1925.04.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 177

Παρασκευὴ 10 Ἀπριλίου 1925

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 11.25′ π. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Θὰ ἀναγνωσθοῦν ἀργότερα τὰ πρακτικά. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: —Ὁ Κτηματικὸς Σύλλογος Ἠλείας αἰτεῖται τὴν διευθέτησιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. —Ἐπιτροπὴ προσφύγων Σερρῶν παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ἡ ἄμεσος ἀνέγερσις τοῦ προσφυγικοῦ συνοικισμοῦ Λίτζιας Νιγρίτης. —Τὸ ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον Βόλου παρακαλεῖ ὅπως ματαιωθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἐπιτρέποντος τὸ ἄνοιγμα κατὰ τὰς Κυριακὰς εἰς τὰ ἐξοχικὰ κουρεῖα. —Οἱ δικαιούμενοι λαμβάνειν παρὰ διαφόρων Μουσουλμάνων Ἑλλήνων ὑπηκόων ποσὰ εἰς λίρας Τουρκικὰς παρακαλοῦσιν ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ ἡ εἴσπραξίς των εἰς λίρας χρυσᾶς. —Ἐπιτροπὴ κατοίκων Καλαμῶν παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τὸ Κράτος προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν σύκων. —Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Θεσσαλονίκης αἰτεῖται τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παραχωρήσεως γηπέδων εἰς τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς». —Οἱ καπνεργάται Βόλου αἰτοῦνται τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐλευθέρας ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν». —Τὸ Συνέδριον τῶν ἐν Ξάνθῃ προσφυγικῶν ὀργανώσεων ζητεῖ τὴν ἄμεσον καὶ ὁριστικὴν ἐγκατάστασιν τῶν ἀστῶν καὶ ἀγροτῶν προσφύγων. —Οἱ κρατούμενοι ἐπὶ ὑπονοίᾳ ὅτι ὑποθάλπουσι τὸν λῃστὴν Γιαγκούλαν παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν ὅπως διατάξῃ τὴν ἀπαλλαγήν των ἐκ τῶν μαρτυρίων ὡς ἀθώων. —Ὁ πληρεξούσιος κ. Α. Μάρκου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φορολογίας τῶν κληρονομιῶν κλπ. νόμων». —Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Γ. Κωνσταντινίδης καὶ Γ. Κοσμίδης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3179». —Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Κ. Σπυρίδης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ κανονισμοῦ χρονικοῦ ὁρίου ἐργασίας εἰς τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα πρατήρια καὶ κουρεῖα». —Ὁ πληρεξούσιος κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων κοινῆς ὠφελείας ἐν Λευκάδι». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἐξαγορᾶς δικαιώματος βοσκῆς». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Α. Γιαννουλάτος, Α. Καραπάνος, Ι. Κούνδουρος, Γ. Δουζίνας, Ν. Καλέλλης, Π. Καλαντζόπουλος, Δ. Μέλφος, Α. Δενδρινός, Α. Ὀρφανίδης, Ι. Τριανταφύλλου, Δ. Κωνσταντιλιέρης, Π. Φλέσσας, Τ. Ἀναστασίου, Ν. Συριόπουλος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τῶν ἰσχυόντων περὶ τοῦ Ἀθήνησι Πανεπιστημίου νόμων». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§2Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ ὑποβάλω παράπονα καὶ διαμαρτυρίας κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία ἑκάστοτε παραπονεῖται....

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι θέμα συζητήσεως αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§4Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Εἶναι δικαίωμά μου. Ἡ Ἀντιπολίτευσις παραπονεῖται ὅτι κωλυσιεργοῦμεν ἡμεῖς καὶ ὄχι αὐτή. Ἰδού· ἂς ἔλθῃ νὰ ἐργασθῶμεν τώρα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Συντάγματος Κυνηγῶν».

§6Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ἂν θὰ κατατάξῃ ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς ἢ τοῦ πεζικοῦ, διότι κατ’ ἄλλον τρόπον δὲν ἀντιλαμβάνομαι τί εἴδους Σῶμα θὰ εἶναι αὐτό.

§7Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ προσλάβῃ τοὺς καλυτέρους καὶ ἀπὸ τὰ δύο Σώματα.

§8Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου λέγετε «ἐν εἰρήνῃ». Οὐδεὶς λόγος ὑπάρξεως. Εἶναι ἀντίθεσις τοῦ ἐν πολέμῳ, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι.

§9Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ θέτω εἰς περίπτωσιν πολέμου διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν νομίζω ὅτι βλάπτει.

§10Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καλύτερον νὰ τὸ ἀφήνατε τὸ ἄρθρον ὅπως τὸ εἴχατε πρῶτα.

§11Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐπίσης ἅμα τῇ συστάσει τοῦ Σώματος θὰ χρειασθῆτε μερικοὺς ὑπαξιωματικούς, ἂν δὲν προσέλθουν ἔφεδροι. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἔχητε δικαίωμα ἀποσπάσεως μερικῶν τοιούτων ἐφόσον δὲν θὰ εὑρεθοῦν ἔφεδροι.

§12Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω ὅτι θὰ εὑρεθῇ ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς ὑπαξιωματικῶν. Ἄλλως τε δὲν ὑποθέτω ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ἦτο κώλυμα νὰ ἀποσπάσωμεν μερικούς, τὰ δὲ κενὰ νὰ συμπληρωθοῦν διὰ τῶν προσερχομένων ἐφέδρων.

§13Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Νὰ προστεθῇ ἓν ἄλλο ἄρθρον, τὸ ὁποῖον νὰ προβλέπῃ τὸν τρόπον τῆς διαλύσεως τοῦ συντάγματος αὐτοῦ, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἡ δύναμις τῆς χωροφυλακῆς θὰ φθάσῃ εἰς τὸν ἀριθμὸν τὸν προβλεπόμενον ὑπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ. Διότι ὅπως ἔχει σήμερον θὰ χρειάζηται νέος νόμος διὰ τὴν διάλυσιν Σώματος διὰ νόμου καταρτισθέντος. Τουλάχιστον νὰ τεθῇ ἡ διάταξις ὅτι διὰ Διατάγματος δύναται νὰ καταργηθῇ τὸ Σῶμα τοῦτο.

§14Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ὁ τρόπος.

§15Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Μὲ αἰτιολογικὰς ἐκθέσεις καὶ μὲ δηλώσεις εἷς νόμος δὲν ἐπηρεάζεται. Μόνον ἡ προσθήκη ἑνὸς ἄρθρου θὰ σᾶς δώσῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ τὸ διαλύσητε καὶ πρὸ τῆς διετίας.

§16Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀναγράφεται εἰς τὸν νόμον ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν κρίσιν της ὅταν θεωρήσῃ περιττὰ τὰ τάγματα αὐτὰ δύναται νὰ τὰ διαλύσῃ.

§17Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ὀρθὸν εἶναι νὰ θέσητε ὅτι διαλύονται ὅταν συμπληρωθῇ ἡ δύναμις τῆς χωροφυλακῆς.

§18Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν πρέπει νὰ περιληφθοῦν καὶ οἱ ὁπλαρχηγοί, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν γνώμην μου θὰ ἦσαν οἱ καταλληλότεροι διὰ τὸ Σῶμα, διότι σήμερον εἰς τοὺς ὁπλαρχηγοὺς γίνεται ἡ ἑξῆς διάκρισις: Χθὲς τὴν ἑσπέραν ὑπεβλήθη καὶ ἐψηφίσθη εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος ἀπονέμει σύνταξιν εἰς ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν ὁπλαρχηγῶν, εἰς ἐκείνους τουτέστιν οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν πρόνοιαν νὰ ὑποβάλλωσιν ἐγκαίρως αἰτήσεις καὶ οἱ ὁποῖοι συνεπείᾳ τούτου κατετάχθησαν ἄλλοι μὲν εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατόν, ἄλλοι δὲ ἐπὶ κεφαλῆς καταδιωκτικῶν ἀποσπασμάτων. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ πολλοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον λάβει γνῶσιν τοῦ πράγματος καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ὑποβάλει αἰτήσεις. Ὡς ἐκ τούτου συνεπῶς ἀπεκλείσθησαν. Τώρα ἔχομεν ἕνα ἀριθμὸν ὁπλαρχηγῶν εὐνοηθέντα διὰ νόμου καὶ ἕνα ἄλλον ἀριθμόν, οἱ ὁποῖοι, ἐξ ὅσων ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω, ὄχι ὅλοι ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν πολλοὶ εἶναι ἀπειράκις καλύτεροι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατετάχθησαν καὶ οἱ ὁποῖοι χθὲς τὴν ἑσπέραν ἔλαβον σύνταξιν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ἄδικον οἱ μὲν νὰ ἱκανοποιηθοῦν, οἱ δὲ ἄλλοι ὄχι. Πρέπει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ καὶ δι’ αὐτοὺς πρόνοιαν.

§19Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅπως γνωρίζετε, τὸ νομοσχέδιον εἶχε συνταχθῆ ἐπὶ βάσεως καθ’ ἣν ἐγίνοντο δεκτοὶ καὶ πρώην ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν ὁπλαρχηγῶν, ἀλλ’ ἡ Συνέλευσις δὲν ἀπεδέχθη τοῦτο.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζαμκῖνος ἔχει τὸν λόγον.

§21Ν. ΖΑΜΚΙΝΟΣ. Δύο εἶναι τὰ κύρια σημεῖα τὰ ὁποῖα διήκουν τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὑπὸ συζήτησιν: Πρῶτον εἶναι ὁ τρόπος τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Σώματος τῶν κυνηγῶν καὶ δεύτερον εἶναι τὸ οἰκονομικὸν μέρος. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον τοῦ καταρτισμοῦ τῶν ταγμάτων τῶν κυνηγῶν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει ἕκαστος νὰ ἐπιδίδηται μόνον εἰς τὰ ἔργα τοῦ ἐπαγγέλματός του καὶ ὅτι ἕκαστος εἰς τὸν κύκλον του πρέπει νὰ καταβάλλῃ πᾶσαν τὴν δύναμιν καὶ τὴν εὐφυΐαν του. Ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ τάγμα τῶν κυνηγῶν φέρει μορφὴν χωροφυλακῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμίξωμεν τὸν στρατὸν εἰς ἀλλότρια ἔργα τῶν ἰδικῶν του. Ὁ σκοπὸς τῶν στρατιωτικῶν εἶναι νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους ὡς πρὸς τοὺς κινδύνους ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Μόνον δὲ εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις ὁ στρατὸς καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ δύνανται νὰ λάβωσι μέρος· ὅταν ὁμάδες πολιτῶν ἐπαναστατήσουν. Ἡ διατήρησις ὅμως τῆς ἀσφαλίας ἔναντι τῶν ληστῶν εἶναι ἔργον ἀποκλειστικῶς τῆς χωροφυλακῆς. Διὰ τοῦτο, κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργέ, θὰ ἐπεθύμουν ὅπως σεβασθῆτε καὶ τὸν ἄλλοτε γενόμενον νόμον τῆς Συνελεύσεως, κατὰ τὸν ὁποῖον εἶχε δοθῆ τὸ δικαίωμα κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1924 εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς, ὁπότε ἦτο ἐπίσης διατεταραγμένη ἡ δημοσία τάξις, κατὰ μείζονα μάλιστα βαθμόν, διότι τότε ἔζων καὶ οἱ λησταὶ Παπαγεωργίου καὶ ὁ Παπαθεοδώρου, κατὰ τὸν ὁποῖον νόμον ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς ὡς μόνος ἁρμόδιος εἶχε λάβει τὸ δικαίωμα νὰ δίδῃ τὴν ἐντολὴν εἰς τοὺς διοικητὰς νὰ ἐνισχύσουν τὴν χωροφυλακὴν πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας τάξεως.

§22Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑφίσταται ἡ διάταξις αὐτή.

§23Ν. ΖΑΜΚΙΝΟΣ. Ἀλλ’ εἰς τὸ προκείμενον σχέδιον ἔχετε καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι τόσον πολλοί, ὥστε δύνανται μόνοι νὰ λάβωσι τὴν διεύθυνσιν αὐτῶν τῶν Σωμάτων. Ἐννοῶ τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι νὰ ληφθῶσι μόνον ἀπὸ τὴν χωροφυλακήν.

§24Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Φρονῶ ὅτι στοιχεῖα ἔχοντα εἰδικήν τινα μόρφωσιν καὶ ἐκ τοῦ στρατοῦ καὶ ἐκ τῆς χωροφυλακῆς θὰ συνεργασθῶσιν ἐπιτυχῶς εἰς τὰ δύο Σώματα κυνηγῶν. Δὲν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ὑφίσταται περιορισμὸς εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν στελεχῶν. Πρέπει νὰ δύναται καὶ ἐκ τοῦ στρατοῦ νὰ προσλάβῃ διοικητὰς καὶ νὰ προσκαλῇ εἰς τὴν συμμετοχὴν τοῦ Σώματος.

§25Ν. ΖΑΜΚΙΝΟΣ. Οὐδεὶς περιορισμὸς ὑφίσταται, κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργέ, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας τάξεως. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι εἷς ἀξιωματικὸς τοῦ πεζικοῦ θὰ ἔχῃ μεγαλυτέραν ἱκανότητα ἀπὸ τὸν ἀξιωματικὸν τῆς χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ ἱκανὴν μόρφωσιν καὶ εἰδικότητα ὡς πρὸς τὰ δικαστικά, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι τοιαύτας γνώσεις ὥστε ὅταν ἔρχωνται εἰς ἐπαφὴν μετὰ τῶν χωρικῶν καὶ τῶν ὀργάνων τῆς Χώρας νὰ συνεννοῶνται πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας τάξεως. Διὰ τοῦτο ἔχω ὑποβάλει τὴν σχετικὴν τροπολογίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἄρθρον ἐπιμένω εἰς τὴν τροπολογίαν. Εἶναι δὲ αὕτη ἡ ἑξῆς: Ὅταν τὸ Σῶμα τῶν κυνηγῶν ἀποτελεῖται ἀπὸ τοὺς χωροφύλακας, θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν 40 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ συνάμα καὶ οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῆς χωροφυλακῆς, διότι οἱ ἴδιοι οἱ χωροφύλακες οἱ ὁποῖοι κατατάσσονται θὰ ἔχωσι τὸν μισθόν των καὶ θὰ λαμβάνωσιν ἓν διπλάσιον ἐπίδομα ὅταν θὰ ἐξέρχωνται εἰς τὴν καταδίωξιν τῶν λῃστῶν. Δι’ αὐτὸ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως τὰς σχετικὰς τροπολογίας μου.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γιωτόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§27Π. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι. Πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ εἰς τὸ Σῶμα διὰ διαφόρους λόγους. Πρῶτον διότι κατὰ τὴν κρίσιν μου ἡ χωροφυλακὴ ἀπέτυχε, διότι ἂν δὲν εἶχεν ἀποτύχει, δὲν θὰ ἠναγκαζόμεθα νὰ φέρωμεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Δεύτερον διότι προκειμένου περὶ δράσεως μαχητικῆς, προκειμένου περὶ πυρῶν, οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ ἀναμφισβητήτως θὰ εἶναι εἰδικώτεροι. Ἀποκρούω ἐντελῶς τὸ νὰ εἰσέλθουν ὁπλαρχηγοὶ ὡς ἀξιωματικοὶ τοῦ Σώματος, διότι θὰ ἔχωμεν ἓν Σῶμα ἄτακτον. Ἂν ἡ Πολιτεία ἀναγνωρίζῃ ὅτι ὀφείλει ἀμοιβὰς λόγῳ ὑπηρεσιῶν εἰς ὁπλαρχηγούς, φέρετε ἄλλο νομοσχέδιον νὰ τοῖς δώσωμεν μετάλλια, συντάξεις. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ τοὺς εἰσαγάγωμεν εἰς ἓν Σῶμα ὡς ἀξιωματικούς, διότι τὸ Σῶμα αὐτὸ θὰ ἔχῃ χαρακτῆρα ἀτάκτου Σώματος. Διότι οἱ ὁπλαρχηγοί, τοὺς ὁποίους λυποῦμαι ὅτι δυσαρεστῶ, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, ἐγένοντο ἀφορμὴ βαρυτάτων παραπόνων εἰς βάρος ἀθώων πολιτῶν τῆς ὑπαίθρου χώρας, ἐνεργήσαντες παντοειδεῖς καταπιέσεις, καθ’ ἃ προκύπτει ἐκ πληθώρας ποινικῶν δικογραφιῶν. Ὅσοι ἐξ αὐτῶν ἔχουν σχετικῶς λευκὰ ποινικὰ μητρῷα, ἂς ἔλθουν νὰ ὑπηρετήσουν ὡς λοχίαι. Αὐτὸ τοὺς ἀρκεῖ. Παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Πάγκαλος ὅτι ὅταν ὑπηρέτησαν ὡς ἀξιωματικοὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔλθουν νὰ ὑπηρετήσουν ὡς ὑπαξιωματικοί. Ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀξιωματικοὶ τῆς καρριέρας, ἔγιναν λόγῳ τῆς φορᾶς τῶν περιστάσεων ἀξιωματικοί. Ἐνθυμοῦμαι κάποιον ἀστυφύλακα, ὁ ὁποῖος εἰς τὸν πόλεμον τοῦ 1897 εἶχε διαπρέψει ὡς ἔφεδρος ἀνθυπολοχαγὸς καὶ ὅταν ἔπαυσεν ὁ πόλεμος ἐπανῆλθεν εἰς τὰς τάξεις τῆς ἀστυφυλακῆς ὡς ἀστυφύλαξ. Δὲν ἐθεώρησεν ἑπομένως ἑαυτὸν ὡς προσβληθέντα. Συνεπῶς οἱ κύριοι αὐτοί, ἂν θέλουν νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των, ὅσοι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δεκτοὶ διότι δὲν ἔχουν ποινικὸν μητρῷον λίαν βεβαρυμένον, δύνανται νὰ προσέλθουν ὡς ἐπιλογίαι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν εἰς τὸ Σῶμα τὴν σφραγῖδα τοῦ ἀτάκτου Σώματος εἰσάγοντες τοὺς ὁπλαρχηγούς, λησμονοῦντες τὰ βαρέα παράπονα καὶ τὴν βαρεῖαν δυσπιστίαν ἡ ὁποία ἐνυπάρχει εἰς τοὺς κατοίκους τῆς ὑπαίθρου χώρας ἀπέναντι τῶν ὁπλαρχηγῶν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ροδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§29Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀφοῦ καταρτίσωμεν τὰ Σώματα αὐτὰ ἀπὸ ἀνθρώπους εἰδικούς, ἀφοῦ θὰ ἐξασκηθοῦν ἐπὶ διετίαν καὶ θὰ ἠμποροῦν νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίαν, κατόπιν νὰ τὰ διαλύσωμεν. Διότι σήμερον ἐξειδικεύθησαν ὅλοι οἱ κλάδοι καὶ τὰ ἀδικήματα ἀκόμη καὶ τὰ ὄργανα τῆς καταδιώξεως πρέπει νὰ εἰδικευθῶσιν. Εἰς τὴν Ἰταλίαν ὑπάρχουν πολλὰ εἰδικὰ Σώματα, ὡς οἱ agents de police, οἱ sureté, ἐπίσης τὸ Σῶμα τῶν recherches policiaires, οἱ sergents de ville, ἡ brigande mobile κλπ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ εἰδικότης. Ἡ χωροφυλακὴ ἠμπορεῖ νὰ προσφέρῃ ἄλλας ὑπηρεσίας, ἔχει ἄλλα καθήκοντα, δὲν δύναται νὰ καταδιώξῃ τὴν λῃστείαν. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν ἀπόρριψιν τῆς τροπολογίας περὶ διαλύσεως μετὰ διετίαν τῶν Σωμάτων τῶν κυνηγῶν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§31Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, εἶμαι ὑπὲρ τῆς προτάσεως ὅπως περιληφθοῦν οἱ ὁπλαρχηγοὶ εἰς τὸ Σῶμα τῶν κυνηγῶν. Μάλιστα, κατ’ ἐμέ, εἰς ἓν τοιοῦτον Σῶμα πρέπει νὰ εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνοι. Τὸ μέτρον τοῦτο δὲν πρόκειται νὰ εἶναι προσωρινόν, διότι ἡ λῃστεία ἐν Ἑλλάδι θὰ ὑπάρχῃ ἐφόσον ὑπάρχουν τὰ πολλὰ βουνὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐφόσον ὑπάρχει ἡ νομαδικὴ κτηνοτροφία, ἡ ὁποία ἐνδιαιτᾶται εἰς τὰ βουνὰ καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ λῃστεία εἴτε ἐπὶ τῆς ὑποθάλψεως ὑπὸ τῶν νομάδων κτηνοτρόφων εἴτε καὶ ἐπὶ τῆς ἀνοχῆς αὐτῶν. Ἐφόσον δὲν φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἐξελίξεως τῆς κτηνοτροφικῆς εἰς τὴν ὁποίαν ἔφθασαν ἄλλα Κράτη εἶναι ἀδύνατον νὰ λείψῃ ἡ λῃστεία ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Συνεπῶς εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν ἓν Σῶμα μόνιμον, κατάλληλον καὶ εἰδικὸν δι’ αὐτὰς τὰς καταδιώξεις. Εἶναι ἀδύνατον ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς νὰ καταδιώξουν τοὺς λῃστάς. Καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τοὺς καταδιώξουν μέχρι τοῦδε. Δὲν χρειάζεται μόνον ἡ παλληκαριά, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τέλους ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εὕρῃ εἰς πολλούς. Χρειάζεται εἰδικότης. Ὅπως εἷς κυνηγὸς ὅσον καὶ ἂν εἶναι σκοπευτής, ὅσον καὶ ἂν ἔχῃ πόδια γερὰ δὲν θὰ σκοτώσῃ ποτὲ λαγὸν ἂν δὲν ἠξεύρῃ ἀπὸ ποῦ περνᾷ ὁ λαγός, ἂν δὲν ἠξεύρῃ νὰ παρακολουθῇ τὰ ἴχνη τοῦ λαγοῦ, ἔτσι καὶ ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ καταδιωκτικοῦ ἀποσπάσματος πρέπει νὰ ἠξεύρῃ ποῖα εἶναι τὰ μέρη ἀπὸ τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην περνοῦν οἱ λῃσταί. Καὶ αὐτὸ δὲν τὸ ἠξεύρουν παρὰ ἐκεῖνοι μόνον, οἱ ὁποῖοι παρομοίαν ζωὴν μὲ τὴν τῶν λῃστῶν ἔκαμαν, δηλαδὴ οἱ ὁπλαρχηγοί. Οἱ ὁπλαρχηγοὶ μάλιστα οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτουν ἐν Μακεδονίᾳ, εἶχον νὰ ἀντιμετωπίσουν ὄχι μόνον τοὺς κομιτατζῆδες οἱ ὁποῖοι ἦσαν λῃσταί, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἔκαμναν διμέτωπον ἀγῶνα καὶ εἶχον νὰ ἀντιμετωπίσουν καὶ τὰ καταδιωκτικὰ ἀποσπάσματα. Καὶ γνωρίζουν οὕτω ἐκ πείρας τὰ μυστικὰ τῆς ληστείας καὶ ἐν γένει τοὺς τρόπους μὲ τοὺς ὁποίους οἱ λησταὶ προφυλάσσονται, διότι αὐτὴν τὴν ζωὴν ἔκαμαν καὶ αὐτοί, αὐτοὺς τοὺς τρόπους ὑπεχρεώθησαν νὰ μάθουν καὶ αὐτοί.

§32Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἶναι ἀκριβές, διότι οἱ ὁπλαρχηγοὶ ἔκαμαν δεινὸν ἀγῶνα καὶ εἶναι οἱ καταλληλότεροι νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰ τάγματα τῶν κυνηγῶν καὶ ἔχει καθῆκον ἡ Πατρὶς νὰ τοὺς ἀμείψῃ, διότι προσέφερον πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα.

§33Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ὁ ὁπλαρχηγὸς ἐπὶ κεφαλῆς ἀποσπάσματος ὄχι μόνον θὰ εἶναι παλληκάρι καλό, ἐφόσον ἐχρημάτησεν ὁπλαρχηγός, ἀλλὰ κυρίως θὰ ἠξεύρῃ ἀπὸ ποῦ ἀκριβῶς θὰ περάσουν οἱ λησταί.

§34Π. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος θὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς ἀπὸ τοὺς ὁπλαρχηγούς, οἱ ὁποῖοι καταπιέζουν τοὺς πολίτας;

§35Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Διατί τοὺς καταπιέζουν οἱ ὁπλαρχηγοὶ καὶ ὄχι οἱ ἄλλοι;

§36Π. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι οἱ ἄλλοι οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι χρηστότεροι καὶ μορφωμένοι.

§37Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἂν δὲν ἔχουν χαρακτῆρα, δὲν φαντάζομαι ὅτι ἡ μόρφωσις ἡ ἀνωτέρα θὰ τοὺς καταστήσῃ χρηστούς. Ὁ φόβος ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν ὁπλαρχηγοὶ κακοὶ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ μᾶς κάνῃ νὰ βγάλωμεν τοὺς εἰδικωτέρους, διότι ἔγκειται εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ διαλέξῃ τοὺς καταλλήλους καὶ μὲ μίαν πειθαρχίαν μεγάλην, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἓν Σῶμα, νὰ πετάξῃ ἀμέσως μόλις θὰ ἴδῃ ἓν κακὸν στοιχεῖον ἀπὸ τὸ Σῶμα. Ἄν ἦτο ὁπλαρχηγὸς ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀποσπάσματος τοῦ ἰσχυροῦ εἰς κάποιο χωρίον τοῦ Ὀλύμπου, ποὺ ἐπῆγε πρὸς καταδίωξιν τοῦ Γιαγκούλα, ἂν ἦτο ὁπλαρχηγός, δὲν θὰ εἶχε μόνον τὸν στοιχειώδη ἀνδρισμὸν τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχουν αὐτοὶ οἱ τρεῖς καὶ νὰ μὴ παραδοθοῦν ἐνώπιον ἑνὸς ὁ ὁποῖος ἦτο ἐπὶ τέλους εἷς ἄνθρωπος, δὲν θὰ εἶχον τὴν παλληκαριὰ μόνον, θὰ εἶχον καὶ τὴν εἰδικότητα καὶ δὲν θὰ ἐπήγαινε ποτὲ ὁ ὁπλαρχηγὸς νὰ κλεισθῇ εἰς ἓν σπίτι καὶ νὰ ἔχῃ μακρὰν τοὺς ἄνδρας τοῦ ἀποσπάσματός του. Αὐτὸ τὸ ἐπεισόδιον ἀποδεικνύει τὴν ἀκαταλληλότητα τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς διὰ τὴν καταδίωξιν τῶν ληστῶν, διότι δὲν γνωρίζουν οὔτε τὰ στοιχειωδέστερα προφυλακτικὰ μέτρα νὰ λάβουν ὅταν εἰσέρχονται εἰς ἓν χωρίον ληστοπλήκτου περιφερείας. Διὰ τοῦτο ἐγὼ νομίζω ὅτι ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν ὁπλαρχηγῶν τὸ Σῶμα θὰ ἔχῃ τοὺς καλυτέρους ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἀποσπασμάτων, ἀλλὰ καὶ μετὰ τοὺς ὁπλαρχηγοὺς θὰ πρέπει νὰ λαμβάνωνται μόνον ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ, εἰδικώτερον δὲ τῶν εὐζώνων. Διότι πολλοὶ ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων τοῦ πεζικοῦ ὑπηρέτησαν καθ’ ὅλον τὸν βίον των εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα, συνεπῶς εἰς ὀρεινὰ μέρη, καὶ ἐκεῖνοι φυσικὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταδιώξουν εἰς τὰ βουνὰ τοὺς ληστάς.

§38ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Οἱ λησταὶ δὲν τρέχουν εἰς τὰ βουνά, εἶναι μέσα εἰς τὰ σπίτια. Ἐκεῖνοι ποὺ θὰ τοὺς καταδιώξουν πρέπει νὰ εἶναι ἱκανοὶ νὰ τοὺς εὕρουν μέσα εἰς τὰ σπίτια καὶ ὄχι εἰς τὰ βουνά.

§39Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Αὐτοὶ ποὺ ἔχουν καταδιώξει κομιτατζῆδες καὶ ἔχουν ζήσει εἰς τὰ βουνὰ ἠξεύρουν πότε πρέπει νὰ πάρουν τὰ βουνὰ καὶ πότε πρέπει νὰ τοὺς εὕρουν εἰς τὰ σπίτια, ἀλλὰ καὶ νὰ σταθοῦν καὶ μέσα εἰς τὸ χωρίον. Διότι καθὼς σᾶς εἶπα, οἱ ὁπλαρχηγοὶ εἰς τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα εἶχαν ἀκριβῶς καταδιώξει τοὺς κομιτατζῆδες οἱ ὁποῖοι ἦσαν λησταί.

§40Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν εὐζώνων ἐπέρασαν πολὺ ἐκείνους τοὺς ὁποίους λογαριάζετε.

§41Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἐφόσον ὑπάρχουν. Εἶμαι δὲ τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν καὶ μίαν διέξοδον εἰς τοὺς ὁπλαρχηγούς. Ἕξις δευτέρα φύσις. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔκαμαν μίαν ὁλόκληρον ζωὴν εἰς τὸ κλαρί, δύσκολον εἶναι νὰ ἠμπορέσουν νὰ κάμουν τὴν ζωὴν τῆς πόλεως. Καὶ ἔχομεν ἀποδεδειγμένον ὅτι ὁ ὁπλαρχηγὸς κατὰ τὴν ζωὴν τῆς πόλεως εὔκολα ἐξωκείλει καὶ εὔκολα ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ κακός. Θὰ ἐδίδετο λοιπόν, λέγω, καὶ μία διέξοδος εἰς τοὺς ὁπλαρχηγοὺς ὅπως συνεχίσουν τὴν ζωὴν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔζησαν ἐπὶ τόσα ἔτη εἰς τὰ βουνὰ καὶ τὰ ὀρεινὰ χωρία.

§42Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι οἱ ὁπλαρχηγοί, οἱ ὁποῖοι ἐτίμησαν τὰ Ἑλληνικὰ ὅπλα κατὰ τοὺς πατριωτικοὺς ἀγῶνας, οὐδέποτε θὰ φθάσωσιν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ στρατολογηθοῦν.

§43Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι, ἂν γίνουν δεκτοὶ οἱ ὁπλαρχηγοί, θὰ ἀποτελέσουν τοὺς καλυτέρους ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἀποσπασμάτων, καὶ τότε μόνον θὰ δυνηθῶμεν νὰ δώσωμεν ἐν Ἑλλάδι τὸ κτύπημα κατὰ τῆς λῃστείας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως δεχθῇ τὴν τροπολογίαν καὶ γίνουν δεκτοὶ κυρίως ὁπλαρχηγοὶ εἰς τὰ ἀποσπάσματα, οἱ ὁποῖοι καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν, ἂν θέλωμεν νὰ καταπολεμηθῇ ἀποτελεσματικῶς ἡ λῃστεία.

§44Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐπανέρχονται οἱ κύριοι συνάδελφοι ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς συγκροτήσεως τοῦ Σώματος τῶν κυνηγῶν. Ἐπ’ αὐτοῦ ὅμως ἀπεφάνθη ἡ Συνέλευσις.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δικαίωμά των, κατὰ τὸ Σύνταγμα, καὶ εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις.

§46Γ. ΜΟΔΗΣ. Δὲν χρειάζονται χίλιοι ἄνδρες διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας. Ὁ περίφημος Γιαγκούλας περιφέρεται μόνος του. Τετρακόσιοι ἄνδρες εἶναι ἱκανοὶ διὰ νὰ καταδιώξουν 10 ἕως 20 κατσικοκλέπτας.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Πραντούνας ἔχει τὸν λόγον.

§48Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Τὸ Σῶμα αὐτὸ κατ’ ἐμὲ εἶναι ἰδιόρρυθμον εἶναι Σῶμα Suigeneris. Δὲν πρόκειται νὰ ἔχῃ ἀξιωματικοὺς τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ. Αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι ἰδιόρρυθμοι ἐντελῶς. Πάσσαλος πασσάλῳ ἐκκρούεται. Λοιπὸν αὐτοὶ πρέπει νὰ ἔχουν τὸν λῃστρικὸν χαρακτῆρα. Οἱ καταλληλότεροι δι’ αὐτὸν τὸν προορισμὸν θὰ εἶναι οἱ ὁπλαρχηγοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολλὰ ἔτη εἰς τὰ ὄρη καὶ οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὴν τακτικὴν τῶν λῃστῶν.

§49Π. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οἱ ὁποῖοι καταπιέζουν τοὺς πληθυσμούς.

§50Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Δὲν τὸ ἠξεύρω. Κατ’ ἐμὲ πρέπει νὰ τεθῇ περιορισμὸς ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου ὅτι πρωτίστως πρέπει νὰ ἐκλεγοῦν ἐκ τῶν ὁπλαρχηγῶν κάθε εἰδικός, κατὰ δεύτερον λόγον ἐκ τῆς χωροφυλακῆς καὶ κατὰ τρίτον ἐκ τοῦ πεζικοῦ. Ἂν δὲν εὕρωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς καταλλήλους, δὲν θὰ ἔχωμεν ἀποτέλεσμα. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι καταλληλότεροι πάντων εἶναι οἱ ὁπλαρχηγοί.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λεονάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§52Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ πρότασις νὰ μὴ γίνουν δεκτοὶ οἱ ὁπλαρχηγοὶ εἰς τὸ Σῶμα ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς κ. Γονατᾶ.

§53Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ὅτε ὡμίλησα ἐγὼ εἶχε γίνει ἤδη δεκτὴ ἡ πρότασις.

§54Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἡ πρότασις ἡ ὁποία ἐγένετο εὐθὺς ἀμέσως ἀποδεκτή, ἐγένετο διὰ νὰ μὴ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Σῶμα τῶν κυνηγῶν ὁπλαρχηγοί, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς προτέρας των διαγωγῆς δὲν εἶναι ἄξιοι ἐμπιστοσύνης διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας. Ἐφόσον ὅμως ἐγένετο ἀποδεκτὸν ἐκ μέρους τῆς πλειονοψηφίας τῆς Συνελεύσεως ὅτι μεταξὺ τῶν ὁπλαρχηγῶν ὑπάρχουν καί τινες οἱ ὁποῖοι καὶ καλὴν διαγωγὴν ἐπέδειξαν κατὰ τὸν πόλεμον καὶ ἀρίστην διαγωγὴν εἰς τὸν κοινωνικόν των βίον, εἶναι δὲ ἐξηκριβωμένον ὅτι ἔχουν εἰδικότητα διὰ τὴν δίωξιν τῆς ληστείας, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν καὶ εἰς τὸ Σῶμα τοῦ πεζικοῦ καὶ εἰς τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς. Ναμίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ ἀποφανθῇ ἐρωτωμένη καὶ δὲν νομίζω ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μείνῃ εἰς τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν κατ’ ἀρχήν.

§55Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅταν ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, ὅπως γνωρίζετε ἐπρότεινα τὴν πρόσληψιν τῶν ὁπλαρχηγῶν διὰ τὴν ἀξίαν καὶ ἱκανότητα καὶ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερον οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν. Δυστυχῶς ὅμως τὸ νομοσχέδιον εὗρε τὴν μεγαλυτέραν ἀντίδρασιν ἀκριβῶς διότι ἐπρόκειτο νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὁπλαρχηγοί. Ἡ ἐκδηλωθεῖσα δυσπιστία πρὸς τοὺς ὁπλαρχηγοὺς ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας μᾶς ἠνάγκασαν νὰ τροποποιήσωμεν τὴν σχετικὴν διάταξιν. Ἤδη ἀναφαινομένης καὶ πάλιν τῆς ἰδίας προτάσεως περὶ προσλήψεως τῶν ὁπλαρχηγῶν, ἡμεῖς βεβαίως δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν, ἐπαφιέμενοι εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Ἡ δρᾶσις τῶν ληστῶν εἰς ὀλιγαρίθμους ὁμάδας ἀκριβῶς μᾶς ἀναγκάζει νὰ ἔχωμεν περισσοτέραν στρατιωτικὴν δύναμιν πρὸς καταδίωξίν των, παρὰ ἂν οἱ λησταὶ ἕδρων κατὰ πολυαριθμοτέρας ὁμάδας. Ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι κάθε ληστοκρατουμένη περιφέρεια πρέπει νὰ καταπλημμυρῆται ἀπὸ δημοσίαν δύναμιν, διὰ νὰ ἐξαναγκάζωνται οἱ λησταὶ ἢ νὰ παραδίδωνται ἢ νὰ φεύγωσιν. Ἡ ἐξόντωσις τῆς ληστείας εἶναι ζήτημα καθαρῶς ἐφεδρειῶν καταδιωκτικῶν καὶ δὲν πρέπει νὰ ὀρρωδήσωμεν πρὸ οὐδεμιᾶς δαπάνης, προκειμένου νὰ ἐξασφαλίσωμεν μίαν μόνιμον κατάστασιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας.

§56Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν δέχηται τὴν τροπολογίαν. Νὰ ἐρωτηθῇ δι’ ἀναστάσεως.

§57Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως, ἐπειδὴ ὡς βλέπω ὁ μόνος λόγος τῆς ἀντιρρήσεως εἶναι ὁ φόβος μήπως εἰσαχθῶσι καὶ ὁπλαρχηγοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι κατάλληλοι, διότι βεβαίως μεταξὺ 500 προσώπων εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ εἶναι καὶ καλοὶ καὶ κακοί, θὰ ἐπρότεινα ὅπως ἓν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ σχηματισθῇ ἀπὸ τὸ Σῶμα στρατοῦ, γνωμοδοτῇ περὶ τῶν εἰσακτέων. Διότι κατὰ τοὺς τελευταίους ἀγῶνας ἀπὸ τὸ 1912 καὶ ἐντεῦθεν μὲ τοὺς τόσους πολέμους τοὺς ὁποίους διεξήγαγεν ἡ Ἑλλάς, οἱ ὁπλαρχηγοὶ εἶναι γνωστοὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, οἵτινες συνεπολέμησαν μετ’ αὐτῶν. Εἷς στρατηγὸς ἢ εἷς συνταγματάρχης τοῦ πεζικοῦ δύναται νὰ γνωρίζῃ ποῖοι εἶναι οἱ καλοὶ ὁπλαρχηγοὶ καὶ ποῖοι δὲν εἶναι.

§58Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις.

§59Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Νὰ τεθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ὑπὸ ψηφοφορίαν.

§60Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως.

§61Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Συνήθως τὰ παλληκάρια δὲν ἔχουν πολλὰς ἀρετὰς καὶ πρέπει νὰ προσέξωμεν πάρα πολύ, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπεισέλθωσιν ἐπιτήδειοι, οἱ ὁποῖοι θὰ λερώσωσιν αὐτὸ τὸ Σῶμα. Εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις πρέπει νὰ εἶναι ὀλιγώτερον παλληκάρια, πρέπει νὰ σέβωνται τοὺς νόμους καὶ τὴν περιουσίαν τοῦ ἄλλου. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§62Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐπεδείξαντο διαγωγὴν διάφορον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν οἱ ἀξιωματικοί. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς τόσον ἐκ τῆς θέσεώς του ὅσον καὶ ἐκ τοῦ παρελθόντος του εἶναι ὁ ἁρμοδιότερος ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀρίστων ὁπλαρχηγῶν, μάλιστα δὲ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι πρέπει νὰ προτάσσωνται οἱ ὁπλαρχηγοὶ ἐν τῇ ἐπιλογῇ, διότι πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι οἱ ὁπλαρχηγοὶ θέλουσιν ἐπιδείξει μεγαλυτέραν ἐντατικότητα ἐν τῇ διεξαγωγῇ τῆς ἀνατεθησομένης αὐτοῖς ὑπηρεσίας λόγῳ τῆς ἁμίλλης ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ ἀναπτυχθῇ μεταξὺ αὐτῶν, καθόσον ἕκαστος ἐξ αὐτῶν θέλει φιλοτιμηθῆ νὰ ἐπιτελέσῃ καὶ ἐπιτύχῃ ἀποτελέσματα σπουδαιότερα καὶ σοβαρώτερα τῶν ἄλλων. Τοιαύτη ἅμιλλα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς. Διὰ νὰ εἶναι ὁπλαρχηγός τις πρέπει νὰ εἶναι ἐνδεδειγμένον παλληκάρι, πρέπει νὰ τὸ λέγῃ ἡ ψυχή του. Τοιαῦτα δὲ ἐνδεδειγμένα παλληκάρια εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι κατὰ κανόνα μόνον μεταξὺ τῶν κληθησομένων ὁπλαρχηγῶν δύναται νὰ ἀνεύρῃ τις. Θὰ ὑπάρξῃ ἀναμφισβητήτως ἅμιλλα καὶ ἕκαστος ἐξ αὐτῶν θὰ φιλοτιμηθῇ νὰ ἐπιδείξῃ δρᾶσιν μεγαλυτέραν παρ’ ὅσην θὰ ἐπιδείξωσιν οἱ ἐκ τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς. Ἐπειδὴ δὲ παρὰ τῷ Προεδρείῳ ὑπάρχει πρότασις περὶ ἐπαναφορᾶς καὶ ἐπανασυζητήσεως ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως τῆς ἀπορριφθείσης προτάσεως περὶ προσλήψεως καὶ ὁπλαρχηγῶν ἐν τῷ Σώματι τῶν κυνηγῶν καὶ ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐγγυᾶται διὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν, θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ πάλιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§63Κ. ΝΤΑΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐγὼ ἤμην ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν νὰ ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι μεταξὺ τῶν ὁπλαρχηγῶν ὑπάρχουσι πολλοὶ γενναῖοι, οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὑπηρεσίας, ἀλλὰ δὲν δύνανται οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ διαλεχθῶσιν. Ὅταν ἐσχηματίσθησαν τὰ Σώματα ἐκ μέρους τοῦ τότε ἀρχιστρατήγου κ. Θ. Παγκάλου, κατετάγησαν εἰς αὐτὰ πολλοὶ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, ὑπολοχαγοῦ καὶ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Εἷς ἐξ αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν ἀνεμίχθη εἰς ληστείαν, τὸν ἅρπαξαν καὶ τὸν ἐφυλάκισαν. Συνῆλθον κατόπιν οἱ ἄλλοι συνάδελφοί του καὶ ἀπεφάσισαν νὰ ὑπάγουν νὰ σπάσωσι τὰς φυλακὰς καὶ νὰ φύγωσι καὶ οἱ λοιποὶ κακοῦργοι.

§64Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸς μετὰ τῶν λοιπῶν συναδέλφων του εἶχον τὴν τύχην νὰ ὑποβάλωσιν αἰτήσεις καὶ ἔλαβον καὶ τὰς συντάξεις των.

§65Κ. ΝΤΑΗΣ. Τόσον τὸ χειρότερον. Νὰ μᾶς εἴπωσι ποίας ὑπηρεσίας ἔχουσι προσφέρει.

§66Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νομίζω ὅτι οἱ κ. κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ὁπλαρχηγῶν εἰς τὸ Σῶμα τῶν κυνηγῶν, ἂν θέλωσιν ὄντως νὰ ὑπερασπίσωσι τὰ συμφέροντά των, δύνανται νὰ ὑποβάλωσι νομοσχέδιον περὶ βελτιώσεως τῆς τύχης των καὶ νὰ μὴ ἐπιμένωσιν ὅπως εἰσαχθῶσιν εἰς τὸ Σῶμα αὐτό. Ἄλλως θὰ δημιουργηθῇ ἀταξία εἰς τὸ Σῶμα καὶ κατὰ δεύτερον λόγον, ὁ ὁποῖος ἐπίσης εἶναι σπουδαῖος, τὸ Σῶμα αὐτὸ θὰ διαβάλληται. Δηλαδὴ εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἰς μίαν ἐποχὴν πολιτικῆς ὁμαλότητος νὰ δημιουργήσουν Σῶμα τὸ ὁποῖον θὰ παρέχῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν δημιουργεῖται κατὰ τῆς ἀνωμαλίας; Εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ διεξήχθη ἡ πρώτη ψηφοφορία, ψηφοφορία ἐμπιστοσύνης, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς διαγραφῆς τῆς διατάξεως αὐτῆς καὶ θὰ εἶναι παλινῳδία νὰ ἐπανέρχηται τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂν τὸ ζήτημα ἐπρόκειτο νὰ ἐπανέλθῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως, θὰ ἦτο ἐπίσης ἀπαραίτητος νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ψηφοφορία, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπειδὴ ὑπάρχουσι καλά τινα στοιχεῖα μεταξὺ τῶν ὁπλαρχηγῶν νὰ στρατολογήσωμεν τὸ νέον Σῶμα ἐξ αὐτῶν.

§67Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου ὑπεστήριξεν ὅτι οἱ συζητοῦντες διὰ τὴν παραδοχὴν τῶν ὁπλαρχηγῶν εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο συζητοῦσι μόνον πρὸς ἱκανοποίησιν αὐτῶν. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα τὴν πρόσληψιν αὐτῶν ὅπως ἱκανοποιήσω αὐτούς. Ἂν τὴν ἀνέφερον, τὴν ἀνέφερον διὰ νὰ δείξω τὴν διάκρισιν ἡ ὁποία ἐγένετο. Ὑποστηρίζω ὅτι πρέπει καὶ οὗτοι νὰ μετάσχωσι, διότι θεωρῶ αὐτοὺς καταλληλοτέρους πολλῶν ἄλλων καὶ δὴ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ προέρχωνται ἐκ τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς. Ὄχι διότι οὗτοι θὰ ἦσαν ἀνίκανοι νὰ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας ἡ ὁποία θὰ τοῖς ἀνατεθῇ, ἀλλὰ διότι ἡ χωροφυλακὴ ἔχει καὶ ἄλλας ὑπηρεσιακὰς ἀσχολίας.

§68Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν πρέπει, νομίζω, κ. Πρόεδρε, νὰ λησμονῶμεν ὅτι δὲν ἐκλήθημεν νὰ συζητῶμεν ὑπὲρ τῶν ὁπλαρχηγῶν, ἀλλὰ πρὸς λῆψιν μέτρων κατὰ τῆς ληστείας. Τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον πρὸς τοῦτο παρουσιάζεται σήμερον εἶναι ἡ συγκρότησις τοῦ συντάγματος κυνηγῶν. Ἡ πρότασις περὶ προσλήψεως εἰς αὐτὸ ὁπλαρχηγῶν ἀπερρίφθη. Νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ ἄνευ νέας ψηφοφορίας.

§69Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐξηγήσω τὸ πνεῦμα τῆς δυσμενείας, τὸ ὁποῖον ἀπό τινων ἡμερῶν ἐκδηλοῦται εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐναντίον τῆς τάξεως τῶν ὁπλαρχηγῶν, πνεῦμα δυσμενὲς τὸ ὁποῖον ἀπευθύνεται καὶ κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς. Χθὲς τὸ ἑσπέρας ἡ Συνέλευσις ἐψήφισε νομοσχέδιον «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς μετασχόντας τοῦ ἐθνοκτόνου κινήματος τοῦ 1922». Ἐχορήγησεν ἡ Συνέλευσις συντάξεις ἠθικὰς καὶ ὑλικὰς ἀμοιβὰς εἰς τοὺς ἐργάτας κινήματος, τὸ ὁποῖον ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἐθνοκτόνον. Καὶ ἐνῷ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην ἐπέδειξε τοιαύτην εὐμένειαν, πρὸς ἑτέραν κατεύθυνσιν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, οἱ ὁποῖοι παρέσχον πραγματικὰς ἐθνικὰς ὑπηρεσίας, ἐπέδειξαν ἀντιθέτως μεγάλην δυσμένειαν, διότι τοὺς ἀπέκλεισεν ἐκ τοῦ εὐεργετικοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Τὸ αὐτὸ πνεῦμα παρατηρεῖται συζητουμένης καὶ τῆς τροπολογίας περὶ κατατάξεως ὁπλαρχηγῶν εἰς τὸ Σύνταγμα κυνηγῶν. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι μεταξὺ τῶν ὁπλαρχηγῶν ὑπάρχουσι καὶ καλοὶ καὶ κακοί, ὅπως καὶ μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς ὑπάρχουσι καὶ ἐκ τῶν μὲν καὶ ἐκ τῶν δέ. Ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ διατί ἡ σκέψις ὅλων τῶν κ. κ. πληρεξουσίων κατὰ τῆς τροπολογίας στρέφεται εἰς τὴν κατεύθυνσιν ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς θὰ προτιμήσῃ ὄχι τοὺς ἐνδεδειγμένους, ἀλλ’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιφέρωσι βλάβην εἰς τὸ συγκροτούμενον Σῶμα. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ βάσις αὐτὴ δὲν εἶναι ὀρθή. Ἐφόσον ὑπάρχει Ὑπουργὸς ὑπεύθυνος δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ φροντίσῃ διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Ἐφόσον δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ γνώμη ὅτι ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἐκλέξῃ πρόσωπα τῶν ὁποίων ἡ εἴσοδος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ θὰ ἀποβῇ πρὸς βλάβην τοῦ Κράτους, δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον ἐκδηλοῦται αὐτὴ ἡ δυσμένεια. Ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς ἀπολύτως λόγος θὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀπόρριψιν τῆς τροπολογίας. Ἂν δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὡς καὶ τὴν ἑτέραν ὅπως καταταχθῶσιν ἔφεδροι ἀξιωματικοί, νομίζω ὅτι εὑρύνομεν τὸ πλαίσιον, ἐν τῷ ὁποίῳ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ δυνηθῇ ἀκοπώτερον νὰ ἐκλέξῃ τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εἶναι δυνατὸν ἐν γνώσει νὰ προβῇ εἰς ἐνεργείας πρὸς ἐκλογὴν προσώπων, τῶν ὁποίων ἡ εἴσοδος εἰς τὸ Σῶμα τῶν κυνηγῶν θὰ ἀποβῇ πρὸς ζημίαν τοῦ Κράτους, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ ἐπιχειρήματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι στρέφονται κατὰ τῆς παραδοχῆς, οὐδεμίαν ἄλλην σημασίαν ἔχουσιν ἢ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἀνίκανος νὰ κατέχῃ τὸ ὑπουργικὸν ἀξίωμα, διότι τὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν θὰ χορηγήσωμεν εἰς αὐτὸν θὰ τὴν μεταχειρισθῇ οὐχὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, ἀλλὰ πρὸς βλάβην αὐτῶν.

§70ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν θὰ εἶναι ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἰσόβιος.

§71Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῇ τις ὅτι οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς εἶναι δυνατὸν τὴν ἐξουσίαν ἥτις τῷ ἐδόθη ἐν γνώσει καὶ λόγῳ ἀτομικοῦ συμφέροντος νὰ τὴν μεταχειρισθῇ ἐναντίον τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν καὶ τὴν τροπολογίαν περὶ τῶν ὁπλαρχηγῶν καὶ τὴν τροπολογίαν περὶ τῶν ἐφέδρων καὶ νὰ εὐρύνωμεν τὸ πλαίσιον ὥστε νὰ δώσωμεν τὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐκλέξῃ ὑλικὸν ἄριστον διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον. Ἂν περιορισθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν στελεχῶν τοῦ συντάγματος μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ τοῦ στρατοῦ, οὐδεὶς λόγος ὑπῆρχεν ὅπως ἐπὶ 10 ἡμέρας ἀπασχοληθῶμεν μὲ τὸ ζήτημα αὐτό. Ποῖα εἰδικὰ προσόντα παρουσιάζει τὸ σύνταγμα αὐτὸ ὥστε νὰ ἐλπίζωμεν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ στελέχη θὰ ληφθοῦν ἐκ τῆς χωροφυλακῆς καὶ τοῦ στρατεύματος, ὥστε νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι διὰ μαγικῆς δυνάμεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοντώσουν τὴν λῃστείαν; Ὑπάρχουν, κύριοι συνάδελφοι, μεταξὺ τῶν ὁπλαρχηγῶν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς οὐδὲν τὸ μεμπτὸν παρουσιάζουν, ἀλλ’ ἀντιθέτως συγκεντρώνουν ἰδιότητας αἱ ὁποῖαι παρέχουν ἐγγυήσεις ὅτι τὸ σύνταγμα τῶν κυνηγῶν, τὸ ὁποῖον ἱδρύομεν σήμερον, θὰ ἐπιβαρύνῃ μὲν τὸν δημόσιον Προϋπολογισμόν, ἀλλὰ καὶ θὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον πάντες ἐπιδιώκομεν. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν ἀντίληψιν ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὸ πλαίσιον ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ληφθοῦν τὰ στελέχη τῶν ἀξιωματικῶν ἐντὸς στενωτάτων ὁρίων. Εἴμεθα ὅμως ὑποχρεωμένοι, ἂν ἐνδιαφερώμεθα διὰ τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας καὶ δὲν κατεχώμεθα ἀπὸ προκατάληψιν, νὰ εὐρύνωμεν τὸ πλαίσιον ἐφόσον ἔχομεν κοινοβουλευτικὸν Ὑπουργὸν ἐνώπιον ἡμῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνησυχήσωμεν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας καὶ παραβλέπων γραπτοὺς καὶ ἠθικοὺς νόμους νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Σῶμα τῶν κυνηγῶν πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν εἰς τὴν καταρράκωσιν τοῦ Κράτους. Ἄλλως τε, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀπόρριψις τῆς τροπολογίας ἀποτελεῖ μομφὴν ἐναντίον προσώπων κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ὀφείλομεν, κύριοι, νὰ δεχθῶμεν ὡς ἀρχὴν ὅτι οἱ κατέχοντες τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπομακρυνθοῦν τῶν ἠθικῶν καὶ γραπτῶν νόμων.

§72Ν. ΖΑΜΚΙΝΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἀδικεῖται τὸ Σῶμα τῶν ὁπλαρχηγῶν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀδικεῖται τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς.

§73Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δηλῶ ὅτι δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ τύχη τῶν ὁπλαρχηγῶν. Οὔτε οἱ ὁπλαρχηγοὶ ἐπιζητοῦν νὰ εἰσέλθουν. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὸ πνεῦμα τῆς δυσμενείας, τὸ ὁποῖον ἐκδηλοῦται κατὰ τρόπον τόσον ζωηρὸν ἐν τῇ Συνελεύσει.

§74Κ. ΝΤΑΗΣ. Ἔχω πολλὰ παραδείγματα.

