1925.04.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 178

Σάββατον 11 Ἀπριλίου 1925

Προεδρία Κ. Ἀλαβάνου (Ἀντιπροέδρου)

(Ὥρα 11.30′ π. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Πύργου παρακαλεῖ ὅπως ἐκ νέου ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις τοῦ ἐμπόρου σταφίδων Κ. Σολάρη καὶ κριθῇ ἐπιεικῶς. — Ἐπιτροπὴ θυμάτων πολέμου Πειραιῶς παραπονεῖται διὰ τὴν διακοπὴν τῶν χορηγουμένων ἐπιδομάτων. — Οἱ στρατευθέντες φοιτηταὶ τῆς κλάσεως 1923 ζητοῦσι τὴν ἐπέκτασιν καὶ εἰς αὐτοὺς τῶν εὐεργετημάτων τῶν χορηγουμένων μέχρι καὶ τῆς κλάσεως 1922. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Ἄνω Κρουσόβου διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ εἰσπράκτορος τοῦ δημοσίου ταμείου Νιγρίτης κ. Πολυμέρη. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Νιαούσης ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην της πρὸς τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν δικαίαν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος τοῦ κτήματος Σέλι. — Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης ἀνακοινοῖ ὅτι αἱ δηλώσεις τῶν μελῶν τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων Θράκης δὲν ἀνταποκρίνεται καθ’ ὁλοκληρίαν πρὸς τὴν πραγματικότητα. — Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Λαγκαδᾶ αἰτοῦνται τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν». — Τὸ δικαστήριον τῶν ἐν Λαρίσῃ Ἐφετῶν αἰτεῖται τὴν ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ἀνύψωσιν τοῦ δικαίου τοῦ κλάδου. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Μουζακίου παρακαλεῖ ὅπως τὸ Κράτος ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς τοὺς πλημμυροπαθεῖς. — Ὁ Ἰωάννης Οἰκονομόπουλος, ἀπότακτος ἀνθυπολοχαγός, αἰτεῖται ἀπονομὴν συντάξεως. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Χαλκίδος παρακαλεῖ ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἁπλοποιήσεως τῆς φορολογίας καὶ καταργήσεως ἐκτάκτων κερδῶν». — Οἱ ζωέμποροι Ἀθηνῶν–Πειραιῶς παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ ἐκτελεσθῇ ἡ διαταγὴ τῆς Ἐπιτροπῆς διατιμήσεως περὶ παρακρατήσεως τῶν δύο τρίτων τῶν ὑπ’ αὐτῶν προαγορασθέντων ἀμνῶν ὑπὸ Μακεδόνων κτηνοτρόφων διὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα. — Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διαβιβάζει εἰς τὴν Συνέλευσιν αἴτησιν τῆς Εἰσαγγελίας Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης δι’ ἧς ζητεῖται—ὑποβαλλομένης συγχρόνως καὶ τῆς σχετικῆς δικογραφίας—ἡ ἄδεια τῆς Συνελεύσεως πρὸς καταδίωξιν τοῦ πληρεξουσίου κ. Ι. Ζάχου. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). — Ὁ πληρεξούσιος κ. Ι. Κούνδουρος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προσμετρήσεως τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐν Κρήτῃ δημοσίων ὑπαλλήλων κατὰ τὴν περίοδον 1896–1899». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου πολιτικῶν ὑπαλλήλων διατάξεων». — Ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλλει σχέδιον ψηφίσματος «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ νόμου 3122 περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς θύματα πολέμου». — Οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος καὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ συνάψῃ προσωρινὰς συμφωνίας διὰ τὰ μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῶν Κυβερνήσεων Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας ὑφιστάμενα πολεμικὰ χρέη». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Κ. Ρέντης, Ν. Καλέλλης κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν ψηφίσματος «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ ἀγροφυλακῆς. — Ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Ἠσαΐας αἰτεῖται δίμηνον ἀπουσίας ἄδειαν δι’ Εὐρώπην. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ διακοπεῖσα ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ συζήτησις. Ὁ κ. Γ. Τζώρτζης ἔχει τὸν λόγον.

§3Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ἡ πίεσις τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ἐπὶ τοῦ Κράτους εἶναι τεραστία. Ἡ πίεσις αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀντανακλᾷ καὶ ἐπὶ τῶν ἀμεσώτερον ἀντιπροσωπευόντων τὸν προσφυγικὸν κόσμον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ὡς ὑπόθεσις ἐξελίσσεται ὁμαλῶς. Ὑπάρχουν ἀκόμη ζητήματα μεγάλα, τὰ ὁποῖα χρήζουν ἀμέσου διευθετήσεως, ὑπάρχουν ἀνάγκαι σοβαραί, αἱ ὁποῖαι ἀμέσως ὀφείλουσι νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον καθημερινῆς μερίμνης τοῦ Κράτους καὶ ὅλων μας. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἐκπληττώμεθα πρὸ τῆς ἀξιώσεως ἑνὸς ὁλοκλήρου πληθυσμοῦ, ὅστις ὠθεῖται ἀπὸ τὸ ἔνστικτον τῆς αὐτοσυντηρήσεως καὶ ἐπιδιώκει νὰ ζήσῃ. Διὰ τοῦτο ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα ἐπιεικεῖς ἀπέναντι τῆς ἀνυπομονησίας τῶν συναδέλφων, ὡς καὶ διὰ τὴν ἐκ μέρους αὐτῶν ὑποστήριξιν ἐνίοτε ἀπόψεων καὶ λύσεων, ὧν ἡ πραγματοποίησις φαίνεται, ἂν μὴ ἀδύνατος, τοὐλάχιστον δυσχερεστάτη. Ὑποστηρίζομεν καὶ ἡμεῖς καὶ ὑπερθεματίζομεν μάλιστα καὶ συνιστῶμεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τοῦ Κράτους, ὅπως μὴ παραλείπῃ οὐδὲν μέσον καὶ ὅπως ἐξαντλήσῃ ἅπασαν τὴν προσπάθειαν αὐτῆς καὶ ὅπως ἀναπτύξῃ ὅλην τὴν δραστηριότητά της διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ἄς μὴ φεισθῇ χρημάτων, ἂς διαθέσῃ ἅπαντα τὸν δημόσιον πλοῦτον, ρευστὸν καὶ ἀκίνητον, διὰ τὴν θεραπείαν τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν. Ἄς ἐπιβαρύνῃ ἀκόμη τοὺς ἀρκετὰ βαρυνομένους ὤμους σύμπαντος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μὲ νέα φορολογικὰ βάρη διὰ τὸν ἴδιον σκοπόν. Δὲν θὰ φέρωμεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλ’ ἂν ἤθελεν εἶσθαι ἐπιτετραμμένον εἰς τοὺς ἀμέσους ἀντιπροσώπους τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου νὰ ἀφιερώνωσιν ὁλόκληρον τὸ ἐνδιαφέρον αὑτῶν διὰ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα καὶ νὰ ἐξετάζωσιν αὐτὰ μονοπλεύρως ἔναντι τοῦ Κράτους, εἰς ἡμᾶς δὲν εἶναι συγκεχωρημένον νὰ λησμονῶμεν μίαν διάταξιν τοῦ καταστατικοῦ τῆς Χώρας χάρτου, καθ’ ἣν οἱ βουλευταὶ εἶναι ἀντιπρόσωποι ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους καὶ ὄχι μόνον τῆς ἰδιαιτέρας περιφερείας ἐν ᾗ ἐκλέγονται ἢ ὡρισμένης μόνον κατηγορίας ἀνθρώπων. Καὶ ὑπὸ τὴν συναίσθησιν ταύτην ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὐτὸ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικὸν τὸ θεωρεῖ ὡς ζήτημα ἐθνικόν, ὅπως καὶ εἶναι τοιοῦτον.

§5Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Τὸ Κράτος, κύριοι, δὲν δύναται νὰ εἶναι μητρυιά. Τὸ Κράτος δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διακρίνῃ τὰ τέκνα του εἰς γνήσια καὶ θετά. Τὸ Κράτος δύναται νὰ νοηθῇ μόνον ὅταν στηρίζηται ἐπὶ τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης. Ἄνευ αὐτῶν ἔννοια Κράτους δὲν ὑπάρχει. Καὶ ἐφόσον θέλομεν νὰ παραδεχώμεθα ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ Κράτος καὶ μάλιστα πεπολιτισμένον καὶ συγχρονισμένον, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ἐκ παραλλήλου μὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ γηγενοῦς τοιούτου. Τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ὅπως ἐνεφανίσθη εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καὶ ὅπως ἔχει διαμορφωθῆ μέχρι σήμερον, παρουσιάζει ἐν τῇ γενικότητί του ἑκατοντάδας κεφαλαίων καὶ μυριάδας ζητημάτων ἐν τῇ λεπτομερείᾳ του. Πᾶς ὅστις θελήσῃ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταληφθῇ ἀπὸ ἴλιγγον καὶ ἀπογοήτευσιν. Οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ διαπραγματευθῇ ἐξ ὁλοκλήρου καὶ δὴ ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου ὅσον τῷ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ διαθέσῃ κατὰ τὴν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ἀνάπτυξίν του. Διὰ τοῦτο ἐγὼ θὰ περιορίσω τὸν λόγον μου ἐπὶ ἑνὸς καὶ μόνου κεφαλαίου. Καὶ τοῦτο εἶναι αἱ σχέσεις προσφύγων καὶ ἐντοπίων, διότι εἰς τοῦτο ἀποδίδω μεγίστην σημασίαν διὰ τὴν ὁμαλὴν ἐν γένει ἐξέλιξιν καὶ εὐτυχῆ λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἀπέδωκε τὴν προσήκουσαν σημασίαν καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἥτις συνέστη καὶ περιώδευσε τὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην. Κύριοι συνάδελφοι, αἱ σχέσεις αὗται δὲν εὑρίσκονται δυστυχῶς εἰς εὐχάριστον θέσιν. Ἡ ἄμεσος ἀντίληψίς μου εἶναι αὕτη. Ἀλλὰ καὶ τὸ πόρισμα τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις δυστυχῶς δὲν περιῆλθεν ὁλόκληρον τὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην, διαπιστοῖ τὸ ἴδιον γεγονὸς μὲ μικράν τινα διαφορὰν ὅτι αἱ προστριβαὶ δὲν ὀφείλονται εἰς ψυχικὴν ἀντίθεσιν, ἀλλ’ εἰς σύγκρουσιν οἰκονομικῶν συμφερόντων. Ἡμᾶς ἡ παρήγορος αὕτη ἐξήγησις δὲν μᾶς ἀνακουφίζει, διότι γνωρίζομεν ὅτι ἡ σύγκρουσις τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων δημιουργεῖ συχνάκις τοιαύτην ψυχολογίαν, τόσον ὀξεῖαν ἀντίθεσιν, ὥστε νὰ προκαλεῖται μέγα χάσμα καὶ νὰ καθιστᾷ δύσκολον καὶ ἐπικίνδυνον τὴν συμβίωσιν. Ἄλλο εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἅμιλλα καὶ ἄλλο ἡ οἰκονομικὴ σύγκρουσις. Ὅταν, κύριοι, ἐν τῷ μέσῳ τῆς γενικῆς καταπλήξεως ἀπεβιβάζοντο καὶ διεσκορπίζοντο ἀνὰ τὰ διάφορα σημεῖα τοῦ ἐναπομείναντος Κράτους οἱ ἀτυχεῖς ἀδελφοί μας, οἱ γηγενεῖς πληθυσμοὶ ἐπέδειξαν ὑπέροχον αἴσθημα ἐθνικῆς καὶ φυλετικῆς ἀλληλεγγύης, ἐπέδειξαν ὑπέρμετρον αἴσθημα φιλανθρωπίας καὶ ἀλτρουϊσμοῦ καὶ ἤνοιξαν τὰς ἀγκάλας αὑτῶν διὰ νὰ θερμάνωσι τὰ παγωμένα σώματα καὶ νὰ παρηγορήσωσι τὰς θλιμμένας ψυχάς, ἤνοιξαν τὰ βαλάντιά των, ἤνοιξαν τὰς οἰκίας των καὶ οἱ ἔχοντες δύο χιτῶνας προσέφερον τὸν ἕτερον εἰς τὴν δυστυχίαν καὶ ἀνέλαβον τὴν περίθαλψιν δι’ ἰδίων μέσων ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα, διότι τὸ Κράτος παραλῦσαν πρὸς στιγμὴν ἐκ τοῦ αἰφνηδιαστικοῦ πλήγματος δὲν εἶχεν οὔτε τὰ μέσα ἀλλ’ οὔτε καὶ τὴν ὀργάνωσιν ἵνα προφθάσῃ καὶ ἀντιμετωπίσῃ μόνον του τὴν διάσωσιν τόσων ἑκατοντάδων χιλιάδων διεσκορπισμένου πληθυσμοῦ. Παρ’ ὅλην δὲ τὴν φρίκην ἐκ τῆς συμφορᾶς πᾶς Ἕλλην ἠσθάνθη ἓν παρήγορον αἴσθημα ἐκ τοῦ φαινομένου τῆς ἀλληλεγγύης τῆς φυλῆς. Ἀλλὰ τὸ φαινόμενον τοῦτο ἀτυχῶς δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ ἐπὶ πολύ. Ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἤρξατο μειούμενον καὶ ἡ θερμότης τοῦ πρώτου ἐναγκαλισμοῦ ἤρχισε νὰ ἐκλείπῃ. Μετ’ ὀλίγον αἱ σχέσεις ἤρξαντο χαλαρούμεναι, δὲν ἐβράδυναν δὲ σιγὰ–σιγὰ νὰ διακοποῦν σχεδὸν καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς συχνὰς συγκρούσεις, ἐνίοτε μάλιστα αἱματηράς. Ποῖος ἆρά γε κακὸς δαίμων νὰ ἐφθόνησε τὴν ἁρμονίαν τῶν σχέσεων αὐτῶν; Ποῖα εἶναι τὰ αἴτια ἐκεῖνα ἅτινα συνετέλεσαν εἰς τὸ ἀτύχημα αὐτό; Ἀναμφισβητήτως τοιοῦτον αἴτιον ὑπῆρξεν ἡ στενότης τῆς γῆς καὶ ἡ ἔλλειψις στέγης, ὡς διεπίστωσε καὶ ἡ ἔρευνα τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀναντιρρήτως ἡ ἔλλειψις αὕτη ἐνεφάνισε τὸ ἀδιαχώρητον καὶ ἐπέφερε τὴν πάλην τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων. Ἐκτὸς ὅμως τῶν ὑλικῶν αὐτῶν αἰτιῶν ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι συντελεσταί, οἵτινες ἐξέθρεψαν τὴν λυπηρὰν κατάστασιν, πρὸ τῆς ὁποίας μὲ πόνον ψυχῆς εὑρισκόμεθα. Ἀμφότερα ὅμως τὰ αἴτια καὶ τὰ ὑλικὰ καὶ τὰ ἠθικὰ κοινὰς ἔχουσι τὰς ἀφορμάς. Τὰ μαῦρα σύννεφα τῆς διαταράξεως τῶν σχέσεων ἤρξαντο ἀναφενόμενα ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἔναρξις τῆς ἐργασίας ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Τὸ Κράτος εὑρεθὲν ἀνοργάνωτον καὶ μὴ δυνάμενον νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐξ ἰδίων τὰ οἰκονομικὰ μέσα ἐξηναγκάσθη νὰ ὑποκαταστήσῃ ἑαυτὸ διὰ τῆς λεγομένης Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ἐξεχώρησε καὶ μετεβίβασεν εἰς αὐτὴν ἐν λευκῷ μέγα μέρος τῶν κυριαρχικῶν του δικαιωμάτων καὶ ἁρμοδιότητος. Δὲν εἶναι ἑπομένως δύσκολον, κύριοι, νὰ ἀντιληφθῇ τις τὰ κακὰ ἅτινα προκύπτουν ἐκ μιᾶς τοιαύτης ὑποκαταστάσεως τοῦ Κράτους ὑπὸ ἑνὸς ὀργανισμοῦ ἀνευθύνου σχεδὸν καὶ φέροντος ξενικὸν χαρακτῆρα. Αἱ ὀργανωθεῖσαι ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ὑπηρεσίαι μὴ ἔχουσαι οὐδένα χαλινὸν ἢ ἐξάρτησιν καὶ εἰς οὐδένα ὑποκείμεναι αἰσθητὸν καὶ πραγματικὸν ἔλεγχον ἐπειραματίσθησαν εὐρύτατα καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ πειραματίζωνται ἐν μέσῳ συγχίσεως, ἄνευ καθωρισμένου προγράμματος καὶ ἄνευ καθωρισμένων βάσεων καὶ ἀρχῶν. Συνεκροτήθησαν ἀπὸ πρόσωπα στερούμενα ἐν πολλοῖς καὶ τῶν στοιχειωδεστέρων θεωρητικῶν καὶ πρακτικῶν γνώσεων. Περιέλαβον πρόσωπα ἄνευ ἐπιλογῆς. Προσέλαβον ἀνθρώπους μὴ δυναμένους νὰ λύσωσι καὶ τὸ ἁπλούστερον πρόβλημα τῆς διανομῆς τοῦ ἀχύρου εἰς δύο ὄνους. Ἐκλήθησαν νεανίσκοι καὶ ἔφηβοι μὲ θηλυπρεπῆ ἐμφάνισιν νὰ ἐπιλύσωσι ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα ἡ ἀνδρικὴ ἀντίληψις καὶ ἐνεργητικότης καὶ ἡ γεροντικὴ πεῖρα καὶ κρίσις εἰσὶν ἀνεπαρκεῖς νὰ ἀντιμετωπίσωσι. Προσελήφθησαν ἀκόμη καὶ πρόσωπα ἀμφιβόλου παρελθόντος καὶ ἀμφιβόλου χρηστότητος, διὰ τὴν διαχείρισιν μιᾶς κολοσσιαίας ἐπιχειρήσεως οἵα εἶναι ἡ προσφυγικὴ ὑπόθεσις. Διὰ τοῦτο εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ θεάματος νὰ βλέπωμεν ὑπαλλήλους ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς ὑπηρεσίας των, νὰ μὴ δύνανται νὰ κατανοῶσι τὰς διαταγὰς τῶν προϊσταμένων των. Νὰ ἐφαρμόζουν νόμους καὶ διαταγὰς κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτῶν βούλησιν καὶ ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν καὶ ἀντιπαθειῶν αὐτῶν πρὸς ὡρισμένας κατηγορίας ἀνθρώπων. Νὰ ἔχουν ἰδίας ἀντιλήψεις περὶ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ νὰ ἐπιζητοῦν νὰ τὰς ἐπιβάλλουν, λησμονοῦντες τὴν ὕπαρξιν καὶ νόμων καὶ Κράτους. Καὶ ἔτι λυπηρότερον, Ἕλληνες ὑπάλληλοι αὐτοί, ὑπηρετοῦντες ὑπὸ ἕνα αὐτόνομον ὀργανισμὸν νὰ θέτωσιν ἐν ἀδρανείᾳ καὶ νὰ καταργῶσι τὰς λοιπὰς ἐξουσίας αὐτοῦ, δημιουργοῦντες κράτος ἐν κράτει. Τὸ δὲ Κράτος οὕτως ὑποδουλωμένον νὰ θεᾶται τὴν κατάστασιν αὐτὴν χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ ἐπέμβῃ ἐκ φόβου μήπως ἐπέμβασίς του δημιουργήσῃ περιπλοκὰς καὶ ἀδιέξοδον. Ἀλλ’ ἂν ἡ κατάστασις ἀνάγκης παρέσυρε τὸ Κράτος εἰς τὴν παθητικὴν αὐτὴν θέσιν ἕκον ἄκον, δὲν ἕπεται ὅτι δὲν εὐθύνεται διὰ τὸ κατάντημα αὐτό. Ὑπέχει εὐθύνην διότι παρεχώρησε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ παραχωρῇ καὶ δικαιώματα τὰ ὁποῖα δὲν τὸ ὑποχρεώνει ἡ σύμβασις περὶ Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως νὰ ἐκχωρήσῃ εἰς αὐτήν. Ἐπὶ παραδείγματι: Γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι τὸ Κράτος ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως 5,000,000 στρεμμάτων γῆς διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. Ἔχει καλῶς. Οὐδεὶς ἀντιλέγει διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς οὐσιαστικῶς. Πᾶς τις ἀντιλαμβάνεται τὴν ἔννοιαν καὶ τὸν σκοπὸν τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ καὶ πᾶς τις ἀντιλαμβάνεται ὅτι τὸ Κράτος ὤφειλε διὰ τῶν ὀργάνων αὐτοῦ νὰ ἐξεύρῃ τὰ κτήματα αὐτὰ καὶ νὰ τὰ παραδώσῃ σαφῶς καθωρισμένα κατὰ τοποθεσίαν, ἔκτασιν καὶ ὅρια πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, ἡ ὁποία θὰ τὰ παρελάμβανε δι’ ἑνὸς πρωτοκόλλου διὰ νὰ ἐγκαθιστᾷ τοὺς πρόσφυγας. Καὶ ὅμως τοιοῦτόν τι δὲν συνέβη. Τὸ Κράτος εἶπεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως: Ἰδοὺ ἡ Μακεδονία καὶ ἡ Θράκη, ἰδοὺ καὶ ἄφθονον ὑλικὸν προσφύγων, πήγαινε νὰ τοὺς ἐγκαταστήσῃς. Τὸ Κράτος δὲν ἐγνώριζεν ὅτι ἡ Μακεδονία διέτρεφε πληθυσμὸν 800,000, ἐκ τοῦ ὁποίου ὁ ἥμισυς ἀπεδήμει εἰς Ἀμερικὴν διὰ νὰ ἐπιζήσῃ. Διότι, ἂν ἐγνώριζεν ὅτι ἡ Χώρα αὐτὴ δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ διαθρέψῃ τὸν ὑπάρχοντα πληθυσμόν, θὰ ἐσκέπτετο ὅτι λογικῶς εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντικρύσῃ διπλάσιον πληθυσμόν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι θὰ δυνηθῇ μίαν ἡμέραν νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ θαῦμα, ἀλλ’ ἡ ἡμέρα αὐτὴ εἶναι μακράν. Χρειάζονται πολλὰ ἔτη, πολλὰ χρήματα καὶ πολλοὶ κόποι διὰ νὰ ἀποδῶσιν αἱ ἐκτάσεις της καλλιεργήσιμοι. Τὸ Κράτος καὶ αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι μετέβησαν ἐκεῖ διὰ τὴν ἐποικιστικὴν ὑπηρεσίαν, ἠγνόησαν ἀκόμη μίαν ὑφισταμένην κατάστασιν ἀπὸ 500 ἐτῶν καὶ ἠθέλησαν νὰ τὴν μεταβάλλωσι διὰ τῆς μαγικῆς ράβδου. Ἐγκαθιστοῦν πρόσφυγας εἰκεῖ καὶ ὡς ἔτυχεν εἰς μέρη ἔνθα ἀποθνήσκουν ἀθρόως, εἰς μέρη ἔνθα δὲν ὑπάρχει γῆ πρὸς καλλιέργειαν. Μεταβαίνουσι λοιπὸν οἱ πρόσφυγες διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν καὶ εἷς ὑπάλληλος τοὺς λέγει: Θὰ πᾶτε εἰς τὴν δεῖνα θέσιν, ἐκεῖ θὰ γίνῃ ὁ συνοικισμός. Καὶ διὰ τοῦ δακτύλου του καθορίζει τὴν περιοχὴν ἥτις θὰ ἀνήκῃ εἰς τὸν συνοικισμόν. Καὶ ὅπου μὲν πρόκειται περὶ τέως ἀμιγοῦς Μουσουλμανικοῦ χωρίου, ἐκεῖ ἀρχίζει ἀμέσως μεταξὺ προσφύγων τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς καὶ ἔχομεν συχνάκις διαφορὰς μεταξὺ προσφύγων λόγῳ τῆς κακῆς διανομῆς καὶ τῆς ἀνεπαρκείας τῶν ὑπαλλήλων.

§6Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ὑπόδειξιν τῶν γαιῶν εἰς ἑκάστην περίπτωσιν ὑπάρχει ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, εἰς ὃ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἀρνεῖται ἀκριβῶς αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος καὶ ἀποτείνεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ ἐπίταξις ἢ ἀπαλλοτρίωσις τῶν γαιῶν συνεπάγεται οἰκονομικὰς ὑποχρεώσεις. Δὲν τίθενται ἐν τῷ συνόλῳ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, κάθε ἄλλο, τὸ συγκεκριμένον ἑκατομμύριον τὸ ὁποῖον παρεχωρήθη. Εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν δὲν ἔχετε δίκαιον, διότι ὑποδεικνύεται πάντοτε ὑπὸ τοῦ Κράτους τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον θὰ γίνεται ὁ συνοικισμός.

§7Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Λοιπὸν ὁμιλῶ σύμφωνα μὲ τὰ πράγματα, σύμφωνα μὲ τὴν ἄμεσον ἀντίληψίν μου. Καί, ἂν εἴχατε ἐξέλθει, κ. συνάδελφε, εἰς τὴν Ἤπειρον, καί, ἂν εἴχατε παρακολουθήσει τοιαύτην ἐργασίαν, ἠθέλατε ἀντιληφθῆ πᾶν ὅ,τι γίνεται εἰς τὰ χαρτιὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγονται εἰς τὴν πρᾶξιν. Ὑπάρχουσι περιφέρειαι, εἰς τὰς ὁποίας ἐστάλησαν πρόσφυγες 10,000 εἰς τὰ κουτουροῦ.

§8Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Εἰς αὐτὸ πταίει ἡ Κυβέρνησις οἱαδήποτε, διότι τὸ νὰ στέλλωνται οἱ πρόσφυγες ἐδῶ καὶ ἐκεῖ δὲν εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως.

§9Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Μεταβαίνουσιν οἱ πρόσφυγες διὰ τὴν ἀγροτικήν των ἀποκατάστασιν καὶ ὁ ὑπάλληλος τοὺς λέγει: Θὰ πᾶτε εἰς τὴν δεῖνα θέσιν, ἐκεῖ θὰ γίνῃ ὁ συνοικισμός. Καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχει ὁ συνοικισμὸς διὰ τοῦ δακτύλου τοὺς δεικνύει ὅτι αὐτὴ ἡ περιοχὴ εἶναι τοῦ δεῖνα. Ὅπου δὲ ὑπάρχουν τὰ καθαρῶς Τουρκικὰ χωρία, ἐκεῖ ἀρχίζει μεταξὺ προσφύγων τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς καὶ ἔχομεν συχνάκις συγκρούσεις μεταξὺ προσφύγων λόγῳ τῆς κακῆς διανομῆς καὶ τῆς ἀνεπαρκείας τῶν ὑπαλλήλων.

§10Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Καὶ λόγῳ τῆς ἀδιαφορίας τῆς Κυβερνήσεως.

§11Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Κράτους, διὰ νὰ εἴμεθα ἀκριβέστεροι καὶ δικαιότεροι. Ἐγὼ δὲν κάμνω ἔλεγχον τῆς σημερινῆς μόνον Κυβερνήσεως. Ἐγὼ διαπιστώνω μίαν κατάστασιν προϋπάρχουσαν καὶ ἐξακολουθοῦσαν.

§12Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω· ἐλέγχετε τὰς Κυβερνήσεις ὅτι ἐδέχθησαν οἱ πρόσφυγες νὰ φθάσωμεν εἰς ὡρισμένα σημεῖα τοῦ Κράτους ἀκανονίστως; Ἔπρεπε νὰ γνωρίζωσιν αἱ Κυβερνήσεις ὅτι θὰ ἔλθωσιν οἱ πρόσφυγες; Δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ ὑπῆρξε καμμία Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐγνώριζε τὴν καταστροφήν. Ἔφθασαν λοιπὸν ἀναγκαίως οἱ πρόσφυγες, ὅπου πρῶτα– πρῶτα ἠδύναντο νὰ εὕρωσιν ἐλπίδας τινὰς ἀκόμη καὶ εἰς τοὺς πλησιεστέρους λιμένας, διότι τὰ πλοῖα ἦσαν ὑποχρεωμένα νὰ σπεύσωσιν. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ τότε ζήτημα δὲν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις εὐθύνην. Θὰ ἦτο ὡραῖον, ἂν ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ κάμῃ στατιστικὴν καὶ ἐπιλογήν. Δυστυχῶς οὔτε θεωρητικῶς δύνανται νὰ λεχθῶσιν αὐτά. Εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψῃ τὸ Κράτος ἦτο νὰ ἐγκατασταθῶσιν οἱ πρόσφυγες μετὰ τὴν πρώτην περίθαλψιν ὅπως–ὅπως στοιχειωδῶς. Ἔπρεπεν οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἐπιφορτισμένοι νὰ εὕρωσι μέρος νὰ ἐγκαταστήσωσι τοὺς πρόσφυγας νὰ κτίσωσι συνοικισμούς, νὰ τοὺς παράσχωσι τὰ ἐφόδια, τὰ ζῷα, τὴν σπορὰν καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ ἡ διανομή. Ὅταν βλέπητε ὅτι τὸ Κράτος δὲν κατώρθωσε νὰ κάμῃ τὴν διανομὴν τῶν ἀπαλλοστριωθεισῶν γαιῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἕνεκα ἐλλείψεως τεχνικοῦ προσωπικοῦ, πῶς λέγετε ὅτι δὲν ἔκαμεν ἀμέσως τὴν διανομὴν τῶν γαιῶν μεταξὺ τῶν προσφύγων; Ἔλεγχος δύναται νὰ γίνῃ, ἀλλ’ ἐκεῖ ποὺ πρέπει νὰ γίνῃ.

§13Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶναι ὀρθὰ καὶ ἀνάγονται εἰς τὸ δεύτερον ἔτος τῆς ἀφίξεως τῶν προσφύγων. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ 3ον καὶ τὸ 4ον ἔτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ προλάβῃ. Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι αἱ Κυβερνήσεις δὲν ᾐσθάνθησαν ἐξ ἀρχῆς τὸ προσφυγικὸν ζήτημα.

§14Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Βεβαίως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς διαπιστοῖ ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων τὸ τοῦ κανονισμοῦ τῆς διανομῆς τῶν γαιῶν. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἀνέλυσεν εἰδικώτερον τὸ ζήτημα καὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἐγένετο εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἡ διανομὴ τῶν γαιῶν ἐλλείψει τεχνικοῦ προσωπικοῦ. Καὶ ἡμεῖς τὸ αὐτὸ λέγομεν· ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μία πίστωσις εἶναι τόσον πανηγυρικὴ ἀπὸ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, πότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κανονισθῇ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ φιλονεικίας καὶ διαφοράς;

§15Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶπον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε.

§16Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Πότε λοιπὸν θὰ τερματισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις ἡ ὁποία δημιουργεῖ ἀτμόσφαιραν ρήξεων μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων; Πότε θὰ ληφθῶσι μέτρα ὥστε νὰ μὴ γίνωνται ἐπεισόδια ὅπως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὴν σημερινὴν συζήτησιν; Δὲν λέγω ὅτι ἐντὸς ἑβδομάδος θὰ λυθῶσι τὰ ζητήματα. Πρόκειται περὶ ἔτους καὶ πλέον. Νομίζω ὅτι, ἂν εἰς τοὺς κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὺς τῆς Γεωργίας ἐδίδοντο τὰ στοιχεῖα πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος κατὰ τρόπον θετικὸν καὶ σύμφωνον πρὸς τὴν κατάστασιν, τὸ ζήτημα θὰ εἶχε λυθῆ.

§17Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ κ. πληρεξούσιος κ. Μανουηλίδης ἀπήντησεν ἐπὶ θέματος τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἔθιξα. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ἡ διανομὴ μεταξὺ προσφύγων καὶ γηγενῶν, διότι ἡ Κυβέρνησις παρέσχεν ὅλα τὰ δυνατὰ μέσα, ἀκόμη δὲ καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἀποκαταστάσεως ἐπέβαλεν ὅρους. Ὡμίλησα ἐπὶ τῆς ἀπορίας τοῦ κ. πληρεξουσίου, ὁ ὁποῖος ἤθελε τὸν καθορισμὸν καὶ τὴν διανομὴν τῶν γαιῶν ἀμέσως. Εἶπον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν αὐτὸ νὰ γίνῃ οὔτε θὰ ἦτο σώφρων μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία δὲν θὰ ἄφηνε νὰ κανονίσῃ τὴν μεταξὺ τῶν προσφύγων διανομὴν καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχομεν ἀκόμη ἔλλειψιν προσωπικοῦ καὶ δὲν ἐκανονίσθη ἡ διανομὴ τῶν ἐντοπίων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέχει καὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι νὰ γίνῃ ἐν πρώτοις ἐγκατάστασις ὅσον τὸ δυνατὸν ἀρτιωτέρα, διὰ νὰ δυνηθῶσιν οἱ πρόσφυγες νὰ ζήσωσι καὶ νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν ὁριστικῶς. Ἡ ὁριστικὴ δὲ διανομὴ καὶ ἡ ἐκπαίδευσις θὰ ἔλθωσι κατόπιν. Δὲν δύνανται νὰ λυθῶσι τὰ ζητήματα αὐτὰ ἐντὸς δύο μηνῶν, διότι εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον νὰ λυθῶσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατά, πολλῷ μᾶλλον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θεωρητικῶς θεωροῦνται δυνατά.

§18Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Λέγω δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γίνωσι.

§19Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς φαίνεται δυστροπῶν, εἶναι ἀνάγκη νὰ φέρω παραδείγματα. Εἶπεν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῶν μεγάλων γραμμῶν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, τῶν ὁποίων ἡ λύσις θὰ ἀπαιτήσῃ χρόνον, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἄλλων. Θὰ τῷ παρουσιάσω λοιπὸν πράγματα. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸ ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ θέλω νὰ μοι ἀπαντήσῃ: Πρὸ ἑπτὰ μηνῶν μετέθησαν συνεργεῖα εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀλιστράτης καὶ κατεμέτρησαν τὰ χωράφια καὶ ἀπεφάνθησαν τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Τί ἐκάματε, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ἀπὸ ἑπτὰ μηνῶν; Ἐδῶ νὰ ἀπαντήσητε σεῖς, ὁ ὁποῖος μᾶς...

§20Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω ὅτι τὰ γραφεῖα αὐτὰ, αἱ ὑπηρεσίαι αὐταί, αἱ ὁποῖαι εἶναι χωμέναι ἐντὸς τῶν γραφείων, ἀσχολοῦνται μὲ δημοπρασίας καὶ προμηθείας καὶ δὲν ἔχουν καιρὸν νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τὰ χωράφια καὶ τὰς κτηματικὰς διαφοράς. Καὶ φέρω ἓν παράδειγμα, κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ: Τὸ Σόροβιτς εἶναι τὸ κέντρον ἐφοδιασμοῦ τῆς προσφυγικῆς ἐγκαταστάσεως ὁλοκλήρου σχεδὸν τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας. Μετέβην ἐκεῖ πρὸ ὀλίγων μηνῶν καὶ ἐπεσκέφθην τὰς ἀποθήκας. Καὶ τί βλέπω; Βλέπω περὶ τὰς 20 ἐκκοκιστικὰς μηχανάς, κάτι μηχανήματα τεράστια στιβαγμένα ἐκεῖ. Ἐρωτῶ· τί εἶναι αὐτά; Μοὶ ἐπεξηγεῖ ὁ ὑπάλληλος· τὰ ἔχομεν διὰ τοὺς πρόσφυγας. Ἐρωτῶ πάλιν· τί νὰ τὰ κάμουν οἱ πρόσφυγες; Μοὶ ἀπαντοῦν· διὰ νὰ καθαρίζουν τὸ σιτάρι. Τοὺς λέγω τότε· ποῦ εἶναι τὸ σιτάρι; Καὶ ἐκεῖνοι μοὶ ἀπαντοῦν· σπόρος δὲν ἔχει διανεμηθῆ εἰσέτι ἐπαρκής, ζῷα δὲν ἔχουν παραχωρηθῆ παρὰ ἐλάχιστα, διανομὴ τῆς γῆς δὲν ἔχει γίνει κανονικὴ ὥστε νὰ διευκολύνῃ τὴν καλλιέργειαν. Πότε θὰ παραχθῇ τὸ σιτάρι διὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν αἱ καθαριστικαὶ αὐταὶ μηχαναί; Τὸ κάτω–κάτω τῆς γραφῆς εἰς τὰ Καϊλάρια ἐζοῦσαν 40,000 Τοῦρκοι καὶ παρῆγον ἄφθονον ἐσοδείαν καὶ ἔζων καλῶς χωρὶς τὰς ἐκκοκιστικὰς μηχανάς. Διατί τώρα νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν προμήθειαν πολυτελῶν μηχανημάτων διὰ νὰ καθαρίζωμεν τὸ σιτάρι τὸ ὁποῖον δὲν παρήχθη ἀκόμη;

§21Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ξυπόλυτοι μὲ ψηλὸ καπέλλο.

§22Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Καὶ πόσον ἐστοίχιζον αἱ μηχαναὶ αὐταί; Ἀπὸ 18–25 χιλιάδας δραχμὰς ἑκάστη.

§23Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πότε ἦλθον αἱ μηχαναὶ αὐταί, κ. πληρεξούσιε; Ποῦ εὑρέθησαν;

§24Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ἀσφαλῶς εἶναι πρὸ πολλοῦ παρηγγελμέναι.

§25Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀφοῦ ἦλθον, κάπου ἔπρεπε νὰ παραδοθοῦν.

§26Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ἂν θέλητε καὶ ἄλλο παράδειγμα ἵνα λάβητε ἰδέαν τοῦ τρόπου καθ’ ὃν γίνονται αἱ προμήθειαι, ἀκούσατε: Ὁ ἐποικισμὸς ἀγοράζει κτήνη ἀροτριῶντα. Τὸ ἓν γραφεῖον τὰ εὑρίσκει ἀκατάλληλα καὶ δὲν τὰ ἀγοράζει. Ἕτερον γραφεῖον τὰ ἴδια ζῷα τὰ εὑρίσκει καταλληλότατα καὶ τὰ ἀγοράζει. Τὸ ἓν γραφεῖον τὰ φέρει εἰς αὐτὴν τὴν τιμήν, τὸ ἄλλο γραφεῖον τὰ φέρει εἰς ἄλλην καὶ τὰ ἀπορρίπτει. Τὸ ἓν γραφεῖον ἀρνεῖται νὰ παραλάβῃ ζῷα ὡρισμένου ἀναστήματος ἢ χρώματος, ἄλλο γραφεῖον τὰ παραλαμβάνει. Καὶ αὐτὰ τὰ πράγματα γίνονται συχνὰ καὶ δημιουργεῖται μία ἀτμόσφαιρα τοιαύτη εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην ὥστε νὰ γεννᾶται ἡ ἐντύπωσις ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αὐταὶ δὲν ἐκτελοῦν εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκόν των καὶ ὅτι ὠθοῦνται ἀπὸ διάφορα ἐλατήρια. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι τὰ γραφεῖα αὐτὰ ἔχουν χάσει κάθε ὑπόληψιν εἰς τὴν Κοινὴν γνώμην τόσον μεταξὺ τῶν προσφύγων ὅσον καὶ τοῦ γηγενοῦς πληθυσμοῦ. Καὶ ἐπανέρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα.

§27Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐψόφησαν κάτι ἄλογα;

§28Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Συμβαίνουν, κ. συνάδελφε, ἀταξίαι περὶ τὴν προμήθειαν, τὴν διανομὴν καὶ τὴν συντήρησιν τῶν ζῴων, συμβαίνουν ἀκόμη καὶ καταστρατηγήσεις ἐκ μέρους τῶν ἰδίων προσφύγων, οἱ ὁποῖοι τὰ παίρνουν καὶ τὰ πωλοῦν.

§29ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι εἰς Δυτικὴν Θράκην ἔδωκαν εἰς τοὺς πρόσφυγας ἀπὸ ἓν πρόβατον.

§30Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Δὲν εἶναι παράδοξον....

§31Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ τὸ καταγγείλητε αὐτὸ διὰ νὰ τὸ ἐξετάσωμεν.

§32Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν διὰ κάθε πρόβατον νὰ ἀπευθυνώμεθα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Πρέπει τὸ σύστημα τῶν ὑπηρεσιῶν....

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τιμωρηθῇ εἷς ἢ δύο καὶ θὰ παραδειγματισθοῦν οἱ ἄλλοι.

§34Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Κύριε ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, πόσοι ὑπάλληλοι κατηγγέλθησαν; Δὲν κατωρθώθη ὅμως ἡ τιμωρία οὔτε ἑνὸς μικροῦ ἐπιστάτου.

§35Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς θέλετε νὰ γνωρίζῃ ὁ Ὑπουργὸς ὅτι ἐδόθησαν πρόβατα; Πῶς θέλετε νὰ ἐξετάσῃ ὁ Ὑπουργὸς τί κάμνουν οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ὅταν δὲν γνωρίζει τὰ παράπονα τῶν ἀδικουμένων; Καταγγέλετε αὐτά.

§36Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Κατηγγέλθη ὑπάλληλος, κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, παρὰ προσφύγων δι’ ὡρισμένας πράξεις καὶ ἐνεργείας του καὶ μάλιστα ὅτι ἐβεβαίωσε ψευδῶς θάνατον ζώου ὅπερ εἶχε δοθῆ εἰς πρόσφυγα, ἐνῷ οὗτος τὸ εἶχε πωλήσει. Ὁ ἴδιος ὑπάλληλος ἐτιμωρήθη καὶ δι’ ἄλλων πράξεων ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου. Ἀνεφέρθησαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι πρόσφυγες εἰς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἐποικισμοῦ καὶ εἰς τὴν νομαρχίαν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ζητήσαντες τὴν ἀντικατάστασίν του. Καὶ ἐνῷ ἀνέμενον ὅτι ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ θὰ ἔσπευδε νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν ἐπιστάτην αὐτόν, τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ εἰς τὴν θέσιν του καὶ νὰ κάμνῃ εἰσηγήσεις εἰς τὸ γραφεῖον ἐποικισμοῦ, αὐτὸς νὰ λύῃ τὰ νομικὰ ζητήματα περὶ ἰδιοκτησίας καὶ αὐτὸς νὰ διανέμῃ τὰς γαίας καὶ νὰ λύῃ τὰς κτηματικὰς διαφοράς.

§37Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὸν νομὸν Φλωρίνης ἔγιναν αὐτά;

§38Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Μάλιστα.

§39ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μήπως τὸν διετήρησεν αὐτὸν τὸν ἐπιστάτην καμμία ὀργάνωσις;

§40Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ὄχι. Ἐκτὸς μιᾶς κατηγορίας προσφύγων. Ἠδύναντο ὅμως μολονότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐπιστημονικὴ διανομὴ τῶν γαιῶν, ἐλλείψει συνεργείων, νὰ γίνῃ ὁπωσδήποτε μία διανομὴ ἔστω καὶ ἐμπειρική. Ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῶσι μερικαὶ ἀρχαὶ καὶ κατευθύνσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ τηρηθῶσι σεβασταὶ ὑπὸ τῶν ἐποικιστικῶν ὀργάνων διὰ νὰ τηρηθῇ ἡ ἁρμονία μεταξὺ τῶν προσφύγων καὶ τῶν γηγενῶν, προλαμβανομένων τῶν διαφορῶν καὶ τῶν συγκρούσεων. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι αἱ Μουσουλμανικαὶ περιουσίαι, κατὰ τὴν συνθήκην, δέον νὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς ὄφελος τῶν προσφύγων. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ τῆς συνθήκης λόγῳ ἀνάγκης θὰ ἐπεβάλλετο ἡ πολιτικὴ αὕτη. Ἀλλ’ ἐκ τῶν Μουσουλμανικῶν γαιῶν ἄλλαι μὲν ἐκαλλιεργοῦντο ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους προσωπικῶς μετὰ τῶν οἰκογενειῶν των καὶ ἄλλαι ἐκαλλιεργοῦντο ἀνέκαθεν διὰ τῶν Χριστιανῶν γεωργῶν. Διότι εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς ἄλλας νέας ἐπαρχίας, ὅπου εἴχομεν τὴν κατοχὴν τοῦ δυνάστου καὶ τοῦ κατακτητοῦ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ἀπὸ 500 ἐτῶν οἱ Τοῦρκοι κατεῖχον τὰς καλυτέρας γαίας, τὰ καλύτερα καὶ εὐφορώτερα πεδία, δηλαδὴ ἐκράτησαν τὸ ψαχνὸ καὶ ἄφησαν τὰ ἄχρηστα καὶ ἄγονα μέρη εἰς τοὺς Χριστιανικοὺς πληθυσμούς. Ἡ ἀνταλλαγὴ εὗρε τοιουτοτρόπως τοὺς Τούρκους κατέχοντας τὰς νομίμους καὶ εὐφόρους γαίας, τὰς ὁποίας ἢ ἐκαλλιέργουν αὐτοπροσώπως ἐφόσον ἦσαν γεωργοί, ἄλλας δὲ παρεχώρουν εἰς τοὺς Χριστιανοὺς γεωργούς, οἵτινες ὡς δουλοπάροικοι ἐκαλλιέργουν καὶ ἀπέζων ἐξ αὐτῶν. Ἔρχονται ἤδη οἱ πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀνάγκην ἐγκαταστάσεως, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη τῆς διατηρήσεως καὶ ἐγκαταστάσεως τῶν ἐντοπίων καλλιεργητῶν. Καὶ ἐπειδὴ αἱ ἐπιφορτισμέναι τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων ὑπηρεσίαι νομίζουν ὅτι ἡ μοναδικὴ ἀποστολή των εἶναι νὰ ἐγκαταστοῦν πρόσφυγας, ἀδιαφοροῦν, ἂν ἀφαιροῦντες ἀπὸ τὸν γηγενῆ τὴν μικρὰν ἔκτασιν ἣν εὑρέθη καλλιεργῶν, δημιουργοῦσιν ἄλλον πρόσφυγα. Τῷ λέγουν· αὐτὸ τὸ χωράφι εἶναι Τουρκικὸν καὶ ἀνήκει εἰς τοὺς πρόσφυγας. Καὶ τοῦ τὸ πέρνουν. Καὶ αὐτὸς λέγει· τί νὰ κάμω τώρα, πῶς θὰ ζήσω ἐγώ; Δὲν ἔχω ἄλλο χωράφι νὰ καλλιεργήσω. Νὰ περιμένω νὰ πάρω ὅταν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀγροτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως; Τί γίνομαι ἐν τῷ μεταξύ; Ἡ Ἀμερικὴ ἔκλεισε τὰς πύλας της. Ἀλλὰ τὸ κακὸν δὲν περιορίζεται μόνον ἕως ἐδῶ, διότι μὲ τὴν κτηθεῖσαν ταχύτητα κατὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων θίγεται εἰς μεγάλην κλίμακα καὶ ἡ καθαρῶς ἰδιωτικὴ μικροϊδιοκτησία ἡ αὐτοκαλλιεργουμένη ὑπὸ τῶν γηγενῶν. Διότι ἐκηρύχθη τὸ παράδοξον δόγμα ὅτι ὅλα τὰ κτήματα εἶναι Τουρκικά. Οὕτω δὲ ἔρχονται τὰ γραφεῖα καὶ δηλώνουν: «Ὅσοι ἔχετε τίτλους ἰδιοκτησίας νὰ τοὺς προσαγάγητε ἐντὸς τόσων ἡμερῶν, ἄλλως τὸ χωράφι θὰ καταληφθῇ ὡς Τουρκικόν». Καὶ τίθεται μία τοιαύτη βάσις, ἡ ὁποία ὄχι μόνον παράλογος εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἐπιζημία. Ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἡ ἀντίστροφος βάσις, ὅτι Μουσουλμανικὰ κτήματα θεωροῦνται κατὰ τεκμήριον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουν εἰς τοὺς Χριστιανούς. Ὑπάρχει δὲ ἀσφαλὴς τρόπος ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀμφισβητουμένων, καθόσον εἶναι γνωστὸν εἰς ἕκαστον χωρίον ποῖα ἀνήκουν εἰς Τούρκους καὶ ποῖα εἰς Χριστιανούς. Ἡ ἀντίθετος βάσις εἶναι ὀλεθρία, διότι φαινομενικῶς μὲν ὠφελεῖ τοὺς πρόσφυγας γεωργούς, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν ὠφελεῖ τοὺς Τούρκους, οἵτινες διὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως θὰ δικαιωθοῦν ἀποζημιώσεων ἀναληθῶν εἰς βάρος τοῦ συνόλου τῶν προσφύγων καὶ τοῦ Κράτους κατὰ τὸν μετὰ τῆς Τουρκίας τελικὸν συμψηφισμόν. Ἐπὶ πλέον ἡ ἀνταλλαγὴ θὰ καταλήξῃ εἰς βάρος τῶν ἐντοπίων, ἐφόσον γῆν μὲν θὰ λάβουν καὶ οἱ μὴ καταλιπόντες ἐν Τουρκίᾳ τοιαύτην πρόσφυγες, θὰ στερηθῶσι δὲ τοιαύτης οἱ μικροϊδιοκτῆται γηγενεῖς διὰ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς ἰδιοκτησίας των ὡς Τουρκικῆς. Θὰ ὁμοιάσωμεν οὕτω μὲ τὴν γάταν, ἥτις ἔληχε τὴν λίμαν διὰ τῆς γλώσσης, νομίζουσα ὅτι κάτι τρώγει. Ἐδόθη λοιπὸν ἡ ἀντίστροφος κατεύθυνσις: «Ὅσοι δὲν ἔχετε τίτλους, θὰ θεωροῦνται τὰ κτήματά σας Μουσουλμανικὰ καὶ θὰ καταλαμβάνωνται ἀμέσως». Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι ἡ Μακεδονία—ἂς ἀφήσωμεν τὴν παλαιοτέραν ἱστορίαν της—ὑπῆρξε τὸ πεδίον ὅλων τῶν τελευταίων πολέμων, τῶν Βαλκανικῶν καὶ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ. Διῆλθον ἐκεῖθεν πάσης φυλῆς στρατεύματα, ἀκόμη καὶ Ἀφρικανικῆς καὶ Ἀσιατικῆς προελεύσεως. Ἔλαβον χώραν σκληροὶ ἀγῶνες μεταξὺ τῶν ἐμπολέμων, λεηλασίαι καὶ διαρπαγαὶ καὶ ἐξαφανισμὸς πόλεων, χωρίων καὶ συνοικισμῶν, ἰδίως εἰς τὴν Ἀνατολικὴν καὶ Δυτικὴν Μακεδονίαν. Πῶς λοιπὸν λογικῶς σκεπτόμενοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσωμεν σήμερον ἀπὸ πάντας τοὺς Χριστιανοὺς κατοίκους νὰ μᾶς προσαγάγουν τοὺς τίτλους των πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἰδιοκτησίας των; Ἄλλοι ἐξ αὐτῶν ἐξετοπίσθησαν ἀθρόως εἰς Βουλγαρίαν ὡς ὅμηροι, ὅπου ἢ ἀπέθανον ἢ ἐπανῆλθον μετὰ διετίαν μὴ δυνάμενοι νὰ διακρίνωσιν οὔτε τὴν τοποθεσίαν ὅπου ἔκειτο ἡ κατοικία των. Ἄλλοι μετὰ ἐννέα ἔτη ἐπανῆλθον ἀπὸ τὸ Μαρόκον ἀκόμη ὅπου εἶχον ἐξορισθῆ ὑπὸ τῶν Συμμαχικῶν Ἀρχῶν. Ποῦ θὰ εὕρουν τώρα οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τὰ χαρτιά των; Ἂς ἀφήσωμεν ὅτι καὶ κατὰ τὸ ἰσχῦσαν ἀστικὸν δίκαιον δὲν ἀπεδεικνύετο πάντοτε ὑποχρεωτικῶς τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας δι’ ἐγγράφων τίτλων. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ἀκόμη καὶ τὸ ἑξῆς: Καὶ ἂν εὕρουν τὰ χαρτιά των, ἠξεύρετε ποῖος τὰ ἐξετάζει; Ὁ ἐπιστάτης! Αὐτὸς εἶναι ὁ νομικός, ὁ δικαστὴς καὶ ὁ δικηγόρος. Αὐτὸς γνωρίζει τὰς σχέσεις τῆς καλλιεργείας, τῆς νομῆς καὶ τῆς ἰδιοκτησίας, δηλαδὴ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τίποτε. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐνίοτε ἔχει καὶ συμφέρον τοὺς τίτλους νὰ τοὺς γράφῃ εἰς τὰ παπούτσιά του καὶ κατὰ τὴν διανομὴν νὰ ἔχῃ καὶ τὰς συμπαθείας καὶ τὰς προτιμήσεις του. Καὶ ὅταν ἀκόμη ὑπάρχουν τίτλοι ἐξηλεγμένοι καὶ τεθεωρημένοι ἀπὸ τὸν προϊστάμενον τοῦ ἐποικισμοῦ, νομίζετε ὅτι εἶναι σεβαστοί: Πάλιν καταλαμβάνονται τὰ χωράφια τῶν χωρικῶν καὶ καλλιεργοῦνται ὑπὸ προσφύγων, οἵτινες ἐπίσης δὲν ἀναγνωρίζουν οὔτε χαρτιὰ οὔτε Ἀρχάς. Καὶ τρέχουν οἱ χωρικοὶ δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ὀδυρόμενοι: «Πῶς θὰ ζήσωμεν; Δὲν εἶναι σφραγῖδες αὐταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους; Δὲν εἶναι πιστοποιητικὰ αὐτά; Δὲν ἔχομεν ἄλλα χωράφια. Πέντε ἢ δέκα ἢ εἴκοσι στρέμματα ἔχομεν ἀπὸ τὸν πατέρα μας ἢ ἀπὸ ἀγοράν. Πῶς θὰ θρέψωμεν τὰ πέντε, δέκα καὶ δεκαπέντε μέλη τῆς οἰκογενείας μας; Τί θὰ γίνωμεν;»

§41Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Γνωρίζετε νὰ μᾶς ἀναφέρητε κανένα συνοικισμὸν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας;

§42Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Πολλοὺς καὶ συγκεκριμένως τὸν συνοικισμὸν Κάτω Κάλενικ. Ἔτυχε νὰ μοὶ παρουσιάσουν οἱ μικροκαλλιεργηταὶ περὶ τοὺς 30 τίτλους ἐγκύρους καθ’ ὅλα καὶ Τουρκικοὺς καὶ συμβόλαια μεταγεγραμμένα νομίμως καὶ ἐξηλεγμένους καὶ τεθεωρημένους ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου τοῦ ἐποικιστικοῦ γραφείου. Οἱ πρόσφυγες ὅμως μὴ γνωρίζοντες οὔτε τοὺς τίτλους οὔτε τὴν θεώρησιν τοῦ προϊσταμένου κατέλαβον καὶ ἐκαλλιέργησαν τοὺς ἀγρούς. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ προσθέσω ἀμέσως καὶ τὸ ἑξῆς: Ἐκεῖ εἰς τὴν παραμεθόριον ἱδρύθη εἷς καλὸς συνοικισμὸς καὶ ἦτο ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῇ διὰ πολλοὺς λόγους. Ἐνῷ ὅμως ἔγινεν ὁ συνοικισμὸς δὲν καθωρίσθησαν οὔτε ποῖαι γαῖαι τῷ ἀνήκουν οὔτε τὰ ὅρια του. Ἐπειδὴ ἡμικυκλικῶς γειτνιάζει μὲ 5–6 κοινότητας ἐγεννήθησαν διαφοραὶ περὶ τὰ ὅρια μεταξὺ συνοικισμοῦ καὶ κοινοτήτων καὶ ἀμφισβητήσεις διὰ τὰς γαίας μεταξὺ προσφύγων καὶ κατοίκων τῶν κοινοτήτων. Ἔρχονται οἱ κάτοικοι Κάτω Κάλενικ καὶ παραπονοῦνται ὅτι ὄχι μόνον μᾶς κατέλαβον οἱ πρόσφυγες τοῦ Καυκάσου τοὺς ἰδιοκτήτους ἀγρούς μας, δι’ οὓς ὑπάρχουν καὶ οἱ τίτλοι, ὡς προείρηται, ἀλλὰ καὶ ἔρχονται 200 μέτρα ἔξω ἀπὸ τὰ σπίτια μας, ἀπαγορεύσαντες πᾶσαν διάβασιν οὕτως ὥστε δὲν δυνάμεθα οὔτε τὰ ζῷά μας νὰ ποτίσωμεν. Τὸ ἴδιον δὲ ὑφίστανται καὶ αἱ οἰκογένειαι τοῦ προσφυγικοῦ συνοικισμοῦ Κάτω Κάλενικ μεθ’ ὧν διαβιοῦμεν ἁρμονικῶς.

§43Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸν συνοικισμὸν Καυκάσου εἶναι 150 οἰκογένειαι καὶ προτίθενται νὰ στείλουν ἄλλας 150, διότι ὑπάρχουν ἐπαρκέσταται γαῖαι. Ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω διὰ τὸν συνοικισμὸν Σῶτερ τοῦ Σόροβιτς. Πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ πρόσφυγες νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καλλιεργοῦν πέριξ τοῦ συνοικισμοῦ; Δὲν ἀμφισβητῶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε, ἀλλὰ εἶναι καὶ αὐτὸ γεγονός.

