ δικασθῶσιν ὑπὸ τοῦ πολιτικοῦ δικαστηρίου, θὰ σᾶς παρακαλέσω, λέγω, νὰ μοὶ εἴπητε ποία θὰ εἶναι ἡ ἀπόφασις;

§152Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πάντως ἂν δικασθῶσιν ὑπὸ τοῦ Στρατοδικείου ἡ κατὰ τοῦ στρατιωτικοῦ ἀπόφασις θὰ εἶναι ἐπιεικεστέρα. Τὰ Στρατοδικεῖα ἐλειτούργησαν λαμπρὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν εἰσήχθη ὁ θεσμὸς τῆς πολιτικῆς Δικαιοσύνης, μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν εἰσῆλθον εἰς τὰ Στρατοδικεῖα οἱ πολιτικοὶ δικασταί. Ἡ ἀνάμιξις τῶν δικαστῶν εἰς τὰ Στρατοδικεῖα ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπέδρασεν ἐπὶ τῆς ἀντιλήψεως τῶν στρατοδικῶν καὶ εἰς πολλὰ σημεῖα οἱ στρατοδίκαι δὲ, ἐξετίμησαν, ὅπως ἄλλοτε, τὴν πραγματικὴν ἐνοχὴν τοῦ κατηγορουμένου καὶ τὰ ζητήματα ἠθικῆς, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἐπηρεάζοντο ὑπὸ τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι πάντοτε εἶχον ὑπ’ ὄψιν των ἓν ἄρθρον τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἐνῷ ἀντιθέτως ἂν οἱ κύριοι αὐτοὶ εἶχον τὴν ἀντίληψιν ὅτι εἷς κατηγορούμενος στρατιωτικὸς ἔπρεπε νὰ ἀθωωθῇ ἢ νὰ καταδικασθῇ, πάντοτε παρέσυρον τοὺς στρατοδίκας μὲ τὴν ἀντίληψίν των. Λοιπὸν ἐνόσῳ ὑπάρχουν ἐντὸς τῶν Στρατοδικείων ἢ Ναυτοδικείων πολιτικοὶ δικασταί, τὰ στρατιωτικὰ αὐτὰ δικαστήρια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικάσωσι διαφορὰς στρατιωτικῶν καὶ πολιτῶν. Εἶναι γεγονὸς κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις ἀδικήματος στρατιώτου κατὰ πολίτου καὶ ἰδίως τοῦ ἀδικήματος κατὰ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, κατὰ τῆς περιουσίας, κατὰ τῆς τιμῆς τοῦ προσώπου, αὐτὰ ὅλα πρέπει νὰ δικάζωνται ὑπὸ τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων, ἀλλ’ ὑπὸ δικαστηρίων λαϊκῶν ὁρκωτῶν, διότι ὁ Στρατὸς προέρχεται ἀπὸ τὸν Λαόν, εἶναι τέκνον τοῦ Λαοῦ, ἑπομένως αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος ἁρμόδιος νὰ δικάσῃ. Ἂν ὑπάρχῃ ὁ φόβος τῆς αὐστηρᾶς ἀποφάσεως ὑπὸ τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων, αὐτὸ σημαίνει ὅτι τὸ Στράτευμα παρεξέκλινε τοῦ προορισμοῦ του καὶ ἔφερεν αὐτὴν τὴν δυσπιστίαν, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἁρμόδιος εἶναι ὁ Λαὸς νὰ δικάσῃ αὐτὸ τὸ Στράτευμα. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θὰ ἀρκεσθῶ μέχρις ἐκεῖ. Ἔχω νὰ ὑποβάλλω καὶ μίαν παράκλησιν, ὅπως ὄχι μόνον τὰ ἀδικήματα μεταξὺ στρατιωτῶν καὶ ἰδιωτῶν νὰ ὑπάγωνται εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια, ἀλλὰ καὶ τὰ μεταξὺ στρατιωτῶν ἀδικήματα, ὅταν ταῦτα δὲν ἀνάγονται εἰς τὴν πειθαρχίαν ἢ εἰς τὸν κύκλον τοῦ στρατιωτικοῦ καθήκοντος, εἰς τὴν ἐντολήν. Ἔχω δὲ περὶ τούτου παράδειγμα ἀπὸ τὸ Ναυτικὸν νὰ παρουσιάσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἰσήχθη ἐνώπιον τοῦ Ναυτοδικείου Πειραιῶς ἀξιότιμος ἀνώτατος ἀξιωματικός, διότι εἰς ἰδιωτικὴν ὑπόθεσιν ἐφέρθη ἀνοικείως πρὸς κατώτερόν του. Εἷς ὑποναύαρχος ἐζήτησε μίαν βενζινάκατον ἰδιωτικὴν διὰ νὰ ἐκτελέσῃ μίαν ἐκδρομὴν μετὰ τῆς οἰκογενείας του. Ὁ ἰδιοκτήτης τῆς βενζινακάτου, ὁ ὁποῖος εἶχε παραχωρήσει αὐτήν, ἐπειδὴ ἠσθένησεν ὁ μηχανικός του εὑρὼν ἕνα δίοπον μηχανικὸν ἀνέθηκεν εἰς αὐτὸν τὴν μηχανήν. Ἐκείνην τὴν ὥραν φθάνει ὁ ναύαρχος, ἀναγνωρίζει ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ μηχανικοῦ τὸν δίοπον τῆς ὑπηρεσίας του. «Διατί, τῷ λέγει, ἀνέλαβες αὐτὴν τὴν ἰδιωτικὴν ὑπηρεσίαν;» Καὶ τὸν ραπίζει ἐπανειλημμένως. Ἐνώπιον τοῦ Ναυτοδικείου παρέστη συνήγορος τοῦ κατηγορουμένου ναυάρχου εἷς ἀνώτερος δικαστικὸς λειτουργὸς καὶ ἐνθυμοῦμαι καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ συνήγορος ἐκεῖνος ὑπὲρ τοῦ κατηγορουμένου ναυάρχου. Εἶπε τὸ ἑξῆς, κύριοι, ἐνώπιον τοῦ Ναυτοδικείου· ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι ἰδιωτικῆς φύσεως. Δὲν δύνασθε νὰ τιμωρήσητε ἕνα ναύαρχον διότι ἐράπισεν ἕνα δίοπον. Ὑποθέσατε, κύριοι, ὅτι δὲν ἔγινεν ὅπως ἔγινε τὸ ἐπεισόδιον καὶ ὅτι ὁ ναύαρχος ἐξῆλθεν εἰς περίπατον μὲ τὰς δύο θυγατέρας του καὶ βλέπει ἕνα δίοπον ὁ ὁποῖος κάμνει κόρτε μὲ τὰς θυγατέρας του καὶ τῷ δίδει ἕνα μπάτσο· θὰ τὸν καταδικάσητε; Ὑποθέσατε ὅτι τοῦ πονάει ὁ κάλος καὶ ἕνας δίοπος τὸν πατάει εἰς τὸν κάλον καὶ ραπίζει ὁ ναύαρχος τὸν δίοπον· θὰ τὸν καταδικάσητε; Καὶ τὸ δικαστήριον συσκεφθὲν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ναυάρχου Κατσάκα ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασίν του διὰ τῆς ὁποίας ἠθωοῦτο ὁ ναύαρχος. Ἀλλ’ ὅμως ὁ ναύαρχος ἐκείνην τὴν ὥραν εἶχε διαπράξει ἀδίκημα κατὰ κατωτέρου, κατὰ πολίτου. Ἀλλὰ δὲν ἦτο ἀδίκημα κατὰ κατωτέρου, ἦτο ἀδίκημα κατὰ πολίτου. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον θὰ εἶχον νὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι καὶ τὰ ἰδιωτικῆς φύσεως ἀδικήματα νὰ δικάζωνται παρὰ πολιτικῶν δικαστηρίων. Τὸ τοιοῦτον δὲ οὐδόλως παραβλάπτει τὴν πειθαρχίαν τοῦ Στρατεύματος, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην τουλάχιστον. Ἡ πειθαρχία τοῦ Στρατεύματος παραβλάπτεται καὶ ἐκλονίσθη ἀπὸ τὴν τυφλὴν ὑπακοὴν τῶν κατωτέρων πρὸς τοὺς ἀνωτέρους. Τὸ δόγμα τῆς τυφλῆς ὑπακοῆς δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, παρὰ μία συνέχεια τῆς φεουδαρχικῆς ἐκείνης ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀνώτερος ἐδικαιοῦτο τὸ πᾶν ἐπὶ τοῦ κατωτέρου. Ἀλλ’ οἱ φεουδάρχαι ἐκεῖνοι καὶ οἱ παλαιοὶ στρατιωτικοὶ καὶ οἱ πλεῖστοι, ἵνα μὴ εἴπω ὅλοι τῶν σημερινῶν ἀνωτέρων, εἶχον τὴν συνείσθησιν τοῦ καθήκοντος καὶ εἶχον τὴν συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν. Καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι οἱ ἀρχαῖοι ἡμῶν προϊστάμενοι πάντοτε ἀνελάμβανον τὰς εὐθύνας ἀπέναντι τῆς ὑπηρεσίας ἀδίκων διαταγῶν, εἴτε ἐγγράφων, εἴτε καὶ προφορικῶν.

§153Λ. ΜΕΛΑΣ. Καὶ σήμερον.

§154Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, κύριε Μελᾶ. Παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε. Ἡ συναίσθησις τῆς εὐθύνης λόγῳ τῆς διαφθορᾶς τῆς σημερινῆς ἐποχῆς, δὲν ὑπάρχει σήμερον καὶ πλειστάκις παρετήρησα τὸ λυπηρὸν παράδειγμα τῶν κατωτέρων ἀνωτέρων, δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν ἀνωτάτων, τῶν κατωτέρων ἀνωτέρων διδόντων διαταγὰς ὑπευθύνους πρὸς κατωτέρους, αἱ ὁποῖαι ὅταν ἐκτελῶνται καὶ παραβλάπτεται ἡ πειθαρχία καὶ δημιουργοῦν ἓν ἄτοπον καὶ ζητοῦνται εὐθῦναι, τότε ἀρνοῦνται ὅτι ἐξέδωκαν τὰς διαταγάς. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὴν σημερινὴν διαφθοράν, δύναμαι νὰ εἴπω, τῶν συνειδήσεων, γεννᾷ τὴν ἐπακολουθήσασαν, τὴν μεταπολεμικὴν ἐποχήν, θὰ ἦτο καλύτερον νὰ μὴ ὑπῆρχεν ἐκείνη ἡ τυφλὴ ὑπακοὴ εἰς τὰς διαταγὰς τῶν ἀνωτέρων ἄνευ ἐγγράφου διαταγῆς, διότι ὅταν ὑπάρχῃ ἔγγραφος διαταγή, εἶναι ὑπεύθυνος ὁ ἀνώτερος. Καταλήγων τὴν ὁμιλίαν τονίζω ὅτι ὄχι μόνον εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ ἄρθρου 98 ὡς μὴ παραβλάπτοντος οὐδόλως τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον ὡς μέλλοντος νὰ ἀνοικοδομήσῃ καὶ ἀνορθώσῃ τὴν κλονισθεῖσαν δυσπιστίαν τοῦ Λαοῦ ἐπὶ τὸ Στράτευμα, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἰδιωτικῆς φύσεως ὑποθέσεις μεταξὺ στρατιωτικῶν νὰ παραπέμπωνται εἰς τὰ λαϊκὰ δικαστήρια.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσιτσεκλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§156Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις, κ. Πρόεδρε. Ὁ κ. Τσιτσεκλῆς διαρκῶς λαμβάνει τὸν λόγον.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσητε μόνον ἐπὶ ἓν τέταρτον, κ. Τσιτσεκλῆ.

§158Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν θὰ εἴπω πολλά, διότι οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες μὲ προέλαβον καὶ εἶπον ὅσα ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπω καὶ ἐγώ. Δὲν εἶναι ἀκριβές, νομίζω, τὸ ρηθὲν ὅτι ἔκπαλαι ἀπὸ τῶν παλαιοτάτων χρόνων καὶ δὴ ἀπὸ τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος καὶ τῆς ἀρχαίας Ρώμης οἱ στρατιωτικοὶ ἀπελάμβανον ἰδιαιτέρας δοσιδικίας διὰ τὰ ἀδικήματα αὐτῶν. Ἀπήλαυον ἰδιαιτέρας δοσιδικίας χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς Πατρίδος, μόνον διὰ τὰ στρατιωτικὰ ἀδικήματα καὶ ὑπομιμνήσκω τὰ κρατοῦντα ἐν ταῖς ἀρχαίαις Ἀθήναις, αἵτινες καὶ τότε εἶχον πολέμους.

§159Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Οἱ στρατιωτικοὶ δὲν ὑπήγοντο εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ πολεμάρχου;

§160Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ὄχι.

§161Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Πλανᾶσθε.

§162Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἀλλὰ μὴ προκαλεῖτε. Ἐδῶ εἶναι εἰδικὸν Γαλλικὸν βιβλίον περὶ τῶν Στρατοδικείων, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν ἱστορίαν τῶν συμβαινόντων, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκράτουν εἰς τὴν ἀρχαίαν ἐποχὴν καὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐν Ρώμῃ. Λοιπὸν ἐδικάζοντο ἀπὸ τὸν ἀρχηγόν, μὴ ὑπαρχόντων ὠργανωμένων Στρατοδικείων, μόνον διὰ τὰ καθαρῶς στρατιωτικὰ ἀδικήματα. Καὶ τοσοῦτον τοῦτο εἶναι ἀληθές, ὥστε εἰς μίαν κωμῳδίαν τοῦ Ἀριστοφάνους λέγει ἐκεῖ τὸ δρῶν πρόσωπον «νὰ δύνασαι νὰ θραύσῃς τὴν κεφαλὴν τοῦ στρατηγοῦ καὶ νὰ τὸν ὀνειδίσῃς καὶ νὰ τὸν ραπίσῃς καὶ νὰ πᾷς εἰς τὰς κοινὰς φυλακάς, ἐφόσον πρόκειται περὶ κοινοῦ ἀδικήματος».

§163Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε Τσιτσεκλῆ, ἐπιτρέπετε; Ἐγὼ σᾶς εἶπον τοῦτο· ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ παρεπέμποντο εἰς τὸ Στρατοδικεῖον. Αὐτὴ ἡ περικοπὴ τοῦ Ἀριστοφάνους, τὴν ὁποίαν εἴπατε, τίνα σχέσιν ἔχει; Οἱ στρατιωτικοὶ ὑπήγοντο εἰς τὰ Στρατοδικεῖα.

§164Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Διὰ τὰ στρατιωτικὰ ἀδικήματα.

§165Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δι’ οἱονδήποτε ἀδίκημα.

§166Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον.

§167Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἀποδείξατε τὸ ἐναντίον.

§168Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω.

§169Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν λέγω ὅτι εἷς πολίτης δύναται νὰ σπάσῃ τὴν κεφαλὴν ἑνὸς στρατιωτικοῦ καὶ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ στρατιωτικὰ δικαστήρια.

§170Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Διὰ στρατιωτικὰ ἀδικήματα μόνον.

§171Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ στρατιωτικῶν.

§172Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁσάκις ὁμιλῶ, θὰ μοὶ ἀναγνωρίσητε ὅτι ἔχω τὴν εὐσυνειδησίαν νὰ λέγω ἀκριβῆ πράγματα. Ἐπειδὴ ὁ χρόνος δὲν μὲ ἀπολείπει, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ ἀναγνώσω ὅλας αὐτὰς τὰς σελίδας.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ.

§174Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Μέχρι τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως καὶ μέχρι τοῦ Μ. Ναπολέοντος, ὁ ὁποῖος βεβαίως ὑπῆρξε μία μεγάλη προσωπικότης καὶ μία στρατιωτικὴ ἰδιοφυΐα, τὰ ἀδικήματα τὰ κοινὰ τῶν στρατιωτικῶν ὑπήγοντο εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Καμπάνης εἶπεν ὡς τὸ λόγιον τοῦ Ναπολέοντος, τὸ ὁποῖον εἶπεν εἰς τὸ Conseil d’ état ὅταν συνεζητεῖτο ἡ στρατιωτικὴ ποινικὴ νομοθεσία, εἶναι τοῦτο (ἀναγινώσκει): «Τὰ στρατιωτικὰ ἀδικήματα... κλπ.» Πάντα τὰ ἄλλα ἀδικήματα καὶ ὅταν διαπράττωνται παρὰ τῶν στρατιωτῶν, εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τῶν κοινῶν δικαστηρίων.

§175Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἀκριβῶς ὑπήγοντο ἐξαιρετικῶς καὶ θὰ σᾶς εἴπω καὶ τὸν λόγον· διότι ἡ στρατιὰ τοῦ Ναπολέοντος ὑπῆρχε λόγος νὰ μὴ διαπράττῃ ἀδικίας. Καὶ τὰ ἐπανέφερον κατόπιν.

§176Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς διέκοψα.

§177Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἀλλ’ ὄχι νὰ δημιουργεῖτε ἐντυπώσεις μὲ πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν αὐτὴν τὴν σημασίαν. Δὲν τὰ ἀρνεῖται οὐδεὶς αὐτὰ τὰ πράγματα.

§178Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Εἶναι ἀκριβῆ αὐτά;

§179Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Εἶναι ἀκριβέστατα. Τὰ ὑπήγαγεν εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια διὰ λόγους ὡρισμένους καὶ τὰ ἐπανέφερε κατόπιν.

§180Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἡμεῖς θὰ ὑπομνήσωμεν τὸ καθῆκόν του εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, διότι ἡ συζήτησις ἐκηρύχθη περαιωμένη.

§181Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἀφοῦ ἐπετράπη εἰς 10 ἄλλους νὰ ὁμιλήσουν....

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι τὸ καθῆκον τοῦ Προέδρου εἶναι τὸ ἑξῆς· ὁσάκις ἐκηρύχθη λήξασα συμφώνως μὲ τὸ ψήφισμα μία συζήτησις, ἐννοῶ ὅτι ὀφείλω νὰ ὑποταχθῶ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ὅμως, καθ’ ἣν εἷς τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν ἤθελε ζητήσει μετὰ τὴν ἀπόφασιν νὰ λάβῃ τὸν λόγον, δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ ἵνα δώσω τὸν λόγον.

