1925.06.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 201

Τρίτη 9 Ἰουνίου 1925

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 5,55′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§3Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§5Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφον κ. Χαβίνην, φέρεται εἰπὼν ἀνακριβῆ πράγματα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ χωρίον Γεωργουσοὶ τῆς περιφερείας Ἄρτης. Κατὰ τὰ πρακτικὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς φέρεται ἰσχυριζόμενος ὅτι ὅλοι οἱ ἀκτήμονες...

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ εἶναι ἀνακρίβειαι· μήπως δὲν εἶναι ἀκριβῶς γραμμένα;

§7Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἀνακριβῆ· φέρεται ὡς εἰπὼν ἀνακριβῆ πράγματα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί γράφουν αὐτὰ τὰ πρακτικὰ καὶ λέγετε ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ αὐτὰ ποὺ γράφουν;

§9Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Φέρεται εἰπὼν ἀνακριβῆ· δὲν ἠξεύρω πῶς νὰ ἐκφρασθῶ καλύτερον, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι γίνομαι ἀντιληπτὸς παρ’ ὅλων, ἐκτὸς ὑμῶν, κ. Πρόεδρε. Λέγουν τὰ πρακτικὰ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπεν ὅτι ἅπαντες οἱ ἀκτήμονες τοῦ χωρίου Γεωργουσοὶ ἔχουσιν ἤδη ἀποκατασταθῆ, καὶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος χθὲς ἐπανῆλθον ἐξ Ἄρτης βεβαιῶ ὅτι οὔτε κἂν ἐπελήφθη ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῆς ἐκδικάσεως τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ τόσος εὐλαβὴς ἄλλως τε πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ὅταν πρόκειται περὶ οὐσιαστικῶν πραγμάτων, κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, πῶς εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ μὴ λέγῃ τὴν ἀλήθειαν;

§10Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τί συμβαίνει;

§11Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἐν τοῖς πρακτικοῖς φέρεσθε εἰπών, εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Θ. Χαβίνη, ὅτι εἰς τὸ χωρίον Γεωργουσοὶ ἅπαντες οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταὶ ἔχουσιν ἀποκατασταθῆ.

§12Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Εἶπον ὅτι κατὰ τὰς ἐκθέσεις τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἐποικισμοῦ ἡ ὑπολειπομένη ἔκτασις ἀρκεῖ πρὸς ἀποκατάστασιν.

§13Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Βλέπετε ὅτι ὀρθῶς ἰσχυρίζομαι ὅτι φέρεσθε εἰπὼν ἀνακριβῆ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ οἱ δύο ἔχετε δίκαιον.

§15Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικά.

§16Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴμεθα σύμφωνοι.

§17Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Διότι δὲν ἔχει γίνει ἀποκατάστασις τῶν καλλιεργητῶν.

§18Ο. ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ. Προχθὲς εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου εἶπον ὅτι ὁ νομομηχανικὸς ψευδῶς ἀνέφερεν ὅτι κατεσκευάσθη ἡ ὁδός, ἐγὼ δὲ βλέπω ἐδῶ ἀντίγραφον τῆς ἐπερωτήσεώς μου καὶ ὅτι μοὶ ἐδόθησαν σχετικαὶ πληροφορίαι, ἐνῷ ὁ νομομηχανικὸς ἀνέφερε ψευδῆ πράγματα. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ γίνονται αὐτά.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ δώσητε σημείωμα. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς διωρθώθησαν. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: —Ὁ Σύλλογος τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων Τρικκάλων αἰτεῖται τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου «περὶ ἀποζημιώσεώς των». —Ἡ «Γενικὴ Ἕνωσις Ἰδιοκτησίας» καὶ ἡ «Γενικὴ Γεωργικὴ Ἕνωσις» διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ἀποζημίωσιν εἰσέτι τῶν ἰδιοκτητῶν. —Τὰ διάφορα Σωματεῖα Ἰωαννίνων ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου 2508. —Οἱ Ι. Γεωργιάδης, Π. Οἰκονόμου κλπ. κάτοικοι Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἐπιζητουμένην ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναλογικῆς ἀντιπροσωπείας». —Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Καλαμῶν «Ἑρμῆς» παρακαλεῖ ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ οἰνοπνευματοποίησις τῶν σύκων. —Ἡ Ἕνωσις τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Βόλου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ συζήτησιν τῶν αἰτημάτων των. —Ἐπιτροπὴ κατοίκων Πύργου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. —Οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ Ἀργαλαστῆς ζητοῦσι τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ταμείου ἐλαίας». —Οἱ καπνεργάται Χανίων ζητοῦσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος αὐτούς. —Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Συνελεύσεως κ. Κ. Ἀλαβάνος ἀποστέλλει τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα ἐκ Λευκάδος: «Πρόεδρον Συνελεύσεως, Ἀθήνας. Παρακαλῶ ἀνακοινώσατε εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ὁ λαὸς Λευκάδος μοὶ ἀνέθηκε νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτοῦ πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, διὰ τὴν συμμετοχὴν αὐτῆς εἰς τὰς ἑορτὰς τῶν ἀποκαλυπτηρίων τοῦ ἀνδριάντος τοῦ ἐθνικοῦ ποιητοῦ Ἀριστ. Βαλαωρίτου».

§20Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ (Προεδρεύων). Ἀνακοινῶ ὑμῖν ἐπίσης ὅτι καὶ οἱ ἐν Ἀθήναις Λευκάδιοι δι’ ἀντιπροσώπων αὐτῶν ἐξέφρασαν τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὴν Συνέλευσιν διὰ τὴν συμμετοχὴν αὐτῆς εἰς τὰς ὡς ἄνω ἑορτάς. —Ὁ πληρεξούσιος κ. Κ. Τσιμινάκης αἰτεῖται δίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας διὰ τὸ ἐξωτερικόν. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται). —Ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Ροδόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διανομῆς τοῦ χωρίου Πυργετοῦ τοῦ τέως Δήμου Ὀλύμπου». —Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Κ. Σπυρίδης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 3030 περὶ διοικήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ». —Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Κ. Σπυρίδης, Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Μιαούλης καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ναυτικῆς ἐκπαιδεύσεως». —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Κ. Γόντικας καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3059 περὶ κατατάξεως ἐθελοντῶν». (Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, συναινέσει τῆς Συνελεύσεως, κηρύσσεται κατεπεῖγον). —Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Ι. Βαλαλᾶς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3160 περὶ Εἰδικοῦ Ταμείου ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ δήμου Βερροίας». —Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Ι. Βαλαλᾶς ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Μαΐου 1923 Ν. Δ. περὶ συστάσεως Εἰδικοῦ Ταμείου ἐξυγιάνσεως τῆς πόλεως Μεσολογγίου καὶ ἀποξηράνσεως τῶν παρ’ αὐτὴν ἑλῶν». 2) «Περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 3316 περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν πόλεων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς». —Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1924–1925. —Ἡ ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου, Βιομηχανίας, Ἐργασίας κλπ. Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθέτου φορολογίας ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν πόρων τοῦ Ἐθνικοῦ Ὀρφανοτροφείου κλπ». —Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Γ. Μαρῆς ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου: 1) «Περὶ ὑποχρεωτικῆς καλλιεργείας». 2) «Περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐπιτάξεων δι’ ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν προσφύγων». 3) «Περὶ ἱδρύσεως Ταμείου προστασίας καὶ προαγωγῆς τῆς κτηνοτροφίας». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν». Ὁ κ. Ι. Μαρματάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Διοικητοῦ Χωροφυλακῆς Κρήτης κ. Πλατῆ.

§21Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Πρὸ δύο μηνῶν περίπου εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐγένετο λόγος καὶ κατηγορήθη ὁ ἀνώτατος διοικητὴς τῆς Χωροφυλακῆς Κρήτης κ. Πλατῆς, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς καὶ ἀκατάλληλος. Διεμαρτυρήθη δημοσίως διὰ τὴν ἐναντίον του μομφὴν ὁ κ. Πλατῆς, εἶμαι δὲ ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ὁ κ. Πλατῆς ἀπὸ ἑνὸς ἔτους περίπου διευθύνει τὴν ἀνωτέραν διοίκησιν τῆς Χωροφυλακῆς ἐν Κρήτῃ τόσον καλῶς, ὥστε ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐν Κρήτῃ εἶναι ἀρίστη, οὐδέποτε δὲ ὑπῆρξε καλυτέρα ἐποχὴ ὑπὸ ἔποψιν ἀσφαλείας ἀπὸ τὴν σημερινήν, ἐκτὸς τῆς ἐποχῆς τῆς Κατοχῆς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ παρακαλῶ ἡ διαμαρτυρία μου νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς πληρεξούσιος κ. Ι. Μαρματάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Χανίων.

§23Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Χανίων, ἐξετάζων γενικώτερον τὸ ζήτημα τῆς δωσιδικίας κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἠθέλησε νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς κατοίκους τοὺς ἔχοντας λαμβάνειν παρ’ αὐτοῦ καὶ τοὺς διαμένοντας ἐκτὸς τῆς πρωτευούσης νὰ ἐκδικάζουν τὰς διαφοράς των εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα, ὅπου ὑπάρχουσι σήμερον δικηγόροι δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, δυνάμενοι ἵνα τὸ ἀντιπροσωπεύωσιν εἰς τὰς δικασίμους, ὑπέβαλε δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σχετικὴν αἴτησιν. Φαντασθῆτε ἕναν ὁ ὁποῖος ἔχει νὰ λάβῃ 200 δραχμάς, νὰ ἔλθῃ εἰς τὰς Ἀθήνας νὰ δικάσῃ τὴν ὑπόθεσίν του. Ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσῃ αὐτὸ τὸ ποσὸν ἢ καὶ μεγαλύτερον καὶ ἔχει τὸν φόβον τῶν δικαστικῶν ἐξόδων, θὰ προτιμήσῃ νὰ τὸ χάσῃ, πρᾶγμα ἄδικον. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Χανίων διεμαρτυρήθη καὶ παρεκάλεσε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ μέτρα, λαμβάνων συνάμα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν αἴτησίν του. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρέπεμψε τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὸν νομικὸν σύμβουλον κ. Ν. Φαρμακόπουλον διὰ νὰ ἀποφανθῇ. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω τὸν κύριον αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν εἰς ἀπάντησιν ἓν ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑβρίζει τὸν Δικηγορικὸν Σύλλογον Χανίων καὶ τοὺς ἐπαρχιακοὺς δικαστάς. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ ὕβρις ἑνὸς Σωματείου καὶ ὑπαλλήλων τῆς Δικαιοσύνης, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τὸν ὁποῖον θὰ παρακαλέσω νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου καὶ νὰ τὸν καλέσῃ εἰς ἀπολογίαν.

§24Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ ἄλλοτε μοὶ εἴπατε περὶ αὐτοῦ, ἐστὲ δὲ βέβαιος ὅτι θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§25Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Ὅλοι οἱ Ἀρεοπαγῖται ἔχουσι διέλθει ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον Χανίων, ἔχουσι δὲ τὰς ἀρίστας ἐκθέσεις ἐκεῖ δι’ ὅλον τὸ κατώτερον δικαστικὸν προσωπικόν, συνεπῶς δὲν δύναται ὁ καθένας νὰ τὸ ὑβρίζῃ, καὶ φρονῶ ὅτι εἶναι δικαιότατον πρᾶγμα, ὅπως διευκολυνθῇ ὁ κόσμος, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος. Διαμαρτύρομαι διὰ τὴν μομφὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Νομικὸς Σύμβουλος ἐναντίον τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Χανίων· διαμαρτύρομαι καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ σχετικὸν νομοθέτημα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Βουδούρης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Πολυβίου Παρασκευοπούλου.

§27Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὴν θεραπείαν μιᾶς ἀδικίας, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἑξῆς. Κατὰ τὸν νόμον 2769, τὸν ρυθμίζοντα τὸν κανονισμὸν συντάξεων ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν, δὲν χορηγεῖται σύνταξις εἰς τοὺς γονεῖς τῶν πεσόντων εἴτε ἀξιωματικῶν εἴτε ὁπλιτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν συμπληρώσει τὸ ἑξηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των. Τοῦτο ἦτο προφανῶς ἄδικον καὶ ἡ Συνέλευσις τὸ ἐθεράπευσε διὰ τοῦ νόμου 3122, τοῦ ρυθμίζοντος τὴν ἀπονομὴν συντάξεων εἰς τοὺς οἰκείους τῶν ὁπλιτῶν. Ἐνῷ λοιπὸν οἱ γονεῖς τῶν πεσόντων στρατιωτῶν καὶ ἐν γένει ὑπαξιωματικῶν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν συνεπλήρωσαν τὸ ἑξηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των, λαμβάνουν σύνταξιν, οἱ γονεῖς τῶν πεσόντων ἀξιωματικῶν δὲν λαμβάνουν.

§28Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως σχετικὸν νομοσχέδιον.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Καταφυγιώτης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου ἀναπήρων πολέμου Καρδίτσης.

§30Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Οἱ ἀνάπηροι πολέμου Καρδίτσης, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ζητοῦν νὰ λάβητε μέτρα προκειμένου περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου. Νὰ φέρητε τροποποίησιν ὅπως τὰς οἰκίας των νὰ δύνανται νὰ τὰς παραλάβουν καὶ νὰ μὴ ὑπάγωνται εἰς τὰς εἰδικὰς ἐξαιρέσεις τῆς ἰδιοκατοικήσεως.

§31Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τί θὰ γίνουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὰ σπίτια αὐτῶν; Διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπησχολήθημεν σοβαρῶς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐγὼ ἤμην ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ εὑρέθη πρὸ τῆς δυσχερείας τοῦ τί θὰ γίνουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μένουν εἰς τὰ σπίτια, δι’ αὐτὸν δὲ τὸν λόγον ἄφησε τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των.

§32Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Διὰ τοὺς ἀναπήρους δύνανται νὰ ληφθοῦν ἐξαιρετικὰ μέτρα.

§33Π. ΤΣΙΤΣΕΚΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τοὺς ἀναπήρους τοῦ πολέμου τοὺς ηὐνοήσαμεν εἰς πολλά. Ὅταν εἶναι ἐνοικιασταί, τοὺς προστατεύομεν. Τί θὰ γίνῃ ἂν λάβωμεν καὶ ἐξαιρετικὰ μέτρα δι’ αὐτοὺς ὡς ἰδιοκτήτας; Τέλος πάντων θὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα καὶ θὰ ἴδωμεν ἀργότερα τί θὰ γίνῃ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς πληρεξούσιος κ. Καταφυγιώτης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ Καπνεργατικοῦ Συλλόγου Καρδίτσης.

§35Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Ὁ Καπνεργατικὸς Σύλλογος Καρδίτσης δι’ ἀναφορᾶς του ζητεῖ, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ καθορίσητε τὸ ὀκτάωρον, καθόσον αἱ ἀποθῆκαι ὡς γνωρίζετε, εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας, εἶναι ἐλεειναί. Ἡ ἐργασία τῶν καπνῶν μὲ τὴν νικοτίνην καθίσταται ἀνυπόφορος. Ὑποφέρουν λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, καὶ ἀφοῦ ἐλάβατε μέτρα διὰ τοὺς σιγαροποιοὺς εἰς τὰ ἐργοστάσια, νὰ λάβητε μέτρα καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας. Αὐτὸ τὸ ζητοῦν ὅλοι οἱ ἐργάται. Ἤθελον λοιπὸν νὰ κάμητε μίαν δήλωσιν τίνα μέτρα θὰ λάβητε δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§36Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νομίζω ὅτι ἔχει γίνει ἕνας κανονισμὸς προκειμένου περὶ Βόλου· ἐκεῖ ἐργάζονται 8½ ὥρας, ὥστε πρόκειται μόνον περὶ ἡμισείας ὥρας. Θὰ φροντίσωμεν νὰ γίνῃ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§37Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Οἱ καπνεργάται Καρδίτσης δι’ ἀναφορᾶς των ἀποτείνονται πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ παρακαλοῦν αὐτὸν διὰ τὸ ἑξῆς ζήτημα. Μέσα εἰς τὸν Καπνεργατικὸν Σύλλογον εἶναι καὶ ὀλίγοι κομμουνισταί, περὶ τοὺς 10 περίπου· οἱ ἄλλοι εἶναι παιδιὰ καπνοπαραγωγῶν οἱ ὁποῖοι κάμνουν καὶ τὸν καπνεργάτην. Τώρα μὲ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, ἐξέλεξαν διοικητικὸν συμβούλιον ἀποτελούμενον ἀπὸ ἀνθρώπους συντηρητικοὺς καὶ θέλουν νὰ προβοῦν εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ Συλλόγου των. Ἐν τούτοις ἡ ἀστυνομία ἀπὸ ὑπερβολικὸν ζῆλον φέρεται σκαιότατα πρὸς αὐτούς, οἵτινες συμμορφώνονται πρὸς ὅλας τὰς διατάξεις, καὶ δὲν τοὺς ἀφίνει νὰ συνεδριάσουν. Εἰς τὸν γραμματέα, ὁ ὁποῖος μετέβη εἰς τὴν ἀστυνομίαν καὶ ἐζήτησεν ἄδειαν ὅπως συνεδριάσουν, εἶπον ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται. Ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, ὅπως συστήσητε εἰς τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα νὰ ἀποβάλουν τὸν ὑπερβολικὸν ζῆλον περὶ καταδιώξεως τῶν κομμουνιστῶν, διότι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν τοιοῦτοι.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Δαγρὲς ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράς.

§39Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχω πολλὰς ἀναφορὰς ἐκ μέρους πολλῶν κοινοτήτων τῆς ἐπαρχίας μου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου «περὶ ἀγροφυλακῆς». Εἶναι ἀληθὲς ὅτι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ὅλοι ἀνεμένομεν καὶ ἐστέργομεν ἵνα τὸ ταχύτερον ἐφαρμοσθῇ, διότι δι’ αὐτοῦ ἤθελον ἐξασφαλίσει οἱ ἀγρόται καὶ ἐν γένει οἱ κτηματίαι τὴν περιουσίαν των καὶ ἤθελον ἐκλείψει τὰ ἄτοπα τὰ λαμβάνοντα χώραν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου «περὶ ἀγροφυλακῆς» προέκυψαν χείρονα τῶν πρώτων κακά. Καὶ οἱ συμπολῖταί μου τοὐλάχιστον θὰ ηὔχοντο νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐτὸς καὶ ὅ,τι ἐπάθαιναν μὲ τὸν παλαιὸν νόμον ἂς παθαίνουν. Εἶναι ἀνεκδιήγητον ὅ,τι παθαίνουν, κ. Πρόεδρε. Εἶναι μία ἀφόρητος κατάστασις. Τὰ ὄργανα τῆς ἀγροφυλακῆς κατήντησαν νὰ εἶναι οἱ μεγαλύτεροι ἐχθροὶ τῶν ἀγροτῶν. Πρότερον, ὅταν ἐγίνετο μία ἀγροζημία, ἐπέφερε τὰς γνωστὰς συνεπείας, ἀλλὰ τώρα αἱ συνέπειαι εἶναι σοβαραί· δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ προστατεύσῃ τὴν περιουσίαν του καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τίς πταίει; Ἐγὼ νομίζω ἡ ἔλλειψις τῆς προσηκούσης προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς προϊσταμένης Ἀρχῆς. Δὲν ἔχει ὁρίσει ἡ προϊσταμένη Ἀρχὴ ἐπιθεωρητὰς οἱ ὁποῖοι νὰ περιφέρωνται εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ νὰ ἀκούουν τὰ παράπονα τῶν κτηματιῶν; Τώρα διατί δὲν πράττουν τοῦτο; Ὀφείλεται ἴσως εἰς τὴν σημερινὴν κοινωνικὴν ζύμωσιν ἡ κατάστασις αὐτή; Τὰ ὄργανα τῆς ἀγροφυλακῆς δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ χρηματίζωνται· τὸ λέγω ἀπεριφράστως. Ἐγὼ προσωπικῶς ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ διαμαρτυρηθῶ πρὸς τὸν ἐπόπτην Καλαμῶν διὰ τὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα ἐλάμβανον χώραν, καὶ οὐδὲν ἐγένετο. Ἀπηυθύνθην εἰς τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς οὐδὲν ἐνήργησε. Δὲν γνωρίζω ἂν οἱ κύριοι συνάδελφοι εἶναι ἐν γνώσει, ἀλλὰ ὅσοι διωρίσθησαν ἐπόπται καὶ ἀγρονόμοι ἦσαν οἱ εὐνοούμενοι τοῦ προϊσταμένου τοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§40Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὁ τμηματάρχης αὐτὸς εἶναι πολὺ καλὸς ὑπάλληλος.

§41Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Ναί, ἀλλὰ τὰ καθήκοντά του τὰ ἀσκεῖ κατὰ τρόπον ἴδιον.

§42Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Κατὰ τοῦ νόμου εἶσθε ἢ κατὰ τῶν ὀργάνων;

§43Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Κατὰ τοῦ νόμου, διότι δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καλῶς. Πληρώνουν πολλὰ οἱ κτηματίαι καὶ οἱ ἀγρόται καὶ δὲν προστατεύονται. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος εἰς πολλὰ μέρη. Ἀπηυθύνθην εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἄλλοτε, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν ὅτι θὰ ὑπέβαλλε νομοσχέδιον. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἐξετέλεσε τὴν ὑπόσχεσίν του. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα καὶ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν νόμον, διότι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ μαντεύσωμεν ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξεγερθῇ ὁλόκληρος ὁ ἀγροτικὸς καὶ κτηματικὸς κόσμος.

§44Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει νὰ δηλώσῃ, κ. Πρόεδρε, πότε θὰ εἰσαχθῇ ὁ νέος νόμος ὁ τροποποιῶν αὐτὸν τὸν καταθλιπτικώτατον νόμον, ὅπως τὸν ἐχαρακτήρισεν αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ τῶν διακοπῶν, ὁπότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι μετὰ τὰς διακοπὰς θὰ εἰσαγάγῃ ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς τρεῖς φορὰς ἔχομεν εἰσαγάγει κατὰ τὸ παρελθὸν ἀλλ’ ἀσκόπως, διότι τρεῖς φορὰς ἐπέσαμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Μήπως φοβεῖται ὅτι θὰ πέσῃ καὶ πάλιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὸ εἰσάγει;

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Καλέλλη· δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος.

§46Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἁπλῶς ἠρώτησα. Ὅταν ἔλθῃ τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν Συνέλευσιν, θὰ φέρω τὰ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ προκαλοῦντα τὰς συστάσεις αὐτάς.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Καλέλλη· ἀποτελεῖτε καὶ μέλος τοῦ Προεδρείου καὶ ὀφείλετε νὰ γνωρίζετε τὸν Κανονισμόν.

§48Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Χάριν τῆς τάξεως ἐρωτῶ, κ. Πρόεδρε.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Συριόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς χαλαζοπλήκτων Ἠλείας.

§50Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ 1920 ὑπῆρχεν ἕνας νόμος περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ὑποστάντων ζημίαν ἐκ χαλάζης καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἐπέβαλε διαφόρους φορολογίας καὶ ἰδίως κατὰ τῶν παραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι παράγουν διάφορα προϊόντα, διὰ νὰ σχηματισθῇ ἓν ταμεῖον πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ὑφισταμένων ζημίας ἐκ χαλάζης. Μετὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου ἡ Κυβέρνησις αὐθαιρέτως, χωρὶς νὰ τηρήσῃ τὴν διαδικασίαν τοῦ νόμου, ἀπεζημίωσεν ὅσους ἤθελε καὶ τοιουτοτρόπως ἐπῆλθεν ὁ θάνατος τοῦ ταμείου ἐκείνου. Τῷ 1923 ἡ Ἐπανάστασις ἔκαμε νέον νόμον διὰ νὰ ἀποζημιωθῶσιν οἱ ὑφιστάμενοι ἐκ τῆς χαλάζης ζημίας. Μέχρι σήμερον οἱ ὑποστάντες ζημίας κατὰ τὸ ἔτος 1923– 1924 ὑπέβαλον ἀναφορὰς καὶ οὐδεμία ἀποζημίωσις ἐδόθη οὐδὲ ἐξακρίβωσις ἐγένετο. Οἱ ὑποστάντες τὴν ζημίαν ἀνέρχονται εἰς 16.000. Αἱ εἰσπράξεις ἀνέρχονται εἰς 1,200,000 δραχ., κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου. Ἑπομένως ὁ νόμος δὲν ἐχρησίμευσεν εἰς τίποτε καὶ κακῶς φορολογεῖται ὁ σταφιδικὸς κόσμος. Ὁ νόμος τῆς Ἐπαναστάσεως εἶναι ἀνεφάρμοστος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸν νόμον αὐτὸν νὰ τὸν καταργήσῃ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἀδίκως φορολογεῖται ὁ κόσμος, τὰ δὲ εἰσπραχθέντα νὰ διατάξῃ νὰ τὰ δώσουν εἰς τοὺς δικαιούχους. Ἡ ὑπηρεσία σας βεβαίως, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἔχῃ ἑτοιμάσει κάποιον σχετικὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ μέχρι σήμερον, καίτοι ἐπανελήφθη ἡ δήλωσις ἐκ μέρους καὶ ἄλλων Ὑπουργῶν, δὲν ἔγινε τίποτε. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος αὐτός.

§51Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Νὰ αὐξηθῇ τὸ ἀσφάλιστρον, κ. συνάδελφε, καὶ ὄχι νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος.

§52Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθῇ τὸ ἀσφάλιστρον, διότι εἶναι δύσκολον νὰ γίνῃ ἡ ἐξακρίβωσις. Διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ποῖοι ὑπέστησαν τὰς ζημίας, πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ ἓν συνεργεῖον ὑπαλλήλων διὰ νὰ τὰς βεβαιώσῃ. Εἶναι δυνατὸν νὰ μάθετε σεῖς πόσα ἐζημιώθη ὁ καθένας καὶ τί γίνεται;

§53Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Εἶναι ἀνεπαρκὴς ὁ φόρος.

§54Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συμφωνῶν εἰς ὅσα ἐξέθηκεν ὁ κ. συνάδελφος σχετικῶς μὲ τὴν ἐπιβληθεῖσαν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς εἰσφορὰν ὑπὲρ τῶν χαλαζοπλήκτων, ὁμολογῶ ὅτι τὸ συλλεγὲν μέχρι σήμερον ποσὸν εἶναι πράγματι ἀνεπαρκὲς ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν καταστραφέντων παραγωγῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀνακούφισιν τὴν προσωρινὴν αὐτῶν, διότι ἡ ἐκ τῆς χαλάζης συμφορὰ ὑπῆρξε μεγίστη. Ἀλλὰ καὶ τοῦ ποσοῦ τούτου τοῦ ἀνεπαρκοῦς δὲν γίνεται ἡ διανομὴ παρὰ τὰς καθ’ ἑκάστην συστάσεις καὶ διαμαρτυρίας μας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Ἐπιβάλλεται δὲ ἢ νὰ γίνῃ τὸ ταχύτερον ἡ διανομὴ τοῦ συλλεγέντος ποσοῦ εἰς τοὺς δικαιουμένους ὡς σοβαρώτερον παθόντας χαλαζοπλήκτους ἢ νὰ ἐπιστραφῶσι τὰ χρήματα εἰς τοὺς φορολογουμένους, παρ’ ὧν ἀσκόπως ἀφῃρέθησαν διὰ τοῦ νόμου «περὶ συστάσεως ταμείου χαλαζοπλήκτων» καὶ οἵτινες ἀδίκως ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει φορολογοῦνται καὶ βαρέως μάλιστα. Πρέπει δὲ συγχρόνως νὰ εἰσηγηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου τούτου, διότι, ὡς ἔφθασαν τὰ πράγματα, κατέστη φενάκη καὶ ἐμπαιγμὸς τοῦ κτηματικοῦ κόσμου, ἀφοῦ οὗτος καταφορολογεῖται διὰ τοὺς χαλαζοπλήκτους νὰ μὴ δίδεται τίποτε εἰς τοὺς παθόντας. Ἐπὶ πλέον ἔχω νὰ προσθέσω ὅτι ἡ διανομὴ τῶν χρημάτων κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον πρέπει νὰ γίνῃ ἤδη, διότι πολὺ φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἀσχημία, ἥτις ἔλαβε χώραν κατὰ τὸ παρελθόν, ὅτε κατ’ ὅμοιον τρόπον καὶ διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους ἀφήσαμεν ἀδιανέμητον τὸ καὶ τότε συλλεγὲν ποσόν. Ἦλθον δὲ κατόπιν αἱ Κυβερνήσεις τοῦ μοναρχικοῦ καθεστῶτος καὶ εὑροῦσαι ἕτοιμα τὰ χρήματα διένειμον ταῦτα εἰς τοὺς φίλους των μεροληπτικῶς καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς παθόντας πραγματικῶς, καί, ἀδιαφοροῦσαι, κατήργησαν τὸν νόμον διὰ νὰ τὸν συστήσωμεν ἐκ νέου ἡμεῖς καὶ φορτωθῶμεν ὅλα τὰ βάρη ἐκ τῆς ἕνεκεν τῆς καταργήσεώς του ἀνεπαρκείας τοῦ ταμείου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Π. Μαζαράκης, Τ. Ἀναστασίου καὶ Ν. Συριόπουλος ὅπως καταθέσουν καὶ ἀναπτύξουν ἀναφορὰν σχετικὴν μὲ τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν εἰς ἣν εὑρίσκεται τὸ Μουσεῖον Ὀλυμπίας.

§56Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπέστρεψα τελευταίως ἐξ Ἠλείας καὶ ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν ἀγανάκτησιν καὶ τὴν διαμαρτυρίαν πρὸς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ὑποθέτω ὅτι πάντες θὰ συμμερισθοῦν τὴν ἀγανάκτησιν αὐτήν, διὰ τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ Μουσεῖον τῆς Ὀλυμπίας. Ὁ ἀξιότιμος τέως Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Λυμπερόπουλος εἶχε τὴν καλωσύνην πέρυσι, μόλις τῷ παρέστησα τὴν κατάστασιν, νὰ ἀποστείλῃ ἀμέσως τὸν κ. Μπαλάνον. Ὁ κ. Μπαλάνος ἐπέστρεψε δηλώσας ὅτι θὰ ἐπεσκευάζετο ἔκτοτε τὸ Μουσεῖον. Παρῆλθεν ἔτος καὶ τὸ Μουσεῖον, μὴ ἐπισκευασθέν, καταρρέει. Εὑρέθην, ἐπισκεφθεὶς καὶ ἐφέτος τὴν Ὀλυμπίαν, πρὸ ὁμάδος Ἀμερικανῶν, οἱ ὁποῖοι ᾤκτειρον τὴν κατάστασιν. Τὸ ἀριστούργημα τῆς Ἑλληνικῆς Τέχνης, ὁ Ἑρμῆς τοῦ Πραξιτέλους, εὑρίσκεται εἰς μικρὸν ὑπόστεγον, τὰ δὲ κάτω ἄκρα τοῦ ἀγάλματος ἐντὸς γύψου! Ἐπανελθὼν εἶδον τὸν ἤδη Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας κ. Μανέτταν καὶ τὸν κ. Μπαλάνον καὶ διεμαρτυρήθην ὡς Ἕλλην πονῶν διὰ τὴν κρατικὴν ἀμέλειαν καὶ ἔλαβον ἀπάντησιν ὅτι θὰ κάμουν νέον Μουσεῖον, ἐνῷ ἕως τώρα ὡμίλουν περὶ ἐπισκευῆς τοῦ ὑπάρχοντος. Ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐξ Ἠλείας περὶ τῆς καταστάσεως καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ τούτου ζητήματος τῆς ἐγκαταλείψεως ἀριστοτεχνημάτων τῆς Τέχνης, τὰ ὁποῖα κινδυνεύουν νὰ καταστραφοῦν.

§57Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Οἱ Γιαγιάδες θὰ τὰ κλέψουν. Θὰ ὑποστῶμεν ἴσως καὶ τὸ αἶσχος τῆς ἀπαγωγῆς τοῦ Ἑρμοῦ.

§58Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἀγανάκτησις, κ. Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. συνάδελφος διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ὁ Ἑρμῆς τοῦ Πραξιτέλους εἶναι εἰς ἄκρον δικαιολογημένη καὶ κατέχει τὴν ψυχὴν παντὸς ἐπισκέπτου τῆς Ἀρχαίας Ὀλυμπίας εἴτε ξένος εἶναι οὗτος εἴτε Ἕλλην. Διὰ τὸν Ἕλληνα μάλιστα, κ. Πρόεδρε, ἐπισκέπτην ἡ λέξις «ἀγανάκτησις» δὲν ἐκφράζει ἀκριβῶς τὸ συνέχον τὴν ψυχήν του αἴσθημα. Εἶναι τοῦτο μία ὀδυνηρὰ συναίσθησις ἐθνικῆς ἀδυναμίας καὶ ἐξουθενώσεως, καταρρίπτουσα εἰς τὴν συνείδησίν του τὸ γόητρον τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας. Διότι τὸ πάγκαλλον ἐκεῖνο τῆς ἀρχαιότητος μεγαλούργημα εἰς ὃ ἡ ἀπαράμιλλος τοῦ Πραξιτέλους σμίλη ἐνέπνευσε τὴν ζωὴν καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὸ κάλλος τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, κατάκειται ἄμορφον σχεδὸν καὶ ἐξηυτελισμένον ἐντὸς τοῦ παραπήγματος ἄνευ ποδῶν καὶ περιβεβλημένον διὰ ρακῶν, ὡς φασκιωμένος μπεμπὲς χωρικῆς τινος οἰκογενείας. Καὶ ἂν ἔλειπεν ἡ λάμψις τῶν ὀφθαλμῶν τοῦ θείου ἀγάλματος καὶ τὸ ἔξοχον περιβάλλον τῆς γύρω πατρῴας Ἠλειακῆς γῆς, ὁ ἐπισκέπτης τῆς Ὀλυμπίας βεβαίως δυσκόλως θὰ ἀπεκόμιζε τὸν ἀπερίφραστον ἐκεῖνον θαυμασμὸν πρὸς τὴν ἀρχαίαν Ἑλληνικὴν Τέχνην. Καὶ εἶναι μὲν ἀλήθεια ὅτι ἡ μεταφορὰ τοῦ Ἑρμοῦ ἐκ τοῦ Μουσείου εἰς τὸ περίπτερον ἐκεῖνο ὑπῆρξεν, ὅτε ἐγένετο, πρᾶξις προνοίας, διότι ἐξεφράζοντο σοβαροὶ φόβοι καταπτώσεως τοῦ Μουσείου καὶ ἐντεῦθεν ἐκινδύνευε τὸ ὑπέροχον ἐθνικὸν κειμήλιον. Ἀλλ’ ἡ μεταφορὰ τοῦ Ἑρμοῦ εἰς τὸ πενιχρὸν ἐκεῖνο παράπηγμα ἐγένετο ὑπὸ τύπον ἀπολύτου προσωρινότητος, ἥτις ὅμως, ὅπως συνήθως συμβαίνει εἰς ἡμᾶς, ἔλαβε τὸν χαρακτῆρα σταθερᾶς μονιμότητος. Οὕτω πλέον ὁ Ἑρμῆς δὲν ἔχει καλύβην! Ἀπευθύνεται δι’ ἡμῶν τῶν συμπολιτῶν του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως ἄλλοτε ὁ Ἀπόλλων τῶν Δελφῶν πρὸς τοὺς ἀπεσταλμένους τοῦ Ἰουλιανοῦ, καὶ παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν στερέωσιν τοῦ ὑπάρχοντος Μουσείου ἢ τὴν ἀνέγερσιν ἄλλου καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἐθνικοῦ ἀγάλματος, παντοίους διατρέχοντος κινδύνους, διὰ νὰ μὴ στραφῶσι μίαν ἡμέραν, ταχέως ἢ βραδέως, αἱ ἀραὶ τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ὁλοκλήρου καθ’ ἡμῶν καὶ τῆς ὀλιγωρίας ἡμῶν καὶ τῆς ἀπαθείας καὶ τῆς ἀναλγησίας ἡμῶν, διότι δὲν ἠδυνήθημεν νὰ διαφυλάξωμεν ὅ,τι διεφύλαξε διὰ τὴν ἀνθρωπότητα ἐπὶ δισχίλια περίπου ἔτη εἰς τὰ σπλάγχνα αὐτῆς φιλοστόργως ἡ Ἠλειακὴ γῆ.