§44Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ἐγὼ ἐξετάζω πῶς θὰ εὕρωμεν τὸ μέσον νὰ καθορίζωμεν αὐτὰ τὰ ζητήματα καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ ἀναρχία ἡ ὁποία ὑπάρχει, διότι ἡ κυριαρχία ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὰ γραφεῖα, ἔχει δημιουργήσει κατάστασιν ἀναρχίας. Διότι οἱ παραπονούμενοι εἴτε ἐντεῦθεν εἴτε ἐκεῖθεν δὲν δύνανται νὰ καταφύγουν οὔτε εἰς τὸν νομάρχην οὔτε εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον οὔτε εἰς τὸν ἀστυνόμον οὔτε πουθενά. Ἔχουν τεθῆ εἰς ἀδράνειαν ὅλαι αἱ ἄλλαι Ἀρχαί. Κατὰ τοῦτο ὑποστηρίζω ὅτι πρόκειται περὶ ἀναρχίας. Καὶ αἱ δικαστικαὶ ἐξουσίαι ἔχουν τεθῆ ἐν ἀδρανείᾳ. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ εἰρηνοδίκης νὰ λάβῃ προσωρινὰ μέτρα, διότι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ ἐγερθῇ ἀγωγὴ περὶ προσωρινῶν μέτρων δὲν ἔχει κατὰ τὴν δικονομίαν ὁ ἐναγόμενος παρὰ νὰ λάβῃ ἓν σημείωμα ἀπὸ τὸ ἐποικιστικὸν γραφεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὸν εἰρηνοδίκην, ὅστις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ κηρυχθῇ ἀναρμόδιος. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι δημιουργοῦνται τετελεσμένα γεγονότα καὶ ἂς κάμνῃ ὁ ἄλλος τηλεγραφήματα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἂν ὑπάγῃ εἰς τὸ ἐποικιστικὸν γραφεῖον, θὰ τῷ εἴπῃ ὁ ὑπάλληλος· φύγε ἀπὸ ἐδῶ, δὲν ἔχεις θέσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Θὰ εἶχον νὰ ἀναφέρω ἀπειρίαν παραδειγμάτων, ἐκ τῶν ὁποίων καταφαίνεται ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς τῶν σχέσεων καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ ὅτι ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα μὲ τὴν συναίσθησιν ὅτι ἐκπροσωπῶ ὅλον τὸ Κράτος καὶ ὄχι ὡρισμένας κατηγορίας προσώπων, εἶναι νὰ συζητήσωμεν ἀπὸ κοινοῦ πῶς θὰ κανονίζωμεν τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται καθ’ ἑκάστην καὶ εἰς πᾶσαν στιγμήν. Πῶς θὰ εὑρεθῇ ἓν σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ δυνηθῇ νὰ μᾶς ἀποδώσῃ τὰ εὐχάριστα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ποθοῦμεν καὶ ἐπιδιώκομεν; ποῦ νὰ ζήσωμεν ὡς ἀδελφοί, νὰ ἀποτελέσωμεν ἕνα πληθυσμὸν γόνιμον ὁ ὁποῖος νὰ ἠμπορῇ νὰ ἀποδώσῃ καὶ οἰκονομικῶς καὶ ἐθνικῶς. Κύριοι, δὲν εἶμαι γηγενὴς Μακεδών, ἀλλ’ ἄποικος. Εἶναι δὲ εὐτυχῶς γνωστὴ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἡ φιλοπροσφυγική μου πολιτικὴ ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ παρεξηγηθῶ ὅτι ἐπηρεάζομαι εἰς τὸ νὰ λάβω τὸ μέρος τῆς μιᾶς κατηγορίας ἐναντίον τῆς ἄλλης. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν τυγχάνει νὰ εἶμαι διευθυντὴς ἐφημερίδος, εἰς τὴν ὁποίαν πολὺ πρὸ τῆς καταστροφῆς ἐξετίθεντο αἱ φιλοπροσφυγικαί μου ἀντιλήψεις, ὥστε ὡς πρὸς τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ παρεξηγηθῶ, τοὐλάχιστον εἰς τὴν περιφέρειάν μου. Ἀναγκαζόμεθα οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ ὁσάκις διακόπτωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως καὶ μεταβαίνωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας νὰ παραμένωμεν ἐκεῖ, διότι νομίζομεν ὅτι προσφέρομεν μεγαλυτέρας ὑπηρεσίας ἐνεργοῦντες ὡς συμβιβασταὶ ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, παρὰ ἐρχόμενοι ἐδῶ καὶ συζητοῦντες ὑπὲρ τῆς τριετοῦς ἢ τετραετοῦς περιόδου. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν καὶ ἐκεῖ ἀπογοητευόμεθα, ἂν καὶ πολλάκις ἐπιτυγχάνομεν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν λύσεις οὕτως ὥστε νὰ λύωμεν ὅλα τὰ ζητήματα καὶ παρουσιάζονται στιγμαὶ καθ’ ἃς ἀναγκαζόμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς Ἀθήνας νὰ ἡσυχάσωμεν. Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ ἐρχόμενοι εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ἰδίας καταστάσεως, διότι τὰ ζητήματα εὑρίσκονται εἰς τὸ ἴδιον σημεῖον.

§45Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁμιλεῖτε περὶ ἑνὸς συνοικισμοῦ καὶ λέγετε ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λύσητε τὸ ζήτημα ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι καὶ ἀπηυδηκότες ἑκάστοτε ἔρχεσθε εἰς τὰς Ἀθήνας. Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἠδυνάμεθα, χωρὶς νὰ σταματήσῃ ἡ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων, νὰ λύσωμεν ταχέως καὶ χωρὶς ἀδικίας τὸ ζήτημα τῶν κτημάτων ὅλων εἰς Χώραν ὅπου δὲν ὑπάρχει Κτηματολόγιον καὶ δὲν ὑπάρχουν καὶ τίτλοι; Διότι δὲν ὑπῆρχον ἀνέκαθεν καὶ διότι ἐπεκαλέσθησαν καὶ καταστροφὴν αὐτῶν.

§46Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἀναχωρήσῃ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ὅτι πρέπει νὰ ἐνασκήσῃ τὰ κυριαρχικὰ του δικαιώματα. Θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἡ ἀρχὴ ὅτι ἀπὸ τὰς καλλιεργείας τὰς Τουρκικὰς οὔτε ἓν στρέμμα δὲν θὰ μείνῃ εἰς γηγενεῖς. Τὰ ἀνήκοντα εἰς Μουσουλμάνους ἀνταλλαγέντας καὶ καλλιεργούμενα ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ὑπὸ Χριστιανῶν...

§47Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς θὰ ἀποδειχθῇ ποῖα εἶναι αὐτά;

§48Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Εἰς κάθε χωρίον εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους τοὺς κατοίκους τί καλλιεργεῖ ὁ καθένας, ποῦ ἔχει χωράφι, ποῦ καλλιεργεῖ καὶ ὑπὸ ποίαν ἰδιότητα καὶ ὑπὸ ποίαν σχέσιν. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς: Τὰ γραφεῖα Ἀνταλλαγῆς μετὰ τὴν σύστασίν των ἐζήτησαν διὰ προκηρύξεως νὰ δηλώσουν οἱ κατέχοντες τὰ Μουσουλμανικὰ χωράφια, καὶ ὑπεβλήθησαν τοιαῦται δηλώσεις. Βεβαίως θὰ ἔμειναν καὶ ἀγροὶ ἀδήλωτοι εἴτε ἐκ προθέσεως εἴτε ἐξ ἀγνοίας.

§49Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τὰ ἀδήλωτα θὰ δημιουργῶνται τὰ παράπονα.

§50Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ· ἐγένετο κανεὶς σοβαρὸς ἔλεγχος; Οἱ ἄνθρωποι ὑπέβαλον δηλώσεις, ἀπέκρυψαν ἴσως καὶ ὀλίγα ἢ πολλά. Ποῖος ὅμως ἔλεγχος ἔγινε διὰ νὰ βεβαιωθῇ ὅτι ἐκτὸς τῶν δηλωθέντων ὑπάρχουν καὶ ἄλλα μὴ δηλωθέντα; Οὐδείς. Δὲν εὑρέθη καμμία ὑπηρεσία ἡ ὁποία νὰ μεταβῇ σήμερον εἰς τὸ δεῖνα χωρίον καὶ αὔριον εἰς τὸ ἄλλο κατὰ σειρὰν διὰ νὰ ἐνεργήσῃ συστηματικὸν ἔλεγχον. Ἡ ἐργασία αὐτὴ ἀφέθη εἰς τὴν διάθεσιν τῶν προσφύγων ὡς ἀτόμων καὶ εἶναι εὐνόητα τὰ συμβαίνοντα.

§51Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ κάμῃ τὸν ἔλεγχον ὅλων τῶν ἀμφισβητήσεων καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ ἡ ἐγκατάστασις;

§52Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐγκαταστάσεων συντελεσθεισῶν ἀπὸ ἑνὸς καὶ δύο καὶ τριῶν ἤδη ἐτῶν.

§53Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βλέπετε, κ. συνάδελφε, ὅτι ἐπῆλθον συγκρούσεις εἰς τὸ Κιούπκιοϊ καὶ διὰ μίαν ἔκτασιν 1000 στρεμμάτων γῆς ἀσχολούμεθα Ἐπιτροπὴ καὶ πληρεξούσιοι καὶ δὲν κατωρθώσαμεν ἀκόμη νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ποία ἔκτασις εἶναι τῶν γηγενῶν καὶ ποία τῶν προσφύγων. Βεβαίως γίνονται ἀδικίαι, ἀλλ’ αὐτὸ ἔγκειται εἰς τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν πάντες, εἶναι τὰς προσωρινὰς αὐτὰς ἀδικίας τὰς ἀναποφεύκτους νὰ τὰς καταγγέλλωμεν, νὰ ἐξετάζωνται καὶ νὰ τὰς λύωμεν. Ἂν ἕκαστος ἄγεται ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ὅτι θὰ φθάσωμεν νὰ μὴ γίνεται καμμία ἀδικία ἀμέσως τώρα, πλανᾶται εἰς σφαῖρας παρὰ πολὺ θεωρητικάς. Ἀλλοίμονον ἂν περιμένωμεν νὰ ἐγκατασταθῇ ὁ προσφυγικὸς κόσμος, ἂν τὸ Κράτος δὲν εἶχε καταλάβει διὰ μεσεγγυήσεως τὰ κτήματα. Ἂν δὲν ἐγένετο αὐτό, σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ ἦτο ἡ σύγχυσις πολὺ μεγαλυτέρα ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων. Σήμερον ὅμως δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχουν ἀδικίαι ἐν μεγάλῃ κλίμακι. Βεβαίως κτήματά τινα Μουσουλμανικὰ παρὰ τὴν διοικητικὴν προσπάθειαν πιθανὸν ἔχουν σφετερισθῆ ἐντόπιοι, ὅπως καὶ ἐντοπίων τινὰ κτήματα νὰ ἔχουν σφετερισθῆ πρόσφυγες. Ἀλλ’ ἡ προσπάθεια ἡ κυβερνητικὴ εἶναι νὰ ἀρθοῦν αἱ ἀδικίαι καὶ θὰ ἀρθοῦν. Τώρα θέλετε νὰ μάθητε ποία ἀρχὴ τηρεῖται; Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐτήρησε τὴν ἑξῆς ἀρχήν: Ὁσάκις πρόκειται περὶ μεγάλων κτημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐκαλλιέργουν ἐντόπιοι κολλῆγοι εἴτε γεωργοὶ ὑπὸ ἄλλην σχέσιν καλλιεργητικήν, ἐτήρησε τὴν ἀρχὴν ὅτι δὲν ἠμποροῦν αὐτοὶ νὰ μείνουν σήμερον ὅλως διόλου ἄνευ γῆς πρὸς καλλιέργειαν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως ὅτι θὰ περιορισθῇ ὁ κλῆρος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν Μακεδὼν γεωργὸς νὰ καλλιεργῇ ὅλας τὰς γαίας τὰς ὁποίας ἐκαλλιέργει πρὸ τῆς ἀφίξεως τῶν προσφύγων; δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλλιεργῇ 100 στρέμματα γῆς καὶ νὰ ἀφήνῃ 200 στρέμματα εἰς ἀγρανάπαυσιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ μικρὰ κτήματα, ἐκεῖνα μὲν τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναμφισβητήτως Τουρκικὰ περιέρχονται εἰς τὴν κατοχὴν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ἐποικισμοῦ καὶ ἑπομένως εἰς τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. Ὅπου δὲ ὑπάρχουν ἀμφισβητήσεις μὴ δυνάμεναι νὰ λυθῶσιν ἀμέσως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐτήρησε τὴν ἑξῆς ἀρχήν: Ἐφόσον ἔχετε ἐνώπιόν σας γεωργὸν ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται κυριότητα ἢ κατοχὴν ἐπὶ κτημάτων μικρᾶς ἐκτάσεως, τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν δύναται νὰ ἀποδείξῃ ἀμέσως, ἀλλὰ πιθανολογεῖ, θὰ κρατῇ αὐτὴν κατ’ ἐπιείκειαν, ἂν ἡ ἔκτασις τὴν ὁποίαν κατέχει ἀναμφισβητήτως εἶναι τοιαύτη ὥστε θὰ τῷ τὴν ἐδίδομεν οὕτως ἢ ἄλλως διὰ νὰ μὴ εἶναι ἀκτήμων. Τώρα πιθανὸν τὸ κτῆμα αὐτὸ νὰ εἶναι Μουσουλμανικόν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐγκαταστάσεως καὶ τῶν ἐντοπίων καὶ αὐτὸς θὰ ἔπαιρνεν οὕτως ἢ ἄλλως ἕνα κλῆρον. Ἑπομένως τὸν ἀφήνομεν ἕως ὅτου ἐξελέγξωμεν τοὺς τίτλους. Ἀναγκαζόμεθα νὰ βαδίζωμεν σήμερον ἐπὶ ἀρχῆς προσωρινότητος μέχρις ὅτου λυθῇ τὸ μέγα πρόβλημα. Κατόπιν θὰ λυθοῦν ὅλαι αἱ λεπτομέρειαι αὐταί, αἱ ὁποῖαι εἶναι φύσει ἀδύνατον νὰ λυθοῦν πρότερον.

§54Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Νομίζετε, κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα μᾶς λέγετε ὅτι καὶ ἐφαρμόζονται πράγματι; Δὲν γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχουν ὑπηρεσίαι ἢ ὄργανα τὰ ὁποῖα διὰ διαφόρους λόγους τὰς διαταγὰς καὶ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Ὑπουργείου δὲν τὰς ἀναγνωρίζουν καὶ τὰς γράφουν εἰς τὰ παλαιά των παπούτσια; Νομίζετε ὅτι εἷς μικροϊδιοκτήτης γεωργὸς ἔχων ἀπὸ τὸν πάπον του κληρονομίαν μικρὰν ἔκτασιν γῆς καὶ διατηρῶν 6 ἢ 7 ψυχὰς εἰς τὸ σπίτι του ἀπὸ τὴν γῆν αὐτήν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξωσθῇ ἔστω καὶ προσωρινῶς, ὡς εἴπετε, καὶ νὰ ἀναμένῃ τὴν ὁριστικὴν ἐξέλεγξιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας του; Ἀλλὰ δὲν γνωρίζετε λοιπὸν ποίαν ἱερότητα ἔχει ἡ ἰδιοκτησία καὶ πόσον δυνατὸς εἶναι ὁ δεσμὸς τοῦ καλλιεργητοῦ πρὸς τὴν γῆν ὅταν ἀπὸ μακροῦ τὴν ποτίζει διὰ τοῦ ἱδρῶτός του;

§55Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διατί τὸ λέγετε αὐτό; Ἀφοῦ σᾶς λέγω ὅτι ὄχι μόνον ὅταν εἶναι ἀναμφισβητήτως ἰδιοκτήτης, ἀλλὰ καὶ ὅταν εἶναι πιθανῶς μόνον ἰδιοκτήτης δὲν τῷ ἀφαιρεῖται ἡ μικρὰ ἔκτασις τὴν ὁποίαν κατέχει. Τώρα, ἂν εἰς ἓν χωρίον συνέβη καμμία ἀδικία, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἀναφέρητε συγκεκριμένως ὅτι ἔγινε παραβίασις τῆς ἀρχῆς τῆς κυβερνητικῆς διὰ νὰ διορθωθῇ.

§56Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Θὰ σᾶς εἴμεθα ὑπόχρεοι, ἂν μᾶς εἴπητε εἰς ποίαν Ἀρχὴν νὰ καταγγέλωμεν.

§57Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας συγκεκριμένως. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι δὲν καταγγέλομεν, διότι καὶ ἂν καταγγείλωμεν, δὲν γίνεται τίποτε. Ἂν κατηγγείλατε καὶ δὲν ἔγινε τίποτε, ἔχετε δίκαιον νὰ παραπονεῖσθε.

§58Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Παραλείπω τὰς προφορικάς μου πρὸς ὑμᾶς καταγγελίας καὶ ὑπενθυμίζω μόνον τὰ πολυάριθμα τηλεγραφήματα καὶ ἐμοῦ καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων ἐπὶ συγκεκριμένων περιπτώσεων. Ἂν ἐνθυμεῖσθε, πληροφορήσατέ με τί ἔγινεν. Ἐγὼ ὅμως σᾶς πληροφορῶ ὅτι δὲν ἔγινε τίποτε. Καί, ἂν ἐξεδόθη καμμία διαταγή σας καὶ κατώρθωσε νὰ φθάσῃ μέχρι τῶν ἐποικιστικῶν γραφείων, ἡ διαταγὴ αὕτη ἔμεινεν ἀνεκτέλεστος, διότι προσέκρουσεν ἐπὶ τῶν ἀντιθέτων φιρμανίων τῆς γενικῆς διευθύνσεως ἐποικισμοῦ Μακεδονίας. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐγὼ δὲν θὰ ἐδεχόμην νὰ μένω οὔτε διὰ μίαν ἡμέραν Ὑπουργός. (Χειροκροτήματα).

§59Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐλπίζομεν μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν συμφωνίαν Κυβερνήσεως καὶ Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ἥτις ἔχει ὑποβληθῆ εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Συνελεύσεως, νὰ ἐκλείψουν αἱ ἀνωμαλίαι αὐταί.

§60Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Παρουσιάζονται περιπτώσεις καθ’ ἃς γηγενὴς κατέχει παρανόμως ἓν χωράφι καὶ τὸ ἀνακαλύπτει ὁ πρόσφυξ. Τί νομίζετε ὅτι συμβαίνει; Ἢ θὰ ζητήσῃ ὁ πρόσφυξ αὐτοδυνάμως νὰ τὸ καταλάβῃ ἀμέσως ἢ θὰ τὸ ἀνακοινώσῃ εἰς τὸ ἐποικιστικὸν γραφεῖον, τὸ ὁποῖον τῷ λέγει τότε· πήγαινε νὰ τὸ καταλάβῃς, ἀντὶ νὰ φροντίσῃς νὰ ἐνεργήσῃς τὴν κατάληψιν ὑπηρεσιακῶς. Ἑπόμενον εἶναι καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν νὰ ἔχωμεν φιλονεικίαν μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων, ἥτις ἐνίοτε λαμβάνει εὐρυτέρας διαστάσεις. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ ὅταν τὸ χωράφι εἶναι ἀναμφισβήτητος ἰδιοκτησία τοῦ γηγενοῦς καὶ εὑρεθῇ κανεὶς πρόσφυξ νὰ τὸ ἀρέσῃ καὶ νὰ τὸ ἐποφθαλμιᾷ. Αἱ αὐθαιρεσίαι αὗται συμβαίνουν εἰς μεγάλην κλίμακα, διότι δὲν μεσολαβεῖ μία ἀρχή, δὲν ἐμφανίζεται τὸ Κράτος ἔστω καὶ δι’ ἑνὸς χωροφύλακος νὰ τακτοποιῇ τὰς διαφοράς. Ὁ νομάρχης εἶναι ἀναρμόδιος. Ὁ ἀστυνόμος ἐπίσης. Τὰ δικαστήρια ἔχουν ἀποκλεισθῆ. Προσωρινὰ μέτρα δὲν ἠμπορεῖ νὰ δικάσῃ ὁ εἰρηνοδίκης, διότι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς δίκης θὰ προσαχθῇ μία βεβαίωσις ἐκ τοῦ γραφείου τοῦ ἐποικισμοῦ δι’ ἧς ἐπισημοποιεῖται ἡ αὐθαιρεσία τοῦ ἅρπαγος καὶ ὁ εἰρηνοδίκης πρὸ τῆς συγκρούσεως μὲ τὴν διοικητικὴν ἁρμοδιότητα ἀναγκάζεται νὰ ἀπόσχῃ. Ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ δικαιοσύνη καὶ ἰσότης ὑπὸ τοιούτους ὅρους, σεῖς, κύριοι συνάδελφοι, εἶσθε εἰς θέσιν νὰ κρίνητε.

§61ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ τοῦτο πρέπει ἡ πολιτικὴ τοῦ Κράτους καὶ ὅλων τῶν Ἑλλήνων νὰ τείνῃ εἰς τὸ νὰ δυνηθοῦν συντόμως οἱ πρόσφυγες νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς πρώην ἑστίας των...

§62Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Κύριε συνάδελφε, θίγετε ἓν ζήτημα ἡ ἐπὶ τοῦ ὁποίου συζήτησις καὶ ἀνεξάντλητος θὰ ἦτο καὶ δὲν εἶναι τῆς ὥρας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἂν μία τοιαύτη λύσις θὰ ἦτο ἡ ἐπιθυμητή, δὲν εἶναι σήμερον εὐχερής. Τὸ μόνον ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα τῆς μεγάλης καταστροφῆς εἶναι ὅτι κατωρθώθη διὰ τοῦ ἀκραιφνοῦς αὐτοῦ Ἑλληνισμοῦ νὰ ἐνισχυθῇ τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον ἐκεῖ ἐπάνω. Ἡμεῖς θέλομεν τὸ νέον στοιχεῖον νὰ ριζώσῃ ἐκεῖ. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἀνακτήσῃ τὰς σωματικὰς καὶ ἠθικὰς δυνάμεις του, θέλομεν νὰ εὐημερήσῃ διὰ νὰ εἶναι ἕτοιμον ὅταν θὰ ἐπιστῇ ἡ ὥρα τὴν ὁποίαν ὑπαινίχθη κάποιος συνάδελφος. Φοβούμεθα ὅμως τὰς διχονοίας, φοβούμεθα τὸν ἐμφύλιον σπαραγμόν, ὅστις εἶναι καταστρεπτικώτερος καὶ τῆς μεγαλυτέρας ἥττης ἀπέναντι ἐχθρῶν. Φοβούμεθα μήπως συμβῇ ὅ,τι συμβαίνει ὅταν μεταξὺ συνεταίρων ἀνεγειρόντων μεγάλην κοινὴν οἰκοδομὴν ἀναφυῶσι διαφωνίαι καὶ τὸ κτίριον ἀφήνεται ἡμιτελὲς μέχρις ὅτου διὰ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου καταρρεύσει. Μήπως δὲν ἔχομεν ἄλλως τε πρόσφατον τὸ παράδειγμα τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος τῶν δύο Ἠπείρων καὶ τῶν πέντε θαλασσῶν; Δὲν κατέρρευσεν ἐν μιᾷ στιγμῇ τὸ μέγα αὐτὸ οἰκοδόμημα ὡς ἄθυρμα λόγῳ τῶν πολιτικῶν διχονοιῶν καὶ διαιρέσεων; Ἂς προσέξωμεν μήπως καὶ τὸ λαμπρὸν ἔργον τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως ὑποστῇ τὴν ἰδίαν τύχην. Σᾶς ἀπησχόλησα, κύριοι, πολὺ προσπαθήσας νὰ ἐκθέσω μίαν κατάστασιν ὑφισταμένην. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος θὰ ἤθελον νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω ἔγγραφά τινα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ ἴδητε πόσον προσαρμόζεται ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν σᾶς παρουσίασα, μὲ τὴν σφαλερὰν ἐνέργειαν τῶν διαφόρων ἐποικιστικῶν ἀρχῶν. Κλασικὸν παράδειγμα τῆς νοοτροπίας τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν ἀποτελεῖ ἡ περίπτωσις τῆς ὑποθέσεως Κιούπκιοϊ. Θὰ ἔχητε βεβαίως σχηματίσει ἰδέαν τινὰ ἀπὸ τὴν δημοσιογραφίαν καὶ ἀπὸ τὴν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης συζήτησιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλ’ ἐπειδὴ κατεβλήθη προσπάθεια διαστροφῆς τῶν γεγονότων καὶ διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ σχηματίσητε σαφῆ ἰδέαν καὶ νὰ ἐξαγάγητε ἀκριβῆ συμπεράσματα, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ ὀλίγα αὐτὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὸν σχετικὸν φάκελον ὃν ἔχω ἐνώπιόν μου καὶ ὅστις ἀποτελεῖ τὸν ἀληθινὸν καθρέπτην τῆς ὑποθέσεως. Ἐζήτησα καὶ προσήχθη ὁ φάκελος αὐτός, τὸν ὁποῖον οἱ προηγηθέντες ἐμοῦ ἐπὶ τὸ βῆμα ἀπέφυγον σκοπίμως νὰ ἐπικαλεσθῶσιν. Ἔχομεν ἓν τηλεγράφημα τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Μακεδονίας πρὸς τὰ Ὑπουργεῖα Γεωργίας καὶ Προνοίας, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τηλεγραφικὰς πληροφορίας.... κλπ.».

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποίαν χρονολογίαν ἔχει;

§64Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Εἰκοστὴν ἐννάτην Νοεμβρίου, πρὶν λάβωσι χώραν τὰ λυπηρὰ γεγονότα. Νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀμέσως τὴν πραγματικὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Κανναβοῦ ἀπαντῶντος εἰς τηλεγραφήματα τῶν Ὑπουργείων Γεωργίας καὶ Προνοίας. (Ἀναγινώσκει).

§65Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἰδοὺ τί συμβαίνει: Ἔστειλα κατόπιν ἓν τηλεγράφημα, διότι ἦλθον οἱ ἀξιότιμοι πρόσφυγες πληρεξούσιοι καὶ μοὶ εἶπον ὅτι καταλαμβάνομεν καὶ ἡμεῖς ἀφοῦ ἔτσι γνωμοδοτεῖ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς καὶ ἀφοῦ ὁ Δεσπότης, ὁ Μητροπολίτης Σερρῶν, ὅστις κατάγεται ἐκ Πάφρας, μετέβησαν ἐπὶ τόπου καὶ ἀπεφάσισαν καὶ αὐτοὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία μετατόπισις τοῦ συνοικισμοῦ, ἐννοοῦμεν ὅτι ἐκεῖ θὰ καταλήξῃ τὸ πρᾶγμα· σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ δοθῇ μία ἀναστολὴ μέχρις οὗ γίνῃ συζήτησις ἐν τῇ Συνελεύσει. Ἐγὼ ἐθεώρησα καλὸν νὰ τηλεγραφήσω εἰς τὸν κ. Κανναβὸν ἐξαρτῶν ἐκ τῆς κρίσεώς του πάντοτε τὴν ἀναβολὴν ἢ τὴν μὴ ἀναβολήν. Ἀνέβαλε λοιπὸν τὴν μετατόπισιν. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένετο ἡ συζήτησις ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει καὶ ἀπεφασίσθη νὰ μεταβῇ ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Ἔπειτα γνωρίζετε πῶς ἐγένετο ἡ συζήτησις καὶ πῶς ἀπεφάνθη.

§66Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἔκαμε τίποτε ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ κατάστασις αὐτή. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως.

§67Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἀκούσητε τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία λαμβάνει τελευταία τὸν λόγον, τὸ τί ἔκαμε κατόπιν, τὸ πότε ἡ Ἐπιτροπὴ κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν της καὶ τί συνέβη ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ἂν ἡ βραδύτης αὐτὴ ὑπῆρξεν ἐπιβλαβής. Αὐτὰ θὰ ἐκθέσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ Συνελεύσει καὶ θὰ δύνασθε νὰ σχηματίσητε πεποίθησιν καὶ νὰ ρυθμίσητε τότε τὴν ψῆφόν σας.

§68Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ἀλλ’ ἀκούσατε πῶς αἱ ἐποικιστικαὶ ὑπηρεσίαι ἔλαβον τὰς ἀποφάσεις καὶ ἐπῆγαν νὰ κάμουν μίαν ἐγκατάστασιν, ὅπως σᾶς ἀνέπτυξα πρὸ ὀλίγου. Ἀκούσατε τί λέγει τὸ ἔγγραφον τοῦ προϊσταμένου τοῦ ἐποικισμοῦ Δράμας πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος Κιούπκιοϊ, διὰ τοῦ ὁποίου κατελαμβάνετο τὸ μέρος ἐκεῖνο διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς τοποθεσία τοῦ νέου συνοικισμοῦ. (Ἀναγινώσκει). Ὁ Σπυρόπουλος εἶναι τὸ Κράτος, ὁ ὁποῖος ἐκδίδει μίαν ξεκάρφωτον διαταγὴν καὶ λέγει ὡς ἄλλος Σουλτάνος· αὐτὰ τὰ χωράφια τὰ παίρνω ὅλα καὶ τὰ χρησιμοποιῶ ὅπως θέλω, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἂν ἀνήκουν εἰς μικροκαλλιεργητάς, αὐτὰ τὰ βαπτίζω ἐγὼ Τουρκικά. Οὔτε Ὑπουργός, οὔτε νομοθετικὴ ἐξουσία, οὔτε ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἀναμιγνύεται. Ὁ Σπυρόπουλος εἶναι τὸ πᾶν. Ἐκδίδει τὸ εὐκάζιον καὶ λέγει· τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ τὸ λύσω ἐγὼ ἔτσι! Ἂν ὑπῆρχε καιρὸς διὰ νὰ σᾶς ἀνακοινώσω ὅλας αὐτὰς τὰς ἐκθέσεις, θὰ ἐβλέπατε ποῖαι ἦσαν αἱ ὀλέθριαι συνέπειαι τῆς ἐνεργείας τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ. Ἀκούσατε καὶ μίαν περικοπὴν ἐκ μιᾶς ἄλλης ἐπισήμου ἐκθέσεως διὰ νὰ ἴδητε τοὺς ἠθικοὺς πλέον αὐτουργοὺς τῶν γεγονότων τοῦ Κιούπκιοϊ. (Ἀναγινώσκει): «..... ἀφ’ ἧς συνεκροτήθη τὸ ἐν Καβάλλᾳ προσφυγικὸν συνέδριον, ὅπου ὁ Ἀνθρακόπουλος διεκήρυξε τὸ ἀξίωμά του «οἱ πρόσφυγες διὰ τοὺς πρόσφυγας», ἤρχισαν αἱ προστριβαί .... κλπ.». Σημειωτέον ὅτι εὑρίσκεται ἐν τῷ φακέλῳ καὶ κατάλογος ὑπαλλήλων τοῦ ἐποικισμοῦ τοὺς ὁποίους ἀπέλυσεν ὁ προϊστάμενος τοῦ γραφείου τοῦ ἐποικισμοῦ Δράμας Σπυρόπουλος καὶ τοὺς ἀντικατέστησε μὲ 15 ἀποτάκτους ἀξιωματικούς, μὴ προερχομένους ἐκ τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἀλλ’ ἀνήκοντας εἰς ὡρισμένην πολιτικὴν μερίδα εἰς ἣν ἀνήκει καὶ αὐτός. Ἂν δὲ ἦτο δυνατὸν νὰ λάβητε γνῶσιν τοῦ δημοσιογραφικοῦ ἀγῶνος, ὁ ὁποῖος προὐκλήθη ἐκ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἰδίως ἐν Ἀνατολικῇ Μακεδονίᾳ, θὰ ἴδητε ποῦ ἀπέβλεπεν ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς καὶ πόσον καταχθονίως ἔδρασεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἄλλο στοιχεῖον ἀξίας εἶναι μία ἐπιστολὴ τοῦ πρόσφυγος Τζαμτζῆ ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ἐξ ἐνδιαφέροντος πρὸς τὴν ὀρθὴν καὶ δικαίαν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κ. Κονδύλην προσωπικῶς καὶ τῷ παρέχει διαφωτιστικὰς πληροφορίας. Καὶ λέγει ὁ Τζαμτζῆς (ἀναγινώσκει): «Μολονότι εἶμαι πρόσφυξ, δὲν δύναμαι νὰ μὴ συνηγορήσω ὑπὲρ τοῦ δικαίου τῶν κατοίκων τοῦ Κιούπκιοϊ, τῶν ὁποίων ἡ ἰδιοκτησία καταπατεῖται.... κλπ.».

§69ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει αὐτό, κ. συνάδελφε.

§70Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε δικαίωμα νὰ ἀναγνώσητε οἱονδήποτε καὶ ὁσαδήποτε ἔγγραφα ἐκ τοῦ φακέλου.

§71Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Δὲν θὰ κάμω χρῆσιν τοῦ δικαιώματός μου αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μὴ καταπονήσω τὴν Συνέλευσιν περισσότερον, ἐφόσον μάλιστα ἡ ὥρα εἶναι ἀρκετὰ προκεχωρημένη. Εἶπον ἐν ἀρχῇ ὅτι θὰ ἀναγνώσω ἔγγραφα καὶ δὲν θὰ κάμω σχόλια. Ἤθελον νὰ ἀποδείξω πῶς ἔδρων καὶ πῶς ἐνήργουν αἱ ἐποικιστικαὶ ὑπηρεσίαι διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων, πόσον ἐπηρεάζοντο ἀπὸ διάφορα αἴτια, ξένα πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς καλῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Ἤθελον νὰ ἀποδείξω ὅτι ἐκ τοῦ φακέλου καὶ τῆς ἀλληλογραφίας προκύπτει ἀσφαλῶς ὅτι δὲν ὑπάρχει κυβερνητικὴ εὐθύνη εἰς τὸ συγκεκριμένον αὐτὸ ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις φαίνεται ὅτι ἐνήργησε μετὰ φρονήσεως. Ὑπάρχει μόνον μία κατάστασις ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐκ τῆς ἀτελοῦς καὶ πλημμελοῦς ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν. Ὑφίσταται μία κατάστασις, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖται καὶ ὠθεῖται ἀπὸ παράσιτα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ, ξένα πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὑπάρχουν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς δὲν τὰ ἔχει εἰσαγάγει τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἔχουν εἰσέλθει διὰ διαφόρων θυρῶν καὶ μονοπατίων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου πρόσωπα μὲ βαρύτατον παρελθόν, ἐκκαθαρισθέντα ἀπὸ διαφόρους κλάδους ὑπηρεσιῶν ὡς ἀνίκανα, ὡς ἀκατάλληλα, ὡς ὑπόπτου ἠθικῆς, εὑρισκόμενα ἀγκυροβολημένα αἰσίως καὶ ἐπιδεικτικῶς εἰς τὰς ὑπηρεσίας τὰς ἐποικιστικάς. Ἡ ἀπόφασις ἡ ἐνδεδειγμένη συγκεκριμένως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Κιούπκιοϊ κατεδείχθη σαφῶς ἐκ τῆς συζητήσεως. Ἡ ἀναστολὴ τῆς ἐκτελέσεώς της μέχρι σήμερον δικαιολογεῖται πλήρως καὶ τὴν ἐπιδοκιμάζομεν. Κατέστησεν ὅμως πλέον ὥριμον καὶ ἐπέστη ὁ καιρὸς νὰ ἐκτελέσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν εἰλημμένην ἀπόφασιν, ἥτις εἶναι ἡ ὀρθωτέρα καὶ ἐπιβαλλομένη λύσις. Ἄν ἡ Κυβέρνησις ἐπιδείξῃ ἤδη καὶ τὸν ἐλάχιστον δισταγμὸν καὶ τὴν μικροτέραν ἀμφιβολίαν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, φρονῶ ὅτι θὰ ἀναλάβῃ μεγίστην εὐθύνην καὶ ὅτι ἡ κατάστασις θὰ χειροτερεύσῃ. Ἄν τοὐναντίον δείξῃ σταθερότητα καὶ ἀποδείξῃ ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἀποφασισμένον νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν του ἐκεῖ ὅπου εἶναι δίκαιον, φρονῶ ὅτι ἡ κατάστασις θὰ βελτιωθῇ. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα Κιούπκιοϊ. Γενικώτερον ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν διευθέτησιν τῶν ἀναφυομένων διαφορῶν μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων νὰ καταρτίσῃ Ἐπιτροπὰς κύρους, Ἐπιτροπὰς τοπικὰς, εἰς τὰς ὁποίας νὰ συμμετέχουν οἱ ἀνώτεροι τοπικοὶ ὑπάλληλοι, ὁ νομάρχης, ὁ εἰσαγγελεύς, ὁ διοικητὴς τῆς χωροφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἄμεσον ἀνάμιξιν εἰς τὴν ἐποικιστικὴν ὑπηρεσίαν. Νὰ ἀποκλεισθοῦν δὲ ἀπὸ αὐτὰς οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ἐποικισμοῦ, διότι οὗτοι διαχειρίζονται ἐποικιστικὴν δικαιοδοσίαν καὶ συνεπῶς δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύωνται εἰς τὴν ἐπίλυσιν διαφωνιῶν, δι’ ἃς ἐνίοτε θὰ ὑπέχουν τὴν εὐθύνην αὐτοί. Εἶναι τρόπον τινὰ διάδικοι καὶ δὲν εἶναι κανονικὸν καὶ σκόπιμον νὰ γίνωνται καὶ δικασταί. Αἱ Ἐπιτροπαὶ αὗται θὰ δύνανται μετὰ τοῦ προσήκοντος κύρους καὶ ἀμεροληψίας νὰ ἀποτελέσουν διοικητικὰ δικαστήρια, ἅτινα ἐνεργοῦντα ταχέως θὰ προλαμβάνουν συγκρούσεις καὶ θὰ προστατεύουν τὰ δίκαια τῶν πτωχῶν βιοπαλαιστῶν καὶ πρὸ παντὸς τὴν μικρὰν ἰδιοκτησίαν. Θέλομεν, κύριοι, νὰ πνεύσῃ ἄνεμος δικαιοσύνης καὶ τίποτε περισσότερον. Θέλομεν νὰ ἐμφανισθῇ τὸ Κράτος ἐκεῖ ἐπάνω μὲ ὅλας του τὰς αἰσθήσεις. Θέλομεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἄρῃ τὸν πρωθυπουργικὸν σάκκον του καὶ νὰ περιοδεύσῃ τὴν περιμάχητον ἐκείνην ἐπαρχίαν τοῦ Κράτους διὰ νὰ ἀντιληφθῇ μόνος του τὴν κατάστασιν. (Χειροκροτήματα).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Ἰασονίδης ἔχει νὰ κάμῃ μίαν δήλωσιν.

§73Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. (Ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀνεξάρτητος προσφυγικὴ ὁμὰς θεωροῦσα τὴν μέχρι σήμερον πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀνεπαρκῆ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων, ἐκφράζει πρὸς αὐτὴν τὴν δυσπιστίαν της».

§74Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ προτάσεως ἐννέα πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι ἀποφαίνονται περὶ τῆς ψήφου των προτοῦ λήξῃ ἡ συζήτησις. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, οἱ ὑπογεγραμμένοι εἶναι 9.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§76Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω ἀπὸ πόσους ἀπαρτίζεται ἡ ὁμάς....

§77Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Τὸ γνωρίζετε πολὺ καλά.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ 20.

§79Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζω ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρισκόμεθα πρὸ 9 ὑπογραφῶν πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι προτοῦ τερματισθῇ ἡ συζήτησις, προτοῦ ὁμιλήσουν οἱ λοιποὶ ἐγγεγραμμένοι, προτοῦ ἀκουσθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἔσπευσαν νὰ ἐκφράσουν ἐκ τῶν προτέρων τὴν ψῆφόν των. Τὸ πρᾶγμα, δι’ ἐμέ, δὲν εἶναι νέον, διότι ἤδη οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀφῄρεσαν τὴν ἐμπιστοσύνην των ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Πλῆρες δικαίωμά των εἶναι νὰ κανονίσουν τὴν ψῆφόν των ὅπως θέλουν. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἐκφράσῃ παράπονον. Ἡ πρότασις θὰ ἔπρεπε κανονικῶς νὰ συζητηθῇ μετὰ τὸ πόρισμα τῆς συζητήσεως, διότι ἄλλως συμβαίνει τὸ ἄτοπον ὅτι, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ὁμιλήσῃ ἡ Κυβέρνησις, οἱ πληρεξούσιοι νὰ νομίζουν ὅτι πρέπει νὰ δώσουν ψῆφον δυσπιστίας. Ἡ συζήτησις θὰ ἐξακολοθήσῃ. Οἱ ρήτορες οἱ ἐγγεγραμμένοι θὰ ὁμιλήσουν. Κατόπιν θὰ ἀκουσθῶσιν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, θὰ ἀκουσθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ θὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις θὰ θέσῃ ζήτημα γενικῆς ἐμπιστοσύνης.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μανουηλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§81Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Εὐχαριστοῦμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ κοινοβουλευτικὸν μάθημα, τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ δώσῃ πρὸς τὰ 20 μέλη τὰ ἀποτελοῦντα τὴν ἀνεξάρτητον προσφυγικὴν ὁμάδα. Περὶ τούτου δὲ ὑπάρχει δήλωσις παρὰ τῷ Προεδρείῳ πολὺ ἐγκαίρως κατατεθειμένη. Βεβαίως ὡς μὴ πολὺ ἔμπειροι τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων θὰ εἶναι ἴσως δυνατὸν νὰ περιεπέσαμεν εἰς σφάλματα. Ἀλλ’ ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἀνεξαρτήτου προσφυγικῆς ὁμάδος καὶ ἕτερα μέλη, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ δὲν ἠθελήσαμεν νὰ προκαταλάβωμεν τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως διὰ τῆς κατατεθείσης δηλώσεως, ἀλλ’ οὔτε νὰ διαδηλώσωμεν τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἔκβασιν τῆς συζητήσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Εἶναι πασίγνωστον, κύριοι, καὶ νομίζω ὅτι ἐλέχθη κατ’ ἐπανάληψιν κατὰ τὰς συνεδριάσεις αἵτινες προηγήθησαν τῆς συζητήσεως τοῦ προσφυγικοῦ, ὅτε οἱ συνάδελφοι πρόσφυγες πληρεξούσιοι ἀνεξαρτήτως κομμάτων εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναχωρήσουν εἰς Θεσσαλονίκην ἐντὸς δύο ὡρῶν. (Θόρυβος). Δεδομένου συνεπῶς ὅτι συνεπείᾳ τῆς ἀναγκαστικῆς ταύτης ἀναχωρήσεως τῶν μελῶν τῆς ἀνεξαρτήτου προσφυγικῆς ὁμάδος προηγήθησαν οἱ ἄλλοι 10 διὰ νὰ εἶναι ὁ ἀριθμὸς ἐπαρκής, διότι 9 ἢ 10 εἶναι ἐδῶ, οἱ λοιποὶ 10 εὑρίσκονται εἰς Θεσσαλονίκην. Ἦτο ἀνάγκη ἐπειδὴ θὰ συνεχισθῇ ἀκριβῶς ἡ ζήτησις νὰ γίνῃ ἡ δήλωσις ἡ ἰδική μας ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ὁμὰς ἀπεφάσισε νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἁπλῆν δήλωσιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ εἶναι γνωστὴ ἡ γνώμη της ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς συζητήσεως. Δὲν βλέπω διατί ἠγέρθη τόσος θόρυβος καὶ σάλος. Νομίζω ὅτι ἔχομεν ὅλον τὸ δικαίωμα ὡς πολιτευόμενοι νὰ ἐκφράσωμεν τὰς γνώμας μας.

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως κανονικῶς ὑποβάλλονται αἱ προτάσεις περὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὸ τέρμα τῆς συζητήσεως. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι καὶ κανονικῶς ἐπίσης κάθε Κυβέρνησις, ὅταν ἀπὸ σοβαρὰς ὁμάδας καὶ κόμματα εὑρισκόμενα ἐν τῇ Συνελεύσει διατυποῦνται κατηγορίαι σαφεῖς, κανονικῶς, λέγω, κάθε Κυβέρνησις αἰσθάνεται ἑαυτὴν ὑποχρεωμένην νὰ δώσῃ λόγον καὶ νὰ μὴ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Σώματος εἰς τὰς καλλένδας. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τί συμβαίνει; Ὡρίσθη μία συζήτησις, διετυπώθησαν κατηγορίαι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔδειξε τὴν διάθεσιν ὄχι νὰ δώσῃ λόγον, ἀλλὰ νὰ φυγομαχήσῃ, διότι σήμερον τὴν πρωΐαν ἤθελε νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων καὶ νὰ συνεχισθῇ αὕτη τὸ ἀπόγευμα, δηλαδὴ νὰ ματαιωθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ἔπρεπεν ἡ προσφυγικὴ ὁμὰς ἀνεξαρτήτως τοῦ λόγου τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Μανουηλίδης, ὅτι δηλαδὴ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναχωρήσουν καὶ κατὰ συνέπειαν εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφέρουν τὴν γνώμην των προηγουμένως, ἀνεξαρτήτως τούτου ἔπρεπεν ἡ ὁμὰς νὰ κάμῃ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε, διότι αὕτη ἔχει τὴν σημασίαν ὅτι ἐξαναγκάζει τὴν Κυβέρνησιν τὸ ἀπόγευμα νὰ ἀπαντήσῃ τέλος πάντων καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Συνέλευσιν μὲ ἀγορεύσεις μακρὰς φίλων της, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως καὶ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀπαντήσῃ. Θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ θὰ ληφθῇ μία ἀπόφασις. Θὰ παρακαλέσω μόνον τοὺς ἀξιοτίμους πρόσφυγας πληρεξουσίους, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ τηλεγραφήσουν νὰ ἀναβληθῇ τὸ Συνέδριόν των διὰ τὴν Δευτέραν, ὥστε νὰ ἠμπορέσουν νὰ παραστοῦν εἰς τὴν συζήτησιν. Καὶ ἂν δὲν ἠμπορέσουν ὅλοι, νὰ παραμείνουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότεροι.

§83Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀπεδείχθη καὶ πάλιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦτο γνωστὸν ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε πείρας· ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος συζήτησις τόσον εὐρυτάτη, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ περατωθῇ ἐντὸς μιᾶς, δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν καὶ περιήλθομεν σήμερον εἰς τὸ δίλημμα ἢ νὰ ἴδωμεν ματαιουμένην τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ὅπως περατωθῇ πρὸ τῶν διακοπῶν ἡ ἐπείγουσα νομοθετικὴ ἐργασία κατὰ τὴν συμφωνίαν τὴν ἐπελθοῦσαν μεταξὺ ὅλων τῶν ἀποχρώσεων ἢ νὰ εὑρεθῶμεν ἐνώπιον μιᾶς προτάσεως μομφῆς παραμενούσης ἐκκρεμοῦς. Καὶ ἄλλοτε ἐπεξετάθη ἡ προσφυγικὴ συζήτησις ἐπὶ πολλὰς ἑβδομάδας καὶ οὐδεμία διαμαρτυρία ἠκούσθη κατὰ τῆς παρατάσεως ταύτης, καίτοι δριμύταται καὶ τότε διετυπώθησαν κατηγορίαι κατὰ τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὀλιγωρίαν της ἔναντι τῶν προσφυγικῶν συμφερόντων. Ἐπὶ τρεῖς ἤδη ἡμέρας συζητοῦνται τὰ προσφυγικὰ ζητήματα καὶ ὑπολείπονται εἰσέτι δεκάδες ρητόρων προτιθεμένων νὰ ὁμιλήσουν ἐπ’ αὐτῶν. Θὰ χρειασθοῦν ἑπομένως πολλαὶ εἰσέτι ἡμέραι, ἂν αἱ συζητήσεις μάλιστα ἀκολουθήσουν οἵαν μέχρι τοῦδε πορείαν, ὅταν λάβωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν ὅτι κατηναλώθη μία ὁλόκληρος συνεδρίασις διὰ μίαν μόνον ἀγόρευσιν. Ὁπωσδήποτε εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ἑξῆς θέσεως: Οἱ πρόσφυγες πληρεξούσιοι ἐπείγονται πρὸς ἀναχώρησιν, καθόσον τοὺς ἀναμένει ἓν Συνέδριον προσφυγικόν, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μεταβῶσιν. Ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοθετικῶν μέτρων της. Παρεμβάλλεται ὅμως ἤδη τὸ ζήτημα τῆς προτάξεως πολιτικοῦ ζητήματος. Τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀντικανονικὸν καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἄηθες εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικὰ καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποδοκιμάσω τὴν πρᾶξιν ταύτην. Δὲν πρόκειται κἂν περὶ Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἔχει χρόνον πολὺν νὰ δοκιμάσῃ τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως ὥστε νὰ τίθηται ἐν ἀμφιβόλῳ ἡ πρὸς αὐτὴν ἐμπιστοσύνη τοῦ Σώματος. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐγένετο ψηφοφορία καὶ ἐξηνέχθη ἡ κρίσις τῆς Συνελεύσεως. Δύναται βεβαίως νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία καὶ πάλιν, ἂν τὸ θέλῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, εἶναι νὰ ματαιώσωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν διὰ τῆς ἐμμέσου καὶ συγκεκαλυμμένης ὁδοῦ τῆς προκλήσεως πολιτικοῦ ζητήματος πρὸ τοῦ πέρατος τῆς συζητήσεως. Ἡ Συνέλευσις ἀφοῦ ἤκουσε τὴν μίαν πλευρὰν δὲν δύναται νὰ ἀποφύγῃ νὰ ἀκούσῃ καὶ τὴν ἑτέραν καὶ νὰ ἐκφέρῃ προώρως τὴν ἀπόφασίν της διὰ τοῦ στραγγαλισμοῦ τῆς συζητήσεως. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὀλίγην ὑπομονήν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλομεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀναγνώρισιν τῆς πραγματικῆς καταστάσεως. Δηλαδὴ νὰ θελήσωμεν νὰ τερματίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐντὸς ἐλαχίστης ὥρας καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν ὅπως διατεθῇ ἡ ἀπογευματινὴ συνεδρίασις εἰς τὴν ἐκκρεμῆ νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§84Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν θὰ εἶχον καμμίαν δυσκολίαν νὰ δικαιολογήσω τοὺς ἀγαπητοὺς συναδέλφους, ἀποδεχόμενος καὶ ἐκ μέρους τῶν ἰδικῶν μας ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐξαντληθεῖσα. Ἐν τούτοις ὀφείλομεν χάριν γενικωτέρων προσφυγικῶν ζητημάτων νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως διὰ νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ἔλαβε μεγίστην σπουδαιότητα. Χθὲς ὁ κόσμος τῶν ἐκ Κωνσταντινουπόλεως προσφύγων ἦτο ἀνάστατος, διότι διεδόθη ὅτι ἡ σύμβασις τῆς ἀνταλλαγῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν καὶ τὴν οὐσίαν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος καὶ ἡ ὁποία ὅταν συνωμολογήθη ἐθεωρήθη ὀλεθρία ὅτι σήμερον ἀκόμη ἐπὶ τὸ ὀλεθριώτερον τροποποιεῖται διὰ διαπραγματεύσεων εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος. Ἂν δὲ δὲν ὑπάρχῃ ἄλλος τις λόγος, δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον θὰ ἠθέλομεν τὴν παράτασιν καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι μου συνάδελφοι οἱ μὴ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἀνεξάρτητον ὁμάδα θὰ ἐπεθυμοῦμεν νὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις, νὰ ἐξαντληθῇ, νὰ ἀκούσωμεν ἓν πρὸς ἓν ἐπὶ ὅλων τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν δὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ καλυφθῇ ἀπὸ τὸ διπλωματικὸν μυστικόν, θὰ ἠθέλαμεν νὰ μάθωμεν τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ζητήματος Πανελληνίου, ἐπὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπίδρασιν καὶ ἐπὶ τοῦ ἐνεστῶτος καὶ ἐπὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους εἴτε ἐπὶ τῆς τύχης εἴτε τῶν ἐνταῦθα εἴτε τῶν ἐκεῖ εὑρισκομένων Κωνσταντινουπολιτῶν.

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μοὶ προξένησαν κατάπληξιν οἱ λόγοι τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ. Ὄχι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγινεν εἶναι ἄηθες εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικά, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρότεινε καὶ ἐσκέφθη εἶναι ἄηθες καὶ χωρὶς προηγούμενον. Δὲν πρόκειται νὰ ἀντιληφθῶμεν κἂν ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἢ ὄχι τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Συνελεύσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρόκειται εἶναι νὰ ἐξαναγκάσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λογοδοτήσῃ, διότι ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ὅτι ἡ Κυβέρνησις φυγομαχεῖ. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων ἰσχυρίζεται ὅτι ὑπάρχει διάθεσις ματαιώσεως τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἀλλὰ γνωρίζει ὅτι χθὲς συζητουμένου τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ἐξεφράσαμεν τὴν ἐπιθυμίαν ὅπως παραταθῇ ἡ συνεδρία καὶ τερματισθῇ ἐντὸς τῆς ἡμέρας ἡ συζήτησις. Χθὲς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν καὶ τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ματαιωθῇ τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως; Δὲν ὑπάρχει καμμία πρόθεσις, δὲν καταβάλλεται καμμία προσπάθεια ματαιώσεως τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἐξ ἀντιθέτου δὲν βλέπομεν καμμίαν ἄλλην προσπάθειαν, παρὰ τὴν ἀποβλέπουσαν εἰς τὴν περιφρόνησιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Διότι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐπερώτησιν εἶναι μία περιφρόνησις τοῦ ζητήματος. Βεβαίως καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ σήμερον ἀκόμη λέγω ὅτι δὲν πρέπει τὸ προσφυγικὸν ζήτημα νὰ προσλάβῃ κομματικὴν χροιάν. Καὶ εἰς τοῦτο θὰ ἐπιμένωμεν. Ἀλλ’ ἂν δὲν πρέπει νὰ λαμβάνῃ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα κομματικὴν χροιάν, νὰ γίνηται δηλ. ἐκμετάλλευσις τῆς δυστυχίας τῶν προσφύγων, νὰ ἐξογκώνηται αὕτη καὶ νὰ ἐγείρωνται αἱ καθυστερήσεις τῆς ἀποκαταστάσεώς των, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἐπικρίνηται ἢ νὰ ἐπαινῆται ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, ἂν εἶναι ἀξία ἐπικρίσεως ἢ ἐπαίνου. Οἱ ἀξιότιμοι πληρεξούσιοι τῆς προσφυγικῆς ὁμάδος πρέπει νὰ ὁμολογήσουν ὅτι ἡ στάσις καὶ αὐτῶν τῶν ἰδίων, καθὼς καὶ ἡ στάσις ἄλλων πληρεξουσίων θὰ παρεξηγηθῇ μεγάλως, ἂν διακοπῇ ἡ συζήτησις χωρὶς νὰ τεθῇ τέρμα εἰς αὐτὴν κατόπιν λογοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς δὲν ἐπιδιώκομεν τὴν ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς συζητήσεως νὰ ἐξαναγκάσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἐφόσον ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειονοψηφίας, νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς εἶπεν ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ περιορίσωμεν τὴν συζήτησιν ἑκάστης ὁμάδος εἰς ἕνα ἢ δύο ρήτορας ὥστε νὰ ἀπασχολήσῃ μόνον μίαν ἢ δύο ὥρας ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ καὶ κατόπιν νὰ συνεχίσωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παίζωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μὲ τὰ σοβαρὰ ζητήματα. Δι’ αὐτὸ θεωρῶ περιττὸν νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ κατὰ τὴν 4ην μ. μ. νὰ ἀρχίσωμεν τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Ἐκ μέρους τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» δὲν ὑπάρχει κανεὶς νὰ ὁμιλήσῃ. Δὲν θέλομεν λοιπὸν νὰ καταπνιγῇ ἡ συζήτησις, ἀλλὰ πάντως πρέπει νὰ καταβληθῇ προσπάθεια σοβαρὰ πρὸς συντόμευσιν τῆς συζητήσεως, χωρὶς μὲ τοῦτο νὰ ἐννοοῦμεν ὅτι ἐπιβάλλεται ἀπαραιτήτως ἐντὸς δύο ὡρῶν νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις. Ἡμεῖς ἐξ ἄλλου εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ἐργασθῶμεν καὶ τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογήσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὸν τελευταῖον καιρὸν ἔκαμε κατάχρησιν τῆς ὑποχωρητικότητος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι τὴν τελευταίαν ὥραν εἰσήγαγε νομοσχέδια οἰκονομικὰ καὶ ἡμεῖς διὰ νὰ τὴν διευκολύνωμεν δὲν τὰ συνεζητήσαμεν ἢ δὲν τὰ συνεζητήσαμεν ἐπαρκῶς.

§86Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σεῖς περισσότερον παντὸς ἄλλου εἰσηγάγετε τὴν τελευταίαν στιγμὴν οἰκονομικὰ νομοσχέδια.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὐδέποτε. Δὲν ἐνθυμεῖσθε καλῶς. Οὐδέποτε εἰσηγάγομεν σοβαρὰ νομοσχέδια μὲ τὴν ἀξίωσιν ὅπως ψηφισθοῦν ἐπειγόντως ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν. Οὔτε ποτὲ ἐζητήσαμεν διὰ ψηφίσματος νὰ δοθοῦν τὰ δωδεκατημόρια.

§88Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» ἐδέχθη χθὲς τὴν παράτασιν τῆς συζητήσεως μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν, ἐπρότεινε δὲ τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς διὰ σήμερον τὴν πρωΐαν, ἐν γνώσει διατελῶν ὅτι οὔτε κατὰ τὴν χθεσινὴν νύκτα οὔτε κατὰ τὴν σημερινὴν προγευματινὴν συνεδρίασιν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περαιωθῇ ἡ συζήτησις, διὰ τὴν ὁποίαν ἦσαν ἐγγεγραμμένοι δεκάδες ρητόρων.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς φίλους της νὰ παραιτηθῶσι τοῦ λόγου.

§90Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ἔπρεπε πρωτίστως νὰ παρακαλέσητε τοὺς ἰδικούς σας φίλους.

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοὺς παρεκάλεσα.

§92Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς ἤκουσαν. Ἐν γνώσει λοιπὸν ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἀποπεράτωσις τῆς συζητήσεως μέχρι τῆς μεσημβρίας σήμερον, ἐδέχθη πράγματι νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ χθὲς καὶ σήμερον. Εἶναι ἤδη ὑποχρέωσις ἡμῶν ὅλων κατὰ κοινὴν συμφωνίαν ἡ σημερινὴ συνεδρίασις τοῦ ἀπογεύματος νὰ διατεθῇ διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ εἶναι ἡ ὑποχρέωσις τοσούτῳ μεγαλυτέρα ὅσον ἡ προσφορὰ τοῦ νὰ συνεδριάσωμεν κατὰ τὴν Μ. Ἑβδομάδα ἀποτελεῖ δῶρον ἄδωρον, διότι οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι ἐπείγονται νὰ ἀναχωρήσουν εἰς τὰς ἐπαρχίας των καὶ δὲν θὰ παρακολουθήσουν ἀτυχῶς τὰς διαθέσεις ἡμῶν. Ἑπομένως εἶναι φανερὸν ὅτι ἐξακολουθοῦντες τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ κατὰ τὰς ἀπογευματινὰς ὥρας ἄνευ τοῦ τεθέντος παρ’ ἐμοῦ περιορισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἔθεσα, συμφώνως καὶ πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» θεωροῦντος ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐξηντλημένον, καὶ τῆς προσφυγικῆς ὁμάδος δηλωσάσης ὅτι δὲν ἔχει τοῦτο ἀνάγκην περαιτέρω ἀναπτύξεως, εἶναι φανερὸν ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκομεν ἢ νὰ ματαιώσωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Θὰ ἦτο ὀρθὸν ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ δηλώσῃ ἀπεριφράστως ὅτι αὐτὸ ἐπιδιώκει. Δὲν εἶναι ὅμως ποσῶς σοβαρὸν νὰ καλύπτηται ὄπισθεν τῆς προκλήσεως ἀκαίρου πολιτικοῦ ζητήματος.

§93Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου ἔχει δείξει πολλάκις ἀντιφατικότητας μεταξὺ τῶν ἔργων καὶ τῶν λόγων, τῶν δράσεων καὶ τῶν μελετῶν τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω ὅτι σπανίως εἶδον ἀντιφατικότητα ὁμοίαν ἐκείνης τῆς ὁποίας μόνον μίαν περίπτωσιν παρουσίασεν ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. ἐκ Μαντινείας πολιτευτοῦ σήμερον. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς ἐκατηγόρησε τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐπιδιώκει τὴν ψήφισιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν ἡ Συνέλευσις, Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἐκ τῶν πρώτων της μελημάτων ἐθεώρησεν ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ψηφισθῇ ὁ νέος Κανονισμός, κατὰ τὸν ὁποῖον 20 μόνον νομοσχέδια θὰ ἐτίθεντο ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ὥστε νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνεται τὸ θέαμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλησμόνησεν ὅταν ἐγκατέλειψε τὴν Κυβέρνησιν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον ἐκ μιᾶς μακρᾶς σινδόνης ἀνεσύροντο, ὑπὸ τὴν πίεσιν ἀπειραρίθμων ἀπαιτητῶν, τὰ διάφορα νομοσχέδια, διὰ νὰ δυνηθῶσιν ἄνευ ἐλαχίστης γνώσεως τῆς Συνελεύσεως νὰ παρουσιάζωνται τὴν ἄλλην ἡμέραν ὡς ψηφισθέντα.