§75Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐξ ἑνὸς παραδείγματος δὲν δύνασθε νὰ ἐξάγητε κανόνας, καὶ ὅπως ἔχητε παραδείγματα διὰ τοὺς ὁπλαρχηγούς, ἔχομεν ἴδια παραδείγματα καὶ διὰ τοὺς μονίμους ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, εἰς τὸ Σῶμα τῶν ὁποίων ἀνήκετε καὶ σεῖς, καὶ δὴ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς. Μοὶ φαίνεται, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ἀκατανόητον, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία ὅπως τὸ πλαίσιον ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἐκλέγωνται οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρύτερον. Διότι, ἂν ἀπορριφθῇ ἡ τροπολογία, δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἄλλην σημασίαν, εἰμὴ τῆς μομφῆς ἐναντίον τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ δεχθῶ ὅτι πρόσωπον κατέχον τόσον ἐπαξίως τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ διαχειρισθῇ τὴν ἐξουσίαν πρὸς βλάβην τῆς Ἐπικρατείας, ἀφοῦ ἄλλως τε ἐκτὸς τῆς ἠθικῆς ταύτης ὑποχρεώσεως καὶ αὐτὸ τὸ συμφέρον τὸ ἀτομικὸν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ συνίσταται εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ θεσμοῦ.

§76Α. ΠΑΠΑΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἂν δὲν γίνουν δεκτοὶ οἱ ὁπλαρχηγοί, νομίζετε ὅτι θὰ ναυαγήσῃ ὁ θεσμός;

§77Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς εἶναι ἁρμόδιος νὰ ἐκλέξῃ ὁποιουσδήποτε θέλει.

§78Α. ΠΑΠΑΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ 60 ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τὸ πεζικὸν καὶ ἀπὸ τὴν χωροφυλακὴν καταλλήλους;

§79Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νομίζω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι εἶδος μομφῆς ἐναντίον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἂν δὲ ὑπάρχουν κρούσματά τινα ἐναντίον τινῶν ἐκ τῶν ὁπλαρχηγῶν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ καταφερώμεθα καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος τῶν ὁπλαρχηγῶν.

§80Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, κ. Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως, τὴν γνώμην σας, ἂν δὲν νομίζητε ὅτι φέρετε πρὸς συζήτησιν ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Συνέλευσις ἔχει ἀποφανθῆ.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εὑρισκόμεθα δυστυχῶς πρὸ ρητῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Γνωρίζω ὅτι ἐψηφίσθη τὸ πρῶτον ἄρθρον. Ἀλλὰ σήμερον ἔχομεν δευτέραν συζήτησιν καὶ ἑπομένως εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ αὕτη καὶ δὲν δύναμαι κατὰ τὸν Κανονισμὸν νὰ ἀφαιρέσω τὸν λόγον. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ παρέλειπον καθῆκον, ἂν δὲν συνήστων εἰς τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους νὰ εἶναι ὅσον ἔνεστι βραχύλογοι καὶ νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνουν τὰ λεχθέντα ἐπιχειρήματα παρ’ ἄλλων πληρεξουσίων.

§82Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν γνώμην σας, ἂν ἡ διάταξις ἀπερρίφθη ἢ ὄχι ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω ἀπόφασιν ρητὴν ἀπορριπτικὴν τῆς τροπολογίας. Σήμερον συζητεῖται ἐκ δευτέρου.

§84Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου τὴν ὁποίαν θὰ δώσω ἐπὶ τῆς τροπολογίας. Ὡς γνωστὸν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἤμην ἐναντίον ἐν ἀρχῇ τῆς συστάσεως εἰδικοῦ Σώματος. Δὲν ὡμίλησα μόνον διότι ἔλαβον τὸν λόγον ἄλλοι ρήτορες καὶ ἀνέπτυξαν τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἐγὼ εἶχα νὰ ἀναπτύξω. Γνωρίζει δὲ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἤμην ἐναντίον. Ἤδη γενομένης δεκτῆς τῆς ἀρχῆς, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι εἶμαι σύμφωνος πρὸς τοὺς ὑποστηρίζοντας ὅτι πρέπει νὰ περιληφθοῦν οἱ ὁπλαρχηγοὶ εἰς τὸ Σῶμα αὐτό, νὰ ἀφεθῇ δὲ ἡ ἐπιλογὴ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ὅστις ἔχει ὅλα τὰ ἐχέγγυα διὰ τὰ ζητήματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦν καὶ νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος καὶ τῆς χωροφυλακῆς. Ἐγώ, ὡς γνωρίζετε, ἤμην ὑπὲρ τῆς ἀναδιοργανώσεως τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς, τὸ ὁποῖον τόσας παρέσχεν ὑπηρεσίας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἐκ τοῦ Σώματος αὐτοῦ θὰ εὕρωμεν ἀξιωματικοὺς καταλλήλους καὶ μαζὶ μὲ τοὺς ὁπλαρχηγοὺς νὰ ἀποφύγωμεν νὰ ἀποσπάσωμεν ἐκ τοῦ πεζικοῦ ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ μὴ ἀπομακρύνωνται ἀπὸ τὰ ἔργα των. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀναγνωρίζει τὰς ὑπηρεσίας τῶν ὁπλαρχηγῶν αὐτῶν. Ἀναγνωρίζω ὅσα ἐλέχθησαν καὶ παρὰ τοῦ κ. Μαργέτη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λόγῳ τῆς εἰδικότητός του εἰς τὰ ἔργα αὐτά. Καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς συνεπὴς ἄλλως τε πρὸς τὰς ἀρχικὰς αὑτοῦ δηλώσεις θὰ ὑποστηρίξῃ τὴν τροπολογίαν καὶ θὰ ρίψῃ τὸ κῦρός του εἰς τὴν πλάστιγγα ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας αὐτῆς.

§85Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ὅταν τὸ πρῶτον εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὑπέστη τροποποιήσεις τινάς, τὰς ὁποίας κατόπιν συζητήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ὅτι ἡ κοινὴ ἀντίληψις καὶ ἡ ἀντίληψις τῆς Συνελεύσεως εἶναι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ γαλήνη εἰς τὸν Τόπον, ἂν θελήσωμεν καὶ πάλιν νὰ προσλάβωμεν εἰς τὸ Σῶμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον συνιστᾶται ὡς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ὡς ὁπλαρχηγοί. Τὸ τοιοῦτον τὸ ἀπεδέχθη ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς καὶ ἀπέκλεισε τοὺς ὁπλαρχηγούς, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν δηλώσεων αὐτῶν προεκλήθη ψῆφος ἐμπιστοσύνης καὶ ἡ Συνέλευσις ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔδωκε ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐφόσον λοιπὸν ἡ γνώμη τῆς Συνελεύσεως εἶναι δεδηλωμένη ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς παλινῳδῶν νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ δὲν νομίζω ὅτι θίγεται, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας.

§86Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποθέτω ὅτι ἤμην ἀρκετὰ σαφής. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω τοὺς λόγους μου. Τοῦτο μόνον λέγω ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι κυρίαρχος νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§87Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Βεβαίως οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποτιμήσῃ τὰς ὑπηρεσίας τῶν ὁπλαρχηγῶν. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν προσέφερον μεγίστας ὑπηρεσίας, ἀλλὰ τώρα ὁπότε λέγομεν ὅτι εἰσήλθομεν εἰς κάποιαν ὁμαλότητα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσλάβωμεν στοιχεῖα θεωρούμενα ὡς ἄτακτα, τουτέστιν ἐκτὸς τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς, ἵνα δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἀντίθετον παράταξιν νὰ εἴπῃ ὅτι κάμομεν Σώματα ἄτακτα ἵνα καταπιέζωμεν τοὺς ἀντιθέτους.

§88Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, δύο λέξεις μόνον ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα κατὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν μετετοπίσθη. Ἀρχίσαμεν νὰ ἐξετάζωμεν κατὰ πόσον οἱ ὁπλαρχηγοὶ ἔχουν προσφέρει πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὴν Χώραν καὶ κατεσκευάσθη βαθμιαίως ἡ ἀντίληψις ὅτι κατενεμήθησαν εἰς ὑπερασπιστὰς καὶ κατηγόρους τῶν ὁπλαρχηγῶν. Ἀσφαλῶς τοιοῦτόν τι ἀποτελεῖ παρεξήγησιν καὶ μετατόπισιν τοῦ ζητήματος. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ ὁπλαρχηγοὶ ἔχουν προσφέρει μεγάλας καὶ πολυτίμους ὑπηρεσίας. Εἶναι ἐπίσης βέβαιον ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν ἐνίοτε χρησιμοποιηθέντες εἰς δημοσίας ὑπηρεσίας ἐξετράπησαν. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀληθές.

§89ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ οἱ Ὑπουργοὶ ἐξετράπησαν.

§90Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βεβαίως δὲν εἶναι μόνον αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐξετράπησαν. Καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι ἐξετράπησαν. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ τῆς ἀπόψεώς του τῆς διπλῆς εἶναι δεδομένον καὶ αὐτονόητον. Δὲν ἀποτελεῖ οὔτε θέμα συζητήσεως οὔτε θέμα δημηγορίας. Ἄλλο εἶναι τὸ ἔδαφος τῆς συζητήσεως. Πρόκειται σήμερον νὰ λάβωμεν μέτρα ὑπὲρ ἢ κατὰ τῶν ὁπλαρχηγῶν; Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Πρόκειται σήμερον νὰ λάβωμεν μέτρα κατὰ τῆς ληστείας καὶ πρόκειται νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα κατὰ τίνα τρόπον τὰ μέτρα ταῦτα θὰ εἶναι ἀποτελεσματικὰ κατὰ τῆς ληστείας. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε δύναμιν χιλίων ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους θὰ ἐξασφαλίσῃ διὰ τῆς ηὐξημένης ἀμοιβῆς καὶ δύναμιν 50 ἀξιωματικῶν διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας. Συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου οἱ 50 αὐτοὶ ἀξιωματικοὶ θὰ παραληφθῶσιν ἀπὸ τὸν στρατὸν καὶ τὴν χωροφυλακήν. Θέλω ὑπενθυμίσει ὅτι ὁ στρατὸς ἔχει δύναμιν 5,000 ἀξιωματικῶν καὶ ἡ χωροφυλακὴ ἔχει δύναμιν 1000 ἀξιωματικῶν. Πρόκειται λοιπὸν περὶ συνολικοῦ ἀριθμοῦ 6,000 ἀξιωματικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ γίνῃ ἐπιλογὴ 50 καταλλήλων ἀξιωματικῶν πρὸς καταδίωξιν τῆς ληστείας. Ἀποτελεῖ προφανῶς παραλογισμὸν ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι οἱ 6,000 ἀξιωματικοὶ δὲν ἀποτελοῦσι πηγὴν ἀρκετὴν καὶ κατάλληλον διὰ νὰ ἐκλεχθῶσιν 50 ἀξιωματικοί;

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ αὐτὸς συλλογισμὸς ἔπρεπε νὰ κρατῇ προκειμένου καὶ περὶ τῶν ὁπλιτῶν.

§92Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ προχωρήσω. Χαίρω διότι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ὑπάρχει ταυτότης ἀντιλήψεως καὶ εὔχομαι νὰ προχωρήσωμεν μέχρι τέλους μὲ τὴν αὐτὴν ἁρμονίαν. Λοιπὸν ὅτι τὸ γεγονὸς ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐπάρκεια καταλλήλων ἀξιωματικῶν διὰ τὴν καταδίωξιν τῶν ληστῶν εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον. Οἱ 50 ἀξιωματικοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντληθοῦν ἀπὸ τὰς 6,000. Τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον τίθεται εἶναι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διατί νὰ μὴ χρησιμοποιηθῶσι καὶ οἱ ὁπλαρχηγοί. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα. Ἀπαντῶμεν. Διότι ἐννοοῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν τακτικὰ καὶ ὄχι ἄτακτα Σώματα, δηλαδὴ νὰ δημιουργήσωμεν ὀργανισμὸν ὅπως εἶναι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, ὁ ὀργανισμὸς τῆς χωροφυλακῆς. Καὶ ὅπως ὑπάρχει διάταξις νόμου ἡ ὁποία ὁρίζει ὑπὸ ποίας προϋποθέσεις μόνον εἶναι δυνατὸν οἱ ὁπλαρχηγοὶ νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὴν χωροφυλακήν, καθ’ ὅμοιον τρόπον ἐννοοῦμεν νὰ ἰσχύσωσιν αἱ αὐταὶ διατάξεις.

§93Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Βεβαιότατα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων.

§94Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μὴ μὲ διακόπτετε, κ. Λεονάρδε.

§95Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Αὐτὸ λέγω ὅτι εἶναι τὸ δίκαιον.

§96Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχετε διάθεσιν συζητήσεως. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ὁμιλήσω. Οὔτε εἶναι δυνατὴ ἡ τακτικὴ μεταβολῆς τῆς Συνελεύσεως, ὅπως εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ προχθὲς καὶ ἀναγκάζομαι καὶ σήμερον νὰ τὸ ἐπαναλάβω, εἰς καφενεῖον. Ἢ εἴμεθα Συνέλευσις εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἐλευθερία λόγου καὶ ἀναγνώρισις.... (Χειροκροτήματα).

§97Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὅταν ἀπασχολῆτε ἐπὶ ὥραν ὁλόκληρον τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ μᾶς εἴπητε πράγματα τὰ ὁποῖα ἀντιβαίνουσιν εἰς τοὺς νόμους, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ σᾶς ἐπαναφέρουν εἰς τὴν τάξιν καὶ τὸν ὀρθὸν λόγον μεταβάλλουν τὴν Συνέλευσιν εἰς καφενεῖον. Νομίζω ὅτι εἰς καφενεῖον τὴν μεταβάλλει ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§98Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ τακτικὴ τῶν διακοπῶν. Δὲν ὑπάρχει μόνον αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀλλ’ ὑπάρχει ἀπὸ μακροῦ χρόνου μία συνήθεια....

§99Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διακοπαὶ ἀδιάκοποι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν.

§100Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπῆρξαν δυστυχῶς, καὶ μόνον διότι εἶναι περίεργον τοῦτο δι’ αὐτὸ διαμαρτυρόμεθα, διότι, ἂν ἦτο ὁμαλὸν καὶ σύνηθες, δὲν θὰ διεμαρτυρόμεθα. Διότι ἐδημιουργήθη αὐτὴ ἡ ἀκατανόητος κατάστασις δι’ αὐτὸ διαμαρτυρόμεθα. Δὲν ἐδημιουργήθη σήμερον. Ὑπάρχει ἀπὸ μακροῦ μία συνήθεια—καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρύπτωμεν τὴν ἀλήθειαν, διότι μόνον κατὰ τοιοῦτον τρόπον θεραπεύομεν τὸ ἄτοπον καὶ ἀποκαθιστῶμεν ὁμαλὰς καταστάσεις—ὑπάρχει μία συνήθεια κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀναγνωρίζεται—ὅπως εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀναγνωρίζηται—ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου καὶ ἡ ἐλευθερία πρὸς τοὺς ὁμιλοῦντας καὶ διότι καθιερώθη αὐτὴ ἡ συνήθεια, ἡ τάξις τῶν συζητήσεων δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ ἐμπρέπον αὐτῆς ὕφος καὶ ἀποτελεῖ καθῆκον νὰ ἐπιλαμβανώμεθα ἀνὰ πᾶσαν εὐκαιρίαν διὰ νὰ στηλιτεύωμεν τοιαύτας μεθόδους καὶ διὰ νὰ συμβάλλωμεν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ὁμαλῆς καὶ σοβαρᾶς τάξεως πραγμάτων. (Χειροκροτήματα). Τὸ ζήτημα λοιπὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις εἶναι τοῦτο· ἐφόσον καὶ οἱ ὁπλαρχηγοὶ ἔχουν προσφέρει πολεμικὰς ὑπηρεσίας πολυτίμους, ἐφόσον εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν χρήσιμοι διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, διατί δὲν τοὺς προσλαμβάνομεν; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν συμμετοχήν. Καὶ ἀπαντῶμεν ἡμεῖς· θέλομεν νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν δημιουργίαν Σώματος τακτικοῦ καὶ ὄχι Σώματος ἀνωμάλου καὶ ἀτάκτου καὶ τὸ θέλομεν διὰ δύο λόγους: Πρῶτον διότι, ἂν τὸ Σῶμα καταρτίζηται ἀπὸ στελέχη τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐξοικειωμένα εἰς τὴν πειθαρχίαν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν παρεκτροπαὶ εἰς τρόπον ὥστε τὰ ἐνδεχόμενα ἀγαθὰ ἀπὸ τὰς καταδιώξεις τὰς ἀποτελεσματικὰς τῆς ληστείας νὰ ἰσοφαρισθοῦν ἢ καὶ ἐνδεχομένως νὰ ὑπερβληθοῦν ἀπὸ παρεκτροπὰς εἰς βάρος τῶν πληθυσμῶν. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ ἐπιτρέψωμεν δημιουργίαν καταστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐνδεχομένως θὰ ἦγον καὶ εἰς ἀταξίαν. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ὑπὸ τὰς σημερινὰς ὁμαλὰς πολιτικὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας διαβιοῦμεν ἡ δημιουργία ἀνωμάλων Σωμάτων εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν διαβολὴν αὐτῶν, ὡς τυχὸν προωρισμένων νὰ ἐπιτελέσουν καὶ σκοποὺς ἄλλους ἐκτὸς ἐκείνων διὰ τοὺς ὁποίους προορίζονται. Διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς λόγους ὑποστηρίζομεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ προκειμένου περὶ τοῦ Σώματος διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας νὰ τηρηθοῦν ἄλλα μέτρα ἀπὸ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἰσχύουν προκειμένου περὶ τῶν στελεχῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς. Ζητοῦμεν τὴν δημιουργίαν Σώματος ὁμαλοῦ καὶ νομίμου καὶ ζητοῦμεν αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἰσχύουν διὰ τὴν συμμετοχὴν τῶν ὁπλαρχηγῶν τῶν προσενεγκόντων πολεμικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο νὰ εἶναι ἀκριβῶς αἱ αὐταί, ἐκεῖναι δηλαδὴ αἱ ὁποῖαι ἰσχύουν καὶ διὰ τὰ δύο ἄλλα ὁμαλῶς καὶ κανονικῶς λειτουργοῦντα Σώματα τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς. Καὶ συμπεραίνων ὅτι δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δεχθῶμεν τὸν χαρακτηρισμὸν ἀντιπάλων ἢ κατηγόρων τῶν ὁπλαρχηγῶν, ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ μομφὴ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ὑπάρχει εὐκαιρία προσλήψεως τῶν ὁπλαρχηγῶν εἰς τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ ἢ τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὑπάρχει ὁμοφωνία τῆς Συνελεύσεως χωρὶς κανεὶς ἐξ ἡμῶν νὰ θεωρῆται κατήγορος τῶν ὁπλαρχηγῶν, καθ’ ὅμοιον τρόπον ἐννοοῦμεν νὰ μὴ θεωρηθῶμεν κατήγοροι τῶν ὁπλαρχηγῶν, ἀλλ’ ἀπολογηταὶ μιᾶς ἀρχῆς ἀπολύτως νομίμου τάξεως πραγμάτων. Καὶ αὕτη μὲν εἶναι ἡ ἄποψις ἡμῶν ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὑπάρχει εἰλημμένη ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ὅτι ἀποσύρει τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως ἐξεδηλώθη ἡ ψῆφος τῆς Συνελεύσεως. Δὲν ἐδήλωσε τοῦτο ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὡς ἰδίαν αὐτῆς ἀντίληψιν, ἀλλ’ ἐδήλωσε τοῦτο ὅταν ἐξεδηλώθη ἀντίθετος θέλησις τῆς Συνελεύσεως. Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις συνεμορφώθη πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ ἡ ψῆφος τῆς Συνελεύσεως ἐπεκύρωσε τὴν ἄποψιν ταύτην. Νομίζομεν λοιπὸν ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐξηντλημένον, ὅτι αἱ ἀποφάσεις ἐπ’ αὐτοῦ ἔχουσιν ἤδη ληφθῆ καὶ ὅτι εὐλόγως ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐδήλωσε τώρα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίζει τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει. Ἂν δὲ τυχὸν ἡ Συνέλευσις θὰ εἶχε τὴν στιγμὴν αὐτὴν γνώμην διάφορον, διότι εἶναι κυρίαρχος, καθόσον ἀντελήφθην τοὺς λόγους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδιώξῃ καὶ τὸν Ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, βεβαίως θὰ ἠδύνατο καὶ τροπολογίαν τοιαύτην νὰ ψηφίσῃ. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτη περιπτώσει δὲν θὰ εὑρίσκετο ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν νομίζω ὅτι διετυπώθησαν αἱ γνῶμαι τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δηλαδὴ ἐμμονὴ εἰς τοιαύτην τροπολογίαν ἀποτελεῖ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην εἴμεθα εἰς τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως.

§101Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δύο λέξεις, κ. Πρόεδρε.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγοῦνται ἄλλοι.

§103Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ζήτημα προσωπικόν.

§105Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Θέλω μόνον νὰ πεισθῇ ἡ Συνέλευσις κατὰ πόσον ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Μυτιλήνης εἶχε λόγον νὰ θυμώσῃ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ διακόψω τὸν κ. συνάδελφον διὰ νὰ τῷ εἰπῶ ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς προκειμένου νὰ καλέσῃ καὶ ὁπλαρχηγοὺς δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ εἰς ἄλλο μέσον, διότι ἐκ τῶν κειμένων νόμων ὑπάρχει ὁ νόμος περὶ στρατολογίας, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει τὴν ἀνάκλησιν ἀξιωματικῶν, οἱ πλεῖστοι δὲ ἐκ τῶν ὁπλαρχηγῶν εἶναι ἔφεδροι ἀξιωματικοί, καὶ μάλιστα, ἐφόσον ἐπιθυμοῦν, ἠμποροῦν καὶ νὰ μονιμοποιηθοῦν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἐφόσον διακόπτει τις διὰ νὰ παράσχῃ μίαν πληροφορίαν ὀρθοτάτην καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν συζήτησιν ἐντὸς τοῦ ὀρθοῦ καὶ νὰ μὴ σχηματισθῇ ἀντίληψις ἐσφαλμένη, δὲν διακόπτει ὅπως οἱ συζητηταὶ τῶν καφενείων.

§106Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Τὸ ζήτημα τῶν ὁπλαρχηγῶν ἔχει κανονισθῇ. Ἀπελύθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Παγκάλου. Ἐδόθησαν συντάξεις καὶ βαθμοὶ καὶ ἐνομίζομεν ὅτι δὲν θὰ εἴχομεν κάθε ὀλίγον νὰ ἀπασχολώμεθα μὲ τοὺς ὁπλαρχηγούς. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι λαμπροὶ ἄνθρωποι. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§107Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἔχω καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως, τὴν γνώμην ὅτι ὁ κυριώτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀντιδρᾷ ἡ Συνέλευσις ἐναντίον τῆς διατάξεως περὶ τῆς καταρτίσεως τῶν στελεχῶν τοῦ Σώματος εἶναι ἡ περικοπὴ ἡ ἀφορῶσα τὴν πρόσληψιν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλαρχηγῶν, κατὰ τῶν ὁποίων ἐξ ἀρχῆς διεξήχθη κυρίως ἡ πολεμική. Ἡμεῖς ἐδώσαμεν τὴν ψῆφόν μας ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ ἀπηλείφετο ἡ διάταξις αὕτη, καὶ τὴν προϋπόθεσιν ταύτην ἀπεδέχθη ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός. Δὲν φρονῶ ἐγὼ ὅτι δὲν εἶναι ἄξιοι σεβασμοῦ οἱ ὁπλαρχηγοί, ἐν τούτοις ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Συνελεύσεως ὑπεστηρίχθησαν ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Γιωτοπούλου αἱ ἀπόψεις αἱ σύμφωνοι πρὸς τὴν κρατοῦσαν γενικὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὰ ἐξ αὐτῶν συσταθέντα Σώματα προσφάτως δράσαντα ἀπέτυχον. Ὑπεβλήθη λοιπὸν ἡ ἀπαίτησις ὅπως τὸ Σῶμα συγκροτηθῇ κατὰ τὰ στελέχη αὐτοῦ παρ’ ἀξιωματικῶν ἐχόντων βαθὺ τὸ αἴσθημα τῆς πειθαρχίας, διὰ νὰ ἀποτραπῇ ἀπὸ τὴν Κοινὴν Γνώμην ὁ φόβος ἀταξιῶν. Δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐγὼ προσωπικῶς δὲν θὰ εἶχον λόγον νὰ μὴ συμφωνήσω πρὸς τὸν κ. συνάδελφον τὸν ὑποστηρίξαντα ὅτι, ἀφοῦ χθὲς ἐδόθη σύνταξις εἰς τοὺς ὁπλαρχηγούς, κακῶς, κατ’ ἐμέ, θὰ ἔπρεπε νὰ παρασχεθῇ εἰς αὐτοὺς καὶ ἡ ἀμοιβὴ αὐτή. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἐξοικονομήσεως καὶ ἀμοιβῶν προσώπων. Εἰς τὰς χεῖρας αὐτῶν πρόκειται νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὸ ἔργον τῆς διώξεως τῆς ληστείας καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀσφαλῆ τὴν ἐγγύησιν ὅτι δὲν θὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ γνωσταὶ ἀσχημίαι καὶ ἀταξίαι αἱ ὁποῖαι ἄλλοτε ἔλαβον χώραν. Καὶ τὴν ἐγγύησιν ταύτην ἀσφαλίζομεν διὰ τῆς συγκροτήσεως τῶν στελεχῶν ἐκ μονίμων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς.

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βλέπω τώρα ὅτι ἐξανίστασθε κατὰ τῆς ἰδέας συγκροτήσεως Σώματος, ἰδιαιτέρου, ἀτάκτου καὶ σᾶς λέγω ὅτι ὅπως καταρτίζεται ἡ τροπολογία τὸ Σῶμα ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἄτακτον. Λοιπὸν μὴ ἀπατώμεθα, διότι καὶ ἂν ἔχῃ ἀξιωματικοὺς προσλαμβανομένους κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνωμάλως ὅλως θὰ ἔχωμεν τὰ στελέχη. Ἂν δὲν τὸ ἔχητε δεχθῆ, ὀφείλετε νὰ ἀποκρούσητε καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν πρότασιν περὶ συγκροτήσεως τοῦ Σώματος αὐτοῦ.

§109Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. ἐκ Μαντινείας πληρεξούσιος δὲν ἔπρεπε νὰ ἀμφιβάλλῃ ὅτι ἐν ταῖς προθέσεσι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ κατὰ τὸ γράμμα τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται περὶ Σώματος τακτικοῦ, τόσον τακτικοῦ ὅσον τακτικὸν εἶναι τὸ πεζικὸν τοῦ στρατοῦ. Διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ γίνεται μνεία ὅτι τὰ στελέχη τοῦ Σώματος αὐτοῦ θὰ εἶναι στελέχη τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς. Δεύτερον οἱ στρατιῶται θὰ προσληφθῶσιν ἐπὶ θητείᾳ ὡρισμένῃ καὶ λέγεται ἐν αὐτῷ ὅτι ἐφαρμοσθήσεται ἡ τακτικὴ καὶ ἡ ἁρμοδιότης ἡ ὁποία ἰσχύει ἐν τῷ στρατεύματι. Δὲν βλέπω λοιπὸν εἰς ποῖον σημεῖον βασίζεται ἡ αἰτίασις τοῦ κ. πληρεξουσίου.

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως, τὸ ἄτακτον ἔγκειται εἰς αὐτὴν τὴν ὀργάνωσιν, διότι ὅταν πρόκειται ἡ συγκρότησις τοῦ Σώματος αὐτοῦ νὰ γίνῃ διὰ τὸν σκοπὸν ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν διασπορὰν τοῦ Σώματος εἰς τὰ μέρη τὰ ὁποῖα μαστίζει ἡ ληστεία, αὐτὴ ἡ ὀργάνωσις καὶ ὁ σκοπὸς συντελοῦν εἰς τὸ νὰ εἶναι ἄτακτον Σῶμα.

§111Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως, θὰ ἐπεθύμουν διὰ τελευταίαν φορὰν νὰ εἴπω τὰς ἐντυπώσεις μου διὰ δύο λέξεων. Εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκ πεποιθήσεως, διότι ἡ λέξις τοῦ εἰδικοῦ Σώματος ἐμβάλλει δυσπιστίαν καὶ ἀσφαλῶς θὰ δημιουργήσῃ δυσαρέστους συνεπείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν στρατολογίαν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῶσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς ἐργασίας των καὶ νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ Σῶμα αὐτό. Ἰδίᾳ τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ τονίσω εἶναι τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἀποσπάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ. Ὑπάρχουσιν ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι διέπουσι τὰ τῶν ἀποσπάσεων ἐν τῷ στρατεύματι. Κατὰ τὰς ἀρχὰς ταύτας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἀπόσπασις, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ οἱαδήποτε μετακίνησις ἀξιωματικοῦ ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὅταν ἔρχηται ἡ Συνέλευσις καὶ παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως διὰ Διατάγματος κανονίζῃ τὰ τῶν ἀποσπάσεων τῶν ἀξιωματικῶν, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν αὐτῆς καὶ τὴν ἐξορκίζω νὰ μὴ δώσῃ τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ νὰ ὁρίσῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ ζητῶνται ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἀποσπᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τὰς ὁποίας ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον πρὸς καταδίωξιν τῆς ληστείας. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Δηλῶ καὶ πάλιν ὅτι θεσπίζομεν σήμερον ἓν Σῶμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ δυσαρέστους συνεπείας διὰ τὴν Χώραν.

§112Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπειδὴ ἀνεφέρατε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ παράγραφος ἡ σχετικὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ τὴν σύγκρουσιν τὴν ὁποίαν εἴπετε. Νομίζω ὅτι τὸ ἐδάφιον τοῦτο λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Αἱ λεπτομέρειαι τῆς ὀργανώσεως.... κτλ. διὰ Διατάγματος ἐκδοθησομένου προτάσει τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν».

§113Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατί διὰ Διατάγματος;

§114Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ νόμου νὰ κανονίζωνται αἱ ἀποσπάσεις;

§115Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Βεβαίως. Διάταγμα θὰ ὁρίσῃ τοὺς ἀποσπωμένους;

§116Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὥστε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖτε σήμερον τὸ νὰ μετέχῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰς ἀποσπάσεις ἀναφέρεται. Διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναται νὰ ὑπογράψῃ ἓν Διάταγμα ἁπλῶς χωρὶς νὰ λάβῃ γνῶσιν. Θὰ ἴδῃ πόσων θὰ ζητηθῇ ἡ ἀπόσπασις. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὴν ἀλληλεγγύην τῆς Κυβερνήσεως παντοῦ καὶ πάντοτε. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὀνόματα ἀξιωματικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀποσπάσῃ τινὰς διὰ τὸ εἰδικὸν Σῶμα, ὅπως ἐπίσης θὰ ἔχῃ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἀντιλήψεως τὴν ὁποίαν ἔχει...

§117Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ συμφωνοῦν οἱ δύο Ὑπουργοὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποσπασθοῦν. Ὅλα τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀλληλέγγυα.

§118Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πᾶς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εὐλαβούμενος ἑαυτὸν θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῇ νὰ λάβῃ διαταγὰς ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§119Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Πάγκαλος ἔχει τὸν λόγον.

§121Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἐπειδή, κύριοι πληρεξούσιοι, κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ἐγὼ ἔκαμα νῆξιν τῆς τροπολογίας αὐτῆς καὶ ἐπειδὴ ἐλέχθησαν καὶ πολλὰ τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ παρεξηγηθοῦν, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἡ τροπολογία μου δὲν εἶχε σκοπὸν οὔτε νὰ δημοκοπήσῃ οὔτε νὰ ἐξοικονομήσῃ πρόσωπα. Ἐπειδὴ ὡμιλήσατε περὶ συντάξεως ὁπλαρχηγῶν κτλ. ἀπαιτῶ ὅτι κατ’ ἀρχὴν συνεζήτησα τὸ νομοσχέδιον μακρὰν πάσης προσωπικῆς σκέψεως, ἀποβλέπων μόνον εἰς τὰ ἀποτελέσματά του καὶ διεφώνησα ὡς πρὸς τὴν στρατολογίαν τοῦ Σώματος κατ’ ἀρχήν. Σχετικῶς ὅμως μὲ τὰ στελέχη ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω ἀκλόνητον τὴν πεποίθησιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας μου. Ὀφείλω δὲ νὰ ἔχω γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὅτι ἀναμφιβόλως μεταξὺ τῶν 200 ἢ 300 ὁπλαρχηγῶν θὰ ὑπῆρχον 5 καὶ 20, οἱ ὁποῖοι ἀναμφισβητήτως θὰ εἶναι ἄριστοι καὶ ἀνώτεροι ἀπὸ πάντας τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ διὰ τὴν καταδίωξιν τῶν λῃστῶν. Εἶναι ἡ γνώμη μου. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι, ἐφόσον ἐψήφισε τὸ νομοσχέδιον ἡ Συνέλευσις χάριν τοῦ σκοποῦ καὶ μόνον αὐτοῦ πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν γνωρίζει ὁ ἴδιος ὅτι πολλάκις ἠναγκάσθη. Ὑπενθυμίζω δὲ ὅτι ὅταν ὡς ὑπολοχαγὸς ἔκαμε μίαν ἐπιχείρησιν τὴν ἔκαμε μὲ ἕνα πρώην ὁπλαρχηγόν. Ἔτυχε μάλιστα τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν παρέλαβον τὴν ἀρχηγίαν εἰς τὸ Μέτωπον, μίαν ἐπιχείρησιν κατὰ τὸν πόλεμον νὰ τὴν ἔχω ἀναθέσει εἰς τοιούτους ἀξιωματικοὺς καὶ ὡς διοικητὴς τοῦ πεζικοῦ εἰς μίαν ὁλόκληρον μεραρχίαν εἶχα δύο ἀξιωματικοὺς καταλλήλους διὰ νυκτερινὰς ἐπιχειρήσεις ἀπὸ τὰ Γρεβενά, ἐξ ὁλοκλήρου τῆς μεραρχίας, ἐξ ὅλων τῶν Σωμάτων πυροβολικοῦ, ἱππικοῦ κλπ. εἶχον δύο ἀξιωματικοὺς ὁπλαρχηγούς. Καὶ οἱ δύο αὐτοὶ ἀξιωματικοὶ ἐπροβιβάσθησαν ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ. Διὰ τὸν ἕνα ἐξ αὐτῶν ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅταν ἦλθεν ὁ Ἄγγλος ἀρχιστράτηγος εἰς τὸ Μέτωπον καὶ μοὶ εἶπε νὰ κατορθώσωμεν νὰ συλλάβωμεν μερικοὺς αἰχμαλώτους, εἶπον εἰς τὸν ἕνα ἐξ αὐτῶν ἂν ἠμπορῇ νὰ μᾶς φέρῃ κανένα αἰχμάλωτον καὶ εἰς διάστημα τριῶν ἡμερῶν ὁ ὁπλαρχηγὸς οὗτος συνέλαβεν ἕνα Βούλγαρον εἰς τὰ συρματοπλέγματα. Δύναμαι νὰ ἀναφέρω παραδείγματα 15 καὶ 20 ἀξιωματικῶν τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, οἱ ὁποῖοι ἀπέτυχον οἰκτρῶς. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω ὀνόματα. Μερικοὶ ἐξ αὐτῶν ὑπηρετοῦν καὶ σήμερον ἔχοντες ὡρισμένον προορισμόν. Ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὀφείλει νὰ ἀφήσῃ εἰς αὐτὸν πᾶσαν ἐλευθερίαν. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἔχει πλήρη γνῶσιν τῶν πραγμάτων καὶ τῶν προσώπων. Εἶμαι βέβαιος ὅτι δύναται, ἂν θέλῃ νὰ εὕρῃ 15 καὶ 20 ἀξιωματικοὺς καταλληλοτάτους μεταξὺ τῶν ὁπλαρχηγῶν καὶ τοιούτους δὲν θὰ εὕρῃ εἰς ἄλλον στρατόν. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Δὲν ἐπρόκειτο λοιπὸν νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα διὰ τὴν ἐξοικονόμησιν προσώπων ἢ σχετικῶς πρὸς τὰς συντάξεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τοὺς ὁπλαρχηγούς. Ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω ἐν πλήρει πεποιθήσει τὴν τροπολογίαν, διότι φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι δι’ αὐτοῦ θὰ ἐκπληρωθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται λόγῳ τῶν τροπολογιῶν).

§123Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε, διὰ τὴν 5.30′ μ. μ.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν τὴν 5.30′ μ. μ. τῆς σήμερον.

(Ὥρᾳ 1.45′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 5.30′ μ. μ.)

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§126Α. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ψηφοφορίαν περὶ τοῦ σταφιδικοῦ φέρομαι ὡς μὴ ψηφίσας ἐνῷ ἐψήφισα «Ὄχι».

§127Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας φέρονται οἱ ψηφίσαντες «Ναὶ» 92. Ἡ ἄθροισις κατὰ τὸ πρωτόκολλον τοὺς ἐμφανίζει εἰς 87.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα δὲν μεταβάλλεται. (Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ ὡς ἐδιορθώθησαν). Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως τριῶν ταγμάτων Κυνηγῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Ἐκ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως θὰ ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ ὁποῖα δὲν προκαλοῦν καμμίαν συζήτησιν καὶ μετὰ ταῦτα θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ προσφυγικόν. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ προκαλοῦν συζήτησιν θὰ ἀναβάλλονται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, Ἐπιτροπείας Ἐλευθέρας Ζώνης καὶ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου συμβάσεως περὶ χορηγήσεως παρὰ τῆς πρώτης δανείου 10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν πρὸς τὴν Ἐπιτροπείαν Ἐλευθέρας Ζώνης». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ».

§129Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 30, τὸ ὁποῖον καταρτίζει τὰς στρατολογικὰς ὑπηρεσίας, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ περιληφθοῦν καὶ τὰ παραρτήματα τῶν στρατολογικῶν γραφείων, τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν τὰ μέγιστα εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν πληθυσμῶν. Καθὼς γνωρίζετε, τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα ἑδρεύουν εἰς τὰς ἕδρας τῶν νομῶν.

§130Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ τροπολογία αὕτη συμπεριελήφθη.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Λαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§132Ι. ΛΑΔΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ» εἶχον ὑποβάλει τροπολογίας τινάς, τῶν ὁποίων τὴν ἀνάπτυξιν θὰ ἐπιχειρήσω σήμερον δι’ ὀλίγων. Ἡ πρώτη τῶν τροπολογιῶν, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας, ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον 5ον τοῦ σχεδίου. Δι’ εἰδικῆς διατάξεως περιεχομένης ἐν τῷ ἐδαφίῳ 2ῳ τοῦ εἰρημένου ἄρθρου «ἀποκλείονται τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ οὐδαμῶς δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ οἱ καταδικασθέντες εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν διὰ τελεσιδίκου ἀποφάσεως».

§133Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νομίζω ὅτι εἶναι καλύτερον εἰς ἕκαστον ἄρθρον σας νὰ φέρητε τὰς τροπολογίας σας.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις γενικῶς ἐπὶ ὅλων τῶν ἄρθρων καὶ κατόπιν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§135Ι. ΛΑΔΑΣ. Ἡ ἐν τῷ σχεδίῳ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5 εἶναι ἁπλῆ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 23 παραγρ. 1 τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου. Ὡς γνωστόν, κατὰ τὰς διατάξεις ταύτας, «ἡ εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν καταδίκη συνεπάγει προσέτι μεθ’ ἑαυτῆς καὶ τὴν διὰ βίου στέρησιν καὶ τὴν ἀνικανότητα εἰς ἀπόκτησιν αὐτῆς τῆς ἱκανότητος τοῦ ὑπηρετεῖν εἰς τὸ στράτευμα τῆς ξηρᾶς, εἰς τὸ ναυτικόν, εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν κλπ.». Ἡ προκειμένη διάταξις στηρίζεται ἀναμφισβητήτως ἐπὶ δεδομένων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰς σημερινὰς καταστάσεις. Ἡ ὑπὸ τὰ ὅπλα ὑπηρεσία ἐθεωρεῖτο καὶ θεωρεῖται λίαν ὀρθῶς ὡς ἔργον τιμητικόν, διὰ τοῦτο δὲ καὶ ὁ νομοθέτης ἠθέλησε νὰ ἀποκλείσῃ ἀπ’ αὐτῆς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κοινωνίας, εἶναι ἐστιγματισμένοι ἠθικῶς. Εἶναι ὅμως ἀναμφισβήτητον καὶ τοῦτο· ὅτι ἡ ἀποστολὴ τοῦ στρατιώτου, παρ’ ὅλον τὸν τιμητικόν της χαρακτῆρα εἶναι καὶ βάρος διὰ τὸν πολίτην, βάρος ἀκόμη μεγαλύτερον ὅταν οἱ πόλεμοι εἶναι μακρᾶς διαρκείας, ὅπως ὁ τελευταῖος παγκόσμιος. Ἀφ’ ἑτέρου, κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζαμεν ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας τὸ στράτευμα ἔλαβε μορφὴν πολυσχιδῆ καὶ πολύπλοκον ὀργάνωσιν. Ὁ πόλεμος δὲν διεξάγεται σήμερον μόνον μὲ λογχιστὰς καὶ ὁμάδας πυροβολητῶν—ὅπως ἄλλοτε—ἀλλὰ καὶ μὲ μέσα ὑποβοηθητικὰ τεχνικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς φύσεως. Εἰς τοὺς κλάδους τούτους θὰ ἠδύναντο νομίζω νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ἄτομα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρατήσασαν ἀντίληψιν στεροῦνται τῆς τιμῆς τοῦ φέρειν ὅπλα. Κατὰ τί θὰ προσέκρουε λ. χ. εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἐντίμων πολιτῶν ἡ πρόσκλησις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἡ χρησιμοποίησις εἰς συνεργεῖα ραπτῶν, ἀρβυλοποιῶν, εἰς τὴν κατασκευὴν δρόμων ἢ εἰς τὴν μεταφορὰν σάκκων, πολιτῶν, πολιτῶν οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ ἰδιωτικῇ των ζωῇ εἶχον καταδικασθῆ εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν ἐπὶ ἀπαγωγῇ θήλεως ἀνηλίκου ἢ πλαστογραφίᾳ ἰδιωτικοῦ ἐγγράφου; Ἢ μήπως δὲν εὑρέθησαν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἄτομα τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον δὲν ἐπεκαλέσθησαν τὴν προτέραν των καταδίκην ὡς δικαίωμα διὰ νὰ μὴ ὑπηρετήσουν, ὅταν ἔτυχε νὰ κληθοῦν διὰ τὸν ἕνα ἢ διὰ τὸν ἄλλον λόγον εἰς τὸν στρατόν; Διὰ τοὺς ἀνωτέρω λόγους, κύριοι πληρεξούσιοι, εἶχα τὴν τιμὴν νὰ προτείνω ὅπως τὸ ἐδάφιον 2ον τοῦ ἄρθρου 5ου τροποποιηθῇ, ἐπιτρεπομένης εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τῆς προσκλήσεως διὰ διαταγῆς του εἰς τὸ στράτευμα πολιτῶν καταδικασθέντων ἐν τῷ ἰδιωτικῷ αὐτῶν βίῳ εἰς ἐγκληματικὴν ποινήν, ὁσάκις τὸ τοιοῦτον ἐνδείκνυται ὑπὸ τῶν ἀναγκῶν τοῦ πολέμου. Ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποκλεισθοῦν τοῦ τοιούτου μέτρου οἱ καταδικασθέντες δι’ ὡρισμένας πράξεις καὶ τοιαύτας ἐθεώρησα τὰς πράξεις προδοσίας κατὰ τῆς Πατρίδος καὶ τὰς ἀναφερομένας εἰς τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ Κράτους (ἄρθρον 123, παράγρ. 5 ἑπ.—137 τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου). Τὸ δεύτερον μέρος τῶν τροπολογιῶν μου ἀφορᾷ, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ποινικὸν μέρος τοῦ περὶ στρατολογίας σχεδίου, ἀναφέρεται δηλαδὴ εἰς τὰ ἄρθρα 96 ἑπ. Καὶ ἐν πρώτοις θὰ ἤθελα νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας τὴν παρατήρησιν ὅτι θὰ ἦτο λογικώτερον αἱ διατάξεις αὗται νὰ περιελαμβάνοντο εἰς τὸν κυρίως ποινικὸν νόμον (τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν) καὶ οὐχὶ εἰς τὸν στρατολογικόν, ὁ ὁποῖος ρυθμίζει τὴν κατάστασιν τῶν πολιτῶν μέχρι τῆς εἰσόδου αὐτῶν εἰς τὸ στράτευμα. Ἡ ἀναγραφὴ τῶν προκειμένων ποινικῶν διατάξεων εἰς τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν θὰ συνετέλει, νομίζω, εἰς τὴν ἀπὸ νομοτεχνικῆς ἀπόψεως ἁρμονίαν τοῦ συνόλου καὶ θὰ διηυκόλυνε ταυτοχρόνως τὸ ἔργον τοῦ δικαστοῦ, ὁ ὁποῖος ἀναγκάζεται συνήθως παρ’ ἡμῖν νὰ ἀναζητῇ τὰς ἑκάστοτε διατάξεις εἰς κεχωρισμένα ἀπ’ ἀλλήλων καὶ ἄσχετα ἐνίοτε μεταξύ των κείμενα. Εἶναι λυπηρόν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ Κοινωνίαι ἀναγκάζονται πολλάκις νὰ καταφεύγουν εἰς τὸν ἐκφοβισμὸν διὰ τοῦ ποινικοῦ νόμου πρὸς ὑπαγωγὴν τῶν πολιτῶν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος. Εἰς τὴν τοιαύτην ἀνάγκην εὑρισκόμεθα σήμερον καὶ ἡμεῖς. Ἀναγκαζόμεθα δυστυχῶς νὰ κάμωμεν βήματά τινα πρὸς τὰ ὀπίσω θεσπίζοντες αὐστηρότερα μέτρα τῶν προϋπαρχόντων ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐνῷ ἀπολαύουν ὅλα τὰ ἀγαθὰ ἐν εἰρήνῃ καὶ καρποῦνται ὅλας τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας ἐξασφαλίζει εἰς αὐτοὺς ὁ νόμος καὶ ἡ ὑπὸ τὰ ὅπλα παραμονὴ τῶν συμπολιτῶν των, αὐτοὶ ἀγόμενοι ἀπὸ τὸν πλέον ἀχαρακτήριστον ἐγωϊσμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ὑλικοῦ κέρδους, ἀφήνουν εἰς τοὺς ἄλλους τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπερτάτης ταύτης ὑποχρεώσεως τοῦ πολίτου. Ὀρθῶς τὸ κυβερνητικὸν σχέδιον καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπεξεργασθείσης τοῦτο κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καθιεροῦσι, πλὴν τῶν ἄλλων ποινῶν, καὶ τὴν στέρησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι διὰ τοὺς ἀνυποτάκτους καὶ τοὺς λιποτάκτας. Τὴν καθιέρωσιν τῶν ποινῶν τούτων εὑρίσκω κατ’ ἀρχὴν λίαν χρήσιμον, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ παρατηρήσω ὅτι ὑπάρχει μία ἀντίφασις μεταξὺ τῶν ἄρθρων 101 καὶ 104, δι’ ὧν καθιεροῦνται αἱ ποιναὶ τῆς ἐκλογικῆς ἀνικανότητος κατὰ τῶν ἀνυποτάκτων καὶ λιποτακτῶν. Ἐνῷ ἐν τῷ ἄρθρῳ 101 θεσπίζεται ἡ ποινὴ τῆς στερήσεως τῆς ἐκλογικῆς ἱκανότητος κατὰ τῶν ἀνυποτάκτων καὶ λιποτακτῶν, ἔρχεται κατωτέρω τὸ ἄρθρον 104, τὸ ὁποῖον εἰς μὲν τὴν 1ην παράγραφον κάμνει διαστολὴν μεταξὺ ἀνυποτάκτων ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ καὶ ὁρίζει τὴν ἰσόβιον στέρησιν τῆς ἐκλογικῆς ἱκανότητος διὰ τοὺς τελευταίους, εἰς δὲ τὴν 2αν παράγραφον ἀφομοιώνει τὰς δύο κατηγορίας τῶν ἀνυποτάκτων καὶ αἴρει τοιουτοτρόπως τὰς ἐν ἄρθρῳ 101 καθιερουμένας ποινικὰς κυρώσεις.

§136Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ ἄρθρον 104 λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ ὑπὸ τῶν ἀνωτέρω ἄρθρων ἀπαγγελλομένη ἀνικανότης, ἀρχομένη ἅμα τῇ ἀπράκτῳ παρελεύσει τῆς τελευταίας ἡμέρας τῶν πρὸς ἐμφάνισιν τεταγμένων προθεσμιῶν, διὰ μὲν τοὺς ἐν εἰρήνῃ ἀνυποτάκτους λήγει μετὰ τὴν ἀπότισιν πασῶν τῶν ἐκ τῆς ἀνυποταξίας ὑποχρεώσεων καὶ ποινῶν, διὰ δὲ τοὺς ἐν πολέμῳ καὶ τοὺς καταδικασθέντας ἐπὶ λιποταξίᾳ παραμένει ἰσόβιος».

§137Ι. ΛΑΔΑΣ. Ἔρχεται ὅμως μετὰ τοῦτο ἡ δευτέρα παράγραφος εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται ὅτι «ἡ κατὰ τὴν 1ην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 101 ἐκλογικὴ ἀνικανότης λήγει μετὰ τὴν προσέλευσιν τοῦ ἀνυποτάκτου». Ἡ διατύπωσις «ἀνυποτάκτου» φαίνεται περιλαμβάνουσα ὡς ἐκ τῆς γενικότητός της ἀμφοτέρας τῆς κατηγορίας τῶν ἀνυποτάκτων—τοὺς ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ) καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ τοιαύτη διατύπωσις νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρερμηνείας.

§138Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πῶς; Ἀφοῦ τὸ λέγομεν ῥητῶς ὅτι οἱ ἐν πολέμῳ ἀνυπότακτοι καὶ λιποτάκται στεροῦνται τοῦ δικαιώματος ἰσοβίως.

§139Ι. ΛΑΔΑΣ. Τότε πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ τελευταία παράγραφος. Εἰς τί σᾶς χρησιμεύει;

§140Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐφόσον ἠγέρθη ἀμφισβήτησις καὶ ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ εἰσχωρήσῃ εἰς κανενὸς τὸ πνεῦμα ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ ἐν πολέμῳ ἀνυπότακτος νὰ ἐξομοιοῦται μὲ τὸν ἐν εἰρήνῃ, θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ νὰ διαγραφῇ καί, ἂν εἶναι ἀνάγκη ἄλλη, τὸ προσθέτομεν εἰς τὸν ποινικὸν νόμον.

§141Ι. ΛΑΔΑΣ. Ἄν, κύριοι συνάδελφοι, ἐπρόκειτο νὰ θεσπίσωμεν τὴν στέρησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι διὰ μόνους τοὺς λιποτάκτας, νομίζω ὅτι ἡ τοιαύτη διάταξις δὲν θὰ εἶχε πολὺ μεγάλην σημασίαν ἐν τῇ πράξει, διότι καὶ ἤδη οἱ ὑφιστάμενοι ποινικοὶ νόμοι ἀπαγγέλλουσι τὴν τοιαύτην στέρησιν. Ἄλλως τε αἱ βαρεῖαι πράξεις λιποταξίας ἐν καιρῷ πολέμου συνεπιφέρουσιν ἀφ’ ἑαυτῶν τὴν στέρησιν τῆς ἐκλογικῆς ἱκανότητος. Αἰσθάνομαι ὅμως τὴν ὑποχρέωσιν, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν αὐστηρότητα τοῦ Σώματος ἡμῶν κατὰ τῶν ἐν πολέμῳ ἀνυποτάκτων, διότι ἡ ἀνυποταξία παρουσίασε κατὰ τοὺς τελευταίους πολέμους μορφὴν κακοηθεστέραν δύναμαι νὰ εἴπω καὶ αὐτῆς τῆς λιποταξίας. Ἡ λιποταξία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἐν στιγμῇ ψυχικοῦ καμάτου, ἐν στιγμῇ ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας, ἀτυχοῦς βεβαίως καὶ κολασίμου, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἀνυποτάκτου ὑπάρχει πάντοτε ὁ ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἀγνοίας τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων ψυχρὸς ὑπολογισμός, ἢ πρὸς τὸ ἀτομικὸν συμφέρον προσήλωσις, ἡ δειλία καὶ τὸ μικρόψυχον. Ἡ ψυχικὴ δὲ αὕτη κατάστασις δὲν εἶναι στιγμιαία καὶ παροδική, ἀλλὰ διαρκὴς καὶ ἔμμονος. Ἡ πρᾶξις τοῦ ἀνυποτάκτου εἶναι ἰδιώνυμος ἐν τῇ ἀνηθικότητί της, διότι ἐνῷ εἰς πᾶσαν ἄλλην πρᾶξιν ὁ πταίστης ἔχει τὴν τύψιν τοῦ συνειδότος, ὁ ἀνυπότακτος ἐν περιπτώσει μὲν νίκης τῆς Πατρίδος καρποῦται ἀκόπως ὅσας καὶ οἱ ἄλλοι ὠφελείας, ἐν περιπτώσει δὲ ἥττης αἰσθάνεται ἐνδόμυχον ἱκανοποίησιν, διότι ἀπέφυγε τὰ δεινὰ τοῦ πολέμου. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς κουράσω πολύ, κύριοι συνάδελφοι. Αἰσθάνομαι ὅμως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὅσα εἶπον, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἰς τὸ ὁποῖον διὰ πρώτην φορὰν ἀνέρχομαι ἀφ’ ὅτου εἶχα τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι μεταξὺ ὑμῶν. Ἐπιθυμῶ, λέγω, νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μου ἐν εἴδει διαμαρτυρίας πρὸς ἱκανοποίησιν καὶ τῆς ἀτομικῆς μου συνειδήσεως, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀπόδοσιν δικαιοσύνης πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ἐπὶ ἔτη μακρὰ τοὺς σκληροὺς ὑπὲρ τῆς Πατρίδος ἀγῶνας, ἐνῷ ἄλλοι ἐθησαύριζον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἔρχονται μετὰ τὴν δωδεκάτην ὥραν νὰ ἐναποθέσουν εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος—ὤ τῆς βλασφημίας! —ὀλίγα ἀργύρια, τὴν τιμὴν τοῦ αἵματος τῶν τετιμημένων. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὑπάρχουν εἰς τὸ Κράτος δύο κατηγορίαι πολιτῶν· οἱ μοχθοῦντες καὶ ἀγωνιζόμενοι ὑπὲρ τῶν ἱερῶν καὶ ὁσίων καὶ οἱ Σαβαρῆται οἱ ἐπαναπαυόμενοι ἐπὶ ῥόδων, οἱ φυγόστρατοι καὶ οἱ ἀπάτριδες, οἱ ἐκμεταλλευόμενοι τὸν ἱδρῶτα καὶ τὸ αἷμα τῶν ἀδελφῶν των.