§59Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κατάστασις τοῦ Μουσείου δεικνύει τὴν ἀδιαφορίαν τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν. Ἡ μόνη μέριμνα, ἡ ὁποία καταβάλλεται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι νὰ ἀποστέλλῃ διαφόρους Ἐπιτροπὰς καὶ οὕτω τελειώνουν τὰ πράγματα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει πρὸ πολλοῦ ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ρυθμίσεως τῆς κοίτης τοῦ Κλαδέου», διότι, ὅταν γίνωνται πλημμύραι, κινδυνεύει νὰ παρασυρθῇ ὁλόκληρος ἡ Ἱερὰ Ἄλτις καὶ νὰ παρασύρῃ ὅλα τὰ καλλιτεχνήματα ἐκεῖνα. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου διὰ νὰ διορθωθῇ ἡ κατάστασις.

§60Ι. ΜΑΝΕΤΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ὑπόσχομαι ὅτι θὰ τύχῃ μερίμνης.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κρεμεζῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἐπιτροπῆς συλλογῆς ἐράνων πρὸς ἵδρυσιν σανατορίων.

§62Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ ἐτῶν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ὤφειλε νὰ ἱδρύσῃ ἀνάλογα σανατόρια μὲ τὴν ἐξάπλωσιν τῆς φυματιώσεως εἰς τὴν Χώραν. Καὶ παρέλειψε νὰ ἱδρύσῃ ταῦτα, οὕτως ὥστε οἱ προσβαλλόμενοι, οἱ μὴ ἔχοντες τὰ μέσα τῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν μεταβάσεως καὶ νοσηλείας, εἶναι καταδικασμένοι εἰς βέβαιον θάνατον, καὶ συμφυρόμενοι μεταξὺ τῶν ὑγειῶν οἰκογενειῶν γίνονται ἀφορμὴ μεγαλυτέρας ἐξαπλώσεως τῆς νόσου. Τὴν νόσον ταύτην ἄλλως τε ἐπεξέτεινον τελευταίως εἰς μέγαν βαθμόν, ἐπικίνδυνον αἱ κακουχίαι τῶν πολέμων. Τὴν παράλειψιν ὅμως ταύτην τοῦ Κράτους ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ ἤδη ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ὁμάδος ἀτόμων, τῆς ὁποίας προΐσταται γνωστὴ κυρία, ἡ «Μάννα τοῦ Στρατιώτου», γνωστὴ διὰ τὰς πολυτίμους ὑπηρεσίας ποὺ προσέφερεν εἰς τὸν Στρατὸν καὶ εἰς τοὺς νοσηλευομένους πολεμιστάς. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συνέλευσις ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ ἐνισχύσουν τὸ ἔργον τοῦτο, καθὼς καὶ ὁ δημόσιος Προϋπολογισμός, διότι ἀναμφιβόλως θὰ πληρώσῃ μίαν μεγάλην ἀνάγκην καὶ θὰ ἀποτελέσῃ μικρὰν ἀνακούφισιν τοὐλάχιστον εἰς τοὺς φυματικοὺς πολεμιστάς μας.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαρσέλος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§64Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων συνεζητήθη ἀκόμη ζήτημα συμφυές, ἡ ἐκτέλεσις τοῦ δρόμου μεταξὺ Μενιδίου καὶ Πάρνηθος, οὕτως ὥστε νὰ δυνηθῶσι νὰ γίνωσι τὰ σανατόρια ἐκεῖ, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως πλούτου εἶναι ὠφέλιμα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς. Διότι ἐκεῖ ἐπάνω θὰ ἠμπορέσῃ ὁ ἀσθενὴς νὰ μάθῃ πῶς θὰ ἐνδιαιτᾶται καὶ πῶς θὰ προφυλάσσεται καὶ ὁ ὑγιής. Ἤδη ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἀπετελέσθη πρὸς συλλογὴν ἐράνων ἔφερεν εὐχάριστα ἀποτελέσματα καὶ ὑπέβαλε τὰς ἀπόψεις της. Καὶ κατὰ τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν τὸ κεφάλαιον φθάσῃ εἰς ἓν ποσὸν ἀρκετὰ μέγα, οὕτως ὥστε νὰ ὑπολείπωνται ὀλίγα ἀκόμη, θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνισχύσῃ τὸ ἔργον πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν σανατορίων. Ἤδη οἱ ἔρανοι ἔχουν φθάσει εἰς τόσον ποσὸν ὥστε νὰ ὑπολείπωνται μόνον δύο ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ νὰ ἀποπερατωθῇ τὸ σανατόριον ἐπὶ τῆς Πάρνηθος μὲ ἀρκετὰς ἑκατοντάδας κλινῶν, ὅπερ θὰ εἶναι καὶ μία οἰκονομία διὰ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐξοδεύει περὶ τὰ 50.000.000 δραχμῶν κατ’ ἔτος διὰ τὴν νοσηλείαν ἀξιωματικῶν εἰς Εὐρώπην. Μόνον μὲ τὴν δαπάνην ἑνὸς ἔτους θὰ δύνανται νὰ συντηρῶνται 600 κλῖναι εἰς τὴν Πάρνηθα, οὕτως ὥστε ἀξιωματικοὶ καὶ στρατιῶται εἰς τὰ πρόθυρα τῆς Ἑλλάδος νὰ νοσηλεύωνται, νὰ γίνωνται δὲ καὶ τὸ παράδειγμα διὰ τοὺς ἀσθενεῖς οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἀσθενείας καὶ ὄχι μόνον νὰ θεραπεύωνται, ἀλλὰ νὰ διδάσκωσι καὶ τοὺς ἄλλους πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνδιαιτῶνται καὶ νὰ προφυλάσσωνται καὶ οἱ ὑγιεῖς. Ἄν δὲ οἱ ἔρανοι οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἐν Αἰγύπτῳ, κατόπιν τῆς ἐκκλήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ἀνὰ τὸ Πανελλήνιον ὄχι μόνον θαυμασμὸν προκαλεῖ, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἀγλάϊσμα, ἄν, λέγω, οἱ ἔρανοι ἐπεκταθῶσι καὶ ἐν Ἀμερικῇ, θὰ δυνηθῶμεν ὄχι μόνον τὰς κλίνας νὰ συμπληρώσωμεν, ἀλλὰ καὶ τὴν γενικὴν ἐπίπλωσιν καὶ συντήρησιν τῶν σανατορίων νὰ ἐξοικονομήσωμεν. Καὶ τότε, ὅπως ὑπεδείχθη καὶ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὅπως εἶναι πλέον ἢ βέβαιον καὶ ἡ ἀντίληψις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος πραγματικῶς καὶ δι’ ἐπιστολῆς ἔδειξε τὸ ἐνδιαφέρον του, θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ μικρᾶς φορολογίας τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων νὰ συντηρῆται τὸ ἵδρυμα τοῦτο καὶ σὺν τῷ χρόνῳ νὰ γίνουν καὶ ἰδιωτικὰ σανατόρια, οὕτως ὥστε νὰ προσελκύουν τοὺς ξένους πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Διότι εἶναι ἀληθές, — καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπεσκέφθησαν τὰ διάφορα σανατόρια τῆς Ἑλβετίας, καὶ ἰδίως τὰ μέρη ὅπου ὑπάρχουν τὰ σανατόρια ταῦτα, ὅπως εἶναι τὸ Νταβός, θὰ τὸ παρετήρησαν, — ὅτι ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει τὸ μεγαλύτερον ἐξοχικὸν μέρος τῆς Ἑλβετίας, τὸ Σαὶντ Μόριτς, ὅπου δὲν ἐπιτρέπεται νὰ πηγαίνουν ἀσθενεῖς, ἐκεῖ πλησίον ὑπάρχει τὸ Νταβός. Ἐκεῖ ἔχει γίνει μία ὁλόκληρος πόλις, ἡ ὁποία συντηρεῖται ἀπὸ τοὺς κατοίκους, διότι οἱ ἀσθενεῖς τῶν διαφόρων πόλεων ἔχουν κατορθώσει, συγκεντρωθέντες ἐκεῖ, νὰ ἀνοίξουν καταστήματα, νὰ κάμνουν διαφόρους ἐπιχειρήσεις, οὕτως ὥστε νὰ παρουσιάζεται μία πόλις φθισικῶν μὲ ὅλα τὰ πλεονεκτήματα τῆς μεγαλουπόλεως. Ἐκεῖ δύναται εἷς καταστηματάρχης πάσχων, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ διαθέτῃ χρήματα, νὰ ἔχῃ τὸ μαγαζί του καὶ νὰ ἔχῃ τὴν ἐπιχείρησίν του καὶ τὴν θεραπείαν του συνάμα, οἱ δὲ κατοικοῦντες ἐντὸς τῶν θεραπευτικῶν τούτων πόλεων νὰ ἀπολαμβάνωσι τῶν πάντων ὡς ἐὰν εὑρίσκοντο ἐντὸς τῶν Παρισίων. Ἐκεῖ εἰς τὰ ὕψη τῶν ὀρέων βλέπετε μίαν τελειοτάτην πόλιν, μὲ μουσικὰς συναυλίας, μὲ θέατρα καὶ ἄλλα. Μοὶ φαίνεται δὲ ὅτι δὲν εἶναι καθόλου παράδοξον, ἂν ἡ κρατικὴ ἐπέμβασις ἐνισχύσῃ τὸ ἔργον αὐτό, ὅτι πολὺ εὔκολα ἡ Πάρνης, ὅπου καὶ ἡ φύσις εὐνοεῖ τὰ πάντα, ὅπου καὶ ὁ ἥλιος τὸν ὁποῖον δὲν ἔχει κανὲν μέρος τοῦ κόσμου, θὰ προσελκύσῃ ὄχι μόνον τοὺς ἐντοπίους ἐκεῖ ἐπάνω, ἀλλὰ θὰ προσελκύσῃ καὶ αὐτοὺς τοὺς ξένους, διότι ἐξ ὑγιεινῆς ἀπόψεως καὶ ἐν γένει ἐκ τῆς ἐπιδράσεως τοῦ ἀέρος καὶ τῶν ἀκτίνων τοῦ ἡλίου πολὺ περισσότερα δύνανται νὰ προσφέρουν τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, παρὰ ὡρισμένα ἄλλα μέρη τῆς Εὐρώπης. Φαντάζομαι δὲ ὅτι τὸ ἵδρυμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνήργησε τόσον ἀποτελεσματικῶς ἡ «Μάννα τοῦ Στρατιώτου» καὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἐπιτροπήν, ἰδίως δὲ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, τὸ ἵδρυμα τοῦτο, λέγω, τιμῆς ἕνεκεν πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν προστασίαν τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας.

§65Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἔχει ὡς βάσιν μίαν ὑπόσχεσίν σας, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἀρωγὸς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς συλογῆς ἐράνων τοῦ φθισιατρείου Πάρνηθος, ὅταν οἱ ἔρανοι φθάσουν ἓν ὡρισμένον ποσόν. Ὡς ἐκθέτει ἡ ἀναφορὰ τὸ ποσὸν ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, μετὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θὰ ἤρχετο ἀρωγός. Θὰ ἤθελον νὰ ἀκούσω τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπ’ αὐτοῦ.

§66Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν μὲ ἐπεσκέφθη ἡ κυρία Παπαδοπούλου καὶ ἐζήτησε τὴν συνδρομὴν τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ σανατορίου, τὸ ὁποῖον θὰ διῳκεῖτο ἀπὸ Ἐπιτροπήν, τῆς εἶπον τὰ ἑξῆς: Ἄν τὸ σανατόριον πρόκειται νὰ γίνῃ ἵδρυμα κρατικόν, δὲν ὑφίσταται λόγος καμμιᾶς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἂν κατωρθώνετο νὰ συλλεγοῦν χρήματα ἀπὸ ἰδιωτικὰς εἰσφορὰς καὶ ἰδίᾳ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἐν Ἀμερικῇ, ὅπου μετὰ τοῦ ζήλου καὶ τῆς φιλανθρωπίας ἡ ὁποία τὴν χαρακτηρίζει ἐφαίνετο διατεθειμένη νὰ μεταβῇ, μὴ φειδομένη κόπων καὶ δαπανῶν ἡ ἀξιότιμος κυρία Παπαδοπούλου, ἂν κατωρθώνετο, λέγω, δι’ εἰσφορῶν νὰ συλλεγῇ ποσὸν τοσοῦτον ὥστε κατὰ τὸ πλεῖστον πέρα τοῦ ἡμίσεως τὸ ἵδρυμα νὰ γίνῃ δι’ ἰδιωτικῶν εἰσφορῶν, τότε τὸ Κράτος....

§67Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἔχει συλλεγῆ.

§68Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πόσον;

§69Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τρία καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια.

§70Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ἡ κυρία Παπαδοπούλου μοὶ ἔλεγεν ὅτι θὰ συλλεγῇ ἀρκετὸν ποσόν, εἶπον ὅτι δὲν δύναμαι προχείρως ἐγὼ νὰ προσδιορίσω πόσον θὰ στοιχίσῃ ἓν σανατόριον. Αὐτὸ θὰ εἶναι ζήτημα κριτέον ἀπὸ μίαν Ἐπιτροπὴν τεχνικήν. Ἡ κυρία Παπαδοπούλου ἐπέμεινεν ὅτι τὸ σανατόριον δύναται νὰ γίνῃ μὲ ἐλάχιστα ἑκατομμύρια, πάντως κάτω τῶν δέκα. Ἀπήντησα ὅτι δυστυχῶς νομίζω ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ εἶναι πολὺ μικρόν, ἐκτὸς ἂν πρόκειται νὰ ἱδρύσωμεν ὄχι σανατόριον, ἀλλ’ ἁπλῶς οἴκημα, εἰς τὸ ὁποῖον οἱ φθισικοὶ θὰ ἔχουν θάνατον ἐν ἀπομονώσει, ἓν εἶδος «Σωτηρίας». Ἀλλ’ ἐπέμεινεν ὅτι πρόκειται νὰ ἱδρύσωμεν σανατόριον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀπήντησα: Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι συνέπεσε μίαν φορὰν νὰ παρακολουθήσω εἰς Ἑλβετικὰς ἐφημερίδας μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία διεξήγετο, διὰ νὰ ἱδρύσῃ τὸ καντόνιον τοῦ Νιουσατὲλ ἓν κρατικὸν σανατόριον. Παρηκολούθησα τὴν συζήτησιν αὐτὴν εἰς ἀρκετὰ φύλλα καὶ εἶδον ὅτι θὰ ἐχρειάζοντο 10 ἑκατομμύρια Ἑλβετικὰ φράγκα διὰ νὰ γίνῃ σανατόριον ἄξιον τοῦ προορισμοῦ του. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ἂν οἱ ὑπολογισμοὶ ἐκεῖνοι εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, ἀλλὰ γνωρίζων τοῦτο εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προκαλέσω τὴν γνώμην μιᾶς εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἀποφανθῇ, ἂν δυνάμεθα νὰ ἱδρύσωμεν σανατόριον, ὄχι βέβαια τόσον πλούσιον, ὅσον ἐσχεδίαζεν ἡ Ἐπιτροπή. Ὡς ἐνθυμοῦμαι, δὲν κατώρθωσε νὰ τὸ ἱδρύσῃ τὸ καντόνιον τοῦ Νιουσατέλ, καὶ συνεβλήθη μὲ ἰδιωτικὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἀνέλαβε νὰ τὸ ἱδρύσῃ, ἔδωκε δὲ ὡρισμένας παραχωρήσεις τὸ καντόνιον, λαβὸν ὡς ἀντάλαγμα τὴν εἴσοδον ἀπόρων κατοίκων τοῦ καντονίου ἀντὶ τιμῶν μετριασμένων. Ἤμην, εἶπον, ἠναγκασμένος νὰ ζητήσω τὴν γνώμην μιᾶς εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἀποφανθῇ πόσον χρῆμα θὰ χρειασθῇ διὰ τὸ σανατόριον. Θὰ φροντίσω ἤδη ἀμέσως διὰ τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Ἄν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον συνελέγη χρειάζεται κατὰ ἄλλο τόσον ἀκόμη συμπλήρωσιν διὰ νὰ γίνῃ σανατόριον, σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι θὰ καταβάλω τὴν ἄχαριν καὶ δύσκολον προσπάθειαν τοῦ νὰ παρακαλέσω τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἐξοικονομήσῃ ὁπωσδήποτε τὸ ἀπαιτούμενον πρὸς συμπλήρωσιν ποσόν, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ εἴπῃ ὅτι χρειάζεται ποσὸν δεκάκις μεγαλύτερον τοῦ συλλεγέντος. Ὁπωσδήποτε θὰ συστήσω τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν.

§71Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Εὐχαριστοῦμεν θερμῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς δηλώσεις του. Εὐτυχῶς ὑπάρχει καὶ τὸ σχέδιον καὶ ὁ προϋπολογισμός. Ἄν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ Κράτος ἐξοδεύει περὶ τὰ 50 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος διὰ τὴν περίθαλψιν ἀσθενῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἰδίως εἰς τὴν Ἑλβετίαν, θὰ πεισθῇ ὅτι μόνον τὸ ἐπὶ ἓν ἔτος διατιθέμενον χρῆμα ἂν ἐξοικονομήσωμεν, θὰ ἔχωμεν ὅλας τὰς δυνατὰς λύσεις.

§72Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως, εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπεβάλετο καὶ πρὸ τῆς εἰδικῆς συμφορᾶς νὰ ἱδρύσωμεν τοιαῦτα ἱδρύματα ὑψίστης σημασίας, πολὺ δὲ περισσότερον μετὰ τὴν συμφοράν, μετὰ τὴν πληθώραν τῶν θυμάτων τῆς νόσου καὶ τῆς προσφυγικῆς δυστυχίας. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ παρεκάλουν κάπως σοβαρώτερον νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, ἀφοῦ μάλιστα διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν τὸ Κράτος ἐξοδεύει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τόσα ἑκατομμύρια, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἱδρύσῃ ἓν σοβαρὸν σανατόριον. Πάντως συνιστῶ ὅπως τὸ ταχύτερον ἡ Κυβέρνησις ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς περιπτεριούχων Ν. Παπακωνσταντίνου καὶ Δ. Δελικούρα.

§74Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ παραπονούμενοι περιπτεριοῦχοι ἔχουν ἓν περίπτερον παρὰ τὴν πλατεῖαν Ὁμονοίας, εἰς τὴν γωνίαν τῆς ὁδοῦ Πατησίων. Ἀπὸ 6 μηνῶν τώρα διὰ λόγους ἐπαγγελματικῆς ἀντιζηλίας ζητεῖται ἡ μεταφορά του ἀπὸ ἐκεῖ εἰς μίαν ἄλλην θέσιν. Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ δὲν πρέπει νὰ ζημιωθοῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ μεταφέρουν τὸ περίπτερόν των θὰ χρειασθοῦν ἄλλην τόσην δαπάνην. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται.

§76Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὁδοποιΐας» εἶναι κατατεθειμένον καὶ ἕτοιμον πρὸς συζήτησιν, δὲν κατωρθώθη ὅμως νὰ συζητηθῇ ἕνεκα τῆς πληθώρας τῶν ἐκκρεμῶν νομοσχεδίων. Τελευταίως εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ὅπως τὰ νομοσχέδια τὰ μὴ ἔχοντα γενικὸν χαρακτῆρα, ὡς μὴ δυνάμενα νὰ προκαλέσουν συζητήσεις, ἐγγραφῶσιν ὁμαδικῶς καὶ συζητηθῶσι συνοπτικῶς. Ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως ταύτης θὰ διευκολύνῃ τὴν ψήφισιν τούτων ὡς καὶ ἄλλων ὁμοίων νομοσχεδίων.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Ὁ κ. Ι. Καλογερᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§78Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν εἶναι ἀναγεγραμμένα τὰ σοβαρώτερα στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Τινὰ ἐξ αὐτῶν ἔχουσι ψηφισθῆ χωρὶς ἐπ’ αὐτῶν νὰ διεξαχθῇ συζήτησις ὄχι μόνον σοβαρά, ἀλλ’ οὔτε κἂν ἁπλῆ συζήτησις. Βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ μεμφθῶ οὐδενός, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὸν ἑαυτόν μου νὰ ἀπαλλάξω, διότι δὲν παρηκολούθουν τὰς συνεδριάσεις καθ’ ἣν ὥραν ἐψηφίζοντο. Ἄν, κ. Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων» καὶ τὸ «τῆς ἀναλογικῆς ψηφοφορίας εἰς τὰς ἐκλογὰς» θεωρεῖται ὅτι ἀποσκοπεῖ τὴν εἴσοδον τοῦ πολιτικοῦ βίου εἰς τὴν ὁμαλότητα, φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει ἵνα ἡ Συνέλευσις ἐπιληφθῇ σοβαρώτατα δι’ εὐρυτάτης συζητήσεως τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν ὅπως ὁρισθῇ ἡ πρώτη ἡμέρα νομοθετικῆς ἐργασίας διὰ τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν αὐτῶν νομοσχεδίων.

§79Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν κανονίζει τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν· πολὺ εὐχαρίστως θὰ ἐδέχετο τοῦτο, ἂν ἡ Συνέλευσις ὥριζε μίαν ἡμέραν, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει μίαν παράκλησιν· νὰ γραφοῦν κατὰ σειρὰν τὸ ἓν κατόπιν τοῦ ἄλλου τὰ συναφῆ νομοσχέδια, διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ συζήτησις.

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀναλογικὴν καὶ κατ’ ἄρθρον καὶ κατόπιν θὰ ἐπιληφθῶμεν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπέλθῃ καμμία ἀναβολὴ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τῆς ἀναλογικῆς χάριν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Ἂν θέλητε, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ περιορίσωμεν εἰς τὸ ἐλάχιστον τὰς ἀγορεύσεις διὰ νὰ τελειώνωμεν. Καὶ προτείνω μάλιστα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε εἶχον προτείνει· νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τώρα ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ψηφίζωνται ὅλα τὰ νομοσχέδια εἰς δύο καὶ μόνον ἀναγνώσεις.

§81Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δύο γίνονται καὶ τώρα.

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι διὰ τὴν ἀναλογικήν, διότι πιθανὸν νὰ ἀπασχοληθῶμεν ἐπὶ πολύ. Ἂν θέλητε λοιπὸν νὰ συντάμωμεν τὸν χρόνον, νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ Συντάγματος δι’ ὅλα τὰ νομοσχέδια.

§83Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει σημασίαν.

§84Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει μεγίστην σημασίαν.

§85Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ὁρισθῇ λοιπὸν νὰ ἀναγραφοῦν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Παρασκευῆς.

§86Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ὅπως συμπληρωθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ διὰ τὴν ναυτικὴν ἀεροπλοΐαν καὶ ἐξ ἄλλων μελῶν εἰδικῶν, διὰ νὰ συζητηθῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλην σημασίαν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ψηφίσματος τῆς 16 Δεκεμβρίου 1924 περὶ ἀνακρίσεως καὶ ἐκδικάσεως ἀδικημάτων τινῶν ὑπὸ τῶν ἐφετῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων» Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Σεχιώτης.

§89Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Σεχιώτης παρῃτήθη, κ. Πρόεδρε.

§90Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἠκούσθη ὑπαινιγμός τις παρὰ τοῦ κ. συναδέλφου. Οἱ λόγοι τοῦ κ. συναδέλφου ῥίπτουν μομφὴν κατ’ ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀποχωρῶν τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως εἶπον ὅτι δὲν θὰ ἐπανέλθω πλέον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐκ τούτου, κ. Πρόεδρε, προκύπτει ζήτημα προσωπικὸν καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ σχετικῶς. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ παρελθόντος Σαββάτου, κύριοι πληρεξούσιοι, προκληθείσης συζητήσεως πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἐπὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος ἀφορῶντος εἰς αὐτὴν τὴν κρατικὴν ὑπόστασιν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ ὁμιλήσω σχετικῶς, ἀντιτάξας εἰς τὴν διαμαρτυρίαν μου τὸ ἄρθρον 27 τοῦ Κανονισμοῦ. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, διαφωνοῦσαν πρὸς τὴν τοῦ κ. Προέδρου γνώμην, τὸ ἄρθρον 27 τοῦ Κανονισμοῦ οὐδεμίαν σχέσιν εἶχεν εἰς τὸ προκῦψαν ζήτημα. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου εἶναι ἀπόλυτος, πλὴν τῶν περιπτώσεων καθ’ ἃς αὐτὸς ὁ κανονισμὸς περιορίζει ταύτην. Εἰς τὸ ἄρθρον 27 λέγει ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ δύνανται νὰ λαμβάνωσιν ὁποτεδήποτε θέλωσι τὸν λόγον καὶ ἐδέχθημεν καὶ τὴν ἐπικράτησιν τοῦ δικαιώματος τούτου, κατ’ ἑρμηνείαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Συνελεύσεως, κατόπιν κοινοβουλευτικοῦ ἐθίμου καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 27 ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ προηγούμενα ἄρθρα, ἂν τὸ ἀναγνώσητε, θὰ ἴδητε ὅτι ὁμιλεῖ περὶ τῶν περιπτώσεων καθ’ ἃς περιορίζεται ἡ ἐπέκτασις τῆς συζητήσεως, ὅπως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐπερωτήσεων, πέρα τῶν ἐγγεγραμμένων, ὅπως ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων καὶ προτάσεων ψηφισμάτων, ἂν οἱ ἀγορηταὶ ὁμιλήσωσι δίς. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν περιπτώσεων δύνανται καὶ πέρα τούτων, κατὰ τὴν ἐπέκτασιν, συμφώνως μὲ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ κ. Προέδρου, καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως.

§92Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Μάλιστα, μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως νὰ λαμβάνουν ἀπεριορίστως τὸν λόγον. Ἀλλ’ οὐδαμοῦ τοῦ Κανονισμοῦ ἀναγράφεται ὅτι, προκειμένης συζητήσεως πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, περιορίζεται αὕτη μεταξὺ τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Καὶ ἐμπεριστατωμένως προκειμένου περὶ τῆς συζητήσεως τοῦ Σαββάτου, τὴν συζήτησιν ἤνοιξεν οὐχὶ ἀρχηγὸς κόμματος, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κ. Ζερβός. Καὶ ἐνῷ ἡ συζήτησις περιῆλθεν εἰς χεῖρας καὶ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν καὶ τῶν κ. κ. ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων καὶ ἐνῷ οὐδενὸς ὑφισταμένου περιορισμοῦ ἐν τῷ Κανονισμῷ ἠδύνατο αὕτη νὰ ἐπεκταθῇ, ἠδύνατο δὲ νὰ λάβῃ μέρος οἱοσδήποτε πληρεξούσιος, ὁ κ. Πρόεδρος μοὶ ἀπηγόρευσε νὰ ὁμιλήσω. Καὶ ἐγὼ δι’ οὓς λόγους ἀνέφερον, τὸ τοιοῦτον, κύριοι, ἐθεώρησα περιορισμὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Ἐπειδὴ δὲ ἀτυχῶς ἐπεκρότησαν εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦτον διὰ τῆς σιωπῆς των καὶ οἱ ἀρχηγοί....

§93Ν. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δημοκρατικὴ παράταξις διεμαρτυρήθη.

§94Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. .... εὐλόγως ἐγεννήθη ἐν ἐμοὶ ἡ ὑπόνοια ὅτι ὁ περιορισμὸς οὗτος ἀποβλέπει εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς συζητήσεως καὶ τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως, προκειμένου περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος ἀφορῶντος καὶ αὐτὴν τὴν κρατικὴν ὑπόστασιν. Κατόπιν τούτου ἐνόμισα ὅτι ἀδυνατῶ νὰ ἐκπληρώσω τὰ καθήκοντά μου καὶ συνέλαβον τὴν σκέψιν τὴν ὁποίαν καὶ ἐξεδήλωσα διατελῶν ὑπὸ τὸ κράτος εὐλόγου ἀγανακτήσεως, νὰ μὴ ἐπανέλθω εἰς τὰς συνεδριάσεις, συνεπὴς πρὸς τὴν ἐντολὴν τοῦ ἐλευθέρου λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω. Ἀλλά, κύριοι, ἀργότερον ψυχραιμότερον σκεφθεὶς μετέβαλον γνώμην καὶ κατέληξα εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Συνελεύσεως διὰ δύο λόγους: Τὸν πρῶτον ὑποκειμενικόν, διότι δὲν ἐνόμιζον ἀξιοπρεπὲς νὰ γεννηθῇ ἡ παρεξήγησις ὅτι ἐκ λόγων δημοκοπικῶν ἀποχωρῶ τῶν συνεδριάσεων τῆς Συνελεύσεως, ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἐργασιῶν τῆς ὁποίας ἀτυχῶς δὲν εἶναι ἱκανοποιημένη ἡ λαϊκὴ συνείδησις. Διὰ δεύτερον δὲ λόγον ἀντικειμενικόν, γενικώτερον καὶ σπουδαιότερον, διότι δὲν ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἔπρεπεν, ἔστω καὶ ἐπὶ ἐλάχιστον, νὰ παρεμποδισθῇ ἐξ ἐμοῦ, ἑνὸς ἐκ τῶν ὀλίγων πληρεξουσίων τῶν εὑρισκομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ μὴ προερχομένων ἐκ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, νὰ παρεμποδισθῇ, λέγω, νὰ ἀχθῇ εἰς πέρας ἡ συμφιλιωτικὴ προσπάθεια πάντων τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κομμάτων καὶ τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν τοιούτων. Δὲν ἠθέλησα νὰ γεννηθῇ ἡ παρεξήγησις ὅτι ἠμποδίσθην παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Συνελεύσεως νὰ ὁμιλήσω ὡς ἀντιπολιτευόμενος. Πιστεύω βαθέως εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς ταχείας ἐπανόδου τῆς Χώρας εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον διὰ τῆς συμφιλιώσεως.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου ἐμποδίζεται ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον, οὐδέποτε δὲ παρεμποδίζεται. Ἂν ἐγεννήθη αὐτὴ ἡ ἀντίληψις εἰς τὸν κ. συνάδελφον, νομίζω ὅτι τὸ Προεδρεῖον ἐνόμιζεν ὅτι ἐφήρμοζε τὸν Κανονισμόν.

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος ὑπερήσπισα τὸν κ. ἐκ Μαντινείας πληρεξούσιον, νομίζω τὸ ἑξῆς: ὅτι τὸ Προεδρεῖον εἶχε τὴν γνώμην ὅτι ἀντικανονικῶς ἐγένετο ὅλη ἡ συζήτησις καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἓν τέρμα. Ἡ στιγμὴ ἔπεσεν εἰς βάρος τοῦ κ. ἐκ Μαντινείας πληρεξουσίου. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι ὑπῆρχε πρόθεσις περὶ περιορισμοῦ τοῦ λόγου. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ὁμιλήσῃ, ἀλλ’ οὐδεμία πρόθεσις ἦτο νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ εἰς τινας ἄλλους. Ὁ σκοπὸς τοῦ Προεδρείου ἦτο νὰ σταματήσῃ μίαν ὥραν ἐνωρίτερον ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἀντικανονικῶς ἤρχισε.

§97ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἔληξεν. Ὁ κ. Γ. Σεχιώτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων» νομοσχεδίου.

§99Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ἐκ Σάμου ὁμιλήσας ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων» ἀντετάχθη εἰς ταύτην. Οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἀντετάχθη, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ὅτι δὲν εἶναι βάσιμοι. Πρῶτος λόγος εἶναι ὅτι διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως παρ’ ἡμῶν τῶν εὑρισκομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τοῦ νόθου τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων θίγεται αὐτὴ ἡ βάσις τῆς συστάσεως τῆς Συνελεύσεως καὶ συμφωνοῦμεν μετὰ τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν πολιτικῶν παραγόντων ὅτι οἱ κατάλογοι εἶναι νόθοι καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἐκ τῆς ἐκλογῆς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν καταλόγων τούτων προελθοῦσα Συνέλευσις εἶναι νόθος. Δὲν νομίζω τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. συναδέλφου σοβαρόν· ὡς ἐνθυμεῖσθε, πάντες οἱ ἐξωκοινοβουλευτικοὶ παράγοντες ὡς λόγον τῆς μὴ συμμετοχῆς των εἰς τὰς ἐκλογὰς δὲν προέβαλον τὴν νοθείαν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἐνθυμεῖσθε καλῶς ὅτι θὰ ἀπεδέχοντο εὐχαρίστως νὰ μετάσχωσι τῶν ἐκλογῶν, ἂν ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασίς των περὶ τερματισμοῦ τῆς ἐπαναστατικῆς περιόδου.

