1925.06.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 205

Τρίτη 16 Ἰουνίου 1925

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 6.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§3Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα φέρονται ὡς ψηφισθέντα ὑπάρχουν καὶ τὰ νομοσχέδια «περὶ Ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ» καὶ «περὶ ἐκπαιδεύσεως ἀξιωματικῶν», τὰ ὁποῖα κατὰ λάθος φέρονται ὡς ψηφισθέντα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον ἐλέγχου τῶν πρακτικῶν· ἂν εἶναι λάθος, θὰ διορθωθῇ. Θὰ ἐξετάσωμεν τὰς σημειώσεις τῶν πρακτικογράφων, καὶ ἂν φέρωνται ὡς ψηφισθέντα, δὲν ἠμποροῦν νὰ διορθωθοῦν.

§5Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Εὑρισκόμην παραπλεύρως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ δὲν ἐψηφίσθησαν. Εἴχομεν δὲ συμφωνήσει μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὁρίσωμεν ἡμέραν συζητήσεως.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἀναμείνωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς δώσῃ ἐξηγήσεις, νὰ γίνῃ ἕνα εἶδος συνοπτικῆς ἀνακρίσεως. Ἡ κύρωσις τῶν πρακτικῶν ἀναβάλλεται μέχρις ὅτου ἔλθουν οἱ κύριοι Ὑπουργοί.

§7Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ συνάψῃ διεθνεῖς συμβάσεις φέρεται ψηφισθὲν εἰς πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἐνῷ ἦτο χθὲς κατ’ ἀρχήν.

§8Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἦτο εἰς πρώτην κατ’ ἄρθρον χθὲς καὶ ἐπέμεινα ἐγὼ νὰ ψηφισθῇ· διότι εἶπον, ἂν θέλῃ τις νὰ ὁμιλήσῃ, δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. Ἔχομεν ἀναλάβει διεθνεῖς ὑποχρεώσεις καὶ πιεζόμεθα νὰ κάμωμεν ὅ,τι κάμουν καὶ τὰ ἄλλα Κράτη.

§9Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Νομοσχέδια τοιαύτης σπουδαιότητος θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ ψηφίζωνται εἰς τὰς 7 τὸ πρωί.

§10Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁσάκις πρόκειται περὶ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα προϋποθέτουν μίαν διεθνῆ ὑποχρέωσιν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ ψηφίζωμεν.

§11Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα ὅμως νὰ τὰ ψηφίζετε εἰς τὰς 7 τὸ πρωί.

§12Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε δικαίωμα νὰ ὁμιλήσητε, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσητε τὴν ὥραν τῆς συζητήσεως.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ποίαν πληροφορίαν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς δώσῃ περὶ τῆς γενομένης ἢ μὴ ψηφίσεως εἰς πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων «περὶ ἐκπαιδεύσεως ἀξιωματικῶν» καὶ «περὶ Ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ»;

§14Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀνεβλήθησαν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ διορθοῦνται καὶ τὰ νομοσχέδια θεωροῦνται ὡς ἀναβεβλημένα. Μὴ ὑπαρχούσης ἑτέρας ἀντιρρήσεως, τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ἡ καπνεργατικὴ τάξις Καρδίτσης διαμαρτύρεται διὰ τὴν καταδίωξιν τῶν καπνεργατῶν παρὰ τοῦ ἀναπληρωτοῦ τοῦ νομάρχου κ. Σκαμπαρδώνη. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Τρικκάλων ὑποβάλλει ψήφισμα διαμαρτυρίας διὰ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ. — Ὁ Ἐμπορικὸς Εἰσαγωγικὸς Σύλλογος Πύργου παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τροποποίησις αἴρουσα τὴν φορολογίαν παλαιῶν χρεῶν 1919–1923. — Ὁ Κτηματικὸς Σύνδεσμος Καβάλλας αἰτεῖται τὴν ἵδρυσιν Κτηματικῆς Τραπέζης καὶ τὴν παροχὴν δανείων εἰς τοὺς κτηματίας. — Ὁ Γεωργικὸς Σύλλογος Ἀμαρουσίου «Πρόοδος» αἰτεῖται τὴν ἵδρυσιν ἡμιγυμνασίου ἐν Ἀμαρουσίῳ. — Ὁ Κωνσταντῖνος Καλογεράκης, κάτοικος Χανίων, αἰτεῖται τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 3121. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Ναυπακτίας ὑποβάλλει ψήφισμα «περὶ ἑνώσεως τῶν ἐπαρχιῶν Ναυπακτίας καὶ Δωρίδος μετὰ τῶν δήμων Θέρμου καὶ Ἀμβρακίας». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Μιαούλης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως Σώματος ἀξιωματικῶν τῶν πληρωμάτων τοῦ Στόλου». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Κ. Γόντικας ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τῶν παθόντων ἐν πολέμῳ». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Μιαούλης καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ναυτικῶν ἔργων καθαρῶς στρατιωτικῶν ἢ εἰδικῆς μορφῆς», ὅπερ συναινέσει τῆς Συνελεύσεως κηρύσσεται κατεπεῖγον. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Μιαούλης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν εἰσπραχθέντων χρημάτων πρὸς ναυπήγησιν ναυαρχίδος εἰς τὴν ἀγορὰν ἐκπαιδευτικοῦ πλοίου», ὅπερ συναινέσει τῆς Συνελεύσεως κηρύσσεται κατεπεῖγον. — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Γ. Παπανδρέου ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3336 περὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας τῆς Ἐμπορικῆς Ἐκπαιδεύσεως». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Β. Μαλιάκας, Σ. Σπῖγγος, Β. Βλαχόπουλος κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ συντάξεως ὑπαλλήλων τῆς Ἐπιτροπῆς θυμάτων πολέμου». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Ν. Γουργουρῆς, Σ. Κρεμεζῆς, Σ. Τράκας, Α. Παπαλουκᾶς κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ βελτιώσεως τῶν χορηγιῶν τῶν εἰς βάρος τοῦ κληροδοτήματος Π. Μαρκίδου σπουδαζόντων». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Π. Καλμοῦχος, Σ. Γρηγορίου, Κ. Ἀλαβάνος, Σ. Ζερβός, Ι. Περδικογιάννης, Μ. Καταπότης, Χ. Ζουμῆς κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ Ταμείου Συντάξεως καὶ αὐτασφαλείας». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Σ. Ἠλιόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 494 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου». — Ὁ αὐτὸς πληρεξούσιος κ. Σ. Ἠλιόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 175 τοῦ νόμου 3077 περὶ δασικοῦ Κώδικος καὶ ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ». — Ὁ ἴδιος πληρεξούσιος κ. Σ. Ἠλιόπουλος ὑποβάλλει δύο προσθήκας, τὴν μὲν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 90, τὴν δὲ ἄλλην ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 95 τοῦ Συντάγματος.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τήν...

§17Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι δικαίωμα τῆς Συνελεύσεως καὶ ἑκάστου τῶν πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, νὰ ἐπιμείνουν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἀναφορῶν. Θὰ παρεκάλουν ὅμως, ἂν δὲν ὑπάρχῃ καμμία ἀντίρρησις, ἐπειδὴ χθὲς ἐκουράσθημεν, νὰ καταναλώσωμεν τὰς ὀλίγας ὥρας κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἐργασθῶμεν σήμερον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν νέον ξενύχτι, εἰς τὴν συντακτικὴν ἐργασίαν· ἄν, ἐννοεῖται, δὲν ὑπάρχῃ καμμία ἀντίρρησις.

§18ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, αἱ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Συντακτικῆς Ἐργασίας. Συμφώνως μὲ τὴν σειράν, ἡ ὁποία ἔχει κανονισθῆ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 35.

§20Ο. ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ. Θὰ ἤθελον, κ. Πρόεδρε, νὰ δοθῇ μία ἑρμηνεία εἰς τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἅπασαι αἱ ἑταιρεῖαι αἱ σιδηροδρομικαὶ καὶ ἀτμοπλοϊκαὶ ὑποχρεοῦνται νὰ παρέχωσι δωρεὰν εἰσιτήριον πρώτης θέσεως εἰς τοὺς πληρεξουσίους, διότι δυστυχῶς αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρεῖαι παρέχουσιν εἰσιτήριον τρίτης θέσεως. Παρακαλῶ νὰ δοθῇ εὐρυτέρα ἑρμηνεία.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον ὡς ἀστεϊσμὸς ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ αὐτό.

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ληφθείσης ἀποφάσεως ὑπὸ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως ὅτι εἶναι ἔννοια τιμητικὴ καὶ ὄχι προσβλητικὴ διὰ τοὺς πληρεξουσίους, καὶ ἑρμηνεία τοιαύτη θὰ ἐσήμαινε προσβολήν.

§23Ο. ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἀποφάσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ σημειωθῇ ὡς ἑρμηνεία, εἰς τρόπον ὥστε, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑρμηνείας, τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον νὰ δώσῃ διαταγὴν πρὸς ἐκτέλεσιν.

§24Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ διατάξω.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 35ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Καρασεβδᾶς.