§142Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἠξεύρετε ποῖον εἶναι τὸ μεγαλύτερον κακὸν τὸ ὁποῖον ἔγινεν; Ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῶν πρώτων πολέμων ἔδωσαν αἱ Βουλαὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ μεγαλύτερον κακὸν τὸ ὁποῖον ἔκαμαν.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ ληφθῶσι τὰ αὐστηρότερα μέτρα, καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος νὰ στεροῦνται.

§144Ι. ΛΑΔΑΣ. Χαίρω πολύ, κύριοι συνάδελφοι, διότι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ προέλαβεν εἰς μίαν εἰσήγησιν, τὴν ὁποίαν ἤθελα νὰ κάμω. Διὰ τῆς καθιερώσεως τῶν σημερινῶν ποινικῶν κυρώσεων θέλομεν νὰ πατάξωμεν τὴν λιποταξίαν καὶ τὴν πρᾶξιν τοῦ ἀνυποτάκτου, ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε ἴσως, ὅπως ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μία ἀμνήστευσις ἐν τῷ μέλλοντι θὰ κατέρριπτε τὸ νομοθετικόν μας προτείχισμα. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας πρότασιν, ὅταν θὰ συζητηθῇ τὸ περὶ στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ὅπως ἡ ἀμνηστεία χορηγῆται προκειμένου περὶ πράξεων ἀναγομένων εἰς τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν τοῦ στρατιωτικοῦ καθήκοντος, μόνον διὰ πλειονοψηφίας τῶν ¾ τῆς Βουλῆς.

§145Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ μὴ χορηγῆται διόλου, διότι ὄχι μόνον τὰ ¾, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις θὰ προβῇ εἰς τὴν λῆψιν ἐπιεικῶν μέτρων.

§146Ι. ΛΑΔΑΣ. Τόσον τὸ καλύτερον. Ἐγὼ δὲν ἐπρότεινα τὸν παντελῆ ἀποκλεισμὸν διὰ νὰ μὴ χαρακτηρισθῶ ὡς ὑπερβολικός.

§147Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἶναι νὰ μὴ καταλαμβάνουν δημοσίας θέσεις.

§148Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ἤμην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐζήτησα καὶ ὑπεβλήθη σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἤδη εἶναι εἰς τὴν στρατιωτικὴν Ἐπιτροπήν, διὰ τοῦ ὁποίου ὑποχρεοῦνται οἱ ὑπάλληλοι νὰ δηλώσουν τὰ ἀφορῶντα τὴν στρατιωτικὴν αὐτῶν κατάστασιν. Ἐπειδὴ ὅμως εἴπομεν ὅτι θὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, θὰ παρακαλέσω νὰ θέσωμεν ἓν ὅριον εἰς τὴν συζήτησιν, πέρα τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἐξέλθωμεν.

§149Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ συμφωνία προϋπάρχει.

§150Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν δὲν περατωθῇ εἰς τὰς 6½, νὰ σταματήσωμεν καὶ νὰ ἀρχίσωμεν τὸ προσφυγικόν.

§151Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μόνον θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις διὰ τὸ ψήφισμα τὸ ἀφορῶν τὰ δικαιώματα τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, διότι εἶναι ἐπεῖγον.

§152Ι. ΛΑΔΑΣ. Ὀλίγας λέξεις ἔχω ἀκόμη νὰ προσθέσω, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ὅσα εἶπον. Θὰ εἶμαι πολὺ βραχύς. Ἐλαφρὰς τροπολογίας ἐνόμισα ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιφέρωμεν εἰς τὰ maxima καὶ minima τῶν χρηματικῶν ποινῶν, τὰς ὁποίας καθιεροῖ ἐν τῇ ἐκθέσει της ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Ἐπίσης δὲ ἐνόμισα ἀναγκαίαν τὴν προσθήκην διατάξεως καθ’ ἣν αἱ χρηματικαὶ ποιναὶ ἀπαγγέλλονται ὑπὸ τοῦ Στρατοδικείου, διότι ὡς γνωστὸν τὰ Στρατοδικεῖα δὲν ἐπιβάλλουσι χρηματικὰς ποινάς, ἀλλὰ μετατρέπουσι ταύτας εἰς φυλάκισιν. Αὐτὰ εἶχα νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας, κύριοι πληρεξούσιοι. Τὰ περαιτέρω ἀνατίθενται εἰς τὸν πατριωτισμόν μας καὶ εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν μας, διότι οἱ νόμοι δὲν ἔχουν ἀφ’ ἑαυτῶν καμμίαν σχέσιν. Ἂς καλλιεργήσωμεν εἰς τὴν ψυχήν μας πρῶτοι ἡμεῖς τὸ συναίσθημα τῆς δικαιοσύνης καὶ ἂς προσπαθήσωμεν νὰ ἐμφυτεύσωμεν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀβιάστου ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος. Οἱ νόμοι δὲν ἀρκοῦν χωρὶς τοὺς ἠθικοὺς παράγοντας. Καὶ εἶναι ὀρθότατον τὸ δόγμα τοῦ ἀρχαίου σοφοῦ: «Δεῖν δὲ τοὺς ὀρθῶς πολιτευομένους οὐ τὰς στοὰς ἐμπιπλάναι γραμμάτων, ἀλλ’ ἐν ταῖς ψυχαῖν ἔχειν τὸ δίκαιον. (Χειροκροτήματα).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δαργέντας ἔχει τὸν λόγον.

§154Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐφόσον ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν διὰ τὰ παραρτήματα, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δαργέντης ἔχει τὸν λόγον.

§156Α. ΔΑΡΓΕΝΤΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 59 τοῦ σχεδίου νόμου, διότι γίνεται ἓν ἄδικον εἰς μίαν τάξιν προσώπων, τὰ ὁποῖα βαρύνονται μὲν διὰ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς στρατεύσεως χωρὶς νὰ ἔχωσι καὶ κανὲν ἀπολύτως προνόμιον. Πρόκειται περὶ τῶν φυσικῶν τέκνων, τῶν τέκνων δηλαδὴ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν προέρχονται ἐκ νομίμου γάμου. Ὅπως γνωρίζετε, ὑπάρχει τὸ ἀξίωμα τὸ νομικὸν ὅτι ὁ πατὴρ εἰς τὸν γάμον δείκνυται, ἀλλ’ ἡ μητρότης καὶ ἀναγνωρίζεται καὶ δύναται νὰ ἀποδειχθῇ. Ὑπάρχουν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἔκ τινος οἱουδήποτε λόγου ἐδημιουργήθη μία ὁλόκληρος οἰκογένεια καὶ ἡ γυνὴ αὕτη ἔχει ἕνα υἱὸν ἢ ἔχει πρεσβύτερον υἱὸν καὶ ἄλλα τέκνα. Εἶναι δίκαιον νὰ στρατεύηται καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ εὐεργέτημα ἡ γυνὴ αὕτη, τὸ ὁποῖον ἔχουν αἱ χῆραι αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἕνα υἱὸν ἢ πρεσβύτερον καὶ ἄλλα τέκνα; Νομίζω λοιπὸν ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀπαλλαγῶν πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἓν πέμπτον ἐδάφιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ λέγῃ (ἀναγινώσκει): «Ὁ μόνος υἱὸς ἢ ὁ πρεσβύτερος.... κλπ.». Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἀπαλειφθοῦν ἐκ τοῦ ἄρθρου 60 αἱ λέξεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἀφαιροῦν τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ ἀπὸ τὰ θετὰ τέκνα καὶ τὰ μὴ νομίμου γάμου τέκνα. Ἀλλὰ βεβαίως τὸ θετὸν τέκνον εἶναι δίκαιον νὰ μὴ ἀπαλλαγῇ, διότι εὑρίσκεται εἰς μίαν θέσιν, ὥστε νὰ δημιουργήσῃ κατὰ τὸν χρόνον τῆς στρατεύσεως τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτοῦ διὰ τῆς υἱοθετήσεως, ἐν ᾧ ὁ φυσικὸν τέκνον, τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη πρὸ 20 χρόνων, εἶναι δίκαιον νὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ εὐεργέτημα τὸ ὁποῖον ἔχουσι καὶ τὰ ἄλλα τέκνα. Διότι ὑπάρχουν πολλαὶ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι ἄδικον τὸ νὰ στρατεύεται τὸ τέκνον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συντηρεῖ ὁλόκληρον οἰκογένειαν. Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὑποστηρίζουν καὶ ἄλλοι πληρεξούσιοι.

§157Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δαργέντα εἶναι δεδικαιολογημένη. Δι’ οὓς λόγους δημιουργεῖται ἀπαλλαγὴ διὰ τὰ τέκνα τῆς χήρας, καθ’ ὅμοιον τρόπον ἐπιβάλλεται ἡ ἀπαλλαγὴ διὰ τὰ φυσικὰ τέκνα γυναικὸς μὴ νυμφευμένης.

§158Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Λυποῦμαι, κύριοι, πολύ, διότι ἡ τροπολογία ὑποβάλλεται αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν, διότι δὲν εἶμαι ἕτοιμος.

§159Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἀρχὴ εἶναι ἡ ἰδία. Δὲν ὑπάρχει διαφορά.

§160Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν εἰσαχθῇ νόμος περὶ ἐξομοιώσεως τῶν φυσικῶν τέκνων, τότε ἐκεῖ ἠμποροῦμεν νὰ τὸ συμπεριλάβωμεν.

§161Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι δύο μῆνες ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως. Παρεπέμφθη εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Οὔτε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἔγινε λόγος οὔτε κἂν συνεζητήθη ἡ τροπολογία αὐτή. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν δεχθῶ. Θὰ τὴν μελετήσω τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Εἶναι τροπολογία ριζικῶς μεταβάλλουσα τὴν στρατολογικὴν κατάστασιν καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν δεχθῶ, διότι δὲν εἶμαι ἕτοιμος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Συνέλευσις ἐκ τοῦ προχείρου νὰ δεχθῇ τοιαύτην τροπολογίαν. Ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον 148 τὸ ἀπήλειψα. Συνεπῶς δὲν ὑπάρχει ἔδαφος συζητήσεως.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§163Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, παρακαλῶ νὰ προσέξητε, διότι εἶναι ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ καὶ βραδύτερον. Συμφώνως πρὸς τὸν στρατολογικὸν νόμον ἡ 18μηνος θητεία θὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ πρώτην φορὰν διὰ τὴν κλάσιν τοῦ 1926, δηλαδὴ διὰ τὴν κλάσιν τοῦ 1925 ἡ ὁποία ἤδη ἐκλήθη, ἡ 18μηνος θητεία δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ Κατ’ ἐμὲ αὐτὸ θὰ ἦτο ἄδικον διὰ μίαν κλάσιν, διότι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος. Οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους θὰ φέρῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς θὰ εἶναι λόγοι ἀσφαλείας. Δὲν φαντάζομαι νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἄλλος λόγος. Ἄν, κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργέ, ἡ ὑπηρεσία σας ἔφερεν ὡς βάσιμον λόγον τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας ἵνα ἐφαρμοσθῇ ἡ 18μηνος θητεία διὰ τὴν κλάσιν τοῦ 1926, κατὰ πρῶτον λόγον ὁ λόγος αὐτὸς δὲν εἶναι σοβαρός, διότι, ὅταν λέγωμεν ἀσφάλειαν, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐννοοῦμεν τὴν ἀσφάλειαν τῶν συνόρων, ἰδίως κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς ἐπιστρατεύσεως, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐπιστράτευσις καὶ ἡ συγκέντρωσις τῶν στρατευμάτων εἰς τὰ σύνορα. Ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ ὅτι ἡ ἀσφάλεια τῶν συνόρων, ἰδίως ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως, ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν μονάδων αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν παρὰ τὰ σύνορα καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν Μακεδονίαν. Δὲν πιστεύω νὰ φαντάζηται κανεὶς ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ ἐπίδρασίν τινα διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν συνόρων ἡ παραμονὴ μονάδων εἰς τὰς νήσους ἢ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Ἡ διάθεσις λοιπὸν τῶν μονάδων σήμερον εἰς Μυτιλήνην, Κρήτην καὶ Πελοπόννησον ἀσφαλῶς δὲν ἔχει καμμίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ἀσφαλείας εἰμὴ τῶν συνόρων. Δύναται ὅμως μία καλυτέρα διάθεσις ὄχι μόνον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ σύνορα εἰς τρόπον ὥστε ἡ 18μηνος θητεία νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὴν κλάσιν τοῦ 1925, ἀλλὰ καὶ ἐλάττωσιν τῶν μονάδων δύναται νὰ φέρῃ. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ κρατήσητε τὴν κλάσιν τοῦ 1925 ἐπὶ 6 μῆνας περισσότερον. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ δυνηθῇ νὰ δικαιολογηθῇ εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ὅτι ὑπῆρχε πραγματικὸς λόγος παραμονῆς ὑπὸ τὰς σημαίας ἐπὶ 6 μῆνας. Νὰ τὸ προσέξητε πάρα πολὺ τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι θὰ εὑρεθῶμεν ἀργότερον πρὸ τοιαύτης καταστάσεως, ὥστε θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ τοὺς ἀπολύσωμεν.

§164Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὰ δὲν εἶναι ἐπιτελικὰ ζητήματα. Σεῖς τὰ γνωρίζετε πολὺ καλά. Ἐδῶ εἰσάγομεν μίαν τροποποίησιν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Μέχρι σήμερον εἴχομεν διετῆ θητείαν. Εἰσάγομεν μίαν καινοτομίαν καὶ καθιστῶμεν τὴν θητείαν 18μηνον. Θὰ ἦτο πολὺ ἐπικίνδυνον ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν μόνος νὰ ὁρίσῃ τὴν 18μηνον θητείαν ἀπὸ τὴν ὑπηρετοῦσαν κλάσιν τοῦ 1925. Σᾶς εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι τὸ πρῶτον σχέδιον δὲν εἶχε τὸ 18μηνον, ἀλλὰ 22 μηνῶν καὶ διὰ τροπολογίας ἔγινε 18μηνον ἀπὸ τοῦ 1926.

§165Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ μείνῃ ἡ εἰδικὴ αὐτὴ διάταξις εἰς τὸ νομοσχέδιον. Νὰ εἴπητε ρητῶς ὅτι μετὰ 18μηνον θητείαν ἀπολύονται. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀνησυχῆτε. Ἄλλως τε αὐτοὶ ἐκλήθησαν διὰ 18 μῆνας.

§166Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐκλήθησαν διὰ 18 μῆνας. Ἐκλήθησαν διὰ 2 ἔτη. Μετὰ συζήτησιν δὲ πολλὴν ἀπεφασίσθη νὰ τεθῇ τὸ 18μηνον ἀπὸ τὴν κλάσιν τοῦ 1926.

§167Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ κλάσις τοῦ 1925 ἐκλήθη τμηματικῶς.

§168Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ πέρυσιν ἐκάμαμε τμηματικὰς προσκλήσεις.

§169Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ποτὲ δὲν ἐκάμαμεν. Ἐδῶ γίνονται τμηματικαὶ προσκλήσεις διὰ νὰ ἔχωμεν συνεχῶς μίαν καὶ ἡμίσειαν κλάσιν ὑπὸ τὰ ὅπλα χάριν τῆς ἀσφαλείας τῆς Χώρας. Ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον κατάταξις τῆς κλάσεως τοῦ 1925 ἀποδεικνύει ὅτι ἡ θητεία εἶναι 18μηνος. Ἂν εἴχομεν διετῆ θητείαν, δὲν εἴχαμεν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν τὴν τμηματικὴν αὐτὴν κατάταξιν. Τὴν ἐκάμαμε μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἔχωμεν μίαν καὶ ἡμίσειαν ἡλικίαν διαρκῶς ὑπὸ τὰ ὅπλα.

§170Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Θὰ ἤθελα μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡλικίαν νὰ ὁρισθῇ ὅτι οἱ συμπληροῦντες τὸ 21ον κατατάσσονται.

§171Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσηγηθῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ γίνῃ τοῦτο δεκτόν. Ἤρχισεν ὅμως ἐργασία καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον ἵνα ἐξευρεθῇ μέτρον πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταπηδήσωμεν ἀπὸ τὸ 20ὸν εἰς τὸ 21ον ἔτος.

§172Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ νόμος περὶ στρατολογίας εἶναι ἡ βάσις τοῦ στρατεύματος καὶ πρέπει νὰ τὸν γνωρίζῃ ὅλος ὁ κόσμος. Διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως τεθῇ ἰδιαιτέρα διάταξις εἰς τὸν νόμον αὐτὸν νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰ σχολεῖα, διότι κατήντησε σήμερον οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς στρατολογίας νὰ εἶναι καθηγηταὶ τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου καὶ νὰ ἔρχωνται ἄνθρωποι ἀπὸ τὰ πέρατα τοῦ κόσμου νὰ ἐρωτοῦν τὸν διευθυντὴν τῆς στρατολογίας τίνας ὑποχρεώσεις ἔχουν.

§173Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ τὸν διανείμωμεν εἰς χιλιάδας ἀντιτύπων.

§174Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐδήλωσεν ὅτι δέχεται τὴν τροπολογίαν νὰ ἱδρυθοῦν κατὰ νομοὺς στρατολογικὰ γραφεῖα. Ἑπομένως δὲν ἔχει λόγον ἡ τροπολογία μου.

§175Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὴ ἡ δήλωσις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι δύναται, ἂν ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νομίσῃ ἔγκαιρον, νὰ ἀπολύσῃ τὴν κλάσιν τοῦ 1925 μετὰ 18μηνον θητείαν, νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§176Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Γίνονται δεκταὶ κατὰ τὸ πλεῖστον, δύναταί τις εἰπεῖν κατὰ τὸ ὅλον, αἱ τροπολογίαι τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 51 περὶ τῶν ἀλλοδαπῶν ἐτέθη ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ μονίμως ἐγκατεστημένοι καὶ διαμένοντες ἐπὶ δεκαετίαν συνεχῶς.... κλπ.». Παρακάτω ὅπως εἶναι.

§177Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Περὶ τῶν μὴ ἐπὶ δεκαετίαν ἐγκατεστημένων;

§178Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτοὶ θὰ προσέρχωνται.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). (Ψηφίζεται εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου καὶ διαγραφέντος τοῦ 148 ἄρθρου). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 32 τοῦ Συντάγματος ἀνηκόντων εἰς τὸν νῦν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας δικαιωμάτων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν «ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ». Ὁ κ. Ε. Παυλίδης παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§180Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Προοιμιαζόμενος, κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς τὴν χθεσινήν μου ἀγόρευσιν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, εἶπον ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ἔχει δύο ὄψεις· ἡ μία ἀφορᾷ τὰ εἰδικὰ μέτρα τῆς προστασίας τῶν προσφύγων, ἡ δὲ ἄλλη συνέχεται μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Κατέληξα δὲ συγκεκριμμένως εἰς τὰ κεφαλαιώδη ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ ἀπασχοληθῇ καὶ ἡ παροῦσα καὶ πᾶσα ἄλλη Κυβέρνησις. Καὶ πρῶτον εἰς τὸ κεφάλαιον περὶ ἀνταλλαγῆς πληθυσμῶν ἐπελήφθην ἀκροθιγῶς μόνον σημείων τινῶν καὶ δι’ εὐνοήτους λόγους παρέλειψα πλεῖστα ἄλλα διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ, προσκρούων εἰς τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν διευθέτησιν ἀκριβῶς τῶν ζητημάτων τῶν συναφῶν μετὰ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον κεφάλαιον, τὸ τῆς ἀποκαταστάσεως, ἐπίσης ἔθιξα ὀλίγα σημεῖα, ἀπέδειξα τὴν μὴ ἔγκαιρον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως παραχώρησιν γαιῶν διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐποικισμοῦ καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἀγροτικοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις ἔχει ἀνατεθῆ εἰς τὸν αὐτόνομον διεθνῆ ὀργανισμόν, τὸν ὁποῖον γνωρίζετε, καὶ δὲν θὰ ἀπασχολήσω μὲ αὐτὸν τὴν Συνέλευσιν. Διὰ τὸν ὀργανισμὸν αὐτόν, δηλαδὴ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἐλέχθησαν καὶ ἐγράφησαν τόσον πολλά, ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς λεπτομερείας. Θὰ ἀσχοληθῶ εἰς γενικὰς γραμμὰς καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ μὲ διακόπτουν ὅπως μὴ παρατείνεται ἡ συζήτησις. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ὡς εἶναι γνωστόν, ἐγένετο δεκτὴ σύμφωνα μὲ τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης καὶ τὴν σύναψιν τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, λόγῳ σκληρᾶς ἀνάγκης, ὅπως ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς δύο ἀγορεύσεις του πέρυσιν ἀνέλυσε πρὸς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἐξήντλησεν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα ὅπως πείσῃ αὐτὴν ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εὑρέθη πρὸ σκληρᾶς ἀνάγκης νὰ δεχθῇ τὸ πρωτόκολλον καὶ οὐκ ἦν ἄλλως γενέσθαι. Ἄν ὅμως ἐκύψαμεν τὸν αὐχένα πρὸ τῆς ἀνάγκης νὰ ὑποστῶμεν δάνειον μὲ καταθλιπτικοὺς ὅρους, δὲν ἕπεται ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἀνεχθῶμεν καὶ τὴν σπατάλην τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὸ δάνειον τοῦτο. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἔχομεν καθῆκον νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν διαχείρισιν τοῦ δανείου, ἔστω καὶ μακρόθεν. Εἰδικῶς οἱ πρόσφυγες πληρεξούσιοι, παρακολουθοῦντες τὴν διαχείρισιν τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Ε.Α.Π. ἀπὸ πολλῶν μηνῶν, κατηγγείλαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πολλὰ τὰ τρωτά, ἐναπόκειται δὲ εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον εἶναι δικαιολογημένα τὰ καταγγελλόμενα καὶ νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἀπὸ τὰ πρῶτα βήματα τῆς λειτουργίας της ἀπέδειξεν ὅτι ἐστερεῖτο συστηματικοῦ προγράμματος διὰ τὴν μεθοδικὴν καὶ ἐπιστημονικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων. Τοῦτο δὲ διότι τὸ Κράτος, καίτοι ἐδέχθη τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ ἐκ τοῦ προσφυγικοῦ δανείου χρήματος, δὲν ἐμερίμνησεν ἐγκαίρως ὅπως καταρτισθῇ πρόγραμμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ ἐβάδιζον οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως. Αὕτη εἶναι ἡ κυριωτέρα αἰτία τῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Ἐπιτροπῆς. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως ἔφθασαν μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε ὑπερθεματίζοντες εἰς τὴν αὐτονομίαν τοῦ ὀργανισμοῦ, ἐνόμισαν πρὸς στιγμὴν ὅτι δύνανται νὰ μὴ ἀκούσωσιν οὔτε τὰς ὑποδείξεις τῆς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύουν. Τοὺς πρώτους μῆνας ἔπνεε τοιοῦτος ἄνεμος εἰς τὸν ὀργανισμὸν αὐτόν, ὥστε καὶ ἀνώτεροι καὶ κατώτεροι ὑπάλληλοι ἠγνόουν τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Σειρὰ ὅλη ἀτοπημάτων καὶ ἀπρεποῦς συμπεριφορᾶς τοῦ προσωπικοῦ κατηγγέλθησαν ἀπὸ τοὺς πληρεξουσίους κατὰ τὸν μῆνα Νοέμβριον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν γνωρίζω εἰς ποῖα μέτρα προέβη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις πρὸς ἀποτροπὴν καὶ μὴ συνέχισιν τῶν ἀτοπημάτων τούτων. Τοῦτο ὅμως εὑρισκόμεθα εἰς τὴν θλιβερὰν ἀνάγκην νὰ διατυπώσωμεν· ὅτι δὲν ἐξέλειπον τὰ τρωτὰ τῆς διαχειρίσεως, καὶ μάλιστα ἐπληθύνθησαν. Ἀπὸ τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως ἐγεννήθη ζήτημα σχέσεων μεταξὺ Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Αἱ προσπάθειαι καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ τῶν προσφύγων πληρεξουσίων ὅπως ἐπιτύχωσι τὴν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον καλὴν τοποθέτησιν τοῦ χρήματος, παρεξηγήθησαν, ἐνομίσθη δὲ καὶ ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ μέλη καὶ ἀπὸ τὰ ξένα πρὸς στιγμὴν ὅτι οἱ πρόσφυγες πληρεξούσιοι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπεδίωκον τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον ἐναντίον τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Ἀντηλλάγησαν ἔγγραφα μεταξὺ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἐκ τῶν ὁποίων καταφαίνονται αἱ ἀντιλήψεις καὶ τῶν ξένων μελῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων, καταφαίνεται δὲ πόσον πεπλανημένη εἶναι ἡ σχηματισθεῖσα γνώμη ὅτι ἡ πρόθεσις τῶν προσφύγων πληρεξουσίων τοῦ νὰ σταματήσουν τὴν σπατάλην καὶ τὴν τυχὸν κακὴν διαχείρισιν ἐξελείφθη ὡς ἐκμετάλλευσις δῆθεν καὶ ὡς ἀπόπειρα ἐλέγχου ἐναντίον ὅλων τῶν πράξεων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ πρόσφυγες πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ἐκ τοῦ σύνεγγυς καὶ ἐνταῦθα καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας παρηκολούθησαν τὴν ὅλην λειτουργίαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης, ἦσαν πάντοτε συνεσταλμένοι καὶ περιωρισμένοι εἰς τὰ διαβήματά των πρὸ τοῦ κινδύνου μήπως ματαιωθῇ τὸ δάνειον. Ὁ ἀξιότιμος τέως ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ὅταν κατὰ Νοέμβριον ἐπρόκειτο νὰ μεταβῇ εἰς Γενεύην πρὸς σύναψιν τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, παρεκλήθη νὰ παραστῇ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ καὶ εἰ δυνατὸν νὰ ἀναπτύξῃ σημεῖα τινα τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἔκαμνεν εἰς τὴν Γενεύην. Δὲν γνωρίζω διὰ ποίους λόγους ἠρνήθη νὰ δώσῃ ἔστω καὶ σημεῖά τινα τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ παραβλαφθῇ ἴσως τὸ ἔργον του. Ἐν τούτοις, ὡς εἶναι γνωστόν, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εὗρε τὴν ἀτμόσφαιραν τῶν διεθνῶν κύκλων ἐν Γενεύῃ εὐνοϊκωτάτην, ὅπερ ἀπέδειξε καὶ ἡ πολλαπλασιαστὴ κάλυψις τοῦ δανείου. Μ’ ὅλα ταῦτα ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εὗρεν εὐκαιρίαν νὰ ἐπιτύχῃ τροποποίησιν ἄρθρων τινῶν τοῦ πρωτοκόλλου, καίτοι διὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης ὄχι μόνον δὲν θὰ παρεβλάπτοντο τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν, ἀλλὰ θὰ ἐξησφαλίζετο περισσότερον ἡ καλὴ διάθεσις τοῦ χρήματος τοῦ προσφυγικοῦ δανείου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οὐδεμία τροποποίησις τοῦ πρωτοκόλλου ἐπῆλθεν ἐπὶ τὰ βελτίω, ἀνετέθη δὲ εἰς τὸ συμβούλιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ὁ διακανονισμὸς τῶν σχέσεων μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡ ἀναβολὴ αὕτη τοῦ διακανονισμοῦ τῶν σχέσεων μεταξὺ Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἔβλαψε καὶ ἐξακολουθεῖ κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην νὰ βλάπτῃ τὴν προαγωγὴν τῶν προσφυγικῶν συμφερόντων. Καίτοι δὲ ἡ Κυβέρνησις, ὡς εἶναι γνωστόν, τὸν Ἰανουάριον ἔκλεισε μίαν συμφωνίαν ἀδιάφορον, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἀτελῆ, ἥτις καὶ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐν τούτοις μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως καὶ κατὰ συνέπειαν, συμφώνως πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ, δὲν γίνεται χρῆσις τῆς συμφωνίας ταύτης.

§181Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Συμφώνως μὲ τὸ τελευταῖον ἄρθρον.

§182Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἂν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐδήλωσεν εἰς προηγουμένας διακοπὰς ρητόρων, ἀποδίδῃ σημασίαν εἰς τὴν συμφωνίαν ταύτην, καὶ ἂν ἡ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων παραβλάπτηται ἐλλείψει τῆς κυρώσεως ταύτης, μοὶ φαίνεται ὅτι ἔπρεπε καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, συμφώνως μὲ τὰς δηλώσεις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅτι οὐδὲν μέτρον ἐπιτρέπεται νὰ ἀναβληθῇ, μοὶ φαίνεται, λέγω, ὅτι ἡ κύρωσις αὕτη ἔπρεπε νὰ ἐπισπευθῇ καὶ κυρωθῇ τὸ ταχύτερον, ἵνα γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς τί γίνεται.

§183Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νομοθετικοῦ Διατάγματος;

§184Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Λέγω ὅτι ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἤθελε νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν κύρωσιν, ἀφοῦ ἀναγνωρίζει ὅτι ἀπὸ αὐτὴν τὴν συμφωνίαν ἐξαρτᾶται ἡ προαγωγὴ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων. Ὁ ἔλεγχος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἔγκειται εἰς τοῦτο· εἰς τὴν ἀδιαφορίαν ἡ ὁποία δείκνυται εἰς τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ τὰ ὁποῖα ὑπὸ οὐδεμιᾶς φροντίδος περιβάλλονται, ἐνῷ ἄλλα νομοθετήματα πρὸ πέντε ἢ δέκα ἡμερῶν ὑποβληθέντα, ἡ Κυβέρνησις, ἐπειδὴ τὰ θεωρεῖ σπουδαῖα, ἐπετάχυνε τὴν κύρωσιν αὐτῶν κάλλιστα. Διατί δὲν ἐπέτυχε καὶ τὴν κύρωσιν τῶν ἀφορώντων τὰ προσφυγικὰ ζητήματα, ἐνῷ ὁμολογεῖ ὅτι ἀπὸ αὐτὰ ἐξαρτᾶται ἡ προαγωγὴ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων;

§185Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζετε ὅτι ἠδύνατο ἡ Συνέλευσις νὰ τὰ ἐπισπεύσῃ καὶ δὲν τὸ ἔκαμε; Μήπως τάχα οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι δι’ αὐτὰ δὲν ἠδύναντο νὰ ζητήσωσι τὴν πρόταξίν των;

§186Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Εἶναι μία συμφωνία τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία καὶ τὴν ὁποίαν, ἂν περιέβαλλε μὲ κάποιαν φροντίδα καὶ ἐνδιαφέρον, εἶχε καθῆκον νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν κύρωσιν.

§187Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν κατώρθωσε καμμία Κυβέρνησις νὰ ἐπιτύχῃ περισσότερα ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως ἀπὸ ὅσα ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις αὐτή. Γνωρίζετε ὅτι ἡ Συνέλευσις διαρκῶς ἦτο ἀπησχολημένη. Ἐργάζεται διαρκῶς καὶ ὁσάκις δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ περισσότερον τούτου, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ἦσαν ὅλοι παρόντες.

§188Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ σχετικὸν σύμφωνον περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν διαφόρων τρόπων τοὺς ὁποίους ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν κατόπιν ἐπανειλημμένων ἐνεργειῶν αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ κατόπιν διαφόρων ὑπομνημάτων τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτήν. Ἑπομένως αἱ σχετικαὶ τροπολογίαι ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ σύνολον εἶναι ἀπόρροια πρὸ παντὸς τῶν τροπολογιῶν αἱ ὁποῖαι ἐπετεύχθησαν παρὰ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ὅταν ἐγένετο κατόπιν τὸ σχετικὸν διάβημα ἦλθεν αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἦλθε εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, καταλήξασα εἰς μίαν συμφωνίαν. Ἔχει ὅμως ἕνα καὶ ἥμισυ μῆνα ποὺ τὸ ὑπέβαλε. Τόσα ἄλλα ἐπέρασαν, περὶ αὐτοῦ δὲν εὑρέθη καμμία εὐκαιρία νὰ περάσῃ; Καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τοῦτο· ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὡμιλήσαμεν περὶ τῶν προμηθειῶν, περὶ τῶν ἀτασθαλιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ὑποθέτω ὅτι ἐπιβάλλεται ὄχι μόνον δικαστικὴ ἐνέργεια, ἀλλὰ καὶ ἀπόδειξις ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλομεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι νὰ μᾶς εἴπῃ ποῦ κατέληξαν αἱ ἀνακρίσεις καὶ ποῖα τὰ πορίσματα τῆς ἀνακρίσεως, ἀφοῦ ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι παρέπεμψεν ὅλα τὰ σχετικὰ εἰς τὴν ἀνάκρισιν.

§189Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ὄχι μόνον ὅταν πρὸ μηνῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν Νοέμβριον μῆνα, ὁπότε ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου πολιτευτὴς κ. Μανουηλίδης κατήγγειλε γεγονότα συγκεκριμμένα, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρεκάλεσε τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως νὰ στείλῃ τὴν ἀγόρευσίν του εἰς τὸν κ. εἰσαγγελέα. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἕβρου συναδέλφου ἐστάλη τότε εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν. Παρῆλθον μῆνες καὶ μόνον ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ εἰς τί κατέληξεν ἡ ἀνάκρισις. Εἶναι ἡ δευτέρα φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένοντο ὑπὸ τοῦ κ. Μπακάλμπαση καταγγελίαι.

§190Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Προεδρεῖον ἔστειλε κατ’ εὐθεῖαν τὴν ἀγόρευσιν. Ἀλλ’ ἐγὼ ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διεβίβασα καὶ δημοσιεύματα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν διά τινας ὑπαλλήλους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Μολονότι τοῦτο δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γίνηται πάντοτε, ἐν τούτοις λόγῳ τοῦ γενομένου θορύβου εἶπον· ἂς γίνῃ μία ἀνάκρισις δικαστικὴ διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον τὰ δημοσιεύματα ἔχουσι κάτι τι τὸ βάσιμον. Ὥστε ἔσπευσα νὰ ἀπασχολήσω τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν περὶ αὐτῶν. Δύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε σεῖς διὰ τίνα λόγον βραδύνει ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐν Ἑλλάδι νὰ περατώσῃ τὸ ἔργον της;

§191Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Νὰ ἀγνοῇ τις τὴν ἔλλειψιν τοῦ καθορισμοῦ τῶν σχέσεων μεταξὺ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως, λόγῳ στερήσεως προγράμματος καὶ ἕνεκα τῆς παρελκύσεως τῶν ἀνακρίσεων περὶ τῶν καταγγελθέντων κατὰ διαφόρους περιόδους ὑπὸ τῶν κ. κ. πληρεξουσίων. Ἦτο ἑπόμενον νὰ ἴδωμεν τὴν κατάστασιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως ὄχι μόνον μὴ βελτιωθεῖσαν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐκτροχιασθεῖσαν εἰς τρόπον πολὺ χειρότερον. Καί, ἂν βεβαίως ἐπωφελήθησαν αὐτῆς τῆς ἀνωμαλίας ὑπάλληλοι ἀσυνείδητοι, ὅπως κατηγγέλθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ κατεχράσθησαν, ὑπάρχουν ὅμως καὶ ὑπάλληλοι ἀνώτεροι καὶ κατώτεροι, οἱ ὁποῖοι ἀφοῦ ἐπάλαισαν ἐπὶ ἀρκετὸν χρόνον ἐντὸς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ὅπως ἀποτρέψουν κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν κακὴν διαχείρισιν, οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ὡς εὐσυνείδητοι ἠναγκάσθησαν νὰ παραιτηθῶσι καὶ νὰ καταγγείλωσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν δημοσίᾳ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὑπομνημάτων καὶ εἰς τοὺς πρόσφυγας πληρεξουσίους τὰ γενόμενα ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐναπόκειται νὰ ἐξακριβώσῃ—καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἐξηκρίβωσεν ἤδη—κατὰ πόσον τὰ καταγγελθέντα ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων τούτων εἶναι ἀκριβῆ καὶ νὰ δηλώσῃ ὁποῖα ἔλαβε μέτρα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοήσῃ κανεὶς ἢ νὰ μὴ δώσῃ τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς καταγγελίαν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε κατεῖχον ἀνώτατα ἀξιώματα ἐν τῇ Πολιτείᾳ. Ἕνεκα λοιπὸν τῶν λόγων τούτων, ἕνεκα τῆς ἀνωμαλίας αὐτῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἐφρόντισεν ἀκόμη νὰ θέσῃ τέρμα, βεβαίως τὸ ἐποικιστικὸν ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ παρεμποδίζεται καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντελῆται ταχέως. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν ἀστικὸν πληθυσμὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν βλέπω τοὐλάχιστον περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἔσπευσεν εἰς ἀνακούφισιν αὐτοῦ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχουσι διάφοροι κατηγορίαι ἀστικοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ. Ὑπάρχει μία κατηγορία ἀστικοῦ πληθυσμοῦ, ἡ ὁποία ἔτυχε ποιᾶς τινος περιθάλψεως ἐν ἀρχῇ τῆς συμφορᾶς καὶ προσωρινῆς στεγάσεως. Τὴν περίθαλψιν αὐτὴν καὶ τὴν προσωρινὴν στέγασιν τὸ Κράτος ἐπεδίωξε δι’ ἑνὸς ὀργανισμοῦ αὐτονόμου, τὴν λειτουργίαν τοῦ ὁποίου δύνανται πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ γνωρίσωσιν ἀπὸ μίαν ἔκθεσιν δημοσιευθεῖσαν καὶ συνταχθεῖσαν ὑπὸ κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν θὰ ἀπασχοληθῶ εἰς λεπτομερείας, διότι ἔθεσα, ὅπως εἶπον, ὡς ἀρχὴν νὰ θίξω τὰς γενικὰς γραμμὰς καὶ νὰ μὴ καταπονήσω τὴν Συνέλευσιν διὰ λεπτομερειῶν. Βεβαίως εἰς ἓν κολοσσιαῖον ζήτημα, ὁποῖον εἶναι τὸ προσφυγικόν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συμβοῦν καὶ ἔκτροπα. Εἴθισται δὲ εἰς ἡμᾶς περισσότερον μεμψιμοιροῦντας νὰ θίγωμεν μὲν τὰ τρωτὰ σημεῖα πάσης διαχειρίσεως, νὰ ἀποσιωπῶμεν δὲ τὰ εὐεργετήματα μιᾶς ὑπηρεσίας. Θὰ ἦτο μεγάλη ἀδικία ἂν δὲν ἔκαμνον μνείαν τῶν μεγάλων ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας προσέφερε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον ἡ ἰδιαιτέρα ὑπηρεσία τοῦ Ταμείου Περιθάλψεως Προσφύγων. Ἐφόσον ἡ ὑπηρεσία αὕτη, παρ’ ὅλα τὰ τρωτὰ τὰ ὁποῖα παρουσίασε καὶ τὰ ὁποῖα σημειωτέον ἠλαττώθησαν κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον σύμφωνα μὲ τὰς ὑποδείξεις τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ νέου διοικητικοῦ συμβουλίου, ἐφόσον, λέγω, παρ’ ὅλα τὰ τρωτὰ ἡ ὑπηρεσία αὕτη προσέφερεν ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον, καὶ ἐφόσον ἔχει ἀκόμη νὰ ἐπιτελέσῃ πολλὰ καὶ νὰ συμπληρώσῃ σημαντικὰς ἐλλείψεις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσωρινὴν στέγασιν καὶ τὴν μόνιμον ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων, ἡ ἰδιαιτέρα αὕτη ὑπηρεσία τοῦ Κράτους δὲν πρέπει νὰ καταργηθῇ ὡς ὑποδεικνύει ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν. Τουναντίον ἀναδημιουργουμένη ἡ ὑπηρεσία αὕτη δέον νὰ ἐνισχυθῇ ἵνα ἀνακουφίσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν ἀστικὴν ἐκείνην τάξιν, περὶ τῆς ὁποίας δὲν λαμβάνεται φροντὶς ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη κατηγορία ἀστικοῦ πληθυσμοῦ· ἡ κατηγορία ἐκείνη ἡ ὁποία ἀφότου ἔφθασεν εἰς τὴν Ἑλλάδα οὐδεμιᾶς ἀπολύτως περιθάλψεως παρὰ τοῦ Κράτους ἔτυχεν, οὐδεμιᾶς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως. Ἡ κατηγορία αὐτὴ εἶναι ἀκριβῶς ἐκείνη, ἡ ὁποία ὑπέστη τὰς περισσοτέρας ταλαιπωρίας. Ἐξακολουθεῖ δὲ αὕτη νὰ ταλαιπωρῆται καὶ νὰ ὑφίσταται, πωλοῦσα τὰ ὑπάρχοντα αὐτῆς, ὅ,τι κατώρθωσε νὰ συναποκομίσῃ, καὶ ἐλπίζουσα εἰς κάποιαν ἀποζημίωσιν ἀπὸ τὴν μερίδα τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας. Εἶναι γνωστὴ ἡ δυσφορία τοῦ ἀστικοῦ αὐτοῦ πληθυσμοῦ διὰ τὴν παρέλκυσιν τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν νομοθετημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ παροῦσα καὶ αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις θὰ ἐθέσπιζον διὰ νὰ παράσχουν κάποιαν ἀνακούφισιν ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ τῆς περιουσίας τῆς Μουσουλμανικῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ μόνον συγκεκριμμένον ἀντιστάθμισμα διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν περιουσιῶν τὰς ὁποίας ἐγκατέλειψεν ἐν Τουρκίᾳ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σάμου πολιτευτοῦ διὰ Ν. Διατάγματος ἱδρύθη ὀργανισμὸς αὐτόνομος Προσφυγικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν, διότι, ὡς ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, κρίνει ἀσύμφορον τὸν αὐτοτελῆ τοῦτον ὀργανισμὸν καὶ εὑρίσκει λυσιτελεστέραν τὴν ἀνάθεσιν τοῦ ἔργου τούτου εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Καὶ ἂν μὲν ἐδίδετο τέλος εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, βεβαίως μόνον ἐκδηλώσεις εὐγνωμοσύνης θὰ εἶχεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐκ μέρους τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ πρὸ πολλοῦ εἶχε δηλώσει ὅτι δὲν ἐγκρίνει τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ αὐτονόμου αὐτοῦ ὀργανισμοῦ, ἐν τούτοις δὲν ἐφρόντισεν ἐγκαίρως νὰ ἀντικαταστήσῃ τοῦτον δι’ ἄλλου νομοθετήματος ἢ δι’ ἄλλης συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθν. Τραπέζης, βεβαίως προκαλεῖ τὴν δυσφορίαν τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει πᾶν δίκαιον νὰ παραπονῆται διὰ τὴν ἀστοργίαν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως.

§192Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἠξεύρετε πολὺ καλὰ ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτε ἐνεφανίσθη τὸ ζήτημα, εἶπον ὅτι ἐπειδὴ κατ’ οὐσίαν πρόκειται περὶ περιουσίας, ἥτις ἀνήκει εἰς τοὺς πρόσφυγας, δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν οὐσιαστικῶς τὰς γνώμας τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν εἶναι, φρονῶ, τὸ προσφυγικὸν ἐκ τῶν ζητημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ διαχειρισθῇ καθ’ ὃν τρόπον θὰ ἐνόμιζεν, αὐτὴ μόνη, ὅτι θὰ ἦτο ὁ χρησιμώτερος. Ἐτόνισα ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὅτι ἡ Προσφυγικὴ Τράπεζα, ἱδρυομένη κατὰ τὸν τρόπον ὃν τὸ νομοθετικὸν ἐκεῖνο Διάταγμα ἔλεγε, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παράσχῃ ἐλπίδας ὅτι θὰ ἐξευρίσκοντο τὰ μετρητὰ χρήματα, τῶν ὁποίων εἶχον ἀνάγκην πρὸ πάντων οἱ πρόσφυγες. Ἐλέχθη μάλιστα ἀπὸ τὸν τότε Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας κ. Μυλωνᾶν ὅτι εὑρεθεὶς πρὸ ἀντιρρήσεων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴ τὴν διαχείρισιν τῆς προσφυγικῆς περιουσίας, ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ. Γνωρίζετε ὅτι κατόπιν ἡ Κυβέρνησις μετὰ πολλὰς συζητήσεις καὶ οὐχὶ εὐκόλους, κατέπεισε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ ἀναλάβῃ τὸ ζήτημα, οἱ δὲ ἀντιπρόσωποι τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων ἔτυχε νὰ ἀκούσωσιν ἰδίοις ὠσὶ τὴν δήλωσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, μετὰ πόσης στενοχωρίας θὰ ἔπραττε τοῦτο. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς ὅλου τοῦ κόσμου τὰ μέρη καταβάλλεται προσπάθεια τὰς ἐκδοτικὰς Τραπέζας νὰ ἀπαλλάξουν ἀπὸ ἔργα μακρὰν κείμενα τοῦ κυρίου των ἔργου, ἡμεῖς δὲ ἐδῶ ἐπρόκειτο νὰ προσθέσωμεν ἓν νέον ἔργον εἰς αὐτήν. Γνωρίζετε ὅτι ἀνέλαβεν ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῆς καταλλήλου Τραπέζης. Μετὰ πάροδον πολλοῦ καιροῦ ἐδέησε νὰ κληθῶ καὶ ἐγὼ διὰ νὰ κατατοπισθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ ὅτι ἦτο συμφέρον νὰ συνδυάσωμεν τὴν πίστιν τῶν κτημάτων μὲ τὴν πίστιν τοῦ κολοσσιαίου ὀργανισμοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ νὰ δυνάμεθα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δύο πίστεων νὰ ἐπιτύχωμεν πολλὰ κεφάλαια ρευστὰ ἀπὸ τὸν κόσμον. Ὡρισμένα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶχον ἀναλάβει νὰ προέλθωσιν εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Εὑρέθην πρὸ ἀντιφάσεων συνισταμένων εἰς τοῦτο· ὅτι δὲν εἶχε κατασταλαχθῆ εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν μελῶν τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τὸ τί ἔπρεπε νὰ κανονισθῇ μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἀμέσως παρέλαβον 4 μέλη, ὑποδειχθέντα ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ μετέβην εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Μετὰ μίαν ὥραν διεκανονίσαμεν τὰ ζητήματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπησχολεῖτο ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Τί ἄλλο ἠθέλατε λοιπὸν νὰ κάμω; Ἔκτοτε ἀνελάβατε νὰ κάμητε τὴν σύμβασιν καὶ ἡ σύμβασις δὲν κατωρθώθη νὰ γίνῃ. Ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ στείλῃ εἰς ἐμὲ ἓν σχέδιον συμβάσεως καί, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ σύμβασις παρεπέμφθη εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ προσφυγικοῦ διὰ νὰ φέρῃ τὰς παρατηρήσεις της. Διότι δικαίως, ἐπαναλαμβάνω, προκειμένου περὶ ἰδικῆς σας περιουσίας πρέπει πρῶτοι αὐτοὶ νὰ ἀκούωνται.

§193Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Οἱ λόγοι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ῥίπτουν μομφὴν εἰς τὴν ὑποεπιτροπήν, ἡ ὁποία εἶχεν ἐκλεγῆ ἐκ μέρους τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σχετικὸν Διάταγμα τῆς ἱδρύσεως ἀνεξαρτήτου Προσφυγικῆς Τραπέζης...

§194Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐδήλωσα τοῦτο. Ἐδήλωσα καὶ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῆτε ὅτι ἐδήλωσα καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι, κατ’ ἐμέ, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν διὰ τοιούτου ὀργανισμοῦ τὰ χρήματα. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον.

§195Ε. ΓΟΝΑΤΑΣ. Πρὸ 4 μηνῶν εἴχομεν καταλήξει εἰς συνεννόησιν.

§196Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἀνέλαβον μέλη τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ νὰ συνεννοηθῶσι μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως κ. Ρακτιβὰν νὰ ἐπιβεβαιώσῃ τὸ ἀκριβὲς τῶν λόγων μου.

§197Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε καὶ τὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ προκειμένου τῶν προσφύγων πληρεξουσίων. Ἡ ἁβρότης ὅμως αὕτη δὲν ὑπῆρξεν ἀπόρροια ἁπλῆς εὐγενείας, ἀλλ’ ὑποχρέωσις, ἀφοῦ ὑφίστατο κοινοβουλευτικὴ ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ Ἐπιτροπὴ λειτουργοῦσα διὰ ψηφίσματος ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Μαρτίου. Ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἐδήλωσεν ὅτι δέον νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, μεθ’ ἧς αὕτη κατώρθωσε νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν.

§198Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι κατόρθωμα τοῦτο.

§199Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡ συγκατάθεσις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐχρονολογεῖτο ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐνθυμοῦνται οἱ κ. κ. συνάδελφοι πρόσφυγες πληρεξούσιοι ὅτι, ὅταν κατὰ τὸ θέρος συνεζητεῖτο τὸ Διάταγμα τῆς ἱδρύσεως Ἀνεξαρτήτου Προσφυγικῆς Τραπέζης καὶ ἐδήλου ὁ κ. Μυλωνᾶς ὅτι, ἂν ἠναγκάσθη νὰ φέρῃ τὸ Διάταγμα περὶ οὗ ἀνωτέρω, τοῦτο ἔπραξε διότι εὑρέθη πρὸ ἀρνήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἡ δήλωσις αὕτη προεκάλεσε τὴν ἀπορίαν μου καὶ ἐπ’ αὐτῆς ὑπέμνησα τὴν πρώτην ὑπόσχεσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Καὶ τότε μὲν τὸ Διάταγμα ἐξεδόθη. Δὲν ἐφηρμόσθη ὅμως. Κατόπιν ὅσων ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἐξελέγημεν μέλη τῆς ὑποεπιτροπῆς καὶ μετέβημεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἵνα ἐπιληφθῶμεν τοῦ ἔργου, ὁπότε οἱ δύο ἀντιπρόσωποι, τοὺς ὁποίους εἶχε διορίσει ἡ Διοίκησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, μᾶς ἐδήλωσαν ὅτι ἡ Διοίκησις ναὶ μὲν εἶχεν εἴπει τὸ ναὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δὲν εἶχε χαραχθῆ οὔτε ἡ γενικὴ γραμμὴ ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἐστηρίζετο ἡ σύμβασις. Ἐπειδὴ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μᾶς παρεκάλεσαν νὰ καταρτίσωμεν νομοσχέδιον διοικήσεως κτημάτων ἀνταλλαξίμων καὶ τὴν σύμβασιν, ἠναγκάσθημεν νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος ἔθηκεν εἰς τὴν διάθεσίν μας τὸν γενικὸν διευθυντὴν τῆς Ἀνταλλαγῆς κ. Φωκᾶν, μεθ’ οὗ ἐπεξεργάσθημεν σχετικὸν σχέδιον. Τοῦτο καὶ ὑπεβάλαμεν ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἤρχισεν ἡ συζήτησις, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν εὑρέθημεν πρὸ ῥητῆς ἀρνήσεως αὐτῶν νὰ ἀποδεχθῶσι τὰς γενικὰς ἀρχὰς ἐφ’ ὧν ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ μετὰ προηγουμένην σύσκεψιν εἶχε θέσει τὸ ζήτημα. Ὅταν διεπιστώσαμεν ὅτι ἡ ἐντολὴ ἡ ὁποία ἐδόθη ἦτο ἀδύνατος νὰ ἐκπληρωθῇ, καταθέσαμεν τὴν ἐντολὴν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, τὸν ὁποῖον καὶ παρεκαλέσαμεν νὰ φέρῃ εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πάντα τὰ διατρέξαντα. Ὅπως δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ἐδήλωσεν εἰς τὴν σχετικὴν συνεδρίασιν, ἡ ὁποία ἐγένετο παρόντος καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν παρέλειψε νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἀνετέθη εἰς αὐτόν. Ἐξηκολούθησεν ἡ συζήτησις.

§200Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§201Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡ ἐντολή μας ὡς ὑποεπιτροπῆς τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως προανέφερον, ἔληξεν, ὁπότε μὲ παρεκάλεσεν ἰδιαιτέρως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως ὅπως εἰ δυνατὸν ἔλθωμεν εἰς φιλικὴν συζήτησιν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ κατωρθώσωμεν τοὐλάχιστον νὰ τοὺς διαφωτίσωμεν ἐπὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἠγνόουν. Ὁ πόθος πρὸς πραγμάτωσιν τοιούτου ἔργου ἦτο μέγας καὶ ἱερὸν τὸ καθῆκον, ὥστε ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβοηθήσωμεν εἰς τὸ ἔργον τὴν Κυβέρνησιν μὲ ὅλας τὰς δυνάμεις μας. Ὅταν κατόπιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦλθεν εἰς τὴν κοινὴν σύσκεψιν, τότε εὐχαρίστως ἐπαναλάβαμεν, ὅπως μεταβαίνοντες εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εὑρεθῶμεν πρὸ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ καὶ ὅτι, ἂν ζητηθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὑποβοήθεια ἀπὸ ἡμᾶς, θὰ θέσωμεν τὰς δυνάμεις μας εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ σύμβασις ἐγένετο ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν αὐτήν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ τώρα μανθάνομεν ὅτι παρεπέμφθη πρὸς ἐξέτασιν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ. Προχθὲς ἤρξατο ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις.

§202Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐνθυμεῖσθε τὰ γεγονότα ἀκριβῶς. Ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ, πάντοτε ζηλοτύπως ἐχομένη τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς, ἠξίωσε νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν λεπτομερῆ ὅλων τῶν λεπτομερειῶν, καὶ εἶχε δίκαιον εἰς τοῦτο. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὸν δίκαιον αὐτῆς πόθον, ἀναγνωρίζουσα ὅτι ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων δὲν εἶναι συνήθης κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἔχουσα νὰ γνωματεύσῃ περὶ τοῦ Α ἢ Β ζητήματος ὡς λυτέου κατὰ τὸν τάδε ἢ τάδε τρόπον, ἡ Κυβέρνησις, λέγω, ἐξ εὐλαβείας ἔσπευσε τὸ σχέδιον συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸ ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἵνα αὕτη ἐπιφέρῃ τὰς παρατηρήσεις της. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι δέ, ἀμέσως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς παραστὰς δίς....