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, δὲν θὰ ἦτο πρακτικώτερον νὰ ἀκούσωμεν πρότερον ποίας τροπολογίας ἔχει νὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις;

§101Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ προηγηθῶ, διότι ἔχω νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ πολλὰς τροπολογίας, σειρὰν τροπολογιῶν, ἐκ τῶν ὁποίων τινὲς θίγουσιν αὐτὴν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ ἐξωκοινοβουλευτικοὶ πολιτικοὶ παράγοντες ὡς αἰτίαν τῆς μὴ συμμετοχῆς των εἰς τὰς ἐκλογὰς οὐδέποτε ἀνέφερον τὴν νοθείαν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἀνέφεραν πάντοτε ὅτι ἡ ἀποχή των προέρχεται ἐπειδὴ δὲν ἔγιναν δεκταὶ αἱ προτάσεις των περὶ σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως ἐκ προσώπων τρίτων καὶ περὶ τερματισμοῦ τῆς ἐπαναστατικῆς περιόδου. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων ἀπέσχον τῶν ἐκλογῶν. Κατὰ συνέπειαν τούτων, κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ δικαιολογία ὅτι ἡ ἀναγνώρισις παρ’ ἡμῶν τοῦ νόθου τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων εἶναι ἀναγνώρισις τοῦ νόθου τῆς Συνελεύσεως, διότι αὕτη προῆλθεν ἐξ ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι ἐνηργήθησαν ἐπὶ τῇ βάσει νόθων καταλόγων, δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ. Ἄλλως τε, κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἐξωκοινοβουλευτικοὶ παράγοντες δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ ἀντιτάξωσι κατὰ τῆς Συνελεύσεως τὴν νόθον προέλευσίν της λόγῳ τῆς νοθείας τῶν ἐκλογῶν, διότι δὲν συμμετέσχον κατὰ τὰς ἐκλογάς, ὥστε ἐκ τῆς ἐνεργείας τούτων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νόθων καταλόγων νὰ προέκυψεν ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι νόθον τέκνον νόθων ἐκλογῶν. Οὗτοι ἀπέσχον τῶν ἐκλογῶν καὶ ἀπέσχον κακῶς, ἀπέσχον φυγομαχήσαντες. Οὐδέποτε ἐπιτρέπεται εἰς πολιτικοὺς ἄνδρας ὑπὸ οἱασδήποτε ἐναντίας περιστάσεις νὰ φυγομαχήσωσι. (Χειροκροτήματα). Τοῦτο εἶναι μία ἀπόφασις τὴν ὁποίαν ἐκάκισα καὶ εἰς τὸν Τύπον, τὴν ὁποίαν ἀπεδοκίμασα καὶ ἐμπράκτως διὰ τῆς συμμετοχῆς μου εἰς τὰς ἐκλογάς. Τότε καὶ μόνον θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα οἱ πολιτικοὶ παράγοντες νὰ ἐπιρρίψωσι τὴν μομφὴν τῆς νοθείας τῆς Συνελεύσεως, ἂν κατήρχοντο εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἤλεγχον τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ὡς νόθον, διότι αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐστηρίζοντο ἐπὶ γνησίων καταλόγων, ἀλλ’ ἐπὶ νόθων. Κατὰ συνέπειαν ἡ μομφὴ περὶ νοθείας δὲν ἔχει οὐδεμίαν βάσιν. Ὁ δεύτερος λόγος, τὸν ὁποῖον προβάλλει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σάμου πολιτευτής, εἶναι ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα θέτομεν ἐν ἀμφιβόλῳ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἀναγνωρίσωμεν τὸ νόθον τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διότι διὰ τῶν καταλόγων αὐτῶν διενεργήθη τὸ δημοψήφισμα. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἔγκυρον ἢ μὴ τῶν πολιτευμάτων δὲν προέρχεται ἐκ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Α ἢ ὁ Β περὶ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Τὸ ἔγκυρον τῶν πολιτευμάτων θὰ τὸ ἀναζητήσητε εἰς τὴν λαϊκὴν ψυχήν, ὅπου καὶ μόνον τὰ πολιτεύματα θεμελιοῦνται. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἡ μομφὴ ὅτι οἱ κατάλογοι ἦσαν νόθοι καὶ τὸ πολίτευμα τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον ὡς προελθὸν διὰ δημοψηφίσματος ἐπὶ νόθων ἐκλογικῶν καταλόγων διενεργηθέντος. Ἂν εἶσθε βέβαιοι ὅτι ἡ παράταξις αὕτη, ἐκ τῆς ὁποίας προῆλθε τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα, κατέβαλε τὴν πρέπουσαν προσπάθειαν διὰ τῶν Κυβερνήσεων αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἐξ αὐτῆς, νὰ πείσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα εἶναι τὸ κάλλιστον, νὰ πείσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα εἶναι καλύτερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον διεδέχθη, δὲν ἔχετε καμμίαν ἀνάγκην νὰ ζητῆτε τὴν γνώμην τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν στηριζομένην εἰς ἀμφιβολίας περὶ τοῦ γνησίου τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἢ ἄλλου τινὸς ἀποτελέσματος. Ναί, κύριοι, πρέπει νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ πεισθῇ οὗτος ὅτι τὸ σημερινὸν πολίτευμα εἶναι καλύτερον τοῦ προκατόχου, διότι ἂν δὲν πεισθῇ περὶ τούτου, δὲν θὰ ὠφεληθῆτε, οὔτε θὰ μονιμοποιηθῇ τὸ πολίτευμα. Ἕτερος λόγος τὸν ὁποῖον προβάλλει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σάμου πολιτευτὴς ἀντιστοίχως ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι ἐπείγει ἡ διενέργεια τοπικῶν ἐκλογῶν, ἵνα διὰ τούτου ἐφαρμόσωμεν τὸ ἀποκεντρωτικὸν σύστημα καὶ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Γερουσίας, καὶ διὰ ταύτης εἰς τὴν πλήρη ἐμφάνισιν τοῦ πολιτεύματος. Ὁ λόγος αὐτὸς εἶναι σοβαρὸς καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σάμου πολιτευτὴς νὰ τῷ εἴπω ὅτι εἰς τὴν παρέλκυσιν τοῦ ζητήματος τούτου τῆς ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων εἶναι καὶ αὐτὸς ὁπωσδήποτε ὑπαίτιος, διότι ὅταν κατηρτίσθη τὸ Διάταγμα τῆς διενεργείας τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν τὴν 3ην Αὐγούστου παρελθόντος ἔτους καὶ αὐτὸς μετά τινας ἑλιγμούς, κατόπιν τῆς παρεμβάσεως καὶ τοῦ νῦν κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεδέχθη τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀνασύνταξιν ἢ ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων.

§102Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Οὐδέποτε.

§103Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, ὄχι. Δὲν ἐγένετο τοιαύτη παρέμβασις.

§104Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς ἐνόμισεν ὅτι ὤφειλον νὰ παραιτηθῶ ἐφ’ ὅσον ἐνέμενον εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτήν, διότι ἡ γνώμη μου ἐκείνη ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Σοφούλης ἀφοῦ ἐταλαντεύθη ἐπί τινας ἡμέρας....

§106Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ δὲν δύνασθε νὰ τὸ γνωρίζητε, ἐκτὸς ἂν ἔχητε τὴν δύναμιν νὰ ἐτάζητε καρδίας καὶ νεφρούς.

§107Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶχον ἀνάγκην πρὸς τοῦτο νὰ ἐτάζω καρδίας καὶ νεφρούς, διότι ἔχομεν καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι προέβητε διὰ Διατάγματος καὶ ἐκάματε καὶ μίαν Ἐπιτροπήν.

§108Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Βεβαίως, ἀφοῦ ὑπέδειξα τὸ ἀδύνατον τῆς ἀνασυντάξεως τῶν καταλόγων, ἐδέχθην νὰ συστηθῇ Ἐπιτροπὴ διὰ νὰ πεισθῇ καὶ αὐτὴ ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατος ἡ πραγματοποίησις τῆς ἀξιώσεώς της.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔγινεν ὄχι διὰ νὰ βεβαιώσῃ τὸ ἀδύνατον. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔγινε διὰ νὰ κανονίσῃ πῶς δύναται νὰ γίνῃ ἡ ἀναθεώρησις. Διὰ τοῦτο διεμαρτυρήθησαν θεωρήσαντες αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγινεν ὡς ἐμπαιγμόν, ὅτι δηλαδὴ προσεκλήθησαν νὰ κάμουν Ἐπιτροπὴν καὶ ἔπειτα ἡ Κυβέρνησις ἀπέκρουε διαρρήδην τὴν ἀναθεώρησιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπρόκειτο ὅτι ἡ Κυβέρνησις τότε δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ἀποκρούσῃ τὴν ἀναθεώρησιν, ἀφοῦ τὰ πλειονοψηφοῦντα κόμματα εἶχον δηλώσει ὑπευθύνως ὅτι θέλουν τὴν ἀναθεώρησιν.

§110Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Θὰ ἔπρεπε, λέγω, διὰ νὰ μὴ παρελκύσωμεν τὴν ἡμέραν τῆς ἐνεργείας τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι βεβαίως ἐπείγουν καὶ ἐπείγουν δι’ οὓς λόγους πάντες γνωρίζομεν, διὰ νὰ δώσωμεν τοπικοὺς ἄρχοντας, τῶν ὁποίων στερεῖται ἤδη ἀπὸ δεκαετίας ἡ Χώρα, θὰ ἔπρεπε, λέγω, ἔκτοτε, ἀφοῦ τὸ ζήτημα τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἐγεννήθη, νὰ ψηφισθῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον καὶ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ἡ ἐργασία διὰ τὴν ἀνασύνταξιν ταύτην. Ἀλλὰ παρὰ ταῦτα, κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν πληρεξουσίου, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, καίτοι ὑπέβαλε πρὸ ἓξ μηνῶν νομοσχέδιον «περὶ ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων», μετὰ τὴν πρώτην κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλησα ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Σάμου, ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον ἐκ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἐπὶ τετράμηνον, παρὰ τὰς συνεχεῖς καὶ ἐπανειλημμένας διαμαρτυρίας ἐμοῦ ἰδιαιτέρως καὶ ἄλλων ἀξιοτίμων πληρεξουσίων. Ὁπωσδήποτε, κύριοι, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναβάλλωμεν τὴν ἀνασύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἢ ἀναθεώρησιν διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐπείγει ἡ διενέργεια ἐκλογῶν τοπικῶν ἀρχόντων. Ἀπὸ δεκαετίας, κύριοι, ἀτυχῶς δὲν διενηργήθησαν τοιαῦται.

§111ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δωδεκαετίας.

§112Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἂν παρέλθωσι καὶ ἓξ μῆνες ἀκόμη, βεβαίως κακὸν εἶναι, ἀλλὰ δὲν εἶναι τόσον μέγα κακόν, ὅσον θὰ εἶναι νὰ προβῶμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς ἄνευ ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων.

§113Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Μετὰ τὴν ἀναλογικὴν δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἀνασυντάξεως ἐκλογικῶν καταλόγων.

§114Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι, ὅτι ἡ ἀνασύνταξις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἢ ἡ ἐπαρκὴς αὐτῶν ἀναθεώρησις ἐπιβάλλεται ὄχι διότι ἠξίωσαν τοῦτο οἱ ἐξωκοινοβουλευτικοὶ πολιτικοὶ παράγοντες, ἀλλὰ διότι ἐκ τῆς παρ’ αὐτῶν ριφθείσης μομφῆς κατὰ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἐγεννήθη δυσπιστία εἰς μίαν μεγάλην μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αὐτὴν τὴν ἀνάγκην θὰ θεραπεύσωμεν διὰ τῆς ἀνασυντάξεως ἢ ὁπωσδήποτε ἐπαρκοῦς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, τοῦ νὰ ἄρωμεν τὴν δυσπιστίαν ἀπὸ τὴν ψυχὴν μεγάλης μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι οἱ κατάλογοι οἱ ἐκλογικοὶ δὲν εἶναι γνήσιοι ἀπολύτως καὶ κατὰ συνέπειαν τὴν δυσπιστίαν ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν μελλουσῶν ἐκλογῶν εἴτε τοπικῶν ἀρχόντων εἴτε βουλευτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τῆς ἀνάγκης τῆς ἀναθεωρήσεως, τῆς ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ὑποκύπτομεν εἰς τὴν γνώμην τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν παραγόντων, δὲν ἔχομεν καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποκύψωμεν εἰς τὴν γνώμην αὐτῶν διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων· ἀλλὰ λόγῳ τῆς παρ’ αὐτῶν ῥιφθείσης μομφῆς περὶ τῆς μὴ γνησιότητος τῶν καταλόγων ἐγεννήθη ἡ ἐντύπωσις αὐτὴ εἰς μίαν μεγάλην μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Χθὲς ἔλεγον, κύριοι, προκειμένου περὶ φιλελευθέρων πολιτευμάτων, ὅπως εἶναι τὸ ἰδικόν μας, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τῆς Χώρας ἀπορρέει ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, ἐκδηλουμένης διὰ τῶν ἐκλογῶν, δὲν συμφέρει νὰ κρατῇ εἰς τὴν ψυχὴν μιᾶς μεγάλης μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι δὲν εἶναι γνήσιοι. Ἔχομεν ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ ἄρωμεν τὴν δυσπιστίαν αὐτὴν ἀπὸ τὴν ψυχὴν μιᾶς μεγάλης μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου εἶναι ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀνασυντάξεως ἢ τουλάχιστον τῆς πλήρους ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Τώρα γεννᾶται τὸ ζήτημα, ποῖος θὰ εἶναι ὁ καταλληλότερος τρόπος τῆς ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἡ Κυβέρνησις, τῇ μερίμνῃ τῶν ἀξιοτίμων Ὑπουργῶν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπέβαλε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ νομοτεχνικῆς ἀπόψεως δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι ἀριστοτεχνικόν. Θίγει ὅλας τὰς ἀπόψεις τοῦ ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον λαμβάνει πρόνοιαν, τὰς θίγει πλήρως· δὲν ἀφίνει κανὲν κενόν. Ἀλλ’ ἂν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὅταν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, θὰ ἀπαιτηθῇ πάρα πολὺς χρόνος, ἕως ὅτου ἔλθωμεν εἰς τὸ πέρας τῆς ἐργασίας, πλήρους ἐργασίας μέχρι τῆς ἀνατυπώσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Κατὰ συνέπειαν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δύναται νὰ γίνῃ καὶ παράλληλος ἐργασία, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ γίνῃ ἐργασία πρὸς καθολικὴν ἀνασύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ ἰδιαιτέρως ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον εἰς δύο τροπολογίας. Καὶ πρώτη τροπολογία ἡ ἀφορῶσα τὰς ἐφορευτικὰς Ἐπιτροπάς, ὁπότε θὰ ἔπρεπεν, ἀφοῦ καθιερώθη τὸ σύστημα τῆς κατ’ ἐνορίας ἐκλογῆς, νὰ ἐκλέγωνται καὶ τὰ μέλη τῶν ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν ἀπὸ τὴν ἰδίαν ἐνορίαν. Τοῦτο δὲν εἶναι καλόν, διότι θὰ καταρτίζεται ὁ πίναξ τῶν κληρωσίμων, εἰς τὰς ἐφορευτικὰς Ἐπιτροπάς, παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ἐνορίας, ἡ ὁποία γνωρίζει τὰ πρόσωπα καὶ ὅλα τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν.

§115Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἄσχετον. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τροποποίησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§116Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι μία συμπλήρωσις, κ. Ὑπουργέ· δὲν θίγει τὸ νομοσχέδιόν σας. Καὶ δευτέρα τροπολογία, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ σύστημα αὐτὸ θὰ παραμείνῃ μόνιμον σύστημα, διὰ νὰ μὴ περιπλέκωνται οἱ ἐκλογεῖς τῶν διαφόρων ἐνοριῶν διὰ τῆς μετοικεσίας, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν αὐτὴν πόλιν, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ ἐκλογεῖς, ὅταν μετοικήσωσιν εἰς ἑτέραν συνοικίαν, νὰ μεταφέρωσι καὶ τὰ ἐκλογικὰ αὐτῶν δικαιώματα εἰς τὴν ἐνορίαν, εἰς τὴν ὁποίαν μετῴκησαν· διότι θὰ δίδεται λαβὴ εἰς νοθείας, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς κατοικῶν εἰς τὴν ἐνορίαν Α ψηφίζει εἰς τὴν ἐνορίαν Β, διότι, ὅταν ἔγιναν οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι, κατῴκει εἰς τὴν ἐνορίαν Β. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, προκειμένου περὶ τοῦ παγίου νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ γίνῃ διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου του, νὰ προσέξῃ εἰς τὰς δύο αὐτὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι νομίζω ὅτι ἐνέχουσι μεγάλην σπουδαιότητα. Ἤδη γεννᾶται, κύριοι, τὸ ζήτημα πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, νὰ ἱκανοποιῇ τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ, ὅτι ἀληθῶς οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι θὰ ὑποστῶσιν ἀνακάθαρσιν τοιαύτην, ὥστε νὰ μὴ παραμένῃ ἐν αὐτῇ ἡ ἀμφιβολία περὶ τῆς γνησιότητος αὐτῶν. Αἱ τροπολογίαι αἱ ὑποβληθεῖσαι παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Εὐρυτανίας, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, δὲν εἶναί τι ἄλλο παρὰ ὁ νόμος ὁ πάγιος περὶ ἐτησίας ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, τὸν ὁποῖον ἔχω ἐνταῦθα καὶ ὁ ὁποῖος δὲν διαφέρει οὐδόλως τῶν τροπολογιῶν καὶ προσθηκῶν τῶν μεταβατικῶν διατάξεων τῶν ὑποβληθεισῶν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πληρεξουσίου παρὰ μόνον εἰς τὴν σύστασιν κεντρικῶν Ἐπιτροπῶν εἰς μὲν τὰ Ἐφετεῖα ἀπὸ ἐφέτας, εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα ἀπὸ πρωτοδίκας καὶ εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα ἀπὸ εἰρηνοδίκας, ἐφημερίους κλπ. Ἀλλὰ παραμένει τὸ αὐτὸ σύστημα τῶν ἐνστάσεων. Δηλαδὴ ὡς ἐγίνετο μέχρι τοῦδε ἡ ἀναθεώρησις ἐκ τοῦ παγίου νόμου. Εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσιν ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης ἐκθέτει τὸν κατάλογον κλπ. καὶ ὑποβάλλουν ἐνστάσεις οἱ ἔχοντες τοιαύτας. Εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ πρόεδροι καὶ οἱ δήμαρχοι νὰ ἀναφέρωσι πόσοι καὶ ποῖοι ἀπώλεσαν τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου, πόσοι καὶ ποῖοι μετεδήμευσαν καὶ πόσοι καὶ ποῖοι τῶν ἐκλογέων ἀπέθανον ἵνα διαγραφῶσιν. Ἐπίσης οἱ Εἰσαγγελεῖς εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποβάλωσι πίνακα τῶν ἀπωλεσάντων τὰ ἔννομα τοῦ ἐκλογέως δικαιώματα. Τοῦτο ἐτελεῖτο μέχρι σήμερον ἐκ τοῦ παγίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων». Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐξελέγξεως τῶν δυναμένων νὰ ἔχωσι δικαίωμα ψήφου ἐκ τῶν προέδρων τῶν κοινοτήτων, δὲν μεταβάλλεται οὐδόλως ἐκ τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ ἐξ Εὐρυτανίας πληρεξούσιος. Ἡ προσθήκη ἔγκειται εἰς τοῦτο μόνον, ὅτι ἀντὶ τοῦ εἰρηνοδίκου, συνιστᾶται εἰδικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία δέχεται τὰ ἔγγραφα τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος ἢ τοῦ δημάρχου περὶ τῶν ἀποδημησάντων, τῶν τεθνεώτων κλπ. καὶ ἀπὸ τοὺς Εἰσαγγελεῖς τῶν Ἐφετῶν τὸν πίνακα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως. Ἐπ’ αὐτῶν ὑποβάλλουν ἐνστάσεις, αἵτινες καὶ ἐκδικάζονται συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Ποία εἶναι ἡ προσθήκη τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πληρεξουσίου; Ὅτι δύνανται αἱ κεντρικαὶ Ἐπιτροπαὶ νὰ διορίζωσιν ὑποεπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχωσι συμβουλευτικήν, τρόπον τινά, θέσιν πλησίον τῶν μεγάλων Ἐπιτροπῶν καὶ θὰ περισυλλέγουν στοιχεῖα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ὁδηγῆται ἡ μεγάλη Ἐπιτροπὴ διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: Θὰ εἶναι τοῦτο δυνατὸν εἰς τὰς μεγάλας πόλεις τοῦ Κράτους, διότι περὶ αὐτῶν πρόκειται, διότι δι’ αὐτὰς ἐνδιαφερόμεθα ἰδιαιτέρως; Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον Χώραν δὲν δύναται νὰ χωρέσῃ νοθεία, διότι οἱ ἐκλογεῖς εἶναι γνωστοὶ εἰς τοὺς πολιτευομένους καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῶν. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἰδιαιτέρως ἡ ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἀφορᾷ τὰ μεγάλα κέντρα, ὅπου δὲν εἶναι γνωστοὶ πάντες οἱ ἐκλογεῖς οὔτε εἰς τοὺς πολιτευομένους οὔτε εἰς τὰ μέλη τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, εἰς τὰ κέντρα ταῦτα πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας. Καὶ ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατὸν αἱ ὑποεπιτροπαὶ αἱ συγκροτούμεναι ἀπὸ ἕνα πρωτοδίκην ἢ εἰρηνοδίκην, ἀπὸ ἕνα ἐφημέριον καὶ ἀπὸ ἕνα ἐπίτροπον τῆς ἐκκλησίας νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰ ἔργα αὐτῶν ἐπὶ μῆνας πολλοὺς διὰ νὰ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὴν περισυλλογὴν πληροφοριῶν πρὸς ἀνακάθαρσιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων; Εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνει 120,000 ἐκλογεῖς, εἶναι δυνατὸν νὰ μέλη τῶν ὑποεπιτροπῶν νὰ πληροφορηθῶσι περὶ τῶν ἐστερημένων τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων, τεθνεώτων, μεταδημευσάντων κλπ.; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο; Νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰ ἔργα των τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ἀσχοληθῶσι μὲ τοὺς καταλόγους. Θὰ εἶναι πράγματι μάταιον τὸ ἔργον, διότι οὐδέποτε θὰ κατορθώσωσι νὰ καταλήξωσιν εἰς κάποιον ὁπωσδήποτε ἀποτέλεσμα. Εἶναι πράγματι ἀπολύτως ἀδύνατον διὰ πάντας τοὺς γνωρίζοντας τὰς πολιτικὰς καὶ ἐκλογικὰς συνθήκας τοῦ Τόπου. Αἱ ὑποεπιτροπαὶ αὐταὶ δὲν θὰ κάμωσι τίποτε· θὰ περισυλλέξωσι ψυχία στοιχείων, τὰ ὁποῖα θὰ προσάγωσιν εἰς τὴν μεγάλην Ἐπιτροπὴν καὶ θὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν εἰς τὰ ἴδια, χωρὶς νὰ φέρωμεν οὐδεμίαν μεταβολὴν εἰς τὸν πάγιον νόμον «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων».

§117Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ τροπολογία, αἱ προσθῆκαι ἀφοροῦν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διατηροῦν δὲ ἀθίκτους τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου.

§118Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Διὰ τὸ ταχύτερον εἶπον.

§119Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διὰ τὸ ταχύτερον ἀσφαλῶς. Διατηροῦνται ἐντελῶς ἀνέπαφοι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου· προστίθενται διατάξεις περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιτυγχάνεται, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ πάντοτε, ἡ διόρθωσις τῶν ὑφισταμένων καταλόγων διὰ μιᾶς ἀναθεωρήσεως, ἡ ὁποία ἐνεργεῖται μὲ ἐγγυήσεις πληρέστερον τῶν διαγραφέντων. Δηλαδή, ἀντὶ τῶν κοινοτικῶν Ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἐθεωρήθησαν ὅτι δυνατὸν νὰ μὴ παρέχωσιν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν ἀντίθετον πολιτικὸν κόσμον, καθίστανται Ἐπιτροπαί, περὶ τῆς ἀμεροληψίας τῶν ὁποίων οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία. Ἂν ἦτο δυνατὸν τὰς ἐπιτροπὰς αὐτὰς νὰ τὰς καταστήσωμεν τελείας, νὰ εἶναι δὲ συντεταγμένοι οἱ κατάλογοι κατὰ τάξιν ἀλφαβητικήν, νὰ διευκολύνουν ἑπομένως τὸ ἔργον τῆς κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, καὶ νὰ παρίστανται συγχρόνως εἰς τὰς ὑποεπιτροπὰς καὶ κεντρικὰς Ἐπιτροπὰς ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν κομμάτων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἰσχύωσι νοθεῖαι καὶ πλαστοπροσωπεῖαι, βεβαίως ἐγὼ δὲν θὰ ἐπρότεινα ῥιζικὴν ἀνασύνταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτυγχάνεται ἡ πλήρης ἀνακάθαρσις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διὰ νὰ δυνηθῶμεν εἰς τὸ μέλλον, ἂν παραστῇ ἀνάγκη, νὰ ἐνεργήσωμεν ἐκλογάς. Λέγετε, ἂν δὲν διορθωθῶσι ῥιζικῶς οἱ κατάλογοι; Εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ διορθωθῶσιν, ἀλλὰ τῇ συνδρομῇ τῶν κομμάτων δύναται νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις ἰδίως εἰς τοὺς προσφυγικοὺς καταλόγους, τῶν ὁποίων τὴν γνησιότητα ἀμφισβητοῦν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐγὼ ὑποδεικνύω ὅτι εἶναι δυνατόν, ἀντὶ νὰ κατατρίβωνται εἰς τὸ νὰ ζητῶσι πληροφορίας δι’ ὅλους τοὺς ἐγγεγραμμένους εἰς ὅλους τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους πολίτας, αἱ ὑποεπιτροπαὶ αἱ κατὰ ἐνορίας, θὰ ἔχωσι νὰ ὑποβοηθήσωσιν ἁπλούστατα τὸ ἔργον τῆς κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς ἂν συντάξωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐνοριακῶν καταλόγων ἕνα κατάλογον κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν, πραγματικώτερον ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους παρέχει ἡ ἐνορία. Μὲ τοὺς ἐνοριακοὺς καταλόγους καὶ μὲ τὴν σχετικὴν ἔρευναν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον πλήρη κατάλογον ἐκλογικὸν ἑκάστης ἐνορίας. Οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι, συνδυαζόμενοι, θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἀπόδειξις πλήρης ἢ ὡς ἔνδειξις διὰ νὰ ἴδῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἂν ὑπάρχωσιν ἐκλογεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν παρουσιάζονται εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ νὰ ζητῇ πληροφορίας πληρεστέρας, ὁπότε αἱ ὑποεπιτροπαὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσωσιν. Ἰδοὺ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ λειτουργήσῃ αὐτὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἡμᾶς νὰ ἔχωμεν ἐκλογικοὺς καταλόγους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐνεργηθῶσιν, ἂν ἡ ἀνάγκη τὸ ἀπαιτήσῃ, νέαι ἐκλογαί.

§120Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Φρονῶ ὅτι, διὰ νὰ καταρτισθῶσι τελειότερον αἱ Ἐπιτροπαὶ καὶ διὰ νὰ μὴ ἀπασχολῶνται ἀπὸ τὰ ἔργα των, πρέπει νὰ ταῖς δοθῇ μία ἀμοιβή.

§121Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Ὁ νόμος τοὺς ἀνταμείβει μὲ 80 δραχμὰς ἡμερησίως.

§122Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Οὐδεὶς ἀρνεῖται τὴν ἁγνὴν πρόθεσιν τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας πληρεξουσίου. Βεβαίως ὁρμᾶται ἀπὸ τὴν πρόθεσιν νὰ διευκολύνῃ πληρέστερον τὸ ἔργον τῆς καλῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἀλλ’ ἐγὼ διαφωνῶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον, ὁ ὁποῖος ὑποδεικνύεται πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τούτου· διότι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος λέγει ὅτι, ἀντὶ νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὸν δήμαρχον, ἡ πρὸς τὸν ὁποῖον ἐμπιστοσύνη ἔχει κλονισθῆ, διότι ἀμέσως συνδέεται μὲ τὴν πολιτικήν, νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὸν ἱερέα καὶ τὸν ἐπίτροπον τῆς ἐκκλησίας, ὡσανεὶ οὗτοι νὰ μὴ ἀνήκωσιν εἰς κανὲν κόμμα. Ὑπάρχει Ἕλλην, καὶ μάλιστα σήμερον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀνήκῃ, καὶ μετὰ φανατισμοῦ, εἰς κάποιον κόμμα; Δέον νὰ ἐμπιστευθῶμεν μᾶλλον εἰς ἐκείνους, οἵτινες ὑπέχουσιν ἐκ τοῦ νόμου εὐθύνας καὶ τιμωρίας διὰ τὴν παράλειψιν αὐτῶν καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ δήμαρχοι καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι. Δὲν βλέπω καμμίαν διαφορὰν μεταξὺ τῆς τυχὸν μεροληπτικῆς ἐνεργείας κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων μεταξὺ τοῦ δημάρχου, Ἀρχῆς ἐπισήμου, μὲ εὐθύνας βαρυτάτας, καὶ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, δηλαδὴ τοῦ ἱερέως καὶ τοῦ ἐπιτρόπου. Ἐξ ἄλλου ἡ ὑποεπιτροπὴ αὐτή, περὶ τὴν ὁποίαν ἰδιαιτέρως στρέφονται αἱ τροπολογίαι καὶ αἱ προσθῆκαι τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ, θὰ συλλέγουν στοιχεῖα σχετικὰ μὲ τοὺς ἐνορίτας των. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε, συμφώνως πρὸς τὸν κρατοῦντα νόμον, πᾶς πολίτης δύναται νὰ ὑποβάλῃ ἔνστασιν περὶ ἐγγραφῆς ἢ διαγραφῆς ἐκλογέως εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον. Διατί εὐκολώτερον καὶ προθυμότερον θὰ ἐνεργῶσιν αἱ Ἐπιτροπαὶ ἢ αἱ ὑποεπιτροπαὶ αὐταὶ καὶ ὄχι οἱ διάφοροι ἄνθρωποι τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀμεσώτερον ἐνδιαφέρον; Θὰ καταστήσῃ ἡ ἐνέργεια αὐτὴ ἐντελῶς περιττὰς τὰς ὑποεπιτροπάς. Εἴτε ὑποεπιτροπὰς ἔχομεν εἴτε δὲν ἔχομεν τοιαύτας τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι τὸ ἴδιον· θὰ γίνεται δηλαδὴ ὅ,τι μέχρι σήμερον γίνεται διὰ τῆς ὑποβολῆς ἐνστάσεων.

§123Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἰδού, κ. συνάδελφε· παρὰ τοῦ ἀντιπροσώπου ἑνὸς τῶν κομμάτων παρέχεται ἡ πληροφορία ὅτι εἷς ἐκλογεὺς ὁ ὁποῖος ὑποτίθεται ὅτι ἔχει ἀπέλθει εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἀπώλεσε τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα, ἢ ὅτι αὐτὴ ἡ βεβαίωσις δὲν εἶναι ἀκριβὴς καὶ ὅτι αὐτὸς ὑπάγεται εἰς τὴν δεῖνα ἐνορίαν. Εἰς ποῖον θὰ ἀπευθυνθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ τὸ βεβαιώσῃ; Θὰ ἔχῃ μίαν ὑποεπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ συλλέγῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας καὶ θὰ παράσχῃ ἔγκυρα στοιχεῖα διὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἁπλούστερον τῶν πραγμάτων.

§124Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἁπλούστατον εἶναι, ἀλλ’ ὁ πολίτης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὰ στοιχεῖα ὅτι ὁ Α ἐκλογεὺς κακῶς εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, διότι ἀπώλεσε τὰ δικαιώματά του, δύναται νὰ ὑποβάλῃ ἔνστασιν...

§125Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ τώρα δύναται νὰ ὑποβάλῃ ἔνστασιν.

§126Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Διατί νὰ γίνῃ ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία τῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ὑποεπιτροπῶν;

§127Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἐμποδίζεται καὶ τώρα νὰ ὑποβάλῃ ἔνστασιν.

§128Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Δὲν λέγω ὅτι ἐμποδίζεται· λέγω μόνον τοῦτο, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν προάγει τὴν ὑπόθεσίν μας, δηλαδὴ τὴν τελειοτέραν ἀναθεώρησιν, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον.

§129Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει ἄλλο σύστημα καλύτερον;

§130Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἄν ψηφισθῶσιν αἱ ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ, δὲν θὰ ἐπιτύχωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν· νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν λαϊκὴν συνείδησιν ἡ ἐντύπωσις ἡ τυχὸν γεννηθεῖσα περὶ τῆς νοθείας τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Σᾶς βεβαιῶ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, —καὶ νὰ προσέξητε εἰς τοῦτο, διότι εἶμαι πολὺ πλησίον τῶν πραγμάτων, γνωρίζω πολὺ καλὰ τὰς πολιτικὰς καὶ κομματικὰς καὶ ἐκλογικὰς συνθήκας τοῦ Τόπου—ὅτι εἰς οὐδενὸς Ἕλληνος τὴν ψυχὴν θὰ γεννηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου τούτου μὲ τὰς τροπολογίας καὶ τὰς προσθήκας τὰς ἰδικάς σας ἐξασφαλίζεται ἡ ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἀπομένῃ ἡ ἐντύπωσις περὶ τῆς νοθείας τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων.

§131Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τότε ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν ριζικὴν ἀναθεώρησιν.

§132Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνῃ ριζική, ὅπως ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ ταχέως νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἡμέραν τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν τῶν τοπικῶν ἀρχόντων καὶ τῶν βουλευτῶν, ἵνα διὰ τούτων ἐπανέλθῃ ἡ Χώρα εἰς τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ χρόνου οὐδόλως μᾶς ἐξυπηρετοῦσιν αἱ προτεινόμεναι τροπολογίαι, καὶ θὰ ἀπαιτηθῶσι τοὐλάχιστον 10 μῆνες διὰ τὴν ἀναθεώρησιν...

§133Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πέντε μῆνες τὸ ἀνώτατον ὅριον δι’ ὅλην τὴν ἐργασίαν καὶ διὰ τὴν ἀναθεώρησιν καὶ διὰ τὴν ἐκτύπωσιν.

§134Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παπαναστασίου τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων διὰ τῆς ἀπογραφῆς καθίσταται ἀπολύτως ἀνέφικτος ἡ ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Μὲ τὴν γνώμην ταύτην συμφωνεῖ καὶ ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῆς στατιστικῆς ὑπάλληλος τοῦ Κράτους. Προτείνω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ παραμείνῃ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, νὰ γίνῃ δὲ δεκτὴ ἡ παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθεῖσα τροπολογία, ἡ ἀφορῶσα εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῶν πόλεων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, Πατρῶν καὶ Βόλου, ὅπου ἰδιαιτέρως ἀμφισβητεῖται ἡ γνησιότης τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἀπὸ μὲν τὸ 1920–1922 παρὰ τῆς ἐντὸς τῆς Συνελεύσεως πολιτικῆς παρατάξεως...

§135Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀπὸ τοῦ 1920–1922 ἀμφισβητεῖται ἡ γνησιότης ἀπὸ τοὺς ἐξωκοινοβουλευτικούς, ἀπὸ δὲ τοῦ 1922 καὶ ἐντεῦθεν ἀπὸ τὴν ἀντίθετον πλευράν.