§94ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Καὶ τὸ ὁποῖον δὲν μετεβλήθη διὰ τῆς ἀναγραφῆς 20 νομοσχεδίων. (Θόρυβος).

§95Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σημειῶ ὅτι ἐντεῦθεν οὐδεὶς διέκοψεν, ἀλλ’ ἐκεῖθεν συνεχῶς διακόπτουν τὸν κ. ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅταν ὁμιλῇ.

§96Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Καὶ ἂν πᾶμε ἡμεῖς ἀπὸ ἐκεῖ, τὸ ἴδιον θὰ γίνεται.

§97Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι μία μεγίστη διαφορὰ μεταξὺ τῆς περιπτώσεως τοῦ νὰ ἔχῃ κανεὶς μίαν σινδόνην ἀπὸ 200 νομοσχέδια καὶ ἀναλόγως τῆς ἀπουσίας ἢ παρουσίας πληρεξουσίων νὰ τὰ ψηφίζῃ ἀπὸ τῆς περιπτώσεως καθ’ ἣν ὑπάρχουν 20 μόνον νομοσχέδια, ἅτινα γνωρίζει ἕκαστος πληρεξούσιος καὶ δύνανται νὰ ψηφίζωνται ἐν γνώσει.

§98Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Τὴν ἐκόψατε τὴν σινδόνην εἰς τεμάχια.

§99Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ διακόπτητε.

§100Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συνηθίζετε καὶ σεῖς πολλάκις νὰ διακόπτητε.

§101Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ θέλετε καὶ μίαν ἄλλην ἀντίφασιν; Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς ἀπαντῶν εἰς τὴν ὀρθὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ, εἰπόντος ὅτι εἶναι ἄηθες εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, προτοῦ ἀκόμη περατωθῇ ἡ συζήτησις, νὰ τίθεται ζήτημα δυσπιστίας καὶ ὅτι τὸ εἰθισμένον ἀπὸ μακροτάτων ἐτῶν εἶναι μετὰ τὸ πέρας τῆς συζητήσεως ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ αὕτη νὰ θέτῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης κατὰ τὴν γνωστὴν διατύπωσιν «ἡ Συνέλευσις μετὰ τὰς ἀγορεύσεις κλπ. ἐκφράζουσα τὴν ἐμπιστοσύνην της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν μεταβαίνει εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν», ἀπήντησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς ὅτι δὲν εἶναι ἄηθες ἀλλ’ εἶναι εἰθισμένον καὶ εἰς τὸ ἰδικόν μας καὶ εἰς τὰ ξένα Κοινοβούλια. Μελετητὴς ὀτρηρὸς τῆς μεταγενεστέρας ἐξελίξεως τῶν κοινοβουλευτικῶν πολιτευμάτων, παρέλειψε νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ Τσεχοσλοβακικὸν Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον τόσον τὸν ἐνέπνευσεν εἰς τὰς ἰδέας του περὶ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς Γερουσίας, ἔλαβε μέτρον—διότι φαίνεται ὅτι ἄλλος τις πληρεξούσιος ἐκ Μαντινείας θὰ ἦτο καὶ ἐκεῖ, ὅστις ἤθελε νὰ προκαταλαμβάνῃ τὰς Κυβερνήσεις ἀόπλους, ἐκφράζων δυσπιστίαν εἰς ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ παρίστανται οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως—τὸ Σύνταγμα τοῦτο, μὲ μεταγενεστέραν δημοκρατικὴν ἀντίληψιν, εἶπεν ὅτι, ἂν μία ὁμάς, ἂν ἡ Ἀντιπολίτευσις θελήσῃ νὰ ἐκφράσῃ δυσπιστίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως μετὰ πάροδον ἡμερῶν τινων νὰ δεχθῇ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ψηφοφορίας.

§102Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μετὰ πέντε ἡμέρας. Εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ θέσωμεν τοιαύτην διάταξιν.

§103Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλομεν βεβαίως νὰ τὴν θέσωμεν, διὰ νὰ προλάβωμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ κακὸν τοῦ νὰ παρίσταται ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν Βουλῶν πρὸς τὰς Κυβερνήσεις ὡς περίπτωσις ἐκμεταλλεύσεως μιᾶς ὡρισμένης συγκυρίας ἀπουσίας φίλων τινων τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ νὰ μὴ καθίσταται ὁ κοινοβουλευτικὸς ἀγὼν ἔπαθλον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι εὐφυέστεροι, ὑπὸ τὴν τοιαύτην ἔννοιαν τῆς εὐφυΐας τῆς ἐνέδρας. Ἀλλὰ βλέπετε ὅτι λησμονεῖ ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Μαντινείας τὰ διδάγματα ταῦτα καὶ ἔρχεται ἁπλούστατα καὶ σᾶς λέγει· ἡ Κυβέρνησις διατελεῖ ὑπὸ κατηγορίαν; ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀπολογηθῇ, ἡ Κυβέρνησις φυγομαχεῖ. Διατί φυγομαχεῖ; Ἡ Κυβέρνησις διέπραξεν ἓν σφάλμα· διέπραξε τὸ σφάλμα νὰ δεχθῇ τὴν παραβίασιν τοῦ Κανονισμοῦ χάριν τῆς συντομωτέρας ἐξετάσεως τῆς συζητήσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι αἱ ἐπερωτήσεις συζητοῦνται Τετάρτην καὶ Σάββατον καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη καὶ τὴν Πέμπτην καὶ τὴν Παρασκευὴν, καὶ μάλιστα ἀπὸ τὴν πρωΐαν, καὶ τὴν νύκτα νὰ γίνωνται συζητήσεις. Αὐτὸ ὀνομάζεται φυγομαχία. Ἐστηρίχθημεν εἰς συμφωνίαν γενομένην μεταξὺ τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει ἀρχηγῶν. Ἀλλὰ συμφωνίαι τοιαῦται συνήθως γίνονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ ὅμως κατορθώνεται νὰ εὑρίσκηται ἐν τῷ μεταξὺ κάποιον παρεμπίπτον, γεγονός....

§104Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μὲ ὅλας τὰς ὑποσχέσεις σας, κύριε Πρόεδρε.... (Θόρυβος).

§105Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ μὴ διακόπτετε.

§106Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε.... (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§107Δ. ΔΑΓΚΛΗΣ. Μὴ διακόπτετε.

§108Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μὴ φωνάζετε.

§109Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Σᾶς ἠξεύρομε καὶ ἀπὸ τὸν πόλεμον. (Θόρυβος καὶ συνεχεῖς κωδωνοκρουσίαι).

§110Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Φυγομαχεῖ λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις διότι ἐδέχθη νὰ μείνῃ νὰ συζητήσῃ ἀπὸ τῆς 11ης ὥρας τῆς πρωΐας μέχρι τῆς 4ης πρωϊνῆς ὥρας; Φυγομαχεῖ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ τώρα, δὲν πρέπει νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἄλλοι ρήτορες. Ἡ ἐλευθερία ἡ δημοκρατική, τῆς ὁποίας ἀξιοῖ ὅτι ὑπῆρξεν ὁ πρόμαχος ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτής, ταύτην τὴν νέαν διαδικασίαν εἰσάγει εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Θὰ ἀγορεύουν μόνον οἱ ἡμίσεις, κατηγοροῦντες τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ὀφείλῃ νὰ ἀπολογηθῇ, δὲν ἐπιτρέπεται δὲ νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἄλλοι, οὐδὲ νὰ γίνῃ διαφοροτρόπως τὸ πρᾶγμα, διότι αὐτὸ δὲν εἶναι κοινοβουλευτικὴ ἐλευθερία, αὐτὸ εἶναι φυγομαχία τῆς Κυβερνήσεως. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις τοῦ δημοκρατικωτάτου ἐκ Μαντινείας πολιτευτοῦ, κύριοι συνάδελφοι. Ἀλλὰ τίς εἶναι ὁ λόγος τὸ εἶπον ἤδη εἰς συναδέλφους ἰδιαιτέρως. Εἶναι ἡ προσπάθεια τῆς ματαιώσεως τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ τὸ πολεμήσωμεν κατ’ εὐθεῖαν.

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἔχομεν.

§112Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ποῖοι ἔχουσι καὶ ποῖοι δὲν ἔχουσι θάρρος εἶναι γνωστοὶ εἰς ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Θόρυβος).

§113Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Δὲν σᾶς εἴδομεν, κ. Ἡρακλείδη, πουθενὰ εἰς τοὺς ἀγῶνας ποὺ ἔγιναν. Εἶναι γνωστοὶ οἱ ἀγῶνες ἑκάστου.

§114Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Εἶναι γνωστοὶ καὶ οἱ ἀγῶνες καὶ ἡ ἐντιμότης ἑνὸς ἑκάστου. (Θόρυβος, ἀντεγκλήσεις καὶ συνεχεῖς κωδωνοκρουσίαι).

§115Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν τὴν ληφθεῖσαν χθές, εἰς τὴν ἀπόφασιν τὴν ληφθεῖσαν προχθές, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τὸ φορολογικὸν θεωρηθῇ κατεπεῖγον, διότι κοινῇ ἀνεγνωρίσθη ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μείνῃ ἐκκρεμὲς νομοσχέδιον, δίδον ἀφορμὴν εἰς ἐκμεταλλεύσεις παντοιοτρόπους Ἂν ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως θέλῃ νὰ τὸ ἀπορρίψῃ, ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι ἥσυχος. Θὰ ἀπέλθῃ εἰς τὰ καθ’ ἑαυτὴν μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ γίνουν ζημίαι πολλαὶ βεβαίως, ἀλλ’ ἀργὰ ἢ γρήγορα θὰ εὑρεθῇ ἄλλη Κυβέρνησις, ὅταν θὰ ἔχῃ ἐν τῷ μεταξὺ σχηματισθῆ εὐνοϊκὴ ἡ πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία θὰ ἀναγκασθῇ νὰ λάβῃ τὸ μέτρον τοῦτο, ἴσως βαρύτερον. Εἰσηγουμένη ἡ Κυβέρνησις τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον δὲν τὸ εἰσηγεῖται βεβαίως διὰ νὰ γίνῃ δημοτική. Ἐγνώριζε παραδείγματα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν ἐξευτελισμὸν τοῦ νομίσματος, διότι δὲν ἠθέλησαν ἐγκαίρως αἱ ἐθνικαί των Συνελεύσεις νὰ ψηφίσουν τοιαῦτα μέτρα φορολογικὰ πρὸς ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ κάλυψιν τῶν κυμαινομένων ὑποχρεώσεων καὶ τῶν ἐλλειμμάτων. Πέρυσιν ἀκόμη ἐνθυμεῖσθε εἰς τὴν Γαλλίαν ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ λίρα ἔφθασε διὰ μιᾶς ἀπὸ τὰ 60 μέχρι τῶν 120 Γαλλικῶν φράγκων. Εἰς μίαν μόνον νύκτα εὑρέθη ἡ Συνέλευσις ἠναγκασμένη νὰ ψηφίσῃ δύο δεκατημόρια ἐπὶ τῶν ὑπαρχόντων φόρων καὶ ἀμέσως ἔπεσε κατὰ 50% καὶ πλέον ἡ Ἀγγλικὴ λίρα ἀπέναντι τοῦ Γαλλικοῦ νομίσματος. Ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον καὶ ἐννοεῖτε ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ θεωρεῖ ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Διότι εἶναι ζήτημα ἐπεῖγον μὴ δυνάμενον νὰ λυθῇ μετὰ πάροδον μηνῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον θὰ παρατηρήσω ὅτι εἶναι καὶ προδικαστικὸν οἰκονομολογικῆς τύχης τῆς Χώρας, καὶ αὐτῆς τῆς λύσεως τοῦ ὅλου προσφυγικοῦ ζητήματος. Ἂν τὰ οἰκονομικά μας δὲν βελτιωθῶσι, μὴ ἀναμένωμεν τὴν λύσιν οὔτε τοῦ προσφυγικοῦ οὔτε ἄλλου οἱουδήποτε ζητήματος. (Χειροκροτήματα). Ἐφηρμόσαμεν τὰς οἰκονομίας καὶ τὰς ἐφαρμόζομεν ἀδιακόπως, βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, ἐδήλωσα δὲ ὅτι πᾶσαι θὰ ἐφαρμοσθοῦν. Δὲν τὸ ἐπράξαμεν βεβαίως διὰ νὰ γίνωμεν δημοφιλεῖς. Ὅλοι οἱ ἀπολυθέντες ὑπάλληλοι στρέφονται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ Κυβερνήσεις, ὅταν τὰ Κράτη διέρχονται σοβαρὰς δυσχερείας, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ φροντίζουν διὰ τὴν δημοτικότητά των. Μοὶ εἴπετε ὅτι ἐπεριφρόνησα τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικόν. Δὲν τὸ περιφρονοῦμεν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ὁμιλήσω, θὰ φέρω τὰ τηλεγραφήματα καὶ θὰ ἴδητε πρὸ ποίων μεγάλων δυσκολιῶν εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ συνάψῃ τὸ προσφυγικὸν δάνειον. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπέτυχε τὸ δάνειον, ἡ Κυβέρνησις δὲν διεφήμησε τὴν δρᾶσιν αὐτῆς καὶ τὴν ἐπιτυχίαν της, ἀφῆκε μόνον νὰ γεννηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι τὸ Κράτος εὐκόλως ἐπέτυχε τὸ δάνειον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κατηγορεῖται ὅτι ὠλιγώρησα, ὅτι ἀδιαφορῶ διὰ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα, θὰ σᾶς παρουσιάσω τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, διὰ νὰ ἴδητε πρὸ πόσων δυσχερειῶν εὑρέθημεν διὰ νὰ κατορθώσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξωτερικῶς παρουσιάσθη ὡς μεγίστη ἐπιτυχία τῆς πίστεως τῆς Ἑλλάδος. Δὲν ἠθελήσαμεν νὰ διαφημίσωμεν τὰς πράξεις μας, ἀπεβλέψαμεν ἁπλῶς εἰς τὸ νὰ κάμωμεν τὸ καθῆκόν μας. Δὲν περιεφρονήσαμεν τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, ἀλλ’ οὐδέποτε ἠθελήσαμεν νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν ἐπὶ δημοκοπίᾳ τὸν πόνον τῶν προσφύγων. (Χειροκροτήματα).

§116Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν θέλωμεν αἱ πολιτικαὶ συζητήσεις νὰ διεξάγωνται ὁμαλῶς εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὀφείλομεν ὅλοι νὰ εἴμεθα ἐξ ἴσου ἐρασταὶ τῆς ἀληθείας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠξεύρω διὰ ποσοστὴν φορὰν μᾶς ὑπέμνησε τὴν τροπολογίαν τοῦ Κανονισμοῦ, δυνάμει τῆς ὁποίας περιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀναγεγραμμένων νομοσχεδίων. Ἀλλ’ ὅλοι παριστάμεθα μάρτυρες τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια. Καὶ ὁ τρόπος αὐτός, ἠμπορῶ νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι εἶναι χειρότερος ἀπὸ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐψηφίζοντο, ὅταν αἱ Ἡμερήσιαι Διατάξεις ἦσαν μία σινδόνη. Ὅμως δὲν κατηγοροῦμεν τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τῶν μὴ ἐπιδεχομένων συζήτησιν. Κατηγοροῦμεν ὅτι ἓν σοβαρὸν νομοσχέδιον, ὅπως τὸ φορολογικόν, εἰσήχθη καὶ ἀξιοῦται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ψηφισθῇ τόσον ἐπειγόντως. Τοιοῦτο προηγούμενον δὲν ὑπάρχει κατὰ τὴν περίοδον τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπάρχει προηγούμενον κατὰ τὸ ὁποῖον σοβαρὸν νομοσχέδιον, ὅπως τὸ φορολογικόν, νὰ ἠξιώθη νὰ ψηφισθῇ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν χωρὶς κἄν συζήτησιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπεκαλέσθη καὶ ξένα παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν προκαλοῦνται αἰφνηδιαστικῶς ψηφοφορίαι ἐμπιστοσύνης. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ· αἰφνηδιαστικῶς ὑπεβλήθη ζήτημα ἐμπιστοσύνης διὰ τὸ προσφυγικόν; Ἀπὸ πότε ἤρχισεν ἡ ἐπερώτησις; Ἀπὸ πότε παρατηρεῖται ἐξέγερσις ὄχι μόνον μεταξὺ τῶν προσφύγων πληρεξουσίων ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς Συνελεύσεως; Εἶναι μῆνες σχεδὸν κατὰ τοὺς ὁποίους διεξάγεται σφοδρότατος δημοσιογραφικὸς ἀγὼν διὰ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα.

§117Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔλειψε ποτέ.

§118Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ὁ ἀγὼν ὁ ὁποῖος διεξάγεται κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν εἶναι πρωτοφανής.

§119Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι διαβάθμισις.

§120Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ μοὶ φέρητε παραδείγματα. Δὲν ὑπάρχει προηγούμενον τοῦ συλλαλητηρίου τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς Θεσσαλονίκην. Δὲν ὑπάρχει προηγούμενον τῆς ἐξεγέρσεως. Ἐγὼ ἐγνώριζον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ περατωθῇ ἡ συζήτησις ἐντὸς μιᾶς ἢ δύο ἡμερῶν καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα νὰ διατεθῇ ἡ Δευτέρα καὶ ἡ Τρίτη, ὥστε νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἀλλ’ ἠναντιώθη καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ ἀπασχοληθῶμεν μὲ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἀναβληθοῦν ὀλίγας ἡμέρας. Αὐτὸ δὲν ὀφείλεται εἰς πταῖσμα ἰδικόν μας, ἀλλὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ἠναντιώθη διὰ παντὸς τρόπου εἰς τὸ νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος τὴν Δευτέραν.

§121Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τί θὰ εἴπῃ διὰ παντὸς τρόπου; Ἔκαμα μίαν ἁπλῆν ὑπόδειξιν, ἡ ὁποία δὲν εἶχε κατηγορηματικὸν τρόπον.

§122Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠναντιώθητε.

§123Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἠναντιώθην ποσῶς. Ἁπλῶς εἶπον ὅτι ἀντὶ τῆς Δευτέρας δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν τὴν Τετάρτην καὶ Πέμπτην, διὰ νὰ μὴ ματαιώσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος.

§124Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εὑρίσκεσθε εἰς μίαν διαφωνίαν, διότι ὁ ἴδιος εἴπετε ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην.

§125Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸ ἐπιχείρημά σας. Εἴπετε ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ καὶ σᾶς λέγω ὅτι δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὰ νομοσχέδια τὰ φορολογικὰ καὶ τότε νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ.

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀρκεῖται εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ μᾶς λέγε ὅτι τὴν ἐκάμαμεν αὐτὴν τὴν ἱστορίαν διὰ νὰ ματαιωθοῦν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, διότι δὲν ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ τὰ ἀποκρούσωμεν. Τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι, ἂν παρίστατο ἀνάγκη νὰ δανεισθῶμεν ἀπὸ κανένα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ μᾶς ἐφοδιάσῃ. Ποία ὅμως εἶναι ἡ ἀλήθεια; Ὅταν παρουσιάσθησαν δυσχέρειαι διεκπεραιώσεως ἀφ’ ἑνὸς τῆς συζητήσεως τοῦ προσφυγικοῦ, ἀφ’ ἑτέρου τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, περιωρίσαμεν μόνοι μας τὴν συζήτησιν καὶ ἐψηφίσαμεν τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον χωρὶς συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ ἐπεφυλάχθημεν νὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Αὐτὸ εἶναι προσπάθεια ματαιώσεως τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; Χθὲς ἀκόμη ὅταν ἡμεῖς ἐξεφράζαμεν τοὺς φόβους μας ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσῃ ὅλη ἡ ἐργασία τόσον ἐπειγόντως, διότι θὰ ἀναχωρήσουν οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ παρέπεμψεν εἰς τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη νὰ τελειώσωμεν τὰς ἐργασίας τὸ Σάββατον. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἔκαμαν συνεδρίασιν καὶ τὴν Μεγάλην Παρασκευὴν καὶ τὸ Μέγα Σάββατον. Ἐγὼ δὲ εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία δυσκολία νὰ ἐξακολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς ἐργασίας καὶ τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην καὶ τὴν Τετάρτην. Τώρα ἀντιστρόφως ἔρχεται ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων καὶ λέγει ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς συνεδριάσεις τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα καὶ ὅτι πρέπει νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε καὶ νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Τί σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει ὅτι ἔρχεται ἐπίκουρος τῆς Κυβερνήσεως ὅπως μὴ δώσῃ λόγον ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μετὰ ἑπτὰ μῆνας ἐσκέφθη νὰ ὑποβάλῃ, διὰ νὰ τακτοποιήσῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους καὶ κατόπιν θὰ παρουσιάσῃ τὴν Συνέλευσιν ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ συνεχίσῃ τὰς συνεδριάσεις ὄχι ἐξ ἀπροθυμίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐξ ἀδυναμίας τῶν πληρεξουσίων, ἐπειγομένων ἕνεκα λόγων θρησκευτικῶν καὶ οἰκογενειακῶν νὰ ἀναχωρήσουν εἰς τὰς ἑστίας των. Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ ἡ ὁποία ἀκολουθεῖται. Εἶμαι λοιπὸν ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ δι’ αὐτὴν τὴν προσπάθειαν παρελκύσεων τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιδιώξω ποτὲ νὰ ἐκμεταλλευθῶ τὰ ζητήματα αὐτά. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ μὴ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατόπιν τοιούτων κατηγοριῶν θέλει νὰ ἀναβάλῃ ἐπ’ ἀόριστον τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιδιώκει μὲ ἄλλους λόγους νὰ ἀποφύγῃ νὰ λογοδοτήσῃ. Ἡμεῖς ἐξ ἀντιθέτου ἐπιδιώκομεν νὰ μὴ διακοπῇ ὁ ἔλεγχος, διότι δι’ αὐτοῦ θὰ ἐξαναγκάσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πρέπουσαν πολιτικὴν εἰς τὰ προσφυγικὰ ζητήματα.

§127Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐνδιαφέρομαι περὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων ὅσον καὶ ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Μαντινείας. Οὔτε κατὰ κεραίαν ὀλιγώτερον. Ἂν ἐζήτησα σήμερον τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου, τοῦτο ἐγένετο ὡς ἀποτέλεσμα τῆς συμφωνίας τῆς συναφθείσης μεταξὺ ὅλων τῶν ἀποχρώσεων τῆς Συνελεύσεως ταύτης, ὅπως ἡ Συνέλευσις συζητήσῃ πρῶτον ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος καὶ ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ μετὰ τοῦτο εἰσέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου. Πρωτίστη ἀνάγκη εἶναι νὰ γνωρίζωμεν νὰ τηρῶμεν ἐκεῖνα περὶ τῶν ὁποίων ἀναλαμβάνομεν ὑποχρεώσεις καὶ πρὸ παντὸς νὰ τηρῶσιν αὐτὰ οἱ ἡγέται τῶν κομμάτων. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν πρόταξιν τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου ἐκ τοῦ φόβου ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ματαιωθῇ ἐκ τῆς ἀναχωρήσεως τῶν κ. κ. πληρεξουσίων λόγῳ τῶν ἑορτῶν—καὶ τοῦτο εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» καὶ εἰς πάντας ἡμᾶς—ἐφόσον εἶναι γνωστὸν καὶ ἀποδεδειγμένον ὅτι ἀπεφασίσθη ὅπως ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων γίνῃ σήμερον. Θὰ ἦτο δὲ τελείως ἀνακόλουθον ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς συζητήσεως τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων νὰ ματαιώσωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι ἀδιάφορον ἂν ἔφθασεν εἰς τὴν συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν ἢ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν ἄνευ μακρᾶς συζητήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον εἶναι ἡ ματαίωσις τῆς ψηφίσεως, διότι εἶναι ματαίωσις τῆς ψηφίσεως κατὰ τὴν ἰδίαν ἡμῶν γνώμην λόγῳ τῆς ἐπικειμένης ἀναχωρήσεως τῶν πληρεξουσίων. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών μου. Ἀλλ’ ἐπικουρῶ τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι προσφέρω ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Πατρίδα. Πάντως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἐργασίας μας ἀπέναντι εἰλημμένων ὑποχρεώσεων ὅταν ἐρχόμεθα νὰ τὰς ἀθετήσωμεν, ὅταν βλέπωμεν νέφη εἰς τὸν ὁρίζοντα.

§128Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τίνα σημασίαν ἔχουν ἐπὶ τοῦ προκειμένου αἱ ἀνειλημέναι ὑποχρεώσεις; Σᾶς ἐρωτῶ. Χθὲς ἐπρόκειτο νὰ διατεθῇ ὁλόκληρος ἡ ἡμέρα διὰ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα καὶ ἐν τούτοις καὶ τὴν πρωΐαν καὶ τὸ ἀπόγευμα συνεζητήσαμεν ἐπὶ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, καὶ τὸ ἀπόγευμα κατηνάλωσαμεν δύο ὅλας ὥρας διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§129Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. πληρεξούσιος ἀνεγνώρισεν ὅτι τὰς ἀνειλημένας ὑποχρεώσεις δυνάμεθα καὶ νὰ μὴ τὰς ἐκπληρῶμεν.

§130Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν ἀναλάβει καμμίαν ὑποχρέωσιν.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ δὲ ἐλέχθη ὅτι ἡμεῖς ἐπιδιώκομεν τὴν ματαίωσιν τῆς συζητήσεως τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου, ὀφείλομεν νὰ δηλώσωμεν ὅτι οἱ φίλοι ἡμῶν ἀνεχώρησαν οἱ πλειότεροι καὶ οὔτε μὲ ἐνδιαφέρει τῆς σημερινῆς ψηφοφορίας τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ λογοδοτήσῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορα. Ἡ δὲ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως οὐδὲν ἄλλο δεικνύει εἰμὴ τὴν περιφρόνησιν πρὸς τὰ προσφυγικὰ ζητήματα.

§132Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ διὰ λόγους ἀπολύτως δεδικαιολογημένους πρόωρος δήλωσις ἡμῶν βλέπω ὅτι ἡρμηνεύθη τοιουτοτρόπως. Σεῖς ἐκηρύξατε τὴν ἀνεξαρτησίαν ἡμῶν ἐπισήμως, ἐνῷ εὑρισκόμεθα ὑπὸ κηδεμονίας καὶ νομίζω ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν ὅτι δὲν θέλομεν οὔτε κἂν νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ παρεμποδισθῇ ἡ ἐλευθέρα ἐκδήλωσις συναδέλφων περὶ παρελκύσεως τῆς συζητήσεως. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ δεύτερον ζήτημα· τὸ ζήτημα τῆς μετὰ μεσημβρίαν Ἡμερησίας Διατάξεως. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος οὐδεμίαν ἔχω γνώμην. Ἄλλως τε, ὡς παρετήρησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀριθμητικῶς δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ κανονίσωμεν τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην πορείαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπειδὴ οἱ κ. κ. συνάδελφοι ἦσαν ἠναγκασμένοι νὰ ἀναχωρήσωσιν, ὅπως καὶ ἀνεχώρησαν, ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνεται ἡ δήλωσις αὕτη πρόωρος ἀλλὰ δεδικαιολογημένη διὰ τὸ πρόωρον αὐτῆς. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἴμεθα σύμφωνοι καὶ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ παρεμποδίσωμεν τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπεναντίας εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν παραχώρησιν τῶν νομοθετικῶν Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσωσιν εἰς τὸν διακανονισμὸν τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ καὶ μία ἀκόμη διασάφησις. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς ὁμιλῶν περὶ τῆς ἀποφάσεως ἡμῶν ἀνέφερεν ὅτι ἐπεκράτησεν ἡ συνήθεια ὥστε τὰ προσφυγικὰ ζητήματα μέχρι σήμερον νὰ μὴ λαμβάνωνται ὑπὸ κομματικὴν μορφήν.

§133Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἴπετε ἐλέχθη.

§134Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Εἴπετε ὅτι ἐπεκράτησεν ἡ συνήθεια ἐκ μέρους τῶν προσφύγων τὰ ζητήματα τὰ προσφυγικὰ νὰ μὴ τίθενται ὑπὸ κομματικὴν χροιάν. Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι ὅταν ἐξ ἀφορμῆς τῆς συζητήσεως κατ’ ἐπανάληψιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐτίθεντο ζητήματα, ἡ ἐποχὴ ἦτο παρωχημένη. Ἡ δὲ ἀποκατάστασις, αἱ ἐλπίδες τὰς ὁποίας διετήρουν οἱ πρόσφυγες ἦσαν τόσον ζωνταναὶ ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται νὰ παραβάλωμεν τὴν ἐποχὴν αὐτὴν μὲ τὴν ἄλλην, καθ’ ἣν ἡ δυσφορία τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου εἶναι κατὰ τρόπον κατηγορηματικὸν δεδηλωμένη. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ μὴ αἰσθανώμεθα τὸν πόνον καὶ τὴν δυσφορίαν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀπέστειλαν ἐνταῦθα. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ εἴπω αὐτὰ πρὸς ἀποφυγὴν πάσης παρεξηγήσεως καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόωρον διὰ λόγους ἀπολύτως δικαιολογίας.

§135Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ μὲν ἀπόφασις μένει σεβαστή, ληφθεῖσα ἤδη χθὲς περὶ τῆς ψηφίσεως τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου. Ἐξ ἀρχῆς συναινούσης καὶ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, τὰ δύο νομοσχέδια, τὸ φορολογικὸν καὶ τὸ περὶ κυνηγῶν, ἀπεφασίσθη νὰ ψηφισθοῦν.

§136Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν ζητήσει κατάθεσιν ἐγγράφων, νομίζω δὲ ὅτι δὲν κανονίζει τὸν ἔλεγχον ἡ Κυβέρνησις.

§137Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ ἐλέγχου.

§138Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἡμεῖς ἀδιαφοροῦμεν.

§139Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δύνασθε νὰ ἀδιαφορῆτε.

§140Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Διαμαρτυρόμεθα. Θὰ μεταχειρισθῶμεν ὅλα τὰ μέτρα.

§141Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι, ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ εὐθιξίας καὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἡ Κυβέρνησις ὑπέστη τὸν ἔλεγχον ἐμπιστοσύνης τῆς Συνελεύσεως ἐπανειλημμένως κατὰ τὰς τέσσαρας τελευταίας ἑβδομάδας κατὰ τὰς ὁποίας συνεδριάζομεν. Καὶ ἐπαρουσιάσθη μάλιστα μετὰ μίαν ὁλόκληρον τεσσαρακονταετίαν τὸ ἐξαιρετικὸν καὶ ἄλλοτε φαινόμενον νὰ γίνεται μία ψηφοφορία ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ γίνεται ἄλλη ψηφοφορία εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Αὐτὸ ἐγίνετο, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, πρὸ τεσσαρακονταετίας.

§142Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς κάθε ἄρθρον ἔπρεπε νὰ γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς γίνεται αὐτὸ διαρκῶς.

§144Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπίσης ὁ κ. Παπαναστασίου εἶπεν ὅτι οὐδέποτε, κατὰ τὴν ἰδικήν του Κυβέρνησιν, ἐπαρουσιάσθη τὸ φαινόμενον νὰ εἰσαχθῇ φορολογικὸν νομοσχέδιον καὶ νὰ ζητεῖται ἡ ψήφισίς του ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Οὐδέποτε ἀληθῶς ἔγινε. Διότι οὐδέποτε ἐπαρουσίασεν οὐδὲν φορολογικὸν νομοσχέδιον πρὸς κάλυψιν ἐλλειμμάτων. Ἐφρόντιζε μόνον νὰ παρουσιάζῃ νομοσχέδια πολλαπλασιασμοῦ δαπανῶν καὶ νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῶν, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπαρουσίασε καὶ φορολογικόν τι νομοσχέδιον. Αὐτὴ ἦτο ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεώς του.

§145Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀναγνώσατε τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ θὰ ἴδητε.

§146Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ἐπειδή, κύριοι, ἠθέλησε νὰ μνημονεύσῃ καὶ τὰ τῆς Γαλλίας, ἤθελον ἀκριβῶς νὰ τῷ εἴπω ὅτι δὲν παρετήρησε τοὐλάχιστον τὰ τηλεγραφήματα τῶν Ἑλληνικῶν ἐφημερίδων ὅτι, ὅταν ὑπεβλήθη τὸ σχέδιον τὸ φορολογικὸν τὸ τελευταῖον ἐν Γαλλίᾳ, ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Γαλλίας ἔσπευσε νὰ ζητήσῃ νὰ ψηφισθοῦν τάχιστα τὰ φορολογικά του νομοσχέδια, καθ’ ἡμέρας τοῦ Πάσχα, ἁπλούστατα διὰ τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον θέλομεν καὶ ἡμεῖς νὰ ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον. Διότι τοιαῦτα νομοσχέδια δίδουν ἀφορμὴν εἰς ἐκμεταλλεύσεις χρηματιστηριακάς. Καὶ συμφέρον εἶναι εἰς τὴν καθόλου οἰκονομίαν νὰ ἀπορρίπτηται ἢ νὰ γίνηται δεκτὸν ταχέως. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς ὁ τοσοῦτον παρακολουθῶν τά τε ἡμέτερα καὶ τὰ ὀθνεῖα, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκπλήσσηται ὅτι ἐπιμένομεν εἰς τὴν ταχίστην ψήφισιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπὶ ὀκτὼ ἡμέρας ἤδη κατατεθειμένα. Καὶ μένει μόνον νὰ βεβαιώσω καὶ ἐγὼ ὅ,τι παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτής, ὅτι βεβαίως ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὴν διάταξιν εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν ἄνευ σφοδρᾶς ἀντιπολιτεύσεως. Ἀλλ’ ἡ τρίτη ἀνάγνωσις εἶναι ἡ λυδία λίθος τῆς ὑποστηρίξεως ἢ τῆς μὴ ὑποστηρίξεως ἑνὸς νομοσχεδίου.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν δέχηται νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ ἀπόγευμα.

§148ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ τὴν 5.30′ μ. μ. τῆς σήμερον.

(Ὥρᾳ 2.15′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 6.10′ μ. μ.)

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπ’ αὐτῶν;

§152Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Ἐζήτησα τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 228, ἀλλὰ δὲν ἀναφέρεται εἰς τὰ πρακτικά.

§153Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Κατ’ ἐπανάληψιν ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ὡμίλησα περὶ τῶν ὁπλαρχηγῶν εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν ἀναφέρεται τὸ ὄνομά μου.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς ἐδιορθώθησαν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ δυνάμει τοῦ νόμου 2749 περὶ συνάψεως ἐσωτερικοῦ Ἀναγκαστικοῦ Δανείου μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχ. 1.600.000 ἐπιβληθέντος προσθέτου ποσοστοῦ ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων ὡς καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐσόδων ἐφ’ ὧν τοῦτο ἐπεξετάθη βραδύτερον».

§155Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Σήμερον εἶναι ἡ ἡμέρα Ἐπερωτήσεως. Μήπως ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ κάμωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν;

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια.

§157Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ μεταβάλῃ τὸν Κανονισμόν;

§158Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν χθὲς ἀπησχολήθημεν μὲ ἐπερώτησιν, σήμερον κάλλιστα δυνάμεθα νὰ κάμωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν, διότι λέγει ὁ Κανονισμὸς ὅτι ἀσχολεῖται «κατὰ κανόνα» ἡ Συνέλευσις μὲ ἐπερωτήσεις τὸ Σάββατον. Κατὰ συνέπειαν ἀφήνει εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐλευθερίαν ἀλλοίας ἀποφάσεως.

§159Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐπειδὴ θὰ διακόψωμεν ἐπὶ ἕνα μῆνα, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δύναται, νὰ μοὶ εἴπῃ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ Πατριαρχικὸν ζήτημα. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι πολὺ ἐνδιαφέρον.

§160Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα εὑρίσκεται ὑπὸ διαπραγμάτευσιν καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ παρουσιάσῃ τὰ ἀποτελέσματά της ἐν καιρῷ καὶ τότε δύνασθε νὰ τὴν κατακρίνητε καὶ νὰ τὴν κρεμάσητε.

§161Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει μεγάλας εὐθύνας.

§162Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἀπεφασίσθη ἀπὸ τῆς χθὲς ὅτι θὰ ἔχωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ νὰ ψηφίσωμεν τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον.

§163Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν ὑποβάλει πρὸ καιροῦ σοβαρὰν ἐπερώτησιν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦμεν νὰ ὁρίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἡμέραν μυστικῆς συνεδρίας καὶ συγχρόνως εἴχομεν ζητήσει νὰ κατατεθῶσιν ὡρισμένα ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§164Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου, δυνατὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν ἄλλων ζητημάτων.

§165Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἂν σήμερον δὲν συζητήσωμεν, ἡ ἐπερώτησις....

§166Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὸ φορολογικὸν δυνάμεθα ἀμέσως νὰ συζητήσωμεν ἐπερωτήσεις.

§167Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Διατί δὲν νομίζετε κανονικώτερον....

§168Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔτσι ἐμείναμε σύμφωνοι ἀπὸ χθές.

§169Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Τὸν ἔλεγχον τὸν κανονίζει ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§170Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λάθος ἔχετε.

§171Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἡμεῖς ἐν πάσῃ περιπτώσει διαμαρτυρόμεθα καὶ ἐπιφυλασσόμεθα....

§172Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν φορολογικὸν νομοσχέδιον παρενεβλήθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας μία τροπολογία, τὴν ὁποίαν δὲν υἱοθετῶ ἐγὼ ἀκόμη, περὶ φορολογικῶν μέτρων γενικῶς. Αὐτὴ δὲν συζητεῖται καθόλου. Ἑπομένως μένει τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει μὲ τὴν τροπολογίαν.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Πρέκας ἔχει τὸν λόγον.

§174Α. ΠΡΕΚΑΣ. Βεβαίως, κύριοι πληρεξούσιοι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις φαίνεται στηρίζουσα περισσὰς ἐλπίδας πρὸς ἀντιμετώπισιν σοβαρωτάτου οἰκονομικοῦ προβλήματος εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, δὲν θὰ εἴμεθα ἡμεῖς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τυχὸν ἤθελον ἀρνηθῆ νὰ παράσχωσι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ σοβαρωτάτου τούτου προβλήματος. Ἀλλά, κύριοι, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι καὶ ἀπὸ οὐσιαστικῆς ἀπόψεως τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἕνεκα τῶν λεχθέντων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ τὴν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν γενομένην συζήτησιν καὶ κατόπιν τῶν ἐν τῷ ἡμερησίῳ Τύπῳ γενομένων σχολιασμῶν καὶ συζητήσεων, ἀπέβαλε σχεδὸν τὴν κυρίαν αὐτοῦ μορφὴν τοῦ καθαρῶς καὶ ἀποκλειστικῶς φορολογικοῦ νομοθετήματος καὶ μετεμορφώθη εἰς νομοσχέδιον, οὗτινος ὁ ἁρμόζων τίτλος δὲν θὰ ἦτο πλέον τίτλος φορολογικοῦ νομοθετήματος, ἀλλὰ τίτλος, νομοσχεδίου προνοοῦντος περὶ τῶν ἐνδεικνυομένων μέτρων πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ προσήκοντος τῇ νομισματικῇ ἐπικαταλλαγῇ ἐπιπέδου, διότι ἐκεῖ ἐφθάσαμεν καὶ εἰς αὐτὸ κατελήξαμεν. Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, κατόπιν τῆς τοιαύτης μεταμορφώσεως, δύσκολον θὰ ἦτο νὰ ἀρνηθῇ τις ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀπέβη, τό γε νῦν ἔχον, σοβαρώτατος παράγων ἐν τῇ διαδρομῇ τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, ἡ δὲ ἐκκρεμότης αὐτοῦ δὲν θὰ ἀπεκλείετο νὰ ἰσχυρισθῇ τις ὅτι θὰ ἠδύνατο, ἐκμεταλλευομένη ὑπὸ τῆς ἐλλοχευούσης κερδοσκοπίας, νὰ προκαλέσῃ ἀπότομον πρὸς τὰ ἄνω τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος παλινδρόμησιν, ὁπότε θὰ εἴχομεν νὰ θρηνήσωμεν ὄχι μόνον τὰ ἐν τῷ στενῷ χρηματιστηριακῷ περιβόλῳ συγκεντρούμενα θύματα, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἀντάξια τῶν ὅσων ἀπειργάσαντο ἔπαθον, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ὁποίου ξεσποῦν πάντοτε αἱ τοιαῦται τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος ἀπότομοι μεταπτώσεις. Παρ’ ὅλα ὅμως ταῦτα, διατηροῦντες τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς γνώμης μας, παράλειψιν καθήκοντος θὰ ἐθεωρούσαμεν ἂν παρελείπαμεν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν παρατηρήσεις τινὰς πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ δὲν διετυποῦμεν ἀνεπιφύλακτον τὴν γνώμην ἡμῶν πρὸς διαφώτισιν τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου. Εἰσήχθη καὶ συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἀπησχολημένος δὲ καὶ ἐγὼ μετ’ ἄλλων συναδέλφων εἰς συνεδρίασιν κοινοβουλευτικῆς φορολογικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἤμην παρὼν διὰ νὰ ζητήσω πληροφορίας τινάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαι χρήσιμοι εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Εὐτυχῶς ὁ συνάδελφος κ. Ροδόπουλος ἐζήτησε τινὰς ἐκ τῶν πληροφοριῶν τούτων, αἱ ὁποῖαι ἐλπίζω νὰ τῷ ἐχορηγήθησαν καὶ τῶν ὁποίων ἐν καιρῷ θὰ κάμω καὶ ἐγὼ χρῆσιν.

§175Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Γνωρίζω ὅτι δὲν ἔχετε ἀνάγκην πληροφοριῶν.

§176Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἐνόμισα ὅτι πάντως ἠμποροῦσε νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη καὶ ἰδίᾳ θὰ ἐζήτουν νὰ μάθω ποῖον τὸ ποσὸν εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται τὸ λανθάνον ἔλλειμμα, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ ἡ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου, ἐκ τῶν λογαριασμῶν τοῦ ἐπισιτισμοῦ καὶ τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν, τὸ ὁποῖον ἐκαλύφθη, ὡς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφέρεται, ἐκ τῶν διαθεσίμων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι χρήσιμον νὰ τὸ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας.

§177Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ θὰ εἶναι 450,000,000 περίπου, δηλαδὴ ὑπολογίζω χονδρικῶς ὅτι τὸ κυμαινόμενον χρέος θὰ εἶναι 2,550,000,000.

§178Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μὲ 2 δισεκατομμ. ἔντοκα γραμμάτια;

§179Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πεντακόσια ἑκατομμύρια εἶναι λογαριασμὸς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἄλλα τινὰ μικρὰ χρέη.

§180Α. ΠΡΕΚΑΣ. Κύριοι, πλὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, τοῦ ἐλαίου, τῆς σταφίδος καὶ ἄλλων εἰδικῶν φάρων, δύο κυρίως εἰσὶν αἱ πηγαὶ τῆς ὑφισταμένης ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας· ἡ τῆς καθαρᾶς προσόδου ἐν τῇ ἀμέσῳ καὶ ἡ τοῦ δασμολογίου ἐν τῇ ἐμμέσῳ φορολογίᾳ. Ὡς γνωστὸν ἡμῖν, τόσον τὸ δυνάμει τοῦ νόμου «περὶ Ἀναγκαστικοῦ Δανείου 2749 τοῦ 1922» ὑφιστάμενον ὅσον καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ζητούμενον φορολογικὸν ποσοστὸν δὲν ἀποτελεῖ κύριον φόρον, ἀλλ’ εἶναι ποσοστὸν ἐπιβεβλημένον ἐπὶ τῆς ὑφισταμένης φορολογίας. Διὰ νὰ εἶναί τις νοητὸς ἐν προκειμένῳ δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ φέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα· ὅτι, ἂν ἔχωμεν φορολογικὴν πρόσοδον ἢ φορολογικὸν ἀντίκρυσμα ἀξίας 1000 δραχμῶν, ὁ δὲ κύριος φόρος ἐπὶ τῆς φορολογητέας ταύτης προσόδου ἀνέρχεται καθ’ ὑπόθεσιν εἰς δραχμὰς 100, τότε φυσικὰ θὰ ἔχωμεν ποσοστὸν προσθέτου φορολογίας 10 μὲν δραχ. κατὰ τὸν ὑφιστάμενον νόμον 2749, ἕτερον δὲ ποσοστὸν 10 δραχ. κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ζητουμένη σήμερον φορολογία. Ἀλλά, κύριοι, πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας περὶ τῆς ζητουμένης σήμερον φορολογίας, ἡ ὁποία εἶναι φορολογία ὁμαδική, δὲν εἶναι δηλονότι εἰδικὴ φορολογία τῆς Α. καὶ Β προσόδου, ἀλλ’ εἶναι μία φορολογία συνολική, θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς μὲ γενικάς τινας παρατηρήσεις, παρακολουθῶν τὴν ἐξέλιξιν καὶ τὴν σειρὰν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ συνοδεύουσα τὸ νομοσχέδιον ἔκθεσις. Ὡς γνωστόν, ἡ ἔκθεσις αὕτη ἐνῷ κρούει τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, ἕνεκα τῶν ἐλλειμμάτων τῶν παλαιοτέρων χρήσεων, ἐν τούτοις δὲν ἀφίσταται καὶ αἰσιοδοξίας μεγάλης, τὴν ὁποίαν αἰσιοδοξίαν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, διατυπώσας ἐκτενέστερα ἐν τῇ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθείσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκθέσει κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 28ης Φεβρουαρίου 1925, ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1924–25. Ἐν τῇ ἐκθέσει ἐκείνῃ ἀνεγνώσαμεν μεταξὺ ἄλλων καὶ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐκ πάντων τῶν ἀνωτέρω καταδεικνύεται πόσον σταθερῶς βαδίζει ἡ Χώρα πρὸς τὴν οἰκονομικὴν αὐτῆς ἀποκατάστασιν. Ἡ βελτίωσις τῆς καθόλου οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως δὲν ἐξαγγέλλεται παρ’ ἡμῶν ὡς ἀπατηλὴ ἢ καὶ παρήγορος, ὡς θὰ ἠδύναντό τινες νὰ ὑποθέσωμεν, ἐλπὶς προκύπτει ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν πραγμάτων.... κλπ.». Καὶ περαιτέρω ἐξακολουθεῖ (ἀναγινώσκει): «Ἂν ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1924–25 κατώρθωσε διὰ τῶν τακτικῶν καὶ τῶν συνήθων ἐκτάκτων ἐσόδων νὰ καλύψῃ ὁλοσχερῶς τὰ τακτικὰ καὶ τὰ συνήθη ἔκτακτα ἔξοδα, εἰς τὴν προσπάθειαν ταύτην δὲν θὰ ὑπολειφθῇ ἀσφαλῶς ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1925–26.... κλπ.». Οὕτω λοιπὸν ἐξακολουθεῖ αἰσιοδοξοῦσα ἡ ἔκθεσις αὕτη καὶ καταλήγουσα εἰς τὸ ὅτι θὰ ἔχωμεν τὸ 1925 ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ μεταξὺ τακτικῶν ἐσόδων καὶ τακτικῶν ἐξόδων, καθὼς καὶ τῶν συνήθων ἐκτάκτων ἐσόδων καὶ τῶν συνήθων ἐκτάκτων ἐξόδων. Συνεπῶς προβάλεται τὸ ἐρώτημα· τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προσδοκᾷ νὰ ἀποκομίσῃ ἐκ τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως νομοσχεδίου ἀφορᾷ εἰς ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἢ ἀποβλέπει εἰς ἄλλο τι; Ἡ συνοδεύουσα τὸ νομοσχέδιον ἔκθεσις λέγει τι εἶναι φανερὸν ὅτι τὰ ἐλλείμματα τοῦ παρελθόντος ταμειακῶς ἐκαλύφθησαν διὰ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος καὶ διὰ τοῦ προϊόντος τῶν ἐντόκων γραμματίων Ἐθνικῆς Ἀμύνης, πλὴν τοῦ λανθάνοντος ἐλλείμματος ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ τοῦ ἐπισιτισμοῦ καὶ τῆς τέως Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν, ὅπερ ἐκαλύφθη ἐκ τῶν διαθεσίμων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, πρὸς ἣν ὀφείλεται νῦν τὸ ποσὸν τοῦτο ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ἐπίσης περαιτέρω ἡ ἔκθεσις λέγει ὅτι τὸ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν χρέος ἐκ τοῦ ἐπισιτισμοῦ καὶ τῆς Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν πρέπει ταχέως νὰ τακτοποιηθῇ, ὅπως ταχέως ἐξέλθῃ καὶ αὕτη ἐκ τῆς ταμειακῆς δυσχερείας, εἰς ἣν περιῆλθεν ἐκ τῆς διαθέσεως 400 καὶ πλέον ἑκατομμυρίων κλπ. κλπ. Ἀναμφισβητήτως ἑπομένως ἐκ τούτων τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσα συνάγεται ὅτι κύριος σκοπὸς τῆς ὑποβολῆς αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἡ ἰσοσκέλισις κατὰ τὴν ἔκθεσιν τὴν ὑποβληθεῖσαν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1924–25 καὶ αὐτὴν τὴν συνοδεύουσαν αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ἔκθεσιν δύναται ἀπροσκόπτως μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον νὰ χωρήσῃ καὶ ἐπιτευχθῇ, ἀλλὰ ζητοῦνται αἱ θυσίαι καὶ ἐπιβάλλεται ἡ φορολογία αὐτὴ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ νὰ καλυφθῶσι τὰ ἐλλείμματα τοῦ παρελθόντος καὶ ἰδίως διὰ νὰ ἀποκατασταθῶσιν αἱ διαθεσιμότητες τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Καὶ ἐξεταστέον· ἔπρεπεν ἆρά γε τοῦτο νὰ ἐπιδιωχθῇ; Κατ’ ἐμὴν γνώμην βεβαιότατα. Ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην νὰ ληφθῇ μέριμνα ὅπως ἐξευρεθῶσι τὰ μέσα διὰ νὰ καλυφθῶσι τὰ ἐλλείμματα τοῦ παρελθόντος καὶ νὰ ἀποκατασταθῶσι καὶ αἱ διαθεσιμότητες τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ πρὶν ἢ καταλήξωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ζητῶμεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅπως εἰσφέρῃ 10% ἐπὶ πλέον ἐπὶ ὅλης τῆς ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας καὶ ἐπὶ πάσης ἄλλης εἰς τὴν ὁποίαν ἐξικνεῖται ἡ φορολογία ἡ ἐπιβεβλημένη διὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ἀναγκαστικοῦ Δανείου, θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ἑξῆς· ἐξηντλήθησαν ἆρά γε ὅλα τὰ ἄλλα μέσα πρὸς ἀναζήτησιν πόρων διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν ἀνάγκην ταύτην, καὶ ἰδίᾳ πρωτίστως αἱ οἰκονομίαι περὶ τῶν ὁποίων κατ’ ἐπανάληψιν ἐγένετο λόγος; Ἂς ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ φέρω τὸν λόγον εἰς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν. Ὡς γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἀπετέλεσεν ἕνα προσωρινὸν θεσμόν, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἀποστολὴν νὰ ἐξεύρῃ καὶ ὑποδείξῃ οἰκονομίας. Ἐπετέλεσε τὸ ἔργον αὐτό, ἀλλὰ τοῦτο ὑπῆρξεν ἔργον ἀνθρώπινον, ὡς τοιοῦτον δὲ εἶχεν ἐν αὑτῷ ἀτελείας. Μία ἐκ τῶν ἀτελειῶν αἱ ὁποῖαι καταλογίζονται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν εἶναι καὶ αὕτη· ὅτι δὲν ὑπέδειξεν ὅλας τὰς οἰκονομίας αἵτινες ἦσαν δυνατὸν νὰ ὑποδειχθῶσιν. Ἂν λοιπὸν ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔφθασεν εἰς τὸ τέρμα τῶν προσδοκιῶν τὰς ὁποίας ἡ Πολιτεία παρ’ αὐτῆς ἤλπιζεν, ἀπόκειται πλέον εἰς τὴν διοίκησιν νὰ τὰς συμπληρώσῃ, ἵνα ἐξετάσῃ, ἂν καὶ κατὰ πόσον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκταθῶσιν ἔτι περαιτέρω αἱ οἰκονομίαι τὰς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπὴ ὑποδεικνύει, ἀφοῦ προηγουμένως ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἐφαρμόσει ὅσας ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐφαρμόσῃ ἄνευ βλάβης τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν. Ἄλλο σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον πρὶν ἢ σκεφθῶμεν νὰ ἐπαυξήσωμεν τὴν ὑφισταμένην φορολογίαν θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας ἦτο, ἂν ἡ ὑφισταμένη σήμερον φορολογία ἀποδίδῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀποδώσῃ καί, ἂν δὲν ἀποδίδῃ ὅσα ἔπρεπε νὰ ἀποδώσῃ, ποία ἡ αἰτία ἐκ τῆς ὁποίας αἱ ἀποδόσεις δὲν εἶναι αἱ προσήκουσαι; Ἄλλο σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν πρὶν ἢ σκεφθῶμεν νὰ ἐπιβάλωμεν πρόσθετα βάρη θὰ ἦτο τοῦτο· νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας εἰς τὰ καθυστερήματα καὶ νὰ ἴδωμεν, ἂν βεβαιοῦνται πλήρως οἱ φόροι καὶ εἰσπράττονται τὰ καθυστερήματα καὶ ἐν τίνι ἀναλογίᾳ. Εἶναι ἐφικτὴ ἡ εἴσπραξις αὐτῶν καὶ διὰ τίνων μέσων; Ὑπάρχουν τρόποι πιθανὸν οἱ ὁποῖοι νὰ ὑποβοηθήσουν τὴν εἴσπραξιν, ὡς λ. χ. ἡ ἐνίσχυσις τῆς ταμειακῆς καὶ φοροτεχνικῆς ὑπηρεσίας ἢ ἄλλα μέσα. Καὶ τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν προηγουμένως.

§181Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ ποίων καθυστερημάτων ὁμιλεῖτε;

§182Α. ΠΡΕΚΑΣ. Τὰ καθυστερήματα ἐν γένει τῶν φόρων.

§183Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν βεβαίωσιν ἢ τὴν εἴσπραξιν;

§184Α. ΠΡΕΚΑΣ. Καὶ κατὰ τὰ δύο.

§185Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν πρόκειται περὶ τῆς εἰσπράξεως, σᾶς λέγω ὅτι ἡ καθυστέρησις εἶναι μόνον 5 τοῖς ἑκατόν.

§186Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἰδίως κατὰ τὴν βεβαίωσιν.

§187Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Γνωρίζω μίαν ἐπιχείρησιν, ἡ ὁποία ὀφείλει εἰς τὸ Κράτος 6,000,000 καὶ τὸ Κράτος δὲν τὰ εἰσπράττει.

§188Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἄλλο σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ ἡμῶν εἶναι τὸ σημεῖον τῆς διαρρυθμίσεως τῆς ὑφισταμένης φορολογίας. Καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἡ Κυβέρνησις γνωρίζομεν ὅτι δὲν ὑστέρησεν. Ἡ Κυβέρνησις ἐγκαίρως ὑπέβαλε νομοσχέδιον· τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως φορολογικῶν νόμων». Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιδιώκεται ἡ ἐπίτευξις φορολογικῆς δικαιοσύνης, ἡ ἁπλούστευσις τῶν κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας ἀπαιτουμένων διατυπώσεων καὶ ἐλάφρυνσις τῶν μικροφορολογουμένων καὶ ἡ ἐπίπτωσις τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἰσχυρότερον καὶ βαρύτερον φορολογουμένων. Καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἴσως θὰ ὤφειλε νὰ ἐπιμείνῃ πλειότερον εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου καὶ κατόπιν, ἂν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων εἰς τὰ ὁποῖα θὰ κατέληγεν, ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀπεδεικνύετο ὅτι ταῦτα δὲν θὰ ἦσαν ἐπαρκῆ διὰ νὰ καλύψουν τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας θέλει ἡ Κυβέρνησις σήμερον νὰ καλύψῃ, τότε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιπρόσθετον ταύτην φορολογίαν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ τροποποιημένον νομοσχέδιον....

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποῖον τροποποιημένον νομοσχέδιον;

§190Α. ΠΡΕΚΑΣ. Τὸ τροποποιημένον νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν ὡς διενεμήθη σήμερον.

§191Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδήλωσα προηγουμένως ὅτι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν δὲν τὴν δέχομαι.

§192Α. ΠΡΕΚΑΣ. Τότε εἰς τὰς ἐφεξῆς παρατηρήσεις μου θὰ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου τὰ ποσὰ τῆς φορολογίας, τὰ ὁποῖα προκύπτουσιν ἄνευ τῆς τροποποιήσεως. Καὶ διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον κατ’ εἶδος φόρων ἐπιβαρύνεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας ἀναγράφει ὁ νόμος περὶ φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων. Πρώτη κατηγορία εἶναι ἡ φορολογία τῶν οἰκοδομῶν. Σήμερον ἔχομεν φόρον 11% κυρίαν φορολογίαν. Ἔχομεν ἐπὶ πλέον 1% ἐπὶ τοῦ Ἀναγκαστικοῦ Δανείου. Ἔχομεν 1% ἐπὶ πλέον ἐπὶ τῶν ὁδοστρωμάτων, ἔχομεν 2½% δημοτικὸν φόρον. Προστίθεται καὶ ἄλλο 1% καὶ τοιουτοτρόπως ἀναβιβάζεται ἡ φορολογία τῶν οἰκοδομῶν εἰς 16.50%, ἀσχέτως πρὸς τὸν συνολικόν. Λοιπὸν ὑφισταμένου τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἡ φορολογία τῶν οἰκοδομῶν ἀναβιβάζεται διὰ τῆς προσθήκης τοῦ ἑνὸς ἐπὶ πλέον τοῖς ἑκατὸν εἰς 16.50%, ἥτις, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν τροπολογίαν ὅπως εἶναι διατυπωμένη θὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 18.60%. Καὶ ἐν προκειμένῳ καθὼς σᾶς ἀνέφερον παίζει σπουδαιότατον ρόλον ἐν τῇ φορολογίᾳ αὐτῇ ἡ ἐνυπάρχουσα πρόσθετος δημοτικὴ φορολογία, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐξηχθῇ μέχρι 50% ἐπὶ τοῦ κυρίου φόρου. Ἄν δηλονότι ἡ Κυβέρνησις, ἂν ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν τὸ Κράτος ἔχῃ ἀνάγκην νὰ προσθέσῃ 1% φόρον, εἶναι ἀνάγκη νὰ περάσῃ νομοσχέδιον εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις καὶ νὰ δημιουργηθῇ θόρυβος ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ διὰ νὰ περάσῃ αὐτὸ τὸ 1%. Ἐνῷ, ἂν 5 ἢ 10 ἀγαθοὶ συμπολῖται, χρηστοὶ καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα, συνερχόμενοι ἐν κλειστῷ περιβόλῳ ἀποφασίζουν καὶ ἐπιβάλλουν ἀκόπως τὴν ἐπαύξησιν τῆς φορολογίας καὶ κατὰ 50% ὑποθέτω ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἀνάξιον προσοχῆς καὶ ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω τοῦτο διὰ νὰ ληφθοῦν μέτρα, ὅπως περισταλῇ τέλος πάντων καὶ μὴ φθάσῃ εἰς τὰ ἄκρα τὸ κακόν, διότι αὐξάνεται ἡ φορολογία ἀπὸ τοὺς δήμους χωρὶς νὰ πάρῃ εἴδησιν οὔτε ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία οὔτε κανεὶς ἄλλος ἐκ τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων Ἑλλήνων πολιτῶν.