§183Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνεται ὑπόμνησις τοῦ καθήκοντος εἰς τὸν Πρόεδρον χωρὶς νὰ προσβάλλεται ὁ Πρόεδρος. Διότι, ὅταν λέγῃ τις «ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν Πρόεδρον τὸ καθῆκόν του», σημαίνει ὅτι ὁ Πρόεδρος ἐλησμόνησε τὸ καθῆκόν του.

§184Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Μέχρι τοῦ 1797 ὑπήγοντο εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια, κατόπιν ἐγένετο ἡ στρατιωτικὴ ποινικὴ Δικαιοσύνη ἀπὸ τὴν Γαλλίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν παρελάβομεν τὴν στρατιωτικὴν νομοθεσίαν, ὅπως γνωρίζουσι καλύτερον ἐμοῦ οἱ στρατιωτικοί. Ὁ κλονισμὸς τῆς πειθαρχίας, τὸν ὁποῖον ἀνέφερόν τινες τῶν προλαλησάντων καὶ δὴ τῆς τέως τάξεως τῶν στρατιωτικῶν, ἐπαναλαμβάνω δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι θὰ κλονισθῇ ἡ στρατιωτικὴ πειθαρχία ἂν οἱ στρατιωτικοὶ ἀδιακρίτως βαθμοῦ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια. Νομίζω ὅτι ἐν δημοκρατουμένῳ πολιτεύματι ὡς εἶναι τὸ νῦν δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀξιοῖ ἰδιαιτέρας προνομίας ἂν δὲν συντρέχουν εἰδικοὶ λόγοι. Ἔχομεν μίαν δικαστικὴν ἐξουσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει ἐμπιστοσύνην ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ἐγένετο καὶ εἷς κλάδος Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη κυρίως διὰ νὰ δικάζῃ τὰ ἀδικήματα, διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι κατάλληλα τὰ πολιτικὰ δικαστήρια. Τὰ ἀδικήματα ταῦτα εἶναι κυρίως εἰπεῖν τὰ στρατιωτικά, περὶ ὧν προβλέπει ἡ Στρατιωτικὴ Ποινικὴ Δικαιοσύνη, ἀλλὰ διά τινα ἀδικήματα διατί θέλετε νὰ ἀξιώσουν οἱ στρατιωτικοὶ ἰδίων προνομίων.

§185Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διότι ὅταν καταδικασθῇ εἷς πολίτης ἀπὸ τὸ Στρατοδικεῖον, γράφουν ὅτι ἐδικάσθη ὁ Γεώργιος Τάδε, ὅταν καταδικασθῇ ὁ ἀξιωματικὸς καταδικάζεται ὡς στρατιωτικός. Τοὺς ἔχετε ἰδιαιτέραν στολὴν καὶ μεγαλυτέρας ποινάς. Ὅταν δικάζεται ἀξιωματικός, δικάζονται ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί.

§186Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπιχείρημα αὐτό. Ἀπὸ τὰ κοινὰ δικαστήρια δικάζονται οἱ νομάρχαι, οἱ Ὑπουργοί, οἱ Ἀρχιεπίσκοποι, διατί θέλετε νὰ μὴ δικάζωνται καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ τὰ κοινὰ ἀδικήματα.

§187Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διατί τὸ λέγετε προνόμιον, διότι τὰ Στρατοδικεῖα δικάζουν αὐστηρότερα.

§188Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Οἱ δικηγόροι δὲν δικάζονται ἀπὸ τὰ Ἐφετεῖα;

§189Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ὄχι. Οἱ δικηγόροι δικάζονται ἀπὸ τὰ κοινὰ δικαστήρια διὰ τὰ κοινὰ ἀδικήματα καὶ μόνον κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δικηγορικῶν των καθηκόντων δικάζονται ἀπὸ τὰ Ἐφετεῖα.

§190Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ νὰ δικάζεται κανεὶς ὑπὸ δικαστηρίου, τοῦ ὁποίου ἡ προδικασία εἶναι μυστική, εἶναι προνομία;

§191Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Τέλος ἔχω νὰ ἀναφέρω καὶ τὰ ἑξῆς. Ἔχω νεωτάτην μελέτην στρατιωτικοῦ συμβούλου διακεκριμμένου τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους, δημοσιευθεῖσαν εἰς τὴν «Δικαιοσύνην», ἐκ τῆς ὁποίας σταχυολογῶ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὅλοι ἐπίσης εἶναι σύμφωνοι.... κλπ.» Αὐτὰ λέγει ὁ κ. Ἀνανιάδης, στρατιωτικὸς σύμβουλος. Ἐπίσης τὸ Γερμανικὸν Σύνταγμα εἰς τὸ ἄρθρον 105 ὁρίζει (ἀναγινώσκει). Καὶ τέλος διὰ νὰ κατέλθω τοῦ βήματος νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσεν ἡ μεταρρύθμισις, ἂν γίνῃ δεκτὴ ἀπὸ τὴν Βουλήν, θὰ ἀποτελέσῃ ἓν ἀδίκημα τῆς προστασίας τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν. Εἶναι ματαία, διότι κατόπιν διαρκοῦς μελέτης ἐσταχυολόγησα, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν στρατιωτικῶν ἀδικημάτων ἔχουν ὑπαχθῆ εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια καὶ τὰ ἀπαριθμεῖ ὁ συγγραφεὺς ὡς ἑξῆς.

§192Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τί σᾶς ἐμποδίζει εἰς τὸ μέλλον νὰ ὑπαχθῶσι καὶ ἄλλα.

§193Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Διότι τώρα, ὁπότε ψηφίζεται τὸ Σύνταγμα, πρέπει νὰ κατοχυρώσωμεν ἐπὶ πλέον τὰς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου.

§194Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἂν ἐπέλθῃ αὔριον μετάνοια πρὸς κατάργησιν ἀπαιτεῖται ἐπανάστασις.

§195Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἔχουσιν ἤδη ὑπαχθῆ παραβάσεις τῶν νόμων «περὶ τελωνειακῶν, δημοτικῶν φόρων» (ἀναγινώσκει). Περὶ αὐτῶν τῶν ὀλίγων κατηναλώσαμεν τρεῖς ἡμέρας. Ἔπαινος τοῦ ἀξιωματικοῦ θὰ εἶναι ὅταν διαπράττῃ κανὲν ἀδίκημα νὰ δικάζεται ἀπὸ τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁρίσει ἡ Πατρίς του δι’ ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν.

§196Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅταν εἷς ἀξιωματικὸς διαλύσῃ μίαν διαδήλωσιν θὰ τὸν καταγγείλουν ὅλοι οἱ πολῖται διὰ νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ δικαστήρια.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§198Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἤθελον νὰ ἀναμιχθῶ εἰς συζήτησιν συνταγματικήν. Κατὰ τὸ διάστημα ὅμως τῆς συζητήσεως διετυπώθησαν γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἀπόρροια ἀκαδημαϊκῆς συζητήσεως καὶ μελέτης, ἀλλ’ εἶναι ἀπόρροια προσφάτων ἐντυπώσεων. Θεωρῶ ὅτι εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον διὰ συνταγματικὴν διάταξιν, τῆς ὁποίας ἡ ἐφαρμογὴ θὰ εἶναι, ὡς ἐλπίζεται, μακρᾶς διαρκείας, νὰ ἐμπνεώμεθα τόσον πολὺ ἀπὸ ὅ,τι συνέβη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ ἰδίως ἀπὸ μεμονωμένα γεγονότα. Κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀνεύρῃ τις εἰς πᾶσαν Χώραν καὶ εἰς πᾶσαν Δικαιοσύνην. Θὰ ἦτο φοβερὰ ἄδικον νὰ καταργηθῇ τὸ προνόμιον αὐτὸ εἰς μόνους τοὺς στρατιωτικούς. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ μιᾶς ἑτέρας μομφῆς, ἡ ὁποία ἐντελῶς ἀντιτίθεται πρὸς τὴν πραγματικότητα, τῆς ὑπερβολικῆς δηλαδὴ ἐπιεικείας τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης, ἐνῷ ἀπολύτως ἐξεταζομένη εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι εἶναι αὐστηροτέρα καὶ δι’ αὐτὸ ἐδημιουργήθη, διὰ νὰ εἶναι αὐστηρά. Καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἀντίρρησις, αὕτη εἶναι ὅτι ἡ αὐστηρότης τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐφαρμόζεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ὅταν πρόκειται νὰ δικασθοῦν στρατιωτικοὶ ἐπιτιθέμενοι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον κατὰ τῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ δικαιολογεῖται μόνον ἐκ τοῦ πνεύματος, τοῦ κρατήσαντος, καὶ ἐκ τῶν δημιουργηθεισῶν ἐντυπώσεων κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Εἶναι ἀδικήματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτικὴ Δικαιοσύνη εἴτε ἡ τακτική, εἴτε ἡ τῶν ἐνόρκων, δὲν δίδει σημασίαν καὶ ἐν τούτοις ἡ Στρατιωτικὴ Δικαιοσύνη εἴτε διὰ τῶν Στρατοδικείων εἴτε διὰ τῶν διοικητικῶν δικαστηρίων φαίνεται ὑπερμέτρως αὐστηρά. Ὑπάρχουν σοβαρὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα δὲν προβλέπει κἂν οὔτε ὁ κοινὸς ποινικὸς νόμος καὶ ἐν τούτοις τιμωροῦνται ἀπὸ τοὺς στρατιωτικοὺς αὐστηρότατα. Ἡ ἀθώωσις ὑπὸ τῶν λοιπῶν πολιτικῶν ἢ στρατιωτικῶν δικαστηρίων δὲν ἐμποδίζει, κύριοι, τὰ ἀνακριτικὰ Συμβούλια νὰ τιμωροῦν, δι’ ἀποφάσεως νὰ τιμωροῦν....

§199Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτὰ δικαστήρια.

§200Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρόκειται ἀκριβῶς περὶ τῆς νοοτροπίας αὐτῶν, περὶ τῆς ἀλληλεγγύης τουτέστιν τῶν στρατιωτικῶν καθ’ ὧν διετυπώθησαν ἐπικρίσεις καὶ τῶν ὁποίων τὸ ἀστήρικτον σᾶς ἀποδεικνύω διὰ τῆς καθημερινῆς αὐτῆς ἐκδηλώσεως τῆς τιμωρίας ἀξιωματικῶν δι’ ἀδικήματα, διὰ τὰ ὁποῖα οὔτε ὁ κοινὸς ποινικὸς νόμος δὲν προβλέπει, ὡς εἶναι ἀθέτησις ὑποσχέσεως, χρέη, διὰ τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην ἐπιβάλλονται βαρύταται ποιναὶ μέχρις ἐξοντώσεως αὐτοῦ τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ἑκατοντάδας τοιούτων τιμωριῶν ὑπέγραψα καὶ ὑπογράφω καθ’ ἑκάστην. Ἀλλά, κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ θίξω καὶ ἕτερον ζήτημα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι δίδονται εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς ἐντολαὶ καὶ δίδονται ἀπὸ τὰς προϊσταμένας αὐτῶν ἀρχάς. Θὰ ἔχωμεν τὸ περίεργον, τὸ ἀντιφατικὸν φαινόμενον νὰ λαμβάνῃ ὁ στρατιωτικὸς μίαν ἐντολὴν ἀπὸ μίαν ἀρχήν, νὰ εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐντολῆς αὐτῆς εἰς ἄλλην ἀρχήν, θὰ συμβῇ, κύριοι, ὑμεῖς, οἱ ὁποῖοι πολλάκις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀνεφέρατε κινδύνους τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, νὰ ἀποταθῆτε πρὸς τὸν ἀδίκως προφυλακιζόμενον στρατιώτην καὶ θὰ ζητήσητε τὴν προστασίαν αὐτοῦ ἐναντίον τῶν κοινωνικῶν ἀνατροπέων, θὰ θέσητε δὲ τότε τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς εἰς τὸ δίλημμα· νὰ ἐκτελέσουν τὰς διαταγὰς ἢ ὄχι; Ἂν ἐκτελέσουν γνωρίζουν ὅτι ἀσφαλῶς θὰ παραπεμφθοῦν ἐνώπιον οἱουδήποτε δικαστηρίου διὰ νὰ δικασθοῦν, διότι ἔθιξαν ἕνα πολίτην. Καὶ θὰ συμβῇ καὶ τὸ ἄλλο, κύριοι, ἤτοι ὁ λαβὼν τὴν ἐντολὴν νὰ προστατεύσῃ τὸ Κράτος θὰ σκεφθῇ νεορρωμαϊκά, ἂς τὸ εἴπω, καὶ θὰ εἴπῃ ἂς ἀπαλλαγῶ τῶν εὐθυνῶν καὶ ἂς μὴ κάμω τὸ καθῆκον μου. Τὴν ἑπομένην δὲ θὰ ἔλθῃ ἡ στρατιωτικὴ ἱεραρχία νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιφάσεις, πρὸ τῶν ὁποίων θὰ εὑρεθοῦν τὰ ὄργανα τῆς τάξεως. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας αὐτὰ πρὸ παντὸς μὴ ἐπηρεαζόμενοι ἀπὸ ἐντυπώσεις, ἀπὸ παραδείγματα μεμονωμένα, ἀπὸ προλήψεις, περὶ τῆς ἐπιεικείας τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§202Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὡμίλησε καὶ ὡμίλησεν ἀναμφισβητήτως ἐπηρεαζόμενος ἐκ τοῦ ἀξιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ ἀποδώσῃ εἰς ἡμᾶς, τοὺς ἔχοντας ἀντίθετον γνώμην, μίαν μορφήν, κατὰ τῆς ὁποίας ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν πάσῃ δυνάμει νὰ διαμαρτυρηθῶμεν. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ ζητήματος ἐγειρομένου, διότι ὑπάρχει δυσπιστία πρὸς τὸν Στρατόν. Ἀντιθέτως, πρόκειται περὶ ζητήματος ἐγειρομένου, διότι ὑπάρχει δυσπιστία πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην ἐκ μέρους τοῦ Στρατοῦ. Κατὰ τῆς δυσπιστίας ταύτης, τῆς μὴ δικαιολογημένης, ἀντετάχθημεν. Καὶ ὅταν ἀπαντᾶτε εἰς τοιαύτας ἡμῶν μομφάς, δὲν δικαιοῦσθε νὰ μέμφησθε ἡμᾶς καὶ νὰ λέγητε ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀδικοῦμεν τὸν Στρατὸν καὶ ὅτι δὲν θέλομεν νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι ὁ Στρατὸς ἀποτελεῖ ὄντως μίαν ὑψίστην ἐθνικὴν ἀποστολήν.

§203Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι, δὲν σᾶς ἀπέδωσα οὐδεμίαν μομφήν.

§204Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς ἐπηρεάσθη ἐκ τοῦ προσφάτου παρελθόντος. Ἀνέφερα κατὰ τὴν προγενεστέραν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ὁμιλίαν μου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν διετυπώσαμεν ἀπὸ τοῦ 1911. Παγία ὑπῆρξεν ἡ γνώμη αὐτὴ παρ’ ὅλῳ τῷ Ἑλληνικῷ Λαῷ ὅτι ὁ Στρατὸς δικαιοῦται ἐξαιρετικῆς δοσιδικίας, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ μόνον τὰ ζητήματα, τὰ ἀναγόμενα εἰς καθαρῶς στρατιωτικὰ ἀδικήματα. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος δικαιολογῶν τὴν ἐξαιρετικὴν δοσιδικίαν τῶν στρατιωτικῶν ὅσον ἀφορᾷ τὰ κοινὰ ἀδικήματα. Εἶναι δὲ τόσον παγία ἡ γνώμη αὐτή, ὥστε διετυπώθη καὶ εἰς τὸ ἤδη ἰσχῦον Σύνταγμα, διετυπώθη δὲ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σήμερον παραδόξως ἐνεθυμήθησαν ὅτι αἱ διατάξεις αὐταὶ καταστρέφουν τὸν Στρατόν. Κύριοι, ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι αἱ διατάξεις αὐταὶ καταστρέφουν τὸν Στρατόν, αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας καθιέρωσε τὸ ἐν ἰσχύϊ Σύνταγμα, αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας καθιερώθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέρος ἕξ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, ἂν εἶναι τοῦτο ἀληθές, τότε ὀφείλομεν ἀνδριάντα εἰς τὸν Πάγκαλον, διότι διὰ τῆς ἐπεμβάσεως αὑτοῦ τῆς ἀνατρεπτικῆς ἔσωσε τὸν Στρατὸν ἀπὸ τὸ αἶσχος τῆς διατάξεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἀφιέρωσαν οἱ κ.κ. Κονδύλης, Χαβίνης, Καραπαναγιώτης καὶ Μητσοτάκης. Ὅταν, κύριοι, ὁ Στρατὸς ὑπῆρξεν ἀποκλειστικὸν προνόμιον ὡρισμένης τάξεως, τότε ἐγένετο ἡ διάταξις αὐτὴ τῆς ἐξαιρετικῆς δοσιδικίας τῶν στρατιωτικῶν καὶ τότε καθιερώθη. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὰ πράγματα μετεβλήθησαν, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὸ στρατεύεσθαι δὲν ἀποτελεῖ πλέον προνόμιον οὐδενὸς ἐν τῇ Πολιτείᾳ, ἀλλ’ εἶναι καθῆκον καὶ ὑποχρέωσις παντὸς πολίτου. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι δὲν εἶσθε μόνον σεῖς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, στρατιωτικός. Ἀλλ’ εἴμεθα πάντες ἡμεῖς οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παρακαθήμενοι καὶ μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὅταν ἀδικεῖτε ἀπέναντι ἡμῶν, ἐξ ἴσου στρατιωτικῶν, ὡς εἶσθε καὶ σεῖς, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἠθικῶν ὑπηρεσιῶν, ὅταν ἀδικεῖτε, δὲν δικαιοῦσθε νὰ ἀπολαύσητε ἄλλης δοσιδικίας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἀπολαύομεν ἡμεῖς· διατί ὅταν μὲ ραπίσητε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ δικάζεσθε ἀπὸ τοὺς συναδέλφους σας, ἂν δὲ τὸ ἀντίθετον συμβῇ, νὰ δικάζωμαι ἐγὼ ὑπὸ τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης; Μὴ ἀρνῆσθε, διότι τὸ ἐξαιρετικὸν τῆς δοσιδικίας τῶν στρατιωτικῶν ἐπὶ μόνον τῶν ζητημάτων τῶν στρατιωτικῶν ὑπάρχει λόγος σπουδαιότατος ἐν Ἑλλάδι νὰ γίνῃ δεκτόν. Ὑπάρχει λόγος ὅτι σωρεία ὅλη στρατιωτικῶν μετεβλήθη βίᾳ εἰς πολίτας καὶ ὅτι κατηργήθη καὶ ὁ νόμος «περὶ μονομαχίας» καὶ ὅτι αὐτοὶ οἱ χθεσινοὶ στρατιῶται, οἱ τιμήσαντες τὰ Ἑλληνικὰ ὅπλα, εὑρίσκονται ἐκτεθειμένοι εἰς τὰς ἐπιθέσεις καὶ τὰς βιαιοπραγίας τῶν συναδέλφων των, ὅτι θέλουσι δικασθῆ ὑπὸ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰς αὐτὰς ἀντιλήψεις καὶ τὰ αὐτὰ πάθη κατ’ ἐκείνης τῆς τάξεως τῶν στρατιωτικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν καὶ οἱ τυχὸν δικασθησόμενοι. Τοῦτο δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας, κύριοι, ὅτι ἂν διατηροῦμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τοῦ ἐν ἰσχύϊ Συντάγματος, τὴν ὁποίαν, ὡς εἶπον, ἐψήφισαν οἱ στρατιωτικοί, τοὺς ὁποίους δὲν δύνασθε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ κατηγορήσητε ὡς μεροληπτοῦντας κατὰ τοῦ Στρατοῦ, διότι ὑπῆρξαν κατ’ ἐξοχὴν στρατοκράται, ἄν, λέγω, διατηροῦμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς, δὲν ἐμπνεόμεθα ἢ ὑπὸ τῆς ἰδέας τῆς ἀπολύτου Δικαιοσύνης. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἰσχυρίσθη ὅτι δὲν ὑπάρχουν παραδείγματα κατὰ τὰ ὁποῖα νὰ εἶναι ἐπιεικέστεροι οἱ στρατιωτικοὶ δικασταὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ναί, τοῦτο εἶναι ἀληθές, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ δικάσουν πολίτας, ἀλλ’ ὅταν ἐπρόκειτο νὰ δικάσουν συναδέλφους των ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου εἶναι γνωστὴ ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν τὰ Στρατοδικεῖα. Δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω σωρείαν παραδειγμάτων, δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι ὑπῆρξε στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ἡ φρουρὰ Ἀθηνῶν μετέβαλεν εἰς ἐρείπια τὰ γραφεῖα μιᾶς ἐφημερίδος καὶ δικασθέντες ὑπὸ τοῦ Στρατοδικείου αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί, χειροκροτούντων τῶν Στρατοδικείων, ἠθωώθησαν. Δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω πλεῖστα ὅσα τοιαῦτα παραδείγματα καὶ ὅταν ἔχητε τοιαῦτα δεδομένα, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, νομίζετε ὅτι πράττετε ἔργον ὠφέλιμον ὄχι πλέον διὰ τὸν πολίτην, ἀλλὰ διὰ τὸν Στρατόν, ὅταν ζητῆτε τὴν ἐξακολούθησιν τῆς μεσαιωνικῆς ἐκείνης διατάξεως; Ἄν ὁ Στρατὸς ὑπάρχῃ στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀγάπης τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Μὴ θελήσητε τὴν ἀγάπην αὐτὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ νὰ τὴν μεταβάλητε εἰς μῖσος.