§203Γ. ΑΛΕΚΤΟΡΙΔΗΣ. Ἅπαξ.

§204Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρέστη ἅπαξ, ἔστω, διὰ νὰ συζητήσῃ μεθ’ ἡμῶν ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπεδιώκοντο ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§205ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις κατέθεσε τὴν σύμβασιν;

§206Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Ἐπαρουσίασε τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως. Καὶ ἐδήλωσεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ὅτι ἀναγνωρίζει τὴν σύμβασιν ὡς ἑτεροβαρῆ, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν θὰ τοὺς ὁρίσῃ χωρὶς νὰ ὁρίζῃ καὶ τὰς ὑποχρεώσεις διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς συμβάσεως. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτῶμεν, ἂν ἡ Κυβέρνησις συνετέλεσε κατά τι εἰς τὴν ὑπογραφήν. Κύριοι συνάδελφοι, ἰδοὺ πῶς γίνονται συνήθως αἱ συμβάσεις μετὰ τῶν Τραπεζῶν. Κάποιος πρέπει νὰ ἑτοιμάσῃ ἓν σχέδιον. Προτοῦ ἑτοιμασθῇ τὸ σχέδιον καθορίζονται γενικαί τινες γραμμαὶ διὰ προφορικῆς συνεννοήσεως. Ὅταν μετέβην ἐγὼ παρὰ τῇ Διοικήσει τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μετὰ τῶν τεσσάρων, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, προσφύγων πληρεξουσίων, καθωρίσαμεν εἰς διάστημα μιᾶς ὥρας τὰς γενικὰς γραμμάς. Ἀπέμενε δὲ τότε μία μόνον διαφωνία μεταξὺ τῶν πόθων, ἃς εἴπωμεν τῆς προσφυγικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἂν ἓν συμβούλιον εἰδικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐγίνετο παρὰ τῇ εἰδικῇ διευθύνσει τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἥτις θὰ ἱδρύετο διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ ὅλου ζητήματος, θὰ ἦτο γνωμοδοτικὸν ἢ μὲ ἀποφασιστικὴν ψῆφον, ὅπως ἐπεθυμεῖτο ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἐνῷ ἡ Τράπεζα ἤθελε νὰ δοθῇ δικαίωμα συμβουλευτικὸν ἁπλῶς καὶ ὄχι δικαίωμα ἀποφασιστικῆς ψήφου. Ἔμενε λοιπὸν μόνον αὐτὴ ἡ διαφωνία. Ἐπεστράφησαν εἰς τὴν προσφυγικὴν Ἐπιτροπήν, ἐν διαφωνίᾳ, καὶ ἡ προσφυγικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισε νὰ δεχθῇ τὴν ἄποψιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ συνήθης διὰ πᾶσαν τραπεζιτικὴν διαχείρισιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν τῷ ὄντι νὰ νοηθῇ ἐν τραπεζιτικῇ διαχειρίσει ὅτι πρόσωπα ἀποτελοῦντα συμβούλιον, θὰ ἔχουν ἀποφασιστικὴν ψῆφον, ἥτις ἐνδέχεται κακῶς νὰ ἐπηρεάσῃ αὐτὴν τὴν τύχην τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, Τραπέζης ἥτις δέχεται νὰ ὑπεγγυάσῃ καὶ τὴν ἰδίαν αὑτῆς πίστιν, ὅπως κατορθωθῇ αἱ ὁμολογίαι νὰ παρουσιασθοῦν εἰς τὸ Κοινὸν μετ’ ἐλπίδων καὶ ἐμπιστοσύνης περισσοτέρας. Σεῖς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, δὲν εἶσθε μεταξὺ τῶν τεσσάρων μελῶν. Δύνανται οἱ μετασχόντες νὰ βεβαιώσουν ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἀφοῦ προφορικῶς ἐμείναμεν σύμφωνοι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενικῶν, κάποιος ἔπρεπε νὰ ἑτοιμάσῃ ἓν σχέδιον. Εἴθισται νὰ ἑτοιμάζῃ τὸ σχέδιον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ τὸ ἡτοίμασεν. Ἐπὶ τοῦ σχεδίου τούτου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης θὰ ἐφέρομεν σεῖς καὶ ἡμεῖς τὰς παρατηρήσεις μας, συντάσσοντες ἐν ἀνάγκῃ ἀντισχέδιον, ἂν αἱ παρατηρήσεις εἶναι τόσον ριζικαὶ ὥστε νὰ ἀνατρέπουν τὸ σχέδιον. Λοιπὸν τὰς παρατηρήσεις της πρόκειται νὰ δώσῃ ἡ προσφυγικὴ Ἐπιτροπὴ ὡς καταλληλοτέρα παντὸς ἄλλου.

§207ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὰς ἀκούσωμεν.

§208Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ἀκούσωμεν τὰς ἰδικάς σας.

§209Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Προχθὲς ἐπρόκειτο νὰ συνεδριάσῃ ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δι’ αὐτό, ἀλλὰ μόνον ὁ κ. Παυλίδης, ἐγὼ καὶ εἷς ἄλλος εἴμεθα παρόντες. Οἱ ἄλλοι ἀπουσίαζον.

§210Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βλέπετε ὅτι προχθὲς ἐπρόκειτο νὰ συζητήσουν καὶ μετέβησαν μόνον 3 πρόσωπα.

§211Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Παρακαλῶ καὶ σᾶς προκαλῶ νὰ δηλώσητε, ἂν διεπιστώσατε μίαν ἔλλειψιν ἐνδιαφέροντος ἐκ μέρους τῶν συναδέλφων προσφύγων τῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§212Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἂν θέλητε νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, βεβαίως θὰ εἴπω ὅτι δὲν ἔδειξαν ἐνδιαφέρον.

§213Ε. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐπειδὴ ρίπτεται μομφὴ εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία κάμει τὸ καθῆκόν της πολὺ περισσότερον, ἡ μομφὴ εἶναι ἡ βραδύτης, διότι πρὸ τεσσάρων μηνῶν περίπου ἔχει ἔλθει εἰς στενὴν συνεννόησιν, ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τόσον μεθ’ ὑμῶν ὅσον καὶ μετὰ τοῦ κ. προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος συμμετέσχεν εἰς τὰς συνεδριάσεις τὰς ὁποίας ἐκάμαμε.

§214Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὲ ποίαν καταλήξατε εἰς συνεννοήσεις;

§215Ε. ΓΟΝΑΤΑΣ. Μὲ σᾶς καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐσχηματίσθη ἡ ὑποεπιτροπή.

§216Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατὰ τὸν Δεκέμβριον εἴχομεν μείνει σύμφωνοι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὅτι, ἂν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐδέχετο νὰ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας, θὰ ἐφροντίζαμεν διὰ νὰ συντάξωμεν τὴν σύμβασιν. Αὐτὰ ἐγένοντο κατὰ Δεκέμβριον ἐν συνεδριάσει τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὀλίγον πρὸ τῶν διακοπῶν. Ἐμείναμεν τότε σύμφωνοι ὅτι ἡ ὑποεπιτροπή, τὴν ὁποίαν θὰ ὥριζεν ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς κ. Ρακτιβάν, θὰ ἀνελάμβανεν τὴν πρωτοβουλίαν νὰ διεξαγάγῃ τὰς προσυνεννοήσεις, νὰ καταλήξῃ εἰς ἓν προσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ συζητήσῃ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν ἦτο καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἦλθεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, καὶ ἡ ὑποεπιτροπὴ ἔλαβεν ὡς τεχνικὸν σύμβουλον τὸν γενικὸν διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου. Εἰς τὰς συνεννοήσεις αὐτὰς δὲν ἔλαβα ἐγὼ μέρος, γνωρίζω ὅμως ὅτι πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος μὲ παρεκάλεσαν....

§217Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὰς περαιτέρω συνεννοήσεις δὲν τὰς γνωρίζετε;

§218Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν συμμετέσχον ἐγὼ προσωπικῶς. Ἡ ὑποεπιτροπὴ εἶχε νὰ καθορίσῃ τὰς γενικὰς γραμμὰς καὶ νὰ ἑτοιμάσῃ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὸ προσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶχε συντάξει ἡ Τράπεζα. Νομίζω ὅτι τὸ προσχέδιον τῆς Τραπέζης ἀνταπεκρίνατο εἰς τὰς γενικὰς γραμμάς, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ περιλάβῃ καὶ ὡρισμένας τινὰς τροποποιήσεις εἰς ὡρισμένα σημεῖα. Προσέθεσα μάλιστα ὅτι θὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ λύσῃ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἑπομένως ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου μέχρι προχθὲς ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἀναμένει τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς.

§219Ε. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ παραπονούμεθα ἡμεῖς. Παρῆλθον 4 μῆνες, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος.

§220Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Φέρατε τὰς παρατηρήσεις σας ἐπὶ τοῦ σχεδίου συμβάσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἐντὸς 5 ἡμερῶν. Καὶ πάλιν ἐγὼ θὰ μεταβῶ προσωπικῶς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἵνα κατορθώσωμεν νὰ εὕρωμεν σημεῖον συνεννοήσεως ἐπὶ τῶν σημείων τὰ ὁποῖα μᾶς χωρίζουν. Δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν νόμον. Εἶναι μία σύμβασις καὶ πρέπει νὰ ἐρωτήσωμεν καὶ τὸν ἄλλον συμβαλλόμενον.

§221Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς συμβάσεως κατ’ οὐσίαν. Ὅταν μίαν ἡμέραν πρὸ 5 μηνῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Συνέλευσιν τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἀπέρριψε τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας συνεκροτήθη μία σύσκεψις ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, εἰς τὴν ὁποίαν προσῆλθον καὶ οἱ δύο Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ ἐπὶ τῆς Προνοίας ὁ τέως, καὶ τότε ἀντηλλάγησαν σκέψεις. Οἱ περισσότεροι δέ, σχεδὸν ὅλοι πλὴν ἐμοῦ συνεφώνησαν μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν ἄλλων κ. κ. Ὑπουργῶν, ὅπως ἀνατεθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἡ ἐκκαθάρισις τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας. Τότε ἐτόνισα καὶ τοῦτο ἐγώ—καὶ θὰ τὸ ἐνθυμῆται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως—ὅτι βεβαίως ἡ αἰτιολογία τῆς ἀναθέσεως τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὑπῆρξε μόνον ἡ εὐχέρεια τῆς τοποθετήσεως τῶν ἐκδοθησομένων ὁμολογιῶν, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν ὅστις δυσκολώτερον θὰ ἠμποροῦσε νὰ πράξῃ τοῦτο. Πρὸ τῆς τοιαύτης αἰτιολογίας καὶ τοῦ ὄγκου τῆς πίστεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ὑποκύψῃ. Ἔλεγον ὅμως καὶ τοῦτο, διαφωνήσας πρὸς τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ὅτι ἡ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διαχείρισις τῶν κτημάτων εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ προσφυγικὰ συμφέροντα, ὅπως θὰ ἐξυπηρετοῦντο ταῦτα ὑπὸ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ. Ἐφόσον δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων καὶ δὲν θὰ θιγῶσι κατὰ κεραίαν τὰ συμφέροντα τὰ προσφυγικά, τότε συνεφώνησαν μετ’ αὐτοῦ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι καὶ μόνον ὑπὸ τὴν αἵρεσιν ταύτην ἐδέχθησαν, διότι εἶναι ζήτημα συμβάσεως μεταξὺ Τραπέζης καὶ Κυβερνήσεως τὸ ζήτημα τοῦτο, κατὰ πόσον δηλαδὴ διὰ τῆς συμβάσεως θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν συμφερόντων τῶν προσφυγικῶν.

§222Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἁπλούστατα εἴπομεν τὸ ἑξῆς: Ἄν εἰς τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς παρουσιάσῃ ἡ Τράπεζα, ἴδωμεν ὅτι θίγονται τὰ συμφέροντα τῶν προσφύγων, εἶναι εὔκολον νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὴν Τράπεζαν ὅτι τοιαύτην σύμβασιν δὲν τὴν δεχόμεθα. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῆς συμβάσεως πταίει ἡ προσφυγικὴ Ἐπιτροπή.

§223Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα παρεκάλεσε νὰ ἐκλεγῇ μία ὑποεπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ συνεννοηθῇ διὰ τὰ περαιτέρω μετὰ τῶν διευθυντῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὅταν ὅμως μετέβη ἡ ὑποεπιτροπὴ ἐκεῖ διὰ νὰ συνεννοηθῇ, εὑρέθη κατάπληκτος πρὸ μιᾶς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσεν ἐπισήμως εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν· ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δὲν εἶχον καμμίαν γνῶσιν καὶ εἶπον ὅτι εἰς καμμίαν συμφωνίαν δὲν ἤλθομεν. Ἀκριβῶς εἰς τοῦτο ἔγκειται ἡ ἀνακολουθία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Σταμούλη, ὁ ὁποῖος ἦτο μέλος τῆς ὑποεπιτροπῆς.

§224Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πότε ἔγινεν αὐτό;

§225Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Πρὸ 5 μηνῶν.

§226Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατόν.

§227Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἠμποροῦμε νὰ λάβωμε τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἴδωμεν πότε κατεθέσατε τὴν ἐντολήν.

§228Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Εἰς τοῦτο ἔγκειται ἡ κατηγορία ἡμῶν· ὅτι ἔκτοτε δὲν ἐγένετο οὔτε ἓν βῆμα ἵνα λάβῃ τέλος τὸ πολυθρύλλητον ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἀγωνιᾷ ὁ κόσμος ὁ ἐνδιαφερόμενος. Πράγματι ἐντὸς τοῦ Μαρτίου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦλθεν εἰς δύο συνεδριάσεις τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ πραγματικῶς εἴδομεν ὅτι ἤρχισε νὰ διαμορφοῦται κάποια γνώμη. Ἐκ τούτου δὲ ἀποδεικνύεται ὅτι, ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπελαμβάνετο τοῦ ζητήματος ἐνωρίτερον, ἀσφαλῶς θὰ ἐδίδετο τέλος. Ὅταν ἦλθε τελευταίως εἰς δύο συνεδριάσεις ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τότε ἀρχίζει ἡ συζήτησις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ καὶ πάλιν τὸ προσχέδιον τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ἡ ὑποεπιτροπὴ ἢ μᾶλλον ἡ Κυβέρνησις....

§229Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ τὸ ἀποδίδετε εἰς ἡμᾶς. Ἐπεφυλάξαμεν νὰ ἀντιτάξωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τροποποιήσεις. Αὐτὸ τὸ παρουσίασεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Ἡμεῖς δὲν ἐφέραμεν τὰς παρατηρήσεις μας.

§230Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔλαβε γνῶσιν. Μετατοπίζετε τὸ ζήτημα.

§231Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀφήσω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ προσχέδιον ἦτο ἰδικόν μας.

§232Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ὄχι. Τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προσχεδίου.

§233Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γίνεται οὕτω ποτέ.

§234Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σεῖς εἴπετε ὅτι θὰ τὸ λάβητε καὶ θὰ τὸ μελετήσητε.

§235Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Βεβαίως. Εἶπον μάλιστα τοῦτο, ὅτι, ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπελαμβάνετο τοῦ ζητήματος ἐνωρίτερον, ἀκριβῶς ἡ τελευταία φάσις ἀποδεικνύει ὅτι θὰ ἐτερματίζετο τοῦτο.

§236Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ὅπου κατέθηκεν ἡ ὑποεπιτροπὴ τὴν ἐντολὴν μέχρι τῆς ἐποχῆς ὅπου παρεκαλέσατε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεταβῇ προσωπικῶς, ἐμεσολάβησε πολὺς χρόνος;

§237Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Πολύς.

§238Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πόσος;

§239Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ὁρίσω τὸν χρόνον.

§240Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζω ὅτι ἔγινε τὴν αὐτὴν ἢ τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα.

§241Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ἐμεσολάβησε περισσότερος χρόνος.

§242Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁ κ. Ρακτιβὰν εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσῃ. Δυστυχῶς δὲν εἶναι ἐδῶ. Ἀλλὰ καὶ αὔριον ἂν γίνῃ σύμβασις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε, διότι χωλαίνει ἡ κρατικὴ ἐργασία. Τὸ ἔργον τῆς περισυλλογῆς εἶναι τεράστιον.

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔγινε διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν χάραξιν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις χρησιμοποιεῖ τὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ μὴ ἔχῃ ἡ ἰδία πολιτικήν.

§244Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἔχῃ πολιτικὴν ἐπὶ πολλῶν ζητημάτων, ἐν ἀντιθέσει πρὸς ἄλλας Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ἐσυνήθιζον νὰ ἔχουν πολιτικὴν ἐπὶ παντὸς ζητήματος. Ἐν τῷ ζητήματι ὅμως τούτῳ συνέπεσε νὰ ἔχῃ πολιτικὴν ἰδίαν καὶ νὰ ἐμποδίζητε σεῖς τὴν ἐφαρμογήν.

§245Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σεῖς μεταχειρίζεσθε τὸ Σωκράτειον· ὅτι «ἓν οἶδα ὅτι οὐδὲν οἶδα».

§246Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν δὲν εἶναι πάνσοφος ὅσον ὑπῆρξαν ἄλλαι Κυβερνήσεις τόσον στερεωθεῖσαι εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Κοινῆς Γνώμης καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῆς Συνελεύσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν εἶπεν ὅτι ἡ ὁδὸς τὴν ὁποίαν ἐχαράξατε, τῆς ἱδρύσεως ἀνεξαρτήτου Προσφυγικῆς Τραπέζης, δὲν εἶναι ἱκανὴ διὰ νὰ σᾶς ἀποδώσῃ τὸ ῥευστὸν χρῆμα τοῦ ὁποίου ἔχετε ἀνάγκην. Τοῦτο τὸ ἀνέλυσα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὥστε ἠσθάνθην εὐχαρίστησιν ὅτι πλὴν ἐλαχίστων διαφωνιῶν, ὁ κ. Μαρσέλος, ὁ κ. Παυλίδης καὶ εἷς ἄλλος, ἡ πλειονοψηφία ἡ μεγάλη τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς συνηγόρησεν ὑπὲρ τῆς κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχῆς τῆς πολιτικῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία συνέπεσε νὰ «οἶδεν ἕν», καὶ κατόπιν ἀπεφασίσθη φυσικώτατα ὅτι θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ὁριστικὴ ἀποδοχὴ τοῦ σχεδίου τούτου ἐκ τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους τυχὸν θὰ μᾶς προέβαλεν ἡ Τράπεζα. Δὲν ἠδίκησα ποσῶς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ἐν τῇ προσφυγικῇ Ἐπιτροπῇ τοιαῦτα εἰπόντας. Δὲν ἔχει ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ ἀσήμαντον ἔργον, τὸ ὁποῖον νομίζει ὁ κ. πολιτευτὴς Μαντινείας. Θεωρῶ τὸ ἔργον αὐτῆς σπουδαιότερον ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, σπανιώτατα δὲ ἢ ποτὲ εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικὰ εὑρέθη Ἐπιτροπὴ νὰ ἔχῃ ἄμεσον συμφέρον νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην ἐπὶ ἔργου τόσον σπουδαίας σημασίας. Ἀλλ’ ὑπάρχει κάποια δυσπιστία πρὸς τὴν Τράπεζαν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ ἀδικήσω κανένα· διότι πάντοτε ὅταν πρόκειται νὰ συναλλαχθῇ τὸ Κράτος μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν θὰ ἴδητε μίαν ἐνδόμυχον δυσπιστίαν πρὸς τὴν Τράπεζαν.

§247Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ παρεξήγησις, ἡ δυσπιστία ἦτο ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρκῆ ἐξυπηρέτησιν.

§248Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς εἶπα ὅτι εἴπετε ὅτι θὰ σᾶς κλέψῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Φυσικὰ ἀπεδέχθημεν ὅτι πρέπει πρῶτον νὰ ἴδωμεν τί ἐζήτει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καί, ἂν μᾶς συνέφερε, θὰ ἀποδεχόμεθα τὰς προτάσεις, θὰ ἐκάναμε τὰς τροπολογίας μας καί, ἂν δὲν τὰς ἐδέχετο ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, τότε θὰ κατελήγομεν εἰς ἄλλο σχέδιον. Οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ἔκτοτε ἔγινεν ἡ συγκρότησις μιᾶς ὑποεπιτροπῆς. Ἡ ὑποεπιτροπὴ συντυχοῦσα τοὺς διοικητὰς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης κατέθηκε τὴν ἐντολήν, ἐμεσολάβησε τότε ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα μᾶς ἔδωκεν ἓν σχέδιον, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ τύχῃ τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας οἱ ἀξιότιμοι πληρεξούσιοι πρόσφυγες θὰ ὑποβάλουν καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν διαφωνιῶν αἱ ὁποῖαι θὰ γεννηθοῦν ἐπὶ τοῦ προσχεδίου τῆς Τραπέζης καὶ τῶν ἀξιοτίμων πληρεξουσίων καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὅπως εἰς ὅλα τὰ ζητήματα κατώρθωσε νὰ εὕρῃ κἄποιαν λύσιν συμβιβαστικήν, θὰ εὕρῃ καὶ ἐν προκειμένῳ.

§249Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι δὲν ἠξεύρομεν ποία εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ἐλησμόνησεν ὅτι ἡμεῖς συνεστήσαμεν τὴν κοινοβουλευτικὴν αὐτὴν Ἐπιτροπὴν ἵνα γνωμοδοτῇ ὄχι μόνον ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, ἀλλὰ καὶ ἐφ’ ἑκάστου μέτρου κυβερνητικοῦ καὶ νὰ ἀσκῇ συνεχῆ ἔλεγχον.

§250Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ κυρία ἀντίληψις εἶναι νὰ συνεργάζηται ἐπὶ τῶν νομοθετικῶν ἔργων.

§251Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶσθε ἐν πληρεστάτῃ διαφωνίᾳ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ μὲ τὸ σχετικὸν ψήφισμα.

§252Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ ἐμὲ δὲν εἶναι ἐν διαφωνίᾳ, διότι ἐγὼ ἀνεγνώρισα ὅτι πρέπει ἐπὶ τῶν νομοθετικῶν μέτρων νὰ ἔχουν γνώμην.

§253Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν λέγω περὶ τῶν νομοθετικῶν ἔργων. Ἐγὼ λέγω ὅτι περιορίζεται ἡ ἀποστολὴ εἰς τὴν γνωμοδότησιν ἐπὶ τῶν νομοθετικῶν ἔργων, ἐπὶ νομοσχεδίων καὶ Διαταγμάτων. Ἀλλ’ ἐπεκτείνεται καὶ πέρα τούτων· εἰς μίαν συνεργασίαν μὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τῶν σοβαρῶν διοικητικῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ διαφωτίζηται καὶ νὰ ὑπάρχῃ μία συναίσθησις ἐλέγχου τῆς διαχειρίσεως τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων. Αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς τῆς συστάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Μάλιστα, ἂν ἐνθυμεῖσθε, ἦτο διῃρημένη εἰς δύο κατηγορίας· εἰς ἓν τμῆμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐργάζηται συνεχῶς διὰ τὰ ζητήματα τῆς ἀνταλλαγῆς καὶ εἰς ἄλλο διὰ τὰ ζητήματα τῆς ἀποκαταστάσεως. Ἀλλὰ καθὼς γνωρίζετε, ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν ἐχρησιμοποιήθη ἐπαρκῶς διὰ τὴν ἀποστολὴν αὐτήν. Τώρα ἔρχεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ μᾶς λέγει ὅτι ἠρώτησε τὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τὸ ζήτημα τῆς Προσφυγικῆς Τραπέζης. Εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν ἐρωτήσῃ καὶ εἶχεν αὕτη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσῃ, ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ δὲν ἕπεται ὅτι καλύπτεται ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐπὶ ἑπτὰ μῆνας ἐβράδυνε νὰ δώσῃ μίαν λύσιν.

§254Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἑπτὰ μῆνας εἰς τὴν Ἐξουσίαν.

§255ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι 6 μῆνας καὶ 10 ἡμέρας.

§256Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔρχεσθε καὶ μᾶς λέγετε ὅτι παρῆλθον 6 μῆνες καὶ 10 ἡμέραι.

§257Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θέλω νὰ δείξω ὅτι ἐξογκώνετε τὰ πράγματα.

§258Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εὐχόμεθα νὰ μακροημερεύσητε ὡς Κυβέρνησις.

§259Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὴν εὐχὴν τὴν ὁποίαν κάμνετε. Γνωρίζω πόσον σᾶς εἶναι ἐνδόμυχος.

§260Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔρχεσθε καὶ μᾶς λέγετε ὅτι, ἂν ἐβράδυνεν ἡ Κυβέρνησις, ἐβράδυνε καὶ ἡ Ἐπιτροπή. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ καλύπτηται μὲ τοιούτους ἰσχυρισμούς, διότι δὲν συνῆλθεν ἡ Ἐπιτροπή. Εἶχε τὴν δύναμιν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν νὰ καλέσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ζητήσῃ ταχεῖαν καὶ ἄμεσον ἀπόφασιν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ στέλλῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ νὰ περιμένῃ μῆνας. Δὲν καλύπτεται μὲ αὐτά. Ἂν δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὅπως ἰσχυρίζεται ὁ κ. Σταμούλης, δὲν εὐθύνεται ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀλλ’ εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει τὴν ὑπεύθυνον διαχείρισιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος.

§261Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἄν, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπέμεινον εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, νομίζω ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ἐπιμείνω, διότι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς εἰς μίαν διακοπὴν χθὲς εἰς προλαλήσαντα συνάδελφον εἶπεν ὅτι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐσταμάτησε τὰς ἐπισκευὰς τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων εἶναι διότι προεβλέπετο ἡ ἵδρυσις τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ.

§262Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶπον ὅτι ἐσταμάτησα....

§263Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἱδρύομεν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν ἐπισκευῶν. Ἄλλο τὸ ἓν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο.

§264Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἐν ἄλλοις λόγοις τὸ ἴδιον εἶναι.

§265Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Δὲν ἀποδίδετε ὅ,τι εἶπον.

§266Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἐδήλωσεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ὅτι μεγάλαι ἐπισκευαὶ δὲν γίνονται δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸν ὁποῖον εἶπεν, ἀλλὰ γίνονται μικραὶ ἐπισκευαί. Ἡ Κυβέρνησις ἄρα εἶναι ἐν ἐπιγνώσει ὅτι ἡ περιουσία αὐτὴ φθείρεται. Ἐν τούτοις δὲν ἐπισπεύδει τὴν διευθέτησιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ πρὸς διάσωσιν τῆς περιουσίας ταύτης. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος λόγος εἶναι ἡ ἀγωνία τοῦ κόσμου ἐκείνου τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος οὐδεμιᾶς οἰκονομικῆς συνδρομῆς ἔτυχε, ζητεῖ δὲ μόνον μίαν ἐνίσχυσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς περιουσίας τῆς Μουσουλμανικῆς, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὴν ὁλότητα τῶν προσφύγων. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἐπέμεινον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ φέρει τὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ ζητῶ συγγνώμην, κύριοι πληρεξούσιοι, ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ἂν τὴν κατεπόνησα, καὶ πιστεύω νὰ μὴ παρεξηγηθῶ. Ἄλλως τε δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τὸν λόγον συχνά. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω συγκεκριμμένως τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει εἴτε ἡ παροῦσα εἴτε ἄλλη Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ἵνα προαχθῇ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, διότι περὶ τῆς ὁριστικῆς αὐτοῦ λύσεως θὰ ἦτο οὐτοπία νὰ ὁμιλήσῃ τις καὶ τοῦτο διὰ νὰ εἴμεθα ἐν τῇ πραγματικότητι. Λοιπὸν νομίζομεν ὅτι εἰς τὴν προαγωγὴν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος θὰ συντελέσουν τὰ ἑξῆς: 1ον) Ἡ ἐνδελεχὴς μέριμνα περὶ τῆς ταχείας καὶ ἱκανοποιητικῆς λύσεως ὅλων τῶν ζητημάτων τῶν συναφῶν μὲ τὴν ἀνταλλαγήν. 2ον) Ἡ συμπλήρωσις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου διὰ τῆς κηρύξεως ὡς ἀπαλλοτριωτέων ὑπὲρ τῶν προσφύγων καὶ τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν πάντων ἀνεξαιρέτως τῶν γεωργικῶν κτημάτων, μηδὲ τῶν αὐτοκαλλιεργειῶν ἐξαιρουμένων, καὶ διὰ τῆς καλλιεργήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. 3ον) Ἡ σύντονος ἐφαρμογὴ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ ἡ ἀποστολὴ πολλῶν συνεργείων πρὸς διανομὴν γαιῶν εἰς Μακεδονίαν καὶ ἀλλαχοῦ. 4ον) Ἡ ἄμεσος νομοθετικὴ ρύθμισις ὅλων τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων τῶν ἀναφερομένων εἰς τὰς δικαιοπραξίας ἐπὶ τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων καὶ εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἰθαγενείας τῶν ἀνταλλαξίμων Τούρκων. 5ον) Ἡ πλήρης ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου 3166 τοῦ κατοχυροῦντος τὴν ἀσφάλειαν τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας τῆς ἀνηκούσης εἰς τὴν ὁλότητα τῶν προσφύγων καὶ ἡ διαρρύθμισις τοῦ Ἐνοικιοστασίου κατὰ τρόπον παρέχοντα πραγματικὰ ὠφελήματα εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον καὶ ἀποτρέποντα πᾶν καταφανὲς ἀδίκημα κατὰ τῶν γηγενῶν κατοίκων. 6ον) Ὁ ταχὺς καθορισμὸς τῶν σχέσεων μεταξὺ τῆς Ε.Α.Π. καὶ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐπωφελεστέραν διάθεσιν τοῦ ὑπολοίπου τοῦ προσφυγικοῦ δανείου διὰ τῆς μεθοδικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς ἀγροτικῆς καὶ ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων ἄνευ σπατάλης καὶ ἀσκόπου διασπαθίσεως τοῦ ὑπὲρ τῶν προσφύγων προωρισμένου χρήματος. 7ον) Ἡ ἐνίσχυσις τοῦ ἀστικοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ πρὸς ἀνέγερσιν ἰδίαις τῶν προσφύγων δαπάναις τῶν ἀστικῶν συνοικισμῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, Καβάλλας καὶ ἄλλων κέντρων (Νέα Σμύρνη, Νέα Καλλίπολις κλπ.). 8ον) Ἡ ταχεῖα ἐξακρίβωσις τῶν δηλώσεων τῶν ἀπελθόντων Μουσουλμάνων ἀνταλλαξίμων περὶ τῶν ἐγκαταλειφθεισῶν ἐν Ἑλλάδι περιουσιῶν αὐτῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἐξακρίβωσις τῶν ἐν Τουρκίᾳ ἐγκαταλειφθεισῶν περιουσιῶν τῶν ἀνταλλαγέντων ὁμογενῶν. 9ον) Ἡ ἵδρυσις αὐτονόμου ὀργανισμοῦ ὑπὸ τὴν ἄμεσον τοῦ Κράτους ἐπίβλεψιν καὶ ἡ ἀνάθεσις εἰς τοῦτον τῆς περισυλλογῆς, διασώσεως καὶ διαχειρίσεως καὶ βαθμιαίας ἐκκαθαρίσεως τῶν Μουσουλμανικῶν περιουσιῶν καὶ τῆς προκαταβολῆς ποσοστοῦ εἰς τοὺς δικαιούχους πρόσφυγας. 10ον) Ἡ παραπομπὴ εἰς Στρατοδικεῖον τῶν καταχρωμένων τυχὸν ἐκ τοῦ διατεθειμένου ὑπὲρ τῶν προσφύγων χρήματος καὶ ἡ διοικητικὴ ἄνευ συμβουλίων τιμωρία τῶν ὑπαλλήλων ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν διαχειριζομένων προσφυγικὰ ζητήματα διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον καὶ ἐπιμελῆ ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος καὶ πάσης ἀπαιτουμένης ἐνεργείας προσφυγικῆς φύσεως.

§267Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν διὰ τοὺς πρόσφυγας δὲν ἰσχύει καὶ διὰ τοὺς ἀποκατασταθέντας ἀκτήμονας.

§268Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς μεταξὺ τῶν ἄλλων μέτρων ἔχει καὶ ἄμεσον κατάργησιν τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν.

§269Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὅταν χθὲς μεταξὺ ἄλλων ὑπέδειξα τὴν δυσφορίαν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἡ ὁποία διετυπώθη καὶ εἰς ἓν ψήφισμα τοῦ τελευταίου συλλαλητηρίου ἐν Θεσσαλονίκῃ, διὰ τὴν κατακραυγὴν ἐναντίον τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διακόψας με εἶπεν· εἶσθε νέος ὡς πολιτευόμενος καὶ ἡμεῖς ἠξεύρομεν πῶς διωκεῖτο ἄλλοτε ἡ Ἑλλὰς μὲ συλλαλητήρια. Ἐκ τούτου καταφαίνεται ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὄχι μόνον δὲν αἰσθάνεται τὰ προσφυγικὰ ζητήματα, ἀλλ’ εὑρίσκετε καὶ ἐκτὸς τῆς πραγματικότητος προκειμένου περὶ τῆς ἐκδηλώσεως τῆς δυσφορίας τῶν προσφύγων. Διότι παρομοιάζει τὰ συλλαλητήρια τῶν προσφύγων μὲ τὰ παλαιοκομματικὰ συλλαλητήρια τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τὰ ὁποῖα ἐπεδίωκον μὲ τὰς σανίδας τοῦ Δηλιγιάννη τὴν ἀνατροπὴν τῶν Κυβερνήσεων. Ἡ ἀγανάκτησις, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου ἐξογκοῦται ὁσημέραι καὶ ὀφείλουν νὰ συναιτισθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται τὰ προσφυγικὰ ζητήματα, πρὶν ἢ ἐκραγῇ εἰς δυσάρεστα ἀποτελέσματα. Πρὶν ἢ καταλήξω ὀφείλω νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως εἰς τὸ σπουδαιότατον τοῦτο ἐθνικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ γεννήσῃ μεγαλύτερα κοινωνικὰ ζητήματα. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν πρέπει νὰ ἀτενίζωμεν πρὸς ἀνυπάρκτους κινδύνους καὶ νὰ παραβλέπωμεν τὸν πραγματικὸν κίνδυνον. Δὲν πρέπει νὰ παίζωμεν μὲ τὴν δυστυχίαν καὶ εἶναι καιρὸς πλέον νὰ παύσῃ ὁ ἀνίερος ἐμπαιγμὸς ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν ἀθῷα θύματα μιᾶς ἐθνικῆς συμφορᾶς, ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὰς ἑστίας των καὶ ἐν τῇ ταπεινώσει καὶ τῇ δυστυχίᾳ αὐτῶν ἔφερον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐθνικὴν ζωήν, ἐθνικὸν πλοῦτον, ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μὲ αὐτὴν τὴν Ἑλληνικὴν ψυχήν, μὲ τὴν ὁποίαν διὰ τῶν αἰώνων διετήρησαν εἰς τὰ βάθη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ εἰς τὴν Θρᾴκην μὲ αὐτὴν τὴν ψυχὴν ἐτάχθησαν καὶ σήμερον ἀκοίμητοι φρουροὶ τῶν συνόρων τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. Νὰ παύσῃ ὁ ἀνίερος ἐμπαιγμὸς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐξελλήνισαν τελείως τὴν Μακεδονίαν καὶ ἀπήλλαξαν αὐτὴν εἰς τὸ μέλλον ἀπὸ τὰς ξένας ἐπιβουλάς. Καὶ ἀπέναντι τέλος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μετὰ τοῦ λοιποῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι πρόθυμοι νὰ ἀναπτύξουν ὅλας αὐτῶν τὰς ἀρετὰς καὶ νὰ συμβάλουν εἰς τὴν πρόοδον καὶ εἰς τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πάζης ἔχει τὸν λόγον.

§271Δ. ΠΑΖΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, θὰ εἶμαι πολὺ σύντομος. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νὰ εἶναι φειδωλὴ εἰς τὰς διακοπάς. Ἄλλως τε ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐδῶ δὲν ἐρχόμεθα ὡς ἀντίδικοι νὰ διεκδικήσωμεν ζητήματα ξένα πρὸς τὸ Κράτος, ἀλλ’ ὡς πολιτικοὶ ἄνδρες ἔχοντες μίαν κοινὴν ὑποχρέωσιν ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐλέγχοντες τὴν Κυβέρνησιν διὰ τυχὸν μὴ εὐστόχους αὐτῆς ἐνεργείας ἢ ἀνεπαρκεῖς τοιαύτας καὶ νὰ συστήσωμεν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ταχυτέραν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Βλέπω ὅτι δὲν ἔγινε δεκτὴ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ πρότασίς μου περὶ μὴ διακοπῆς. Ἴσως εἰς τοῦτο συνετέλεσεν ἡ χθεσινή μου διακοπὴ εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ἡ Μακεδονία διὰ τῶν προσφύγων ἔγινεν Ἑλληνική.

§272Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶπον τὸ ἑξῆς· ὅτι ἐξελληνίσθη τελείως ἡ Μακεδονία, ἀπελθόντων 200,000 Τούρκων, ἀντικατασταθέντων διὰ τῶν Ἑλλήνων. Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ κανείς.

§273Δ. ΠΑΖΗΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα, κ. συνάδελφε, ἐφόσον περιορίζεσθε ἀκριβῶς εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν Τούρκων.

§274Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἄποψίς μου.

§275Δ. ΠΑΖΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἀπησχόλησεν ἐπανειλημμένως τὴν παροῦσαν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ φοβοῦμαι καὶ ἄλλας προσεχεῖς πολλὰς τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Εὔχομαι δὲ τοὐλάχιστον νὰ ἐπαληθεύσῃ ἡ προφητεία τοῦ ἄλλοτε προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ὅτι μόνον ἡ ἰδική μας γενεὰ θὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Τὸ προσφυγικὸν δὲν εἶναι ζήτημα ποιᾶς τινος οἰκονομικῆς προσωρινῆς ἐνισχύσεως. Ἀλλ’ οὐσιαστικῶς εἶναι ζήτημα κοινωνικόν, ἐθνικόν. Κατὰ τὴν γνώμην μου δύο εἶναι αἱ κύριαι ἀπόψεις τοῦ προσφυγικοῦ προβλήματος: Ἡ μία ἡ δημοσιοοικονομική. Εἶναι ζήτημα δηλ. ἀντικρύσεως μιᾶς ἀποτόμου αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ, κατόπιν μάλιστα ἀπὸ μίαν τοιαύτην γενικὴν ἐθνικὴν καταστροφήν. Καὶ κατὰ δεύτερον λόγον εἶναι κοινωνικοοικονομικὴ καὶ διαφορᾶς πολιτισμοῦ. Παρ’ ὅλας τὰς διαμαρτυρίας τὰς ἐσχάτως παρὰ τῶν κ. κ. συναδέλφων γενομένας ὁμολογῶ μὲν καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἴμεθα ὁμαίμονες μὲ τοὺς συναδέλφους. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀποκρύψωμεν ὅτι πολλοὶ λόγοι γεωγραφικοί, ἱστορικαὶ συνθῆκαι, ποιά τις διαφορὰ πολιτισμοῦ ὑπάρχει. Ἔχει δὲ παρατηρηθῆ ὅτι ὅπου ἡ γεωγραφικὴ συνοχὴ ὑπάρχει, ὁπουδήποτε συνυπάρχει, εἶναι πλησιέστεραι αἱ ἀντιλήψεις εἰς τὰ διάφορα ζητήματα. Διὰ τοῦτο βλέπετε τὰς φιλικὰς διαθέσεις τῶν προσφύγων τῶν ἐκ Θράκης καταγομένων πρὸς τοὺς Μακεδόνας. Κατ’ ἀντίθεσιν ὑπάρχει μία ἐπιφύλαξις τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ ἀποκρύψωμεν, ἀλλὰ πρέπει ἐκ παντὸς τρόπου νὰ τὴν ἐξαλείψωμεν μεταξὺ τῶν ἄλλων συνοίκων τῆς Μακεδονίας προσφύγων.

§276Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει μόνον διαφορὰ ἀντιλήψεως, κ. συνάδελφε.

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§278Δ. ΠΑΖΗΣ. Εἶπον ὅτι ὑπάρχει μία διαφορὰ πολιτισμοῦ. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι κάθε πολιτισμὸς παραλλήλως ἢ ἐπαλλήλως, ὅπως θέλετε, διὰ μιᾶς μόνον οἰκονομικῆς ταυτότητος συμφερόντων θὰ ἠμπορέσῃ ἀκριβῶς νὰ χρησιμεύσῃ ὡς θεμέλιος λίθος ἑνὸς ἀναγεννωμένου νέου Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὁ ὁποῖος λέγει (ἀναγινώσκει). Βλέπετε ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἑκατέρωθεν διαφορὰ κατευθύνσεως πρὸς μίαν δημιουργίαν ἑνὸς ἀναγεννωμένου πολιτισμοῦ. Ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος εἶπε νὰ ἔλθω εἰς τὸ θέμα τοῦ Κιούπκιοϊ, τὸ ὁποῖον συνετέλεσεν ἀκριβῶς εἰς τὴν σύστασιν τῆς παρούσης κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν θὰ εἰσέλθω διὰ νὰ μὴ ἀσχάλλουν οἱ κύριοι, εἰς τὴν μακρηγορίαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τουλάχιστον δὲν ἀντιλαμβάνομαι. Τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο εἶναι γνωστὸν ὑπὸ ποίας συνθήκας ἔλαβε χώραν. Θὰ γνωρίζητε ὅτι ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Μυλωνᾶς, ὁ ὁποῖος προειδοποιήθη διὰ τοιοῦτον τινὰ κίνδυνον, ἔστειλεν ἕνα ὑπάλληλον, τὸν κ. Καναγκίνην. Ὁ κ. Μυλωνᾶς, ἂν ἦτο ἐδῶ, θὰ ἔδιδε μερικὰς διασαφήσεις. Τὸ ἀποτέλεσμα ὅμως εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι ἐκ τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς μέλη τινὰ διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ μορφώσουν μίαν γνώμην κατὰ πόσον ἦτο δικαιολογημένη ἡ ἀπαίτησις τῶν ἐντοπίων περὶ μετακινήσεως τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου τοῦ προσωρινῶς θέσαντος ἐκεῖ τὰ θεμέλια συνοικισμοῦ, ἐζήτησαν καὶ τὴν προσαγωγὴν τῶν τίτλων ἢ ταπιῶν τῆς ἰδιοκτησίας. Θέλω νὰ εἴπω τοῦτο χωρὶς νὰ παρεξηγηθῶ· ὅτι ἐνίοτε μερικοὶ ἄστοχοι ἐρωτήσεις γεννῶσι μεγάλα ζητήματα. Ὁ κ. συνάδελφος ἀναδιφῶν τὰ ταπιὰ ἠρώτησε μήπως ὑπάρχει καμμία ἐπιγαμία Τούρκων καὶ Ἑλληνίδων καὶ ὁ Χασὰν ἐχάρισεν εἰς τὴν Ἑλένην καὶ ὁ Μεχμὲτ εἰς τὴν Αἰκατερίνην;

§279Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἤμην παρών. Δὲν εἶναι ἔτσι, κ. συνάδελφε. Ἐζητήσαμε πράγματα τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὰ ταπιά. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγωνται ἀνακρίβειαι. Ἠρωτήσαμεν ἂν ἔχωσι τίτλους καὶ μᾶς ἀπήντησαν ὅτι δὲν ὑπάρχουν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχον οἱ τίτλοι, δὲν χρησιμεύουν τώρα. Ἠρωτήσαμεν τότε· διατί δὲν χρησιμεύουν; Μᾶς ἀπήντησαν· διότι εἶναι ἐπ’ ὀνόματι κληρονομουμένων. Τότε μόνον ἐλέχθη αὐτό· μήπως ὑπάρχει ἐπιγαμία μεταξὺ Χριστιανῶν καὶ Μουσουλμάνων; Ἂς ἔλθῃ ὁ κ. Μαζαράκης καί, ἂν ὑπάρχῃ καμμία ἀνακρίβεια εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, νὰ μὲ διορθώσῃ. Αὐτὸ ἔδωσε λαβὴν εἰς παρεξήγησιν, διότι ἤθελον νὰ δώσωσι λαβήν. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον λέξις τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἠμπορῇ κανεὶς νὰ παρεξηγήσῃ, ὅταν ἔχῃ τὴν πρὸς τοῦτο καλὴν θέλησιν. Ἂν ἐγὼ ἤμην εἰς τὴν θέσιν τοῦ κ. συναδέλφου, δὲν θὰ ἔκαμνον λόγον περὶ τοιούτων μικρολογιῶν. Ὅταν λέγωνται τοιαῦται μικρολογίαι εἴτε εἰς τὸ Κιούπκιοϊ εἴτε ἀπὸ τοῦ βήματος, βεβαίως αἱ παρεξηγήσεις εἶναι εὐνόητοι.

§280Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας θέλετε νὰ ἐπέλθῃ συμφιλίωσις μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων, ὅταν μὲ τοιαῦτα μικροπράγματα ἀπασχολῆτε τὴν Συνέλευσιν: (Θόρυβος).

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κ. Μαρσέλε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἔτσι ἡ συζήτησις. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίσητε τὴν ἀγόρευσιν ἄλλου. Ἀφήσατε τὸν κ. Πάζην καθὸ ἔχει δικαίωμα νὰ κανονίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του ὅπως θέλῃ. Ὁρίστε, σᾶς παρακαλῶ.

§282Δ. ΠΑΖΗΣ. Γνωρίζετε, κύριοι, πόσον εὐαίσθητος εἶναι ἡ ἐθνικὴ ψυχὴ πρὸς ὕβρεις τοιαύτας καὶ ἰδίως ὅταν ὁμιλῆτε πρὸς ἕνα Μακεδόνα. Διότι, ὅταν εἴπητε ἕνα Κρητικὸν Βούλγαρον, δὲν τῷ κακοφαίνεται. Ἀλλ’ ὅταν ὑπάρχουν τοιαῦτα φυλετικὰ πάθη εἰς ἕνα λαόν, δὲν ἐπιτρέπονται νὰ λέγωνται τοιαῦται ἐπιπολαιότητες.

§283Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς λέγω ὅτι ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Ὁ λόγος μου δὲν εἶχε τίποτε τὸ ὑβριστικόν. Ἀλλ’ ἂν ἀρχίσωμεν τὰς ἑρμηνείας διὰ πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι οὔτε ὕβρις οὔτε προσβολή, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. συνάδελφε, μὲ ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν ἔχω διὰ τὰς καλὰς διαθέσεις σας, φοβοῦμαι μήπως ζητεῖτε ἀφορμὴν ἔριδος.

§284Δ. ΠΑΖΗΣ. Μᾶς ὠνομάσατε ἐπιδρομεῖς, κ. συνάδελφε, χθές.

§285Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Ἀνασκαλεύετε πάλιν τὸ ζήτημα. Ἐκεῖ ἔγιναν φόνοι, κύριε. (Θόρυβος).

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι. Δηλῶ ὅτι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτή, θὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν.

§287Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, τὴν σπουδαιότητα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιλύσεως τοῦ ζητήματος τοῦ Κιούπκιοϊ, τοῦ καταστάντος πολυθρυλλήτου, βλέπετε ὅτι ἀναγνωρίζει καὶ αὐτὴ ἡ Ἐπιτροπή, προσδίδουσα εἰς τὸ πρῶτον κεφάλαιον τῆς ἐκθέσεώς της τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγον τὴν Συνέλευσιν. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ὅτι τῷ παρουσιάσθησαν τότε ὀλίγοι τίτλοι ἰδιοκτησίας καὶ ἠμφισβητήθη κατόπιν ἡ γνησιότης αὐτῶν. Ὀφείλομεν νὰ δηλώσωμεν, καίτοι εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς μοναδικῆς ἐνστάσεως, ἐφόσον ὑπάρχει ἑπταετὴς νομή, ὅτι ἐπικαλούμεθα ἀκριβῶς τοὺς ὑφισταμένους νόμους, καὶ δὲν ζητοῦμεν οὔτε μὲ αἰσθηματικότητας οὔτε μὲ λυρισμοὺς νὰ μᾶς χαρισθῇ τίποτε.

§288Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Ἡ σύμβασις τῆς ἀνταλλαγῆς;

§289Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἡ σύμβασις τῆς ἀνταλλαγῆς δὲν προβλέπει ποτὲ τὴν δήμευσιν τῶν περιουσιῶν. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Ὅταν σᾶς ἀμφισβητήσωμεν τὴν περιουσίαν, θὰ ἔχητε δίκαιον νὰ ἐξεγείρεσθε. Ἡμεῖς μάλιστα σᾶς δηλοῦμεν ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἂν ἐκ τῆς περιουσίας αὐτῆς τὴν ὁποίαν ἀμφισβητεῖτε, δὲν εἶναι 80% ἰδιόκτητος περιουσία τῶν ἐντοπίων, νὰ τὴν πάρητε ὅλην. Καί, ἂν ἀντιθέτως εἶναι μόνον τὰ 20%, νὰ σᾶς τὰ ἀπαλλοτριώσωμε. Μὴ ἀναφέρετε λοιπὸν τὴν συνθήκην τῆς Λωζάννης. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἀναφέρετε τὴν συνθήκην τῆς Λωζάννης, ἡ συνθήκη τῆς Λωζάννης προβλέπει, ἀλλὰ δὲν καταργεῖ τοὺς προηγουμένους νόμους. Κατὰ προηγούμενον δὲ νόμον, μέρος τῶν Τουρκικῶν αὐτῶν κτημάτων, ὡς δημόσια κτήματα, περιέρχονται εἰς τὸ ἀναγκαστικὸν δάνειον ὡς ἐγγύησις τῶν ὁμολογιούχων. Σεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐν πατριωτικῷ λυρισμῷ ἐδηλώσατε ὅτι ἡ συνθήκη τῆς Λωζάννης εἶναι εἷς προσωρινὸς σταθμὸς ἐπιβληθεὶς ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς σήμερον....

§290Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Διὰ νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ ζητοῦμεν νὰ ζήσωμεν....

§291Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ διαμαρτυρίαι τοῦ κ. Μαρσέλου δὲν ἔχουν κανένα λόγον, διότι οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχουν οἱ πρόσφυγες. Ὅλοι ἀγωνιζόμεθα διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Δὲν φαντάζομαι δὲ ὅτι ὑπάρχει διαφωνία ριζικὴ μεταξὺ τοῦ κ. Πάζη καὶ τῶν προσφύγων, διότι ὁ κ. Πάζης εἶπεν ὅτι δικαίωμα ἔχουν οἱ πρόσφυγες νὰ λάβουν ὅλα τὰ Μουσουλμανικὰ κτήματα, καθὼς καὶ Χριστιανικὰ κτήματα ἀκόμη, τὰ μεγάλα ἐννοεῖται. Ἀλλὰ δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν καὶ τὰ μικροκτήματα τὰ Χριστιανικὰ. Περὶ αὐτῶν δὲν ἔχει κανεὶς ἀξίωσιν, ὅτι πρέπει δηλαδὴ νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν καὶ τὰ μικροκτήματα τῶν γεωργῶν. Κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ριζικὴ ἀντίθεσις. Ἴσως ὑπάρχει διαφωνία εἰς συγκεκριμμένα γεγονότα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἁρμοδία ἡ Συνέλευσις.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τὰ ὁποῖα θὰ τὰ παρακάμψητε, κ. Πάζη.

§293Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως δικαιολογεῖται διὰ τὴν μὴ ταχεῖαν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐδήλωσεν ὅτι εὑρέθη εἰς δυσκολίαν, διότι δὲν εἶχεν ὑποβληθῆ ἐγκαίρως ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὑποθέτω ὅμως ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρὸ τῆς ἐπισήμου ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἐγγράφου εἶχε λάβει προφορικῶς γνῶσιν τῆς ἀποφάσεως. Ἀνεξαρτήτως τούτου ἡ Κυβέρνησις εἶχε διατάξει τὸν Γενικὸν Διοικητὴν Μακεδονίας, ὡς ἀνώτατον ὑπάλληλον τοῦ Κράτους, νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν, ἥτις θὰ ἀναγνωσθῇ καὶ θὰ ἴδητε ποία εἶναι. Ἑπομένως κατὰ τοῦτο θὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν· ὅτι, καίτοι ἐγκαίρως εἶχε λάβει γνῶσιν τοῦ τρόπου τῆς ἐπιλύσεως τοῦ ζητήματος τούτου, τῆς ἀποδόσεως τῶν ἰδιοκτησιῶν εἰς τοὺς πραγματικοὺς ἰδιοκτήτας, ἀφοῦ εἶχεν ἔκθεσιν καὶ τοῦ Μητροπολίτου Σερρῶν, ἐν τούτοις ἀνέστειλε διὰ λόγους πολιτικούς, διὰ λόγους πολιτικῆς πιέσεως. Δὲν δύναμαι νὰ τὸ καταλάβω. Ἀνεφέρθη ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκετο εἰς δύσκολον θέσιν, διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐγένετο μειονοψηφία.

§294Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Θὰ δώσω ἐξηγήσεις κατ’ ἐντολὴν τοῦ κ. Ἀνδρεάδου.

§295Δ. ΠΑΖΗΣ. Ὁ κ. Ἀνδρεάδης εἶναι παρών.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε πληρεξούσιον; Καθήσατε παρακαλῶ.

§297ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ τονισθῇ διατί ἡ πλειονοψηφία ἐγένετο μειονοψηφία.

§298Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Οὐδέποτε ἀπετάνθην εἰς τὸν κ. Ἀνδρεάδην, ὅταν συνετάσσετο ἡ ἔκθεσις, νὰ ἐκλέξῃ μίαν γνώμην εὐνοϊκὴν ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν μὲ καλεῖ ὁ κ. Ἀνδρεάδης....

§299Δ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Δὲν σᾶς ἐκάλεσα.