§136Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Εἰς τὰς μεγάλας πόλεις οἱ ἐξωκοινοβουλευτικοί, ὡς ἐπληροφορήθην ἐπισήμως, ἐπικοινωνήσας διὰ τρίτων μετ’ αὐτῶν, θεωροῦν μὴ γνησίους τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους διὰ τοὺς ἐγγραφέντας ἀπὸ τοῦ 1922 μέχρι τοῦ 1925 εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, ὅπου ὑπάρχει ἡ συγκέντρωσις τῶν προσφύγων ἡ μεγάλη, πλεῖστοι τῶν ὁποίων, κατὰ τὴν γνώμην των, ἔχουν ἐφοδιασθῆ μὲ πολλαπλᾶ ἐκλογικὰ βιβλιάρια. Διὰ τὰς μικρὰς πόλεις δὲν γεννᾶται ζήτημα, διότι ἐκεῖ οἱ ἐκλογεῖς εἶναι γνωστοί. Νὰ ἀκυρωθῶσιν οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι καὶ τὰ παραρτήματα αὐτῶν εἰς τὰς πόλεις Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, Πατρῶν καὶ Βόλου ἀπὸ τοῦ 1922 μέχρι τοῦ 1925.

§137Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Οἱ προγενέστεροι τί θὰ γίνουν;

§138Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Θὰ ἰσχύουν οἱ προγενέστεροι. Εἰς τὴν ἀπορίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς συναδέλφου λέγω ὅτι μέχρι τοῦ 1920 δὲν ἐγεννήθη οὔτε ὑπὸ τῆς μιᾶς οὔτε ὑπὸ τῆς ἄλλης παρατάξεως ζήτημα νοθείας τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διότι καὶ ἂν παρεισέφρυσαν λάθη τινά, ταῦτα ἐπιβαρύνουν καὶ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην παράταξιν. Ἐκεῖ ὅπου οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι ἰδίως διαβάλλονται ὡς νόθοι εἶναι τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τοῦ 1922 μέχρι τοῦ 1925, ὅταν συνεκεντρώθησαν μεγάλαι μᾶζαι προσφύγων.

§139Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πρόσφυγας, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀναθεώρησις, ἡ ὁποία προτείνεται παρ’ ἡμῶν, θὰ εἶναι ἀπολύτως ἀποτελεσματική, διότι αἱ Ἐπιτροπαί, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς, θὰ ἔχουν ἀμεσωτάτην ἀντίληψιν καὶ ἡ πιστοποίησις αὐτῶν θὰ εἶναι πλήρης ἀπόδειξις.

§140Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Οἱ ἐξωκοινοβουλευτικοὶ ἀμφισβητοῦν τὴν καλὴν πίστιν τῶν προσφυγικῶν συλλόγων.

§141Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ παρίστανται, κ. συνάδελφε, οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῶν.

§142Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἂν δὲν ἐξεύρωσι τοιούτους μεταξὺ τῶν προσφύγων;

§143Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἄν τὰ ἐξωκοινοβουλευτικὰ κόμματα εὑρίσκωνται εἰς ἀπόλυτον ἀδυναμίαν νὰ εὕρουν ἐλαχίστους ἀνθρώπους νὰ παρακολουθήσουν τὴν ἐκλογήν, τότε ματαίως διαμαρτύρονται.

§144Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἡ ἀδυναμία ἐκείνων δὲν ἐνδιαφέρει ἡμᾶς, ἀλλὰ ἐνδιαφέρει νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς τὴν ψυχικὴν δύναμιν νὰ ἐνεργήσωμεν τοιαύτην ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ὥστε νὰ πείσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι ἡ θέλησίς του θὰ ἐκδηλωθῇ ἀνόθευτος. Αὐτὸ ἐνδιαφέρει ἡμᾶς.

§145Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡ ἀδυναμία νὰ θέσουν ἕνα ἀντιπρόσωπον ἀποτελεῖ πλήρη ὁμολογίαν πολιτικῆς χρεωκοπίας.

§146Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ἡ βεβαίωσις ἡ ἀπόλυτος τῆς πλήρους χρεωκοπίας τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν πολιτικῶν παραγόντων. Ἡμᾶς μᾶς ἐνδιαφέρει τοῦτο: Πῶς ἡμεῖς θὰ ἔχωμεν τὴν δύναμιν, ἀνεξαρτήτως ἐκείνων, νὰ βγάλωμεν ἀπὸ τὴν ψυχὴν μιᾶς μεγάλης μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι θὰ διενεργηθῶσιν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαὶ μὲ νόθους ἐκλογικοὺς καταλόγους. Αὐτὸ μᾶς ἐνδιαφέρει, κ. Παπανδρέου. Συνεχίζων, κύριοι συνάδελφοι, λέγω ὅτι μόνον διὰ τοῦ τρόπου τοῦ προτεινομένου ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, τῆς αὐτοπροσώπου παραστάσεως τῶν ἐχόντων δικαίωμα ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους δύναται νὰ γίνῃ πραγματικὴ ἀναθεώρησις τῶν καταλόγων. Καὶ δι’ αὐτὸ προτείνω νὰ ἀκυρωθῶσιν οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὰς πόλεις αὐτὰς τὰς μεγάλας καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ προβλεπόμενον σύστημα ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου θὰ ἐξασφαλίσωμεν ἀπόλυτον τὴν ἐντύπωσιν παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ λαῷ ὅτι οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι τῶν μεγάλων πόλεων, τῶν ὁποίων ἀμφισβητεῖται ἡ γνησιότης, θὰ συγκροτηθῶσιν ἀπολύτως γνήσιοι. Ὡς δὲ μὲ ἐπληροφόρησαν οἱ δυνάμενοι νὰ ἔχωσιν ἔγκυρον γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς ταχείας ἀνασυντάξεως τῶν καταλόγων τῶν πόλεων τούτων δὲν θὰ ἀπαιτήσῃ περισσότερον τοῦ τετραμήνου, ἂν ἐκ παραλλήλου γίνουν καὶ αἱ σχετικαὶ τεχνικαὶ ἐνέργειαι, τῆς ἀγορᾶς τοῦ χάρτου, τῆς ἐκτυπώσεως κλπ. Ἐλέχθη ὅτι διὰ τῆς ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων διὰ τοῦ συστήματος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θὰ στερήσωμεν ἕνα μέγα ἀριθμὸν ἐκλογέων τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Καὶ ἐγὼ εἰς αὐτὸ ἀπαντῶ ὅτι ὁ πολίτης ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν θὰ σπεύσῃ νὰ γίνῃ ἐκλογεὺς δὲν αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μετέχῃ τῶν κοινῶν καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι καλὸς πολίτης καὶ ἡ μὴ ἐγγραφή του δὲν θὰ ζημιώσῃ τὴν Πολιτείαν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸν Βελγικὸν νόμον, ὅστις ἐν ἄρθρῳ 22 προβλέπει περὶ ποινῶν διὰ τοὺς μὴ ψηφίζοντας ἐκλογεῖς, ἀναγράφω δὲ τοιαύτας, κατ’ ἀναλογίαν, εἰς τὰς τροπολογίας μου διὰ τοὺς ἀδικαιολογήτως μὴ ἐγγραφομένους εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους.

§147Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἠθέλατε νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις κατὰ τὴν μέθοδον τοῦ κ. ἐξ Εὐρυτανίας πληρεξουσίου;

§148Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ὄχι· ἐγὼ θέλω τὴν αὐτοπρόσωπον ἐμφάνισιν.

§149Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ζητεῖτε ὁριστικὴν ἀνασύνταξιν διά τινας πόλεις;

§150Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Βεβαίως, διότι ὅλοι συμφωνοῦν ὅτι ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν δύναται νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων διὰ τῆς αὐτοπροσώπου ἐμφανίσεως.

§151Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἴπετε ὅτι ἡ ψῆφος δὲν εἶναι μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ ὑποχρέωσις, καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ καὶ κύρωσις ποινική, ὅπως ἐν Βελγίῳ. Συμφωνῶ καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ αὐτὰ μόνον εἰς τὴν θεωρίαν εἶναι δυνατά, εἰς τὴν πρᾶξιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ὑπάρχει ὑποχρέωσις μὲ ποινικὴν κύρωσιν τῶν γονέων νὰ πηγαίνουν τὰ τέκνα των εἰς τὸ σχολεῖον. Ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις αὐτή; Ὄχι. Λοιπὸν μὴ νομίζετε ὅτι θὰ ὁδηγήσητε τοὺς ἐκλογεῖς μὲ τοὺς Εἰσαγγελεῖς καὶ μὲ τοὺς Ἀστυνόμους νὰ μεταβοῦν νὰ ψηφίσουν.

§152Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Οἱ πολῖται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν βιάζονται νὰ μεταβοῦν νὰ ψηφίσουν εἶναι πολῖται ἐπιβλαβεῖς διὰ τὴν Πολιτείαν καὶ εἶναι περιττὸν νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένοι καὶ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§154Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πληρεξούσιος ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος, ὡμίλησεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Σάμου πολιτευτήν, καὶ ἀνέπτυξε τὰς ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν τὴν ἀνασύνταξιν, ἀναθεώρησιν καὶ ἐκκαθάρισιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦτο, κατ’ ἐμέ, εἶναι σοβαρωτάτης σημασίας, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι ὀρθῶς ἔπρεπεν οἱ κατάλογοι νὰ ὑποστῶσι μίαν ἀνακάθαρσιν ριζικήν, ὅτι ἡ ριζικὴ ἀνασύνταξις τῶν καταλόγων, μετὰ τὴν προσέλευσιν τῶν προσφυγικῶν πληθυσμῶν, μετὰ τὴν ἀλλαγὴν τῶν καθεστώτων καὶ τὴν ἀλλαγὴν τῶν ἐκλογικῶν νόμων καὶ τῶν νόμων περὶ ἀνασυντάξεως τῶν καταλόγων, ἐπιβάλλεται διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἔχομεν καταλόγους γνησίους. Ἀλλά, κύριοι, ἐνῷ πιστεύω εἰς τοῦτο, πιστεύω ἐξ ἄλλου ὅτι, πρὶν περατωθῇ ἡ ριζικὴ αὕτη ἀνασύνταξις, οἱ κατάλογοι διὰ τῶν ὁποίων ἐξελέγη ἡ Ἐθνοσυνέλευσις αὕτη, οἱ κατάλογοι διὰ τῶν ὁποίων ἐγκαθιδρύθη τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα ἐν τῇ Χώρᾳ, οἱ κατάλογοι ἐκεῖνοι δὲν πρέπει νὰ ἀπωλέσωσι τὴν ἰσχύν των, δὲν πρέπει νὰ ἀπωλέσωσι τὴν χρησιμοποίησίν των. Ἔπρεπε δηλαδή, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐνῷ θὰ ἐλαμβάνετο πρόνοια διὰ τὴν ριζικὴν ἀνασύνταξιν τῶν καταλόγων, οἱ κατάλογοι ἐκεῖνοι νὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὴν ἐνέργειαν δημοτικῶν, κοινοτικῶν καὶ νομαρχιακῶν ἐκλογῶν, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μεθόδων διοικήσεως, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔδιδον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ δημοκρατικὸν καθεστὼς δὲν εἶναι ἡ συνέχισις τοῦ βασιλικοῦ καθεστῶτος. Δυστυχῶς ἔγινε τὸ λάθος νὰ ἀτονήσωσιν οἱ κατάλογοι ἐκεῖνοι, διότι διὰ τῆς ἀτονήσεως τῶν καταλόγων δύναται νὰ θεωρηθῇ βεβαία ἡ ἀναβολὴ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας νομοσχέδιον, τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἔχω νὰ ἀναπτύξω εἰς ὑμᾶς τὰ ἑξῆς: Μετὰ μακρὰν μελέτην ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ὅλων ἡμῶν τοῦ ζητήματος τῆς ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, κατελήξαμεν εἰς τὴν ἑξῆς ἀπόφασιν, κατελήξαμεν δηλαδὴ εἰς τὸ νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἑξῆς ἄποψιν. Ἤδη συντελεῖται ἡ τακτικὴ ἀναθεώρησις τῶν καταλόγων ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ παγίου νόμου.

§155Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἤρχισε, κ. Ὑπουργέ; Διότι πρὸ ἡμερῶν εἴπετε ὅτι δὲν ἤρχισε.

§156Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρετάθη ἡ προθεσμία, δηλαδὴ γίνονται ἐγγραφαί. Ἐπειδὴ δὲν θεωρεῖται ἐπαρκὴς ἡ τακτικὴ αὕτη ἀναθεώρησις διὰ νὰ ἀποκτήσωσι τὸ κῦρος τῆς χρησιμοποιήσεως οἱ κατάλογοι αὐτοί, ἐγένετο ἀποδεκτὸν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων, τὸ προβλεπόμενον ὑπὸ τῆς τροπολογίας τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου, ὅπως ἀνεπτύχθη πρὸ ὀλίγης ὥρας ἐκ μέρους τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, παρέχονται ἐγγυήσεις εἰς τοὺς ἐξωκοινοβουλευτικοὺς ἀρκεταί. Θὰ παρίστανται δύο ἀντιπρόσωποί των, θὰ μετέχωσι δὲ καὶ δικαστικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐγγυῶνται τὴν γνησιότητα τῶν ἀποφάσεων. Βεβαίως ἔχει καὶ τὸ σύστημα τοῦτο δυσκολίας ἐν τῇ ἐφαρμογῇ. Οἱ κατάλογοι εἶναι ἤδη συντεταγμένοι καὶ ἐκ τῶν καταλόγων τούτων αἱ ἐνοριακαὶ Ἐπιτροπαὶ θὰ εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ καταρτίσωσι τοὺς καταλόγους. Ὑπάρχουν βεβαίως δυσκολίαι, ἀλλὰ ὅλα τὰ συστήματα εἶναι δύσκολα. Καὶ εὕρομεν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρέχῃ σχετικῶς, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, ἐγγυήσεις εἰς τοὺς ἐξωκοινοβουλευτικούς, ὅτι ἡ ἀναθεώρησις αὕτη εἶναι γνησία, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐν σχετικῶς ὀλίγῳ χρόνῳ θὰ μᾶς καθίστα τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους χρησιμοποιησίμους, ἦτο τὸ σύστημα αὐτό. Ἀλλὰ ταυτοχρόνως ἀπεδέχθημεν ὅτι ἡ ριζικὴ ἀνασύνταξις τῶν καταλόγων εἶναι ἀπαραίτητος. Καὶ ἡ ριζικὴ ἀνασύνταξις τῶν καταλόγων πρέπει νὰ βασισθῇ ἐπὶ τῆς αὐτοπροσώπου παρουσίας τῶν ἐκλογέων ἐνώπιον τῶν Ἐπιτροπῶν. Ἡ τοιαύτη ριζικὴ ἀνασύνταξις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων δὲν δύναται νὰ γίνῃ δι’ ἄλλου τρόπου παρὰ διὰ τοῦ τρόπου τὸν ὁποῖον προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν. Τὸ νομοσχέδιον ὅμως τὸ ὁποῖον ἔχει ψηφισθῆ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ ἤδη πρόκειται νὰ ψηφισθῇ εἰς δευτέραν, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἦτο εἴς τινα σημεῖα ἀνεφάρμοστον, εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξέθεσεν ὁ ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων καὶ ἄλλοι ρήτορες ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ δὴ εἰς τὸ σημεῖον τῶν δικαιολογητικῶν τὰ ὁποῖα ἕκαστος ἐκλογεὺς πρέπει νὰ παρουσιάσῃ ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ἐγγραφῇ. Ἐθεωρήσαμεν λοιπὸν ἀπαραίτητον ὅτι διὰ νὰ καταστῇ ἐφαρμόσιμον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ τροποποιήσωμεν τὸ ἄρθρον 18, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἕκαστος τῶν αὐτοπροσώπως ἐμφανιζομένων πρὸς ἐγγραφὴν ἐν τῷ ἐνοριακῷ ἐκλογικῷ καταλόλῳ... κλπ.». Αὐτὸ εἶναι τὸ κείμενον τῶν τριῶν πρώτων παραγράφων τοῦ νομοσχεδίου. Αὐτὸ ποὺ ἐδιάβασα ἀπηλείφθη καὶ προσετέθη τοῦτο (ἀναγινώσκει): «Ἕκαστος κάτοικος τῆς ἐνορίας τοῦ προσφυγικοῦ συνοικισμοῦ... κλπ.». Καὶ ἀκολουθοῦν τὰ λοιπὰ ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 18.

§157Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἐπροσέξατε εἰς μίαν τροπολογίαν ἰδικήν μου, διὰ τῆς ὁποίας διὰ τοῦ ὅρκου ἀναπληροῦνται ὅλαι αἱ λοιπαὶ διατυπώσεις τῆς προσαγωγῆς πιστοποιητικῶν στρατολογικῆς καταστάσεως, Εἰσαγγελίας κλπ.; Νομίζω ὅτι οὐδεὶς προσερχόμενος νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον δὲν θὰ φοβηθῇ νὰ ὁρκισθῇ ψευδῶς περὶ τῆς στρατολογικῆς του καταστάσεως κλπ. ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰς περὶ ψευδορκίας συνεπείας τοῦ νόμου. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ ὅρκος θὰ ἀναπληρώσῃ ὅλα τὰ πιστοποιητικά.

§158Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν δεχθῶ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Σεχιώτη, κάμετε τὴν διατύπωσιν νὰ τὴν ἴδωμεν. Ἐλπίζομεν συνεπῶς ὅτι τροποποιουμένων τῶν διατάξεων αὐτῶν κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ εἶναι δύσκολος ἡ προσαγωγὴ ὅλων ἐκείνων τῶν ποικίλων πιστοποιητικῶν, ὅτι θὰ κατορθωθῇ νὰ γίνῃ ἡ ἀνασύνταξις ἡ ῥιζικὴ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος ὅτι κατὰ βεβαιώσεις τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν εἰδημόνων δύναται ἐντὸς τετραμήνου νὰ γίνῃ ἡ ἐγγραφὴ ὅλων τῶν ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν ἐγγραφέντων. Τοῦτο, κύριοι, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν τὸ πιστεύει. Τοὐναντίον μάλιστα, θεωρεῖ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία ἀπησχολήθη μὲ τὴν ἐγγραφὴν τῶν προσφύγων, τοὐναντίον, λέγω, οἱ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου εἰδήμονες φρονοῦν ὅτι ἡ ἐγγραφὴ θὰ συναντήσῃ μεγάλας δυσχερείας καὶ θὰ ἀπαιτήσῃ χρόνον πολύν, ὅτι ἡ ἐγγραφὴ μάλιστα δὲν θὰ καταστῇ δυνατὴ ἂν δὲν ὑπάρξουν κομματικαὶ ὀργανώσεις αἱ ὁποῖαι νὰ μεταφέρουν τοὺς ἐκλογεῖς ἐπὶ τόπου ὅπως ἐγγραφῶσιν. Ἡ ἀπροθυμία τοῦ Ἕλληνος εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι γνωστή. Ἀλλ’ ἡ πεῖρα τοῦ προσφάτου παρελθόντος, κύριοι, ἡ πεῖρα τῆς ἐνεργείας πρὸς ἐγγραφὴν τῶν προσφύγων ἐκλογέων εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, καὶ ἡ πεῖρα αὐτὴ μᾶς πείθει ὅτι δυσχερέστατον θὰ εἶναι τὸ ἔργον τῆς ἐγγραφῆς, θὰ ἀπαιτήσῃ ὀργάνωσιν καὶ θὰ ἀπαιτήσῃ ἐνεργείας πολλὰς διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ συνταχθῶσιν οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ἔχομεν τοὺς καταλόγους ἐκκαθαρμένους συμφώνως πρὸς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὡς τροπολογίαν προσηρτήσαμεν εἰς τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, συμφώνως πρὸς τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ῥιζικὴν ἀνασύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἐπὶ μακρότερον χρόνον καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν τότε νὰ ἀναμείνωμεν τὴν περάτωσιν τῆς μακρᾶς αὐτῆς ἐνεργείας χωρὶς νὰ στερούμεθα καταλόγων ἐκλογικῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ μᾶς ἐμποδίσουν ὅπως ἐνεργήσωμεν εἴτε δημοτικὰς ἐκλογὰς εἴτε καὶ ἐκλογὰς γενικωτέρας. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πληρεξούσιος, ὁ προαγορεύσας, ὑπέβαλε τροπολογίαν, ὅπως αἱ ἐκλογικαὶ Ἐπιτροπαὶ διὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἀποτελοῦνται ἀπὸ πρόσωπα τῆς ἐνορίας διὰ νὰ γνωρίζουν τοὺς ἐκλογεῖς καὶ δύνανται νὰ καταγγέλλωσι τὰς πλαστοπροσωπείας. Τὸ τοιοῦτον εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐκεῖ δὲ δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν κατὰ βάσιν λογικὴν τροπολογίαν.

§159Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἂν τὴν δέχεσθε, πρέπει νὰ τὴν δεχθῆτε τώρα, διότι εἶναι σχετικωτάτη πρὸς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον.

§160Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποθέτω ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐκλογικῆς μεταρρυθμίσεως» ἐναρμονίζεται καλύτερον, καθὼς ἐπίσης καὶ ἡ ἄλλη τροπολογία, τὴν ὁποίαν προετείνατε περὶ εἰδοποιήσεως τῶν μετασταθμεύσεων καὶ μεταβάσεως ἀπὸ ἐνορίας εἰς ἐνορίαν τῶν διαφόρων ἐκλογέων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ζητηθεῖσαν παράτασιν τῆς προθεσμίας διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, τὴν προταθεῖσαν ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτὴ παράτασις προθεσμίας εἰμὴ μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι αἱ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαὶ θὰ διενηργοῦντο μὲ τοὺς ὑφισταμένους καταλόγους. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι ἡ δημοτικὴ καὶ κοινοτικὴ διοίκησις ἔχει παραλύσει καὶ ὅτι συγχρόνως ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐνεργήσωμεν νομαρχιακὰς ἐκλογὰς διὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν, διότι διὰ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς αὐτῆς μεγάλην ζημίαν ὑφίσταται ἡ καθ’ αὑτὸ διοίκησις καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς τὸ πολίτευμα. Ὡμίλησαν πρότερον πολλοὶ συνάδελφοι περὶ τοῦ νόμου «περὶ ἀγροφυλακῆς». Ἔχω λοιπὸν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι διὰ τὸν νόμον τοῦτον εὑρίσκομαι εἰς δύσκολον θέσιν καὶ δὲν γνωρίζω τί νὰ πράξω· διότι ἡ ἡμίσεια Ἑλλὰς ζητεῖ τὴν κατάργησίν του...

§161Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Καὶ ἔχει δίκαιον.

§162Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Σᾶς καταγγέλλω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία σας, ἀσφαλῶς ἐν ἀγνοίᾳ σας, ἀπέστειλεν ἐμπιστευτικὰς ἐγκυκλίους, διὰ τῶν ὁποίων συνιστᾷ νὰ προκληθῶσι τάση θυσίᾳ τὰ ψηφίσματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑμεῖς ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὡς συνηγοροῦντα ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀγροφυλακῆς, ἐνῷ ταῦτα εἶναι, ἁπαξάπαντα, ὑποβολιμαῖα, ἔχω δὲ νὰ παραδώσω εἰς ὑμᾶς καὶ ἀντίτυπα τῶν ἐγκυκλίων τούτων.

§163Ν. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προσεπικυρῶ καὶ ἐγὼ τὴν καταγγελίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος.

§164Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν πληροφοροῦμαι ὅτι τοιαῦτα ψηφίσματα ὑπεβλήθησαν καὶ ὅτι ἐγκύκλιοι μυστικαὶ ἀπεστάλησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ προκληθοῦν τὰ τοιαῦτα ψηφίσματα. Ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κεφαλληνίας, εἰδικῶς δὲ τῆς ἐπαρχίας Πάλης, ἔχω νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας Πάλης καὶ τῆς Κεφαλληνίας ὁλοκλήρου διὰ τὴν λαμπρὰν λειτουργίαν καὶ τὰ λαμπρὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου «περὶ ἀγροφυλακῆς». Τί συμβαίνει εἰς ἄλλας περιφερείας δὲν γνωρίζω· γνωρίζω μόνον ὅτι ὁ τόπος μου εἶναι κατενθουσιασμένος ἀπὸ τὴν λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ.

§165Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Ἂν ἐξακολουθήσῃ ἐφαρμοζόμενος ὁ νόμος, οἱ κάτοικοι πολλῶν μερῶν θὰ σηκωθοῦν νὰ φύγουν.

§166Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸν νόμον «περὶ ἀγροφυλακῆς»;

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς θέλω νὰ εἴπω. Ἐξακολουθήσατε, κ. Ὑπουργέ.

§168Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀλλοῖαι εἶναι αἱ συνθῆκαι τοῦ ἑνὸς νομοῦ καὶ ἀλλοῖαι τοῦ ἄλλου καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς δύσκολον θέσιν ἐν ὅσῳ δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι θὰ ἔπρεπε τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας νὰ ἀπασχολῇ τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἡ ὁποία, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς τοπικὰς συνθήκας, νὰ καθορίζῃ τὸν τρόπον καθ’ ὃν θὰ ἐπιδιώκῃ τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν. Συντονίζων, κύριοι, ὅσα εἶπον, καταλήγω: Τρεῖς ἀναθεωρήσεις καταλόγων γίνονται. Γίνεται μία ἡ τακτικὴ ἀναθεώρησις, ἡ ὁποία συντελεῖται ἤδη. Δευτέρα ἡ ἀναθεώρησις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων καὶ τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθημεν. Αἱ ἀναθεωρήσεις αὗται θὰ γίνουν εἰς μίαν τακτὴν προθεσμίαν. Τρίτη θὰ ἔλθῃ ἡ ῥιζικὴ ἀνασύνταξις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἄνευ τακτῆς προθεσμίας, θὰ ἐπιδιωχθῇ δὲ ἡ ἐγγραφὴ ὅλων τῶν ἐκλογέων εἰς τοὺς νέους καταλόγους μὲ τὸ σύστημα τῆς αὐτοπροσώπου ἐμφανίσεως τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον διὰ τῶν τροπολογιῶν τὰς ὁποίας ὑπέστη θὰ καταστῇ ἐφαρμόσιμον. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως θὰ ἔχωμεν ἐν ἀπολύτῳ ἰσχύϊ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν ἀναθεωρηθῆ, συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων. Ἕν τελευταῖον ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἤθελον νὰ ἐξηγήσω τὰς σκέψεις μου εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, διὰ νὰ τερματίσω τὸν λόγον, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ ποινῶν διὰ τοὺς μὴ ἐγγεγραμμένους εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπησχόλησε τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Συνεσκέφθην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου μετὰ τῶν τμηματαρχῶν καὶ διευθυντῶν καὶ κατελήξαμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαναγκάσωμεν εἰς τοιοῦτον μέτρον τὸν ἐκλογέα ὅπως προσέλθῃ. Ἐσκέφθημεν νὰ τῷ ἐπιβάλωμεν ὡρισμένας συνεπείας, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ διαβατήριον, ἀλλὰ δὲν ταξιδεύουν πολλοί, νὰ μὴ ἔχῃ ἄλλο δικαίωμα κλπ. Ἀλλά, ὅπως σᾶς εἶπον, ὅλα αὐτά, κατόπιν σκέψεως καὶ μελέτης, ἀπερρίφθησαν, διότι ἐθεωρήθησαν ὡς ἄκαρπα, ὡς μὴ δυνάμενα νὰ ἐπιφέρωσι τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπεζητοῦμεν.

§169Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν περὶ ἐπιβολῆς χιλιοδράχμου προστίμου.

§170Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ εἶναι σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ πιεστικόν διότι τὸ δικαίωμα τῆς ἐξασκήσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων εἶναι δικαίωμα...

§171Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι δικαίωμα, εἶναι καθῆκον, κ. Ὑπουργέ, ὅπως εἶναι καὶ τὰ λοιπὰ καθήκοντα τοῦ πολίτου, τοῦ στρατεύεσθαι, τοῦ φορολογεῖσθαι κλπ. Εἶναι καθῆκον καὶ τοῦτο, τὸ νὰ ψηφίζῃ.

§172Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐν τέλει, κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ νομοσχέδιον, συμπεπληρωμένον μετὰ τῆς τροπολογίας τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων καὶ τροποποιημένον, ὅπως ἀνέγνωσα εἰς ὑμᾶς, εἰς τὰ στοιχεῖα τὰ ὑποδεικτικὰ τῆς ταυτότητος κλπ., καταθέτω ἐνώπιον ὑμῶν διὰ τὴν ψήφισιν. Πολὺ σᾶς παρακαλῶ ὅπως τὸ ψηφίσωμεν διὰ νὰ δοθῇ τέρμα εἰς μίαν συζήτησιν καὶ εἰς μίαν κατάστασιν ἀνιαράν, ἡ ὁποία παρετάθη ὑπὲρ τὸ δέον. Ὅπως γνωρίζετε, τὸ ζήτημα τῆς ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἤρξατο ἀπὸ πέρυσι κατὰ τὴν προκήρυξιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν καὶ δὲν ἐτερματίσθη ἀκόμη καὶ δὲν κατωρθώσαμεν ἀκόμη νὰ φθάσωμεν εἰς ἀπόφασιν περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις αὐτή. Παρακαλῶ, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅπως μὴ παρατείνητε τὴν ἐκκρεμότητα αὐτήν, ὅπως δώσητε ἓν τέρμα εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, διὰ νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις καὶ διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ καταρτίσωμεν καταλόγους ἐγκύρους, καταλόγους χρησιμοποιησίμους πρὸς ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ἐπιτακτικὴν ὁ Τόπος.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Καλκανδῆς ἔχει τὸν λόγον.

§174Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ὅπως καὶ ἄλλοτε ἔλαβον τὴν τιμὴν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, αὐτὸ θέλω νὰ ἐπαναλάβω καὶ τώρα. Κύριοι, οἱ κατάλογοι δὲν εἶναι νόθοι, ἀλλ’ εἶναι μόνον μερικῶς ἐσφαλμένοι καὶ νόθοι εἰς τὰς Ἀθήναις, τὸν Πειραιᾶ καὶ τὴν Θεσσαλονίκην ὅπου εἶναι πολλοὶ πρόσφυγες. Εἰς τὰς ἐπαρχίας ὅμως δὲν ὑπάρχουν νόθοι κατάλογοι. Τοὐναντίον μάλιστα, εἰς τὰς ἐπαρχίας εἶναι μὲν νόθοι, ἀλλ’ ἀρνητικῶς, δηλαδὴ μᾶλλον ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν, οἵτινες διὰ τῆς ἀποχῆς των, τοὺς ἔκαμον νόθους. Δὲν μᾶς κωλύει λοιπὸν τίποτε, κύριοι, νὰ κάμωμεν τὰς ἐκλογὰς μὲ τοὺς καταλόγους τοὺς ὁποίους ἔχομεν. Κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ ἤθελα νὰ προτείνω τὸ ἑξῆς, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναλογικῆς καὶ ἅμα προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναλογικῆς καὶ ψηφισθῇ, περιττοὶ εἶναι τότε οἱ κατάλογοι, διότι αὐτοὶ οἱ κύριοι, οἱ ἐξωκοινοβουλευτικοὶ θὰ μᾶς εἴπουν, ἢ εἶναι ἢ δὲν εἶναι οἱ κατάλογοι ἐσφαλμένοι, νὰ κάμωμεν ἐκλογάς.

§175Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Δὲν θέλουν ἀναλογικήν, ἀλλὰ ἅμα ψηφισθῇ αὐτό, θὰ ζητήσουν ἀμέσως ἐκλογάς.

§176Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Οἱ κατάλογοι λοιπὸν ἔχουν καλῶς εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ δὲν ἔχουν σχετικῶς καλῶς εἰς τὰς Ἀθήνας, εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἐκεῖ λοιπόν, εἰς τὰς πόλεις αὐτὰς πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ θὰ ὑπερψηφίσω αὐτοῦ, καίτοι φρονῶ ὅτι μὲ τοὺς ὑπάρχοντας καταλόγους δυνάμεθα νὰ ἐνεργήσωμεν κοινοτικὰς ἐκλογάς. Ἂν ὑπάρχουν ἐσφαλμένοι κατάλογοι, τοιοῦτοι ὑπάρχουν εἰς τὰς πόλεις τὰς ὁποίας ἀνέφερα, μετὰ ταῦτα δὲ ἂς ἐξακολουθήσῃ ἡ ριζικωτέρα μεταρρύθμισις, οὕτως ὥστε μίαν ἡμέραν νὰ ἔχωμεν πραγματικοὺς καταλόγους. Διὰ τοῦτο εἶπον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ προηγηθῇ ἡ ἀναλογικὴ καὶ ἐφόσον ψηφισθῇ αὕτη, τότε περιττεύει ἡ διόρθωσις τῶν καταλόγων, διότι δυνάμεθα ἀμέσως νὰ ἐνεργήσωμεν ἐκλογὰς ὄχι μόνον κοινοτικάς, ἀλλὰ καὶ βουλευτικάς.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπιράκης ἔχει τὸν λόγον.