§205Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶπον ἐγὼ τοιοῦτον τι.

§206Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἀκριβῶς εἶπον νὰ μὴ δοθῇ τοιαύτη νῦξις καὶ θεωρηθῇ ὅτι ἡ μεταβολὴ ἀποδεικνύει μετατροπὴν τῶν αἰσθημάτων πρὸς τὸν Στρατόν. Μὴ θελήσητε νὰ ἐμπνεύσητε πρὸς τὸν Λαὸν τὴν δυσπιστίαν ἐπὶ τὸν Στρατόν, μὴ θελήσητε νὰ πιστεύσῃ ὁ Λαὸς ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀδικεῖται ὑπὸ στρατιωτικοῦ, δικάζεται κατὰ τρόπον ἄνισον ὁ στρατιωτικός, διότι δικάζεται ὑπὸ συναδέλφων αὐτοῦ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἤδη ἀπὸ προχθὲς ἠμφισβήτησε τὸν ἰσχυρισμὸν ἡμῶν ὅσον ἀφορᾷ τὸ esprit de corps. Νομίζω ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ταῦτα λέγων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἂν εἰς Σῶμά τι ὑπάρχει τὸ πνεῦμα αὐτὸ τοῦ Σώματος, ὑπάρχει κατ’ ἐξοχὴν καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν Στρατόν.

§207Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ καλῶς ἐννοούμενον.

§208Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ λησμονεῖτε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἀπὸ τοῦ καλῶς ἐννοουμένου εἰς τὸ κακῶς ἐννοούμενον ὀλίγα πέλλει καὶ εἶναι εὔκολον εἰς τὸν ἄνθρωπον νὰ παρασύρεται ὅταν εἰς τὴν μέσην του φέρῃ ὅπλα. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὁ στρατιωτικός, ὁ ὁποῖος ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματος αὑτοῦ ὀφείλει νὰ εἶναι βίαιος δυσκόλως συγκρατεῖται ὅταν γνωρίζῃ ὅτι δικάζεται ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ ἀνήγαγον τὴν βίαν εἰς θρησκείαν. Διότι θρησκεία τοῦ Στρατεύματος εἶναι ἡ βία, διότι ἄνευ βίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Στρατός, διότι τὰ στρατιωτικὰ ἔργα εἶναι βίαια. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τοὺς ὁποίους, χωρὶς νὰ θέλωμεν ποσῶς νὰ δυσπιστήσωμεν πρὸς τὸν Στρατόν, χωρὶς νὰ θέλωμεν ποσῶς νὰ θίξωμεν τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν, ζητοῦμεν, χάριν αὐτοῦ τούτου τοῦ Στρατοῦ, νὰ ὑπάγεται εἰς ἐξαιρετικὴν δωσιδικίαν ὅταν τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ πειθαρχία, ὄχι ὅμως ὅταν οὐδεμία τούτου ὑπάρχει ἀνάγκη. Κύριοι, θὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι πρὸ ἀρκετοῦ χρόνου δικαστικὸς στρατιωτικὸς σύμβουλος ἐκ τῶν ἀληθῶς τιμώντων τὸ Σῶμα τῶν στρατιωτικῶν δικαστῶν, μοὶ διηγεῖτο μετ’ ἀγανακτήσεως ὅτι παρ’ ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις αὐτοῦ ἠθωώθη παταγωδῶς ἐν τῷ Στρατοδικείῳ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος κατὰ πρωτοφανῆ τρόπον εἶχε βιαιοπραγήσει κατὰ κατωτέρου του ὄχι ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων του, ἀλλ’ ἐν τῷ κοινωνικῷ βίῳ.

§209Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αὐτὰ εἶναι μεμονωμένα παραδείγματα.

§210Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλά, κ. Πετρίδη, ὑμεῖς, ὁ ὁποῖος ὑπήρξατε καὶ δικαστής, παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε ἂν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην δύναται νὰ προσαφθῇ ὅτι δικάζει κατ’ ἄλλον τρόπον, προκειμένου περὶ πολίτου ἢ περὶ στρατιωτικοῦ.

§211Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Κατὰ πολίτου εἶχε βιαιοπραγήσει;

§212Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, κατὰ κατωτέρου του ἐν μέσῃ ὁδῷ.

§213Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Θὰ ὑπάγεται εἰς τὸ Στρατοδικεῖον.

§214Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως ὀρθὴ ἡ παρατήρησις ὅτι καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, κατὰ τὰ νῦν ἰσχύοντα, θὰ ὑπάγωνται καὶ τῶν στρατιωτικῶν. Καὶ ἴσως θὰ ἦτο παρακεκινδυνευμένον νὰ δεχθῶ τὴν γνώμην, τὴν διατυπωθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ Σπετσῶν, τὴν ὁποίαν, ὡς ἀπεικονίζουσαν ἰδέας πραγματικῶς προσκειμένας πρὸς τὰς νέας ἰδέας τῆς ἐλευθερίας, θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ δεχθῶ, ἂν μὴ ἐφοβούμην ὅτι τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ θίξῃ τὴν πειθαρχίαν. Νομίζετε ὅτι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ δικάσῃ βιαιοπραγοῦντα στρατιωτικὸν τὸ Πλημμελειοδικεῖον θέλει δικάσει αὐτὸν κατὰ τὸ αὐτὸ μέτρον, καθ’ ὃ θέλει δικάσει πολίτην βιαιοπραγοῦντα;

§215Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἤθελον τοῦτο νὰ δηλώσω, ἂν ὄντως ὑπάρχῃ τὸ esprit de corps ἐκ μέρους τῶν στρατιωτικῶν, δὲν δύνασθε ὅμως νὰ ἀρνηθῆτε ὅτι αὐτὸ τὸ esprit de corps δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἐκ μέρους τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων, δικαζόντων πολίτας καὶ στρατιωτικούς.

§216Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, διότι παραδέχομαι ὅτι πᾶς πολίτης εἶναι καὶ στρατιώτης, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν στρατιωτικῶν πᾶς πολίτης εἶναι κατά τι κατώτερον, ὡς ὀρθῶς ἐλέχθη ὑπὸ ἀξιοτίμων συναδέλφων.

§217Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐλέχθη, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβές.

§218Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, σεῖς ὁ ὁποῖος εἶσθε ἐκ τῶν μορφωμένων ἀξιωματικῶν καὶ ὁ ὁποῖος γνωρίζετε πῶς γίνεται ἡ διαπαιδαγώγησις τοῦ στρατιωτικοῦ, προκαλεῖσθε μὲ τὴν παρρησίαν ἡ ὁποία σᾶς διακρίνει, νὰ ὁμολογήσητε ὅτι ἡ πληγὴ τοῦ στρατιωτικοῦ εἶναι τοιαύτη, ὥστε θεωρεῖ τὸν πολίτην πάντως κατώτερον αὐτοῦ.

§219Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς δώσω τὴν ἑρμηνείαν, κ. βουλευτά. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ θεωρία ἡ ἐξενεχθεῖσα προχθὲς καὶ ἐπαναλαμβανομένη καὶ σήμερον, δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν πραγματικότητα. Τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον ἐμπνέεται εἰς τοὺς διαπαιδαγωγημένους διὰ νὰ ἔχωμεν ἀξιωματικούς, βεβαίως εἶναι καὶ πρέπει νὰ εἶναι αἴσθημα ὑπερηφανείας διὰ τὸ ἐπάγγελμα, τὸ ὁποῖον ἐξέλεξεν, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ ὀρθῇ αὐτοῦ ἑρμηνείᾳ δὲν εἶναι ἐπάγγελμα βιοποριστικόν, ἀλλ’ ἐπάγγελμα ἐνέχον τι τὸ ἰδανικόν. Ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν βεβαίως θὰ εἶναι ὑπερήφανος ὁ ἀξιωματικός. Διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς ἑρμηνείας αὐτῆς, ὅτι ἡ ὑπερηφάνεια αὐτὴ θέτει τὸν πολίτην κατώτερον. Καὶ θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω ὅτι εἰς πλείστας περιστάσεις ἔδειξαν ἀκριβῶς οἱ ἀποτελοῦντες τὸν Στρατὸν τοιαύτην αὐταπάρνησιν, ὥστε οἱ προπηλακιζόμενοι ποτὲ νὰ μὴ διαμαρτυρηθοῦν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω ἂν οἱαδήποτε κοινωνικὴ τάξις θὰ τὸ ἠνείχετο.

§220Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, διαφωνῶ πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, διότι εἰς τὴν συνείδησιν τὴν ἐμήν, ὀφείλω νὰ εἶμαι εἰλικρινής, στρατιωτικὸς ὁ ὁποῖος προπηλακιζόμενος σιωπᾷ, καταπίπτει. Θὰ εἶναι δὲ ἀληθῶς πρωτοφανὴς ἡ θεωρία αὐτή, ὅτι ὑπάρχουν στρατιωτικοί, οἱ ὁποῖοι παραμένουν εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς των καὶ οἱ ὁποῖοι προπηλακισθέντες ἐσιώπησαν. Ὄχι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ στρατιωτικὸς ἐκεῖνος καταπίπτει καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Λαοῦ καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τῶν συναδέλφων του. Καὶ συνεπῶς ἐκ τῆς ἀντιλήψεως αὐτῆς ὁρμώμενος ὁ στρατιωτικὸς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰς διατάξεις τῶν νόμων, εἶναι δυνατὸν νὰ καταπατήσῃ τοὺς νόμους, εἶναι δυνατὸν νὰ βιαιοπραγήσῃ. Δι’ αὐτὸ θέλω ἐγὼ ἁρμόδια τὰ κοινὰ δικαστήρια ἐπὶ τῶν κοινῶν ἐγκλημάτων τῶν στρατιωτικῶν.

§221Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου ὡς ἔχει. Ἀλλὰ μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν προκειμένου περὶ ἀδικημάτων τὰ ὁποῖα θὰ διαπράττουν οἱ στρατιωτικοὶ ἐν διατεταγμένῃ ὑπηρεσίᾳ.

§222Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀναμφισβητήτως.

§223Α. ΜΑΡΚΟΥ. Νομίζω ὅτι τὰ ἀδικήματα αὐτὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια.

§224Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν διατεταγμένῃ ὑπηρεσίᾳ, ἂν διαπράξῃ ἀδίκημα ἀξιωματικός, βεβαίως, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, δὲν ὑπάγεται εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια, διότι δὲν ἀφοροῦν τὸν ἰδιωτικὸν βίον. Τοῦτο ἀφορᾷ τὸν βίον τὸν στρατιωτικόν. Δι’ αὐτὸ θεωρῶ ὅτι τὸ σχετικὸν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιχείρημα δὲν εἶναι βάσιμον, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν προκειμένου περὶ τῆς ἀρχῆς τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω. Διότι ἂν διαπράξῃ ἀδίκημα στρατιωτικὸς ἐν διατεταγμένῃ ὑπηρεσίᾳ κατὰ πολιτῶν, ἁρμόδια θὰ εἶναι, βεβαίως, τὰ στρατιωτικὰ δικαστήρια, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος ἀναγομένου οὐχὶ εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον.

§225Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐντολῆς, ὅπερ ὑπηνίχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἐντολὴ πρὸς ἐκτέλεσιν μιᾶς ἀδίκου πράξεως εἶναι μία ἐντολὴ ἔξω τοῦ κύκλου τῶν καθηκόντων καὶ τῶν δικαιωμάτων του. Ἂν πρόκειται περὶ ἐντολῆς, διδομένης ἐντὸς τοῦ κύκλου τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἐντείλαντος, ἡ ἐντολὴ αὐτὴ προβλέπεται ἀπὸ τὸν ποινικὸν νόμον καὶ ἀναιρεῖται ὁ ἄδικος χαρακτὴρ τῆς πράξεως καὶ ἑπομένως παρέλκει ἡ θέσις τῆς διατάξεως ταύτης τῆς εἰδικῆς, διότι πρόκειται περὶ ἐντολῆς, προβλεπομένης ἀπὸ τὸ ὑπάρχον ἤδη ποινικὸν δίκαιον.

§226Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ σεβόμενος τὰ περὶ πειθαρχίας παραδεδεγμένα καὶ γνωρίζων ὅτι ὁ Στρατὸς ἄνευ πειθαρχίας δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ἄνευ ἀντιρρήσεως τὴν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν ὅτι ἐκ τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθουν ἀδικίαι, τοὐναντίον δύναται νὰ προέλθουν ἀγαθά. Λοιπὸν ζητῶ γενικῶς προκειμένου περὶ ἀδικημάτων ἀναγομένων εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον καὶ συμφερόντων τῆς Πολιτείας, οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ μὴ ἀπολαύσουν ἐξαιρετικῆς δοσιδικίας, διότι οὐδαμοῦ στηρίζεται ἡ ἐξαίρεσις αὐτή.

§227Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, κατηναλώσαμεν τρεῖς ὥρας. Θὰ ἐπρότεινον λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ὁμιλήσῃ εἷς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντίθετον γνώμην.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαϊωάννου ἔχει τὸν λόγον.