§300Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. .... Καὶ μοὶ λέγει ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Μαζαράκης, ὅτι ἐγὼ συντάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας καὶ ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ Κιούπκιοϊ, δὲν εἶναι ἀληθὲς καὶ ὅτι πρέπει νὰ κάμω δηλώσεις εἰς τοὺς κ. κ. συναδέλφους καὶ ἐδήλωσα, αἱ δὲ δύο ὁμάδες ἀπέστειλαν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν τηλεγράφημα διὰ τοῦ ὁποίου ἔλεγον ὅτι αὐτὰ εἶπεν ὁ κ. Μαζαράκης, ὅτι εἶναι σύμφωνοι μαζί. Τὰ τοῦ Κιούπκιοϊ δὲν εἶναι ἀληθῆ. Ταῦτα ἐδήλωσα ἐγὼ καὶ διὰ τοῦτο ἡ πλειονοψηφία ἐγένετο μειονοψηφία. Δὲν εἶχον οὐδένα λόγον οὔτε νὰ ἀφαιρέσω οὔτε νὰ προσθέσω τι.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνδρεάδης δικαιοῦται νὰ ἀμυνθῇ.

§302Δ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Ὅταν ἐγὼ σᾶς εὗρον εἰς τὸν δρόμον σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἐτάχθην μὲ τὰς ἀπόψεις τῆς....

§303Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Νὰ εἴπητε ὅ,τι εἴπετε τότε εἰς ἐμέ. (Θόρυβος). Ἐγὼ ἔχω νὰ δηλώσω τί εἴπετε εἰς ἐμέ.

§304Δ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Ἐξήγησα ὅμως τὴν ἑσπέραν τοὺς λόγους.

§305Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἐφόσον ἐρωτῶμαι, ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι τὸ δίκαιον εἶναι ὑπὲρ τῶν γηγενῶν. Καὶ ἀπεδείχθη τρανώτατα ὅτι καὶ ἐγένετο δεκτὴ ἡ γνώμη μου ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἐποικισμοῦ. Ὥστε δὲν ἤμην ὑπὲρ τῆς παραμονῆς τῶν προσφύγων ἐκεῖ.

§306Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Εἶναι προσωπικὸν καὶ ἐρωτῶ: Αὐτὰ τὰ ὁποῖα μετέδωσα εἰς τοὺς συναδέλφους μου ἔχονται ἀληθείας καὶ ἀκριβείας ἢ ὄχι; Τὸν ἐρωτῶ νὰ ἀπαντήσῃ· ναὶ ἢ ὄχι;

§307Δ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Δὲν ἔχονται ἀπολύτου ἀκριβείας.

§308Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Μὲ ἀρκεῖ, κ. Πρόεδρε, ἡ διαβεβαίωσίς σας, ἂν ἀφῄρεσα ἢ προσέθεσά τι.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν προάγεται ἡ συζήτησις διὰ τῶν ἀντεγκλήσεων.

§310Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἠκούσαμεν χθὲς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς, αἱ ὁποῖαι ἀνέφερον ἐνδείξεις ποῦ ἐστηρίχθη ἡ γνώμη τῆς μειονοψηφίας. Ὁ κ. πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς εἶπε ρητῶς ὅτι τὰ τέσσαρα μέλη ἦσαν σύμφωνα ἐκτὸς τοῦ κ. Ἐμμανουηλίδου ἐπιφυλαχθέντος καὶ ὅτι μάλιστα εἶχεν ὑπογράψει καὶ τὸ πρακτικὸν ὁ κ. Φίλανδρος.

§311Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Σᾶς διαψεύδει ἡ ἔκθεσις ἡ ὁποία διενεμήθη.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω καμμίαν διακοπὴν καὶ δὲν εἶναι φράσις κοινοβουλευτικὴ τὸ «διαψεύδω».

§313Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἐγὼ ἀνέφερα τοὺς λόγους τοῦ κ. προέδρου τῆς ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου, ἐφόσον, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, σήμερον συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ θίγωνται οἱ παρόντες, ἀλλὰ ὡς μέλη μιᾶς ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ κρίνωμεν καὶ μερικὰ στοιχεῖα τῆς μειονοψηφίας. Ἡ μειονοψηφία λέγει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱδρυθοῦν ἐκεῖ συνοικισμοί, διότι δὲν ὑπάρχει καθόλου σκιὰ διὰ νὰ ἀποξηραίνωνται οἱ καπνοί. Καὶ ἐρωτῶ ὅσους ἀπὸ τοὺς κ. κ. συναδέλφους ἔτυχε νὰ ἐπισκεφθοῦν καπνοπαραγωγικὰς ἐκτάσεις εἶδον πουθενὰ κανένα δένδρον, καμμίαν σκιὰν ἀκριβῶς ὅπου ὑπάρχουν τὰ καπνά; Τὰ κόβουν διότι ἀκριβῶς ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐκεῖ γίνονται τὰ καπνὰ καλύτερα. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἰς τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν μοὶ φαίνεται περίεργον νὰ ὑπεισέρχηται, καίτοι παλαίμαχος δικηγόρος, καὶ εἰς ἰατρικὰ ζητήματα καὶ νὰ λέγῃ· ὑπάρχουν ἕλη καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκεῖ νὰ ἐγκατασταθοῦν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. συνάδελφον, ἂν ἔτυχε νὰ ἐρωτήσῃ καὶ νὰ μάθῃ ὅτι οὐδέποτε τὰ μεγάλα ἕλη εἶναι ἑστία ἑλονοσίας παρὰ μόνον τὰ μικρά.

§314Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Ἂν εἶναι μεγάλα τὰ ἕλη νὰ βάλητε τοὺς πρόσφυγας. Ἂν εἶναι μικρά, τότε βλέπομεν.

§315Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἔρχομαι, κ. συνάδελφοι, νὰ κάμω γνωστὴν μίαν ἔκθεσιν σταλεῖσαν πρὸς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἐποικισμοῦ Μακεδονίας. Τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1924 ἡ ὑπηρεσία ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς γῆς πρὸς ἐγκατάστασιν ἄλλων προσφύγων. Ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1924 ἡ ἔκθεσις αὐτὴ λέγει ὅτι αἱ ἐκτάσεις εἶναι ἀνεπαρκεῖς. Ἀνεκινήθη χθὲς τὸ ζήτημα διὰ νὰ συντομεύσω ἀκριβῶς τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ γνησιότητος τῶν τίτλων ἰδιοκτησίας, ὅτι ἐκεῖ ἦτο εἷς ἀγᾶς, ὁ ὁποῖος κατώρθωσε νὰ πάρῃ ὅλα τὰ χωράφια. Ἀλλ’ ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν τίτλων καὶ ἐκ τῶν δηλώσεων εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον ὅτι ὁ ἀγᾶς αὐτὸς δὲν εἶχε παρὰ 300 στρεμμάτων χωράφια εἰς τὴν Τσαρίτσαιναν καὶ 400 στρεμμάτων χωράφι εἰς τὴν Λομπολίτσαν, ὅπου καὶ ἐγκατεστάθησαν 250 οἰκογένειαι προσφύγων καὶ ὅπου ἐσχάτως ἐδόθη ἓν τμῆμα 12 μόνον στρεμμάτων. Εἰς δὲ τοὺς ἄλλους πρόσφυγας τοὺς εἶπον νὰ ὑπάγουν νὰ ἀνοίξουν χωράφια εἰς τὸ βουνόν, διότι πράγματι δὲν ὑπάρχουν οὔτε ἠθέλησαν νὰ ἐπικαλεσθοῦν τὸ δικαίωμα τῆς νομῆς καὶ τῆς κατοχῆς. Τί ὅμως συμβαίνει εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, κύριοι συνάδελφοι. Ἡ ἔκθεσις λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Ἑπομένως βλέπομεν καὶ εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ὅτι, ἂν ἀφήνωνται ἀνεπηρέαστοι οἱ γηγενεῖς καὶ οἱ πρόσφυγες, ἀπόλυτος συμφιλίωσις θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ θὰ ὑπάρξῃ πλήρης συναδέλφωσις. Ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ ἀτυχεῖς πρόσφυγες εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ συνοδεύωνται καὶ ἀπὸ ἄλλα πρόσωπα δυστυχῶς, ἀπὸ τοὺς καλοθελητάς.

§316ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖον ἦτο τὸ ὄνομα τοῦ ἀντιπροσώπου τῶν προσφύγων ποὺ ἔγραψε τὴν ἔκθεσιν;

§317Δ. ΠΑΖΗΣ. Ι. Τερεντζόγλου. Δὲν θέλω νὰ δικαιολογήσω ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἤρχισαν χειρῶν ἀδίκων. Ἀπεδείχθη καταφανέστατα καὶ ὑποθέτω εἶναι ὁμόφωνος ἡ γνώμη τῆς Συνελεύσεως ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ καταπάτησις μικροϊδιοκτησιῶν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν προσφύγων ἀδελφῶν, διὰ τοὺς ὁποίους πραγματικῶς πονοῦμεν, ἀλλὰ πονοῦμεν πολὺ περισσότερον, διὰ νὰ ἐπέλθῃ προσεχῶς ἡ φιλικὴ συνεννόησις ὅλων αὐτῶν, διότι αὐτὸ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις συναδελφικῆς συνεργασίας.

§318Ν. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Δὲν ἠθέλησα νὰ σᾶς διακόψω μέχρι τοῦδε, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀνεφέρατε τρὶς ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ καταπάτησις μικροϊδιοκτησιῶν, σᾶς ἐτονίσθη δὲ ἐπαρκῶς καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μαντινείας πολιτευτοῦ ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἐκ μέρους τῶν προσφύγων εἴτε τῶν πληρεξουσίων εἴτε καὶ τῶν ἁπλῶν πολιτῶν ἡ διάθεσις αὐτή. Τὸ γεγονὸς δὲν εἶναι αὐτό. Δὲν πρόκειται περὶ προσβολῆς τῆς ἰδιοκτησίας. Πρόκειται περὶ τοῦ γεγονότος, ἂν καὶ κατὰ πόσον οἱ τίτλοι ἰδιοκτησίας οἱ παρουσιαζόμενοι παρ’ ἑκάστου πρὸς ὑποστήριξιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν εἶναι ἔγκυροι ἢ ὄχι, διότι ὅπως γνωρίζετε ὑπῆρξε σειρὰ πωλητηρίων, τὰ ὁποῖα εἶναι πασίγνωστον ὅτι εἶναι πλαστὰ καὶ τὰ ὁποῖα ἐκδίδονται καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν ἀκριβῶς σωρηδὸν καὶ προσέτι ἔνορκοι καταθέσεις ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικείων, διὰ τῶν ὁποίων δύο μάρτυρες βεβαιοῦν ὅτι ὁ Α ἠγόρασε εἰς τὸ 1904 ἢ 1906 τὸν τάδε ἀγρὸν παρὰ τοῦ Μεχμέτ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα καὶ οὐχὶ ἀξίωσις τῶν προσφύγων περὶ προσβολῆς τῶν ἰδιοκτησιῶν. Αἱ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ἀναγνωριζόμεναι ἰδιοκτησίαι εἶναι σεβασταί. Ἡ πλαστογράφησις τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας διὰ παρουσιάσεως πλαστῶν τίτλων εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θίγεται.

§319Δ. ΠΑΖΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι διὰ τὰς διακοπάς. Ἔχω ὅμως νὰ δηλώσω ὅτι εἰδικὸς νόμος ἢ μᾶλλον σχέδια νόμου ἐπεξεργαζόμενα καὶ τῇ συνεργασίᾳ ὅλων θὰ κανονίσωσι τὸ ζήτημα τῶν ἀτάκτων ἀγοραπωλησιῶν. Ἑπομένως ἐπ’ αὐτοῦ θὰ συζητήσωμεν ἀργότερον. Ἀλλ’ ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κύριον συνάδελφον ὁ ὁποῖος δὲν μὲ παρηκολούθησε, διότι, ἂν καὶ πρὸς στιγμὴν δεχόμεθα τὴν ἔνστασιν ὅτι οἱ τίτλοι εἶναι πλαστοί, τὸ ἐδήλωσα ῥητῶς καὶ ἀπεριφράστως, ὅτι δεχόμεθα τὸν ἀγροτικὸν νόμον καθ’ ὅν, ἂν ἐπὶ 7 ἔτη ὑπάρχῃ συνεχὴς κατοχή, δὲν γίνεται ἔξωσις. Ὑπάρχει ἐπίσης καὶ ἄλλη ἀπόδειξις· αἱ κατ’ ἔτος δηλώσεις εἰς τὰς οἰκονομικὰς Ἐφορίας περὶ ἑκάστης ἐκτάσεως. Εἶναι δυνατὸν ἐπὶ 12 ὁλόκληρα ἔτη εἷς οἰκονομικὸς ἔφορος νὰ δέχηται δηλώσεις ὅτι εἶναι ἰδικόν του χωράφι. Τὸ συμπέρασμα, κύριοι, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὄπως εἶπα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, θὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν εἶναι τοῦτο· ὅτι, καίτοι εἶχε πρὸ πολλοῦ τὰ δεδομένα αὐτά, δὲν ἐνήργησεν ἐγκαίρως διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ὄτι ὑπάρχουν πιέσεις πολιτικαὶ δὲν θέλω νὰ τὸ ὁμολογήσω ἐγώ, ἀλλ’ ἓν ἔγγραφον τοῦ συναδέλφου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Προνοίας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο λέγει ῥητῶς ἐν τέλει (ἀναγινώσκει): «Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν.... κλπ.».

§320Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Αὐτὸ τί σημαίνει· ὅτι ἀσκοῦνται πολιτικαὶ ἐπιρροαί;

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε. Νομίζετε ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ διακόπτητε; Ὑπάρχει Κανονισμός, τὸν ὁποῖον πρέπει ὅλοι νὰ τὸν σεβώμεθα, διότι ἀντιπροσωπεύει τὴν θέλησιν τῆς Συνελεύσεως. Σᾶς παρακαλῶ καθῆστε. Θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§322Δ. ΠΑΖΗΣ. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ κατάγωμαι ἀπὸ τὸν Πόντον, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι αὐτὴ εἶναι ὕβρις πρὸς τοὺς ἀκρίτας Ποντίους. Λαὸς ὁ ὁποῖος ἐνστερνίσθη ἐπὶ ἕνα ὁλόκληρον αἰῶνα τὰ ἰδανικὰ καὶ ὁ ὁποῖος προέταξε τὸ μέτωπόν του καὶ τὸ στῆθός του κατὰ τῶν αὐτῶν ἐχθρῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλάξῃ καὶ τηρήσῃ τοιαύτην στάσιν, διότι θὰ μετακινηθῇ εἷς συνοικισμὸς ἀπὸ τὸ ἓν μέρος εἰς τὸ ἄλλο. Λυποῦμαι διότι κάμνετε τοιαύτας ἀπειλάς. Εἶναι πολὺ ἀνωτέρας ἐκτιμήσεως οἱ Πόντιοι. (Χειροκροτήματα).

§323Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἐχύθη αἷμα.

§324Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι δὲν εἶσθε μόνον ἀντιπρόσωπος τῶν προσφύγων, ἀλλὰ καὶ τοῦ γηγενοῦς κόσμου. (Θόρυβος).

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λόγῳ τοῦ θορύβου διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10.15′ μ. μ.

(Ὥρα 8.50′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11 μ. μ.)

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Πρὶν συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ θὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως τὰ δύο ψηφίσματα περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος πρὸ τῆς διακοπῆς. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ ἐκδόσεως Ν. Διαταγμάτων περὶ προσφυγικῶν ζητημάτων».

§327Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐδῶ δίδεται carte blanche εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ νομοθετικὰ Διατάγματα. Ὑποθέτω ὅτι πρόκειται περὶ τῶν διακοπῶν τοῦ Πάσχα. Παραδέχομαι ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ περίστασις τόσον ἐπείγουσα, ἀλλὰ πρέπει νὰ τεθῇ ὅτι αὐτὸ θὰ γίνεται κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀπουσίας τῆς Συνελεύσεως. Ἐπίσης θεωρῶ ἀναγκαῖον ὅπως κατατίθενται τὰ Διατάγματα ἀμέσως εἰς τὴν Συνέλευσιν, νὰ ἔχωσι κῦρος τόσον μόνον, ἐφόσον εἶναι ἀνάγκη, ἀλλ’ ὄχι πέρα αὐτοῦ. Δέον νὰ ὑποβάλωνται εἰς τὴν Συνέλευσιν πρὸς ἐπικύρωσιν, ὄχι πρὸς ἀνακούφισιν. Τὸ ἐπάθαμεν καὶ τὴν ἄλλην φοράν. Ἐδώσαμεν τὴν ἄδειαν νομοθετικῶν Διαταγμάτων καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Παπαναστασίου «περὶ δημοσίας ἀσφαλείας» καὶ μᾶς ἔβγαλεν ἀμνηστείαν ἐγκλημάτων· τὸ ἀντίθετον δηλαδή. Ἐγὼ δὲν ἐμπιστεύομαι εἰς κανένα. Ἔγινε τοιαύτη κατάχρησις τῶν νομοθετικῶν Διαταγμάτων, ὥστε ἐξεδίδοντο καὶ παρούσης τῆς Βουλῆς.

§328Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὰ θέματα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ μᾶς ἀπασχολήσουν κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν εἶναι καθωρισμένα. Εἶναι τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῶν ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν. Καὶ ἐπὶ τῶν δύο ἐγένετο καὶ γίνεται ἐργασία. Ὑπάρχει μάλιστα καὶ μία μικτὴ Ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ πρόσφυγας καὶ ἀπὸ ἐντοπίους, ἡ ὁποία ἐπεξεργάζεται τὸ ὅλον ζήτημα. Ἑπομένως, ἂν ὑποβληθῇ καὶ πάλιν πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἐπειδὴ θὰ ἀναλάβῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὡρισμένας ὑποχρεώσεις κατόπιν διαπραγματεύσεων αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τὸ πρᾶγμα δυσκολεύεται καὶ εἰς τὴν συζήτησιν, διότι πρόκειται περὶ κεκτημένων δικαιωμάτων καὶ ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων.

§329Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰδικώτερον διὰ τὸ ζήτημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὀφείλω νὰ τονίσω τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος κ. Μπακάλμπασης, ὅτι, ἂν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα γνωρίζῃ ὅτι ἀπομένει τι τὸ ἐκκρεμές, τὸ ἀβέβαιον περὶ τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν θὰ συνάψῃ, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ προβῇ εἰς οἱανδήποτε πρᾶξιν δυναμένην νὰ τὴν ἐκθέσῃ εἰς οἱασδήποτε ὑποχρεώσεις. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξέδωκε κανὲν Ν. Διάταγμα καὶ δὲν ἐζήτησε τὴν ἄδειαν τῆς ἐκδόσεως τοιούτων. Τὸ ψήφισμα εἶναι πρωτοβουλία τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. συναδέλφων, ἀναγνωρίζω δὲ καὶ ἐγὼ ὅτι εἰδικώτερον διὰ τὸ ζήτημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὸ πρᾶγμα ἔχει τι τὸ ἐπεῖγον. Ἄλλως τε θὰ ἐκδοθῇ μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς προσφυγικῆς Ἐπιτροπῆς.

§330ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§331Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Νὰ τεθῇ μία ἑρμηνεία ὅτι ἐννοοῦμεν μόνον διὰ τὰς διακοπάς.

§332Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς τεθῇ.

§333Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Εἰδικῶς νὰ τεθῇ διάταξις διὰ τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὴν ὑγείαν καὶ κατόπιν καὶ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν μερῶν.

§334Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Δὲν εἴμεθα ἐνθουσιασμένοι ἀπὸ τὴν τακτικὴν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῶν Κυβερνήσεων ὅπως ἐκδίδωσι νομοθετικὰ Διατάγματα κατ’ ἀρχήν. Ἐν τούτοις διὰ τὸ ζήτημα τῆς Τραπέζης Προσφυγικῆς Πίστεως, ἐπειδὴ εἶναι τόσον σοβαρὸν καὶ ἐπεῖγον τὸ ζήτημα, φρονῶ ὅτι καλύτερον θὰ ἦτο νὰ ρυθμισθῇ διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ συγκατατιθέμεθα ὅπως τὸ ζήτημα τὸ χειρισθῇ ἡ Κυβέρνησις καθ’ ὃν τρόπον προτείνει τὸ σχέδιον ψηφίσματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀνωμάλους δικαιοπραξίας, τὸ ζήτημα ἔχει μελετηθῇ ἀπὸ μίαν Ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία συνεστήθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως καὶ ἡ ὁποία κατέληξεν εἰς συμφωνίαν ἥτις διετυπώθη καὶ φρονοῦμεν ὅτι διὰ τὸ διάστημα αὐτὸ δὲν παρίσταται ἀνάγκη λήψεως νομοθετικῶν μέτρων. Ἀλλὰ δύναται νὰ λυθῇ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ὑφισταμένων νομοθετικῶν Διαταγμάτων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προϋποθέσεων καὶ τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους προτείνει ἡ Ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως. Ἑπομένως δὲν εὑρίσκω τὴν ἀνάγκην νὰ τεθῇ διάταξις διὰ νὰ λυθοῦν τὰ ζητήματα αὐτὰ κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂν ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις νὰ λυθῇ καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ διὰ νομοθετικοῦ μέτρου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὸ ζήτημα αὐτό, ἀλλὰ πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συμπεράσματος τῆς εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις ἠσχολήθη μὲ τὸ ζήτημα.

§335Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν διὰ τὴν ὁποίαν ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀντιλήψεων τῆς λύσεως, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ διὰ τὰς ἀνωμάλους δικαιοπραξίας, μὲ τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ σχετικὴ ὑποεπιτροπή, δὲν εἶναι καὶ μεγάλη. Ἡ βάσις εἶναι ἡ ἰδία. Ἑπομένως νομίζω ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ μεγάλη Ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖται ὄχι μόνον ἀπὸ πρόσφυγας ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἰθαγενεῖς, δὲν μᾶς συμφέρει νὰ ἀφήσωμεν ἐκκρεμὲς ἓν ζήτημα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἡ ἐξομάλυνσις τῶν σχέσεων μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων.

§336Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ ἐπρότεινον τὴν ἑξῆς λύσιν: Εἰς τὴν προσφυγικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τὴν εἰδικὴν ταύτην περίπτωσιν νὰ προστεθῶσιν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Συνελεύσεως 4 μέλη ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῶν πληρεξουσίων ἐκ Μακεδονίας καὶ 4 μέλη ἐκ τῶν πληρεξουσίων Κρήτης. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀκουσθοῦν ὅλαι αἱ ἀπόψεις. Ἂν ὑπάρξῃ πλειονοψηφία εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶναι πάντοτε ὑποχρεωμένη νὰ ἐκδώσῃ τὸ Διάταγμα, ὅταν βλέπῃ ὅτι ἡ πλειονοψηφία δὲν γνωματεύει σύμφωνα μὲ τὸ κοινὸν συμφέρον.

§337Ε. ΓΟΝΑΤΑΣ. Εἴμεθα 20 καὶ 20.

§338Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι δυνάμεθα κάλλιστα νὰ προσθέσωμεν 6 ἐν ὅλῳ ἢ καὶ ὀλιγώτερα μέλη, ἀφοῦ, ὡς γνωρίζετε ἄλλως τε, δὲν προσέρχονται ὅλα τὰ μέλη.

§339Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς γεννᾶται ζήτημα ἀπαρτίας.

§340Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βάλετε δύο καὶ δύο.

§341Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενικὴν ρύθμισιν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων διὰ Διαταγμάτων, δὲν συμφωνοῦμεν. Δυνάμεθα νὰ καθορίσωμεν εἰδικῶς ποῖα θέματα δύνανται νὰ ρυθμισθῶσιν, ἀλλ’ ὄχι ἀορίστως ὅλα τὰ ζητήματα.

§342Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰδικῶς περὶ αὐτοῦ θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἐγὼ καὶ κατὰ χρόνον νὰ εἶναι περιωρισμένη ἡ ἔκτασις τῆς ἰσχύος τοῦ ψηφίσματος καὶ κατὰ τὰ ἀντικείμενα νὰ εἶναι περιωρισμένη. Τὰ θέματα ἐφ’ ὧν, μετὰ σύμφωνον γνωμοδότησιν τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, δύνανται νὰ ἐκδοθοῦν Ν. Διατάγματα καὶ ἅτινα δύνανται νὰ θεωρηθῶσι καὶ φλέγοντα, εἶναι τὸ σύμφωνον μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ἔπειτα αἱ σχέσεις αἱ προκύψασαι εἰς τὸν νόμον 1366.

§343Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Αὐτὸ θὰ λυθῇ ἐδῶ μέσα.

§344Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ εἶχα ἀντίρρησιν....

§345Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἀοριστία εἶναι διπλῆ· πρῶτον ὁμιλεῖ ἀορίστως ἀπὸ ἀπόψεως χρονικῆς καὶ δεύτερον ὁμιλεῖ περὶ παντὸς προσφυγικοῦ ζητήματος.

§346Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον παραχωρεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ περὶ ὑποχρεώσεως, ἡ ὁποία ἀνατίθεται εἰς αὐτήν· νὰ λύσῃ ὅλα τὰ ἐκκρεμῆ προσφυγικὰ ζητήματα.

§347Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ποῖον προσφυγικὸν μέτρον ἔφερεν ὁποιαδήποτε Κυβέρνησις εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἡ Συνέλευσις ἔφερεν ἀντίρρησιν; Ἑπομένως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται περὶ μιᾶς ἀργίας, ἡ ὁποία θὰ ἐξακολουθήσῃ 20–25 ἡμέρας, σᾶς ἐρωτῶ· ἠμποροῦμεν ἐκτὸς τῶν τριῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα φέρει καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐπεξεργασθῶμεν καὶ ἄλλα; Διότι κατόπιν ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπιρρίπτει εὐθύνας ἐφ’ ἡμῶν τῶν ἰδίων.

§348Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μαζί σας, κ. συνάδελφε, καὶ λυποῦμαι δι’ αὐτὸ διότι τὰ προσφυγικὰ ζητήματα ἀπαιτοῦσι ταχυτάτην λύσιν, ἡ προσφυγικὴ Κοινὴ Γνώμη ἀπαιτεῖ ταχυτάτην λύσιν. Ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην νὰ νομοθετήσῃ, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ τὰ φέρῃ κατόπιν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἂν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἡ προσφυγικὴ φωνὴ ἀντιτεθῇ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔφερε τὴν εὐθύνην τῆς βραδύτητος τῆς λύσεως τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων. Σήμερον δὲν δύναμαι νὰ ἀπαριθμήσω ἓν πρὸς ἓν τὰ προσφυγικὰ ζητήματα καὶ νὰ εἴπω ὅτι διὰ τοῦτο καὶ διὰ τοῦτο χρειάζεται νὰ δοθῇ μία ἔκτακτος ἄδεια νὰ νομοθετῇ. Τοῦτο μόνον γνωρίζομεν ἐκ τῶν προτέρων ὅλοι· ὅτι, ἂν δὲν δώσωμεν μίαν εἰδικὴν ἄδειαν, ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ διαρρυθμίσει τῶν ζητημάτων θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ ἐκτελέσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ.

§349Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω ὅτι πλανᾶσθε θέλω νὰ σᾶς ἐξαγάγω ἀπὸ αὐτὴν τὴν πλάνην. Πρόκειται νὰ διακόψωμεν ἐπὶ δύο ἑβδομάδας. Νομίζετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς τοῦ διαστήματος αὐτοῦ θὰ ἔχῃ ἑτοιμάσει λύσιν τῶν ζητημάτων ὥστε, ἂν δὲν ἔχῃ ἐξουσιοδότησιν, νὰ ἐπέλθῃ βραδύτης διὰ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα; Ἔχετε καὶ μίαν ἄλλην πλάνην· λέγετε ὅτι θὰ φέρῃ τὰ Διατάγματα εἰς τὴν Συνέλευσιν, λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ὑποβάλλονται πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν; Δὲν ὑποβάλλονται πρὸς κύρωσιν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἀνακοινοῦνται.

§350Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὁπωσδήποτε δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις διὰ νὰ δοθῇ μία εἰδικὴ ἄδεια.

§351Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι τὸ ἄρθρον 96 τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἤγειρεν ἄδικον θόρυβον καὶ ἐπέσυρεν ἐνδιαφέρον, τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι ἄξιον. Ἐκ πρώτης ὄψεως μὴ μελετηθὲν τὸ ἄρθρον τοῦτο ὑπό τινων ἐκ τῶν ἀξιοτίμων προσφύγων συναδέλφων ἐθεωρήθη οὐχὶ ὀρθῶς ὅτι καταπατεῖ τὰ ἐκ τοῦ νόμου 3166 ἀποκτήματα ὑπὲρ τῆς προσφυγικῆς ὁλότητος ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἀστικὰ κτήματα· ἐπίσης δὲ ἐσφαλμένως ἐνομίσθη καὶ ὑπό τινων ἐντοπίων πληρεξουσίων ὅτι ἀνατρέπει τὰς ἀποφάσεις περὶ συμπτύξεων καὶ ἐξώσεων ἐντοπίων μισθωτῶν ἀστικῶν ἀκινήτων ἀνηκόντων τέως εἰς ἀνταλλαξίμους, ἐνῷ τὸ ἀκριβὲς εἶναι ὅτι ἁπλῶς ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τούτων μέχρι τέλους Ἀπριλίου. Ἠγωνίσθην νὰ πείσω καὶ νομίζω ὅτι ἔπεισα τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους ἀμφοτέρων τῶν ἐνδιαφερομένων ὁμάδων περὶ τῆς ἀληθοῦς ταύτης ἐννοίας τοῦ ἄρθρου 96 τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἐπεκαλέσθην δὲ καὶ τὴν σύμφωνον νομικὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ συντάκτου τοῦ Ἐνοικιοστασίου καὶ νομοθέτου τοῦ ἄρθρου 96, τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ἕν μόνον παράπονον ἐκ τῶν ὑποβληθέντων κατὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπὸ τῶν κ. κ. προσφύγων πληρεξουσίων ἀναγνωρίζω ὅτι ἔχει ἀξίαν, ἀλλὰ καὶ τοῦτο θεωρητικόν· τὸ παράπονον δηλ. ὅτι διὰ τοῦ Διατάγματος τοῦ Ἐνοικιοστασίου δὲν θὰ ἦτο ἀπολύτως κανονικὸν νὰ τροποποιηθῇ νόμος συζητηθεὶς καὶ ἐξονυχισθεὶς ἐν τῇ Συνελεύσει ὑπ’ ἀμφοτέρων τῶν ἐνδιαφερομένων ὁμάδων. Ὡς πρὸς τὸν νόμον 3166 ἔχω νὰ δηλώσω ὅτι δὲν εἶναι κατὰ βάσιν κακός, καίτοι ἔχει ἀτελείας. Ἡ ἐφαρμογή του ὅμως δὲν ἐγένετο καλὴ καὶ ἐγεννήθησαν πολλὰ παράπονα δεδικαιολογημένα ἐντοπίων καὶ προσφύγων, καὶ διὰ τὰς ἀποφάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν τοῦ νόμου 3166 μὴ συμμορφωθεισῶν πάντοτε πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου 3166, καὶ διὰ τὴν διάθεσιν τῶν ἐκ τῆς συμπτύξεως προελθόντων κενῶν χώρων, πολλὰ δὲ ἄτοπα κατηγγέλθησαν καὶ ἐξηκριβώθησαν. Νομίζω ὅτι πολὺ καλύτερον θὰ ἐλύοντο τὰ σχετικὰ ζητήματα, ἂν ἡ ὅλη ἐνέργεια ἀνετίθετο εἰς τὴν πρώτην Ἐπιτροπὴν τοῦ νόμου 3166 τὴν ἀποτελουμένην ἐκ τριῶν προσφύγων καὶ τριῶν ἐντοπίων καὶ προεδρευομένην ὑπὸ τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν. Διότι βεβαίως πλείονας ἐγγυήσεις ἀμερολήπτου καὶ λογικῆς λύσεως παρέχει ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ νόμου 3166 καὶ ἐν συγκρίσει ἀκόμη πρὸς τὰ γραφεῖα τῆς Ἀνταλλαγῆς. Ὀρθὸν ἐπίσης θὰ ἦτο, ἂν ἐκανονίζοντο λεπτομερῶς τὰ τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ δικαστήριον τῶν ἀδικηθέντων ἐκ τῶν ἀποφάσεων τῶν Ἐπιτροπῶν τοῦ νόμου 3166. Ἀλλὰ περὶ τούτων θὰ συζητήσωμεν εὐρύτερον ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ἂν ἡ Συνέλευσις ἐγκρίνῃ τὸ ψήφισμα περὶ νομοθετικῶν Διαταγμάτων.

§352Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Χθές, κ. Πρόεδρε, ὁ κ. Ἐμμανουηλίδης ἦλθεν εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι τὴν μεσημβρίαν εἶδε τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν καὶ ὅτι οὗτος εἶπεν αὐτῷ ὅτι ἐδέχθη τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 96.

§353ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ ἄρθρον 96 ἔχει τὸν λόγον του. (Θόρυβος).

§354Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Νὰ διαγραφῇ τὸ 96ον ἄρθρον. (Θόρυβος).

§355Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ.

§356Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Εἶχον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ κατηγορηματικῶς, ἂν οἱ κατέχοντες κτήματα ἀνταλλαξίμων Μουσουλμάνων θὰ ἐξωσθῶσιν ἢ ὄχι. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς· ὅτι οὔτε οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι τῶν προσφύγων δὲν ἠθέλησαν ἢ δὲν ἐτόλμησαν νὰ ἐκδιώξωσιν ἐπαγγελματίας (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι). Ἐπειδὴ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς δὲν ἀκούει, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν οἱ κάτοχοι τῶν κτημάτων τῶν ἀνταλλαξίμων Μουσουλμάνων θὰ ὑπάγωνται εἰς τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἢ οὔ....

§357Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ σημερινὴ νομοθετικὴ κατάστασις προκειμένου περὶ τῶν μισθωτῶν κτημάτων ἀνταλλαξίμων Μουσουλμάνων εἶναι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ ἑξῆς: Κατὰ κανόνα προστατεύονται ἀπὸ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἐξαιρέσεις. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, μία ἐξαίρεσις εἶναι ὅτι οἱ ἀποδεδειγμένως —δὲν λέγει ὁ νόμος οἱ ὁμολογουμένως—οἱ ἀποδεδειγμένως εὔποροι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξωσθῶσι.

§358Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Σύμφωνοι.

§359Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι καὶ ἄλλη ἐξαίρεσις· ὅτι δύνανται οἱ μισθωταὶ νὰ ὑποστῶσι μερικὴν ἔξωσιν διὰ τῆς συμπτύξεως.

§360Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Σύμφωνοι, σύμφωνοι.

§361Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει ὡσαύτως διάταξις, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης γενόμενοι μισθωταὶ δύνανται νὰ ἐξωσθῶσι διὰ λόγους εὐνοήτους.

§362Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Σύμφωνοι.

§363Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμιλῶ περὶ τῆς ὑπαρχούσης νομοθετικῆς καταστάσεως, ἂν δὲν ἀπατῶμαι δέ, ὁ νόμος θέτει ὅριον ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 1923. Ἂν ἐγὼ ἤμην εἰσηγητὴς τοῦ νόμου, ἴσως θὰ ἔλεγον ὅτι τὸ ὅριον ἔδει νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως περὶ ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε τὸ νομοθετικὸν καθεστὼς τὸ ἰσχῦον σήμερον εἶναι αὐτό. Ἀπομένει τώρα νὰ ἴδωμεν διὰ τῆς ἱδρύσεως τῆς Προσφυγικῆς Τραπέζης ποῖα μέτρα θὰ λάβωμεν ὥστε τὸ ὑπάρχον Ἐνοικιοστάσιον νὰ μὴ μειώσῃ πολὺ τὴν περιουσιακὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν πρόκειται ὁ προσφυγικὸς κόσμος νὰ ἔχῃ εἰς ἀντάλλαγμα τῆς περιουσίας, τὴν ὁποίαν ἐγκατέλιπεν ἐν Τουρκίᾳ.

§364ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὀρθῶς.

§365Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποία θὰ εἶναι ἡ γενικὴ κατεύθυνσις, τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἥτις φυσικά, ὅταν θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν, ὅπως καὶ πᾶν νομοσχέδιον, δύναται νὰ τροποποιηθῇ. Ἔχομεν τὴν ἑξῆς ἀντίληψιν: Τὰ κτήματα τὰ προσφυγικά, τὰ Μουσουλμανικά, γενικῶς ἢ εἶναι κτήματα μεγάλης ἀξίας ἢ εἶναι κτήματα συνήθους ἀξίας. Διὰ τὴν ἐκποίησιν τῶν κτημάτων μεγάλης ἀξίας εἶναι ἐνδεδειγμένον, εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ προκηρυχθῇ δημόσιος πλειστηριασμός, διότι ἀναμφισβητήτως θὰ ὑπάρχουν πολλοὶ ἀγορασταὶ ὥστε νὰ ἐπιτευχθῶσι μεγάλα τιμήματα ὑπὲρ τῆς προσφυγικῆς περιουσίας. Τὰ κτήματα τὰ μεγάλα θὰ εἶναι ἐνοικιασμένα ἀπὸ ἀνθρώπους εὐπόρους. Εἰς μικρὸς ἐπαγγελματίας βεβαίως δὲν ἐνοικιάζει ἓν μέγα κατάστημα τῆς ὁδοῦ Σταδίου, διὰ νὰ κάμῃ ἓν μικρὸν κατάστημα ἀποικιακῶν. Εἰς τὰ κτήματα αὐτὰ δυνάμεθα νὰ παράσχωμεν ἄρσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου, δίδοντες εἰς τοὺς μισθωτάς των μίαν προθεσμίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ δύνανται νὰ εὕρωσιν ἄλλα κτήματα ἢ νὰ κτίσωσιν.

§366ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἂν εἶναι ἄποροι;

§367Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ τῶν μεγάλων κτημάτων, ἅτινα κατέχουν εὔποροι. Τὸ ζήτημα τῆς ἐκτάσεως προθεσμίας εἶναι συζητητέον. Ἡ ἰδική μου προσωπικὴ γνώμη εἶναι ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι πέρα τῶν 6 μηνῶν. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὰ ἄλλα κτήματα, τὰ συνήθους, ἂς εἴπωμεν, ἀξίας. Διὰ τὰ κτήματα ταῦτα ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι πρέπει νὰ προτιμηθῇ πρῶτον ὁ μισθωτὴς ὁ ἴδιος, ἵνα τὰ ἀγοράσῃ, διδούσης τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας δίδει συνήθως ἡ ἰδία Τράπεζα ὁσάκις ἐκποιεῖ ἰδιά της κτήματα. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἀσκοῦσα τὴν κτηματικὴν πίστιν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, συνέπεσε νὰ ἀποκτήσῃ ἐκ πλειστηριασμῶν πολλὰ κτήματα. Κατὰ τὴν σταφιδικήν, ἐπὶ παραδείγματι, κρίσιν τοῦ 1893 πολλὰ κτήματα, πάμπολλα κτήματα, καὶ ἀστικὰ καὶ ἀγροτικά, περιῆλθον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Σκοπὸς οἱασδήποτε Τραπέζης δὲν εἶναι νὰ ἔχῃ εἰς τὴν κατοχήν της κτήματα ἀστικὰ ἢ ἀγροτικά. Τὰ ἐκποιεῖ λοιπὸν βαθμιαίως, συνήθως δὲ διὰ τοκοχρεολυτικῶν δόσεων. Ἂν πρόκειται λοιπὸν ὁ μισθωτὴς νὰ ἀγοράσῃ τὸ κτῆμα, δεδομένης εἰς αὐτὸν τῆς αὐτῆς εὐκολίας νὰ καταβάλλῃ ἓν μέρος εἰς χρήματα μετρητὰ καὶ τὸ ἄλλο διὰ τοκοχρεολυτικῶν δόσεων, δὲν γεννᾶται ζήτημα Ἐνοικιοστασίου, διότι θὰ μείνῃ ὁ ἴδιος ὁ μισθωτής. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν θὰ μείνῃ ὁ ἴδιος, διότι τὸ ἀγοράζει ἄλλος, τότε νὰ δύναται νὰ παραμείνῃ, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, προκειμένου περὶ προσφυγικοῦ κτήματος, νὰ αὐξήσῃ τὸ μίσθωμα ἀναλόγως τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν. Ὑποθέτω ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ καλυτέρα λύσις. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι αὐτὴ εἶναι μία κατεύθυνσις, ἡ ὁποία ἴσως εἰς τὰς λεπτομερείας της χρήζει διορθώσεως ἢ συμπληρώσεως.

§368Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑποθέτω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ σύγχισις τοῦ ζητήματος τῆς ἐκποιήσεως μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἐνοικιάσεως εἶναι ἐπιβλαβής, διότι εἴτε πρόκειται περὶ μικροτέρας ἀξίας κτημάτων καὶ προκειμένου περὶ καταστήματος εἶναι δύσκολον νὰ ὁρισθῇ ἂν εἶναι μικρᾶς ἢ μεγάλης ἀξίας, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ἓν μικρὸν κατάστημα νὰ ἔχῃ μεγάλην ἀξίαν. Σχετικῶς πάντοτε εἴτε πρόκειται, λέγω, περὶ μεγάλης ἀξίας κτήματος εἴτε περὶ μικρᾶς ἀξίας κτήματος, πάντοτε τὰ κτήματα λόγῳ τοῦ συμφέροντος τῆς ὁλότητος πρέπει νὰ προσφέρωνται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ δώσουν τὰ περισσότερα. Δὲν ἠξεύρω ἂν συμφωνοῦν οἱ πρόσφυγες, διότι ἐκ μέρους τῶν προσφύγων ὑπάρχει ἐπιθυμία ὅπως προτιμᾶται ἡ ὁλότης αὐτῶν, ἡ ὁποία εἶναι ἰδιοκτήτης. Ἄλλο τὸ ζήτημα τῶν τραπεζιτικῶν εὐκολιῶν. Βεβαίως ὅσον μεγαλυτέρας εὐκολίας τραπεζιτικὰς παρέχει ἡ Τράπεζα, τόσον εἰς καλυτέραν τιμὴν θὰ πωληθοῦν τὰ κτήματα καὶ τόσον μεγαλυτέρα εὐκολία θὰ εἶναι διὰ τοὺς πρόσφυγας, διότι βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πωληθοῦν τὰ κτήματα διὰ μιᾶς καὶ ἂν δοθοῦν εὐκολίαι καὶ ἂν δὲν δοθοῦν τοιαῦται. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸ ζήτημα τῆς μισθώσεως. Εἰς τὸν νόμον τὸν ὁποῖον ἐκάμαμεν ὁμιλοῦμεν μὲν περὶ στεγάσεως, ὁμιλοῦμεν ὅμως καὶ περὶ μισθώσεως.

§369ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§370Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως, εἶχε ληφθῆ τὸ ἑξῆς μέτρον· τὸ μέτρον κατὰ τὸ ὁποῖον προκειμένου περὶ μικτῶν κτημάτων ἐπιβάλλεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν σύμπτυξις, ἀφ’ ἑτέρου δὲ αὔξησις τοῦ μισθώματος ἀναλόγως τοῦ κτήματος· δηλαδὴ οὐσιαστικῶς ἐξαιροῦμεν ἀπὸ τὸ Ἐνοικιοστάσιον τοὺς μικροὺς ἐνοικιαστάς, ἐπιβάλλομεν δὲ μίαν ὑποχρέωσιν, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ προσφυγικῶν κτημάτων, ἐπιβάλλομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλλωσιν οἱ μισθωταὶ ἓν δίκαιον μίσθωμα ἀνεξαρτήτως τῶν ὑποχρεώσεων αἱ ὁποῖαι γεννῶνται ἀπὸ τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Προκειμένου περὶ μεγάλων κτημάτων εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ προτιμᾶται ἡ μίσθωσις καὶ ἡ πώλησις διὰ δημοπρασίας.

§371ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν τὸ λέγει αὐτὸ ὁ νόμος.

§372Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Ἀλλ’ ἔχομεν λάβει ἀπόφασιν νὰ γίνῃ περὶ τούτου ἐγκύκλιος καὶ νὰ σχηματισθῶσιν Ἐπιτροπαὶ αἱ ὁποῖαι νὰ τὸ ἐφαρμόσουν.

§373Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ τότε, παρέμεινε νομοσχέδιον.

§374Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ κ. συνάδελφος ἐνθυμεῖται τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐν τῇ πράξει αὐτὸ πραγματικῶς συμβαίνει.

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κουρτίδης ἔχει τὸν λόγον.

§376Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος;

§377Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§378Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν δύο μόνον ψηφίσματα καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ψηφίσματος περὶ ἐξουσιοδοτήσεως νομοθετικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἀνεπτύχθησαν καὶ ἄλλα ζητήματα. Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀντικανονικὸν καὶ παρακαλῶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν κανονικὴν τάξιν, δηλαδὴ νὰ συζητήσωμεν ἂν δεχώμεθα ἢ ὄχι τὸ ψήφισμα.

§379Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εὑρισκόμεθα ἐν τῇ συζητήσει τοῦ ψηφίσματος.

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Κουρτίδη.

§381Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, λυποῦμαι διότι ὁ χρόνος δὲν ἐπέτρεψεν εἰς ὅλους οὔτε εἰς ἐμὲ νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὅλου προσφυγικοῦ ζητήματος καὶ ἐπωφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας λαμβάνων τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος. Καὶ θεωρῶ ἐπίκαιρον νὰ εἴπω τινὰ ἐν προκειμένῳ πολὺ χρήσιμα εἰς ἐκείνους ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι πολλάκις ἴσως δεικνύουν σπουδὴν ἀναλαμβάνοντες εὐθύνας εἰσερχόμενοι εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς τὰς κοινοβουλευτικάς. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπισύρω ὁλόκληρον τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῆς εὐθύνης διὰ τὴν μέλλουσαν νὰ συστηθῇ Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ χειρισθῇ ζήτημα οἷον τῆς ἱδρύσεως Προσφυγικῆς Τραπέζης. Διότι πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου ζητήματος. Εἶχον, κύριοι, κατὰ τὸ τελευταῖον διάστημα τὴν εὐκαιρίαν νὰ περιέλθω πλείστας πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ὅπου εὑρίσκονται αἱ μεγάλαι μάζαι τῶν προσφύγων, τοὺς ὁποίους ἐνδιαφέρουν αἱ ἐγκαταλειφθεῖσαι περιουσίαι τόσον αἱ ἀγροτικαὶ ὅσον καὶ αἱ ἀστικαὶ ὑπὸ τῶν Μουσουλμάνων.

§382Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ τὰ εἴπητε αὐτά.

§383Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἀρκετὰ ὡμιλήσατε, κ. συνάδελφε, καὶ παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε. Ἔκαμα μίαν περιοδείαν, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ δύο μῆνας ἐν τῇ Παλαιᾷ καὶ Νέᾳ Ἑλλάδι, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησα κατὰ τὸ τελευταῖον διάστημα τῶν διακοπῶν καὶ ἔλαβον ἀφορμὴν ἀπὸ πλεῖστα ὅσα παραδείγματα ἐν σχέσει μὲ τὰς περιουσίας νὰ ἀκούσω πολλά. Ἄκουσα αὐτὰ καὶ εἰς ἓν Συνέδριον, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε ὅτι ἐγένετο κατὰ τὰ τέλη τοῦ Δεκεμβρίου ἐν Ἀθήναις ὑπὸ τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων καὶ ἠθέλησα νὰ τὰ πιστοποιήσω καὶ δι’ αὐτοψίας, διότι εἶμαι ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος θέλω νὰ μὴ στηρίζωμαι ἐπὶ πληροφοριῶν. Περιῆλθον ἐν ἀρχῇ τὴν Παλαιὰν καὶ ἔπειτα τὴν Νέαν Ἑλλάδα. Ἔλαβον ἀφορμὴν ἀπὸ ἓν σημεῖον σπουδαῖον τῆς τελευταίας ἐκθέσεως τῆς περιφήμου Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀναφέρεται ῥητῶς ὅτι οἱ πρόσφυγες, ἰδίως ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι, ἔχουσιν ἐγκατασταθῆ τόσον ὡραῖα, ὥστε δὲν δύναταί τις νὰ τοὺς διακρίνῃ ἀπὸ τοὺς αὐτόχθονας. Καὶ ἔφερον τὰ βήματά μου πανταχοῦ καὶ μετέβην εἰς τὰς πόλεις τῆς Θεσσαλίας, τὴν Λάρισσαν καὶ τὸν Βόλον, ὅπου ὑπάρχει σπουδαία κτηματικὴ Μουσουλμανικὴ περιουσία, διὰ νὰ ἐξετάσω τὰς σκέψεις τῶν δικαιούχων προσφύγων ἐν σχέσει πρὸς τὴν χρησιμοποίησιν καὶ διάθεσιν τῆς περιουσίας ταύτης ὑπὲρ τῶν πρασφύγων.

§384Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διαμαρτύρομαι διὰ τὴν τάξιν τῆς συζητήσεως. Νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις περὶ ψηφίσματος καὶ κατόπιν νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ συζήτησις.

§385Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἡ ὠφέλεια, κ. Πρόεδρε, καὶ αἱ γνώσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἀρυσθῆτε, εἶναι ἀνώτεραι ἀπὸ τὴν παρατυπίαν τὴν ὁποίαν θὰ κάμω. Θέλω νὰ παραστήσω τὸ μέγεθος τοῦ ζητήματος. Ἂν δὲν θέλητε, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς θὰ γίνῃ δεκτὸν ἓν ψήφισμα ἔχον σχέσιν μὲ τὴν διάθεσιν τῶν Μουσουλμανικῶν περιουσιῶν, ὅταν αὗται ἐγκαταλελειμμέναι κατέχονται ἀπὸ τοὺς αὐτόχθονας, ὡς συμβαίνει π. χ. ἐν Λαρίσῃ ὅπου 230 καταστήματα Μουσουλμανικὰ κατέχονται ὅλα ὑπὸ ἐντοπίων, ἐνῷ 700 οἰκογένειαι προσφύγων οὐδὲν κατάστημα ἐκ τούτων κατέχουσιν, οὔτε καμμίαν ἄλλην περιουσίαν;

§386Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ὄχι, μὴ ἀναφέρετε τὴν Λάρισαν.

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ κ. Κουρτίδης, θὰ ἀναπτύξῃ ὅλα αὐτά.

§388Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν αὕτη κρίνῃ σκόπιμον, νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων.... (Θόρυβος).

§389Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς ὁμιλεῖ ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§390ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρόεδρος τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς φρονῶ ὅτι ἐκτείνεται ὑπὲρ τὸ δέον ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός.

§391Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐφαρμόσατε τὸν Κανονισμόν, κ. Πρόεδρε.

§392Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶμαι εἰς τὸ θέμα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Δὲν ἐπιμένω. Ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῆς πρακτικωτάτης προτάσεως τοῦ κ. Κουρτίδου. Δὲν ἐπιμένω. Ἀλλὰ θέλω νὰ κάμω φανερὰν τὴν λογικὴν τῆς πτέρυγος ἐκείνης.

§393Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Προκειμένου περὶ ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι δυνατὸν ἄλλος νὰ τὴν ζητήσῃ εὐρυτέραν καὶ ἄλλος στενωτέραν. Ἐφόσον ὑπάρχει ἡ παραμικρὰ ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως, ἡ Κυβέρνησις πρὸ παντὸς δὲν ἐννοεῖ νὰ ὑπάρξῃ ὑπόνοια ὅτι ἔχει τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἄρῃ τὸ βάρος τῶν νομοθετικῶν ἔργων, νὰ ἀσκήσῃ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἐκτὸς ἂν οἰκειοθελῶς καὶ προθύμως θέλῃ νὰ τῇ δώσῃ ἡ Συνέλευσις τὴν ἄδειαν ταύτην.

§394ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκει).

§395Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Τὸ τρίτον ἐδάφιον, ἐφόσον πρόκειται νὰ συζητήσωμεν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ ἐκεῖ πρόκειται νὰ κριθῇ ἡ τύχη τῶν κτημάτων, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§396Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ διαγραφῇ. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τούτου. Τὸ νὰ ἐξουσιοδοτηθῶμεν νὰ κάμωμεν μίαν σύμβασιν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δὲν σημαίνει ὅτι ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ δυνάμεθα νὰ περιλάβωμεν καὶ διατάξεις τροποποιούσας τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ σᾶς εἴπῃ: Κύριοι, προσέρχεσθε νὰ συμβληθῆτε μεθ’ ἡμῶν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένης ἐξουσιοδοτήσεως. Ἡ ἐξουσιοδότησις εἶναι διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων, ἀλλ’ ἔχετε καὶ τὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ μεταβάλητε σχετικὸν νόμον ἰσχύοντα.

§397Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Νὰ τὸ τροποποιήσητε.

§398Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐπαφίεμαι εἰς τὴν νομικὴν κρίσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Συνελεύσεως. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀπὸ μὲν τῆς ἀπόψεως τῆς ἰδικῆς σας ἀδιαφιλονεικήτως ὑπάρχει ἡ ἐγγύησις ὅτι πρέπει νὰ γνωμοδοτήσῃ συμφώνως ἡ προσφυγικὴ Ἐπιτροπή. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς Τραπέζης ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν κ. κ. συναδέλφων τῶν νομικῶν, ὅσοι ἔτυχον νὰ εἶχον τὴν ἀτυχῆ συγκυρίαν νὰ ἔλθουν εἰς συνεννόησιν πρὸς σύναψιν συμβάσεων μετὰ τῆς Τραπέζης, πῶς ἐξονυχίζονται τὰ πράγματα καὶ πῶς οἱ νομικοὶ της προσέχουν καὶ εὑρίσκουν δυσκολίας εἰς τοὺς νόμους, τὰ Διατάγματα καὶ τοὺς τίτλους. Ἕνεκεν αὐτοῦ παρελκύεται τὸ ζήτημα, πολλάκις μέχρι σχολαστικότητος, τρέχομεν δὲ τὸν κίνδυνον νὰ εὑρεθῶμεν ἐστερημένοι νομικῆς βάσεως. Φοβοῦμαι ὅτι τὸ κενὸν αὐτὸ δύναται νὰ μᾶς παρελκύσῃ καὶ τὸ ζήτημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἐπικαλοῦμαι καὶ αὖθις τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Συνελεύσεως, διακεκριμένου νομικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀντιληφθῇ τὰς δυσκολίας, τὰς σχολαστικὰς πολλάκις, τὰς ὁποίας προβάλλει ἡ νομικὴ ὑπηρεσία τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§399Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐπειδὴ εἴμεθα ἡ φυσικὴ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἐπειδὴ ἐπληροφορήθημεν ὅτι ἡ διαφορὰ σχετικῶς μὲ τὸ ἄρθρον 96 τοῦ Ἐνοικιοστασίου ἤρθη, ἀποφασισθέντος νὰ ἀπαλειφθῇ, ἐπ’ αὐτοῦ ἠθέλαμεν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως.