§178Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Σεχιώτην ἀναπτύσσοντα τὴν τροπολογίαν αὐτοῦ «περὶ ἀλλοιώσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν». Ὁ κ. Σεχιώτης, ἐκθέτων τὰς ἀπόψεις του ταύτας, μᾶς ἐδήλωσεν ὅτι τοῦτο εἶναι καὶ ἡ θέλησις τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν, πρὸς τοὺς ὁποίους ἐπεκοινώνησε, διὰ τὴν ἀναλογικήν. Οἱ ἐξωκοινοβουλευτικοί, κύριοι, ὅπως ἐνθυμεῖσθε, εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τῆς παρούσης Συνελεύσεως δὲν ὑπεστήριζον ὅτι οἱ κατάλογοι εἶναι νόθοι, ἀλλ’ ὑπεστήριζον ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ἀναγνωρισθῇ ἐκλογικὸν δικαίωμα εἰς τοὺς πρόσφυγας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε νὰ μετάσχουν εἰς τὴν πάλην τῶν δύο πολιτικῶν μερίδων τοῦ Τόπου. Οἱ πρόσφυγες ἦσαν ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἤθελον νὰ ἐκβάλουν ἐκ τοῦ μέσου οἱ πολιτικοὶ αὐτοί. Ὅταν δὲ ἡ θεωρία των αὐτὴ ἐναυάγησε καὶ ἀντελήφθησαν ὅτι δὲν ἦτο πραγματοποιήσιμος, τότε ἤρξαντο πάλιν νὰ διαλαλοῦν τὰς νοθείας τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διότι ἀποκαλοῦσι νοθείαν τὴν συμμετοχὴν τῶν προσφύγων εἰς τὰ ἐκλογικὰ πράγματα τῆς Χώρας. Τώρα διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Σεχιώτου ζητοῦσι τὴν ἀκύρωσιν τῶν καταλόγων ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν. Ἀλλ’ ἡ μὲν Κυβέρνησις Γούναρη ἔκαμε τὴν ἀκύρωσιν τοῦ 1920, διότι ἠκυρώθησαν τὰ ἐκλογικὰ βιβλιάρια καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἡ δὲ Ἐπανάστασις, καίτοι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκυρώσῃ τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ νὰ δώσῃ ἰσχὺν εἰς τὰ ἐκλογικὰ βιβλιάρια, τὰ ὁποῖα ἠκύρωσεν ὁ νόμος ἐκεῖνος, ἐν τούτοις ὑπεχρέωσεν ἐκείνους τῶν ὁποίων τὰ ἐκλογικὰ βιβλιάρια εἶχον ἀκυρωθῆ κατὰ τὸ 1920 νὰ λάβωσι νέα βιβλιάρια. Τί ἀπομένουσιν; Οἱ κατάλογοι, τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1921. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν, κύριοι, τοὺς καταλόγους τῆς Θεσσαλονίκης τοῦ 1921, τοὺς γενομένους ἐπὶ Κυβερνήσεως Γούναρη. Ἂν λάβητε τούτων γνῶσιν, θὰ ἐκπλαγῆτε. Εἰς ἑκάστην σελίδα εἶναι ἐγγεγραμμένοι ὡς πολῖται Ἕλληνες 3 ἢ 4, οἱ δὲ λοιποὶ εἶναι Τοῦρκοι. Ταῦτα ἐγένοντο νομαρχοῦντος τοῦ Γούδα. Τὰ ἐκλογικὰ βιβλιάρια ἐκυρώθησαν τότε καὶ δὲν προσῆλθον εἰς ἐγγραφὴν παρὰ οἱ ἐκλογικοὶ φίλοι τοῦ Γούδα. Ἀπέστειλα ἄλλοτε εἰς τὰς δημοκρατικὰς ἐφημερίδας τοιαύτας φωτοτυπίας πρὸς δημοσίευσιν, διὰ νὰ ἴδῃ ὁ λαὸς ποῖοι ἐνόθευσαν τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἔρχεται λοιπὸν τὸ 1922, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ ἀκυρώσῃ ὁ κ. Σεχιώτης. Ποῖοι ἐνεγράφησαν; Οἱ πρόσφυγες. Πῶς; Διὰ τῶν ὑποεπιτροπῶν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τῶν δικαστῶν, αἱ ὁποῖαι ἑκάστοτε ἐπελήφθησαν τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἀλλὰ τὸ δικαστικὸν καθεστώς, ὡς ἐνθυμεῖσθε πάντες, δὲν τὸ ἔθιξεν ἡ Ἐπανάστασις. Τουλάχιστον ἐν Θεσσαλονίκῃ οὐδεμία δικαστικὴ μεταβολὴ ἐγένετο ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως. Ἡ ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τοῦ 1922 ἐγένετο ὑπὸ τὴν δικαστικὴν προεδρίαν τοῦ καθεστῶτος τοῦ Γούδα. Ποίαν λοιπὸν νοθείαν ἔχουσιν οἱ κατάλογοι αὐτοί; Φρονῶ ὅτι ἦτο σφάλμα νὰ παρασυρθῶμεν εἰς τοιαύτας συζητήσεις. Καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν ἀναθεώρησιν δὲν τὴν πιστεύουν τὴν νοθείαν, ἀλλὰ τὴν ὑποστηρίζουν μόνον καὶ μόνον, διότι θέλουν νὰ διαγράψουν τῶν καταλόγων τοὺς πρόσφυγας. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σεχιώτου εἶναι ἀπολύτως ἀποκρουστέα. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ εἶναι ἡ συνήθης διαδικασία ἢ ἡ διαδικασία τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Καφαντάρη. Ἂς προσέλθουν νὰ καταγγείλουν τὰς νοθείας καὶ τὰ πολλαπλᾶ βιβλιάρια, τὰ ὁποῖα ἔχουσι ληφθῇ. Ἀλλὰ δὲν ἔχουν οὐδὲ μίαν περίπτωσιν νὰ καταγγείλουν. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἱκανοποιοῦνται μὲ τίποτε καὶ θέλουν νὰ φέρουν εἰς δυσχερῆ θέσιν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔλαβον βιβλιάρια τῷ 1922.

§179ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν ὅτι δὲν παρουσίασε κανεὶς ἀπὸ αὐτοὺς μίαν ὡρισμένην παράβασιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἢ ἕνα ὡρισμένον ἐκλογέα μὲ δύο ἢ πλείονα βιβλιάρια;

§180Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Μάλιστα, κ. συνάδελφε. Δι’ αὐτὸ ὑποστηρίζω ὅτι δὲν πιστεύουν ὅτι οἱ κατάλογοι εἶναι πλαστοί, ἀλλὰ ἡ μόνη σκέψις των εἶναι ἡ διαγραφὴ τῶν προσφύγων. Εἶναι σφάλμα λοιπὸν ὅτι εἰσήλθομεν εἰς μίαν τοιαύτην συζήτησιν μὲ τοὺς ἐξωκοινοβουλευτικούς. Οἱανδήποτε διάταξιν καὶ ἂν ψηφίσωμεν καὶ θεσπίσωμεν, δὲν θὰ παύσωσι νὰ λέγουν ὅτι οἱ κατάλογοι εἶναι πλαστοί. Εἷς μάλιστα ἐκ τῶν σημαινόντων, διὰ τῶν ἐφημερίδων τῶν ὑποστηριζόντων αὐτόν, ἔλεγεν ὅτι δὲν τοὺς ἱκανοποιεῖ οὔτε ἡ ριζικὴ ἀναθεώρησις, ἐφόσον δὲν τὴν κάμνουν αὐτοί· διότι δῆθεν καὶ τὴν ριζικὴν ἀναθεώρησιν θὰ τὴν κάμωμεν πλαστήν. Καὶ εἶναι φυσικόν, κύριοι, τοῦτο· διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνεγνώρισαν τὴν Μεγάλην Ἑλλάδα, διότι τὴν ἔκαμον ἄλλοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρίσουν καὶ τὴν γνησιότητα τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σταματόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§182Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι ἔχουσι καταστραφῆ ἀφ’ ὅτου κατηργήθησαν οἱ δήμαρχοι· αὐτοὶ ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφρόντιζον περὶ τῆς ἐγγραφῆς καὶ διαγραφῆς τῶν πολιτῶν. Ἔφθασαν δὲ εἰς τὸ σημεῖον ὥστε ὁ ἔγγονος νὰ ψηφίζῃ διὰ τὸν πάππον. Δὲν γνωρίζω ἂν εἰς τὰς πόλεις ὅπου ὑπάρχουν αἱ δημαρχίαι ἀσχολοῦνται εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλ’ αἱ κοινότητες σχεδὸν ἔχουσι παραμελήσει τὴν ἐγγραφὴν τῶν πολιτῶν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅταν τῷ 1922 ἤθελον νὰ ἐγγράψω εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους τοὺς συμπολίτας μου διὰ τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος διέπει τὰ τῆς ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, ἦτο ἀδύνατον νὰ τοὺς ἐγγράψω, διότι τὸν μὲν χειμῶνα αὐτοὶ ἀποδημοῦσι, τὸ δὲ θέρος δὲν ἐπιτρέπεται. Τότε ἔδωκαν παράτασιν τῆς ἐγγραφῆς καὶ μετέβην καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀποστείλῃ διαταγὴν εἰς τὸν εἰρηνοδίκην νὰ μεταβῇ εἰς τὰς κοινότητας νὰ τοὺς ἐγγράψῃ. Ἀλλὰ τοῦτο προσέκρουσεν εἰς τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τοῦ εἰρηνοδίκου. Πῶς νὰ διατάξῃ ὁ Ὑπουργὸς τὸν εἰρηνοδίκην νὰ μεταβῇ εἰς τὰς κοινότητας νὰ κάμῃ τὴν ἐγγραφήν, ἀφοῦ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν δὲν ὑπῆρχε πίστωσις; Αὐτὰ τὰ ἔξοδα τοῦ εἰρηνοδίκου ἠναγκάσθην νὰ καταβάλω ἐξ ἰδίων καὶ περὶ τοὺς 1500 ἐνεγράφησαν ἐκ τῶν 10 κοινοτήτων; ἀλλὰ καὶ ἔμειναν πολὺ περισσότεροι ἄνευ ἐγγραφῆς. Τότε ἐξεδόθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης τὸ Διάταγμα περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας καὶ ἠναγκάσθην νὰ μεταβῶ μετὰ τοῦ εἰρηνοδίκου ἀπὸ κοινότητος εἰς κοινότητα, νὰ πληρώσω δὲ καὶ τὰ ἔξοδα καὶ νὰ τοὺς ἐγγράψω. Δι’ αὐτό, κύριοι, ἂν θέλητε νὰ ἐγγράψητε τοὺς ἐκλογεῖς καὶ νὰ κάμητε ἐκλογικοὺς καταλόγους γνησίους, πρέπει ἡμεῖς οἱ ἴδιοι οἱ πολιτευόμενοι νὰ μεταβῶμεν ὅπως ἐγγράψωμεν τοὺς συμπολίτας μας, διότι ἡ ἐγγραφὴ δὲν γίνεται οὔτε διὰ τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν οὔτε δι’ οἱωνδήποτε ἄλλων μέσων. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγουν, ὅτι ἔγινε νοθεία, δὲν εἶναι ἀληθές, δὲν πρόκειται περὶ τῆς νόθου ἐγγραφῆς τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ περὶ τῆς διαγραφῆς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον, κατεδικάσθησαν ἢ μετέφερον τὰ πολιτικά των δικαιώματα. Αὐτὰ πρέπει νὰ γίνωσι διὰ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἐπίσης ἔχω καὶ μίαν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ διαγραφῶσιν ἀπὸ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους οἱ ἀνυπότακτοι καὶ οἱ λιποτάκται, διότι εἰς αὐτοὺς δὲν πρέπει νὰ παρέχηται δικαίωμα ψήφου. Πρὸς τοῦτο πρέπει τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα νὰ ἀποστέλλωσιν εἰς τὰς ἐπὶ τῆς συντάξεως τῶν καταλόγων Ἐπιτροπὰς τοὺς καταλόγους τῶν ἀνυποτάκτων καὶ λιποτακτῶν.

§183Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Λιποτάκτας ἐννοεῖτε τοὺς λιποτάκτας τοῦ πολέμου ἢ πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκηρύχθησαν λιποτάκται λόγῳ τοῦ ὅτι ἔλειψαν ἀπὸ τὸ προσκλητήριον ἐπὶ δέκα ἢ δώδεκα ἡμέρας;

§184Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλους.

§185Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἰσχύων νόμος προβλέπει περὶ τούτων καὶ ὁρίζει ὅτι στεροῦνται τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων των.

§186Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω καὶ μίαν ἀπορίαν: Ὁ εἰρηνοδίκης θὰ μεταβαίνῃ εἰς ὅλας τὰς κοινότητας ἵνα ἐνεργῇ τὴν ἐγγραφήν;

§187Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κρεμεζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§189Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε· ἔχω μερικὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἐπιθυμῶ νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 65, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «καὶ τὰ διὰ τοῦ παρόντος ὁριζόμενα καθήκοντα». Εἰς δὲ τὴν βʹ παράγραφον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου μετὰ τὸ «ἀποφαίνονται κατὰ πλειονοψηφίαν» νὰ προστεθῇ «περὶ πάσης ἐπενεκτέας εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους μεταβολῆς, ἐγγραφῆς ἢ διαγραφῆς, ἐπὶ τῇ βάσει αἰτήσεων τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν Ἀρχῶν, τῶν ἀντιπροσώπων τῶν κομμάτων καὶ παντὸς ἐκλογέως ἢ καὶ αὐτεπαγγέλτως».

§190Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα· δεκταί.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι αἱ ὑποβληθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κ. Κρεμεζῆ εἰς τὸ ἄρθρον 65 ἐγένοντο δεκταὶ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἄρχεται ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἄρθρον. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει).

§192ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δι’ ἀναστάσεως δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται λόγῳ τῶν τροπολογιῶν. Νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ διακόψωμεν.

§194Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί ἔγινε, κ. Πρόεδρε;

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων». Ἀνεβλήθη ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου καὶ ἐρωτῶ ἂν πρέπῃ νὰ διακόψωμεν ἢ νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§196Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις διὰ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 13 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως;

§197Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 393 τοῦ 1901 ἔτους νόμου τῆς τέως Κρητικῆς Πολιτείας περὶ ὁριστικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Κοινωφελοῦς Ταμείου Κρήτης». Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει μία τροπολογία τοῦ κ. Ζουδιανοῦ.

§199Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ ὄχι τροπολογίας.

§200ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10,15′ μ.μ.

(Ὥρα 9.20′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11 μ. μ.)

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀρχειοφυλακείου Παξῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ταμείου τροχαίας κινήσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως ταμείου Ἐλαιῶνος Κορίνθου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 785 καὶ 1244 περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῆς ἐκ διαθηκῶν καὶ χαριστικῶν πράξεων περιουσίας τῆς ἀνηκούσης εἰς τὸ νομικὸν πρόσωπον τῆς ἐπαρχίας Σφακίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουλίου 1923 Ν. Δ. περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ὁδοποιΐας Πηλίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας ἀρωγῆς τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου χειμάρρου Νέδοντος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ ποσοστοῦ τῆς κρατήσεως ἐκ τῶν μισθῶν καὶ ἐξόδων τραπέζης κλπ. τοῦ Π. Ναυτικοῦ ὑπὲρ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου αὐτοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς ἑταιρείας Μαρκόνι διομολογηθείσης συμβάσεως περὶ ἐγκαταστάσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως σταθμῶν ἀσυρμάτου τηλεγράφου καὶ τηλεφώνου».

§203Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καλύτερον νὰ ἀπορριφθῇ διὰ νὰ λυθῶσιν αἱ χεῖρες τῆς Κυβερνήσεως.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπορρίπτεται.

§205Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἡ ὅλη ἀντίρρησις ἐναντίον τῆς συμβάσεως αὐτῆς προέρχεται ἐξ ἐνδιαφερομένου ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑταιρείας.

§206Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κατ’ εἰσήγησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ υἱοθέτησεν.

§207Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δὲν γνωρίζω ποία εἶναι ἡ Ἑταιρεία Μαρκόνι καὶ ποῖοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ δέχηται τὰς διαφόρους ἐκβιάσεις ἀπὸ τὰς διαφόρους ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι ἀπειλοῦν νὰ τὸ ἐγκαταλείψουν, ὅπως ἡ Ἑταιρεία Ἤστερν.

§208ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι νεωτέρα σύμβασις αὐτή, κ. συνάδελφε.

§209Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ Χώρα μας σήμερον εὑρίσκεται εἰς μίαν κατάστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρίδῃ τὴν ἀνάγκην τῶν καλωδίων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εὑρέθημεν πρὸ μιᾶς συμβάσεως ὑπογεγραμμένης, ἡ ὁποία μᾶς ἐμποδίζει πᾶσαν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος.

§210ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἀπορρίπτεται, ἀπορρίπτεται.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταθέσεως ἀξιωματικῶν ἐκ τοῦ πεζικοῦ εἰς ἄλλα ὅπλα». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνωτάτου ὁρίου τοῦ συμβατικοῦ τόκου, τοῦ τόκου ὑπερημερίας καὶ τοῦ νομίμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν ἐν ἄρθρῳ 2 τοῦ νόμου 3087 τοῦ ἔτους 1924 προθεσμιῶν καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν».

§212Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Νομίζω ὅτι σκοπὸς τῆς συζητήσεως εἶναι ἡ διαφώτισις τῆς Συνελεύσεως. Δὲν ὑποθέτω ὅμως ὅτι παρόντων μόνον 60 πληρεξουσίων εἶναι τοῦτο δυνατόν. Ἐκτὸς ἂν νομίζετε ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι τόσον ἐπουσιῶδες ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάγκη.

§213Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Οὐδέποτε περισσότεροι πληρεξούσιοι παρέστησαν εἰς νυκτερινὴν συνεδρίασιν.

§214Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Οὐδέποτε ὅμως παρουσιάσθη σπουδαιότερον ζήτημα.

§215Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρὸ ὀλίγου ἐψηφίσθη σειρὰ νομοσχεδίων, ὁ ἀξιότιμος δὲ πληρεξούσιος ἐκ Σάμου παρηκολούθησεν ἀπαθῶς τὴν ψήφισιν αὐτῶν. Τώρα δὲν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλους τοὺς πληρεξουσίους· εἶναι γνωστὰ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατά, δὲν φαντάζομαι δὲ ὅτι θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη διαφώτισις τῆς Συνελεύσεως. Ἡ ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἂν ὑπεβλήθη, χαρακτηρίζει τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται νὰ πολεμηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§216Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πληροφοροῦμαι ὅτι ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τοὺς ὑποβαλόντας τὴν ἔνστασιν, νὰ τὴν ἀποσύρουν. Δυνάμεθα ἐπὶ δύο ὥρας ἀπόψε νὰ ἀκούσωμεν τινάς, νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος τῶν ῥητόρων καὶ αὔριον νὰ ὁμιλήσουν 3 ἢ 4 ἐκ τῶν ἀρχηγῶν διὰ νὰ τελειώνωμεν. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμείνουν. Εἶναι τόσον πολύτιμος ἡ ὥρα.

§217Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ὑπεβλήθη ἔνστασις. Ἐγὼ οὐδέποτε ὑπέβαλον ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§218Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ γνωρίζω. Δὲν ἀποτείνομαι πρὸς ὑμᾶς.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἔνστασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Μαργέτης.

§220Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἐὰν Δημοκρατία σημαίνῃ ἐλευθερία καὶ ἰσοπολιτεία, εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς εὑρίσκονται πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ εἶναι ἐναντίον τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς ἐξασφαλίζει ἐλευθερίαν καὶ ἰσοπολιτείαν. Διότι βέβαια μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ὑποστηρίξῃ σοβαρῶς ὅτι αἱ διάφοροι τάξεις τῆς Πολιτείας ἔχουν τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἀντιπροσωπεύωνται εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ ὅτι ἔχουν τὴν ἰσοπολιτείαν νὰ στείλουν εἰς τὸ Κοινοβούλιον τόσους ἀντιπροσώπους ὅσους δικαιοῦνται λόγῳ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν των. Τὰ προτερήματα τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος εἶναι πολλὰ καὶ ἔχουν ἤδη ἀναπτυχθῆ τόσον πολὺ ἀκόμη καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου ἀκριβῶς ὁ κ. Παπαναστασίου, ὁ κ. Μυλωνᾶς καὶ ὁ κ. Χαριτάκης, ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν, εἶπον, ὅπως καὶ εἰς ὅλα τὰ Κράτη, ὅπου σχεδὸν εἰς ὅλα ἔχει ἐφαρμοσθῆ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Ἐξαίρεσιν ἀποτελεῖ, μᾶς λέγουν, οἱ ἀντίθετοι, ἡ Ἀγγλία. Θὰ ἤθελον νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτὸ ὅτι, ἂν καὶ ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο νὰ εἶναι Ἀγγλία, ἂν καὶ ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὰς ἐλευθερίας τὰς ἀγγλικάς, ἴσως θὰ ἠδύνατο νὰ κρατήσῃ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀπὸ τὸ σύστημα αὐτὸ πάθει ὅσα ἔπαθε καὶ τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς μᾶς παρουσιάζει τὸν κοινοβουλευτισμὸν ὑπὸ τὴν μεγάλην ἀθλιότητά του. Λαὸς μεσημβρινὸς ὁ Ἑλληνικός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ κοινοβουλευτικὸς παρὰ μόνον μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Εἰς αὐτοὺς ἀκριβῶς οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι δὲν εἶναι Ἑλληνικὸν προϊόν ἡ ἀναλογική, ὅτι ἀποτελεῖ θεσμὸν ξένον θὰ ἤθελον νὰ ἀπαντήσω ὅτι ἀκριβῶς τὸ ἀναλογικὸν σύστημα εἶναι κατάλληλον διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ διὰ κάθε μεσημβρινὸν λαόν. Εἶναι γνωστὸν τί γίνεται κατὰ τὰς ἐκλογὰς εἰς τὰς μεσημβρινὰς Χώρας καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα ὀφείλεται ὅλη ἡ ἀθλιότης ἡ κοινοβουλευτική, τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ Κράτη ταῦτα, ἐξαίρεσιν δὲ ἀποτελεῖ μόνον ἡ Ἀγγλία, λόγῳ ἀκριβῶς τοῦ χαρακτῆρος τοῦ λαοῦ της. Κατὰ τὰς ἐκλογάς, ὅταν ὑπάρχουν δύο παρατάξεις, δημιουργοῦνται δύο ῥεύματα καὶ τὰ ῥεύματα αὐτὰ παρασύρουν τοὺς μεσημβρινοὺς ἰδίως λαούς, τοὺς παρασύρουν εἰς τὸ νὰ ψηφίσουν οὐχὶ μὲ τὴν λογικήν, ἀλλὰ μὲ τὴν γνωστὴν ψυχολογίαν τῶν μαζῶν, μὲ τὴν ψυχολογίαν τῶν ὄχλων, τὴν ὁποίαν τόσον καλῶς μᾶς ἔχουν ἐξηγήσει πολὺ καλὰ ξένοι συγγραφεῖς, πρᾶγμα ἄλλως τε τὸ ὁποῖον εἴδομεν ἐφαρμοζόμενον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἴδομεν τὸν λαὸν νὰ παρασύρεται εἴτε ἀπὸ ἕνα μεγάλο ψεῦμα εἴτε ἀπὸ ἕνα αἴσθημα καὶ νὰ ψηφίζῃ καὶ νὰ κάμνῃ ῥεύματα ποὺ νὰ μὴ στηρίζωνται διόλου εἰς τὴν λογικήν. Τὸ ῥεῦμα αὐτὸ δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ γίνῃ ποτὲ μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι δημιουργημένον ἰδίως διὰ τοὺς μεσημβρινοὺς λαοὺς καὶ ἰδιαίτατα διὰ τὸν μεσημβρινὸν τοῦτον καὶ θερμόαιμον Ἑλληνικὸν λαόν. Πῶς σχηματίζονται τὰ ρεύματα εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα καὶ πῶς ψηφίζουν οἱ μεσημβρινοὶ λαοὶ μᾶς ἐξηγεῖ πολὺ καλὰ ὁ Lebou. Λέγει σχετικῶς (ἀναγινώσκει): «Ὅπως ἑρμηνεύσωμεν τὰ αἴτια μερικῶν ψηφοφοριῶν τοῦ λαοῦ, δέον νὰ μὴ λησμονῶμεν... κλπ.». Κάμνομεν λοιπὸν ἐκλογάς, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ἐκλογεὺς δὲν ψηφίζει θετικὸν πρόγραμμα, ἀλλὰ τὸ καταψηφίζει· ἔχομεν ἄρνησιν. Καταψηφίζει ἀπὸ δυσαρέσκειαν, ἢ ἀκόμη διότι ἐβαρέθηκε νὰ βλέπῃ μίαν παράταξιν.

§221Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἠξεύρετε ἂν ἐγένοντο ἐκλογαὶ εἰς τὸ Βέλγιον; Ποία εἶναι ἡ Κυβέρνησις σήμερον; Διότι δὲν ἔγινεν οὐδεμία ἀκόμη.

§222Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὸ ἀναλογικὸν σύστημα.

§223Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον νὰ μὲ πληροφορήσῃ: Ἀφ’ ὅτου ἐγένοντο ἐκλογαὶ μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα παρ’ ἡμῖν, πόσοι Κυβερνήσεις διεδέχθησαν ἀλλήλας; Καὶ ἀφοῦ τοῦτο ἐγένετο εἰς τὴν Χώραν ἡμῶν, διατί ζητεῖτε πληροφορίας διὰ τὰς ξένας Χώρας;

§224Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα, λοιπόν, τονίζω, ὁ ἐκλογεὺς ψηφίζει ἄρνησιν, καὶ μάλιστα εἰς τὴν Ἑλλάδα ψηφίζει συχνὰ ἀλλαγήν. Ἂς μὴ μνημονεύσω ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὁ μεσημβρινὸς Ἑλληνικὸς λαὸς ἔφθασεν ἀκόμη μέχρι τοῦ σημείου νὰ κάμῃ τὴν ἀλλαγὴν καὶ σύμβολον. Ἐνθυμούμεθα πρὸ ἐτῶν, εἰς δημοτικὰς ἐκλογὰς τῶν Ἀθηνῶν ὅτι ἕνα κόμμα, μὴ εὑρίσκον, φαίνεται, τίποτε ἄλλο νὰ κατηγορήσῃ τὸν ἀντίπαλόν του ὑποψήφιον δήμαρχον ἔθεσεν ὡς σύμβολον ἐκλογικὸν τὴν λέξιν «ἀλλαγή», καὶ χάρις εἰς αὐτὸ τὸ σῆμα κατώρθωσε νὰ συγκεντρώσῃ ἀρκετὰ μεγάλον ἀριθμὸν ψήφων καὶ νὰ πλησιάσῃ νὰ δώσῃ τὴν νίκην εἰς τὸν ὑποψήφιον δήμαρχον, τὸν ὁποῖον ὑπεστήριζε. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα παρετηρήθη ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία διεξάγει τὰς ἐκλογάς, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ νικᾷ, ὅπως γίνεται εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ Κράτη, εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς κατὰ κανόνα, ἐκτὸς ὀλίγων ἐξαιρέσεων, ἡ Κυβέρνησις ποὺ ἐνεργεῖ ἐκλογὰς ἀποτυγχάνει, ἐνῷ παντοῦ ἀλλοῦ αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι διενεργοῦν τὰς ἐκλογὰς νικοῦν, καὶ διὰ τοῦτο φροντίζουν πάσῃ θυσίᾳ τὰ κόμματα νὰ διενεργῶσιν αὐτὰ τὰς ἐκλογάς. Ἂν λοιπὸν εἰς ἄλλα Κράτη ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ μειονεκτήματα τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα ἔναντι τοῦ ἀναλογικοῦ, εἰς τὴν Ἑλλάδα, λόγῳ ἀκριβῶς τοῦ χαρακτῆρος τοῦ Ἕλληνος, τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα εἶναι ἡ καταστροφὴ τῆς Ἑλλάδος. Δὲν χρειάζεται νὰ καταφύγῃ τις εἰς πολλοὺς διὰ νὰ ἀντλήσῃ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς· εἶναι ἀρκετὸν ὅτι ὁ Ἄσκουϊθ, καίτοι Ἄγγλος, συνεπῶς ἀπὸ Χώραν ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀναλογικὸν σύστημα, εἶπεν ὅτι τὸ Κοινοβούλιον πρέπει νὰ εἶναι ὄχι μόνον ἡ γλῶσσα, ἀλλὰ καὶ τὸ κάτοπτρον τῆς ἐθνικῆς ζωῆς· διὰ νὰ εἶναι ὅμως τὸ κάτοπτρον τῆς ἐθνικῆς ζωῆς ὀφείλει νὰ ἀντιπροσωπεύῃ ὅλας τὰς τάξεις τῆς Πολιτείας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τὸ κάτοπτρον τῆς ἐθνικῆς ζωῆς, ὅταν εἰς μίαν ἐκλογὴν δὲν στέλλονται οὔτε κἂν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς πλειονοψηφίας, ἀλλὰ τὰς περισσοτέρας φορὰς στέλλονται οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς μειονοψηφίας. Καὶ αὐτὸ τὸ κατόρθωμα τὸ ἔκαμεν, ὡς γνωστόν, τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα. Σᾶς παραπέμπω ἐπίσης εἰς τὸν διάσημον Γάλλον καθηγητὴς Ντεμπουί, ὁ ὁποῖος σχετικῶς μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα λέγει ὅτι παντοῦ ὅπου ἰσχύει τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα κυβερνᾷ ἡ μειονοψηφία καὶ οὐχὶ ἡ πλειονοψηφία. Καὶ λέγει (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὰ Κράτη ἀκόμη τῆς καθολικῆς ψήφου οἱ νόμοι γενικῶς ψηφίζονται ... κλπ.».

§225Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος; Νὰ ἀποφασίζῃ ἡ πλειονοψηφία τοῦ λαοῦ.

§226Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Καλαμῶν ἐζήτησε μίαν πληροφορίαν. Δὲν εἶναι ἀντιπροσωπευτικὸν πολίτευμα ὥστε νὰ ἐκπροσωπῆται ἡ πλειονοψηφία ἐν τῷ πλειονοψηφικῷ συστήματι; Φαντάζομαι ὅτι τὸ ἐρώτημα εἶναι περίεργον, διότι ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας ἔγκειται εἰς τοῦτο: Τὸ σύνολον ἐκπροσωπεῖται, ἡ πλειονοψηφία κυβερνᾷ, ἐνῷ μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα, τὸ σύνολον ἐκπροσωπεῖται, ἡ μειονοψηφία κυβερνᾷ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§227Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Καὶ πολλὰς φορὰς οὔτε κἂν ἡ μειονοψηφία.

§228Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Τί ἐπιδιώκεται μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα; Νὰ ἔλθῃ ἡ μειονοψηφία; Ἐνῷ τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα λέγει νὰ κυβερνᾷ ἡ πλειονοψηφία.

§229Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ σύστημα τὸ ἀναλογικὸν σημαίνει τοῦτο· ἐκπροσωπεῖται τὸ σύνολον καὶ κυβερνᾷ ἡ πλειονοψηφία.

§230Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Καὶ ἐνῷ λέγεται πλειονοψηφικόν, πραγματικῶς δὲν εἶναι, διότι, διὰ νὰ δύναται νὰ φέρῃ τὸ ὄνομα τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ συστήματος, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πλήρη καὶ πραγματικὴν τὴν ἐκπροσώπησιν τοῦ συνόλου τῶν διαφόρων τάξεων τῆς Πολιτείας. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὰ προτερήματα τοῦ συστήματος. Φθάνω καὶ ἐγὼ νὰ παραδεχθῶ ὅτι πράγματι θὰ ἔχῃ περισσότερα μειονεκτήματα τὸ ἀναλογικὸν ἀπὸ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα καὶ ὅτι τὸ πλειονοψηφικὸν εἶναι τὸ ἰδεῶδες σύστημα ἐκλογῆς. Θὰ ἔπρεπεν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ἂν ἀκόμη τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ἀποτελεῖ κακόν, μήπως διὰ τὴν περίπτωσιν τὴν ἰδικήν μας, διὰ τὴν Ἑλληνικὴν περίπτωσιν, θὰ ἦτο ἓν ἀναγκαῖον κακόν, διότι κυρίως ἡ σκοπιμότης πρέπει νὰ ἐξυπηρετηθῇ, ἐφόσον τοὐλάχιστον ἡ πολιτικὴ παραμένει, ὅπως τὴν καθώρισεν ὁ Πουανκαρέ, καίτοι φιλόσοφος αὐτός, ὡς τέχνη πρακτικῶν λύσεων. Ἐφόσον παραμένει ἡ πολιτικὴ οὐχὶ ὡς θεωρία, οὐδὲ κἂν ὡς ἐπιστήμη, ἀλλὰ ὡς τέχνη τῶν πρακτικῶν λύσεων, θὰ πρέπῃ νὰ ἐξετάσωμεν μήπως ἡ καθιέρωσις τῆς ἀναλογικῆς ἀποτελεῖ τὴν πρακτικὴν λύσιν τοῦ ζητήματός μας. Κατ’ ἐμέ, καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀναλογικὴ εἰς τὸν κόσμον, θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν ἐφεύρωμεν διὰ τὴν περίπτωσιν τὴν ἰδικήν μας. Τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα, ὅπως τονίζει καὶ ὁ Girardin, ἀποτελεῖ τὸν ἐμφύλιον πόλεμον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀντὶ φυσιγγίων μεταχειρίζονται ψηφοδέλτια. Εἰδικῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅλον τὸν διχασμὸν καὶ συνεπῶς καὶ ὅλην τὴν καταστροφήν, ποὺ ἔπαθεν ἐσχάτως ἡ Ἑλλάς, τὴν ἔφερε τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα, διότι μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν τὰ πάθη τὰ πολιτικὰ ὀξύνονται. Ὅταν ἕνα κόμμα ἢ μία παράταξις ἠξεύρῃ ὅτι ἡ ζωή της εἶναι ὁ θάνατος τῆς ἄλλης, θὰ μεταχειρισθῇ ὅλα τὰ μέσα, καὶ τὰ πλέον ἀνήθικα διὰ νὰ καταβάλῃ τὴν ἀντίπαλον. Καὶ τὸ ἴδιο ὅταν ἡ ἄλλη παράταξις ἠξεύρῃ ὅτι ἡ ἀποτυχία εἶναι θάνατος, θὰ μεταχειρισθῇ καὶ τὰ πλέον ἀνήθικα μέσα διὰ νὰ ὑπερισχύσῃ. Διὰ τοῦτο ἔχομεν τὰς νοθείας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν κανόνα παντὸς κόμματος, πάσης παρατάξεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ τὰς κάμῃ. Λέγουν οἱ ἀποτυχόντες τῆς μιᾶς παρατάξεως: Ἐπέτυχεν ἡ ἀντίπαλος παράταξις, διότι μετεχειρίσθη τὴν Α ἢ τὴν Β νοθείαν. Ὅπως καὶ τὴν ἑπομένην ἡ παράταξις ἡ νικήσασα, ὅταν ἀποτύχῃ καὶ ἐκείνη, θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ ἀντίπαλος παράταξις ἐπέτυχε διότι ἐχρησιμοποίησε νοθείας. Καὶ τονίζω πᾶν κόμμα, πᾶσα παράταξις, ἐφόσον δύναται, μεταχειρίζεται μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα νοθείας, διότι ἠξεύρει ὅτι, ὅταν κατορθώσῃ μὲ νοθείας νὰ λάβῃ 50 ψήφους ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ του, γνωρίζει ὅτι θὰ κερδίσῃ τὸ σύνολον τῶν ἑδρῶν μὲ πέντε ψήφους πλειονοψηφίαν καὶ θὰ δώσῃ τὸν θάνατον τὸν πολιτικὸν εἰς τὴν ἀντίπαλον παράταξιν. Τὴν κάμνει τότε τὴν νοθείαν, ὅταν ὅμως οἱονδήποτε κόμμα, καὶ τὸ πλέον ἀνήθικον ἠξεύρει ὅτι καὶ ἂν κάμῃ νοθείας, θὰ χρειασθῇ διὰ νὰ κερδίσῃ μίαν ἕδραν μόνον ἐπὶ πλέον ἂν ἐξασφαλίσῃ ὄχι 10 ἢ 50 ἢ 100 ψήφους, ἀλλὰ 5,000 διὰ νὰ κερδίσῃ, λέγω, ὄχι ὅλον τὸν ἀριθμόν, ἀλλὰ μόνον μίαν ἕδραν, δὲν θὰ κάμῃ ποτὲ νοθείαν. Αἱ νοθεῖαι αἱ ἐκλογικαὶ θὰ καταπέσουν ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς καθιερώσεως τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Ἡ πραγματικότης εἶναι ὅτι ὁ διχασμὸς τῶν τελευταίων ἐτῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλεται ὅλη ἡ καταστροφή, εἶναι δημιούργημα τοῦ πλειονοψηφικοῦ συστήματος, διότι εἶναι ἱστορικῶς ἀποδεδειγμένον ὅτι ὁσάκις ἡ Ἑλλὰς παρουσιάζετο ὁμονοοῦσα ἐθαυματούργει, ὁσάκις δὲ διῃρέθη, ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων, τότε κατεστράφη. Διότι, ἂν ἐνισχύσωμεν τὴν φύσιν τοῦ Ἕλληνος διὰ τοῦ πλειονοψηφικοῦ συστήματος, εἶναι φανερὸν ὅτι θὰ ὀξυνθοῦν ἔτι μᾶλλον τὰ πολιτικὰ πάθη καὶ δὲν εἶναι καθόλου ἀπίθανον νὰ μεταβληθῇ ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν εἰς ἐμφύλιον σπαραγμόν. Ἄλλος εἶναι ὁ ἀγὼν μεταξὺ δύο στρατοπέδων καὶ ἄλλος εἶναι ὁ ἀγὼν μεταξὺ δύο ἢ περισσοτέρων παρατάξεων, ὁπότε δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ γίνῃ εἷς ἀγὼν ἀμύνης. Καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς αὐτὴν τὴν πραγματικότητα, ἂς ἐξετάσωμεν τί θὰ γίνῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ἰδικήν μας. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἂν ἔχῃ ἄλλα πλεονεκτήματα ἢ μειονεκτήματα τὸ ἀναλογικὸν σύστημα· φέρω μόνον τὴν ἀνάγκην τῆς διεξόδου ἀπὸ τῆς παρούσης καταστάσεως, ἄνευ τῆς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς προώρισται νὰ καταστραφῇ, διότι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ὁ διχασμὸς ὁ ὑπάρχων καὶ δὲν σταματήσῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὸ τὸ Κράτος νὰ σταθῇ εἰς τὴν θέσιν του, εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον. Καὶ ἂς κάμωμεν μίαν ὑπόθεσιν. Ὑποθέσωμεν ὅτι παραμένει τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα καὶ ὅτι γίνονται αἱ προσεχεῖς ἐκλογαὶ μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα. Τί θὰ συμβῇ; Βέβαια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένῃ τις ὅτι θὰ κατέλθουν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα περισσότεραι ἀπὸ δύο παρατάξεις.