§26Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶμαι, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐναντίον, ὅπως καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν εἶπον, τοῦ συστήματος τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν ὑπὸ τῶν συμβουλίων τῶν τοπικῶν, εἴτε νομαρχιακὰ συμβούλια λέγονται ταῦτα εἴτε κοινοτικὰ εἴτε οἱονδήποτε ὄνομα φέρουσι· διότι, ἂν τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν ὑπὸ τῶν τοπικῶν συμβουλίων καθιεροῦτο, ἀσφαλῶς θὰ ἐπήρχετο ἔκπτωσις καὶ τοῦ ἑνὸς θεσμοῦ καὶ τοῦ ἄλλου, δηλαδὴ καὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν γερουσιαστῶν καὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν τοπικῶν συμβουλίων. Ἂν τὰ τοπικὰ συμβούλια ἠδύναντο νὰ ἐκλέγωσι τοὺς γερουσιαστάς, ἀσφαλῶς καὶ προφανῶς θὰ ἐξήσκουν μίαν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν, ὡς γνωστόν, διαχειρίζεται, κατὰ τὸ Σύνταγμα, καὶ κανονίζει ἡ Γερουσία μετὰ τόσων ἄλλων παραγόντων. Ἀλλὰ τότε καὶ ἡ γενικὴ πολιτικὴ ἢ μᾶλλον τὰ γενικὰ κόμματα, τὰ ἀσκοῦντα τὴν γενικὴν πολιτικήν, ἀνταποδίδοντα τὰ ἴσα, θὰ ἐπενέβαινον εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Καὶ ἐντεῦθεν θὰ ἐγεννᾶτο εἷς φαῦλος κύκλος, κατὰ τὸν ὁποῖον εἰς μὲν τὴν γενικὴν πολιτικὴν θὰ ἐπεκράτουν τὰ γενικὰ συμφέροντα, ὁ τοπικισμός, εἰς δὲ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν θὰ ἐπενέβαινον τὰ γενικὰ συμφέροντα, ἡ γενικὴ πολιτική. Ἐν γένει διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ θὰ ἀνεπτύσσετο ἐντονώτερον καὶ καθολικώτερον ὁ φατριασμός, τὸ κακὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν μαστίζει τὴν Ἑλλάδα καὶ ἰδίως σήμερον καθ’ ὑπερβολὴν καὶ τὸ ὁποῖον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι διὰ παντὸς τρόπου νὰ περιορίσωμεν καὶ ὄχι νὰ τῷ δώσωμεν ἀνάπτυξιν οἵαν θὰ ἐλάμβανεν ἂν καθιεροῦτο τὸ ἐν λόγῳ σύστημα. Ἀλλά, μᾶς λέγουν οἱ ὀπαδοὶ τοῦ συστήματος τούτου καὶ ἰδίως ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νῦν ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ σύστημα αὐτὸ ἰσχύει καὶ ἐν Γαλλίᾳ. Καὶ ἡμεῖς ἀπαντῶμεν ὅτι, καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἀκόμη ὁ φατριασμὸς αὐτὸς τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθην ὅτι ἐπικρατεῖ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐκεῖ, λέγω, δὲν παρέλειψε, χάρις εἰς τὸ σύστημα αὐτό, νὰ ἀναπτυχθῇ ὑπερβολικῶς καὶ τόσα κακὰ νὰ προξενήσῃ. Ὁπωσδήποτε εἰς τὴν παλαιὰν Γαλλίαν ἐπικρατοῦν ὅροι, οἱ ὁποῖοι παρ’ ἡμῖν, εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν ἀρτισύστατον, δὲν ὑπάρχουν. Διότι ὁ θεσμὸς τῶν νομαρχιακῶν καὶ τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων ἐν Γαλλίᾳ ἰσχύει καὶ ἐφαρμόζεται ἀπ’ αἰώνων καὶ ἔχει εὐδοκιμήσει ὁπουδήποτε ἔχει ἀναπτυχθῆ τὸ τοπικὸν πνεῦμα πλήρως, τὸ ὁποῖον, ὅσον καὶ ἂν διαφθείρεται ἐκ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς γενικῆς πολιτικῆς, παραμένει ἀκόμη ἐπαρκὲς καὶ χρησιμοποιεῖται, ἀποδίδων εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν ὁ θεσμὸς τῶν νομαρχιακῶν συμβουλίων δὲν ἐφηρμόσθη ἀκόμη, τῶν δὲ κοινοτικῶν συμβουλίων ἐφηρμόσθη, ἀλλὰ ὑπὸ τοιαύτας ἀνωμάλους περιστάσεις, ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν, ὥστε ἀπέτυχεν οἰκτρῶς, μολονότι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποτύχῃ, ἀπέτυχε δὲ λόγῳ τῶν ἀπὸ τότε ἀνωμάλων περιστάσεων. Ὅταν λοιπὸν τὰ νομαρχιακὰ καὶ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια δὲν ἐφηρμόσθησαν ἢ δὲν ἀπέδωσαν καρπούς, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαρτήσωμεν ἀπ’ αὐτὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ τῆς Γερουσίας;

§27Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ κάμωμεν ἀπὸ τοῦδε τὴν Γερουσίαν.

§28Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς συστάσεως τῆς Γερουσίας. Σήμερον συζητοῦμεν μόνον διὰ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν, ποῖος θὰ εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος. Μᾶς λέγουν ἀκόμη οἱ ὀπαδοὶ τοῦ συστήματος, ἰδίως ὁ τέως κ. εἰσηγητὴς καὶ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅτι, ἂν εἰς τὰ τοπικὰ συμβούλια ἀνετίθετο ἡ ἐκλογὴ τῶν γερουσιαστῶν, τὰ τοπικὰ συμβούλια θὰ καθίσταντο πλέον σοβαρά, ὁ θεσμὸς τῶν τοπικῶν συμβουλίων θὰ ἐπετύγχανε περισσότερον καὶ θὰ εἱλκύοντο περισσότερα τοπικὰ στοιχεῖα ἐκλεκτά. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἀπαντῶμεν ὅτι ἴσα–ἴσα, ἵνα ἑλκυσθῶσι τὰ στοιχεῖα αὐτὰ εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ αὕτη πάσης ἀναμίξεως μὲ ἄλλον θεσμὸν προκαλούσης ἀντεπεμβάσεις εἰς αὐτήν, ἂν δὲ χρειάζεται νὰ χορηγηθῶσιν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν δικαιώματα περισσότερα, πρέπει τὰ δικαιώματα ταῦτα νὰ εἶναι καθαρῶς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως δικαιώματα. Διότι ἓν ἐκ τῶν δύο ἠμπορεῖ νὰ συμβαίνῃ: Ἢ τὰ ἐκλεκτὰ τοπικὰ στοιχεῖα ἔχουν τὴν διάθεσιν νὰ ἀναμιγνύωνται εἰς τὴν γενικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ τότε ἔχουν τὴν γενικὴν ψῆφον καὶ ἠμποροῦν νὰ ἀσκήσουν τὴν ἐπιρροήν των κατὰ τὰς γενικὰς ἐκλογὰς καὶ εἶναι περιττὴ ἡ συσχέτισις τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως μὲ τὴν γενικὴν πολιτικήν, ἢ δὲν θέλουν νὰ ἀναμιγνύωνται εἰς τὴν γενικὴν πολιτικὴν καὶ ὅπως ἀποφύγουν ταύτην ἀποσύρονται καὶ τῆς τοπικῆς πολιτικῆς, καὶ ἐν τοιαύτῃ δηλαδὴ περιπτώσει ἡ συσχέτισις εἶναι ἐπιβλαβής, διότι θὰ συντελῇ εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν ἐκλεκτῶν τοπικῶν στοιχείων ἀπὸ τῆς τοπικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ μᾶς εἶπον ἀκόμη, νομίζω, ὅτι ὁτιδήποτε καὶ ἂν κάμωμεν, τὸ κακὸν αὐτὸ τῆς ἀναμίξεως τῆς γενικῆς πολιτικῆς εἰς τὴν τοπικὴν καὶ τανάπαλιν δὲν δύναται νὰ ἐξαλειφθῇ. Καὶ ἀπαντῶμεν: Βεβαίως οὐδὲν κακὸν εἰς τὸν κόσμον δύναται νὰ ἐξαλειφθῇ πλήρως, ἑπομένως οὔτε καὶ αὐτό. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἰς ὅλας τὰς κοινωνίας ὅλα τὰ κακὰ γεννῶνται καὶ ὑφίστανται. Ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι εἰς μὲν τὰς καλὰς κοινωνίας εἶναι περιωρισμένα, εἰς δὲ τὰς κακὰς ἀνεπτυγμένα. Οὕτω λοιπὸν καὶ ἐδῶ, ἂν ἐφαρμόσωμεν αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ ὑπάρχον κακὸν θὰ ἀναπτυχθῇ ἀντὶ νὰ περιορισθῇ. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν λόγος νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα τοῦτο διὰ νὰ ἀναπτύξωμεν ἓν κακόν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ποῖον ἐπιχείρημα εἶναι σοβαρὸν καὶ βάσιμον ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν ὑπὸ τῶν τοπικῶν συμβουλίων, δι’ αὐτὸ τὸ ἀποκλείω καὶ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ σύστημα τοῦτο. Εἶμαι ἐπίσης ἐναντίον τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν δι’ ἀμέσου καθολικῆς ψηφοφορίας. Δι’ ἀμέσου καθολικῆς ψηφοφορίας ἐκλέγονται οἱ βουλευταί, ἂν δὲ θεσπισθῇ νὰ ἐκλέγωνται καὶ οἱ γερουσιασταὶ διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, τότε παρὰ τοῖς γερουσιασταῖς δὲν θὰ ἀναπτύσσωνται τάσεις καὶ ῥοπαὶ διάφοροι ἀπὸ τὰς τῶν βουλευτῶν. Ἀλλὰ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τίνα σκοπὸν θὰ εἶχεν ἡ Γερουσία; Οὐδένα ἀπολύτως. Θὰ ἀπετέλει μόνον ἕνα μάταιον ἔξοδον καὶ θὰ ἔφερε καὶ περιπλοκάς. Θὰ προέλθῃ κακὸν μόνον χωρὶς νὰ γίνῃ οὐδὲν καλόν. Δὲν ἐνδείκνυται λοιπὸν αὐτὴ ἡ ἄμεσος καθολικὴ ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν γερουσιαστῶν. Ἐλάχιστα εἶναι τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἐφήρμοσαν τὸ σύστημα τοῦτο πρὸς ἐκλογὴν τῶν γερουσιαστῶν. Τὰ Κράτη δὲ αὐτὰ εἶναι τὰ μᾶλλον προηγμένα καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἔχωμεν φθάσει καὶ ἡμεῖς εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν προαγωγῆς μὲ αὐτά, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ τὰ μιμηθῶμεν. Ἔπειτα, τὸ καὶ κυριώτερον, εἰς τὰ Κράτη αὐτὰ προηγήθη, πρὶν ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου καθολικῆς ψηφοφορίας, προηγήθη τὸ ἔμμεσον σύστημα. Διὰ τούτου τὰ Κράτη αὐτὰ ἀπέκτησαν, διὰ τῆς μακρᾶς ἀσκήσεως, τὴν ἕξιν, ὥστε, ὅταν ἐκλέγουν τοὺς γερουσιαστάς, νὰ ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐκλογὴν προσώπων, δυναμένων νὰ ἔχουν ὀρθὴν γνώμην καὶ ὄχι τόσον νὰ ἐπιζητοῦν δι’ αὐτῶν εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεώς των. Μὲ ἄλλους λόγους προεπαιδεύθησαν πρὶν ἢ ἐφαρμόσουν τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου καθολικῆς ψηφοφορίας. Καὶ παρὰ τοῦτο ἐν τούτοις τὰ ἀποτελέσματα δὲν εἶναι καὶ τόσον καλά. Παρ’ ἡμῖν ὅμως δὲν προηγήθη αὐτὴ ἡ προεκπαίδευσις καὶ κατὰ συνέπειαν οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τὸ σύστημα αὐτό. Ὁπωσδήποτε τὰ Κράτη αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζουν καθ’ ὑπερβολὴν τὴν δημοκρατικὴν ἀρχήν. Τὴν ἐφαρμόζουν ὄχι μόνον ἐκεῖ ὅπου πρέπει, εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν ἄλλων προσώπων, τῶν ὁποίων ἡ ἀποστολὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκπληρωθῇ καλῶς ἂν δὲν εἶναι ταῦτα μόνιμα, μὴ ἐπηρεαζόμενα ἀπὸ τοὺς ψηφοφόρους. Τὴν ἐφαρμόζουν ὄχι μόνον εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν γερουσιαστῶν, τῶν ὁποίων ἡ μονιμότης εἶναι μᾶλλον σχετική, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὧν ἡ μονιμότης δέον νὰ εἶναι διαρκής, τὴν ἐφαρμόζουν δὲ εἰς τούτους μάλιστα κατὰ βραχείας περιόδους. Ἀλλὰ τὰ πιστοποιηθέντα ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς δημοκρατικῆς ἀρχῆς ἐκεῖ ὅπου δὲν πρέπει εἰς τὰ Κράτη ταῦτα ὑπῆρξαν ὀλέθρια. Εἶναι λοιπὸν ἀρκετὸν ἡ δημοκρατικὴ ἀρχὴ νὰ ἐφαρμόζηται εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν. Εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν λοιπῶν ἀρχόντων δέον νὰ χρησιμοποιῆται τὸ ἔμμεσον σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι παραβίασις τῆς δημοκρατικῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ μᾶλλον συμπλήρωσις αὐτοῦ. Ἔπειτα δὲν γνωρίζω κανένα νὰ ἐπρότεινε τὴν ἄμεσον ψηφοφορίαν, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία πρότασις. Μόνον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαμίας συνάδελφος ὑπεστήριξε τὴν ἄμεσον, ἀλλὰ μερικήν, ψηφοφορίαν.