§400ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι θέμα διὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν.

§401Γ. ΑΛΕΚΤΟΡΙΔΗΣ. Δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν διαφορὰν νὰ περιληφθῇ τὸ ἐδάφιον αὐτὸ εἰς τὸ ψήφισμα, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι θεωροῦμεν ἄσχετον τὸ ζήτημα αὐτὸ μὲ τὰς διαπραγματεύσεις τὰς ὁποίας διεξάγει ἡ Κυβέρνησις. Ὡς πρὸς τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 96 αὕτη δύναται νὰ γίνῃ καὶ διὰ Διατάγματος καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην νομοθετικήν.

§402Α. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὅπως εἶναι ἡ παράγραφος καταντᾷ νὰ εἶναι δῶρον ἄδωρον, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ γίνουν μεταρρυθμίσεις τοιαῦται τῆς συνάψεως τοῦ προσφυγικοῦ δανείου καὶ εὑρίσκονται πρὸ τοιούτων ἐμποδίων τοῦ ἄρθρου 96, δὲν ἠμποροῦν νὰ προχωρήσουν αἱ διαπραγματεύσεις. Κατὰ συνήθειαν πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον.

§403ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ τρίτον.

§404Α. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀποτελοῦν νόμον. Ἑπομένως μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθῇ.

§405Β. ΑΡΤΕΜΙΑΔΗΣ. Πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ψηφίσματος ἔχω νὰ παρατηρήσω ἓν ζήτημα σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς γεννήσῃ ἓν δεύτερον ζήτημα «ἐταμπλὶ» καὶ τὸ ὁποῖον ἴσως διαφεύγει αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν ἀντίληψιν τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐξακριβώσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καταθέσει εἰς τὴν Συνέλευσιν σχέδιον ψηφίσματος περὶ τροποποιήσεως ἑνὸς προϋφισταμένου νόμου καὶ τὸ ψήφισμα αὐτὸ ὑπεβλήθη πρὸ δύο μηνῶν. Τὸ ψήφισμα αὐτὸ ἐτροποποιήθη κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι δὲ ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ἐξουσιοδοτεῖται νὰ ἑρμηνεύσῃ ζητήματα ἰθαγενείας. Τὸ ζήτημα ἔχει μεγίστην σημασίαν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ὡρισμένων διατάξεων τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης. Ἐπειδὴ δὲ διατρέχομεν μέγιστον κίνδυνον, θὰ παρεκάλουν νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ αὐριανῇ νομοθετικῇ διατάξει.

§406Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ἀναγραφῇ αὔριον.

§407ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τελευταῖον ἐδάφιον ἀποκρούεται καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Λοιπὸν εἴμεθα σύμφωνοι;

§408ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§409ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ψήφισμα ὡς ἐτροποποιήθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ τῶν ἐκ Ρωσίας προσφύγων». Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1925–26». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα).

§410Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην, κ. Πρόεδρε, νὰ δεχθῶμεν καὶ αὐτό, ἀλλ’ ὄχι ἀορίστως. Ἂς τεθῇ δι’ ἕνα ἢ δύο μῆνας.

§411Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ νέου μέτρου. Πρόκειται περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. Τὸ ψήφισμα εἶναι ἀντιγραφὴ παλαιοτέρων τὰ ὁποῖα σεῖς εἰσηγάγετε.

§412Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πιστεύω.

§413Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τὸ πιστεύσητε.

§414ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα).

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πάζης παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ἀγόρευσίν του.

§416Δ. ΠΑΖΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι πληρεξούσιοι, διότι ἔγινα αἰτία νὰ διακοπῇ ἀποτόμως ἡ προηγουμένη συνεδρίασις, θίξας ἴσως τὴν εὐαισθησίαν τῶν συναδέλφων, διότι ἠθέλησα νὰ ἐξάρω τὰς ἀρετὰς τῶν Ποντίων συμπολιτῶν μου. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω καὶ ἐξηγηθῶ ὅτι τοῦτο προῆλθεν ἀκριβῶς ἀπὸ τὴν γενικωτέραν ἀντίληψιν ὅτι ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ ἐγὼ φυσικώτατα, ἐφόσον ἀποτελῶ μέλος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, νὰ ἐξάρω τὰς ἀρετὰς αὐτάς. Ἐπίσης ὀφείλω νὰ δώσω καὶ μίαν ἄλλην ἐξήγησιν. Διότι ἐπληροφορήθην ὅτι παρερμηνεύθη ἡ λέξις «πολιτισμός». Λέγοντας πολιτισμὸς ἠρώτησα ἀκριβῶς τὰ οἰκονομικὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων φθάνει κανεὶς εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν. Διὰ νὰ ἀποφύγω δηλαδὴ τὰς φράσεις «κοινωνικὰς τάξεις», ἀπὸ τὰς ὁποίας ἠμποροῦσα νὰ παρεξηγηθῶ ὅτι εἶμαι πιστὸς ὀπαδὸς τῶν ἄκρων, μαζὶ μὲ τὸν φίλον μου κ. Παυλίδην. Ἑπομένως μετὰ τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ καμμία εὔλογος παρεξήγησις. Ἐπειδὴ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐτέθη ὡς βάσις ὅτι θὰ συζητηθῇ μαζὶ μὲ τὴν ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ἡ ὅλη ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, παραλείπω πλέον τὸ περιβόητον ζήτημα τοῦ Κιούπκιοϊ, μὲ μίαν μόνον παρατήρησιν ὅτι τὸ χυθὲν αἷμα, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἐξέφρασα τὴν λύπην μου, δὲν πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μία ἀφορμὴ τέλος πάντων αἱρέσεως τῶν δικαιωμάτων τῆς ἰδιοκτησίας. Εἰσέρχομαι εἰς τὸ ὑπολειπόμενον ζήτημα τῆς ἐκθέσεως καὶ κυρίως θὰ περιορισθῶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν μέτρων τῶν προτεινομένων παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων καὶ φυσικώτερον ὅλων τῶν γηγενῶν. Ἡ ἔκθεσις ἡ σχετικὴ ἀναφέρει ὅτι ἡ ἑλονοσία εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ἀφαιρεῖ καὶ ἐργατικὰς χεῖρας καὶ πολλοὺς προώρως στέλλει εἰς τὸν Ἅδην. Ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει μέτρα διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν, ἀλλ’ ἐγὼ θὰ ἔκαμον μίαν σύστασιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν στενὴν ἀντίληψιν τῆς διὰ παντὸς τρόπου ἰσοσκελίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ δεχθῇ μίαν δαπάνην διὰ τὴν ἀγορὰν κινίνης καὶ δύναμαι νὰ τὸν βεβαιώσω ὅτι καὶ ὡς δημοσιονομικὴ ἐπιχείρησις θὰ ἀποδώσῃ πολλαπλάσια εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Κατὰ στατιστικὴν τὴν ὁποίαν ἀνέφερον ἄλλοτε, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Περιθάλψεως, ὑπελογίσαμεν ὅτι ἐξ ἡμεραργιῶν τῶν διαφόρων ἑλονοσούντων τὸ Κράτος ζημιώνεται περὶ τὸ 1,500,000,000. Δὲν θέλω νὰ φθάσω εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κερδίσωμεν ὅλα, ἀλλὰ καὶ ἂν τὸ ⅒ μόνον αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ὠφεληθῇ τὸ Κράτος, θέλετε μεγαλύτερα καὶ σοβαρώτερα τὰ ἐπιχειρήματα ἀπὸ τοῦ νὰ διαθέσῃ 5,000,000 διὰ νὰ κερδίσῃ 150,000,000; Ἀνεξαρτήτως τῆς γενικῆς εὐρωστίας τὴν ὁποίαν διαθέτει ὁ ὀργανισμὸς καὶ τῶν γηγενῶν καὶ τῶν προσφύγων ἐκεῖ διὰ τὴν μελλοντικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ πλουτολογικοῦ καὶ ὑγειονομικοῦ πεδίου, περιορίζων τὴν ὅλην μου συζήτησιν καὶ ἐξερεύνησιν ἐπὶ τῶν διαφόρων προτεινομένων μέτρων, λαμβάνων δὲ ἀκριβῶς ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἀναπτυχθείσας ἐπερωτήσεις παρὰ τῶν συναδέλφων μου, θὰ καταλήξω εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα, σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχικὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα ὅτι ἐδῶ δὲν ἐργαζόμεθα ὡς ἀντίδικοι, ἀλλ’ ὡς συνεργάται ἑνὸς κρατικοῦ ὀργανισμοῦ, νὰ ὑποδείξωμεν τί κατὰ τὴν γνώμην μας ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τελεσφορώτερον τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἐν ἁρμονίᾳ μετὰ τῶν παλαιῶν καὶ νέων κατοίκων τῆς Ἑλλάδος. Καὶ συνοψίζων καταλήγω, κατὰ τὴν ἐμὴν τοὐλάχιστον ἀντίληψιν, εἰς τὸ ἑξῆς —βεβαίως θὰ περιορισθῶ ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀγροτῶν, διότι διὰ τοὺς ἄλλους τοὺς ἀστοὺς ὡμίλησαν οἱ κ. κ. συνάδελφοι ἐκθέτοντες τὰς ἀνάγκας καὶ τὸν ὀργανισμὸν τῆς Προσφυγικῆς Τραπέζης—εἰς τὸ συμπέρασμα, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφύγωμεν καὶ συρράξεις ὁμοίας πρὸς τὰς προηγουμένας, ἀλλὰ ταυτοχρόνως νὰ θέσῃ καὶ νέας βάσεις οἰκοναμικῆς ζωῆς, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἄμεσον ἐφαρμογὴν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἐν Μακεδονίᾳ. Ἐξαγορὰν τῶν μεγάλων κτημάτων τῶν μὴ ἀνταλλαξίμων Τούρκων ὑπηκόων καὶ διάθεσιν αὐτῶν εἰς τοὺς διαφόρους ἀκτήμονας ἐντοπίους καὶ πρόσφυγας ἀναλόγως τοῦ ποιοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίσῃ ὁ ἀγροτικὸς νόμος. Ἐφαρμογὴν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, ἀφήνοντες κατὰ μέρος τὰ μεγάλα ὄνειρα, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ὅτι τὰ ὠφελήματα τὰ ὑλικὰ καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὰ ἐκ τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν προστριβῶν μεταξὺ γηγενῶν καὶ ἐντοπίων θὰ εἶναι ἀληθῶς μεγάλα. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὡς ὑπεσχέθη ὁ κ. ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργός, ὅτι θὰ προβῇ τάχιστα εἰς τὴν ἐν Μακεδονίᾳ ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων. Τέταρτον, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, μέτρον ἐπίσης χρήσιμον πρὸς ἀληθῆ συμβίωσιν καὶ οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν τῆς Μακεδονίας, εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις δι’ ἐντατικῶν καλλιεργειῶν, ὅπου τυχὸν ὑπάρχει ἔλλειψις γῆς. Εἶναι ἀναχρονιστικὸν νὰ ὑπάρχουν Ἑταιρεῖαι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν δι’ εἰδικῶν μηχανημάτων καὶ βενζιναρότρων κατ’ ἔτος δυνάμεθα νὰ ἐκμεταλλευώμεθα τὴν γῆν. Τελευταῖον λέγω τὸ ἑξῆς: Ὀργάνωσιν συνεταιριστικὴν τῶν διαφόρων συνοικισμῶν ὄχι χωριστήν, ἀλλὰ κοινήν, μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι κοινὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα θὰ συντελέσουν διὰ τοῦ χρόνου εἰς τὴν ἐπιτυχῆ ἐξάλειψιν πικριῶν, δικαίως ἢ ἀδίκως, διότι τὶς δὲν ἐστερήθη μιᾶς ἐκτάσεως γῆς Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι λαμβανομένων τῶν μέτρων τούτων διὰ τὴν ἑνιαίαν ὁμαλὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, κατ’ ἐξοχὴν δὲ τῶν ἐργαζομένων κοινωνικῶν τάξεων, ὑποβοηθοῦμεν κατὰ πολὺ τὸ ἔργον τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῶν ἀστικῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι συνηθισμέναι πολὺ καλῶς νὰ δημιουργοῦν περιουσίας, ἐφόσον αἱ παραγωγικαὶ τάξεις δὲν ἔχουν τὰ μέσα τῆς καταναλώσεως καὶ τὸ χρῆμα νὰ διαθέσουν διὰ τὴν κατανάλωσιν τῶν διαφόρων προϊόντων. Μὲ τὴν πεποίθησιν ἀκριβῶς ὅτι ἐν τῷ μέτρῳ τῷ δυνατῷ θὰ συντελέσωμεν πλέον εἰς μίαν ἄρσιν τῆς οἰκονομικῆς δυσπραγίας τῶν ὁμαιμόνων καὶ δυστυχῶν ἀδελφῶν μας προσφύγων καὶ ὅτι ἀκριβῶς ἡ οἰκονομικὴ αὐτὴ δυσπραγία αἰρομένη καὶ φθάνουσα τὸ αὐτὸ οἰκονομικὸν ἐπίπεδον θὰ τοὺς ἑνώσῃ εἰς ἕνα κοινὸν ὄχι μόνον οἰκονομικὸν ἀλλὰ καὶ κοινωνικὸν ἀγῶνα, περατώνω τὴν ἀποψινήν μου ἔρευναν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς.

§417ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀντωνιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§418Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἂν δὲν εἶχον νὰ ἀναπτύξω μίαν ἄποψιν ἐντελῶς διάφορον ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διότι δυστυχῶς ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ἔλαβε τροπὴν εὐχάριστον μᾶλλον διὰ τὴν Κυβέρνησιν διότι ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέκυψεν εἶναι ἡ σύγχισις τῶν εὐθυνῶν, διότι ἐστάθη ἀδύνατον ἡ ἀνεύρεσις τῶν ὑπευθύνων καὶ συνεπῶς εἶναι ἄσκοπος ἡ προσπάθεια τῆς ριζικῆς θεραπείας τοῦ ὑφισταμένου κακοῦ. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ κάμω ἔλεγχον ὡς συνήθως γίνεται, διότι ἔλεγχος νομίζω ὅτι δύναται νὰ διεξαχθῇ ἐπὶ συγκεκριμμένων ζητημάτων καὶ ἐπὶ συγκεκριμμένων σφαλμάτων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως δὲν πρόκειται περὶ τοιούτων ζητημάτων, ἀλλὰ περὶ ἐξετάσεως ἐν τῷ συνόλῳ τῆς ὅλης πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ τῆς ἐξακριβώσεως τοῦ κατὰ πόσον ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἐπέτυχεν ἢ ἐχρεωκόπησεν ὡς ἡμεῖς πιστεύομεν. Ἡ Κυβέρνησις παρουσίασεν ἐνώπιον ἡμῶν ἓν πρόγραμμα, ὅταν τὸ πρῶτον ἀνῆλθεν εἰς τὴν Ἀρχήν. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο, ὅλοι ἐνθυμεῖσθε, περιεῖχεν ἀορίστους ὑποσχέσεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, ὑποσχέσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ δώσουν ἐλπίδας εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ δοκιμάζουν ἀλληλοδιαδόχως διαφόρους Κυβερνήσεις, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ μία διαδεχομένη τὴν ἄλλην καὶ ἁμιλλωμένη νὰ προαγάγῃ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διῆλθον ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἵτινες κατέχοντες ἅπαντα τὰ στοιχεῖα ἀνέπτυξαν τὴν ὅλην κατάστασιν καὶ συνεπῶς παρέλκει ἡ ἐπανεξέτασις τῶν ζητημάτων τούτων καὶ ἡ ἀνάλυσις τῶν αἰτίων αὐτῶν. Εἶναι γνωσταὶ αἱ συγκρούσεις αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς διάφορα σημεῖα τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι γνωστὴ ἡ δυσφορία τῶν προσφύγων, ἡ ὁποία ἔφθασε μέχρι συλλαλητηρίων καὶ ψηφισμάτων ἀπειλητικῶν καὶ κατ’ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ Κράτους. Ἡ δυστυχία καὶ ἡ ἀνεργία ὑπερέβη πᾶν ὅριον, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις εἰς Κράτος ὁμαλῶς λειτουργοῦν. Ἠκούσθησαν σκάνδαλα, ἠκούσθησαν διαμαρτυρίαι καὶ κατηγγέλθησαν πράξεις ὀργάνων τοῦ Ταμείου Περιθάλψεως καὶ ὅλα ταῦτα ἐπιστοποιήθησαν διὰ καταγγελιῶν συγκεκριμμένων καὶ οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῶν καταγγελθέντων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ διὰ τοῦ Τύπου. Ἄν προσέξητε εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ ἴδητε ὅτι ἡ ἔκθεσις αὕτη ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἓν δριμὺ κατηγορητήριον κατὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Λέγει ἐν τῇ ἐκθέσει της ἡ Ἐπιτροπὴ (ἀναγινώσκει): «Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ πλήρης καὶ ἄμεσος ἐφαρμογὴ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καθ’ ἅπασαν τὴν Μακεδονίαν». Τοῦτο σημαίνει ὅτι ὁ ἀγροτικὸς νόμος δὲν ἐφηρμόσθη.

§419Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Τώρα τὸ μαθαίνετε αὐτὸ σεῖς; Αὐτὸ εἶναι γνωστὸν ἐπὶ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων.

§420Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις ἀπαλλοτρίωσε πολλὰ περισσότερα ἀπὸ ὅλας τὰς ἄλλας Κυβερνήσεις.

§421Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἡ ἔκθεσις λέγει ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος καὶ τοῦτο βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν. Δευτέρα πρότασις εἶναι ἡ κατάργησις τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. Ὅλοι γνωρίζετε ποίας προσπαθείας κατέβαλεν ἡ Κυβέρνησις ἵνα μὴ καταργηθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Γνωρίζετε πάντες πῶς ἐκωλυσιέργησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διάφοροι συνάδελφοι φίλοι τῆς Κυβερνήσεως ἵνα μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν». Λέγει ἐπίσης ἡ ἔκθεσις (ἀναγινώσκει): «Εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος ἀπαλλοτριώσεως ἀκινήτων ἀνηκόντων εἰς Μουσουλμάνους». Ἄρα ἀφῆκεν ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ ὀργιάσουν διάφοροι ἐπιτήδειοι ἐκμεταλλευταί. Ἐπίσης ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναγράφεται ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ὑπάρχει λυπηρὰ τάσις μέρος τοῦ γεωργικοῦ κόσμου νὰ τραπῇ εἰς ξένα ἄλλα μικροεπαγγέλματα». Καὶ εἰς τοῦτο εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις, διότι ἠδύνατο διὰ καταλλήλου νομοθεσίας νὰ ἀποτρέψῃ τὴν εἰς τὰς πόλεις συγκέντρωσιν μεγάλου πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ κινδύνους κοινωνικούς. Ἐπίσης διὰ νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς ἐκθέσεως σημειῶ τὸ ἑξῆς γεγονὸς (ἀναγινώσκει): «Οὐσιωδεστάτη εἶναι ἡ ἔλλειψις γεωργικῆς κατευθύνσεως». Δηλαδὴ πιστοποιεῖ ἡ Ἐπιτροπὴ ὅτι δὲν ὑπάρχει κατεύθυνσις ὅσον ἀφορᾷ τὴν γεωργικὴν ἐγκατάστασιν.

§422Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ὁμιλεῖ διὰ τὴν ἀπὸ ἐτῶν ἔλλειψιν κατευθύνσεως. Ὄχι διὰ τώρα.

§423Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐλέγχομεν τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὰς παλαιὰς Κυβερνήσεις, ἀλλὰ τὴν παροῦσαν καί, ἂν ἔκαμαν σφάλματα καὶ ἄλλαι Κυβερνήσεις, αἱ Κυβερνήσεις αὐταὶ ἔδωσαν ἤδη λόγον καὶ εἶναι ματαιοπονία νὰ ἐπανερχώμεθα ἐπὶ τοιούτων σφαλμάτων. Ἐκτὸς αὐτοῦ ὑπάρχει ἓν ἀναμφισβήτητον γεγονός· ὑπάρχουν δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐν ἀντιφάσει πρὸς ἀλλήλας. Ἡ Κυβέρνησις ἔλεγεν ἐξ ἀφορμῆς τῆς συζητήσεως τῶν γεγονότων τοῦ Κιούπκιοϊ (ἀναγινώσκει): «Μέχρι τοῦδε ἐπεκράτει παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἡ ἀντίληψις ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς ἀκόμη τοῦ τόπου ὅπου ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἷς ἀστικὸς ἢ εἷς ἀγροτικὸς συνοικισμός». Ἐκ τούτου ἕπεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἔχῃ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ἀγροτικῶν τὴν κατεύθυνσιν τὴν πολιτικὴν καὶ συνεπῶς ἡ πιστοποίησις τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι δὲν ὑπάρχει πολιτικὴ κατεύθυνσις ὅσον ἀφορᾷ τὴν γεωργικὴν ἐγκατάστασιν, εἶναι κατηγορητήριον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ εἰς τὰς αὐτὰς δηλώσεις της ἡ Κυβέρνησις ἔλεγεν (ἀναγινώσκει): «Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις σήμερον προσεπάθησε νὰ ἐξασφαλίσῃ ἀδιαφιλονείκητον τὸ δικαίωμα τοῦ διοικητικοῦ ἐλέγχου τῶν πράξεων τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως». Καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως ὡς ὀργανισμὸν αὐτόνομον καὶ ἀνεξέλεγκτον, ὡς κράτος ἐν κράτει. Ἀλλὰ παρακάτω ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς παραιτήσεως (ἀναγινώσκει): «Ὁμολογῶ ὅτι ἐξελεγκτικὴ Ἐπιτροπὴ παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μαντινείας, δι’ ἐμὲ θὰ εἶναι δύσκολος, διότι ὁ ἔλεγχος ὑποθέτει κάποια δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δικαιώματα δυστυχῶς δὲν ἔχομεν». Ὁμολογεῖ δηλαδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ δράσῃ ἐναντίον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ἀδυνατεῖ νὰ ἐλέγξῃ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως. Ἀλλ’ ἡ δήλωσις αὕτη, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὰς ἄλλας δηλώσεις, καθ’ ἃς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει, δημιουργεῖ καὶ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀδυνατεῖ νὰ ἐλέγξῃ τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· ὑπάρχει μία Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία χειρίζεται χρήματα Ἑλληνικά, ἀλλ’ ὡς γνωστὸν δι’ ἕκαστον διαχειριζόμενον προβλέπεται εἷς ἔλεγχος καὶ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον. Εἰς ἄλλο σημεῖον ἡ Κυβέρνησις λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἕν μόνον δικαίωμα ἔχει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων· νὰ ἐλέγξῃ, ἂν ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων εἶναι τοιοῦτος ὥστε νὰ ἀποβαίνῃ ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν προσφύγων καὶ δὲν ἀπαιτεῖ διασπάθισιν αὐτῶν». Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· πῶς συμβιβάζεται τὸ γεγονὸς ὅτι ἀφ’ ἑνὸς ἡ Κυβέρνησις νὰ λέγῃ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἔχει δικαίωμα νὰ ἐλέγχῃ καὶ ἀφ’ ἑτέρου πάλιν ἡ Κυβέρνησις νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἔχει αὕτη τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγξῃ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως. Ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως διαχειρίζηται χρήματα, δὲν δύναται νὰ ἐλεγχθῇ; Εἶναι προφανὲς ὅτι ὑπάρχει πλήρης σύγχισις. Καὶ ἐρωτᾶται· τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον ἵνα τὸ ἄτοπον τοῦτο ἀρθῇ καὶ παύσῃ ἡ κατάστασις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ διαχειριζόμενος εἶναι καὶ ἐλέγχων; Ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον ἐμφανίζεται οὐδετέρα. Εἶναι πρωτοφανὴς ἡ κατάστασις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἰσχυρίζεται ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δίδῃ τὴν πολιτικὴν κατεύθυνσιν, ὅταν ὑφίσταται τὸν ἔλεγχον τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ ὑποστῇ διὰ τὰς πράξεις καὶ παραλήψεις αὑτῆς καὶ τῶν ὀργάνων της ἰσχυρίζεται ὅτι εἰς οὐδὲν εὐθύνεται, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως εἶναι αὐτόνομος ὀργανισμὸς καὶ ἀνεξέλεγκτος καὶ ἐμφανιζομένη ὡς οὐδετέρα ἀναγινώσκει μόνον ἔγγραφα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ λέγει· τοῦτο ἀπήντησεν ἡ Ἐπιτροπή, ἐκεῖνο ἀπήντησεν ἡ Ἐπιτροπή, ἐγὼ δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐπέμβω. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ αἴτια τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως πρέπει νὰ τὰ ἀναζητήσωμεν κυρίως εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀκόμη ἔτι περαιτέρω εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς Συνελεύσεως. Ὑπάρχει δυστυχῶς μία σύγχισις τάσεως εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Συνελεύσεως. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι εἰς τὰ αἰτήματα αἱ διάφοροι προσφυγικαὶ ὁμάδες καὶ ἀκόμη αἱ ὁμάδες τῆς Συνελεύσεως ἐμφανίζουν ἀλληλοσυγκρουομένας ἀπαιτήσεις. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι ὅτι ἐστάθη ἀδύνατον ἐπὶ 5μήνων μακρῶν συζητήσεων νὰ καταλήξῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς μίαν συμφωνίαν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἵδρυσιν τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ τὸ μεγαλύτερον κακὸν προκύπτει ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἐγένετο οὔτε εἰς διάταξιν νομοθετικὴν οὔτε δι’ ἐπισήμου δηλώσεως δὲν ἐδόθη ὁ ὁρισμὸς τῆς λέξεως «πρόσφυξ». Πολλάκις ἔκαμα εἰς ἐμαυτὸν τὸ ἐρώτημα· τί εἶναι πρόσφυξ; Ὅλοι ὅσοι ἦλθον ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας καὶ Θράκης καὶ ἐγκατέλειψαν περιουσίαν νομίζονται πρόσφυγες; Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν πρόσφυξ εἶναι μόνον ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐστερήθη ὄχι μόνον μέρους τῆς περιουσίας του, ἀλλ’ ἐστερήθη τῶν μέσων τῆς ζωῆς. Ἐστερήθη τῶν πάντων καὶ εὑρίσκεται ἄνευ γῆς καὶ ἄνευ μέσων συντηρήσεως. Αὐτὸς μόνον εἶναι πρόσφυξ καὶ αὐτὴ ἡ σημασία πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν λέξιν «πρόσφυξ». Ἄν τοῦτο εἶχε δοθῆ, θὰ εἶχον λείψει πολλαὶ συγκρούσεις μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι, πρόσφυγας ὀνομάζομεν καὶ βιομηχάνους καὶ ἐμπόρους καὶ ἐπαγγελματίας καὶ ἀγρότας καὶ ἐργάτας. Ἡ λέξις «πρόσφυξ» λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν ἠθέλησε νὰ καταργήσῃ τὴν διάκρισιν μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων, ἔδωκεν εἰς πολλοὺς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκμεταλλεύωνται μίαν κατάστασιν ἐκ τῆς ὁποίας ἠδύναντο νὰ προσκομίσωσιν ὡρισμένα ὀφέλη. Εἰς τὴν σύγχισιν τῶν τάσεων συνετέλεσε καὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἔχει συμφέρον νὰ συντελέσῃ εἰς τοῦτο διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους θὰ ἐκθέσω εὐθὺς ἀμέσως. Τὴν διάκρισιν ταύτην ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις. Θὰ ἐξηγήσω ποίαν σημασίαν ἔχει εἴτε ἐκ προθέσεως—μᾶλλον ἐκ προθέσεως—ἡ διάκρισις αὕτη μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων καὶ πῶς ἡ διάκρισις εἶναι ἀφορμὴ καὶ τῶν διενέξεων καὶ τῶν συγκρούσεων καὶ τῶν κινδύνων οἱ ὁποῖοι ἐπαπειλοῦνται ἐκ τῶν συγκρούσεων. Λέγει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις της (ἀναγινώσκει): «Οὐδεμιᾶς μερίμνης καὶ οὐδεμιᾶς θυσίας θέλει φεισθῆ ἡ Κυβέρνησις διὰ πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ἱερῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Ἔθνους πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν πρόσφυγας.... κτλ.». Ἐμφανίζει δηλαδὴ τοὺς πρόσφυγας ὡς κάτι ξεχωριστὸν καὶ λέγει ποίας διαθέσεις ἔχει τὸ Ἔθνος ἀπέναντι τούτων. Ἰδοὺ ἡ διάκρισις τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων. Ἀλλ’ ἡ διάκρισις δὲν ἐγένετο μόνον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐγένετο καὶ ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς πληρεξουσίους τοὺς ὀνομαζομένους πρόσφυγας. Εἰς τὴν ἀντίληψίν μου δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ πληρεξούσιος ὀνομαζόμενος πρόσφυξ ἐφόσον εἰς τὰς ἐκλογὰς οὐδεὶς ἔλαβε ψήφους μόνον προσφυγικάς, οὐδεὶς ἔλαβε ψήφους μόνον ἐντοπίων. Συνεπῶς δὲν ἔπρεπε νὰ δημιουργηθῇ αὐτὴ ἡ διάκρισις καὶ δὲν ὤφειλε νὰ δημιουργηθῶσιν ὁμάδες προσφύγων, διὰ τῶν ὁποίων παράγεται ἡ ἐντύπωσις ὅτι οἱ πρόσφυγες ἀποτελοῦσι μίαν τάξιν ξεχωριστήν, ἐνῷ ἀντιθέτως φρονῶ ὅτι αἱ διαφοραὶ μεταξὺ προσφύγων ὑφίστανται καὶ ὀφείλουν νὰ ὑφίστανται καὶ ὀφείλει ἡ διάκρισις νὰ γίνῃ μόνον ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς μεταξὺ τάσεων κοινωνικῶν καὶ ὄχι μεταξὺ ἀπόψεων πολιτῶν. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐπιμένω, διότι θεωρῶ τὸ σημεῖον τοῦτο σπουδαιότατον καὶ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δίδει ἀφορμὴν εἰς τὰς διενέξεις καὶ τοὺς κινδύνους οἱ ὁποῖοι ἐπαπειλοῦσι τὴν Χώραν. Κύριοι, διὰ νὰ ἐξηγήσωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν ὡς χρεοκοπημένην, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ νὰ δώσωμεν ἐξηγήσεις τῆς πολιτικῆς αὐτῆς· δηλ. πῶς ἀντιλαμβανόμεθα αὐτὴν καὶ διατί ὑπάρχει ἡ πολιτικὴ αὐτή. Ὑπάρχουν, ὡς γνωρίζετε, πλεῖστα σοβαρὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν δύο ἀπόψεις συγκρουομένας. Ἡ Κυβέρνησις, λέγω, γνωρίζει ὅτι, ἂν ταχθῇ πρὸς τὴν μίαν ἄποψιν, θὰ ἔχῃ ἀντιθέτους τοὺς ἑτέρους. Τί πρέπει νὰ κάμῃ; Προσεπάθει τὸ πικρὸν ποτήριον νὰ τὸ ἀποφύγῃ καὶ συνεπῶς νὰ παρελκύσῃ τὰ ζητήματα εἰς τρόπον ὥστε καὶ εἰς τοὺς μὲν νὰ ὑπόσχεται ἱκανοποίησιν καὶ πρὸς τοὺς δὲ νὰ ὑπόσχεται ἱκανοποιήσεις, ἀμφοτέρους δὲ νὰ συγκρατῇ μέχρις ὅτου μία τῶν συγκρουομένων μερίδων ὑποχωρήσῃ ἱκανοποιουμένη ἐπὶ ἄλλου ζητήματος.

§424ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε.... (Θόρυβος).

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. πληρεξούσιος εὑρίσκεται ἐντὸς τοῦ θέματος. Ἡ Κυβέρνησις ἀντεπροσωπεύθη καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην συνηγόρου πληρεξουσίου.

§426Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἐξηγῶ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ λέγω ποῦ ὀφείλεται ἡ πολιτικὴ αὕτη. Δὲν ἐννοῶ νὰ διεξάγω τὸν ἔλεγχον ἐπὶ ὡρισμένων σφαλμάτων—σφάλματα δὲν δύναται οὐδεὶς νὰ ἀποφύγῃ—, δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ τῶν σφαλμάτων. Ἐξετάζω τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐξηγήσω τοὺς σκοποὺς ταύτης καὶ νὰ ἐξαγάγω ὡρισμένα συμπεράσματα διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς περαιτέρω παραμονῆς της εἰς τὴν Ἀρχήν. Ἡ Κυβέρνησις ἐκπροσωποῦσα τὴν ἀνωτέραν καὶ μέσην ἀστικὴν τάξιν, ὅπως τοὐλάχιστον οἱ πολλοὶ πιστεύουσιν, ἠθέλησε διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς νὰ μεταφέρῃ τὴν ἀστικὴν διανοητικότητα ὡς εἶχε διαμορφωθῆ μεταξὺ τῶν ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας καὶ Θρᾴκης Ἑλλήνων καὶ νὰ διατηρήσῃ καὶ ἐνταῦθα τὴν διανοητικότητα ταύτην, καίτοι μετεβλήθησαν οἱ συντηροῦντες ταύτην οἰκονομικοὶ ὅροι. Ἐκ παρομοίας προσπαθείας ἔχει δημιουργηθῆ ἡ περίφημος Συνθήκη τῆς ἀνταλλαγῆς καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐκτιμήσεως τῶν κτημάτων τῶν ἀνταλλαξίμων. Ἡμεῖς ἀντιτιθέμεθα λέγοντες ὅτι τὰ κτήματα τῶν ἀνταλλαξίμων ὀφείλουν νὰ διανεμηθοῦν μεταξὺ τῆς ὁλότητος τῶν προσφύγων οὐχὶ μὲ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ καὶ Θρᾴκῃ ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς ἱεραρχίας, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει κυρίως τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τῶν προσφύγων. Διότι ὁ ἔχων 10 ἑκατομμύρια νὰ λάβῃ 10%, ἤτοι 1 ἑκατομμύριον, καὶ ὁ ἔχων 100,000, νὰ λάβῃ ὁμοίως 10%, ἤτοι 10,000. Ἂν ὑπῆρχεν ἐνταῦθα ἡ αὐτὴ περιουσία μὲ τὴν ἐγκαταλειφθεῖσαν ἐν Μ. Ἀσίᾳ καὶ Θρᾴκῃ, ἴσως τοιαύτη κατανομὴ θὰ ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ ἐν μέρει. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεταφορὰ τῆς διανοητικότητος τῆς ἀστικῆς λεγομένης. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ περιουσία τῶν ἀνταλλαξίμων εἶναι μικροτέρα ἐκείνης τὴν ὁποίαν διεκδικοῦν οἱ πρόσφυγες ἐν τῇ ὁλότητι αὐτῶν. Συνεπῶς, ἂν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ διανομὴ τῆς περιουσίας τῶν ἀνταλλαξίμων μεταξὺ τῶν προσφύγων, ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα συμφέρον νὰ διατηρήσῃ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν καὶ νὰ διατηρήσῃ τὸ αὐτὸ πνεῦμα καὶ ἀποτρέψῃ τὸν κίνδυνον τῆς μεταβολῆς τῆς διανοητικότητος αὐτῆς τῆς ἀστικῆς, εἶχε καὶ συμφέρον νὰ τηρήσῃ αὐτὴν τὴν mantalité καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐπιμένει νὰ κάμῃ διάκρισιν μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων. Καὶ ὁ λόγος αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀνέχηται, ἂν ὄχι νὰ εὐνοῇ τὰς συρράξεις ἐντοπίων καὶ προσφύγων. Διότι τοιουτοτρόπως ἀποτρέπεται ἡ κυριωτέρα ἀντίθεσις ἡ ὑφισταμένη μεταξὺ τῶν τάξεων. Καὶ ἀρχίζουν οἱ πρόσφυγες νὰ νοσταλγοῦν τὴν ἐπάνοδον εἰς τὰς ἑστίας των καὶ νὰ θεωροῦν τὴν ἐγκατάστασίν των ἐνταῦθα προσωρινήν. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας εἶναι φυσικὸν νὰ καλλιεργεῖται τὸ πνεῦμα τοῦ ἐθνικισμοῦ, ὅπερ ἐπηρεάζει τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ ἀπόψεως ἐξωτερικῆς.

§427ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μὰ εἶναι κακὸν νὰ νοσταλγοῦν οἱ πρόσφυγες τὰς ἑστίας των;

§428Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κακὸν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ἐφόσον οἱ πρόσφυγες ἔχουν τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἑστίας των, δὲν δύνανται νὰ σκέπτωνται διὰ παραγωγικὰ ἔργα, δὲν δύνανται νὰ σκέπτωνται διὰ σοβαρᾶς ἐργασίας καὶ συνεπῶς νὰ ἐνισχύσουν τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν.

§429Ο ΑΥΤΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὰ πράγματα σᾶς διαψεύδουν.

§430Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα δὲν ἀποτελεῖ ἀντικείμενον μερίμνης μιᾶς μόνον τάξεως ἀνθρώπων. Τὸ προσφυγικὸν ζήτημα εἶναι κοινωνικὸν καὶ ὡς τοιοῦτον δέον νὰ ἐξετάζεται. Εἰς τρεῖς λέξεις δύναται νὰ συνοψισθῇ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα: Γῆ, στέγη, ἐργασία. Οὕτω δέον νὰ ἀντιλαμβανώμεθα τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Τὸν ὁρισμὸν τῆς λέξεως «πρόσφυξ» ὡς νοεῖται σήμερον δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὰ δίκαια τῶν προσφύγων ἐπὶ τῆς περιουσίας τῶν ἀνταλλαξίμων. Ἡ Κυβέρνησις νομίζω ὅτι ὤφειλεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν τὴν τροποποίησιν τοῦ πρωτοκόλλου· σήμερον δὲ ὁπότε βλέπει ὅτι περιῆλθεν εἰς ἀδιέξολον μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβε, νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπιτύχῃ ἀπὸ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν τὴν κατάργησιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γῆν νομίζω ὅτι μόνον μία λύσις εἶναι δυνατή, δεδομένου ὅτι ὑπάρχει στενότης γῆς, καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι ἔχομεν 15,000,000 στρέμματα μόνον καλλιεργησίμους ἐκτάσεις μὲ πληθυσμὸν ἀγροτικὸν ἑνὸς ἑκατομμυρίου, συνεπῶς ἡ ἀναλογία εἶναι μόνον 15 στρέμματα κατ’ ἄτομον.

§431Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δέκα ὀκτὼ μοὶ φαίνεται.

§432Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Καὶ μὲ τὰ 18 ὑπάρχει στενότης. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ἄλλη πολιτικὴ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν εἰς τὴν πλήρη κατάργησιν τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας. Ἐφόσον εἶναι βεβαιωμένον ὅτι εἰς πλείστας ἐπαρχίας, ὅπως εἰς τὴν Θράκην, ὑπάρχουν πρόσφυγες ἔχοντες μόνον 2–3 στρέμματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀνεκτὴ ἡ περαιτέρω ὕπαρξις τσιφλικίων εἴτε αὐτοκαλλιεργουμένων εἴτε μή. Συνεπῶς ἐπιβάλλεται ἡ κατάργησις τῆς ἰδιοκτησίας πέρα τῶν 300 στρεμμάτων, νὰ περιέρχωνται δὲ εἰς τὸ Δημόσιον καὶ νὰ κατανέμωνται εἰς ἀκτήμονας ἀγρότας, διότι μόνον οὕτω θὰ ἀποφύγωμεν τὰς προστριβὰς καὶ τὰς συγκρούσεις. Ἄλλως τε ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς θὰ εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα. Ἐπίσης ἀπαραίτητον εἶναι νὰ γίνῃ τὸ Κτηματολόγιον. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας νὰ στρατολογήσῃ 2–3–5 χιλιάδας ὑπαλλήλων, ἀπὸ ἐκείνους μάλιστα τοὺς ὁποίους ἀπέλυσε καὶ νὰ τοὺς εἰσαγάγῃ εἰς μίαν σχολὴν τοπογράφων, ὥστε ἐντὸς ἓξ μηνῶν, ὑπάλληλοι τελειόφοιτοι γυμνασίων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκτήσωσι τὰς στοιχειώδεις γνώσεις ὑπὸ τὰς ὁδηγίας ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν. Εἶναι μεγίστη ἡ σημασία τοῦ Κτηματολογίου. Δι’ αὐτὸ μετακαλοῦσα ἡ Κυβέρνησις ἐξ Εὐρώπης εἰδικοὺς μηχανικούς, δι’ ἑξαμήνου διδασκαλίας θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξαποστείλῃ χιλιάδας τοπογράφους εἰς διάφορα σημεῖα τῆς Ἑλλάδος, ὥστε καὶ αἱ διενέξεις θὰ ἔπαυον καὶ ἡ γῆ δικαίως θὰ διενέμετο μεταξὺ τῶν ἀκτημόνων. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως οὐδὲ τὰ προκαταρκτικὰ μέτρα ἔλαβεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν στέγην ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ ἐπιτάξῃ πλεῖστα μέγαρα εἰς τὰ ὁποῖα κατοικοῦν εἷς καὶ δύο κάτοικοι μόνον, καὶ ἠδύνατο νὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ κτίσωσι δι’ ἰδίων δαπανῶν οἰκήματα. Ἀλλ’ ὡς γνωστὸν αὐτὰ ἀποτελοῦν μίαν πολιτικὴν τολμηράν, τὴν ὁποίαν δὲν ἀναμένομεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῶν Συντηρητικῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐργασίαν, δηλαδὴ τὸν τρίτον συντελεστὴν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νά ἔχῃ λάβει ἀπὸ πολλῶν μηνῶν τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι εἰς γνῶσιν τῶν ὑπαρχουσῶν χειρῶν ἐργατικῶν καὶ ἀέργων, ἔστω καὶ διὰ συστάσεως εἰδικῶν γραφείων ἐξευρέσεως ἐργασίας καὶ διὰ διαφόρων ἄλλων ἔργων καὶ δι’ ἄλλων συναφῶν μέτρων. Ἡ εἴσοδος, κύριοι, εἰς τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ μόνον, ἂν ἐδεχόμεθα τὴν ἀπάντησιν εἰς ὡρισμένα ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐθέτομεν εἰς ἑαυτούς. Τὰ ἐρωτήματα εἰς ποίαν τάξιν ἀνήκομεν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τῶν πληρεξουσίων καὶ ποίους ἀντιπροσωπεύομεν. Διότι, ἂν εἴχομεν κάμει αὐτό, θὰ ἐκάμαμεν ὅ,τι ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας τῶν ὁποίων μόνον τὴν ψῆφον ἐπιδιώκομεν καὶ τότε θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ ἐν τῇ συνειδήσει ἡμῶν νὰ ἀντιπροσωπεύονται αἱ τάξεις καὶ νὰ ὑπάρχουν κόμματα, ὄχι ὅμως προσωπικὰ τοιαῦτα. Μόνον δι’ αὐτῶν θὰ δυνηθῶμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι κατ’ ἐξοχὴν κοινωνικὸν πρόβλημα.

§433ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§434Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἐπὶ μακρόν, κύριοι πληρεξούσιοι. Θὰ ὁμιλήσω διὰ βραχυτάτων καὶ ἀπὸ γενικωτάτων γραμμῶν ἐλέγχων τὴν γενικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Διατρέχομεν τὸ 3ον ἔτος ἀφ’ ὅτου ἡ συμφορὰ ἥτις ἐνέσκηψεν ἐπὶ τῆς Πατρίδος μας εἶχεν ὡς συνέπειαν νὰ φέρῃ εἰς τὸ πάτριον ἔδαφος ὅλους τοὺς τέως ἀνθοῦντας ἐκείνους πληθυσμοὺς τοῦ Πόντου, τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τῆς Θράκης. Διανύομεν τὸ δεύτερον ἔτος ἀφ’ ὅτου ὑπὸ τοὺς αἰσιωτέρους τῶν οἰωνῶν κατήρχετο τοῦ ἔργου αὑτῆς ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συντακτικὴ Συνέλευσις. Καὶ ὅμως οὔτε τὴν συνείδησιν ἡμῶν ἔχομεν ἤρεμον διὰ τὸ συντελεσθὲν μέχρι σήμερον ἔργον οὔτε ἀπέλιπον ἡμᾶς οἱ φόβοι περὶ τῆς τύχης τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἡ ὁποία εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένη πρὸς τὴν τύχην καὶ τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Κράτους. Ἐξετάζοντες τὸ παρελθὸν καὶ τὰ κατ’ αὐτὸ συντελεσθέντα, ἐρευνῶντες τὸ παρόν, προσπαθοῦντες νὰ εἰσδύσωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον ἀκόμη, διὰ νὰ ἴδωμεν τί ὑπολείπεται ἡμῖν νὰ πράξωμεν, ἀναλόγως πάντοτε πρὸς τὰ ὑπολειπόμενα οἰκονομικὰ μέσα, αἰσθανόμεθα αὐξανομένην τὴν πίεσιν ἐφ’ ἡμῶν καὶ ὀγκουμένους τοὺς κινδύνους. Οὕτως ἀντιλαμβάνομαι τὰ πράγματα. Καὶ ἡ ἀντίληψίς μου αὐτὴ δὲν εἶναι ἀπόρροια οὔτε ἀπαισιοδοξίας ἀδικαιολογήτου οὔτε ἄλλων τινῶν ὑποκρυπτομένων σκέψεων, ἀλλὰ ἀπόρροια κάπως εὐρυτέρας καὶ ἐγγυτέρας τῶν πραγμάτων μελέτης. Ὅταν ἐνέσκηψεν ἡ συμφορά, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀντελήφθη ποῖον νέον βάρος ἐπρόκειτο νὰ ἐπιθέσῃ ἐπὶ τῶν ἐξηντλημένων ὤμων του. Παρ’ ὅλα ταῦτα μακρὰν τοῦ νὰ δοκιμάσῃ αἴσθημα πικρίας δι’ αὐτό, μακρὰν τοῦ νὰ αἰσθανθῇ κάποιον γογγυσμόν, ἀπενναντίας ἠσθάνθη αὐξάνουσαν τὴν ἀγάπην αὐτοῦ πρὸς τοὺς ὑπὸ τόσον οἰκτρὰς συνθήκας καταφυγόντας εἰς τὴν Πατρίδα του ἀδελφοὺς του, τοὺς ὁποίους ἐγνώρισεν ὡς ἐλευθερωτάς. Ἠσθάνθη αὐξάνουσαν τὴν στοργὴν αὐτοῦ. Καὶ τὸ αἴσθημα αὐτὸ τῆς στοργῆς καὶ τῆς ἀγάπης ἦτο ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὸν ἐνίσχυσεν ἠθικῶς εἰς τρόπον ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ βαστάσῃ ὅλον αὐτὸ τὸ τρισμέγιστον βάρος τὸ οἰκονομικόν, τὸ ὁποῖον φέρει εἰς τοὺς ὤμους του ἐπὶ τρία ἔτη, καὶ νὰ παρουσιάσῃ τὸ φαινόμενον τὸ ὁποῖον ὠνόμασαν ὅλοι, φίλοι καὶ ἐχθροί, ὡς θαῦμα οἰκονομικῆς ἀντοχῆς. Ἡμεῖς οἱ πρόσφυγες, γνωρίζοντες ὅτι τὸ θαῦμα αὐτὸ ἐπετελέσθη διότι ὁ λαὸς διέθεσεν ὄχι ἐκ τοῦ περισσεύματος αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὑστερήματος αὐτοῦ, αἰσθανόμεθα αὐξάνουσαν τὴν εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τὸν λαόν, αἰσθανόμεθα αὐξάνουσαν καὶ τὴν εὐθύνην ἡμῶν ἀπέναντι αὐτοῦ. Διότι ἡ οἰκονομικὴ ἀντοχὴ ἔχει τὰ ὅριά της, ὅρια σαφῶς διαγεγραμμένα. Ἀλλοίμονον δέ, ἂν ἐξαντλουμένων αὐτῶν, ἀπομείνῃ καὶ προσφυγικὸς κόσμος ἀνεπαρκῶς ἀποκατεστημένος. Τὸ μέλλον ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας παρουσιάζεται ἀρκετὰ σκοτεινὸν καὶ ἐγκυμονεῖ ἀρκετοὺς κινδύνους. Ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν μέχρι σήμερον τὰ προσφυγικὰ ζητήματα πρέπει νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιρρίψωσι τὰς εὐθύνας τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία θὰ δημιουργηθῇ ὑπὸ τοῦ λαοῦ. Διότι ὁ λαὸς παρέσχεν ἄφθονα τὰ οἰκονομικὰ μέσα εἰς τοὺς κυβερνήτας διὰ νὰ συντελεσθῇ ἡ προσφυγικὴ ἐγκατάστασις κατὰ τρόπον ἐπαρκῆ. Ὅταν πέρυσι συνεζητεῖτο τὸ προσφυγικὸν ζήτημα καὶ ὑπὸ τὴν ἐπίνευσιν τῶν ἀρχηγῶν ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἐχαρακτηρίζετο ὡς ζήτημα ἐθνικόν, εἶχον διατυπώσει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δύο κατηγορηματικὰς ἐπιφυλάξεις: Πρῶτον ὅτι τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικὸν εἶναι τὸ ἐθνικώτερον τῶν ζητημάτων. Τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι τὰ πολιτικὰ κόμματα ἀπαλάσσονται τῆς ὑποχρεώσεως τὴν ὁποίαν ἔχουσι· νὰ ἔχωσι πλῆρες καὶ σαφῶς διαγεγραμμένον πρόγραμμα προσφυγικῆς πολιτικῆς. Καὶ δεύτερον ὅτι αἱ Κυβερνήσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγουν τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων αὐτῶν. Καὶ ἀπὸ τῶν ἀπόψεων αὐτῶν ὁρμώμενος ἤσκησα ἔλεγχον κατὰ τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπέδειξα ὅτι ἐστερεῖτο προσφυγικοῦ προγράμματος. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν τώρα ἐν τῷ αὐτῷ μέτρῳ ἀμεροληψίας νὰ ἀσκήσω ἔλεγχον ἐπὶ τῶν πράξεων καὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον αὕτη ἐξεπλήρωσε τὰς ἐπαγγελίας αὐτῆς. Διότι αἱ εὐθύναι αὐτῆς εἶναι πολὺ μεγαλύτεραι ἀπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως. Διότι καὶ ὁμαλωτέραν εὗρε τὴν ἐγκατάστασιν καὶ μᾶλλον προηγμένα τὰ προσφυγικὰ ζητήματα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις ἔσχε πρόγραμμα προσφυγικὸν καὶ κατὰ πόσον ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔδωκεν εἰς ἡμᾶς τοὺς ἰδίους διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων.

§435Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ μελέτη ἡ ὁποία θὰ γίνῃ, νὰ γίνῃ συγκριτικῶς. Εἴπετε ὅτι ἡ πρώτη δημοκρατικὴ Κυβέρνησις δὲν εἶχε πρόγραμμα.