§231Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Μὲ τὸ κρατοῦν σύστημα τί ἐμποδίζει νὰ ἱδρυθοῦν περισσότερα κόμματα;

§232Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Εἰς τὰς ἐκλογὰς δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχωμεν δύο παρατάξεις· παράταξιν βενιζελικὴν–δημοκρατικὴν καὶ παράταξιν ἀντιβενιζελικὴν–βασιλικήν. Εἶναι τόσον φανερὸν τὸ πρᾶγμα ὥστε νὰ μὴ θέλῃ καμμίαν ἐξήγησιν. Ἀπὸ τὰς δύο αὐτὰς παρατάξεις τί θὰ βγάλῃ ὁ ἀγών; Θὰ βγάλῃ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ μὲν βενιζελικὴ–δημοκρατικὴ παράταξις θὰ λάβῃ τὰς ψήφους τῶν πιστευόντων εἰς τὴν βενιζελικὴν–δημοκρατικὴν ἰδεολογίαν, ἡ δὲ ἀντίπαλος παράταξις θὰ λάβῃ ἐκτὸς τῶν ψήφων ἐκείνων ποὺ πιστεύουν εἰς τὴν ἀντιβενιζελικὴν–βασιλικὴν ἰδεολογίαν καὶ ὅλας τὰς ψήφους τοῦ δυσηρεστημένου ἀντιθέτου κόσμου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ὑπάρχῃ, καὶ μάλιστα εἰς ἄλλα Κράτη ἀποτελεῖ, ἂν ὄχι μεγαλύτερον ἀριθμόν, τὸ ⅓ τῶν ψήφων, αὐτὸς δὲ εἶναι ὁ κυμαινόμενος καὶ δίδων τὸ ἀποτέλεσμα, εἶναι ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον φροντίζουν τὰ κόμματα νὰ πάρουν μὲ τὸ μέρος των. Καὶ εἰδικῶς σᾶς λέγω τί θὰ κάμῃ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, τὸν ὁποῖον εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω κάπως καλύτερον. Ὁ ἀγροτικὸς κόσμος εἰς τὴν περίπτωσιν τοιούτων ἐκλογῶν θὰ ἐνεργήσῃ ὡς ἑξῆς. Οἱ μὲν πιστεύοντες ἐκ τῶν ἀγροτῶν εἰς τὴν βενιζελικὴν–δημοκρατικὴν ἰδεολογίαν, εἶναι δὲ ἐλάχιστοι αὐτοί, θὰ ψηφίσουν τὴν παράταξιν ταύτην, ὁ κόσμος δὲ ὁ πολύς, ἡ μεγίστη πλειονότης, θὰ ψηφίσῃ τὴν ἀντίπαλον παράταξιν, ὄχι διότι πιστεύει ὅλως εἰς τὴν παράταξιν αὐτήν—ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι τὴν ἀπεχθάνεται—ἀλλὰ θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ αὐτῆς, διότι εἶναι δυσηρεστημένος ἐναντίον τῆς κρατούσης παρατάξεως, θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ αὐτῆς, καίτοι δὲν θὰ πιστεύῃ εἰς ταύτην, ὅπως συνέβη καὶ τὴν 1ην Νοεμβρίου. Αὐτὸ θὰ γίνῃ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα. Ἀντιθέτως, τί θὰ γίνῃ, ἂν εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς ἐφαρμόσωμεν τὸ ἀναλογικὸν σύστημα; Θὰ ἔχωμεν τότε ἐκ μὲν τῆς παρατάξεως τῆς βενιζελικῆς–δημοκρατικῆς οὐχὶ ἓν κόμμα, ἀλλὰ τουλάχιστον τρία κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ κερδίσουν μέγαν ἀριθμὸν ἑδρῶν, διότι εἶναι κόμματα τὰ ὁποῖα ἔλαβον μίαν ὀντότητα. Ἀπὸ τὸ ἄλλο δὲ μέρος θὰ ἔχωμεν τὸν κόσμον τὸν ἀντιβενιζελικόν, ὁ ὁποῖος θὰ ψηφίσῃ ἓν ἢ δύο τὸ πολὺ ἐκ τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα ἀπορρέουν ἀπὸ τὴν παράταξιν τὴν ἀντιβενιζελικὴν–βασιλικήν, διότι μόνον τὸ κόμμα τοῦ κ. Μεταξᾶ κατώρθωσε νὰ ἔχῃ κάποιαν ὀντότητα· ὅλα τὰ ἄλλα δὲν θὰ κάμουν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ συνεισφέρουν εἰς τὴν διάσπασιν τῆς παρατάξεως τῆς ἀντιβενιζελικῆς, χωρὶς νὰ κατορθώσουν νὰ συγκεντρώσουν ἀριθμὸν ψήφων ἐπαρκῆ διὰ νὰ κερδίσουν ἕδρας. Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος θὰ ἔχωμεν τὸν κυμαινόμενον κόσμον, ὁ ὁποῖος, ἂν κατεψήφισε τὴν 1ην Νοεμβρίου τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, τὴν κατεψήφισεν ὄχι διότι ἦτο ἐναντίος, ἀλλὰ διότι ἦτο δυσηρεστημένος καὶ δὲν εὗρεν ἄλλα κόμματα, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ βενιζελικὸν καὶ ἀντιβενιζελικόν, κόμματα μὲ τὰ ὁποῖα δὲν τὸν συνδέει τίποτε, ἐνῷ μὲ τὴν δημιουργίαν νέων κομμάτων θὰ συνδεθῇ πρὸς ἓν τῶν νέων τούτων κομμάτων, τὸ ὁποῖον καὶ θὰ ἀκολουθήσῃ, ἔστω καὶ μόνος του, διότι ζητεῖ νὰ εὕρῃ διέξοδον ἕνας ἀριθμὸς ἀγροτικῶν εἰς μίαν ἀγροτικὴν κίνησιν, ἕνας ἀριθμὸς ἐργατικῶν εἰς μίαν ἐργατικὴν κίνησιν. Σημειώσατε δὲ ὅτι—καὶ αὐτὸ κάμνει κατάπληξιν εἰς ἐμὲ ὁ ὁποῖος εἶμαι ἀγροτικὸς καὶ ὄχι βενιζελικὸς—εὑρίσκονται πολιτευόμενοι βενιζελικοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἀντιλαμβάνονται ὅτι τὰ νέα κόμματα θὰ δημιουργηθοῦν σχεδὸν ὅλα ἀναλώμασι τῆς ἀντιβενιζελικῆς– βασιλικῆς παρατάξεως· διότι οἱοσδήποτε ἀγρότης ἢ ἐπαγγελματίας ὁ ὁποῖος εἶναι βενιζελικὸς ἢ δημοκρατικὸς θὰ ψηφίσῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ ἀναλογικὸν σύστημα τοὺς βενιζελικοὺς συνδυασμούς. Μέγα μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ζητεῖ διέξοδον καὶ θὰ ταχθῇ εἰς τὸ ἀγροτικόν, εἰς τὸ κομμουνιστικὸν ἢ εἰς οἱονδήποτε ἄλλο κόμμα καὶ δὲν θὰ μείνῃ εἰς οὐδεμίαν ἀπὸ τὰς δύο ὑπαρχούσας παρατάξεις. Αὐτὴ εἶναι σήμερον ἡ ψυχολογία ἑνὸς μεγάλου, μεγίστου μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ εἶναι τυφλοὶ καὶ μωροὶ ὅσοι δὲν τὴν βλέπουν. Ὁ λαὸς ζητεῖ διέξοδον, κουρασθεὶς ἀπὸ τὸν βενιζελισμὸν καὶ ἀντιβενιζελισμόν, ἀπὸ τὸν βασιλισμὸν καὶ δημοκρατισμόν. Θέλει νὰ ἡσυχάσῃ καὶ τὴν ἡσυχίαν θὰ τὴν δώσῃ ἡ ἀναλογική. Κατ’ ἐμέ, ἂν ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀναλογική, θὰ ἔχωμεν κατάπαυσιν τοῦ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ, διότι ἐμφύλιον σπαραγμὸν ἀποτελεῖ ἡ διαίρεσις, ἐνῷ μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν ὄχι μόνον δὲν θὰ θεραπευθῇ τὸ κακόν, ἀλλὰ θὰ ἐνταθῇ εἰς ὕψιστον βαθμὸν καὶ θὰ ἔχωμεν τοὺς καθεστωτικοὺς ἀγῶνας, ὅπως ἔχομεν τὰς ἐπαναστάσεις εἰς τὸ Μεξικόν. Θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι, ἂν κερδίσῃ ἡ παράταξις ἡ δημοκρατικὴ μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα, θὰ καταπαύσῃ ἡ διαίρεσις, ἐνῷ, ἂν νικήσῃ διὰ τῆς νίκης αὐτῆς θὰ προπαρασκευάσῃ μίαν μεγάλην ἧτταν διὰ τὴν μεθεπομένην ἐκλογήν· διότι μὲ τὴν νίκην αὐτὴν ὁ βενιζελισμὸς θὰ ἀποχαλινωθῇ εἰς τὴν διοίκησιν, ὅπως ἄλλως τε κάθε κόμμα ποὺ θὰ νικήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ φέρῃ τοιαύτην κακοδιοίκησιν εἰς τόσον μέγαν βαθμόν, ὥστε νὰ ἔχῃ ἀσφαλῆ τὴν ἧτταν εἰς τὰς μεθεπομένας ἐκλογάς. Ἀλλὰ τί χρεωστεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τὰς ἰδιοτροπίας τῆς Α ἢ τῆς Β παρατάξεως νὰ πληρώνῃ αὐτός; Εἰς τί ἔπταισεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ νὰ πάθῃ τὴν συμφορὰν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἡ ὁποία ἦτο καρπὸς τῆς διαιρέσεως καὶ μόνον τῆς διαιρέσεως. Τῷ 1917 εἶχον διαβάσει μίαν συνέντευξιν ποὺ εἶχε δώσει ἕνας πολιτευόμενος τῆς Ἰταλίας, ὁ Πρωθυπουργὸς Νίττι. Τὸν ἠρώτησαν δημοσιογράφοι περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, τὸν ἠρώτησαν ποῖος θὰ νικήσῃ καὶ ἀπήντησεν ὅτι θὰ νικήσουν τὰ Κράτη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἀνθέξουν οἱ μὴ στρατιωτικοί. Διότι τὴν νίκην εἰς τοὺς νεωτέρους πολέμους δὲν τὴν δίδει ὁ Στρατός, δὲν τὴν δίδει τὸ Μέτωπον, τὴν δίδουν τὰ μετόπισθεν. Δὲν εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Στρατὸς ὁ Ἑλληνικός, ποὺ ἡττήθη τόσον ἐπαίσχυντα, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τόσας νίκας ἐναντίον τοῦ ἐχθροῦ; Διατί, θὰ ἐρωτήσῃ κάθε λογικὸς ἄνθρωπος, ὁ Στρατὸς αὐτὸς ἔπαθε τόσον μεγίστας ἥττας; Δὲν εἶναι ὁ Στρατὸς ποὺ νικᾷ, εἶναι οἱ μὴ στρατευόμενοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δίδουν τὴν νίκην· διότι ἀναπτεροῦσι τὸ ἠθικὸν τοῦ Στρατοῦ, καὶ ὑπάρχουσι τὰ μέσα νὰ ἀναπτεροῦται τὸ αἴσθημα τοῦ στρατευομένου ἀπὸ τοὺς μὴ στρατευομένους. Αἱ ἐπιστολαὶ παίζουν τὸν μεγαλύτερον ρόλον εἰς τὴν ἧτταν ἢ τὴν νίκην τοῦ Στρατοῦ. Ὅταν τὰ γράμματα ποὺ φθάνουν ἀπὸ τοὺς συγγενεῖς τοῦ στρατιώτου ἀναπτερώνουν τὸ ἠθικόν του, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ὁ στρατευόμενος νὰ πολεμήσῃ καὶ νὰ νικήσῃ, ὅταν δὲ τοὐναντίον τῷ παρουσιάζουν τὴν δυστυχίαν τοῦ σπιτιοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ πετάξῃ τὸ ὅπλον καὶ νὰ ἀπεργήσῃ· διότι πραγματικῶς ἀπήργησεν ὁ Στρατὸς ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ, δὲν ἡττήθη, διότι ἔκαμε τὴν σκέψιν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ πολεμήσῃ καὶ νὰ φονευθῇ διὰ μίαν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία δοκιμάζει τὴν δυστυχίαν. Διὰ τοῦτο, ὁσάκις ὁ ἴδιος Στρατός, ὅταν εἶχεν ὄπισθεν μὴ στρατευομένους πολίτας ὁμονοοῦντας, μὴ διῃρημένους, ἐνίκα, εὐθὺς ὡς ὁ Στρατὸς αὐτὸς εἶχεν ὄπισθέν του πολίτας μὴ στρατευομένους διῃρημένους, ὁ ἴδιος ὁ Στρατὸς αὐτὸς ὑπεχώρησεν. Ἰδοὺ διατί νομίζω ὅτι ἡ ἀναλογικὴ ὄχι μόνον θὰ μᾶς δώσῃ ἓν δικαιότερον σύστημα, τὸ σχετικῶς δικαιότερον ὅλων τῶν συστημάτων—καὶ αὐτὸ εἶναι ὁμολογούμενον καθ’ ὅλον τὸν κόσμον—ἀλλὰ θὰ σώσῃ καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Τὸ ὅτι δὲν σώζεται ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὴν καταστροφὴν παρὰ μόνον μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, τοῦτο εἶναι πεποίθησις, καὶ διὰ τοῦτο, καὶ κακὸν ἂν εἶναι, γίνεται τὸ ἀναγκαῖον κακόν. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν, αὐτὸ τὸ μέγα ἐλάττωμα, ποὺ λέγουν οἱ ἀντίθετοι διὰ τὴν ἀναλογικήν, εἶναι πράγματι τόσον μέγα; Λοιπόν, ἐφόσον ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ, τὸ μόνον ἐπιχείρημα τῶν ὑποστηριζόντων τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα εἶναι ὅτι τὸ ἀναλογικὸν εἶναι μὲν δίκαιον σύστημα, ἀλλὰ δὲν δίδει βιώσιμον Κυβέρνησιν, δὲν φαντάζομαι δὲ νὰ ἀπομένῃ ἄλλο ὅπλον εἰς τὴν ὁπλοθήκην τῶν πολεμίων τῆς ἀναλογικῆς. Ἐγὼ νομίζω, τοὐναντίον, ὅτι θὰ δώσῃ περισσότερον βιώσιμον Κυβέρνησιν τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Καὶ ἰδοὺ διατί. Σήμερον, ὅπως γίνωνται αἱ Κυβερνήσεις, ἂν λάβῃ κανεὶς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις μετὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῆς Δημοκρατίας, τὸ πρωτεῦον ἐν αὐταῖς εἶναι ὁ συμβιβασμὸς πρὸς ὁμάδας προσώπων. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅταν ἔγιναν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1923 μετά τινας ἡμέρας ἦλθε κάποιος φίλος καὶ μὲ ἠρώτησε τί θὰ κάμωμεν ἡμεῖς οἱ ἀγροτικοί· τῷ ἀπήντησα ὅτι θὰ κρατήσωμεν τὴν ἀνεξάρτητον στάσιν μας. «Μὰ καλά», μοὶ εἶπεν αὐτός, «ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν θὰ κάμετε τίποτε, ἂν θὰ μείνηται ὡς ἀνεξάρτητος ὁμάς. Σήμερον αἱ Κυβερνήσεις εἶναι ζήτημα ἀριθμοῦ πληρεξουσίων. Τὰ Ὑπουργεῖα εἶναι δέκα, οἱ πληρεξούσιοι εἶναι τόσοι, συνεπῶς ἀναλογοῦν διὰ κάθε Ὑπουργεῖον τόσοι πληρεξούσιοι. Πρέπει λοιπὸν διὰ νὰ διεκδικήσῃ μία ὁμὰς ἓν Ὑπουργεῖον νὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον τόσους πληρεξουσίους. Λοιπόν, δεδομένου ὅτι δὲν εἶσθε τόσοι, ἐλᾶτε νὰ ἑνωθῶμεν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ διεκδικήσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν». Λοιπὸν αὐτὸ ἀκριβῶς μὲ ἔκαμε νὰ ἐννοήσω πῶς σχηματίζονται αἱ Κυβερνήσεις μὲ τὰ πρόσωπα, μὲ τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὁ χαλινὸς τοῦ πλειονοψηφικοῦ συστήματος, εἶναι μία συμμαχία ὁμάδων καὶ προσώπων ἐπὶ τῇ βάσει παζαρευμάτων ὡρισμένων. Ἐννοεῖ ὅμως ὁ καθένας ὅτι τὰ παζαρεύματα αὐτὰ δύνανται νὰ ἀνατραποῦν τὴν ἄλλην ἡμέραν καὶ τὴν ἑπομένην νὰ ἐξατμίσουν τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ μὲ τὴν ἀναλογικὴν θὰ ἔχωμεν ὁμάδας καὶ κόμματα μὲ ὡρισμένας ἀρχάς. Εἶναι ἡ συνέπεια τοῦ συστήματος. Φωνάζουν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ χρόνια πολλά, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκτήσωμεν κόμματα ἀρχῶν· λοιπὸν αὐτὰ τὰ κόμματα ἀρχῶν δὲν δύνανται νὰ γίνωσιν, ἂν δὲν ἀποκτήσωμεν τὴν ἀναλογικήν, ὅπως δὲν δύναται κανεὶς νὰ μάθῃ νὰ κολυμβᾷ, ἂν δὲν εἰσέλθῃ εἰς τὴν θάλασσαν. Λοιπὸν μὲ τὴν ἀναλογικὴν θὰ ἔχωμεν τὰς βιωσίμους Κυβερνήσεις, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν θὰ γίνῃ ὁ συνασπισμός, ἡ συμμαχία, καὶ ἐνῷ εἶναι εὔκολον ὁ συνασπισμὸς κομμάτων προσωπικῶν νὰ διαρρηχθῇ τὴν ἑπομένην διὰ προσωπικὰ ζητήματα, εἶναι πολὺ δύσκολον μία Κυβέρνησις νὰ τὰ χαλάσῃ τὴν ἑπομένην, χωρὶς νὰ παραβῶσιν ὡρισμένας ἀρχὰς τοῦ κόμματός των οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὴν καὶ νὰ ἐκτεθῶσιν ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων των. Βεβαίως αἱ Κυβερνήσεις αὐταὶ θὰ γίνωσι διὰ συνασπισμοῦ κομμάτων συγγενῶν· βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν μεταξὺ συντηρητικῶν καὶ κομμουνιστῶν· θὰ γίνουν μεταξὺ κομμάτων συγγενῶν. Βεβαίως, αὐτὸ τὸ ὁποῖον φοβοῦνται πολλοί, ὅτι θὰ ἔχωμεν Κυβέρνησιν ἀπὸ συνασπισμὸν κομμάτων μὴ συγγενῶν, αὐτὸ μὲ τὴν ἀναλογικὴν δὲν θὰ γίνῃ ποτέ, ἐνῷ μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν τὸ ἔχομεν, ὅρα καὶ Κυβέρνησιν Καφαντάρη–Μιχαλακοπούλου. Διὰ νὰ τελειώνωμεν: Εἶναι ἀνάγκη κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν, τὴν κρισιμωτέραν, κατ’ ἐμέ, ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις, κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν», εἶναι ἀνάγκη, λέγω, νὰ προσέξῃ, διότι εἰς τὰς χεῖράς μας κρατοῦμεν αὐτὴν τὴν καταστροφὴν τῆς Ἑλλάδος ἢ τὴν σωτηρίαν αὐτῆς. Καὶ πρέπει κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμὴν νὰ μὴ ἔχωμεν τίποτε ἄλλο ὑπ’ ὄψιν, οὔτε τὰ συμφέροντα τὰ ἰδιαίτερα τὰ κομματικά, τὰ ὁποῖα τυχὸν δύνανται νὰ παραβλαφθῶσιν ἀπὸ τὸ πλειονοψηφικὸν ἢ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, παρὰ μόνον ὅτι ἡ σωτηρία τῆς Πατρίδος εἶναι ὁ ὑπέρτατος νόμος. Ἡ μὴ καθιέρωσις τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος ἀσφαλῶς, ἀσφαλέστατα θὰ φέρῃ τὴν καταστροφήν, διότι θὰ ἐντείνῃ τὸν ὑπάρχοντα διχασμόν, καὶ τὴν καταστροφὴν θὰ τὴν πληρώσουν οἱ ὑπαίτιοι πολὺ ἀκριβά. Εὐτυχῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔλαβε μαθήματα ἀπὸ τὴν Ἐπανάστασιν. Μὴ φαντάζωνται οἱ πολιτευόμενοι, ἂς μὴ φανταζώμεθα ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὸ ἀνεύθυνον, ὅτι ὁ θάνατος ἐπὶ πολιτικῶν ἐγκλημάτων δὲν ὑπάρχει. Ὁ λαὸς ἔλαβε μάθημα ἀπὸ τὴν Ἐπανάστασιν, ὅτι ὀφείλει νὰ θανατώνῃ τοὺς πολιτικοὺς ὅταν καταστρέφουν τὴν Χώραν. Καὶ ὅπως ἐθανάτωσε τοὺς πολιτικοὺς ἐκείνους, δὲν θὰ διστάσῃ, εἰς δευτέραν καταστροφὴν νὰ ἀναζητήσῃ καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ἀνεύρῃ τοὺς ὑπαιτίους, καὶ οἱ ὑπαίτιοι θὰ εἴμεθα ἡμεῖς, ὅσοι θὰ καταψηφίσωμεν τὴν ἀναλογικήν. Θὰ ἀναζητήσῃ νὰ εὕρῃ βαθύτερα πλέον τὰ αἴτια καὶ θὰ ἴδῃ ὅτι ἔπαθε νέαν συμφορὰν μεγαλυτέραν τῆς πρώτης, διότι ἀφήσαμεν τὸν λαὸν εἰς τὴν διαίρεσιν καὶ ὅτι ὑπαίτιοι τῆς διαιρέσεως θὰ εἶναι ὅσοι ἀντέδρασαν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μόνου μέσου τὸ ὁποῖον θὰ τερματίσῃ τὸν διχασμόν. Ἂν ἄλλοι συνάδελφοι γνωρίζουν ἄλλο μέσον, ἂς τὸ φέρουν νὰ τὸ συζητήσωμεν· ἴσως νὰ πλανώμεθα ἡμεῖς διαβλέποντες ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλο μέσον παρὰ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Καθ’ ἡμᾶς οὐδεμία ἄλλη δύναμις ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ θαῦμα, νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὰς δύο παρατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι προϊὸν τοῦ πλειονοψηφικοῦ συστήματος.

§233Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ὥστε ἡ μέθοδος πταίει καὶ ὄχι ὁ λαός.

§234Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ὅλα τὰ πράγματα εἶναι μέθοδος. Θὰ ἤθελον ὡς τελευταῖον νὰ ἔλεγον ὅτι, ἐπειδὴ ἀπὸ μίαν συζήτησιν εἶδον ὅτι οἱ περισσότεροι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπέκρουσαν τὴν ἀναλογικὴν παρουσιάζουν τὸ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποκύψουν εἰς τὴν τυραννίαν τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, μένω κατάπληκτος πρὸ τοιούτων ἀντιρρήσεων, διότι δὲν εἶδον οὐδαμοῦ εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅτι ἐπιβάλλει τὴν θέλησίν του ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος εἰς τὰς ὑποδείξεις τῶν ὑποψηφίων. Ἄν εἴχομεν ἀναλογικὸν σύστημα, ὅπως εἶναι εἰς ἄλλα Κράτη, ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα τὴν σειρὰν τῆς ἐπιτυχίας τῶν ὑποψηφίων ὁρίζει τὸ κόμμα, μάλιστα, θὰ ἐννοοῦσα τὴν τυραννίαν αὐτὴν τῶν κομμάτων, τοῦ νὰ ὁρίζουν αὐτὰ ποία θὰ εἶναι ἡ σειρὰ τῆς ἐπιτυχίας καὶ ὄχι ὁ λαός. Ἀλλ’ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν, τοὐναντίον ἀφίνεται εἰς τὸν λαόν, εἰς τὸν ἐκλογέα νὰ καθορίσῃ τὴν σειρὰν τῆς ἐπιτυχίας. Δὲν βλέπω ποῦ θὰ εἶναι ἐκείνη ἡ τυραννία τῶν κομμάτων.

§235Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Ὁ σταυρὸς εἶναι ἀκριβῶς διὰ νὰ μεταβάλῃ τὴν τάξιν.

§236Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ· διότι αὐτὸ θὰ τὸ κρίνῃ ὁ ὁλικὸς ἀριθμὸς τῶν ψήφων τοῦ κόμματος.

§237Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Ἀναγινώσκει). «... τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος ἢ τῆς διευθυνούσης Ἐπιτροπῆς».

§238Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Διὰ τὸν συνδυασμόν, ὄχι διὰ τὴν πλειονοψηφίαν. Ἀλλὰ σήμερον μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν ποῖος ὁρίζει τὰ πρόσωπα τῶν συνδυασμῶν; Δὲν τὰ ὁρίζει ὁ ἀρχηγός; Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἀντιρρήσεων τῶν ἐσωκοινοβουλευτικῶν, ἔχομεν καὶ τὰς ἀντιρρήσεις τὰς ἐξωκοινοβουλευτικάς. Αὐτὰς ἐγὼ τὰς ἐννοῶ, διότι πράγματι μὲ τὸ ἀναλογικὸν θὰ ἔχωμεν σχηματισμὸν περισσοτέρων κομμάτων ἀπὸ τὰ ἤδη ὑπάρχοντα, καὶ βέβαια αὐτὰ τὰ νέα κόμματα, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, θὰ γίνουν ἐκ τῶν κομμάτων τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν καὶ ἐννοῶ τὰς ἀντιρρήσεις τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα φθάνουν καὶ μέχρι τοῦ σημείου νὰ δηλώνουν ἀποχὴν ἀπὸ τοῦδε, ἀποχὴν ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, μόνον δὲ τὸ Κόμμα τῶν Ἐλευθεροφρόνων ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ ἀπόσχῃ. Διατί; Διότι αὐτὸ ἀκριβῶς, ὅπως ἐξήγησα πρίν, ἔχον κάποιαν ὀντότητα, ἔχει ἐλπίδας ὅτι θὰ κερδίσῃ ἀρκετὸν ἀριθμὸν ἑδρῶν μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ἐνῷ τὰ ἄλλα εἶναι ἀδύνατον νὰ συγκεντρώσουν ἀριθμὸν ψήφων διὰ νὰ καταλάβουν ἕδρας. Ἀλλ’ ἡ ἀποχὴ ἐκείνων θὰ γίνῃ πράγματι; Φρονῶ ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, διότι δὲν θὰ ἔχουν τὴν ἀνάγκην τῶν ἐπιτελῶν τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν κομμάτων οἱ διάφοροι ὀπαδοί των καὶ θὰ σχηματίζουν νέα κόμματα καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἔχωμεν τὸ μέγα ἀγαθόν, ὅτι, ὅπως ἀπὸ τὴν παράταξιν τὴν βενιζελικὴν θὰ προέλθουν νέα κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ὑγιέστερα τῶν παλαιῶν, θὰ ἔχωμεν ἐπίσης τὸ καλὸν ὅτι καὶ ἀπὸ τὴν ἀντίθετον παράταξιν θὰ προέλθουν νέα κόμματα μὲ νέα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἀπείρως ὑγιέστερα ἀπὸ τὰ παλαιά. Ἄν πραγματικῶς ἀπόσχουν μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα οἱ ἐξωκοινοβουλευτικοί, ἀσφαλῶς ἡ ἀποχὴ αὐτὴ θὰ σημάνῃ τὴν πολιτικὴν ἐξουθένωσίν των καὶ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς, ἐνῷ, ἂν ἀπόσχουν μὲ τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα, θὰ δύνανται νὰ ἰσχυρισθοῦν ὅτι ἀπέσχον λόγῳ τῶν νοθειῶν τὰς ὁποίας προπαρεσκεύασε τὸ κρατοῦν κόμμα, εἰς τὰς ὁποίας νοθείας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντεπεξέλθουν. Ὅταν δηλώσουν ὅτι ἀπέχουν τῶν ἐκλογῶν, διότι ἡ κρατοῦσα πολιτικὴ μερὶς καθιεροῖ τὴν ἀναλογικήν, οἱ ξένοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δοκιμάσει καὶ ἠξεύρουν τὴν ἀναλογικήν, δὲν θὰ τοὺς πιστεύσουν. Αὐτὴ εἶναι, κατ’ ἐμὲ, ἡ μόνη ἀπάντησις ποὺ θὰ δώσουν οἱ ξένοι, διότι θὰ τοῖς εἴπωσιν: «Ἐφόσον γνωρίζομεν — καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς τὸ τονίσητε σεῖς, διότι ἠξεύρομεν τὸ ἀναλογικὸν σύστημα πρότερον ἀπὸ σᾶς — ἐφόσον γνωρίζομεν ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα εἶναι τὸ δικαιότερον τῶν συστημάτων, ὅτι ἀκριβῶς μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν νοθεῖαι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάζεσθε καὶ νὰ λέγητε ὅτι ἀπέχετε διότι καθιερώθη τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ἐνῷ ἔπρεπεν αὐτὸ νὰ σᾶς ἐνθαρρύνῃ, διότι θὰ σᾶς ἐπροστάτευεν ἀπὸ πᾶσαν νοθείαν;» Θὰ κάμουν λοιπὸν τὰ ἀποκαλυπτήριά των ἂν κάμουν ἀποχὴν μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἂν τὸ ἀναλογικὸν εἶναι ἓν σύστημα δίκαιον ἢ ὄχι καὶ κατὰ πόσον δύνανται νὰ γίνωσι νοθεῖαι μὲ τὴν ἀναλογικὴν ἐκλογήν. (Χειροκροτήματα).

§239Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω, λόγῳ τοῦ κατεπείγοντος, σχέδιον ψηφίσματος «περὶ θέσεως εἰς πλήρη ἐφαρμογὴν ἐν τῷ νομῷ Σάμου τοῦ νόμου ΔΣΘʹ περὶ καταστάσεως πολιορκίας». Παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ νὰ ἐγγραφῇ πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§240ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ θὰ ἐγγραφῇ πρῶτον ἐν τῇ αὐριανῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§242Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἂν ὑπάρχῃ περίπτωσις νὰ δραπετεύσωσιν οἱ Γιαγιάδες μὲ ξένον διαβατήριον.

§243Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ζητήσωσι νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὰς ἐν Σάμῳ Ἀρχὰς διὰ νὰ ἀναθεωρήσωσι τὰ διαβατήριά των καὶ νὰ ἀναχωρήσωσι.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λεονάρδος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§245Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, κατὰ τὴν λῆξιν τῆς ἀπογευματινῆς συνεδριάσεως ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» λέγοντα ὅτι ἔπρεπε τὰ νομοσχέδια νὰ ἀκολουθήσωσι τὴν σειράν των. Κατὰ τὴν λύσιν τῆς ἀπογευματινῆς συνεδριάσεως ἐφρόνουν ὅτι ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς νυκτερινῆς συνεδριάσεως θὰ ἐπηκολούθει ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὅλως ὅμως παραδόξως, ἴσως διότι δὲν ἦτο ἐπαρκὴς ἀριθμὸς πληρεξουσίων διὰ νὰ ἀκουσθῶσιν οἱ ῥήτορες, ἤρξατο ἡ νομοθετικὴ ἐργασία. Πρώτη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Νομοθετικῇ Διατάξει ἦτο ἐγγεγραμμένη πρότασις νόμου, κατατεθεῖσα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, πρὸ 20 ἡμερῶν, ὑπ’ ἐμοῦ, ἀφορῶσα τὴν συγχώνευσιν τῶν δύο ταμείων τῆς πόλεως Μεσολογγίου, τοῦ λιμενικοῦ ταμείου καὶ τοῦ ταμείου τῆς ἐξυγιάνσεως διὰ τὴν κατασκευὴν λιμένος ἐν Μεσολογγίῳ. Σταματῶ ἕως ἐδῶ. Ὅταν εἰσῆλθον ἐντὸς τῆς αἰθούσης, ἐνῷ, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, δὲν εὑρίσκομαι εἰς μεγάλην ἐπικοινωνίαν μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, μοὶ ἔκαμε τρυφερὰν χειραψίαν καὶ μοὶ εἶπε νὰ μὴ ἀνησυχῶ. Ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν εἶπον «ἀφήσατε τὰς δημοκοπίας».

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ προσοχὴν εἰς τὰς φράσεις σας.