§29Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Ὑπάρχει πρότασις.

§30Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀλλ’ ἂν ἀπαράδεκτος τυγχάνει ἡ καθολική, ἄμεσος ψηφοφορία, ἔτι μᾶλλον ἀποκρουστέα εἶναι ἡ ἄμεσος μερική. Διότι ἡ ἄμεσος καὶ μερικὴ ψηφοφορία δὲν εἶναι καθόλου δημοκρατική, εἶναι καθαρῶς ὀλιγαρχική. Διὰ τῶν ἐμμέσων συστημάτων, πάντων ἀνεξαιρέτως, εἴτε διὰ τῶν τοπικῶν συμβουλίων εἴτε διὰ τῶν βουλευτῶν εἴτε διὰ τῶν ὀργανώσεων καὶ λοιπῶν ὀργάνων, ἐκφράζεται ἡ θέλησις ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, ἔστω ἐμμέσως, ἀλλὰ διὰ τοῦ συστήματος τῆς μερικῆς ψηφοφορίας, ἔστω καὶ ἀμέσου, δὲν ἐκφράζεται ἡ θέλησις ὅλων, ἀφοῦ ὡρισμένοι, καὶ δὴ ἀρκετοί, ἀποκλείονται, ὡς ἔχοντες νεαρὰν ἡλικίαν, ἂν καὶ ἐνήλικες καὶ ὥριμοι. Τὸ σύστημα εἶναι ἀριστοκρατικόν, ἀκριβέστερον ὀλιγαρχικόν.

§31Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀριστοκρατία εἶναι ἡ ἡλικία;

§32Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀριστοκρατία ἢ μᾶλλον, ὡς εἶπον, ὀλιγαρχία θὰ εἴπῃ ὅταν τὰ δικαιώματα, ἀντὶ νὰ τὰ ἔχουν ὅλοι, ὅπως εἰς τὸ σύστημά σας, τὰ ἔχουν ὀλίγοι. Ὁπωσδήποτε εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ ἔχοντες τὴν μεγαλυτέραν ἡλικίαν εἶναι ἀγράμματοι. Ἀλλ’ οἱ ἀγράμματοι ἢ οἱ πλέον ἐγγράμματοι εἶναι δυνατὸν ἐπιτυχῶς νὰ ἐκλέξωσι τοὺς γερουσιαστάς, ἤτοι ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἔχωσι τὴν ὀρθοτέραν γνώμην.

§33Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ λησμονῆτε ὅτι εἴμεθα εἰς τὴν ἡλικίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ μαχώμεθα ὑπὲρ τῶν πρεσβυτέρων καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τῶν νεωτέρων.

§34Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ καλύτερον εἶναι νὰ μαχώμεθα ὑπὲρ τῆς ἀληθείας.

§35Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅσον γηράσκομεν τόσον γινόμεθα ἀριστοκράται.

§36Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μεταξὺ ἀγραμμάτων καὶ ἀγραμμάτων ἴσως οἱ γεροντώτεροι εἶναι καλύτεροι, ἀλλ’ ἐγὼ λέγω ὅτι οἱ μᾶλλον ἡλικιωμένοι εἶναι ἀγράμματοι, ἐνῷ οἱ νεώτεροι εἶναι ἐγγράμματοι. Ἂν ἦσαν ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἐγγράμματοι, θὰ ἠμποροῦσα νὰ εἴπω ὅτι οἱ πλέον ἡλικιωμένοι εἶναι οἱ καλύτεροι. Ἀλλ’ ἐφόσον οἱ νεώτεροι εἶναι ἐγγράμματοι, οἱ δὲ πλέον ἡλικιωμένοι ἀγράμματοι, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι γενικῶς οἱ ἐγγράμματοι, ἤτοι οἱ νεώτεροι, εἶναι οἱ καλύτεροι. Ἰδοὺ δὲ διατί οὗτοι εἶναι πλέον ἐγγράμματοι. Ἐνθυμεῖσθε πότε ἤρχισε παρ’ ἡμῖν ἡ λαϊκὴ ἐκπαίδευσις νὰ διαδίδεται; Ἤρχισεν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Τρικούπη καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ Δημ. Πετρίδου, δηλαδὴ κατὰ τὸ 1885. Ἄν θέσωμεν καὶ 5 ἔτη ἀκόμη, τὰ ὁποῖα ἐχρειάζοντο νὰ ἔχωσιν οἱ τότε μαθηταί, θὰ εὕρωμεν ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔτυχον τῆς ἐκπαιδεύσεως αὐτῆς εἶναι ἀπὸ 35 ἐτῶν καὶ κάτω.

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀκριβῶς ἔκτοτε πρέπει νὰ ὑπολογίσητε 35 ἔτη.

§38Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ πλέον ἐγγράμματοι. Ἄλλο ἐλάττωμα τῶν πλέον ἡλικιωμένων ἐν Ἑλλάδι εἶναι ὅτι οἱ περισσότεροι ἀπ’ αὐτοὺς ἢ μᾶλλον ὅλοι ἐπέρασαν τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς ζωῆς των πρὸ τοῦ ἔτους 1909 ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς φαυλοκρατίας, ἐνῷ οἱ νεώτεροι τὸ σημαντικώτερον μέρος τῆς ἡλικίας των τὸ ἐπέρασαν μὲ τὰς νέας ἰδέας τῆς περιόδου τοῦ 1909 καὶ ἐντεῦθεν, ἄρα εἶναι οἱ καταλληλότεροι νὰ ἐκλέγωσι τοὺς γερουσιαστάς. Ἐπὶ πλέον οἱ ἡλικιωμένοι ἐπέρασαν ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον τῶν ἐπιστράτων, δηλαδὴ τῆς προπαγάνδας τῆς ξενικῆς, ἡ ὁποία τόσον φθοροποιὸς ἐθνικῶς ὑπῆρξε. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν διατί θὰ πάρωμεν αὐτοὺς τοὺς πολίτας καὶ θὰ τοὺς προτιμήσωμεν τῶν νεωτέρων διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν γερουσιαστῶν. Ὁπωσδήποτε εἶναι παρατηρημένον ἐν Ἑλλάδι ὅτι οἱ νεώτεροι ἐλευθεριάζουν καὶ ἐκλέγουν τὰς προσωπικότητας. Οἱ πλέον ἡλικιωμένοι λέγουν, «καλὸς εἶναι, βρὲ ἀδελφέ, ὁ τάδε ἄνθρωπος, ἀξίας, ἀλλ’ εἶναι καλύτερον τὸ συμφέρον μας ποὺ τὸ ἱκανοποιεῖ ἄλλος, ἔστω καὶ κατώτερος». Ἐφόσον λοιπὸν οἱ νεώτεροι προτιμοῦν τὰς προσωπικότητας, αὐτὰς καὶ ἡμεῖς πρέπει νὰ θέσωμεν εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ ἰδίως δι’ αὐτῶν καὶ ὄχι ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κολακεύουν μόνον τὰς ἀδυναμίας τοῦ λαοῦ. Ἀποκρουστέον λοιπὸν καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ δὴ περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλο καὶ ἔμμεσον καὶ ἄμεσον. Τὰ συστήματα δὲ πρὸς ἐκλογὴν γερουσιαστῶν ποὺ ἐνδείκνυνται εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν διὰ τῶν βουλευτῶν, ὡς καὶ τὸ τοιοῦτον τῆς ἐκλογῆς αὐτῶν διὰ τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων. Καὶ πρῶτον ἡ ἐκλογὴ τῶν γερουσιαστῶν ὑπὸ τῶν βουλευτῶν εἶναι ἡ καλυτέρα διὰ πολλοὺς λόγους. Ὅταν, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὁ λαὸς ἐκλέγῃ τοὺς βουλευτάς, δίδει τὴν μεγαλυτέραν προσοχήν, παρ’ ὅσην δίδει ὅταν ἐκλέγῃ οἱουσδήποτε τοπικοὺς συμβούλους ἢ ἄλλα δευτερεύοντα τοιαῦτα ὄργανα. Νομίζει ὅτι κάτι βγάζει ἀπὸ τὴν ψυχήν του, ἀδιάφορον ἂν τοῦτο εἶναι τὸ αἴσθημα ἢ τὸ συμφέρον του, καὶ δι’ αὐτὸ δίδει τὴν μεγαλυτέραν προσοχὴν ὅταν δίδῃ τὴν ψῆφόν του πρὸς ἐκλογὴν βουλευτοῦ. Οἱ βουλευταὶ ἄρα ἐκφράζουν γνησιώτερον, βαθύτερον τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι τὸ πλέον λαϊκώτερον τοὐλάχιστον ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα συστήματα τὰ ἔμμεσα, ἐπὶ πλέον δὲ τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ καλύτερον εἰς ἀποτελέσματα, διότι οἱ βουλευταὶ προφανῶς ἔχουσι πεῖραν καὶ μόρφωσιν καὶ χαρακτῆρα ἀνώτερον τῶν τοπικῶν συμβούλων. Ἄν οἱ βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι τοιοῦτοι ἐκλέγουν τοὺς γερουσιαστάς, οἱ γερουσιασταὶ θὰ εἶναι ἔτι καλύτεροι, διότι κανεὶς δὲν θὰ ἐκλέξῃ τὸν χειρότερόν του ὡς γερουσιαστήν· ἐνῷ, ἂν οἱ τοπικοὶ σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι σπανίως ἔχουσιν ἀξίαν, ἐκλέγωσι τοὺς γερουσιαστάς, οὗτοι δὲν θὰ εἶναι συνήθως τίποτε παραπάνω ἀπὸ τὸ μηδέν. Ἀλλὰ μᾶς ἀντέταξαν, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ὅτι οἱ γερουσιασταί, ἂν ἐκλέγωνται ὑπὸ τῶν βουλευτῶν, θὰ διατελοῦν ὑπὸ τὴν ἐξάρτησιν τῶν βουλευτῶν. Αὐτὸ μᾶς εἶπον, δὲν προσήγαγον ὅμως καμμίαν ἀπόδειξιν, ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν ἀπόδειξιν τὸ παρελθὸν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς γερουσιαστὰς ἐν Ἑλλάδι, ὅταν ἄλλοτε ἴσχυεν ἡ Γερουσία ἐπὶ Ὄθωνος. Τότε μάλιστα δὲν ἐξελέγοντο οἱ γερουσιασταὶ οὔτε κἂν δι’ ἐμμέσου τινὸς συστήματος οἱουδήποτε, ἀλλὰ διωρίζοντο ἁπλῶς ἀπὸ τὸν Μονάρχην. Ἔ, λοιπὸν οἱ γερουσιασταὶ ἐκεῖνοι, οἱ γερουσιασταὶ τοῦ παρελθόντος ἐν Ἑλλάδι, ἂν καὶ οὕτω διωρίζοντο, εἶναι βεβαιωμένον ὅτι εἶχον καὶ διετήρουν πάντοτε πνεῦμα ἀνεξαρτησίας. Ἐὰν ὅθεν ἐκλέγωνται τώρα ἀπὸ τὴν Βουλὴν θὰ ἔχωσι περισσοτέραν ἀνεξαρτησίαν προφανῶς.