§229Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω πρότασιν περὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§230Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐγὼ σᾶς ὑπόσχομαι νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν. Δὲν θὰ ἀνηρχόμην τὸ βῆμα, ἂν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἀθελήτως ἀναμφισβητήτως καὶ οὐχὶ ἠθελημένως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐσφαλμένων πληροφοριῶν καὶ ἀντιλήψεων, τὰς ὁποίας ἔχει ἢ ἀπεκόμισεν ἐκ τοῦ παρελθόντος, δὲν ἀνεκοίνου εἰς τὴν Βουλὴν ἀνακριβῆ πράγ(Διαμαρτυρίαι). Ἐγὼ ἐξεφράσθην σαφῶς καὶ εἶπον ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἀθελήτως ἀνεκοίνωσεν ἀνακριβῆ πράγματα, δὲν εἶπον τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ σᾶς ἀναγκάσῃ νὰ διαμαρτυρηθῆτε, οὔτε ἔθιξα κἄν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν. Εἶπον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἴπω, χωρὶς νὰ ἐκτραπῶ τῶν ὅρων τῆς εὐπρεπείας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς ἕκαστον βουλευτήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς συνοψίζων ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὰς συζητήσεις καὶ τὰς γνώμας πάντων τῶν προλαλησάντων καὶ τῶν ἐχόντων ἀντίθετον πρὸς ἐμὲ γνώμην, διὰ νὰ ἀντικρούσῃ τὰ ἐπιχειρήματα ἡμῶν ἀνέφερε τὴν γνώμην ὅτι αὐστηρότερον ἔκρινον τὰ στρατιωτικὰ δικαστήρια καὶ ὅτι σωρεία ἀποφάσεων καταδικαστικῶν καὶ σωρεία πειθαρχικῶν ἀποφάσεων ὑπάρχει ἐναντίον τῶν στρατιωτικῶν. Ἐνῷ ἂν ἠθέλομεν θέσει ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν λαϊκῶν δικαστηρίων τὰ ἀδικήματα τὰ ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν κατὰ πολιτῶν διαπραττόμενα, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν δυσχερῆ θέσιν νὰ ἴδωμεν τοὺς στρατιωτικοὺς ἔχοντας ὡρισμένην ἐντολὴν πρὸς ἐκτέλεσιν καὶ μὴ δυναμένην νὰ ἐκτελέσωσι ταύτην ἐκ φόβου τῆς καταδίκης τὴν ὁποίαν θὰ εἶχον νὰ ὑποστοῦν ἐκ μέρους τῶν λαϊκῶν δικαστηρίων. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ὑπάρχει σωρεία αὐστηρῶν ἀποφάσεων τόσον δικαστικῶν ὅσον καὶ πειθαρχικῶν, ἀλλὰ μόνον διὰ τὰ στρατιωτικὰ ἀδικήματα. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἐξακολουθῶν προσέθηκεν ὅτι ὄχι μόνον διὰ στρατιωτικὰ ἀδικήματα, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλα τοῦ κοινοῦ δικαίου ὑπάρχουν οὐχὶ καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις, ἀλλὰ σωρεία πειθαρχικῶν διώξεων καὶ τιμωριῶν, ἀνέφερε δὲ ὡς παράδειγμα τὰς ἀναιρέσεις ὑποσχέσεων ἐκ μέρους ἀξιωματικῶν καὶ τὰς ψευδεῖς ὑποσχέσεις εἰς γάμον. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν κοπτόμεθα ὑπὲρ τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ἐντακτικὴν ὑποχρέωσιν εἶχεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς καὶ οἱοσδήποτε προκάτοχος αὐτοῦ τοιαῦτα ἀδικήματα νὰ τὰ πατάξῃ, διότι αὐτὰ τὰ ἀδικήματα εἶναι συνυφασμένα μὲ αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν καὶ πειθαρχίαν τοῦ Στρατεύματος, εἴτε ὁ ὁπλίτης εἶναι ὁ δράστης, εἴτε ὁ ἀξιωματικός. Ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ζητοῦμεν νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει πειθαρχικῶς νὰ τιμωρῇ τοιούτου εἴδους δικήματα. Ζητοῦμεν ἐπὶ τῶν ἀδικημάτων τούτων προκειμένου νὰ ἐπιβληθῇ ποινή, ποινὴ ὅμως ἀπὸ δικαστικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ τῆς ἐννοίας τοῦ δικαίου ἐννοουμένης, νὰ τὴν ἐπιβάλουν τὰ τακτικὰ δικαστήρια καὶ οὐχὶ τὰ στρατιωτικά. Δὲν ἔχουν δὲ οἱ στρατιωτικοὶ οὐδένα ἀπολύτως κίνδυνον νὰ διατρέξουν, διότι ἐπικαλοῦμαι πρὸς τοῦτο, ὅπως εἶπα καὶ προχθές, τὸ Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς. Τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα κατὰ τῆς ὑπαγωγῆς του εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια ἐξηνέχθησαν καὶ τότε, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ἴδιον ζήτημα καὶ ἐν τούτοις ἡ πρακτικὴ τόσων δεκάδων ἐτῶν ἀπέδειξεν ὅτι οὐδέποτε τὰ λαϊκὰ δικαστήρια ἠδίκησαν τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ οὐδέποτε μετενόησαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς ὑπαγωγῆς τῆς Χωροφυλακῆς εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια καὶ ἐπὶ πλέον ἠλαττώθησαν εἰς τὸ μηδὲν πᾶσαι αἱ βιαιοπραγίαι καὶ οἱ βασιβουζουκισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐκ μέρους τῆς Χωροφυλακῆς διεπράττοντο. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀντὶ νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐκ τῆς δράσεώς του καὶ φυσικὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ διαφορετικὴν ἀντίληψιν παρὰ ὅτι πάντες ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των, ἄν, λέγω, ἐσυμβουλεύετο τὸ εὑρετήριον τοῦ Αʹ Διαρκοῦς Στρατοδικείου, θὰ ἔβλεπεν ὅτι διὰ τὰ ἀδικήματα, τῶν ὁποίων τὴν ἐκδίκασιν ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ ὑπαγάγωμεν εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια, μεταξὺ τῶν ἑκατὸν ὑποθέσεων αἱ δέκα εἶναι καταδικαστικαί. Ἐγὼ βλέπετε ἀναφέρομαι εἰς ἐπίσημον ἔγγραφον, ἐνῷ οἱ ἀντίθετα ὑποστηρίζοντες δὲν λέγουν παρὰ κάτι τι τὸ αὐθαίρετον καὶ δὲν παραπέμπουν ἡμᾶς νὰ τὸ ἐξακριβώσωμεν παρὰ καθ’ ὃν τρόπον ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται ὅτι οἱ ἀστέρες τοῦ οὐρανοῦ ἀριθμοῦνται εἰς τρία ἑκατομμύρια καὶ εἰς τὸν ἀποροῦντα λέγω ἂς ἀναλάβῃ καὶ αὐτὸς νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα ἵνα πεισθῇ ὅτι πράγματι οἱ ἀστέρες τοῦ οὐρανοῦ φθάνουν τὸν ἀριθμὸν τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων. Ἐγὼ σᾶς παραπέμπω νὰ πληροφορηθῆτε οὐχὶ εἰς τὸ στερέωμα, ἀλλ’ εἰς τὸ εὑρετήριον τοῦ Αʹ Σώματος Στρατοῦ. Ἐξακολουθῶν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ θέλων νὰ ἀντικρούσω καὶ τὸν δεύτερον ἰσχυρισμὸν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ περὶ τοῦ κινδύνου τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ διατρέξουν οἱ στρατιωτικοὶ μὴ ἐκπληροῦντες ὡρισμένας ἐντολάς, λέγω εἰς αὐτόν· ἂν ὁ στρατιωτικὸς διατεταγμένος ἔν τινι ὑπηρεσίᾳ ἔχῃ ὡρισμένην ἐντολὴν γραπτὴν ἢ ἄγραφον, δὲν εἶναι παραπεμπτικὸς οὔτε ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων, οὔτε ἐνώπιον τῶν Στρατοδικείων. Ὑπῆρξέ ποτε τοιοῦτον; Δὲν θὰ διστάσῃ δὲ οὐδεὶς νὰ ἐκπληρώσῃ οἱανδήποτε ἔχει ἐντολήν, διότι καὶ ὁ πλέον ἀγράμματος καὶ ὁ πλέον ἀμερόληπτος στρατιωτικὸς γνωρίζει ὅτι οὐδεμίαν αὐτὸς ὑπέχει εὐθύνην. Ἀλλὰ τὴν εὐθύνην ἅπασαν ὑπέχει ὁ δοὺς τὴν ἐντολὴν αὐτήν.

§231Α. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κάμετε μίαν παρεξήγησιν μοὶ φαίνεται καὶ μάλιστα προέρχεται ἀπὸ νομικόν. Διότι δὲν πρόκειται περὶ ρητῆς ἐντολῆς. Πρόκειται περὶ γενικῆς ἐντολῆς, τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὁποίας θὰ κρίνῃ ὁ ἐπὶ κεφαλῆς.

§232Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐξεφράσθη σαφῶς, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ ἀποδώσω τὰ διανοήματά μου. Δὲν ὡμίλησα περὶ συγκεκριμένης ἐντολῆς, διότι ὅταν ὑπάρχῃ συγκεκριμένη ἐντολή, δὲν ὑπάρχει ἀδίκημα, οὔτε διὰ τὸν ἐκτελοῦντα, οὔτε διὰ τὸν διατάσσοντα. Ὡμίλησα περὶ γενικῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἡγήτωρ ἑνὸς Σώματος νὰ προφυλάξῃ μίαν ὡρισμένην περιφέρειαν εἰς ὡρισμένην ὥραν ἀπὸ διαφόρους στασιαστικὰς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀναφανῶσι μεταξὺ πλήθους προχωροῦντος ἐν διαδηλώσει ἢ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον. Λέγω, ἂν ἡ ἐνέργεια τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ περιλαμβάνεται ἐντὸς τοῦ κύκλου τῆς διαταγῆς τὴν ὁποίαν ἔλαβε, τότε δὲν εὑρισκόμεθα παρὰ ἐνώπιον εἰδικῆς ἐντολῆς, ἡ ὁποία ἐν τῇ γενικότητί της περιλαμβάνει καὶ τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἀξιωματικοῦ, διὰ τὴν ὁποίαν ἐνέργειαν ὁ ἀξιωματικὸς ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ δὲν εἶναι παραπεμπτέος.

§233Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἂν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐντολῆς προβῇ εἰς οἱουδήποτε εἴδους ἀδικοπραγίας, καὶ πάλιν ὑπέχει εὐθύνην.

§234Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Ὄχι δὲν φέρει ἐν τῇ τελευταίᾳ ταύτῃ περιπτώσει. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ αὐτοῦ, οὔτε εἶναι τοῦτο τὸ συζητητέον θέμα καὶ διὰ τοῦτο δὲν θὰ σᾶς ἀντικρούσω διὰ νὰ σᾶς πείσω. Σᾶς λέγω ὅτι ἔχετε ἀπολύτως ἄδικον. Δὲν φέρει ἐν τῇ τελευταίᾳ περιπτώσει ὁ στρατιωτικὸς εὐθύνην. Τελευτῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἀπαντῶ εἰς σχετικὸν ὑπαινιγμὸν καὶ ἐγὼ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ καὶ λέγω ὅτι, ἂν καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ βλέπουν τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τὸ Στράτευμα ὡς σύνολον ἱσταμένους ὑψηλὰ εἰς τὴν θέσιν των, μεταξὺ αὐτῶν κατέχει τὴν πρώτην θέσιν καὶ ἡ πτέρυξ αὐτὴ καὶ ὁ Λαὸς τὸν ὁποῖον ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύωμεν. Ἂν δέ, κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τόσης ἐπιμονῆς ὑπεστηρίξαμεν τὴν ὑπαγωγὴν τῶν στρατιωτικῶν διὰ τὰ ἐναντίον πολιτικῶν διαπραττόμενα ἀδικήματα εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια, τοῦτο ἐπράξαμεν ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὄχι μόνον τὸ πρόσφατον παρελθόν, ὅπως μᾶς κατηγόρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀπώτερον τοιοῦτον τὸ ὁποῖον εἰς τὰ αὐτὰ μὲ τὸ πρόσφατον παρελθὸν σφάλματα περιπίπτει. Ἐπιμένοντες δὲ εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, ἐπιμένομεν χάριν αὐτοῦ τοῦ Στρατεύματος. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ παύσωσιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀδικοπραγοῦντες οἱ στρατιωτικοί, οἱ ἐλάχιστοι εὐτυχῶς, κατὰ τῶν πολιτῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ τιμωροῦνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ πρόκειται νὰ ἀδικοπραγήσουν καὶ θὰ ἀποτελέσῃ τοῦτο μίαν τῶν πολλῶν βάσεων, αἱ ὁποῖαι χρειάζονται διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ πλήρως ἡ ἁρμονία μεταξὺ τῶν πολιτῶν καὶ τῶν στρατιωτικῶν. (Χειροκροτήματα).

§235Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§236ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§237Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Αὐτὰ κάμνει ἡ ἀρχὴ τῆς παραδιάσεως τοῦ κανονισμοῦ τῶν συζητήσεων. Ὁ κανονισμὸς παρεβιάσθη ἐπανειλημμένως.

§238Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἡ τρίτη φορά, κύριοι βουλευταί, καθ’ ἣν ἐκφράζεται παρὰ τοῦ αὐτοῦ βουλευτοῦ μομφὴ κατὰ τοῦ Προεδρείου ἐπὶ παραβάσει τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ, ἂν τὸ Προεδρεῖον παραβιάζῃ τὸν Κανονισμόν.

§239ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ζήτημα.

§240Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζω ὅτι δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὴν διάνοιαν οὐδενός.

§241Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Ὑπάρχει, ἀφοῦ τρὶς ἢ τετράκις διετυπώθη μομφὴ κατὰ τοῦ Προεδρείου ὡς παραβιάζοντος τὸν Κανονισμόν.

§242ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι παρεβιάσθη ὁ Κανονισμός, ἀλλὰ μὲ τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς.

§244ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§245Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Δὲν ἀποτελεῖ δικαίωμα τῆς Βουλῆς ἡ παραβίασις τοῦ Κανονισμοῦ. Αὐτὸ εἶπον.

§246Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πολὺ καλά. Ἀποτελεῖ νέαν ἀπόφασιν. Λησμονεῖτε ὅτι αὐταὶ αἱ διατάξεις περὶ τῶν ὁρίων τῆς συζητήσεως δὲν εἶναι τόσον αὐστηραὶ διατάξεις, οὔτε οὐδέποτε ἐφηρμόσθησαν. Βεβαίως δὲν ἐφαρμόζονται ὅταν παρουσιάζεται ἔκτακτος περίστασις καὶ ἡ Βουλὴ ἔχει ἀνάγκην νὰ διαφωτισθῇ. Δι’ αὐτὸ ἔγινε καὶ ἡ παραβίασις αὕτη πρὸς πλήρη φωτισμὸν τῆς Βουλῆς.

§247Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν μομφήν. (Θόρυβος).

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφόσον ὁ διατυπώσας τὴν μομφὴν κατὰ τοῦ Προεδρείου δὲν ἐννοεῖ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, ὑπάρχει βέβαια ζήτημα μομφῆς.

§249Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα μομφῆς.

§250ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει, δὲν ὑπάρχει.

§251Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐλπίζω νὰ εἶναι ἱκανοποιημένον πλέον τὸ Προεδρεῖον.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς 3ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς ἀποδοχῆς αὐτῆς ἢ μή. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν 3ην παράγραφον λέγουσι «Ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι».

§253Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πάντως ἡ ψηφοφορία γίνεται μὲ τὴν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν ὅτι ἐξαιροῦνται τὰ ἀδικήματα στρατιωτικῶν κατὰ πολιτῶν τὰ διαπραχθέντα ἐν διατεταγμένῃ ζώνῃ.

§254ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Κ. Καλκάνης καὶ Θ. Χαβίνης. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Καλκάνη καὶ Θ. Χαβίνη, τοῦ κ. γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. βουλευτῶν κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 89. Εἶπον «Ναὶ» 82, εἶπον «Ὄχι» 7. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὴ ἡ 3η παράγραφος τοῦ ἄρθρου 98 ὡς διεσκευάσθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§258Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μὲ τὴν ἑρμηνείαν, κ. Πρόεδρε.

§259Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ὄχι ἑρμηνείαν.

§260Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Καμμίαν ἑρμηνείαν.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 11ην ὥραν μ. μ.

(Ὥρᾳ 10.20′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.40′ μ. μ.)

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§263Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ἂς σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ἐγένετο δεκτὴ καὶ ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις τοῦ κ. Ράλλη.

§264Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, δὲν ἐψηφίσθη ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις. Ἐκ μέρους τῶν ψηφισάντων ἔγινεν ἡ δήλωσις ὅτι τὴν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν θὰ τὴν ψηφίσουν ἰδιαιτέρως.

§265Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Μπούμπουλη, ὁ κ. Ράλλης, ὁ ὁποῖος ἡρμήνευσε τὰς ἀπόψεις τὰς ἰδικάς σας, ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπεν ὅτι τὸ ψηφίζει μὲ τὴν ἑρμηνευτικὴν αὐτὴν δήλωσιν.

§266Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Καὶ ἡ Βουλὴ συνεφώνησεν εἰς αὐτό.

§267Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ἐδήλωσεν ὅτι ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις θὰ ψηφισθῇ ἰδιαιτέρως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι οἱ ψηφίσαντες πρέπει νὰ ἐρωτηθοῦν, ἀλλ’ ἀπουσιάζουν.

§268Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Πῶς ἔχει ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις, κ. Πρόεδρε;

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): «Ἡ ἔννοια τῆς 3ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 98 εἶναι ὅτι δὲν περιλαμβάνονται εἰς αὐτὴν τὰ ἀδικήματα στρατιωτικῶν κατὰ πολιτῶν, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν στρατιωτικῆς ἐντολῆς».

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις).

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 98. Ὑπὸ τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων δικάζονται τὰ κακουργήματα, τὰ πολιτικὰ ἐγκλήματα, ὡς καὶ τὰ τοῦ Τύπου, ὁσάκις ταῦτα δὲν ἀφορῶσι τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ἐκτὸς τῶν κατὰ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ ἄνω ἀδικημάτων τοῦ Τύπου, δικαζομένων πάντοτε ὑπὸ τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων, εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ὁποίων δύνανται διὰ νόμου νὰ ὑπαχθοῦν καὶ ἄλλα ἀδικήματα. Κακουργήματα ὑπαχθέντα δι’ εἰδικῶν νόμων εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ἐφετείων θέλουν ἐξακολουθήσει δικαζόμενα ὑπὸ τῶν δικαστηρίων τούτων, ἐφόσον νόμος δὲν ἤθελεν ἐπαναφέρει ταῦτα ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων. Τὰ περὶ Στρατοδικείων, Ναυτοδικείων καὶ Δικαστηρίων λειῶν κανονίζονται δι’ εἰδικῶν νόμων, οἵτινες ὅμως δὲν δύνανται νὰ ὑπαγάγουν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Στρατοδικείων καὶ Ναυτοδικείων ἀδικήματα διαπραττόμενα ὑπὸ στρατιωτικῶν καὶ στρεφόμενα κατὰ τῆς ζωῆς, ὑγείας, τιμῆς, ἁγνείας καὶ σωματικῆς ἀκεραιότητος τῶν ἰδιωτῶν ἢ ἐν γένει κατὰ τοῦ προσώπου αὐτῶν ἢ ἀφορῶντα εἰς φθορὰν ἢ βλάβην τῆς περιουσίας των. Οὐδέποτε ἰδιῶται δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα Στρατοδικείων καὶ Ναυτοδικείων. Εἰδικὸς νόμος δύναται νὰ κανονίσῃ τὰ τῶν εἰδικῶν δικαστηρίων παίδων. Ἐπὶ τῶν δικαστηρίων τούτων δύνανται νὰ μὴ ἔχωσιν ἐφαρμογὴν αἱ διατάξεις τῆς παραγράφου πρώτης τοῦ ἄρθρου 92, τῆς παραγράφου πρώτης τοῦ ἄρθρου 95, τῶν ἄρθρων 96 καὶ 97, καθὼς καὶ τοῦ παρόντος ἄρθρου τοῦ Συντάγματος.