§436Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀνέπτυξα τὰς σκέψεις μου τότε. Ἡ σύγκρισις θὰ γίνῃ ἀφ’ ἑαυτῆς. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι, ὅταν ἀνήρχετο εἰς τὴν Ἐξουσίαν ὁ ἐκ Πατρῶν πολιτευτής, ὁ προσφυγικὸς κόσμος ὑπεδέχθη τὴν ἄνοδόν του μὲ χρηστὰς ἐλπίδας. Ὁ ἐκ Πατρῶν πολιτευτὴς καὶ ἤδη Πρωθυπουργὸς εἶχεν ἕνα πολιτικὸν παρελθὸν μακρόν. Εἶχε φήμην ἀνδρὸς ῥιζοσπάστου. Ἐμαθήτευσε παρὰ τῷ ἀρχηγῷ τῶν Φιλελευθέρων ἐπὶ μακρὸν χρόνον. Ὅλα αὐτὰ εἶχον συντελέσει ὥστε ὁ προσφυγικὸς κόσμος νὰ ἐλπίζῃ ὅτι ἀνερχόμενος εἰς τὴν Ἐξουσίαν θὰ ἔδιδε μίαν πραγματικὴν ὤθησιν εἰς τὰ ζητήματά του. Δυστυχῶς ἐλαχίστου χρόνου πάροδος συνετέλεσεν ὥστε ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐλπίδες νὰ φυλλορροήσωσιν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς κ. Καφαντάρης ἄλλοτε εἶπεν ὅτι ζητήματα ὡσὰν τὰ προσφυγικὰ λύονται μόνον διὰ τῆς δημιουργικῆς πνοῆς τῶν Κυβερνήσεων. Καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ δυστυχῶς ὄχι μόνον δημιουργικὴν πνοὴν δὲν ἔδειξεν, ἀλλ’ ὅλαι αἱ πράξεις της ἓν πρᾶγμα ἀποδεικνύουσιν· ὅτι ἢ ἐστερεῖτο παντάπασιν ἐνδιαφέροντος, ἵνα μὴ εἴπω ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον της ἦτο καθαρῶς ἀντιπροσφυγικόν. Θὰ ἐξετάσωμεν λοιπὸν τὰς πράξεις της καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἀποδείξωμεν τὸν ἰσχυρισμόν. Εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει (ἀναγινώσκει): «Οὐδεμιᾶς μερίμνης καὶ οὐδεμιᾶς θυσίας θέλει φεισθῆ ἡ Κυβέρνησις διὰ πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ἱερῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Ἔθνους πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν πρόσφυγας, ἐν συνεχείᾳ τῶν προσπαθειῶν αἵτινες δὲν ἀπέλιπον τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις. Μείζων τις συστηματοποίησις θὰ ἀποδώσῃ βεβαίως μεῖζον ἔργον». Ἐξεταστέον, ἂν πράγματι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμιᾶς πράγματι ἐφείσθη μερίμνης καὶ ἂν πράγματι ἐπέτυχε τὴν μείζονα συστηματοποίησιν, ἡ ὁποία θὰ ἀπέδιδε τὸ μεῖζον ἔργον. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ ζήτημά μας ἔχει δύο διακλαδώσεις· τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν καὶ τὴν ἀστικὴν ἀποκατάστασιν. Θὰ ἐξετάσω, ἂν ἐξεδηλώθη ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν καὶ κατὰ δεύτερον, ἂν ἐκδηλώνηται αὕτη διὰ τὴν ἀστικὴν ἀποκατάστασιν. Εἰς τί ἔγκειται ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις; Κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις δύναται νὰ περιλάβῃ τρία κεφαλαιώδη σημεῖα: Πρῶτον τὴν ἐξασφάλισιν ἐπαρκοῦς γῆς. Δεύτερον. Τὴν ἐξασφάλισιν στέγης καὶ τρίτον τὸν ἀνεφοδιασμόν. Θὰ ἠδύνατο νὰ προστεθῇ καὶ τέταρτον σημεῖον ἀφορῶν τὰς ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι θὰ ἐχειρίζοντο τὰ τρία ἄλλα κεφαλαιώδη σημεῖα. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ ζήτημα τῆς γῆς εἶναι τὸ κεφαλαιωδέστερον ἐξ ὅλων. Καί, ἂν πραγματικῶς ἡ Κυβέρνησις ἐγνώριζε τί ἤθελε καὶ ποῦ ἔπρεπε νὰ κατευθύνῃ τὰ ζητήματα, ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν ἔπρεπε νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὸ ζήτημα τῆς γῆς καὶ ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ, ἂν καὶ κατὰ πόσον ὑπάρχει ἐπάρκεια γῆς καί, ἂν ἐξασφαλίζηται εἰς τοὺς ἀποκαθισταμένους πληθυσμοὺς τοιαύτη. Ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει νὰ λάβῃ κατάλληλα μέτρα ὥστε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπάρκειαν αὐτὴν τῆς γῆς. Διότι—καὶ τοῦτο εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον—ἂν δὲν ἐξασφαλισθῇ ἐπάρκεια γῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις. Εἰς τὸ σημεῖον λοιπὸν αὐτό, ἐξ ὅσων ἐγὼ γνωρίζω—καὶ τὰ πράγματα εἶναι ἀπολύτως σύμφωνα μὲ ἐμέ— ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἀπολύτως μέτρον ἔλαβεν, οὐδόλως ἐμερίμνησεν. Ὡς ἐκ τούτου δὲ ἔχομεν σήμερον προσφυγικοὺς πληθυσμὺς ἀτελῶς ἀποκατεστημένους, ἔχομεν καὶ ἓν μέγα τμῆμα προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ τὸ ὁποῖον ματαίως ἀναμένει τὴν ἀποκατάστασίν του. Καί, ἂν μὲν ἐξηντλοῦντο ὅλαι αἱ διαθέσιμοι γαῖαι, ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦτο μικροτέρα, διότι τότε θὰ ἠδύνατό τις νὰ τὴν ἐλέγξῃ μόνον, ἂν δὲν ἐλάμβανε μέτρα συντελοῦντα εἰς τὴν κατεύθυνσιν τοῦ πληθυσμοῦ αὐτοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν ἕνεκα τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων νὰ παραχωρηθῇ γῆ πρὸς ἄλλα παραγωγικὰ στάδια. Ἀλλ’ ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως καθίστατο βαρυτάτη, διότι ὑπάρχουν ἀκόμη διαθέσιμοι γαῖαι αἱ ὁποῖαι δὲν διετέθησαν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Εἰς τὴν Μακεδονίαν ὅπου συντελεῖται κατὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις ὑπάρχουν γαῖαι τριῶν κατηγοριῶν, διὰ νὰ μὴ εἴπω τεσσάρων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθῶσιν ὑπὲρ τῶν προσφύγων καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν διετέθησαν. Ὑπάρχουσι κτήματα αὐτοκαλλιεργούμενα, ὑπάρχουν ἐκτάσεις γῆς αἱ ὁποῖαι κατέχονται ἀπὸ νομαδικοὺς ποιμένας καὶ αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς ὑπηρεσίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθοῦν διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν χωρὶς νὰ παραβλαφθῇ ἡ κτηνοτροφία. Ὑπάρχουσιν ἀκόμη σημαντικαὶ ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι κατέχονται αὐθαιρέτως ἀπὸ τοὺς ἐντοπίους. Παρ’ ὅλα ταῦτα ἐξακολουθεῖ ὑπάρχων πληθυσμός, ὁ ὁποῖος εἴτε εἶναι ἀτελῶς ἀποκατεστημένος εἴτε δὲν ἔχει παντάπασιν ἀποκατασταθῆ, πληθυσμὸς ὁ ὁποῖος σήπεται εἰς τὰς ἀποθήκας εἴτε εἰς τὰ τζαμία καὶ ὁ ὁποῖος ματαίως ἀναμένει τὴν ἀποκατάστασιν αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἐν προκειμένῳ δὲν ἐνόμισεν ὅτι εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὸ ζήτημα τῆς γῆς. Δὲν ἐνόμισεν ὅτι εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ πράξῃ καὶ ὅταν ἐπανειλημμένως ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἀπηυθύνετο πρὸς αὐτὴν διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, καθὼς ἐπίσης καὶ ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ.

§437Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ βεβαιώνετε;

§438Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ εὐθύνη σας δὲν εἶναι μικροτέρα, διότι δὲν ἐπελήφθητε σεῖς ὁ ἴδιος. Καὶ ἐγὼ ἐλέγχω σᾶς, δὲν δύναμαι νὰ ἐλέγξω τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἐποικισμοῦ, ἡ ὁποία εἶναι ὑπάλληλος ἰδική σας.

§439Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὰς κρίσεις σας, κ. συνάδελφε, ἠμπορεῖτε νὰ τὰς κάμνετε. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ κάμητε εἶναι νὰ μὴ βεβαιώνητε πράγματα περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶσθε βέβαιος. Εἰς αὐτὸ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας. Ὅσον ἀφορᾶ τὰς κρίσεις σας εἶσθε ἐλεύθερος νὰ τὰς κάμητε, νὰ καταλογίσητε βαρείαν καὶ βαρυτάτην εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Συνέλευσις θὰ κρίνῃ ἐπὶ τῶν γεγονότων καὶ ταῦτα δέον νὰ ὦσιν ἀληθῆ.

§440Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ σύστασις ἦτο περιττή, διότι δὲν θὰ βεβαιώσω γεγονότα περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος καὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς προσαγάγω στοιχεῖα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ διὰ νὰ ἐξηγηθῶ σαφῶς ἐν προκειμένῳ καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ἀπηυθύνετο πρὸς ἡμᾶς ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ....

§441Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§442Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ εἶναι ὑπηρεσία ἰδική σας, ὀφείλεται λοιπὸν σεῖς νὰ κάμητε τὸ καθῆκόν σας. Τὸ γεγονὸς λοιπὸν εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνόμισεν ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς γῆς εἰς τοὺς ἀποκαθισταμένους πληθυσμούς.

§443Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν μᾶς διαβάζετε τὴν ἔκθεσιν;

§444Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά. Ποῖα ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης ἀδρανείας τῆς Κυβερνήσεως; Καταδαπάνησις τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, τοὐλάχιστον ἑνὸς τμήματος αὐτοῦ, διὰ τῆς ἀτελοῦς ἐγκαταστάσεως τοῦ πληθυσμοῦ. Δεύτερον κίνδυνος μελλοντικός, διότι ὁ οὕτως ἀτελῶς ἀποκαθιστάμενος πληθυσμὸς δύναται μὲν ἴσως νὰ ἐπαρκῇ σήμερον εἰς τὰς ἀνάγκας του, διότι ἐπέρχεται ἀρωγὸς ἑκάστοτε ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως διὰ τῶν διαφόρων ζωαρκειῶν καὶ λοιπῶν ἐφοδίων, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Τὸ δάνειον θὰ ἐξαντληθῇ καὶ θὰ ἐξαντληθῇ ἐν βραχυτάτῳ χρόνῳ καὶ τότε τίθεται τὸ ζήτημα· τί θὰ γίνῃ ὁ πληθυσμὸς αὐτός; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Αὐτὸ εἶναι ἴσως τὸ ὀλιγώτερον ἐξ ὅλων. Τὸ σπουδαιότερον εἶναι τοῦτο· ὅτι διεξάγεται ἀγὼν ὁλόκληρος πέριξ τῆς κατοχῆς στενωτάτης λωρίδος γῆς μεταξὺ τῶν προσφύγων καὶ τῶν ἐντοπίων. Τὰ γεγονότα τοῦ Κιούπκιοϊ, περὶ τῶν ὁποίων ἐπὶ τόσον χρόνον ἠσχολήθη ἡ Συνέλευσις, δὲν εἶναι παρὰ μία ἐλαφρὰ ἐκδήλωσις τοῦ κοχλάζοντος ἀναβρασμοῦ εἰς ὅλην τὴν Μακεδονίαν, ἀναβρασμοῦ ὁ ὁποῖος ἀναμφισβητήτως θὰ ἐκσπάσῃ μίαν ἡμέραν, τὰ δὲ ἀποτελέσματα τῆς ἐκρήξεως αὐτοῦ θὰ εἶναι ἀναντιρρήτως καταστρεπτικὰ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ὑπῆρξεν αὐτόχρημα ἐγκληματική. Ἐδημιούργησε κινδύνους ἐθνικούς, διότι, κύριοι, εἴχαμεν μίαν κρυφὴν χαράν· ὅτι ἡ μεγάλη συμφορά, ἡ ὁποία ἐπῆλθε κατὰ τῆς Πατρίδος ἡμῶν, θὰ εἶχε τοὐλάχιστον ἓν εὐχάριστον ἀποτέλεσμα, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα τοῦτο θὰ ἦτο ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ παρατάξωμεν ἐν Μακεδονίᾳ, ὅπου τὸ προπύργιον ἡμῶν, ἓν ἑνιαῖον καὶ ἀδιάσπαστον ἐθνικὸν μέτωπον. Ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐν προκειμένῳ ὑποκαίουσα τὰ πάθη μεταξὺ τοῦ γηγενοῦς καὶ τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ, ἀναρριπίζουσα τὰ μίση, ἀνεζωπύρωσε τὴν διχόνοιαν καὶ ἐδημιούργησε μίαν ἀντίθεσιν ὀξυτάτην μεταξὺ τῶν ἀδελφῶν μελῶν μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς οἰκογενείας, ἡ ὁποία θὰ διασπάσῃ τὴν ἑνότητα αὐτὴν τὴν ἐθνικήν. Ἔχετε ἐνώπιόν σας τὸ παράδειγμα τοῦ Κιούπκιοϊ. Ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ταχύτερον, θὰ ἔχητε ἐκρήξεις ὡσὰν ἐκείνας τοῦ Κιούπκιοϊ ἐπανειλημμένας καὶ δὲν γνωρίζω, ἂν θὰ ἐπαρκέσουν αἱ διάφοροι κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἵνα καταστείλωσι τὸν ὀργασμὸν καὶ τὰ πάθη τὰ ὁποῖα θὰ ἐξαφθῶσι. Καὶ ἤδη ἰδοὺ πῶς ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ ἀπευθυνομένη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας παρουσιάζει τὰ πράγματα (ἀναγινώσκει): «Ἡ βασικὴ δυσχέρεια τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν νέων τούτων προσφύγων, ἁπάντων σχεδὸν ἀγροτῶν, ὡς καὶ μέρους τῶν παλαιῶν, ἔγκειται εἰς τὴν ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς καλλιεργησίμου γῆς ἐν Μακεδονίᾳ. Ἡ δυσχέρεια αὕτη δύναται νὰ παρακαμφθῇ, ἂν καταληφθοῦν τὰ αὐτοκαλλιεργούμενα κτήματα, ὡς καὶ τὰ ἀνήκοντα εἰς ἀλλοδαποὺς αὐτοκαλλιεργούμενα ἢ μή. Ἄνευ τῆς καταλήψεως τῶν κτημάτων τῶν δύο τούτων κατηγοριῶν ἡ ἀποκατάστασις τῶν ὑπολειπομένων προσφύγων γεωργῶν εἶναι ἀδύνατος. Ὀφείλω ἐπίσης νὰ προσθέσω ὅτι, ἐφόσον παραμένουν ἄνευ γῆς οἱ πρόσφυγες γεωργοί, ἡ δημοσία τάξις, ἐν Μακεδονίᾳ τοὐλάχιστον, θὰ εἶναι ἐπισφαλής. Ἡ βιοποριστικὴ ἀνάγκη θὰ ὠθῇ ἀκατασχέτως τὸν πρόσφυγα γεωργὸν εἰς τὴν ἀνεύρεσιν στέγης καὶ γῆς, διὰ τὴν ἱκανοποίησιν δὲ τῆς ἀνάγκης του αὐτῆς δὲν θὰ ὀκνήσῃ βέβαια νὰ προβῇ εἰς αὐθαιρέτους πράξεις καὶ βιαιοπραγίας. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας εἶναι ἀναπόφευκτος ἡ αὐτόβουλος κατάληψις τῶν κτημάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα, ὡς οἱ αὐτοκαλλιέργειαι καὶ αἱ ἰδιοκτησίαι ἀλλοδαπῶν, ἐξαιρούμενα συνεπείᾳ κυβερνητικῶν ὁδηγιῶν τῶν μέτρων ἅτινα διέπουν τὴν ἄλλην μεγάλην ἰδιοκτησίαν, εἶναι ἔρημα γεωργικῆς κινήσεως Πρὸς ἀποφυγὴν ὅθεν τοῦ ἐνδεχομένου τούτου, τοῦ ὁποίου αἱ συνέπειαι θὰ προξενήσουν βεβαίως εἰς τὴν Κυβέρνησιν φροντίδας οὐχὶ μικράς, θεωρῶ ὅτι εἶναι ἐπάναγκες ἀπὸ τοῦδε καὶ ἐφόσον εἰσέτι ὑπάρχει καιρὸς νὰ προέλθῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἀπόφασιν ἐπιτρέπουσαν τὴν ἐπίταξιν τῶν αὐτοκαλλιεργουμένων κτημάτων ὡς καὶ τῶν ἀνηκόντων εἰς ἀλλοδαπούς. Μόνον διὰ τοῦ ριζικοῦ τούτου μέτρου ἡ κατάστασις δύναται νὰ θεραπευθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ αὐτοκαλλιεργούμενα κτήματα γνωρίζετε ὅτι, ἐν Μακεδονίᾳ τοὐλάχιστον, ὄπισθεν τοῦ ὅρου «αὐτοκαλλιέργεια» δὲν προστατεύεται ἡ καλῶς ἐννοουμένη γεωργικὴ ἐκμετάλλευσις, ἔστω καὶ κατωτέρα ἐκείνης ἣν διδάσκει ἡ ἐπιστήμη καὶ ἐφαντάσθη ἀσφαλῶς τὸ Κράτος, ἀλλὰ κατοχυροῦται ὄπισθεν τοῦ ὅρου τούτου ἡ κατὰ τὴν συνήθη πενιχρὰν καὶ πρωτόγονον μέθοδον διαχείρισις τῆς ἰδιοκτησίας». Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἐν προκειμένῳ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπραξεν ὅ,τι ὤφειλε νὰ πράξῃ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς μοὶ ἔλεγε προχθὲς ὅτι πρὸ μηνὸς ἀπηυθύνθη πρὸς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἐποικισμοῦ καὶ ἐζήτει ἀπὸ αὐτὴν νὰ τῷ ὑποδείξῃ κτήματα αὐτοκαλλιεργούμενα ἵνα τὰ ἐπιτάξῃ. Ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἐποικισμοῦ δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ. Ἡ πληροφορία μου εἶναι ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἠρώτησε τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἐποικισμοῦ, ἀπευθυνθὲν πρὸς τὰ διάφορα γεωργικὰ γραφεῖα καὶ ζητῶν παρ’ αὐτῶν νὰ τῷ εἴπουν ὄχι ποῖα κτήματα νομίζουν ὅτι πρέπει νὰ ἐπιταχθοῦν ἵνα τὰ ἐπιτάξῃ, ἀλλ’ ἂν εἰς τὴν περιφέρειάν των ὑπάρχουν κτήματα ἀπαλλοτριώσιμα ἵνα τὰ κηρύξῃ ἀπαλλοτριωτέα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς μόλις πρὸ μηνὸς ᾐσθάνθη τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν.

§445Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχετε ἄλλην βεβαίωσιν ὅτι δὲν ὠχλήθη ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ νὰ παραχωρήσῃ κτήματα, πλὴν αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως;

§446Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὰ μοὶ εἶπεν ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ.

§447Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πιστεύω νὰ λαμβάνητε ἀπὸ τὰς τριόδους τὰς πληροφορίας. Τὰς λαμβάνετε ἀπὸ τὴν γενικὴν διεύθυνσιν.

§448Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐθέσατε θέμα καὶ ἄλλοτε πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἠθελήσατε νὰ πιστεύσητε ἀφορώσας τὴν ἔκδοσιν μιᾶς διαταγῆς δῆθεν ἐκδοθείσης διὰ τοῦ ἰδιαιτέρου μου γραφείου, πρᾶγμα ὅπερ ἐδημοσιεύθη διὰ τῆς ὑπογραφῆς σας καὶ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνακριβέστατον. Σᾶς ἀπαντῶ ὅτι ἀπὸ τῆς 19ης Φεβρουαρίου τοῦ 1925 ἀποστέλλεται ἐγκύκλιος πρὸς τὰ γεωργικὰ γραφεῖα ἐποικισμοῦ Θεσσαλονίκης, Ἐδέσσης, Καστορίας, Δράμας κλπ. ἔχουσα οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ὑποβάλλετε παρακαλοῦμεν τὸ συντομώτερον.... κλπ.». Ἠξεύρετε διατί ἐζητήθησαν αὐτά; Διότι ὅπως γνωρίζετε ἀπὸ πολλοῦ καιροῦ, ἴσως ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς της, ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ Μακεδονίας εἶναι ἀνεξέλεγκτος, αὐτοκέφαλος· κατανέμει, διαιρεῖ, χαρίζει καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν ἐγνώριζε τίποτε παρὰ μόνον ὁσάκις ηὐδόκει ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ νὰ τὸ πληροφορήσῃ. Ἑπομένως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ὑπῆρχε μελέτη ὅλων τῶν κτημάτων, οὔτε ἀντικατοπτρισμὸς τῆς σημερινῆς πραγματικῆς καταστάσεως· ποῖα εἶναι τὰ καταληφθέντα καὶ ποῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μένουν. Ἐζητήθη λοιπὸν λεπτομερὴς κατάλογος διὰ νὰ προβῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εἰς διαταγὴν ἀπαλλοτριώσεως καὶ ἐπιτάξεως ἀπὸ δύο μηνῶν. Ἡ διαταγὴ ἐπανελήφθη κατόπιν. Ἀπήντησαν πέντε γραφεῖα ὑποβαλόντα πίνακα· καθυστεροῦν τὰ λοιπά. Παρήγγειλα καὶ δι’ ἄλλης ἐντονωτέρας διαταγῆς τὴν ἐκτέλεσιν. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἀναμένει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ τὸν ἐρωτήσουν ἐπανειλημμένως καὶ νὰ μὴ ἀπαντᾷ, ἀλλὰ τοὐναντίον ὤχλησεν ἐκείνους ἐντόνως καὶ ἐπανειλημμένως νὰ τῷ δώσουν τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα δὲν εἶχε. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ἐκάλεσα ἀκόμη καὶ τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους Μακεδονίας, τοὐλάχιστον τῶν μερῶν ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει προχωρήσει τόσον πολὺ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, καὶ τοὺς παρεκάλεσα διὰ νὰ συνεννοηθῶμεν καὶ νὰ ἴδωμεν μαζὶ εἰς ποῖα κτήματα ἠμπορεῖ νὰ ἐγκατασταθοῦν οἱ πρόσφυγες καὶ ὑπεσχέθησαν οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι ὅτι θὰ μοὶ ὑποβάλουν συντόμως τὰς ἀντιλήψεις των διὰ νὰ προχωρήσῃ κανονικῶς ἡ ἀπαλλοτρίωσις καὶ ἡ ἐγκατάστασις τῶν ἐντοπίων καὶ προσφύγων, ὥστε νὰ μὴ ὑπεκκαύσῃ τὴν διαίρεσιν μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων καὶ νὰ μὴ προκαλῇ συρράξεις. Παρὰ τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον μοὶ ἀποδίδετε ὅτι ἔχω νὰ προκαλέσω συρράξεις, ἐφρόντισα ἐκ τῶν προτέρων νὰ κανονίσω τὰ ζητήματα.

§449Γ. ΑΛΕΚΤΟΡΙΔΗΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐνδεχομένου κινδύνου συρράξεων ἐντοπίων καὶ προσφύγων εἰς περίπτωσιν ἐπιτάξεως αὐτοκαλλιεργουμένων κτημάτων. Δὲν ὑπάρχουν ὁμαδικὰ συμφέροντα ἐκεῖ.

§450Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μοὶ φαίνεται περίεργον νὰ μοὶ λέγητε ὅτι δὲν ὑπάρχουν ὁμαδικὰ συμφέροντα ὅταν πρόκειται περὶ αὐτοκαλλιεργείας. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐκεῖ ὑπάρχει ἐντονωτέρα ἡ ὑπόθεσις ἐγκαταστάσεως.

§451Γ. ΑΛΕΚΤΟΡΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ κτημάτων τὰ ὁποῖα καλλιεργοῦν ἐντόπιοι ἀκτήμονες, ἀλλὰ περὶ τῶν ἄλλων. Καὶ πῶς θὰ ἐγίνοντο συγκρούσεις εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ ἐθίγοντο μεγαλοκτηματίαι;

§452Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔχουν δικαίωμα μόνον οἱ ἐγκατεστημένοι, ἀλλὰ καὶ οἱ περίοικοι.

§453Γ. ΑΛΕΚΤΟΡΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν περίοικοι.

§454Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ἀφελὴς ἡ ἀντίληψις ὅτι, ἂν ἐκδώσῃ ὁ Ὑπουργὸς ἓν Διάταγμα ἀπαλλοτριώσεως, θὰ τελειώσῃ τὸ ζήτημα. Ἕως ὅτου ἐκδώσῃ τὸ Διάταγμα εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κανονίσῃ τὸ κτῆμα, ἂν θὰ τὸ διαθέσῃ ὁλόκληρον διὰ τοὺς πρόσφυγας ἢ ἐν μέρει καὶ κατὰ ποίαν ἀναλογίαν. Γνωρίζετε δὲ ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι εὔκολον ζήτημα νὰ κανονισθῇ. Θὰ σᾶς εἴπουν οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι Θεσσαλονίκης πόσας ἡμέρας ἀπησχολήθημεν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ κανονίσωμεν ἐν δικαίῳ μέτρῳ τὰς ἀξιώσεις τῶν ἐντοπίων, τὰς μὴ δυναμένας νὰ παροραθῶσι, μὲ τὰς ἀνάγκας τῶν προσφύγων. Εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ ἄλλοι πληρεξούσιοι νὰ κάμουν ἔλεγχον ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐκ τῶν προτέρων νὰ κανονίσῃ. Δὲν εἶναι εὔκολον αὐτό, διότι ἔχετε νὰ ἀντιμετωπίσητε τὸν ἰδιοκτήτην ὁ ὁποῖος προσπαθεῖ νὰ κρατήσῃ τὸ κτῆμα διὰ διαφόρων μεθόδων.

§455Ν. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀναφέρητε ἓν ἢ δύο τσιφλίκια αὐτοκαλλιεργούμενα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν κολλῆγοι;

§456Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σεῖς λέγετε κολλήγους καὶ ἐγὼ λέγω δικαιουμένους εἰς ἀποκατάστασιν.

§457Ν. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Διὰ τῆς λέξεως «κολλῆγοι» ἐννοῶ τοὺς ἀκτήμονας.

§458Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν τολμᾶτε εἰς τὴν Θεσσαλίαν νὰ εἴπητε ὅτι δὲν ἔχουν δικαίωμα οἱ ἐντόπιοι; Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δι’ ἕκαστον κτῆμα εἶναι ὑποχρεωμένος πρὶν τὸ ἀπαλλοτριώσῃ νὰ μελετήσῃ ἂν πρέπει νὰ τὸ ἀπαλλοτριώσῃ, διότι ἡ ἐπίταξις παρέχει ὡρισμένας εὐκολίας καὶ διότι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι πάντοτε εἰς θέσιν νὰ ἐνεργήσῃ ἐγκατάστασιν. Ὁλόκληρος ἡ Μακεδονία ἔχει ἐλαχίστας ἐγκαταστάσεις, διότι δὲν εἶχε τὰ ἀπαιτούμενα ἐφόδια ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως νὰ κάμῃ ἐγκαταστάσεις. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν λόγος ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐπιτάσσῃ τὰ κτήματα διὰ νὰ πληρώνῃ ἀποζημιώσεις τὸ Δημόσιον.

§459Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μοὶ εἴπετε προχθὲς καὶ ἀνέφερα εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἐζητήσατε ἀπὸ τὸν γενικὸν διευθυντὴν ἐποικισμοῦ νὰ σᾶς εἴπῃ ποῖα κτήματα θέλει νὰ ἐπιτάξητε διὰ νὰ τὰ ἐπιτάξητε. Οὕτω μοὶ εἴπετε καὶ ὅταν τὸ ἀνέφερα δὲν τὸ ἠρνήθητε ὅτι μοὶ τὸ εἴπετε. Καὶ προσέθεσα ἐγὼ ὅτι ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ μοὶ εἶπεν ὅτι τοιαύτη διαταγὴ δὲν ὑπῆρχε καὶ ὅτι ἀπεναντίας ὑπῆρχεν ἐγκύκλιος ἀπευθυνομένη πρὸς τὰ γραφεῖα, διότι ἠγνοήσατε τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἐποικισμοῦ, καὶ δὲν λέγει ἡ ἐγκύκλιος αὐτὴ ποῖα κτήματα θέλουν τὰ γραφεῖα νὰ ἐπιτάξητε, ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ ἀπαλλοτριώσιμα, διὰ νὰ τὰ κηρύξητε ἀπαλλοτριωτέα. Τὸ δὲ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε, δὲν λέγει τίποτε ἄλλο παρ’ ὅ,τι εἶπον ἐγώ, καὶ ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ κρίνῃ ποῖος ἐκ τῶν δύο εὑρίσκεται ἐν καλῇ πίστει.

§460Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζω ὅτι κάμνομεν τεχνολογίαν καὶ τίποτε ἄλλο.

§461Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἔσπευσε νὰ ζητήσῃ κατ’ εὐθεῖαν πληροφορίας ἀπὸ ἑκάστην περιφέρειαν, διὰ νὰ μὴ ἀποτανθῇ εἰς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἐποικισμοῦ, τὴν ὁποίαν σεῖς κατηγορήσατε ὡσὰν ἕνα Ἀλῆ πασᾶν. Ἐκοινοποιήθη δὲ τὸ ἔγγραφον καὶ πρὸς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἐποικισμοῦ διὰ νὰ λάβῃ καὶ αὐτὴ γνῶσιν. Τί ἄλλο θέλετε; Ἀλλὰ δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ λέγητε πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§462Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀνέλαβον τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ κ. Καραμάνου. Ἡ διαφωνία μας μὲ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργόν, πειραθέντα νὰ ἰσχυρισθῇ καὶ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ἀστήρικτον ἔγκειται εἰς τοῦτο· ὅτι ἐγὼ εἶπον ὅτι ἦτο ἀνακριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοὶ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ὅτι δὲν ἀπηυθύνθη εἰς τὰ διάφορα γραφεῖα ζητῶν νὰ τῷ ὑποδείξουν κτήματα διὰ νὰ τὰ ἐπιτάξῃ. Καὶ τοῦτο ἀπεδείχθη.

§463Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ γενικῶς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἐποικισμοῦ καὶ ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν τὴν ἀνεγνώσατε διότι ἐκοινοποιήθη πρὸς αὐτήν.

§464Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἔχει μεγάλην διαφορὰν τὸ πρᾶγμα καὶ ἀπεδείχθη, νομίζω, ὅτι ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἐν τῷ δικαίῳ.

§465Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι λυπηρὸν διότι ζητήματα τοιαύτης σοβαρότητος συζητοῦνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον.

§466Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτι ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ θὰ ἐπεθύμει ἴσως τὰ πάντα νὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ αὐτὴν καὶ τὰ πάντα νὰ διευθετῶνται ἀπ’ αὐτὴν εἶναι φανερόν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὴν ἀποκέντρωσιν ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν συγκέντρωσιν. Ἂν ἐκνευρίσθη ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ διότι ἐκοινοποιήθη τὸ ἔγγραφον πρὸς αὐτὴν καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ τὰ πάντα....

§467Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μόνον σεῖς ἐκνευρίζεσθε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου καὶ ἐντεῦθεν ἀλλάξατε κατὰ πολύ. Διότι, ὅταν ἡ Συνέλευσις ἐκαίετο ἐδῶ τὸν Ἰούλιον, εἴχατε Ὀλύμπιον ψυχραιμίαν, ἀφ’ ὅτου ὅμως ἐγίνατε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐρεθίζεσθε πολύ.

§468Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἤλθατε νὰ ἀποδείξητε ὅτι δὲν ἠρεθίσθη ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐποικισμοῦ. Αὐτὸ μὲ ἀρκεῖ.

§469Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἰσχυρίζεσθε μόνον σεῖς. Τὸ δεύτερον ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου εἶχε νὰ μεριμνήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἦτο τὸ ζήτημα τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς στέγης διὰ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν. Διετέθησαν τὰ οἰκήματα, τὰ ὁποῖα ἐγκατέλειψαν οἱ ἀπελθόντες ἐκ Μακεδονίας Μουσουλμάνοι. Ἀλλὰ τὰ οἰκήματα αὐτὰ ἦσαν, ὡς εἶναι φανερόν, ἀνεπαρκῆ. Ἔπρεπε νὰ ἀνεγερθῶσι νέα καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν οἰκημάτων αὐτῶν, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, θὰ δικαιολογῇ μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ καταλληλοτέρου τρόπου τῆς ἀνεγέρσεως τῶν οἰκημάτων αὐτῶν. Συστήματα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγερθοῦν τὰ οἰκήματα αὐτὰ ἔχομεν τέσσαρα: Πρῶτον σύστημα τὸ διὰ τῆς ἀναθέσεως τῆς ἀνεγέρσεως εἰς μεγάλας οἰκοδομικὰς Ἑταιρείας. Δεύτερον σύστημα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐφηρμόζετο ἤδη ἐν Μακεδονίᾳ, τὸ τῆς χορηγήσεως δηλονότι τῶν ὑλικῶν ἐκ μέρους τῆς γενικῆς διευθύνσεως ἐποικισμοῦ καὶ τῆς ἀνεγέρσεως τῶν οἰκημάτων διὰ μικρῶν ἐργολαβιῶν. Τρίτον σύστημα τὸ τῆς ἀνεγέρσεως τῶν οἰκημάτων ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῶν προσφύγων κατόπιν χορηγήσεως εἰς αὐτοὺς τῶν ἀπαιτουμένων χρηματικῶν ποσῶν. Τέταρτον σύστημα, ἓν μικτὸν σύστημα εἰς τὸ ὁποῖον ἡ προσφυγικὴ ἐργασία θὰ συνέβαλε κατὰ πολύ. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἶχε λάβει τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἀνέγερσιν τῶν 40 χιλιάδων αὐτῶν οἰκίσκων εἰς μεγάλας Ἑταιρείας. Ἔχομεν πικρὰν πεῖραν τοῦ τί δίδουν αἱ μεγάλαι αὐταὶ Ἑταιρεῖαι, ὅπως ἐπίσης ἀρκετὰ πικράν, ὀλιγώτερον μέν, ἀλλ’ ἀρκετὰ πικρὰ εἶναι καὶ ἡ πεῖρα ἐκ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον ἐφήρμοζε μέχρι σήμερον ὁ ἐποικισμὸς ἐν Μακεδονίᾳ. Ὅλος ὁ κόσμος ἐξηγέρθη, ὁ γνωρίζων τὰ πράγματα, διὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ἐδημιουργήθη κρίσις ἐντὸς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ὑπάλληλοι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προσέφερον πολυτιμωτάτας ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἔργον τοῦ ἐποικισμοῦ, ὁ ἄλλοτε Γενικὸς Διοικητὴς Εὐριπαῖος, ὁ Μαλοῦχος κλπ. ἐνόμισαν ὅτι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραιτηθῶσι τῶν θέσεων αὐτῶν, διότι εὑρίσκοντο εἰς διάστασιν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως. Ἐδημιουργήθη θόρυβος δημοσιογραφικὸς μέγας. Αἱ προσφυγικαὶ ὀργανώσεις παρεμβᾶσαι ὑπέδειξαν ἴδιον σύστημα, διότι ὅλος αὐτὸς ὁ κόσμος ἀντελαμβάνετο, ὅλος αὐτὸς ὁ κόσμος ἐπίστευεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀφεθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων νὰ διαθέσῃ 500 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἀπὸ τὰ ὁποῖα τὸ μεγαλύτερον μέρος θὰ ἐχάνετο ὁλοκληρωτικῶς. Μόνον ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνική, μόνον ἡ Κυβέρνησις τοῦ τόσον εὐκόλως ἐκνευριζομένου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ Πατρῶν πολιτευτοῦ....

§470Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ συστήσητε εἰς τὸν ρήτορα ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ θέτῃ τοιαύτας παρενθέσεις.

§471ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑποθέτω νὰ ὑπῆρχε καμμία πρόθεσι προσβλητική.

§472Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δυστυχῶς ἐκνευρίζεσθε πολύ.

§473Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Συνήθως εἰς σοβαρὰς ἀγορεύσεις δὲν ἐκνευρίζομαι.

§474Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ κάμητε συστάσεις, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι λέγει ὅτι ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἀγορεύει σοβαρῶς.

§475Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι δικαίωμά μου νὰ ἔχω μίαν κρίσιν περὶ τῆς σοβαρότητος τῆς ἀγορεύσεως ἑκάστου.

§476Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μὲ ἀναγκάζετε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ σᾶς δώσω τὴν αὐτὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν εἰς παρομοίαν περίπτωσιν ἔδωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς κ. Καφαντάρης. Λέγω λοιπὸν μόνον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ δὲν ἐνόμισεν ὅτι ὤφειλε νὰ ἔχῃ γνώμην περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως τῶν 500 αὐτῶν ἑκατομμυρίων. Καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων κατόπιν τῆς πιέσεως αὐτῆς ἤλλαξε τὴν γνώμην της καὶ ἀπεδέχθη σύστημα ὀλιγώτερον σπάταλον. Οὕτω δὲ περιεσώθῃ ἓν μέγα μέρος ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ ἐσπατάλα. Αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν ἔντιμον στάσιν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν καὶ εἰς τὴν ἐξέγερσιν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ ἔλαβεν ἓν μάθημα ἐκ Θεσσαλονίκης.

§477Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν εἰς τὴν Συνέλευσιν: Ἐγένοντο δύο συσκέψεις μεθ’ ὅλων τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Καὶ εἰς τὰς συσκέψεις ἐκείνας κατελήξαμεν εἰς τὸ σύστημα τοῦτο.

§478Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Πότε ἐγένοντο;

§479Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς. Ἠμπορεῖτε νὰ εὕρητε ἕνα ἄλλον Πρωθυπουργὸν ὁ ὁποῖος νὰ ἐνθυμῆτε καλύτερον. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἐγένοντο συσκέψεις μεθ’ ὅλων τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ εἰς τὰς συσκέψεις ἐκείνας μετέβην καὶ ἐγὼ καὶ κατελήξαμεν εἰς τὸ σύστημα αὐτό. Καὶ τοῦτο λέγω ἐπειδὴ εἴπετε ὅτι δὲν ἔλαβε μέριμναν ἡ Κυβέρνησις.

§480Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἰσχυρίσθη ὅτι πρὸ δύο μηνῶν....

§481Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§482Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγένοντο ἀλλεπάλληλοι συσκέψεις καὶ κατόπιν τῶν συσκέψεων αὐτῶν ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύστημα αὐτό. Σᾶς λέγω μόνον τοῦτο· ὅτι οὐχὶ πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εὑρίσκετο ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἐνόσῳ εὑρίσκετο ἐκεῖ δὲν εἶχε λάβει ἀκόμη ἀπόφασιν, ἐνῷ ἂν ἐγίνετο σύσκεψις καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησίς σας κατώρθωνε νὰ ἐπιτύχῃ τὴν μεταβολὴν τῆς ἀποφάσεως....

§483Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐσπεύσατε.

§484Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ὅταν ἔγινεν ἡ ἐπερώτησις ἐδῶ, ἐγένετο μέγας θόρυβος.

§485Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι τὸ «ἀλλὰ» ἠδύνατο νὰ μὴ λεχθῇ, διότι σεῖς εἰς τοιαύτας ἀγαθὰς σχέσεις εὑρίσκεσθε μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, ὥστε σᾶς ἀπηυθύνθη τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη ἐνταῦθα. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι, ἀφοῦ ἐτέθησαν αἱ βάσεις τοῦ συμφώνου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Συνέλευσιν, κατόπιν ἦλθεν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ συνήφθη ἡ συμφωνία, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§486Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι καθὼς ἐβεβαίωσε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτής, ἔγινε θόρυβος δημοσιογραφικὸς μέγας, ὁ προσφυγικὸς κόσμος εἶχε συγκινηθῆ βαθύτατα διότι ἔβλεπεν ὅτι θὰ ἐσπαταλῶντο 500,000,000 δραχμῶν χωρὶς νὰ ἀποκτήσῃ τὴν στέγην ἡ ὁποία τῷ ἐχρειάζετο, καὶ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα ἐκεῖνο, ἐνῷ ὁ κόσμος κατείχετο ἀπὸ ἀγωνίαν, ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. ἐκ Πατρῶν πολιτευτοῦ, ἡ ὁποία εἶχε γνώμην, δὲν ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν γνώμην αὑτῆς ὥστε νὰ καθησυχάσῃ τὸν προσφυγικὸν κόσμον. Ἀλλ’ ὅταν πλέον τὸ ἔδαφος εἶχεν ἐκκαθαρισθῆ, ὅταν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως εἶδεν ὅτι ἔχει ἀντίθετον ὁλόκληρον τὸν προσφυγικὸν κόσμον, παρουσιάζεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ λέγει ὅτι εἶχε γνώμην ἀλλὰ τὴν ἀπέκρυπτεν ἀπὸ τὸν προσφυγικὸν κόσμον, ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὴν ἀνεκοίνωσε δὲ μόνον εἰς μίαν διάσκεψιν καὶ κατόπιν τούτου ἐπῆλθεν ἡ συμφωνία. Ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ἐξεδηλοῦτο ἡ κρίσις ἐξεδήλωσε καὶ αὐτὸς τὴν γνώμην αὐτοῦ, θὰ εἶχε δίκαιον. Ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως ἐξηκριβωμένον καὶ ἀποδεδειγμένον ὅτι τοιοῦτό τι δὲν συνέβη. Ἕτερον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἔπρεπε νὰ γίνηται ὁ ἀνεφοδιασμὸς τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Μέχρι τοῦδε οὗτος διεξάγεται παρὰ τῆς γενικῆς διευθύνσεως ἐποικισμοῦ καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ὡς δὲ καὶ αὐτὴ ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ βεβαιοῖ, τὸ σύστημα δὲν ἀπέδωκε τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἀνέμενέ τις ἐξ αὐτοῦ. Ἔχομεν περὶ τούτου τὴν πεῖραν δύο περίπου ἐτῶν καὶ ἡ πεῖρα αὕτη μᾶς διδάσκει ὅτι τὰ ἐφόδια δὲν ἦσαν καλῆς ποιότητος καὶ ἠγοράζοντο εἰς τιμὰς ὑψηλὰς εἰς τρόπον ὥστε ἡ ζημία νὰ εἶναι τριπλασία. Ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς ὅτι τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς πείρας ἀπεδείχθη ὅτι δὲν συνετέλεσεν οὔτε εἰς τὸν ἐπαρκῆ οὔτε εἰς τὸν ἔγκαιρον, οὔτε εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἐφοδιασμὸν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἀλλάξῃ καὶ ὅτι ὁ ἐφοδιασμὸς ἔπρεπε νὰ γίνηται εἰς χρῆμα, ὥστε οἱ πρόσφυγες νὰ ἐφοδιάζωνται ἀπ’ εὐθείας τὰ πράγματα τῶν ὁποίων εἶχον ἀνάγκην. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ καταβάλει καμμίαν ἐνέργειαν διὰ νὰ ἀλλάξῃ τὸ σύστημα τοῦ ἐφοδιασμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπεδείχθη ἐπιβλαβὲς εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ προσφυγικοῦ λαοῦ. Τέταρτον ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπεν ἐπίσης νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ὁ τρόπος τῆς ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι διαχειρίζονται πάντα ταῦτα. Σήμερον τὰ ἐποικιστικὰ γραφεῖα διευθύνουν γεωπόνοι, καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ ἀπεδείχθη ἀτελὲς καὶ ἀνεπαρκὲς καὶ ἦτο ἐνδεδειγμένον ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας καθ’ ἣν ἀνελάμβανε τὴν Ἀρχὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀλλαγήν. Ἀλλὰ παρῆλθεν ὁλόκληρον ἑξάμηνον καὶ ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν κατέβαλε καὶ ἐν τούτῳ προσπάθειαν. Καὶ οὕτως ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον ἀκόμη τὸ ἴδιον σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τοὺς ἐλαχίστους γεωπόνους τοὺς ὁποίους ἔχομεν ὅπως ὀργανώσωσι καὶ κατευθύνωσι τοὺς πρόσφυγας πρὸς τὴν ἐπιστημονικὴν καλλιέργειαν μὲ ἔργα ἀλλότρια τοῦ προορισμοῦ των. Σύστημα τὸ ὁποῖον συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ἐπέρχηται τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὅτι δηλονότι οὐδεμία μεθοδικὴ ἐργασία γίνεται, οὔτε γεωπόνοι καθοδηγοῦσι τοὺς πρόσφυγας πρὸς τὰς νέας μεθόδους καλλιεργείας, οὔτε διανομὴ τῶν ἐφοδίων γίνεται ὡς ἔπρεπεν. Ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ πρόνοιαν.

§487Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος σᾶς ἔδωσε τὰς πληροφορίας αὐτάς, θὰ σᾶς ἔδωσε καὶ τὴν πληροφορίαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε πρόνοιαν. Ἔπρεπε νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας αὐτὸ φρονεῖ καὶ προσπαθεῖ νὰ τὸ ἐπιτύχῃ.

§488Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Χαίρω πολὺ ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλ’ οὐδεμία ἐκδήλωσις τῆς γνώμης ὑμῶν ταύτης ἐγένετο μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα εἶναι ζητήματα ἀναγόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, καὶ ἐπειδὴ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἶναι, ὡς γνωστόν, αὐτόνομος ὀργανισμός, ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐπέμβῃ. Κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ φρονῇ ὅτι αὐτὰ εἶναι ὀρθὰ καὶ ὡραῖα πράγματα, ἀλλὰ δὲν δύναται δυστυχῶς νὰ ἐπέμβῃ διότι δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ αὐτήν....

§489Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Ἡ Κυβέρνησις ἐπεμβαίνει καὶ ἐλπίζει ὅτι θὰ τὰ ἐπιβάλῃ τώρα μὲ τὴν νέαν συμφωνίαν.

§490Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἴθε. Δὲν θέλομεν καὶ ἡμεῖς καλύτερον. Καὶ ἐδῶ ἀγόμεθα μοιραίως εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τῶν σχέσεων τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως. Ὑπεστήριξα ἄλλοτε ὅτι, ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐτήρει αὐτὴν ἢ ἐκείνην τὴν πολιτικήν, καί, ἂν εἰς τὴν ὁριστικὴν ἀποκατάστασιν ἔδιδε ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν κατεύθυνσιν, εἰς τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἀμέτοχος εὐθύνης ἡ Κυβέρνησις. Σήμερον εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς ὅτι τὰς σκέψεις ἐκείνας τὰς ἰδικάς μου, σκέψεις ἑνὸς ἀφανοῦς πληρεξουσίου, ἦλθον νὰ ἐνισχύσωσι δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 12ης Νοεμβρίου 1924 ἔλεγε τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὅσον ἀφορᾷ τὰ Ἑλληνικὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἔχουν ὑποχρέωσιν ἀπορρέουσαν ὄχι μόνον ἐκ πατριωτικοῦ καθήκοντος, ἀλλ’ ἔχουσαν νομικὴν δύναμαι νὰ εἴπω φύσιν, νὰ εὑρίσκωνται εἰς στενοτάτην ἐπαφὴν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ γίνωνται οἱ πιστοὶ ἑρμηνεῖς τῶν ἀπόψεων αὐτῆς παρὰ τῇ Ε.Α.Π. Ἐξ ὅσων ἠκούσθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν φαίνεται ὅτι τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἢ τινὰ ἐξ αὐτῶν παραπλανώμενα ἐξ ἐσφαλμένων σκέψεων ἔχουσιν ὅλως διάφορον ἀντίληψιν περὶ τῶν καθηκόντων αὐτῶν. Ὑποθέτω ὅτι μία σαφὴς ἐξήγησις καὶ διευκρίνησις τῶν πραγμάτων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξομαλύνῃ τὰς σχέσεις ἡμῶν τοὐλάχιστον μετὰ τῶν μελῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διώρισεν». Οἱ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι λοιπὸν παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως πρέπει νὰ εἶναι οἱ πιστοὶ ἑρμηνεῖς τῶν ἀπόψεων τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐρωτᾶται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶχεν ἀπόψεις καὶ ἔχει, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἐκάλεσε τοὺς Ἕλληνας ἀντιπροσώπους παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως καὶ ἐζήτησε παρ’ αὐτῶν νὰ γίνουν οἱ πιστοὶ ἑρμηνεῖς τῶν ἀπόψεών της εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐδέχθησαν οἱ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι νὰ γίνωσιν οἱ πιστοὶ ἑρμηνεῖς τῶν ἀπόψεων τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἢ εἶχον ἰδίας αὐτῶν ἀπόψεις; Καί, ἂν εἶχον ἰδίας αὐτῶν ἀπόψεις, ἔπεισεν αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποβάλωσι τὰς ἀπόψεις των καὶ νὰ δεχθῶσι τὰς ἰδικάς της καὶ ἐπὶ πάσης περιπτώσεως ἐξησφάλισεν ἡ Κυβέρνησις τὴν πιστὴν ἑρμηνείαν τῶν ἀπόψεών της ἐν μέσῳ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως; Αὐτὸ ἔχομεν μεμαρτυρημένον ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγω....

§491Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Εἶπον ὅτι αὐτὴ ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν σᾶς ἔδωκαν εἶναι ἀληθής. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι.

§492Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μία πληροφορία ἡ ὁποία ἀναγράφεται σήμερον ἐν τῷ Τύπῳ λέγει τὰ ἑξῆς· ὅτι προκειμένου νὰ διατεθῇ ἓν κονδύλιον ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων διὰ τὴν ἀστικὴν ἐγκατάστασιν ἐπῆλθε διαφωνία μεταξὺ τῶν δύο Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων, τοῦ ἑνὸς ἰσχυριζομένου ὅτι τὸ κονδύλιον ἔπρεπε νὰ εἶναι μικρότερον καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εὑρεθεῖσα πρὸ τῆς διαφωνίας τῶν δύο Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων ἀπεφάσισε νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτῆς τὸν καθορισμὸν τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ διατεθῇ. Ἂν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, τί μαρτυρεῖ; Μαρτυρεῖ τὴν μεγάλην σημασίαν καὶ προσοχὴν τὴν ὁποίαν οἱ ξένοι ἀποδίδουν καὶ πολὺ εὐλόγως εἰς τὰς γνώμας τῶν Ἑλληνικῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ δικαίως, διότι φαντάζονται ὅτι αὐτοὶ ὡς ξένοι, ὡς ἀγνοοῦντες τὰ πράγματα τὰ ἰδικά μας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀπολύτως κατατοπισμένοι εἰς τὰς ἀνάγκας ἡμῶν, ὅτι τοῦτο θὰ εἶναι ἀπολύτως ἐνδεδειγμένον νὰ γίνεται ἐκ μέρους τῶν Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων καὶ ὅτι ὁ ρόλος αὐτῶν εἶναι ἀπολύτως ρόλος ἐλεγκτῶν τῆς διαχειρίσεως τοῦ χρήματος καὶ τίποτε περιπλέον. Ἄλλως τε ὅλη ἡ μακρὰ πεῖρα τῆς μέχρι τοῦδε ἐνεργείας τῆς Ἐπιτροπῆς μᾶς ἀποδεικνύει ὅτι ἰσχύουσαν γνώμην ἐκεῖ μέσα ἔχουσιν οἱ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι, αὐτοὶ κατευθύνοντες τὰ πράγματα κατὰ τὰς σκέψεις καὶ κατὰ τὴν κρίσιν αὐτῶν. Ἂν ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις ἐπετύγχανεν ὥστε οἱ ἀντιπρόσωποί της νὰ εἶναι οἱ πιστοὶ ἑρμηνεῖς τῶν ἀπόψεών της, αἱ ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐκυριάρχουν καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν. Καὶ ἐφόσον αἱ ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι σύμφωνοι καὶ πρὸς τὰ δεδομένα αὐτὰ τῆς πείρας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι θὰ ἐπετυγχάνετο μέχρι σήμερον ἡ ἀλλαγὴ τοῦ συστήματος καὶ θὰ ἀπεφεύγετο καὶ ὁ θόρυβος περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα προηγουμένως, θόρυβος ὁ ὁποῖος ὅσον καὶ ἂν εἶχε τὸ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα ὅτι συνετέλεσεν εἰς τὴν μεταβολὴν τῶν γνωμῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, δὲν παρῆλθεν ἐντελῶς ἄνευ ζημίας τῶν προσφυγικῶν συμφερόντων. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν 11ην Νοεμβρίου ἔλεγεν (ἀναγινώσκει): «Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ καθυστερήσῃ ἕνεκα τῆς μεσολαβησάσης ἀσθενείας μου ὅσον ἀφορᾷ τὸν συντονισμὸν τῶν διαφόρων προσφυγικῶν ὑπηρεσιῶν. Ἐν τούτοις εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀναγγείλω εἰς ὑμᾶς ὅτι μακρὰν σχετικῶς συνδιάλεξιν ἐλάβομεν σήμερον μετὰ τοῦ προέδρου τῆς Ε.Α.Π. καὶ πρόκειται καὶ μεθαύριον νὰ συνέλθωμεν ἵνα συζητήσωμεν καὶ ἀποφασίσωμεν ἀπὸ κοινοῦ περὶ μέτρων τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἤδη χαράξει καὶ τὰ ὁποῖα, ἄν κρίνω ἀπὸ τὴν σημερινὴν προκαταβολικὴν συνδιάλεξιν, ἐλπίζω ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον θὰ γίνωσι δεκτά, θὰ ἀνακοινωθῶσι δὲ εἰς τὴν Συνέλευσιν». Καὶ περαιτέρω ἐξακολουθεῖ (ἀναγινώσκει): «Νομίζω ὅτι διὰ τῶν μέτρων τούτων θὰ κατορθωθῇ ὁ συντονισμὸς τῶν ἐνεργειῶν τῆς Ε.Α.Π. μετὰ τῶν ἀντιλήψεων τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τρόπον ὥστε αἱ ἀντιλήψεις αὗται νὰ ἔχωσι κάπως ἐνεργοτέραν τὴν ἀποτελεσματικότητα». Ταῦτα ἐδήλου ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐξακολουθεῖ (ἀναγινώσκει): «Ἡ πρώτη συνεννόησις ἐγένετο σήμερον. Συνειργάσθημεν ἐπὶ μακρὰν ὥραν. Θὰ ἐπακολουθήσῃ δὲ καὶ δευτέρα, ἐλπίζω δὲ καὶ τελειωτική. Καί, ἂν κρίνω ἀπὸ τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον διέπνεε τὴν στενὴν ταύτην συνεργασίαν, δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω ὅτι ἡ βελτίωσις θὰ ἐπιτευχθῇ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων». Καὶ περαιτέρω ἐξακολουθεῖ (ἀναγινώσκει): «Δὲν δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω τίποτε ἀκόμη περὶ τῶν μέτρων αὐτῶν, διότι, ὡς γνωρίζετε, ὅταν τελειώσουν αἱ συζητήσεις ἀνακοινοῦνται τὰ πορίσματα. Αὐτὸ δύναμαι νὰ διαπιστώσω μόνον ὅτι ἑκατέρωθεν ὑπῆρξεν ἀγαθὴ πρόθεσις. Ἀναγνώρισις πλήρης ὅτι πρόκειται περὶ ἔργου δημοσίας ὑπηρεσίας, ἐνασκουμένης κατ’ ἰδιόρρυθμον τρόπον ἐπὶ τῷ σκοπῷ καὶ μόνον ἐξασφαλίσεως δικαιωμάτων περισσοτέρων καὶ πληρεστέρας ἐπιτεύξεως ἑνὸς ἔργου ἔχοντος κάπως εὐρύτερον χαρακτῆρα, οὐχὶ ἁπλῶς οἰκονομικόν. Ἀλλὰ προτοῦ περατωθῇ ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ περατωθῇ μεθαύριον, δὲν δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω ἀκόμη τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα». Αὐταὶ ἦσαν αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὸν συντονισμόν, τὸν ὁποῖον εἶχεν ὑποσχεθῆ διὰ τῶν προγραμματικῶν αὐτῆς δηλώσεων.