§39Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι εἴτε ἀπὸ τὸν Μονάρχην εἴτε ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§40Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὁπωσδήποτε πάντως εἶναι βεβαιωμένον ὅτι, ἂν ἔχουν ἐλαττώματα οἱ γερουσιασταί, μεταξὺ αὐτῶν δὲν καταλέγεται καὶ τὸ τῆς ἐξαρτήσεως, ὁθενδήποτε καὶ ἂν ἐκλέγωνται, ἐφόσον ἐννοεῖται εἶναι σχετικῶς μόνιμοι, μὴ ἀνακαλούμενοι διά τινα χρόνον. Ἀλλὰ μᾶς εἶπον ἀκόμη οἱ ἐναντίοι τοῦ συστήματος τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν ὑπὸ τῶν βουλευτῶν, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι αἱ Βουλαὶ ἀπέδειξαν ὅτι ὡς Βουλαὶ εἶναι ἀτυχεῖς πολὺ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν προσώπων. Ἀλλὰ ποίας ἐκλογὰς κάμνουν αἱ Βουλαί; Καμμίαν δὲν κάμνουν, πλὴν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου, διότι τῶν γραμματέων εἶναι βέβαια τυπικαὶ καὶ εἰς αὐτὰς μάλιστα ὄχι ὀλίγον ἐπιτυγχάνουν. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου οὐδέποτε αἱ Βουλαὶ ἀπέτυχον· ἐξέλεξαν πάντοτε τοὺς καλυτέρους. Ἔπειτα ἡμεῖς πρόκειται νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω πῶς εἴμεθα ἱκανοὶ καὶ κατάλληλοι νὰ ἐκλέξωμεν τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα καὶ δὲν εἴμεθα ἱκανοὶ καὶ κατάλληλοι νὰ ἐκλέξωμεν τοὺς γερουσιαστάς.

§41Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ βουλευτὴς συναλλάσσεται;

§42Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Συναλλάσσατε καὶ εἰς τὸν Πρόεδρον, ἀλλ’ ἂς τολμήσῃ κανεὶς νὰ παρουσιάσῃ κανένα ἀκατάλληλον ὑποψήφιον. Ὁπωσδήποτε, κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἤδη ἐκανονίσαμεν ὅτι ἔχει ἡ Γερουσία, δὲν εἶναι νὰ ἐκφράζῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ —δι’ αὐτὸ εἶναι προωρισμένη, ὅπως εἴπομεν καὶ ἐκανονίσαμεν ἡ Βουλή—ἀλλὰ νὰ ἐκφράζῃ τὴν γνώμην τὴν ὀρθοτέραν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῖοι εἶναι οἱ ἁρμοδιώτεροι διὰ νὰ ἐκλέξωσι τοὺς ἀνθρώπους τοὺς δυναμένους νὰ ἔχωσι τὴν ὀρθοτέραν γνώμην; Ποῖοι ἄλλοι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν μόρφωσιν πολιτικὴν καὶ πεῖραν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων, δηλαδὴ οἱ βουλευταί; Εἶναι λοιπὸν τὸ προτιμότερον σύστημα τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν διὰ τῶν βουλευτῶν καὶ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τόσον περισσότερον, καθόσον τώρα τὸ πρῶτον πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ ὁ θεσμὸς τῆς Γερουσίας καὶ πρέπει νὰ δώσωμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἕν ὑπόδειγμα καλῶν γερουσιαστῶν εἰς τὸν λαόν, ὥστε, ἂν εἰς αὐτὸν βραδύτερον ἀνατεθῇ νὰ ἐκλέγῃ τοὺς γερουσιαστὰς ἀπ’ εὐθείας, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του κάτι ποὺ νὰ τὸν φωτίζῃ καὶ νὰ κρατεῖ τὸν θεσμὸν εἰς τὴν περιωπὴν ποὺ ἀπαιτεῖται. Ἕτερον σύστημα ἐξ ἴσου παραδεκτόν, ἴσως μάλιστα παραδεκτώτερον, εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν διὰ τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων. Θὰ ἤμην ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ μόνον, ἂν αἱ ἐν Ἑλλάδι ὀργανώσεις ἦσαν παλαιαί, πλήρεις καὶ καθολικαί. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶναι· εἶναι ὅμως ἀρκεταὶ καὶ ἐλπίζω νὰ γίνουν περισσότεραι. Διότι, ἂν πάρωμεν τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν μετὰ τὸν νόμον περὶ συνεταιρισμῶν, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἄλλοτε ἦτο Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐπὶ Βενιζέλου, τὸ πλεῖστον τοῦ λαοῦ εἶναι ἐπαγγελματικῶς ὠργανωμένον. Αἱ πόλεις μας ἐξ ἄλλου μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν κατέστησαν πολυάριθμοι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τάχιστα νὰ ὀργανωθοῦν, ἄλλως εἶναι ἀδύνατος ἡ διοίκησίς των. Καὶ ἄλλοτε εἶπον ὅτι αἱ ἐπαγγελματικαὶ ὀργανώσεις τῶν γεωργῶν δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύωνται εἰς τὴν πολιτικήν.

§43Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρέπει εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς νὰ δοθῇ κανὲν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ὁπωσδήποτε νὰ συνδέεται μὲ τὴν πολιτικὴν ἀνασύνταξιν τῆς Χώρας. Οἱ συνεταιρισμοὶ εἶναι κυρίως οἱ γεωργοὶ διωργανωμένοι οἰκονομικῶς. Ἄν θέλωμεν νὰ καταρτίσωμεν ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ συμμετέχουν καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν δρᾶσιν τῆς Χώρας, θὰ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν σωματεῖα ἀγροτικά· ταῦτα δὲν θὰ ἔχωσι τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἔχουσιν οἱ γεωργικοὶ συνεταιρισμοί. Αὐτοὶ ἔχουσι σκοπόν, ἵνα διὰ τῆς συνολικῆς δράσεως προαγάγωσι τὴν ἀτομικὴν ἑκάστου εὐημερίαν, συνεισφερομένων τῶν διαφόρων δράσεων καὶ διὰ τῆς ὁλότητος πολλαπλασιαζομένων. Θὰ ἦτο καταστρεπτικὸν νὰ δώσωμεν πολιτικὰ δικαιώματα εἰς τοιαύτας καθαρῶς οἰκονομικὰς ὀργανώσεις· τόσον εἶναι τοῦτο βέβαιον, ὥστε ἐν Γαλλίᾳ ἔχουσι χωριστὰ τὰ Syndicats Agricoles καὶ χωριστὰ τὰς Association Agricoles· παραπλεύρως δηλαδὴ ὑφίστανται αἱ ὀργανώσεις αἱ ἐπαγγελματικαὶ καὶ ἀφ’ ἑτέρου αἱ ὀργανώσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν οἰκονομικὸν προορισμόν. Τὸ λέγω τοῦτο διὰ νὰ μὴ διακυβεύσωμεν τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἀγροτικῶν συνεταιρισμῶν, οἵτινες δὲν περιορίζονται μόνον μεταξὺ προσώπων ἀσκούντων τὸ ἀγροτικὸν ἐπάγγελμα· ἐντὸς αὐτῶν εἶναι καὶ συμβολαιογράφοι εἰς τὰ μικρὰ μέρη καὶ δικηγόροι καὶ ἄλλοι ἐπαγγελματίαι, κτηματίαι κλπ.

§44Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἡ ἀντίρρησις αὕτη κατὰ τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν, ἂν ἦτο βάσιμος, θὰ ἀντετάσσετο καὶ κατὰ τῶν λοιπῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων;

§45Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ γεωργικαὶ ὀργανώσεις εἶναι καθαρῶς ἐπαγγελματικαί.

§46Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ναί, ἀλλὰ ἐκεῖνοι ποὺ θὰ ἐκλέγουν τοὺς γερουσιαστὰς δὲν θὰ εἶναι αὐταὶ καθ’ ἑαυτὰς αἱ ἐπαγγελματικαὶ γεωργικαὶ ὀργανώσεις, ἀλλ’ οἱ πολιτικοὶ σύλλογοι, οἱ ὑφιστάμενοι καὶ ἤδη καὶ τοὺς ὁποίους συνιστοῦν τὰ μέλη τῶν ὀργανώσεων αὐτῶν χωριστά, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰς ἐλάχιστος ἀριθμὸς γερουσιαστῶν κατὰ νόμον θὰ ἀναλογῇ· συνεπῶς ἡ ἐπιρροὴ καὶ ἀνάμιξις αὐτῶν εἰς τὴν πολιτικὴν δὲν θὰ εἶναι σημαντική. Εἶναι δὲ τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ προτιμώτερον, διότι συντελεῖ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν συνεταιρισμῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι τόσον χρήσιμοι. Οἱ συνεταιρισμοί, ἐν γένει αἱ ὀργανώσεις, εἶναι, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, κάτι τι τὸ ὁποῖον ἐνισχύει τὴν ἐθνικὴν ἀλληλεγγύην. Ὅπως ἡ οἰκογένεια, εἰς τὰς παλαιοτέρας κοινωνίας τὰς ἀγροτικάς, ἐθεωρεῖτο ὅτι ἦτο ἡ βάσις τοῦ Ἔθνους, τῆς ἐθνικῆς ἀλληλεγγύης, οὕτω σήμερον, δι’ ἰσχυροτέρους λόγους, μετ’ ἀναλογιῶν μεγαλυτέρων, εἶναι τοιαῦται αἱ ὀργανώσεις διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς ταύτης ἀλληλεγγύης· διότι ὁ ἄνθρωπος ἐν τῷ στενῷ κύκλῳ τούτων ἐπηρεάζεται ἰσχυρότερον ἀπὸ τοὺς δεσμοὺς τοὺς φυλετικοὺς παρὰ ἐν τῷ κύκλῳ τῷ μεγαλυτέρῳ τῷ ἐθνικῷ, καὶ προπαιδεύεται εἰς τοὺς κύκλους αὐτοὺς τοὺς μικροὺς διὰ τὴν συναίσθησιν καὶ ἐνάσκησιν τῆς ἐθνικῆς ἀλληλεγγύης ἐν τῷ μεγάλῳ κύκλῳ τῷ ἐθνικῷ. Ἐξ ἄλλου οἱ συνεταιρισμοὶ καὶ αἱ ὀργανώσεις αἱ ἐπαγγελματικαὶ δύνανται νὰ συντελέσουν εἰς τὸν μετριασμὸν τοῦ μεγαλυτέρου ἐλαττώματος τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, ἡ ὁποία εἶναι, ὡς γνωστόν, ἀτομικιστική. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ σύστημα αὐτὸ χρήσιμον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν συνεταιρισμῶν. Εἶναι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ καλὸν διὰ τὴν εὐδοκίμησιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Γερουσίας, διὰ τὴν καλὴν ἐκλογὴν τῶν γερουσιαστῶν. Ἑπομένως τί ζητοῦμεν διὰ τῆς Γερουσίας; Νὰ ἔχῃ σταθερωτέρας τὰς γνώμας· ὄχι νὰ ἐκφράζῃ τὰς γνώμας τῆς στιγμῆς. Ἀλλ’ εἶναι προφανὲς ὅτι, ὅταν ὁ λαὸς εἶναι ἀνοργάνωτος, ἔχει γνώμας ἀσταθεῖς, ἐνῷ, ὅταν εἶναι ὠργανωμένος καθ’ ὁμάδας ἐπαγγελματικάς, ἔχει γνώμας σταθερωτέρας καὶ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὰ συμφέροντά του, τὰ ὁποῖα εἶναι σταθερώτερα, παγιώτερα. Ἄρα εἶναι εἰς θέσιν αἱ ὀργανώσεις νὰ ἐκλέγωσι τοὺς γερουσιαστὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκπληρῶσι τὸν σκοπὸν τοῦ θεσμοῦ τῆς Γερουσίας, ὅπως ἡμεῖς τὴν θέλομεν, δηλαδὴ νὰ ἐκφράζῃ τὴν ὀρθοτέραν καὶ σταθερωτέραν γνώμην καὶ ὄχι τὴν λαϊκὴν θέλησιν τῆς στιγμῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπαφίεται εἰς τὴν λογικήν.