§272ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 98ον ἄρθρον).

§273Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει ἀποφασίσει ἡ Βουλὴ τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν νὰ συζητηθῇ σήμερον τὸ ἄρθρον 119.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ μόλις πρὸ μιᾶς ὥρας ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις.

§275Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ἂν δὲν συζητηθῇ ἀπόψε, πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν αὔριον.

§276Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὔριον.

§277Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πρέπει νὰ λάβωσιν γνῶσιν οἱ βουλευταί. Πῶς θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις;

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸ ἄρθρον 119 ἡ συζήτησις θὰ γίνῃ αὔριον. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κατόπιν θὰ γίνῃ μακρὰ συζήτησις, διότι δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς ὅτι θὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις εἰς μίαν καὶ μόνην συνεδρίασιν.

§279Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Συνεπῶς θὰ ἔχωμεν συζήτησιν αὔριον καὶ τὴν ἑπομένην.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 105ον (ἀναγινώσκει): «Τὸ Κράτος διαιρεῖται εἰς περιφερείας, ἐντὸς τῶν ὁποίων οἱ πολῖται διαχειρίζονται ἀπ’ εὐθείας τὰς τυπικὰς ὑποθέσεις, ὡς ὁ νόμος θέλει ὁρίσει».

§281ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων): «Ἡ κοινότης ἀποτελεῖ ἀπαραιτήτως.... κλπ.»

§283ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων): «Τὸ δικαίωμα τοῦ ἀποφασίζειν εἰς τοὺς ἀνωτέρω ὀργανισμοὺς ἐπὶ ζητημάτων ὑπαγομένων.... κλπ.»

§285Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ παρακαλέσω νὰ περιληφθῇ διάταξις, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀποφασίζειν ἀνήκει ἀπαραιτήτως εἰς αἱρετὰ ὄργανα ἐκλεγόμενα διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας ἢ καὶ ἀμέσως. Δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τοῦ Συντάγματος. Ἀφίνεται ἐλευθερία εἰς τὸν νομοθέτην νὰ εἰσαγάγῃ θεσμόν.

§286Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Τί νόημα ἔχουσιν αὐτά;

§287Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ἑξῆς· ἡ ἐλευθερία συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι τὰς ἀποφάσεις τὰς λαμβάνει αἱρετὸν Σῶμα. Ἐπίσης μεγαλυτέρα ἐλευθερία εἶναι τὸ σύνολον τῶν πολιτῶν, ὅπως καὶ εἰς ἄλλα Κράτη συμβαίνει, νὰ λαμβάνουν ἀποφάσεις.

§288Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐκκλησία τοῦ δήμου;

§289Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα. Δὲν θὰ συζητήσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἂν εἶναι δυνατὸν ἢ ὄχι. Ἀφίνομεν ἐλευθερίαν εἰς τὸν νομοθέτην. Εἰς ἄλλα Κράτη αἱ κοινότητες ἔχουσιν ὡς κυρίαρχον ὄργανον τὴν Συνέλευσιν τῶν δημοτῶν, οἱ ὁποῖοι συνέρχονται ἐν συνελεύσει καὶ ἐγκρίνουσι τὸν Προϋπολογισμόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς πολλὰς κοινότητας. Δὲν λέγω νὰ γίνῃ τώρα διὰ τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ διὰ νόμου.

§290ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων): «Τὸ Κράτος ἀσκεῖ, καθὼς ὁ νόμος θέλει ὁρίσει, μόνον ἀνωτάτην ἐποπτείαν ἐπὶ τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, μὴ ἐμποδίζουσαν τὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὴν ἐλευθέραν δρᾶσιν αὐτῶν».

§292ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων): «Τὸ Κράτος δύναται νὰ συντρέχῃ οἰκονομικῶς τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως».

§294ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 105. Τὸ Κράτος διαιρεῖται εἰς περιφερείας, ἐντὸς τῶν ὁποίων οἱ πολῖται διαχειρίζονται ἀπ’ εὐθείας τὰς τοπικὰς ὑποθέσεις, ὡς ὁ νόμος θέλει ὁρίσει. Ἡ κοινότης ἀποτελεῖ ἀπαραιτήτως τὴν πρώτην βαθμίδα τῶν τοιούτων ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ εἶναι κατ’ ἐλάχιστον ὅρον δύο βαθμῶν, ἀνεξαρτήτως τῶν δήμων καὶ τῶν συνδέσμων τῶν κοινοτήτων. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἀποφασίζειν εἰς τοὺς ἀνωτέρω ὀργανισμοὺς ἐπὶ ζητημάτων ὑπαγομένων εἰς τὴν σφαῖραν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἀνήκει ἀπαραιτήτως εἰς αἱρετὰ ὄργανα, ἐκλεγόμενα διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας ἢ καὶ ἀμέσως εἰς τὸ σύνολον τῶν εἰς ἕκαστον ἐξ αὐτῶν ἀνηκόντων πολιτῶν. Τὸ Κράτος ἀσκεῖ, καθὼς ὁ νόμος θέλει ὁρίσει, μόνον ἀνωτάτην ἐποπτείαν ἐπὶ τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, μὴ ἐμποδίζουσαν τὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὴν ἐλευθέραν δρᾶσιν αὐτῶν. Τὸ Κράτος δύναται νὰ συντρέχῃ οἰκονομικῶς τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως.

§296ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 105ον ἄρθρον).

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 106. Ἡ διοίκησις τοῦ Κράτους ὀργανοῦται κατὰ σύστημα ἀποκεντρωτικόν, εἰς τρόπον ὥστε ἡ κρατικὴ ἐξουσία νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον προσιτὴ εἰς τοὺς πολίτας καὶ νὰ λύωνται τὰ ἀφορῶντα τὴν διοίκησιν ζητήματα τὸ ταχύτερον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἀμεσωτέρας ἀντιλήψεως τῶν ἀφορωσῶν αὐτὴν συνθηκῶν. Αἱ κεντρικαὶ ὑπηρεσίαι πρέπει νὰ ἔχουν μόνον τὴν γενικὴν διεύθυνσιν καὶ ἐποπτείαν.

§298ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 106ον ἄρθρον).

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 112ον (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Ν. Καμπάνης ἔχει τὸν λόγον.

§300Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν θὰ δυσκολευθῶ νὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου ἐν συντόμῳ, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ συζητήσωμεν ἄλλην ἡμέραν, διότι ὁ καθεὶς βλέπει πόσοι ὀλίγοι εἴμεθα ἐδῶ. Κατόπιν τῆς ἐξελίξεως τῶν ὑπαλληλικῶν πραγμάτων ἀπὸ τοῦ 1912 μέχρι σήμερον, ζητήματά τινα ἐξελίχθησαν ἐπὶ τὰ βελτίω, ζητήματα δὲ ἄλλα δὲν ἐξελίχθησαν ἐπὶ τὰ βελτίω καὶ δι’ αὐτὸ θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἦτο ἡ Βουλὴ ἐν μεγαλυτέρᾳ ἀπαρτίᾳ διὰ νὰ ἀκούσωμεν καὶ τὰς γνώμας καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων.

§301ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ προχωρήσωμεν.

§302Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἐδαφίου ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου καὶ ἐπὶ τῆς φράσεως τοῦ «ὁριστικοῦ διορισμοῦ» ἔχω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ὅτι θὰ ἐννοῇ ἡ φράσις αὐτὴ τὸν συνεπείᾳ νόμου διορισμὸν ὑπὸ δοκιμασίαν, ὅπως γίνεται καὶ εἰς τοὺς ἐμμίσθους δικαστικοὺς παρέδρους. Δὲν θὰ διορίζωνται ἀμέσως, ἀλλ’ οἱ ὑπάλληλοι θὰ εἶναι ὑπὸ δοκιμασίαν. Αὐτὸ θὰ εἶναι ἀπὸ τοῦ ὁριστικοῦ διορισμοῦ. Μοὶ φαίνεται, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ σχέδιον τῶν Ὑπουργῶν ἔχει κάποιαν διαφορὰν ἀπὸ τὸ ἄρθρον τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ μὲν ἄρθρον τῆς Ἐπιτροπῆς λέγει (ἀναγινώσκει). Τὸ ἐν ἰσχύϊ Σύνταγμα ἔχει καὶ τὰς μεταθέσεις. Αὐτὸ ἔχω παρατηρήσει. Τὸ μὲν ἄρθρον τῆς Ἐπιτροπῆς ὁμιλεῖ περὶ προαγωγῶν καὶ ἀπολύσεων, τὸ δὲ Σύνταγμα ὁμιλεῖ καὶ περὶ μεταθέσεων. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι εἶναι πρακτικωτέρα καὶ μονιμωτέρα ἡ διατύπωσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἵνα τὰς μεταθέσεις ἀφήσωμεν νὰ τὰς ὁρίζῃ ὁ νόμος. Φρονῶ ὅτι θὰ εἶναι ὀρθότερον ἡ Βουλὴ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν διατύπωσιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἔχω ἀντίρρησιν εἰς τὴν τρίτην παράγραφον κυρίως ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν, διότι ἐνῷ ἀνακηρύσσομεν τοὺς ὑπαλλήλους μονίμους διὰ τοῦ Συντάγματος γενικῶς, εἰς τὴν παράγραφον ταύτην ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διατύπωσις (ἀναγινώσκει). Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν ἓν λειτούργημα μεγάλης ἁρμοδιότητος καὶ συνεπῶς ἐπιρροῆς νὰ μὴ τοὺς καταστήσωμεν συνταγματικῶς μονίμους καὶ διὰ νόμου τοὺς ἐξαιροῦμεν. Νὰ κάμωμεν τὸ ἀντίθετον. Πραγματικῶς εἰς τὸν αὐτὸν σκοπὸν καταλήγομεν. Ὑπάρχει μάλιστα, νομίζω καὶ μία τροπολογία τοιαύτη....

§303ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποία ἡ διαφορά;

§304Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου κανὲν ἐπάγγελμα. Ἄς ὑποθέσωμεν ὅτι σήμερον ἰσχύει τὸ Σύνταγμα. Οὔτε οἱ νομάρχαι, οὔτε κανεὶς ὑπάλληλος δύναται νὰ ἀπολυθῇ ἂν δὲν ἐξαιρεθῇ διὰ νόμου. Δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος κάλλιστα δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι πάντες οἱ ὑπάλληλοι εἶναι μόνιμοι, ἐφόσον διὰ νόμου δὲν ἐξῃρέθησαν. Ἐνῷ διὰ τῆς διατυπώσεως τῆς ἰδικῆς μου οἱ ὑπάλληλοι δὲν εἶναι μόνιμοι, ἀλλὰ δύνανται διὰ νόμου νὰ γίνωσι μόνιμοι.

§305Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα;

§306Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Τὸν Πρέσβυν ἐν Παρισίοις δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ τὸν παύσωμεν. Σήμερον ἰσχύει τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν ἐν Παρισίοις Πρέσβυν δὲν δυνάμεθα νὰ τὸν ἀπολύσωμεν.

§307Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφόσον μὲ τοὺς κειμένους ἐξαιροῦνται τῆς μονιμότητος, αὐτοὶ οἱ Πρέσβεις δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν μονιμότητα.

§308Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἡ διατύπωσις τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, ἐφόσον ἐνθυμοῦμαι, εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν σημερινὴν διατύπωσιν. Δὲν εἶναι μόνιμοι ἀκόμη, διότι δὲν ἔγινε τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἀλλὰ σεῖς ἔχετε εἰς τὸ Σύνταγμα τὴν ἑξῆς διάταξιν, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν ὅπου θὰ ἤθελε συγκροτηθῆ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἰσχύει ἡ διάταξις.

§309Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφόσον κατὰ τοὺς κειμένους νόμους οἱ νομάρχαι δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν μονιμότητα, οἱ γενικοὶ γραμματεῖς ἐπίσης, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι διὰ νόμου ὑπάγονται εἰς τὴν μονιμότητα, ἡ ἑρμηνεία εἶναι ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκδοθῇ νέος νόμος, ὅστις νὰ ἐξαιρῇ αὐτοὺς τῆς μονιμότητος. Δὲν ἀφορᾷ τὸ δύναται εἰς τὸ μέλλον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Δὲν παρίσταται ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ ἄλλος νόμος. Αὐτὴ ἡ ἑρμηνεία ἐδόθη φυσικὰ τὸ 1911.

§310Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Γεννᾶται ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον παρῆλθεν ἀπαρατήρητον. Ἔχομεν ἓν Σύνταγμα ἰσχῦον σήμερον. Τί λέγει αὐτὸ τὸ Σύνταγμα τῆς Ἐπιτροπῆς; (Ἀναγινώσκει): «Τῶν προσόντων καὶ τῆς μονιμότητος δύνανται νὰ ἐξαιρεθοῦν διὰ νόμου οἱ Πρέσβεις.... κλπ.» Ἔχομεν ἄλλο ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λέγει—πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα εἰς τὴν ἀρχήν—ὅτι οἱ ὑπάλληλοι γίνονται μόνιμοι ἀφ’ ἧς λειτουργήσῃ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἔχομεν κατόπιν τὸ ἄρθρον 116 διὰ τὸν φόβον ἡμῶν μήπως τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν λειτουργήσῃ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας διὰ κάθε ἐνδεχόμενον. Τί λέγει εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 116 τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα; (Ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ διὰ τοῦ νῦν ἰσχύοντος Συντάγματος ἅπαντες οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι εἶναι μόνιμοι.

§311Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι, κ. βουλευτά.

§312Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω ὅλους τοὺς συναδέλφους τοὺς νομικοὺς νὰ τὸ μελετήσουν αὐτὸ καὶ αὔριον τὸ συζητοῦμεν.

§313Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχουν Πρέσβεις μόνιμοι καὶ μὴ μόνιμοι.

§314Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν Πρέσβεων. Εἶναι γενικοὶ διευθυνταί, εἶναι νομάρχαι.

§315Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πολὺ καλά. Ὑπάρχουν γενικοὶ διευθυνταὶ μόνιμοι. Αὐτοὶ βεβαίως οἱ δυνάμει τῶν κειμένων νόμων μὴ ἐξῃρημένοι τῆς μονιμότητος μόνον, ἐκτὸς ἂν νέος νόμος τοὺς ἐξῄρεσεν· ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι, ὅπως οἱ νομάρχαι, οἱ ὁποῖοι δυνάμει τῶν κειμένων νόμων δὲν εἶναι μόνιμοι. Μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Συντάγματος, ἂς ἐκδοθῇ νέος νόμος, διότι οἱ κείμενοι νόμοι ἐξαιροῦν τῆς μονιμότητος τοὺς νομάρχας. Ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν καὶ ἡ ὁποία ἰσχύει εἶναι ὅτι ἐφόσον ὑπάρχουν νόμοι οἱ ὁποῖοι δὲν καθορίζουν μονιμότητα ἰσχύουν οἱ νόμοι.

§316Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔπαυσε νομάρχας.

§317Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἐγὼ δι’ αὐτὸ ἤθελον τὴν ἄλλην διατύπωσιν, ὅτι διὰ νόμου δύνανται νὰ γίνουν οἱ τάδε ὑπάλληλοι μόνιμοι.

§318Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἅμα τὸ κάμητε «δύναται νὰ ἐξαιροῦνται» καὶ τὸ «ἐξαιροῦνται» ἐπειδὴ εἶναι ἐνεστὼς χρόνος λύει τὸ ζήτημα.

§319Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον. Δὲν γνωρίζω περὶ τῆς προσωπικῆς καταστάσεως τῶν στρατιωτικῶν, διότι εἶναι νόμοι εἰδικοὶ τοὺς ὁποίους δὲν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ γνωρίσω. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν ὑποβιβασμῶν καὶ ἀπολύσεων ὑπάρχει μία ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου καὶ τοῦ πρώτου, δηλαδὴ ἀντίφασις μειοῦσα τὴν προστασίαν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, τὴν ὁποίαν ἤθελον τὰ τελευταῖα ἐδάφια νὰ ἀσφαλίσουν περισσότερον. Διότι διὰ τοῦ πρώτου ἐδαφίου τὸν ὑποβιβασμὸν καὶ τὴν ἀπόλυσιν τὰς ὑπάγομεν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ κατ’ ἔφεσιν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἐνῷ ἐδῶ θέλετε σύμφωνον γνωμοδότησιν.

§320Α. ΜΑΡΚΟΥ. Αὐτὸ ἀφορᾷ καὶ τοὺς μονίμους ὑπαλλήλους καὶ τοὺς μὴ μονίμους. Ἀπολύεται εἷς νομάρχης. Ἔρχεται εἷς Ὑπουργὸς καὶ λέγει· ἀνακαλῶ τὸ Διάταγμα τῆς ἀπολύσεως. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἡ τροπολογία προεκλήθη κατόπιν τροπολογίας τοῦ κ. Γόντικα, ὁ ὁποῖος ἀνέφερε πολλὰ παραδείγματα.

§321Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Περὶ τῶν στρατιωτικῶν δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν μὴ μονίμων εἶναι ἀδύνατον ὅταν ἀπελύθη νὰ ὑπῆρξεν ἕως τώρα παράδειγμα ὅτι ἀνεκλήθη ἡ ἀπόλυσις. Εἶναι νομίζω μία ἀντίφασις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ λείψῃ.

§322Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἔχει ἀναδρομικὴν ἰσχὺν αὐτό;

§323Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Βεβαίως.

§324Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τότε δὲν εἶναι ἄρθρον.

§325Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν πρόκειται περὶ ἀνακλήσεως Διατάγματος, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐπικυρώσεως Διατάγματος.

§326Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἂν πρόκειται νὰ περιλάβῃ καὶ τοὺς εἰς τὸ παρελθόν, τότε πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἡ διαδικασία τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§327Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§328Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἂς μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἀπὸ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις τὰς διαδεχθείσας ἀλλήλας, ἀνεκλήθησαν ὅλα τὰ Διατάγματα τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων. Κατὰ συνέπειαν, ἐφόσον εἶναι δυνατόν, διατί τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς νὰ τοὺς τάξωμεν εἰς ἄλλην κατηγορίαν;

§329Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἂς γίνῃ νόμος διὰ νὰ παρεμποδισθῇ αὐτό.