§193Κ. ΒΑΡΔΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι ἀπόλυτον δικαίωμα;

§194Α. ΠΡΕΚΑΣ. Μάλιστα· δυνάμει τοῦ νόμου 2335 τοῦ 1920. Δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ δύναται τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ ἐπαυξήσῃ τὴν φορολογίαν ἐπὶ ὅλων τῶν ἀμέσων φόρων κατὰ 50%.

§195Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν δημοτικὸν φόρον;

§196Α. ΠΡΕΚΑΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ κατὰ ποσοστὸν ἀναλογοῦν εἰς 50% ἐπὶ τοῦ εἰσπραττομένου δημοσίου φόρου χάριν τῶν ἀναγκῶν τῶν δήμων.

§197Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πότε ἔγινεν ὁ νόμος αὐτός;

§198Α. ΠΡΕΚΑΣ. Τῷ 1920, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ δημοτικὸς φόρος εἶναι 2½%. Ἄν ὁ κύριος φόρος εἶναι 11%, ὁ δημοτικὸς φόρος εἶναι 2½%. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἔχομεν φόρους ὁδοστρωμάτων ἄλλο 1%, γίνονται 3½%. Ἐπὶ πλέον ἐπεβλήθη καὶ φόρος καθαριότητος καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο, οὕτως ὥστε ὁ δημοτικὸς φόρος δύναται νὰ φθάσῃ σιγὰ–σιγὰ τὸν κύριον φόρον τοῦ δημοσίου. Μετὰ ταῦτα ἔχομεν ἄλλην κατηγορίαν· τὴν κατηγορίαν τῶν γαιῶν. Ἡ κατηγορία τῶν μισθωμένων γαιῶν φορολογεῖται μὲ 11% κύριον φόρον, 1½% δημοτικὸν φόρον καὶ 1% τοῦ Ἀναγκαστικοῦ Δανείου, δηλαδὴ 13.50%, τὸν ὁποῖον ἤδη διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θὰ ἀναβιβάσωμεν εἰς 14.50%. Τώρα λαμβανομένου καὶ ἐνταῦθα ὑπ’ ὄψει ὅτι ὑπάρχει ἡ φορολογία διὰ τὴν ἀγροφυλακὴν καὶ ὅτι αἱ κοινότητες δύνανται νὰ αὐξήσουν καὶ μέχρι 15%, φαντάζεσθε ποῦ ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ.

§199Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Εἰς τὴν Ἄρταν ἔχομεν 50% διὰ τὴν ἀγροφυλακήν.

§200Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν δὲν θέλουν, δὲν τὸ βάζουν.

§201Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἐζητήσαμεν νὰ τὸ βγάλωμεν, ἀλλὰ δὲν ἠμπορέσαμεν.

§202Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζετε ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς τῆς ἀγροφυλακῆς δὲν ἐγένετο παρὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως.

§203Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Δὲν ἐλέγχομεν τὴν Κυβέρνησιν.

§204Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω, ἂν συνέπεσε νὰ κατέχητε ὅτι ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς....

§205Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἔχει συντάξει σχετικὸν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ θέσῃ ἤδη ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Συνελεύσεως καὶ ταχέως θὰ ληφθοῦν τὰ κατάλληλα μέτρα.

§206Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν εἶχον ὑποβάλει νομοσχέδιον τρίς. Ἦτο ἀτυχές, διότι μετὰ πάροδον ὀλίγων ἡμερῶν ἔπιπτεν ἡ Κυβέρνησις.

§207Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Νὰ μὴ τὸ ὑποβάλητε καὶ τώρα, διότι θὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§208Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὁποίου θὰ ὑπάρχουν ἴσως ἀκόμη ἀντίγραφα εἰς τὸ γραφεῖον, ἦτο πόρισμα μακροτάτης μελέτης προσωπικῆς μου, τὴν ὁποίαν ἤρχισα προτοῦ ἀκόμη πολιτευθῶ, καὶ στηριζομένης εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ἀγροφυλακὴν εἰς τὰς ἐπαρχίας αἱ ὁποῖαι δὲν τὴν θέλουν, διότι δὲν τὴν ἔχουν ἀνάγκην. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς δὲν συνέπεσε νὰ γνωρίζῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι δὲν κατεγίνετο τότε μὲ τὰ πολιτικὰ πράγματα. Τοῦ τὸ εἶπον, τὸ εὕρομεν ὀρθὸν καὶ ὑπεσχέθημεν ὅτι θὰ τὸ μελετήσωμεν καὶ θὰ τὸ ὑποβάλωμεν μετὰ τὸ Πάσχα καὶ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ τὸ ψηφίσῃ.

§209Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἔχομεν ἕτοιμον ψήφισμα τὸ ὁποῖον ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν θέλῃ, νὰ καταργῇ τὴν ἀγροφυλακὴν εἰς ὡρισμένας περιφερείας.

§210Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἵνα μὴ καταπονῶ τὴν Συνέλευσιν δὲν ἐπεκτείνομαι εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς ὑφισταμένης φορολογίας, ἀρκούμενος συνολικῶς νὰ ὑπολογίσω ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις προσδοκᾷ εἰσπράξεις ἐξ ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας συνολικῆς 4,500,000,000, βεβαίως θὰ ἔχωμεν ἐλπιζομένην ἀπόδοσιν ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου 450 κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἑκατομμύρια. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι προτιμότερον ἤθελεν εἶσθαι νὰ ἔλειπε τὸ μέτρον τοῦτο καὶ νὰ συνεζητεῖτο καὶ νὰ ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον τὸ κυβερνητικόν, περὶ ρυθμίσεως τῆς ὑφισταμένης ἀμέσου φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν διὰ τὴν παρεπομένην ταύτην φορολογίαν, ἀφοῦ προηγουμένως ἠθέλομεν καθορίσει τὸν κύριον φόρον. Διότι, κύριοι, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τί λέγομεν; Ὄντος δεδομένου ὅτι ὑπάρχει ἐκκρεμὲς φορολογικὸν νομοσχέδιον, ρυθμίζον κατ’ ἄλλον τρόπον τοὺς συντελεστὰς τῆς ἀμέσου φορολογίας καὶ ὄντος δεδομένου ὅτι μετ’ ὀλίγον θὰ ἔχωμεν νέον τελωνειακὸν δασμολόγιον, τὸ παρὸν νομοσχέδιον τί κάμνει; Ἐπιβάλλει πρόσθετον φορολογίαν 10% ἐπὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ γίνουν χωρὶς νὰ ἔχωμεν καθωρισμένον τὸν κύριον συντελεστήν, τὴν βάσιν τοῦ φόρου. Θὰ ἦτο λοιπὸν σκοπιμώτερον νὰ ἐξετάσωμεν πρῶτον τὴν βάσιν καί, ἂν ἡ βάσις αὕτη ἐθεωρεῖτο ἀνεπαρκὴς νὰ στηρίξῃ τὸ κρατικὸν οἰκοδόμημα, τότε νὰ προσθέσωμεν κάτι τι παραπάνω. Ὡς ἀντελήφθητε, κύριοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐπιβάλλει πρόσθετον φορολογίαν περὶ τὰ 450,000,000. Τὰ βάρη ταῦτα, ὅπως λέγει ἡ ἔκθεσις, θὰ δεχθῇ ἀγογγύστως ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι θὰ τὸν ἀνακουφίσουν σημαντικῶς λόγῳ τῆς ἀνατιμήσεως τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος. Προκειμένου περὶ τῆς ἀνατιμήσεως τοῦ νομίσματος εἶχον ἀπορίας τινάς. Ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρεται ὅτι ἡ πληθωριακὴ κυκλοφορία τῶν τραπεζογραμματίων οὐδεμίαν ἀσκεῖ ἐπιρροήν. Καὶ ἐρωτῶ· ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθές, διατί φοβούμεθα τὴν ἔκδοσιν νέων τραπεζογραμματίων;

§211Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκδίδοντες τραπεζογραμμάτια, ὑποτιμῶμεν τὴν δραχμήν, ἐνῷ ἀποσύροντες, τί κάμνομεν;

§212Α. ΠΡΕΚΑΣ. Βελτιώνομεν τὴν δραχμήν. Ἐγὼ συζητῶ ἄλλο· ἂν ἀποσύρωμεν τραπεζογραμμάτια καὶ ἰσοσκελίσωμεν ἐν ταὐτῷ τὸν Προϋπολογισμόν, θὰ βελτιώσωμεν ἀσφαλῶς τὴν δραχμήν, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς δύναται νὰ στηριχθῇ τὸ ἐν τῇ ἐκθέσει λεγόμενον ὅτι ἡ πληθωρικὴ κυκλοφορία τῶν τραπεζογραμματίων οὐδεμίαν ἀσκεῖ ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ συναλλάγματος; Ἡ ἰδική σας θεωρία εἶναι πραγματικῶς καινοφανής. Ἰδοὺ τί λέγετε εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν κατεθέσατε ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1924–25 (ἀναγινώσκει): «Οὔτε τὸ ποσὸν τοῦ κυκλοφοροῦντος τραπεζογραμματίου οὔτε ἄλλο τι γεγονὸς δύναται νὰ ἐπιδράσῃ σοβαρῶς ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος, ὅταν παραμένει ἀμείωτος ἡ ἐμπιστοσύνη εἰς τὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς.... κλπ.».

§213Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ λέγω καὶ τώρα καὶ δι’ αὐτὸ εἰσάγω τὰ μέτρα αὐτά, διὰ νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέλθῃ.

§214Α. ΠΡΕΚΑΣ. (Ἀναγινώσκει): «Ἀρχομένου τοῦ ἔτους 1925, σοβαρὰ ἀνατίμησις παρουσιάσθη —λέγει ἡ ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ 1924–1925— τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος. Τὸ ἐπὶ Λονδίνου συνάλλαγμα ἐκέρδισε περὶ τὰς 28 μονάδας. Κυριωτέρα αἰτία τῆς ἀνατιμήσεως ταύτης ὑπῆρξεν ἡ βελτίωσις τῆς τιμῆς τῆς λίρας ἔναντι τοῦ δολλαρίου κλπ. κλπ. Ἀλλ’ ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς οὐδόλως μᾶς ἀνησυχεῖ, εἶναι ἐντελῶς προσωρινή. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν θὰ παύσῃ νὰ εἶναι κυρία τῆς καταστάσεως». Βάζετε ἑπομένως καὶ ἄλλον παράγοντα· τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§215Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν προεῖπον ὅτι θὰ λάβω τὰ μέτρα αὐτά.

§216Α. ΠΡΕΚΑΣ. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, καταλήγων, ὅτι, κατὰ τὴν ἀτομικήν μου γνώμην, ἔπρεπε προηγουμένως νὰ ἐξετάσωμεν ὅλα τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπόσχονται καλυτέραν ἀπόδοσιν τῆς ὑφισταμένης φορολογίας, καί, ἂν ταῦτα κατεδεικνύοντο ἀνεπαρκῆ, τότε καὶ μόνον νὰ ὑπεβάλλετο καὶ πρόσθετος φορολογία. Διότι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ νέα φορολογία. Ὕστερα ἀπὸ τὴν ἀλόγιστον πολιτικὴν τῶν μετανοεμβριανῶν Κυβερνήσεων καὶ τὴν ἀφάνταστον ἐθνικὴν καταστροφήν, τὴν ὁποίαν ὑπέστημεν, τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὑλικὰ εἶναι τοιαῦτα ὥστε νὰ ἐπιβάλλουν καὶ ἀνωτέρας θυσίας. Ἀλλὰ εἰς ἓν καὶ μόνον πρέπει νὰ προσέξωμεν· πρέπει νὰ πείσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι ἐξηντλήσαμεν ὅλα τὰ ἄλλα μέσα, ὅτι δὲν ἀπέμεινε τίποτε τὸ ὁποῖον δὲν ἐπράξαμεν καὶ ὑστάτη ἀνάγκη ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς νὰ ἐπικαλεσθῶμεν καὶ αὖθις τὸν πατριωτισμόν του διὰ νὰ μᾶς δώσῃ νέας εἰσφοράς. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§218Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται φορολογία εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἥτις βεβαίως θὰ ἔχῃ σοβαρὰς συνεπείας. Πάντως γνωρίζομεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, αἱ βιοπαλαίουσαι τάξεις, αἱ μικροαστικαὶ τάξεις, αἱ ἀγροτικαὶ τάξεις ἔχουσι καμφθῆ πλέον ὑπὸ τὸ βάρος τῆς ὑφισταμένης ἀνίσου φορολογίας. Ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν συναδέλφων εἶναι ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ ρητὴν ἐντολὴν ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸν περιέβαλον διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης των, νὰ ἐπιδιώξουν τὴν διαρρύθμισιν τῆς φορολογίας ἐπὶ τὸ δικαιότερον. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς βεβαίως θὰ εἴπῃ ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸν ἀπησχόλησε καὶ ὅτι καὶ σχετικὰ νομοσχέδια ἔχει ὑποβάλει, ἀλλ’ ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἔδει προηγουμένως νὰ ἔχουν ὑποβληθῆ καὶ νὰ γίνουν νόμοι τοῦ Κράτους τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα καὶ κατόπιν νὰ ὑποβάλῃ τὸ παρόν. Καὶ ἔχομεν μὲν πεποίθησιν εἰς τὴν εὐθύτητα τοῦ χαρακτῆρος τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν πεποίθησιν εἰς τὴν ἐν γένει πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ τὸν ἐξαναγκάσῃ νὰ παραιτηθῇ ὅλων τῶν ὡραίων σχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐν νῷ καὶ ἐν καρδίᾳ ἔχει. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀγαπητὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ εἰς ἄλλον φίλον συνάδελφον καὶ ὁμοϊδεάτην, τὸν ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον καὶ τέως Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ὅταν ὡμίλει ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ ἐκ Σάμου πολιτευτοῦ, ὅταν εἶπον εἰς αὐτὸν ὅτι ὡραῖαι αἱ ὑποσχέσεις περὶ τῆς λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, σύμφωνοι μὲ τοὺς πόθους τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἢ μᾶλλον τῶν κηδεμονούντων ἦτο ἄκρως ἀντίθετον πρὸς τὰς ἀντιλήψεις αὐτάς, καὶ τοῦτο, κύριοι, διεπιστώθη διὰ τῶν γεγονότων. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος ἔχω πλήρη τὴν πεποίθησιν ὅτι εἰλικρινῶς ἔλεγεν ὅσα ἔλεγε καὶ ἡ εἰλικρίνειά του ἀπεδείχθη καὶ προχθές. Δὲν ἐδίστασε καθόλου εἰς ἀγροτικὸν ζήτημα νὰ διαφωνήσῃ καὶ πρὸς ἐκείνους μετὰ τῶν ὁποίων συνέπραττεν. Ἀκόμη δὲ ἀπέκτησε τὸ θάρρος καὶ τὴν ψυχικὴν δύναμιν νὰ διακόψῃ πᾶσαν σχέσιν καὶ νὰ ὑψώσῃ τὴν σημαίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία τοῦ ἐπιβάλλεται καὶ ἐκ τῶν φρονημάτων του καὶ ἐκ τῶν συναισθημάτων του, δηλ. τὴν σημαίαν τὴν ἄκρως ἀγροτικήν. Τὸ ἴδιον λέγω καὶ διὰ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν· ὅτι ἔχω πεποίθησιν ὅτι εἰλικρινῶς λέγει ὅτι θὰ ἀπαλλάξῃ τὰς μεσαίας τάξεις τῆς φορολογίας τῆς βαρυτάτης, ὑπὸ τὴν ὁποίαν στενάζουσι μέχρι σημείου ὥστε νὰ σκέπτωνται καὶ αὐταὶ τὸν ἐκπατρισμόν. Εἰλικρινῶς σκέπτεται ὅλα αὐτὰ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἰσπράττει εἰδικῶς ἀπὸ τὰς βιοπαλαιστικὰς τάξεις δὲν ἀποφασίζει νὰ τὰ ἀπορρίψῃ εἰς τοὺς ὤμους τῶν μεγάλων, εἰς τοὺς ὤμους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς ἀκόμη σήμερον ἀνεβοκατεβάζουν τὰς Κυβερνήσεις, διότι βλέπομεν Κυβέρνησιν μὴ περιβαλλομένην ὑπὸ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ μολαταῦτα στηριζομένην δι’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διαθέτουσι καὶ τὸν Τύπον καὶ ἄλλα πολλὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων καὶ παρασύρουσι πολλάκις ὡρισμένας τάξεις πρὸς κατευθύνσεις ἀντιθέτους πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ. Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ὅταν θὰ διερρυθμίζετο ἡ φορολογία ὄχι ἐπὶ τὸ δίκαιον, ἀλλ’ ἐπὶ τὸ δικαιότερον, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, διότι ἐγὼ δέχομαι ὡς ἄδικον ἀπολύτως τὴν φορολογίαν οἵα σήμερον ὑφίσταται. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἰσχυρίζεται ὅτι τὴν φορολογίαν τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει νὰ ἐπιβάλῃ τὴν προορίζει διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς δραχμῆς καὶ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἰσχυρίζεται δὲ ὅτι ἡ ζημία ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ ἐκ ταύτης εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν θὰ καλυφθῇ διὰ τῆς ὠφελείας τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἐκ τῆς πτώσεως τῆς τιμῆς τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς πλανᾶται, διότι ὅταν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὸν ἐπιβαρύνει μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ βάρη τὰ ὁποῖα θέτομεν ἐπὶ τῶν ὤμων του, θὰ καμφθῇ καὶ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσπράξωμεν οὔτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σήμερον εἰσπράττομεν. Ἤδη οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ σκέπτονται σοβαρῶς νὰ ἐγκαταλείψουν πλέον τὴν καλλιέργειαν διὰ νὰ μὴ ἔχουν αὐτὰς τὰς ἐνοχλήσεις ἀπὸ τοὺς ἐφοριακοὺς ὑπαλλήλους. Ὄχι μόνον λοιπὸν δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν τὴν ἄρνησιν τῶν πληρωμῶν. Ἤδη, κύριοι, καὶ πρὸ τῆς ἐπιβολῆς προσθέτων βαρῶν ἔχομεν πανταχόθεν διαμαρτυρίας—καὶ ἔχω μάλιστα ἐδῶ ἐπιστολὴν ἀνθρώπων καὶ ψηφίσματα ὀργανώσεων—ἐναντίον τῆς βαρυτάτης φορολογίας τὴν ὁποίαν ὑφίστανται οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ τῆς Κερκύρας. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν ψηφισμάτων τῶν ὀργανώσεων, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς ταράσσουσι τὰ νεῦρα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἔχω ἐπιστολὴν μεγαλοκτηματίου καὶ σεβαστοῦ προσώπου τῆς Κερκύρας καὶ προέδρου τοῦ Συλλόγου τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος περιγράφει μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ φορολογούμενος λαὸς καὶ ἰδίᾳ οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοί. Ἔχω ἐπιστολὴν τοῦ κ. Στεφάνου Θεοτόκη, ἀνθρώπου πολὺ ἀνωτέρας κοινωνικῆς, πολιτικῆς καὶ ἠθικῆς ὑποστάσεως ἀπὸ πάντα ἄλλον ἐξ ἐκείνων παρ’ ὧν λαμβάνει τὰς πληροφορίας του ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι διὰ δρακοντείων μέτρων τὸ πρῶτον ἐπιβαλλομένη ἡ φορολογία αὕτη θέλει ἀποφέρει ποιά τινα ἀποτελέσματα, ἐξεταστέον τὰ μέτρα ταῦτα. Θὰ εἶναι διαρκῆ ἢ θὰ εἶναι ὅπως ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα διὰ τοὺς Ὑπουργοὺς οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, τὰ πολιτικὰ καὶ κοινωνικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποία ὑπῆρξαν ἐπὶ ἄλλου πολιτικοῦ τοῦ ἀποκόψαντος τὰ χαρτονομίσματα; Μὴ νομίζετε ὅτι δυνάμεθα πλέον νὰ παίζωμεν μὲ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε ὅτι σήμερον δὲν εἶναι ὁ λαὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐτρομοκρατεῖτο. Δὲν δύνασθε νὰ ἐξακολουθήσητε τρομοκρατοῦντες τοῦτον, διότι θὰ εὑρεθῇ πρὸ τῆς ἀπελπισίας καὶ ἡ ἀπελπισία μεταβάλλει τοὺς πάντας εἰς ἥρωας. Καὶ ὄντως ἡ φορολογία αὐτὴ εἶναι τοιαύτη, ὥστε θὰ φέρῃ τὴν ἀποστράγγισιν τῶν πηγῶν τοῦ πλούτου τοῦ ἰδιωτικοῦ καὶ ὑποθέτω ὅτι τὸ Δημόσιον τί ἄλλο εἶναι παρὰ εἷς ὀργανισμὸς τοῦ ὁποίου τὰ μέλη εἶναι αἱ διάφοροι κοινωνικαὶ τάξεις, τὰ ἄτομα. Ἅμα ἑνὸς ὀργανισμοῦ νεκρωθῶσι τὰ μέλη, ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ποῖον θὰ ἔχῃ τέλος: Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἐλπίζει ὅτι διὰ τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς δραχμῆς, ἔστω καὶ προσωρινῶς, θὰ ἐξυψώσῃ τὸ ἠθικὸν τοῦ Κράτους, θὰ ἐμπνεύσῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Κράτος. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ἄποψις. Διὰ τῆς ἐπιβολῆς τόσον σκληρᾶς φορολογίας οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ βεβαίως θὰ τραποῦν εἰς ἄλλα ἔργα, θὰ τραποῦν εἰς τὸν ἐκπατρισμόν, διότι δὲν θὰ δύνανται πλέον νὰ καλλιεργῶσι τὴν γῆν. Μὴ λησμονῶμεν δὲ ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι Χώρα γεωργικὴ καὶ ὅτι, ἂν ὄντως θέλωμεν νὰ ἀνορθωθῶμεν οἰκονομικῶς, ἂν θέλωμεν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως νὰ ἐπιτύχωμεν ἀνόρθωσιν, πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν ὄχι εἰς τὰ κανόνια τὰ ὁποῖα φέρουν τὰ ἑκατομμύρια εἰς τοὺς πολυεκατομμυριούχους, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ ἄροτρον. Τὸ ἄροτρον, κύριοι, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ τὸν πλοῦτον. Τὸν ἀγρὸν πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν καὶ τὴν καλλιέργειαν πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν. Ἀλλὰ τίς ὁ τόσον ἀφελής; Πρὸ τοιούτου διωγμοῦ, τὸν ὁποῖον ὑφίσταται ὁ ἀγροτικὸς λαὸς τῆς Ἑλλάδος, πρὸ τοιούτου, λέγω, διωγμοῦ, νὰ τολμήσῃ νὰ προβῇ εἰς ἐντατικὴν καλλιέργειαν; Καὶ πῶς θὰ ὠθήσωμεν εἰς τὴν καλλιέργειαν, πῶς θὰ ὠθήσωμεν εἰς ἔργον παραγωγικώτερον παντὸς ἄλλου, ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἐπὶ τόσα ἔτη φενακίζομεν μὲ τὰς λύσεις τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος; Ναί, φενακίζομεν, ἐμπαίζομεν. Τὸ εἶπα, τὸ λέγω καὶ θὰ τὸ λέγω. Καὶ ἤρχισαν νὰ τὸ ἐννοοῦν ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ λύσις πραγματικὴ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος παρὰ μόνον ὅταν ἀποκηρύξουν ὅλους τοὺς ἀντιπροσώπους καὶ στείλουν ἀντιπροσώπους νὰ σχηματίσουν οὐχὶ πλουτοκρατικὰς Κυβερνήσεις, ἀλλὰ ἀγροτικὰς Κυβερνήσεις. Μὴ νομίζετε, κύριοι, ὅτι θὰ κηρύξωμεν ἐντεῦθεν τὴν ἀναρχίαν. Τὰ συντηρητικότερα στοιχεῖα εἶναι οἱ ἀγρόται, διότι εἶναι συνδεδεμένοι μὲ τὴν γῆν τὴν ὁποίαν ποτίζουσι μὲ τὸν ἱδρῶτά των. Ἀλλὰ θέλουσιν ἡ γῆ αὐτὴ νὰ ἀνήκῃ εἰς αὐτοὺς πάντοτε καὶ ὄχι τὰ ψυχία αὐτὰ τὰ ὁποῖα δίδομεν εἰς αὐτούς. Ἀλλ’ ὀφείλετε, κύριοι, καὶ ὀφείλομεν πάντες νὰ σκεφθῶμεν ποῦ θέλομεν νὰ φθάσωμεν οὕτω πολιτευόμενοι καὶ τοιαύτην πολιτικὴν ἀκολουθοῦντες ἀντεργατικὴν καὶ ἀντιαγροτικήν. Ὁ φατριασμὸς ὑπὲρ τῶν κεφαλαιοκρατικῶν τάξεων μέχρι τοῦ σημείου εἰς τὸ ὁποῖον σήμερον ἔφθασεν εἶναι αἰτία νὰ εὑρεθῶμεν μίαν ὡραίαν πρωΐαν πρὸ μιᾶς ἀναρχίας, ἥτις τὰ πάντα δύναται νὰ παρασύρῃ. Εἶπον ὅτι ὀφείλομεν νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας εἰς τὴν παραγωγήν, διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν πάσῃ δυνάμει εἶναι τὸ ἰσοζύγιον τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων, τὸ ὁποῖον πρέπει πάντες νὰ θεραπεύσωμεν καὶ τοῦ ὁποίου συνέπεια εἶναι ἡ ἰσοσκέλισις τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς ξένου συναλλάγματος. Βεβαίως αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ γίνουν διὰ τῆς μαγικῆς ράβδου. Ἀλλὰ δὲν ἐδώσαμεν μέχρι σήμερον οὐδὲν σημεῖον ὅτι ἀποβλέπομεν καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπόν. Καὶ προκαλῶ οἱονδήποτε νὰ μοὶ ὑποδείξῃ ἓν μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλήφθη, σοβαρόν, ἀποτελεσματικόν, πρὸς αὔξησιν, πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς. Ἔχομεν βιομηχανίας τὰς ὁποίας προστατεύομεν, βιομηχανίας ὄχι μεταχειριζομένας τὰς πρώτας ὕλας, ἐκείνας τὰς ὁποίας παράγει ὁ Τόπος, βιομηχανίας τῶν ὁποίων αἱ πλεῖσται πλήσσουσι καὶ τὸν ἀγρότην καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι διὰ νὰ πλουτίζωσιν ὡρισμένα ἄτομα, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ μετρηθῶσιν εἰς τὰ δάκτυλα τῶν δύο χειρῶν, ἀλλ’ εἶναι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι χρησιμεύουσιν ὡς στῆλοι τῶν πλουτοκρατῶν καὶ κεφαλαιοκρατῶν. Ἀλλά, κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὴν προσωπικὴν ἀκόμη ἀγάπην τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τῷ εἴπω, ἀφοῦ τῷ ζητήσω συγγνώμην, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον στερεῖται ἠθικῆς βάσεως, διότι ἀντὶ νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ θῦται, τιμωροῦνται τὰ θύματα. Ἂν ἔχωμεν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ οἰκονομικοῦ βαράθρου εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα, εὑρισκόμεθα μόνον καὶ μόνον διότι μᾶς ὤθησαν εἰς ἐπιχειρήσεις τυχοδιωκτικὰς ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ στηρίξωσι τοὺς θρόνους των καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὰς Αὐλάς των, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ πολλαπλασιάσωσι τὰ ἑκατομμύριά των. Καὶ διὰ νὰ ἐπιτευχθῶσιν οἱ ἀθέμιτοι αὐτοὶ σκοποὶ ἔστειλεν ὁ λαὸς καὶ ἐσφάγησαν τὰ τέκνα των εἰς τὰ πέρατα τῆς Μ. Ἀσίας καὶ εἰς Οὐκρανίαν καὶ ἐπολλαπλασίασαν ὡρισμένα ἄτομα τὰ ἑκατομμύριά των.

§219Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Τί εἶναι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε; (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§220Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἀντὶ νὰ φορολογηθῶσι λοιπὸν οἱ θῦται φορολογοῦνται τὰ θύματα, τὰ ὁποῖα κλαίουν τὰ τέκνα των καὶ τὰ τέκνα τοὺς γονεῖς των καὶ τῶν ὁποίων τὰ ὀστᾶ ἐχρησίμευσαν εἰς τοὺς ἀντιπάλους αὐτῶν καὶ ὡς ἐμπόρευμα. Καὶ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ φορολογήσῃ τὸν πτωχὸν βιοπαλαιστὴν καὶ ὄχι ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀπὸ δύο ἑκατομμύρια καὶ ἄνω. Αὐτοὶ οἱ κύριοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ κλέπτοντες τὰς προμηθείας. Αὐτοὶ εἶναι ποὺ κάμνουν ὅλα τὰ ὄργια διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ ἔχουν τὰ μέγαρα, τὰς θαλαμηγοὺς καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο, καὶ σήμερον τὰ χρήματά των τὰ ἔχουν εἰς τὴν Ἀγγλίαν διὰ νὰ μὴ πληρώνουν τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος.

§221Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἡ τυχοδιωκτικὴ πολιτικὴ εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἔχετε σεῖς ὁ ἀστράτευτος.

§222Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ κρίνῃ ἐμὲ ὁ ὁποῖος τοιαῦτα ὑποστηρίζω καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπεκόμισαν ὀφέλη ἐκ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, εἴτε ἀξιώματα εἴτε καὶ βαθμούς.

§223Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Μᾶς τυραννεῖτε. Θὰ σᾶς κατεβάσωμεν.

§224Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὅποιος θέλει ἂς ἔλθῃ.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Καλκανδῆ, εἶσθε ἐγγεγραμμένος. Τώρα δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§226Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψητε νὰ ὑβρίζητε ὁ ρήτωρ κατ’ ἐπανάληψιν.

§227Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἀγαπητὲ συνάδελφε, μὴ σᾶς ταράσσουν αἱ φωναὶ αὐταί. Ὁσάκις γίνεται ἐγχείρησις ὁ ἐγχειριζόμενος πονεῖ καὶ φωνάζει. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ σπεύσῃ νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς ἀποφάσεις της, ὀφείλει νὰ ἀποσύρῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς εὐκαιρίας τῶν διακοπῶν διὰ νὰ μελετήσῃ κάποιο πρόγραμμα ὁπωσδήποτε δυνάμενον εὐπροσώπως νὰ παρουσιασθῇ καὶ νὰ μὴ ἔχῃ ὡς ἅπαντον τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς πολιτικῆς τὰς διαφόρους δηλώσεις τὰς κυβερνητικάς, διὰ τῶν ὁποίων ἀνεβοκατεβαίνει τὸ συνάλλαγμα καὶ πλουτίζουσιν οἱ μὲν καὶ καταστρέφονται οἱ δέ. Νὰ παρουσιάσῃ ὁλόκληρον οἰκονομικὸν πρόγραμμα ἐπὶ δικαίων βάσεων, ὁπότε θὰ ἔχῃ ὅλην τὴν ὑποστήρίξίν μας νὰ συνεργασθῶμεν καὶ ἐν τῷ ἐλαχίστῳ μέτρῳ τῶν δυνάμεων ἡμῶν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ πολλὰ φῶτα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις, θὰ δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ βοηθήσωμεν. Ἀλλὰ τὸ νὰ δυνηθῶμεν νὰ δώσωμεν ψῆφον εἰς νομοσχέδιον τοιοῦτον, θὰ ἦτο ἄρνησις πρῶτον τῶν ἀρχῶν μας, τῆς πολιτικῆς μας ἰδεολογίας, τῆς ἐντολῆς τὴν ὁποίαν ἔχαμεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς ἐλέχθησαν ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ, διότι ἀλλοίμονον ἂν δὲν ψηφισθῇ, θὰ εἶναι καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλεγον διὰ τὴν Κωπαΐδα· ὅτι, ἂν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς Κωπαΐδος, δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον τὸ προσφυγικόν. Καὶ ἐνῷ ἀκόμη δὲν τὸ εἴχομεν ψηφίσει, ἡ Θεία Δίκη ἔστειλε τὸ τηλεγράφημα διὰ τοῦ ὁποίου ἀνηγγέλλετο ἡ πραγματοποίησις τοῦ δανείου. Αὐτὰς τὰς μεθόδους καὶ τότε μετεχειρίσθησαν διὰ νὰ ἁρπάσουν τὴν ψήφισιν «περὶ Κωπαΐδος». Τὸ ἴδιον μετεχειρίσθησαν καὶ σήμερον, καὶ ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔπρεπε συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα νὰ συζητηθῇ εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις, κατώρθωσαν πάλιν διὰ τῶν γνωστῶν εἰς τὸν πολιτευτὴν ἐκ Πατρῶν μεθόδων, νὰ μᾶς ἐκβιάσουν καὶ νὰ μᾶς φέρουν πρὸ τοῦ διλήματος νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν θὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις τῶν προσφύγων πληρεξουσίων ἵνα συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἡ καταπάτησις αὐτὴ τοῦ Συντάγματος εἶναι κατάφωρος, διότι δὲν ἀναγράφεται εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν εἰς τὸ Σύνταγμα ὅτι τὰ νομοσχέδια συζητοῦνται εἰς τρεῖς συζητήσεις, ἔγινε τοῦτο ἵνα ἐξονυχίζωνται οἱ νόμοι, ἵνα συζητῶνται οἱ νόμοι καὶ πολὺ περισσότερον ὅταν εἶναι τοιαύτης σπουδαιότητος οἵα εἶναι ἡ σπουδαιότης τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Εἴπατε καθαρὰ ὅτι θέλετε νὰ διοικήσητε δικτατορικῶς, ὅπως σᾶς τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε. Ἂν ἔχετε τὸ ἀνάστημα τὸ προσῆκον, ὑψώσατέ το διὰ νὰ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ μέτρα μας. Ἀλλ’ ὄχι ὑπὸ τὸ προσωπεῖον τοῦ χρεωκοπήσαντος κοινοβουλευτισμοῦ νὰ ἔρχεσθε ἐδῶ καὶ νὰ διοικῆτε δικτατορικῶς. Καὶ σήμερον ἀκόμη ἡ ἀνάγκη ἡ ὁποία ὑπελείφθη ἦλθε τὴν τελευταίαν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ κλεισθοῦν αἱ θύραι τοῦ Κοινοβουλίου καὶ σᾶς παρουσιάζουν τὸ φάσμα ὅτι θὰ γίνουν ζημίαι εἰς τὸ Χρηματιστήριον, διότι θὰ ὑψωθῇ ἡ λίρα. Ἐνδιαφέρονται βλέπετε καὶ πρέπει νὰ παρακολουθοῦν ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν μὲ τὰ κάτω εἰς τὸ συνάλλαγμα καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν μὲ τὰ ἐπάνω. Ἀλλά, κύριοι, διατί δὲν μᾶς φέρετε ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον διὰ βίας νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ στενότητος χρήματος, καὶ νὰ ἐφαρμόσητε καὶ τοὺς κειμένους νόμους, ἀλλὰ καὶ νὰ τοὺς συμπληρώσητε ἐπὶ τὸ αὐστηρότερον, νὰ μὴ παίζουν αἱ Τράπεζαι ὅλα των τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἔχουν πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς γεωργίας καὶ τὰ ὁποῖα μεταχειρίζονται καὶ παίζουν ἑκατομμύρια λιρῶν εἰς τὴν ὁδὸν Ἀριστείδου. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἠδύνατο νὰ ἐξυγιανθῇ ἡ δραχμή. Ἔπρεπε νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ πώλησις συναλλάγματος ἐπὶ προθεσμίᾳ καὶ τότε σᾶς λέγω, ἂν δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐξυγιάνωμεν τὸ νόμισμα. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, ἂν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι ὑψίστη ἀνάγκη νὰ ληφθῇ κάποιο μέτρον, ἂς φέρῃ ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ αὐξάνωνται οἱ ἄμεσοι φόροι κατὰ 10% εἰς ὅσους ἔχουν ἀπὸ 1,000,000 περιουσίαν μέχρι 2,000,000. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπὸ δύο καὶ ἄνω, μέχρι πέντε ἑκατομμύρια, 20% Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει 5 ἑκατομμύρια, καὶ ἄνω, 30%, καὶ ἀπὸ 15 ἑκατομμύρια καὶ ἄνω, 50%. Γνωρίζω τὸν διευθύνοντα ἕνα κατάστημα πολυτελείας τῆς ὁδοῦ Σταδίου, ὁ ὁποῖος μὲ διεβεβαίωσεν ὅτι, καίτοι ηὔξησεν ἡ τιμὴ τῶν εἰδῶν τῆς πολυτελείας, ἀντὶ νὰ μειωθῶσι τὰ ἔσοδά του ηὐξήθησαν. Διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐτράπη εἰς τὴν σπατάλην καὶ ἀνηθικότητα. Ἐπιβάλλετε λοιπὸν βαρεῖαν φορολογίαν εἰς ὅλα τὰ εἴδη τῆς πολυτελείας. Δύνανται νὰ πληρώνουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παίζουν τὰ χιλιάρικα καὶ τὰ ἑκατομμύρια εἰς δύο–τρεῖς ὥρας. Αὐτοὶ πετοῦν τὰ χιλιάρικα ὡσὰν ἄχυρα. Ἀλλὰ νὰ φροντίσωμεν νὰ γίνῃ ἡ εἴσπραξις τῶν φορολογιῶν τὰς ὁποίας κατεδείξαμεν ἡμεῖς ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης καὶ ἄλλοι συνάδελφοι. Ἑκατομμύρια ὀφείλουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν κάτι, ἀλλὰ δισεκατομμύρια ὀφείλουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔδωσαν τίποτε καὶ ἔχουν τὰ καράβιά των ἐδῶ μὲ Ἀγγλικὴν σημαίαν καὶ ἔχουν ξένας Ἑταιρείας. Ἐπιβάλλετε τὴν φορολογίαν εἰς τὰς ἀκαλλιεργήτους ἐκτάσεις, ἀλλὰ ταυτοχρόνως δώσατε εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα διὰ τὴν ἀγροτικὴν καλλιέργειαν. Ἐγὼ πρὸ δύο μηνῶν ὑπέβαλα πρότασιν νόμου ἡ ὁποία ἐπροτάθη ἐνταῦθα ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐδήλωσα τοῦτο καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, πρὸς τὸν ὁποῖον ὡμίλησεν ὁ ἴδιος ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἡ τροπολογία αὐτὴ εἰς τὸν νόμον περὶ ἐνεχυρογράφων διηυκόλυνε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἰς τὸ νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἀγρότας τοκοχρεωλυτικὰ δάνεια. Ἀλλὰ καθὼς βλέπετε οὐδεμίαν σημασίαν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις. Δὲν ἐπρόκειτο βλέπετε περὶ καμμίας ἀεροναυτικῆς συγκοινωνίας μὲ τοὺς φασίστας Ἰταλούς. Παρεκάλεσα καὶ τὸν γενικὸν γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Ἀλλὰ τί νὰ κάμῃ ὁ γενικὸς γραμματεὺς ἀφοῦ δὲν κατώρθωσεν ὁ ἴδιος ὁ ἐπιθεωρητὴς νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως; Ὑπὸ τοιούτους λοιπὸν ὅρους πῶς θὰ ἀπαιτήσητε ἀπὸ τὸν πτωχὸν ἀγρότην νὰ καλλιεργήσῃ; Ἀλλ’ ὅμως ἑκατομμυρίων στρεμμάτων ἐκτάσεις μένουν ἀφορολόγητοι καὶ χρησιμοποιοῦνται διὰ κυνήγια καὶ διασκεδάσεις. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑποφέρει καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ. Οἱ πρόσφυγες ἀποθνήσκουν ἐγκαταλελειμμένοι, ὅπως ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐπὶ δύο ἡμέρας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκθέτουν. Κατόπιν ὅλων τούτων δηλῶ ὅτι ὄχι μόνον θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ θὰ ζητήσω μετ’ ἄλλων συναδέλφων τὴν ψήφισιν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διὰ νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποῖοι θὰ ψηφίσουν «ναὶ» καὶ ποῖοι «ὄχι».

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§229Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ρητὴ διάταξις εἰς τὸν Κανονισμὸν δὲν πρέπει νὰ καθιερωθῇ καὶ νὰ ἐπικρατήσῃ μία συνήθεια προτιμήσεως εἰς τὸν λόγον τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Καί, ἂν ἐπεκράτησεν ἡ συνήθεια αὐτή, κακῶς ἐπεκράτησεν. Ἢ πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸν Κανονισμὸν ἢ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ σεβαστή.

§230Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ὁρίστε, κ. συνάδελφε.

§231Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, ἂν δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Παπαναστασίου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωρῶ κανονικὸν εἶναι νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν Κανονισμόν. Ἄλλως δὲν δύναται νὰ ἐφαρμόζηται.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρεῖται λήξασα ἡ συζήτησις ἀφοῦ ὁ κ. Παπαναστασίου σᾶς παραχωρεῖ τὸν λόγον.

§233Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως ὅτε πρὸ ὀλίγου ἠθέλησα νὰ ἴδω τὴν σειρὰν τῶν ἀγορητῶν καὶ μὲ ἠρώτησεν ἂν εἶμαι ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, μὲ εὗρεν εἰς δύσκολον θέσιν νὰ ἀπαντήσω, ἂν εἶμαι ὑπὲρ ἢ κατά. Ἂν ὅμως ἤμουν ὑποχρεωμένος νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν, θὰ ἔλεγον ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς ἐκθέσεώς του ἔκαμε διάγνωσιν τῆς ἀσθενείας καὶ ἀναγνωρίζει τὰς ἀνάγκας τῆς λήψεως θεραπευτικῶν μέτρων, θὰ ὁμολογήσῃ ὅτι τὸ μέτρον τῆς ἐξυγιάνσεως τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῆς ἐπιτυχίας ὡρισμένων ἐκτάκτων σκοπῶν, περὶ τῶν ὁποίων ἔχει λάβει πρόνοιαν τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἦτο τὸ καλύτερον. Εἶναι ἀξιέπαινος ἡ Κυβέρνησις διότι ἔλαβε πρόνοιαν τακτοποιήσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἢ μᾶλλον διορθώσεως ἑνὸς ἀτόπου τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησαν αἱ ἔκτακτοι περιστάσεις τῶν περασμένων χρόνων. Ἐκτὸς τοῦ ἐλλείμματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλείψῃ διὰ τῶν ριζικῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ λάβῃ, ἡ αὔξησις τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος, τὰ ἔντοκα γραμμάτια καὶ τὸ κυμαινόμενον χρέος δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀφήσουν ἀδιάφορον τὴν Κυβέρνησιν, διότι τοῦτο θὰ ἐνεδείκνυε μίαν ἀστοργίαν ὄχι μόνον πρὸς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν Κοινωνίαν, τῆς ὁποίας ἡ κακοδαιμονία προέρχεται ἐκ τῆς ἀταξίας ἡ ὁποία ἐπεκράτησε κυρίως εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Ἀναμφιβόλως λοιπὸν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μέτρον, ἀλλ’ ὄχι τὸ μέτρον τοῦτο πρὸς διόρθωσιν τῆς καταστάσεως νὰ εἶναι ἓν πρόχειρον, ὅπως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκτίθεται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ὑποθέτω ὅτι καὶ ὁ συντάκτης αὐτοῦ δύναται νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ. Αὔξησις τοῦ συνόλου τῶν φόρων κατὰ 10% εἶναι μέτρον κατ’ ἐξοχὴν ἄστοχον. Ἂν ἡ νομοθεσία μας, ὅπως παρεδέχθημεν ὅλοι, δὲν εἶναι ἰδανική, ἂν τὸ σύστημα τῶν φόρων ἀντίκειται εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ὅπως τὰ βάρη τίθενται εἰς τὰς διαφόρους τάξεις ἀναλόγως τῶν δυνάμεων ἑκάστης τάξεως, ἂν τὸ φορολογικόν μας σύστημα παρὰ κάθε ἄλλο ἀποτελεῖ πρωτοτυπίαν ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον χειροτέρευσις του διὰ τῆς αὐξήσεως ἀρθριστικῆς, κάθε ἄλλο παρὰ ἀξιέπαινος εἶναι. Ἀναμφισβητήτως ἡ Κυβέρνησις μὴ ἔχουσα χρόνον καὶ ἐπειγομένη ὑπὸ τῆς καταστάσεως κυρίως τῆς χρηματιστικῆς, ἡ ὁποία ἐπεβαρύνθη ἐσχάτως διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος καὶ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ οἱονδήποτε μέτρον, ὥστε καὶ τὸ πρόχειρον τοῦτο ἠμπορεῖ νὰ τύχῃ κάποιας δικαιολογίας καὶ εἶναι γεγονὸς ὅτι αἱ δηλώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, τὰ μέτρα τὰ φορολογικὰ τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι πρόχειρα, ἔφερον ἓν καλὸν ἀποτέλεσμα. Τοῦτο εἶναι ὑπὲρ αὐτῆς. Καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσῃ κανείς, καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐκφέρῃ ὡρισμένην γνώμην ὄχι εἰς τὰς λεπτομερείας, ἀλλ’ ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν θὰ ἦτο ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἔστω καὶ ἂν εἶναι πρόχειρον, ἔστω καὶ ἂν εἶναι ὄχι τὸ ἐνδεδειγμένον ὑπὸ τῶν περιστάσεων. Κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς λήψεως οἱουδήποτε φορολογικοῦ μέτρου ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοῦ μεταξὺ τῶν ἄλλων ποία εἶναι ἡ ἀναλογία μεταξὺ τῶν ἀμέσων καὶ τῶν ἐμμέσων φόρων. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ τάσις εἶναι πρὸς μείωσιν τῶν ἐμμέσων καὶ πρὸς αὔξησιν τῶν ἀμέσων φόρων. Καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐξάγεται ὅτι ἡ ἀναλογία μεταξὺ ἐμμέσων καὶ ἀμέσων φόρων ἀνέρχεται μεταξὺ 30 καὶ 70. Ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἀναστάτωσις ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὰ οἰκονομικὰ ὅλων τῶν Κρατῶν τοῦ κόσμου μετὰ τὸν πόλεμον ἀνέτρεψεν ὅλας ἐκείνας τὰς θεωρείας εἰς τὰς ὁποίας ἐστηρίζετο ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη καὶ οἱ Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅλων τῶν Κρατῶν, πρὸ πάντων ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα τὰ οἰκονομικὰ εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, καταφεύγουν εἰς πρόχειρα μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιδοκιμάζουν, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν πρόθυμοι νὰ καταδικάσουν εὐθὺς ὡς κερδίσουν μικρὸν ἀποτέλεσμα ἢ τὴν ἐντύπωσιν ἐκ τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῶν. Εἶναι ἀξιέπαινος ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διότι ὄχι μόνον δὲν ἐσκέφθη νὰ προβῇ εἰς αὔξησιν χαρτονομίσματος, ἀλλὰ καὶ διέψευσε πᾶσαν περὶ τούτου φήμην. Εἶναι ἀξιέπαινος καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἐφάνη, διότι ἡ κερδοσκοπία πρέπει νὰ ἔχῃ κάποιον ἐπιχείρημα καὶ τὸ ἐπιχείρημα πάντοτε ὑπάρχει εἰς τὰς ὁδοὺς Ἀριστείδου καὶ Σοφοκλέους, ὑπάρχει τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ ὑψωτικὴν δύναμιν τῆς λίρας φαίνεται ὅτι τὸ καλύτερον μέσον τῆς κερδοσκοπίας εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ ἐκδώσῃ χαρτονόμισμα. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ παροῦσα καὶ οἱαδήποτε ἄλλη, ὄχι μόνον εἰς τὸν παρόντα ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν ἀπώτερον χρόνον θὰ ἀποκλείσῃ ἀπὸ τὰς οἰκονομικὰς προβλέψεις τὸ ἐνδεχόμενον ἐκδόσεως νέου χαρτονομίσματος. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως αὐτῇ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν τὸ ἐκτεθὲν ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ λῆψις μέτρου ἄρσεως τῆς μειώσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας κατὰ 60 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δραχμῆς ἕνεκα τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς τὸ ἤδη κυκλοφοροῦν νόμισμα εἶναι δεδικαιολογημένον καὶ ἡ τυχὸν μείωσις αὐτοῦ ἀντὶ νὰ φέρῃ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα θὰ φέρῃ ἀκριβῶς τὸ ἐναντίον. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἐθεώρησεν ὡς δεδομένον ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον εἶναι ἀμφισβητήσιμον, ἀλλ’ ἴσως δὲν εἶναι καθόλου ὀρθόν. Πόσον πρέπει νὰ εἶναι τὸ νόμισμα τὸ ὁποῖον δικαιολογοῦν αἱ συναλλαγαὶ ἑνὸς Κράτους, ἐξαρτᾶται ἀπὸ πολλά, ἀναμφιβόλως ὅμως δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ὡρισμένη ποσότης χαρτονομίσματος πρέπει νὰ εἶναι ἐν κυκλοφορίᾳ, διότι τοιαύτη ἢ τοιαύτη εἶναι ἡ τιμὴ τῆς δραχμῆς ἔναντι τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος. Ἂν τοῦτο ἦτο ἀληθές, εἰς τὰς ἀποτόμους διακυμάνσεις τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ δραχμὴ θὰ ἔπρεπε νὰ γεννᾶται καὶ οἰκονομικὴ κρίσις, ἐφόσον διὰ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς καὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος θὰ παρηκολούθει ἀνάλογος αὔξησις τοῦ χαρτονομίσματος ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ πληθώρα νομίσματος περιττοῦ διὰ τὰς συναλλαγὰς τοῦ Κράτους, ἐφόσον ἡ πτῶσις τοῦ συναλλάγματος ἀπέναντι τῆς δραχμῆς ἦτο σημαντική. Ἀλλ’ ἔχομεν τὸ γεγονὸς τὸ πρὸ δύο ἐτῶν κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ συνάλλαγμα, ἡ λίρα ἔπεσεν εἰς 125 δραχμάς, ἑπομένως ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις τῆς δραχμῆς ηὐξήθη εἰς τὸ τριπλάσιον. Κατὰ τὴν θεωρείαν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ θὰ ἔπρεπε τὸ ὑπάρχον τότε νόμισμα νὰ εἶναι τριπλάσιον εἰς τὰς συναλλαγὰς τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ παρετήρησαν ὅτι παραλλήλως πρὸς τὴν πτῶσιν, παραλλήλως πρὸς τὴν βάσιν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῆς δραχμῆς ἔναντι τοῦ συναλλάγματος, ἐπῆλθεν οἰκονομικὸς πανικός, τὰ πάντα ἐσταμάτησαν καὶ μονονουχὶ δὲν ἀντιμετωπίσαμεν μίαν πανωλεθρίαν, τὴν ὁποίαν ἐπρόλαβεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἀδιάφορον ἂν ὀρθῶς ἢ μή, πάλιν διὰ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος, διὰ τῆς μειώσεως τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῆς δραχμῆς. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἄτοπος ἡ θεωρεία τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ.

§234Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ πόσον χρόνον διετηρήθη ἡ κατάστασις αὐτή;

§235Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θέλω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι εἶναι ἄτοπος ἡ θεωρεία σας, ἀλλὰ θεωρουμένη ὡς ἓν οἰκονομικὸν ἀξίωμα, κάθε ἄλλο παρὰ ὀρθὴ εἶναι.

§236Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπίσης κανὲν ἀξίωμα οἰκονομολογικὸν δὲν εἶναι σταθερόν.

§237Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν ἔκθεσίν σας λαμβάνετε ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μικρᾶς σημασίας. Νομίζετε ὅτι ἕνεκα τῶν διαφόρων λόγων τοὺς ὁποίους ἐθέσατε ἐν τῇ ἐκθέσει σας, τὸ μέτρον περὶ ἐλαττώσεως τῆς κυκλοφορίας χαρτονομίσματος θὰ ἔχῃ καλὰ ἀποτελέσματα. Ἐν τούτοις ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ φέρῃ ἀντὶ καλοῦ ἀποτελέσματος τὸ ἀντίθετον. Ἡ ἄρσις 60,000,000 χαρτονομίσματος θὰ φέρῃ καλὸν ἀποτέλεσμα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν τόσα ἄλλα; Ἐφόσον τὸ Κράτος ἔχει τὰ ἔντοκα γραμμάτια, ἔχει εὐχερῆ ἔκδοσιν ἐντόκων γραμματίων, δὲν ἔχει σημασίαν ἂν ἄρῃ κατ’ ἔτος 60,000,000 χαρτονομίσματος καὶ εἰσάγει εἰς τὴν ἀγορὰν πληθώραν ἐντόκων γραμματίων. Οὔτε ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἡ ὁποία ἐπῆλθε κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ἀρχομένου τοῦ αἰῶνος τούτου, οὔτε ἡ ἰσοτιμία τῆς δραχμῆς ἐπῆλθον ἐκ τῆς ἄρσεως τῶν 2.000.000 κατ’ ἔτος, ἄλλοι ἦσαν οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπέφερον τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ ἐμβάσματα ἐξ Ἀμερικῆς ἦσαν ὁ κυριώτερος παράγων, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐπῆλθεν ἡ ἰσοτιμία τῆς δραχμῆς. Ἀλλ’ ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔφθασεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ σχηματίσῃ ὡρισμένην πολιτικὴν σχετικῶς πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς, ἂν πρέπει νὰ φθάσῃ πρὸς τὴν ἰσοτιμίαν διὰ τῆς φυσικῆς ὁδοῦ ἢ πρέπει νὰ σταθεροποιηθῇ τὸ νόμισμα, καὶ ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι ὑπῆρξε πάντοτε ἡ σκέψις αὕτη, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι, ἂν τοιαύτη σκέψις δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν νοῦν τῆς Κυβερνήσεως, ἔπρεπεν ἀπὸ τοῦδε νὰ τὸ δηλώσῃ καὶ ὄχι εἰς τὸν μέλλοντα χρόνον.

§238Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ διασαφηνίσω τὸ πρᾶγμα θὰ παρατηρήσω ὅτι ἐγὼ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμα καὶ ὅταν ἤμην ὑποψήφιος βουλευτής, ἐδήλωσα τὴν ἰδικήν μου γνώμην. Ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητος ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος εἰπὼν τοῦτο· ὅτι διά τινα τουλάχιστον χρόνον πρέπει κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ σταθεροποιήσωμεν τὸ νόμισμα. Μετὰ τούτου δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν ἡμεῖς οἱ ἔχοντες τὴν ἰδέαν τῆς ὁριστικῆς ὑποτιμήσεως. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητῶμεν ἀπὸ τοῦδε. Ὁδεύομεν τὴν ὁδὸν τὴν ἄγουσαν πρὸς τὴν σταθεροποίησιν καὶ κατόπιν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν.

§239Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον λαμβάνετε εἶναι διὰ τὴν σταθεροποίησιν;

§240Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§241Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Κουτούπης ὑποβάλλει τὴν ἐρώτησιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα καὶ ἐγώ. Ἂν εἶσθε ἀσθενὴς καὶ καλέσετε ἕνα ἰατρὸν νὰ σᾶς θεραπεύσῃ, δύνασθε νὰ τὸν ἐρωτήσητε μέχρι τίνος βαθμοῦ θὰ ἀνέλθῃ ὁ πυρετός· 37, 38, 39;

§242Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἄλλο εἶναι ἐξυγίανσις καὶ ἄλλο ἀπόλυτος θεραπεία. Χαρὰ εἰς τὸ Κράτος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει πλοῦτον οἰκονομικὸν ὥστε νὰ δύναται νὰ φροντίζῃ περὶ τῶν περισσευμάτων. Συνεπῶς, ἂν ὡς θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Συνέλευσιν ἔχωμεν τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ νομίσματος—διότι αὐτὸν τὸν λόγον ἔχει τὸ νομοσχέδιον—ἡ ψῆφος τῆς Συνελεύσεως δὲν δύναται νὰ εἶναι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ νὰ ἔρχηταί τις εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἐκπέμπῃ μύδρους καθ’ ὅλων τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θέλει νὰ λάβῃ μία Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ὁδὸν τῆς θεραπείας διὰ πολλῶν μέσων. Ἐκεῖνο τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐδίστασε κατὰ τὰ ἔτη τοῦ πολέμου νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίας, εἶναι ἡ Ἀμερική, καὶ διὰ τοῦτο κατώρθωσε νὰ ἐκφύγῃ ἀπὸ τὰ ἄλλα Κράτη. Ἀλλὰ τὸ νὰ λέγῃ τις ὅτι ἐπειδὴ τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην χρημάτων πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν του ὀφείλει νὰ ἐπιβάλῃ φόρους, δὲν ἀρκεῖ. Δυστυχῶς καταχρήσεις θὰ γίνωνται καὶ φορολογίαι θὰ ἐπιβάλλωνται. Δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι τὸ φορολογικόν μας σύστημα κάθε ἄλλο εἶναι παρὰ κακόν. Ἂν δὲ παρουσιάζῃ ἀτελείας τινὰς ἡ εἴσπραξις τῶν ἀμέσων φόρων, τοῦτο παρακολουθεῖ τὰς ἄλλας εἰσπράξεις. Παρ’ ἡμῖν τὸ σύστημα τῶν ἀμέσων φόρων εἶναι ὄντως πλημμελὲς ὥστε ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ φροντίσῃ νὰ τροποποιηθῇ. Ἐνθυμοῦμαι εἰς μίαν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ Ἐπιμελητήριον σχετικῶς μὲ τὸν φόρον τοῦ κεφαλαίου, ὑπεστήριζον ὅτι μὲ τὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς ἡ ὁποία ἦτο τότε, τὸ κεφάλαιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπολογισθῇ εἰς 20 δισεκατομμύρια δραχμῶν. Δηλαδή, ἐπειδὴ τότε ἡ λίρα εἶχε 250 δραχμάς, εἰς 20 ἑκατομμύρια φράγκα χρυσᾶ. Πολλοὶ ἐξεπλάγησαν καὶ εὗρον φανταστικὸν τὸν ἀριθμὸν αὐτόν. Ἀλλ’ ὁ παριστάμενος ἄλλοτε διευθυντὴς τῆς Στατιστικῆς ὑπεστήριξε δι’ ἀριθμῶν ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι κατώτερον τῆς ἀληθείας καὶ ὅτι ὁ πλοῦτος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπολογισθῇ, τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος τοὐλάχιστον, εἰς δέκα ἑκατομμύρια, τῶν δὲ Νέων Χωρῶν εἰς ἄλλα τόσα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἀνήρχετο διὰ τῆς προόδου τοῦ χρόνου εἰς 20 ἑκατομμύρια φράγκων καὶ ἑπομένως 200 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἐπεβλήθη εἷς φόρος, ὁ ὁποῖος ἀπαλλάσσει 50,000 δραχμάς. Ἀλλὰ 50,000 δραχμὰς σήμερον ἔχει καὶ ὁ ἐπαίτης καὶ ὅποιος ἔχει μίαν καλύβην. Ἑπομένως οὐδεὶς σχεδὸν θὰ ἦτο ἐξῃρημένος τῆς φορολογίας. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν μὲ τὸν ἄμεσον φόρον 5% ἤ, ἂν θέλητε, 4% φόρον τοῦ κεφαλαίου νὰ εἰσπραχθῶσιν ἐκ τοῦ φόρου τοῦ κεφαλαίου ὀκτὼ ἑκατομμύρια. Πόσα ἔχουσι εἰσπραχθῆ, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ;

§243Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀγδοήκοντα χιλιάδες.