§47Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Τὰ διοικητικὰ συμβούλια τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τὰ κοινοτικὰ συμβούλια δὲν ἔχουν καμμίαν διαφορὰν διὰ τὸν χωρικόν;

§48Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὰ μὲν εἶναι διοικητικαὶ ὀργανώσεις, τὰ δὲ ἄλλα εἶναι οἰκονομικαὶ τοιαῦται.

§49Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Τὰ διοικητικὰ συμβούλια τὰ ἐκλέγει ὁ λαός.

§50Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶναι ἀκόμη ἐκλεκτὸν τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, διότι διὰ τοῦ συστήματος τούτου δὲν θὰ ἐκφράζηται μόνον ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ παραγωγικότης του, αἱ δυνάμεις του αἱ παραγωγικαί, τὰ συμφέροντά του. Ἀλλὰ λέγουσι τινὲς ὅτι, ὅταν τὰ ὠργανωμένα ταῦτα συμφέροντα τὰ ἐνισχύσωμεν, ἀναθέτοντες εἰς τὰς ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις νὰ ἐκλέγωσι τοὺς γερουσιαστάς, θὰ ἐντείνωμεν τὴν πάλην τῶν τάξεων. Ἡ πάλη ὅμως τῶν τάξεων εἶναι κακὸν τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ ἀναπτύξῃ ὁ κομμουνισμός. Ἀλλ’ αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ σύστημα τῶν ὀργανώσεων εἰς κάθε ἄλλο συντελεῖ παρὰ εἰς τὴν πάλην τῶν τάξεων. Εἰς τὴν πάλην καὶ εἰς τοὺς ὀξεῖς ἀνταγωνισμοὺς συντελεῖ τὸ ἀνοργάνωτον τῆς κοινωνίας, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καμμία συνεννόησις· ἀλλ’ ὅταν αἱ τάξεις ὀργανωθῶσι, θὰ εἶναι εὔκολος ἡ συνεννόησις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνεννοήσεως αὐτῆς θὰ εἶναι δυνατὴ πᾶσα πρόοδος. Ὁπωσδήποτε αἱ ὀργανώσεις αἱ ἐπαγγελματικαὶ εἶναι προωρισμέναι, αὐταὶ καθ’ ἑαυτάς, ὁσασδήποτε καταχρήσεις αὐτῶν καὶ ἂν κάμῃ ὁ κομμουνισμός, νὰ διαδοθοῦν καὶ νὰ ἐπικρατήσουν· διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, μὲ τὰς προόδους τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς συγκοινωνίας αἱ κοινωνίαι σήμερον ἔχουν καταντήσει ἢ τείνουν νὰ καταστοῦν γενικῶς ἀστικαί. Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν σήμερον ἢ αὔριον αἱ κοινωνίαι αὐταὶ αἱ ἀστικαί, αἱ πόλεις δηλαδὴ αἱ πολυάριθμοι, νὰ διοικηθῶσι χωρὶς νὰ ἔχωσιν ὀργάνωσιν; Εἶναι ἀδύνατον. Ὅπου εἶναι πολλοὶ συνηθροισμένοι, διὰ νὰ συνεργασθοῦν, χρειάζεται νὰ εἶναι ὠργανωμένοι, νὰ ἔχωσι στελέχη, ἀνώτερα καὶ κατώτερα ὄργανα, ἄλλως ἀδύνατος ἡ συνεργασία ἢ καὶ ἡ συνεννόησις. Ἐν γένει ἡ σύγχρονος τάσις τῶν κοινωνιῶν καὶ τῶν Κρατῶν εἶναι νὰ παύσουν νὰ εἶναι Κράτη δυνάμεως, Etats puissance, Κράτη ἀστυνομικά, καὶ νὰ καταστοῦν, συνεργασία τῶν ὠργανωμένων τάξεων, Etats collaboration.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§52Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν πρώτοις ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν κλεψύδραν, διότι δὲν θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος ὅπως πρέπῃ, ἂν ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου εἶναι ἀπόλυτος, διότι εἶναι θέματα τοιαῦτα ἐν τῷ Συντάγματι ὥστε νὰ μὴ ἠμποροῦν νὰ ἐξαντληθοῦν ποτέ.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἡ κλεψύδρα. Ἡμίσειαν ὥραν λέγει ὁ Κανονισμὸς μέχρις ἐξαντλήσεως δεκαώρου καὶ κατόπιν ἐρωτᾶται ἡ Συνέλευσις. Παρεχώρησα 5 ἢ 10 λεπτὰ εἰς τὸν κ. Καρασεβδᾶν, διότι εἶχε πολλὰς διακοπάς.

§54Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἠρωτᾶτο κανείς, ἂν τὸ καθιερούμενον σύστημα περὶ ἐκλογῆς Γερουσίας εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀρεστόν, θὰ εἶχε χίλια ἐπιχειρήματα ἐναντίον του. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐν συντόμῳ θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω τὰ μεγάλα ἐλαττώματα τοῦ προτεινομένου συστήματος. Ἐν πρώτοις ἡ ἀνανέωσις κατὰ ἐννεαετίαν εἶναι πολὺ μακρὸν χρονικὸν διάστημα. Δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ λαϊκὴ κυριαρχία δύναται νὰ προΐδῃ τόσον μακρὸν χρονικὸν διάστημα. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν οἱ βουλευταὶ ἐκλέγονται δι’ ἑπτὰ ἔτη, ἀλλ’ οὐδέποτε διετηρήθη τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον πέρα τῶν πέντε ἢ πέντε καὶ ἡμίσεος ἐτῶν. Μολονότι ὑπάρχει διάταξις ὁρίζουσα ἑπταετῆ θητείαν διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων, ἐν τούτοις εἰς τὴν ἐφαρμογὴν πέντε ἕως πέντε καὶ ἥμισυ ἔτη ἐκρίθησαν ἀρκετά· καὶ τῆς συνηθείας αὐτῆς ἔχονται τόσον σταθερῶς αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις, ὥστε ἐθεωρήθη ἄτοπον νὰ παραταθῇ ὁ βίος μιᾶς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων πέρα τῶν πέντε ἢ πέντε καὶ ἡμίσεος ἐτῶν. Ἡ ἐκλογὴ τῆς Γερουσίας ὡρίσθη συμφώνως μὲ τὸ σύστημα τὸ ἐπικρατοῦν ἐν Γαλλίᾳ. Δὲν θέλω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἐκεῖ οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι εἶναι καλύτεροι τῶν ἰδικῶν μας, ἀλλὰ δὲν πιστεύω κανεὶς ἐξ ὑμῶν νὰ ἔχῃ πεποίθησιν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν κοινοτικῶν καὶ τῶν δημοτικῶν συμβούλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστὸν πῶς ἐκλέγονται, ἀφοῦ καὶ αὐτὴ ἡ πρωτεύουσα δὲν ἐκλέγει δημοτικοὺς συμβούλους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἱκανοποιοῦν καὶ τοὺς μετριωτέρους...

§55ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀφοῦ ἐκλεχθοῦν κοινοτικοὶ καὶ δημοτικοὶ σύμβουλοι, τότε θὰ ἐκλεχθοῦν οἱ γερουσιασταί.

§56Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ οἱ ἐκλέκτορες, κ. συνάδελφε, εἶναι ἴσως ἐκ τῶν μᾶλλον ἀκαταλλήλων.

§57ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀφοῦ θὰ ἐκλέγωνται ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ...

§58Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι ἐκλέγονται οἱ καλύτεροι βουλευταὶ ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἐκλέγονται καλοί, ἐνῷ οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι καὶ οἱ κοινοτικοὶ σύμβουλοι ὄχι μόνον δὲν ἐκλέγονται ἐκ τῶν καλυτέρων, ἀλλ’ ἴσως ἐκλέγονται ἐκ τῶν χειροτέρων. Ἀλλὰ οἱ ἐκλέκτορες, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἴσως ἐκ τῶν μᾶλλον ἀκαταλλήλων.

§59Ο. ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ. Ἀφοῦ θὰ ἐκλέγωνται ἀπὸ τὸν λαόν;