§330Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ διαγραφῇ μία προσθήκη καὶ εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «καὶ ἡ μετάθεσις ἄνευ συμφώνου γνώμης τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας». Καθίσταται ὑποχρεωτικὴ λειτουργία εἰδικῶν Συμβουλίων, τῶν ὁποίων ἡ γνωμοδότησις εἶναι ἀπαραίτητος, δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Ὑποχρεωτικὴ εἶναι ὅταν γίνῃ μετάθεσις νὰ ὑπάρχῃ σύμφωνος γνωμοδότησις.

§331Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφόσον τὴν μετάθεσιν τῶν δικαστῶν δὲν τὴν ἔχομεν ὑποχρεωτικὴν διὰ τὸν Ὑπουργόν, δὲν δύνασθε σεῖς νὰ ἀφήσητε νὰ τὸ καθορίσῃ ὁ νόμος, διότι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ λέγῃ ὅτι διὰ τὴν μετάθεσιν πρέπει νὰ εἶναι σύμφωνος καὶ ἡ γνωμοδότησις. Ἐγὼ δὲ προτείνω καὶ τὸ ἑξῆς. Μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι θὰ καθίστανται μόνιμοι νὰ εἶναι καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου. Ἐν συνόλῳ προτείνω νὰ μείνῃ τὸ πρῶτον ἐδάφιον τῆς Ἐπιτροπῆς ὡς ἔχει. Ἐπίσης προτείνω καὶ τὸ δεύτερον ἐδάφιον νὰ μείνῃ ὡς ἔχει. Εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον νὰ τεθῇ ἡ φράσις «δύνανται νὰ ὑπαχθοῦν διὰ νόμου εἰς τὴν μονιμότητα». Μεταξὺ ὅμως αὐτῶν νὰ περιληφθῇ καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου καὶ νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον ὡς περιττόν.

§332Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Μετὰ τὴν διαγραφὴν τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 112, δὲν ἔχω νὰ εἴπω πολλὰ πράγματα. Ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω ἀπορίας τινὰς ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου (ἀναγινώσκει): «Τὰ προσόντα τῶν διοικητικῶν ἐν γένει ὑπαλλήλων ὁρίζονται διὰ νόμου. Μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς λειτουργίας τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἀπὸ τοῦ ὁριστικοῦ αὐτῶν διορισμοῦ εἶναι μόνιμοι». Αὐτὴ ἡ φράσις ἀναφέρεται εἰς τοὺς μέλλοντας ὑπαλλήλους;

§333Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅπως γνωρίζετε, ὑπάρχουν προσωρινοὶ ὑπάλληλοι καὶ ὁριστικοὶ ὑπάλληλοι.

§334Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δύναται νὰ γεννηθῇ ἡ ἑξῆς ἀμφιβολία· ὑπάρχουν ὑπάλληλοι ὁριστικῶς διωρισμένοι καὶ ὑπάλληλοι προσωρινῶς.

§335Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Περιλαμβάνονται πάντες οἱ διωρισμένοι, πλὴν τῶν ἐκτάκτων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια. Ὑπάρχουν σήμερον ὑπάλληλοι ἔκτακτοι. Αὐτοὶ δὲν ὑπόκεινται εἰς τὴν μονιμότητα. Ὁ ὁριστικὸς διορισμὸς σημαίνει διορισμὸς ὁριστικῶν ὑπαλλήλων.

§336Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Δὲν θέλω ὑποχρεωτικὴν διὰ τὸν Ὑπουργὸν τὴν γνώμην τῶν Συμβουλίων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποψιλώσωμεν καὶ ἁλυσσοδέσωμεν τὰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Καμπάνην. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὡς εἶναι διατυπωμένη ἡ τρίτη παράγραφος καθίστανται μόνιμοι καὶ ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ ἐξαιρέσωμεν τῆς μονιμότητος.

§337Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀπολαύουν ὅταν δὲν ὑπάρχει νόμος ἐξαιρῶν αὐτοὺς τῆς μονιμότητος.

§338Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ὅπως εἶναι ἡ διάταξις αὐτὴ ἐδῶ, ἐφόσον ἰσχύει τὸ Σύνταγμα καὶ δὲν κάμετε νόμον, ἀπολαύουν. Θέλω λοιπὸν νὰ εἴπω ὅτι δύνανται διὰ νόμου νὰ ὑπαχθοῦν.

§339Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐξαιροῦνται, ἀλλὰ δὲν δύνανται ὅμως νὰ ὑπαχθοῦν.

§340Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι διὰ τοῦ Συντάγματος ἀπολαύουν τῆς μονιμότητος.

§341Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπεράσαμεν περιόδους κακοδιοικήσεως καὶ αὐθαιρέτου ἐπεμβάσεως τῶν βουλευτῶν. Δὲν ἀρνοῦμαι καὶ ἔκτροπα, ἀλλ’ ἂν συγκρίνητε τὴν ἀποκέντρωσιν τῶν προσωπικῶν μεταβολῶν μὲ τὴν διαχείρισιν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν ἐπηρεαζομένην, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ σύγκρισις. Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἐπιμένω νὰ περιληφθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις καὶ ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ προσθέσῃ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ γνωμοδότησις, τότε νὰ ἔχῃ ἠθικὴν ὑποχρέωσιν.

§342Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Δημιουργοῦμεν κράτος ἐν κράτει.

§343Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καθιεροῦμεν ὡς ἐλάχιστον ὅριον ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου.

§344Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «σύμφωνον».

§345Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ Ὑπουργὸς δικαιοῦται νὰ καλέσῃ ὁποτεδήποτε θέλει τὸ Συμβούλιον.

§346Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὑπάρχει λόγος νὰ τὸ καθιερώσωμεν ἐν τῷ Συντάγματι;

§347Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχει ὁ λόγος τῆς καλυτέρας διοικήσεως. Διὰ νὰ συμβιβάσωμεν τὰς ἀπόψεις λέγω τὸ ἑξῆς· νὰ ἀπαιτεῖται γνωμοδότησις τοῦ Συμβουλίου, διότι ἄλλως δημιουργεῖται μία εὐθύνη διὰ τὸν Ὑπουργόν. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀφήσωμεν τὸν Ὑπουργὸν νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει. Ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ πάντοτε τὴν μεγαλυτέραν ἠθικὴν εὐθύνην, ἂν τὴν μεταθέσῃ ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου. Ὁ Ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεταθέσῃ καὶ παρὰ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἠξεύρῃ ὅτι, ἂν ἐνεργήσῃ μετάθεσιν παρὰ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου, θὰ ὑποστῇ ἕνα ἔλεγχον ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ τεθῇ ὁ περιορισμός. Σᾶς βεβαιώνω ὅτι εἶναι ἀρκετὸν εἷς Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ σεῖς θέλετε κάτι τι περισσότερον καὶ νὰ ἐνεργῇ μετάθεσιν παρὰ τὴν γνώμην τῶν Συμβουλίων.

§348Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Νὰ μὴ ὑπάρχῃ.

§349Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θέλετε νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν περίοδον τοῦ πρὸ τοῦ 1910;

§350Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἡ πεῖρά σας μέχρι τοῦδε σᾶς λέγει ὅτι καθ’ αὑτὸ διευθύνουν τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου εἰς πολλὰ Ὑπουργεῖα οἱ διάφοροι διευθυνταί.

§351Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς· ὁ Ὑπουργὸς ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως εἶναι ἀδύνατον, ἐκτὸς σπανιωτάτων περιπτώσεων, νὰ ἐνεργήσῃ προσωπικὰς μεταβολάς. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει ἄμεσον γνῶσιν. Εἶναι σφάλμα νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι διοικεῖ ἀμέσως ὁ Ὑπουργός. Ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ἓν εἶδος ἐπιτρόπου τοῦ Λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐποπτεύει καὶ ἐφόσον εἶναι δυνατὸν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐμποδίσῃ τὴν φαυλοκρατίαν εἰς τὰς ὑπηρεσίας.

§352Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Καὶ ἄνευ Συμβουλίου τὸ αὐτὸ συνέβαινεν.

§353Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι, δὲν εἶναι μακρὰν ἡ περίοδος, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ μεταβολαὶ ἐγένοντο διὰ σημειωμάτων τῶν βουλευτῶν. Τοῦτο κατεδικάσθη παρ’ ὅλων. Λοιπὸν θὰ ἦτο κακὸν νὰ ἀπαιτῶ νὰ μείνῃ ἡ φράσις «μετὰ σύμφωνον γνώμην τῶν Συμβουλίων». Ἔχομεν τὰ μέσα νὰ στρέψωμεν τὴν δρᾶσιν τῶν Σωματείων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἰς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Εἶναι συμφέρον διὰ τὸ Κράτος καὶ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τὸν πρῶτον αὐτὸν περιορισμόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προτελευταίαν παράγραφον, ἔχω τὴν ἑξῆς γνώμην· ὅτι ὅταν τὸ Σύνταγμα λέγῃ ὅτι «δύνανται διὰ νόμου νὰ ἐξαιρεθοῦν» σημαίνει ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μετὰ τὸ Σύνταγμα καὶ ἂν ὑπάρχῃ πρὸ τοῦ Συντάγματος, δὲν καταργεῖται ἡ νέα παράγραφος. Αἱ μονιμότητες αἱ ὑπάρχουσαι ἐξακολουθοῦν νὰ ὑπάρχουν καὶ αἱ μονιμότητες αἱ προϋπάρχουσαι τοῦ Συντάγματος ἐξακολουθοῦν νὰ ὑπάρχωσιν. Αὐτὸ ὡς ἐπίσημος δήλωσις.

§354Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην παράγραφον μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐξαιρεθοῦν, συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ διευθυνταὶ τῶν γραφείων τῶν Βουλῶν, νομίζω ὅτι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ εἶναι ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς συνήθεις, δὲν εἶναι ὑπάλληλοι ἐμπιστευτικῶν θέσεων, ἑπομένως νὰ ἀπαλειφθῇ.

§355Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν συντρέχει λόγος νὰ διαγραφοῦν δι’ ὃν λόγον δὲν συντρέχει νὰ διαγράψωμεν τὸν γενικὸν γραμματέα.

§356Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ὁ διευθυντὴς τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι διευθυντὴς τῶν γραφείων ἑνὸς κόμματος καὶ συνεπῶς δὲν ἔχει καμμίαν ἐξαιρετικὴν διάκρισιν, ὁ γενικὸς γραμματεὺς εἶναι ἤδη εἰθισμένον καὶ δεδομένον, εἶναι ὁ εἰσηγητὴς ὅλων τῶν ζητημάτων εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἀπολαμβάνῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς.

§357Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ αὐτὸς λόγος, ὁ ὁποῖος συντρέχει διὰ τὸν γενικὸν γραμματέα τῶν Ὑπουργείων, ὁ αὐτὸς λόγος συντρέχει καὶ διὰ τὸν διευθυντὴν τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς.

§358Ι. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων τῶν ὁποίων ἡ ἁρμοδιότης δὲν καθορίζεται, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου, διότι καὶ δι’ αὐτὸν συντρέχουν καὶ οἱ αὐτοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι συντρέχουν καὶ δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους.

§359Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Δύνανται νὰ ἐξαιροῦνται.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῦ τὸ ηὕρατε τὸ ἐξαιροῦνται;

§361Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Τὸ «νὰ» συντάσσεται μὲ ὑποτακτικήν.

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι διὰ τὸ ἐξαιροῦνται.

§363Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα ἀπαιτεῖ ὑποτακτικήν.

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν σχολαστικότητα δὲν τὴν δέχομαι.

§365Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, τὸ ἐναντίον εἶναι βαρβαρισμός.

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν (ἀναγινώσκει): «Δύνανται νὰ ἐξαιροῦνται τῶν προσόντων τῆς μονιμότητος διὰ νόμου οἱ πρέσβεις καὶ οἱ διπλωματικοὶ πράκτορες, οἱ γενικοὶ διοικηταί, γενικοὶ γραμματεῖς καὶ γενικοὶ διευθυνταὶ τῶν Ὑπουργείων, οἱ νομάρχαι, ὁ ἐπίτροπος τοῦ Δημοσίου παρὰ τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ, οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου καὶ τῶν ἰδιαιτέρων γραφείων τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῶν Προέδρων τῶν Βουλῶν».

§367ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 112. Τὰ προσόντα τῶν διοικητικῶν ἐν γένει ὑπαλλήλων ὁρίζονται διὰ νόμου. Οἱ τακτικοὶ ὑπάλληλοι ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ αὐτῶν εἶναι μόνιμοι, ἐφόσον ὑφίστανται αἱ σχετικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ αἱ θέσεις, πλὴν δὲ τῶν περιπτώσεων τῆς παύσεως δυνάμει δικαστικῆς ἀποφάσεως, οὔτε μετατίθενται ἄνευ γνωμοδοτήσεως, οὔτε ἀπολύονται, οὔτε ὑποβιβάζονται ἄνευ εἰδικῆς ἀποφάσεως κατὰ νόμον ὠργανωμένου Συμβουλίου καὶ ἀποτελουμένου κατὰ τὰ δύο τρίτα τοὐλάχιστον ἀπὸ μονίμους ὑπαλλήλους. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἐπιτρέπεται προσφυγὴ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, καθὼς εἰδικώτερον νόμος ὁρίζει. Αἱ ἀνωτέρω διατάξεις ἰσχύουν καὶ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῶν Βουλῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπόκεινται ὡς πρὸς τὴν ἀπόλυσιν καὶ τὸν ὑποβιβασμὸν εἰς Συμβούλιον ἀποτελούμενον ἀπὸ δέκα βουλευτὰς ἢ γερουσιαστάς, κληρουμένους ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ οἰκείου Νομοθετικοῦ Σώματος εἰς τὴν ἀρχὴν ἑκάστης βουλευτικῆς περιόδου. Τῶν προσόντων καὶ τῆς μονιμότητος δύνανται νὰ ἐξαιροῦνται διὰ νόμου οἱ Πρέσβεις καὶ οἱ Διπλωματικοὶ Πράκτορες, οἱ Γενικοὶ Διοικηταί, Γενικοὶ Γραμματεῖς καὶ Γενικοὶ Διευθυνταὶ τῶν Ὑπουργείων, οἱ Νομάρχαι, ὁ Ἐπίτροπος τοῦ Δημοσίου παρὰ τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ, οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου καὶ τῶν ἰδιαιτέρων γραφείων τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῶν Προέδρων τῶν Βουλῶν.

§369ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 112ον ἄρθρον).

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις (ἀναγινώσκει): «Αἱ ἐν τῇ παραγράφῳ 3 τοῦ ἄρθρου 112 ἀναφερόμεναι καὶ προϋπάρχουσαι ἐξαιρέσεις μονιμότητος ἐξακολουθοῦν ὑφιστάμεναι».

§371ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις).

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 118ον (ἀναγινώσκει).

§373Ν. ΜΑΜΟΥΝΗΣ. Ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε, καὶ μία τροπολογία. Νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «καὶ Νέων Ψαρρῶν».

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μπούμπουλης ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§375Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς πολιτικῆς μου σταδιοδρομίας, ἀσχέτως τῶν ἀτομικῶν μου συμφερόντων, ἠκολούθησα καὶ θὰ ἀκολουθήσω τὰς ἀρχὰς καὶ πεποιθήσεις μου. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας δὲν δύνανται νὰ ὑφίστανται προνόμια τοῦ ἐκλέγεσθαι διὰ τοὺς Ἕλληνας πληρεξουσίους. Ἄν τις ἀνατρέξῃ εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν Συνελεύσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι πρῶται ἐψήφισαν τὰ προνόμια τῶν νήσων, θὰ ἴδῃ ὅτι διὰ πρώτην φορὰν αἱ νῆσοι Ὕδρα, Σπέτσαι καὶ Ψαρρὰ ἀντιπροσωπεύθησαν διὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὅπλων, ἀντιπροσωπεύθησαν δηλαδὴ κατὰ τὴν ἐποχήν, τὴν μετέπειτα τῆς Ἐπαναστάσεως, διότι αὗται προσέφερον μεγάλας ὑπηρεσίας τῳόντι κατὰ τὰς ἐποχὰς ἐκείνας. Ἀλλὰ ἅμα τῇ Ἐθνοσυνελεύσει τοῦ 1844 ἐγεννήθη ζήτημα κατὰ πόσον οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ὅπλων θὰ ἠδύναντο νὰ παραστῶσιν ὡς πληρεξούσιοι εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἐκείνην. Πολλαὶ ἔγιναν συζητήσεις καὶ πολλοὶ ῥήτορες ὡμίλησαν, συμπέρασμα δὲ ὑπῆρξεν ὅτι ἐχορηγήθη μόνον εἰς τὰς νήσους Ὕδραν καὶ Σπέτσας τὸ προνόμιον τοῦτο, ἐξαιρουμένης τῆς νήσου Ψαρρῶν, διότι αἱ νῆσοι ἐκεῖναι, μὴ ἔχουσαι τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν τῶν κατοίκων διὰ νὰ ἐκπροσωπηθῶσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ ταῖς δοθῇ τὸ προνόμιον, καθόσον τῆς Ἑλλάδος οὔσης μικρᾶς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δὲν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ μὴ ἐκπροσωπηθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νῆσοι, αἱ ὁποῖαι τόσα προσέφερον εἰς τὸν ἀγῶνα. Γενομένης συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προνομίου τῆς νήσου Ψαρρά, ἀπερρίφθη ἡ σχετικὴ πρότασις κατόπιν δέ, μετὰ πολλὰς συζητήσεις, ἐγένετο δεκτὸν ὅπως καὶ ἡ νῆσος Ψαρρὰ ἐκπροσωπηθῇ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἐκείνην ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως ὅτι ἐντὸς τοῦ ἐρχομένου ἔτους ἤθελε καθορισθῆ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀναγκαιούντων ψηφοφόρων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ συνοικισθῶσιν εἰς ὡρισμένην μίαν ἢ δύο πόλεις τὸ πολύ, διὰ νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν ἀντιπροσώπους. Ὁ ὅρος οὗτος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ἐκείνης τοῦ 1844 δὲν ἐξεπληρώθη καὶ παρῆλθεν ὁλόκληρος ἡ ἑπομένη περίοδος καὶ δὲν ὥρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀντιπροσώπων. Κατὰ τὴν δευτέραν περίοδον, ὅτε πλέον ὁ νόμος ἦτο φύσει ἀντισυνταγματικός, διότι δὲν ἐφηρμόσθη ἡ λοιπὴ διάταξις τῆς Συντακτικῆς ἐκείνης Ἐθνοσυνελεύσεως, ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα τὴν παμψηφίαν καὶ ἐνδιαφερομένη κυρίως διὰ τοὺς βουλευτὰς τῶν Ψαρρῶν, ἐνέκρινε τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν τῶν Ψαρρῶν, λέγουσα τὰ ἑξῆς: ὅτι κακῶς δὲν ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἐπρόφθασε νὰ τὸν ψηφίσῃ. Καὶ ὑπὸ τοιαύτην δικαιολογίαν, ἀντισυνταγματικῶς πλέον, ἐψήφισε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐθέσπισε προνόμιον διὰ τὴν νῆσον Ψαρρά. Ἑπομένως, πραγματικῶς τὸ προνόμιον τῆς νήσου Ψαρρὰ εἶναι προνόμιον ἀντισυνταγματικόν, ὡς πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τοῦ 1844. Ἔκτοτε αἱ διάφοροι Ἐθνοσυνελεύσεις παρεδέχθησαν τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν νήσων καὶ τὰ προνόμια αὐτῶν, χαριζόμεναι πάντοτε εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν προνομιούχων τούτων νήσων, ὅπως δυστυχῶς συμβαίνει καὶ σήμερον καὶ ἀπειλεῖται ἐκ νέου ἡ παροῦσα Βουλή, χαριζομένη εἰς τὰ ἄτομα, νὰ ἐπαναλάβῃ προνόμιον, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε θὰ ἐπετρέπετο, τοὐλάχιστον διὰ τὴν πτέρυγα ἐκείνην νὰ τὸ ψηφίσῃ, διότι ἡ πτέρυξ ἐκείνη εἶναι πτέρυξ δημοκρατικὴ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ Δημοκρατία μὲ προνόμια, διότι τὰ προνόμια τῶν νήσων δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία ἀντίληψις φεουδαρχική.