§247Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Λέγω, κ. Πρόεδρε, ὅ,τι ἐλέχθη. Ἀναμφισβητήτως καὶ ἡ ἔκφρασίς μου καὶ ὁ τόνος τῆς φωνῆς μου θὰ ἔκαμαν τὴν Συνέλευσιν νὰ μὲ παρεξηγήσῃ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξηγηθῶ. Πρὸ 25 ἡμερῶν, κύριοι πληρεξούσιοι, μία Ἐπιτροπὴ συγκειμένη ἐκ τοῦ δημάρχου τῆς πόλεως Μεσολογγίου καὶ ἐξ ἀντιπροσώπων τῶν Σωματείων ἐπεσκέφθη τοὺς κυρίους ἀρχηγοὺς τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει κομμάτων. Ἐπεσκέφθη τὸν ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, εἰς ἣν ἐπίσκεψιν παρέστην καὶ ἐγώ, καὶ ἐζήτησε τὴν συνδρομὴν αὐτοῦ διὰ τὴν συγχώνευσιν τῶν δύο ταμείων. Ἐπεσκέφθη τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ὅστις ἐξέφρασε τὴν γνώμην ὅτι δὲν θὰ ἐξετέλει τὸ καθῆκόν του ὁ πληρεξούσιος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀντενήργει εἰς μίαν τοιαύτην πρότασιν. Ἐπεσκέφθη τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος συνηγόρησεν ὑπὲρ τῆς συγχωνεύσεως τῶν δύο ταμείων. Ἐπίσης ἐπεσκέφθη τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐπαναστατικῆς Ὁμάδος κ. Σ. Γονατᾶν, ὡς καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος διεβεβαίωσε τὸν δήμαρχον τῆς πόλεως ὅτι δὲν ἔχει ἀντίθετον γνώμην καὶ ὅτι εἶναι τελειωμένον τὸ ζήτημα. Κατόπιν τῶν γνωμῶν τούτων ἐσκέφθην νὰ συντάξω μίαν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Λουπινᾶς τὴν συνέταξε μετὰ τοῦ διευθυντοῦ τῶν λιμενικῶν ἔργων, ἀντίγραφον δὲ τῆς προτάσεως νόμου ἐκράτησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Τὴν πρότασιν ταύτην κατέθεσα μετὰ τοῦ κ. Καρασεβδᾶ πρὸ 20 ἡμερῶν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, παρ’ ἧς ἐζητήσαμεν τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς. Οἱ κ.κ. πληρεξούσιοι ἐχειροκρότησαν καὶ πολλοὶ ἐζήτησαν τὴν παραπομπήν της εἰς Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς. Κατωρθώσαμεν ἡ Συνέλευσις, πολλοὶ πληρεξούσιοι, πλὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπουσιάζοντος, νὰ ἐξοικονομήσωμεν μίαν θέσιν διὰ τὴν πρότασιν νόμου ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει· ἐτέθη τρίτη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Μόλις τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐτέθη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ψηφισθῇ, Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως συνέταξεν ἐπιτροχάδην ἕτερον νομοσχέδιον καὶ τὸ ἔφερεν ἀπόψε καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ διὰ νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ψήφισιν. Καὶ διατί νομίζετε; Ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ἡ πρότασις νόμου, ἡ ὁποία βεβαίως ἦτο ὁλόκληρος φιλοσοφία, ἀφεώρα τὴν συγχώνευσιν τῶν δύο ταμείων, τοῦ λιμενικοῦ καὶ τοῦ ταμείου τῆς ἐξυγιάνσεως, διὰ νὰ τεθῶσιν αἱ πρόσοδοι αὐτῶν ὑπέγγυοι εἰς τὴν Τράπεζαν, παρ’ ἧς νὰ λάβωσι δάνειον καὶ κατασκευασθῇ ὁ λιμήν. Αὐτὰ τὰ ἐδημιούργησεν ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ὑφιστάμενος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἔσπευσαν δέ, ἀφοῦ ἐγὼ εἰδοποίησα τὴν πόλιν τοῦ Μεσολογγίου περὶ τῶν τεκταινομένων, νὰ εἴπωσιν ὅτι τὸ νομοθέτημα κακῶς συνετάχθη ὑπὸ τοῦ πληρεξουσίου Λεονάρδου, ὅτι δὲν τὸ δέχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔφερε νέον νομοθέτημα διὰ νὰ παραστήσῃ ὅτι ὁ Λεονάρδος δὲν συνέταξε καλῶς τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅτι δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις κατέθεσεν ἄλλο νομοσχέδιον. Ἂν σᾶς ἀναγνώσω, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἀντιγραφὴ τοῦ προηγουμένου.

§248Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ νόμος περὶ πνευματικῆς ἰδιοκτησίας δὲν ἰσχύει ἐδῶ.

§249Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου — καὶ δὲν πταίω ἐγὼ ἂν ἀπουσίαζον — συνήντησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸν ὁποῖον εἶπον ὅτι ἔχω σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο κάποιαν κακὴν προαίσθησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ καθησύχασεν, ἀλλ’ ὅταν ἔφθασα εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀντελήφθην ὅτι πράγματι ἐγένετο δημοκοπία εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς τοὺς πληρεξουσίους καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον διαμαρτύρομαι. Παρακαλῶ νὰ ψηφίσῃ ἡ Συνέλευσις τὴν πρότασιν νόμου ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν πόλιν τοῦ Μεσολογγίου καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δύναται, ἂν θέλῃ, νὰ φέρῃ τροπολογίας. Δὲν φρονῶ ὅτι ἔχω ἄδικον.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναί, ἀλλὰ ὁ Κανονισμὸς δὲν παραβιάζεται.

§251Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διετυπώθη ἡ εὐχὴ τῆς πόλεως Μεσολογγίου ὅπως μεταρρυθμισθῇ εἰς νόμος διὰ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Μεσολογγίου καὶ ἐξυγιάνσεως συνδυασθῶσιν ὅπως διὰ κοινῆς προσπαθείας ἐκτελέσωσιν ἔργα. Ἐδήλωσα ὅτι εἶμαι προθυμότατος νὰ συντάξω σχετικὸν νομοσχέδιον καὶ ἱκανοποιηθῇ ἡ εὐχὴ τῆς πόλεως Μεσολογγίου. Ὁ κ. Λεονάρδος ὑπέβαλε πρότασιν νόμου, ἀλλ’ οὔτε μὲ τὴν ἔφερε κἂν νὰ τὴν ἴδω.

§252ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν εἶχεν ὑποχρέωσιν.

§253Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπειδὴ ἡ πρότασις αὐτὴ νόμου δὲν μοὶ ἦτο γνωστή, ἐγὼ συνέταξα νομοσχέδιον σχετικόν, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλα ἀπόψε πρὸς ψήφισιν.

§254Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἄλλο πρᾶγμα αὐτό.

§255Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκ Μεσολογγίου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας δὲν εἶπε νὰ καταθέσῃ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὅτι ἔχει ἕτερον νομοσχέδιον περὶ λιμενικῶν ταμείων. Εἶπον δὲ τότε ὅτι εἶναι περιττόν, διότι πιθανὸν τὸ νομοσχέδιόν σας νὰ μὴ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Μοὶ εἶπε δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν ἔχει ἀντίρρησιν. Λοιπὸν κατόπιν τούτου μετέβην μετὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ καὶ παρεκάλεσα τὸν ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας νὰ συντάξῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἐκρατήθη δὲ ἀντίγραφον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Συγκοινωνίας τῆς προτάσεως νόμου τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον.

§256Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ οὔτε τὸ ἐνδιαφέρον ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως οὔτε τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι κοινὸν τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὸ Μεσολόγγιον, καί, ἂν ἡ Κυβέρνησις υἱοθέτησε τὴν πρότασιν αὐτὴν τὴν ὑποβληθεῖσαν ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς, διατί θέλετε νὰ φαίνεται αὐτὴ ἡ διάκρισις μεταξὺ τῶν πληρεξουσίων τῆς Αἰτωλοακαρνανίας, ἀφοῦ ἡ πρωτοβουλία ἀναμφισβητήτως ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ ἔργον θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πρωτοβουλίας; Ἂν πρόκειται συντελουμένου τοῦ ἔργου νὰ φιλονεικῶμεν ἐδῶ διὰ τὴν τιμὴν ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς ἕκαστον τῶν συναδέλφων τὸ στάδιον, νομίζω εἶναι τοσοῦτον ἀκατάλληλον διὰ τοιαύτας συζητήσεις, ὥστε θὰ παρεκάλουν νὰ ἀφήσητε αὐτὴν τὴν συζήτησιν. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἔχω γνῶσιν ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων’ τὰ ἀκούω αὐτὴν τὴν στιγμήν. Μοὶ εἶναι ἀπολύτως ἀδιάφορον ἂν τὸ ἔργον αὐτὸ τὸ χρήσιμον θὰ συντελεσθῇ συνεπείᾳ προτάσεως ὑμῶν ἢ συνεπείᾳ νομοσχεδίου. Τὸ ἐνδιαφέρον εἶναι νὰ γίνουν τὰ ἔργα.

§257Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Θὰ εἴχατε δίκαιον, ἂν ἐγὼ πρὸ 20 ἡμερῶν δὲν ὑπέβαλον πρότασιν.

§258Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχω νὰ εἴπω δύο λέξεις, διότι ἀνεμίχθην καὶ ἐγώ. Πραγματικῶς ἠρωτήθην διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον εἶναι ἐντελῶς τοπικῶν ἀναγκῶν καὶ κατὰ κοινὴν σχεδὸν συνήθειαν ὅλα αὐτὰ τὰ τοπικῶν ἀναγκῶν νομοσχέδια ὑποβάλλονται ἀπὸ πληρεξουσίους. Καὶ ἐγὼ ὑπέβαλον πρὸ μηνῶν μίαν πρότασιν νόμου, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ καὶ δὲν ἠκούσθη καμμία διαμαρτυρία. Καὶ ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Φλωρίνης....

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὸν Κανονισμόν;

§260Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ὑπέβαλε καὶ αὐτὸς πρότασιν νόμου χωρὶς νὰ ἀμφισβητηθῇ ἀπὸ κανένα τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς πρωτοβουλίας εἰς ἕνα πληρεξούσιον, ἐπιθυμοῦντα νὰ λύσῃ τοπικὰ συμφέροντα τῆς περιφερείας του....

§261ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ νὰ καταναλίσωμεν....

§262Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ κατανάλωσις, φίλτατε, δὲν εἶναι κακόν, ὅταν ἐξυπηρετῇ πραγματικὰ τοπικὰ συμφέροντα. Ἀλλ’ ὅπως καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, ἀποδεικνύεται ὅτι ἐκ μέρους τῶν κ. κ. πληρεξουσίων Μεσολογγίου καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει σύμπτωσις ἰδεῶν.

§263Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σήμερον ἀκριβῶς ἦλθον δύο συνάδελφοι, οἱ κ. κ. Πετρίδης καὶ Ἀναγνωστόπουλος, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον πρότασιν νόμου. Τοῖς εἶπον ὅτι διὰ νὰ τὴν φέρητε τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ νὰ τὴν συζητήσωμεν εἶναι βέβαια δικαίωμα ἰδικόν σας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ ἡ ὑπηρεσία καὶ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μὴ λάβωσι γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἂν αἰφνιδίως ἔλθῃ ἡ πρότασις νόμου πρὸς συζήτησιν, εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην καὶ νὰ πολεμήσῃ τὴν πρότασιν.

§264ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν εἶναι αἰφνιδίως ὅταν γράφηται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§265Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι ὀρθότερον νὰ λάβῃ προηγουμένως γνῶσιν ὁ Ὑπουργὸς καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασιν νόμου;

§266Α. ΑΚΡΙΔΑΣ. Διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ, ἐζήτησα καὶ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως. Σᾶς βεβαιῶ δὲ ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου ὅτι δὲν εἶχον ἰδεῖ ἂν ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἄλλο νομοσχέδιον. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι εἶχεν ὑποβληθῆ ἀπὸ τὸν κ. Λεονάρδον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Καρασεβδᾶν πρότασις νόμου καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς ἤθελον νὰ ὁμιλήσω. Ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν ἐπειδὴ ἀπουσίαζον οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν καὶ ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις ἐκείνην τὴν ὥραν. Δι’ αὐτὸ ἀνεβλήθη. Ἀπορῶ πῶς ἐγεννήθη τὸ ζήτημα.

§267Ν. ΧΡΥΣΟΓΕΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐζήτησα ἀναβολὴν δηλώσας ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑπέβαλε νομοσχέδιον καὶ καλὸν θὰ ἦτο νὰ συζητηθῇ ἡ ὑπόθεσις, ἐπειδὴ ὅλοι μας ἔχομεν συμφέρον ἵνα συνδυαζομένων ἀμφοτέρων τῶν προτάσεων καταλήξωμεν εἰς ἓν καλύτερον συμπέρασμα ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῆς πόλεως.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε τὸ ζήτημα. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Μανωλόπουλος ἐπὶ τοῦ «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν» σχεδίου νόμου.

§269Ν. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προσπαθήσω, κύριοι, νὰ μὴ ἐπαναλάβω τίποτε ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν μέχρι τοῦδε περὶ τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν νομοθετήματος τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως. Ἂν ἤθελον θίξει κανὲν σημεῖον ἐξ ὅσων διεπραγματεύθησαν προλαλήσαντες ρήτορες, τοῦτο θέλω τὸ πράξει οὐχὶ πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν λεχθέντων, ἀλλ’ ἵνα ὑποστηρίξω σκέψεις ἰδίας, αὐτοτελεῖς, διότι γνωρίζω καλῶς ὅτι ὁ χειρότερος κριτὴς τῶν λεγομένων, ἀλλὰ καὶ τοῦ λέγοντος εἶναι ὁ κουρασμένος ἀκροατής. Θὰ προσπαθήσω νὰ μὴ ἐμπέσω εἰς τοιούτους κριτάς. Τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν τῆς Συνελεύσεως ὁ ἔντιμος ἐξ Ἠλείας πολιτευτὴς κ. Ἀναστασίου διετύπωσε μίαν ἄποψιν. Ὑποθέτω, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι ἡ σκέψις αὕτη εἶναι καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀφετηρία εἰς τὴν ἀκολουθίαν τῶν ἄλλων ἡμῶν σκέψεων. Ἔλεγεν ὁ κ. Ἀναστασίου χωρὶς ἀτυχῶς νὰ δυνηθῇ ἐν πληρότητι νὰ διατυπώσῃ τὰς ἰδέας αὑτοῦ λόγῳ τῆς σπουδῆς τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, ὅτι προκειμένου ἡ Συνέλευσις νὰ λάβῃ ἀποφάσεις καὶ νὰ δώσῃ ψῆφον ἐπὶ τοῦ νομοθετήματος τούτου ἔδει πρὸ παντὸς νὰ ἐρωτηθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, νὰ εἶναι προεγνωσμένη ἡ γνώμη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μήπως πρόκειται, κύριοι, περὶ νομοθετήματος κακῆς σημασίας, περὶ νομοθετήματος ἐκ τῆς πληθώρας ἐκείνων, τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην ψηφίζει ἡ Συνέλευσις αὕτη καὶ ὅλαι αἱ Βουλαὶ αἱ Νομοθετικαί; Μήπως πρόκειται, κύριοι, περὶ τεχνικῆς μεταρρυθμίσεως τῶν εἰσαγομένων θεσμίων, θεσμίων διὰ τῶν ὁποίων διαδηλοῦται ἡ λαϊκὴ βούλησις; Δὲν εἶναι κατάφορον, κύριοι, ὅτι πρόκειται περὶ μεταρρυθμίσεως ἀφορώσης αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς λαϊκῆς ἐκπροσωπήσεως; Προκειμένου περὶ μεταρρυθμίσεως τόσον σοβαρᾶς, περὶ μεταρρυθμίσεως εἰς τὴν ὁποίαν θὰ κληθῇ ὁ λαὸς νὰ μεταβάλῃ ψυχὴν καὶ συνείδησιν ἐν πολιτεύμασι δικαίοις, φρονεῖτε ὅτι ὑπάρχει ἡ παθολόγος παρασκευή, ἵνα ἡ Συνέλευσις λάβῃ τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ τοιοῦτον νομοθέτημα; Οὔτε αἱ συνελεύσεις αἱ συντακτικαὶ οὔτε Βουλαὶ νομοθετικαὶ ἐδημιούργησαν τοιοῦτον δίκαιον. Δὲν εἶναι δίκαιον οἱονδήποτε Σῶμα καλούμενον νὰ νομοθετῇ. Τὸ δίκαιον ὑπάρχει ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει, ἐν τῇ λαϊκῇ ψυχῇ, εἶναι αὐτὸ Νομοθετικὸν Σῶμα καλούμενον μόνον νὰ κυρώσῃ, ἀλλ’ ὄχι νὰ κυρώσῃ, νὰ διατυπώσῃ μᾶλλον ὅτι ὑπάρχει ἐν τῇ λαϊκῇ ψυχῇ ὡς δίκαιον. Γνωρίζετε, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι δὲν εἶναί τι εὐχερὲς ἵνα μεταβάλλεται ἡ λαϊκὴ συνείδησις, ἡ λαϊκὴ ψυχή, προκειμένου περὶ δικαίων εἰς τὰ ὁποῖα ἐπίστευσαν ἐπὶ χρόνον μακρόν. Ὁσονδήποτε τὸ νεαρὸν δίκαιον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται ὑπὸ νέαν μορφήν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι κατὰ βάσιν καλόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀλλαγὴ τῆς συνειδήσεως τῆς λαϊκῆς. Εἶναι ἀνάγκη προεργασίας πολλῆς, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντικαταστήσωσιν οὔτε σοφαὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀγορεύσεις οὔτε μελέται σοφώτεραι οὔτε ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προταχθοῦν. Εἰς ἀποδοχὴν τοῦ νεαροῦ νομοθετήματος προσετέθη ἡ ἀρχὴ αὕτη τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως, ἡ ἄλλοτε ποτὲ ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ προγράμματι τοῦ φιλελευθέρου κόμματος, τοῦ ὁποίου ἡγεῖτο ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος, ὅστις κακῇ τῆς Ἑλλάδος μοίρᾳ εὑρίσκεται ἤδη μακρὰν τοῦ πατρῴου ἐδάφους. Φρονεῖτε ὅμως, κύριοι, ὅτι ἡ ἀναγραφὴ μιᾶς ἀρχῆς πολιτικῆς ἐν προγράμματί τινι πολιτικῷ εἶναι προπαρασκευὴ ἐπαρκὴς ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφον ἑνὸς Σώματος Νομοθετικοῦ πρὸς μεταλλαγὴν τῆς ὑπαρχούσης νομοθεσίας; Ἀνεγράφησαν ἐν σοφοῖς πολιτικοῖς προγράμμασι τόσαι καὶ τόσαι πολιτικαὶ ἀρχαί. Ἐκ τούτου δὲν πρόκειται ὅτι αἱ ἀρχαὶ αἱ ἀναγραφεῖσαι ἐν τοῖς πολιτικοῖς προγράμμασι μετεβλήθησαν, μετουσιώθησαν καὶ εἰς νόμους. Ἂν ἠθέλατε νὰ ἀνατρέξητε εἰς τὴν Ἱστορίαν, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως ἀναγράφεται ἀπὸ χρόνων μακρῶν ἐν τοῖς πολιτικοῖς προγράμμασι, θὰ ἴδητε ὅτι νομοσχέδια πολλὰ εἰσήγοντο ἐν τοῖς Νομοθετικοῖς Σώμασι, συζητήσεις μακραὶ ἐγένοντο καὶ ἡ κατάληξις ἦτο ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὅπως τὰ Νομοθετικὰ Σώματα ἀπόσχουν ἀπὸ τὴν λῆψιν ἀποφάσεων. Ἐν τῇ γενετείρᾳ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τῇ Ἀγγλίᾳ, ἀναγνωρίζουσιν οἱ ὑπερασπισταὶ τοῦ θεσμοῦ ὅτι κατεβλήθησαν προσπάθειαι ὅπως εἰσαχθῇ καὶ ἐκεῖ ἀπὸ τοῦ 1907 τὸ νομοσχέδιον Μποὺλ Ροσέλ, προσεπάθησαν ἔν τινι δειλῷ μέτρῳ νὰ εἰσαχθῇ ὁ θεσμὸς οὗτος ἐν Ἀγγλίᾳ. Δὲν ἀπετολμήθη τι γενικώτερον. Ἐν Γαλλίᾳ ἡ θεωρία ἡ διδασκομένη εἶναι εὐρεῖα, πολύτιμος, τεραστία. Αἱ συζητήσεις ἐν τοῖς Νομοθετικοῖς Σώμασι τῆς Γαλλίας εἶναι μακραὶ καὶ ἐν αὐταῖς εἰσήχθη ἐπ’ ἐσχάτων σύστημά τι μικτόν, δειλὸν σύστημα, εἰσήγαγον ἀρχάς τινὰς ἐκ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως. Μετὰ ταῦτα καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἀκούονται πολλαὶ γνῶμαι ἔγκυροι ἀνδρῶν πολιτικῶν πεπειραμένων, ἀνδρῶν ὁδηγησάντων τὴν Γαλλίαν εἰς τὴν δόξαν, καταφερομένων ἰσχυρῶς κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ θεσμοῦ τούτου. Εἶναι ἡ τύχη τῶν νομοθετημάτων τῶν οὑτωσὶ ἀπαρασκεύως εἰσαγομένων. Μὴ πιστεύσητε ποτὲ ὅτι τὸ νομοθέτημα τοῦτο, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ συναγάγῃ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως ταύτης, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ζήσῃ ἐπὶ μακρόν. Ἡ ἐλαφροτέρα καταδίκη, ἡ ὁποία τὸ ἀναμένει, θὰ ἦτο ὁ ταχὺς αὐτοῦ θάνατος, ἡ δὲ βαρυτέρα καταδίκη του θὰ ἦτο ὅπως ὑπὸ τὰ ἐρείπια του—φοβοῦμαι πολὺ—ταφῶσιν οἱ γεννήτορες αὐτοῦ. Ἐλέχθη μετὰ κύρους, ἐλέχθη χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ τις τὴν βασιμότητα τοῦ δόγματος, ὅτι τὰ Νομοθετικὰ Σώματα δὲν εἶναι Ἀκαδημίαι πολιτικαί, εἰς τὰς ὁποίας δύνανται νὰ ἀναπτυχθῶσι θεωρήματα. Ἐλέχθη ὅτι τὰ Νομοθετικὰ Σώματα δὲν ἔχουσι νὰ ἀποβλέπωσι εἰμὴ μόνον εἰς τὴν ὠφελιμότητα, τὴν ὁποίαν ἐνδεικνύει καὶ ἐπιβάλλει ἡ τῶν πραγμάτων ἐπιβολή. Θὰ ἠδύνατό τις πολλὰ καὶ μακρὰ νὰ εἴπῃ προκειμένου περὶ τῆς βασιμότητος τοῦ θεωρήματος τούτου. Πιστεύσατε ὅτι δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὅστις κατ’ ἀρχὴν ἤθελεν ἀποκρούσει τὴν δικαιολογητικὴν βάσιν τοῦ νομοθετήματος. Πιστεύω εἰς αὐτό, πιστεύω εἰς τὴν βάσιν τὴν δικαιολογητικὴν τοῦ νομοθετήματος, πιστεύω ὅμως καί τι ἄλλο· πιστεύω ὅτι δὲν συντρέχουσι παρ’ ἡμῖν αἱ προϋποθέσεις αἱ ἀπαραίτητοι, αἵτινες ἠδύναντο νὰ ἐπιβάλωσι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοθετήματος τούτου ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως. Δὲν συντρέχουσιν αἱ προϋποθέσεις αἱ ἀπαραίτητοι, διότι τοιοῦτον ψηφίζουσα νόμον ἡ Συνέλευσις δὲν θὰ ἀποδώσῃ ὅ,τι ὑπάρχει ἐν τῇ λαϊκῇ ψυχῇ. Δὲν ἐγνώρισε μέχρι τινὸς τοιοῦτόν τι δίκαιον ἡ λαϊκὴ ψυχή. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ὠφελιμότητος γενόμενον τὸ νομοθέτημα, τίνα πλεονεκτήματα ἐμφανίζει. Τὸ εἶπον οἱ ὑπέρμαχοι τοῦ θεσμοῦ τούτου. Ἡ εἰσαγωγὴ αὐτοῦ παρ’ ἡμῖν θὰ γαληνεύσῃ τὰ ὀξέα παρ’ ἡμῖν πολιτικὰ πάθη, θὰ δημιουργήσῃ ὁμαλότητα πολιτικοῦ βίου, ἀλλὰ καὶ κάτι ἄλλο, θὰ κατατμήσῃ τὰς κομματικὰς δυνάμεις. Ἀπὸ τούτου δὲ τοῦ γεγονότος, ἀπὸ τῆς κατατομῆς τῶν πολιτικῶν δυνάμεων θὰ ἐπέλθωσι καὶ τὰ προσδοκώμενα ἀγαθὰ τῆς γαληνεύσεως τῶν πολιτικῶν ὀξέων παθῶν. Εἶναι ἆρά γε ὅμως ταῦτα ἀληθῆ; Αἱ σκέψεις αὐταὶ θεμελιοῦνται ἀσφαλῶς ἐπὶ τῆς πραγματικότητος; Θὰ γαληνεύσῃ τὸ νομοθέτημα τοῦτο; Τὸ σχεδίασμα τοῦτο τοῦ νόμου μεταβαλλόμενον εἰς νόμον θὰ γαληνεύσῃ ἆρά γε τὰ πάθη, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἢ μήπως θὰ γαληνεύσῃ τὰ πάθη διὰ τῶν ὁποίων συγκρούονται αἱ συνειδήσεις τοῦ κόσμου τούτου τοῦ πολιτικοῦ καὶ τοῦ κόσμου τοῦ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης εὑρισκομένου; Ἂν περὶ τοῦ τελευταίου τούτου πρόκειται, σκέπτομαι ὅτι οὐ μόνον τὸ προσδοκώμενον ἀποτέλεσμα δὲν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ἡ ψήφισις τοῦ νομοθετήματος, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀντίθετον ἀκριβῶς νὰ ἀγάγῃ. Ἀκούεται ἔξωθεν ἡ στρυγγὴ φωνὴ τῶν κραξηλάλων τοῦ μοναρχισμοῦ, ἀκούεται ἡ φωνὴ ὅτι σεῖς πάντες μετ’ ἐμοῦ θέλομεν, τοιαῦτα ἐπιτηδεύοντες, νὰ δολιευθῶμεν τὴν γνησιότητα τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Φοβούμεθα ἆρα νὰ ἐμφανισθῶμεν ὑπὸ τὸ σύστημα ἐκεῖνο, ὑπὸ τὰς σημαίας ἐκείνας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐνεφανίζετο ὁ κόσμος αὐτὸς ὁ φιλελεύθερος πρὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ κατήγαγε τὰς ὡραίας ἐκείνας νίκας, διὰ τῶν ὁποίων τόσα πρὸς τὴν Πατρίδα κλέη προσεπόρισεν. Ἐπιτηδεύεσθε τεχνάσματα πονηρά, λέγει ὁ κόσμος ὁ ἔξω, διότι φοβεῖσθε νὰ παλαίσητε διὰ τῶν μέσων διὰ τῶν ὁποίων ἐπαλαίετε μέχρι τοῦδε. Ἤδη, λέγουσιν ἐκεῖνοι, ἡ νίκη εἶναι εἰς ἡμᾶς, δεσμία εἰς τὰς χεῖρας ἡμῶν.

§270Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Λησμονεῖτε καὶ τὴν ὡραίαν ἐκείνην ἧτταν τῆς 1ης Νοεμβρίου.

§271Ν. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω, τὴν ἠξεύρω, διότι ἔχει ξεσπάσει εἰς τὴν κεφαλήν μου, ὅπως ἔχει ξεσπάσει καὶ εἰς τὴν ἰδικήν σας κεφαλήν. Κατὰ τίνα συλλογισμόν, κατὰ ποῖον ἐπιχείρημα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα τῆς γαληνεύσεως τῶν παθῶν μεταξὺ ἡμῶν καὶ ἐκείνων; Ὅταν τοιαῦτα προβάλλουσιν ἐκεῖνοι, ὅταν ἀπευθύνουσι τὰς ἀπειλάς, τὰς θυσίας, τὰς ἀπευθύνουσι καθ’ ἡμῶν ἀκριβῶς διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοθετήματος τούτου, φρονεῖτε ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τούτου θὰ φέρῃ τὴν γαλήνευσιν; Θὰ ὑπάρξῃ γνησιωτέρα, ἀκριβεστέρα ἡ ἀπόδοσις τῆς λαϊκῆς θελήσεως διὰ τοῦ συστήματος τούτου; Καὶ ἡ ἀπόδοσις αὕτη ἡ γνησιωτέρα τῆς λαϊκῆς θελήσεως θὰ δώσῃ μείζονας δυνάμεις εἰς τὰς δημοκρατικὰς λεγεῶνας; Ἔχετε πεποίθησιν, κύριοι, σεῖς οἱ ὑπερμαχοῦντες τοῦ θεσμοῦ τούτου ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ ὑμῶν εἶναι ἀκριβεῖς; Δὲν φοβεῖσθε ὅτι ὑπελογίσατε κακῶς; Δὲν φοβεῖσθε μήπως τὸ σύστημα τοῦτο ἀντὶ τοιούτων ἀποτελεσμάτων ἐμφανίσῃ τὸ ἀντίθετον, ὅτι δύναται νὰ ἀποδοθῇ ἐν μέτρῳ δικαίῳ, νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν φιλελευθέραν, τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν, δὲν φοβεῖσθε μήπως ἀπολεσθῇ ἡ ψῆφος αὐτῶν ἀλλαχοῦ; Τοιοῦτοι εἶναι οἱ ὑπολογισμοὶ ὑμῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐθεμελιώσατε τὸ νομοθέτημά σας ἢ μήπως ὑπῆρξαν ἄλλοι τινὲς οἱ ὑπολογισμοί σας; Μήπως ἄλλο τι ἠθελήσατε ἢ μήπως ἄλλο τι ἐπιδιώξατε; Διαμαρτυρία θὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ συνειδήσει καὶ σκέψει ὑμῶν ἐκ τοῦ ἐρωτήματός μου τούτου; Τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκονται διὰ τοῦ νομοθετήματος ἐκτὸς τῶν ἤδη ρηθέντων εἶναι καὶ ἄλλα. Λέγουν οἱ ὑπέρμαχοι τοῦ θεσμοῦ. Θὰ ἐπιτευχθῇ, λέγουν οἱ ὑπέρμαχοι, ἡ δημιουργία κομματικῶν ἀγώνων. Θὰ καταλυθῶσι τὰ προσωπικὰ κόμματα. Καὶ ἡ δημιουργία αὐτὴ τῶν κομματικῶν ἀγώνων θὰ ἐπιτευχθῇ, κύριοι, ὅταν ὁ ἐκλογεὺς θὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν ὡς δοῦλος νὰ ψηφίζῃ τὸ διδόμενον εἰς αὐτὸν ψηφοδέλτιον, ἔλεγεν ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος ὁ προαγορεύσας ἐν τῇ προηγουμένῃ συνεδρίᾳ. Θέλει τοὺς πολίτας δούλους ἀγώνων, οὐχὶ δούλους προσώπων. Λησμονεῖτε, κύριοι, πάντες ὅτι ὅπου ἡ θεωρία αὐτὴ τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως ἐδιδάχθη, ὑπάρχουν προϋποθέσεις καὶ κοινωνικαὶ καὶ πολιτικαί, ἀλλὰ ξέναι ἀπολύτως πρὸς τὰς ἡμετέρας. Λησμονεῖτε ὅτι τὰς ἐκλογὰς τῶν ὑποψηφίων δὲν τὰς καθορίζουσιν ἐκεῖ αἱ ὁμάδες, οἱ τρόποι, αἱ προϋποθέσεις αἱ παρεχόμεναι εἰς τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφόν σας νομοσχέδιον; Ἐκεῖ γίνεται προεκλογή τις ἐκ μέρους τοῦ κόμματος. Τὸ κόμμα ἀποφασίζον περὶ τῶν ὑποψηφίων ἐκείνων, οἵτινες θὰ ἐκπροσωπήσουν τὰς ἀντιλήψεις του καὶ τὰς πεποιθήσεις του, προεκλέγει. Παρ’ ἡμῖν, ὅπως εἶναι συντεταγμένον τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν νομοθέτημα, τί συμβαίνει; Πόσοι ὑποψήφιοι θὰ ἐκλέγωνται; Κατὰ τίνα τρόπον; Θὰ εἰσαχθῶσι, κύριοι, παρ’ ἡμῖν, ἂν τὸ σχεδίασμα αὐτὸ τοῦ νόμου μεταβληθῇ εἰς νόμον, θὰ εἰσαχθῶσιν αἱ πολιτικαὶ ἀρχαί, αἱ συνειδήσεις αἱ πολιτικαί, αἱ ἀνάγκαι αἱ κοινωνικαί, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε δὲν ἐξεπροσώπουν τὰ συμφέροντα τὰ κοινωνικά, τὰ πολιτικά, τὰ ὁποῖα ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ κρατῆσαν μέχρι τοῦ νῦν δὲν ἐκπροσωποῦνται. Δηλαδὴ ὅτι διὰ τὸν λόγον τοῦτον τί δύναται νὰ συμβαίνῃ; Ὅτι εἰς τὰς Βουλὰς αἱ ὁποῖαι δὲν πρόκειται νὰ ἐκλεγῶσιν ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως θὰ εἰσαχθῇ τί; Ὁ ἀγὼν τῶν κοινωνικῶν τάξεων μέσα εἰς τὰς Βουλὰς. Φρονεῖτε ὅτι ὑπάρχουν συμφέροντα συγκρουόμενα πρὸς ἄλληλα, καὶ κοινωνικὰ καὶ πολιτικὰ παρ’ ἡμῖν, ὥστε νὰ φέρωμεν τοὺς ἀγῶνας αὐτοὺς τοὺς συναπτομένους ἐκτὸς τῆς αἰθούσης τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος ἐν αὐτῇ τῇ αἰθούσῃ; Τίνα εἶναι τὰ συμφέροντα ταῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν ἀγῶνας τοιούτους, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς θὰ ἔχουν τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα βλέπομεν ἀλλαχοῦ; Τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐν Κράτει φιλελευθέρῳ, ἐν Κράτει κοινωνικῶς ἀνεπτυγμένῳ περισσότερον ἡμῶν, βλέπομεν ὅτι ἐπὶ μακρὸν χρόνον, ἐπὶ μῆνας τρεῖς ἀπὸ τῆς διενεργείας ἐκλογῶν, δὲν ἐγένετο κατορθωτὸν εἰσέτι νὰ σχηματισθῇ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ λάβῃ εἰς χεῖράς της τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους. Καὶ ἂν δὲν εὑρίσκετο ἀνὴρ ἰσχυρός, ἀνήρ, ὅστις, κατὰ τὸν συγγραφέα ἀκριβῶς τοῦ ὁποίου ἐμνήσθη ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος τούτου, ἀνὴρ ὅστις, κατὰ τὸν συγγραφέα αὐτόν, θεωρεῖται ὡς ὁ μεγαλύτερος τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, ὁ Μουσσολίνι, ἂν δὲν εὑρίσκετο ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος νὰ μεταρρυθμίσῃ ἐπὶ τὸ συγκεντρωτικώτερον τὸν ἐκλογικὸν νόμον, διὰ νὰ ἀποτρέψῃ τοὺς ἀγῶνας ἐκείνους τοὺς ὁποίους εἶχε γνωρίσει τὸ Ἰταλικὸν Κράτος πρότερον, καὶ ἐκεῖ θὰ ἐπανελαμβάνοντο ἀσφαλῶς, θὰ ἐπανελαμβάνοντο αἱ μέθοδοι αἱ συμβαίνουσαι εἰς τὸ γειτονικὸν μικρὸν Κράτος. Δὲν εἶναι, κύριοι πληρεξούσιοι, τὰ διάφορα νομοθετήματα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ φρουρήσωσι τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν, ὡς ἐλέχθη, τὸ Ἑλληνικὸν πολίτευμα τὸ δημοκρατικόν, δὲν εἶναι οἱ κατοχυρωτικοὶ τῆς Δημοκρατίας νόμοι οἱ διώκοντες ποινικῶς τοὺς ἐπιβουλευομένους τὸ πολίτευμα, δὲν εἶναι τὸ νομοθέτημα τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως, δὲν εἶναι, δὲν δύναται νὰ εἶναι ἄλλο τι ἐπινόημα νομοθετήματος κἂν τὰ μέσα τὰ ἐπιτήδεια, διὰ τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ δυνατὸν νὰ διασφαλισθῇ, νὰ ἐπιρρωθῇ τὸ πολίτευμα τὸ δημοκρατικόν. Πλάνη. Ὅσοι ἐπίστευσάν ποτε εἰς τὸ θαυματουργὸν τῶν νομοθετημάτων, εἰς μηδὲν πάντα ταῦτα, ἂν μὴ τὰ νομοθετήματα ταῦτα στηρίζωνται, θεμελιῶνται ἐπὶ τῆς λαϊκῆς συνειδήσεως. Ἔχετε τὴν λαϊκὴν συνείδησιν δημοκρατικήν; Τίποτε δὲν ἔχετε νὰ φοβῆσθε, ὡς ἐὰν μηχανικῶς τὰ μέσα ταῦτα ἀρκοῦσι διὰ νὰ στηρίξητε τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα. Καὶ ἔχετε τὴν συνείδησιν ταύτην· ἡ ἐτυμηγορία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι ἀκόμη ἔναυλος εἰς τὰ αὐτιά μας, εἶναι ἔναυλος ἡ ἠχὼ τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ δημοψηφίσματος. Ἑβδομήκοντα πέντε ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν τῶν Ἑλλήνων ἐκλογέων ἐζήτησαν νὰ ἐξασφαλισθῶσι διὰ τοῦ πολιτεύματος τὸ ὁποῖον σεῖς ἐκπροσωπεῖτε. Ἐπαναλαμβάνω, τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ στηρίξωσι τὸ πολίτευμα ἡμῶν, εἶναι ἡ ἀρετὴ τῶν ἀρχόντων τῆς δημοκρατικῆς Πολιτείας· ἂν διὰ πᾶν πολίτευμα καὶ τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν βεβαίως ἀπαραίτητος εἶναι ἡ ἀρετή, πρὸ παντὸς διὰ τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα ἡ προϋπόθεσις αὕτη εἶναι ἡ πλέον ἀπαραίτητος. Ἐμπνεύσατε, κύριοι, εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν πεποίθησιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ τῷ ἐμπνεύσῃ, ὅτι ἡ Δημοκρατία μετ’ ἀρετῆς ἀσκεῖ τὰς ἐξουσίας αὐτῆς. Καὶ κάτι ἄλλο ἀκόμη· παύσατε, κύριοι, οἱ μέχρι τοῦ νῦν κυβερνήσαντες τὴν δημοκρατικὴν Πολιτείαν καὶ κυβερνῶντες αὐτήν, παύσατε τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε ἀκολουθεῖτε. Ἐνομίσατε, ἐπιστεύσατε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συνδιαλλαγῆτε πρὸς κόσμον, ὅστις δὲν θὰ πιστεύσῃ εἰς τι ἄλλο εἰμὴ εἰς τὸ μικρὸν καὶ εὐτελὲς αὐτοῦ συμφέρον· πρὸς αὐτὸν ἠθελήσατε νὰ συνδιαλλαγῆτε καὶ ἐπιστεύσατε εἰς πολιτικὴν οὐτοπίαν. Πρὸς αὐτοὺς ἀφήσατε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ νόμος ὁ δημοκρατικός, νὰ ὁμιλήσῃ ἐν αὐστηρῷ, ἄνευ συμβιβασμοῦ, νὰ ὁμιλήσῃ ἐν τῇ εὐπρεπείᾳ, ἐν τῇ ἀξιοπρεπείᾳ, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς δημοκρατικοὺς ἄρχοντας. Ὅταν, κύριοι, τὴν πολιτικὴν ταύτην ἀκολουθήσητε ἐν τῷ μέλλοντι, μὴ φοβεῖσθε ὅτι οἱ κραξίλαλοι δύνανται νὰ παραπλανήσωσι καὶ πάλιν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν· μετ’ ἐπιμονῆς, μετ’ ἐπιμονῆς ἀδιαλλάκτου ἀσκήσατε τὴν πολιτείαν ὑμῶν τὴν δημοκρατικὴν σεῖς οἱ κυβερνῶντες καὶ ἐστὲ βέβαιοι ὅτι, παρὰ πᾶσαν προσπάθειαν, παρὰ πᾶν πονήρευμα τοῦ κόσμου, ἡ νίκη θὰ εὑρίσκεται δεσμία καὶ ἄπτερος ἐν τῷ μέσῳ τῶν δημοκρατικῶν αὐτῶν λεγεώνων, ἀρκεῖ μόνον ὁ κόσμος ὁ δημοκρατικὸς ἅπας νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰς μικρὰς αὐτοῦ διαφορὰς, αἵτινες τὸν χωρίζουσι, νὰ τείνῃ φιλίαν καὶ σύμμαχον τὴν χεῖρα, ὅταν θὰ ἐπιστῇ ἡ εἱμαρμένη ὥρα τοῦ ἀγῶνος. (Χειροκροτήματα).