§493ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πότε;

§494Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὸν Νοέμβριον. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον εἰς οὐδεμίαν ἐκδήλωσιν ἡ Κυβέρνησις προέβη, κατέθεσεν ὅμως εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸ σχέδιον ἑνὸς συμφώνου μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ συμφώνου αὐτοῦ θὰ εὕρωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσωμεν τὰς ἐπ’ αὐτοῦ γνώμας μας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦδε ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι τὸ σύμφωνον αὐτὸ ὄχι μόνον δὲν ἐπιφέρει τὸν συντονισμὸν περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπεσχέθη, ὄχι μόνον δὲν προάγει τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως, ἀλλὰ τοὐναντίον συντελεῖ εἰς τὴν ὀπισθοδρόμησιν αὐτοῦ. Ὄχι δὲ μόνον αὐτό, ἀλλ’ ἐγκλείει μέσα καὶ διατάξεις, τὰς ὁποίας δὲν γνωρίζω ἂν ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Κράτους ἐπέτρεπε νὰ ὑπάρχωσι. Διότι εἰς τὸ σύμφωνον αὐτὸ περιλαμβάνεται καὶ διάταξις καθ’ ἣν οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ὑποχρεοῦνται νὰ φέρωνται νομοταγεῖς πρὸς τὸ Κράτος. Ὡσὰν νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμβαίνῃ καὶ ἄλλως καὶ νὰ ἦτο ὡς ἐκ τούτου ἀνάγκη εἰδικῆς συμφωνίας. Καὶ τοῦτο παρουσιάζεται ὡς ἐπιτυχία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως! Ἀλλ’ οἱ περισσότεροι τῶν ὑπαλλήλων οἱ κατέχοντες τὰς σπουδαιοτέρας θέσεις εἶναι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, οἱ ἄλλοι εἶναι κατώτερά τινα ὄργανα. Τί συντονισμὸς εἶναι αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ συμφώνου καὶ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις ὥστε νὰ ἔχωσιν αἱ ἐνέργειαι αὐτῆς παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως ἀποτελέσματα, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω. Ἀλλ’ ὅταν θὰ συζητηθῇ τὸ σύμφωνον αὐτὸ θὰ ἀποδείξωμεν πῶς ὀπισθοδρομεῖ τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀγροτικὴν κατάστασιν. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀστικὸν ζήτημα ἐδῶ πλέον ἡ Κυβέρνησις εἶχε πλήρη τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἐκδηλώσῃ τὰς σκέψεις της. Ὁ ἀστικὸς προσφυγικὸς κόσμος εἶναι δυνατὸν νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο κατηγορίας: Εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν μεγάλας περιουσίας καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον δικαίωμα ἐπὶ τῆς ἐγκαταλειφθείσης ὑπὸ τῶν Τούρκων περιουσίας, καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀστῶν οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν μικρὰς περιουσίας καὶ ἔτυχον τῆς συνδρομῆς τοῦ Κράτους. Διάφορα ἔπρεπε νὰ ἦσαν τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς δύο ταύτας κατηγορίας προσφύγων, μέτρα ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐξασφάλισιν ἀποζημιώσεως διὰ τὴν πρώτην κατηγορίαν, μέτρα ἀναγόμενα εἰς τὴν περίθαλψιν, εἰς τὴν ὑγιεινήν, εἰς τὴν στέγασιν τῆς δευτέρας κατηγορίας. Πῶς καὶ ἐν προκειμένῳ ἐξεδηλώθη ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως; Ὅσον ἀφορᾷ τὴν στέγασιν, τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον καθ’ ὃν χρόνον ἀνῆλθεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἀρχὴν ἴσχυε, ἐνέκειτο εἰς τὴν ἀνέγερσιν οἰκίσκων διὰ τοῦ Ταμείου Περιθάλψεως. Ἀλλ’ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἐγένοντο κολοσσιαῖαι δαπάναι χωρὶς οἱ οἰκίσκοι νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν προσφύγων, τοὺς ὁποίους ἔμελλον νὰ στεγάσωσιν. Ἐπανειλημμένως αἱ προσφυγικαὶ ὀργανώσεις ὑπέδειξαν—καὶ νομίζω ὅτι καὶ ἐντεῦθεν ὑπεδείχθη—ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀλλαγὴ τοῦ συστήματος. Ὑπόμνημα ὑπεβλήθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Μακεδονίας εἰς τὸ ὁποῖον ἐξετίθεντο ἀπόψεις τινὲς σοβαρώταται, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐλύετο κατὰ τρόπον ῥιζικὸν καὶ ἐξυπηρετικὸν τὸ ζήτημα τῆς στέγης τοῦ ἀστικοῦ κόσμου. Ἡ Κυβέρνησις εἰς τοῦτο οὐδεμίαν ἐξεδήλωσε μέριμναν καὶ οὐδὲν ἀπολύτως ἔλαβε μέτρον. Ἀφῆκεν ἰσχῦον τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶχε καταδείξει ἡ πεῖρα πόσον ἦτο ἐπιζήμιον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑγιεινὴν καὶ τὴν περίθαλψιν τῶν προσφύγων ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζω νὰ ἔλαβε μέτρα ἡ Κυβέρνησις προάγοντα κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικὸν τὰς δύο ταύτας κεφαλαιώδεις λειτουργίας, αἱ ὁποῖαι ἐξυπηρετοῦσι μεγάλας ἀνάγκας τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ Ἐπεσκέφθην προσφυγικὰ νοσοκομεῖα καὶ τὰ εὗρον εἰς ἀθλιεστάτην κατάστασιν. Ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζω ὁποίαν ἐπαίσχυντον ἐκμετάλλευσιν εἰς βάρος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου ἔκαμον οἱ ἰατροὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ταμείου Περιθάλψεως. Ὄχι μόνον δὲν ἐπεσκέπτοντο τοὺς πρόσφυγας καθ’ ἣν εἶχον ὑποχρέωσιν, ἀλλὰ καλούμενοι καὶ ἀμειβόμενοι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον οἰκονομικὰ μέσα ἐπαρκῆ δὲν ἠσθάνοντο τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπισκεφθῶσιν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ καὶ ἄλλους πρόσφυγας τῶν αὐτῶν συνοικισμῶν. Τοῦτο δὲ ἐξηκρίβωσα καθ’ ὃν χρόνον περιοδεύων ἐπισκεπτόμην τοὺς πληθυσμοὺς οἱ ὁποῖοι μᾶς ἦλθον τὸν παρελθόντα Αὔγουστον–Σεπτέμβριον μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως περὶ ἀνταλλαγῆς. Ἀπὸ τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς οἱ ἰατροὶ ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ λαμβάνωσι πεντήκοντα δραχμὰς ὡς ἀμοιβήν. Ἐκτὸς τούτου, καίτοι τὰ νοσοκομεῖα διαθέτουν τὰ φάρμακα χάριν τῶν προσφύγων δωρεάν, οἱ ἰατροί, ἐνῷ εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ συστήσωσιν εἰς τοὺς πρόσφυγας τὰς συνταγάς των νὰ ἐκτελῶσιν εἰς τὸ προσφυγικὸν νοσοκομεῖον, συνίστων εἰς τοὺς πρόσφυγας νὰ ἐκτελῶσι τὰς συνταγάς των εἰς φαρμακεῖα ἰδικά των, προφανῶς διότι ἦσαν συμβεβλημένοι μετὰ τῶν φαρμακοποιῶν. Κατήγγειλα τὰ πράγματα αὐτὰ εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησις Μακεδονίας ἐπανειλημμένως.

§495ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπενέβησαν αἱ ὀργανώσεις. Αὐτὸ δὲν τὸ λέγετε.

§496Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι ψεῦδος. Οὐδεμία ὀργάνωσις ἐπενέβη. Κατήγγειλα τὰ πράγματα εἰς τὴν διεύθυνσιν ὑγιεινῆς Μακεδονίας. Τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξε μηδέν. Ἀσφαλῶς ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον εἶχε ρυθμισθῆ ἡ ὑγιεινὴ ὑπηρεσία τῶν προσφύγων δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ τοιαῦτα νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα, διότι τί περιμένετε ἀπὸ ἕνα ἰατρὸν εἰς τὸν ὁποῖον δίδετε 1500 δραχμὰς τὸν μῆνα—τόσας λαμβάνει· ὀλιγωτέρας ναί, περισσοτέρας ὄχι—τὸν ὁποῖον ἀποστέλλετε εἰς ἓν χωρίον καὶ τῷ λέγετε νὰ ἀναλαμβάνῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διατρέχῃ τοὺς συνοικισμούς; Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ ἰατρὸς νὰ ἐκτελῇ τὴν ὑγιεινὴν ἐπιθεώρησιν τῶν συνοικισμῶν; Ἡ Κυβέρνησις νομίζω ὅτι ἐν προκειμένῳ θὰ ἔπρεπε, ἐφόσον θὰ ἦτο ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως αὐτῆς νὰ εἶχε λάβει κάποιαν πρόνοιαν.

§497Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ. Αὐτοὶ οἱ ἰατροὶ εἶναι ἐντόπιοι ἢ ξένοι;

§498Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐντόπιοι, κ. συνάδελφε. Τοῦτο δὲ σημαίνει ὅτι αὐτὰ τὰ κάμουν οἱ ἐντόπιοι καὶ ὄχι οἱ πρόσφυγες. Αὐτοὺς τοὺς ὁποίους ἔχω ὑπ’ ὄψει μου εἶναι ἐντόπιοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ γενόμενον γίνεται εἰς βάρος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Ἡμεῖς ἐξετάζομεν ὅπως ἡ ὑγιεινὴ τῶν προσφύγων ὀργανωθῇ κατὰ σύστημα ἀποκεντρωτικόν. Ἴσως καὶ αὐτὸ νὰ τὸ ἀπεδέχθη ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐφήρμοσε μέχρι σήμερον. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐκδηλώσεως τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰ γενικὰ προσφυγικὰ ζητήματα. Θὰ ἐξετάσω τώρα δι’ ὀλίγων μέτρα τινὰ τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, καθὼς καὶ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν παρουσίασεν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ὡς γνωστὸν ἐπὶ τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως κατόπιν σοβαρᾶς συζητήσεως ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἐψηφίσθη ὁ νόμος 3166. Ὁ νόμος αὐτὸς μακρὰν τοῦ νὰ ἀνταποκρίνηται εἰς τὰς δικαίας ἀξιώσεις τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου παρεῖχε σχετικήν τινα ἱκανοποίησιν εἰς αὐτούς. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τότε καλυτέρα διαρρύθμισις τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ τουλάχιστον θὰ ἔπρεπεν ὁ νόμος αὐτὸς νὰ ἐφαρμοσθῇ. Δυστυχῶς ὅμως δὲν ἐφηρμόσθη. Ὅπου ἡ πίεσις ἡ προσφυγικὴ ἀσκουμένη διὰ τῶν ὀργανώσεων ἦτο ἔντονος καὶ ζωηρά, ὁ νόμος ἐφηρμόσθη κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον. Ὅπου ἡ πίεσις ἡ προσφυγικὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ κατὰ τρόπον ἔντονον, ὁ νόμος ἠτόνισεν. Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ ὁ νόμος δὲν ἔχει παντάπασιν ἐφαρμοσθῆ.

§499Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Ἔχουν ἐκδώσει 600 ἀποφάσεις εἰς τὰ Χανία καὶ ζοῦν εἰρηνικώτατα καὶ ἁρμονικώτατα οἱ πρόσφυγες μετὰ τῶν ἐντοπίων.

§500Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ Ἡρακλείου. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν Χανίων. Λοιπὸν ἔλεγον ὅτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ ὁ νόμος δὲν ἔχει καθόλου ἐφαρμοσθῆ. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι τὰ ⅔—διὰ νὰ μὴ εἴπω τὰ ¾—τῆς πόλεως τοῦ Ἡρακλείου εἶναι περιουσία προσφυγική. Οὐδέποτε ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ θίξωμεν καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον τοὺς ἀπόρους ἐφέδρους καὶ τοὺς μικροὺς ἐπαγγελματίας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀπόλυτον ἀνάγκην καὶ τῆς στέγης καὶ τοῦ μικροῦ καταστήματός των. Ἐζητήσαμεν ἐν ὀνόματι τῆς δικαιοσύνης νὰ θίξωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέχουν 3, 4, καὶ 5 καταστήματα Τουρκικά, νὰ θίξωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατέχουν τὰς μεγάλας οἰκίας εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συμπτυχθοῦν καὶ στερούμενοι κάπως τῶν εὐκολιῶν τοῦ ἀνέτου βίου νὰ συντελέσουν ὥστε νὰ ἀποκτήσωσι στέγην καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐσυνήθισαν πλέον νὰ ζοῦν καὶ εἰς τὰ τζαμία καὶ εἰς τὸ ξενοδοχεῖον τῶν ἀστέρων.

§501Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ζοῦν πολλοὶ εἰς τὸ ξενοδοχεῖον τῶν ἀστέρων.

§502Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὑπὲρ πάντα ἄλλον εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τὴν κατάστασιν ἐν Ἡρακλείῳ καὶ γνωρίζω πόσοι ζοῦν εἰς τὸ ξενοδοχεῖον τῶν ἀστέρων.

§503Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). (Δεικνύων πρός τι θεωρεῖον). Σᾶς ἀκούουν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν προσφύγων Ἡρακλείου καὶ θὰ τοὺς κατεβάσω νὰ σᾶς διαψεύσουν.

§504Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἄν νομίζητε, κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, ὅτι εὑρίσκονται ἐνταῦθα διὰ νὰ σᾶς ἐκφράσουν τὴν εὐγνωμοσύνην των, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ πραγματοποιήσητε τὴν ἀπειλήν σας. Ἀλλὰ δὲν θὰ τὸ κάμητε. Ἀφότου ἐξελέγητε δὲν μετέβητε εἰς τὴν πατρίδα σας. Ἐγὼ ὅμως δεκάκις μέχρι σήμερον μετέβην εἰς τὴν πατρίδα σας καὶ εἶμαι ὑποθέτω ἀρκετὰ καλῶς πληροφορημένος περὶ τῆς ἐκεῖ καταστάσεως. Σᾶς λέγω λοιπὸν τοῦτο· γνωρίζω τὰς ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν. Ἀλλ’ ὅταν ἐπεχειρήθη ἡ ἐκτέλεσις μιᾶς ἐξ αὐτῶν, διὰ τῆς ὁποίας συνεπτύσσετο εἷς μέγας κτηματίας, ὁ ὁποῖος ἔκτισε σπίτι ἐπάνω εἰς τὴν ἄμμον, καὶ ἐξώδευσεν ἴσως 10 ἑκατομμύρια, διότι εἶναι ἡ μεγαλυτέρα οἰκοδομὴ ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅταν ἐπεχειρήθη αὐτό, ὁ κτηματίας νὰ συμπτυχθῇ εἰς τὸ κατάστημα, διὰ νὰ ἔμβῃ καὶ εἷς μικρὸς ἐπαγγελματίας—καὶ ἦτο ἡ πρώτη περίπτωσις ἐκτελέσεως τοῦ νόμου—ἐσκηνοθετήθη ἐξέγερσις τοῦ πληθυσμοῦ, ἐξέγερσις τῶν ἐφέδρων καὶ ἐματαιώθη ἡ σύμπτυξις, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία δὲν ὤκνησε νὰ βάλῃ τὰ ὄργανά της νὰ ἐπιτεθοῦν κατὰ τῶν ἐργατῶν τῆς Καβάλλας, 8–10 χιλιάδων ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι δικαίως εἶχον διαμαρτυρηθῆ διότι ἐπεχειρεῖτο ἡ ἐξαγωγὴ ἀπηγορευμένων καπνῶν, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ δὲν ἐνόμισεν ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ πατάξῃ τοὺς ἐκμεταλλευτὰς τοῦ Ἡρακλείου. Ἐξέγερσις ἐν Ἡρακλείῳ ὑπάρχει, ἀλλ’ ἡ ἐξέγερσις προήρχετο ἀπὸ τὰ λαϊκὰ στρώμματα, ἡ ἐξέγερσις προήρχετο ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, ὅπως εἶπον, κατέχουν τὰ μεγάλα σπίτια, κατέχουν 3 καὶ 4 καταστήματα.

§505Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἀποφάσεως ἐναντίον ἑνὸς ἐφέδρου, κατὰ τῆς ὁποίας ἐξηγέρθησαν ὅλοι οἱ ἔφεδροι Ἡρακλείου καὶ ἐπέκειτο σύρραξις αἱματηρά, ὁ δὲ νομάρχης καὶ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας —ἂν τολμᾶτε διαψεύσατέ το—πρὸ τοῦ κινδύνου τῆς συγκρούσεως μεταξὺ ἐφέδρων καὶ τῆς δημοσίας δυνάμεως, συγκρούσεως, ἡ ὁποία εἰς βάρος θὰ ἀπέβαινε τῶν προσφύγων, τοὺς ὁποίους δὲν θὰ εἶσθε ἱκανὸς νὰ ὑπερασπίσητε σεῖς ὁ ὁποῖος ἐνεφανίσθητε ἐσχάτως πρόσφυξ, διότι εἶσθε Ἡρακλειώτης ἀπὸ 15 τοὐλάχιστον ἐτῶν. Ὅταν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς καὶ ὁ νομάρχης ἔλεγον ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποτρέψωμεν τὴν σύγκρουσιν εἰμὴ μόνον ἂν ἀναστείλωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, νομίζετε ὅτι ταῦτα τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι ἔλεγχος, ὅταν αὐτὴ ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν καὶ νομάρχην, ὁ ὁποῖος εἶναι περισσότερον πρόσφυξ ἀπὸ σᾶς;

§506Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Χαίρω, κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, διότι ἐνεθυμήθητε ὅτι ἡ γνωριμία μας χρονολογεῖται ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν.

§507Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ λέγω ὅτι γνωρίζουσι τὰ ἐπίσημα τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβα ἐγὼ ὅταν ἐγεννήθη τὸ ζήτημα. Ἐγὼ δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι ἦτο ἄδικος ἡ ἀπόφασις. Δὲν προέβαλα νὰ ἐξωσθῇ ὁ ἔφεδρος.

§508Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐφέδρου.

§509Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔστω. Μεταγενέστεραι ἀποδείξεις λέγουν ὅτι δὲν εἶναι ἔφεδρος αὐτός, διότι εἷς πλούσιος θεῖός του τῷ ἔβαλε τὰ κεφάλαια καὶ ἔκαμε τὴν ἐργασίαν.

§510Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Σᾶς προκαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε ποῖος ἔκαμε τὴν δήλωσιν εἰς τὴν οἰκονομικὴν Ἐφορίαν.

§511Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν γνωρίζω.

§512Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὴν ἔκαμεν ὁ κτηματίας Κασαπάκης. Καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ἐσκηνοθετήθη ἡ ἐξέγερσις ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων. Ὅτι δὲ ἐσκηνοθετήθη ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἑξῆς γεγονότων· ὅτι ἐσκηνοθετήθη καὶ σήμερον ἀκόμη ἄλλη δῆθεν ἐξέγερσις ἐν Ἡρακλείῳ. Ἀλλά, κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ,—ὁ ὁποῖος ἐνεθυμήθητε ὅτι ἡ γνωριμία μας ἦτο παλαιοτέρα καὶ διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ εἶσθε ἐπιφυλακτικώτερος εἰς τὰς πρὸς ἐμὲ ἀπαντήσεις σας—ὁ Σύλλογος τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐτηλεγράφει καὶ ἔλεγεν ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦν τὸν θόρυβον εἶναι ἐκμεταλλευταὶ καὶ ὅτι ὁ ἴδιος ὁ Σύλλογος τάσσεται ἀπολύτως ὑπὲρ τῶν προσφυγικῶν ἀπόψεων. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὁ Σύλλογος τῶν παλαιῶν πολεμιστῶν, ὁ ὁποῖος συγκεντρώνει, ὅπως γνωρίζετε—καί, ἂν δὲν γνωρίζετε, σᾶς τὸ πληροφορῶ ἐγώ— τὸν μεγαλύτερον ἀριθμὸν τῶν ἐφέδρων τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου, εἶναι ὑπὲρ ἡμῶν. Ποῖος εἶναι ἀντίθετος; Εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὰς ἀπόψεις ἡμῶν ὁ Σύλλογος τῶν ἐφέδρων ὁπλιτῶν; Ἀλλὰ πάντες οἱ παροικοῦντες ἐν Ἡρακλείῳ γνωρίζουν ὅτι ὁ Σύλλογος τῶν ἐφέδρων ὁπλιτῶν ἀριθμεῖ τόσα μέλη ὅσα ἀριθμοῦνται ἐπὶ τῶν δακτύλων τῶν δύο χειρῶν.

§513Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἀριθμῶ ποτὲ οὔτε διενοήθην ποτὲ νὰ ἀριθμήσω καὶ δὲν γνωρίζω οὔτε ἐνδιαφέρομαι πῶς ὀνομάζεται ὁ Σύλλογος παλαιῶν πολεμιστῶν οὔτε πόσα μέλη ἀριθμεῖ.

§514Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ ἐφρόντισα νὰ μάθω καὶ νὰ σᾶς πληροφορήσω.

§515Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ σᾶς ἀπήντησα ἐπὶ συγκεκριμμένων γεγονότων. Εἶναι ἐνδεχόμενον ὄπισθεν τῶν ἐνδιαφερομένων πτωχῶν νὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἐνδιαφερόμενοι πλούσιοι. Τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὰς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας;

§516Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Διὰ ποῖον λοιπὸν θὰ ἔχουν σχέσιν αὐτά, ἂν δὲν ἔχουν διὰ τὴν Κυβέρνησιν;

§517Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ δὲν ἀπήντησα εἰς τὰ διαβήματα οὔτε τηλεγραφικῶς. Καί, ἂν ὑπῆρξε μέρος εἰς τὸ ὁποῖον ὑπῆρξα σκληρὸς εἶναι τὸ Ἡράκλειον, διότι εἰς τὸ Ἡράκλειον εἰδικώτερον κατεδιώχθησαν οἱ μισθωταὶ τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων. Ὑπῆρξε δὲ περίπτωσις καθ’ ἣν ἡ ὑπηρεσία μὲ παρεκάλεσε νὰ ἀφήσω εἰς ἀστικὸν κτῆμα μισθωτὴν ὁ ὁποῖος εἶχε καλλιεργήσει. Μήπως ὑπάρχει περίπτωσις καθ’ ἣν νὰ διατάξῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἵνα ἐκδοθῇ ἀπόφασις τοιαύτη ἢ τοιαύτη; Μία περίπτωσις ὑπάρχει μοναδική· ὀφείλεται εἰς ἐξέγερσιν καὶ ἕνεκα τῆς εἰδήσεως αὐτῆς ὁ νομάρχης καὶ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἐσταμάτησαν μίαν ἔξωσιν, ἡ ὁποία ἠπείλει νὰ προκαλέσῃ συρράξεις, δυναμένας νὰ ἐπιφέρουν ἀποτελέσματα δυσάρεστα καὶ νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν περαιτέρω συμβίωσιν τῶν δύο στοιχείων. Βεβαίως ἡ ἐνέργεια αὕτη δὲν γνωρίζω ἂν ἦτο καθ’ ὅλα νόμιμος. Ὅτι ὅμως ἦτο ἡ ἐνδεδειγμένη εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§518Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐνδιαφέρει ἢ δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Κυβέρνησιν τὸ γεγονὸς ὅτι ὅλαι αἱ μέχρι σήμερον ἐκδοθεῖσαι ἐν Ἡρακλείῳ ἀποφάσεις τοῦ νόμου 3166 δὲν ἔχουν ἐκτελεσθῆ, ἐνῷ ὁ νόμος ῥητῶς ὁρίζει ὅτι αἱ ἀποφάσεις ἐκτελοῦνται πάραυτα διοικητικῶς. Ἀλλὰ μὴ στρέφετε διαρκῶς τὸ βλέμμα πρὸς τὰ θεωρεῖα, κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ. Δὲν ἔχω δυστυχῶς συμφέροντα, δὲν ἔχω νὰ καρπωθῶ ὀφέλη πολιτικὰ ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν προσφύγων Ἡρακλείου. Γνωρίζετε ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε εἷς Θρὰξ ἐκεῖ.

§519Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἐπρόσεξα κἄν.

§520ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, δὲν εἶναι κοινοβουλευτικὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμετε, κ. πληρεξούσιε. Ἐπὶ τοῦ θέματος.

§521Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Λοιπὸν ἔχω πίνακα ὁλόκληρον, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει παραδείγματα ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξετελέσθησαν ἐκεῖ. Ὁ νόμος ὁρίζει ὅτι αἱ ἀποφάσεις ἐκτελοῦνται διοικητικῶς. Δὲν γνωρίζω παρὰ τίνος θὰ ζητήσω τὸν λόγον, ἂν ὄχι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν.

§522Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχουν λήξει αἱ προθεσμίαι.

§523Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀναμφισβητήτως. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἐπεκτείνων τὴν μέριμνάν του καὶ εἰς Θεσσαλονίκην ἐκδίδει διαταγὴν πρὸς τὸ γραφεῖον Ἀνταλλαγῆς διὰ τῆς ὁποίας ἐντέλλεται ὅπως, καίτοι καθ’ ὁμόφωνον γνώμην τοῦ νομικοῦ συμβουλίου τὸ ἑπταμελὲς συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον μεταβιβάζεται δυνάμει τοῦ 12ου ἄρθρου τοῦ νόμου 3166 ἡ ἁρμοδιότης τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 2 δικαιοῦται νὰ ἀναθεωρῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐκδίδει διαταγὴν διὰ τῆς ὁποίας ἐντέλλεται ὅπως τὰ συμβούλια ἀποφεύγουν, ἐφόσον εἶναι δυνατόν, νὰ ἀναθεωροῦν τὰς ἀποφάσεις ταύτας, ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει νὰ μὴ προβαίνουν εἰς ἐκτέλεσιν πρὶν ἢ αἱ νέαι ἀποφάσεις τύχουν τῆς ἐγκρίσεως αὐτοῦ. Κατόπιν τῆς διαταγῆς αὐτῆς ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀνταλλαγῆς παύει νὰ διενεργῇ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τοῦ ἑπταμελοῦς συμβουλίου.

§524Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τί σχέσιν ἔχει μὲ τὴν ἐκτέλεσιν ἡ διαταγή. Λέγω τίποτε περὶ ἐκτελέσεως; Ἐπ’ αὐτοῦ ἐγράψατε καὶ ἄρθρον περιέχον καὶ τὴν ἀνακρίβειαν ὅτι ἐξεδόθη ὑπὸ τοῦ ἰδιαιτέρου μου γραφείου, χωρὶς νὰ ἔχῃ γνῶσιν ἡ ὑπηρεσία. Σᾶς τὰ ἀνέπτυξα καὶ ἐνόμιζον ὅτι, ἀφοῦ σᾶς τὰ εἶπον, δὲν θὰ τὰ ἐπαναλαμβάνετε ἀπὸ τοῦ βήματος. Σᾶς εἶπον τότε καὶ σᾶς λέγω καὶ σήμερον ὅτι κατὰ τὸν νόμον 3166 τὴν Ἐπιτροπὴν διαδέχονται ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς συμπτύξεως καὶ ἐξώσεως αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἐπὶ τῆς ἀνταλλαγῆς. Ἐγεννήθη ζήτημα νομικόν, εὐθὺς ὡς ἐπελήφθησαν αἱ Ἐπιτροπαὶ τοῦ ἔργου των νὰ δικαιῶνται αἱ Ἐπιτροπαὶ νὰ ἀναθεωρῶσι τὰς ἀποφάσεις των ὁσάκις ἐπείθοντο ὅτι ἦσαν ἄδικοι. Αἱ Ἐπιτροπαὶ εἶχον τὴν περίεργον γνώμην ὅτι, ἂν ἐξέδιδον μίαν ἐναντίον ἀπόφασιν ἀφορῶσαν τὸ σπίτι, αὐτὴ ἦτο τὸ sacro sauto. Προφανῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχω τὴν γνώμην αὐτήν. Ἀλλὰ δὲν ἠθέλησα νὰ δώσω διαταγὴν στηριζόμενος εἰς τὴν ἰδικήν μου γνώμην. Ἐζήτησα τὴν γνώμην τοῦ νομικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὅτι ἀναμφισβητήτως δικαιοῦνται νὰ ἀναθεωρῶσι τὰς ἀποφάσεις ὁσάκις πείθονται ὅτι εἶναι ἄδικοι.

§525Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ὅμως ὁ κ. συνάδελφος εἶπε παρὰ τὴν ὁμόφωνον γνώμην τοῦ νομικοῦ συμβουλίου.

§526Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶπον ὅτι τὸ νομικὸν συμβούλιον ἀπεφάνθη ὅτι ἔχουν τὰ δικαιώματα τὰ ἑπταμελῆ συμβούλια νὰ ἀναθεωροῦν τὰς ἀποφάσεις. Παρὰ τοῦτο ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἠξίωσε νὰ μὴ ἐκτελῶνται αἱ ἀποφάσεις πρὶν τύχουν τῆς ἐγκρίσεώς του.

§527Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ κ. Ἀθηνογένης μεταβὰς εἰς τὴν Θεσσαλίαν διεπίστωσεν ὅτι εἶχον συμβῆ διάφορα ἄτοπα· δηλαδὴ εἶχον γίνει ἀναθεωρήσεις καὶ οἱ δικασταὶ μὴ ἀναγνωρίζοντες τὰς ἀναθεωρήσεις εἶχον κάμει καταγγελίας. Ἐλθὼν ὑπέβαλε τὰ πορίσματα εἰς τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐγνωμοδότησε νὰ συστήσωμεν εἰς τὰς ὑπηρεσίας αὐτὰς νὰ μὴ ἀναθεωροῦν παρὰ μόνον ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ τὰς ἀποφάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν. Καὶ συνεστήσαμεν λοιπὸν τοῦτο.

§528Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν συνεστήσατε μόνον τοῦτο. Ἐζητήσατε νὰ ὑποβάλωνται αἱ ἀποφάσεις ὑπὸ τὴν ἔγκρισίν σας.

§529Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα.

§530ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δηλαδὴ μὲ μίαν διαταγὴν ἀνεστείλατε τὸν νόμον.

§531Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶπον ὅτι, ἂν θέλετε νὰ ἀναθεωρῆτε, νὰ ἀναθεωρῆτε μετὰ φειδοῦς καὶ εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις τιθεμένας ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν ἡμῶν. Εἶναι ἐξουσία τοῦ Ὑπουργοῦ διοικητικὴ καὶ θὰ ἦτο ὡραῖον νὰ μοὶ ἐλέγετε ὅτι δὲν θὰ ἔχω τὸ δικαίωμα οὔτε συστάσεις εἰς τὰς ἐνεργείας νὰ κάμω. Καὶ ἐπειδὴ ἠγέρθησαν παράπονα, εἶπον: πολὺ καλά, θὰ τὰ ὑποβάλητε εἰς τὴν ἔγκρισίν μου.

§532Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πόσοι εἶναι ἀκόμη ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν;

§533ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§534Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐξαντληθῇ ὁλόκληρος ἡ συζήτησις, θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ καθήσωμεν ἕως τὴν πρωΐαν, ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, καλύτερον νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν τὴν 11ην ὥραν π. μ.

§535ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τελειώσῃ ὁ κ. Κύρκος.

§536Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡμεῖς, κ. Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ἔχομεν τὴν γνώμην, γνώμην στηριζομένην ἐπὶ τῶν πραγμάτων, ὅτι κατόπιν τῆς διαταγῆς, τὴν ὁποίαν ἐξεδώσατε καὶ τὴν ὁποίαν εὐτυχῶς μετὰ παρέλευσιν ὄχι πολλοῦ χρόνου ἐθεωρήσατε καλὸν νὰ ἀνακαλέσητε, ὅτι κατόπιν τῆς διαταγῆς αὐτῆς εἴχατε σταματήσει ἐντελῶς τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ δι’ αὐτὸ τὸ μέτρον σας τὸ χαρακτηρίζομεν ὡς ἀντιπροσφυγικὸν καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς ἐλέγχομεν. Ἐκτὸς τῆς διαταγῆς αὐτῆς ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἐκδίδει ἑτέραν διαταγὴν πρὸς τὸ γραφεῖον τῆς Ἀνταλλαγῆς, διὰ τῆς ὁποίας παρήγγελλε ξενοδοχεῖα ἐκτεθέντα εἰς πλειστηριασμόν...

§537Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐπ’ αὐτοῦ νὰ γίνῃ εἰδικὴ ἐπερώτησις, διότι εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ παρὰ μόνον ἐν ἐπερωτήσει.

§538Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἀπὸ γενικωτάτης ἀπόψεως. Δὲν θὰ θίξω τίποτε τὸ δυνάμενον νὰ βλάψῃ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἐξετέθησαν λοιπὸν εἰς πλειστηριασμὸν ξενοδοχεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔλαβον μέρος καὶ ἐντόπιοι καὶ πρόσφυγες. Κατόπιν πολλῶν διαπραγματεύσεων καὶ κατόπιν ἀλλεπαλλήλων ὑποχωρήσεων ἡμῶν τῶν προσφύγων ἀνεδείχθησαν πλειοδόται πρόσφυγες. Καὶ ἐν τούτοις παρήγγειλεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς νὰ ἐνοικιασθοῦν τὰ ξενοδοχεῖα εἰς τοὺς ἐντοπίους, καταβαλόντας ἴσον ποσὸν πρὸς τοὺς πρόσφυγας.

§539Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ἔγινε κατόπιν συστάσεως καὶ ἐμοῦ ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐν καιρῷ δύναμαι νὰ δώσω λόγον.

§540Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Διαμαρτύρομαι, κ. Πρόεδρε, ὅτι δι’ ἐνοικιάσεις ξενοδοχείων γίνονται δεκταὶ παρεμβάσεις ξένων.

§541Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν εἶπον τοῦτο. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἔδωσα ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν σύστασιν τοιαύτην καὶ εἶμαι ὑπεύθυνος ἐγώ.

§542Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ νὰ καθησυχάσητε τὸν κ. συνάδελφον, νὰ εἴπητε ποία ζημία συνέβη.

§543Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡ μόνη ζημία ἡ ὁποία ἔγινε καὶ τὴν ὁποίαν σεῖς δὲν ἀντιλαμβάνεσθε εἶναι ὅτι ἓξ ἕως ἑπτὰ πρόσφυγες θὰ εὕρισκον βιοποριστικὸν ἐπάγγελμα, ἀναλαμβάνοντες τὴν διαχείρισιν τῶν ξενοδοχείων αὐτῶν.

§544Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ζήτημα ἔχει ὡς ἑξῆς: Ὡρισμένα χάνια ἐξετέθησαν εἰς δημοπρασίαν. Προέκυψε ζήτημα, ἕνεκα τοῦ ὁποίου τρεῖς ἕως τέσσαρες ἐκ τῶν τέως μισθωτῶν δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξωσθῶσι καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξωσθῶσι μόνον οἱ ὑπόλοιποι. Ἐθεωρήθη λοιπὸν ὀρθότερον νὰ μείνουν οἱ παλαιοὶ μισθωταί, πληρώνοντες τὸ μίσθωμα, τὸ ἐπιτευχθὲν ἐν τῷ πλειστηριασμῷ. Ἑπομένως ζημία τῆς προσφυγικῆς περιουσίας βεβαίως δὲν ἐπῆλθε καμμία. Ἁπλῶς ἀντὶ νὰ τὰ πάρουν οἱ Α, τὰ ἐπῆραν οἱ Β ἐπαγγελματίαι.

§545Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ χανίων ἀλλὰ περὶ ξενοδοχείων εἰς τὸν Λευκὸν Πύργον. Ἂν εἴχατε ὑπ’ ὄψει σας τοὺς σκοποὺς εἰς τοὺς ὁποίους ἀπεβλέπαμεν ἡμεῖς ζητοῦντες τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου 3166, θὰ ἐβλέπατε τὸ ἑξῆς· ὅτι ἐζητούσαμεν νὰ στεγάσωμεν προσωρινῶς τοὺς πρόσφυγας καὶ νὰ τοὺς ἐγκαταστήσωμεν καὶ δι’ αὐτὸ ὅταν ἐγεννήθησαν ἐνστάσεις τῶν καταστημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δυνάμει τοῦ νόμου θὰ ἐξεκενοῦντο, ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ἡ ἐνοικίασις αὐτὴ νὰ γίνῃ διὰ δημοπρασίας μόνον μεταξὺ προσφύγων.

§546Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀντιπροσφυγικῶς ἐνεργῶν, ὡς λέγετε, ὥρισε τὴν δημοπρασίαν μόνον μεταξὺ τῶν προσφύγων, ἀποκλείσας τοὺς ἐντοπίους. Αὐτὸ τὸ γνωρίζετε καλά.

§547Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐξαιρετικῶς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡμεῖς ἐδέχθημεν νὰ λάβωσι μέρος καὶ οἱ ἐντόπιοι. Δὲν ἐφανταζόμεθα ὅμως ὅτι μετὰ τὴν δημοπρασίαν θὰ ἤρχεσθε νὰ διατάξητε νὰ πάρουν πάλιν αὐτὰ τὰ ξενοδοχεῖα, καίτοι πλειοδόται ἦσαν οἱ πρόσφυγες.

§548Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας διοικεῖ τὰ κτήματα τῶν προσφύγων ὅπως καὶ τὰ δημόσια κτήματα. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκλείῃ τοὺς ἐντοπίους. Ἂν δὲ ἔλαβεν αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, τὴν ἔλαβεν ἀπὸ φιλοπροσφυγικοῦ ἐνδιαφέροντος. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω δὲ ὅτι εἶναι ἡ μόνη ἐνέργειά μου ἡ ὁποία ἀμφιβάλλω ἂν εἶναι νόμιμος.

§549Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀλλ’ ἡ ὅλη ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου εἶναι ἥκιστα νόμιμος.

§550Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ ὡς νὰ μὴ ἔφθανον ὅλα αὐτά, κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπεξεργασίαν τοῦ Διατάγματος περὶ Ἐνοικιοστασίου ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἔκπληκτοι ἐπληροφορούμεθα ὅτι ὑπεισήχθη λάθρα τὴν τελευταίαν στιγμὴν τὸ περίφημον ἄρθρον 96 διὰ τοῦ ὁποίου ἡμεῖς ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι ὁ νόμος 3166 ἀνατρέπεται. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἔχει τὴν γνώμην ὅτι καὶ ἡ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὑπεισαγωγὴ ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν τῆς φιλοπροσφυγικῆς του μερίμνης. Ἡμεῖς πιστεύομεν καὶ ἔχομεν τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα εἶναι μαζί μας ὅτι ἀποτελεῖ ἓν ἐπὶ πλέον καὶ καίριον πλῆγμα κατὰ τῶν προσφύγων. Ἀλλὰ δὲν τὸ πιστεύομεν μόνον ἡμεῖς αὐτό, τὸ πιστεύουν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπεδίωξαν καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐπέτυχον τὴν λαθραίαν εἰσαγωγὴν τοῦ ἄρθρου 96. Ἰδοὺ τί τηλεγραφοῦσιν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς των (ἀναγινώσκει): «Κοινοποιοῦμεν ἐν περιλήψει ἐπιστολὴν πληρεξουσίου Ἡρακλείου Τίτου Γεωργιάδου. Φίλε Ζωγράφε, παντοιοτρόπως ἐνηργήσαμεν τεθῇ Διατάγματι Ἐνοικιοστασίου διάταξις προστατεύουσα μισθώσεις. Διάταξις αὕτη διαλαθοῦσα προσοχῆς προσφύγων ἤγειρε θύελλαν διαμαρτυριῶν προσφύγων πληρεξουσίων ἅμα ἐγνώσθη. Πρόσφυγες προέβησαν ἐπανειλημμένα ἔντονα διαβήματα Κυβερνήσει. Ἐθεωρήσαμεν καλὸν ἔλθωμεν ἀπ’ εὐθείας μετ’ αὐτῶν συνεννόησιν συνεχιζομένην. Ἀσφαλὲς δύναται θεωρηθῇ ὅτι πάντως δὲν θὰ ἐπιτύχουν πλέον ἄρσιν Ἐνοικιοστασίου καὶ δὲν θὰ ἐπιτραποῦν ἐξώσεις....... Πρόσφυγες καταβάλλουσιν ἔντονον προσπάθειαν, ἀλλ’ εὐτυχῶς κατωρθώσαμεν τεθῇ διάταξις ἐν τῷ Ἐνοικιοστασίῳ, ἧς πλήρης ἄρσις δὲν εἶναι πλέον εὔκολος. Τῖτος Γεωργιάδης, πρόεδρος Συνδέσμου προσφύγων Βαϊκούσης».

§551Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε εἶναι περίληψις μιᾶς ἐπιστολῆς. Δὲν εἶναι τηλεγράφημα τοῦ κ. πληρεξουσίου.

§552Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ἀναγινώσκει): «Κοινοποιοῦμεν ἐν περιλήψει.... κλπ.».

§553Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ κρατεῖ ἔκπληκτον εἶναι ὅτι ἐστάλη ἐκ μέρους τοῦ κ. Γεωργιάδου.

§554Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν τὸ ἔστειλε διὰ νὰ δημοσιευθῇ.

§555Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν παρεισαγωγὴν τοῦ ἄρθρου 96 τοῦ Ἐνοικιοστασίου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας διαβλέπει ἀπόδειξιν τῆς φιλοπροσφυγικῆς πολιτικῆς του. Τί νὰ εἴπωμεν ἡμεῖς, κατόπιν μάλιστα τοῦ τηλεγραφήματος τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσα; Ἀλλ’ ἡ προσπάθεια τῆς ἀνατροπῆς τοῦ νόμου 3166 δὲν ἐξεδηλώθη μόνον διὰ τῆς παρεισαγωγῆς τοῦ ἄρθρου 96 εἰς τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ἀλλὰ καὶ δι’ ἑνὸς σχεδίου τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3166, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργός. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ οὐσιαστικῶς ὁ νόμος 3166 ἀνατρέπεται, διότι χορηγεῖ δικαίωμα ἐπεμβάσεως εἰς τοὺς Γενικοὺς Διοικητάς, δικαίωμα ἐπεμβάσεως εἰς τοὺς νομάρχας, ἐνῷ ἡμεῖς—καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ τὸ ἐπιμαρτυρήσῃ—ἐνῷ ἡμεῖς εἴχομεν ζητήσει ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἀπαρτισθῇ κατὰ πλειονοψηφίαν ἀπὸ πρόσφυγας. Καὶ ἐδέχθημεν νὰ ὑποχωρήσωμεν τότε μόνον ὅταν διὰ τῆς παρουσίας τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν ἐξησφαλίζετο ἀπολύτως ἡ ἀμεροληψία τῶν Ἐπιτροπῶν αὐτῶν. Αὐτὴ ἦτο ἡ βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἠθελήσαμεν νὰ στηρίξωμεν τὸν νόμον 3166. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἐπεζήτησε νὰ ἀνατρέψῃ καὶ τὴν μόνην ὑπολειφθεῖσαν ἐγγύησιν τοῦ νόμου 3166 καὶ νὰ δώσῃ δικαίωμα ἐπεμβάσεως εἰς τοὺς Γενικοὺς Διοικητάς, δικαιολογούμενον ἀπὸ δυσχερεῖς δῆθεν καταστάσεις. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ δυσχερεῖς αὐταὶ καταστάσεις καὶ οἱ κίνδυνοι ἐμφανίζονται μόνον ὅταν θίγωνται τὰ συμφέροντα κανενὸς ἰσχυροῦ, ὅπως εἰς τὴν ὑπόθεσιν Κασαπάκη. Τουναντίον δὲ οὐδεμία δυσχέρεια παρατηρεῖται ὅταν ὁ ἐνδιαφερόμενος εἶναι ἀφανής τις πολίτης, τοῦ ὁποίου καταπατῶνται τὰ δικαιώματα. Αὐτοὶ δὲν ἔχουν ἀνάγκην τῆς προστασίας τῶν πολιτικῶν καὶ διοικητικῶν ὀργάνων καὶ οὐδεὶς ἐνδιαφέρεται δι’ αὐτούς. Ἐκτὸς αὐτοῦ διὰ τοῦ αὐτοῦ νομοθετικοῦ μέτρου συνίστα ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς καὶ ἀναθεωρητικὰ συμβούλια κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς. Πλὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ Κυβέρνησις παρουσίασε καὶ ἄλλο νομοσχέδιον—ὄχι μάλιστα νομοσχέδιον ἀλλὰ ψήφισμα— τὸ ὁποῖον ἐτιτλοφορεῖτο «περὶ χορηγήσεως προκαταβολῆς εἰς ἀνταλλακτέους κλπ.». Διὰ ποῖον λόγον ἡ Κυβέρνησις εἰσηγήθη τὸ μέτρον τοῦτο ὡς ψήφισμα καὶ ὄχι ὡς νομοσχέδιον; Ἀναμφισβητήτως διότι ἀπέδιδε μεγάλην σημασίαν εἰς αὐτὸ καὶ ἐπεζήτει τὴν ταχυτέραν αὐτοῦ ψήφισιν. Καὶ τὸ ψήφισμα αὐτὸ εἰσήχθη εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀνετράπη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς. Τόσην ἀξίαν εἶχε τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις. Ἄλλη ἐκδήλωσις τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἡ ὑποβολὴ σχεδίου νόμου περὶ συστάσεως Ὑφυπουργείου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἶχε δηλώσει ὅτι θὰ κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ συντονίσῃ τὰς προσφυγικὰς ὑπηρεσίας καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον περὶ αὐτοῦ καὶ μόνον ἐμερίμνα, εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὸ βάθος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἀλλ’ ἐπετρέπετο ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ δώσῃ προσοχὴν ἐπὶ ἑπτὰ μῆνας μέχρι σήμερον εἰς ἓν νομοσχέδιον ἀποτελοῦν τὴν βάσιν τοῦ προσφυγικοῦ αὐτῆς προγράμματος; Ὀφείλεται τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν ἀδιαφορίαν τῆς Συνελεύσεως; Δὲν τὸ πιστεύω. Ἡ Συνέλευσις οὐδέποτε ἠδιαφόρησεν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, ἐπὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία διευθύνει τὰς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως, αὐτὴ ὤφειλε νὰ μεριμνήσῃ. Δὲν ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις τὰ ἴδια σχέδια νόμων, τὰ ἴδια ψηφίσματα νὰ προτάξῃ καὶ νὰ ἐπιζητήσῃ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἔγκρισίν των ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ἂν πράγματι ἐπίστευεν ὅτι τὰ σχέδια αὐτὰ νόμων καὶ τὰ ψηφίσματα προάγουν τὰ προσφυγικὰ ζητήματα; Οὕτω δὲ εἰς τὸ τέλος ἑπταμήνου παραμονῆς τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς εἰς τὴν Ἐξουσίαν δὲν ἔχομεν οὔτε ἓν νομοσχέδιον ψηφισθὲν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ρυθμίζηται ἢ νὰ προάγηται ἓν οἱονδήποτε προσφυγικὸν ζήτημα. Ἀποτελεῖ καὶ τοῦτο κατὰ τὴν γνώμην μου μίαν ἐπὶ πλέον ἀπόδειξιν τῆς ὀλιγωρίας τῆς κλασικῆς, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς ὅλα τὰ προσφυγικὰ ἐν γένει ζητήματα. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐξήντλησα τὴν ἀγόρευσίν μου. Ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἤθελον ἰδίως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως εἶναι ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν κρισιμωτέραν καμπὴν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ὁ κρατικὸς Προϋπολογισμὸς ἔχει ἤδη ὑπὲρ πᾶν ὅριον ἐπιβαρυνθῆ. Τὸ προσφυγικὸν δάνειον ἔχει κατὰ τὸ ἥμισυ καταδαπανηθῆ, δυστυχῶς δὲ ἡ διάθεσις τοῦ προσφυγικοῦ δανείου δὲν ἐγένετο μετὰ τῆς ὀφειλομένης εἰς τὴν ἱερότητα τοῦ χρήματος φειδοῦς, δὲν ἐγένετο μετὰ προσοχῆς ἡ ὁποία ἀπῃτεῖτο εἰς τὴν κατανομὴν τῶν δαπανῶν. Τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ὑπολείπεται νὰ πράξωμεν ἀκόμη εἶναι ἀπείρως ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον συνετελέσθη μέχρι σήμερον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε χθὲς ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ἐντὸς ἡμερῶν, ἐντὸς ἑβδομάδων, ἐντὸς μηνῶν. Ἀδίκως ὑπεβλήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν κόπον νὰ ἀποκρούσῃ ἰσχυρισμὸν παρ’ οὐδενὸς προβληθέντα. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἰσχυρίσθη ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα θὰ λυθῇ ἐντὸς ἡμερῶν ἢ ἐντὸς μηνῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἀξιοῦμεν, εἶναι νὰ μὴ ἀφήνεται καὶ παρέρχεται ὁ χρόνος ἐπὶ ματαίῳ χωρὶς νὰ λαμβάνεται καμμία μέριμνα πρὸς προαγωγὴν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀφῆκε νὰ παρέλθῃ ἑπτάμηνον χωρὶς νὰ λάβῃ καμμίαν μέριμναν περὶ αὐτοῦ. Καὶ ἐφθάσαμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἡμίσεως καὶ πλέον τοῦ προσφυγικοῦ δανείου κατὰ μέγα μέρος οὐχὶ παραγωγῆς. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἔχωμεν ἀκόμη τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ ἔργου ἡμιτελές. Τί θὰ συμβῇ ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ὑπόλοιπον μέρος τοῦ δανείου διατεθῇ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον; Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐγκλείῃ τις μέσα του δυνάμεις, διὰ τῶν ὁποίων νὰ δύναται νὰ προβλέπῃ τὸ μέλλον, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι, ἂν ἡ κατάστασις αὐτὴ ἐξακολουθήσῃ, κίνδυνοι μεγάλοι θὰ μᾶς ἀπειλήσωσι, διότι μέγα μέρος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου θὰ μείνῃ ἄνευ ἀποκαταστάσεως. Ποία θὰ εἶναι ἡ στάσις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀπελπισθοῦν περὶ τῆς ἀποκαταστάσεώς των καὶ ποῖαι αἱ συνέπειαι τῆς στάσεως αὐτῶν καθεὶς ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ προΐδῃ. Κίνδυνοι λοιπὸν μᾶς ἀπειλοῦν μεγάλοι καὶ τὸ μέλλον δὲν παρουσιάζεται μὲ αἰσίας προβλέψεις. Δὲν λέγω ἐγὼ ὅτι διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀπολοφυρώμεθα ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας. Τουναντίον μάλιστα ἰσχυρίζομαι ὅτι ἀντλοῦντες δυνάμεις ἀπὸ τὰ μέχρι σήμερον συντελεσθέντα, πρέπει νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας ὥστε νὰ βελτιώσωμεν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον γίνεται τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως. Καὶ ἐπὶ τούτου κυρίως τοῦ σημείου ἤθελον νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι ἔχει εὐθύνην μεγάλην καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ ἀπέναντι τῆς ἱστορίας ἡμῶν. Καὶ πρέπει ἐπίσης νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ὅτι, ἂν καὶ ἐπὶ βραχὺν ἀκόμη χρόνον ἐξακολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς ἀμεριμνησίας αὐτῆς καὶ τῆς ἀδιαφορίας αὐτῆς, ἡ κατάστασις θὰ ἐξελιχθῇ ἀκριβῶς κατὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον προβλέπω. Ζητήματα μεγάλα ὅπως τὸ προσφυγικὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῶσι διὰ προχείρων συμβιβασμῶν. Θὰ λυθῶσι διὰ ριζικῶν καὶ γενναίων χειρονομιῶν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τοὺς διεκδικοῦντας, ἐκμεταλλευομένους καὶ διαρπάζοντας τὴν περιουσίαν μας ἐντοπίους, πολιτευομένη ἀναλόγως τῆς ἰσχύος τῆς πιέσεως ἡ ὁποία ἀσκεῖται ἑκάστοτε ἐπ’ αὐτῆς, κανονίζουσα τὴν πολιτικήν της ἀναλόγως τοῦ ἑκάστοτε πνέοντος ἀνέμου, ἥτις ἄγει ἀσφαλῶς εἰς τὴν διασπάθισιν τοῦ χρήματος τοῦ δανείου τοῦ προσφυγικοῦ, ἄγει ἀσφαλῶς εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ καθίσταται ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἀνθέξῃ ὁ κρατικός μας ὀργανισμὸς ἐν τῷ μέλλοντι. Καὶ θὰ ἔλθῃ ἴσως στιγμὴ—καὶ ἐπὶ τούτου ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως —Θὰ ἔλθῃ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἱστορία θὰ εἴπῃ ὅτι ὑπῆρξεν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς ἐπετέλεσεν ἓν ἐπὶ πλέον θαῦμα· τὸ θαῦμα τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς χάριν τῶν ἀδελφῶν του. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κυβερνῆται μικροὶ ἀπέναντι μεγάλων καὶ ὀγκωδῶν εὑρεθέντες προβλημάτων καὶ πρὸ τῶν ἰδίων ὀρρωδήσαντες εὐθυνῶν, ὡδήγησαν τὸν λαὸν αὐτὸν τὸν μέγαν, τὸν σφριγηλὸν καὶ τὸν ἀκμαῖον ἀντὶ τῆς ἀναδημιουργίας πρὸς τὴν ἀποσύνθεσιν καὶ τὸν ὄλεθρον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§556ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν τῇ 11ῃ ὥρᾳ π. μ.

§557Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπαντήσῃ. Ὥστε ἀντὶ νὰ περιμένωμεν τὴν ἐξάντλησιν τῶν ρητόρων, καλὸν εἶναι νὰ ἀκούσωμεν τὴν Κυβέρνησιν.

§558ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ λύσωμεν πρῶτον τὸ ζήτημα. Θέλετε νὰ ἔλθωμεν αὔριον τῇ 11ῃ ὥρᾳ π. μ.;

§559Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα.

§560Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀκόμη 10 συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ ἀπαντήσουν.

§561Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἄποψις ἡ προσφυγικὴ νομίζω ὅτι ἀνεπτύχθη ἐπαρκῶς.

§562Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε. Κατὰ τὴν ἰδέαν σας. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀπαντήσουν. Δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν μίαν προνομιοῦχον τάξιν πληρεξουσίων οἱ ὁποῖοι ἠκούσθησαν καὶ νὰ μὴ ἀκουσθῶσιν οἱ ἄλλοι.

§563Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως, περὶ ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀνάγκην συνηγόρων.

§564Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ θὰ ἦτο ἄδικον. Θέλετε νὰ ἀκούητε μόνον ἐκείνους οἱ ὁποῖοι σᾶς εὐχαριστοῦν καὶ νὰ μὴ ἀκούσητε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι σᾶς δυσαρεστοῦν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ κανονίσῃ πότε θὰ ἀπαντήσῃ. Θὰ ἀπαντήσῃ, ὅταν νομίσῃ ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσῃ.

§565Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν φαντάζομαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διακόψωμεν ἐπὶ 20 καὶ πλέον ἡμέρας χωρὶς νὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§566Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ μείνωμεν καὶ τὴν Κυριακὴν καὶ τὴν Δευτέραν.

§567Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ φύγουν οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι.

§568Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς εἴπετε ὅτι θὰ μείνωμεν καὶ τὴν Κυριακὴν καὶ τὴν Δευτέραν. Ὡμιλεῖτε διὰ τὸν ἑαυτόν σας; Ἔχομεν ἐπείγοντα νομοσχέδια καὶ πρέπει νὰ συνέλθωμεν αὔριον τὴν 11ην ὥραν π. μ.

§569Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι πολλοὶ ἐγγεγραμμένοι;

§570ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολλοί.

§571Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον τῇ 11ῃ ὥρᾳ π. μ. συνέχειαν τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ καὶ μετὰ μεσημβρίαν νομοθετικὴ ἐργασία.

§572ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον τῇ 11ῃ ὥρᾳ π. μ. συνέχεια τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος καὶ μετὰ μεσημβρίαν νομοθετικὴ ἐργασία. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 11ην π.μ. τῆς σήμερον. (Ὥρα 4 π. μ.)