§244Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Φαντασθῆτε τραγικὴν κατάστασιν. Ἂν μὲν ἠμπορῇ τις νὰ κρύψῃ τὸ εἰσόδημά του, θὰ δυνηθῇ νὰ κρύψῃ καὶ τὸ κεφάλαιον.

§245Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπλήρωσεν ἐν γνώσει. Γώρα γίνεται ὁ ἔλεγχος.

§246Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ ἔλεγχος θὰ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν αὐτό. Ἀλλ’ ἡ αἰσιοδοξία τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ φορολογικοῦ ἐκείνου Διατάγματος ἦτο νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ποσὸν τῶν δύο δισεκατομμυρίων. Ἀλλὰ καὶ ἡ αἰσιοδοξία αὕτη, ἡ ὁποία ἐστηρίζετο εἰς 25% τοῦ φόρου ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ εἰσπραχθῇ, καὶ αὐτὴ ἀποδεικνύεται ὡς ὄνειρον. Λοιπὸν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ, κ. Πρόεδρε, πρόνοια ὅπως καταρτισθῇ προσωπικόν, ὅπως καταρτισθοῦν οἰκονομικαὶ Ἐφορίαι, αἱ ὁποῖαι νὰ μεριμνήσωσι περὶ ἐφαρμογῆς τῶν ἤδη κειμένων νόμων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία τῆς καταστάσεως ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος; Ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ἂν ὑπάρχουν δυσχέρειαι εἰς τὴν ἐξεύρεσιν καὶ βεβαίωσιν τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, οἱ φόροι ὅμως τοῦ κεφαλαίου εἶναι ζήτημα μᾶλλον καλῆς θελήσεως καὶ κανὲν πρόσωπον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκρύψῃ πέρα τοῦ ἡμίσεως τῆς περιουσίας του, ἀλλ’ εἶναι εἰς θέσιν μὲ ὅλας τὰς εὐκολίας τὰς ὁποίας παρέχει ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος ὄχι μόνον τὸ ἥμισυ τοῦ εἰσοδήματος νὰ ἀποκρύψῃ, ἀλλὰ δι’ ἕκαστον ἔτος νὰ παραστήσῃ ὅτι εἶχε καὶ ζημίας. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος. Ἀπορῶ πῶς ἡ ὑπηρεσία δὲν φροντίζει νὰ μάθῃ τί γίνεται ἀλλαχοῦ πρὸς βεβαίωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος. Ἀπαλλάσσει τὰς κατὰ τὴν κρίσιν της ἑκάστοτε μὴ φορολογουμένας ἀπὸ τὴν ὑποβολὴν δηλώσεις. Καὶ ὅμως, ἂν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα ἐκ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιβάλῃ εἰς πάντας τὴν ἀπάντησιν εἰς πληθώραν ἐρωτημάτων. Τὸ νὰ μὴ ὑποβάλῃ κανεὶς δήλωσιν εἶναι πολὺ εὔκολον. Τὸ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὡρισμένα ἐρωτήματα ἢ νὰ ἀπαντήσῃ ψευδῶς εἶναι πολὺ δύσκολον. Δὲν γνωρίζω ἂν δὲν θὰ ὑπάρξῃ κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν εἶχεν εἰσόδημα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐξ ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων, ἐνῷ εἶχε ζημίας ἐκ γεωργικῶν ἐπιχειρήσεων ἢ καὶ τανάπαλιν. Ἀλλ’ ὅταν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅλα τὰ ἐρωτήματα, ποῖον ποσὸν ἔχει ἐκ ταύτης τῆς πηγῆς καὶ ποῖον ἐξ ἐκείνης, καὶ ἐκ τοῦ συνόλου νὰ συναγάγῃ ἂν ὑπόκεινται ἢ ὄχι εἰς φόρον. Ἄν, λέγω, ὑπῆρχε τοιαύτη ὑποχρέωσις, ὁ φόρος δι’ ἑνὸς τακτικοῦ ἐντύπου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ἡ ὑπηρεσία παρὰ νὰ τὸ δανεισθῇ ἀπὸ τὰ Κράτη εἰς τὰ ὁποῖα ἴσχυεν ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος, διὰ τῆς συντάξεως ἑνὸς τακτικοῦ ἐντύπου, ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος θὰ ἦτο πολλαπλάσιος τοῦ ὑπάρχοντος. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δὲν ἀμφισβητεῖ τοῦ ἐπιχειρήματος αὐτοῦ τὴν βασιμότητα καὶ ἐρωτῶ ὅλους ὑμᾶς, ἂν πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἠμελήσατε νὰ κάμητε δηλώσεις εἰσοδήματος, διότι δὲν σᾶς ἐγένετο καμμία ἐνόχλησις, καὶ ὅταν μίαν ἡμέραν λαμβάνετε παρ’ ἑνὸς ἀστυνομικοῦ ὀργάνου ἓν ἔντυπον μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι μετὰ τρεῖς ἕως πέντε ἡμέρας τὸ ἔντυπον αὐτὸ ὑπογεγραμμένον θὰ ἐπεστρέφετο, τότε θὰ ἀπασχοληθῆτε πολὺ εἰς τὸ νὰ ἐξακριβώσητε τὸ εἰσόδημα. Ὑπάρχουσι δὲ πολλοὶ εὐσυνείδητοι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι προκειμένου καὶ περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου νομίζουν ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωσι τὴν ἀλήθειαν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἀφιέμενοι ἄλλοι λησμονοῦν τὸ καθῆκον αὐτῶν, ὅταν μάλιστα διὰ τῆς λήθης αὐτῶν πρόκειται νὰ κερδίσουν καὶ ὄχι νὰ χάσουν. Θὰ ἤθελον λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις τόσον ἡ παροῦσα ὅσον καὶ ὅλαι αἱ προκύψασαι ἐκ τῆς Δημοκρατίας κάτι τοιοῦτον μέτρον νὰ ἐφαρμόσουν διὰ νὰ πείσωσι καὶ τὸν λαὸν ὅτι ἐπῆλθε πράγματι βελτίωσις τῆς καταστάσεως ἐκ τῶν συμφορῶν τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ὁ πόλεμος, οἱ δὲ πολῖται προσεκτικώτερον θὰ σκεφθῶσι πρὸς αὔξησιν τῶν ἐσόδων αὐτῶν καὶ πρὸς ἐπιβολὴν τῶν φόρων εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ τοὺς ὑποφέρουν. Τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐκ τοῦ φόρου τοῦ κεφαλαίου τὸ ἐπλήρωσαν ὀλίγοι τίμιοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν λοιπῶν εἶναι ἀνόητοι, εἶναι κουτοί.

§247ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ἀνατεθῇ ἡ εἴσπραξις εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ἐγγύησις τῆς ὁποίας ἐδόθη καὶ ἀπέναντι τῶν ἑβδομήκοντα ἑκατομμυρίων.

§248Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα παρουσιάζει ἀναμφιβόλως εἰκόνα ὡραιοτέραν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Κάποιος ὑπάλληλος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἀναγκασθεὶς νὰ παραιτηθῇ ἢ διωχθεὶς προσελήφθη ὑπάλληλος μιᾶς μεγαλοσχήμου ἀνωνύμου Ἑταιρείας, μοὶ εἶπε κάποτε· ἡμεῖς ἐλέγομεν ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον εἶναι εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ποῦ νὰ ἴδῃς πῶς εὑρίσκεται αὐτὴ ἡ Ἑταιρία; Ἐλέγομεν θαῦμα τάξεως τὰ λογιστήρια τῶν Ὑπουργείων καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἐκεῖ δὲν γνωρίζει τὸ σκυλὶ τὸν ἀφέντη του. Καὶ πείθομαι ὅτι τοῦτο εἶναι ἀληθές. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει πολλὰ κέρδη μὲ τὰ προνόμια τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ τὴν ἐργασίαν μὲ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ἓν πρότυπον τάξεως δὲν τὸ παραδέχομαι καθόλου. Βεβαίως, ἂν ἐπρόκειτο γενικῶς ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἓν τραπεζιτικὸν ἵδρυμα....

§249Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τὴν βεβαίωσιν εἶναι δύσκολον, εἰς κανὲν μέρος δὲν γίνεται. Διὰ τὴν εἴσπραξιν ἠμπορεῖ νὰ τὸ σκεφθῇ κανείς.

§250Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ μέτρου αὐτοῦ πρὸς ἐξυγίανσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ νομίσματος μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ ἐδικαιοῦτό τις νὰ θίξῃ ἄλλα τινὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσωσι τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν πρὶν ἢ φθάσῃ εἰς τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου τούτου, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσεν ἀναμφισβητήτως ἡ σκληρὰ ἀνάγκη. Διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ νομίσματος ἀναμφιβόλως τὰ καλὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους εἶναι ἓν μέσον, ἀλλὰ δὲν ἐλήφθη πρόνοια ὅπως παραλλήλως πρὸς αὐτὰ ληφθῶσι μέτρα ἄλλα συντελεστικὰ πρὸς τοῦτο. Εἶναι εὔκολον νὰ λέγῃ τις νὰ βάλετε φόρον κατὰ τῆς πολυτελείας. Ὅλα αὐτὰ εἶναι λόγια καλά, τὰ ὁποῖα μόνον δύνανται νὰ λέγωνται. Ὅτι ὅμως ἡ Κυβέρνησις εὑρισκομένη εἰς οἰκονομικὴν δυσχέρειαν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ μέγα ζήτημα τὸ προσφυγικὸν καὶ στενοχωρουμένη ἐκ τῆς παρατάσεως τῆς καταστάσεως αὐτῆς βεβαίως θὰ ὤφειλε εἰς κάτι τι διαφορετικώτερον μέτρον νὰ καταφύγῃ καὶ νὰ μὴ εἴπῃ διατί δὲν ἔγινεν ἀλλαχοῦ παρόμοιον μέτρον. Δὲν εὑρέθη οὐδὲν Κράτος εἰς τὴν δυστυχίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη ἡ Ἑλλὰς νὰ στεγάσῃ καὶ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ. Ἕν τοιοῦτον πρόβλημα δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ οὔτε τὸ πλουσιώτερον Κράτος, τῆς Ἀμερικῆς. Μετ’ εὐχαριστήσεως ἤκουσα ὅτι εἰς τὰ διάφορα Κέντρα τῆς Ἀμερικῆς ἀκούονται λόγοι εὐμενεῖς διὰ τὸ Κράτος ἡμῶν καὶ ὅτι ἡ Ἀμερικὴ ἐξέφρασε τὸν θαυμασμόν της πῶς ἡ Ἑλληνικὴ Κοινωνία κατώρθωσε νὰ προαγάγῃ τὸ ζήτημα τῶν προσφύγων εἰς ὃ σημεῖον τὸ προήγαγεν. Ἡ ἀνάγκη ὅμως αὐτή, ἡ δυσάρεστος πάντοτε, ὄχι ἡ ἀπολύτως ἀπελπιστική, διότι ἐπὶ τέλους, ἂν ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος εἶναι λυπηρά, δὲν εἶναι ὅμως ἀπελπιστική, τὸ ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀντιμετώπισεν ἓν τοιοῦτον οἰκονομικὸν πρόβλημα ἀποκαταστάσεως 1½ ἑκατομμυρίου προσφύγων, δὲν θὰ ἐδικαιολόγει αὐτὴν νὰ λάβῃ μέτρα τὰ ὁποῖα ἄλλαι Πολιτεῖαι ἔλαβον διαρκοῦντος τοῦ πολέμου. Διότι ἡ μείωσις τῆς καταναλώσεως ἦτο ἀπαραίτητος ἐφόσον ἀναγκαστικὴ πεῖνα μαστίζει 1½ ἑκατομμύριον προσφύγων, καθ’ ἣν στιγμὴν διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι τὰ μέσα τῆς διατροφῆς καὶ νὰ ἐπιτρέπηται εἰς ἄλλους νὰ διάγωσι πολυτελῆ ζωήν. Οἱ Ἕλληνες ἰδόντες τὰ ἑκατομμύρια ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς ἐφαντάσθησαν ὅτι ἦσαν πλούσιοι. Ὁ ἔχων 50,000 δραχμὰς εἶδεν ὅτι εἶχεν 500,000, ἐνόμισεν ὅτι ἦτο πλούσιος καὶ ἡ ἐσφαλμένη αὐτὴ ἰδέα του ἔκαμε νὰ ἐφαρμόσῃ σφαλερὰν ζωήν. Οὕτω πως ἐξηγεῖται ἡ σπατάλη ἡ ὁποία παρατηρεῖται, ἡ αὐξανομένη τρομερὰ ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων. Διὰ τῆς φθορᾶς τοῦ κεφαλαίου ἐπετεύχθη ἡ μεγάλη αὔξησις τῶν εἰσαγομένων καὶ ἡ ἐπιδείνωσις τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως. Εἶναι ἡ Ἑλλὰς Χώρα ἀκμαία οὐχὶ διὰ τῶν ἰδίων της δυνάμεων, ἀλλὰ διότι ἔχει τέκνα πέρα τοῦ ὠκεανοῦ, τὰ ὁποῖα μεριμνῶσι δι’ αὐτήν. Εἰς αὐτὰ τὰ τέκνα ὀφείλεται ἡ εὐδαιμονία εἰς τὴν ὁποίαν πλέει ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία καὶ ἐν τούτοις τοὺς ἔχει ἐγκαταλείψει καὶ δὲν ἔχει μίαν δεκάδα προξένων διὰ νὰ μεριμνήσωσι περὶ αὐτῶν. Ἂν ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ νομίσματος, ἡ πηγὴ ἡ ὁποία ἐξησφάλιζεν αὐτὴν θὰ ἦτο ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἀμερικῆς. Ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία τὰ ἀγωνιζόμενα τέκνα της παντελῶς ἐγκατέλειψεν εἰς τὴν τύχην των, νὰ φθίνωνται, νὰ ἀλληλοσπαράζωνται. Ὅταν ὡμίλων περὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ὑδρεύσεως, ὑπεστήριξα ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 10–16 ἑκατομμυρίων δολλαρίων θὰ ἦτο πρόθυμος νὰ χορηγήσῃ ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἀμερικῆς, καὶ εἶμαι περὶ τούτου βέβαιος, διότι δὲν εἶναι κρίσις ἀλλὰ πεποίθησις τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισα συνομιλήσας μὲ διάφορα στρώματα, μὲ πλουσίους καὶ πτωχούς. Οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐσχημάτισαν πλοῦτον, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν κατὰ τὸ 1920 καὶ 1921 νὰ στείλωσι 200,000,000 δολλ. εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν 2,000,000,000 δολλαρίων περιουσίαν, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχασαν ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ἴσως τὸ ἥμισυ τοῦ κεφαλαίου των, τὸ ὁποῖον εἶχον σχηματίσει κατὰ τὸ 1921–1922, ἴσως 1,150,000,000 δολλαρίων. Τὸ ἔχασαν διότι οὐδεὶς ἐπῆγε νὰ τοὺς εἴπῃ κατὰ τίνα τρόπον μέρος τοῦ κεφαλαίου των θὰ δύνανται νὰ τὸ χρησιμοποιήσωσιν ἐν Ἑλλάδι καὶ οὕτω πως οἰκονομικῶς νὰ συνδεθῶσι καὶ τώρα καὶ εἰς τὸ μέλλον μὲ τὴν Χώραν, τὴν ὁποίαν θὰ λησμονήσωσιν ἐξ ἀμελείας τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἡ ἀπουσία αὐτῶν θὰ παρατείνηται ἐπὶ πολύ. Δὲν ἐπρόσεξαν αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἠγνόησαν τὸν σπουδαιότερον παράγοντα τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Ἀμερικῆς, καὶ θὰ ὤφειλον νὰ μὴ τὸ ἀγνοοῦν, διότι τόσον ἡ ἐξυγίανσις τοῦ παλαιοῦ χαρτονομίσματος, ἡ ἐξυγίανσις τῆς δραχμῆς πρὸ 25 ἐτῶν διὰ τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐπῆλθεν, ὅσον καὶ ὁ πόλεμος ὁ διεξαχθεὶς καὶ ἡ διατροφὴ τῆς Ἑλλάδος διὰ τοῦ χρήματος ἔγινε τῶν Ἑλλήνων Ἀμερικῆς. Φαντασθῆτε, ἂν δὲν εἰσήγοντο κατὰ τὸ 1921–1922 διακόσια ἑκατομμύρια δολλαρίων, τὰ περισσότερα κρυφίως δι’ ἄλλης πηγῆς, φαντασθῆτε ποία θὰ ἦτο ἡ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐνῷ εἰς τὴν Ἀμερικὴν λαμβάνεται πρόνοια καὶ παρακολουθοῦν διὰ τῶν Τραπεζῶν πόσα χρήματα ἐξάγονται διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἵνα λαμβάνουν πρόνοιαν πρὸς περιστολὴν τῆς ἐξαγωγῆς, ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν λαμβάνει κανὲν μέτρον διὰ νὰ εὐνοήσῃ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ διὰ νὰ ὑποδείξῃ τοὺς τρόπους διὰ τῶν ὁποίων δύνανται μυστικά, ἐν ἀγνοίᾳ τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν νὰ στείλωσι χρήματα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ στέλλωσι τὰ χρήματά των οὐχὶ κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ κρύφα, νὰ μὴ ὑποπέσωσιν εἰς δυσμένειαν τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, καὶ μάλιστα τῶν μυστικῶν Ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι ὑποβλέπουσαι αὐτούς, λαμβάνουσι πρόνοιαν νὰ καταδίδωσι τοὺς ἐξαγωγεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνεπιθύμητοι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀκριβῶς ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἐνόμισεν ὅτι εἶχεν ἓν φάρμακον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ καταφύγῃ, τῆς συστάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἥτις εἰργάσθη ὅσον ἦτο δυνατὸν καὶ ἐπρότεινεν οἰκονομίας ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλαι μὲν ἐφηρμόσθησαν καὶ ἄλλαι δὲν ἐφηρμόσθησαν. Ἀλλὰ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν δὲν εἶναι ἔργον μιᾶς Ἐπιτροπῆς, εἶναι ἔργον ὅλου τοῦ διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐν Ἑλλάδι δὲν ἐνδιαφέρεται εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον διὰ δαπάνας. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἄφηνε τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας ἐλευθέρας νὰ κανονίσωσι τὰς δαπάνας, θὰ εὕρισκε ταύτας αὐξανομένας εἰς τὸ ἄρτιον. Ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι διατείνονται ὅτι τὸ ποσὸν τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀνεπαρκές, ὅλοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἕνεκεν ἐλλείψεως ὑπαλλήλων δὲν δύναται νὰ ὀρθοποδήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία καὶ ὅτι τὸ μόνον φάρμακον εἶναι ἡ προσθήκη ὀργάνων περισσοτέρων. Δυστυχῶς δὲ κανὲν μέτρον δὲν ἐγένετο ὅπως μὴ παρεντεθοῦν εἰς τὰ διάφορα νομοσχέδια διατάξεις διὰ τῶν ὁποίων αἱ δαπάναι αὐξάνονται καὶ πρὸ παντὸς προστίθεται προσωπικόν, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθῇ, καὶ πρέπει νὰ εὑρεθῇ εἰς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν αὐστηρὸς ὁ ὁποῖος γνωρίζων τὴν κατάστασιν νὰ θελήσῃ νὰ φέρῃ οἰκονομίας διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ὑπαλλήλων. Ἡ Συνέλευσις εἶναι δυνατὸν ὅταν ὑποβάλλωνται φορολογικὰ νομοσχέδια καὶ συζητοῦνται νὰ ἔχῃ πολλοὺς τοὺς ἐπικριτὰς αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι εἶναι εὔκολον νὰ κατακρίνουν τὴν ὑποβολὴν παντὸς νομοσχεδίου, νὰ ρυθμίζῃ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα φέρει ἡ αὔξησις τῶν φόρων· ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Συνέλευσις εἶναι διατεθειμένη νὰ παραβαίνῃ τὰς δαπάνας. Οὐδέποτε ἠσχολήθη νὰ ἐξετάσῃ, ἂν μία δαπάνη εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι εὐμενῶς διατεθειμένη, ἂν ἡ δαπάνη ἐκείνη ἔχει καὶ τὸ ἀντίκρυσμά της. Αἱ κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἔχουν ἀμελήσει τὸ καθῆκον των. Λυποῦμαι νὰ εἴπω ὅτι ὡς μέλος τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων δὲν κατώρθωσα νὰ ἴδω ποτὲ τὴν Ἐπιτροπὴν ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἠναγκάσθην νὰ δηλώσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ θεωρήσῃ ἀνύπαρκτον τὴν Ἐπιτροπήν, διότι οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὴν ἄλλοτε τινὲς καὶ ἄλλοτε ἄλλοι προσῆλθον, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπετεύχθη ἀπαρτία. Ἂν ἡ Συνέλευσις ἡ παροῦσα, ἡ ὁποία εἶναι ὁμοιογενὴς καὶ ἡ ὁποία κατόπιν τῆς ἀλλαγῆς τοῦ καθεστῶτος, τῆς ἐπιβολῆς τῆς Δημοκρατίας, ἔχει νὰ ἀντικρύσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, ἂν ἡ παροῦσα Συνέλευσις ἐνδιαφέρεται νὰ παρουσιασθῇ ἐκπρόσωπος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὸ ζήτημα τῆς βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἀλλ’ οὐχὶ δι’ ἁπλῆς ἐπιβολῆς φόρων, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς αὐστηρᾶς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφεύγουν τὸν φόρον οἱ ἐπιτήδειοι καὶ νὰ πληρώνουν αὐτὸν μόνον οἱ ἀνόητοι. (Χειροκροτήματα).

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου.

§252Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ σκοπὸς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου εἶναι διπλοῦς. Ἀφ’ ἑνὸς ἀποβλέπει εἰς τὴν δι’ ἐπιβολῆς ὡρισμένης φορολογίας αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν ἐλάττωσιν, τὴν ταχεῖαν ἐλάττωσιν ὡρισμένων βαρῶν τοῦ Δημοσίου. Καὶ κατὰ τὰς δύο ἀπόψεις εἶναι ἄξιον προσοχῆς καὶ μελέτης τὸ νομοσχέδιον. Πρώτην φορὰν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἐπιδιώκεται ἡ ἐξόφλησις χρέους, ἡ ταχεῖα, δι’ ἐπιβολῆς ἰδιαιτέρας φορολογίας. Τὸ πρᾶγμα ὀφείλεται καὶ εἰδικώτερον εἰς τὴν κατάστασιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν καὶ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως ἐν σχέσει μὲ τὴν νομισματικὴν πολιτικήν. Λέγω δὲ τοῦτο ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ βάρους τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξοφληθῇ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἰδιαιτέρας αὐτῆς φορολογίας, ὥστε δηλαδὴ νὰ ἐξοφληθοῦν τὰ ἔντοκα γραμμάτια — τὰ ἔντοκα γραμμάτια εἶναι δάνεια τοῦ Κράτους ἐσωτερικά, τὰ ὁποῖα λόγῳ τῆς βραχείας προθεσμίας καὶ λόγῳ τῆς εὐκολίας τῆς ἐκδόσεως κατὰ μέγα μέρος ἐξισοῦνται πρὸς τὰ τραπεζογραμμάτια. Ὁ πόλεμος ὁ παγκόσμιος, ὁ ὁποῖος ηὔξησεν ὅλα τὰ δημόσια βάρη τῶν μετασχόντων τοῦ πολέμου Κρατῶν καὶ ηὔξησεν ἀκόμη τὰς ἀνάγκας τῆς εἰσαγωγῆς ὅλων τῶν Κρατῶν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπροκάλεσεν εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἐπιβάρυνσιν τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, ἡ ἀνάγκη τῆς ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων, ἐπέφερε σχεδὸν εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὰ ἐμπόλεμα μίαν διατάραξιν τόσον τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν ὅσον καὶ τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας. Ἡ διατάραξις ἐξεδηλώθη δι’ ἐκπτώσεως τῆς ἀξίας τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος εἰς ἑκάστην Χώραν. Ἡ ἔκπτωσις αὐτὴ τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος ἐπετέλεσε παντοῦ μίαν ἀνατροπὴν τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων, μίαν μεταβίβασιν περιουσίας ἀπὸ μιᾶς τάξεως εἰς ἄλλην τάξιν. Ἐζημίωσε τοὺς ἐργαζομένους ἀνθρώπους, τοὺς ὑπαλλήλους. Ἐζημίωσε τοὺς ἔχοντας σταθερὰ εἰσοδήματα. Ἐζημίωσε τοὺς δανειστὰς ἐν γένει καὶ ὠφέλησεν ἐν τέλει ὅλους τοὺς ἄλλους εἰσοδηματίας καὶ τοὺς ἔχοντας καταθέσεις εἰς ξένα νομίσματα. Ἡ ἀνατροπὴ ἦτο μεγίστη. Ἐκτὸς ὅμως τούτου ἡ πτῶσις τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος ἐπέφερε καὶ ἀνατροπὴν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, διότι κάθε ἔκπτωσις τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος παρακολουθεῖ μοιραίως καὶ τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ ἐγχωρίου Προϋπολογισμοῦ. Καὶ κάθε ἐπιβάρυνσις τοῦ ἐγχωρίου Προϋπολογισμοῦ ὠθεῖ πρὸς ἔκδοσιν νέου χαρτονομίσματος πρὸς εἴσοδον εἰς ἕνα φαῦλον κύκλον, ὁ ὁποῖος, ἂν δὲν σταματήσῃ, ὁδηγεῖ ἀσφαλῶς εἰς τὴν πτώχευσιν. Καὶ τὸ κακὸν μὲν τῆς πτώσεως τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς οἰκονομίας εἶναι μέγιστον. Καὶ εἶναι φυσικὸν αἱ τάξεις αἱ ὁποῖαι ἐζημιώθησαν, αἱ τάξεις τῶν καταναλωτῶν, αἱ τάξεις τῶν ἐχόντων σταθερὰ εἰσοδήματα νὰ ἐπιθυμοῦν καὶ νὰ ἐπιδιώκουν τὴν ἄμεσον ἀποκατάστασιν τῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος. Ἀλλ’ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι ἡ ἔκπτωσις τῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος ἀποτελεῖ ἀνατροπὴν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν τῆς Χώρας, ἡ ἀπότομος ὅμως ἐπάνοδος τῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος ἀποτελεῖ ἐπώδυνον ἐγχείρημα ὄχι μικροτέρας ἀνατροπῆς, καὶ κυρίως ὄχι ὀλιγώτερον ἐπικίνδυνον ἐγχείρημα διὰ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ τῶν Κρατῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχουν εἰς μέγαν βαθμὸν ἐσωτερικὰ δάνεια. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τούτου, ἀνεξαρτήτως δηλαδὴ τῆς ἐπανόδου εἰς τὸ πρώην καθεστώς, τὸ νομισματικόν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πιέζει τὴν κοινωνικὴν οἰκονομίαν, ὅταν ἐπέλθῃ μία ἔκπτωσις ὡρισμένη τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος εἶναι ἡ διηνεκὴς ταλάντευσις τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος. Ἡ ἔκπτωσις δημιουργεῖ ψευδῆ βάσιν τῆς συναλλαγῆς καὶ συντελεῖ εἰς μίαν συνεχῆ αἰσχροκέρδειαν ἐκ μέρους τῶν πολλῶν ἐπιτηδείων ἐπιχειρηματιῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπωφελοῦνται οἱασδήποτε πτώσεως τοῦ νομίσματος διὰ νὰ αὐξήσουν τὰς τιμάς, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς δὲν παρακολουθοῦν τὴν αὔξησιν κατὰ τὴν ἐπάνοδον τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος. Δι’ αὐτὸ ἀνεξαρτήτως τῶν ζητημάτων, ἂν τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν ταχεῖαν ἀποκατάστασιν τῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος, πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ εἰς μίαν σταθεροποίησιν τιμῆς διὰ νὰ δημιουργηθῇ δηλαδὴ μία σταθερὰ καὶ ἀκλόνητος αὔξησις τῆς δραχμῆς. Τὸ προέχον κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν εἶναι ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ ταλάντευσις αὐτὴ ἐντὸς τοῦ περιωρισμένου ὁρίου. Ποῦ ὀφείλεται ἡ μεγάλη ταλάντευσις εἰς τὴν Ἑλλάδα; Πρὸ δύο ἐτῶν, ἂν ἐνθυμεῖσθε, εἴχομεν ἀξίαν τοῦ συναλλάγματος λαμβάνοντες ὡς βάσιν τὴν Ἀγγλικὴν λίραν, τὴν ὁποίαν συνήθως ὑπολογίζομεν, εἴχομεν ὑπὲρ τὰς 450 δραχμάς. Ὀλίγους μῆνας κατόπιν κατῆλθεν εἰς τὰς 130 δραχμάς. Ἔπειτα ἀνῆλθεν εἰς τὰς 300 δραχμὰς καὶ τώρα εὑρίσκεται εἰς τὰς 280 δραχμάς. Ἡ ταλάντευσις βεβαίως εἶναι μεγάλη καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι συντελεῖ εἰς τὴν ὑπονόμευσιν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, τῆς ἀναπτύξεως τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας. Ποῦ ὀφείλεται ἡ μεγάλη ταλάντευσις; Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ ὕψωσις τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος ἐπηρεάζει κατὰ μέγα μέρος τὸ οἰκονομικὸν ἐξωτερικὸν ἰσοζύγιον. Ἀλλὰ πάντως ἡ ταλάντευσις ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου δὲν ἠμπορεῖ ποτὲ νὰ εἶναι τόσον μεγάλη ὥστε νὰ προκαλῇ μεγάλας οἰκονομικὰς ἀνατροπάς. Εὐτυχῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ τελευταία οἰκονομικὴ ἐξέλιξις ἀποδεικνύει ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἐξωτερικοῦ ἰσοζυγίου ὁλοὲν βελτιοῦνται τὰ πράγματα καὶ εἶμαι βέβαιος, λόγῳ καὶ τῆς εἰσροῆς τοῦ χρήματος τῶν μεταναστῶν, δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρὸς καὶ θὰ εὑρισκώμεθα πρὸ ἰσοζυγίου οἰκονομικοῦ, ὅπως καὶ ἄλλοτε οἱ μετανάσται ἐν Ἀμερικῇ, οἱ Ἕλληνες, αὐτοὶ οἱ πτωχοὶ βιοπαλαισταί, οἱ ὁποῖοι κατορθώνουν μὲ τὴν τιμιότητα καὶ τὴν φιλεργίαν αὐτὴν νὰ ἀποκτήσουν ἐπίζηλον θέσιν εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ συνετέλεσαν ἄλλοτε νὰ ἐπέλθῃ μία ἐξυγίανσις τῆς δραχμῆς, καθ’ ὅμοιον τρόπον καὶ σήμερον συντελοῦν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ἑνὸς οἰκονομικοῦ ἰσοζυγίου. Ὅπως καὶ προηγουμένως εἶπον, ἡ μεταπολεμικὴ περίοδος ἐδημιούργησε μίαν κατάστασιν εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὰ Εὐρωπαϊκά. Καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ Ἀγγλία εὑρίσκεται πρὸ ἑνὸς ἐλλείμματος ἐξωτερικοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, ἐκτὸς τῆς Ἀμερικῆς. Ὅλα τὰ ἄλλα Εὐρωπαϊκὰ Κράτη τὰ μετασχόντα τοῦ πολέμου εὑρίσκονται πρὸ ἑνὸς μεγάλου ἐλλείμματος ἐξωτερικοῦ ἰσοζυγίου. Καὶ ἡ Ἰταλία καὶ ἡ Γαλλία καὶ αὐτὴ ἡ Ἀγγλία. Εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸν παρελθόντα χρόνον ἡ εἰσαγωγὴ ἀνῆλθεν εἰς 32 ἑκατομμ. λίρας, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν. Ἡ ἐξαγωγὴ εἰς 14 ἑκατομμύρια λίρας. Ἡ ἐκ τῶν μεταναστῶν εἰσαγωγὴ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος εἰς 8–10 ἑκατομμύρια λίρας. Ὥστε ἔχομεν ἓν ἔλλειμμα περὶ τὰ 8 ἑκατομμύρια λίρας, ἓν ποσὸν δηλαδὴ τὸ ὁποῖον, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς συνεχοῦς ἐξ Ἀμερικῆς εἰσαγωγῆς χρυσοῦ καὶ τῆς ἀξίας τοῦ δολλαρίου ἀπὸ τοῦ 1920—πρέπει νὰ μὴ λησμονῆτε ὅτι ὁ εἰσαγόμενος χρυσὸς ἀνέρχεται εἰς 20 περίπου ἑκατομμύρια λίρας κατ’ ἔτος—ἂν λοιπὸν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ συνεχὴς αὔξησις τῆς εἰσαγωγῆς χρυσοῦ ἐξ Ἀμερικῆς καὶ ἐπὶ πλέον οἱ ἄδηλοι πόροι, δηλαδὴ οἱ πόροι τῆς ναυτιλίας τὴν ὁποίαν δὲν ὑπελογίσαμεν εἰς τὸ ἔλλειμμα τῶν 10 ἑκατομμυρίων λιρῶν, πρέπει νὰ εἴμεθα ἀπολύτως αἰσιόδοξοι διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἰσοζυγίου οἰκονομικοῦ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Πολὺ ταχέως θὰ εὑρισκόμεθα εἰς μίαν ἀπὸ τὰς καλυτέρας θέσεις τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως οἰκονομικοῦ ἰσοζυγίου. Ἂν ληφθῇ ἐξ ἄλλου ὑπ’ ὄψιν τὸ σφρῖγος τὸ παραγωγικόν, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται τόσον εἰς τὴν γεωργίαν ὅσον καὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν βιομηχανίαν, — καὶ εἰς 10 ἑκατομμύρια λίρας καθὼς πληροφοροῦμαι ἀνέρχονται αἱ παραγγελίαι διὰ μηχανήματα γεωργικὰ καὶ διὰ μηχανήματα πρὸς ἐγκατάστασιν νέων βιομηχανιῶν καὶ ἐπέκτασιν τῶν ἤδη ὑπαρχουσῶν,—ἐξ αὐτῶν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι προοδεύομεν ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας. Μήπως ὅμως ἡ Κυκλοφορία τοῦ ποσοῦ τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος εἶναι τοσαύτη ὥστε ἀναγκαίως νὰ προκαλῇ τὰς μεγάλας ταλαντεύσεις, ὥστε νὰ ἐμποδίζῃ ὄχι μόνον μίαν ἀνύψωσιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς, ἀλλὰ καὶ μίαν σταθεροποίησιν αὐτῆς; Συμφωνῶ μὲ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, κατὰ τοὺς ὁποίους τὸ κυκλοφοροῦν σήμερον χαρτονόμισμα, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς, δὲν εἶναι πληθωρικόν. Τὸ ὅτι δὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ τοῦ χαρτονομίσματος δὲν ἐπηρεάζει τὰς ταλαντεύσεις τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος ἀποδεικνύει τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ κυκλοφορία μεγαλυτέρας ποσότητος χαρτονομίσματος εἰς διαφόρους ἐποχὰς τοῦ ἀμέσου παρελθόντος λόγῳ τῆς ἀγορᾶς ξένου συναλλάγματος διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους δὲν ἐπέφερε πτῶσιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς.

§253Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἀντελήφθην.

§254Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ κυκλοφορία μεγαλυτέρου ποσοῦ χαρτονομίσματος, ἂν παρατηρήσῃ κανεὶς τὴν κυκλοφορίαν αὐτοῦ κατὰ τὰ τελευταῖα 10 ἔτη, καὶ αἱ ταλαντεύσεις τῆς δραχμῆς, θὰ ἴδῃ ὅτι εἶναι ἄσχετοι καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀναλογία μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Εἴχομεν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος λόγῳ ἀγορᾶς συναλλάγματος, ἡ ὁποία ὅμως ἔκδοσις δὲν ἐπέφερε πτῶσιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἡ ἔκδοσις αὐξάνει τὴν κυκλοφορίαν καὶ ἔπρεπε νὰ ἐπιφέρῃ τὴν πτῶσιν τῆς δραχμῆς. Συμβαίνει λοιπὸν κάτι τι ἄλλο· συμβαίνει ὅτι ἡ πίστις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία παίζει μεγάλον ρόλον. Θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς· ὅτι λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος εἰς 250–300 δραχμάς, ἡ σημερινὴ κυκλοφορία δὲν εἶναι πληθωρική. Αὐτὸ τὸ ὁμολογεῖτε σεῖς ὁ ἴδιος ὅταν λέγετε ὅτι ὑπάρχει στενότης χρημάτων. Ἂν ἡ δραχμὴ ἔχῃ μίαν ταλάντευσιν, θὰ ἦτο καταπληκτικὴ ἡ κυκλοφορία. Ἐδῶ ὁμιλοῦμεν, ἂν ἡ ταλάντευσις ὀφείλεται εἰς τὴν πληθωρικὴν κυκλοφορίαν. Εἶναι δύο διάφορα πράγματα. Ἂν εἶναι τοιαύτη ἡ αὔξησις τοῦ χαρτονομίσματος, τότε ἡ ταλάντευσις εἶναι ἐξαιρετικὰ ἀνώμαλος. Ὑποθέσατε ὅτι σταματᾶτε τὸ χαρτονόμισμα εἰς αὐτὸ τὸ ποσόν. Ἂν δὲν συντρέχουν ἄλλοι λόγοι, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔμενε σταθερὰ ἡ δραχμή. Ἐφόσον λοιπὸν ἡ δραχμὴ ταλαντεύεται, σημαίνει ὅτι συγχρόνως ταλαντεύεται καὶ αὐτό. Καὶ εἶναι ἡ ταλάντευσις ἀπὸ τὸ ἓν μέρος, εἶναι ἡ ζήτησις τοῦ Κράτους, καὶ εἶναι καὶ ἡ κερδοσκοπία ἀπὸ τὸ ἕτερον. Περὶ κερδοσκοπίας δὲν ὁμιλῶ, διότι δὲν συνέχεται μὲ τὸ θέμα, οὔτε θὰ ὁμιλήσω πῶς δέον νὰ αὐξήσωμεν τὴν παραγωγήν. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν πρόκειται νὰ θίξωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀσφαλῶς ὅμως ἡ πίστις τοῦ Κράτους παίζει μέγιστον ρόλον εἰς τὴν ταλάντευσιν τοῦ χαρτονομίσματος καὶ ἡ πίστις τοῦ Κράτους δίδει ἀφορμὴν εἰς ἐκμετάλλευσιν πρὸς τὰ ἄνω καὶ πρὸς τὰ κάτω. Ἂν ἔχωμεν δὲ ἐκμετάλλευσιν εἴτε πρὸς τὰ ἄνω εἴτε πρὸς τὰ κάτω, εἶναι ἐξίσου ἐπιβλαβής, ἐφόσον δὲν εἶναι δικαιολογημένη καὶ δὲν πρόκειται περὶ πραγματικῆς ἐκπτώσεως τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς. Ἡ πίστις, λέγω, τοῦ Κράτους παίζει μέγιστον ρόλον εἰς τὴν ταλάντευσιν αὐτήν. Ποία εἶναι ἡ πίστις τοῦ Κράτους; Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δίδει μίαν εἰκόνα τοῦ τρέχοντος ἔτους, παρουσιάζει τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ λήγοντος ἔτους, παρουσιάζει καὶ ἓν κυμαινόμενον ἔλλειμμα 2,500,000,000 δραχμῶν. Φυσικὸν εἶναι ὅτι μία τοιαύτη κατάστασις Προϋπολογισμοῦ, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν καὶ τῆς πιθανῆς ἀνάγκης ὅλως ἐκτάκτων δαπανῶν ἢ δι’ ἱκανοποίησιν προσφυγικῶν ἀναγκῶν ἐν περιπτώσει ἐξαντλήσεως τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, αὐτὴ ἡ κατάστασις ὁμολογουμένως δημιουργεῖ ἀνησυχίας, αἱ ὁποῖαι φυσικὸν εἶναι νὰ ἔχουν ἀντανάκλασιν θλιβερὰν εἰς τὸ νόμισμα. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου τὸ γεγονὸς ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἐλλείμματος 920,000,000 καὶ ἔχομεν ἓν τόσον κυμαινόμενον χρέος, βεβαίως χρήζει μεγάλης μερίμνης.

§255Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ κυμαινόμενον χρέος εἶναι ἔλλειμμα παλαιόν.

§256Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι τὰ 2,500,000,000 μέσα εἰς τὰ ἔντοκα γραμμάτια. Εἶναι ἓν μικρὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μέσα. Πιθανὸν οἱ δικαιοῦχοι νὰ ἔχουν μερικὰ ἔντοκα.

§257Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν δὲν ἦτο μέσα, δὲν θὰ εἴχομεν οὔτε ἓν λεπτὸν πρὸ πολλοῦ χρόνου.

§258Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ δὲν σημαίνει, διότι ἐγὼ ἤκουσα κραυγὰς ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος ὅτι δὲν πληρώνονται οἱ δικαιοῦχοι.

§259Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδείς.

§260Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι οἱ ὑπάλληλοι. Αἱ ἐπιτάξεις αἱ ναυτικαὶ ἐπληρώθησαν;

§261Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις. Ἐφόσον ἔρχονται, πληρώνονται.

§262Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἐννοήσαμεν τὸ ζήτημα, διότι δὲν ἠκούσαμεν.

§263Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπα τὴν κατάστασιν τοῦ Δημοσίου καὶ εἶπον ὅτι τὸ λῆξαν ἔτος παρουσιάζεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἓν ἔλλειμμα 920,000,000, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Προϋπολογισμός, καὶ ἐξ ἄλλου εἶναι ἓν κυμαινόμενον χρέος 2½ δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι τὰ δύο αὐτὰ ποσὰ συγχέονται ἐν τῇ πραγματικότητι καὶ ἀπήντησα τὸ ἑξῆς: ὅτι βεβαίως εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ οἱ δικαιοῦχοι τῶν 920,000,000 δραχμῶν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ἔχουν ἔντοκα γραμμάτια.

§264Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν.

§265Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει, διότι, ἐφόσον λέγομεν ὅτι ἔχομεν ἓν κυμαινόμενον χρέος 2,500,000,000 καὶ ἓν ἄλλο 920,000,000, μᾶς συμφέρει νὰ γνωρίζωμεν, ἂν πρόκειται περὶ 2,500,000,000 πλέον 900,000,000.

§266Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ κάτοχοι τῶν ἐντόκων γραμματίων δὲν ἔχει σημασίαν.

§267Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπορῶ δι’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε. Μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ ἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ βάρος τοῦ Δημοσίου. Ἔχομεν τὴν πληροφορίαν ὅτι ἔχομεν καὶ κυμαινόμενον χρέος 2,500,000,000. Αὐτὸ ἔχει σχέσιν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Εἶναι τὰ 1,300,000,000 τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ τὰ 400,000,000 τῶν μεταφορῶν καὶ εἶναι καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐπισιτισμοῦ καὶ δὲν ἠξεύρω ποῖον ἄλλο. Ἀλλὰ πλὴν αὐτοῦ, ὁ Προϋπολογισμὸς ἀνεξαρτήτως αὐτῶν τῶν ποσῶν ἔχει ὡς ἔλλειμμα 900,000,000. Μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ γνωρίζωμεν, ἂν αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου γενικῶς, ἀνεξαρτήτως ἄλλων ὑποχρεώσεων ἐν σχέσει μὲ αὐτὰ τὰ πράγματα, εἶναι 2,500,000,000, πλὴν 900 ἑκατομμυρίων.

§268Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§269Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς ὄχι;

§270Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ποῖοι εἶναι οἱ κάτοχοι τῶν ἐντόκων γραμματίων. Ἔχομεν χρέος κυμαινόμενον εἰς ἔντοκα γραμμάτια, ἔχομεν λογαριασμοὺς ἐκκρεμεῖς εἴτε ἐξ ἐντόκων γραμματίων εἴτε ἐκ τῆς Διευθύνσεως Μεταφορῶν καὶ τοῦ ἐπισιτισμοῦ. Αὐτὸ εἶναι καθωρισμένον τὸ ζήτημα. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἐγείρεται εἶναι τοῦτο· τὸ ποσὸν αὐτὸ τοῦ κυμαινομένου χρέους τῶν 2,500,000,000 ἐκπροσωπεῖ ἔλλειμμα παρελθὸν ἢ ἐκπροσωπεῖ ἱκανοποίησιν καὶ ἀνάγκην τῆς τρεχούσης περιόδου;

§271Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ βάλω χρέος τὰ 900,000,000.

§272Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγείρεται τὸ ζήτημα αὐτό· τὸ ἓν δισεκατομμύριον χρέος τῆς παρελθούσης χρήσεως κατὰ ποῖον τρόπον ἐκαλύφθη.

§273Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν κόμπον.

§274Α. ΠΡΕΚΑΣ. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1924 ἔληξεν, εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ἐκτελεσθέντος Προϋπολογισμοῦ. Δὲν ὑπολείπεται παρὰ ἡ παράτασις τῆς διαρκείας τῆς χρήσεως. Ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα ἔκλεισαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν λέγομεν ἰδανικὰ πράγματα, ἀλλ’ ὅτι ὑπῆρξαν ἐλλείμματα καὶ λέγω ὅτι εἶναι φανερὸν ὅτι τὰ ἐλλείμματα τοῦ παρελθόντος ἀνήκουν εἰς τὸν πρὸ τοῦ Ἀπριλίου χρόνον. Τὰ ἐλλείμματα τοῦ παρελθόντος ταμειακῶς ἐκαλύφθησαν. Πῶς ἐκαλύφθησαν, διὰ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος καὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἐντόκων γραμματίων τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης;

§275Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι δὲν ἐξεδώσαμεν νέα ἔντοκα γραμμάτια ἀπὸ τοῦ Μαΐου καὶ ἐντεῦθεν. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι ἓν μέρος αὐτοῦ τοῦ ἐλλείμματος ἔχει καλυφθῆ.

§276Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόσον;

§277Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν γνωρίζω.

§278Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἀντιλαμβάνεσθε ἂν σᾶς εἴπω ὅτι δὲν χρεωστοῦμεν τίποτε.

§279Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχει σημασίαν....

§280Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχει σημασίαν τὸ πρᾶγμα διὰ νὰ μὴ ἀφεθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι πλησίον εἰς τὰ 2½ δισεκατομμύρια ἔχομεν καὶ τὰ 900 ἑκατομμύρια ἔλλειμμα. Ἄλλο νὰ εἴπωμεν ὅτι ἓν μέρος τῶν 900 ἑκατομμυρίων ἐκαλύφθη καὶ ἄλλο νὰ εἴπωμεν ὅτι ἔχομεν ἔλλειμμα 3,400,000,000. Ὁ μηχανισμὸς εἶναι ἁπλοῦς. Συντάσσεται ὁ Προϋπολογισμός, συγκείμενος, ἂς ὑποθέσωμεν χονδρικῶς, ἐκ 4 δισεκατομμυρίων ἐξόδων καὶ 4 δισεκατομμυρίων ἐσόδων. Θὰ πρέπῃ, ἂν εἶναι ἰσοσκελής, νὰ εἰσπράττωμεν καὶ νὰ πληρώνωμεν. Ἴσως θὰ ἔλθῃ μὴν καθ’ ὃν αἱ εἰσπράξεις δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ νὰ πληρώσωμεν τὰς δαπάνας. Ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ ἄλλος μήν, ὁ Ἰανουάριος λ. χ., ὅτε θὰ εἰσπράξωμεν πολλά, καὶ θὰ ἔχωμεν νὰ πληρώσωμεν καὶ διὰ τὰ ἔξοδα τῶν ἄλλων μηνῶν. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἰς ἕνα ὡρισμένον μῆνα τὰ ἔξοδα εἶναι περισσότερα ἀπὸ τὰ ἔσοδα, ἐπιτρέπει ὁ πάγιος λογιστικὸς νόμος ἀπὸ τοῦ 1852 νὰ ἐκδίδωνται ταμειακὰ γραμμάτια πρὸς εὐκολίαν, ὅμοια μὲ τὸν ἔμπορον ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει μετρητὰ καὶ λαμβάνει ἀπὸ τὴν Τράπεζαν μὲ τὴν ὑπογραφὴν ἑνὸς φίλου του διὰ νὰ ἐξοικονομήσῃ τὰς πληρωμάς του τὰς μᾶλλον ἐπειγούσας. Αὐτὰ τὰ ταμειακὰ γραμμάτια ἐξοφλοῦνται ὅταν εἰσπραχθῶσιν ἔσοδα δημόσια. Ἄς ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι ὁ Προϋπολογισμὸς ἀνισοσκελὴς καὶ ἔχομεν 3 δισεκατομμύρια εἰσπράξεις καὶ 4 δισεκατομμύρια ἔξοδα. Μαθηματικῶς θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ δανεισθῶμεν τὸ ¼, τὸ ἐλλεῖπον, διὰ νὰ πληρώσωμεν. Καταφεύγει τότε τὸ Κράτος εἰς τὰ ἔντοκα γραμμάτια τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ δανεισθῇ δηλαδὴ ἀπὸ κάποιον, καὶ δανείζεται ἀπὸ τὸ Κοινόν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχει δυστυχῶς ἡ πίστις τοῦ Κράτους ἀνεπτυγμένη, δὲν ἔχει δὲ καὶ δανειστικὴν ἀγωγὴν τὸ Κοινόν, διότι δὲν ἐμπιστεύεται ὁ Ἕλλην, ὅπως ὁ Γάλλος χωρικός, ἢ ὁ ἀστὸς ὁ ὁποῖος δίδει τὸ κομπόδεμά του εἰς τὸ Κράτος καὶ προτιμᾷ αὐτὴν τὴν τοποθέτησιν ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην τοποθέτησιν, τί κάμνομεν; Παρενθέτομεν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὡς ἐγγυήτριαν, καὶ διότι συμβαίνει νὰ ὑπάρχῃ περισσοτέρα πίστις τοῦ Κοινοῦ τούτου πρὸς τὴν Τράπεζαν παρὰ πρὸς τὸ Κράτος, καὶ ἐκδίδομεν γραμμάτια ἔντοκα, ἵνα προσπορισθῶμεν χρήματα πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος. Ἂν δὲν εἶχε καλυφθῇ τὸ ἔλλειμμα διὰ χρημάτων ἐξευρεθέντων διὰ ταμειακῶν γραμματίων, θὰ ἐκραύγαζον οἱ δικαιούμενοι νὰ λάβωσι, δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν τοὺς μισθούς, τὰς συντάξεις καὶ τὰς λοιπὰς δαπάνας Ἀλλὰ τοιαύτας κραυγὰς δὲν ἀκούομεν, ὅπερ σημαίνει ὅτι αἱ πληρωμαὶ ἐγένοντο. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀπαίτησις, ἡ ὁποία δὲν ἐξεκαθαρίσθη εἰσέτι, διότι ἐπαρουσίαζε δυσχερείας ἢ παλαιότερον χρέος ἐκκρεμές, ἀλλὰ πάντως θὰ πρόκειται περὶ οὐχὶ μεγάλων ποσῶν. Διὰ τοῦτο εἴπομεν ὅτι, ἐκτὸς τοῦ ἐλλείμματος ἐκ τοῦ ὁποίου ἔχομεν χρέος ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐκ τοῦ ἐπισιτισμοῦ καὶ τῆς Διευθύνσεως Μεταφορῶν, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα μικρὰ ποσὰ ἀόριστα, ἀπροσδιόριστα, διότι δὲν ἔχουσιν ἐκκαθαρισθῆ αἱ σχετικαὶ ἀπαιτήσεις. Νομίζω ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι θὰ εἶναι καθυστερούμενον κάποιον μέρος οὐχὶ καὶ σημαντικόν, ἀφοῦ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. Τὸ σπουδαιότερον μέρος τοῦ ἐλλείμματος τῶν 900 ἑκατομμυρίων ἔχει καλυφθῆ διὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων.

§281Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε ὅτι ἀποδεικνύεται ὅτι τὰ ἐπληρώσαμεν διότι δὲν μᾶς τὰ ζητοῦν;

§282Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄλλο τὸ λογιστικὸν μέρος καὶ ἄλλο τὸ ταμειακόν.

§283Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶναι κατάστασις ἀξία συγχαρητηρίων ἀπὸ ἀπόψεως λογιστικῆς ἔστω τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι δὲν τὰ ὀφείλομεν ἐπειδὴ δὲν μᾶς τὰ ζητοῦν.

§284Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἦλθε κανεὶς νὰ μᾶς εἴπῃ· κύριοι, μᾶς ὀφείλετε. Ἐπειδὴ δὲ πρὸς στιγμὴν ἠμφισβητήθη τοῦ δημοσίου ταμείου ἡ εὐμάρεια, ἔκαμα δήλωσιν εἰς τὰς ἐφημερίδας διὰ τῆς ὁποίας προσκαλῶ ὁποιονδήποτε ἔχει λαμβάνειν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ ἔλθῃ νὰ τὰ λάβῃ.

§285Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως ὅτι ἡ πρώτη μέριμνα τοῦ Κράτους πρέπει νὰ συνίσταται εἰς τὴν δημιουργίαν μιᾶς πραγματικῆς ἰσοσκελίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὄχι μόνον τακτικῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων, ἀλλὰ γενικῶς καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ· διότι τότε μόνον ἠμποροῦμεν νὰ εἴμεθα ἥσυχοι ὅτι δὲν διατρέχομεν κίνδυνον ἐξαναγκασμοῦ ἐκδόσεως νέων γραμματίων ἢ συνάψεως δανείου ὑπὸ βαρεῖς ὅρους. Ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ πρώτη δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἐσκέφθη ὅτι διὰ δύο μέσων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ἀποτέλεσμα· ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῶν οἰκονομιῶν — καὶ δι’ αὐτὸ συνέστησε τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν — ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων, διὰ τῆς αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τῶν φορολογικῶν νόμων. Τὸ ἀποτέλεσμα τῶν οἰκονομιῶν τὸ γνωρίζετε Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν μέχρι σήμερον συνέστησεν οἰκονομίας περὶ τὰ 300,000,000.

§286Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πραγματικὰ ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι πέρα τῶν 30,000,000.

§287Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνέστησε, λέγω. Ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ φαίνεται ὅτι ἀπὸ τὰς οἰκονομίας δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καθαρίσωμεν ποσόν, ὅσον καὶ ἂν στενοχωρήσωμεν τὰ πράγματα, πέρα τῶν 200,000,000. Εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, καὶ λέγω τοῦτο διότι αἱ διαμαρτυρίαι εἶναι γενικαὶ ἐναντίον ὡρισμένων προτάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Καί, ἂν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις θέτῃ νέον ζήτημα, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσωμεν ὅλας τὰς οἰκονομίας τὰς προταθείσας ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία ἐξ ἄλλου ἐπρότεινεν αὔξησιν δαπανῶν, ὡς ἡ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν ἀποκρούομεν, ὄχι διότι δὲν ὑπάρχει διάθεσις οἰκονομιῶν, ἀλλὰ διότι νομίζομεν ὅτι εἶναι δαπάνη παραγωγική, δὲν ἀπομένει ἄλλο παρὰ ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων διὰ μιᾶς αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τῶν οἰκονομικῶν νόμων.

§288Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παραλείπετε ἕνα σπουδαιότατον παράγοντα οἰκονομίας· τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν κρατικῶν προμηθειῶν.

§289Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ αὐτὴν ἡμεῖς τὴν ἐπροτείναμεν. Μολονότι ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν διεξεδίκησε τὸν τίτλον τῆς ὑποβολῆς αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ γεγονὸς ὅμως εἶναι ὅτι τότε τῇ ἰδικῇ μου πρωτοβουλίᾳ ἀνετέθη εἰς δύο ἢ τρία μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἡ σύνταξις τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου. Βεβαίως δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη τὰ ἀποτελέσματα....

§290Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπέρριψε πιστώσεις 115,000,000, αἱ ὁποῖαι ἦσαν περιτταί, διότι ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι ἐννοοῦν νὰ ζοῦν ἐν εὐμαρείᾳ καὶ πολυτελείᾳ.

§291Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ἱκανοποιητικόν. Ἀλλὰ καὶ ἂν αὐτὸ ἀκόμη ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως ὅτι ἔχομεν μεγίστην ἀνάγκην αὐξήσεως τῶν ἐσόδων. Καὶ ἂν ἀκόμη εἴχομεν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ λόγῳ τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τῆς ἀνασυντάξεως τοῦ στρατοῦ μας καὶ τοῦ ναυτικοῦ μας, τῆς ἀναδιοργανώσεως, τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τόσων ἄλλων, ἔχομεν ἀνάγκην αὐξήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως λοιπὸν αὐτῆς δὲν ἔγιναν μεγάλα πράγματα ἕως τώρα. Εἰς ὡρισμένην συνεδρίασιν τῆς Συνελεύσεως ἔγινε μακρὰ συζήτησις ἐν σχέσει μὲ τὸν φόρον τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ ἀπεδείχθη πόσα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς....

§292Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἴμεθα μόνοι ἡμεῖς. Ὅλαι αἱ Χῶραι παραπονοῦνται ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς προσδοκίας των.

§293Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι ἐπῆλθεν ἀνατροπὴ σχέσεων οἰκονομικῶν καὶ φυσικὸν εἶναι αἱ παλαιαὶ οἰκονομικαὶ ὑπηρεσίαι νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐπαρκέσουν.

§294Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡ ἠθικότης τοῦ κόσμου ὑπέστη μεγίστην χαλάρωσιν. Καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀκόμη παρατηρεῖται ὅτι γίνεται ἐπιμελὴς ἀπόκρυψις τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου.