§376Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι μία ἀναγνώρισις ὑπηρεσιῶν πρὸς τὴν Πατρίδα.

§377Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἂν ἔχετε τὴν ἀντίληψιν τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν ὑπηρεσιῶν πρὸς τὴν Πατρίδα, ὀφείλετε νὰ ἀναγνωρίσετε τὸν βασιλικὸν θεσμόν, ὁ ὁποῖος πολλὰ προσέφερεν εἰς τὴν Πατρίδα.

§378Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἰς αὐτὸ διαφωνοῦμεν.

§379Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτό, ἀλλὰ ἔχετε τὰ ἀτομικά σας συμφέροντα καὶ τὰς ἀτομικάς σας φιλίας. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν καὶ λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς Βουλὴν δημοκρατικήν, εἰς Βουλὴν ψηφίζουσαν δημοκρατικὸν Σύνταγμα, νὰ παραδεχθῇ τὰ προνόμια τῶν νήσων.

§380Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Περίεργον πῶς τὰ ὑποστηρίζετε σεῖς αὐτά, ἐνῷ δὲν εἶσθε δημοκρατικός.

§381Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ἂν εἶμαι δημοκρατικὸς ἢ βασιλόφρων εἶμαι ἐκ πεποιθήσεως.

§382Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡμεῖς πληρωνόμεθα καὶ εἴμεθα δημοκρατικοί. (Γέλωτες).

§383Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶπον ὅτι τὰ προνόμια αὐτὰ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου πρέπει νὰ καταργηθῶσιν. Ἂν ἀνατρέξῃ κανεὶς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1862 εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν διαφόρων Βουλῶν καὶ εἰς τὰς ἐπικυρώσεις τῶν διαφόρων ἐκλογῶν, θὰ ἴδῃ πάντοτε γεννώμενον καὶ ἀναγεννώμενον τὸ αἰώνιον ζήτημα τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῶν ἐκλογῶν τῶν προνομιακῶν νήσων. Διότι δυστυχῶς τὰ προνόμια ταῦτα ἐκλιπόντων τῶν γενναίων ἀγωνιστῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἐθεσπίσθησαν καὶ περιελθουσῶν τῶν νήσων αὐτῶν εἰς ἔνδειαν λόγῳ τῆς καταπτώσεως τῆς ἱστιοφόρου ἐμπορικῆς ναυτιλίας, τὰ προνόμια ταῦτα ἢ δὲν ἐχρησίμευσαν εἰς τίποτε ἄλλο, εἰμὴ μόνον εἰς διαφθορὰν συνειδήσεων. Δὲν διστάζω νὰ δηλώσω ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος ὅτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα τὰς Σπέτσας ἐπὶ 1148 ψηφιζόντων οἱ 600 μόνον ψηφίζουσιν ἀπὸ συνειδήσεως.

§384Ν. ΜΑΜΟΥΝΗΣ. Τοιοῦτόν τι εἰς τὰ Ψαρρὰ καὶ τὴν Ὕδραν δὲν ὑπάρχει. Κανεὶς δὲν πληρώνεται. Δὲν γνωρίζω τί κάμνετε σεῖς εἰς τὰς Σπέτσας.

§385Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω τί κάμνετε ἐκεῖ σεῖς. Ὁ λόγος αὐτός, κύριοι, εἶναι ὅπου καθ’ ἑκάστην ἐκλογὴν εἰς τὴν νῆσον Σπέτσας κυρίως παρουσιάζεται ὁ μέγας αὐτὸς ἀνταγωνισμὸς καὶ τοῦτο διότι παρουσιάζονται συνεχῶς νέα πρόσωπα ἐπὶ τῆς ἐκλογικῆς κονίστρας, τὰ δὲ παλαιὰ πρόσωπα τῶν πολιτευομένων ἐξηντλημένα οἰκονομικῶς δὲν δύνανται πλέον νὰ παρουσιασθῶσιν. Αὐτὸ ἐγένετο καὶ εἰς τὴν νῆσον Ψαρρὰ μέχρι τῆς τελευταίας ἐποχῆς. Ἂν δέ, ὅπως ὁ κ. Μαμούνης εἶπε, κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς οἱ ἐκλογεῖς δὲν ἠγοράσθησαν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς τοῦτο ὁ κ. συνάδελφος νὰ τῷ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ἀληθές, διότι καὶ εἰς αὐτὰς τὰς ἐκλογὰς εἶχεν ἀντίπαλον ὁ ὁποῖος ἐδαπάνησε καὶ ἐδαπάνησεν ἀρκετά.

§386Ν. ΜΑΜΟΥΝΗΣ. Καὶ τὰς ἄλλας φορὰς καὶ τώρα εἰς τὰ Ψαρρὰ ὅστις ἔχει τὴν δύναμιν ψηφίζεται. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ ἐξοδεύσῃ. Ὥστε νὰ μὴ ἐπικαλεῖσθε ὅτι εἰς τὰ Ψαρρὰ γίνεται τοιοῦτόν τι.

§387Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι θεωρεία ἀστεῖα. Ὄχι δὲ μόνον εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζομαι, ἀλλ’ ἀντιπρόσωποι τῆς νήσου Ψαρρῶν, ὁ ἄλλοτε βουλευτὴς ἀξιότιμος κ. Πὼπ καὶ τηλεγράφημα ἀπέστειλε καὶ ἐπανειλημμένως διὰ τῆς ἐφημερίδος του ἐδήλωσε τὸ τοιοῦτον. Ἂν ὁ κ. συνάδελφος ἔχῃ τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὰ προνόμια δὲν χρησιμεύουν εἰς διαφθορὰν συνειδήσεων ἀπὸ ἀπόψεως χρηματικῆς, πάντως δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι δὲν χρησιμεύουν εἰς διαφθορὰν ἀπὸ ἀπόψεως ἐκμεταλλεύσεως κομματικῆς. Διότι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν νήσων κυρίως ἔχουν καταντήσει ὄχι πλέον ἀντιπρόσωποι πραγματικοὶ καὶ πληρεξούσιοι τῆς νήσου των, ἀλλ’ ἔχουν καταντήσει ἀντιπρόσωποι δι’ ἐξυπηρέτησιν τῶν προσωπικῶν καὶ μόνον συμφερόντων τῶν κατοίκων καὶ ὄχι τῶν γενικῶν συμφερόντων τῶν νήσων. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ γίνῃ τὸ τοιοῦτον, ὅταν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπαιτοῦνται ἓξ χιλιάδες ψῆφοι διὰ νὰ ἐκλεγῇ εἷς βουλευτὴς εἰς ἄλλας περιφερείας, εἰς τὰς προνομιούχους νήσους 400 ψῆφοι ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ ἐκλεγοῦν δύο βουλευταί. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, κύριοι, τῆς παραχωρήσεως τῶν προνομίων, ἀπὸ τότε ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τοῦ ἂν θὰ παραμείνουν τὰ προνόμια ἢ ὄχι καὶ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἐκείνη παρεδέχθη ὅτι τὰ προνόμια θὰ ἐδίδοντο μέχρις ὅτου οἱ συνοικισθησόμενοι κάτοικοι ἀποτελέσωσι τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν διὰ νὰ ἀποστείλωσιν ἕνα ἀντιπρόσωπον ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλὰ τὰ προνόμια δὲν ἐδόθησαν μόνον εἰς τὰς τρεῖς προνομιούχους νήσους. Τὰ προνόμια ἐδόθησαν καὶ εἰς τὴν Σάμον. Ἡ Σάμος πλέον εἶναι ἐλευθέρα. Πῶς, κύριοι, ἡμεῖς θὰ ἐκπροσωπῶμεν προνομιούχους νήσους καὶ ὁ κ. Βλιώμος καὶ ὁ κ. Σοφούλης δὲν θὰ ἐξεπροσώπουν προνομιακῶς τὴν Σάμον; Διατί ἡ Σάμος δὲν θὰ ἔχῃ προνόμιον;

§388Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἡ Κρήτη δὲν ἠγωνίσθη; Τὸ Σούλι;

§389Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ προνόμια παρεχωρήθησαν καὶ εἰς τὸ Σούλι καὶ εἰς σωρείαν ἄλλων περιφερειῶν, αἱ ὁποῖαι τότε ἠγωνίσθησαν. Ἐπειδὴ μοιραίως οἱ δυστυχεῖς ἀδελφοὶ τῶν ὑποδούλων ἐκείνων μερῶν, τὰ ὁποῖα δὲν ἠλευθερώθησαν μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχήν, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ συνοικισθῶσιν ἐντὸς τῆς ὁρισθείσης χρονικῆς περιόδου τοῦ ἑνὸς ἔτους καὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἔχωσι τὴν δύναμιν εἰς τὰς μετέπειτα Βουλὰς ὅπως ἡ νῆσος Ψαρρὰ, καὶ νὰ ἀποκτήσωσι δι’ ἀντισυνταγματικοῦ νόμου τὸ δικαίωμα τῆς ἐκπροσωπήσεως ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει, διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἠδυνάμεθα νὰ τοὺς ἀρνηθῶμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο; Ὄχι, κύριοι. Οὐδεὶς λογικῶς σκεπτόμενος δύναται νὰ παραδεχθῇ τὸ τοιοῦτον. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον τὸ τοιοῦτον νομίζω ὅτι εἶναι μία ὕβρις πρὸς τὸ χυθὲν αἷμα κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν τελευταίων πολέμων, νὰ ἀναγνωρίζωμεν προνόμια ὄχι πλέον εἰς τοὺς προπάτορας ἡμῶν, διότι οἱ προπάτορες ἡμῶν οἱ πλεῖστοι ἐξέλειπον καὶ σήμερον αἱ προνομιοῦχοι νῆσοι κατοικοῦνται ἀπὸ ἀνθρώπους οὐδεμίαν σχέσιν ἔχοντας πρὸς τοὺς ἀγωνιστὰς ἐκείνους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν τὰ προνόμια. Δὲν εἶναι, λέγω, δυνατὸν νὰ δίδωνται προνόμια ἐκλογῆς πληρεξουσίων εἰς τὸν κύριον Α ἢ τὸν κύριον Β, ἐπειδὴ κατοικεῖ ἐν Σπέτσαις ἢ ἐν Ὕδρᾳ ἢ εἰς τὰ Ψαρρά, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν στερεῖται τοῦ προνομίου τούτου ἡ Κρήτη, ἡ ὁποία ἔχυσεν ποταμοὺς αἵματος χάριν τῆς ἐλευθερίας αὐτῆς, ἡ Σάμος, ἡ Χίος, ἡ Λῆμνος, ἡ Μακεδονία, ἡ Θράκη καὶ ὅλη ἡ ἄλλη Ἑλλάς, ἡ ὁποία ἔχυσε τὸ αἷμά της διὰ νὰ ἐπεκτείνῃ τὰ ὅρια ἐκεῖ ὅπου τὰ ἐπεξέτεινε. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰ προνόμια εἰς τὰς προνομιούχους νήσους καὶ νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκπροσωπῶμεν τὴν νῆσον ἡμῶν διὰ δύο πληρεξουσίων ἐκλεγομένων διὰ 1100 ψήφων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἄλλαι περιφέρειαι δὲν ἔχουσι κἂν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκπροσωπήσεως, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων των εἶναι μικρός; Ἀλλὰ γεννᾶται καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα. Τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν παρεχωρήθησαν τὰ προνόμια ταῦτα, ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς ἐπαρχίας Σπετσῶν καὶ ἐπειδὴ παρεχωρήθη εἰς τὰς Σπέτσας τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς δύο βουλευτῶν, παρεχωρήθη καὶ εἰς τὴν Ἑρμιόνην τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς ἑνὸς βουλευτοῦ. Πῶς, κύριοι, συγχωνεύετε τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιόνην μὲ τὴν ἄλλην ἐπαρχίαν καὶ τὴν στερεῖται ἑνὸς προνομίου, ἀφοῦ διετηρήσατε αὐτὸ διὰ τὰς νήσους;

§390Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἦτο προνόμιον αὐτό. Ἑρμιόνη οὐδαμοῦ ἀναφέρεται.

§391Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἀναγνώσητε τὰ πρακτικά. Καὶ ἄλλοτε ἠθελήσατε νὰ ἰσχυρισθῆτε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀληθῆ. Καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν ἰσχυρίζεσθε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀληθῆ.

§392Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Πάντοτε ἀκριβῆ.

§393Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἠμπορῶ νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι σφάλετε κατὰ πολύ, διότι ὄχι μόνον εἰς αὐτὰς τὰς τρεῖς προνομιούχους νήσους ἐδόθη τὸ προνόμιον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν νῆσον Ψαρρὰ ἐδόθη ἐκ τῶν ὑστέρων.

§394Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἐδόθη εἰς τοὺς ἐν Ἑλλάδι ἐγκατεστημένους Ψαρριανούς.

§395Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐκ τῶν ὑστέρων. Ἀλλ’ ἐδόθη καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους, τοὺς ὁποίους σᾶς προανέφερα. Ἐπὶ πλέον δὲ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος καὶ ἐπειδὴ ἡ Ἑρμιόνη, ἀφαιρουμένων τῶν Σπετσῶν, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκπροσωπεῖται δι’ ἀντιπροσώπου, τῆς ἐδόθη τὸ δικαίωμα ἵνα καὶ μὲ μικρότερον ἀριθμὸν ἐκπροσωπηθῇ ὑπὸ ἑνὸς ἀντιπροσώπου, ἕως ὅτου συμπληρωθῇ ὁ ἀριθμὸς ὁ ἀπαιτούμενος. Ὁ ἀριθμὸς συνεπληρώθη, ἡ περιφέρεια ἐγένετο εὐρυτάτη καὶ ὅμως αἱ προνομιοῦχοι νῆσοι ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν τὰ προνόμιά των. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον, ἀσχέτως ἂν ἔχω συμφέρον ἢ ὄχι νὰ ὑπάρχωσι τὰ προνόμια προσωπικῶς, ἀσχέτως ἂν εἶμαι ἀπόγονος μιᾶς τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων, διὰ τὰς ὁποίας ἐθεσπίσθησαν τὰ προνόμια, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι μία Βουλὴ σεβομένη ἑαυτήν, μία Βουλὴ θέλουσα νὰ παρουσιάσῃ κάτι τι τὸ σωστόν, κάτι τι τὸ δίκαιον, κάτι τι τὸ ἀπολύτως ἠθικόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ σήμερον προνόμια, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ὡς εἶπον, τόσον αἷμα ἐχύθη, ἴσως καὶ περισσότερον ἀκόμη ἀπὸ ὅσον ἐχύθη εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ 1821, χάριν τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν ὑπολοίπων μερῶν τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§396ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Φωτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§397Ε. ΦΩΤΑΚΗΣ. Φρονῶ ἀντιθέτως πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι θὰ ἦτο ἀσέβεια πρὸς τὰς νήσους αὐτάς, τῶν ὁποίων ἡ δρᾶσις κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα ἀποτελεῖ μίαν λαμπρὰν σελίδα τῆς ἐθνικῆς ἱστορίας, ἡ ἀπὸ τοῦδε ἀφαίρεσις τῶν ἀνεγνωρισμένων προνομίων. Δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ ὅτι καὶ τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος, ὡς καὶ ἡ ἰδιαιτέρα μου πατρὶς Κρήτη, ὑπέστησαν κολοσσιαίας θυσίας, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἡ δρᾶσις τῶν νήσων αὐτῶν κατὰ τὴν περίοδον τῆς μεγάλης Ἐπαναστάσεως ἦτο ἐντελῶς ἐξαιρετική. Φρονῶ δέ, ἐπαναλαμβάνω λέγων, ὅτι θὰ ἦτο ἀσέβεια πρὸς τοὺς ἐθνικοὺς ἀγῶνας τῶν νήσων αὐτῶν ἡ κατάργησις τῶν προνομίων, τὰ ὁποῖα ἄλλως τε δὲν παρέχονται ἐπ’ ἄπειρον. Ἡ τροπολογία τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ ἡ σχετικὴ τροποποίησις τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ συνταγματοποίησις μιᾶς διατάξεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰ γνωστὰ ψηφίσματα τῶν διαφόρων Συνελεύσεων, διὰ τῶν ὁποίων καθιεροῦται τὸ προνόμιον αὐτὸ εἰς τὰς νήσους ἐκείνας. Τὸ ζήτημα ἦλθε καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ἐκ τοῦ ὅτι δὲν συνέβη ἐξ οἱωνδήποτε λόγων νὰ δοθῇ τὸ προνόμιον αὐτὸ καὶ εἰς ἄλλα διαμερίσματα—διότι βεβαίως καὶ ἡ Κρήτη ἔχει κάποιαν ἐξαιρετικὴν θέσιν εἰς τοὺς ἐθνικοὺς ἀγῶνας—δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι λόγος νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ προνόμιον αὐτὸ ἀπὸ τὰς τρεῖς νήσους, τῶν ὁποίων ἡ δρᾶσις, ὡς εἶπον, ἀποτελεῖ ἕνα φωτεινότατον σταθμὸν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἱστορίαν καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ σβύσωμεν ἀπὸ τὴν ψυχήν μας ἐπὶ τέλους τὴν εὐγνωμοσύνην τὴν ὀφειλομένην πρὸς αὐτὰς καὶ νὰ καταργήσωμεν τὸ προνόμιον αὐτό, διότι συμπίπτει τέλος πάντων εἰς ὡρισμένας ἐκλογὰς νὰ συμβαίνουν ὡρισμένα παρατράγουδα, τὰ ὁποῖα δὲν λείπουν ἀπὸ καμμίαν ἐκλογήν. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων φρονῶ ὅτι σύσσωμος ἡ Βουλὴ θὰ ἀπορρίψῃ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Ἐγὼ τάσσομαι ἀπολύτως ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς διατάξεως αὐτῆς δι’ ἧς ἐκτείνεται ἡ διατήρησις τῶν προνομίων ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν ἐπὶ μίαν χρονικὴν περίοδον, καθ’ ἣν συμπληροῦται ἑκατονταετία. Ὡς Ἕλλην καὶ ἰδιαιτέρως ὡς Κρὴς θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῶν προνομίων τούτων τῶν τριῶν νήσων.