§60Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἐκλέγονται οἱ καλύτεροι ἀπὸ τὸν λαόν. Οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ σύμβουλοι ἐκλέγονται ἐκ τῶν χειροτέρων, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν πρωτεύουσαν ἀκόμη εἶναι γνωστὸν τὸ ποιὸν τῶν δημοτικῶν συμβούλων μεταξὺ τόσων ἐξεχόντων προσώπων. Οἱ ἐπιτήδειοι εἰς μίαν περιφέρειαν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξασφαλίζουν τὴν ἐπιτυχίαν των ὡς δημοτικῶν συμβούλων, ἐφόσον δὲ θέλομεν νὰ κάμωμεν ἐκλογὰς πρὸς ἀνάδειξιν γερουσιαστῶν, μοὶ φαίνεται ὅτι κάποιαν ἄλλην πηγὴν πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν παρὰ τὴν διὰ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβούλων. Εἶπον ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ προτείνῃ τις τὸ καλύτερον σύστημα, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ τονίσωμεν τὰ κακὰ τοῦ προτεινομένου συστήματος. Εἶναι ὡραία ἡ ἰδέα τῆς ἐκλογῆς διὰ τῶν ἐπαγγελματικῶν σωματείων καὶ ἀναμφιβόλως ἔχομεν μερικὰ σωματεῖα ἱστάμενα εἰς τὸ ὕψος των, ὡς π.χ. τὰ Ἐμπορικὰ Ἐπιμελητήρια· ἑπομένως δὲν θὰ εἶχέ τις νὰ εἴπῃ τίποτε ὅσον ἀφορᾷ τὸ εἶδος τῶν τοιούτων ἐπαγγελματικῶν σωματείων. Ἀλλὰ εἰς τὸν πολὺν ἀριθμόν των τὰ ἐπαγγελματικὰ σωματεῖα εἶναι γνωστὸν ὅτι κάθε ἄλλο ἀντιπροσωπεύουσι παρὰ τὰ συμφέροντα καὶ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ ἐπαγγελματικοῦ κόσμου, ἐπειδὴ ταῦτα εἰσήχθησαν ἐν Ἑλλάδι οὐχὶ διὰ τῆς φυσικῆς ὁδοῦ, διὰ τῆς ἐξελίξεως καὶ ἀναπτύξεως τῆς ἰδέας, ἡ ὁποία ἑνώνει τὰς ἐπαγγελματικὰς τάξεις εἰς ἓν σωματεῖον, ἀλλὰ διὰ τῆς γνωστῆς ὁδοῦ, διὰ τῆς ὁποίας διάφοροι ἐπιτήδειοι κατορθώνουν νὰ ἱδρύουν ἐπαγγελματικὰ σωματεῖα μὲ φανταστικὰ μέλη μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἔχουν, ὡς πρόεδροι αὐτῶν, ἰσχὺν καὶ νὰ λαμβάνουν διαφόρους παραγγελίας προμηθειῶν παρὰ τοῦ Κράτους μὲ καταπληκτικὸν κέρδος, ἰσχυριζόμενοι ὅτι τὰς λαμβάνωσι χάριν τῶν μελῶν τῶν ἀνυπάρκτων τούτων σωματείων. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ κυρίως τοῦ κ. προέδρου τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ εἰσαχθῇ ἡ δωροδοκία διὰ τοῦ προτεινομένου συστήματος, ἡ ὁποία εὐτυχῶς ἐξέλιπεν ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν. Διὰ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον θὰ κάμωμεν γνωρίζομεν ὅτι κάθε νομὸς ἔχει ἑκατὸν περίπου κοινότητας, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν ἕνα ἀριθμὸν κοινοτικῶν συμβούλων, ὥστε ὁ ὁλικὸς αὐτὸς ἀριθμὸς δὲν θὰ ὑπερβῇ τοὺς 600 ἢ 700 τοῦ τοιούτου ποιοῦ, τοῦ γνωστοῦ ποιοῦ. Βεβαίως δύναται νὰ τοὺς δωροδοκήσῃ κανεὶς καὶ οὕτω πως νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν γερουσιαστῶν τὴν δωροδοκίαν, ἡ ὁποία κατωρθώθη διὰ τοῦ χρόνου καὶ τῆς ἀναπτύξεως νὰ καταργηθῇ πρὸ πάντων δὲ διὰ τῆς εὐρείας περιφερείας εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν. Τὸ νὰ ἔχωμεν λοιπὸν γερουσιαστάς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλέγωνται διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ, θὰ ἐξασφαλίσωμεν ἓν νέον νόθον Σῶμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔχῃ οὐδεμίαν ὑπόληψιν καὶ οὐδὲν κῦρος. Οἱ προαγορεύσαντες ὑπέδειξαν διάφορα συστήματα καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ τὸ σύστημα τοῦ νὰ ἐκλέγωνται οἱ γερουσιασταὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Καὶ δὲν θὰ εἶχε κανεὶς ἴσως πολλὰ ἐπιχειρήματα νὰ εἴπῃ ἐναντίον τοῦ συστήματος τούτου. Οἱ ἐκλεγόμενοι εἰς ἄλλα Κράτη ἐκλέγονται ὑπὸ τοῦ Μονάρχου τῇ προτάσει τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς αὐτὴν τὴν ἀριστοκρατικὴν Γερουσίαν τῆς Ἀγγλίας, εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Λόρδων, ὅπου οἱ λόρδοι εἶναι κληρονομικοὶ καὶ διὰ τοῦ χρόνου ἐκλείπουν πολλαὶ οἰκογένειαι λόρδων, κατ’ ἔτος διορίζονται εἷς ἢ δύο λόρδοι, ὥστε ὁ ἀριθμὸς νὰ εἶναι πάντοτε ὁ αὐτός —ἔχουσιν οὕτως εἰπεῖν ἓν δικαίωμα πατρικίων, κυμαίνονται δὲ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 600–700—οὐδέποτε παρετηρήθη κατάχρησις καὶ οἱ διοριζόμενοι λόρδοι, εἰς οὓς ἀπονέμεται ὁ τίτλος αὐτὸς τοῦ λόρδου λόγῳ κληρονομικοῦ δικαιώματος, δὲν προβαίνουσιν εἰς οὐδεμίαν κατάχρησιν.

§61ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖος τοὺς διορίζει;

§62Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ Μονάρχης, ὁ ὁποῖος ἐν Ἀγγλίᾳ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ μόνος του, ἀλλὰ τῇ προτάσει τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν δὲ ἡ Βουλὴ τῶν Λόρδων ἠθέλησε νὰ ἐπεμβῇ περισσότερον τοῦ δέοντος ἐπὶ Γλάδστωνος—τότε ἔφθασαν τὰ πράγματα εἰς σημεῖον ὥστε νὰ ἀπειλήσουν οἱ Φιλελεύθεροι ὅτι θὰ διώριζον διὰ τοῦ Μονάρχου λόρδους διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν πλειονοψηφίαν—ἐγένοντο ταραχαὶ εἰς ὅλην τὴν Ἀγγλίαν, διότι θὰ εἰσήρχοντο πρόσωπα δευτέρας ἀξίας καὶ οὕτω θὰ κατέπιπτεν ἡ Βουλὴ τῶν Λόρδων, λόγῳ τῶν προσώπων αὐτῶν. Ὥστε ὁ Μονάρχης διορίζει τοὺς γερουσιαστὰς διὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ λαοῦ. Ἑπομένως ἂν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἐκλέξει τοὺς γερουσιαστάς, θὰ παρετηρεῖτο τὸ ἄτοπον ὅτι θὰ τοὺς ἐξέλεγεν ὁ Πρωθυπουργός, τοιοῦτον δὲ σύστημα δύναται νὰ μειώσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ λαοῦ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν γερουσιαστῶν, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν ὄπισθέν της. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ βουλευταὶ συντασσόμενοι εἰς κόμματα θὰ ἠκολούθουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἑπομένως ἡ Γερουσία θὰ ἐξελέγετο μᾶλλον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως παρὰ ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τῶν γερουσιαστῶν καὶ ἐπειδὴ τὸ Γαλλικὸν σύστημα δὲν ἱκανοποιεῖ κανένα, οὔτε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸ ἐπρότεινον, θὰ ἤθελον ὅπως ἀφεθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν εἰς νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ καθορίζῃ τὸν καταλληλότερον τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν. Διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν ἀκυρώσεις καὶ καταχρήσεις πλειονοψηφίας τινὸς θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ συνταγματικῆς διατάξεως νὰ ὁρισθῇ ὅτι οἱ ὁπωσδήποτε διοριζόμενοι ἢ ἐκλεγόμενοι γερουσιασταὶ θὰ μένωσιν ἐπὶ μίαν τριετίαν, οὕτως ὥστε κάθε Κυβέρνησις νὰ μὴ ρυθμίζῃ τὰς ἐκλογὰς τῆς Γερουσίας κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ὁλόκληρος ἡ Γερουσία νὰ συγκροτεῖται κατὰ τὰς ἐμπνεύσεις της. Νὰ ὁρισθῇ διὰ τοῦ Συντάγματος καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν γερουσιαστῶν καὶ τὸ βραδύτερον χρονικὸν διάστημα, ἀλλὰ ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς νὰ ἀφεθῇ νὰ ρυθμισθῇ διὰ νόμου. Καὶ ὑπάρχει ἐλπὶς ὅτι μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς οἱουδήποτε συστήματος, εἴτε τοῦ προτεινομένου εἴτε τοῦ διὰ τῆς Βουλῆς θὰ καταλήξῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, θὰ σχηματίσῃ μίαν γνώμην περὶ τοῦ ποῖον σύστημα ἐκλογῆς Γερουσίας εἶναι τὸ καλύτερον ἢ ποῖον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρουσιάζει τὰ μικρότερα ἐλαττώματα. Τὸ νὰ θέλωμεν νὰ θεσπίσωμεν διὰ τοῦ Συντάγματος ἓν κακὸν σύστημα ἐκλογῆς, νομίζω ὅτι εἶναι ἐσφαλμένον καὶ ὅτι ὑπέχομεν μίαν εὐθύνην ὁρίζοντες ἓν κακὸν σύστημα ἐκλογῆς, διότι δὲν θὰ εἶναι εὔκολον νὰ ἀλλάξωμεν τοῦτο τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ Συντάγματος ἀπαιτεῖται καὶ ἡ συγκατάθεσις τῆς Γερουσίας, ἥτις δὲν θὰ θελήσῃ νὰ μεταβάλῃ τὸν τρόπον τῆς προελεύσεώς της. Διὰ τοῦτο, χωρὶς νὰ νομίζω ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι σοφή, τὴν ὑποβάλω μετὰ δειλίας πάντοτε· ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι καλυτέρα, ὥστε νὰ ἀφεθῇ νὰ κανονίσωμεν ἕνα τρόπον ἐκλογῆς ὁριστικὸν εἰς διάστημα χρονικὸν ἀπέχον ὀλίγα ἔτη ἀπὸ σήμερον.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Καλκανδῆς ἔχει τὸν λόγον.