§295Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἐκεῖνοι τῶν ὁποίων ἐπῆλθε ραγδαία ἡ αὔξησις τῶν περιουσιῶν των ζητοῦν νὰ ἀποφύγουν τὴν φορολογίαν τῶν ἐκτάκτων κερδῶν. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα ἐν σχέσει μὲ τὴν καθαρὰν πρόσοδον, τῆς ὑποχρεώσεως ἑκάστου φορολογουμένου νὰ ἀπαντᾷ εἰς ὡρισμένα ἐρωτήματα. Εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς ἐφοριακῆς μας ὑπηρεσίας. Δὲν ἐλήφθη οὐδεμία μέριμνα ὅπως ἀναδιοργανωθῇ ἡ ἐφοριακή μας ὑπηρεσία ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν νέαν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη μὲ τὴν αὔξησιν τῶν φόρων. Ἀπὸ ἐκεῖ λοιπὸν ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ τὸ πρᾶγμα. Ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἤδη ἓν σχέδιον ἀναδιοργανώσεως τῆς ἐφοριακῆς ὑπηρεσίας διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐξακριβώσωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν καθαρὰν καὶ τὰς ἄλλας προσόδους, αἱ ὁποῖαι ὑπόκεινται εἰς φορολογίαν. Ἀφήσαμεν λοιπὸν νὰ παρέλθῃ πολύτιμος χρόνος καὶ ὑπαρχούσης κατὰ μείζονα λόγον μιᾶς διεθνοῦς ὑποχρεώσεως περὶ ἰσοσκελίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὑποχρεώσεως ἡ ὁποία κατὰ μείζονα λόγον ἐπεβλήθη λόγῳ τοῦ τελευταίου προσφυγικοῦ δανείου, ἡ Κυβέρνησις ἔρχεται καὶ προτείνει φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν καθ’ ὡρισμένον ποσοστὸν ἐφ’ ὅλων τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὄχι μόνον τῶν φόρων καὶ δασμῶν, γενικῶς ἐφ’ ὅλων τῶν ἐσόδων, τῶν μονοπωλίων, τῶν τελῶν καὶ τοῦ χαρτοσήμου. Ἡ αὔξησις κατὰ ἓν ὡρισμένον ποσοστὸν ἑνὸς ὡρισμένου φόρου ὄχι μόνον δὲν εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἀποκρουστέα, ἀλλὰ καὶ ἐνδείκνυται ὅταν πρόκειται περὶ ἑνὸς φόρου ὁ ὁποῖος ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν πολιτῶν. Τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅπως γνωρίζετε, ἐφαρμόζεται ἀνέκαθεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὁσάκις αἱ δαπάναι αὐξάνουν. Φροντίζουν οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν δι’ ἐπιβαρύνσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, φροντίζουν ὄχι μόνον τὰς προκυπτούσας δαπάνας νὰ ἀντικρύζωσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξοφλήσουν συναφθέντα χρέη. Ἂν περὶ τοιούτου τινὸς ἐπρόκειτο, ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ψηφίσῃ ἄνευ συζητήσεως τὸ νομοσχέδιον. Δυστυχῶς ὅμως δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου, πρόκειται περὶ μικτῆς ἐπιβαρύνσεως ὅλων τῶν φόρων καὶ τελῶν. Βεβαίως δὲν θὰ ἀντιταχθῇ ὅτι τὸ ποσοστὸν εἶναι μικρόν, διότι ἤδη ἔχομεν μίαν ἐπιβάρυνσιν 10% τοῦ 1923, σήμερον ἔχομεν μίαν δευτέραν ἐπιβάρυνσιν, ὀλίγον δὲ κατ’ ὀλίγον ἠμπορεῖ νὰ φθάσωμεν εἰς 100% τῆς ὑπαρχούσης φορολογίας. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν πρόκειται νὰ φθάσωμεν 100%, εἶναι ἓν μέτρον ἄνισον καὶ δι’ αὐτὸ ἀποκρουστέον. Γνωρίζομεν ὅλας τὰς ἀνισότητας τοῦ φορολογικοῦ συστήματος. Ἀλλ’ ἀσχέτως τῶν ἀνισοτήτων αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τοὺς φόρους τοὺς ἀμέσους, ὑπάρχουν καὶ ἀνισότητες ἐπὶ τῶν φόρων τῶν ἐμμέσων. Ἔχομεν δασμὸν ἐπὶ τοῦ σίτου, εἶδος πρωτίστης ἀνάγκης, καὶ ὁ ὁποῖος διαρκῶς ἐπιβαρύνεται σημαντικῶς διὰ πληρωμῆς δασμοῦ ἐν Ἑλλάδι. Ἡ ἐπιβολὴ ἑνὸς ποσοστοῦ ἐπὶ τῶν φόρων αὐτῶν ἐπαυξάνει τὰς ἀνισότητας.

§296Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡ Γαλλία αὐτὴν ἔχει καὶ ἡ Ἰταλία.

§297Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἔχουν κανένα κακόν, θέλετε νὰ τὸ μιμούμεθα, ἀλλ’ ὅταν ἔχουν κανένα καλόν, δὲν θέλετε νὰ τὸ μιμούμεθα. Ἔπρεπε νὰ ἔχητε λάβει μέτρα ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὥστε νὰ μὴ ἐπιβάλητε τὴν χονδροειδεστάτην αὐτὴν φορολογίαν. Πρῶτον δὲν ἐλάβατε μέτρα νὰ βελτιώσητε τὴν ἐφοριακὴν ὑπηρεσίαν οὕτως ὥστε νὰ ἔχητε πολλαπλάσια ἔσοδα ἀπὸ τὴν φορολογίαν τοῦ εἰσοδήματος.

§298Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πότε θὰ τὰ ἔχω; Μετὰ δύο ἔτη;

§299Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ πρόσθετος φορολογία ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἦτο μεγάλη καὶ θὰ ἀπέδιδε μίαν καθαρὰν πρόσοδον· διότι φοβοῦμαι μὲ τὰς διαρκεῖς αὐτὰς αὐξήσεις ἀντὶ νὰ συντελῶμεν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων ἐλαττοῦμεν ταῦτα, διότι ἡ ἐπαύξησις κατὰ πολὺ συντελεῖ εἰς τὴν ἀπόκρυψιν τῆς φορολογίας.

§300Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δὲν ἐπιβάλω φόρον ζητῶν 10 διὰ νὰ δώσω 30.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 11ην ὥραν μ. μ.

(Ὥρα 9.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.15) μ. μ.) (Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Κ. Ἀλαβάνος).

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Α. Παπαναστασίου νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§303Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔλεγον πρὸ τῆς διακοπῆς ὅτι, ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐπιβληθῇ ἓν ὡρισμένον ποσοστὸν ἐπὶ μιᾶς κατηγορίας φόρων, μία δικαία φορολογία, δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν. Διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ αὐξηθοῦν τὰ δημόσια ἔσοδα, ἀφοῦ δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις ἀφῆκε νὰ παρέλθῃ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα χωρὶς νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα ὅπως συντελέσῃ εἰς τὴν καλυτέραν ἀπόδοσιν τῆς κειμένης φορολογίας. Δυστυχῶς τὸ μέτρον ἐπιβάλλεται γενικῶς ἐφ’ ὁλοκλήρου τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία παρ’ ὅλων ἀναγνωρίζεται ὅτι εἶναι ἓν Μωσαϊκὸν ἀδίκου φορολογίας, ἡ ὁποία ἀνίσως θὰ βαρύνῃ τοὺς ἐπαγγελματίας τῆς ἀστικῆς τάξεως, εἴτε γεωργούς, εἴτε βιομηχάνους εἴτε παραγωγοὺς εἴτε καταναλωτάς. Ἄλλοτε, ὁσάκις ὑπῆρχε δημοσιονομικὴ στενοχωρία, ἡ προχειροτέρα διέξοδος ἦτο ἡ ἐπιβολὴ ἑνὸς ποσοστοῦ ἐπὶ τῶν δασμῶν. Τὸ πρᾶγμα βεβαίως ἦτο ἄδικον, διότι ἀδίκως ἐπιβαρύνονται οἱ πολῖται διὰ τῆς ἐμμέσου αὐτῆς φορολογίας. Σήμερον ἡ φορολογία ἐπιβάλλεται καὶ ἐπὶ τῶν δασμῶν καὶ γενικώτερον ἐπὶ τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων. Ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ τοῦ γεογνότος, ὅτι τὸ ποσοστὸν αὐτὸ ἐπιβάλλεται καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν πλὴν τῶν δασμῶν ἐμμέσων φόρων καὶ ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων δὲν ἕπεται ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις καθίσταται δικαιοτέρα. Ἐπὶ παραδείγματι ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ἡ καπνοπαραγωγὴ ἐπιβαρύνεται ὑπερβολικά. Ἐρχόμεθα καὶ τὴν ἐπιβαρύνομεν ἐπὶ πλέον μὲ 10%. Ἡ ἀνισότης δὲ αὐτὴ ἡ φορολογικὴ σήμερον εἶναι πλέον αἰσθητὴ λόγῳ τῶν ἀνατροπῶν, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς. Ἔχομεν π. χ. εἰσοδηματίας, οἱ ὁποῖοι κυριολεκτικῶς ὑπέστησαν ἀφαίρεσιν τοῦ μεγίστου μέρους τῆς περιουσίας αὐτῶν λόγῳ τῆς ἐκπτώσεως τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς, καὶ ἀναφέρω τοὺς ἰδιοκτήτας μικρῶν οἰκιῶν. Εἰς τὴν φορολογίαν αὐτῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπόκεινται, παρ’ ὅλην τὴν ἐλάττωσιν τοῦ εἰσοδήματος αὐτῶν, ἐπιβάλλομεν μίαν πρόσθετον φορολογίαν 10%, καὶ ὡς προηγουμένως εἶπον, δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς ἐπιβαρύνσεως 10%, ἀλλὰ περὶ ἐπιβαρύνσεως συνολικῆς 20%, διότι κατὰ τὸν αὐτὸν πρόχειρον τρόπον πρὸ διετίας ἐπεβλήθη ἓν ποσοστὸν 10% καὶ τὸ αὐτὸ παράδειγμα ἀκολουθοῦμεν καὶ σήμερον ἵνα ἐπέλθῃ μία ἰσοσκέλισις ὑποχρεώσεων καὶ ἐσόδων, ἡ ὁποία εἶναι καὶ γενικώτερον ἐπιβαλλομένη διὰ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ καὶ εἰδικώτερον λόγῳ τῆς νομισματικῆς καταστάσεως καὶ λόγῳ οἰκονομικῶν ὑποχρεώσεων. Ἀλλὰ τοιούτου εἴδους ἐπιβαρύνσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῶμεν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκρίνωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν πρόχειρον τρόπον ἐπιβολὴν προσθέτων βαρῶν ἀνίσως ἐπὶ τῶν πολιτῶν. Διὰ τοῦτο ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων σκοπῶν τοῦ νομοσχεδίου ἀποκρούομεν τὴν ἐπιβολὴν γενικῆς προσθέτου φορολογίας 10% ἐπὶ ὅλων τῶν φορολογικῶν βαρῶν. Ἀλλ’ ἤδη εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸν ἄλλον σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν αὐτὸς ὁ σκοπὸς καλῶς ἐτέθη, ἂν αὐτὸς πραγματικῶς ἐξυπηρετεῖ τὰ γενικώτερα συμφέροντα. Ὅπως εἴπομεν, διὰ τῆς προσθέτου αὐτῆς φορολογίας ἐπιδιώκεται ἡ ἀπόσβεσις τοῦ κυμαινομένου χρέους ἀνερχομένου εἰς ἓν δισεκατομμύριον δραχμῶν. Ἡ μέριμνα πρὸς ἐξόφλησιν ὑποχρεώσεων μεγάλων τοῦ Δημοσίου, ὅπως εἶναι τὸ κυμαινόμενον χρέος, διὰ προσθέτου φορολογίας, ὅπως μὴ τὸ κυμαινόμενον χρέος καὶ τὸ προσωρινὸν χρέος καταστῇ πάγιον, εἶναι ἀξία παντὸς ἐπαίνου. Ἀπὸ πότε ὅμως ἡ μέριμνα αὐτὴ καθίσταται εἰλικρινὴς καὶ ἀξία παντὸς ἐπαίνου; Ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει πραγματικὴ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὅταν ἔχωμεν ἰσοσκέλισιν Προϋπολογισμοῦ, εἶναι πλέον ἢ ἀξιέπαινος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ζητεῖ διὰ τοῦ περισσεύματος τῶν ἐσόδων νὰ ἀποσβέσῃ χρέη τοῦ Κράτους, διότι ἡ ἀπόσβεσις αὐτὴ προάγει τὰ δημόσια οἰκονομικά, ἀσφαλίζει τὸ Κράτος, προάγει τὴν πίστιν τοῦ Κράτους καὶ καθιστᾷ αὐτὸ ἰσχυρόν, ὥστε εἰς μίαν ὁμαλὴν περίοδον νὰ δύναται νὰ ἀντλήσῃ, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πίστεως αὐτῆς, νέα ἔσοδα ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ. Προβλέπομεν λοιπὸν ἀσφαλῶς ἰσοζύγιον Προϋπολογισμοῦ διὰ τὸ μέλλον ἔτος καὶ δικαιούμεθα νὰ λέγωμεν ὅτι ἐκ τῶν ἐσόδων τῶν τακτικῶν τοῦ Κράτους θὰ ἐξοικονομήσωμεν 300 ἢ 500 ἑκατομμύρια πρὸς ἐξόφλησιν ἑνὸς χρέους κυμαινομένου; Βεβαίως ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ παρόντος ἔτους δὲν ὑπεβλήθη ἀκόμη διὰ νὰ ἔχωμεν ἀκριβῆ στοιχεῖα ὅπως ἐκτιμήσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἀπελθόντος ἔτους. — Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἂν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐτηροῦντο τὰ κεκανονισμένα καὶ εἶχεν ὑποβληθῆ ὁ Προϋπολογισμός. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1924– 1925, εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν κατὰ προσέγγισιν, ἂν μὲ τὰ ὑπάρχοντα μέσα, μὲ τὰς ὑπαρχούσας προσόδους εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὥστε νὰ δικαιολογῆται, νὰ εἶναι βάσιμος ἡ ἐπαγγελία τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι τὸ περίσσευμα αὐτὸ θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν βαθμιαίαν, τὴν ταχεῖαν ἐξόφλησιν τοῦ κυμαινομένου χρέους. Μετὰ τὰς μεταβολὰς αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1924–1925 τὰ τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ λήξαντος ἔτους ἀνέρχονται εἰς 4,400,000,000. Αὐτὰ εἶναι τὰ τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ λήξαντος ἔτους. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπολογίζει ὅτι τὰ τακτικὰ ἔσοδα τῆς πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας κατὰ τὸ ἐρχόμενον ἔτος θὰ ἀνέλθουν εἰς 4½–5 δισεκατομμύρια. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ ὀλίγων δεκάδων ἑκατομμυρίων, τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ εἶχε καμμίαν σημασίαν. Ἀλλ’ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ λήξαντος ἔτους πρέπει νὰ προστεθοῦν ὡρισμέναι δαπάναι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐβάρυνον τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1924–1925 καὶ ἀναγκαστικῶς θὰ βαρύνουν τὸν Προϋπολογισμὸν 1925–1926. Καὶ αἱ δαπάναι αὐταὶ εἶναι κατὰ προχείρους ὑπολογισμούς, χωρὶς νὰ ἐξαντλεῖται ὁ κατάλογος αὐτῶν τῶν δαπανῶν. Πρῶτον εἶναι ἡ ὑπηρεσία τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, ἡ ὁποία θὰ ἀνέρχεται περὶ τὰ 300,000,000 δραχμῶν, μετὰ τὴν σημερινὴν αὔξησιν τῆς δραχμῆς. Εἶναι ἐπὶ πλέον ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων διὰ τοὺς μῆνας ἐκείνους κατὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐπληρώθη αὔξησις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, διότι, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἀπὸ τὴν 1ην Αὐγούστου ἔγιναν αἱ γενικώτεραι αὐξήσεις τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ αὐταὶ ὑπολογίζονται περὶ τὰ 340,000,000. Ἔπειτα εἶναι τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων, διότι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν ἐδόθησαν καθόλου συντάξεις ηὐξημέναι. Ἔχομεν λοιπὸν μίαν αὔξησιν ὁμοῦ 200,000,000. Καὶ ὑπάρχει ἀκόμη ἡ ὑπηρεσία τῆς συμμετοχῆς μας εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν χρέος, περὶ τῆς ὁποίας ὑπάρχουν μεγάλαι ἀμφισβητήσεις, ἀλλ’ ἐγὼ δέχομαι τὴν εὐνοϊκὴν διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐκδοχὴν ὅτι θὰ βαρύνῃ κατὰ 30–40.000,000 τὸν Προϋπολογισμόν.

§304Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἴκοσιν ἑκατομμύρια.

§305Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δέχομαι 20,000,000, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ. Ἔχομεν λοιπὸν ἀπ’ αὐτὰ τὰ κονδύλια, ἔχομεν μίαν αὔξησιν τακτικῶν ἐξόδων κατὰ 820 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ἂν αὐτὰ τὰ 820 ἑκατομμύρια προστεθοῦν εἰς τὰ τακτικὰ καὶ συνήθη ἔκτακτα ἔξοδα τῆς παρελθούσης χρήσεως, τὰ ὁποῖα ἀνῆλθον εἰς 4,400,000,000, ἔχομεν συνολικῶς ἔξοδα τακτικὰ καὶ συνήθη ἔκτακτα περὶ τὰ 5,200,000,000. Ἂν λοιπὸν πραγματοποιηθοῦν ὅλαι αἱ προβλέψεις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ καὶ ἀνέλθουν τὰ ἔσοδα εἰς 4,800,000,000, θὰ εὑρισκώμεθα πάλιν πρὸ ἐλλείμματος 400 ἑκατομμυρίων. Καὶ τοῦτο χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν οὐδὲ ἓν λεπτὸν ὅλως ἐκτάκτων δαπανῶν. Ἀλλ’ οὐδέποτε ὑπῆρξε Προϋπολογισμὸς οὐδενὸς Κράτους, οὔτε φυσικὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ, χωρὶς ἐντελῶς ἔκτακτα ἔξοδα. Πόσα θέλετε νὰ ὑπολογισθοῦν εἰς τὰ ὅλως ἔκτακτα ἔξοδα τῆς μελλούσης χρήσεως, ἀφήνω νὰ τὰ ὁρίσῃ ἡ διάθεσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Ἔχομεν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου καὶ ἄλλα ἔξοδα ὅλως ἔκτακτα καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ τὰ ὁρίσῃ ἐντελῶς μόνος του ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός. Κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, πόσα φαντάζεσθε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέλθουν τὸ ἑπόμενον οἰκονομικὸν ἔτος τὰ ὅλως ἔκτακτα ἔξοδα; Δὲν πιστεύω νὰ φαντασθῆτε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ οἰκονομικὸν ἔτος χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὅλως ἔκτακτα ἔξοδα. Διότι ὑπάρχουν ἔκτακτα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα πάντοτε ἐπιβαρύνουν τοὺς Προϋπολογισμοὺς τοὺς Ἑλληνικοὺς καὶ ὅλων τῶν Κρατῶν τοῦ κόσμου. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν ἐκδοχὴν ὅτι θὰ περάσῃ ὁλόκληρος χρόνος καὶ δὲν θὰ δαπανήσωμεν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δεχθῶμεν αὐτὴν τὴν ἀντίρρησιν, πάλιν εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς ἐλλείμματος. Ἀφήνω τὸ ζήτημα τὸ ἀκαθάριστον τοῦ ἐλλείμματος τοῦ παρελθόντος ἔτους τῶν 900 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Βεβαίως δὲν ἐγείρεται κραυγὴ ἀπὸ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Δὲν λέγω ὅτι τὸ ἔλλειμμα ἀνέρχεται εἰς 900 ἑκατομμύρια δραχμάς, ἀλλ’ ὑπάρχουσι δαπάναι αἱ ὁποῖαι δὲν πραγματοποιοῦνται. Πάντως θὰ ὑπάρξῃ καὶ ἐδῶ ἓν ἔλλειμμα. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἂν δὲν ἐπέλθῃ μία φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις, δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἔχομεν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἑπομένου ἔτους, ὥστε νὰ λέγωμεν κομπορημονοῦντες ὅτι μὲ τὰ ἔσοδά μας ὄχι μόνον θὰ καλύψωμεν τὰ τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ μας, ἀλλὰ καὶ θὰ δαπανήσωμεν καὶ 400 ἑκατομμύρια δραχμὰς διὰ νὰ ἐξοφλήσωμεν τὰ χρέη τὰ παλαιά. Νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου μία ἀρετὴ πρέπει νὰ διέπῃ τὰς πράξεις, τὰ οἰκονομικὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ καὶ τὰ ἀφορῶντα τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους ἡμῶν. Ἡ ἀρετὴ τῆς εἰλικρινείας δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν καὶ θὰ μοὶ εἴπητε ποία εἶναι ἡ ζημία. Ἄν, ὃ μὴ γένοιτο, ὑπάρξῃ ἔλλειμμα καὶ τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα σήμερον θέλομεν νὰ διαθέσωμεν πρὸς ἐξόφλησιν χρεῶν τὰ χρησιμοποιήσωμεν πρὸς ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν ὅτι καὶ νέοι φόροι θὰ ἐπιβληθῶσι καὶ τὰ ἔσοδα ἐξ αὐτοῦ τοῦ φόρου δύνανται νὰ διατεθῶσι διὰ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Διότι δὲν πρόκειται περὶ συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία μᾶς δεσμεύει, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἑνὸς νόμου, τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος θεσπίζει καὶ ἔχει δικαίωμα ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἀνατρέψῃ ἢ νὰ διατηρήσῃ. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, ὅσον καὶ ἂν δὲν δημιουργεῖ κινδύνους δεσμευτικοὺς τοῦ Κράτους ὁ νόμος οὗτος, δὲν ἔχει τὴν ἀρετὴν τῆς εἰλικρινείας καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἄξιος μομφῆς. Θὰ εἴπω ἀκόμη περαιτέρω ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις εἶναι καὶ ἦτο ἄξιον μομφῆς ὅσον ἀφορᾷ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον δῆθεν ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον. Ἔρχομαι ὅμως καὶ εἰς ἓν ἄλλο ζήτημα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι τόσον βέβαιον ὅτι θὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ ἰσοσκέλισις, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία στενοχωρία, ὥστε θέτει δύο περιορισμούς, τοὺς ἑξῆς: Εἰς τὸ παρελθόν, ὡς γνωρίζετε, τὰ παρουσιαζόμενα ἔντοκα γραμμάτια ἠδύναντο νὰ ἐξοφλῶνται δι’ ἐκδόσεως νέου χαρτονομίσματος. Ἐκτὸς τούτου δὲν ὑπῆρχε περιορισμὸς ἐκδόσεως ἐντόκων γραμματίων. Σήμερον τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται καὶ λέγει ὅτι εἰς τὸ μέλλον ἀπαγορεύεται ἡ ἐξόφλησις ἐντόκων γραμματίων τῆς Ἐθν. Ἀμύνης δι’ ἐκδόσεως νέου χαρτονομίσματος. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἀπαγορεύεται καὶ ἡ ἀναπλήρωσις τυχὸν ἐξοφλουμένων γραμματίων, ἐπιβάλλεται δηλαδὴ ὁ συνεχὴς περιορισμὸς τῆς ἐξαφανίσεως τῶν ἐντόκων γραμματίων. Τὸ κυμαινόμενον χρέος ἀνέρχεται, ὡς γνωρίζετε καὶ ὅπως ἐτόνισεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, εἰς 2½ δισεκατομμύρια δραχμῶν. Εἰς αὐτὰ περιλαμβάνονται ὄχι μόνον τὰ 1,700,000,000 δραχ. τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἀλλὰ καὶ τὰ χρέη ἐκ τῆς Διευθύνσεως Μεταφορῶν καὶ τοῦ ἐπισιτισμοῦ, καὶ ἄλλα τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζω. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τῶν ἐντόκων γραμματίων ἀκριβῶς δὲν ἀνέρχεται μόνον εἰς 1,700,000,000 δραχμάς, εἶναι ἀνώτερον, ὑπερβαίνει τὰ 1,900,000,000, δὲν παρουσιάζεται ὅμως, διότι τὰ ἔντοκα γραμμάτια ἔχουσιν ἐξαργυρωθῆ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Δὲν εἶναι ἔτσι, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ; Αὐτὴ εἶναι ἡ πληροφορία μου.

§306Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Χίλια ἑπτακόσια ἑκατομμύρια εἶναι εἰς κυκλοφορίαν.

§307Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι εἰς κυκλοφορίαν 1700 ἑκατομμύρια. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει ἤδη ἐξοφλήσει περὶ τὰ 200 ἑκατομμύρια δραχμὰς καὶ ἑπομένως αὐτὰ δὲν θὰ λογαριασθῶσι. Δηλαδὴ διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβής, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εὑρίσκεται εἰς στενοχωρίαν, διότι ἔχει πλείστους ὅσους λογαριασμοὺς εἰς τὴν Διεύθυνσιν Μεταφορῶν καὶ εἰς ἄλλα. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει πιθανότης λόγῳ τῆς λήξεως τῶν προθεσμιῶν νὰ συναντήσῃ ἀκόμη μεγαλυτέραν στενοχωρίαν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δηλαδὴ σήμερον ἔχει ἀνάγκην ὄχι μόνον νὰ τῆς πληρωθῶσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔδωσεν εἰς τὴν Διεύθυνσιν Μεταφορῶν καὶ εἰς τὸν ἐπισιτισμόν, ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐξασφαλισθῇ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τυχὸν ἐμφανισθησομένων ἐντόκων γραμματίων πρὸς ἐξόφλησιν. Ναὶ ἢ ὄχι, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ;

§308Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ναί.

§309Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐξασφαλίζεται νὰ καταβάλληται εἰς τὴν Ἐθν. Τράπεζαν ἓν ποσὸν 300,000,000 τὸ πρῶτον ἔτος, 250,000,000 τὰ ὑπόλοιπα ἔτη. Καὶ λέγω τοῦτο διότι κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ 20% θὰ ἀποδώσῃ 700 ἑκατομμύρια, τὸ 10% 350 ἑκατομμύρια. Πάντως, ὡς γνωρίζετε, οἱ φόροι δὲν καταβάλλονται ἐντὸς τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, κατὰ συνέπειαν τὸ 10% δὲν θὰ εἰσέλθῃ ἀμέσως εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, θὰ εἰσέλθωσι μόνον τὰ 220 ἑκατομμύρια. Λοιπὸν μὲ ἓν ἀντίκρυσμα 220 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέλθῃ ἐντὸς τοῦ ἑπομένου οἰκονομικοῦ ἔτους, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ διὰ τὴν δαπάνην τῆς Διευθύνσεως Μεταφορῶν θὰ ἐξοφλήσῃ ἐπὶ πλέον τυχὸν παρουσιαζόμενα ἔντοκα γραμμάτια, δυνάμενα νὰ ἀνέλθωσιν εἰς 400 καὶ 500 ἑκατομμύρια. Ἐξ ἄλλου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγνωρίζει ὅτι ὑπάρχει στενότης χρήματος, ἀφοῦ εἶναι δυνατὸν καὶ εἰς αὐτὰς τὰς ὑποχρεώσεις νὰ ἐκτεθῇ ἡ Ἐθν. Τράπεζα, καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ αὐτὴν τὴν διέξοδον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ γραμμάτια; Δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας αὐτῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ λαμβάνωνται οἰκονομικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα νὰ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ πρὸς τοὺς σκοποὺς ἡμῶν. Λοιπὸν ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἔρχεται εἰς πλήρη σύγχισιν μὲ τὰς διατάξεις τὰς ὁποίας ἔφερε τὸ νομοσχέδιον, διότι εἶναι ἀδύνατον, ἂν πράγματι θέλωμεν νὰ μὴ ὑπάρξῃ στενότης χρήματος καὶ στενοχωρία εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, νὰ ἐμποδίσωμεν ἀπαραιτήτως νὰ ἐκδώσῃ ἔντοκα γραμμάτια καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐμποδίσωμεν νὰ ἐκδώσῃ καὶ νέα γραμμάτια· διότι μέχρι τοῦδε τί ἐγένετο; Ὁσάκις ὑπῆρξαν στενοχωρίαι διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν κυκλοφορούντων γραμματίων, ἐξεδίδοντο νέα.

§310Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἕως τώρα δὲν ἐγένετο χρῆσις δικαιώματος.

§311Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποτέ.

§312Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ τελευταῖα τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν εἶναι 17.

§313Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σημαίνει τοῦτο ὅτι ὁσάκις ὑπῆρχε στενοχωρία ἐξεδίδοντο νέα γραμμάτια καὶ οὕτως ἀντὶ ἐκδόσεως τραπεζογραμματίων ἐγίνετο ἔκδοσις ἐντόκων γραμματίων. Αὐτὴ ἦτο ἡ διαδικασία ἡ ὁποία ἐγένετο, ἀλλὰ καθ’ ὃν τρόπον γίνονται σήμερον τὰ πράγματα, ἐπιμένω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐξασφάλισις ἐξαργυρώσεως τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ ἱκανοποίησις τῶν χρηματικῶν ἀναγκῶν τῆς Κοινωνίας καὶ τῆς Ἐθν. Τραπέζης. Θὰ μοὶ εἴπητε καὶ εἰς αὐτὸ ὅτι, ἂν ὑπάρξῃ στενοχωρία, ἐδῶ εἴμεθα· ἐκδίδομεν ἕνα νόμον καὶ ἐπιτρέπεται ἡ ἔκδοσις νέων τραπεζογραμματίων, ἂν ὑπάρχῃ ἀνάγκη. Ἀλλὰ καὶ πάλιν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα προνοητικοί, νὰ εἴμεθα ἀπολύτως εἰλικρινεῖς. Ἔρχομαι καὶ εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐντόκων γραμματίων. Τί εἶναι τὰ ἔντοκα γραμμάτια; Ὅπως προηγουμένως εἶπον, εἶναι ἀνάληψις προσωρινῶν χρεῶν τοῦ Δημοσίου, ἐσωτερικῶν, ὑπὸ ὅρους σχετικῶς εὐνοϊκούς. Καὶ ἐφόσον κατὰ τοὺς ἰδικούς μου λογαριασμοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὰ ὑπάρχοντα φορολογικὰ βάρη νὰ ὑπάρξῃ ἰσοσκέλισις Προϋπολογισμοῦ—καὶ εἶναι ζήτημα ἂν εἶναι δυνατὸν αὐτὴ ἡ Τράπεζα χωρὶς νὰ προκαλέσῃ μεγάλην στενότητα χρήματος καὶ μεγάλην στενοχωρίαν εἰς τὰς συναλλαγὰς νὰ ἀνταπεξέλθῃ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ἐντόκων γραμματίων—ἐρωτᾶται ἂν εἶναι σκόπιμον καὶ ὀρθὸν νὰ θεσπίσωμεν ὅτι, ἀπαγορεύεται ἀπολύτως, εἴτε ὑπάρχει εἴτε δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη, ἡ ἔκδοσις τραπεζογραμματίων ὄχι πέρα τῶν 1700 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ καὶ κάτω τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι εἰλικρινές.

§314Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Γίνεται ἀνανέωσις τοῦ δικαιώματος ἐντὸς τοῦ περιθωρίου.

§315Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐπιτρέπεται, λέγετε, ὁσάκις ἐξοφλοῦνται.

§316Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ὡρισμένον καὶ τοῦτο, διότι κατ’ ἔτος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ ὁρίζουν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐξοφλοῦνται αὐτὰ τὰ ἔντοκα γραμμάτια.

§317Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ λέγετε τὸ ἑξῆς· ὅτι γίνεται ἐξόφλησις τῶν χρεῶν καὶ κάμνετε τὴν σειρὰν τῆς ἐξοφλήσεως. Λοιπὸν λέγετε ὅτι ὅ,τι ποσὸν ἐξωφλήθη ἀπὸ τὰ 1700 ἑκατομμύρια δὲν δύναται νὰ ἀναπληρωθῇ δι’ ἐκδόσεως νέων γραμματίων. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν.

§318Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν δὲν ἀποφασίσωμεν νὰ τὰ ἐξοφλήσωμεν, δὲν θὰ τὰ ἐκδώσωμεν, ὁπότε δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ εἰσαχθῇ καὶ νομοσχέδιον.

§319Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν μὲν ἔχητε ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ βαδίσητε εἰς ἐξόφλησιν. Ἂν δὲν ἔχητε ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἂν δὲν ὑπάρχῃ εὐκολία τραπεζιτικῆς ἐξοφλήσεως τῶν παρουσιασθησομένων ἐντόκων γραμματίων, πάλιν θὰ ἔχητε δυσχέρειαν νὰ ἐκδώσητε ἄλλα ἔντοκα γραμμάτια.

§320Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Νομίζω ὅτι γίνεται τροποποίησις τῆς σχετικῆς αὐτῆς διατάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν κατέστη δυνατὸν τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ἀνανεώσεως ἢ μὴ τῶν ἐντόκων γραμματίων.

§321Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἄνευ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν σεῖς λέγετε, εἶναι δυνατόν.

§322Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἀμφιβάλλω.

§323Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τῆς τροπολογίας, δὲν ἔπρεπε νὰ τὴν κάμνητε.

§324Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, καὶ ἄνευ τῆς τροπολογίας. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὰ ἄλλα χρέη πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲ θὰ λάβῃ 500 ἑκατομμύρια τὸ ἔτος καὶ ἂς τὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει.

§325Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ λάβῃ 500 ἑκατομμύρια;

§326Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ λάβῃ 500 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὸ 20%.

§327Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ 150 ἑκατομμύρια διατίθενται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ μεγάλου Ἀναγκαστικοῦ Δανείου. Εἰς τὸ νομοσχέδιον λέγετε ὅτι τὸ πρόσθετον ποσοστὸν διατίθεται δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν.

§328Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Λέγετε ὅτι γίνεται 20%. Λέγετε ὅτι τὸ ποσὸν τὸ εἰσπραττόμενον ἐκ τοῦ 20%, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι 750–800 ἑκατομμύρια, διατίθεται ὡς ἑξῆς: Ἀπὸ αὐτὰ τὰ 800 ἑκατομμύρια ἀφαιρουμένων τῶν 150,000,000 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἀναγκαστικοῦ Δανείου, μένουν 500–550 ἑκατομμύρια.

§329Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ὑπολογίζεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου θὰ εἶναι 350,000,000 καὶ 350,000,000 ἴσον 700,000,000. Ἂν ἀφαιρέσητε τὰ 150,000,000, τὸ δάνειον μένει 550,000,000.

§330Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ.

§331Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἂν πάλιν ἀναβιβάσωμεν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐκ τῶν 20% θὰ ἀνέλθῃ ὅπως ὑπολογίζετε σεῖς εἰς 450–500 ἑκατομμύρια....

§332Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι θὰ εἶναι περισσότερον. Ὅταν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα λάβῃ τὰ 600 ἑκατομμύρια, ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐκδώσῃ χαρτονόμισμα διὰ νὰ πληρώσῃ τὰ τραπεζογραμμάτια;

§333Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔχωμεν τὸ κέρδος ὅτι ὅλα τὰ χρέη καὶ τὰ τοκοχρεολύσια δὲν θὰ τὰ πληρώσωμεν μὲ συνάλλαγμα ὑψηλόν.

§334Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἂν ἀκόμη ἔχωμεν αὐτὴν τὴν ἀπόδοσιν, οἱ συλλογισμοί μου δὲν ἔχουν νὰ πάθουν τίποτε. Ἀπόδειξις ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον περὶ τοῦ ἀσκόπου τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῆς ἐκδόσεως νέων τραπεζογραμματίων ἐντὸς τοῦ περιθωρίου τῶν 1,500,000,000 εἶναι ὀρθόν, ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν λέγει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ρεθύμνης συνάδελφος ὅτι ὑπεβάλατε καὶ τὴν ὁποίαν ἐγὼ τουλάχιστον δὲν εἶδον. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐκ τῶν ὑπολογισμῶν τῶν προχείρων, οἱ ὁποῖοι γίνονται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1924–1925,—ἂν δὲν ἔχωμεν νέαν ἐπιβάρυνσιν καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων, ἄν, λέγω, δὲν ἔχωμεν νέαν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν, —δὲν ἔχομεν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐξ ἄλλου δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἡ εὐκολία ἡ ὁποία παρουσιάζεται ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ τοῦ χρέους ἐν γένει τοῦ κυμαινομένου, ἐρωτῶ· διατί ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ παρουσιάσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐπιτυγχάνον αὐτὸν τὸν σκοπόν; Εἶναι ἐνδεχόμενον ὅτι ὑπῆρξε μία πίεσις ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἐπιβαρυνθεῖσα ἀρκετὰ μὲ τὴν ἐξυπηρέτησιν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου, θέλει νὰ κανονίσῃ τοὺς λογαριασμοὺς ἵνα δυνηθῇ νὰ ἱκανοποιήσῃ πληρέστερον τὰς πιστωτικὰς ἀνάγκας τοῦ Τόπου. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐπὶ πλέον φαίνεται, εἶναι τοῦτο· ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὅτι βαίνομεν σταθερῶς πρὸς μίαν ἐξύψωσιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς καὶ αὐτὸ ἐτονίσθη τόσον εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὅσον καὶ εἰς ἰδιωτικὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὅσον καὶ ἂν τονίζεται ἀπὸ ἰδιωτικὰς τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ δηλώσεις, ἓν ἐξάγεται ἐκ τῆς ὅλης δικονομίας τοῦ νομοσχεδίου· ὅτι οἱ σκοποὶ τοὺς ὁποίους ἐκ τῶν ὑστέρων ἐπιδιώκει εἶναι ὡς μὴ πραγματοποιήσιμοι. Ἐν τούτοις τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἠθέλησε νὰ παράσχῃ αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν. Καὶ ἐρωτῶ· ἦτο δικαιολογημένον τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν πολιτικὴν ἥτις νὰ παράσχῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι βαίνομεν σταθερῶς πρὸς μίαν ἐξύψωσιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς;

§335Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφόσον τὴν πιστεύω, διατί; Ἠμπορεῖτε νὰ μὲ συλλυπηθῆτε διότι τὴν πιστεύω;

§336Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βιάζεσθε, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, νὰ δέχησθε συλλυπητήρια. Προηγουμένως εἰς τὴν διακοπὴν ἐτόνισα—ἄλλως τε ἐτονίσθη καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως—ὅτι δὲν ἦλθεν ἡ στιγμὴ νὰ σκεφθῶμεν ἂν συμφέρει νὰ χωρήσωμεν εἰς μίαν ἐξύψωσιν καὶ εἰς μίαν βαθμιαίαν ἀποκατάστασιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς ἢ ὄχι. Διότι τὸ ἐπιβαλλόμενον σήμερον εἶναι ἡ σταθεροποίησις, ὁ περιορισμὸς τῶν διακυμάνσεων τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς καὶ μία βαθμιαία αὐτόματος καλυτέρευσις αὐτῆς. Ἂν πραγματοποιηθῇ εἰλικρινὴς ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἂν ἐξυψωθῇ ἡ πίστις τοῦ Κράτους εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐμπεδωθῇ ἡ πεποίθησις ὅτι δὲν ἐπίκειται κίνδυνος ἐκ τῆς ἐκδόσεως νέων τραπεζογραμματίων, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι αἱ διακυμάνσεις θὰ περιορισθοῦν καὶ ἡ δραχμὴ μοιραίως θὰ ἔχῃ μίαν αὔξησιν τῆς ἀξίας αὐτῆς. Καὶ ἐφόσον πρόκειται περὶ βαθμιαίας αὐξήσεως τῆς δραχμῆς, ὄχι τεχνηέντως, οὐδεὶς θὰ ἔχῃ νὰ παραπονεθῇ. Θὰ ὑπάρχῃ τὸ στάδιον, διότι θὰ πρόκειται περὶ περιωρισμένης μεταβολῆς τῆς ἀξίας, θὰ ὑπάρχῃ λέγω τὸ στάδιον νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν ἂν συμφέρῃ νὰ χωρήσωμεν βαθμιαίως εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δραχμῆς ἢ νὰ σταθεροποιήσωμεν τὸ νόμισμα τὸ ἐγχώριον εἰς ἓν σημεῖον ὡρισμένον, καθ’ ὃν τρόπον ἔγινε καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, διὰ νὰ περιορίσωμεν εἰς τὸ μέλλον οἱασδήποτε μεταβολὰς καὶ ἀνωμαλίας οἰκονομικάς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου συντελέσωμεν ὅπως μὴ ὑποστῶσι τὰ δημόσια οἰκονομικὰ μίαν ἐξαιρετικὴν ἐπιβάρυνσιν, μίαν δηλαδὴ ὑποχρέωσιν ἐξοφλήσεως εἰς χρυσὸν χρέους, τὸ ὁποῖον συνήφθη εἰς δραχμὰς καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ δραχμὴ εἶχεν ὑποστῆ μίαν ἐλάττωσιν. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ καὶ ἐγώ· εἶναι δικαιολογημένος ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ ἔρχηται νὰ ἐμφανίζῃ μίαν κατάστασιν πραγμάτων ὄχι ἀκριβῆ, νὰ ἐμφανίζῃ δηλαδὴ τὰ πράγματα ὅτι ἔχουσιν οὕτω πως ὥστε ἡ Ἑλλὰς ἔχει φθάσῃ εἰς τοιαύτην ἰσορροπίαν οἰκονομικὴν ὥστε ὄχι μόνον δύναται νὰ βαστάξῃ διὰ τῶν πόρων αὐτῆς καὶ νὰ ἔχῃ ἐξησφαλισμένα ὄχι μόνον τὰ τακτικὰ καὶ ἔκτακτα κέρδη, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν, ἐντὸς 4–5 ἐτῶν, ἓν χρέος 2½ δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Ὅπως ἀνέπτυξα, ὅλοι οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἐφόσον οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, θὰ ἦτο εἰλικρινέστερος ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ μὴ παρουσιάσῃ τοιαύτην κατάστασιν, θὰ ἦτο ἀρκετὸν νὰ μὴ ἐμπεδώσῃ τὴν πεποίθησιν ὅτι ὑπάρχει ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τῆς ἐπιβαλομένης φορολογίας. Ἂν ὑπάρχῃ περίσσευμα, ἂς τὸ διαθέσῃ διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ἐπιβάλλωμεν καὶ νέαν φορολογίαν εἰς τοὺς οἰκονομικῶς ἰσχυροτέρους, ἵνα τὸ ταχύτερον ἀπαλλαγῶμεν τοῦ χρέους ἡμῶν καὶ ἐκτελέσωμεν πλήρως τὰ δημόσια ἔργα, καὶ ὅπως κατορθώσωμεν νὰ συμπληρώσωμεν τὸ ὑλικὸν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποστῆ μίαν ἐλάττωσιν. Ἀλλ’ εἶμαι ἐντελῶς ἀντίθετος τῆς ἐμφανίσεως ψευδῶν καταστάσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἄλλο ἀποτέλεσμα παρὰ νὰ συντελέσωσι καὶ αὐταὶ περισσότερον εἰς τὴν μεγαλυτέραν διακύμανσιν τῶν τιμῶν καὶ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος εἶναι ὁ ἀνώτερος καὶ ἀφιλοκερδὴς ρυθμιστὴς τῆς πληθωρικῆς κυκλοφορίας καὶ σχετικῶς μὲ τὸ νόμισμα ἔχει τὸ Κράτος τὴν δυνατότητα—προκειμένου περὶ μιᾶς ἐκπτώσεως τῆς δραχμῆς—ἔχει ἐκ τῶν κειμένων νόμων τὰ μέσα νὰ ρυθμίσῃ αὐτὴν τὴν ραγδαίαν ἀνύψωσιν τοῦ ξένου συναλλάγματος, ὥστε νὰ δύναται νὰ αἰσθανθῇ ὀλιγώτερον τὰς ζημίας τὰς οἰκονομικὰς ἐκ τῆς πτώσεως τοῦ οἰκονομικοῦ συναλλάγματος.

§337Α. ΣΚΕΦΕΡΗΣ. Δέν ἔγινεν αὐτὸ ποτὲ εἰς τὸ παρελθόν. Κατῆλθεν ἡ λίρα ἕως τὰ 190 καὶ ἀνῆλθε εἰς τὰ 300.

§338Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν προσέχατε, ἀντὶ νὰ μὲ διακόπτητε, θὰ ἠκούατε ὅτι εἶπα ὅτι τὸ Κράτος ἔχει τὰ μέσα νὰ σταματήσῃ τὴν ραγδαίαν ἔκπτωσιν τοῦ συναλλάγματος, καὶ αὐτὸ γίνεται διὰ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος καὶ ἀγορᾶς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, καὶ αὐτὸ ἔγινε κατ’ ἀνάγκην εἰς τὸ παρελθόν. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Πρεβέζης, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τιμὴν νὰ μὲ διακόψῃ, θὰ ἐνθυμεῖται ὅτι, ὅταν τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα κατῆλθεν ἀπὸ τὰ 280 εἰς τὰ 190, τότε συγχρόνως ηὔξησε τὸ ἀπόθεμα τοῦ κρατικοῦ συναλλάγματος ἀπὸ 2 εἰς 8 ἑκατομμύρια λίρας. Ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ εὐκολία ἐκείνη, ἡ ἔκπτωσις θὰ ἦτο ραγδαιοτάτη καὶ ἡ ἀνύψωσις θὰ ἦτο ἀποτομωτέρα, διότι ἡ ἀποταμίευσις τῶν 8 ἑκατομμυρίων λιρῶν συνετέλεσεν ὥστε κατόπιν ἡ ἀνύψωσις νὰ εἶναι ὁμαλωτέρα σχετικῶς. Ἠγέρθη ἡ ἀξίωσις ὅπως κλεισθῇ αὐτὴ ἡ θύρα, ὅπως ἐμποδισθῇ τὸ Κράτος νὰ ἐκδίδῃ νόμισμα πρὸς ἀγορὰν ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος καὶ ἐμποδισθῇ ἡ πληθωρικὴ κυκλοφορία τοῦ χαρτονομίσματος καὶ ἐμποδισθῇ τὸ Κράτος νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὴν κυκλοφορίαν. Εἶμαι ἐντελῶς ἀντίθετος τῶν σκέψεων τούτων, διότι τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα ἀποδεικνύει πόσον εὐεργετικὴ ὑπῆρξεν ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ πόσον καταστρεπτικὴ ἡ μὴ ὕπαρξις τοιούτων διατάξεων κατὰ τὸ παρελθόν. Ἡ μὴ χρησιμοποίησις ταύτης κατὰ τὸ 1923 εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐκπέσῃ τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα ἀπὸ τὰς 400 δραχμὰς εἰς τὰς 130, διὰ νὰ ἀνέλθῃ κατόπιν ραγδαίως εἰς τὰς 250 δραχμάς.

§339Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπῆρχε τὸ Διάταγμα.

§340Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔγινεν ἡ χρησιμοποίησίς του.

§341Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπῆρχε τὸ Διάταγμα. Ἦτο ὀλίγας ἡμέρας πρίν.

§342Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχετε δίκαιον. Ἐπῆλθεν ἡ ραγδαία πτῶσις. Τὸ γεγονὸς εἶναι τοῦτο· ὅτι εἰς τὴν στιγμὴν τῆς κρίσεως τὸ Κράτος, προκειμένου περὶ μιᾶς ραγδαίας ἐκπτώσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συντελέσῃ ἀντιστρόφως, ὥστε νὰ εἶναι ὀλιγώτερον ἀπότομος ἡ πτῶσις. Τώρα προκειμένου περὶ ραγδαίας ἐκπτώσεως τῆς δραχμῆς....

§343Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὴν τὴν θεωρίαν τὴν ἀποκηρύσσει ὁ πατὴρ τοῦ Διατάγματος.

§344Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει δίκαιον. Καὶ ἐγὼ εἰς μίαν συζήτησιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν εἶπα ὅτι δὲν εἶναι ὀρθαὶ αἱ σημεριναί του ἀντιρρήσεις, ὅπως ἀποδεικνύει ἡ πρᾶξις τοῦ 1923–1924. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἀνυψώσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, δηλαδὴ ραγδαίας ἐκπτώσεως τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς, δὲν ἔχει ἀνάλογα μέσα τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ τὴν ἀντιμετωπίσῃ, ἐκτὸς ἂν ἔχῃ ἓν ἀρκετὸν ποσὸν ἀποθέματος εἰς ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα. Ἂν εἶχε τὸ ἀπόθεμα αὐτό, θὰ ἠδύνατο νὰ τακτοποιῇ τὰ δημόσια οἰκονομικά του εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ γίνηται ἐκμετάλλευσις μιᾶς ἐλλείψεως ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸ Κράτος, νὰ μὴ δίδωμεν λαβὴν εἰς ὑπονοίας ἢ ὑπολογισμοὺς κακοὺς περὶ τῆς μελλούσης ἐξελίξεως τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, τὰ ὁποῖα τυχὸν θὰ εἶχον δυσμενῆ ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ χαρτονομίσματος. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τώρα τί συμβαίνει; Τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη, καθόσον γνωρίζω, εἰς μίαν στιγμὴν κρίσεως....

§345Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατί κρίσεως;

§346Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ὑπεβάλατε, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὑπεβλήθη εἰς μίαν στιγμὴν ἐκπτώσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος καὶ τῶν χρεογράφων. Ἐγὼ δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἐδημιούργησε τὴν κρίσιν. Ἀλλ’ ἂν αὐτὸ εἶναι ἀκριβές, ἂν ἔδωκε λαβὴν εἰς τοιαύτας διαδόσεις, τότε ἡ ἐπίκρισις τὴν ὁποίαν ἔκαμον τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀκριβής, ἡ παράστασις δηλαδὴ μιᾶς ἀνυπάρκτου καταστάσεως. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα βλάβην μεγάλων ἰδιωτικῶν συμφερόντων.

§347Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν ἀντίληψίν σας.

§348Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ ἀποδείξητε σεῖς ὅταν ἀνέλθητε εἰς τὸ βῆμα ὅτι ἡ ἰσοσκέλισις εἶναι βεβαία.

§349Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ σᾶς πείσω.

§350Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς τὸ ἠξεύρετε; Γνωρίζετε ὅτι ἔχω μεγάλην ἐκτίμησιν εἰς τὴν οἰκονομικήν σας δεινότητα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομίζω ὅτι δὲν εὑρίσκεσθε ἐν τῇ ἀκριβείᾳ. Ἐπαρουσιάσατε τὰ πράγματα πολὺ ρόδινα ἀπὸ ὅ,τι εἶναι καί, ἂν τὸ νομοσχέδιον ὑπῆρξεν ἀφετηρία κρίσεως, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι δὲν εἴχετε τὴν πρόθεσιν νὰ προκαλέσητε καμμίαν κρίσιν.

§351Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς τὸ ἠξεύρετε; Ἠμπορεῖ νὰ εἶχα πρόθεσιν.

§352Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν. Ἂν αὐτὸ εἶχε τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἡ ἐπίκρισις ἡ ὁποία ἔγινεν εἶναι ἀπολύτως δικαία καὶ ἀπολύτως ὀρθή. Αὐτὰ εἶχα νὰ εἴπω ἐν σχέσει μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, Ἀποκρούομεν τὴν γενικὴν ἐπιβολὴν ἑνὸς ποσοστοῦ ἐπὶ ὁλοκλήρου τῆς φορολογίας ὡς ἀνίσου, κατακρίνομεν τὴν ὄχι ἀκριβῆ παράστασιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Ἐπιμένομεν ὅτι αἱ πράξεις τοῦ Δημοσίου πρέπει νὰ διέπωνται ἀπὸ μίαν ἀπόλυτον εἰλικρίνειαν καὶ αἱ πράξεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ οἰκονομική του πολιτικὴ νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν πραγματικὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν μοὶ ἐπέρριψε τὴν μομφὴν ὅτι δὲν ἐτόλμησα νὰ ἐπιδιώξω μίαν ταχεῖαν ψήφισιν κανενὸς φορολογικοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν ὑπέβαλον φορολογικὰ νομοσχέδια. Βεβαίως ἐξήγησα προηγουμένως ποῖαι ἦσαν αἱ οἰκονομικαὶ βλέψεις τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως. Ἐξήγησα ποῖα μέτρα τότε ἔλαβε διὰ νὰ ἴδῃ ἂν ἐπεβάλλετο ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας καὶ διὰ νὰ ἀναμείνῃ τὴν κατάλληλον στιγμήν, παρερχομένης μιᾶς ἀνωμάλου καταστάσεως, ὅπως χωρήσῃ εἰς ἀνακαίνισιν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος. Ἂν ὅμως αἱ ἀνάγκαι ἐπροκάλουν τὴν πρώτην δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν, βεβαίως δὲν θὰ κατέληγεν εἰς τὸ πρόχειρον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ ὁ συνασπισμὸς ὁ πολιτικὸς τῆς δεξιᾶς. Λέγω ὁ πολιτικὸς συνασπισμὸς τῆς δεξιᾶς, διότι ἀπὸ τοὺς ἀγῶνας τοὺς ὁποίους διεξηγάγομεν ἐδῶ πέρα, κατέστη πλέον φανερὸν ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται ἀπὸ τοὺς παρακαθημένους εἰς τὰ ἑδώλια αὐτὰ εἴτε ἐμπνέονται εἴτε ἐγκρίνονται ἀνεπιφυλάκτως ἀπὸ ὅλους τοὺς παρακαθημένους εἰς τὰ ὄπισθεν ἑδώλια...

§353Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Νὰ σᾶς πληροφορήσω περὶ ἑνὸς γεγονότος. Ἂν ὑποστηρίζω ἢ δὲν ὑποστηρίζω τὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ ποῖον τρόπον, εἶναι ἀπολύτως ἐμφανές.

§354Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς δηλαδή;

§355Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὴν ὑποστηρίζω τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ σᾶς ἐξηγήσω καὶ ἀπεριφράστως καὶ διὰ ποῖον λόγον. Ἔχω τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν ὅτι τὸ προέχον ζήτημα εἰς τὸ Ἔθνος ἡμῶν δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ ἔξοδος ἐκ τῆς ἀνωμαλίας καὶ ἡ ταχυτέρα εἴσοδος εἰς τὴν ὁμαλότητα. Εἶμαι ὑπόχρεως ἑπομένως νὰ μὴ δημιουργήσω ἐν οὐδεμιᾷ στιγμῇ κυβερνητικὴν ἀνωμαλίαν. Καὶ ἂν ἤθελον ἔχει ἐπί τινων σημείων ἐπιφυλάξεις, τὰς ἐπιφυλάξεις δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ τὰς θυσιάσω δι’ ἐξυπηρέτησιν γενικῶν σκοπῶν. Ἀλλ’ εἶναι φανερὸν ἐπίσης ὅτι δὲν ἀποτελῶ παρακυβέρνησιν. Δὲν ἔχω γνῶσιν τῶν κυβερνητικῶν μέτρων. Δὲν λαμβάνω γνῶσιν τῶν κυβερνητικῶν μέτρων εἰμὴ καθ’ ἣν στιγμὴν λαμβάνετε καὶ σεῖς μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν νομοσχεδίων καὶ δὲν κρίνω τὰ νομοσχέδια ἢ ὅπως τὰ κρίνετε καὶ σεῖς. Ἂν ἡ εὐθύνη μου εἶναι ἐκ τῆς ἐγκρίσεως, τὴν δέχομαι ἀπολύτως. Ἀλλ’ ἡ φράσις τὴν ὁποίαν εἴπετε ὅτι τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβαλλόμενα ὑποβάλλονται ὑπὸ τοῦ συνασπισμοῦ ἢ ὅτι ἐμπνέω τὰ μέτρα, εἶναι ἀνακριβής, καὶ μόνον αὐτὴν τὴν ἀνακρίβειαν ἠθέλησα νὰ ἐπανορθώσω. Τὰς εὐθύνας ἐκ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Κυβερνήσεως θὰ τὰς ἀναλάβω ἐν καιρῷ ἀκεραίας.

§356Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰς ἔχετε, τί νὰ τὰς ἀναλάβετε.

§357Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὰς ἔχω καὶ δὲν θὰ τὰς ἀποκρύψω ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Ἔχω δὲ τὴν ἰδέαν ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει τελεσφορήσῃ ἡ πολιτικὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπω πᾶς πολίτης ἀγαπῶν τὴν Πατρίδα του δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐπιδοκιμάσῃ ἀνεπιφυλάκτως τὴν πολιτικήν μου.

§358Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χαίρω πολὺ διότι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς νομίζει τώρα ὅτι ἡ δημιουργία κρίσεων κυβερνητικῶν εἶναι κάτι τι ἐπιβλαβές. Ἂν προηγουμένως διέπραξα μίαν ἀνακρίβειαν νὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ ἐμπνεύσεων, τὸ ἔπραξα—καὶ ἂς μοὶ συγχωρηθῇ τὸ σφάλμα—διότι κατὰ τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν εἶδον νὰ ἐνδιαφέρηται περὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ περισσότερον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος ἀπὸ αὐτὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ μοὶ παρουσίασε τὸ θέαμα ἑνὸς πραγματικοῦ πατρὸς ἀπέναντι ἑνὸς θετοῦ.

§359Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχω τὴν ἀτυχίαν, καίτοι εἶμαι ἔγγαμος, νὰ μὴ εἶμαι φυσικὸς πατήρ. Δὲν εἶμαι, οὔτε ἐχρησίμευσα ποτὲ καὶ ὡς θετὸς πατὴρ οἱουδήποτε τέκνου. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιεφέρθην τὴν πρωΐαν σᾶς τὸ ἐξήγησα κατὰ τὸν μᾶλλον ἀπερίφραστον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐπανέρχησθε ἐπὶ τοῦ θέματος. Εἶναι τοῦτο ὅτι ἀνελήφθη καὶ παρ’ ὑμῶν, ὅπως καὶ παρ’ ἐμοῦ, ἡ ὑποχρέωσις νὰ συζητήσωμεν κατὰ τὸ ἀπόγευμα τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον. Τὸ ἐνδιαφέρον μου ἐπ’ αὐτοῦ ὑπῆρξεν ἀπόλυτον καὶ ἀνεπιφύλακτον, διότι θεωρῶ ὅτι οἱ ἡγέται τῶν κομμάτων δίδοντες οἱασδήποτε ὑποσχέσεις ὀφείλουν ἀντὶ πάσης θυσίας νὰ τὰς τηροῦν. Ὀφείλουν πρὶν δίδουν τὰς ὑποσχέσεις νὰ τὰς ἀναλογίζωνται. Δίδοντες ὅμως ὑποσχέσεις μίαν φορὰν ὀφείλουν νὰ τὰς τηρήσουν ἀντὶ οἱασδήποτε θυσίας. Δι’ αὐτὸ ἦτο τὸ ἐνδιαφέρον μου ἀπέναντι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου ἔχομεν δώσει αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν.