§398Ι. ΣΠΕΤΣΙΩΤΗΣ. Ἡ Συνέλευσις τοῦ 1844 τιμῆς ἕνεκεν ἀπένειμε προνόμιον εἰς τὰς νήσους Σπέτσας, Ὕδραν καὶ Ψαρρά, λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας προσέφεραν κατὰ τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1821. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ παραταθῇ τὸ προνόμιον μέχρι τοῦ 1944, ὁπότε συμπληροῦται μία ἑκατονταετία ἀπὸ τῆς Συνελεύσεως τοῦ 1844. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις. (Χειροκροτήματα).

§399Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν προνομίων καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§400ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§401ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 118. Τὸ ἐκλογικὸν προνόμιον τῶν νήσων Ὕδρας, Σπετσῶν καὶ Ψαρρῶν διατηρεῖται μέχρι τοῦ ἔτους 1944, ὅτε συμπληροῦται ἑκατονταετία ἀπὸ τῆς διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως τῆς 3ης Σεπτεμβρίου παραγωγήσεώς του.

§402ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 118ον ἄρθρον).

§403Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχει μείνει, κ. Πρόεδρε, ἐκκρεμὲς τὸ ἄρθρον 114 τοῦ ἐν ἰσχύϊ Συντάγματος. Εὐθύνη ὑπάρχει μόνον διὰ τοὺς Ὑπουργούς. Οἱ κυριώτεροι ὑπεύθυνοι εἶναι τὰ μέλη τῶν ἀνωτέρων Διοικητικῶν Συμβουλίων, ἐκ τῆς δράσεως δὲ αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἡ διατήρησις τῆς ἀποκεντρώσεως. Δι’ αὐτὰ τὰ μέλη ὑπάρξει ἰδιαίτερον Συμβούλιον ἀποτελούμενον ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ ἀπὸ δύο μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διὰ νὰ ὑπάρχῃ δὲ ὁ φόβος διὰ νὰ γίνεται ὅσον τὸ δυνατὸν ἀμεροληπτότερον ἡ διαχείρισις τῶν ὑπαλληλικῶν μελῶν, δι’ αὐτὸ συνιστᾶται ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Προέδρου τῆς Γερουσίας εἰκοσαμελὲς Συμβούλιον ἐκ γερουσιαστῶν διὰ κληρώσεως γενομένης εἰς συνεδρίαν τῆς Γερουσίας, τὸ ὁποῖον ἐξετάζει τὴν ὑπόθεσιν καὶ δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ οἱανδήποτε πειθαρχικὴν ποινὴν εἰς τὸν παραβάντα τὰ καθήκοντά του ὑπάλληλον. Ἡ ἄσκησις τοῦ ἐλέγχου δὲν περιορίζει τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, οὐδὲ τὸν κανονικὸν ἔλεγχον ἀπὸ τὰς Βουλάς.

§404Α. ΜΑΡΚΟΥ. Πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὴν πρώτην παράγραφον ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἥτις εἶναι ἡ ἑξῆς «μὴ ἀντιλέγοντος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ». Διότι ἀρμόδιος διὰ νὰ δώσῃ λόγον διὰ τὰς εὐθύνας εἶναι ὁ Ὑπουργός.

§405Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατατίθεται μία ἐπερώτησις καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἀντιλέγει εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως.

§406Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἀντιλέγει, ἀλλὰ θὰ εἴπῃ ὅτι τὸ Συμβούλιον ἐνήργησε διὰ τὴν πρᾶξιν τὴν ὁποίαν θέλετε ἐλέγξει ἐπὶ τῇ βάσει ἰδιαιτέρων ἐνεργειῶν καὶ ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην.

§407Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Συμβούλιον νὰ ἐνεργήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει ἰδιαιτέρων ἐνεργειῶν.

§408Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἂν ἴδητε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου, θὰ ἐννοήσητε ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐνεργεῖται ἀνάκρισις δι’ ὡρισμένον ὑπάλληλον διὰ τῆς ἁπλῆς αἰτήσεως ἑνὸς ὡρισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ νὰ ἀφίνωσιν ἐκτεθειμένους τοὺς ὑπαλλήλους. Εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῶν βουλευτῶν νὰ γίνῃ ἐκ μέρους ὡρισμένων ὑπαλλήλων....

§409Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει κίνδυνος. Διὰ νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ τιμωρία, χρειάζεται νὰ γίνῃ ἐξελεγκτικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀντιπροσώπους ὅλων τῶν κομμάτων κατ’ ἀναλογίαν.

§410Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐκτίθεται ὁ ἀνώτερος ὑπάλληλος εἰς μίαν ἀνάκρισιν.

§411Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ Ὑπουργὸς θὰ εἶναι μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ εἴπῃ. Κύριοι, ἐγὼ εἶμαι ὑπεύθυνος διὰ τὴν πρᾶξιν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἀντὶ νὰ προχωρήσῃ....

§412Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἄν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Μάρκου, τότε αὕτη θὰ ἀποβῇ τὸ μεγαλύτερον μέρος συναλλαγῆς μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ Συμβουλίου, διότι θὰ εἴπῃ «κάμετε αὐτὸ καὶ θὰ σᾶς τὸ καλύψω».

§413Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν θὰ λείπῃ ὁ ἔλεγχος τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὴν Βουλήν.

§414Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Αὐτὸς ὑπῆρχε καὶ πρίν.

§415Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους, ἀρκετὴ εἶναι ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς δικαστικούς, εἶναι ἀνάμιξις τῆς μιᾶς ἐξουσίας εἰς τὴν ἄλλην, τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπαναφέρωμεν, διότι θὰ ἐπέλθῃ σύγχισις ἐξουσιῶν.

§416Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὴ φαντασθῆτε ὅτι θὰ γίνεται χρῆσις τοῦ πράγματος κάθε ἡμέραν. Εἶναι εἷς φόβος καὶ κατὰ τὴν παροιμίαν «ὁ φόβος φυλάει τὰ ἔρημα».

§417Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ ὁ φόβος τὸν ὁποῖον θὰ δημιουργήσῃ ἡ ἄσκησις τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας τῶν Ὑπουργῶν.

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 114.

§419ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 114. Ἡ ἐνέργεια μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν κεντρικῶν συμβουλίων τῶν Ὑπουργείων, πλὴν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, κατὰ τὴν ἔκδοσιν ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν ὑπαλληλικὰς μεταβολὰς καὶ προαγωγὰς ἢ ἄσκησιν πειθαρχικῆς ἐξουσίας, ὑπόκειται καὶ εἰς τὸν ἰδιαίτερον ἄμεσον ἔλεγχον τῶν Βουλῶν κατὰ τὰς ἀκολούθους διατάξεις. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, συνιστωμένη κατὰ τὸ ἄρθρον 55, βεβαιώσῃ ὅτι ὑπάρχουν σοβαραὶ ἐνδείξεις, ὅτι μέλος τι τῶν ἀνωτέρω συμβουλίων κατὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως τῶν μνησθεισῶν κατηγοριῶν ἐνήργησε μεροληπτικῶς, συνιστᾶται ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Προέδρου τῆς Γερουσίας εἰκοσαμελὲς συμβούλιον ἐκ γερουσιαστῶν διὰ κληρώσεως, γινομένης εἰς συνεδρίαν τῆς Γερουσίας. Τὸ Συμβούλιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔχει τὰ ἀνακριτικὰ δικαιώματα τῶν ἐξεταστικῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, ἐξετάζει τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἐφόσον ἤθελεν εὕρει βασίμους τὰς αἰτιάσεις, δύναται δι’ ἀποφάσεως ἠτιολογημένης καὶ λαμβανομένης δι’ ἀπολύτου πλειοψηφίας τῶν μελῶν του νὰ ἐπιβάλῃ οἱανδήποτε πειθαρχικὴν ποινὴν εἰς τὸν παραβάντα τὰ καθήκοντά του ὑπάλληλον, τῆς ὁριστικῆς ἀπολύσεως συμπεριλαμβανομένης, ἥτις εἶναι ὑποχρεωτικῶς ἐκτελεστή. Σύστασις ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς διὰ τὸν ἀνωτέρω σκοπὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μετὰ πάροδον ἔτους ἀπὸ τῆς παραβάσεως. Ἡ ἄσκησις τοῦ ἀνωτέρω ἐλέγχου δὲν περιορίζει τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, οὐδὲ τὸν κανονικὸν ἔλεγχον ἀπὸ τὰς Βουλάς. Ἐπίσης δὲν καταργεῖ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, τοῦ πειθαρχικοῦ Συμβουλίου τοῦ ἄρθρου 115 ἢ οἱουδήποτε ἄλλου παρεμφεροῦς Συμβουλίου.

§421ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 114ον ἄρθρον).

§422Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐφόσον ἔγινε δεκτὸν τὸ ἄρθρον 114, περιττεύει πλέον ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, διότι ἔγινεν ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τῆς διαγραφῆς τοῦ ἄρθρου 113. Τώρα δέ, ἐφόσον ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον 114, παρέλκει ἡ ἑρμηνευτικὴ αὐτὴ δήλωσις.

§423ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 120ὸν (ἀναγινώσκει):

§424Θ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπρότεινα τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 120, τὸ ὁποῖον λέγει ὅπως τὰ παράσημα ἐπιστραφοῦν. Διότι νομίζω ὅτι, ἐφόσον τὸ Σύνταγμα δὲν ἐπιτρέπει τὴν παραχώρησιν παρασήμων εἰς τὸ μέλλον, δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ πάρωμεν ὀπίσω τὰ παράσημα ἀπὸ ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἄτοπον εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐφόσον δὲν θεωρεῖται σοβαρὰ ἡ ἀπονομὴ παρασήμων εἰς τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους, δὲν πρέπει νὰ ἀπονέμωνται τοιαῦτα οὔτε εἰς τοὺς ὑπηκόους τῶν ξένων Κρατῶν. Ἡ Ἀμερικανικὴ Δημοκρατία δὲν ἐπιτρέπει εἰς τοὺς ὑπηκόους της νὰ δέχωνται ξένα παράσημα, ἀλλὰ δὲν χορηγεῖ καὶ αὐτή. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει νὰ προσφέρῃ εἰς τοὺς ξένους ὑπηκόους ὅ,τι ἡ Ἀμερικὴ καὶ θέλει νὰ δίδῃ παράσημα. Αὐτὸ δὲν τὸ θεωρῶ σοβαρόν.

§425Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ εἶναι μοιραία συνέπεια δύο προηγουμένων ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν· τοῦ ἄρθρου διὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιτρέπεται ἡ παραχώρησις παρασήμων εἰς Ἕλληνας ὑπηκόους οὔτε ἐκ μέρους τοῦ Κράτους μας, οὔτε ἐκ μέρους ἄλλων Κρατῶν. Ἑπομένως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔλαβον παράσημα νὰ μὴ τὰ φοροῦν. Εἶναι ἀναγκαία συνέπεια. Ἀφοῦ κατηργήσαμεν καὶ δὲν θέλομεν διὰ λόγους σοβαρότητος νὰ περιφέρωνται οἱ ἄνθρωποι μὲ παράσημα, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ φέρωνται τὰ παλαιὰ παράσημα.

§426Θ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τότε νὰ μὴ δίδωνται εἰς τοὺς ξένους ὑπηκόους.

§427ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπέρασεν αὐτό, δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ ἐπανέλθωμεν.

§428Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον. Ἡμεῖς ἔχομεν μίαν ὡρισμένην ἀντίληψιν περὶ διακριτικῶν τίτλων καὶ παρασήμων. Λοιπὸν ἔρχεται εἷς ξένος καὶ τοῦ τὸ δίδομεν, εἷς βαρῶνος, εἷς λόρδος. Ἡμεῖς δὲν τοὺς ἀναγνωρίζομεν καὶ ἂν αὔριον εὑρεθῇ Ἕλλην ὁ ὁποῖος θὰ λάβῃ τὸν τίτλον τοῦ λόρδου, ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ τὸν ἀναγνωρίσῃ. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ μὲ τὰ παράσημα. Τώρα θὰ μοὶ εἴπητε διατί τὰ ἄλλα Κράτη νὰ τὰ ἀναγνωρίζουν. Αὐτὸ εἶναι δικαίωμά των.

§429Θ. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Γνωρίζετε Κράτος τὸ ὁποῖον νὰ χορηγῇ παράσημα εἰς ξένους ὑπηκόους καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ εἰς τοὺς ἰδικούς του νὰ τὰ φέρουν;

§430Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ διάταξις περὶ τῆς μὴ χορηγίας παρασήμων ἐψηφίσθη.

§431Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ διάταξις αὐτὴ περὶ παρασήμων εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι εἶναι ὀξύμωρος. Πρέπει νὰ καταργηθῇ.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου συζήτησις. Ἄρθρον 121ον....

§433Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον 121, τὸ ὁποῖον δὲν λέγει τίποτε καὶ τὸ 122 ὡς περιττόν.

§434Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Τὸ ἄρθρον 121 ἔχει λόγον σπουδαιότατον, διότι πολλοὶ νέοι θεσμοὶ σπουδαιότατοι ἀφορῶντες τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν, ἐκ τοῦ προχείρου δ’ ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὸν θεσμὸν τοῦ ἄρθρου 11, ὅτι θὰ ὁρισθῇ ἱκανοποίησις διὰ τοὺς ἀδίκως προφυλακιστέους, ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι καταδικάζομεν τοὺς θεσμοὺς τούτους εἰς θάνατον διὰ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς, ἕνεκα τοῦ ὅτι δὲν θὰ δεσμεύσωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ὡς πρὸς τὴν θέσιν τῶν νομοθετικῶν διατάξεων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐφαρμοσθοῦν αὐτά. Ἂν δὲν τεθῇ μία προθεσμία εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ποία θὰ εἶναι ἡ κύρωσις; Ὅταν θέτωμεν μίαν προθεσμίαν καθιστῶμεν ὑπεύθυνον μὲν νομικῶς τὴν Κυβέρνησιν, ὑπεύθυνον δὲ ἠθικῶς τὴν Βουλήν.

§435Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐζήτησε τὴν διαγραφὴν εἶναι μήπως ἀναβληθῇ περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι θέλομεν ἡ ψήφισις τῶν νόμων αὐτῶν, διότι ὅταν ἔχωμεν διετῆ προθεσμίαν, ἠμποροῦμεν νὰ περιμένωμεν καὶ νομίζομεν ὅτι ἡ ὑποχρέωσις ὑπάρχει ἀμέσως μόλις ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα.

§436Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη ἦτο προσωπικὴ τοῦ ὑποφαινομένου. Ἡ ἀρχικὴ τροπολογία εἶχεν ἐντὸς ἔτους, ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ὅτι ἡ προθεσμία εἶναι μικρὰ καὶ ὅτι δέον νὰ γίνῃ μεγαλυτέρα.

§437Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἂν θέλητε νὰ ἔχῃ σοβαρότητα, νὰ θέσωμεν ἓξ μῆνας.

§438Σ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Νὰ μὴ θέσωμεν καμμίαν προθεσμίαν, διότι ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὅτι παρελθούσης τῆς προθεσμίας ἐξέπεσαν οἱ θεσμοί.

§439Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἀνατρεπτικὴ ἡ προθεσμία.

§440Α. ΜΑΡΚΟΥ. Διὰ τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν Βουλὴν σαφῶς δηλοῦται ὅτι ἡ προθεσμία αὕτη δὲν εἶναι ἀνατρεπτική.

§441ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 121 ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 121. Ἐντὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Συντάγματος θὰ ψηφισθῶσιν ὑπὸ τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, εἰσαγόμενοι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, οἱ νόμοι ὧν τὴν ψήφισιν προβλέπουσιν αἱ καθ’ ἕκαστον διατάξεις αὐτοῦ.

§442ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 121ον ἄρθρον).

§443ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 122 τῆς Ἐπιτροπῆς διαγράφεται;

§444ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§445Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ἄρθρον 120, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη, νὰ συνδυασθῇ μὲ τὸ ἄρθρον 117. Ἂν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ἡ Βουλή, θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ψηφισθῇ δι’ ἀναστάσεως τὸ ἄρθρον 37, ὅπερ ἀφορᾷ τὴν περίοδον τῆς Βουλῆς. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ ὅπως ἔχει. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶναι σύμφωνον νὰ καθιερωθῇ ἡ τριετία.

§446ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§447ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 123. Διὰ τὴν πρώτην μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ παρόντος Συντάγματος Προεδρικὴν ἐκλογὴν ἡ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 66 ὁριζομένη πρὸς σύγκλησιν τῆς Βουλῆς τριμηνία, ἄρχεται ἀπὸ τῆς συγκροτήσεως τῆς Γερουσίας εἰς Σῶμα.

§448ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 123ον ἄρθρον).

§449ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε.

§450ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. σήμερον. (Ὥρᾳ 2 π. μ.)