§272ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν ἐπ’ ὀλίγον, κ. Πρόεδρε.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά.

(Ὥρα 1.10′ π. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 1.25′ π. μ.)

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν».

§275ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ κηρυχθῇ περατωμένη ἡ συζήτησις.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ συνεφωνήθη νὰ συνεχισθῇ καὶ αὔριον. Ὁ κ. Φραγκούδης ἔχει τὸν λόγον.

§277Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι τελευταῖος ἐγγεγραμμένος.

§278Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅλοι οἱ ἐγγεγραμμένοι παρακαλοῦνται νὰ ὁμιλήσωσιν, ἀλλὰ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ὁριστικῶς.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βαρελᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§280Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου ζητεῖται νὰ καθιερωθῇ νέον σύστημα ἐκπροσωπήσεως τοῦ λαοῦ. Ὡς εἶναι γνωστόν, μέχρι τοῦδε ἰσχύει τὸ πλειονοψηφικὸν σύστημα, κατὰ τοῦ ὁποίου καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἤδη πολλοὶ καταφέρονται, διότι δημιουργεῖ τὰ λεγόμενα προσωπικὰ κόμματα, ὄχι δὲ μόνον διὰ τοῦτο, ἀλλὰ καταφέρονται καὶ διότι, ἐνῷ καλεῖται πλειονοψηφικὸν σύστημα, ἐν τούτοις κατὰ βάθος δὲν εἶναι πλειονοψηφικὸν σύστημα, ἀλλ’ ἀντιπροσώπευσις τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας διὰ τῆς μειονοψηφίας. (Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Κουτσοπέταλος).

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ὑπογράφεται ὑπὸ τῶν κ.κ. Α. Παπαοικονόμου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπών· Κ. Σταματοπούλου, παρών· Ι. Ταρσούλη, ἀπών· Ι. Σολιώτη, ἀπών· Δ. Πάζη, ἀπών.

§282Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι παλαιὰ ἔνστασις. Οἱ ὑπογραφόμενοι δὲν εἶναι παρόντες. Θὰ παραμείνωμεν ἐπ’ ὀλίγον ἀκόμη νὰ ἀκούσωμεν μερικοὺς ρήτορας.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἷς μόνον ἐκ τῶν ὑπογραφομένων εἶναι παρών. Ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔνστασις. Ὁ κ. Βαρελᾶς παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§284Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, κύριοι συνάδελφοι, τὸ μέλλον νὰ καθιερώσῃ νέον ἐκλογικὸν σύστημα δι’ ἄλλου τρόπου ἐκφράσεως τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας σπουδαιότατον, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι σπουδαιότερον καὶ ἀπὸ τὸν Καταστατικὸν Χάρτην καὶ πρέπει νὰ καταβληθῇ μεγάλη προσοχὴ ἐκ μέρους ἡμῶν, ὅπως τοῦτο καταστῇ νόμος ὅσον ἔνεστι ἐκπληρῶν τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθη. Ὑπάρχουν ἐναντίον τοῦ ἰσχύοντος ἤδη ἐκλογικοῦ συστήματος πολλαὶ ἀντιρρήσεις καὶ πολλὰ τρωτά, καθὼς καὶ πολλὰ τὰ πλεονεκτήματα. Τὸ σπουδαιότερον πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ μέχρι τοῦδε ἰσχῦον σύστημα, εἶναι ἡ ἀπόδοσις Κυβερνήσεων ἰσχυρῶν, κατ’ ἀντίστροφον λόγον πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν σύστημα, τοῦ ὁποίου οἱ κυριώτεροι πολέμιοι διατείνονται ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ δώσῃ βιωσίμους κἂν Κυβερνήσεις. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἡ ἀπόδοσις τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος ἰσχυρῶν Κυβερνήσεων εἶναι ἓν μέγα πλεονέκτημα ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἄν τις ἀνατρέξῃ εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς, θέλει ἴδει ὅτι αἱ ἰσχυραὶ αὗται Κυβερνήσεις, τῶν ὁποίων ὡς παράδειγμα ἀναφέρομεν τὰς δύο περιόδους τῶν ἀειμνήστων Τρικούπη καὶ Δηλιγιάννη, αἱ μεγάλαι καὶ ἰσχυραὶ αὗται Κυβερνήσεις κατέστησαν ἀπολυταρχικαί, κατέστησαν τυραννίδες τῶν Ἀντιπολιτεύσεων. Ἐνθυμοῦμαι τὴν περίοδον τοῦ 1886–1890, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἐκ Μεσολογγίου πολιτευτοῦ εἶχε καταντήσει εἰς τοιοῦτον σημεῖον τυραννική, ὥστε νὰ χαρακτηρισθῇ πανδήμως ὡς σεισάχθεια ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1890, ἡ ὁποία ἐσάρωσε κυριολεκτικῶς τὸ πανίσχυρον ἐκεῖνο κόμμα, ἀκριβῶς διότι εἶχε καταστῆ, λόγῳ τοῦ πανισχύρου, τυραννίς. Πλὴν τούτου, λόγῳ τῶν παθῶν τὰ ὁποῖα ἐξάπτονται ἐκ τῆς πανισχύρου Κυβερνήσεως, καὶ τῆς πιέσεως τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ἐπὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱοσδήποτε νόμος, ἔστω καὶ ὁ καλύτερος, ὁ ὁποῖος ὑποβάλλεται ἀπὸ τὴν τοιαύτην Κυβέρνησιν, ἀνατρέπεται ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅταν αὕτη διαδεχθῇ τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τοῦ νῦν ὑποβαλλομένου συστήματος, τὸ ὁποῖον ἀνατρέπει ἄρδην τὸ μέχρι τοῦδε ἰσχῦον ἐκλογικὸν σύστημα, εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι δὲν θὰ προέλθῃ ἰσχυρὰ Κυβέρνησις, καὶ ἵνα σχηματισθῇ τοιαύτη θὰ παραστῇ ἀνάγκη συνεργασίας πλειόνων κομμάτων, ὧν αἱ ἰδέαι καὶ τὰ προγράμματα θέλουσιν εἶναι βεβαίως συγγενῆ, πλὴν ὅμως ἡ οὕτω συναρμολογουμένη Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἰδεώδης. Ἡ ἔλλειψις ὅμως ἰσχυρῶν κομμάτων κέκτηται καὶ τὸ ἑξῆς ἀγαθόν. Ἂν ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν σύστασιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Α. Μιχαλακοπούλου, ἧς ἰδιάζον εἶναι ὁ συνασπισμὸς κομμάτων, θὰ πεισθῶμεν ὅτι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύναται νὰ πράξῃ κακόν, διότι τὰ ὑποστηρίζοντα αὐτὸν κόμματα θὰ ἄρουν τὴν ἐμπιστοσύνην των, ὅπερ δὲν θὰ ἐπετυγχάνετο διὰ τοῦ πλειονοψηφικοῦ συστήματος. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, κύριοι, ἕτερον μειονέκτημα τοῦ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντος συστήματος εἶναι καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἀκριβῶς δὲν ἐκπροσωπεῖ τὴν πλειονοψηφίαν. Δὲν ἐκπροσωπεῖ δὲ τὴν πλειονοψηφίαν, ἄν τις λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο, ὅτι διὰ τοῦ ἐν λόγῳ συστήματος, ἂν ἐπὶ τῇ ὑποθέσει μία ἐπαρχία εἶχεν 20,000 ψηφοφόρους, αἱ 5,000 ψῆφοι διδόμεναι εἰς ἓν κόμμα θὰ ἔχριον βουλευτὰς τοὺς ὑποψηφίους του, ἐνῷ αἱ ἄλλαι 15 χιλιάδες, κατατετμημέναι εἰς διαφόρους κομματικὰς ἀποχρώσεις, καίτοι οὐσιαστικῶς ἀποτελοῦσαι τὴν πλειονοψηφίαν, ἐν τούτοις θὰ ἐστεροῦντο ἀντιπροσώπων ἐν τῇ Βουλῇ.

§285Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Εἴπετέ μας ἓν παράδειγμα σχετικόν.

§286Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Ὑποθέσωμεν ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν λ.χ. Ἀττικῆς ἐψήφιζον 20,000.

§287Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Ἀφήσατε τὰς ὑποθέσεις· ἓν θετικὸν παράδειγμα.

§288Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Αἱ 15,000 δὲν ἐκπροσωποῦνται διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι κατατέμνονται καὶ συνεπῶς δὲν στέλλουν οὐδὲ ἕνα βουλευτήν.

§289Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Ἕν παράδειγμα εἰς τὸν κόσμον ὅλον.

§290Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Παράδειγμα ἔχομεν ὅλας τὰς ἐκλογὰς τῆς Ἑλλάδος.

§291Σ. ΓΕΩΡΓΙΛΑΔΑΚΗΣ. Ἔχομεν τὸν ἴδιον.

§292Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, διὰ τῆς ἀναλογικῆς ἀντιπροσωπείας θέλει ἐπέλθει καὶ τοῦτο τὸ καλόν, κύριοι, ὅτι θὰ ἀμβλυνθῶσι τὰ κομματικὰ πάθη καὶ θὰ παύσῃ καὶ ἡ νοθεία διότι οἱ βουλευταὶ ἑκάστου κόμματος, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀντιπροσωπεύουν τοὺς ἐκλογεῖς των, θὰ ἐκλέγωνται κατόπιν ἑνὸς ὡρισμένου ἀριθμοῦ ψήφων. Συνεπῶς, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι πρόκειται διὰ τῆς ἐκ τῆς νοθείας παραμορφώσεως τοῦ ἀποτελέσματος νὰ κερδίσῃ ἓν κόμμα 50 ἢ 100 ἢ 200 ψήφους, αἱ 50 ἢ 100 ἢ 200 αὗται ψῆφοι δὲν θὰ ἐπιδράσουν ποσῶς ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος, ἐνῷ διὰ τοῦ πλειονοψηφικοῦ συστήματος καὶ 3 καὶ 4 μόνον ψῆφοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλοιώσουν τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ καὶ ἡ πλειονότης νὰ μὴ ἀποστείλῃ κανένα βουλευτήν. Θέλετε ἄλλο παράδειγμα ἀπὸ τὸ παράδειγμα τοῦ μακαρίτου Τρικούπη, ὁ ὁποῖος ἀπέτυχε διὰ τριῶν μόνον ψήφων; Ὁ Γουλιμῆς ἔλαβε 4003 ψήφους καὶ ὁ μακαρίτης Τρικούπης 4000. Λοιπὸν αὐτὸς ὁ ἡγέτης τοῦ μεγαλυτέρου κόμματος κατήντησε νὰ μὴ σταλῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς ἀντιπρόσωπος ἐλλείψει 3 ψήφων, ἃς μᾶλλον ἐξηγόρασεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ αἵτινες παρεμόρφωσαν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς καὶ ἀπεκλείσθη τῆς Βουλῆς ἕνας Τρικούπης.

§293Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἷς ἀρχηγὸς ἑνὸς κόμματος δὲν δράσῃ καλῶς...

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Καλκανδῆ, δὲν ἐπιτρέπει ὁ ἀγορεύων διακοπάς.

§295Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Πλὴν τούτου, κύριοι, διὰ τῆς ἀναλογικῆς ἀντιπροσωπείας θέλουσιν ἀντιπροσωπευθῆ ὅλαι αἱ τάξεις, τὸ δὲ λεγόμενον ὑπὸ τῶν ἀντιφρονούντων καὶ ἀντιλεγόντων ὅτι θέλει μετατοπισθῆ ὁ ἀγὼν τῶν τάξεων ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν στηρίζεται εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι εἶναι καλύτερος ὁ ἀνταγωνισμὸς τῶν τάξεων καὶ τῶν κομμάτων ἐντὸς τῆς Βουλῆς παρὰ εἰς τὰς ὁδούς, διότι ἐν τῇ Βουλῇ θὰ ἐκτεθῶσιν αἱ ἀπόψεις τῶν ὁμάδων καὶ τῶν τάξεων καὶ δύναται νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις καὶ ταξινόμησις αὐτῶν, ἐνῷ εἰς τὰς ὁδοὺς μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ ἀποβῇ ὀξύτερος καὶ χειρότερος εἰς ὅλους. Νὰ ἔλθωσιν οἱ σοσιαλισταὶ καὶ οἱ κομμουνισταὶ οἱ ὁποῖοι, καὶ αὐτοί, ἔχουσι τὴν ἰδεολογίαν των· προτιμότερον εἶναι νὰ τὴν ἐκθέσωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἀκουσθῶσιν αἱ γνῶμαί των ἢ εἰς τὰς ὁδούς, ἔνθα αἱ ἐπεμβάσεις καὶ πιέσεις τῆς ἀστυνομίας προκαλοῦσιν ἐξεγέρσεις. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, κύριοι, τὸ πάντων σπουδαιότερον εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ θεσμοῦ τούτου θέλει ἐπέλθει τὸ ποθούμενον παρ’ ὅλων ἡμῶν, ἡ συμφιλίωσις, ἥτις ἄλλως δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ. Κατὰ τοῦ νῦν ἰσχύοντος συστήματος ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς κόσμος εἶχεν ἐξεγερθῆ πρὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1912, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα ἦλθον αἱ μεγάλαι καὶ ἔνδοξοι διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡμέραι καὶ ἐκκαθαρίσθησαν τὰ προσωπικὰ κόμματα, ἅτινα, πλὴν τῶν ἀρχηγῶν των, εἶχον ἐκμηδενισθῆ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον θέλει θεραπεύσει καὶ τοῦτο, τιθέμενον ὡς φραγμὸς πρὸ τῶν προσωπικῶν κομμάτων, τὴν ἐξαφάνισιν τῶν ὁποίων πάντοτε ἐπεζήτει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὥστε καὶ ἡμεῖς θὰ ἀποκτήσωμεν κόμματα ἀρχῶν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῶν προλαλησάντων οἱ ὁποῖοι καταλλήλως διεφώτισαν τὴν Συνέλευσιν, ἐπιβάλλεται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ὑπεβλήθη, μὲ μίαν εὐχήν, ὅπως ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια, ἡ ὁποία καθιεροῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἡ ἐπαρχιακὴ καὶ οὐχὶ ἡ νομαρχιακή. (Χειροκροτήματα).

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρός, ἀπών· ὁ κ. Γρηγορίου, ἀπών, ὡς καὶ ὁ κ. Παπανδρέου.

§297Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κατάλογος ἐξηντλήθη. Θὰ ἀναβάλωμεν τὸν ἔλεγχον διὰ τὸ Σάββατον, αὔριον δὲ θὰ ὁμιλήσωσιν ὁ κ. Σοφούλης, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ κυριώτερος ἀντιλέγων, ὁ κ. Καφαντάρης καὶ ἐγώ.

§298Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσωσιν οἱ ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς· μεταξὺ τῶν ῥητόρων θὰ ὁμιλήσωσι καὶ οἱ κατὰ τῆς ἀναλογικῆς καὶ κατὰ συνέπειαν ὅλαι αἱ ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν ἀπόψε ἐπαρκῶς, θὰ ἐκτεθῶσι καὶ αὔριον. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ συναινέσωμεν ὅλοι εἰς τὴν κοινὴν αὐτὴν πρότασιν.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ ὁμιλήσωσιν αὔριον ὡρισμένα πρόσωπα, περὶ τῶν ὁποίων ἐλέχθη ἤδη καὶ ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις δι’ αὔριον.

§300Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Σ)βρίου 1924 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Αὐγούστου 1924 Ν. Δ. περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν».

§302Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προχθὲς εἶχε σχεδὸν ψηφισθῆ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ ἀόριστον νὰ ἀναβάλλεται. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις ὅτι πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος δέον νὰ δοθῇ μία ὁριστικὴ λύσις εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἔχει συζήτησιν, ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3183 περὶ σχεδίου πόλεως Θ)νίκης».

§304Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§305Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναβληθῇ ἐπειδὴ τὸ θέλει ὁ κ. Λεονάρδος. Ὅσοι τῶν κυρίων πληρεξουσίων ἔχουν τροπολογίας θὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ τὰς ὑποβάλουν εἰς τὴν βʹ συζήτησιν. Τὰ οἰκόπεδα τοῦ τρίτου τομέως ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐπωλήθησαν ἀντὶ πολὺ ὑψηλῶν τιμῶν. Ἐγεννήθη ἐν τῷ μεταξὺ τὸ ζήτημα κατὰ πόσον θὰ δύνανται οἱ ἔμποροι καὶ ἡ κοινωνία τῆς Θεσσαλονίκης νὰ ἀνθέξουν εἰς τὰ βάρη τῆς πληρωμῆς τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν καὶ ταυτοχρόνως τῆς ἀνεγέρσεως τῶν κτιρίων τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ νὰ συμπληρωθῇ ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης. Πρὶν ἢ ἐγὼ λάβω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, εἶχεν ἤδη ὀρθῶς ληφθῇ ἡ ἀπόφασις ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἰδίᾳ ὅπως παραχωρηθῶσι προθεσμίαι ἵνα διευκολυνθῇ ἡ ἀνέγερσις τῆς πόλεως. Παρακαλῶ λοιπόν, λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος, νὰ ψηφισθῇ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ὑπόσχομαι νὰ μελετήσω τὰς ὑποβληθησομένας τροπολογίας.

§306Ν. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Ἡμεῖς, κ. Ὑπουργέ, ἔχομεν τὰς ἀντιρρήσεις μας μόνον ὡς πρὸς τοῦτο, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περιλαμβάνει καὶ διατάξεις περὶ τῶν ἀνταλλαξίμων οἰκοπέδων, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μοὶ ἐδήλωσεν ὅτι ἐμμένει εἰς τὴν προηγουμένην γνώμην καὶ συνεπῶς ὑφίσταται ἀκόμη ἡ διαφωνία μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας.

§307Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀπολύτως καμμία. Εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀκούσωμεν πᾶσαν γνώμην.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν κατωτέρων ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων».

§309Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι, οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θέλω νὰ φέρω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου, ὀφείλω ὅμως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν μεγάλων αὐξήσεων τῶν ἀποδοχῶν αἱ ὁποῖαι δίδονται εἰς τοὺς ἀστυνομικούς, διότι εἷς ἁπλοῦς ἀστυνομικὸς λαμβάνει μισθὸν ἀνώτερον τοῦ μισθοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τῆς Χωροφυλακῆς. Λαμβάνει 2.200 δραχμὴ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἱματισμοῦ, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἀνθυπασπιστὴς τῆς Χωροφυλακῆς λαμβάνει 1.750 δραχ. Ἐπὶ πλέον δὲ ὁ ἀστυφύλαξ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων μετὰ 32 ἐτῶν ὑπηρεσίαν θὰ λαμβάνῃ ὡς σύνταξιν ὁλόκληρον τὸν μισθόν του καὶ ὡρισμένας προσαυξήσεις, καθ’ ἣν στιγμὴν εἷς στρατηγὸς θέλει 40 ἔτη διὰ νὰ λαμβάνῃ τὸν μισθόν του ὡς σύνταξιν. Γίνεται μία δαπάνη τοῦ Προϋπολογισμοῦ 10.000.000 δραχ. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εὑρέθη εἰς μίαν δύσκολον θέσιν. Δὲν εἶναι ὅμως ἐπιτετραμμένον νὰ λαμβάνῃ ὀλιγώτερον μισθὸν ὁ ἀνθυπασπιστὴς ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ὡς καθῆκον ἔχει νὰ κανονίζῃ τὴν κίνησιν τῶν αὐτοκινήτων ἐν τῇ πόλει.

§310Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν κατωτέρων ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων», δι’ ἧς ζητῶ νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10 διὰ τῆς ὁποίας ἀστυνομικοί, καταδικαζόμενοι καὶ εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινήν, ἐκτίουν αὐτὴν ὄχι εἰς τὰς φυλακάς, ἀλλ’ εἰς τὰ ἀστυνομικὰ κρατητήρια, διότι τὸ τοιοῦτον ἰσοδυναμεῖ πρὸς ἀσυδοσίαν καὶ δημιουργεῖ πατρικίους καὶ προνομιούχους τοὺς κοινοὺς ἐγκληματίας.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνωτάτου ὁρίου τοῦ συμβατικοῦ τόκου, τοῦ τόκου ὑπερημερίας καὶ τοῦ νομίμου».

§312Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Παρατηρῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν περιορίζεται ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς συναλλαγῶν, ἀλλὰ ἐκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν ἐκκρεμουσῶν σχέσεων.

§313Ν. ΞΗΡΟΣ. Βεβαιότατα.

§314Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι τροπολογίαι. Θὰ τὰς μελετήσω κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τῶν ἰσχυόντων περὶ τοῦ ἐν Ἀθήναις Πανεπιστημίου νόμων».

§316ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ν’ ἀναβληθῇ, ν’ ἀναβληθῇ.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ἀπριλίου 1925 ψηφίσματος τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἵδρυσιν Διοικητικῶν Ἐπιτροπῶν πρὸς ἔλεγχον δηλώσεων ἐγκαταλειφθεισῶν περιουσιῶν ἐν Τουρκίᾳ ὑπὸ ἀνταλλαξίμων ὁμογενῶν, καὶ καταβολῆς ποσοστοῦ».

§318Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει δύο τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δεκταὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§319Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα, νὰ ψηφισθῇ ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα).

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν ἐν ἄρθρῳ 2 τοῦ νόμου 3087 τοῦ ἔτους 1924 προθεσμιῶν καὶ συμπληρώσεων διατάξεων τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας ἐκ μέρους τῶν κ.κ. Λεονάρδου, Μπούμπουλη, Τσαπόγια, Ψάρρη καὶ Παπαναστασίου. (Μὴ εὑρεθέντων παρόντων τῶν ὑπογραψάντων τὴν ἔνστασιν, δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν).

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπολύσεως ἀξιωματικῶν ξένων στρατῶν καταταγέντων ἐν τῇ Χωροφυλακῇ καὶ ἀπονομῆς εἰς τούτους συντάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ μελέτην καὶ ἐκτέλεσιν ἔργων ἐξυγιάνσεως τῶν λιμνῶν Μαυρόβου καὶ Λάντζας».

§323Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§324Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ.

§325Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑπέβαλε μίαν σύμβασιν μερικὴν περὶ ἐξυγιάνσεως. Ἐπὶ χρόνον μακρὸν βασανίζω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἀφοῦ ἐγένετο καὶ δαπάνη ἐκ μέρους τοῦ Κράτους δι’ ἔργα ἐξυγιάνσεως ἐν Μεσολογγίῳ—καὶ γνωρίζετε πάντες τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν εἰς τὰς ὁποίας ὑπέβαλε τὸ Κράτος ἡ Ἐπανάστασις προκειμένου νὰ ἐξυγιάνῃ τὰς λίμνας τῆς Μακρυνείας· μετέφερεν ἕνα ὁλόκληρον ἐκσκαφέα ἐκεῖ δαπανήσασα 500 χιλιάδας δραχμῶν διὰ τὴν μεταφοράν του καὶ 3–4 ἑκατομμύρια δραχ. διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ μηχανήματος — καὶ ἐπανειλημμένως παρουσιάσθην ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ ἀνέπτυξα τὴν ἀνάγκην τοῦ νόπου ἐκείνου τῷ παρέστησα τὰς γενομένας δαπάνας καὶ ἐζήτησα ἐκ μέρους αὐτοῦ εἴτε τὴν διενέργειαν μιᾶς δημοπρασίας εἴτε τὴν διενέργειαν μιᾶς μελέτης. Εἰς ταῦτα πάντα ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐκώφευσε. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δύναται νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου μόνον δι’ ἑκάστην ἐπαρχίαν ἢ δι’ ἕκαστον μέρος διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται.

§326Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ 200,000 στρεμμάτων καὶ ἐμποδίζετε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Διατί δὲν διαμαρτύρονται οἱ πρόσφυγες;

§327Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ γνωρίζομεν, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πράξωμεν τίποτε.

§328Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου ἐπαρχίαν πρόκειται περὶ 150 χιλιάδων στρεμμάτων, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κάθε ζήτημα ἀφορῶν τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου τὸ καταπολεμεῖ ἐξ ἀντιπολιτευτικοῦ πνεύματος. Μήπως νομίζετε ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως ἐπιδιώκει ὁ κ. Ὑπουργὸς πραγματικῶς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων; Ἀρκεῖ νὰ διαβάσητε τὴν σύμβασιν διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι πρόκειται περὶ μελέτης ἐξ ἐκείνων ἀπὸ τὰς ὁποίας βρίθει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Εἶναι ἡ συνήθης μέθοδος τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ἂν δὲ θελήσητε νὰ παρακολουθήσητε τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, ἀσφαλῶς θὰ τὴν ἀπορρίψητε. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀναθέτει εἰς μίαν ἑταιρείαν νὰ ἀναλάβῃ τὴν μελέτην τοῦ ἔργου ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, ἂν δὲ ὁ ἀνάδοχος ὁ ὁποῖος θὰ ἀναλάβῃ τὴν μελέτην δὲν καταλήξῃ νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον, ὑποχρεοῦται τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ εἰς τὸν ἀνάδοχον αὐτὸν ἓν ποσὸν 5% διὰ τὴν μελέτην τοῦ ἔργου ἐπὶ τῆς ὑπολογιστέας δαπάνης αὐτοῦ. Δηλαδὴ ἐκ τῶν προτέρων καταδικάζομεν τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ αὐτὸ τὸ ποσόν, διότι εἴμεθα ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι τὸ ἔργον δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ, διότι καὶ τὸ ἰδικόν μας ἔργον χρονολογεῖται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Χαριλάου Τρικούπη· ἐπηκολούθησαν συζητήσεις ἐπὶ Δεληγεώργη καὶ ἐπὶ ἄλλων πολιτικῶν ἀνδρῶν καὶ δὲν κατωρθώθη νὰ ἀχθῇ εἰς πέρας, ἦτο δὲ φυσικὸν νὰ ἀπασχολήσῃ καὶ ἐμέ, καὶ δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ σοβαροῦ τινος, ἀλλὰ περὶ μελέτης ἀπὸ ἐκείνας ποὺ βρίθει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας.

§329Σ. ΞΥΔΗΣ. Καὶ ἡμεῖς φροντίζομεν νὰ εὕρωμεν ἑταιρείαν διὰ τὸ ἕλος Τυρνάβου καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος· φροντίσατε νὰ εὕρετε καὶ σεῖς μίαν ἑταιρείαν.

§330Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Μίαν πρότασιν νόμου κατέθεσα καὶ ἀπησχολήθη ὁλόκληρον νύκτα ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ νὰ τὴν ἀνατρέψῃ· ἂν ἐπρότεινον καὶ ἑταιρείαν, ἀλλοίμονον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι καὶ ἄλλοτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔφερεν ἓν νομοσχέδιον ἐδῶ εἰς τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὅτι θὰ χαράξῃ μεγάλας γραμμὰς εἰς τὴν Μακεδονίαν. Εἶπον καὶ τότε ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν θὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον νὰ ἱκανοποιήσῃ μικροσυμφέροντα. Τώρα πάλιν λέγω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία μελέτη, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι δεσμεύεται τὸ Κράτος καὶ εἶναι ὑποχρεωμένον ἐκ τῶν προτέρων νὰ πληρώσῃ 5% ἐπὶ τῆς ὅλης δαπάνης. Εἶμαι ὑποχρεωμένος λοιπὸν νὰ συστήσω εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους τῆς Μακεδονίας νὰ μὴ παρασύρωνται μὲ τοιούτου εἴδους νομοθετήματα.

§331Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, ἐναντίον τοῦ ὁποίου ἀντιπολιτευτικὴ τάσις δὲν ἐπιτρέπεται, διότι πρόκειται ἴσως περὶ τοῦ σπουδαιοτέρου νομοθετήματος ἐξ ὅσων ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρόκειται νὰ ἀποξηρανθοῦν μεγάλαι ἐκτάσεις, πέριξ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν ἐννέα χωρία, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι τῶν μὲν ἓξ ἔχουν τελείως καταστραφῆ ἐκ τῆς ἑλονοσίας, τῶν δὲ ἄλλων τριῶν τὰ ⅔ ἔχουν ἀποθάνει. Ἡ ὠφέλεια τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας εἶναι μεγίστη. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον νὰ ἀποσύρῃ πᾶσαν ἀντίρρησιν, διότι ἡ ψῆφος ἡ ὁποία θὰ δοθῇ διὰ νὰ κυρωθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἀποτελῇ τίτλον τιμῆς διὰ τὴν Συνέλευσιν.

§332Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἀναβολήν, ὄχι τὴν μὴ ψήφισιν.

§333Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν θέλω νὰ περάσῃ τίποτε κρυφά· ἂς εἴπῃ κάθε συνάδελφος τὴν γνώμην του, ἀλλὰ θὰ τὰ εἴπωμεν καλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἀπὸ αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἡ ζωὴ τῆς Ἑλλάδος. Ἂς ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§335ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κ. Πρόεδρε.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ.μ. τῆς σήμερον. (Ὥρα 2.30′ π. μ.)