§360Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπον περισσότερον ἐνδιαφέρον, διότι μόλις ἀνεκοινώθη τὴν πρωΐαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἡ δήλωσις τῆς ἀνεξαρτήτου προσφυγικῆς ὁμάδος, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι θὰ ἀπαντήσῃ τὸ ἀπόγευμα καὶ θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις· τότε ἠγέρθητε σεῖς καὶ ἐπεμείνατε νὰ μὴ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§361Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγώ; Τότε δὲν ἔχετε μνήμην.

§362Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀκεραίαν.

§363Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Φωνὴν ἔχετε, ἀλλὰ μνήμην ὄχι· διότι ἐγὼ ὑπεστήριξα ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ.

§364Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπρόκειτο περὶ προτάξεως.

§365Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ γνώμη μου ἦτο ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐξακολουθήσωμεν μὲ περιωρισμένην συζήτησιν, τὴν ὁποίαν σεῖς δὲν ἐδέχεσθε.

§366Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπετε ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἀποδεχθῇ, σύμφωνα μὲ τὴν δήλωσιν τῆς προσφυγικῆς ὁμάδος, νὰ λογοδοτήσῃ ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ, ἠδυνάμεθα νὰ τερματίσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον.

§367Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπεδέχθην ἐγὼ τοιοῦτον πρᾶγμα;

§368Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπετε τὸ ἑξῆς, ὅταν σᾶς ἀνεκοινώθη ἡ δήλωσις τῆς προσφυγικῆς ὁμάδος. Εἴπετε· πολὺ καλά, θὰ ἀπολογηθῶμεν καὶ κατόπιν θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις.

§369Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἶπον ὅτι θεωρῶ ζήτημα ἐμπιστοσύνης τὴν πρόταξιν τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου.

§370Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ εἴπετε κατόπιν.

§371Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχω τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§372Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πάλιν θὰ ἀκούσωμεν τοὺς λόγους;

§373Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ἀκούσητε ἐπανόρθωσιν ἀνακριβειῶν. Εἶχον προτείνει τὴν πρωΐαν ὅτι δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ἐντὸς ὁρίων περιωρισμένων, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ματαιωθῇ κατὰ τὸ ἀπόγευμα ἡ συζήτησις τοῦ φορολογικοῦ.

§374Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ εἴπετε καὶ αὐτό.

§375Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἀντίκειται πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς ἰσχυρίζεσθε.

§376Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ ὑποστηρίξητε τὸ ἑξῆς· ὅτι δὲν εἴμεθα ἱκανοὶ οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει διὰ νὰ κάμωμεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον σεῖς χαρακτηρίζετε τόσον ἁπλοῦν, καὶ ὅτι ἐδέησε νὰ τὸ ἐμπνευσθῇ ὁ κ. Καφαντάρης; Τὸ δέχομαι καὶ αὐτό.

§377Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ τὸ ὁποῖον ἠρέθισε τὸν ἀξιότιμον πληρεξούσιον εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι τὸ Προεδρεῖον, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἔδειξε περισσότερον ἐνδιαφέρον νὰ προηγηθῇ τὸ φορολογικὸν σύστημα. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἡ ἀντίληψίς μου αὐτὴ εἶναι ἐσφαλμένη, δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως τυγχάνουν τῆς ἀπολύτου ἐγκρίσεως καὶ αὐτοῦ καὶ τῶν φίλων του, ἡμεῖς ἔχομεν κάθε συμφέρον τὴν εὐθύνην αὐτῶν νὰ τὴν τονίζωμεν κάθε στιγμήν.

§378Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖος σᾶς ἠμπόδισεν;

§379Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ κάμνομεν καὶ ἐρεθίζεσθε, κύριε.

§380Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἐπιψηφίσεως καὶ διαφορὰ μεταξὺ ἐμπνεύσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§381Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐμπνεύσεως, κ. ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων. Τὸ εἶπον γενικῶς καὶ ὄχι εἰδικῶς.

§382Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ γενικῶς ἀνακριβὴς εἶσθε. Καὶ ἂν ὁμιλεῖτε καὶ γενικῶς ἐπὶ τοῦ μέτρου, καὶ εἰδικῶς πάλιν ἀνακριβὴς εἶσθε.

§383Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων θίγῃ ἡ φράσις τὴν ὁποίαν εἶπον ἐγώ, ὅτι εἶναι θετὸς πατὴρ τοῦ τέκνου, ἀνακαλῶ καὶ αὐτὴν διὰ νὰ μείνῃ ἥσυχος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἔχομεν πολιτικὸν συμφέρον νὰ τονίζωμεν ἑκάστην στιγμὴν εἶναι ὅτι οἱ ὑποστηρίζοντες καὶ ἐπιδοκιμάζοντες ὡρισμένα μέτρα ἔχουν καὶ αὐτοὶ ἐξίσου τὴν εὐθύνην τῶν μέτρων αὐτῶν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρουσιάζωνται ἀμέτοχοι τῆς εὐθύνης τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνεχῶς ἐπιδοκιμάζουν τὴν πολιτικὴν ταύτην.

§384Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖος ἰσχυρίσθη αὐτό;

§385Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν λέγω ὅτι ἰσχυρίσθητε αὐτό, κ. συνάδελφε. Ἐγὼ λέγω αὐτὸ τὸ ὁποῖον συμφέρει ἡμᾶς πολιτικῶς. Διατί ἐρεθίζεσθε; Ἐπειδὴ ἐτόνισα τὸ ζήτημα τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων καὶ ὑπέμνησα εἰς τὸ Προεδρεῖον ὅτι ἐνῷ κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν εἴχομεν συμφωνήσει ἀπὸ κοινοῦ νὰ ἀσχοληθῶμεν μόνον μὲ κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον τὸ ἀπόγευμα, ἐν τούτοις παραβιάζοντες τὰ συμπεφωνημένα ἠσχολήθημεν μὲ νομοθετικὴν ἐργασίαν. Δὲν ἐξηγέρθημεν χθὲς καὶ δὲν ἐφωνάξαμεν ὅτι παραβιάζονται τὰ συμπεφωνημένα, διότι εἶχε διατυπωθῇ ἡ ἀξίωσις νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς συνεδριάσεις κατὰ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεμία ζημία θὰ ἐπήρχετο, ἂν ἐπροτάσσετο τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου ἡ συζήτησις τοῦ προσφυγικοῦ καὶ ἡ ἄλλη νομοθετικὴ ἐργασία ἀνεβάλλετο τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ἀνώμαλος πολιτικὴ περίοδος, ἡ ὁποία ἐδυσχέραινε τὴν λῆψιν ριζικωτέρων δημοσιονομικῶν μέτρων πρὸς τακτοποίησιν τοῦ φορολογικοῦ μας συστήματος, παρῆλθε καὶ πρὸ πολλοῦ μάλιστα, ἐπέστη δὲ ἤδη ὁ καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν κάπως ἐπιστημονικώτερον νὰ ρυθμίσωμεν τὸ φορολογικὸν ζήτημα. Δι’ αὐτὸ χρειάζεται κάποια βαθυτέρα ἐξέτασις τῶν πραγμάτων καὶ κάποιον θάρρος ἀντιμετωπίσεως κατὰ μέτωπον τῆς καταστάσεως. Καὶ τὸ σχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀπεκάλεσαν πρόχειρον σχέδιον, δὲν ἀντικατοπτρίζει παρὰ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, πολιτικὴν στερουμένην θάρρους νὰ ἀντιμετωπίσῃ γενικῶς τὴν κατάστασιν καὶ νὰ χαράξῃ τὸν δρόμον τὸν ἀσφαλῆ, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξυψώσῃ καὶ τὸ Κράτος καὶ τὸ κοινωνικὸν γενικώτερον συμφέρον. (Χειροκροτήματα).

§386Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παραγνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐνεφάνισε πραγματικῶς τὴν Συνέλευσιν ἱσταμένην εἰς τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Διότι πραγματικῶς ἡ συζήτησις αὐτὴ εἶναι ἴσως ἡ μοναδικὴ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως, ἐπιστημονικὴ βεβαίως καὶ μετὰ τῆς δεούσης σοβαρότητος διεξαγομένη. Θὰ δικαιολογήσω εὐθὺς ἀμέσως διατί ἐβράδυνα νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται· διότι ἐρρίφθη καὶ κάποιος ὑπαινιγμός, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ καὶ ἐνωρίτερον καὶ ἴσως–ἴσως ἐπίτηδες ἐβράδυνα νὰ ὑποβάλω αὐτό. Θὰ ἐνθυμεῖσθε τί εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος καὶ ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» καὶ ἀγαπητὸς εἰς τὴν Βουλὴν· εἶπε δηλαδὴ ὅτι θὰ ἔπρεπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρὶν ἢ ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ πράγματα ρυθμίζονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανίσωσι δυσχέρειαν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, θὰ ἔπρεπε, λέγει, νὰ μορφώσῃ προηγουμένως τὴν πεποίθησιν ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἰσοζυγίῳ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἀληθῶς, ἂν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶχε μορφώσει τὴν πεποίθησιν ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἰσοζυγίῳ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ ἦτο μωρὸς ἂν εἰσήγαγε νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἀποφασίζεται νὰ δίδωνται ὁλόκληρα ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς ἐξασφάλισιν κυμαινομένου χρέους. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ πληρωμὴ χρέους, ἐφόσον δὲν ἐξασφαλίσωμεν τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐφόσον δηλαδὴ δὲν εἶναι κανεὶς πεπεισμένος ὅτι ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ δαπανήσῃ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθοῦν. Αὐτὸς δὲ εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐβράδυνα νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον. Ἔπρεπε νὰ μελετήσω τὴν κατάστασιν καὶ νὰ βεβαιωθῶ, ἂν ὄντως θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγγείλω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι πραγματικῶς ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1925–1926 θὰ καταρτισθῇ ἐν ἰσοζυγίῳ, θὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν ἰσοζυγίῳ, θὰ κλείσῃ ἐν ἰσοζυγίῳ. Καὶ θὰ κλείσῃ ἐν ἰσοζυγίῳ ὄχι μόνον διότι θὰ εἶναι δυνατὸν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ νὰ ἐξασφαλισθοῦν διὰ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τὰ τακτικὰ ἔξοδα, ἀλλὰ καὶ διότι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, ἂν αὕτη γίνῃ μετὰ σωφροσύνης, θὰ ὑπάρξῃ καὶ περιθώριον διὰ τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι πάντοτε ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ παρουσιασθοῦν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους, εἶναι ὑποχρέωσις τῶν δημοκρατικῶν Κυβερνήσεων διεθνής, ὅπως ἀποκαταστήσωσιν ἰσοζύγιον μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων, ὑποχρέωσις διεθνής, τὴν ὁποίαν ὡς εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», εἶναι ὑποχρέωσις ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης νὰ ἀποκαταστήσωμεν ἰσοζύγιον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἑπομένως ὑποχρέωσις πάσης Κυβερνήσεως εἶναι ὅπως ἐπιδιώξῃ ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§387Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῆς διεθνοῦς ὑποχρεώσεως, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἰσοσκελίσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν.

§388Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτῆς τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσήλθομεν εἰς εἰρηνικὴν περίοδον βίου, θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπουλώσωμεν βεβαίως τὰς πληγὰς τοῦ παρελθόντος καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς μίαν νοικοκυρεμένην πολιτικήν, νὰ παύσωμεν τὰς παράφρονας δαπάνας, νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν ἰσοζύγιον, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ καταφεύγωμεν εἰς ἔκτακτα ἔσοδα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ ἡ προσφυγὴ εἰς τὰ ἔντοκα γραμμάτια τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Περὶ τούτου ἔκαμα μνείαν εἰς τὰς τελευταίας δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμα ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Εἶπον ὅτι εἶμαι αἰσιόδοξος διὰ τὸ μέλλον καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ πολιτικὴ ἡ οἰκονομικὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐκείνη ἡ ὁποία ἦτο κατὰ τὸ παρελθόν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς διὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων ἀντλήσεως οἰκονομικῶν μέσων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, κατεδίκαζον ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν ἤδη καταδικάζω ὁριστικῶς. Ἀφοῦ, κύριοι, κατέληξα εἰς τὴν πλήρη πεποίθησιν ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ εἶναι ἰσοσκελὴς καὶ ὄχι μόνον νὰ εἶναι τοιοῦτος, ὥστε τὰ ἔξοδα τὰ τακτικὰ νὰ ἀντλῶνται ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀφήνῃ περιθώριον, ἀμέσως ἐσκέφθην περὶ τῆς τακτοποιήσεως τοῦ κυμαινομένου χρέους· ἂν δὲν εἶχον τὴν πεποίθησιν αὐτήν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀφήσω τὴν ὁδὸν αὐτὴν τῆς διὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων τροφοδοτήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἄλλως θὰ εὑρισκόμην πρὸ ἀδιεξόδου, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μοὶ ἔλειπον τὰ μέσα διὰ νὰ ἀνταποκριθῶ εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἂν δὲν εἶχον αὐτὰ τὰ γραμμάτια τὰ ἔντοκα τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θὰ προσέφευγον εἰς τὴν ἄλλην γνωστὴν ὁδόν, δηλαδὴ εἰς τὴν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος. Κύριοι, τὸ μέσον αὐτὸ τῶν ἐντόκων γραμματίων ἐπὶ πολὺν πραγματικῶς χρόνον συνέτρεξεν εἰς τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας τοῦ Προϋπολγισμοῦ. Ἀλλὰ τελευταῖα τὰ πράγματα περιῆλθον εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὥστε κίνδυνος νὰ γεννᾶται, ἂν δὲν ἐλαμβάνομεν πρόνοιαν περὶ ἐξασφαλίσεως τούτων. Χίλια ἑπτακόσια ἑκατομμύρια ἔντοκα γραμμάτια τὰ λεγόμενα «τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης» εἶχον ἐκδοθῆ καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰσέπραξε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἐπλήρωσε τὰ ἐλλείμματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ταμειακῶς. Ἕν μέρος τοῦ ποσοῦ τούτου προσήχθη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ἐξωφλήθη. Ἡ Ἐθν. Τράπεζα ἐννοεῖται ὅτι ἐστενοχωρήθη, καὶ δὲν ἤθελε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ προσαγωγὴ εἰς αὐτὴν καὶ νὰ ἐξοφλῶνται καὶ τοιουτοτρόπως ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ ἐξοφληθοῦν· διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον ἡ Ἐθν. Τράπεζα νὰ ἀντέχῃ εἰς τὴν μεγάλην πίεσιν, ἡ ὁποία θὰ ἐνεφανίζετο ἐκ τῶν παρουσιαζομένων ἐντόκων γραμματίων. Τί ἔπρεπε νὰ κάμωμεν; Ἔπρεπε νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα διὰ νὰ πληρώσωμεν τὰ χρέη μας εἰς τὴν Τράπεζαν, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐκτὸς τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ὠφείλοντο ἐκ τῶν ἐντόκων γραμματίων τὰ ὁποῖα ἔληγον, ὀφείλομεν καὶ μεγάλα ποσὰ ἐξ ἄλλων ὑποχρεώσεων, τοῦ ἐπισιτισμοῦ, τῶν μεταφορῶν καὶ ἄλλων χρεῶν.

§389Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Αἰφνηδίως παρουσιάσθησαν τὰ 1700 ἑκατομμύρια, δὲν προεβλέποντο ὅτι θὰ παρουσιάζοντο;

§390Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως δὲν παρουσιάσθησαν αἰφνηδίως, ἀλλὰ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λυθοῦν καθ’ ὃν τρόπον λύονται, ἂν δὲν εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ εἴχομεν ἰσοζύγιον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Εὑρισκόμεθα λοιπὸν πρὸ τῆς ἀνάγκης αὐτῆς τοῦ νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ κυμαινομένου χρέους. Ἐσκέφθημεν τί ἔπρεπε νὰ κάμωμεν. Ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξωμεν νὰ ἐφεύρωμεν μίαν ὄχι νέαν φορολογίαν, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ μᾶς δώσῃ τὰ μέσα νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτάς. Ὅλαι αἱ φορολογίαι, ὅλοι οἱ τρόποι τῶν φορολογιῶν εἶναι γνωστοὶ ὄχι μόνον εἰς ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Τί νὰ περιμένωμεν ἀπὸ αὐτάς; Θὰ ἦτο δυνατὸν φυσικὰ νὰ κάμωμεν ἐντατικὴν προσπάθειαν νὰ εἰσπράξωμεν περισσότερα ἴσως τῶν 200, 300, 400 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ βελτιωθῶσιν αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ἐφοριακαί, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν βεβαίως δαπάναι αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δύσκολον νὰ γίνουν καὶ νὰ περιμένωμεν ἕν, δύο, τρία ἔτη βελτιώνοντες τὰς ὑπηρεσίας μας νὰ ἴδωμεν τὰ ἀποτελέσματα καὶ δι’ αὐτὸ ἐφθάσαμεν ἐκεῖ καὶ κατεφύγαμεν εἰς τὸ μέσον αὐτὸ τὸ πρόχειρον, τοῦ ὁποίου πατὴρ δὲν εἶναι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτής, ἀλλ’ οὔτε καὶ εἶναι πρωτότυπον κἄν· τοῦτο ἐφηρμόσθη καὶ ἀλλαχοῦ. Εἰς πᾶσαν ἀνάγκην ἐπείγουσαν ὅταν δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ εὕρῃ τὰ μέσα τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην νὰ τὰ εὕρῃ ἀμέσως, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταλήξῃ εἰς αὔξησιν τῶν φόρων διὰ τῆς ἐπιβολῆς ἑνὸς ποσοστοῦ.

§391Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διὰ τῆς αὐξήσεως ὡρισμένων φόρων ἀναμφισβητήτως τὸ Κράτος δὲν αὐξάνει εἰς κάθε ἀνάγκην τοὺς ὑπάρχοντας φόρους, ἀλλ’ ἐκλέγει ἐκ τῶν ὑπαρχόντων φόρων ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθοῦν.

§392Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ αὐξήσωμεν τοὺς φόρους, βεβαίως θὰ προεβαίνομεν εἰς αὐτό. Δυστυχῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμωμεν φορολογίαν καὶ ἔπρεπε νὰ ἐπιβάλωμεν ἕν πρόσθετον ποσοστὸν ἐπὶ ὅλων τῶν φόρων. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Μαντινείας καὶ ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» εἶπεν ὅτι αὐτὸ δημιουργεῖ μίαν ἀνισότητα φορολογικήν. Διατί δημιουργεῖ ἀνισότητα φορολογικήν; Ἐπιβάλλεται ἓν ποσοστὸν 10% ἐπὶ ὅλων τῶν φόρων.

§393Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν δὲν εἶναι σχῆμα ῥητορικόν, θέλετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω; Ὅταν ὑπάρχῃ, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, μία ἀνισότης, ἡ ἐπαύξησις τῶν ἀνίσων αὐτῶν μερῶν αὐξάνει τὴν ἀνισότητα.

§394Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν ὑπάρχῃ ἀνισότης εἰς τοὺς φόρους αὐτούς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται τὸ ποσοστόν, τότε βεβαίως αὕτη ἐπαυξάνεται.

§395Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, ἂν ὑποθέσητε ὅτι εἷς φορολογούμενος φορολογεῖται κατὰ 10% ἐπὶ τῆς προσόδου καὶ ἄλλης 30% ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, ὁ πρῶτος μὲ τὸ 10% θὰ πληρώσῃ 40 δραχμάς, ὁ ἄλλος μὲ τὸ 30% θὰ πληρώσῃ 120 δραχμὰς ἐπὶ ποσοῦ 400 δραχμῶν. Ὥστε βλέπετε ὅτι, ὅταν αἱ ἀποστάσεις αὐξάνονται, ὄχι μόνον διατηρεῖται ἡ ἀνισότης, ἀλλ’ αὐξάνει ἀπὸ 100 πρὸς 300. Τώρα ἔχομεν 300 πρὸς 340.

§396Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀπόστασις ὑπάρχει πάντοτε. Ἀλλὰ τὸ ποσοστὸν τοῦτο ἦτο τόσον βαρὺ ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται. Καὶ ἐξητάσαμεν συγκριτικῶς ποία εἶναι ἡ φορολογία, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη καὶ εἰς ἄλλα Κράτη ἐν σχέσει πρὸς τὴν προπολεμικὴν περίοδον, κατὰ πόσον δηλαδὴ καὶ ἄλλα Κράτη ηὔξησαν τὴν φορολογίαν αὐτῶν μεταπολεμικῶς ἐν σχέσει πρὸς τὴν προπολεμικὴν φορολογίαν καὶ παρετηρήσαμεν τὰ ἑξῆς: Ἡ Βουλγαρία ηὔξησε κατὰ 29.65% τὴν φορολογίαν αὑτῆς μεταπολεμικῶς ἐν σχέσει, πρὸς τὴν προπολεμικήν, δηλαδὴ ἡ Βουλγαρία ἔχει ἓν ποσοστὸν 29.65% περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι εἶχε προπολεμικῶς.

§397Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Γενικῶς ὅλους τοὺς φόρους;

§398Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σύνολον. Ἡ Γαλλία ηὔξησε κατὰ 7.33% ἕως προχθές. Ὑποθέτω ὅτι τώρα ἐπέβαλε καὶ ἄλλους φόρους.

§399Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριε ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, ἐπὶ ὅλων τῶν φόρων;

§400Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ σύνολον τῶν φόρων παρουσιάζεται αὐτὴ ἡ αὔξησις. Ἡ Ρουμανία ηὔξησε κατὰ 20.68%, ἡ Σερβία κατὰ 16.24%, ἡ Ἑλλὰς 7.28% μὲ τὴν φορολογίαν τὴν παροῦσαν. Παρατηρήσατε ἑπομένως ὅτι ἐν σχέσει πρὸς ἄλλα Κράτη ἐπιβαλόντα τὴν φορολογίαν αὐτήν, ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐπεβάρυνε τὸν λαόν της ὅπως φαντάζεται ἴσως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Α. Δενδρινός.

§401Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, ἂν ἔθεσε φόρους εἰς τὰς μικρὰς τάξεις τῶν μικροαστῶν καὶ ὄχι ἐν συνόλῳ πόσον ὕψωσαν οἱ φόροι καὶ ποίας τάξεις ἐπεβάρυναν. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν ἔκαμαν αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνετε σεῖς.

§402Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ βάρος τὸ ὁποῖον ἐπεβάλομεν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν εἶναι τὸ βάρος τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ εἶναι. Ἀλλ’ ἔκαμα καὶ ἄλλην τινὰ σκέψιν ὅταν ὑπεβάλομεν τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει σκοπὸν τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, τὴν ἐνίσχυσιν τῆς δραχμῆς. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπιβαρύνσεως, πρόκειται ἀκριβῶς περὶ ἀνακουφίσεως τοῦ φορολογουμένου. Ἀλλὰ θὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο; Αὐτὸ ἐξαρτᾶται. Κατὰ τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» βεβαίως θὰ ἐπιτύχῃ, ἂν ἤθελεν ὑποτεθῆ ὅτι ὁ Προϋπολογισμός μας κλείσῃ ἐν ἰσοζυγίῳ καὶ ἂν δηλαδὴ ὁ Προϋπολογισμὸς εἶναι ἰσοσκελισμένος καὶ πληρώσωμεν τὰ χρέη τὰ κυμαινόμενα. Ἂν θὰ τὰ πληρώσωμεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ἀσφαλῶς ἡ δύναμις τῆς δραχμῆς θὰ αὐξηθῇ.

§403Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Καὶ νὰ ἐξακολουθῇ ἐπὶ ἔτη ἐν ἰσοζυγίῳ.

§404Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τούτοις, ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἂν δηλαδὴ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπετυγχάνετο ἡ βελτίωσις τοῦ νομίσματος ἡμῶν, τότε βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ βάρους τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλομεν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν ἐπιβαρύνομεν τὸν πολίτην ἀλλ’ ἀνακουφίζομεν αὐτόν, πραγματικῶς ἀφαιροῦμεν αὐτὰ τὰ βάρη τοῦ πολίτου. Καὶ ἔλαβον ἀφορμὴν πρὸ ὀλίγου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐντὸς 15 ἡμερῶν παρακολουθήσας τὰς διαφόρους προμηθείας ἠδυνήθην νὰ ἐξοικονομήσω πλέον τῶν 15 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐπρόκειτο περὶ πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ἴσως νὰ εἶναι ἀναγκαῖαι. Ἀναγκαῖαι κατὰ τοῦτο· ὅτι θὰ ἱκανοποίουν ἰδίως μεγάλως ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰς ἐπιδιώκουν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβληθῇ εἰς εὐθετώτερον χρόνον, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γίνῃ καὶ καθόλου, διότι ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι κατέχονται ἀπὸ τὸν πόθον τῆς κατὰ τρόπον ἄνετον ἐκπληρώσεως τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν, ἀδιαφοροῦσι δὲ ποῖος θὰ πληρώσῃ αὐτὰ τὰ ὁποῖα καθημέραν σερβίρουν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν κρατικῶν προμηθειῶν. Ἂν ἑπομένως ὁ Προϋπολογισμὸς ἐκτελεσθῆ μετὰ συνέσεως, ἂν ἐκτελεσθοῦν αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, ἂν γίνῃ βεβαίωσις ὅπως θὰ γίνῃ πραγματικῶς μετ’ ἐντάσεως, τότε βεβαίως ὄχι μόνον θὰ ἔχωμεν τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ προϋπολογίζω ἐν τῇ ἐκθέσει μου, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν περισσεύοντα ἀρκετὰ περισσότερα παρ’ ὅσον φαντάζεται ὁ φίλος μου κ. Λ. Παπαναστασίου, χρήσιμα δι’ ἐκτάκτους ἀνάγκας. Θὰ εἶναι τοιοῦτον τὸ περίσσευμα ὥστε καὶ ὅλαι αἱ ἀνάγκαι αἱ ὅλως ἐξαιρετικαὶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῶσι.

§405Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὰ «ἂν» περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, νομίζετε ὅτι εἶναι λεπτομέρειαι; Αὐτὸ εἶναι τὸ ὅλον. Θὰ πραγματοποιηθῶσιν αὐτὰ τὰ «ἄν»;

§406Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν ἐκτελεσθῶσιν αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν—καὶ θὰ ἐκτελεσθῶσιν—ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν κρατικῶν προμηθειῶν ἐργάζηται—καὶ θὰ ἐργάζηται—ἂν ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων γίνῃ—καὶ θὰ γίνῃ—τότε βεβαίως θὰ ὑπάρξωσι τὰ περισσεύματα—καὶ θὰ ὑπάρξωσιν. Ἔχει κανεὶς λόγους νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι αὐτὰ δὲν θὰ ἐκτελεσθῶσιν; Ἡ ἐπιβολή, κ. συνάδελφε, τοῦ φορολογικοῦ ποσοστοῦ 10% ἀσφαλῶς θὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα τὴν ἀνατίμησιν τῆς δραχμῆς καὶ τὴν πτῶσιν τοῦ συναλλάγματος. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο προέρχεται ἐκ μέτρων ὁριστικῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ στερεοποιηθῇ καὶ τὸ συνάλλαγμα. Καὶ δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ κατέλθῃ, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ στερεοποιηθῇ. Ἄν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους εἰσέλθωσιν εἰς ὁδὸν διακανονισμοῦ ὁριστικὴν καὶ ἂν ἔχωμεν τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ κανονίσωμεν τὸ κυμαινόμενον χρέος, ἡ ἀξία τῆς δραχμῆς θὰ εἶναι ὁριστικὴ καὶ τότε τὸ συνάλλαγμα θὰ εἶναι σταθερόν. Τώρα ἴσως θὰ ληφθῶσι καὶ μέτρα διὰ τὴν καλυτέραν διευθέτησιν τοῦ συναλλάγματος, διὰ τὸν καλύτερον διακανονισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ ἀποθέματος, ἴσως θὰ χρειασθῶσι μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ γίνηται ἔλεγχος προκειμένου περὶ ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως συναλλάγματος. Αὐτὰ εἶναι οἰκονομολογικὰ μέτρα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ εἴπω τι ὁριστικόν, ἀλλ’ ἐκ τῶν μέτρων τῶν προτεινομένων θὰ ἐπέλθῃ καλυτέρευσις τοῦ συναλλάγματος καὶ στερεοποίησις αὐτοῦ καὶ ἐφεξῆς δὲν θὰ ἔχωμεν τὰς διακυμάνσεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι φέρουν τὰς διαφόρους κρίσεις περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Τὸ θέμα εἶναι ἁπλοῦν, δὲν ἔχει λεπτομερείας καὶ νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ὠφελιμότητος αὐτοῦ. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι ὁλόκληρος ἡ Συννέλευσις θὰ ἀποδεχθῇ αὐτό. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι καὶ ἡ ἀντίθετος πτέρυξ δὲν ἀποκρούει τὴν ὠφελιμότητα αὐτοῦ. Δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι θὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα τοὐλάχιστον ἐξαγγέλλονται. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ θελήσητε νὰ συμμερισθῆτε καὶ αὐτὴν τὴν τιμὴν τῆς ὑποβολῆς τοῦ μέτρου τούτου. Ἔχω πεποίθησιν ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ συνεχίσῃ εἰς τὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον διεξάγομεν ὅπως ἀποκαταστήσωμεν τὰ οἰκονομικά μας, νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν αὐτὴ πρώτη, ὁμολογουμένως ἤρχισε διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἀμέσως, τῆς συμβάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν κρατικῶν προμηθειῶν καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν.

§407Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ εἴμεθα παλαιοὶ συνεργάται, θὰ σᾶς εἴπω ὅτι συνέχεια τῶν μέτρων τούτων θὰ εἶναι ἡ ἀναδιοργάνωσις τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἡ μεταρρύθμισις τοῦ φορολογικοῦ συστήματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ συνέχεια τῶν μέτρων.

§408Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ κάμνομεν, διότι ἔχομεν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ συζητηθῶσιν ἐντὸς ὀλίγου καὶ περὶ τῶν ὁποίων θὰ πεισθῆτε ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ ἐπιτύχητε δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ τὸ ἐπιτύχητε, ἀλλ’ ἐγὼ ἤθελον νὰ συμμετάσχητε καὶ νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν χρησιμότητα τοῦ μέτρου τούτου καὶ νὰ τὸ ἐγκρίνητε διὰ τῆς ψήφου σας. Αὐτὸ θέλω.

§409Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατί νὰ σᾶς στερήσωμεν αὐτοῦ τοῦ μεριδίου;

§410Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Γνωρίζετε πόση εἶναι ἡ συμπάθειά μου πρὸς ὑμᾶς ὥστε θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ στερηθῆτε τοιούτου μέτρου.

§411ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§412Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀποκτηθεῖσαν πεῖραν τῶν ξένων Κρατῶν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων, προξενεῖ τῳόντι ὀδυνηρὸν αἴσθημα ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ λεγομένου φορολογικοῦ νομοσχεδίου καὶ ὁ τρόπος καθ’ ὃν συζητεῖται καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα προεβλήθησαν ὑπὲρ αὐτοῦ. Εὐθὺς ἀμέσως δὲ ὑψοῦται ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν ὑποστηριζομένων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς δραχμῆς καὶ τὴν προβλεπομένην ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἔχει ἀληθῶς δύο ἀπόψεις: Μίαν φορολογικὴν καὶ μίαν νομισματικήν. Εἶναι βεβαίως δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν οἰκονομικῶν της πόρων νὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ ζητήσῃ καὶ νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ὑποστῇ νέας θυσίας διὰ τῆς ἐπιβολῆς νέων φόρων. Πρὶν ὅμως φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἔπρεπε νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀπαραίτητοι τρεῖς προϋποθέσεις: Πρῶτον ἡ αὐστηρὰ ἐφαρμογὴ τῶν οἰκονομιῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων πλεῖστα ὄνειρα ἐπλάσθησαν, ὅτι ἐκ τῶν οἰκονομιῶν τούτων πρόκειται καὶ μόνον ἐξ αὐτῶν νὰ σωθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν οἰκονομιῶν ἀποτελεῖ ἓν ἰσχυρότατον ἔρεισμα ἠθικὸν καὶ διότι διδάσκει τὴν φειδὼ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν καὶ διότι παρέχει τὸ δικαίωμα ὥστε ἐνδεχομένως νὰ καταφύγῃ κανεὶς εἰς φορολογικὰ μέτρα ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἔχῃ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἐξήντλησεν ὅλα τὰ ἄλλα μέσα, πρὶν ὅμως ἀπευθυνθῇ καὶ πάλιν καὶ τῷ ζητήσῃ τὰ βάρη. Ἀτυχῶς ἡ Κυβέρνησις, μολονότι παρακολουθεῖ τὰ τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους ἐκ τοῦ σύνεγγυς καὶ διευθύνει τὰ τοῦ Κράτους ἀπὸ ἑπτὰ μηνῶν, δὲν ἐφήρμοσε τὰς οἰκονομίας, παρ’ ὅλας τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Διότι δὲν ἐφήρμοσε πάσας τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν καὶ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἦσαν καλαὶ καὶ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι προσέκρουσαν διὰ τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ φέρῃ νόμους ἵνα διορθώσῃ τὰ κακῶς κείμενα. Ἀτυχῶς, λέγω, αἱ οἰκονομίαι δὲν ἐφηρμόσθησαν. Δευτέρα προϋπόθεσις εἶναι ἡ ἐπιμελὴς βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις τῶν φόρων. Τρίτη προϋπόθεσις εἶναι ἡ ἐγγύησις ὅτι τὸ δημόσιον χρῆμα τὸ ὁποῖον εἰσέρχεται εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους δὲν θὰ κλαπῇ. Ἀτυχῶς ἐσχάτως ἀπὸ ἑνὸς ἔτους ἀνεκαλύφθησαν τόσαι καταχρήσεις τοσούτων μεγάλων ποσῶν ὥστε ἐγεννήθη ἀμφιβολία εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἂν τὸ χρῆμα τὸ ὁποῖον καλεῖται νὰ χορηγήσῃ διὰ τῶν φόρων περιφρουρεῖται ἢ ἀφήνεται ἕρμαιον εἰς τοὺς διαφόρους καταχραστάς. Ἐδόθησαν ὑποσχέσεις τιμωρίας τῶν καταχραστῶν, ἀλλὰ τοιαῦται τιμωρίαι τοὐλάχιστον ἡμεῖς δὲν ἐμάθαμεν νὰ ὑπεβλήθησαν. Ἐφόσον δὲ δὲν ἔχομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν αὐτὴν τὴν βεβαίωσιν ὅτι οἱ καταχρασταὶ τιμωροῦνται παραδειγματικῶς, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθυνθῶμεν πρὸς αὐτὸν καὶ νὰ τῷ ζητήσωμεν ὅπως ὑποστῇ καὶ φορολογικὰς θυσίας.

§413Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Συνελήφθησαν ὅλοι οἱ καταχρασταί.

§414Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἀλλὰ τί σημασίαν ἔχει ἐφόσον δὲν ἐτιμωρήθησαν;

§415Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ εἰσαχθοῦν εἰς δίκην. Γνωρίζετε πότε ἔγιναν αἱ καταχρήσεις;

§416Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι δὲν ἐτιμωρήθησαν. Ἡμεῖς εὐθυνόμεθα διὰ τὴν μὴ τιμωρίαν τῶν καταχραστῶν. Λέγω λοιπὸν ὅτι διὰ νὰ ἀπευθυνθῶμεν καὶ πάλιν εἰς τὸν λαὸν καὶ νὰ τῷ ζητήσωμεν νέας φορολογικὰς θυσίας, ἔπρεπε νὰ εἴχομεν ἐφαρμόσει πρῶτον αὐστηρὰς οἰκονομίας. Δεύτερον νὰ ἔχωμεν ἐξακρίβωσιν φορολογικὴν καὶ εἴσπραξιν καὶ τρίτον νὰ εἴχομεν δώσει δείγματα ὅτι εἰς τὴν Χώραν αὐτὴν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ κατάχρησις τοῦ δημοσίου πλούτου. Ἀλλὰ καὶ ἂν οἱ ὅροι αὐτοὶ εἶχον πληρωθῆ, ἀναμφισβητήτως δὲν ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἐμπειρικὸν μέτρον τῆς αὐξήσεως τῆς κειμένης φορολογίας κατὰ 10% ἐπὶ ὅλων ἐν γένει τῶν φόρων. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος διακόπτων τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τῷ εἴπω ὅτι βεβαίως δὲν ἐνεφανίσθη αἰφνηδίως αὐτὴ ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ πληρώσωμεν αὐτὰ τὰ χρήματα. Βεβαίως ἐλέχθη ὅτι ἔχομεν ἔντοκα γραμμάτια, συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὅλον τὸν χρόνον νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἴδῃ διὰ τίνων μέτρων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μίαν ἀνάγκην, ἡ ὁποία δὲν ἐπαρουσιάζετο ἐντὸς 3–5 μηνῶν. Ὥστε ὁ αἰφνηδιασμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος νὰ καταδείξω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν τὴν δυσαναλογίαν ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου. Ὁ φόρος αὐτὸς ἔχει αὐξηθῆ διὰ διαφόρων προσθέτων φόρων εἰς 13% καὶ τώρα εἰς 14% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου προϊόντος. Καὶ εἶχον τότε ἀνακοινώσει τὴν δυσφορίαν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὸν νόμον «περὶ ἀγροφυλακῆς», ὄχι τόσον ὅτι δὲν λειτουργεῖ καλῶς, ἀλλὰ διότι ἐπεβαρύνθησαν ὑπερβολικῶς διὰ νέας φορολογίας καὶ ὅτι εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ πληρώνουν βαρεῖς φόρους καὶ ὅτι δὲν θὰ ἦτο κατάλληλος ἡ στιγμὴ ὅπως ἐπιβάλωμεν καὶ τοὺς φόρους ἔστω καὶ χάριν μιᾶς βελτιώσεως τὴν ὁποίαν δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν διὰ βραδύτερον. Ἰδοὺ τὸ ἄτοπον τὸ ὁποῖον ἔχει αὐτὸ τὸ 10%, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ἐπὶ ὅλων τῶν φόρων ἁπλῶς δι’ ἑνὸς ἄρθρου καὶ δὲν θέλω νὰ καταφύγω εἰς ἄλλα παραδείγματα, διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα προϊόντα τὰ ὁποῖα φορολογοῦνται βαρύτερον καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἄδικον νὰ ἐπιβαρύνωμεν μὲ ἓν ποσοστὸν 10%, ἐνῷ ἀναντιρρήτως λόγῳ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς θὰ ὑπάρχουν φόροι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐπαρκῶς ἐνισχυμένοι καὶ πρὸς τοὺς ὁποίους ἴσως θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀποβλέψωμεν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ὡς πρὸς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς εἰσπράττεται φόρος ἐπὶ τῆς ἀκαθορίστου προσόδου. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονῶμεν ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν εἰσεπράχθησαν ὅλοι οἱ φόροι καὶ καθυστεροῦνται ἀκόμη οἱ φόροι ἀπὸ τὸ 1921 καὶ ἐντεῦθεν καὶ ὅτι ὑπάρχει μία μεγάλη ἀγανάκτησις εἰς τὰς πτωχὰς παραγωγικὰς τάξεις.

§417Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Αὐτὰ προϋποθέτουν τροποποίησιν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, ἂν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἴπῃ ὅτι εἶναι πρέπον νὰ γίνῃ.

§418Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐφόσον ὑπάρχει εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἀσχολεῖται μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ σχετικοῦ νόμου, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη σπουδαία διὰ νὰ βάλωμεν φόρον 10% ἐπὶ ἀγνώστων ἀκόμη φόρων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς φορολογικῆς ἀπόψεως τὸ νομοσχέδιον ἔχει καὶ μίαν ἄλλην ἄποψιν· τὴν νομισματικήν. Τὰ ἔντοκα γραμμάτια ἀποτελοῦσιν ἓν εἶδος χαρτονομίσματος. Δὲν ἔχουν τὴν αὐτὴν κυκλοφοριακὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ χαρτονόμισμα, διότι δὲν ἔχουν τὴν αὐτὴν ταχύτητα. Εἶναι ὅμως χαρτονόμισμα διὰ τῆς εὐκολίας τῶν συναλλαγῶν. Δι’ ἑνὸς νόμου ἡ Κυβέρνησις καταργεῖ τὰ 1700 ἑκατομμύρια καὶ ἀφαιρεῖ τὴν κυκλοφοριακήν του δύναμιν. Καὶ τί ἐπιδιώκει διὰ τούτου; Νὰ ἐπιφέρῃ στενότητα χρήματος, νὰ ἐπιφέρῃ ἀκρίβειαν τοῦ χρήματος καὶ τεχνηέντως νὰ ὑψώσῃ τὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ ἐδῶ καὶ παντοῦ ὅπου ἐφηρμόσθησαν τοιαῦτα μέτρα ἐπέφερον ὀξυτάτας οἰκονομικὰς κρίσεις καὶ τοιαύτην κρίσιν προετοιμάζομεν καὶ ἐνταῦθα. Περαιτέρω ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς λέγει ὅτι ἡ ἀξία τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος εἶναι μικροτέρα ἀπὸ τὴν πραγματικήν του ἀξίαν. Λησμονεῖ ὅμως ὅτι πλησίον τοῦ πραγματικοῦ χαρτονομίσματος κυκλοφοροῦσι καὶ τὰ ἔντοκα γραμμάτια, τὰ ὁποῖα συμπληροῦσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λείπει. Καὶ ἐνῷ ὑποδεικνύει εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ὑπάρχει στενότης χρήματος, ἐν τούτοις καταργεῖ 1700 ἑκατομμύρια ἐντόκων γραμματίων ἵνα ἐπιφέρῃ στενότητα χρήματος καὶ δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐβελτιώθη ἡ δραχμή, ἐνῷ ἡ βελτίωσις οἱουδήποτε νομίσματος διὰ τεχνητοῦ μέτρου δὲν ἐπιφέρει εὐθηνίαν τῆς ζωῆς, ἀλλ’ ἐπιφέρει ἀκρίβιαν τῆς ζωῆς καὶ οἰκονομικὴν κρίσιν. Καὶ τοῦτο προπαρασκευάζεται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἐδημιουργήθη κρίσις ἐκ τοιούτων ἐπιπολαίων μέτρων εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν καὶ κατόπιν μετέβαλον τὸν τρόπον τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν ζητημάτων. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἐδημιουργήθη κρίσις εἰς αὐτὴν τὴν Ἀγγλίαν ὅταν περιώρισε τὰς πιστώσεις ἀποτόμως κατὰ τὸ 1920, ὅτι ἡ αὐτὴ κρίσις παρουσιάσθη εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ δὲν ἐσταμάτησεν ἀποτόμως καὶ ἀπολύτως τὸ κυμαινόμενον χρέος παραπλεύρως πρὸ τῶν ἐντόκων γραμματίων. Ἄφησε τὴν ἐλαστικότητα εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ἔδωσε τὸ δικαίωμα ὥστε, καὶ ἂν ἐπανεκδοθῶσι, νὰ κυκλοφορήσωσιν ἐν ἀνάγκῃ, αἱ δὲ μέθοδοι τὰς ὁποίας ἠκολούθησαν πρὸς ἀπόσβεσιν τοῦ κυμαινομένου χρέους εἶναι γνωσταὶ καὶ εἶναι εὔκολον νὰ τὰς ἀκολουθήσωμεν. Διότι ὑποθέτω ὅτι ἡ ἰδιαιτέρα φροντὶς ἐπὶ τῆς ἰσοσκελίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀφήσῃ περίσσευμα καὶ διάθεσιν τοῦ περισσεύματος πρὸς πληρωμὴν τοῦ κυμαινομένου χρέους. Τοῦτο εἶναι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα ἠθέλησαν νὰ διορθώσωσι τὴν οἰκονομικήν των καὶ νομισματικήν των κατάστασιν. Καὶ ἡμεῖς εἰς τοῦτο θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψωμεν. Καὶ ἡμεῖς τὰ αὐτὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν.

§419ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ αὐτὸ δὲν κάμνει ἡ Κυβέρνησις; Ποῖα εἶναι τὰ ἄλλα μέσα;

§420Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις βλέπομεν ὅτι τὰ ἁπλούστερα τῶν πραγμάτων τὰ καθιστᾷ δύσκολα καὶ ὄχι ἀντιληπτά. Ἡ Κυβέρνησις, λέγει, ἐπιβάλλει 10% φορολογίαν δι’ αὐτὸν τὸν χρόνον πρὸς ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ τὰ καταθέσῃ δὲ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ νὰ πληρώσῃ τὸ κυμαινόμενον χρέος καὶ ἐλπίζει παραπλεύρως νὰ ἰσοσκελίσῃ τὸν Προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ δὲν ἔχει πεποίθησιν. Τὰ χρήματα αὐτὰ πρέπει νὰ ριφθῶσιν ἐντὸς τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τότε θὰ ἴδητε ἐκ τῶν πραγμάτων ἂν ἰσοσκελίζηται ὁ Προϋπολογισμός. Καὶ δὲν ὑπάρχει διάφορος τρόπος διακανονισμοῦ τοιούτων νομισματικῶν ζητημάτων. Ἡ διευθέτησις τοῦ κυμαινομένου χρέους θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ ἄλλως δι’ ἀντιμετωπίσεως βαθμιαίως καὶ κατ’ ὀλίγον εἰς μακροπρόθεσμον χρέος καὶ ὄχι νὰ σταματήσωμεν τὴν κυκλοφοριακὴν δύναμιν τῶν ἐντόκων γραμματίων, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις ἂν θὰ ἔχωμεν καλύψει ἢ ὄχι τὸ ἔλλειμμα τοῦ τρέχοντος ἔτους· καὶ ἂν δὲν ἔχωμεν νέον ἔλλειμμα κατὰ τὸ ἀρχόμενον ἔτος, ὁπότε θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην διὰ τῆς ἐκδόσεως νέων τραπεζογραμματίων νὰ καλύψωμεν τὰ ἐλλείμματα τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιασθοῦν καὶ θὰ εὑρεθῶμεν ὡς ἐκ τούτου εἰς μίαν ἀβεβαιότητα. Καὶ ἐφόσον ὑπάρχει ἀβεβαιότης περὶ τῆς βελτιώσεως τοῦ νομίσματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζωμεν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, δηλαδὴ τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς ζωῆς. Καταργεῖ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀπὸ τοῦ νὰ πληρώνῃ τὰ παρουσιαζόμενα ληξιπρόθεσμα ἔντοκα γραμμάτια. Διατί αὐτό; Διὰ νὰ μὴ ἐκδοθῇ χαρτονόμισμα. Καὶ ἀντὶ τούτου θὰ δημιουργήσωμεν κρίσιν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται φόρος 10% ἐπὶ ὅλων τῶν φορολογιῶν ἄνευ μελέτης τοῦ νέου οἰκονομικοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ τοῦτο νὰ δημιουργήσῃ κρίσιν τῆς δραχμῆς καὶ αὔριον θὰ ἔχωμεν νέον ἔλλειμμα καὶ νέαν κρίσιν καὶ διακύμανσιν τοῦ συναλλάγματος. Εἶναι ἡ δευτέρα φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν τείνουν νὰ φέρουν τὴν Χώραν εἰς ἀποτόμους κρίσεις κομματικάς. Καὶ ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἡ ἀπότομος ἀνύψωσις τῆς δραχμῆς ἐπέφερε τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα τὰ οἰκονομικὰ εἰς τὴν Χώραν, τὰ ὁποῖα ὅλοι γνωρίζομεν. Ἀλλὰ μᾶς λέγουν ὅτι ἔχομεν ἀνειλημμένην ἐξωτερικῶς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἰσοσκελίσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου μέχρι σήμερον δὲν εἶχεν ἔλθει ἡ εἴδησις ὥστε νὰ μελετήσουν τὰ πράγματα διὰ τίνος τρόπου θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ φέρουν τὰ ζητήματα εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅπως συζητηθῶσιν ὡρίμως καὶ φθάσωμεν εἰς ἑδραῖα ἀποτελέσματα; Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὅτι διὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς ἀποβλέπει εἰς τὸ ὅτι θὰ βελτιωθῇ ἡ ἀξία τῆς δραχμῆς, θὰ ἐκπέσῃ τὸ συνάλλαγμα, θὰ μειωθῶσιν οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ θὰ ἐλαφρώσωμεν τὸν λαὸν ἀπὸ τὰ οἰκονομικὰ βάρη. Κατὰ τὸν ὑπολογισμόν του θὰ ὀλιγοστεύσουν οἱ μισθοὶ τῶν δημ. ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ τὸ ποσοστὸν τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ ὡς συντελεστής τοῦ χρέους. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ ὀφείλωμεν ἐσωτερικῶς 8 δισεκατομμύρια δραχμῶν χρυσῶν, εἰς ὅσας ἀνέρχεται σήμερον τὸ ἐσωτερικὸν χρέος τῆς Ἑλλάδος. Ἐγὼ βεβαίως δὲν εἶμαι θιασώτης τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς δραχμῆς, διότι ὅταν κανεὶς ἀποβλέπῃ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν διὰ χρέος, ἀντιλαμβάνεται ὅτι θὰ ἠθέλομεν νὰ κυλίσωμεν τὸν λίθον τοῦ Σισύφου ἵνα φθάσωμεν τὴν δραχμὴν εἰς τὸ ἄρτιον. Ὅλαι αἱ Χῶραι ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ σταθεροποιήσωσι τὰς συναλλαγάς των τὰς ἐμπορικὰς διὰ τῆς εἰσαγωγῆς σταθεροῦ νομίσματος. Τότε θὰ φέρωσι σταθεροποίησιν νομίσματος καὶ θὰ ἐπιτύχωσι τὴν ἰσορροπίαν ὅταν ἐγκαταλείψωσι τὸ ἰδικόν των νόμισμα καὶ υἱοθετήσωσι τὸ χρυσοῦν νόμισμα, ὅταν τὸ νόμισμά των τὸ ἐθνικὸν ἔχῃ ἀπομακρυνθῆ ἀπὸ τὴν βάσιν τοῦ ἀγοραίου νομίσματος, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ σκέπτηται ὅπως δι’ ἑνὸς καθορισμοῦ τῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος τοῦ χαρτίνου φθάσῃ εἰς τὴν ἐξαγορὰν ἀγοραίου νομίσματος, ἐφ’ ὅσον λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα, ἵνα ὑπάρχουν τὰ ἀπαιτούμενα ἀντικρύσματα διὰ τὴν διατήρησιν εἰς τὸ ἄρτιον τοῦ νομίσματος. Καὶ τὸ πρόγραμμα τοῦτο θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε συζητηθῆ ἵνα μὴ φθάνῃ σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἔχει ἀκόμη καταλήξει εἰς συμπέρασμα, ἂν θὰ βαδίσωμεν εἰς τὴν ἀπότομον ἐξυγίανσιν τῆς δραχμῆς ἢ εἰς τὴν βαθμιαίαν ἐξυγίανσιν. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς λέγῃ ὅτι εἰς τοῦτο ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις· εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ νομίσματος. Ἔπρεπε ταῦτα νὰ ἔχουν καθορισθῆ, καὶ ἂν δὲν εἶχον καθορισθῆ καὶ δὲν εἶχεν ἐπέλθει συμφωνία μεταξὺ ὅλων τῶν κομμάτων τῆς Συνελεύσεως, τότε νὰ εἶχεν ἐπέλθει συμφωνία μεταξὺ τῶν μελῶν μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον θίγει τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον εἶναι ἄκρως πολύπλοκον καὶ ἐπικίνδυνον. Ἂν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ψηφισθῇ, θὰ δημιουργήσῃ κρίσιν εἰς τὴν Χώραν, χωρὶς νὰ ἔχητε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ φθάσητε εἰς μίαν σταθεροποίησιν καὶ οὔτε κανεὶς θὰ μᾶς πιστεύσῃ ὅτι διὰ τοιούτου μέτρου ἐπιδιώκομεν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅταν δίδωμεν ἰδιαιτέρως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν χρήματα πρὸς διακανονισμὸν τοῦ κυμαινομένου χρέους. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου θέματος, διότι θὰ ἀναλάβῃ βαρυτάτας εὐθύνας.

§421Λ. ΚΑΤΣΑΡΟΣ. Ἔχομεν καταθέσει τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦμεν νὰ μειωθῇ ὁ φόρος κατὰ 2% ἐπὶ τοῦ καπνοῦ.

§422Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ 1%.

§423Λ. ΚΑΤΣΑΡΟΣ. Πράττομεν τοῦτο διότι ὁ καπνὸς διέρχεται κρίσιν, καὶ τοῦτο διότι ὁ καπνὸς φορολογεῖται ὅσον οὐδὲν ἄλλο προϊόν. Ἂν ὑπολογίσητε ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἀνέρχεται εἰς 65%, προκειμένου περὶ τοῦ Θεσσαλικοῦ καπνοῦ. Ὅταν τοιαύτη βαρεῖα φορολογία ἐπιβάλλεται εἰς τὸ προϊόν, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ ἐπέλθῃ κρίσις καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ αὐξήσωμεν τὴν φορολογίαν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δὲν δέχεται νὰ μειώσῃ τὸν φόρον παρὰ μόνον κατὰ 1%, δεχόμεθα καὶ ἡμεῖς τοῦτο διὰ νὰ παύσῃ ἡ περαιτέρω συζήτησις.

§424ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Καλκανδῆς ἔχει τὸν λόγον.

§425Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ἂν καὶ δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος, λαμβάνω τὸ θάρρος νὰ εἴπω τὰς σκέψεις μου. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» μᾶς εἶπεν ὡραῖα πράγματα, ἀλλὰ τελευτῶν ἦλθεν εἰς τὸ κόμμα καὶ τοιουτοτρόπως νομίζω ὅτι ἠδίκησε τὸν ἑαυτόν του. Ὀφείλω δὲ νὰ ἐκφράσω τὸ παράπονον διότι πρὸ ὀλίγου οἱ κ. κ. ἀρχηγοὶ δὲν ἔκαμαν ἄλλην πολιτικὴν παρὰ πολιτικὴν τῆς ἐτυμολογίας. Κύριοι, τὸ νόσημα τὸ ὁποῖον μᾶς κατέχει σήμερον εἶναι τοῦτο· ὅτι δὲν εἰσπράττονται οἱ φόροι, διότι δὲν ἔχομεν ὑπηρεσίαν, οὔτε οἱ ὑπάλληλοι ἐργάζονται ὅπως πρέπει νὰ ἐργασθοῦν. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας μετὰ μεσημβρίαν δὲν πηγαίνουν. Δὲν εἶναι τὸ χαρτονόμισμα τὸ ὁποῖον μᾶς κάμνει εὐπόρους. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς μᾶς ἔφερε νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου αὐξάνονται οἱ φόροι. Καὶ βλέπομεν τὴν ἀνάγκην τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι ἄνευ αὐτοῦ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ζήσωμεν. Ἔχομεν κυμαινόμενον δάνειον 1700 ἑκατομμυρίων, ἔχομεν ἔλλειμμα 2,500 ἑκατομμυρίων, ἐνῷ πράγματι δὲν εἶναι 2,500 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ 3 δισεκατομμύρια. Νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι μετά τινα χρόνον πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν θὰ ἔλθωμεν, διότι δὲν ἤλλαξε τὸ σύστημα, διότι δὲν ἐργαζόμεθα ὅλοι. Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἔχει εὐτυχῶς πολλὰ στοιχεῖα ποὺ ἠμποροῦσε νὰ εὐδοκιμήσῃ, ἀλλὰ μᾶς λείπει ἡ καλὴ πίστις καὶ ἡ συνεννόησις. Ὅλοι εἴμεθα ὑπαίτιοι τῆς καταστάσεως, διαφέρει μόνον ὁ βαθμὸς τῆς ὑπαιτιότητος. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» μᾶς εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ φορολογήσωμεν τὰς τάξεις αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ φορολογηθοῦν. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ φορολογία εἶναι δημοκοπική. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ψηφίσωμεν. Ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ρέντης, τὸν βλέπω ὅτι καὶ αὐτὸς εἶναι οἰκονομολόγος. Καὶ εἰς τὴν ἐρώτησιν· τί θέλετε νὰ κάμωμεν; Εἶπε· νὰ οἰκονομήσητε ὁπωσδήποτε τὰ πράγματα. Ἀλλὰ καθ’ ἡμᾶς τοὺς νομικοὺς σημαίνει τὸ ὁπωσδήποτε, τίποτε. Ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ κάμω τὴν πρότασίν μου (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον μόνον. Ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου ἐλαττοῦνται κατὰ 10% ὅλαι αἱ διδόμεναι διάφοροι ἀποδοχαὶ εἰς τοὺς πληρεξουσίους, τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ λοιποὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους.... κλπ.». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, κύριοι. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἴμεθα δίκαιοι ἀντικειμενικῶς. Διότι, ἂν ὁ κ. Πάγκαλος δὲν ἔκαμνεν αὐξήσεις τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἔκαμνεν οἰκονομίας, καὶ κατόπιν ἔκαμνον τὸ ἴδιον ὅλαι αἱ συνομοταξίαι τῶν ὑπαλλήλων, θὰ εἴμεθα καλύτεροι. Ἔπρεπε νὰ παρέλθω ἀπὸ τοῦ βήματος ἐγώ, ὁ ὁποῖος δὲν καυχῶμαι ὅτι εἶμαι ἡ σοφία, ἀλλὰ λέγω τὴν ἀλήθειαν καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ ἀπὸ ἐδῶ.