§64Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Πολλάκις, κύριοι, ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι φιλολογικόν· δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ εἴμεθα ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομοι. Δημοκρατία, κύριοι, θὰ εἴπῃ λαοκρατία· ἄρχει δηλαδὴ ὁ λαός. Βασιλεία δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τῆς γῆς. Μία Βασιλεία ὑπάρχει, ἡ ἐν οὐρανοῖς, τῆς ὁποίας κατόπιν ἔστρεψαν τὴν ὀνομασίαν καὶ τὴν ἔκαμαν καὶ ἐπὶ τῆς γῆς. Κατ’ ἐμέ, κύριοι, τὸ σύστημα τῆς μερικῆς καὶ ἀμέσου ἐκλογῆς εἶναι τὸ καλύτερον· διότι ἔρχεται ὁ λαὸς καὶ λέγει τὴν θέλησίν του ἀμέσως. Εἶπεν ὁ κ. Καρασεβδᾶς ὅτι οἱ ἔχοντες ἡλικίαν ἄνω τῶν 30 ἐτῶν δὲν ἔχουν τὴν ἀπαιτουμένην μόρφωσιν καὶ δὲν γνωρίζουν γράμματα καὶ συνεπῶς δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐκλέξουν. Ἀντιθέτως ἐγὼ λέγω ὅτι αὐτοὶ ἔχουν μόρφωσιν καὶ μάλιστα ψυχικήν. Εἶναι λοιπὸν ἡ ἡλικία τῶν 30 ἐτῶν ἡ καλυτέρα, ἀντιπροσωπεύει δὲ τὸ ἓν τρίτον περίπου τῶν ἐκλογέων. Φέρω ὡς παράδειγμα τὸ ἑξῆς: Εἰς μίαν κοινότητα, ἡ ὁποία ἔχει 150 οἰκογενείας, θὰ ἔχῃ τόσους ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ψηφίζουν· θὰ ἐκλέξῃ διὰ τὸ κοινοτικόν της συμβούλιον τοὺς πέντε οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ διαφθαροῦν, ἐνῷ οἱ 30–35 εἶναι πολὺ δύσκολον· δηλαδὴ εἷς μικρὸς ἀριθμὸς νεαρῶν ἐκλογέων δύναται νὰ διαφθαρῇ καὶ νὰ ἐξαγορασθῇ, ἐνῷ διὰ μέγαν ἀριθμὸν καὶ δὴ ὡρίμων τὴν ἡλικίαν τοῦτο εἶναι δύσκολον. Εἶναι λοιπὸν πρόσφορον τὸ σύστημα αὐτὸ τόσον διὰ τὰ ἔθιμα τὰ ἰδικά μας ὅσον καὶ διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ γερουσιαστοῦ καὶ δι’ αὐτὸ τάσσομαι μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ μὲ τὸν κ. Τσιριμῶκον ὅτι οἱ ἐκλογεῖς πρέπει νὰ εἶναι 30–35 ἐτῶν. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο σύστημα, τῆς διὰ τῆς Βουλῆς ἐκλογῆς τῶν γερουσιαστῶν. Ἔχομεν, κύριοι, ἀξίωμα νομικὸν τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι «οὐδεὶς δικάζει τὴν ὑπόθεσίν του». Ὁ δικαστὴς δὲν δύναται νὰ δικάσῃ τὴν ὑπόθεσίν του ὁ ἴδιος. Ἐνῷ εἶμαι βουλευτής, νὰ διορίσω τὸν γερουσιαστήν. Θὰ εἴπω εἰς τὸν συνάδελφόν μου: «Κύριε, θὰ σὲ ὑποστηρίξω διὰ γερουσιαστήν, ἀλλὰ καὶ σὺ νὰ μὲ ὑποστηρίξῃς διὰ βουλευτήν». Ἔχομεν λοιπὸν ἀμοιβαῖον συμφέρον. Ἔχει βεβαίως τὸ δικαίωμα καὶ ἡ Βουλὴ ὁπωσδήποτε, διότι ἀπορρέει ἐκ τοῦ λαοῦ, νὰ συνεισφέρῃ καὶ αὐτὴ ἕνα ἀριθμὸν 20–15 γερουσιαστῶν. Ὁ κ. Βενιζέλος συνεβούλευσεν ἄλλοτε νὰ μορφώσωμεν ἤθη πολιτικά, δηλαδὴ νὰ κάμωμεν πολιτικοὺς συλλόγους. Ἀλλ’ ἔχομεν τοιαῦτα ἤθη; Ἀπεναντίας, ἂν εἴπωμεν εἰς τὰ ἐπαγγελματικὰ σωματεῖα νὰ ἐκλέξουν γερουσιαστάς, θὰ ἔχωμεν τὴν πολιτικὴν μέσα εἰς τὰ σωματεῖα καὶ θὰ ἔχωμεν τελείαν ἀναρχίαν. Συνεπῶς καὶ τὸ σύστημα τῆς διὰ τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων ἐκλογῆς εἶναι ἀκατάλληλον καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι δὲν ἔχομεν καλύτερον σύστημα ἀπὸ τὸ τῆς μερικῆς καθολικῆς ψηφοφορίας. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου. Ἡ φυσιολογία λέγει ὅτι ὁ ἄνθρωπος μετὰ ἑπτὰ ἔτη δὲν μένει ἀναλλοίωτος· δηλαδὴ δὲν μένει τίποτε εἰς τὸν ὀργανισμόν του ἐκ τοῦ ἀρτίου προτέρου του. Δι’ αὐτὸ καὶ τὰ νεώτερα συστήματα τοῦ ποινικοῦ δικαίου ἐδέχθησαν διὰ τὴν παραγραφὴν ὄχι τὴν πενταετίαν, ἀλλὰ τὴν δεκαετίαν. Ἀφοῦ τὰ πάντα φθείρονται ἐντὸς 7 ἐτῶν, πῶς θὰ δεχθῶμεν θητείαν ἐννέα ἐτῶν διὰ τοὺς γερουσιαστάς; Εἶναι πολὺ μακρὰ καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ ὁρισθοῦν 6 ἔτη, ἤτοι 3, 4½ καὶ 6 ἔτη κατὰ μερικὴν ἀνανέωσιν τῶν γερουσιαστῶν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ 5 λεπτά.

(Ὥρα 8.10′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 8.20′ μ. μ.)

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Διακόπτεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§67Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τῶν πανεπιστημιακῶν νόμων διὰ τοὺς μέλλοντας νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον». Νὰ ψηφισθῇ αὐτὸ ἐκ τῶν πρώτων.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ νὰ συμπληρώσω τὴν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ἐπιτροπὴν δι’ ὀκτὼ νέων μελῶν.

§69ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§70Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὁρισθῇ καὶ μία προθεσμία.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαφόρων διατάξεων ἀφορωσῶν τὰ τῆς συντάξεως ἀνδρῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων ἐπειγουσῶν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ Πολεμ. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ ὅπλου τῆς ἀεροπορίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ ποσοστοῦ τῆς κρατήσεως ἐκ τῶν μισθῶν καὶ ἐξόδων τραπέζης κλπ. τοῦ Π. Ναυτικοῦ ὑπὲρ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3160 περὶ εἰδικοῦ Ταμείου ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Δήμου Βερροίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς βʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ἀπὸ 5 Νοεμβρίου 1922 Ν. Δ. κλπ. περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἐν Ἑλλάδι Γερμανῶν ὑπηκόων τῆς ἐγγυοδοσίας ἀλλοδαποῦ καὶ παροχῆς εἰς αὐτοὺς τοῦ εὐεργετήματος τῆς πενίας ἐπὶ ἀμοιβαιότητι». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑποβολῆς δηλώσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐμφαινούσης τὴν στρατολογικὴν κατάστασιν αὐτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν ἐργολαβικῆς ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων».

§72Σ. ΞΥΔΗΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὑπέβαλον τροπολογίας τινὰς οὐσιώδεις, τὰς ὁποίας ἐμελέτησε τόσον ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὅσον καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὰς ἀπεδέχθησαν καὶ παρακαλῶ νὰ γίνουν δεκταὶ αὐταὶ αἱ τροπολογίαι μου. Εἶναι δὲ ἡ μία τούτων ἡ ἑξῆς: τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν νὰ ἀμείβωνται κατὰ πρωτόκολλον διὰ Διατάγματος μέχρις 100 δραχμῶν, διότι τὰ μέλη δὲν ἔχουν ἐνδιαφέρον νὰ προσέλθουν καὶ δὲν γίνεται ἀπαρτία εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατατάξεως, ἀνακατατάξεως προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν καὶ συστάσεως σχολῶν ὑπαξιωματικῶν».

§74Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ στελεχῶν τοῦ Στρατοῦ δὲν τὸ ἐπεξειργάσθη ἡ Ἐπιτροπὴ διὰ τὸν λόγον ὅτι ἀναμένῃ νὰ ψηφισθῇ ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ Στρατοῦ, καὶ τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§76Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν νὰ ἀναγραφῇ μεταξὺ τῶν πρώτων τὸ «περὶ Ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ».

§77Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἀναβληθῇ, ἀλλὰ νὰ συζητηθῇ ἀπόψε, διότι εἶναι σοβαρώτατον νομοσχέδιον· εἶναι ἡ βάσις τοῦ Στρατεύματος.

§78Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀνασυστάσεως Σχολείου Ὑπαξιωματικῶν» ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Σχολείου Εὐελπίδων» θεωρῶ ὡς τὰ θεμελιωδέστερα ἐξ ὅσων ἔχουν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, διότι ἀφορῶσι τὴν προέλευσιν τῶν στελεχῶν τοῦ Στρατεύματος. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει ὑποβάλει ἔκθεσιν, ἀπορρίπτουσα τὸ νομοσχέδιον κατὰ πλειονοψηφίαν. Ὡς πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἤγαγον εἰς τὴν ἀπόρριψιν, καὶ ἐπειδὴ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, προκειμένου περὶ θεμελιωδεστάτου νομοσχεδίου, θὰ προέτεινον νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ ὡρισθῇ ὡρισμένη ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§79Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οὕτω καταλήγομεν νὰ ἀναβάλλωμεν διαρκῶς.

§80Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀναμφισβητήτως πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου νομοθετήματος, διότι ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς προελεύσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν. Πρέπει, νομίζω, νὰ συζητηθῇ σήμερον, διότι οὐδέποτε ἄλλοτε θὰ εὑρίσκωνται περισσότεροι πληρεξούσιοι, λόγῳ τοῦ καύσωνος. Πρέπει δὲ νὰ ψηφισθῇ, διότι ἔχει προκηρυχθῆ διαγωνισμὸς διὰ τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, εἰς τὴν ὁποίαν ὁρίζεται τετραετὴς φοίτησις καὶ ὄχι τριετής... Πρέπει λοιπὸν νὰ γνωρίζουν οἱ μέλλοντες νὰ διαγωνισθοῦν. Τὴν γνώμην μου θὰ τὴν ἐκθέσω ὅταν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§81Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι σοβαρώτατον καὶ δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ τὸ παρελκύσωμεν, διότι ἄνευ ὑπαξιωματικῶν δὲν δύναται οὔτε νὰ λειτουργήσῃ οὔτε νὰ γίνῃ ἐκπαίδευσις οὔτε νὰ ἐξακολουθῇ εὐρύθμως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Στρατεύματος. Ἐπίσης παρίσταται ἀνάγκη ἐπανιδρύσεως τοῦ Σχολείου τῶν Ὑπαξιωματικῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου προῆλθον ἄριστοι ἀξιωματικοὶ διὰ τὸ Στράτευμα. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν σοβαρωτάτων τούτων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα τόσον σπουδαίαν σχέσιν ἔχουσι μὲ τὴν ἐν γένει προαγωγὴν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων.

§82Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Εἶναι περίεργον πῶς ὁ κ. πληρεξούσιος, ἐνῷ ὑποστηρίζει τὴν σοβαρότητα τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐνῷ ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις ὅτι θὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις εἰς 10 λεπτά, ἔχει τὴν ἀξίωσιν τοιοῦτον νομοσχέδιον, τοιαύτης σοβαρότητος νὰ συζητηθῇ αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§83Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν ἔχει ληφθῆ τοιαύτη ἀπόφασις· νὰ λυθῇ δηλαδὴ ἡ συνεδρίασις μετὰ 10 λεπτά.

§84Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἔχει ληφθῆ.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ Συνέλευσις εἶναι καταπεπονημένη, ἐλήφθη ἀπόφασις ὅτι δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις πέρα τῶν 10 λεπτῶν. Συνεπῶς, ἂν νομίζητε ὅτι τοιοῦτον νομοσχέδιον, τοιαύτης σοβαρότητος δύναται νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις ἐντὸς 10 λεπτῶν, ἔχει καλῶς· ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἀπόψε.

§86Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ προκαλέσῃ συζητήσεις, διότι εἶναι σοβαρὸν νομοσχέδιον. Μεταξὺ δὲ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐγκυροτέραν εἰς αὐτὰ γνώμην λόγῳ τῆς θέσεώς των, ὑπάρχει καὶ μία διαφωνία, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ συζητηθῇ εὐρέως, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μετ’ εὐχαριστήσεως θέλει νὰ ἀκούσῃ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν διαφώτισιν. Ἐὰν θέσωμεν ὡς βάσιν ὅτι ἡ συνεδρίασις ἡ ἀποψινὴ πρόκειται νὰ λυθῇ εἰς 10 λεπτά, ἡ συζήτησις αὕτη δὲν δύναται νὰ διεξαχθῇ ὄχι μόνον εἰς 10 λεπτά, ἀλλὰ καὶ οὔτε εἰς τρία τέταρτα. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως ὅπως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἡ ὁποία θὰ καταρτισθῇ, νὰ ληφθῇ ἀπόφασις λόγῳ τῆς σημερινῆς ἀναβολῆς, νὰ τεθῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον «περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ» καὶ τὸ τῶν «Σχολείων Εὐελπίδων καὶ Ὑπαξιωματικῶν», ὥστε νὰ συζητηθοῦν ὅπως νομίζουν καλύτερον, δηλαδὴ νὰ συζητηθοῦν παραλλήλως. Ἄλλως τε περὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἔχει ληφθῆ ἐπανειλημμένως ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως νὰ προτιμῶνται.

§87Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχει ὅμως ληφθῆ ἄλλη ἀπόφασις, διὰ τῆς ὁποίας πρώτη θὰ εἶναι ἡ ἀναλογική.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§89Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει ληφθῆ προηγουμένη ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀναλογικῆς.

§90Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἂς γίνῃ μία ὑποχώρησις διὰ τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Μόνον διὰ μίαν ἡμέραν πρόκειται.

§91Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δηλῶ ὅτι ἐπὶ τρεῖς ὥρας θέλω ὁμιλήσει.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φρονῶ ὅτι ἡ περαιτέρω συζήτησις παρέλκει. Πολλοὶ συνάδελφοι λέγουν ὅτι θὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τρεῖς ὥρας. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§93ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτή, δεκτή.

§94Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, ἐπληροφορήθην ὅτι κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου ἐζητεῖτο ἡ συζήτησις νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὅλους τοὺς πληρεξουσίους. Κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ συζητηθῇ, μετὰ τῶν τροπολογιῶν μάλιστα τὰς ὁποίας ἔχω ἐδῶ. Σᾶς παρακαλῶ ὅμως νὰ προχωρήσητε εἰς τὴν συζήτησιν ἄλλων νομοσχεδίων, μετὰ πέντε δὲ λεπτὰ θὰ εἶμαι ἕτοιμος.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Λεονάρδος.

§96Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ λαμβάνεται μία πρόνοια, διὰ τῆς ὁποίας διορθοῦνται σφάλματα ἢ μᾶλλον δὲν διορθοῦνται, ἀλλὰ προλαμβάνονται σφάλματα ἄλλων. Πρό τινος χρόνου τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἐπρότεινε τὴν ἀποστράτευσιν ὡρισμένων ἀξιωματικῶν. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἐπελήφθη τοῦ ἔργου μετά τινος ὁρμῆς, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Ροδόπης καὶ τέως ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός. Ἐνόμισεν ὅτι εὑρίσκετο πρὸ ἑνὸς στρατεύματος Γερμανικοῦ καὶ ἔλαβε τοιαῦτα μέτρα ἀνασυντάξεως τοῦ Στρατοῦ. Θύματα τῆς τοιαύτης ὁρμῆς καὶ θέρμης ὑπῆρξαν ὡρισμένοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν πολέμων συνέβαλον διὰ τὰς ἐνδόξους ἐκείνας ἡμέρας τῆς Ἑλλάδος καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς εἰρήνης διὰ τοῦ ἐπιστημονικοῦ των καταρτισμοῦ συνέβαλον εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μορφώσωσιν ἀξιωματικοὺς ἀρίστους. Τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον εὐθὺς ὡς ἱδρύθη μὲ τὴν θέρμην καὶ ὁρμὴν ποὺ εἶχε νὰ ἐπιβάλῃ νέαν κατάρτισιν εἰς τὸ στράτευμα, μεταξὺ τῶν πολλῶν ἀποφάσεων ἔλαβε καὶ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἦσαν σκληραί, σκληρόταται διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον κατήρτισεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ ἐπεξειργάσθη ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ τὸ ἔφερεν εἰς ἡμᾶς ἐκ τῶν ὑστέρων, ἤθελε νὰ προλαμβάνῃ τὰ σφάλματα τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ θέτει διάταξιν, ἡ ὁποία λέγει ὅτι, ὅταν ἀξιωματικός τις δὶς κηρυχθῇ στάσιμος, τότε τὸ Συμβούλιον δύναται νὰ προτείνῃ τὴν ἀπομάκρυνσίν του. Εἰς τὸ παρελθὸν συνέβη ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε εἶχον κηρυχθῆ στάσιμοι οὔτε ἅπαξ οὔτε δίς, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπροτάθησαν κατ’ ἐκλογὴν καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον συμπληρώσει χρόνον πρὸς προαγωγήν, ἀξιωματικοὶ τοιοῦτοι νὰ ἀποστρατευθῶσιν ἐκ τοῦ στρατεύματος. Κατόπιν αὐτῆς τῆς σκέψεως προσκομίζει ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐμελέτησε καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ τὸ ὁποῖον τείνει νὰ περιορίσῃ τὰ δικαιώματα αὐτὰ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ θέτει τὸ ἀκόλουθον ὅριον: Νὰ δύναται νὰ προτείνῃ ἀξιωματικοὺς νὰ τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν ὅταν ἔχωσι κηρυχθῆ δὶς στάσιμοι. Τοιουτοτρόπως θὰ ἀποδώσωμεν τὸ δίκαιον εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐν τῇ θέρμῃ καὶ νευρικότητί του τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἀπεμάκρυνεν ἐκ τοῦ στρατεύματος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤκουσα ἀτυχῶς ἀπὸ κάποιον ἐν τῇ Συνελεύσει, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν κακῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ξαναγίνονται, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι κολακευτικὸν οὔτε δι’ ἡμᾶς οὔτε διὰ τὴν Συνέλευσιν νὰ τὸ καθιερώσωμεν. Τουναντίον πρέπει νὰ καθιερώσωμεν ὅτι, ἐφόσον ὑπάρχουν κακά, πρέπει νὰ τὰ διορθώσωμεν. Προτείνω λοιπὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἀκυροῦνται δύο, τρία, τέσσαρα ἢ πέντε ἀδικήματα, ἀδικήματα τρομερά, σκληρά, τὰ ὁποῖα ἔπληξαν ὄχι μόνον τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸ Σῶμα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν.

§97Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§98Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καίτοι τὸ ζήτημα ἀνεπτύχθη τόσον καλῶς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσολογγίου συναδέλφου, ἐν τούτοις ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς βλέπω ὅτι διστάζει νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τὴν δικαίαν.

§99Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν ἐργολαβικῆς ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων».

§101Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔλαβον τὸν καιρὸν ἀκριβῶς σήμερον νὰ τὸ μελετήσω. Ἐκ τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὑποβληθῆ, τοῦ κ. Σταμούλη, ἐδέχθην ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐδάφια 1 καὶ 2 τῆς τροπολογίας του, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τὸ ὅριον τῶν ἄνω τῶν 500 δραχμῶν τὸ ὑποβιβάζω εἰς 300 δραχμὰς καὶ τὸ ἑξάμηνον εἰς τρίμηνον. Τὰ ἐδάφια 3 καὶ 4 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δεκτά. Ἔχει ὑποβληθῆ καὶ μία ἄλλη τροπολογία τοῦ κ. Σφακιανάκη, τὴν ὁποίαν ἔκαμον δεκτὴν ὡς ἔχει διατυπωθῆ. Ὁμοίως ἐγένοντο ἀποδεκταὶ αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἔχει ὑποβάλει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἔχουν διατυπωθῆ μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἡ διατύπωσις ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀποδοχὰς τῶν τεχνικῶν ὑπαλλήλων κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τὸν κ. Γκότσην ἔχει τροποποιηθῆ, χωρὶς νὰ ἀλλοιοῦται ἡ θέλησις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§102ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§103Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ τὸ ἑξῆς· εἰς τὴν χθεσινὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν εἶχε παραλειφθῆ ἓν σοβαρώτατον σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον δὲν πρόκειται νὰ προκαλέσῃ οὐδεμίαν ἀντίρρησιν. Ἀφορᾷ τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἑταιρείας τῶν κλιναμαξῶν διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ διεθνοῦς ταχυδρομείου. Διὰ τῆς μεταφορᾶς αὐτῆς συντομεύεται ὁ χρόνος ἀπὸ Παρισίων μέχρις Ἀθηνῶν κατὰ δύο ἡμέρας. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ὀφείλει νὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ 1ης Ἰουλίου.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπικρατεῖ ἡ συνήθεια ὅπως νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει νὰ μὴ ψηφίζωνται.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιμένομεν εἰς τὴν τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§106Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τότε εἰς τὴν ἑπομένην συζήτησιν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταθέσεως ἀξιωματικῶν ἐκ τοῦ Πεζικοῦ εἰς ἄλλα ὅπλα».

§108Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Πρέπει νὰ παύσῃ αὐτὸ τὸ παζάρευμα. Ἕκαστος λαμβάνει τὰ ρουσφέτια του.

§109Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρέπει νὰ εἴπω δύο λέξεις, διότι ἠκούσθη μία φωνὴ ὅτι πρόκειται περὶ ρουσφετολογίας. Εἶναι μία τροπολογία διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται νὰ ἐπιτρέπεται ἡ μεταφορὰ ἀξιωματικῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸ στράτευμα καὶ ἐχόντων δίπλωμα καὶ ἄδειαν ἰατροῦ νὰ μεταφέρωνται εἰς τὸ ὑγειονομικὸν Σῶμα. Ἐπ’ αὐτῆς κάμνω τὴν ἑξῆς δήλωσιν· ὅτι εἰς τοὺς κατωτέρους κλάδους τοὺς ὑγειονομικοὺς ἔχομεν πολλὰ κενά, προκηρύσσομεν διαγωνισμὸν διὰ 50 θέσεις καὶ προσέρχονται 3. Συνεπῶς, ἐφόσον πρόκειται περὶ τῶν δύο βαθμῶν τοῦ ὑπιάτρου καὶ ἀνθυπιάτρου, κάμνω δεκτὴν τὴν τροπολογίαν, ἐφόσον ὅμως πρόκειται περὶ ἀνωτέρου βαθμοῦ, τὴν ἀποκρούω, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βλαβῶσιν ἄλλοι ὑπίατροι καὶ ἀνθυπίατροι, ὅταν καθήσουν ἄλλοι ἀπὸ ἐπάνω των. Προσέτι δηλῶ ὅτι ἔχω ὑποβάλει ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου καταργεῖται ὁ βαθμὸς τοῦ ἀνθυπιάτρου. Οἱ μεταφερόμενοι θὰ τίθενται εἰς τὸ ἀριστερόν τοῦ ὁμοιοβάθμου των.

§110ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§111Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὑπάρχει ἓν ἐπεῖγον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν προμήθειαν ἐπὶ πιστώσει ἑκατὸν αὐτοκινήτων ὁδοστρωτήρων». Παρακαλῶ ὅπως τοῦτο κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§112ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 20 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως λοιπὸν ἀναβάλλεται.

§114Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατί νὰ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε; Πρόκειται περὶ τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ μισθοῦ τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου, τῶν ὁποίων οἱ μισθοὶ ἐξισοῦνται μὲ τὸν μισθὸν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν.

§115Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§116Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν, κύριε Πρόεδρε.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐκτάκτου ἀμοιβῆς τῶν κλητήρων τῆς Βουλῆς διὰ παρασχεθεῖσαν καθ’ ὑπερωρίαν ἐργασίαν».

§118ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἴχαμεν ὁρίσει, ὅπως ἀπασχοληθῇ ἡ πρώτη ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου διὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπειδὴ ὅμως καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέθων ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν του καὶ πολλοὶ πληρεξούσιοι, ὅπως αὔριον γίνῃ ἡ συζήτησις κατὰ σειρὰν τῶν ἐγγεγραμμένων ἐπερωτήσεων καὶ συζητήσωμεν τὴν ἄλλην τὸ Σάββατον, δεχόμεθα καὶ ἡμεῖς αὐτὸ καὶ παρακαλοῦμεν αὔριον νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις κατὰ σειρὰν τῶν ἐγγεγραμμένων ἐπερωτήσεων, χωρὶς καμμίαν προτίμησιν.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις;

§121ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5.30′ μ. μ. τῆς αὔριον. (Ὥρα 9.30′ μ. μ.)