§426ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ρ. Λιβαθηνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§427Ρ. ΛΙΒΑΘΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις, κύριοι πληρεξούσιοι, ἀνελάμβανε τὴν Ἀρχήν, ὑπέσχετο διὰ τῶν προγραμματικῶν αὐτῆς δηλώσεων ὅτι τὰ πάντα θὰ ἀνεδημιουργοῦντο, ὅτι ἐντὸς βραχέως διαστήματος θὰ καθίστατο πρότυπον Κράτους ἡ Χώρα ἡμῶν, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ εἰσρέῃ ὁ ξένος χρυσὸς καὶ ὁ ἄργυρος καὶ ὅτι πάντα ταῦτα θὰ συνετελοῦντο ἄνευ φόρων. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη—ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις—νέας φορολογίας. Οἱ ὑπάρχοντες φόροι ἐναρμονιζόμενοι καταλλήλως μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῆς Χώρας καὶ εἰσπραττόμενοι μετ’ ἀκριβείας θὰ ὑπεραρκέσωσι διὰ τὴν ἀναδημιουργίαν τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποθεῖ. Τοιαύτη δὲ ὑπῆρξεν ἡ τυμπανοκρουσία τοῦ Τύπου διὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὥστε ἐκόντεψα καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος νὰ τὸ πιστεύσω. Εἶχον πάντοτε τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ φορολογικὸν ἡμῶν σύστημα ἦτο ἐστερημένον πάσης ἐπιστημονικῆς βάσεως, ὅτι οὐδόλως ἦτο τοῦτο ἐνηρμονισμένον καὶ συγχρονισμένον μὲ τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὅτι σωτὴρ τῆς Χώρας θὰ ἦτο εἷς ἐπιστήμων οἰκονομολόγος ὅστις θὰ διερρύθμιζεν ἐπὶ τὸ ἐπιστημονικώτερον τὸ σύνολον τῶν φορολογιῶν τοῦ Κράτους. Ἐγνώριζον ἐξ ἄλλου ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἐνδιατρίψει εἰς οἰκονομολογικὰς μελέτας καὶ ὁμολογῶ ὅτι ὑπῆρξε στιγμὴ καθ’ ἣν ἐταλαντεύθην μήπως ὁ ἀναμενόμενος οἰκονομολογικὸς μεσίας ἦτο αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μετ’ ἀνυπομονησίας ἀνέμενον τὰ οἰκονομολογικὰ αὐτοῦ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τοσοῦτον διεσάλπισεν ὁ ἐγχώριος Τύπος. Μίαν φορὰν καὶ ἕνα καιρόν, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅταν ὁ Ὁράτιος ἐπρόκειτο νὰ ἐκδώσῃ τὰς ὠδὰς αὐτοῦ, ἀπέστειλε πρότερον κήρυκας ἐν Ἀθήναις, οἵτινες εἰς δημοσίας συναθροίσεις ἐκήρυσσον: «Ὑποχωρήσατε Ἕλληνες, ὑποχωρήσατε Ρωμαῖοι, κάτι τι ἀνώτερον τῆς Ἰλιάδος γεννᾶται». Ἂν δὲν ἐγεννήθη τι ἀνώτερον τῆς Ἰλιάδος, ἐγεννήθησαν ἐν τούτοις αἱ ὠδαὶ τοῦ Ὁρατίου. Ἐδῶ ὅμως μετὰ τὴν τόσην διασάλπισιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων τῆς Κυβερνήσεως, τί ἐγεννήθη, κύριοι; Ἁπλούστατα ἓν κωμικοτραγικὸν οἰκονομολογικὸν δρᾶμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ διαιρῶ εἰς τρεῖς πράξεις: Αʹ πρᾶξις: ἡ καταδίκη ὅλων τῶν ἐφόρων τοῦ Κράτους νὰ χορεύσωσι τὸν χορὸν τῶν ἑπτὰ πέπλων. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς διατάσσει γενικὰς μεταθέσεις τῶν ἐφόρων τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ ἑνὸς πέρατος αὐτοῦ εἰς τὸ ἄλλο. Ἐγὼ ἐνόμιζον μέχρι σήμερον ὅτι ὁ ἔφορος πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἐπακριβῶς τοὺς φορολογουμένους τῆς περιφερείας του, ἵνα ἀμείλικτος κατὰ τῶν πλουσίων, παρέχῃ τὰς δυνατὰς εὐκολίας εἰς τοὺς ἀπορωτέρους. Ἀλλ’ ὡς φαίνεται, ἡ νέα οἰκονομολογικὴ ἐπιστήμη τοῦ Λουτσάτι ἴσως ἀπαιτεῖ ἵνα ὁ ἔφορος ἔχῃ παντελῆ ἄγνοιαν τῶν προσώπων καὶ τῶν πραγμάτων τῆς περιφερείας εἰς ἣν θὰ ὑπηρετήσῃ διὰ νὰ ἐξασφαλίζωνται καλύτερον τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας, καὶ νὰ σύρωνται εὐκολώτερον παρὰ τῶν χωροφυλάκων οἱ Ἕλληνες ἄποροι πολῖται εἰς τὴν Ἐφορίαν. Δι’ αὐτὸ καὶ κατεσπευσμένως διέταξε νὰ χορεύσωσιν οἱ ἔφοροι τὸν χορὸν τῶν ἑπτὰ πέπλων, ἐξσφενδονιζόμενοι ἀπὸ τοῦ ἑνὸς σημείου τῆς Χώρας εἰς τὸ ἄλλο. Βʹ πρᾶξις· ἡ πρᾶξις αὕτη ἀποτελεῖται ἀπὸ ἓν οἰκονομολογικὸν δημοσίευμα εἰς μίαν τῶν ἐφημερίδων τῆς πρωτευούσης, διὰ τοῦ ὁποίου καταβάλλεται προσπάθεια νὰ πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι ἡ οἰκονομολογικὴ κατάστασις τῆς Χώρας εἶναι καλή, ὅτι δὲν ἔχει σχέσιν ἡ πληθώρα τοῦ χαρτονομίσματος μὲ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ, ὅτι, ὅτι ὅτι καὶ ὅτι ἐπὶ τέλους θὰ ἐξυγιανθῇ ἡ δραχμή μας διὰ τῆς ἰσοσκελίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ διὰ τῆς ἀναστηλώσεως τῆς πίστεως τοῦ Κράτους. Καὶ τὸ δημοσίευμα τοῦτο προήρχετο ἀπὸ τὸν προϊστάμενον τῶν οἰκονομολογικῶν ὑπηρεσιῶν, ὅστις ἀπόγονος τυγχάνων τοῦ ἀρχαίου Ταντάλου, καὶ ἐκδικούμενος τὸν πρόγονον αὐτοῦ Τάνταλον, πρὸ πολλοῦ καιροῦ ὑποβάλλει διὰ τῶν φορολογικῶν αὐτοῦ μέτρων τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς Τανταλίδεια μαρτύρια. Μετὰ τὸ δημοσίευμα αὐτό, μπούμ, ἔρχεται ἡ τρίτη πρᾶξις. Τὸ ἐπιστημονικόν, ἐπιστημονικώτατον οἰκονομολογικὸν νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, φόρος 10% ἐπὶ ὅλων τῶν ὑφισταμένων ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. (Χειροκροτήματα). Οἱ κάπως ἀρχαιότεροι Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τοὺς ὁποίους ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπεκάλει φορομπήχτας, προσεπάθουν πρὸς αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων νὰ ἀνεύρωσι καὶ ἐπιβάλωσι φόρον μὴ ὑπάρχοντα. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ὅμως τοῦ περιφήμου ψαλιδίσματος ἀνευρέθη ὁ ἐπιστημονικώτατος αὐτὸς φόρος τὸ 10% ἐπὶ ὅλων τῶν ὑφισταμένων φόρων καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ εἰς αὐτὸν νὰ καταλήξουν καὶ ὅλαι αἱ οἰκονομολογικαὶ μελέται τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπεβλήθη τὸ 10% ἐπὶ ὅλων τῶν ὑφισταμένων φόρων ἕνεκεν τοῦ ψαλιδίσματος, ἐπιβάλλει ἕτερον 10% ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, καὶ εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος βεβαίως θὰ ἔχῃ καὶ συνέχειαν. Οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου ἐρχόμενος εἰς τὴν Ἀρχὴν ὁ κ. πρόεδρος τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων θὰ ἐπιβάλῃ τὸ ἄλλο 10%. Εἶναι φόρος βλέπετε ὁ ὁποῖος ἔχει μέγα περιθώριον καὶ ἕνας Θεὸς τὸ ἠξεύρει τί ἔχει νὰ τραβήξῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ αὐτὴν τὴν φορολογίαν τοῦ 10% ἐπὶ ὅλων τῶν ὑφισταμένων φόρων. Καὶ ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς τὸ πόσον θὰ ὠφεληθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς μικρᾶς ταύτης φορολογίας. Θὰ ἰσοσκελισθῇ, εἶπεν, ὁ Προϋπολογισμός. Θὰ πληρωθῶσι τὰ ἔντοκα γραμμάτια. Θὰ πέσῃ ἡ τιμὴ τῆς λίρας. Θὰ ἐξυγιανθῇ ἡ δραχμή. Θὰ ἀναστηλωθῇ ἡ πίστις τοῦ Κράτους. Θὰ ὑποτιμηθῶσι τὰ τρόφιμα. Καὶ πάντα ταῦτα διὰ μόνου τοῦ 10% ἐπὶ ὅλων τῶν ὑφισταμένων φόρων. Εἶναι, βλέπετε, κύριοι, νομοσχέδιον αὐτό, μὲ τὸ ὁποῖον ὀλίγα βάζετε καὶ πολλὰ παίρνετε. Θὰ δώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς 10 καὶ θὰ ὠφεληθῇ 100. Ἀλλὰ διατί νὰ μὴ δώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς 20 καὶ 30 καὶ 40 διὰ νὰ ὠφεληθῇ πολλὰς χιλιάδας; (Χειροκροτήματα). Ὁ κ. Πρέκας πρὸ ὀλίγου, καθὸ εἰδικὸς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας, ἠρώτησε τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ τῷ λύσῃ τὴν ἑξῆς ἀπορίαν: Διατί σπεύδει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ ψηφισθῇ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιβολῆς 10% ἐπὶ ὅλων τῶν ὑφισταμένων φόρων πρὶν ἢ συζητηθῶσι τὰ ἄλλα συναφῆ νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα τοὺς συντελεστὰς τῶν διαφόρων ἀμέσων φόρων, καθὼς καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορὸν τὸ δασμολόγιον, διὰ τῆς αὐξήσεως καὶ μόνον τῶν ὁποίων θὰ ἠδύναντο νὰ αὐξηθῶσι τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους χωρὶς νὰ προστεθῇ ἡ νέα αὐτὴ φορολογία τοῦ 10%. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι, ὅταν θὰ συζητηθῶσι τὰ συναφῆ νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα τοὺς συντελεστὰς καὶ τὸ δασμολόγιον, θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ νέα φορολογία τοῦ 10%. Ἄφησε δηλαδὴ νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι οἱ συντελεσταὶ τῶν ἀμέσων φόρων θὰ ἐλαττωθῶσι καθὼς καὶ οἱ τῶν ἐμμέσων φόρων διὰ τοῦ δασμολογίου. Ἐγὼ ὅμως λέγω εἰς τὸν κ. Πρέκαν ὅτι, ὁπόταν ὑπάρχει ψηφισμένος ὁ νόμος ὁ ἐπιβάλλων τὸ 10% ἐπὶ ὅλων τῶν ἄλλων φόρων, θὰ αὐξηθῶσιν ὁμοίως διὰ τῶν συναφῶν νομοσχεδίων καὶ οἱ ὑπάρχοντες ἄμεσοι καὶ ἔμμεσοι φόροι. Ὁ τρόπος ὅμως αὐτὸς τοῦ κανονίζειν μίαν φορολογίαν ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἄλλης ἡ ὁποία βραδύτερον θὰ κανονισθῇ, μοὶ ὑπενθυμίζει κάποιον περίεργον ἄλλοτε πατριώτην μου, ὁ ὁποῖος προτιθέμενος νὰ ἐκδώσῃ ἐφημερίδα ἐξέδιδε πρότερον παραρτήματα, ἕκαστον τῶν ὁποίων εἶχεν ὡς ἐπικεφαλίδα «Παράρτημα τῆς ὅσον οὔπω ἐκδοθησομένης ἐφημερίδος ἡ Μέλισσα». Καὶ εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων καλῶν τὰ ὁποῖα θὰ προέλθουν εἰς τὸ Κράτος ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἐξυγιανθῇ καὶ ἡ δραχμή μας. Πράγματι δὲ ἅμα ἐδημοσιεύθη τὸ νομοσχέδιον ἡ λίρα ἐκατρακύλησε. Θὰ ἠδύνατο ἑπομένως καὶ νὰ σᾶς εἴπῃ· βλέπετε, κύριοι, δὲν ἐπρόφθασε νὰ δημοσιευθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ λίρα ἔπεσεν εἰς τὰ 250, φαντασθῆτε τί ἔχει νὰ γίνῃ ὅταν τὸ ψηφίσητε. Πάντες γνωρίζομεν, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, ὅτι ἡ πίστις τοῦ Κράτους καὶ ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ παίζουσι μέγαν ρόλον ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς μας, ἀλλὰ διὰ νὰ συζητήσωμεν κατὰ πόσον τὸ νομοσχέδιόν σας συνετέλεσεν εἰς τὴν πτῶσιν τὴν σημερινὴν τῆς λίρας, ἔπρεπε νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς καλῶς γνωρίζετε· διατί ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἐπώλει κρατικὸν συνάλλαγμα ὅταν ἡ λίρα εἶχεν ἀνέλθει ἄνω τῶν 300 δραχμῶν, ἀφήνουσα οὕτω τὴν κερδοσκοπίαν νὰ ἀναβιβάζῃ ταύτην εἰς ὑψηλὸν ἐπίπεδον καὶ πωλεῖ ἤδη σήμερον ἀφειδῶς ἐκ τοῦ εἰς ὑψηλὰς τιμὰς ἀγορασθέντος κρατικοῦ συναλλάγματος εἰς χαμηλωτάτας τοιαύτας, συντελοῦσα μὲν εἰς τὴν πτῶσιν τῆς λίρας, ἀλλὰ καὶ ἐλαττοῦσα κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια τὸν δημόσιον θησαυρόν; Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου οὐδεμίαν πληροφορίαν θὰ μᾶς δώσητε, καθότι εἶναι συζήτησις ἡ ὁποία δὲν σᾶς συμφέρει, εἶναι κακοτοπιὰ τὴν ὁποίαν μὲ κάθε τρόπον θὰ ζητήσητε νὰ ἀποφύγητε. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἤκουσα καὶ ἔμαθα προσέτι πολλὰ πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἐγνώριζον· ἤκουσα ἐκ τοῦ στόματος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὰ τοιούτου εἴδους φορολογικὰ νομοσχέδια εἰς τὰς Εὐρώπας δὲν συζητοῦνται ἀλλὰ ψηφίζονται. Ψηφίσατε ὥστε τὸ νομοσχέδιον, κύριοι, ἄνευ συζητήσεως, διότι οὕτω γίνεται εἰς τὰς Εὐρώπας. Ψηφίσατε αὐτό, διότι δι’ αὐτοῦ θὰ καταστῇ ἡ Χώρα μας ἡ γῆ τῆς Ἐπαγγελίας. Ψηφίσατε αὐτό, διότι δι’ αὐτοῦ ὀλίγα βάζετε καὶ πολλὰ παίρνετε. Ψηφίσατε αὐτὸ ἐπὶ τέλους, διότι, καθὼς γράφει σήμερον καὶ μία ἐφημερὶς προσκειμένη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔγραψε καὶ ὁ μέγας οἰκονομολόγος Διμάγερ ἐξ Ἀγγλίας ὅτι, ἂν δὲν ψηφισθῇ τὸ ἐπιστημονικὸν αὐτὸ Λουστάτιον νομοσχέδιον, καταστρέφεται ἡ Ἑλλάς. (Χειροκροτήματα).

§428ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κούνδουρος ἔχει τὸν λόγον.

§429Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἄν, κύριοι συνάδελφοι, τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια δὲν ἐνεφάνιζον καὶ τὴν ψυχολογικήν των πλευράν, ἡ ὁποία ὑποπίπτει εἰς τὴν ἀντίληψιν καθενὸς καὶ δύναται νὰ ὑποστῇ τὴν κριτικὴν καὶ τῶν ἐστερημένων εἰδικῶν φώτων, ἀναντιρρήτως δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συζητουμένου σήμερον νομοθετήματος. Ἀπὸ τῆς καθαρῶς ψυχολογικῆς του πλευρᾶς θὰ ἀπασχολήσω τὴν Συνέλευσιν δι’ ἐλαχίστων. Πρὸ πολλοῦ χρόνου δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν ἐκυβέρνα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὴν Χώραν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, γενομένης συζητήσεως περὶ τοῦ προορισμοῦ τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπιταχύνσεως τοῦ συντακτικοῦ ἔργου, ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ὑπέδειξα ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι ὑπάρχει μία τάξις πληρεξουσίων, ἡ ὁποία ἀντιλαμβάνεται ὡς πρώτιστον σκοπὸν τῆς Συνελεύσεως τὴν ἀνάγκην νὰ τεθῇ ἡ χεὶρ ἡμῶν μεταξὺ τοῦ κρατικοῦ σάγματος καὶ τῆς λαϊκῆς ράχεως. Ἄν ἀντιληφθῶμεν ὅτι τὸ σάγμα πληγώνει τὴν ράχην ἐπὶ τῆς ὁποίας εἶναι τοποθετημένον, πρέπει νὰ θέσωμεν τὴν χεῖρα ὑπὸ τὸ σάγμα ἵνα ἐλαττώσωμεν τὴν λαϊκὴν δυσφορίαν. Τὸν πρακτικὸν τοῦτον σκοπὸν θεωρῶ τὸν πλέον ἐνδεδειγμένον ἐξ ὅλων ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἔχει νὰ ἐκπληρώσῃ ἡ Συνέλευσις. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης δὲν θέλω νὰ ψηφίσω νομοθετήματα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐπιθέσωσι νέα βάρη ἐπὶ τοῦ σώματος καὶ νὰ ἐπιβαρύνωσιν οὕτω καὶ νὰ ὑποδουλώσωσι τὴν λαϊκὴν ράχην. Ἐνθυμεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατ’ ἐπανάληψιν ὑπέδειξα καὶ ἐτόνισα ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἀναλήψεως ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνυπουργεύω μετ’ αὐτοῦ καὶ προγενεστέρως καὶ μεταγενεστέρως, ὅτι ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν ἔχει τὸ Κράτος νὰ προσέξῃ κυρίως εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον εἰσπράττονται οἱ φόροι, διότι ὁ λαὸς δὲν ἐνδιαφέρεται καὶ δὲν δυσφορεῖ τόσον διὰ τὴν ποσότητα τοῦ φόρου τὸν ὁποῖον πληρώνει, ὅσον δυσφορεῖ διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον πληρώνει. Εἶναι γεγονὸς ἀναντίρρητον δι’ ὅσους ἐπικοινωνοῦν μὲ τὰς λαϊκὰς μάζας τῶν φορολογουμένων, ὅτι φορολογία 10 δραχμῶν ἐξογκώνεται μέχρι τῶν 100–150 δραχμῶν μέχρις ὅτου φθάσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἂν λογαριάσῃ τις τὰς δαπάνας καὶ τοὺς κόπους εἰς τοὺς ὁποίους ὑποβάλλεται διὰ νὰ πληρώσῃ τὰς 10 αὐτὰς δραχμάς, θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις καθ’ ἃς αἱ δέκα δραχμαὶ μεταβάλλονται εἰς 200. Ὑπῆρχε παλαιότερον τὸ σύστημα τῆς ἀναθέσεως τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων προσόδων εἰς τοὺς διδασκάλους. Τὸ σύστημα αὐτὸ κατηργήθη, ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσπρακτόρων εἶναι περιωρισμένος, ὅπως ὁμολογεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ φορολογούμενοι πολῖται νὰ ὁδοιπορήσουν 2–3 ἡμέρας διὰ νὰ πληρώσωσι 10–20 δραχμάς. Ὑπάρχουν περιπτώσεις τὰς ὁποίας ἀνέφερα εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, καθ’ ἃς συνελήφθησαν ἄνθρωποι καὶ μετεφέρθησαν ἀπὸ ἀποστάσεως 15 ὡρῶν διὰ νὰ πληρώσουν φορολογίαν δεκάδραχμον. Καὶ ἡ κατάστασις αὐτή, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον σχετικὴν ἐπερώτησιν οὐχὶ βεβαίως διὰ νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ διὰ νὰ δώσῃ αὕτη πληροφορίας, ἐξακολουθεῖ.

§430Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τώρα ἀνατίθεται ἡ εἴσπραξις εἰς τοὺς διδασκάλους.

§431Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπὸ πότε;

§432Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μίαν ἢ δύο περιπτώσεις ἐννοῶ.

§433Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ὑπεστήριξα ὅτι πρέπει νὰ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς διδασκάλους καὶ τοὺς σταθμάρχας ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων· εἰς τὴν περιφέρειάν μου δυστυχῶς δὲν ἔχει ἐφαρμοσθῆ. Ἕν εἶναι τὸ ἀναντίρρητον γεγονός, κατὰ τὰς ἐμὰς ἀντιλήψεις, κύριοι συνάδελφοι· ἔχω πάντοτε ὑπ’ ὄψει μου τὴν περιφέρειάν μου καὶ ὑποθέτω ὅτι τὰ αὐτὰ συμβαίνουσι δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Δεχόμεθα νὰ ἀναλάβωμεν τὴν εὐθύνην νὰ δεκαπλασιασθῇ ὁ φόρος καὶ τὸν πληρώνουν οἱ συμπολῖταί μου ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἁπλοποιηθῇ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως. Διότι εἶναι τόσον πολύπλοκος ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως ὥστε εἶναι ζήτημα ἂν καὶ δικηγόροι ἀκόμη δύνανται νὰ καθορίσουν τοὺς φόρους τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ πληρώσουν. Καὶ ἔρχεται ὁ χωρικὸς καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τοὺς ἐφόρους καὶ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἐπικοινωνεῖ μὲ δικηγόρους καὶ συμβαίνει πολλάκις ἡ πληρωμὴ αὐτῶν νὰ εἶναι δεκαπλασία καὶ εἰκοσαπλασία τοῦ φόρου. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων, ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰς ἡμᾶς ἐπιτετραμμένον νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν λαὸν διὰ νέας φορολογίας πρὶν βελτιώσωμεν τοὺς νόμους. Ὀφείλομεν νὰ ἐμπνεύσωμεν τὸ δημοκρατικὸν πνεῦμα εἰς αὐτοὺς καὶ νὰ ἁπλοποιήσωμεν τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων προσόδων. Καὶ διὰ νὰ φέρω ἓν παράδειγμα εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε καὶ ἰδιαιτέρως ἀνέφερα, πρὸ ἐλαχίστων ἡμερῶν ἐνεφάνισα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἓν φορολογικὸν θῦμα ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ τὸ παρουσιάσω εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν. Ἀτυχῶς ἀπουσίαζεν οὗτος καὶ τὸ παρουσίασα εἰς τὸν τμηματάρχην ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν αἰγοπροβάτων. Ἐπρόκειτο περὶ πτωχοῦ ποιμένος μεταβάντος ὅπως δηλώσῃ 45 πρόβατα καὶ μέχρις ὅτου ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ χωρίον του τὰ 45 πρόβατα εἶχον κλαπῆ καὶ μετὰ πάροδον 15 ἡμερῶν ἐξαποστέλλεται ἔνταλμα ἐναντίον αὐτοῦ καὶ συλλαμβάνεται καὶ φυλακίζεται. Δραπετεύσας ἦλθεν ἐνταῦθα ζητῶν τὸ δίκαιόν του. Ἀλλ’ ὑπάρχει τὸ ποίμνιον τὸ ὁποῖον ὑπόκειται εἰς διαφόρους κινδύνους καὶ συμπίπτει εἰς ποιμὴν ὁ ὁποῖος ἔχει 100 πρόβατα εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους νὰ μὴ ἔχῃ πρόβατα. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν φόροι τόσον ἀντικείμενοι εἰς τὴν ψυχολογίαν τοῦ λαοῦ, φόροι ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐλλείπει τὸ στοιχεῖον τῆς δικαιοσύνης, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ θέλωμεν νὰ τοποθετήσωμεν ἐπὶ τῆς λαϊκῆς ράχεως νέους φόρους. Βεβαίως πολλαὶ εἶναι αἱ προθέσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας τὸ Κράτος ἠδύνατο καὶ δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τοὺς φόρους αὐτούς, διότι μὴ λησμονῶμεν ὅτι εἰς ἕκαστον δικαίωμα ἀντιστοιχεῖ καὶ ἓν καθῆκον. Προκειμένου μάλιστα περὶ τοῦ νόμου τῆς ἠθικῆς τὸ καθῆκον προηγεῖται τοῦ δικαιώματος καὶ δὲν δύναται, ὑποθέτω, τὸ Κράτος νὰ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ φορολογεῖν πρὶν ἢ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον αὐτοῦ ἀπέναντι τοῦ φορολογουμένου. Καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι δὲν ἐξετελέσαμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐξεπέστειλαν ἐνταῦθα. Ἀφήσαμεν τὸ Κράτος νὰ μένῃ εἰς τὴν ἀνυποληψίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Ὁ δημόσιος ὑπάλληλος δὲν ἐνεπνεύσθη κἂν ἀπὸ τὸ δημοκρατικὸν πνεῦμα καὶ ἐμφανίζεται μὲ τὸν τύπον τοῦ σατράπου καὶ δυνάστου τῶν πληθυσμῶν. Πρὶν γίνουν ταῦτα δὲν εἶναι ἔργον φρονήσεως νὰ ἐπιβάλωμεν ἐπὶ τοῦ λαοῦ νέα βάρη. Ἀλλ’ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἐφροντίσαμεν νὰ καθαρίσωμεν τὸν διαχειριστικὸν κλάδον. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι βαρύνει τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν τοῦτο. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ὑπὸ τὴν ἀτμόσφαιραν φοβερῶν καταχρήσεων ἐδημιουργήσαμεν ὅλοι τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὁ ἱδρὼς τοῦ λαοῦ δὲν εἶναι προωρισμένος νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὡρισμένας ἀνάγκας, ἀλλὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἐκφυλιστικὰς ὀρέξεις. Νομίζω ὅτι ἔργον στοιχειώδους φρονήσεως ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπί τινας μῆνας, ἵνα δοθῇ καιρὸς εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ βελτιώσῃ τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων, νὰ ἰσοπεδώσῃ τὴν φορολογίαν καὶ νὰ δημιουργήσῃ ἀτμόσφαιραν εὐμενεστέραν διὰ τοὺς φόρους. Δὲν πρέπει τὰ φορολογικὰ ζητήματα νὰ τὰ ἐξετάζωμεν ὑπὸ τὴν στενὴν ἀντίληψιν τοῦ περιβάλλοντος τούτου. Ἂν τοῦτο συμβῇ, ἡμεῖς προλέγομεν ὅτι ἡ πλειονότης τῆς Συνελεύσεως θὰ ὑπερψηφίσῃ τοῦ νομοθετήματος. Ἀλλὰ δικαίως ἐπὶ τοῦ νομοθετήματος τούτου ὑπάρχει ἄλλο στάδιον· τὸ στάδιον τῆς Κοινῆς Γνώμης. Ὑπάρχει ἄλλο δικαστήριον· τὸ δικαστήριον τῆς Κοινῆς Γνώμης. Δὲν γνωρίζομεν ἂν ἡ Κυβέρνησις κατορθώσῃ νὰ νικήσῃ. Ἀλλ’ ἀναντιρρήτως ἐν τῷ σταδίῳ τῷ εὐρυτέρῳ τῆς Κοινῆς Γνώμης θὰ ἡττηθῇ καὶ ἀτυχῶς ἡ ἧττα αὕτη θὰ στρέφεται ἐναντίον τῆς δημοκρατικῆς ὑποστάσεως.

§434ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βαρελᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§435Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Εἶναι ἀξιέπαινος ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἰσαγαγὼν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως ὅλων πλὴν τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων πρὸς πλήρωσιν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν νομίσματος. Θὰ ἦτο ὅμως πλέον ἀξιέπαινος ἂν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλα περιστατικά, τὰ ὁποῖα πρωτίστως θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπικρατήσουν εἰς τὴν διάνοιαν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Εἶναι πράγματι μέγιστα τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐπιβληθῆ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἴτε διὰ τῶν ἐμμέσων εἴτε διὰ τῶν ἀμέσων φόρων. Καταντᾷ πληθυσμὸς μόλις φθάνων τὰ 6 ἑκατομμύρια νὰ πληρώνῃ πέντε ὁλόκληρα δισεκατομμύρια. Τὸ ποσὸν τοῦτο, κύριοι, εἶναι πλέον ἢ ἐπαχθές. Ἀλλὰ καὶ ὅμως μὲ ὅλην αὐτὴν τὴν καταθλιπτικὴν φορολογίαν καὶ μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐν τούτοις δὲν ἠδυνήθη νὰ ἴδῃ τὰ ἀγαθὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσδοκᾷ ὁ φορολογούμενος Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει τὸ Κράτος. Διότι τοὺς φόρους τοὺς ὁποίους καταβάλλει ὁ πολίτης ὢν ὑπόχρεως ἀπέναντι τοῦ Κράτους, τοὺς καταβάλλει ἐπ’ ἀνταλλάγματι. Τὰ ἀνταλλάγματα τὰ ὁποῖα δικαιοῦται ὁ πολίτης ἵνα ἔχῃ παρὰ τοῦ Κράτους ἔναντι τῶν φόρων τοὺς ὁποίους καταβάλλει εἶναι γνωστὰ ὅτι ταῦτα δὲν περιορίζονται μόνον εἰς τὴν γενικὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ προαπαιτοῦν ἵνα ὁ πολίτης φορολογούμενος πρῶτον ἔχει τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν, τὴν ὁποίαν μέχρι σήμερον δυστυχῶς τὴν ἔχει ἀνεπαρκῆ. Ὁλόκληροι περιφέρειαι ἀγροτῶν στεροῦνται διδασκάλων, στεροῦνται σχολείων. Δεύτερον δὲν ἔχουν τὴν ἀπαιτουμένην δικαιοσύνην καὶ πρὸ παντὸς τὴν δικαιοσύνην τὴν εἰρηνοδικειακήν, διότι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶναι εἰς τὸν πολὺν λαὸν προσιτή, εἶναι ἡ δικαιοσύνη τοῦ Εἰρηνοδικείου καὶ τοῦ Πρωτοδικείου. Ταύτην δὲν τὴν ἔχει ὡς ἔπρεπε. Πλὴν τούτου καὶ ἡ συγκοινωνία χωλαίνει εἰς τὸν ὑπέρτατον βαθμόν. Γνωρίζομεν, κύριοι, ὅτι τὸ Κράτος πληρώνει ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων διὰ φόρους τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα συνῆψε τὸ Κράτος διὰ νὰ κατασκευάσῃ σιδηροδρόμους. Καὶ δυστυχῶς δὲν γνωρίζω τὸν λόγον, ἴσως ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς θὰ γνωρίζῃ νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ, ὅτι ἡ συγκοινωνία, ἰδίως ἡ χερσαία συγκοινωνία ἡ σιδηροδρομική, καλύτερον νὰ μὴ ἦτο. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀξιοτίμων πληρεξουσίων Θηβῶν νὰ δηλώσουν τοῦτο· ὅτι ἐμπόριον προερχόμενον ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν καὶ προωρισμένον διὰ τὰς Ἀθήνας, ἂν μετακομισθῇ σιδηροδρομικῶς, πληρώνει τὸ διπλοῦν, παρὰ ἂν μεταφερθῇ διὰ τῶν ἁμαξῶν. Πλὴν τούτου, κύριοι, δι’ ὅλων αὐτῶν τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους προηγουμένως ἀπηρίθμησα, δὲν κατωρθώθη ἵνα γίνωσιν ἔργα ἀρδευτικὰ καὶ ἐξυγιαντικὰ εἰς Χώραν εἰς τὴν ὁποίαν αἱ νόσοι καὶ τὰ ἕλη καθιστῶσι τὸν βίον τῶν χωρικῶν δυστυχῶς πολὺ δυστυχῆ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου διὰ τῶν ἔργων ἐκείνων τῶν ἀρδευτικῶν, τὰ ὁποῖα δικαιοῦται ὁ πολίτης παρὰ τῆς Πολιτείας, σήμερον ἤθελεν αὐξηθῆ καὶ ἡ οἰκονομία τοῦ ἀγρότου καὶ σὺν τῇ αὐξήσει τῆς οἰκονομίας τοῦ ἀγρότου ἤθελεν ἐπέλθει καὶ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, ἐκ παραλλήλου δὲ καὶ τῶν προσόδων τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου προτοῦ ἡ Κυβέρνησις ζητήσῃ νέας θυσίας παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔδει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν κατ’ ἐμὴν ἀντίληψιν καὶ αὐταὶ δὲν εἶναι οἷαι ἔπρεπε νὰ εἶναι. Διερχόμεθα δύσκολον οἰκονομικὴν περίοδον. Ἔπρεπε δὲ αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ νὰ εἶναι σοβαρώτεραι ἀπ’ ὅ,τι ἦσαν. Ἀλλ’ ἐνῷ καὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν μόλις καὶ μετὰ βίας περιορίζουν τὴν δαπάνην εἰς τὸ ποσὸν τῶν 250 καὶ 300 ἑκατομμυρίων, αἱ οἰκονομίαι αὐταὶ δὲν ἔλαβον δυστυχῶς χώραν ἵνα μειώσουν τὸ ἔλλειμμα τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ. Ἐκτὸς τῆς ἀποφάσεως, κύριοι, τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἔχει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1912 ὑπῆρχον 16.000 δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἐνῷ σήμερον ὑπάρχουσι 48.500, δηλαδὴ ἐτριπλασιάσθη τὸ ποσὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐτριπλασιάσθη τὸ Κράτος κατ’ ἔκτασιν καὶ πληθυσμόν; Οὐδὲ κἂν ἐδιπλασιάσθη.

§436Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχει σήμερον τὰς ἰδίας ἀνάγκας τὸ Κράτος; Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν ὑπῆρχε τότε, οὔτε Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας.

§437Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ τοῦτο· ὅτι ἠμποροῦσε νὰ αὐξηθῇ κατὰ 20 χιλιάδας, ὄχι 48½ χιλιάδας. Πλὴν τούτου, κύριοι, ἔδει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ καὶ ἄλλα πράγματα ὑπ’ ὄψιν του· ὅτι ὁ φόρος τοῦ κεφαλαίου καθ’ ὃν χρόνον ἐπῆλθε ὑπολογίζεται ὅτι θὰ ἀποδοθῇ ποσὸν περὶ τὰ 2 δισεκατομμύρια. Παραδόξως ἠκούσθη τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ὅτι εἰσεπράχθησαν μόνον περὶ τὰ 80 ἑκατομμύρια, ἐνῷ, κύριοι, τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν τῶν 2 δισεκατομμυρίων ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ κεφαλαίου θὰ εἰσπράττηται ὁλοκλήρως. Πάντως ἔπρεπε νὰ εἰσπραχθοῦν ἐξ αὐτῶν τὰ ¾. Ἀλλ’ ὄχι τὰ ¾, ἀλλὰ μόλις τὸ ⅕ εἰσεπράχθη. Τί ἀποδεικνύεται, κύριοι, ἐκ τούτου; Ὅτι δυστυχῶς ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εὑρίσκηται, ἵνα τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου προστατευθῶσιν ὡς ἔδει. Ὁ φόρος διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι γενικός, ἔδει ὅμως ὁ φόρος οὗτος, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, νὰ ἐξαιρῇ τῆς φορολογίας τουλάχιστον τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον. Φαντασθῆτε, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου, ὁ ὁποῖος εἶναι σήμερον 13% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, νὰ φθάσῃ 80%. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι, λέγω τοῦτο· ὅτι ἡ προσπάθεια ἡμῶν ὅλων τείνει—καὶ πρέπει νὰ τείνῃ—εἰς τὴν τακτοποίησιν ἐκ τῶν ἐνόντων τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῶμεν νὰ τακτοποιήσωμεν τὰ ἰδιωτικὰ οἰκονομικά. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ὅπως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου μὴ παραλείψῃ πρῶτον τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων ἐκείνων τῶν ἐπιβληθέντων δυνάμει τῶν κειμένων νόμων. Διότι, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῶν δακτύλων μας. Κοινὸν μυστικὸν εἰς ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἶναι τοῦτο· ὅτι τοὺς φόρους δὲν τοὺς πληρώνουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπέχουν τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν, ἀλλὰ τοὺς πληρώνουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν πῶς νὰ τοὺς ἀποφύγουν. Κατερχόμενος, κύριοι, τοῦ βήματος τούτου δηλῶ ὅτι θὰ ψηφίσω τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, πεποιθὼς ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δὲν θὰ παραλείψῃ τὸ καθῆκόν του ὅπως ἐν τῇ ἐγνωσμένῃ αὐτοῦ φιλοτιμίᾳ διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους πόρων, προβῇ εἰς τὰς ἐνεργείας ἐκείνας, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῶμεν καὶ τοὺς ὑπάρχοντας φόρους νὰ εἰσπράξωμεν καὶ τὸν φόρον τὸν ὁποῖον σήμερον ἐπιβάλλομεν, ἵνα δυνηθῶμεν ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ κανονίσωμεν τὰ τοῦ Κράτους εἰς τοιοῦτο σημεῖον, ὥστε ὄχι μόνον τὰ δημόσια οἰκονομικὰ νὰ κανονίσωμεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἰδιωτικὰ οἰκονομικά. Ἠκούσθη, κύριοι, ἐνταῦθα ὅτι ἡ ἀκρίβια τοῦ βίου προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀπότομον ὕψωσιν τοῦ συναλλάγματος. Κύριοι, τῷ 1924 τὸ συνάλλαγμα ἐκυμαίνετο μεταξὺ 250 καὶ 300 δραχμῶν. Τὸ προπαρελθὸν ἔτος ἔφθασε τὰς 460 δραχμάς. Αὐτὸ ὅμως δὲν ἠμπόδισεν εἴδη παραγόμενα ἐν τῷ Τόπῳ, κηπουρικὰ αἴφνης εἴδη, νὰ φθάσουν εἰς ἓν σημεῖον ἀπιστεύτως εὐθηνόν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν ἐπιτακτικὴν ὅπως προστατεύσῃ τὴν γεωργίαν καὶ τὴν κτηνοτροφίαν, αἱ ἀποδόσεις τῶν ὁποίων θὰ εἶναι ὁ πρόδρομος τῆς εὐθηνίας τοῦ βίου.

§438ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν εἰς τὸ Προεδρεῖον, παρελθόντος τοῦ ἑπταώρου, ὅπως ἐφαρμόσῃ τὸ τέταρτον τῆς ἀγορεύσεως.

§439ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§440Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δι’ ἓν τόσον σοβαρὸν ζήτημα, ὅπου δὲν ἔγινε συζήτησις εἰς τὴν αʹ ἀνάγνωσιν....

§441ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις ἔλαβε μίαν ἀπόφασιν....

§442Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τέλος πάντων, ἂς εἶναι μία διαμαρτυρία διὰ τὸ μέλλον.

§443ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σεχιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§444Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Θὰ ἐπαναλάβωμεν τὰ ἴδια.

§445ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Ν. Γρηγοριάδης ἔχει τὸν λόγον. Ὄχι πλέον τοῦ ¼ τῆς ὥρας.

§446Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δὲν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ ἀκούσῃ ἄλλοτε. Τώρα θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσῃ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ συναλλάγματος καὶ ρέστα. Συμφωνῶ μὲ τοὺς περισσοτέρους τῶν προλαλησάντων. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ βελτίωσιν προσωρινὴν τῆς καταστάσεως. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι συντελεστικὸν διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς δραχμῆς, διότι κατ’ ἐμὲ συγχέονται πολλὰ πράγματα. Τὰ τρία πράγματα· ἐθνικὸς πλοῦτος, ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἀντίκρυσμα χαρτονομίσματος συγχέονται εἰς ἕν. Συντελεστὴς ἀπαραίτητος διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ συναλλάγματος εἶναι τὸ ἀντίκρυσμα τοῦ χαρτονομίσματος. Ὁ ἐθνικὸς πλοῦτος ἔχει σχέσιν μὲ τὴν εὐπραγίαν τοῦ βίου. Ἄλλοτε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ Ἐπαναστάσεως ἠρώτησε κάποιος δημοσιογράφος ποῦ ὀφείλεται ἡ ραγδαία πτῶσις τοῦ συναλλάγματος; Ὁ Ὑπουργὸς ἀπήντησεν· ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τὸ καθῆκόν της. Ἡ πτῶσις ἐκείνη ὠφείλετο εἰς τὴν ἀθρόαν προσφορὰν δολλαρίων ἑνὸς Ἀμερικανικοῦ Οἴκου, διαθέσαντος περὶ τὰς 800,000 δολλαρίων εἰς μίαν ἡμέραν. Ἐλύθησαν τὰ κομποδέματα, ἐπανῆλθεν ἡ πίστις τῆς δραχμῆς. Ἄλλοτε εἶχον εἴπει καὶ παραδείγματα· ἔφερον τὴν Ρουμανίαν ὅτι δὲν ἔχει σχέσιν ὁ δημόσιος πλοῦτος πρὸς τὰ δημόσια οἰκονομικά, διότι ὅταν ἡ Ρουμανία εἶχεν ἐπικείμενον πόλεμον μὲ τοὺς Μπολσεβίκους, ὅτε ἦσαν εἰς ἐλεεινοτάτην κατάστασιν τὰ οἰκονομικά της, ὅτε εἶχεν ἐλαττωθῆ ὁ ἐθνικός της πλοῦτος, ὅτε ἀκόμη εἶχε γίνει εἰσβολὴ τῶν Οὔγγρων εἰς τὴν Ρουμανίαν καὶ ὑπῆρχε ζήτημα Βανάτου μὲ τὴν Σερβίαν, ἐκείνην τὴν στιγμὴν εἶχε 44 λεπτὰ χρυσᾶ τὸ νόμισμά της. Μετ’ ὀλίγους μῆνας ὅτε εἶχε κατασυντρίψει τὴν Οὑγγαρίαν, εἶχε τακτοποιήσει τὸ ζήτημα τοῦ Βανάτου, εἶχε κάμει συμφωνίαν μὲ τὴν Πολωνίαν, εἶχε τακτοποιήσει τὸ ζήτημα μὲ τὴν Σερβίαν, εἶχε γίνει καὶ ἡ Μικρὰ Ἀντάντ, τότε τὸ χαρτονόμισμά της ἔφθασε νὰ εἶναι ποσοστὸν κατώτερον τῆς ἰδικῆς μας δραχμῆς. Ἂν λοιπὸν θέλῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ βελτιώσῃ, ὅπως ἤθελε καὶ ὁ προκάτοχός του ἐπὶ τῆς Ἐπαναστάσεως, τὸ χαρτονόμισμα, δὲν ἔχει παρὰ μίαν ὁδὸν νὰ ἀκολουθήσῃ, καὶ αὕτη εἶναι νὰ ἀσπασθῇ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ρέντη· νὰ δοθῇ νέα βάσις ἐπικαταλλαγῆς, ἀλλὰ μὲ ἀντίκρυσμα. Διὰ νὰ βελτιώσῃ τὴν δραχμὴν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἓν μέσον ἔχει· τὰς φορολογίας τὰς ὁποίας θέλειν νὰ ἐπιβάλῃ πρέπει νὰ τὰς μετατρέψῃ εἰς χρυσόν.

§447ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κατὰ τίνα τρόπον;

§448Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ὅπως ἐγένετο εἰς τὴν Γερμανίαν, ἡ ὁποία ρυθμίζει τὸ ὑπάρχον.

§449Ο ΑΥΤΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ Γερμανία τὸ ἐξεμηδένισε.

§450Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἐκμηδενίσωμεν τὸ νόμισμα, νὰ τὸ κανονίσωμεν ἓν πρὸς δέκα. Εἰς τὰς πρωϊνὰς ὥρας δὲν δύναμαι νὰ συζητήσω περὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος. Πίστις εἶναί τι ὑποκειμενικόν. Θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ λίρα 440 ἢ 140. Πίστις θὰ εἴπῃ τί νομίζω ἐγὼ δι’ ἐσᾶς, ἐνῷ ἀντίκρυσμα θὰ εἴπῃ νὰ ἔχωμεν κάτι τι ὡραῖον καὶ ὅταν μᾶς τὸ προσφέρῃ ἄλλος, τὸ λαμβάνομεν ὅλον τὸ ἀντίκρυσμα. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ὡς πρὸς τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Ἐπίσης καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν διὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν προϊόντων. Ἀντὶ ἑνὸς ἀνθρώπου νὰ ὑπάρχῃ τοπικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς κάθε μέρος, νὰ θέσῃ κάτι τι ὡς ὅριον εἰς κάθε ἐπαρχίαν. Αὐτὸ δὲ δύναται νὰ τὸ εὕρῃ ἀπὸ τοὺς ὑπάρχοντας φόρους καὶ νομίζω ὅτι μὲ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ κατώτατον ὅριον τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ὑπηρετήσῃ μίαν ἐπαρχίαν. Τὸ σύστημα εἶναι Βυζαντινόν. Ἂν λοιπὸν θέλῃ νὰ φορολογήσῃ τοὺς ἄλλους χωρὶς νὰ δώσῃ καὶ κάτι τι ὅριον, τότε φόβος εἶναι ὁ εἷς νὰ προσπαθήσῃ νὰ γλυτώσῃ τὸν ἄλλον ἀπὸ τὴν φορολογίαν. Καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη διὰ τὴν ἁπλοποίησιν τῶν οἰκονομικῶν γενικῶς· τί χρεωστεῖ ὁ ὑπάλληλος νὰ πληρώνῃ φόρον; Κάμετέ το δώδεκα κομμάτια καὶ ἀφαιρέσατε ἀπὸ τὸ μηνιαῖον μίσθωμα. Τί σᾶς ἐμποδίζει αὐτὸ νὰ γίνῃ; Διαιρέσατέ το διὰ τοῦ δώδεκα διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὸν συνθετικὸν φόρον κάθε ὑπάλληλος καὶ κάθε πληρωνόμενος ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τώρα θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: Ἡ ἐνταῦθα Πολωνικὴ Πρεσβεία δημοσιεύει κάτι τι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κινήσῃ τὴν προσοχήν σας, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ. Τὸ δημοσίευμα λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ζητεῖ καπνὰ Μακεδονίας 10,000 κιλὰ.... κλπ.». Τὰ καπνὰ τῆς Βουλγαρίας ἔχουν τρεῖς ποιότητας. Τῆς πρώτης ποιότητος εἶναι τοῦ Γιακᾶ.

§451ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τί θὰ εἰπῇ Γιακᾶ;

§452Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι ὀνομασία. Ἂν θελήσητε νὰ ἐπιβάλλητε καὶ αὐτὴν τὴν φορολογίαν, ἀλλοίμονον εἰς τὰ καπνά.

§453Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἡ Βουλγαρία, ὡς γνωρίζετε, ἐλάμβανε καπνὰ ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν. Τότε, ὅτε κατέλαβε τὴν Μακεδονίαν, κατέλαβε καὶ τὰ καπνὰ καὶ ἔκαμεν ἀπόθεμα.

§454Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ζητοῦν τὰ καπνὰ τὰ Ἑλληνικά. ζητοῦν καπνὰ Βουλγαρικά. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἰδιότροπος καὶ θὰ μάθῃ ἡ κατανάλωσις νὰ μὴ ἀγοράζῃ καπνὰ Βουλγαρικὰ καὶ δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν δεχθῆτε κατ’ ἐξαίρεσιν μόνον δι’ αὐτὸ τὸ προϊόν.

§455ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§456Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡμεῖς οἱ ἀγροτικοὶ ἀποτελοῦντες νέον κόμμα, μόλις μάλιστα γεννηθέν, δὲν θὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ μεταχειρισθῶμεν τὰς παλαιὰς φαυλοκρατικὰς μεθόδους νὰ ἀντιταχθῶμεν εἰς πᾶν φορολογικὸν νομοσχέδιον μόνον διὰ νὰ μὴ γίνωμεν δυσάρεστοι εἰς τὸν λαόν.

§457Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι φαυλοκρατικόν, κ. συνάδελφε, νὰ ἑρμηνεύῃ κανεὶς τὴν δυσφορίαν τοῦ λαοῦ;

§458Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Εἶναι φαυλοκρατικὸν νὰ ἀντιτίθηται εἰς πᾶν φορολογικὸν νομοσχέδιον κατὰ σύστημα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ φορολογία τὴν ὁποίαν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον θέλει νὰ ἐπιβάλῃ εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ καὶ ἀποτελεῖ μίαν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ ἀποκρύψωμεν ἀπὸ τὸν λαόν. Τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους εἶναι εἰς ἀθλίαν κατάστασιν καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ εἶναι κολοσσιαῖον, θὰ εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ παρὰ δι’ αὐστηρῶν οἰκονομιῶν καὶ τὴν φορολογίαν ὅλων τῶν πραγμάτων.

§459Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ εἰσπράττωνται ὅμως οἱ φόροι.

§460Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Μάλιστα. Ὁ ὑγιέστερος τρόπος τῆς ἰσοσκελίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἑνὸς Κράτους εἶναι ἡ ἐλάττωσις ὅσον τὸ δυνατὸν τῶν δαπανῶν τῶν ἐξόδων καὶ ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων. Αὐτὰ τὰ δύο πράγματα ἀποτελοῦν τὴν βάσιν κάθε Προϋπολογισμοῦ. Δὲν γίνονται ὅμως παρὰ δι’ οἰκονομιῶν καὶ φορολογίας. Ἄλλο τὸ ζήτημα ἂν ἡ φορολογία πρέπει νὰ εἶναι ἴση καὶ ἂν εἰσπράττηται.

§461Ι. ΤΣΙΡΟΣ. Πληρώνουν ἐξίσου ὅλοι οἱ φορολογούμενοι; Θὰ φέρω ἓν παράδειγμα. Κατὰ τὸ λῆξαν οἰκονομικὸν ἔτος ἐπλήρωσεν ἡ ἐπαρχία Ἁλμυροῦ 8.500.000 φόρον. Ἐξ αὐτῶν ἐπλήρωσαν αἱ ἐμπορικαὶ ἐπιχειρήσεις 380.000 μόνον δραχμάς.

§462Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, ἂν ὁ νέος φόρος πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης φορολογικῆς καταστάσεως. Ἔχομεν μίαν ἀνισότητα, μίαν τρομακτικὴν ἀνισότητα εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ κατὰ συνέπειαν μὲ τὴν πρόσθετον αὐτὴν φορολογίαν θὰ ἔχωμεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα: Θὰ πληρώσουν ἀκριβῶς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καὶ σήμερον εἰσφέρουν τὰ περισσότερα, θὰ γλυτώσουν δὲ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν πληρώνουν τίποτε ἢ ἐλάχιστα. Συγκεκριμένως δὲ ὅλον τὸ βάρος θὰ πέσῃ εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν καὶ εἰς τὴν κατανάλωσιν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μακρηγορήσῃ κανεὶς διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὸ ἄνισον τῆς φορολογίας, ἀρκεῖ νὰ σκεφθῇ ὅτι οἱ τάξεις αἱ ἐμπορικαί, αἱ οἰκονομικαί, αἱ πλουτοκρατικαὶ πληρώνουν ἓν 12% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς, ἐπὶ τῆς καθαρωτάτης μάλιστα προσόδου, ὡς οἱ ἔχοντες κεφάλαια εἰς τὰς Τραπέζας κτλ. Ἐνῷ αἱ γεωργικαὶ τάξεις πληρώνουν 3% ἐπὶ τῶν προϊόντων, δηλαδὴ ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου παραγωγῆς τῶν προϊόντων των, καὶ μὲ τὸν νέον φόρον θὰ φθάσουν νὰ πληρώνουν ἓν 20%, ὅσον περίπου ἔχομεν ἐπὶ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Ἂν ἀναγάγωμεν αὐτὸ τὸ ποσοστὸν ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κανόνων τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας, θὰ ἴδωμεν ὅτι τὸ 3% ἐπὶ ἀκαθαρίστου θὰ ἀνέλθῃ εἰς 20–24% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἐκεῖ ὅπου αἱ πλουτοκρατικαὶ τάξεις πληρώνουν μόνον 12%. Ἂν δὲ περαιτέρω ἀναγάγωμεν τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ ἐλαίου ἐπὶ καθαρᾶς προσόδου, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἀνέρχεται εἰς 30 καὶ 35%. Ἐπὶ τοῦ καπνοῦ δέ, ἐπειδὴ ἐκεῖ τὰ ἔξοδα εἶναι πολὺ μεγάλα, φθάνουν 50%, ἐπὶ δὲ τοῦ Μακεδονικοῦ καπνοῦ τῆς καλῆς ποιότητος μέχρις 60 καὶ 65%. Βλέπομεν λοιπὸν ὅτι ἔχομεν μίαν ἀνισότητα φορολογικὴν ἐπὶ τῆς ὁποίας, ἂν ἐφαρμοσθῇ τὸ νέον αὐτὸ 10%, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ καταστραφοῦν. Δυστυχῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ τοὺς μέχρι τοῦδε νόμους σχετικῶς μὲ τὴν φορολογίαν τῶν ἀγροτικῶν ἐπιχειρήσεων ἐφαρμόζεται τὸ παλαιὸν «Τρεῖς τὸ λάδι, τρεῖς τὸ ξείδι κτλ.». Δὲν φορολογοῦνται δὲ αἱ ἀγροτικαὶ τάξεις μόνον μὲ αὐτοὺς τοὺς φόρους, ἀλλὰ χάρις εἰς τὴν ἀταξίαν καὶ τὸ ξεχαρβάλωμα τὸ ὁποῖον ἔχουν αἱ οἰκονομικαὶ ὑπηρεσίαι, καλοῦνται οἱ ἴδιοι ἀγρόται δύο καὶ τρεῖς φορὰς νὰ πληρώσουν τὸν ἴδιον φόρον. Καὶ θέτω ὑπ’ ὄψει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν αὐτὰς τὰς ἀποδείξεις εἰσπράξεως. Κάποιος Γκίκας ἀπὸ τὸν Μαραθῶνα ἐκλήθη νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς τοῦ 1924 καὶ τὸν ἐπλήρωσε. Κατόπιν καλεῖται πάλιν νὰ πληρώσῃ τὸν ἴδιον φόρον καὶ τὸν ἐπλήρωσε μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι ἔγινε λάθος. Καὶ κατόπιν τοῦ ἦλθε τρίτη πρόσκλησις νὰ πληρώσῃ τὸν ἴδιον πάλιν φόρον. Ἔ! Εἶναι ἀδύνατον, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ πάρητε καὶ ἄλλον φόρον, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται καὶ πληρώνουν τρεῖς φορὰς τὸν ἴδιον φόρον. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ φθάσωμεν μέχρις ἀνατροπῆς.

§463Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ἤθελον εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἀκριβῶς ὅτι μολονότι ὁ νόμος λέγει ὅτι συντάσσονται οἱ πίνακες οἱ φορολογικοὶ καὶ δημοσιεύονται καὶ ὅστις δὲν πληρώσῃ ὑπόκειται εἰς τὴν ἔκδοσιν ἐντάλματος, ἐπειδὴ διὰ τὴν ἔκδοσιν αὐτοῦ τοῦ ἐντάλματος οἱ ταμίαι καὶ οἱ ἐκτελοῦντες τὴν σύλληψιν λαμβάνουν μίαν ἢ δύο δραχμάς, κατηργήθη εἰς τὰς ἐπαρχίας καθολοκληρίαν τὸ σύστημα τῆς κοινοποιήσεως τῶν φορολογικῶν καταλόγων καὶ φθάνουσιν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ ἔνταλμα ἵνα κερδίσωσι δύο δραχμάς. Εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἀθλιότητος ἔχει φθάσει τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως.

§464Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ δεχθῇ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἡ Κυβέρνησις· ὅτι τίθεται ὁ νέος οὗτος φόρος ἐφ’ ὅλων τῶν φόρων, ἐπὶ τῶν ἐμμέσων καὶ ἀμέσων, ἐξαιρέσει τῶν ἐπὶ ἀκαθαρίστων προσόδων φόρων. Φέρομεν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ἵνα ἀναγκάσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ καὶ τὴν ψήφισιν τῶν ἄλλων φορολογιῶν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπέλθῃ κατὰ τὸ Σύνταγμα ἡ φορολογικὴ ἰσότης. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ὅταν βάζῃ φόρους πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ Μ. Ἀλέξανδρος: «Ὁ καλὸς ποιμὴν κουρεύει τὰ πρόβατα, δὲν τὰ γδέρνει».

§465ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§466Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ὅπως ἐδέχθη ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ νὰ δεχθῇ ἐλάττωσιν καὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου.

§467Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλωμεν ὑφισταμένους φόρους.

§468Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἀφοῦ δέχεται ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, ἂς δεχθῇ καὶ τοῦ ἐλαίου.

§469Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπεκλείσθημεν εἰς τὰς ξένας Χώρας ἀπὸ τὰς ἀγορὰς ὁμόρων Κρατῶν. Ἂν δὲν τὸ δεχθῶμεν, θὰ καταστρέψωμεν τὴν παραγωγήν.

§470Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσει διὰ τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου ἀπὸ τοῦ 1919 μέχρι τοῦ 1924 ὅπως γίνῃ κάποια εὐκολία πληρωμῆς, διότι οἱ χωρικοὶ οἱ ὁποῖοι ὀφείλουσιν εἰς τὸ Δημόσιον δὲν δυστροποῦσιν, ἀλλὰ πάσχουσιν ἀπὸ οἰκονομικὴν καχεξίαν.

§471Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κατόπιν τῆς πληροφορίας ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν, διότι γνωρίζω πολὺ καλὰ ὅτι ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν, τῆς ὁποίας ὑπήρξατε Γενικὸς Διοικητής. Τὸ πρῶτον καπνεμπορικὸν Συνέδριον Θράκης καὶ Μακεδονίας ἔλαβεν ἀπόφασιν ἐν Δράμᾳ καὶ ὑπέβαλε μίαν τροπολογίαν φορολογίας τοῦ καπνοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καθαρᾶς προσόδου. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὴν μελετήσητε.

§472Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν κατεθέσαμεν παρακαλοῦμεν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν μείωσιν τῆς φορολογίας τῆς δεκάτης ὑπὲρ τῆς καπνοπαραγωγῆς καὶ ὄχι ὑπὲρ τοῦ καπνεμπορίου, διότι ὡς ἀντελήφθη καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ὁ καπνὸς διατρέχει τὴν κρισιμωτέραν περίοδον. Παρακαλοῦμεν νὰ δεχθῇ τὴν μείωσιν τῆς φορολογίας εἰς 2%, διότι εἶναι φορολογία βαρυτάτη.

§473Ι. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον δυστυχῶς θὰ ψηφισθῇ, νὰ μᾶς κάμῃ τοὐλάχιστον ὁμοιόμορφον τὴν φορολογίαν τοῦ ἐλαίου διὰ νὰ μὴ μᾶς θίγῃ καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον.

§474Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω νομοσχέδιον ἕτοιμον.

§475Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει περὶ τῆς πληρωμῆς φόρων ἀπὸ τοῦ 1919 μέχρι τοῦ 1924. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ φόροι δὲν ἐβεβαιώθησαν ἐγκαίρως καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν δὲν ἐπληρώθησαν. Παρακαλῶ λοιπὸν ὅπως ἡ προθεσμία τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον γίνῃ μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1925, καὶ ὅσοι πληρώσουν μέχρι τέλους νὰ ἔχουν ἔκπτωσιν 25%.

§476Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐξ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους μόνον ἡ Δυτικὴ Θράκη ἐξακολουθεῖ καταβάλλουσα τὸν φόρον τῆς δεκάτης.

§477Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω νομοσχέδιον ἕτοιμον.

§478ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωθεῖσα ἡ συζήτησις. Ὑπάρχει πρότασις ὅπως γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου.

§479Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡ Κυβέρνησις παρακαλεῖ νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§480ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Α. Μάρκου καὶ Γ. Μπούμπουλης. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ 1ου ἄρθρου λέγουσι «Ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «Ὄχι».

§481Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ τὸ ζήτημα ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§482Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀναγκάζομαι νὰ ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου καὶ ψηφίζω ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως.

§483ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν πληρεξουσίων κ. κ. Γ. Μπούμπουλη καὶ Α. Μάρκου, τοῦ κ. γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. πληρεξουσίων κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας).