1925.04.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 176

Πέμπτη 9 Ἀπριλίου 1925

Προεδρία Κ. Ρακτιβὰν

(Ὥρα 5.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Χθὲς συζητουμένης τῆς προτάξεως μιᾶς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχω κάμει ἀναφορικῶς πρὸς τὰ σιδηροδρομικὰ ζητήματα, ὑπέβαλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν παράκλησιν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς θέσεις των οἱ ἀπεργήσαντες ἐργάται. Εἰς τὰ πρακτικὰ σημειοῦται τὸ ἀντίθετον· ὅτι ἐπρότεινα νὰ διορισθοῦν μὴ ἀπεργήσαντες ἐργάται. Θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ διόρθωσις.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθοῦν. (Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ ὡς ἐδιορθώθησαν). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Τὸ δικαστήριον τῶν ἐν Εὐρυτανίᾳ Πρωτοδικῶν αἰτεῖται τὴν ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν βελτίωσιν τοῦ δικαστικοῦ κλάδου. — Ἡ καπνεμπορικὴ Ὁμοσπονδία Τριπόλεως αἰτεῖται τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. — Τὰ διάφορα Σωματεῖα Φλωρίνης διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ἐξαίρεσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου τῶν Μουσουλμανικῶν οἰκημάτων. — Οἱ ἱερεῖς Δολιανῶν παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια ὑπὲρ τοῦ Κλήρου. — Αἱ τηλεφωνήτριαι τοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα περὶ παροχῆς συντάξεως. — Ὁ Κ. Δασκαλίδης, κάτοικος Χίου, παραπονεῖται διὰ τὴν κατ’ αὐτοῦ καταδικαστικὴν ἀπόφασιν τοῦ ἐκεῖ Κακουργιοδικείου. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Μηθύμνης παρακαλεῖ ὅπως ἀνασταλῇ ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας περὶ καταλήψεως τοῦ κτήματος Χατζῆ Νουμὰν ἀγᾶ. — Ἡ κοινότης Ἀρχαίας Ὀλυμπίας αἰτεῖται τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου. — Ὁ Φ. Χατζηγεωργίου, πρόσφυξ, παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ἡ ἐγκατάστασίς του εἰς μαγαζεῖον, ὅπερ ἐπεκυρώθη εἰς αὐτὸν κατὰ τὴν τελευταίαν δημοπρασίαν. — Οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Προνοίας κ. Α. Μισιρλόγλου καὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ προσθέτου φορολογίας ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν πόρων τῶν Ἐθνικῶν Ὀρφανοτροφείων καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ πληρωμῶν τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1925–1926». Ὁ πληρεξούσιος κ. Δ. Φλέσσας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ ἐν Λεονταρίῳ ἱεροῦ ναοῦ «Ἅγιος Γεράσιμος». — Ἡ ἐπὶ τῆς γεωργίας κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ γεωργικῆς ἀποκαταστάσεως καὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως ἐφέδρων πολεμιστῶν Κρήτης». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§4Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον ἡ τότε ἐντεταλμένη ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως Ἐπιτροπὴ ἐπεξειργάσθη σχέδιον νόμου «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας». Κατὰ πόσον ηὐδοκίμησεν ἢ ὄχι τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν, τοῦτο θὰ ἐκτεθῇ ὅταν ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὸ Διάταγμα τοῦτο πρὸς κύρωσιν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐκπλήσσει εἶναι ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἦλθε πρὸς κύρωσιν τὸ Διάταγμα αὐτό. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν ηὐδοκίμησε τὸ νομοθέτημα αὐτό, ὅπως ἄλλως τε ἀποδεικνύεται τοῦτο ἐξ ἀναφορῶν αἱ ὁποῖαι ἀνεκοινώθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐκ τῶν ἀποφάσεων τὰς ὁποίας διάφορα τοπικὰ συνέδρια ἔλαβον καὶ ἐκ τῶν διαμαρτυριῶν αἱ ὁποῖαι πανταχόθεν εἰσρέουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀπεδείχθη ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι αὐτόχρημα λῃστρικός, ναυαγήσας ὁλοσχερῶς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις τώρα.

§6Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ταῦτα λέγω, κ. Πρόεδρε, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ἀνάγκην ὅπως μίαν ὥραν ἀρχήτερα εἰσαχθῇ πρὸς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ πολυτελεστάτη δαπάνη ἡ ὁποία γίνεται εἰς βάρος τοῦ κόσμου εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποβαίνει παρὰ μόνον εἰς τὸ νὰ παχύνωνται μερικοὶ τιτλοῦχοι, διὰ τοὺς ὁποίους καὶ μόνον εἶναι εὐεργετικὸν τὸ μέτρον αὐτό, χωρὶς ἀφ’ ἑτέρου νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀσφάλεια εἰς τὰ κτήματα τοῦ κόσμου.

§7Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως τὸ ταχύτερον εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν πρὸς κύρωσιν τὸ Διάταγμα αὐτὸ διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἐφαρμογῆς εἰς τὰς ἐπαρχίας, τῶν ὁποίων ἡ πλειονότης τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων ἤθελε ζητήσει τὴν ἄρσιν, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς εἰδικῆς φορολογίας.

§8Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ἕν ἑκατομμύριον πληρώνει ἡ ἐπαρχία μου.

§9Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὰ νομοθετικὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, εἶναι κατατεθειμένα εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ δὲν ἦλθεν ἀκόμη ἡ σειρά των. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενικὴν δυσφορίαν, ἡ ὁποία παρατηρεῖται ἐνίοτε κατὰ τοῦ νόμου «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας», ταύτην πρὸ πολλοῦ ἀντελήφθην καὶ εἴς τινα σημεῖα ἐσταμάτησεν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου. Διὰ τοῦτο ἀπηύθυνα πρὸ δεκαημέρου ἐγκύκλιον πρὸς ἅπαντας τοὺς νομάρχας τοῦ Κράτους—ὄχι πρὸς τοὺς ἐπόπτας τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, ἀλλὰ πρὸς τοὺς νομάρχας — ἵνα ἐξετάσωσι τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου καὶ ἐξετάσωσιν ἂν ὁ νόμος εἶναι εὐεργετικὸς ἢ ἂν ὁ νόμος εἶναι καταθλιπτικὸς καὶ μοὶ διαβιβάσωσι τὰς ἐντυπώσεις των μὲ προτάσεις μεταρρυθμίσεως ἢ καὶ καταργήσεως τοῦ νόμου καὶ ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ δι’ ἄλλου νόμου. Ταυτοχρόνως κατήρτισα Ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοὺς διευθυντὰς τοῦ Ὑπουργείου μου ὅπως μελετήσωσι....

§10Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Αὐτοὶ δὲν εἶναι κατάλληλοι.

§11Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀνέθεσα εἰς τοὺς διευθυντὰς τοῦ Ὑπουργείου μου νὰ μελετήσωσι τὸ ζήτημα καὶ νὰ συντάξωσι σχέδιον νόμου πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ νόμου «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας». Ὅταν ἤμην εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἐν συνομιλίᾳ μὲ τὸν κ. Καναβὸν ἐπληροφορήθην ὅτι εἶχεν ἐργασθῆ ὁ κ. Σβῶλος, ἄλλοτε εἰς τοιαῦτα ζητήματα καὶ εἶχε καταρτίσει σχέδιον νόμου καὶ τὸ σχέδιον αὐτὸ παρεκάλεσα τοὺς κ. κ. διευθυντὰς τοῦ Ὑπουργείου μου νὰ τὸ ζητήσουν διὰ νὰ τὸ μελετήσωμεν. Ἐπίσης ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἄλλοτε εἶχεν ἐκπονήσει σχέδιον νόμου «περὶ ἀγροτικῆς ἀσφαλείας», τὸ ἐζήτησα καὶ τὸ μελετῶ. Ὁ πληρεξούσιος κ. Μαρματάκης διετέλεσεν ἀγρονόμος καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ μοὶ κάνῃ σημείωμα διὰ νὰ μοὶ ὑποδείξῃ τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις. Ἀφοῦ λάβωμεν ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα θὰ μελετήσωμεν καὶ θὰ προσπαθήσωμεν νὰ καταρτίσωμεν ἕνα νόμον ἐφαρμόσιμον, τὸν ὁποῖον νὰ φέρωμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἀναγνωρίζω ὅτι ὁ νόμος εἶναι καταθλιπτικός, ὄχι ὅμως λῃστρικός. Καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου μου ἀναγνωρίζει ὅτι πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπομονὴν μέχρις ὅτου δυνηθῶμεν νὰ ἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ καταλληλότερον σχέδιον.

§12Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει τί ἀναγνωρίζει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸν βεβαιώσω ὅτι αὐτὸς ἀντίθετα φρονεῖ. Μᾶς ἐνδιαφέρει ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐβεβαίωσεν ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι καταθλιπτικός, ὅπως εἶπε, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐφαρμοζόμενος.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Ἰασονίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§14Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ ἐκ τῆς χθεσινοβραδυνῆς συζητήσεως σαφῶς ἐξάγεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὰς ἀλλεπαλλήλους ἀναβολὰς τῆς συζητήσεως τοῦ προσφυγικοῦ καὶ παρὰ τὰ συμπεφωνημένα ἀπεφάσισε νέαν ἀναβολὴν αὐτοῦ. Ἐπειδὴ ἡ παρέλκυσις αὐτὴ μειοῖ τὴν σοβαρότητα τοῦ ζητήματος, δὲν ὑπολείπεται δὲ ἀφ’ ἑτέρου καὶ ἐπαρκὴς μέχρι τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος χρόνος πρὸς τερματισμὸν τῆς ἀρξαμένης συζητήσεως, οἱ πρόσφυγες πληρεξούσιοι τῆς ἀνεξαρτήτου ὁμάδος δηλοῦσιν ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἐμμείνει εἰς τὴν στάσιν αὐτῆς ταύτην, εἰσὶν ὑποχρεωμένοι διαμαρτυρόμενοι νὰ ἀποχωρήσωσι.

§15Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Τελεσίγραφα δὲν δεχόμεθα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§17Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις πρὸ πολλοῦ ἐδέχθη τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος καί, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἠγόρευσεν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος κ. Μπακάλμπασης ἐπὶ ἀρκετὰς ὥρας ἐπ’ αὐτοῦ. Κατόπιν ἐθεωρήθη σκόπιμον νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, ὅταν θὰ ὑπεβάλλετο ἡ ἔκθεσις τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς μεταβάσης ἐπὶ τόπου διὰ τὴν ἔρευναν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων. Κατὰ τὸ παρελθὸν Σάββατον ἐθεωρήθη ὅτι ὁ χρόνος δὲν ἦτο ἐπαρκής, ὡς προκεχωρημένης τῆς ὥρας, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ συνέλθωμεν μετὰ τὸ γεῦμα καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις κατὰ τὴν ἑπομένην Τετάρτην. Ἡ Συνέλευσις παρέμεινε χθὲς μέχρι τῆς 2ας μετὰ τὸ μεσανύκτιον διὰ νὰ ἀκούσῃ ἕνα ἐκ τῶν ῥητόρων διακοπτόμενον, εἶναι ἀληθές, πολλάκις καὶ παρὰ τὰς διαμαρτυρίας του, ἐδήλωσε δὲ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εὑρισκομένη ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ ψηφισθοῦν νομοσχέδιά τινα ἀπαραίτητα καὶ μὴ δυνάμενα νὰ παραμείνωσιν ἐν ἐκκρεμότητι, θὰ ἦτο πρόθυμος νὰ δεχθῇ τὴν συνέχειαν τῆς συζητήσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος σήμερον μὲν μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τῆς νομοθετικῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, αὔριον δὲ ἐξ ἀρχῆς τῆς συνεδριάσεως, παρατεινομένης τῆς συνεδριάσεως μέχρι καὶ τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν. Ἡ Κυβέρνησις προτοῦ ἀκόμη κάμῃ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. πληρεξούσιος καὶ ἥτις θὰ ἦτο ἴσως ἐπιθυμητὸν νὰ μὴ ἐγένετο πρὶν νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο διατεθειμένη σήμερον νὰ προβῇ εἰς νέαν ἀκόμη παραχώρησιν, τὴν ὁποίαν ἐδήλωσεν ἄλλως τε ἰδιαιτέρως διὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Γεωργίας. Ἡ Κυβέρνησις προτείνει δηλαδὴ νὰ περιορισθῇ ἡ νομοθετικὴ Ἡμερησία Διάταξις εἰς τὸ ἐλάχιστον δυνατὸν ὅριον, ὥστε νὰ ἀρχίσωμεν εὐθὺς κατόπιν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ, νὰ ψηφισθῶσι δὲ τὰ ἑξῆς νομοσχέδια, ἐκ τῶν ὁποίων τινὰ δὲν θὰ προκαλέσουν συζήτησιν: Πρῶτον ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ, ὥστε ἢ νὰ ἀπορριφθῇ ἢ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις, διὰ νὰ μὴ ἐκμεταλλεύωνται αὐτὴν ὅσοι θέλουν νὰ τὴν ἐκμεταλλεύωνται. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ ἴσως συνεννόησίς τις, ὥστε νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ψηφοφορίαν, συνεννόησιν ὑπὸ ταύτην τὴν κατεύθυνσιν· νὰ δεχθῶμεν νὰ ψηφισθοῦν κατ’ ἀρχὴν ἀμφότεραι αἱ προτάσεις, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ῥητὴν ἐπιφύλαξιν ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐπιλαμβανομένη τῆς συζητήσεως τῆς πρώτης κατ’ ἄρθρον, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀπορρίψῃ τὴν μίαν ἐξ αὐτῶν.

§18Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τῶν δελτίων δηλαδή.

§19Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχει ἀνάγκην, ἐκτὸς τούτου, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διὰ νὰ ἴδῃ, ἂν θὰ ἔχῃ τὰ χρηματικὰ μέσα διὰ νὰ ἀγοράσῃ σταφίδα. Δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τοιαύτην συνεννόησιν, ἂν θέλητε· ἂν δὲν θέλητε, θὰ γίνῃ ψηφοφορία. Ἐγὼ αὐτὸ ἐπρότεινα διὰ νὰ διευκολύνω τὴν συζήτησιν καὶ νὰ συντομεύσω τὴν ὥραν, ἡ ὁποία θὰ διατεθῇ διὰ τὰ λοιπὰ ἔργα. Δεύτερον ἐπεῖγον ζήτημα εἶναι τὸ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ νομοσχεδίου. Ἄλλο δὲ τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξηντλημένον καὶ δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἄλλη συζήτησις εἶναι τὸ «τοῦ συντάγματος τῶν κυνηγῶν». Μετὰ τοῦτο τὸ «σχέδιον ψηφίσματος ἐπὶ τῆς παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων». Ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἀντίρρησιν....

§20Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐγκατέλειψεν ἡ Κυβέρνησις τὸ ἄλλο;

§21Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Ἐπροκάλεσε μὲν μακρὰς συζητήσεις, ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθῃ εἰς συζήτησιν. Ὑπάρχει μία ἄλλη συζήτησις ἐπὶ τοῦ «σχεδίου ψηφίσματος περὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας». Εἶναι ἑρμηνεία μᾶλλον, δηλουμένου ὅτι Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὰ ψηφίσματα τοῦ Μαρτίου καὶ Μαΐου, εἶναι ῥυθμιστὴς τοῦ πολιτεύματος, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συνάπτῃ καὶ συνθήκας συμμαχίας. Ἐπίσης συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ ἐκδόσεως νομοθετικῶν Διαταγμάτων ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων», τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον οἱ πρόσφυγες πληρεξούσιοι. Ἂν δὲν ἐπιμένουν, ἔχει καλῶς, ἐγὼ δὲν θὰ ἐπιμείνω, ἂν νομίζητε ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ. Λοιπὸν περιορίζομεν οὕτω τὴν νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν εἰς τὸ κατώτατον δυνατὸν ὅριον, μετὰ ταῦτα δὲ δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προσφυγικοῦ. Ἔχω ἐπίσης νὰ προσθέσω μίαν παράκλησιν· νὰ μὴ ἀρχίσωμεν, πλησίον εἰς αὐτὰ τὰ πέντε νομοσχέδια, νὰ ζητῶμεν νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ 6ον καὶ τὸ 7ον καὶ τὸ 8ον, διότι τότε θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν διαπλάτυνσιν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§22Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει ὅλην τὴν προθυμίαν νὰ διευκολύνῃ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴ παρεμβάλῃ δηλαδὴ προσκόμματα εἰς τὴν διεκπεραίωσιν τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον, ἀλλὰ μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ βασανίσῃ τὰ σχέδια αὐτά, ὅπως νομίζει ὅτι πρέπει νὰ τὰ βασανίσῃ. Ἡ ἀνεξάρτητος ὁμὰς τῶν προσφύγων πληρεξουσίων γνωρίζει ὅτι περιβάλλεται μὲ ὅλην τὴν συμπάθειαν ὅλης τῆς Συνελεύσεως. Εὑρίσκω δεδικαιολογημένην τὴν ἀξίωσιν τῶν συναδέλφων τῆς ἀνεξαρτήτου ὁμάδος προσφύγων ὅπως συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐπείγονται νὰ ἀναχωρήσωσιν ὅπως ἔλθωσιν εἰς συνεννόησιν περὶ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἔχω ὅμως ἓν παράπονον μὲ τοὺς συναδέλφους τῆς ἀνεξαρτήτου προσφυγικῆς ὁμάδος· ὅτι ἡ ἀξίωσις ὅπως διεκπεραιωθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ἔπρεπε νὰ προβληθῇ κάπως ἐνωρίτερον, ὅπως ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὸ Σάββατον ὅταν ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ γίνῃ τὴν Δευτέραν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος οὐδεμία φωνὴ ἠγέρθη ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος.

§23Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Νὰ ἀναγνώσω τὸ πρακτικὸν τὸ ἐπίσημον; Λέγει ὅτι ὁ κ. Καφαντάρης ἐζήτησεν ὅπως ὁρισθῇ ἡ Τετάρτη διὰ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα καὶ ἀναλόγως τῆς ἐκτάσεως τῆς συζητήσεως νὰ ἐπεκταθῇ καὶ τὴν Πέμπτην. Ἐρωτηθείσης τῆς Συνελεύσεως, δέχεται αὕτη ὅπως ἡ συζήτησις τῶν ἐπερωτήσεων διὰ τὰ προσφυγικὰ λάβῃ χώραν τὴν Τετάρτην.

§24Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δέχομαι, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἦτο φρονιμώτερον νὰ γίνῃ τὴν Δευτέραν. Ἐν τούτοις αὐτὸ δὲν ἔγινε καὶ ὑπάρχει εἰς τὰ πρακτικὰ ἀναγεγραμμένη μία ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως. Δὲν εὑρίσκω ὀρθὸν ὅμως ἡ ὁμὰς τῶν προσφύγων συναδέλφων νὰ ἀποχωρήσῃ ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν, ἐκτὸς ἂν ὑπάρχῃ μεγίστη ἀνάγκη ἢ μεγίστη ζημία. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ὁ ἑξῆς συμβιβασμός: Θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὴν αἴτησιν τῶν ἀξιοτίμων προσφύγων συναδέλφων νὰ εἰσέλθωμεν εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προσφυγικοῦ, τῇ ὑποσχόμεθα δὲ ἡμεῖς νὰ παραμείνωμεν καὶ τὴν Κυριακὴν καὶ τὴν Δευτέραν ἵνα διεκπεραιώσωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως παρὰ δι’ ἀμοιβαίων παραχωρήσεων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ αἱ παραχωρήσεις γίνονται ἐκ μέρους ἡμῶν. Ἀλλὰ τὸ νὰ ἀξιωθῇ πάλιν ἐκ μέρους ὑμῶν νὰ ψηφίσωμεν ἐπειγόντως τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον ἢ τὸ νομοσχέδιον τῶν κυνηγῶν, ἐφ’ οὗ ὑπάρχουσι πολλαὶ τροπολογίαι, τὸ θεωρῶ ἄτοπον. Ὑπάρχει ὅλη ἡ διάθεσις νὰ περιορισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἡ συζήτησις καὶ νὰ τελειώνωμεν μίαν ὥραν ἀρχήτερα. Δεχόμεθα μάλιστα νὰ μείνωμεν καὶ τὴν Κυριακὴν καὶ τὴν Δευτέραν, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα. Ἂν αὐτὰ δὲν δέχηται ἡ Κυβέρνησις, τότε θὰ παρακαλέσω τοὺς πρόσφυγας συναδέλφους νὰ παραμείνωσι νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος μετὰ τὸ γεῦμα καὶ νὰ γίνῃ καὶ αὔριον ἔλεγχος, διότι δὲν πρέπει νὰ ὑποτεθῇ ὅτι θέτομεν εἰς δευτέραν μοῖραν τὸ προσφυγικὸν ζήτημα.

§25Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐδώσαμεν χθὲς ἐπαρκεῖς, νομίζω, ἐξηγήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς προγενεστέραν συνεδρίασιν, περὶ τῆς ἡμέρας τῆς διεξαγωγῆς τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων. Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἠθέλομεν προστρέξει εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ θὰ εὑρίσκομεν τὴν ἀληθῆ ἀπόδοσιν τῆς προτάσεώς μου. Ἄλλως τε δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος, νομίζω, εἶχεν ἐκθέσει τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὡς ἡμέρα συζητήσεως ἡ Τετάρτη, καί, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἤθελεν ἐπαρκέσει ἡ Τετάρτη, τότε θὰ ἦτο δυνατὸν ὅπως συνεχίσωμεν τὴν Πέμπτην. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλλει μίαν τροποποίησιν τῆς προτάσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως δυσκολεύομαι νὰ εἴπω ἂν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἢ ὄχι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς. Ἀδιάφορον τί γράφουσι τὰ πρακτικά, διότι πολλάκις τὰ πρακτικὰ γράφουσι καὶ ἀνακριβείας, ἐκ καλῆς πίστεως βεβαίως, διότι καὶ οἱ πρακτικογράφοι καὶ οἱ στενογράφοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθῶσιν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ δημιουργουμένου θορύβου ὅλας αὐτὰς τὰς συζητήσεις. Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις σήμερον ὑποβάλλει μίαν τροποποίησιν: Νὰ τερματίσωμεν πρῶτον τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, διότι, ἂν πρόκειται νὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας μας τὸ Σάββατον, δὲν θὰ προφθάσωμεν.

§26ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τὴν Δευτέραν.

§27Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ μέρους μόνον ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους, ἂν θέλωσι νὰ παραμείνωσιν εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἐξαρτᾶται δὲ καὶ ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ἂν δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ περατώσωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν κατὰ τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ προσφυγικὸν ζήτημα κατὰ τὸ δεύτερον τμῆμα.

§28Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἡ ἀπειλὴ τῆς ἀνεξαρτήτου ὁμάδος τῶν προσφύγων στρέφεται ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δηλαδή;

§29Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀφήσατέ με, κ. συνάδελφε, νὰ συνεχίσω. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περατώσωμεν τὸ νομοθετικὸν ἔργον κατὰ τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς συνεδριάσεως, καὶ κατὰ τὸ δεύτερον τμῆμα αὐτῆς θὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν. Αὐτὴ εἶναι παραχώρησις τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ κάμῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ ἀπόκειται εἰς αὐτὴν νὰ τὴν δεχθῇ ἢ ὄχι. Ὡς γνωρίζετε, εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ φορολογικόν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν. Εἰς τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον ἔχομεν ἀκόμη μίαν συνεδρίασιν καθ’ ἣν θὰ συζητηθῶσιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ περιληφθῶσιν εἰς τὴν βʹ συζήτησιν, διότι πρόκειται περὶ τῶν λεπτομερειῶν. Ἡ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρωθῇ εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν χωρὶς νὰ παραβλαφθῶσι τὰ δικαιώματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Θεωρῶ δὲ ἀπολύτως δεδικαιολογημένην καὶ μεγάλην τὴν ἀδημονίαν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ἔχουσι πλεῖστοι ἐκ τῶν προσφύγων πληρεξουσίων νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὸ Παμπροσφυγικὸν Συνέδριον τὴν προσεχῆ Κυριακήν. Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον καὶ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος εἶναι ἀδύνατον νὰ περατωθῇ κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, διότι εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσωσι σήμερον μόνον ἀπὸ τὴν προσφυγικὴν ὁμάδα 25 ρήτορες. Ὑπάρχουσι καὶ ἀντίθετοι ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀκουσθῶσι. Θὰ ὁμιλήσωσι καὶ ἄλλοι. Θὰ ἐκθέσῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις τὰς ἀπόψεις της. Θὰ ὁμιλήσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἑπομένως, ὁσονδήποτε καὶ ἂν καταβληθῇ προσπάθεια νὰ περατώσωμεν τὴν συζήτησιν ἐντὸς μιᾶς συνεδρίας, τοῦτο θὰ καταστῇ ἀδύνατον. Οἱ δὲ πρόσφυγες πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ἐπείγονται νὰ ἀναχωρήσωσιν τὴν Θεσσαλονίκην, πρέπει ἐντὸς τῆς αὔριον νὰ ἀναχωρήσωσι διὰ νὰ εὑρίσκωνται ἐκεῖ. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Θεωρῶ καὶ ἐγὼ ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ κ. κ. πρόσφυγες συνάδελφοι νὰ εὑρίσκωνται οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν εἰς τὸ Συνέδριον, τὸ ὁποῖον ἀρχίζει τὴν προσεχῆ Κυριακὴν εἰς Θεσσαλονίκην. Ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περατωθῇ κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν, διότι εἶναι ἐγγεγραμμένοι ὑπὲρ τοὺς 25, κατόπιν θὰ ἐκθέσῃ τὰς ἀπόψεις της ἡ Ἀντιπολίτευσις, θὰ ὁμιλήσῃ δὲ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὥστε οἱανδήποτε καὶ ἂν καταβάλωμεν προσπάθειαν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποπερατώσωμεν τὴν συζήτησιν ἀπόψε. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐλπίζω ὅτι αὔριον θὰ τερματίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προσφυγικοῦ. Προσθέτω ἐπὶ πλέον ὅτι πρέπει νὰ παρακληθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκθέσῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, διὰ νὰ εἶναι ἐν γνώσει καὶ οἱ πρόσφυγες πληρεξούσιοι τί νὰ εἴπωσιν εἰς τὸ Συνέδριον ἐν Θεσσαλονίκῃ. Φρονῶ ἑπομένως ὅτι δυνάμεθα νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος καθ’ ὅλας τὰς νυκτερινὰς ὥρας μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν.

§30Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι, ἂν ἀποφασίσωμεν νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προσφυγικοῦ μετὰ τὸ γεῦμα, δὲν θὰ κατορθώσωμεν νὰ ψηφίσωμεν οὔτε ἓν νομοσχέδιον. Ἐγὼ θὰ ἔκαμνα ἀκόμη περαιτέρω νέαν πρότασιν· νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰ ἄλλα ψηφίσματα καὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν δύο νομοσχεδίων· τοῦ φορολογικοῦ καὶ τῆς συστάσεως τῶν ταγμάτων κυνηγῶν. Τὸ ἓν μόνον τούτων, τὸ φορολογικόν, νὰ συζητήσωμεν σήμερον, τὸ δὲ ἄλλο νὰ συζητήσωμεν αὔριον, ἀρχομένης τῆς συνεδριάσεως ἀπὸ τῆς 11ης πρωϊνῆς ὥρας. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ συζητήσωμεν τὸ φορολογικὸν σήμερον καὶ ἀμέσως θὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις διὰ τὸ προσφυγικόν. Ὀρθότατα παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος ὅτι, ἂν μείνωσι κενά τινα κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ, ὑπάρχει καὶ ἄλλη συζήτησις καθ’ ἣν δύνανται νὰ συμπληρωθῶσι τὰ κενά. Θὰ συζητηθῇ τοιουτοτρόπως ἀμέσως τὸ φορολογικόν. Εὐθὺς μετὰ τὴν συζήτησιν τούτου καὶ μετὰ τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον ἐπιψήφισίν του θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ προσφυγικόν, καὶ δυνάμεθα καὶ μέχρι τῆς 2ας καὶ 3ης πρωϊνῆς ὥρας νὰ συζητήσωμεν. Νὰ συνέλθωμεν δὲ αὔριον τὴν 11ην πρωϊνὴν ὥραν νὰ συζητήσωμεν τὸ «περὶ ταγμάτων κυνηγῶν» καὶ κατὰ συνέχειαν, διακόπτοντες μίαν ἢ δύο ὥρας διὰ τὸ πρόγευμα, νὰ προβῶμεν εἰς συνέχειαν τῆς συζητήσεως τοῦ προσφυγικοῦ. Ἐγκαταλείποντες ὅλα τὰ ἄλλα περιοριζόμεθα εἰς τὰ δύο ρηθέντα, τὰ ὁποῖα θὰ συζητήσωμεν τὸ ἓν σήμερον καὶ τὸ ἄλλο αὔριον. Αὔριον ἡ συζήτησις θὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τῆς 11ης πρωϊνῆς, ὡς προτείνω, ἂν γίνῃ δεκτὴ ἡ γνώμη μου.

§31Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως ἔχει σημασίαν ἡ ὑποχώρησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι, ἂν περιορισθῶμεν σήμερον εἰς τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον, εἶμαι βέβαιος ὅτι μέχρι τοῦ γεύματος θὰ τὸ ἔχωμεν τερματίσει. Διὰ τὸ νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως συντάγματος κυνηγῶν» δὲν μένει παρὰ μία ἀνάγνωσις, ὅπως καὶ διὰ τὰ ἄλλα νομοσχέδια. Ἐπειδὴ δὲ πρέπει νὰ ἐξαντλήσωμεν τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, πρέπει νὰ παρατείνωμεν τὴν συνεδρίασιν ἀπόψε μέχρι τῆς 2ας ἢ 3ης τὸ πρωΐ. Θὰ ἐπρότεινον δὲ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως συντάγματος κυνηγῶν» νὰ γίνῃ τὸ Σάββατον, διότι ἔχομεν τὸ Σάββατον εἰς τὴν διάθεσίν μας καὶ ἂν γίνωσι τροπολογίαι, ὑπάρχει τὸ σύνολον διὰ τὴν Κυριακὴν τὸ πρωΐ, ὥστε ὑπάρχει ὅλος ὁ χρόνος διὰ νὰ ψηφισθῇ καὶ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν καὶ κατὰ σύνολον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δυνάμεθα μετὰ τὸ γεῦμα νὰ παρατείνωμεν τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ καὶ αὔριον νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τῆς 4ης ὥρας καὶ νὰ κάμωμεν μακροτέραν συζήτησιν.

§32Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τῆς 11ης νὰ ἀρχίσωμεν· ἂν δὲ μείνωμεν μέχρι τῆς 3ης πρωϊνῆς, δυνάμεθα κάλλιστα νὰ συζητήσωμεν ἐφ’ ὅλων τῶν νομοσχεδίων. Αὔριον νὰ συνέλθωμεν ἀπὸ τῆς 11ης καὶ νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἱδρύσεως συντάγματος κυνηγῶν».

§33Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν κ. κ. ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων δεχόμεθα τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τελωνειακῶν νόμων καὶ περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεων ἀφορωσῶν τὰς ιελωνειακὰς ἀρχάς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Τώρα ἔχομεν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου τοῦ κυρώσαντος τὸ ἀπὸ 22 Αὐγούστου 1924 Ν. Δ. περὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος». Ἐπιμένουν οἱ ὑποβάλλοντες τὴν πρότασιν περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας;

§35ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλω νὰ θέσω τὸ ζήτημα. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, δύναται νὰ τεθῇ ἁπλοῦν ἐρώτημα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἂν ἡ Συνέλευσις δέχηται κατ’ ἀρχὴν τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν. Περὶ τῆς τροπολογίας ἣν προέτεινεν ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν θὰ γίνῃ λόγος ἀπὸ τοῦδε, ἀλλ’ ἡ τροπολογία ἀφορῶσα εἰς τὸ περιεχόμενον τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως θὰ εἰσαχθῇ πρὸς συζήτησιν καὶ θὰ ψηφισθῇ ὡς τροπολογία, ἂν ψηφίσῃ ἡ Συνέλευσις ὑπὲρ τῆς προτάσεως κατ’ ἀρχήν. Δὲν δύναται ἄρα νὰ εἰσαχθῇ ταυτοχρόνως, οὔτε θὰ εἰσαχθῇ ὅμως ἐφόσον τυχὸν ἤθελεν ἀπορριφθῇ ἡ ἀρχή. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἂν δηλαδὴ ἡ Συνέλευσις δέχηται τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν νόμου, περὶ δὲ τῆς τροπολογίας θὰ γίνῃ λόγος εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ ψηφοφορίαν.

§37Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἀρξαμένης τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ἡ πρότασις ἦτο ἀναγεγραμμένη ὡς φέρεται καὶ νῦν ἡ πρότασις τῆς ψηφοφορίας. Ἐρωτήσας τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἐν τῇ ἀναγεγραμμένῃ προτάσει περιλαμβάνηται καὶ ἡ πρότασις ἡ ἐγκριθεῖσα ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν ὅτι βεβαίως περιλαμβάνεται καὶ συγχρόνως θὰ γίνῃ συζήτησις καὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς.

§38Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Ἰδέτε τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἰδῆτε ἂν περιέχουν τοιοῦτον πρᾶγμα.

§39Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως ἐπιβεβαιώνει ὅσα ἐγὼ λέγω. Λοιπὸν γενομένης καὶ τῆς συζητήσεως καὶ τῶν δύο προτάσεων καὶ τερματισθείσης τῆς συζητήσεως, εὐλόγως θὰ γίνῃ ψηφοφορία, ἐφόσον αἱ προτάσεις ἀντιτίθενται μεταξύ των καὶ δι’ ἀμφοτέρας τὰς προτάσεις, δι’ ἑκάστην δηλ. ἰδιαιτέρως.

§40ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἀντιτίθενται. Εἶναι παράλληλοι καὶ αἱ δύο προτάσεις.

§41Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἀντιτίθενται δέ, κ. πληρεξούσιοι, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Διότι, ἐνῷ ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ὑποβληθείσης ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀντιλαμβάνομαι ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐν τῇ Συνελεύσει, ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀγορᾶς τῶν δελτίων ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις ὅτι ὑπάρχει ἀντίρρησις. Εἰς ποίαν θέσιν θὰ εὑρεθοῦν οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι ὅταν γνωρίζουν ὅτι ψηφίζουν τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἡ συνείδησίς των ἀποκρούει;

§42Ο ΑΥΤΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Θὰ τὴν ἀπορρίψουν.

§43Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἂν ὑπάρχουν οἱ δεχόμενοι ἀμφοτέρας τὰς προτάσεις, ὑπάρχουν ὅμως οἱ ἀποκρούοντες ἀπολύτως συνεπείᾳ ἐντολῆς τὴν ὁποίαν ἔλαβον καὶ σήμερον ἀκόμη ἀπὸ ὅλον τὸν σταφιδικὸν πληθυσμὸν οἱ ἀποκρούοντες τὴν ἀγορὰν τῶν δελτίων.

§44Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τί θέλετε;

§45Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἡ συζήτησις ἐτερματίσθη.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος.

§47Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ δηλώσεώς του θὰ γνωρίσῃ ὅτι δὲν ἀποτελεῖ οὐδεμίαν προδέσμευσιν διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν δελτίων ἡ ἀποδοχὴ ἀμφοτέρων τῶν προτάσεων.

§48Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δηλῶ ὅτι ἀποδοχὴ ἀμφοτέρων τῶν προτάσεων δὲν ἀποτελεῖ οὐδεμίαν προδέσμευσιν διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν δελτίων.

§49Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ δήλωσις κατηγορηματικὴ διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ ἡ ἔννοια τῆς ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τῶν δύο προτάσεων. Λέγω ἐπὶ τῶν δύο προτάσεων, διότι πιστεύω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ τεθοῦν καὶ αἱ δύο προτάσεις εἰς μίαν ἔννοιαν προτάσεως, διότι συγχωνεύονται καὶ αἱ δύο προτάσεις. Δὲν ὑπάρχει δηλαδὴ ἀντίρρησις ὅτι καὶ αἱ δύο προτάσεις ἑνοῦνται εἰς μίαν πρότασιν. Ἰδοὺ πῶς κατελήξαμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν: Ἡ ἀνάπτυξις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος ἀπέδειξεν ὅτι παρίσταται ἀνάγκη νὰ γίνῃ μία μέριμνα διὰ τὸ πλεονάζον εἶδος τοῦ καρποῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνδρομὴν τοῦ ἐμπορίου διὰ τῆς ἀγορᾶς δελτίων ἠγέρθησαν πολλαὶ ἀμφισβητήσεις. Αὐτὰς τὰς ἀμφισβητήσεις δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ λύσωμεν. Δι’ αὐτὸ ἀπεφασίσαμεν νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, χωρὶς ἡ ψήφισις αὐτὴ νὰ προδικάζῃ τὴν ἀπόφασιν περὶ ἀγορᾶς δελτίων. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ψηφίζομεν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ μόνον ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν.

§50Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ζητῶ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, κ. Πρόεδρε τῆς Συνελεύσεως. Εἶμαι καὶ θὰ εἶμαι ἐναντίον τῆς ἀγορᾶς δελτίων, διότι ὅπως ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ Σώματος, θεωρῶ τὴν ἀγορὰν καταστρεπτικὴν διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Ἐν τούτοις ὅμως ἐπειδὴ ἐδηλώθη ῥητῶς παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως περὶ ἀγορᾶς δελτίων δὲν προδικάζει τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου τῆς ἀγορᾶς δελτίων, ψηφίζω ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως.

§51Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Ἀφοῦ ἔχομεν πρότασιν νόμου περὶ ἀγορᾶς δελτίων, τώρα πῶς θὰ γίνῃ ἡ συγχώνευσις τῶν δύο προτάσεων;

§52Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν πρότασιν νόμου χωρὶς νὰ γνωρίζομεν ἐκ τῶν προτέρων ἂν καὶ κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀγοράσῃ δελτία. Πρέπει τοῦτο νὰ ὁρισθῇ κατηγορηματικῶς. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως εἰ δυνατὸν μᾶς εἴπῃ περίπου πόσα δελτία πρόκειται νὰ ἀγοράσῃ τὸ Κράτος.

§53Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§54Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δύναμαι νὰ φαντασθῶ πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Συνέλευσις νὰ ψηφίσῃ νόμον χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἂν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀγοράσῃ δελτία.

§55Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι κατ’ ἀρχήν.

§56Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ ἀρχὴ μᾶς ἐνδιαφέρει, διότι, ἂν ψηφισθῇ ἡ ἀρχή, θὰ ὑψωθοῦν τὰ δελτία διὰ νὰ καταπέσουν κατόπιν. Δι’ αὐτὸ ὑπέβαλον τὴν γνώμην ὅπως ὑποβληθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις νόμου περὶ ἐξαγορᾶς δελτίων, διὰ νὰ εἴπῃ σαφῶς ἡ Κυβέρνησις τὴν γνώμην της, ἂν θέλῃ νὰ ἀγορασθοῦν δελτία ἢ ὄχι. Μόνον οὕτω πως τίθενται τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας καὶ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν ὅπως ἐπιμείνῃ καὶ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις νόμου περὶ ἐξαγορᾶς τῶν δελτίων.

§57Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐξετάσωμεν καὶ πάλιν τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, διότι ἡ συζήτησις ἔληξεν. Θέλω νὰ εἴπω μόνον, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου· ὅτι, ὅπως ἀνέπτυξα καὶ προχθές, εἶμαι ἐναντίον τῆς ἐξαγορᾶς δελτίων καὶ τοῦτο ἕνεκα ἀρχῆς. Πρόκειται δὲ ἀκριβῶς περὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν ψηφίσεως ἀπόψε. Ἀνέπτυξα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους εἶμαι ἐναντίον τῆς τοιαύτης ἀρχῆς, τῆς ἐξασφαλίσεως δηλαδὴ τῶν κινδύνων τοῦ ἐμπορίου διὰ τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους εἰς βάρος τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἔστω καὶ ἂν ἡ ζημία εἶναι ἐλαχίστη. Ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο· εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀναγράφεται μόνον ἡ πρότασις περὶ ἐξαγορᾶς δελτίων, ἀκριβῶς ἐκείνη ἡ πρότασις ἡ ὁποία ἀπερρίφθη εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Εἰς τὴν αὐτὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ἀπορρίψασαν τὴν πρότασιν ταύτην, ὑπῆρχε καὶ μία ἄλλη πρότασις γενομένη δεκτή· ἡ πρότασις περὶ ἐξαγορᾶς σταφιδοκάρπου. Καὶ ἡ δευτέρα αὐτὴ πρότασις δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν πρὸς ψήφισιν, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως προηγουμένως μᾶς εἶπεν ὅτι ψηφίζεται μόνον ἡ πρότασις περὶ ἐξαγορᾶς δελτίων.

§58Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδιορθώθη.

§59Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. .... Δικαιολογῶν τὸν τρόπον τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶπεν ὅτι ψηφίζεται μόνον ἡ πρότασις περὶ ἐξαγορᾶς δελτίων ἡ ἀπορριφθεῖσα ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ὅτι ἐνδεχομένως θὰ εἶναι δυνατὸν διὰ τροπολογιῶν νὰ συμπληρωθῇ πρὸς ἐξαγορὰν τοῦ σταφιδοκάρπου. Ὁ κ. Πρόεδρας τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι παρὰ τὴν μὴ ἀναγραφὴν τῆς δευτέρας προτάσεως θὰ ἔλθουν ἀμφότεραι πρὸς ψήφισιν, δηλαδὴ ἥ τε πρὸς ἐξαγορὰν δελτίων καὶ ἡ πρὸς ἐξαγορὰν σταφιδοκάρπου. Δικαιολογῶν τὴν ψῆφόν μου εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ καταψηφίσω τὴν μικτὴν ταύτην πρότασιν, διότι ἐν τῇ μικτῇ ταύτῃ προτάσει θὰ ἐψήφιζον καὶ ὑπὲρ τῆς ἀγορᾶς δελτίων, ἐνῷ δὲν θέλω νὰ πράξω τοῦτο. Λοιπὸν πρέπει νὰ χωρισθοῦν καὶ νὰ γίνουν δύο ψηφοφορίαι· μία περὶ ἐξαγορᾶς δελτίων καὶ μία περὶ ἐξαγορᾶς σταφιδοκάρπου. Καὶ τότε θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς μιᾶς καὶ θὰ καταψηφίσω τὴν περὶ δελτίων. Ἂν ἡ θέσις τοῦ ζητήματος παραμείνῃ μικτή, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταψηφίσω τὴν μικτὴν ταύτην πρότασιν.

§60Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἡ ψήφισις τῆς προτάσεως ὡς διετυπώθη μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ βάσιν ἔχει οὕτως ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀντιλαμβάνεται λόγῳ τῆς κρίσεως ἡ ὁποία σοβεῖ εἰς τὴν Πελοπόννησον ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι μέτρα χάριν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ ψήφισις τῆς προτάσεως. Ἀκριβῶς δὲ διότι καὶ ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τί ὠφελεῖ καὶ τί βλάπτει τὴν σταφιδοπαραγωγήν, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς μικτῆς προτάσεως.

§61Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶμαι σταφιδοπαραγωγός, ἔχω ὅμως ἀδελφοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὀλίγας σταφίδας. Ἐξ ὅλων τῶν ρητόρων παρετηρήθη τοῦτο· ὅτι καὶ ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν ἦσαν καὶ ὑπὲρ τῶν δελτίων αἱ ἀγορεύσεις των. Ἀλλ’ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Κατσιμπίρη μὲ ἔπεισεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ παραγωγὴ χωρὶς ἐμπόριον καὶ ἐμπόριον χωρὶς παραγωγήν. Δι’ αὐτὸ τάσσομαι ὑπὲρ τοῦ μικτοῦ συστήματος μὲ τὰ τρία τέταρτα ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν καὶ μὲ τὸ ἓν τέταρτον ὑπὲρ τῶν δελτίων. (Θόρυβος). Τὸ γνωρίζω ὅτι συγχίζεσθε καὶ θέλει νὰ μπλέξῃ τὰ ζητήματα ἡ ἀριστερά. Ἀλλὰ βλέπετε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καταφανῶς ὅτι κατ’ ἐμὲ ὑπερέχει τό γε νῦν ἔχον τῶν ἄλλων καὶ ζητεῖτε διὰ λαϊκῶν ψηφισμάτων καὶ λαϊκῶν συλλαλητηρίων νὰ ἀποδώσητε μορφὴν λαϊκήν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχουν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφόσον ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ πρότασις ὡς διεμορφώθη εἶναι σύνθετος, περιέχουσα ἀφ’ ἑνὸς τὴν ἐξαγορὰν δελτίων καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν ἐξαγορὰν σταφιδοκάρπου, θὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα καὶ θὰ θέσω χωριστὰ τὰς προτάσεις εἰς ψηφοφορίαν.

§63Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ τεθῇ πρώτη ἡ πρότασις περὶ ἐξαγορᾶς σταφιδοκάρπου, περὶ τῆς ὁποίας δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἵνα τεθῇ δευτέρα ἡ πρότασις περὶ ἐξαγορᾶς δελτίων.

§64ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δι’ ἀναστάσεως νὰ γίνῃ ἡ πρώτη περὶ ἐξαγορᾶς σταφιδοκάρπου, διότι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἀπὸ κανένα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀποσύρεται ἡ πρότασις τῆς ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξαγορὰν σταφιδοκάρπου.

§66Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ἀντίρρησις δὲν ὑπάρχει ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξαγορὰν σταφιδοκάρπου. Ὑπάρχει ὅμως μία ἐπιφύλαξις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ τὴν εἴπωμεν ἐκ τῶν προτέρων· ἂν θὰ κατορθωθῇ νὰ εὑρεθῶσιν οἱ οἰκονομικοὶ συνδυασμοί.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν κατ’ ἀρχὴν περὶ ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται σχεδὸν πάντες οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τώρα ἐπὶ τῆς ἑτέρας προτάσεως θὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία. Καλοῦνται νὰ προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Λ. Μάρκου καὶ Θ. Χαβίνης.

§68Ο. ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐξαγορᾶς δελτίων;

§69Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἀγορασθῶσι καὶ δελτία. Τὸ εἶπον καὶ προχθές.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ ἐξαγορᾶς δελτίων λέγουσι «ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν «ὄχι». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν πληρεξουσίων κ. κ. Α. Μάρκου καὶ Θ. Χαβίνη, τοῦ κ. γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. πληρεξουσίων κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας. (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν). Ἐπερατώθη ἡ διαλογή. (Ἀναγινώσκει): Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 179. Εἶπον «ναὶ» 92, εἶπον «ὄχι» 89 καὶ ἠρνήθησαν ψῆφον 7. Συνεπῶς ἡ πρότασις μὴ συγκεντρώσασα τὴν νόμιμον πλειονοψηφίαν τῶν ⅘ τοῦ ἐλαχίστου ὅρου τῆς ἀπαρτίας ἀπορρίπτεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ δυνάμει τοῦ νόμου 2749 περὶ συνάψεως ἐσωτερικοῦ Ἀναγκαστικοῦ Δανείου μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχ. 1.600.000.000 ἐπιβληθέντος προσθέτου ποσοστοῦ ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε ἀμέσων φόρων ὡς καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐσόδων ἐφ’ ὧν τοῦτο ἐπεξετάθη βραδύτερον». Ὁ κ. Γ. Δουζίνας ἔχει τὸν λόγον.

§72Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς διὰ τοῦ εἰδικοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον ἐπέβαλε πρὸς τὴν Συνέλευσιν ἐπαγγέλλεται τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ κρατικοῦ μας νομίσματος. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι καὶ ἡ σκέψις μόνον διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ κρατικοῦ νομίσματος, ἐμὲ τοὐλάχιστον μὲ κάμει νὰ ἐπιδοκιμάσω κατ’ ἀρχὴν τὴν ἀπόφασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἤχθη. Θὰ ἐτύγχανε δὲ τῆς πλήρους ἐπιδοκιμασίας μου ὁλόκληρον τὸ σχέδιον τοῦτο νόμου, ἂν ἐτηροῦντο ὁπωσδήποτε οἱ κανόνες τῆς ἐπιστημονικότητος τῆς φορολογίας καὶ ἂν δὲν ἐπλήττοντο δι’ αὐτοῦ αἱ λαϊκαὶ κατὰ πρῶτον λόγον τάξεις καὶ κατὰ δεύτερον λόγον ἡ ἐθνική μας οἰκονομία. Εἶναι γνωστὴ ἡ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ τὸ νόμισμά μας. Ἀτυχῶς ἐνῷ ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς δὲν εἶναι κατάστασις δυναμένη νὰ ἐξετασθῇ αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, ἀπομεμονωμένη ἀπ’ ὅλον τὸν οἰκονομικὸν ὀργανισμόν μας, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐξετάζεται αὐτὴ καὶ μόνη, ἀσχέτως ἀπὸ ὅλα τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἐγεννήθησαν μετὰ τὸν πόλεμον. Θὰ ἤθελα ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ ἐξετάσῃ ὁλόκληρον τὴν νόσον, ἀπὸ τὴν ὁποίαν πάσχει ὁ οἰκονομικός μας ὀργανισμὸς καὶ νὰ φέρῃ ἐνώπιόν μας τὰ μέσα τῆς θεραπείας ὁλοκλήρου τῆς νόσου ταύτης, διότι τὸ μεμονωμένον αὐτὸ τμῆμα τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἀφ’ ἑνὸς βαρυτάτην φορολογίαν εἰς τὸν λίαν βεβαρημένον Ἑλληνικὸν λαόν, δὲν ἐλπίζω ἀφ’ ἑτέρου ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τὰ εὐεργετικά, τὰ ὁποῖα προβλέπει καὶ ἐπαγγέλλεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἐξήτασεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὁλόκληρον τὴν νόσον τὴν οἰκονομικήν, ἡ ὁποία ἐπῆλθε καὶ εἰς ἡμᾶς ὅπως εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου. Ἐξήτασε ταύτην μεμονωμένως ὡς αὐτοτελῆ κατάστασιν, ἐνῷ ἡ νόσος εἶναι γενική, ἐνῷ ἡ νόσος δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι εἶναι διεθνής. Θὰ εἶναι δὲ θαῦμα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς θὰ κατορθώσῃ, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησεν ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην καὶ τὸ ὁποῖον δὲν κατώρθωσε νὰ λυθῇ, ἂν ἐφεύρῃ αὐτὸς τὸ μέσον διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἄλλως τε τοῦ θαύματος αὐτοῦ ἔχομεν καὶ πεῖραν, διότι δὲν εἶναι νέον. Ἐδοκιμάσθη καὶ ἄλλοτε καὶ σήμερον δύναται νὰ θεωρηθῇ μόνον συμπλήρωμα αὐτοῦ.

§73Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει καὶ ἐδῶ καὶ ἀλλαχοῦ ἐφαρμοσθῆ.

§74Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἔχει καὶ ἐδῶ καὶ ἀλλαχοῦ εἰσαχθῆ, οὐδὲν ὅμως ἀποτέλεσμα ἐπέτυχεν ἢ μόνον νὰ ἐπιβαρύνῃ καὶ τὴν κυρτωμένην ράχην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὅθεν νὰ ἐξετάσωμεν ὁλόκληρον τὴν νόσον καὶ νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὴν ἀρχὴν καὶ τὰς ἀφορμὰς αἱ ὁποῖαι προῆλθον διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα τὰ ὁποῖα, ἂν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εὐδοκήσῃ, δύναται τοὐλάχιστον νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν εἰς συμπληρωματικὸν αὐτοῦ νομοσχέδιον. Εἶναι γνωστὴ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις ἡ πρὸ τοῦ πολέμου. Αἱ περιπέτειαι τοῦ νομίσματός μας δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι προηγήθησαν τῶν ἐθνικῶν τοιούτων. Μικρὸν Κράτος ἡ Ἑλλὰς διετέλεσεν ἐπὶ μακρὰ ἔτη ὑπὸ ξένον ζυγὸν καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ ὅταν ἠλευθερώθη καὶ ὅταν εἰσῆλθεν εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν νὰ εἰσέλθῃ μὲ ὅλας τὰς ἀπογοητεύσεις, τὰς ὁποίας αἰσθάνεται ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἰσέρχεται εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς βιοπάλης. Ἐν τούτοις κατώρθωσε νὰ φθάσῃ εἰς οἰκονομικὴν ἀκμὴν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, κηδεμονευόμενον ἀπὸ τὸν Διεθνῆ Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον. Ἀπὸ τὸν ἔλεγχον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὑπεδούλωσε μόνον τὴν ἐθνικὴν φιλοτιμίαν, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος ἐξηνάγκασε τοὺς κυβερνήτας ἑκόντας ἄκοντας νὰ φθάσωσιν εἰς τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἔφθασε, λέγω, εἰς πλήρη οἰκονομικὴν ἀκμὴν καὶ ρώμην τοιαύτην ὥστε, ἐνῷ ἐφαίνετο χρεοκοπημένον διὰ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν βαρύτατον αὐτὸν θεσμόν, νὰ φθάσῃ κατὰ τὸ 1911, νὰ εἶναι εἰς τοιαύτην ἀκμὴν ὥστε νὰ θεωρηθῇ τελείως κατηργημένος κατ’ οὐσίαν, καίτοι κατὰ τύπους ὑπάρχει, διότι κατωρθώσαμεν καὶ δάνεια ἑκατομμυρίων νὰ συνάψωμεν ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ ἐλέγχου, καίτοι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐκ τῆς συμβάσεως καὶ τῶν σχετικῶν ὅρων. Ἡ ἀκμὴ αὐτὴ ἡ οἰκονομικὴ παρετηρήθη καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους παράγοντας, οἱ ὁποῖοι συνέτειναν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν πόρων. Παρετηρήθη ἀκόμη ὅτι ἡ γεωργικὴ ἀκμὴ ἔφθανεν εἰς σημεῖον ἀξιοζήλευτον καὶ ἑδραίωσε τοιαύτην πίστιν, ὥστε νὰ εἰσρεύσῃ ξένον συνάλλαγμα ἄφθονον εἰς τὸν τόπον μας ὥστε καὶ τὸ μεταναστευτικὸν συνάλλαγμα, τοῦ ὁποίου ἀκόμη τὰ εὐεργετήματα ἀπολαμβάνομεν, νὰ εἰσέρχεται ἀθρόως καὶ ἀφθόνως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ κυβερνῆται ἐκεῖνοι, μολονότι οὐδεμία εἶχε δοθῆ ἀφορμή, ἐμερίμνησαν καὶ διὰ τὰς ἀτυχεῖς περιστάσεις τὰς οἰκονομικὰς διὰ νόμου ὁ ὁποῖος παραμένει πάντοτε ὡς μία πηγὴ ἐφεδρείας, καὶ ἡ πηγὴ ἐκείνη τῆς ἐφεδρείας, ἡ ὁποία εἶναι πηγὴ τοῦ νόμου ΓΧΜΒʹ, ἐχρησίμευεν ὥστε ὄχι μόνον νὰ εἶναι ἄφθονον συνάλλαγμα, ἀλλὰ νὰ εἶναι καὶ παγία ἡ ἀξία του ἀπέναντι τῶν ξένων νομισμάτων, ἐχρησίμευεν ὥστε νὰ μὴ ἐπηρεάζεται ἐκ τῶν ἀναγκῶν τῆς ἀγορᾶς, διότι ὑπῆρχε τὸ ταμεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔσπευδε καὶ ἀντιμετώπιζε τὰ ρεύματα τῆς προσφορᾶς ἢ τῆς δυσαναλόγου ζητήσεως. Εἰς τοιαύτην οἰκονομικὴν ἀκμὴν εὗρε τὴν Χώραν μας ὁ μέγας Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος καὶ φυσικὰ ὅπως συνέβη καὶ εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἠρχίσαμεν καὶ ἐδῶ νὰ αἰσθανώμεθα τοὺς πρώτους κλονισμοὺς τῆς ἀσταθείας τοῦ νομίσματός μας, ἤρχισεν ἡ ἐφεδρεία ἐκείνη ἡ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ νὰ ἐξαντλῆται, ἤρχισε νὰ μὴ ἔχῃ καμμίαν ἐπιρροήν, καμμίαν βάσιν, διότι καὶ τὰ ξένα νομίσματα ὑπέστησαν ὑποτίμησιν καὶ ἡ μεταφορὰ ἐκεῖθεν ἦτο δυσχερής, ἤρχισεν αὐτὸ τὸ ἔρεισμα τῆς οἰκονομικῆς εὐσταθείας νὰ αἴρεται καὶ ἑπομένως ἔκτοτε ἀρχίζει ὁ κλονισμὸς τοῦ κρατικοῦ μας νομίσματος. Δὲν ἦτο ὅμως μόνον τοῦτο, κύριοι, διότι ἀντὶ νὰ ληφθῶσι μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιταχθῶσι καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναπληρώσωσι τὸ καινόν, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἡ στέρησις τῆς πηγῆς ἐκείνης, ἀπεναντίας ὅλοι, λέγω, ἐστράφησαν πρὸς τὸ εὔκολον μέσον τῆς διευθετήσεως τῶν ταμιακῶν ἀναγκῶν. Φοβοῦμαι δὲ μήπως καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου οὐδὲν ἄλλο πρόκειται νὰ ἐπιδιωχθῇ εἰμὴ μόνον ἡ ἐξοικονόμησις καὶ μόνης τῆς ἀνάγκης, ἐκτὸς ἄν, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ, τὸ μέτρον τοῦτο ἐπακολουθήσῃ σειρὰ ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν ὁλόκληρον τὸν οἰκονομικὸν ὀργανισμὸν τῆς Χώρας μας νὰ τονώσωσι. Καὶ δὲν εἴχαμεν πρὸς κάλυψιν τῶν ταμιακῶν ἀναγκῶν ἄφθονον ἔκδοσιν χαρτονομίσματος, ἔκδοσιν χαρτονομίσματος ἀκαλύπτου, ἔκδοσιν χαρτονομίσματος δῆθεν κεκαλυμμένου, ἔκδοσιν χαρτονομίσματος ἡμικεκαλυμμένου; Ἀτυχῶς ὅλοι ἔσπευδον πρὸς τὴν πηγὴν ἐκείνην, ἐκ τῆς ὁποίας ἦτο εὐχερὴς ἡ ἄντλησις, ἡ ὁποία δίδει τὰ μὲν μέσα εὐκόλως διὰ τὴν θεραπείαν τῶν ταμιακῶν ἀναγκῶν καὶ ταχύτερον ἱκανοποιεῖ καὶ ἐμφανίζει καὶ ἕνα πλοῦτον τεχνητόν. Εἶναι δὲ τεχνητοὶ οὗτοι, διότι δέον νὰ ὑπολογίζῃ τὴν εὐτέλειαν τοῦ χαρτίου τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύεται καὶ τοῦ ὁποίου αἱ συνέπειαι δὲν ἐβράδυναν νὰ γίνουν αἰσθηταὶ ὄχι μόνον εἰς τοὺς μὴ πλουτήσαντας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπλούτιζον ἐκ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας. Διότι ἡ εὐτέλεια τοῦ χαρτονομίσματος ἔφερε τὰ τελείως ἀντίθετα ἀποτελέσματα. Ὕψωσιν ὑπερβολικὴν τῶν τιμῶν, ὕψωσιν τῶν προϊόντων τῆς γῆς, ὕψωσιν τῶν χρηματιστηριακῶν ἀξιῶν. Αἱ ὑψώσεις δὲ αὐταὶ ἀπερρόφων τελείως τὸν πλοῦτον τὸν τεχνητόν, ὁ ὁποῖος ἐφαίνετο ὅτι ἐπλήρου τὰ θυλάκια τῶν διαφόρων διαχειριζομένων αὐτόν. Καὶ ἐσκέφθησαν νὰ λάβωσι μέτρα—τῷ 1920 νομίζω ἤρχισαν τὰ πρῶτα μέτρα—διότι ἀντελήφθησαν ὅτι ὁ πλοῦτος αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργει μόνον βιομηχανίας νέας, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργει ἀνωνύμους Ἑταιρείας, ὁ τεχνητὸς αὐτὸς θησαυρὸς δὲν εἶχε καμμίαν σημασίαν. Ἐσκέφθησαν νὰ λάβωσι μέτρα, διότι ἀντελαμβάνοντο ὅτι θὰ ἦτο προσεχὴς καὶ ἀναπόφευκτος ἡ καταστροφή, ἡ ὁποία καὶ ἐπῆλθε. Τὰ μέτρα αὐτά, κύριοι, εἶναι γνωστά, ἀλλ’ ὡς τεχνητὰ μέσα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ θεραπεύσουν τὴν νόσον, ἡ ὁποία εἶχεν ἐπέλθει εἰς τὸν οἰκονομικὸν ὀργανισμόν. Τὰ μέσα αὐτά, ὅπως γνωρίζετε ὅλοι, ἦσαν τὰ συνδικάτα τῶν Τραπεζῶν, ἦτο ὁ ἔλεγχος τοῦ συναλλάγματος κλπ. Ἀλλ’ ὅπως ἐνθυμεῖσθε πάντες, ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα ἀντὶ νὰ βελτιώσουν τὸ κρατικόν μας νόμισμα, τοὐναντίον ἔφερον ὅλως ἀντίθετα ἀποτελέσματα, διότι ἐξηκολούθησεν ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς εἰς πολλὰς μονάδας. Τί δὲ μᾶς ἀφῆκαν τὰ μέτρα αὐτά; Θετικὸν μᾶς ἀφῆκε μόνον τοῦτο· 50 ἑκατομμύρια φράγκων χρυσῶν ἔλλειμμα διὰ τὴν τροφοδοσίαν καὶ τὴν συντήρησιν τοῦ μονοπωλίου αὐτοῦ τοῦ συναλλάγματος τοῦ συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν καὶ τὰ ὁποῖα ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς αἰσθάνεται ἄμεσον τὴν ἀνάγκην νὰ τὰ καταβάλλῃ. Ἐκληροδότησαν ὅμως καὶ ἄλλο τι. Μᾶς ἐκληροδότησαν τὸ νομοθετικὸν Διάταγμα τῆς 23ης Ἀπριλίου 1915, τὸ 15%, μετὰ τῆς ὑποχρεώσεως μεταβιβάσεως τοῦ συναλλάγματος, τῆς μηχανῆς ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν προχείρως καὶ εὐκόλως κατέφυγον οἱ μέχρι σήμερον διοικοῦντες, ἵνα θεραπεύσωσι τὰς ἀναγκαίως δημιουργουμένας πολλαπλᾶς ταμειακὰς ἀνάγκας.

§75Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι τὰς ταμιακάς· τοῦ συναλλάγματος.

§76Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Αὐτὰ ἦσαν τὰ τεχνητὰ μέσα. Αὐτὰ ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα τῶν τεχνητῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν ἐπὶ μακρὸν διάστημα καὶ τὰ ὁποῖα εὐτυχῶς κατηργήθησαν ἐγκαίρως, διότι δὲν γνωρίζω τί ἄλλο θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κολλήσωσιν εἰς τὴν ράχην τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Ἐπῆλθε τῷ 1922 ἡ κατάργησίς του. Ἀλλ’ ἀπὸ τὴν κατάργησιν τῶν τεχνητῶν μέσων ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον· ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἀσυδοσίαν τὴν πλήρη. Καὶ τοῦτο εἶναι ἓν μέσον, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Διότι, ἂν τὰ τεχνητὰ μέσα συγκρατοῦν προσωρινῶς εἰς εἰκονικὴν τιμὴν τὸ συνάλλαγμα, ἀσφαλῶς ὅμως ἡ ἀσυδοσία δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ φέρῃ οὔτε τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα. Ἡ ἀσυδοσία αὐτὴ παρετηρήθη γενικῶς. Ἀσυδοσία πλήρης εἰς τὴν οὐχὶ μετὰ φειδοῦς διατήρησιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Ἀσυδοσία εἰς τὴν λήστευσιν τῶν ἰδιωτῶν. Ἀσυδοσία εἰς τὴν κυβείαν τῆς λίρας. Βλέπετε εἰς τὸ Χρηματιστήριον νὰ λειτουργοῦν ἄνω τῶν 300 χρηματιστηριακῶν γραφείων. Ἂν εἰς αὐτὰ τὰ 300 χρηματιστηριακὰ γραφεῖα, τὰ ὁποῖα διὰ νὰ ζήσουν—καὶ ζοῦν—δώσητε τὴν ἀπαραίτητον ἡμερησίαν τροφὴν τῶν 1500 τουλάχιστον λιρῶν ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως, βλέπετε μίαν ψευδῆ ἀγορὰν ἢ πώλησιν, ἡ ὁποία θὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 450 ἑκατομμύρια. Καὶ ἀτυχῶς δὲν γνωρίζομεν διατί ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ μέτρα κατὰ τοῦ περιορισμοῦ αὐτοῦ τῆς κυβείας. Καὶ ἄλλοτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξήνεγκε τὴν γνώμην ὅτι δὲν πρέπει διὰ τεχνητῶν μέσων νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν κερδοσκοπίαν, δὲν πρέπει νὰ γίνηται ἔλεγχος εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ πώλησιν τοῦ συναλλάγματος. Καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος ὅτι ἡ κερδοσκοπία εἶναι ἀπαραίτητος, διότι φυσικὰ ὁ ἔμπορος ὁ ὁποῖος, ἂν εἶναι κάτοχος ἑνὸς ὡρισμένου νομίσματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ καθηλωμένος εἰς τὸ νόμισμα ἐκεῖνο, ὅταν βλέπῃ ὅτι ἐπέρχονται αἱ φυσικαὶ εἰς τὰ νομίσματα μεταβολαί. Ἀλλὰ πολὺ ἀπέχει ἡ κερδοσκοπία ἀπὸ τὴν κυβείαν. Ἡ κυβεία ἀπὸ τὴν κερδοσκοπίαν, ἡ ὁποία γίνεται δι’ ἀνταλλαγῆς ὡρισμένου νομίσματος, ἀπὸ τὴν κερδοσκοπίαν ἡ ὁποία γίνεται τοῖς μετρητοῖς, ἀπὸ τὴν κυβείαν ἡ ὁποία διενεργεῖται καθ’ ἑκάστην καὶ τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα βλέπομεν καὶ αἰσθανόμεθα πάντες. Ἀπὸ τὴν πώλησιν τῶν λιρῶν, ἡ ὁποία γίνεται μὲ ἀέρα καὶ ἀέρα ὄχι φρέσκον. Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος μὲ προκαλεῖ, θεωρῶ ὑποχρέωσιν νὰ ὁρίσω ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰς ἀνάγκας τοῦ μετρητοῦ χρήματος. Βεβαίως καὶ οἱ ἔμποροι ἔχουν ἀνάγκην τοῦ συναλλάγματος ἐπὶ προθεσμίᾳ. Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω καὶ ἄλλους τινάς· ὅτι καὶ τὸ Δημόσιον εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τοιαύτας ἀνάγκας καὶ νὰ ὑπάρχῃ καὶ μερὶς ἰδιωτῶν οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην ὀλίγου συναλλάγματος. Ἀλλὰ δι’ αὐτοὺς εἶναι δυνατὴ ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ μέτρα ὥστε τὸ ὀλίγον αὐτὸ συνάλλαγμα τὸ ὁποῖον τοῖς χρειάζεται νὰ τοῖς παραχωρῆται μετὰ ὡρισμένας τινὰς διατυπώσεις. Δηλαδὴ ἀπὸ τὸν ἔμπορον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὴν ἀνάγκην αὐτοῦ, νὰ ζητήσῃ τὸ Κράτος τὰ πιστοποιητικά του, νὰ ζητήσῃ τὴν βεβαίωσιν τῆς ἀνάγκης, νὰ ζητήσῃ τὴν φορτωτικήν του καὶ τότε διὰ μιᾶς ὡρισμένης Τραπέζης νὰ παραχωρήσῃ τὸ συνάλλαγμα τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην. Δὲν πρέπει ὅμως διὰ τὸ ἀπαιτηθησόμενον αὐτὸ ὀλίγον συνάλλαγμα νὰ ἀφεθῇ ἡ πλήρης ἐλευθερία τῆς κυβείας τοῦ συναλλάγματος ὥστε νὰ βλέπωμεν τὰς καταστροφὰς τὰς ὁποίας βλέπομεν καθημερινῶς καὶ ἐκείνην τῶν ἀτόμων, οἵτινες ἀσκῶσι τὴν κυβείαν, ἀλλὰ καὶ ἡμῶν ὅλων. Διότι αἱ διακυμάνσεις αὐταὶ εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι αὐξάνουν τὸν τιμάριθμον τοῦ βίου, τοῦ ὁποίου τὴν ὀλεθρίαν συνέπειαν αἰσθανώμεθα καὶ ἡμεῖς οἱ μὴ συχνάζοντες καθόλου εἰς τὴν ὁδὸν Ἀριστείδου κ. κ. συνάδελφοι. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἁρμόδιος εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ συναλλάγματος, εἶναι δυνατὸν νὰ καταργήσουν τὸ ἐπὶ προθεσμίᾳ τοιοῦτον συνάλλαγμα, θέτοντες δὲ καὶ περιορισμοὺς δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην πραγματικῆς ἀγορᾶς. Τὸ Κράτος ἔχει μέσα νὰ πολεμήσῃ αὐτὴν τὴν κατάστασιν· ἔχει τὸ μέσον τοῦ νόμου τοῦ 1923, ἔχει τὸ 15% διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὴν κατάλληλον στιγμὴν εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ νὰ ῥυθμίζῃ τὴν κατάστασιν. Δυστυχῶς οἱ πίνακες τοὺς ὁποίους ἔχω ὑπ’ ὄψει μου μὲ πείθουν ὅτι καθόλου καλὴ διαχείρισις δὲν ἐγένετο τοῦ κρατικοῦ συναλλάγματος. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν τελευταίαν ἔκθεσιν τοῦ κ. διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Βλέπω ὅτι ἡ Τράπεζα ἠγόρασε καὶ ἐπώλησε 35 ἑκατομμύρια λιρῶν κατὰ τὸ διαρρεῦσαν ἔτος, ὅτι διέθεσεν ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Δημοσίου μόνον 5 ἑκατομμύρια, 10 δὲ ἑκατομμύρια διέθεσε διὰ τὴν ῥύθμισιν τῆς ἀγορᾶς. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν συνέπεσέ ποτε νὰ μελετήσητε τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ εἰς ἐμὲ καὶ ὅταν ἤμην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ σήμερον καθ’ ἑκάστην μοὶ ἐγένοντο παράπονα ὅτι τὰ 10 ἑκατομμύρια αὐτὰ δὲν εἰσήχθησαν εἰς τὴν ἀγοράν. Καὶ ἂν εἰσήχθησαν, εἰσήχθησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ μὴ αἰσθανθῇ ταῦτα ἡ ἀγορὰ καὶ νὰ μὴ ἐπέλθουν τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν ἀκριβῶς διὰ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένοντο. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν πίνακα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τὸν ὁποῖον μοὶ διεβίβασεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ὅταν ἐπρόκειτο νὰ κάνω τὴν ἐπερώτησίν μου διὰ τὴν ἀπότομον αὔξησιν τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1924. Ὅπως ἐνθυμεῖσθε, πέρυσι κατὰ τὴν 10ην Ἰουνίου εἴχομεν μίαν αἰφνηδίαν καὶ ἀπότομον ὕψωσιν τοῦ συναλλάγματος, ὅλοι δὲ τότε καὶ ὁ κ. διοικητὴς καὶ ὁ κ. ὑποδιοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, νομίζω ὅτι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλοι οἱ διαχειριζόμενοι τὰ οἰκονομικὰ ἐδήλωσαν ὅτι αὐτὸ ἦτο ἀποτέλεσμα κυβείας. Ἀκούσατε κατὰ τίνα τρόπον διετέθη τὸ κρατικὸν συνάλλαγμα πρὸς περιορισμὸν τῆς κυβείας αὐτῆς (ἀναγινώσκει). Ἤτοι, ὅτε εἴμεθα εἰς τὸ μεγαλύτερον σημεῖον τῆς ὑψώσεώς του, διετέθησαν 291 ἑκατομμύρια λιρῶν καὶ ὅτε δὲ ἡ τάσις ἦτο πρὸς τὰ κάτω, ἐπωλήθη παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ποσὸν λιρῶν 400,000. Ἀτυχῶς ὅλαι αἱ πληροφορίαι πείθουν ὅτι τὸ συνάλλαγμα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δὲν εἰσέρχεται εἰς τὴν ἀγορὰν μεθοδικῶς, ὥστε νὰ φανῇ φυσικὸς ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ δυσχερέστερον σημεῖον. Ἐπέρχεται ὁ ὑψωμὸς καὶ τότε προηγεῖται ἡ διάδοσις ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πρόκειται νὰ πωλήσῃ ὡρισμένον ποσὸν συναλλάγματος. Ἐπακολουθοῦν τὰ ἀποτελέσματα. Ἐπέρχεται κατόπιν ἡ προσφορὰ τῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία εἶναι πλέον ἀνίσχυρος νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακόν. Ὥστε ἡ διάθεσις τοῦ κρατικοῦ συναλλάγματος δὲν γίνεται κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ ἐμποδίσῃ τὸν κατήφορον εἰς τὸν ὁποῖον φθάνει εἰς ὡρισμένας στιγμὰς τὸ Χρηματιστήριον. Ὥστε ἔχομεν πλέον τὴν δραχμήν, τὸ νόμισμά μας ὑποτιμημένον, χωρὶς νὰ ἔχωμεν οὐδὲν μέσον νὰ σταματήσωμεν, οὔτε μὲ τὸ μέσον ἐκεῖνον διὰ τὸ ὁποῖον τόσος θόρυβος ἔγινεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἤτοι τοῦ σχηματισμοῦ γενναίου ἀποθέματος καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη τόσον ἄφθονον χαρτονόμισμα, ἵνα ἔχωμεν τοῦτο εἰς τὸν καιρὸν τῆς ἀνάγκης, διότι εἰς τὸν καιρὸν τῆς ἀνάγκης δὲν μᾶς χρησιμεύει καθόλου τὸ ἀπόθεμα, ὡς ἀπέδειξα. Ἐξηκολούθησεν ὅμως παραλλήλως πρὸς τὴν ἀσυδοσίαν αὐτῆς καὶ ἡ τακτικὴ τῆς σπατάλης συνεχῶς· σπατάλης εἰς τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν, σπατάλης εἰς τὴν δημοσίαν οἰκονομίαν. Εἰς ἄλλα Κράτη, ὅταν παρετήρησαν τὴν σπατάλην τοῦ ἰδιωτικοῦ πλούτου καὶ ὅταν εἶδον ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη συναλλάγματος, ἔλαβον μέτρα περιοριστικά, ὄχι βέβαια καὶ τὰ τεχνικὰ ἐκεῖνα, ἀλλὰ μέτρα οὐσιαστικῶς περιοριστικά, μέχρις ἀκόμη καὶ τῆς παρεμποδίσεως τῆς ἀναχωρήσεως παντὸς πολίτου τοῦ Κράτους, πλὴν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀπολύτως ἐξηκριβωμένην ἀνάγκην. Ἀτυχῶς δὲ παρ’ ἡμῖν παρετηρήθη μία ἅμιλλα πρὸς σπατάλην, ἡ ὁποία ἅμιλλα δὲν ἀνεχαιτίσθη ποσῶς καὶ κατὰ τῆς ὁποίας οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη καὶ οὐδὲν μέτρον εἰσηγήθη, ἐνῷ ἐλήφθησαν ὅλα τὰ ἀποτομώτερα μέτρα ἐναντίον ὀλίγων βιοπαλαιστῶν καὶ τὰ σκληρότερα χωρὶς καὶ ὅμως νὰ εἶναι καὶ τὰ μεθοδικώτερα τοιαῦτα. Παράλληλος δὲ ἦτο καὶ ἡ ἐγκατάλειψις καὶ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους τῆς πλουτοπαραγωγῆς. Ἀντὶ δὲ μέτρων αὐξήσεως τῆς ὑπολήψεως τῆς δραχμῆς βλέπομεν μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ἀπὸ τοὺς χειριζομένους τὰς οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας ὡς ἀπὸ σκοποῦ διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ πτῶσις τοῦ νομίσματος καὶ ἐνῷ ἔχομεν ἀνάγκην ἐνισχύσεως τῶν οἰκονομικῶν μας, ἐνῷ ἔχομεν ἀνάγκην ἐνισχύσεως τῶν ἀποθεμάτων μας διὰ συναλλάγματος, εἴδομεν τὸ Κράτος νὰ θέτῃ χεῖρα ἐπὶ τῶν ὑπαρχόντων πηγῶν τῶν ἀποθεμάτων, ἐθέσαμεν μάλιστα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ τρομοκρατήσωμεν καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἦτο δυνατὸν εἰς πᾶσαν ὕψωσιν νὰ ὑποβληθοῦν ὥστε νὰ προσφέρουν ὑπὲρ τοῦ Τόπου πᾶσαν οἰκονομικὴν ἀρωγήν. Ἐθέσαμεν χεῖρα ἐπὶ τῶν χρυσῶν νομισμάτων τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον ἐνταῦθα χωρὶς νὰ σκεφθῶμεν ὅτι, ἐνῷ δὲν εἴχομεν καθόλου νὰ βελτιώσωμεν τὴν θέσιν μας, ἀπεναντίας παρεμποδίσαμεν τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ξένου συναλλάγματος εἰς τὸν τόπον μας, παρεμποδίσαμεν τὴν τοποθέτησιν χρυσῶν κεφαλαίων εἰς τὴν Χώραν μας. Ἐλέχθη πολλάκις ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος θὰ καταργηθῇ καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἔδωσε τοιαύτην ὑπόσχεσιν, ἀλλ’ ἀκόμη οὐδὲν μέτρον εἰσηγήθη καὶ οὐδὲν μέτρον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§77Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον καὶ ἐδήλωσα τοῦτο. Ἀγορεύων ἄλλοτε ἐν τῇ Συνελεύσει εἶπον ὅτι ἦτο τραῦμα κατὰ τῆς πίστεως. Ἀπέδειξα τοῦτο ἀπὸ δύο περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι περιῆλθον εἰς γνῶσίν μου ὅτι ἦτο καταστρεπτικὸν συγχρόνως τραῦμα. Ἄν δὲν ὑπεβλήθη μέχρι τοῦδε, θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον μετὰ τὰς διακοπάς. Καὶ τοῦτο γίνεται διότι ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ κάποιος συνδυασμὸς μὴ ἐπιβαρύνσεως τοῦ μέσου τοῦ οἰκονομικοῦ τοῦ Κράτους, διότι πρέπει νὰ συνδυάσωμεν τὰ πράγματα κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐπέρχηται ἀνισοσκέλεια εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§78Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀσφαλῶς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐφόσον εἰσηγεῖσθε μέτρα σκοποῦντα τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, εἶναι καὶ ἐκεῖνο ἐκ τῶν συντελούντων εἰς τὴν ἐξυγίανσιν.

§79Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅπως εἴπετε, ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἀπέφυγον καὶ Ἕλληνες τῆς ἀλλοδαπῆς νὰ δώσουν πίστιν εἰς τὸ Κράτος.

§80Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἔφεραν τὴν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν μας εἰς ἣν κατάστασιν εὗρεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός. Καὶ ἐρωτῶ· τὸ εἰσαχθὲν νομοσχέδιον εἶναι εἰς θέσιν νὰ θεραπεύσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ κακὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα φέρει ἡ νέα φορολογία τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός; Θὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον τὸ ἀντάλλαγμα τῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ νομίσματός του; Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζῃ κανεὶς πολὺ μεγάλα ἀποτελέσματα, ἐκτὸς ἂν συνδυασθῇ καὶ μὲ τὴν ἄλλην σειρὰν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα εὐτυχῶς ἀκούω ἀπὸ τὰ χείλη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ὅτι σκέπτονται νὰ εἰσηγηθοῦν.

§81Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ 10% θὰ τὸ λάβῃ ὁ κόσμος ὀπίσω.

§82Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἂν σκέπτηται πράγματι καὶ διὰ τὸ ἐπὶ προθεσμίᾳ συνάλλαγμα νὰ λάβῃ μέτρα.

§83Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὴ εἶναι μία σκέψις, διὰ τὴν ὁποίαν ὡρισμένως δὲν ἐλάβομεν μέτρα. Καὶ δὲν τὰ ἐλάβομεν, διότι ἔπρεπε νὰ τὰ συγχρονίσωμεν μὲ ἄλλα, ἐφόσον δὲν εἶχον καμμίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐφόσον δὲν ἤρετο τὸ φάσγανον τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ὑπὲρ τὸν Προϋπολογισμὸν τὸ κυμαινόμενον χρέος. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωμεν μέτρα διὰ νὰ ρυθμίσωμεν τὸ συνάλλαγμα. Ἅμα κανονισθῇ αὐτό, θὰ λάβωμεν μέτρα.

§84Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἰς τὴν σειρὰν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα σκέπτεται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβληθῆ ὑπὸ τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου ἐπέμενον νὰ ψηφισθῇ ἀλλὰ δὲν κατώρθωσα νὰ ψηφισθῇ· τὸ τοῦ ἐλέγχου τῶν ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν καὶ Τραπεζῶν. Νομίζω ὅτι καὶ τοῦτο βελτιούμενον ἢ τροποποιούμενον κατὰ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἠδύνατο καὶ τοῦτο νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ νομίσματός μας, διότι αὐτὸ καὶ μόνον τὸ φορολογικὸν νομοσχέδιον δὲν εἶναι δυνατὸν ἀτελῶς εἰσαγόμενον νὰ ἀποδώσῃ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν, διότι παρουσιάζει πλεῖστα καὶ σοβαρώτατα μειονεκτήματα. Φορολογεῖται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ φορολογίας τῆς ὁποίας ἔχει ἤδη ὑποστῆ τὸν ἀνώτατον βαθμόν, μὴ λησμονεῖτε ὅτι αἱ φορολογίαι ἔχουσιν ὑπολογισθῆ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς χρυσῆς δραχμῆς. Ἑπομένως, ἂν προσθέσωμεν σήμερον καὶ ἄλλα 10%, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ βαστάσῃ τὰς φορολογίας, ἂν αἱ φορολογίαι ἔχουν κανονισθῆ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑγιοῦς νομίσματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ τὰς φορολογίας αὐτάς. Καὶ ἀντὶ τοῦ ἁπλουστάτου μέτρου, τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς μόνον τῆς αὐξήσεως κατὰ 10%, θὰ ἦτο δυνατὸν ἐπιστημονικώτερον νὰ αὐξηθῶσιν οἱ φόροι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ αὐξηθῶσι καὶ νὰ αὐξηθῶσιν ἀναλόγως, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον αὐξάνονται ἄλλοι φόροι οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐλαττωθῶσι, καὶ ἐλάχιστα αὐξάνονται οἱ φόροι οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ αὐξηθῶσι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρήσωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς ἀνισότητος. Εἶναι αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, ὅπως γνωρίζετε καλύτερον ἐμοῦ, ἄνισος ἡ ἔμμεσος φορολογία. Διὰ τῆς φορολογίας δὲ αὐτῆς δὲν κάμετε τίποτε ἄλλο ἢ νὰ αὐξάνητε αὐτὴν τὴν ἀνισότητα, ἀλλὰ συγχρόνως κάμετε αἰσθητοτέραν τὴν αὔξησιν τῶν ἐμμέσων φόρων, διότι αὐξάνετε δι’ ἑνὸς ποσοστοῦ ὅλας τὰς φορολογίας καὶ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπολογισμέναι μὲ ὑγιὲς νόμισμα καὶ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ὑπολογισμέναι μὲ ὑγιὲς νόμισμα. Ἀλλὰ τί ἔχετε νὰ ἐπιτύχητε διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου; Ἐγὼ δὲν βλέπω οὐδὲν ἄλλο ἢ μίαν ἐντύπωσιν μόνον. Διότι μὲ ὅ,τι καὶ ἂν εἰσπραχθῇ ἀπὸ τοὺς φόρους αὐτοὺς δὲν βλέπω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ποθούμενον, νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα σκοπόν, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχει ἐκ τῶν προτέρων καθορίσει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὀφείλετε νὰ ὑπολογίζητε ὅλους τοὺς κανόνας, οἱ ὁποῖοι διέπουν τὴν οἰκονομικὴν ἰσορροπίαν καὶ τῆς ὁποίας στερεῖται τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου. Διότι δὲν βλέπω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα σκοπόν, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχει ἐκ τῶν προτέρων προϋπολογίσει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός. Διότι δὲν γνωρίζει ποῦ θέλει νὰ φέρῃ τὴν νομισματικὴν ἀξίαν· εἰς τὸ ἄρτιον, εἰς τὰ ἑκατὸν ἢ εἰς τὰ διακόσια πεντήκοντα; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρητε οὐδέποτε ἐξυγίανσιν, ἂν δὲν σταθεροποιήσητε εἰς ὡρισμένην τιμὴν τὸ νόμισμα. Πρέπει νὰ γίνῃ σταθεροποίησις πρὸ πάσης ἐνεργείας. Δὲν ὠφελεῖ ἡ ἀπότομος ἐξυγίανσις. Καὶ ὅταν κατορθωθῇ τοῦτο, τότε μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἐξυγίανσις, οὐδέποτε δὲ προτοῦ φθάσητε εἰς τοιοῦτον σταθμόν. Συνεζητήθη μεταξὺ τῶν ἐπιστημόνων καὶ ἐν Ἰταλίᾳ ἡ μαθηματικὴ σταθεροποίησις τοῦ νομίσματος. Πῶς λοιπὸν ἡμεῖς εἰσηγούμεθα νομοσχέδιον πρὸς ἐξυγίανσιν χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅλα τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν μίαν σταθεροποίησιν; Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ εἰσαχθῇ τὸ σχέδιον αὐτὸ νόμου προτοῦ συγκεντρωθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μετὰ μεγάλης εὐχαριστήσεως βλέπω ὅτι σκέπτεται νὰ φέρῃ ἐνώπιόν μας ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός. Διότι τότε καὶ μόνον ἐν τῇ συγχρόνῳ ἐφαρμογῇ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν. Διότι μὴ προσάγων ταῦτα οὐδὲν ἄλλο κάμει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἰμὴ ἀθελήτως νὰ ὑποβοηθῇ τὴν κερδοσκοπίαν, ἡ ὁποία ὠργίασε καὶ τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἠσθάνθη ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι μὴ νομίζετε ὅτι τὴν κρίσιν αὐτῶν τῶν ἡμερῶν δὲν θὰ τὴν ὑποστῶμεν ὅλοι. Διότι οἱ παίζοντες ἴσως τὰ ἔχασαν εἰς ἀέρα, ἀλλ’ ἡ ὕψωσις τοῦ τιμαρίθμου θὰ ἐπιδράσῃ εἰς ἡμᾶς τοὺς μὴ παίζοντας. Αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα ἔχει ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐπίσης θὰ παραμείνουν οἱ φόροι οἱ ἄμεσοι, οἱ ἄδικοι, οἱ ὁποῖοι ἀποτέλεσμα θὰ ἔχουν τὴν μὴ πληρωμὴν αὐτῶν ὑπὸ τοῦ λαοῦ. Διότι ἂς μὴ λησμονῶμεν ὅτι, ἂν δὲν καταβάλλονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον οἱ φόροι, τοῦτο γίνεται διότι δὲν ἐδημιουργήθη ἡ συνείδησις ὅτι εἶναι δίκαιοι. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίζηται μὲ τὸ Α ἢ Β νόμισμα ἢ μὲ τὴν Α ἢ Β κλίμακα ἢ κλιμακωτὴ φορολογία. Ἐνῷ λοιπὸν δὲν ἐλήφθησαν καὶ αὐτὰ τὰ μέτρα ἀκόμη, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ πληρωμὴ τῶν φόρων καὶ νὰ γίνῃ δικαία κατανομὴ τούτων, εἰσάγετε τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου διὰ μιᾶς διατάξεως αὐξάνονται ὅλοι οἱ φόροι, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ εἶχον καταβληθῆ. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ δεχθῇ τὸ σχέδιον αὐτό, ἔστω καὶ ἂν πραγματικῶς διὰ μιᾶς διατάξεως προσδοκᾶται ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν νὰ αἰσθανθῶμεν τὴν εὐχαρίστησιν ἐκ τῆς βελτιώσεως τῆς δραχμῆς. Διότι αὐτὴ θὰ εἶναι πρόσκαιρος καὶ θὰ ἀφήσῃ τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἀφήνουν αἱ παροδικαὶ καὶ πρόσκαιροι τέρψεις, ἀλλ’ οὐδὲν βέβαιον ἀποτέλεσμα, διότι ἀρχίζει κατόπιν ἡ ἀντίστασις, ἡ ἀντίδρασις καὶ τὰ κακὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα πάντοτε ἐπῆλθον ὁσάκις ἐδοκιμάσθησαν μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶχαν διαβατικὴν τὴν ἀνακούφισιν τῶν βαρῶν. Αἱ δηλώσεις ἀκόμη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τὸν Τύπον μᾶς πείθουν ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι πεπεισμένος περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Βλέπω καθημερινῶς εἰς τὸν Τύπον δηλώσεις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι θὰ αὐξήσῃ τὸν τόκον τῶν ἐντόκων γραμματίων. Τοῦτο ἀκριβῶς εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ κάμει νὰ νομίζω ὅτι δὲν ἔχει ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ σχέδιον τοῦ νόμου τὸ ὁποῖον ὑποβάλλει. Διότι διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ τόκου ἐπιζητεῖτε καὶ καλῶς πράττετε νὰ συγκρατήσητε τοὺς κατόχους τῶν ἐντόκων γραμματίων. Ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν ἐλαφρύνετε καθόλου τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, διότι θὰ αὐξήσητε μὲ τὴν δαπάνην τῆς ὑπηρεσίας τὸν τόκον καὶ ὅταν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀφαιρεῖτε ἓν βάρος ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμόν, προσθέτετε δὲ ἕτερον βάρος διὰ μακρότερον μάλιστα χρόνον, τότε βεβαίως δὲν κανονίζετε τίποτε, χωρὶς κἂν νὰ ἔχητε πεποίθησιν ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σαγηνευθοῦν οἱ κάτοχοι γραμματίων καὶ μὲ αὐτὸν τὸν τόκον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι καθῆκον ἔχει ἡ Συνέλευσις νὰ μὴ δεχθῇ τὸ σχέδιον τοῦτο τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἐκάματε, διότι διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ τόκου προσπαθεῖτε νὰ συγκρατῆτε τοὺς κατόχους· ἤτοι μὲ ἐλπίδας, ἐντελῶς ὅμως ἀβεβαίας.

§85ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι καὶ ἡ ἐντύπωσις.

§86Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἡ ἐντύπωσις ἐπῆλθεν. Ἡ προσωρινὴ εὐχαρίστησις τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ὅτι ὑπερετιμήθη ἡ δραχμὴ ἐγένετο. Τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἤλπιζεν ἐπῆλθον.

§87ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ.

§88Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν λέγω νὰ ἀπορριφθῇ, θὰ ἤμην ἀνακόλουθος ἂν ἐζήτουν αὐτό. Ἐγὼ θὰ ζητήσω νὰ ἀναβληθῇ προσωρινῶς καὶ νὰ παρακληθῇ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ φυλάξῃ τὸ νομοσχέδιον μέχρις ὅτου γίνῃ ὥριμος καὶ ἡ ἄλλη σειρὰ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη. Μὴ νομίζετε ὅτι, ἂν ψηφισθῇ τὸ σχέδιον τοῦτο νόμου, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ἔστω καὶ τὸ ἐλάχιστον τῶν προσδοκιῶν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Ἀπεναντίας φοβοῦμαι μήπως ἐκ τῆς ἀντιδράσεως, ἡ ὁποία παρατηρεῖται πάντοτε ἐκ τῶν ἀμέσων καὶ προχείρων βελτιώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται εἰς τὸ κρατικὸν νόμισμα, ἔχωμεν ἀντιστοίχως τοιοῦτον ὑψωμὸν τοῦ τιμαρίθμου, ὥστε τὰ ἀποτελέσματα νὰ εἶναι ἀκόμη χειρότερα διὰ τοὺς ἀναμιγνυομένους εἰς τὰ χρηματιστικὰ πράγματα, νὰ μᾶς παραμείνῃ δὲ ἡ βαρυτάτη αὐτὴ φορολογία, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν βλέπομεν καμμίαν ἄλλην ἐνέργειαν, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἀπαλλαγῶμεν. Διότι, ἂν ἔβλεπον τοὐλάχιστον ὅτι γίνεται παράλληλος ἐνέργεια πρὸς τὴν βελτίωσιν τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, θὰ ἔλεγον ὅτι ἐπιβάλλεται μία προσθήκη βάρους. Ἀλλ’ ἔχομεν τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἀνοίξῃ τὰς πηγάς της καὶ ἡ ὁποία θὰ θεραπεύσῃ τὰ τραύματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιφέρῃ ἡ βαρεῖα αὐτὴ φορολογία. Ἀλλ’ οὐδὲν μέχρι σήμερον, οὐδὲν σχέδιον νόμου κἂν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Συνέλευσιν, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ βελτιοῦται ἡ ἐθνική μας οἰκονομία. Ἴσως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ σκέπτηται—καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ σκέπτηται— νὰ λάβῃ μέτρα καὶ διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀλλ’ ἕως ὅτου λάβῃ αὐτὰ τὰ μέτρα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδοκιμάσωμεν μόνον τὸ μεμονωμένον τοῦτο μέτρον τοῦ νὰ βαρύνωμεν τὴν ράχην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μόνον διὰ μίαν βραχεῖαν ἐντύπωσιν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Φραγκούδης ἔχει τὸν λόγον.

§90Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς θὰ ἐβασανίσθη πολὺ διὰ νὰ εὕρῃ ἕνα ὡραῖον τίτλον δι’ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι παρὰ μία αὔξησις φορολογίας. Καὶ εὑρῆκε πράγματι ἕνα ὡραῖον τίτλον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτησε νὰ μᾶς καταπλήξῃ, τὸν τίτλον τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς δραχμῆς. Ἀλλ’ ἂν δὲν ἐγνώριζεν πόσον ἀπέχει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς τοῦ Χρηματιστηρίου, θὰ ἔλεγον ὅτι κάποιον λόγον ἔχει διὰ νὰ μᾶς ἐκσφενδονίσῃ τὸν τρομακτικὸν αὐτὸν τίτλον. Γνωρίζων ὅμως τὴν ἀγαθήν του πρόθεσιν, δὲν ἀποδίδω τὸ νομοσχέδιόν του παρὰ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν νὰ σταματήσῃ τὴν πτῶσιν τῆς δραχμῆς, διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Διότι τὸ κρατικὸν νόμισμα κατρακυλᾷ, κατρακυλᾷ δὲ ἀπὸ τὴν σπατάλην καὶ τὴν ἐν γένει κακοδιοίκησιν τῆς Χώρας καὶ ἀπὸ τὰ διάφορα ἄλλα αἴτια, τὰ ὁποῖα πολλοὶ ἄλλοι ἀνέπτυξαν εἰδικώτερον ἐμοῦ. Θέλετε ἁπλῶς νὰ σταματήσητε τὴν πτῶσιν τῆς δραχμῆς. Ὥστε ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ὀνομάσητε τὸ νομοσχέδιόν σας νομοσχέδιον περὶ μὴ καταρρεύσεως περαιτέρω τῆς δραχμῆς.

§91Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκετὰ παρήγορον εἶναι αὐτό.

§92Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Εἶναι ἀπόπειρα. Θὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον ἡ ἀπόπειρα αὐτὴ δύναται νὰ ἐπιτύχῃ. Ἐφαρμόζεται τὴν πολιτικὴν τὴν ἀνέκαθεν ἐν Ἑλλάδι ἰσχύουσαν, τὴν πολιτικὴν τῶν ἐνόντων, τὴν πολιτικὴν τοῦ ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ. Ἐν τούτοις δὲν θὰ ἀρνηθῶ τὴν ψῆφόν μου, διότι γνωρίζω τὸ ρωμέϊκον, γνωρίζω ὅτι, ἂν ἀρνηθῶμεν τὴν ψῆφόν μας, ἡ λίρα αὔριον θὰ ἀνήρχετο εἰς τὰς 350 δραχμάς. Κατόπιν μάλιστα τῆς ἐντυπώσεως ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητον, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ σᾶς ἀκολουθήσωμεν ἑκόντες ἄκοντες, ἀλλ’ ἐπικρίνοντες διαρκῶς, διότι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπ’ ἄπειρον. Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ τῶν ἐνόντων εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφερεν εἰς τὴν σημερινὴν πτῶσιν.

§93Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἐνόντων.

§94Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Εἶναι ἐκ τῶν ἐνόντων.

§95Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§96Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω, κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργέ. Βεβαίως ἡ οἰκονομολογία εἶναι ἓν πρᾶγμα δύσκολον. Ὁ κόσμος ὁ πολὺς καταπλήσσεται ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν δισεκατομμυρίων. Ἀλλ’ εἰς ὅλα τὰ πράγματα, καὶ εἰς τὴν ὑψηλὴν πολιτικήν σας, εἰς τὴν ὁποίαν νομίζετε ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ σᾶς ἀκολουθήσωμεν, ὑπάρχει ὁ κοινὸς νοῦς καὶ δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἔχων τὸν κοινὸν νοῦν, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ κρίνῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Βεβαίως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρέκας δύναται νὰ γνωρίζῃ τὰς λεπτομερείας τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ἀλλὰ τὰ μεγάλα ἀξιώματα τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης τὰ ἠξεύρομεν καὶ ἡμεῖς. Πρόκειται περὶ φορολογικῆς αὐξήσεως 500,000,000, ὑποθέτω, διὰ τῆς ὁποίας ἐζητήσατε νὰ σταματήσητε μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία δὲν ἐπεδέχετο ἐξακολούθησιν. Θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ πάρω, θὰ τὰ δώσω διὰ νὰ πληρώσω χρέη, ἑπομένως ἐπέρχεται ἡ ἐξυγίανσις τῆς δραχμῆς. Ἐγὼ σᾶς λέγω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε νὰ πάρητε σήμερον δι’ ἐκτάκτου φορολογίας, ἔπρεπε νὰ τὰ ἔχητε πάρει δι’ οἰκονομιῶν. Αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ ἐξυγίανσις τῆς δραχμῆς. Συμφωνῶ δὲ πληρέστατα μὲ τὸν συνάδελφον κ. Δουζίναν, ὁ ὁποῖος εἶπε καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη. Τί ἐννοεῖτε ἐξυγίανσιν τῆς δραχμῆς; Ἐννοεῖτε νὰ φθάσητε εἰς τὰς 25 δραχμὰς τὴν λίραν, ὅπως πρὸ τοῦ πολέμου; Ἄν τοιαύτη εἶναι ἡ φιλοδοξία σας, τότε παρακαλῶ νὰ σταματήσητε, διότι αὐτὸ θὰ εἶναι καταστροφή. Πρέπει νὰ ὁρίσητε ἓν ὅριον. Λοιπὸν ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἡ οἰκονομική; Εἶναι νὰ φθάσῃ εἰς τὰς 25 δραχμὰς τὴν λίραν; Φαντάζεσθε ὅτι ἄνευ κινδύνου δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ νὰ ἔχωμεν τὴν λίραν εἰς τὰς 25 δραχμὰς;

§97Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἦτο εὐτυχὴς ἡ Ἑλλάς, ἂν μετὰ 15 ἔτη ἡ δραχμὴ φθάσῃ εἰς τὸ ἀκέραιον.

§98Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι φρονοῦν ὅτι θὰ εἶναι καταστρεπτικὴ ἡ πολιτικὴ αὐτή.

§99Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν ἠκούσαμεν τί εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§100Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις προτοῦ ἀναλάβῃ τὴν Ἀρχὴν καὶ ὅτε ἔκαμνε τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις εἶπεν ὅτι πάσης Κυβερνήσεως ἔργον εἶναι νὰ ἐπιτύχῃ τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν σταθεροποίησιν τοῦ ἐθνικοῦ της νομίσματος. Διότι ἀπόλυτος σταθεροποίησις τοῦ νομίσματος δὲν ἐπετεύχθη εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου, μηδὲ τῆς Ἀγγλίας ἐξαιρουμένης. Ἐπιδιώκομεν λοιπὸν τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν σταθεροποίησιν τοῦ ἐθνικοῦ μας νομίσματος ἐπί τινα χρόνον καὶ κατὰ τὸν χρόνον δὲ τοῦτον τὴν βαθμιαίαν ἐξυγίανσιν αὐτοῦ. Ἐδήλωσε δὲ συγχρόνως, ὅτε προεκλήθη ἐπ’ αὐτοῦ, ὅτι ἀναγνωρίζει ὅτι ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη θεωρία· ἡ τῆς ὁριστικῆς καὶ ἀμεταβλήτου ἂς εἴπωμεν ὑποτιμήσεως. Ἀλλ’ ἐφόσον εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι διά τινα τοὐλάχιστον χρόνον ἡ ἐνδεδειγμένη αὐτὴ ὁδὸς δὲν διαφιλονικεῖται ὑπὸ οὐδεμιᾶς τῶν δύο ἀντιδοξουσῶν οἰκονομικῶν μερίδων, εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν ἀπὸ τοῦδε πρὶν παρέλθῃ χρόνος τις, ἂν πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἄποψις τῆς βαθμιαίας ἐξυγιάνσεως ἢ ἂν πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἄποψις τῆς ὁριστικῆς ὑποτιμήσεως. Τώρα ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἐπεκράτησεν ἡ ἄποψις τῆς βαθμιαίας ἐξυγιάνσεως. Ἠκούσαμεν ἐκ μέρους τοῦ κ. πληρεξουσίου καὶ κάτι ἄλλο· ὅτι ἡ Κυβέρνησις φιλοδοξεῖ ἐντὸς πενταετίας νὰ φθάσῃ τὴν λίραν εἰς τὰς 25 δραχμὰς καὶ εἶπον ὅτι θὰ ἦτο εὐτυχὴς ἡ Ἑλλὰς ἂν ἠκολούθει τοιαύτην πολιτικὴν ὥστε νὰ κατορθώσῃ τοῦτο μετὰ 15 ἔτη.

§101Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Εἶναι ἐκτὸς συζητήσεως ὅτι δὲν δυνάμεθα ποτὲ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἰσοτιμίαν. Αὐτὸ οὔτε τὸ φανταζόμεθα ἡμεῖς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ εὐχηθῶμεν εἶναι νὰ ἔχωμεν ὡρισμένην πολιτικήν. Διότι ἄλλως τὸ τοιοῦτον μέτρον φέρει τὰς διακυμάνσεις τοῦ συναλλάγματος καὶ αἱ διακυμάνσεις καταστρέφουν τὸν κόσμον. Ἡ σταθεροποίησις τῆς δραχμῆς εἰς ἕνα ἐπίπεδον περὶ τὰς 250 ἢ 300 δραχμὰς πρέπει νὰ εἶναι ἡ φιλοδοξία τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ νὰ ἐπιτύχῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὑποθέτω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δὲν δυνάμεθα ἑπομένως νὰ κάμωμεν τίποτε χωρὶς νὰ θέσωμεν ἕνα φραγμὸν εἰς τὴν διαρροὴν τοῦ χρυσοῦ. Θὰ ἔχωμεν ἄλλως διαρκῶς πανικοὺς μὲ θύματα τὸν κοσμάκην.

§102ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸν κοσμάκην τῶν παικτῶν θέλω νὰ μᾶς εἴπητε.

§103Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Οἱ παῖκται εἶναι οἱ θῦται καὶ ὁ κοσμάκης τὰ θύματα. Δυστυχῶς ἔχομεν πολὺν κόσμον, ὁ ὁποῖος παρασύρεται ἀπὸ τὴν ἐλπίδα τοῦ κέρδους καὶ καταστρέφεται ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν μεγάλων κερδοσκόπων. Ἐφόσον ἐπιτρέπεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ κυβεία ἐντὸς τοῦ Χρηματιστηρίου, δὲν δύνασθε παρὰ νὰ ἔχητε κοσμάκην νὰ χάνῃ καὶ νὰ κερδίζουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φέρουν πανικούς. Θεωρῶ ὅτι ἡ φράσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι τὸ νομοσχέδιον του τείνει πρὸς τὴν ἐξυγίανσιν τῆς δραχμῆς εἶναι ἀτυχής, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἀλήθειαν. Εἶναι μία φορολογία ὅπως σταματήσῃ ἡ πτῶσις τῆς δραχμῆς καὶ λάβωμεν ὀλίγα ἑκατομμύρια διὰ νὰ τὰ ῥίψωμεν εἰς τὸν Καιάδαν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§104Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ τὰ λάβωμεν ἡμεῖς. Θὰ τὰ λάβῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα.

§105Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Τὸ γνωρίζω αὐτό. Νὰ τὰ δώσητε ἀπὸ τὰ περισσεύοντα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀπὸ τὸν περιορισμὸν τῆς σπατάλης. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἂν εἶσθε μεταρρυθμιστὴς οἰκονομολόγος, δὲν εἶναι μεγάλη σοφία νὰ λέγητε ὅτι βάζω φορολογίαν 500,000,000. Εἶσθε καὶ σεῖς ὡσὰν τὸν Πρωτοπαπαδάκην. Ἡ ἐξυγίανσις τοῦ νομίσματος δὲν εἶναι δυνατὸν οὕτω νὰ ἐπέλθῃ. Τὸ δεύτερον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθεσε καὶ ἄλλος συνάδελφος εἶναι ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔγινεν ἀπόπειρα ὅπως μέρη ἀπὸ τὰ βάρη τὰ ἔκτακτα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τεθῶσιν εἰς τὴν ράχην τῶν πλουσίων. Ἡ ἀπόπειρα αὐτὴ ἐναυάγησε μέχρι τοῦδε. Ἐνθυμοῦμαι τὸν κ. Κοφινᾶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅταν ἐγένετο τὸ ἐπαναστατικὸν Διάταγμα «περὶ φορολογίας τοῦ κεφαλαίου», ὅτι θὰ εἰσπράξωμεν 2 δισεκατομμύρια καὶ εἰσεπράχθησαν.

§106Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ εἰσπράξωμεν καὶ ἄλλα.

§107Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ φορολογήσητε τοὺς πλουσίους καὶ καταφεύγετε εἰς τὴν φορολογίαν τῶν ἐμμέσων φόρων. Εὐκολώτατον πρᾶγμα. Αὐτὸ ἔκαμε καὶ ὁ Ναστρατὶν Χότζας ὅταν ἦταν οἰκονομολόγος τοῦ Σουλτάνου. Εἶναι τὸ νομοσχέδιόν σας ἓν φάρμακον προσωρινὸν καὶ δὲν ἀποτελεῖ τίτλον δόξης διὰ τὴν Κυβέρνησιν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀντωνιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§109Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐνεφάνισε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ δὲν μᾶς ἔδωκε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον ὅπως προσκομίσωμεν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐστηριζώμεθα διὰ νὰ ἀποδείξωμεν τὸ ἀντιλαϊκὸν τῶν προτεινομένων μέτρων της. Ἡ Κυβέρνησις ἠσθάνθη τελείως διάφορα τὰ ἀποτελέσματα τῶν μέτρων, ἅτινα ἤρχισε λαμβάνουσα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ εἴτε διὰ νὰ δυνηθῇ εὐκολώτερον νὰ ψηφίσῃ τοῦτο εἴτε διότι ἠσθάνθη περισσοτέραν τὴν ἀνάγκην, ἐνεφάνισε τὸ σχέδιον νόμου καὶ ἔφερεν ἡμᾶς εἰς δύσκολον θέσιν προκειμένου νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ ἀποκρούσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων προχείρων στοιχείων. Τὸ μέτρον τοῦτο ὡς πάντες παρατηρεῖτε εἶναι εὔκολον, διότι διὰ τοῦ ἁπλουστέρου τρόπου αὐξάνει τὴν κειμένην φορολογίαν τὴν ἔμμεσον καὶ ἄμεσον κατὰ 10% καὶ τοιουτοτρόπως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῇ πολὺ καὶ νὰ κάμῃ πολυπλόκους συνδυασμούς, οἱ ὁποῖοι καὶ χρόνον ἀπαιτοῦν καὶ προπαρασκευὴν καλυτέραν. Ἡ Κυβέρνησις λέγει εἰς τὸν λαόν· δέξου αὐτὸ τὸ βάρος καὶ λίαν συντόμως ὄχι μόνον θὰ ἐλαττωθῇ, ἀλλὰ θὰ ἐλαττώσω καὶ τὸ ὑπόλοιπον βάρος, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἐπὶ τῆς ράχεώς σου. Αὐτοὺς τοὺς συλλογισμοὺς οἱ μὴ ἐμβαθύνοντες εἰς μακρὰς ἐπιστημονικὰς μελέτας δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς κατανοήσωμεν, διότι γνωρίζομεν ὅτι, ὅταν εἰς τοὺς ὤμους μας ἔχωμεν ἓν βάρος καὶ προσθέσωμεν ἕτερον, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ἕτερον βάρος νὰ ἐλαττώσῃ καὶ τὸ ὑφιστάμενον. Φαντασθῆτε, ἂν εὑρισκώμεθα ἐπὶ μιᾶς πλάστιγγος, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὸν Προϋπολογισμόν. Εὑρισκόμεθα τρεῖς κοινωνικαὶ τάξεις καὶ ἡ μία φέρει ἓν βάρος καὶ δεικνύει εἰς τὴν πλάστιγγα ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν καὶ λέγει εἷς ἐξ αὐτῶν· μεταθέτω τὸ βάρος μου εἰς τοὺς ἰδικούς σου ὤμους διὰ νὰ ὀλιγοστεύσῃ τὸ βάρος καὶ ἐπέλθῃ βελτίωσις. Ἀλλ’ εἶναι φανερὸν ὅτι ὅπως εἰς τὴν πλάστιγγα τοιουτοτρόπως καὶ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἡ ἁπλῆ μετατόπισις ἐπὶ τῆς αὐτῆς πλάστιγγος δὲν ἐπιφέρει βελτίωσιν. Τοῦτο θέλω νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως· δὲν πρόκειται περὶ βελτιώσεώς τινος τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας. Οὐδεμία βελτίωσις εἶναι δυνατὴ εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, διότι γίνεται ἁπλῶς μία μετάθεσις βαρῶν, τῶν ὁποίων ἡμεῖς ἀποκρούομεν, διότι ἡ μετάθεσις αὐτὴ γίνεται εἰς βάρος τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ καὶ εἰς ὄφελος τῶν πλουσίων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ καὶ ὑπεύθυνος, ὁ καὶ ἐκπρόσωπος τῆς τοιαύτης οἰκονομικῆς πολιτικῆς, φαίνεται, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, καὶ ἀνακόλουθος ἐν μέρει. Διότι, ἂν καλῶς ἐνθυμεῖσθε καὶ ὑμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ Κυβερνήσεως Βενιζέλου, ἐδήλωσε—διότι ἡ δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ δήλωσις ἰδική του βεβαίως ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν—ἐδήλωσε τὰ ἑξῆς τότε (ἀναγνώσκει): «Ἐπειδὴ δὲ ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις ἔχει φθάσει ἤδη ὅρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο κατ’ ἐξοχὴν δύσκολον, ἂν μὴ ἀδύνατον, νὰ ὑπερβληθῶσιν, ὅλη ἡ προσοχὴ τῆς τε Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως δέον νὰ στραφῇ ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν καλυτέραν ἀπόδοσιν τῶν ὑφισταμένων φορολογικῶν νόμων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὸν ἀμείλικτον περιορισμὸν τῶν δαπανῶν». Ἐδήλου δηλαδὴ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν θὰ ἐπέβαλλεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νέα βάρη, ἐμφανίζεται δὲ νῦν ἀθετῶν τὴν ὑπόσχεσίν του ταύτην. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο...

§110Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ ἓν ἔτος.

§111Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐμεσολάβησε τίποτε τὸ ἔκτακτον.

§112Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐμεσολάβησεν ὅτι τῇ εἰσηγήσει σας ηὐξήθησαν οἱ μισθοὶ κατὰ τὸ δεκαπλάσιον, διότι θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅτι πέρυσιν ὅταν μοὶ ἐζητήθη ὁ 13ος μισθὸς ἠρνήθην κατηγορηματικῶς νὰ τὸν δώσω καὶ ὅταν ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοὶ εἶπεν ὅτι θὰ ἀπεργήσουν οἱ ὑπάλληλοι ἂν δὲν τὸν δώσωμεν, ἐγὼ ἀπήντησα ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς καμμίαν δαπάνην, ἂν δὲν κάμωμεν συγχρόνως καὶ τὰς ἀναγκαίας προβλέψεις διὰ τὰς δαπάνας. Ἀλλὰ σήμερον ἡ κατάστασις εἶναι διαφορετική. Ηὐξήθησαν οἱ μισθοὶ περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤλπιζον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀξιώσει τὴν αὔξησιν. Εὑρισκόμεθα πρὸ νέας καταστάσεως πραγμάτων, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ λάβῃ μέτρα.

§113Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι. Κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1924 ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τότε καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν εἰσηγηθῆ τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου «περὶ ἐξαγωγικοῦ τέλους καπνοῦ», κατὰ τὸ ὁποῖον λαβὼν τὸν λόγον εἶπε καὶ τὰ ἑξῆς τότε (ἀναγινώσκει): «Διὰ τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου θὰ ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι ἴσως κατὰ 200 ἑκατομμύρια. Τὰ 200 ταῦτα ἑκατομμύρια θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην—καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτὸ—ἡ Κυβέρνησις θὰ ζητήσῃ νὰ τὰ λάβῃ ἀπὸ ἄλλας ἀπορωτέρας ἴσως τάξεις. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἂν σκέπτηται νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἀντίκρυσμα τῆς ἐλαττώσεως ταύτης νέους φόρους καὶ ἐπὶ ποίων ὤμων θὰ πέσουν οἱ φόροι οὗτοι. Διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις πρὶν ἢ ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν κατάργησιν τῶν φόρων, ἂν δὲν θὰ γίνῃ μετάπτωσις φόρων ἐκ τῶν ἰσχυρῶν ὤμων τῶν ἐμπόρων εἰς τοὺς ἀδυνάτους ὤμους τῶν πτωχῶν καλλιεργητῶν.... κλπ.». Τὰ πράγματα ἀπέδειξαν δυστυχῶς διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῆς φορολογίας ἐκείνης τῶν ἐμπόρων, διὰ τὴν ὁποίαν διεμαρτυρήθην τότε ἐγὼ ἰσχυριζόμενος ὅτι θὰ φέρῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιβάλῃ νέους φόρους εἰς βάρος τῶν πτωχῶν τάξεων. Ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων ὅτι ἦτο πραγματικὴ δωρεά, διότι γνωρίζετε ὅσοι κατάγεσθε ἀπὸ μέρη καπνοπαραγωγὰ ὅτι ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τοῦ φόρου τούτου εἰς οὐδὲν ὠφέλησε τὸν παραγωγόν, διότι δὲν ἐπῆλθε καμμία βελτίωσις οὔτε εἰς τὴν ἀγορὰν οὔτε εἰς τὴν ἐξαγωγήν. Ἀπέδειξε δὲ μόνον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν μεριμνᾷ πράγματι διὰ τὰ συμφέροντα τῶν πτωχῶν τάξεων. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι πολὺ φυσικόν.

§114Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὥστε ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ἦτο καλύτερον νὰ μείνῃ ὁ δασμὸς τῶν 20%;

§115Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Τὸ 20% διὰ τὸ 1923.

§116Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤθελα νὰ ἐξαχθῇ καπνός.

§117Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἦτο τὸ τράστ τῶν ἐμπόρων, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐξεβίασε καὶ τὸ ὁποῖον ἐπωφελήθη ἀπὸ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ αὐτοῦ χωρὶς τὸ Κράτος καὶ ἡ ἐξαγωγὴ οὐδὲν νὰ ὠφεληθῶσιν.

§118Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ καταργήσῃ καὶ τὸν ἄλλον φόρον. Καὶ θὰ τὸν καταργήσω.

§119Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ διὰ τὸ μέλλον.

§120Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ οἴκοθεν ὑπεβίβασα τὸν φόρον. Ἡ Συνέλευσις τὸ γνωρίζει αὐτό. Οὐδεὶς μοὶ τὸ εἶπεν, διότι συνέβη νὰ ὑπηρετήσω εἰς τοὺς τόπους ἐκείνους καὶ γνωρίζω ποίαν ἀξίαν ἔχουσι τὰ πράγματα.

§121Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ φόρου τοῦ τρέχοντος ἔτους· πρόκειται περὶ τοῦ φόρου τοῦ 1923.

§122Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤθελον νὰ μείνῃ....

§123Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Εἶπον καὶ τότε καὶ λέγω καὶ τώρα ὅτι δὲν ἐπέρχεται συναγωνισμός, διότι οἱ ἔμποροι δὲν ἐπροθυμοποιοῦντο νὰ ἀγοράσουν τὰ νέα καπνὰ διὰ νὰ δημιουργήσωσι τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν.

§124Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Ἡ Βουλγαρία μέχρι σήμερον ἔχει πωλήσει ὁλόκληρον τὸ ἀπόθεμά της τῶν καπνῶν, ἐνῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν μέγα ἀπόθεμα. Γνωρίζω ὅτι, ἂν ξένα μονοπώλια δὲν ἀγοράζουν Ἑλληνικὰ καπνά, τοῦτο ὀφείλεται διότι εἶναι ἀκριβώτερα τῶν ἄλλων καπνῶν.

§125Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἀπορῶ πῶς θέλετε νὰ μὲ φέρητε διαφωνοῦντα εἰς ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα δὲν διαφωνῶ.

§126Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διαφωνεῖτε συμφωνοῦντες καὶ συμφωνεῖτε διαφωνοῦντες.

§127Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ στὸκ τὸ ὁποῖον εἶχον οἱ ἔμποροι.

§128Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς φορολογίας, περὶ τοῦ δασμοῦ τοῦ 1923. Ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐκθέσει της φέρεται ἀπαισιόδοξος καὶ ἐνῷ προτείνει ἓν μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς δραχμῆς, ἡ ἰδία φέρεται μὴ πιστεύουσα εἰς τὴν ἀποτελεσματικότητα τοῦ μέτρου τούτου, διότι λέγει εἰς τὴν ἔκθεσίν της (ἀναγινώσκει): «Δεδομένου ὅτι ἐπὶ τῶν τοῦ ἐγγὺς μέλλοντος Προϋπολογισμῶν δὲν εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τι πέρα τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ ζωηρῶς παρὰ πάντων ποθουμένου ἰσοζυγίου αὐτῶν.... κτλ.». Εἰς πλεῖστα δὲ σημεῖα αὐτῆς ἐπαναλαμβάνει τὴν φράσιν: «Ὡς καὶ ἐνδεχομένη σχετικῶς ἀθρόα ἐξόφλησις τῶν ἐντόκων γραμματίων». Φοβεῖται δηλαδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι λόγῳ τῆς δυσπιστίας τοῦ Κοινοῦ ἢ διὰ διαφόρους ἄλλους λόγους θὰ σπεύσῃ τὸ Κοινὸν εἰς τὴν ἐξόφλησιν τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ φοβεῖται μήπως εὑρεθῇ πρὸ κρίσεως. Εἰς τὴν ἔκθεσίν της—διότι πρόκειται νὰ ἐξακριβώσω πρῶτον τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως—εἰς τὴν ἔκθεσίν της κάμνει καὶ μίαν ἀναλογίαν χαρτονομίσματος κατὰ κάτοικον. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ διαφωνήσω. Διότι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὸ ἔτος 1922 χαρτονόμισμα 3,000,000,000 καὶ κατοίκους 6,000,000, ἄρα δραχ. 500 κατὰ κάτοικον. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές· ὄχι διότι εἶναι ἐσφαλμένος ὁ ὑπολογισμός, ἀλλὰ διότι περιλαμβάνει καὶ τοὺς κατοίκους τῆς Ἰωνίας οἱ ὁποῖοι ἐχρησιμοποίουν καὶ Τουρκικὸν νόμισμα καὶ ἑπομένως ὁ μέσος ὅρος δὲν εἶναι ἀκριβής. Δὲν δυνάμεθα δηλαδὴ νὰ στηριχθῶμεν ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ. Πάντως τοῦτο δὲν ἔχει καὶ πολλὴν σημασίαν διὰ τὴν συζήτησίν μας. Ὁμιλεῖ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καὶ περὶ στενότητος χρήματος. Τοῦτο κάμνει τὴν ἐντύπωσιν ἑνὸς φαύλου κύκλου διότι λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἀνάλογος ὑπερτίμησις τῆς δραχμῆς δὲν ἔχει, ὡς εἶναι φανερόν, νὰ συμβάλῃ εἰς ἄλλο τι ἢ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ὑπαρχούσης σήμερον στενότητος». Καὶ φρονεῖ, ὡς φαίνεται ἐκ τῆς ἐκθέσεως, ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἄρσις ἐκ τῆς κυκλοφορίας τραπεζογραμματίων πρέπει ἐφεξῆς νὰ χωρήσῃ μεθοδικῶς καὶ ἀναλόγως πρὸς τὴν ἀνακτωμένην κτητικὴν δύναμιν τοῦ ἐθνικοῦ μας νομίσματος». Καὶ ἐρωτῶ· ὅταν θὰ ἀποκτήσῃ τὸ ἐθνικόν μας νόμισμα τὴν παλαιὰν κτητικήν του δύναμιν, θὰ ἐπέλθῃ στενότης χρήματος;

§129Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀντιθέτως.

§130Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Συνεπῶς ὅταν θὰ ἐξυγιανθῇ τὸ νόμισμα, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποσύρωμεν χαρτονόμισμα. Ἀλλ’ ἐδῶ εἶναι φαῦλος κύκλος. Ἵνα ἐξυγιανθῇ πρέπει νὰ ἀποσύρωμεν χαρτονόμισμα.

§131Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἐξυγιανθῇ διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν καὶ ὅταν θὰ ἐξυγιανθῇ τὸ ἐθνικὸν νόμισμα, τότε θὰ ἀποσύρωμεν χαρτονόμισμα.

§132Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἓν ἐλάττωμα. Καὶ δὲν ἤκουσα νὰ τονισθῇ ἰδιαιτέρως τὸ ἐλάττωμα τοῦτο. Τοῦτο ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι δὲν κάμνει διάκρισιν ἰσοσκελίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, δηλαδὴ ὁμιλεῖ μόνον περὶ ἰσοσκελίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ὅταν ἀντιμετωπίζῃ τις τὰ οἰκονομικὰ ἑνὸς Κράτους, φρονῶ, χωρὶς νὰ ἔχω ἀξίωσιν οἰκονομολόγου, ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζωμεν τὴν ὅλην ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἂν θέλωμεν νὰ στηριχθῶμεν ἐπὶ ὑγειοῦς βάσεως. Διότι ἄλλως εἶναι ὡσὰν νὰ ἠθέλαμεν νὰ γεμίσωμεν ἕνα πίθον Δαναΐδων. Διότι φαντασθῆτε νὰ κατορθώσωμεν τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ νὰ μὴ κατορθώσωμεν νὰ ἐξυγιάνωμεν τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον. Ἁπλούστατα τὸ ἐθνικὸν νόμισμα δὲν θὰ βελτιωθῇ, διότι θὰ γίνηται ἐξαγωγὴ συναλλάγματος μεγαλυτέρα. Καὶ ἐφόσον τὸ ἐθνικὸν νόμισμα δὲν θὰ βελτιωθῇ, τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ χωλαίνῃ. Καὶ ἂν ἐπιτευχθῇ ἰσοσκέλισις, λίαν συντόμως ἀφ’ ἑνὸς διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων, νὰ χρειασθῶμεν ἓν ὡρισμένον ποσὸν συναλλάγματος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δι’ ἄλλας ἀνάγκας, τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ ἀγοράσωμεν μὲ τιμὰς ηὐξημένας, ἀφοῦ λόγῳ τῆς ἀπωλείας τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου θὰ αὐξηθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ συναλλάγματος.

§133Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατί ἀνέρχεται ἡ λίρα, ἠμπορεῖτε νὰ μοὶ εἴπητε;

§134Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω.

§135Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατί δὲν τὸ λέγετε τώρα ἀμέσως;

§136Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριοι, διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος καὶ ἀντιληπτὸς ἀρκεῖ νὰ τονίσω τοῦτο. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψουν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι νὰ κάμω μίαν παραβολήν, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω, ἂν μέχρι τοῦδε, ἀπὸ περισσότερον ἐμοῦ εἰδικοὺς ἔχει λεχθῆ. Ἀλλὰ παραβολὴν ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν στηρίζεται εἰς τὸν κοινὸν νοῦν, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Φραγκούδης. Διότι μόνον τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τοὺς γνωρίζοντας τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας. Θὰ εἴπω ὅτι ἔχομεν τέσσαρας παράγοντας διὰ νὰ ἐξάγωμεν ἓν συμπέρασμα περὶ τοῦ ἂν ὑπάρχῃ καὶ δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἐξυγίανσις τῆς καταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς. Ὁ παράγων τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, εἰς ὃν συμπεριλαμβάνεται καὶ ὁ τῆς παραγωγικότητος τῶν κατοίκων, ὁ παράγων τοῦ ποσοῦ τοῦ χαρτονομίσματος, ὁ παράγων τῶν ἀναγκῶν τῶν κατοίκων προκύπτει ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων καὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ πολιτισμοῦ αὐτῶν καὶ ὁ παράγων τῆς κτητικῆς ἀξίας τῆς ἀνταλλακτικῆς μονάδος εἰς τὸ τρέχον νόμισμα ἢ χαρτονόμισμα, ἤτοι ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς. Ἂν ἔχωμεν ἓν κλάσμα μὲ ἀριθμητὴν τὸν πλοῦτον, δηλαδὴ νὰ κάμωμεν ἀλγεβρινὴν ἐξίσωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν πλοῦτος ἐπὶ τοῦ τιμαρίθμου τῆς ζωῆς διαιρούμενος διὰ τοῦ ποσοῦ τοῦ χαρτονομίσματος ἐπὶ τῶν ἀναγκῶν, πρέπει νὰ ἐξισωθῇ πρὸς ἕτερον κλάσμα ἔχον ἀριθμητὴν καὶ παρανομαστὴν τὸ ποσὸν τοῦ χαρτονομίσματος ἢ τὰς ἀνάγκας, ἤτοι πρὸς τὴν μονάδα. Καὶ ἑπομένως ὁσάκις θελήσωμεν νὰ μεταβάλλωμεν τὴν κατάστασιν, π. χ. αὐξάνοντες τὸ χαρτονόμισμα, εἶναι φυσικὸν νὰ δημιουργῶμεν ἀντίκτυπον ἐπὶ τῶν ἄλλων συντελεστῶν. Δηλαδή, ἂν κάμνωμεν ἕνα ὑπολογισμὸν καὶ εἴπωμεν αὐξάνομεν τὸ χαρτονόμισμα διὰ νὰ ἔχωμεν τὸ κλάσμα ἀκέραιον καὶ τὴν ἐξίσωσιν ὀρθήν, πρέπει ἢ νὰ αὐξήσωμεν τὸν πλοῦτον ἢ νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς ἀνάγκας. Διὰ τὸ πρῶτον ἀπαιτεῖται αὔξησις τῆς παραγωγῆς, διὰ τὸ δεύτερον ἐλάττωσις τοῦ πληθυσμοῦ ἢ τῆς καταναλώσεως. Ἐρχόμεθα δηλαδὴ εἰς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν, τὸ ὁποῖον πλειστάκις ἐτονίσθη ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους. Ἐφόσον ἔχομεν ὡρισμένας ἀνάγκας ἢ ἐφόσον ἔχομεν ὡρισμένον πλοῦτον, οἱοσδήποτε συνδυασμὸς εἰς οὐδὲν συντελεῖ. Ἂν δὲν πρόκειται νὰ ἐπιφέρωμεν τὴν ἰσορροπίαν μεταξὺ τῶν δύο παραγόντων, μεταξὺ ἀνάγκης καὶ πλούτου, ἂν αὐξηθῇ τὸ χαρτονόμισμα καὶ αὐξηθοῦν αἱ ἀνάγκαι, βεβαίως πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὸ χαρτονόμισμα. Ἀντιστρόφως ὅμως πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὸν πλοῦτον, διότι, ἂν δὲν αὐξήσωμεν τὸν πλοῦτον, πάλιν ἡ ἐξίσωσις χάνεται. Αὐτὰ τὰ ζητήματα βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λύωνται ἐκ τοῦ προχείρου, ἀλλ’ εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἐπιστήμας φρονῶ ὅτι δύνανται νὰ ἐφαρμοσθοῦν ἀξιώματα νόμων, φυσικὰ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν. Καὶ ἑπομένως διὰ τῆς ἀλγεβρινῆς αὐτῆς ἐξισώσεως θὰ εἴμεθα πάντοτε βέβαιοι ποῦ εἶναι τὸ τρωτὸν μέρος τὸ ὁποῖον πρέπει ἰδιαζόντως νὰ προσέξωμεν. Ἂν σήμερον ἔχωμεν χαρτονόμισμα ἄφθονον, θὰ ζητήσωμεν πῶς πρέπει νὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακὸν αὐτό. Καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου ὀφείλομεν νὰ προσέξωμεν μόνον εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ πλούτου καὶ οὐχὶ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ χαρτονομίσματος. Συνεπῶς τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐμφανίζει ζήτημα ἐξυγιάνσεως τῶν οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἁπλῶς ζήτημα μετατοπίσεως τῶν βαρῶν. Δηλαδὴ θὰ ἔχωμεν τὰ αὐτὰ βάρη, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι θὰ ἔχωμεν μίαν μετατόπισιν τῶν βαρῶν. Ἂν δὲν ληφθῇ μέριμνα διὰ τὸν ὅλον ἐθνικὸν πλοῦτον κάθε προσπάθεια θὰ ναυαγήσῃ πολὺ συντόμως.

§137Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δύο εἶναι οἱ συντελεσταὶ τῆς ρυθμίσεως τοῦ συναλλάγματος· ἡ ἐξυγίανσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ ἐμπορίου. Ὅταν τὸ πρῶτον τὸ ἐπιτυγχάνωμεν, ὁπωσδήποτε ἀντιμετωπίζομεν τὸ συνάλλαγμα ἐπωφελῶς.

§138Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Εἰς τοῦτο διαφωνῶ· εἰς τὸ ὅτι εἶναι ματαία ἡ προσπάθεια τῆς ἐπιτεύξεως τοῦ ἑνὸς μόνον ἄνευ τῆς ἐπιτεύξεως καὶ τοῦ ἑτέρου ταυτοχρόνως. Κύριοι, διὰ νὰ καταλήξω εἰς ἓν συμπέρασμα ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο· ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ ἑπτὰ μῆνας ὤφειλε πρωτίστως νὰ εἶχε λάβει τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ συνετέλουν πολλῷ μᾶλλον διὰ τὴν ἐπίτευξιν ἰσοζυγίου ἐμπορικοῦ παρὰ διὰ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Διότι ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι ζήτημα σχέσεων ἐμπορικῶν, ἐνῷ ἡ ἐπίτευξις ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου εἶναι ζήτημα σχέσεων Κράτους πρὸς ξένα Κράτη, εἶναι ζήτημα εὐημερίας τοῦ Τόπου, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὴ πᾶσα ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Συνεπῶς ἡ πρώτη μέριμνα πάσης Κυβερνήσεως καὶ τῆς παρούσης ὤφειλε νὰ εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ ἐπίγνωσις τοῦ ὑπάρχοντος πλούτου τῆς Ἑλλάδος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐδεμία Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε ἐσκέφθη. Τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν πάσης Κυβερνήσεως καὶ ἰδίᾳ τῆς παρούσης, ἐφόσον ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἓν κολοσσιαῖον πρόβλημα, τὸ προσφυγικόν, θὰ ἦτο ἡ ἐφαρμογὴ μιᾶς δασμολογικῆς πολιτικῆς, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἐνίσχυσις ὡρισμένων βιομηχανιῶν, μόνον τῶν βιωσίμων, καὶ συνεπῶς ἡ αὔξησις τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ἕτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ λάβῃ εὐθὺς ἀμέσως, εἶναι ἡ ἐλάφρυνσις τῶν βαρῶν τῶν γεωργῶν, διότι διὰ τῆς ἐλαφρύνσεως τῆς γεωργικῆς φορολογίας ἐνῷ θὰ εἴχομεν μίαν ἐλάττωσιν ἐσόδων, θὰ εἴχομεν καὶ μίαν αὔξησιν πλούτου, ὁ δὲ πλοῦτος εἶναι ἐγγύησις καὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον μέτρον ἐπιβεβλημένον ἦτο ἡ κτηματογράφησις ὅλων τῶν κτημάτων τῆς Ἑλλάδος. Δὲν δυνάμεθα νὰ λεγώμεθα Κράτος πολιτισμένον, ἐφόσον στερούμεθα Κτηματολογίου καὶ ἐφόσον δὲν ἐλάβομεν κανὲν μέτρον διὰ τὴν ἀπόκτησιν αὐτοῦ. Ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν παρέρχονται ἐντεῦθεν Κυβερνήσεις καὶ δὲν βλέπομεν καμμίαν νὰ θέσῃ τοὐλάχιστον τὰς βάσεις μιᾶς τοιαύτης ἐργασίας, ἡ ὁποία εἶναι βεβαίως φανερὸν ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ ἄμεσα ἀποτελέσματα, ἀλλὰ διὰ τὸ ἀπώτερον μέλλον. Δυστυχῶς αἱ Κυβερνήσεις ἀποβλέπουν μόνον εἰς τὸ παρόν, εἰς τὴν δημιουργίαν προχείρων ἐντυπώσεων, εἰς τὸ νὰ δρέψουν τοὺς καρποὺς τῶν ἔργων εὐθὺς ἀμέσως, διότι δὲν θέλουν νὰ δημιουργήσουν καλὸν τὸ ὁποῖον νὰ εὐεργετήσῃ ἄλλην Κυβέρνησιν. Ὤφειλε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, ἂν πράγματι ἐνδιεφέρετο διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, νὰ μεριμνήσῃ ὅπως ἀποκτήσωμεν Κτηματολόγιον, διότι τοῦτο θὰ συντελέσῃ καὶ εἰς τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος καὶ τὴν ἀποτροπὴν τῶν ἀλλεπαλλήλων συγκρούσεων, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατ’ ἐπανάληψιν ἀνὰ τὰ διάφορα σημεῖα τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ συνετέλει εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἡ βάσις πάσης εὐημερίας καὶ τῆς σωτηρίας τοῦ Τόπου. Ἀλλ’ ἐφόσον δὲν βλέπομεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λαμβάνῃ αὐτὰ τὰ στοιχειώδη μέτρα, δὲν δυνάμεθα νὰ πιστεύσωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Διότι ἂς μὴ ἰσχυρισθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι τόσον δυσχερὴς ἡ ἀπόκτησις τοῦ Κτηματολογίου. Οἱαδήποτε δαπάνη θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη. Θὰ ἠδυνάμεθα τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους ἀπελύσαμεν μὲ τὴν πρόθεσιν οἰκονομιῶν, τοὺς ἀποφοίτους γυμνασίων νὰ διδάξωμεν εἰς σχολὰς τοπογραφικὰς τὰς στοιχειώδεις γνώσεις τὰς ἀπαιτουμένας διὰ τὴν τοπογράφησιν τῶν διαφόρων κτημάτων τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ τοὺς ἐξαποστείλωμεν ἀνὰ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, ἵνα συντόμως ἐργαζόμενοι ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος ἐπιτύχουν τὸ Κτηματολόγιον, τὸ ὁποῖον, τονίζω, θὰ φέρῃ τὴν αὔξησιν τῆς περιουσίας καὶ θὰ ρυθμίσῃ τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν ἀτόμων καὶ θὰ μᾶς ἀποδείξῃ ὅτι εἴμεθα πράγματι πεπολιτισμένον Κράτος. Ἀλλὰ μία μεγάλη παράλειψις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ ἡ ἑξῆς: Ἔφερεν ἓν πρόχειρον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἔκαμε μίαν πρόχειρον μετατόπισιν βαρῶν ἀπὸ τοὺς ὤμους τῶν μὲν εἰς τοὺς ὤμους τῶν δέ...

§139Β. ΑΡΤΕΜΙΑΔΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ τερματίσῃ τὴν συζήτησιν αὐτὴν μέχρι τῆς 9ης ὥρας διὰ νὰ συζητήσῃ κατόπιν τὸ προσφυγικόν. Θὰ σᾶς παρακαλέσωμεν λοιπὸν νὰ τερματίσητε....

§140Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὀλίγα θὰ εἴπω. Ἕτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἂν πράγματι ἐνδιεφέρετο διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, εἶναι ἡ χρησιμοποίησις ὅλων τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων, τῶν ἐργατικῶν χειρῶν, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐγκατεσπαρμέναι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἄνεργοι καὶ χωρὶς νὰ ἀποδίδουν τίποτε εἰς τὸ Κράτος, ἀλλὰ μόνον καταναλίσκουν. Καὶ πρώτη μέριμνα θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ἵδρυσις γραφείων ἐξευρέσεως ἐργασίας. Ἀπορῶ πῶς ὕστερα ἀπὸ τόσον χρονικὸν διάστημα, ὕστερα ἀπὸ τὴν εἰσροὴν τόσου προσφυγικοῦ κόσμου καὶ ἀπὸ τὴν ἄγνοιαν καὶ τῶν ἐπαγγελμάτων καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀέργων καὶ τῆς ἀναλογίας ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ὑφίσταται μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐπαγγελμάτων δὲν συνεστήθησαν τὰ γραφεῖα αὐτά, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύναντο οἱ ἐργάται νὰ ἀποτείνονται καὶ νὰ ἐξευρίσκουν ἐργασίαν ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐγνώριζε, θὰ εἶχε καὶ στατιστικὴν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀέργων καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ οἱ βιομήχανοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ δημιουργήσουν νέας βιομηχανίας θὰ ἠδύναντο πρὸς τὰ γραφεῖα ταῦτα ἀποτεινόμενοι νὰ ἐξευρίσκουν τὸ ἀναγκαιοῦν προσωπικὸν διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν βιομηχανιῶν. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἐκ τούτων ἔπραξε, δὲν βλέπω τὴν σπουδαιότητα τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον μόνον ὡς ἐμβάλωμα μιᾶς καταστάσεως δύναται νὰ θεωρηθῇ. Καὶ τὸ μέτρον τοῦτο, ἐφόσον δὲν συντελεῖ εἰς ἐξυγίανσιν ἀλλὰ τοὐναντίον συντελεῖ εἰς τὴν συνέχισιν μιᾶς καταστάσεως ἀφορήτου, καθ’ ἣν τὰ βάρη τὰ περισσότερα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὰ ὑφίσταται μόνον ὁ ἐργαζόμενος λαός, διότι δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ παρ’ οὐδενὸς ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου φορολογίας τοῦ σημερινοῦ δασμολογίου βαρύνει καταθλιπτικῶς τὸν ἐργαζόμενον λαόν. Ἡ φορολογία τῆς καθαρᾶς προσόδου δὲν δύναται νὰ ὑπολογισθῇ ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν ἔμμεσον φορολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι καταθλιπτικωτέρα καὶ ἀντίκειται καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἰσφέρουν ἀναλόγως τῶν δυνάμεών των, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ ὅτι δὲν γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§141Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς δὲν γίνεται;

§142Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν γίνεται διότι ἀφ’ ἑνὸς τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ὁρίζεται ἔστω καὶ κατὰ κλίμακα δὲν πληρώνεται, ἀλλὰ καὶ ὅταν κατορθωθῇ νὰ πληρωθῇ, καὶ πάλιν ἡ φορολογία δὲν θὰ εἶναι ἴση, διότι ὁ ἐργάτης ἢ ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος κερδίζει ἓν ὡρισμένον ποσὸν 50 δραχμῶν, πληρώνει φορολογίαν 25 δραχμῶν. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ σύγκρισις. Ἡ φορολογία πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ ἐπὶ τοῦ κέρδους μόνον καὶ οὐχὶ ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῆς ἐργασίας. Θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι τὸ Κράτος ἔλαβε 200 δραχμὰς ἀπὸ τὸν κερδίζοντα 20,000. Ἀλλὰ 200 δραχ. ἐν σχέσει πρὸς τὸν κερδίζοντα 20,000 εἶναι 1%, ἑπομένως δὲν δύναται νὰ γίνῃ σύγκρισις. Ἡ φορολογία δὲν εἶναι ἴση, διότι ὁ πτωχὸς λαὸς ἐξοδεύει ὅλον τὸ προϊόν τῆς ἐργασίας του διὰ τὴν ἀπόκτησιν τῶν μέσων τῆς ζωῆς, ἐνῷ ὁ ἕτερος καὶ ἂν ἀκόμη φορολογηθῇ βαρύτερον, ἡ φορολογία αὐτὴ δὲν ἐπιβαρύνει τὴν ὅλην ἐργασίαν του δι’ ἀναλόγων ποσοστῶν, διότι οὐδέποτε ἔφθασε 50% ἡ φορολογία τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ προτεινόμενα μέτρα θὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ προτείνω τὴν ἀπόρριψίν του. Θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἐνόμιζεν ὅτι ἔχει βεβαίως ἀνάγκην πρὸς ἐξυπηρέτησιν ταμιακῶν ἀμέσων ἀναγκῶν, θὰ ἠδύνατο καὶ ἐν ἀναμονῇ τῆς λήψεως γενικωτέρων ἐξυγιαντικῶν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως μέτρων, νὰ προτείνῃ τὴν φορολογίαν τῶν οἰκοδομῶν, ἡ ὁποία θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας τῆς κληρονομίας, εἰς τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας τοῦ κεφαλαίου, τὴν συστηματοποίησιν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Αὐτὰ εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀμέσως θὰ ἠδύνατο νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν ἀναμονῇ τῶν γενικωτέρων μέτρων.

§143Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀφοῦ ὑπάρχει ἀπόφασις μέχρι τῆς 9ης ὥρας νὰ λήξῃ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ....

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ παραιτηθοῦν οἱ ἐγγεγραμμένοι.

§145Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔγινε εἷς συμβιβασμὸς χάριν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Αὐτὸς ὁ συμβιβασμὸς πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ διὰ νὰ δηλοποιηθῇ καὶ τὸ γενικὸν ἐνδιαφέρον τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία ἐπιθυμεῖ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Εἶναι ἐγγεγραμμένος ὁ κ. Πρέκας. Θὰ παρεκάλουν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Πρέκας καὶ κατόπιν νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Οἱ ὑπόλοιποι δὲ ἐγγεγραμμένοι θὰ παρεκάλουν, ἂν δὲν ἔχουν ἀντίρρησιν, νὰ παραιτηθοῦν καὶ νὰ ἀναβάλουν τὴν ἀγόρευσίν των διὰ τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Δηλοῦμεν ἡμεῖς, διὰ νὰ μὴ παρεξηθῇ ἡ στάσις μας, ὅτι εἴμεθα ἀντίθετοι τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν κάμομεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ψηφοφορίαν διότι θὰ ἐματαιώνετο ἡ συνεδρίασις καὶ δὲν τὸ θέλομεν. Ἐφόσον λοιπὸν ἐπιφυλασσόμεθα, δὲν ἐπέρχεται μεγάλη ζημία.

§146Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ περιορισθῇ ἡ ἐλευθερία τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν δύναται νὰ γίνῃ εὐρυτέρα συζήτησις. Ἄλλοτε αἱ συζητήσεις ἐγένοντο εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Αὐτὸ ἦτο τὸ σύστημα τὸ κρατοῦν εἰς τὴν Βουλήν. Σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ὑπερτέρας ἀνάγκης, δηλαδὴ τοῦ νὰ περαιωθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος μέχρι τῆς αὔριον. Διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν αὐτὴν τὴν ἀνάγκην δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ συντάμωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν καὶ τὸν κ. Πρέκαν καὶ τοὺς ἄλλους κ. κ. συναδέλφους νὰ ἐπιφυλαχθοῦν διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία, διότι τότε θὰ ἔχωμεν πλέον ἢ πρόσφατα τὰ ἐπιχειρήματά σας καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀχθῶμεν εἰς συμπεράσματα καὶ νὰ ψηφίσωμεν πεφωτισμένοι.

§147Α. ΠΡΕΚΑΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω. Ἐπειδὴ αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι παρατηρήσεις γενικωτέρου χαρακτῆρος, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο σκοπιμότερον ἂν ἐλέγοντο εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, φρονῶ ὅτι δὲν βλάπτεται οὔτε ζημιοῦται ὁ λέγων οὔτε οἱ ἀκούοντες, ἂν τὰς παρατηρήσεις μου αὐτὰς τὰς ὑποβάλω εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§148Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἤκουσα τὸν κ. πρόεδρον τῶν Φιλελευθέρων Δημοκρατικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἀνωτέρας ἀνάγκης. Ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων Δημοκρατικῶν δὲν ἦτο ὁ προσήκων. Εὑρισκόμεθα πρὸ παγίδος, τὴν ὁποίαν διαρκῶς στήνει ἡ Κυβέρνησις ὅταν θέλῃ νὰ ὑφαρπάζῃ νομοσχέδια καὶ ὅταν θέλῃ νὰ μὴ συνέλθῃ. Ἐμποδίζει διαρκῶς τὴν συζήτησιν. Δὲν τολμᾷ, δὲν ἔχει βεβαίως τὸ ἀνάστημα νὰ εἴπῃ ὅτι ἀφαιρεῖ τὸν λόγον, ἀλλὰ μετέρχεται τοιαύτας παγίδας, αἱ ὁποῖαι ἀφαιροῦν τὸν λόγον τῆς ἐπιχειρηματικότητος τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως». Ὀφείλω ὅμως νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν μέθοδον αὐτήν. Γνωρίζει ὅτι θέλομεν ὅλοι νὰ συζητηθῇ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, γνωρίζει ὅτι εἴπομεν ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ φύγωμεν τὴν Δευτέραν καὶ εὗρε τὴν κατάλληλον εὐκαιρίαν ὅπως διαφύγῃ τὸν ἔλεγχον αὐτόν, διότι δὲν τολμᾷ οὔτε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν ἔλεγχον καὶ τὰς ἀπεργίας καὶ μετεχειρίσθη ἄλλην παγίδα.

§149Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δηλοῦμεν ἀκόμη ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ συζητηθῇ καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§151Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη.

§153ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ πρωτοκόλλου τῆς 14ης Ἰουνίου 1923 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 393 τῆς συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν καὶ τῶν πρὸς αὐτὸ ἀντιστοίχων ἄρθρων τῶν λοιπῶν περὶ εἰρήνης Συνθηκῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων ποσοῦ δραχμῶν τετρακοσίων πεντήκοντα χιλιάδων διὰ τὴν δαπάνην τῆς συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τοὺς Διεθνεῖς Ὀλυμπιακοὺς Ἀγώνας τῶν Παρισίων τοῦ 1924 καὶ περὶ αὐξήσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου χορηγουμένης εἰς τὴν ἐν Ἀθήναις Φιλεκπαιδευτικὴν Ἑταιρείαν καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἁγίας Λαύρας συνδρομῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων κατὰ τὸ ἔτος 1925 κλπ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ λεμβούχων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου νόμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικῶν Ταμείων κοινωφελῶν ἔργων Κολινδροῦ καὶ Λιτοχώρου». (Ψηφίζεται καὶ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 3119, 2769 καὶ τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1922 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2769 περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικῶν Ταμείων πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων κοινῆς ὠφελείας εἰς Τρίπολιν καὶ Κόρινθον». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§155Ι. ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ τελωνειακοῦ νόμου εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν ἐψηφίσθη τὸ δεύτερον ἄρθρον χωρὶς οὐδεμίαν τροπολογίαν καὶ τώρα βλέπω ὅτι κατὰ τὴν ψήφισίν του ὡς σύνολον τὸ διεστρέβλωσαν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε πληρεξούσιε, θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα αὐτὸ καί, ἂν εἶναι ὅπως τὸ λέγετε, φυσικὰ θὰ ἀκυρωθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10.15′ μ. μ. τῆς σήμερον.

(Ὥρα 9.15′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11 μ. μ.)

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ. Ὁ κ. Ε. Ἐμμανουηλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§158Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὀφείλω, κύριοι, ἐξ ἀρχῆς νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν κατέβαλον οἱ ἄλλοι συνάδελφοι ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ἡ ὁποία ἦτο προωρισμένη διὰ τὴν Μακεδονίαν, ἕνεκα λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς μου δὲν ἠδυνήθην δυστυχῶς νὰ ἀποδώσω ἐγώ. Δὲν ἀνεχώρησα εἰς Θεσσαλονίκην εἰμὴ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐβεβαιώθην ὅτι ἡ ἀντικατάστασίς μου δι’ ἄλλου συναδέλφου προσέκρουεν εἰς τυπικότητα καὶ δὲν ἐπεσκέφθην εἰμὴ τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὅπου μοὶ εἶχεν ἐπιτρέψει ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας μου. Τοῦτο, κύριοι, ἐλπίζω θὰ μοὶ χρησιμεύσῃ ὡς δικαιολογία διὰ νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, αἱ ὁποῖαι ἄλλως τε ἐξετέθησαν παρὰ τῶν ἀμέσως προαγορευσάντων συναδέλφων. Δὲν ἀποκλείεται ὅμως νὰ ἐκθέσω γενικωτάτας τινὰς ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι, ὅσον καὶ ἂν εἶναι γενικαί, ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ θεωρηθοῦν ὅλως διόλου ἀνωφελεῖς. Πέρυσι, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη ἀπέναντι μιᾶς δυσχερείας, ἡ ὁποία ἐκ πρώτης ὄψεως ἐφαίνετο ἀνυπέρβλητος. Ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ εἶχεν ὑπογράψει μίαν συμφωνίαν μὲ τὸν Τοῦρκον ἀντιπρόσωπον, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὤφειλεν ἐντὸς 2–3 μηνῶν νὰ δεχθῇ τοὺς ὑπολειπομένους ἀνταλλαξίμους ὁμογενεῖς τῆς κεντρικῆς Μ. Ἀσίας, ἀνερχομένους εἰς 150–200 χιλιάδας. Τὸ περιεργότερον εἶναι ὅτι ἡ συμφωνία αὕτη, ὅπως ἐγνώσθη ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, ἡ συμφωνία αὕτη εἶχε γίνει χωρὶς νὰ ἔχῃ γνῶσιν ἡ τότε Κυβέρνησις οὕτως ὥστε τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα εὑρίσκοντο πραγματικῶς πρὸ ἀνυπερβλήτων δυσχερειῶν διὰ νὰ δυνηθῶσι, νὰ ἀνταπεξέλθωσι κατὰ τῆς θυέλλης, ἡ ὁποία ἠπειλεῖτο, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἦτο κορεσμένη ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ προσφυγικοὺς πληθυσμούς, ἐκαλεῖτο δὲ ἤδη νὰ ὑποδεχθῇ ἄλλας 150–200 χιλιάδας, ἐνῷ διὰ τοὺς εὑρισκομένους ἐνταῦθα πρόσφυγας ἔλειπε καὶ στέγη καὶ ὅλα τὰ ἄλλα μέσα τῆς ἐγκαταστάσεως. Νομίζω ὅτι ὅστις θέλει νὰ μελετήσῃ τὴν κατάστασιν τῶν προσφύγων, πρῶτον μέλημα πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ ζήτημα τῆς στέγης, διότι πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἔχῃ ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι ὁ πρόσφυξ. Τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως ἀπὸ τῆς πρώτης ἐμφανίσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ἦτο τὸ μᾶλλον τραγικόν, καθόσον καὶ θάνατοι ἐκ ψύξεως καὶ παιδία κοιμώμενα εἰς τοὺς δρόμους καὶ εἰς διάφορα ἄλλα μέρη ἦτο τὸ καθημερινὸν θέαμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζετο πρὸ τῶν ὀμμάτων ἡμῶν. Ἐνόμιζε κανεὶς ὅτι ἐντὸς ὀλίγου ἡ Ἑλλὰς θὰ μετεβάλλετο εἰς τόπον κολάσεως, ὅπου θὰ ἔβλεπε σωρείαν πτωμάτων. Ἐν τούτοις δύναται νὰ διαπιστώσῃ τις, ὅτι ἡ στέγασις ἐπροχώρησεν ἀπὸ πέρυσιν ἀρκετά. Τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1924 εἶχον ἐπισκεφθῆ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ὅταν ἐπεσκέφθην τοὺς συνοικισμοὺς ὁμολογουμένως μοὶ ἐνέπνευσε φρίκην ἡ δυστυχία τὴν ὁποίαν ἔβλεπον ἐμπρός μου. Θάλαμοι ἀκατάλληλοι, ἀσθένειαι παντοῖαι καὶ πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανεὶς διὰ τὴν ἀνθρωπίνην δυστυχίαν. Βεβαίως καὶ εἰς τὴν τελευταίαν μου ἐπίσκεψιν δὲν εἶδον πολυτελῆ οὔτε μέτρια κἂν οἰκήματα, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε εἶδον κατάστασιν ὀλίγον ὑποφερτήν. Εἶδον καὶ διὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν ἐβεβαιώθην ὅτι ἐνῷ κατ’ Ὀκτώβριον τοῦ 1924 ὑπῆρχον 15,000 ἄστεγοι, κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1925, ὁπότε εὑρισκόμεθα ἡμεῖς εἰς Θεσσαλονίκην, εἶχον στεγασθῆ ὅλοι καὶ δὲν ἔμενον ὑπὸ σκηνὰς εἰμὴ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσωρινῶς ἐγκατασταθέντες ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἐπέμενον ἀρνούμενοι νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ ὅπου τοὺς προώριζεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐποικισμοῦ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ στέγασις εἶναι ἤδη τελεία, τοὐναντίον ἀντελήφθημεν πλείστας ἐλλείψεις. Παραδείγματος χάριν ἐν Δράμᾳ ἐλέγετο ὅτι χίλιαι ἀκόμη κατοικίαι χρειάζονται. Ἐβεβαιοῦτο ἐπίσης ὅτι οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ εἶχον πάθει τὰ πάνδεινα. Ἡ κοινότης Φωτολοίβου, ἀποτελουμένη ἀπὸ πεντακοσίας οἰκογενείας, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, εὑρίσκεται ὑπὸ τὰς σκηνάς. Ἐπὶ παρουσίᾳ ἡμῶν ἐδόθη μία ἀναφορά, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξάγεται ὅτι δέκα ἑπτὰ οἰκογένειαι Ποντίων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκοντο ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου εἰς ἓν σημεῖον τῆς ὁδοῦ Καβάλλας, εἶχον ἀφεθῆ εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ἄνευ στέγης, ἄνευ σπορᾶς, ἄνευ ζωαρκείας. Πᾶν ὅ,τι ἔγινεν εἶναι ἀτελές. Ἀλλὰ καὶ ἂν εἴπωμεν ὅτι ἔγινέ τι καλόν, δὲν ἕπεται ὅτι ὅλα ἐτελείωσαν. Τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως δέον νὰ προχωρῇ διαρκῶς καὶ νὰ διατεθῇ τὸ ταχύτερον πᾶν ὅ,τι εἶναι διαθέσιμον πρὸς στέγασιν. Ἄλλως τε μὲ τὸ νὰ στεγασθοῦν οἱ πρόσφυγες μὲ προσωρινὴν κατοικίαν δὲν ἕπεται ὅτι ἐλύθη τὸ ζήτημα. Διότι καὶ ἐκεῖ ὅπου εἶναι ἐστεγασμένοι ὑπάρχει τοιαύτη σύμπτυξις, ὑπάρχει τοιαύτη στενοχωρία καὶ τοιαύτη κατάστασις ὥστε ὅσαι καὶ ἂν κτισθῶσι νέαι κατοικίαι δὲν θὰ εἶναι ἀρκεταί. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι αἱ προσωριναὶ κατοικίαι θὰ εἶναι ἐπὶ πολὺν καιρὸν αἱ ὁριστικαὶ κατοικίαι τῶν προσφύγων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίθαλψιν, αὕτη εἶναι ὅλως ἀνεπαρκής. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην π. χ. εἰς μὲν τοὺς παλαιοὺς πρόσφυγας δίδεται μία δραχμὴ ἡμερησίως, εἰς δὲ τοὺς νέους 3½ δραχμαί. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ τις, ὅσον λιτῶς καὶ ἂν ζήσῃ, μὲ αὐτὰ τὰ χρήματα νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ζωήν του. Ἂν ἦτο δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ δημιουργήσῃ ὑπηρεσίαν τινὰ ἡ ὁποία θὰ εἶχε τὸ καθῆκον νὰ εὕρῃ ἐργασίαν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐργάζωνται, βεβαίως αὐτὸ τὸ ζήτημα ἤθελε κατὰ πολὺ ἀπολέσει τὴν σοβαρότητά του. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν δύναται ὑπὸ τοὺς σημερινοὺς ὅρους νὰ ὀργανώσῃ μίαν τοιαύτην ὑπηρεσίαν. Ἑπομένως καὶ ἡ φιλανθρωπία καὶ τὸ καθῆκον τῆς Ἐθνικῆς ἀλληλεγγύης ἐπιτάσσει ὅπως ἡ χορηγία τοῦ ἡμερησίου προσφυγικοῦ ἐπιδόματος νὰ μὴ διακοπῇ, διότι πληροφοροῦμαι ὅτι προσεχῶς διακόπτεται. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ὑγιεινὴν κατάστασιν, ἐγὼ ἐφοβούμην ὅτι ἡ ὑγιεινὴ κατάστασις θὰ ἦτο ἐλεεινή. Εὐτυχῶς κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας προσεπάθησα νὰ συγκεντρώσω ἐπὶ τόπου, ἡ θνησιμότης δὲν ἦτο πολὺ μεγάλη. Ἀλλ’ ὅταν εἰς τὴν Μακεδονίαν ὁμιλοῦμεν περὶ ὑγιεινῆς καταστάσεως, πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν τὴν φοβερὰν νόσον ἥτις μαστίζει τὰς νέας Χώρας μας. Οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἐνδιαφέρηται διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν, ἡ ὁποία θὰ δύναται νὰ δαπανᾷ καὶ δὲν θὰ δαπανᾷ, δὲν θὰ εἶναι καθόλου καλὴ Κυβέρνησις. Κύριοι, ἡ Μακεδονία εἶναι τόσον Ἑλληνικὴ ὅσον εἶναι καὶ ἡ Πελοπόννησος καὶ ἡ Κρήτη.

§159Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἦτο ἐξ ἀρχῆς Ἑλληνική.

§160Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Καὶ ἐν τῇ ὑπερασπίσει τῶν συνόρων της τελευταίως ἀνεδείχθη τοιαύτη. Ἂν ὅμως ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον ἀφεθῇ ὅπως εἶναι, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἐκείνη χώρα θὰ γίνῃ Ἑλληνικὸν νεκροταφεῖον. Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ νόσημα, τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει τὴν ἀναβλάστησιν τῆς νέας γεννεᾶς, τὸ ὁποῖον καταστρέφει τὴν ζωτικότητα, οὔτε εὐτυχία νὰ ὑπάρξῃ, οὔτε ἐπάρκεια ἐπιτοπίου ἀμύνης, οὔτε πολιτισμός.

§161Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ἐξ αἰτίας τῆς καταστάσεως τῆς ἑλονοσίας τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ ἔπασχεν ἀπὸ ἑλονοσίαν. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι καὶ πρὸ τῆς ἀφίξεως τῶν προσφύγων ὑφίστατο αὐτὴ ἡ κατάστασις. Φαντασθῆτε μὲ τὴν αὔξησιν τῶν προσφύγων πόσον ηὔξησε καὶ πόσον θὰ αὐξήσῃ.

§162Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ ζήτημα ἀποδεικνύει ποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀλληλεγγύη μεταξὺ ὅλων. Τὸ κακὸν οὔτε τῶν προσφύγων εἶναι ἴδιον οὔτε τῶν ἐντοπίων. Εἶναι ἀπειλὴ καθ’ ὅλων τῶν κατοίκων τῆς Χώρας. Κύριοι, προκειμένου περὶ τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως, ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς Ἐπιτροπῆς ἐλέχθησαν τὰ δέοντα. Ἄλλως τε ὑπάρχουν καὶ εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἀναπτύξωσι τὸ θέμα τοῦτο. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅμως ὅτι καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς εἶναι ὁ περισσότερον ἀδικημένος. Ὑπὲρ αὐτῶν δὲν ἔγιναν πολλά, ἴσως διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν. Ἦτο δίκαιον βεβαίως ἐκ τοῦ προσφυγικοῦ δανείου καὶ ὑπὲρ τῶν ἀστικῶν πληθυσμῶν νὰ δαπανῶνται κατ’ ἀναλογίαν. Μάλιστα ὑπῆρχον πληροφορίαι ὅτι εἶχε προορισθῆ τὸ ποσὸν ἑνὸς ἑκατομμ. καὶ 380 χιλ. λιρῶν διὰ τὴν ἀστικὴν ἐγκατάστασιν. Προσέκρουσεν ὅμως τοῦτο εἰς ἐμπόδια, διότι τὸ χρῆμα δὲν ὑπῆρχεν; Ὑπῆρχε. Διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἤθελε; Τὸ ἤθελεν. Εἰς τί προσέκοψεν; Εἰς τί ἄλλο εἰμὴ εἰς τὸν γενικὸν γραμματέα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως; Δὲν μετέβην ποτὲ εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Ἐπιτροπῆς, οὔτε γνωρίζω ποῦ τῆς πόλεως εἶναι. Οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅπως δι’ ἄλλους ἠθέλησαν νὰ εἴπουν, ὅτι ἔχω λόγους προσωπικῆς δυσαρεσκείας. Δὲν γνωρίζω κἂν προσωπικῶς τὸν κ. Ἀδοσίδην, ἀλλὰ γνωρίζω τὰς πράξεις του καὶ παρακολουθῶ τὰς ἐνεργείας του. Πρόκειται οἱ Φωκαεῖς νὰ ἐγκατασταθῶσιν εἰς τὴν Ἀνάβυσσον; Ἕτοιμος ὁ κ. Ἀδοσίδης νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ. Θὰ ἐγκατασταθοῦν οἱ Μακρηνοὶ εἰς τὴν Σταμάταν; Εἶναι παρὼν ὁ κ. Ἀδοσίδης διὰ νὰ ἐναντιωθῇ. Ὑπὲρ τῶν ἀστῶν θὰ γίνῃ τι; Ἐλλοχεύει ἐκεῖ ὁ κ. Ἀδοσίδης. Ἐπὶ τέλους δικαιούμεθα νὰ εἴπωμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: Ἀπαλλάξατέ μας ἀπὸ τὴν παρουσίαν αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου. Οὔτε μητρόθεν οὔτε πατρόθεν οἱ πρόσφυγες ὀφείλουν τίποτε εἰς αὐτὸν τὸν κύριον, τοῦ ὁποίου δὲν θέλουν τὰς ὑπηρεσίας. Δὲν θέλουν οὗτος νὰ διαθέτῃ τὸ χρῆμά των. Ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ἔλαβε μέτρα ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Εἴμεθα εὐγνώμονες. Ἀλλ’ ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν δὲν ἔλαβε μέτρα διὰ νὰ διατίθενται πρὸς ζημίαν τῶν προσφύγων. Ἡ Κυβέρνησις ὅταν θέλῃ νὰ ἐπιβληθῇ ἔχει ὅλα τὰ μέσα. Ἄν δὲν τὰ ἔχῃ, δύναται νὰ τὰ ἀποκτήσῃ Ἕλλην πολίτης, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς μίαν ὑπηρεσίαν ὑπὸ διεθνῆ ἔλεγχον, ὅστις δὲν ὑπακούει εἰς τὰς συστάσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ὁπλίζεται κατὰ τῆς Κυβερνήσεώς του μὲ τὴν ἀσφάλειαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν παρέχει μία διεθνὴς σύμβασις εἰς ξένους ὑπηκόους, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δὲν κάμνει πρᾶξιν ἠθικήν, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δὲν κάμνει πρᾶξιν ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀφήσῃ ἀδιάφορον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ πρᾶξίς του κατ’ οὐσίαν δὲν εἶναι ἠθική. Ἄν δὲν προβλέπηται ἡ πρᾶξις αὕτη ἀπὸ τοὺς κειμένους νόμους, ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτείνῃ νέους. Τοιαύτη πρότασις δὲν θὰ ἐστερεῖτο δικαιολογητικῆς βάσεως. Ἰδοὺ ἓν ὅπλον τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις οἱανδήποτε ὥραν θέλει δύναται νὰ τὸ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν της, διότι δὲν πιστεύω ποτὲ ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ ἀρνηθῇ τὴν ψῆφόν της ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοὺς ἀστοὺς μεγάλην σημασίαν βεβαίως ἔχει τὸ ζήτημα τῆς περισυλλογῆς τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας. Ὄχι διότι ἡ περιουσία αὕτη δὲν ἀνήκει καὶ εἰς τοὺς γεωργούς, ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὰς μεγαλυτέρας περιουσίας ἐν Τουρκίᾳ βεβαίως εὑρίσκονται εἰς τὰς πόλεις. Ἡ περιουσία αὕτη ἐξ ὅσων πληροφοροῦμαι λαμβάνει παράδοξόν τινα τύχην. Πρῶτον ὀφείλω νὰ σᾶς βεβαιώσω περὶ τοῦ ἑξῆς: ὅτι καίτοι ἡ Συνέλευσις ἐν τῇ μερίμνῃ αὑτῆς ὑπὲρ τῆς περιουσίας ταύτης ἐψήφισε τὸν νόμον 3166, ἐν τούτοις καὶ αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντεταλμέναι τὴν διαφύλαξιν τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας, ἀποφαίνεται ὅτι ὁ νόμος, τοῦ ὁποίου ζητεῖται σήμερον καὶ ἡ ἐπὶ τὰ χείρω τροποποίησις, καὶ ὅπως εἶναι δὲν ἀρκεῖ νὰ ἀσφαλίσῃ τὰ προσφυγικὰ δικαιώματα. Αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι μὲ ἐβεβαίωσαν ὅτι, ἐφόσον ἰσχύει τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ διὰ τὰ Μουσουλμανικὰ κτήματα, περισυλλογὴ Μουσουλμανικῶν περιουσιῶν εἶναι πρᾶγμα ἀδύνατον. Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος πληροφοροῦμαι, κύριοι, ὅτι δημόσιοι ὑπάλληλοι δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ κατέλαβον Μουσουλμανικὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἀνήκουν εἰς τοὺς πρόσφυγας, οἱ ὁποῖοι πρόσφυγες ἄλλοι μὲν μένουν ὑπὸ τὰς σκηνάς, ἄλλοι δὲ μένουν ὅλως ἄστεγοι. Ἄλλα κτήματα ἐπίσης εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν κατοχὴν τῶν ἀξιωματικῶν. Τώρα λέγουν τί νὰ κάμῃ ὁ δυστυχὴς ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος δὲν εὑρίσκει κατοικίαν; Τί νὰ κάμῃ ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος δὲν εὑρίσκει κατοικίαν; Τί νὰ κάμουν; Νὰ κάμουν ὥστε ἐξ αἰτίας των νὰ μὴ στερῆται ὁ πρόσφυξ ὅστις δὲν ἔχει κατοικίαν. Αὐτὸ ὁμοιάζει πρὸς ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ κάμῃ ἓν βασιλικὸν τραπέζι, δὲν ἔχει ψωμὶ εἰς τὸ σπίτι του καὶ βγαίνει ἔξω, εὑρίσκει ἕνα πτωχὸν καὶ τοῦ παίρνει τὸ ψωμὶ τὸ ὁποῖον ἔχει εἰς τὰ χέρια του. Ἄν εἷς δημόσιος ὑπάλληλος δὲν ἔχῃ οἴκημα νὰ κατοικήσῃ, δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ τὸ πληρώνῃ ὁ πρόσφυξ. Ἄν ὁ ἀξιωματικὸς δὲν ἔχει οἴκημα νὰ κατοικήσῃ, δὲν εἶναι λόγος νὰ στερήσῃ τὸν ἄστεγον πρόσφυγα τῆς κατοικίας του διὰ νὰ κατοικήσῃ αὐτός. Ἄλλη πληγὴ τῆς προσφυγικῆς περιουσίας εἶναι αἱ λεγόμεναι ἀνώμαλοι πράξεις. Κύριοι, πᾶσαν συγκατάβασιν, τὴν ὁποίαν ἤθελε θεωρήσει εὔλογον ἡ Κυβέρνησις, τὴν θεωρῶ εὔλογον διὰ τὰς ἀνωμάλους ἐκείνας πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τυχὸν μέχρι τῆς πρώτης Νοεμβρίου 1922. Ἀλλ’ οὐδεμίαν πρᾶξιν δύναμαι νὰ θεωρήσω ὡς πρᾶξιν μὴ ἐπιλήψιμον, ἡ ὁποία ἐγένετο μετὰ τὴν ἡμερομηνίαν αὐτήν, διότι ἀπὸ τῆς ἡμερομηνίας ἐκείνης ἦτο γνωστὸν καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἀναχωρήσουν ἀπὸ ἐδῶ οἱ Τοῦρκοι καὶ ὅτι ἡ περιουσία των ἀνῆκεν εἰς τοὺς ἐκδιωχθέντας ἐκ Τουρκίας Ἕλληνας.

§163Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, οἱ Τοῦρκοι ἔφυγον μετὰ τὴν ἄφιξιν τῶν Ἑλλήνων προσφύγων. Ἑπομένως τὴν στιγμὴν τῆς ἀναχωρήσεως τῶν Τούρκων ἐξ Ἑλλάδος οἱ πρόσφυγες εὑρίσκοντο εἰς τὴν Ἑλλάδα ὥστε νὰ παραλάβουν τὰ κτήματά των.

§164Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι παρεξηγήθην, κ. συνάδελφε. Ὁπωσδήποτε τὴν διακοπήν σας νὰ τὴν φυλάξητε ὅταν κανεὶς ἄλλος ἄλλα ὁμιλήσῃ.

§165ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποίαν 1ην Νοεμβρίου τοῦ 1920 ἢ τοῦ 1922;

§166Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Τοῦ 1922. Διότι ὅταν ἐπῆλθεν ἡ καταστροφὴ ἐξεδόθη ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως μία διαταγὴ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1922, διὰ τῆς ὁποίας ἀπηγορεύετο εἰς τοὺς Τούρκους νὰ ἐκποιοῦν τὴν περιουσίαν των εἴτε κινητὴν εἴτε ἀκίνητον. Μόλις ἐξεδόθη ἡ διαταγὴ οἱ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ἐν Θράκῃ ἀμέσως ἐννόησαν περὶ τίνος ἐπρόκειτο, ἐννόησαν ὅτι ἡ περιουσία αὐτὴ δὲν ἦτο πλέον τοῦ ἰδιώτου Μουσουλμάνου. Ἀλλ’ εὑρέθησαν κερδοσκόποι, οἱ ὁποῖοι πανταχοῦ καὶ πάντοτε εὑρίσκονται, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι ἀντὶ νὰ ἀφήσουν τὴν περιουσίαν εἴτε εἰς τοὺς πρόσφυγας εἴτε εἰς τὸ Κράτος, καλύτερον θὰ ἦτο αὐτοὶ νὰ γίνουν κληρονόμοι τῶν Τούρκων. Ἡ Κυβέρνησις νομίζω ὅτι θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της, τοὐλάχιστον κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβη. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ὀρθὸν καὶ δίκαιον καὶ ἠθικὸν νὰ λάβῃ τὰ αὐστηρότερα μέτρα διὰ τὴν περισυλλογὴν τοιούτων κτημάτων, τὰ ὁποῖα δυνάμει ἀθεμίτων τίτλων—διότι περὶ ἀθεμίτων πλέον τίτλων πρόκειται—κατέχονται. Διάφοροι δὲ προχρονολογίαι καὶ ἔγγραφα ἰδιωτικὰ δυστυχῶς ὡς ἀκούω καὶ διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων ἐπεκυρώθησαν. Θὰ ἦτο, κύριοι, ἀληθῶς ἓν πρᾶγμα ἄνευ παραδείγματος ἐν τῇ ἱστορίᾳ τοῦ δικαίου, προκειμένου περὶ ἀκινήτων, ἰδιωτικὰ ἔγγραφα, φέροντα ἰδιωτικὴν ἡμερομηνίαν, μὴ βεβαιωθεῖσαν, νὰ θεωρῶνται ὡς ἔγγραφα ἰσχυρά. Κύριοι, οἱ κίνδυνοι τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας δὲν τελειώνουν ἐδῶ. Ἀφ’ ἑνὸς οἱ ἐντόπιοι, οἱ ὁποῖοι εἴτε λόγῳ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, εἴτε κατ’ ἄλλον τινὰ θεμιτὸν τρόπον, εἴτε καὶ ἀθέμιτον ἐνίοτε, κατέχουν κτήματα Μουσουλμανικά, ἀφ’ ἑτέρου οἱ πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι ἐγκαθίστανται εἰς τὰ κτήματα καὶ ἐγκαθίστανται οὐχὶ ἀνὰ οἰκογένειαν, ἀλλ’ εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ οἴκημα ἀνὰ 2, 3 καὶ 4 οἰκογενείας, πρόσφυγες δηλαδή, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν ὅτι παραμένουν ἐκεῖ προσωρινῶς καὶ οὐδὲν ἔχουν συμφέρον νὰ διατηρήσουν τὸ κτῆμα ὅλοι οὗτοι, ἐντόπιοι καὶ πρόσφυγες δὲν συντηροῦσι τὰ κτήματα τὰ Μουσουλμανικά, οὕτως ὥστε μία περιουσία μεγάλη, εἰς ἑκατομμύρια ἀνερχομένη, εἶναι δυνατὸν ἡμέραν τινὰ νὰ εὑρεθῇ μὴ ἔχουσα ἀξίαν τινά. Δέον νὰ ὀργανωθῇ μία ὑπηρεσία ἐπισκευῆς. Γνωρίζω ὅτι αἱ ἐπισκευαὶ θὰ ἀπαιτήσουν ἑκατομμύρια, ἀλλ’ αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια θὰ ἀσφαλίσουν πολλαπλάσια ἑκατομμύρια. Ἂν ὅμως ἡ ἀκηδία ἐξακολουθήσῃ, θὰ χαθῇ ἡ περιουσία.

§167Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπὴν διὰ τὸ ζήτημα αὐτό;

§168Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὁρίστε.

§169Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐν τῷ μεταξὺ γίνονται πρόχειροι ἐπισκευαὶ εἰς ὅλας τὰς πόλεις. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς ὁριστικῆς ἐπισκευῆς ἐσταμάτησε, διότι εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένον μὲ τὸ ζήτημα τοῦ ὀργανισμοῦ. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα αὐτό, δι’ αὐτὸ καὶ δὲν ἐλήφθη νομοθετικὴ μέριμνα περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ἀφορῶντος τὴν συντήρησιν τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων. Δὲν ἐμποδίζει ὅμως νὰ γίνωνται ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ἐπισκευαί.

§170Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει πίστωσις;

§171Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει πίστωσις ριζικῆς ἐπισκευῆς.

§172Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Ὄχι ριζικῆς, ἀλλὰ τοποθετήσεως σωλήνων κλπ.

§173Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχω ἐπανειλημμένως ὑπογράψει ἐντάλματα διὰ τὴν Κρήτην καὶ τὴν Ἤπειρον.

§174Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία φροντίζει σήμερον περὶ τῆς περιουσίας ταύτης, εἶναι τὰ γραφεῖα τῆς Ἀνταλλαγῆς, τὰ ὁποῖα ἔχουσι πολλαπλᾶ καθήκοντα. Ἐν Θεσσαλονίκῃ τοὐλάχιστον εἴδομεν τὸ γραφεῖον ἐκεῖ ἐργαζόμενον μετὰ μεγάλης προθυμίας, ἀλλὰ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Δημόσιον ὑπὲρ τοῦ γραφείου εἶναι τόσον γλίσχρα ὥστε ὁμολογῶ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι τις ἥρως διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ δεόντως τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Καθιστῶ προσεκτικὸν τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ὅπως ἐνισχύσῃ τὰ γραφεῖα, διότι ἡ μικρὰ οἰκονομία θὰ φέρῃ μεγάλας ἀπωλείας.

§175Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν δὲν ἐπιτρέπει.

§176Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἔπειτα εἴτε διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἰδιωτῶν εἴτε δι’ ἄλλους λόγους ἠδύνατο νὰ εἶναι πολὺ χρήσιμα τὰ βιβλία τοῦ Τουρκικοῦ Κτηματολογίου. Δυστυχῶς τὰ βιβλία αὐτὰ κατὰ τὸ πλεῖστον φαίνονται κατεστραμμένα, ὅ,τι δὲ ἀπέμεινε δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον χρησιμοποιεῖται. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς θὰ ἔκαμνε πολὺ καλά, ἂν διὰ καταλλήλου προσώπου ἐφρόντιζε νὰ ἐξετάσῃ τὰ ὑπολειπόμενα, τοὐλάχιστον πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσι καὶ τὰ ἐλλείποντα ἂν ὑπάρχῃ τρόπος τις νὰ ἀντικατασταθῶσι.

§177Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τῷ 1921 ἐξεδόθη διαταγὴ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Θεσσαλονίκης πρὸς ὅλας τὰς διοικητικὰς Ἀρχὰς καὶ συνεκεντρώθησαν ὅλα τὰ βιβλία αὐτὰ εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἐστάλησαν ἐδῶ. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, πρὸ καιροῦ εἶχον ζητήσει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μάθω ποῦ εὑρίσκονται αὐτὰ καὶ ἐπληροφορήθην ὅτι εἶναι εἰς ἓν ὑπόγειον ὑγρὸν τῆς βιβλιοθήκης τοῦ Πανεπιστημίου. Αὐτὰ ἐχρησίμευσαν καὶ χρησιμεύουν καὶ πρέπει νὰ ἀποσταλῶσιν.

§178Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Θὰ χρησιμεύσωσι πολύ. Πᾶν ὅ,τι ὑπάρχει ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην βεβαίως θὰ εἶναι χρήσιμον.

§179Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐρευνήσας εὗρον ὅτι εἶναι 15 σάκκοι.

§180Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχουσι μεταφραστικὰ γραφεῖα τῶν ὁποίων ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν ἐζήτησε τὴν κατάργησιν.

§181Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπαλλαγῶμεν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν.

§182Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἀπωλέσθησαν τὰ βιβλία αὐτά, ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν κατήργησε τὰ γραφεῖα αὐτά, ὡς καὶ τὸ γραφεῖον τῆς Ἐδέσσης.

§183Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν τὰ γραφεῖα τὰ μεταφραστικὰ ἐκτελοῦν τὸν προορισμόν των. Εἶναι ὅμως ἡλίου φαεινότερον ὅτι τὰ βιβλία αὐτὰ πρέπει νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Λοιπόν, κύριοι, δὲν θέλω νὰ ἐξαντλήσω τὴν ὑπομονήν σας, διότι ἀπὸ χθὲς ἀκούετε τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Ἐπιτρέψατέ μοι μόνον νὰ προσθέσω τινὰ περὶ τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν ἀρχικὴν αἰτίαν τῆς ἀποστολῆς μας εἰς Μακεδονίαν. Ἐννοῶ τὰ λυπηρὰ γεγονότα τοῦ Κιούπκιοϊ, ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται πᾶσα ψυχραιμία. Ὅταν μετέβημεν εἰς τὸ Κιούπκιοϊ, εὑρίσκετο καὶ ὁ ὑπάλληλος τοῦ ἐποικισμοῦ Σπυρόπουλος. Περὶ αὐτοῦ ἐν παρόδῳ εἰρήσθω ἤκουσα ὅτι εἶχε πολιτικὰ φρονήματα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ δεχθῶ ποτέ· ἀλλ’ ὡς ἄτομον καὶ ὡς ὑπάλληλος διὰ τὴν ἱκανότητα αὑτοῦ ἐπαινεῖτο καὶ παρὰ τῶν ἐχθρῶν του ἀκόμη. Εὑρίσκοντο τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ πληρεξούσιοι τῆς κοινότητος Κιούπκιοϊ, καθὼς καὶ μιᾶς ἄλλης γειτονικῆς κοινότητος. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐφόσον ἦτο δυνατὸν ἔκαμα τὸν ἀδιάφορον καὶ παρηκολούθουν τὰ ἑκατέρωθεν λεγόμενα. Ἕν γεγονὸς ἐθεωρεῖτο βέβαιον ὅτι δηλαδὴ οἱ εἰδικοὶ—λέγοντες εἰδικοὺς ἐνόουν τοὺς ἰατρούς, οἱ ὁποῖοι ἐγνωμοδότησαν κατὰ τὴν ἀρχικὴν ἵδρυσιν τοῦ συνοικισμοῦ—ἦσαν σύμφωνοι περὶ τοῦ ὅτι τὸ μόνον μέρος, τὸ ὁποῖον ἦτο κατάλληλον διὰ νὰ ἱδρυθῇ συνοικισμός, ἦτο τὸ μέρος ἐκεῖνο τὸ λεγόμενον Σαρανί, περὶ τοῦ ὁποίου ἠγέρθησαν τόσαι ἀμφισβητήσεις. Πρὸς στιγμὴν ἠθέλησα νὰ ἀναμιχθῶ μεταξὺ τῶν κατοίκων τῆς Νέας Πάφρας καὶ τῶν ἄλλων χωρικῶν ἐπιζητῶν εὐκαιρίαν διὰ νὰ ἐπιτύχω συμβιβασμόν τινα. Ἐξ ὅλων τῶν συνομιλιῶν ἐξήγαγον τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ τοποθεσία «Γκούγκι», τῆς ὁποίας ἡ ἀπὸ τῆς Νέας Πάφρας ἀπόστασις εἶναι ἐλαχίστη καὶ ἡ ὁποία ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται ὡς μὴ διαφέρουσα ἀπὸ τὴν ἄλλην τοποθεσίαν, γενικῶς θεωρεῖται ὡς ἐντελῶς ἀκατάλληλος διὰ τὴν ἵδρυσιν συνοικισμοῦ. Τὸ καλοκαῖρι φλέγεται ἀπὸ τὸν ἥλιον, εἶναι δὲ καὶ ἀκατάλληλος δι’ ἀποξήρανσιν καπνῶν. Ἂν δὲ οἱ κάτοικοι ἀποσύρωσιν ὀλίγον πρὸς τὰ ὀπίσω τὰς κατοικίας των, θὰ εὕρωσι βαλτώδη μέρη, δηλαδὴ ἑλονοσίαν. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι οἱ Πόντιοι δὲν δεικνύουν καὶ τὴν ἐλαχίστην ἀντοχὴν εἰς τὴν ἑλονοσίαν. Καίτοι ἐπαναλαμβάνεται ἀπὸ πολλοὺς ὅτι δὲν διαφέρει, ἂν ὁ συνοικισμὸς μετακινηθῇ 100 ἢ 200 μέτρα μακρύτερα, ἐβεβαιώθην ἐν συνειδήσει ὅτι δὲν συμφέρει κατ’ οὐδένα λόγον τοῦτο, διότι ὁ σκοπὸς δὲν εἶναι νὰ εὕρωμεν τάφους, ἀλλὰ νὰ εὕρωμεν κατοικίας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀξιώσεις τῶν κατοίκων Κιούπκιοϊ, ὁ διευθυντὴς τοῦ ἐποικισμοῦ ἐδείκνυε μίαν ὁροθετικὴν γραμμήν. Οἱ κάτοικοι τῆς Ραδόβιστας καὶ τοῦ Κιούπκιοϊ ἐδείκνυον μίαν ἄλλην ὁροθετικὴν γραμμήν. Κατὰ τὸν διευθυντὴν τοῦ ἐποικισμοῦ ἡ θέσις Σαρανὶ περιλαμβάνεται ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς Τσερέπιανης. Ἡ Τσερέπιανη εἶναι χωρίον Τουρκικόν, εἰς τὸ ὁποῖον ἔζη εἷς Τοῦρκος τιμαριοῦχος ὀνομαζόμενος Σακὶρ ἀγᾶς, ὁ ὁποῖος ἠγόραζεν ἀντὶ πινακίου φακῆς ἢ κατελάμβανεν αὐθαιρέτως τὰς γαίας, οὕτω δὲ εἶχε καταντήσει ὁ μεγαλύτερος κτηματίας. Οἱ κάτοικοι τοῦ Κιούπκιοϊ ἀφ’ ἑτέρου ἐδείκνυον μίαν ἄλλην ὁροθετικὴν γραμμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Σαρανὶ περιλαμβάνεται ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κιούπκιοϊ. Μετά τινας ἡμέρας ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μέλφος παρουσίασεν ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τοῦ Κιούπκιοϊ Τουρκικούς τινας τίτλους. Τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἦτο ὅτι ἀναμφισβητήτως ἡ θέσις Σαρανί, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκεν ὁ συνοικισμός, δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Κιούπκιοϊ καὶ ὅτι εἶναι ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς Τσερέπιανης. Γνωρίζετε ὅτι οἱ τίτλοι οἱ Τουρκικοὶ ἀναφέρουν τὰ σύνορα τοῦ κτήματος, τὸν νομόν, καζᾶν, χωρίον κλπ. Ἔλεγον λοιπὸν οἱ τίτλοι οὗτοι «χωρίον Τσερέπιανη». Δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Ἐν τῇ ζέσει των οἱ Κιούπκιοϊδες νὰ ἀποδείξουν ἔτι καλύτερον τὰ δικαιώματά των, παρουσίασαν καὶ κάτι τίτλους ἰδιωτικούς, ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐν ἰσχύϊ ἐφόσον ἡ Τουρκία δὲν εἶχεν ἐφαρμόσει τὸ σύστημα τῶν τίτλων καὶ τοῦ Κτηματολογίου εἰς τὰς ἐπαρχίας. Λοιπὸν καὶ οἱ παλαιοὶ οὗτοι τίτλοι ἔφερον τὴν τοποθεσίαν Σαρανὶ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς Τσερέπιανης.

§184Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ. Εἴπετε ὅτι οἱ τίτλοι ἀνέφερον χωρίον κτλ. Δὲν μᾶς εἴπετε ὅμως ποίους ἰδιοκτήτας ἀνέφερον, διότι κατ’ ἄλλους ἠδύνατο εἷς ἰδιοκτήτης κάτοικος τοῦ Α χωρίου νὰ εἶχεν ἀγροὺς εἰς τὸ ἄλλο χωρίον.

§185Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ ἀπορία σας εἶναι δικαιολογημένη, ἀλλ’ ἂν εἴχατε ὀλίγην ὑπομονήν, θὰ ἐλύετο.

§186Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ. Ποῖα ὀνόματα ἔφερον; Μουσουλμανικὰ ἢ Χριστιανικά;

§187Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ ἀπορία σας προϋποθέτει ὅτι διέπραξα ἐγὼ μίαν πρώτης τάξεως ἀνοησίαν. Ἀλλὰ σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι δὲν τὴν διέπραξα. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐρωτῶμαι, ἔχω ἀκολουθήσει μίαν σειράν. Λοιπόν, κύριοι, διὰ τοὺς τίτλους τούτους ἐλέχθη ὅτι εἶναι πλαστοί. Τοῦτο ἐγὼ δὲν τὸ ἠξεύρω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶδον εἶναι ὅτι παρουσιάζουν ὅλα τὰ ἐξωτερικὰ γνωρίσματα γνησίων Τουρκικῶν τίτλων. Εἶδον ἄλλοτε πλείστους τίτλους ἐν Τουρκίᾳ ἐγκύρους καὶ οὐδεμίαν ἐξωτερικὴν διαφορὰν εἶχον πρὸς ἐκείνους. Ὁ κ. Μέλφος παρουσίασεν 50–70 ἐξ αὐτῶν.

§188Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Εἶναι ἄνω τῶν 500. Ἐκείνους τοὺς ὁποίους σᾶς ἔφερον ἀφοροῦν τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἰδιοκτησίας τῆς τοποθεσίας Σαρανί, τὸ ὁποῖον ἐπετάχθη παρανόμως. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπετάχθη μία μεγάλη ἔκτασις μεταξὺ τῶν δύο λόφων, ὅπως ἀνέφερε τὸ ἔγγραφον ἐποικισμοῦ Δράμας ὑπὸ ἡμερομηνίαν 24 Ἰανουαρίου, ἀφορῶσαν ἔκτασιν 1200 Μακεδονικῶν στρεμμάτων.

§189Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους εἴχατε εἰς τὸ κιβώτιον δὲν ἐθεωρήθη εὔλογον ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετασθοῦν, διότι τὸ ζήτημα τῶν χωραφίων δὲν μᾶς ἀνησύχει, μᾶς ἀνησύχει μόνον τὸ ζήτημα τῆς τοποθεσίας Σαρανί, ὅπου ὁ συνοικισμός.

§190Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὴ ἦτο ἡ διαφορὰ ἢ οἱ καλλιεργούμενοι ἀγροί;

§191Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Τὸ Σαρανὶ εἶναι ἡ διαφορά.

§192Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ μεγάλη διαφορὰ εἶναι οἱ καλλιεργούμενοι ἀγροί.

§193Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ μεγάλη διαφορὰ ἀφορᾷ τὸν συνοικισμόν. Διὰ τὴν θέσιν αὐτὴν μᾶς ἔφεραν τίτλους.

§194ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποίας ἐκτάσεως εἶναι;

§195Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Χιλίων πεντακοσίων στρεμμάτων περίπου. Διὰ τὰ χωράφια δὲν ὑπάρχει δυσκολία. Ἡ ἀμφισβήτησις εἶναι διὰ τὴν θέσιν τοῦ συνοικισμοῦ, ὅπου κατὰ τὴν ἐπίθεσιν ἐκρημνίσθησαν τὰ θεμέλια τῶν οἰκιῶν τοῦ συνοικισμοῦ. Οἱ τίτλοι τοὺς ὁποίους ἔφερεν ὁ κ. Μέλφος εἶναι διὰ τὴν θέσιν Σαρανί. Τοὺς τίτλους αὐτούς, τοὺς ὁποίους τότε δὲν εἴχομεν καιρὸν νὰ ἐξετάσωμεν, παρεκαλέσαμεν, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ τοὺς φέρῃ εἰς Ἀθήνας, ὅπου καὶ τοὺς ἔφερεν. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν τοὺς εἴδομεν πλέον. Μεταξὺ τῶν τίτλων αὐτῶν εἶδον ὀνόματα Χριστιανικὰ διὰ 2 ἢ 3 στρέμματα. Ὑπῆρχον ὀνόματα Χριστιανικά, ἀλλὰ συγχρόνως γνωρίζετε ὅτι οἱ Τουρκικοὶ τίτλοι ἀναφέρουν καὶ τὰ ὅρια. Οἱ τίτλοι λοιπὸν ἔλεγον «ὅρια Σακὶρ ἀγᾶ». Οὕτω ἐκαλεῖτο ὁ περίφημος κτηματίας, ὁ ὁποῖος κατεῖχεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέρη.

§196Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ ἐπήγατε ἐκεῖ—ἂν καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα τῆς Συνελεύσεως νὰ καθορισθῇ τοῦτο, ἀλλ’ εἶναι διοικητικὸν ζήτημα—ἠμπορεῖτε νὰ πληροφορήσητε τὸ ἑξῆς· οἱ ἀγροὶ οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὸν συνοικισμὸν τὸν νέον, προηγουμένως ἀπὸ ποίους ἐκαλλιεργοῦντο;

§197Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀγρῶν. Οἱ μὲν ὄπισθεν τῶν λόφων ἀγροί, καίτοι ἀνήκουν εἰς τὸ Κιούπκιοϊ, ἀφήνονται ἀκαλλιέργητοι, ἡ δὲ θέσις Σαρανὶ εἶναι γεγονὸς ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ἔγινεν ὁ συνοικισμός, κατὰ τὸ ἐλάχιστον αὐτῆς μέρος ἐκαλλιεργεῖτο ἀπὸ κατοίκους τοῦ Κιούπκιοϊ.

§198Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτοὶ οἱ κάτοικοι ἔχουν ἐκτάσεις ἀπὸ τὰς ὁποίας δύνανται νὰ ζήσουν;

§199Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Βεβαίως. Ἔχουσιν ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι μένουσι χέρσοι.

§200Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Σᾶς ἐρωτᾷ ὁ κ. ἡγέτης τῆς «δημοκρατικῆς παρατάξεως», ἂν εἰς τὸ χωρίον Κιούπκιοϊ ἔχητε ἀκτήμονας.

§201Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν Μακεδονίαν ἔχομεν δύο εἰδῶν γεωργούς· ἔχομεν τοὺς κολλήγους καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος τοὺς μικρογεωργούς, οἱ ὁποῖοι συντηροῦνται διὰ τῆς καλλιεργείας ἰδίων ἀγρῶν καὶ διὰ τῆς ἀναλογικῆς καλλιεργείας ἀγρῶν μεγάλων κτημάτων. Αὐτοὶ δὲν ἀποτελοῦν ἀνεξαρτήτους γεωργοὺς καὶ ὑπάγονται εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν κολλήγων. Διότι, ἂν διὰ τοὺς κολλήγους ἰσχύει ὁ νόμος τῆς ἀποκαταστάσεως, κατὰ μείζονα λόγον ἰσχύει καὶ διὰ τοὺς μικροὺς αὐτοὺς γεωργούς, οἱ ὁποῖοι κατέχουσιν ὀλίγα στρέμματα.

§202Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἡ θέσις Σαρανὶ ἀπὸ τὸ Κιούπκιοϊ ἀπέχει 8 χιλιόμετρα. Περὶ ἀκτημοσύνης δὲ τῶν κατοίκων τοῦ Κιούπκιοϊ δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος. Λοιπὸν εὑρέθησαν εἰς τοὺς τίτλους καὶ Μουσουλμανικὰ καὶ Χριστιανικὰ ὀνόματα. Τὸ ἄλλο, ὅτι οἱ Κιουπκιοΐδες προσεκλήθησαν ἀπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἐποικισμοῦ νὰ παρουσιάσωσι τοὺς τίτλους των καὶ δὲν τοὺς παρουσίασαν, αὐτὸ τὸ παραλείπω. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ὑπάρχουν Μουσουλμανικὰ ἀναμφισβητήτως, καθὼς καὶ Χριστιανικὰ κτήματα.

§203Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Δὲν ἀρνούμεθα ὅτι ὑπάρχει Μουσουλμανικὴ ἰδιοκτησία εἰς τὸ Σαρανί, ἀλλὰ πόση ὑπάρχει;

§204Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Τὴν αὐτὴν ἐρώτησιν ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀποτείνω καὶ θὰ ἐμένατε εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκομαι ἐγώ. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν τὸν δικαστὴν καὶ νὰ ἐπιδικάσωμεν εἰς τὸν Α τὸ δεῖνα μέρος καὶ εἰς τὸν Β τὸ δεῖνα μέρος. Κύριοι, ὑπὸ τοὺς εὐνοϊκωτέρους ὅρους διὰ τοὺς Κιούπκιοϊδες ὑπάρχει ἓν ζήτημα μεγάλου ἐνδιαφέροντος καλλιεργείας, ὑπὸ τοὺς χειροτέρους ὅμως ὅρους διὰ τοὺς πρόσφυγας ἐκεῖ ὑπάρχει ζήτημα συνοικισμοῦ, ἤτοι ζωῆς. Ὅλους τοὺς περιμένει ἡ ἑλονοσία καὶ ὁ θάνατος. Ἂν θελήσω νὰ προτιμήσω μεταξὺ τῶν δύο, ἐγὼ ἔχων μεγάλην πεποίθησιν εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τοῦ συναδέλφου κ. Μέλφου θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀποτανθῶ καὶ εἰς αὐτὸν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ποτὲ δὲν θὰ μοὶ ἔλεγε ὅτι τὸ συμφέρον τῶν καλλιεργητῶν εἶναι ἀνώτερον ἀπὸ τὸ συμφέρον τοῦ συνοικισμοῦ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ συνοικισμοῦ ὑπερέχει ἀπὸ τὸ τῆς καλλιεργείας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὡς ἀρχὴν ὁ διευθυντὴς τοῦ ἐποικισμοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ· «ἡμεῖς δὲν ἐξετάζομεν ἀπὸ ἀπόψεως ἰδιοκτησίας, ἡμεῖς ἐξετάζομεν τὴν σχέσιν τῆς καλλιεργείας», ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψιν, διότι τοιαύτη τις ἀρχὴ δὲν εἶναι ἀρχή. Νὰ καταλαμβάνω οἱανδήποτε γῆν καὶ ἅμα τὴν καλλιεργήσω ἓν ἔτος, κατόπιν νὰ θεωροῦμαι ἀπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἐποικισμοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ ὡς κύριος. Τοῦτο δὲν φαίνεται οὔτε λογικὸν οὔτε δίκαιον.

§205ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἄν τις καλλιεργῇ ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, τὸ κτῆμα δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν;

§206Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐξετάσεις εἰς τὴν νομικὴν ἔδωσα πρὸ 30 ἐτῶν. Καθόσον δὲ ἐνθυμοῦμαι, ἂν ὁ κάτοχος δὲν εἶναι καλῆς πίστεως, δὲν ἀποκτᾷ δικαίωμα. Κατὰ δὲ τὸν Τουρκικὸν νόμον, ἂν αὐτὸν θέλητε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ παραγραφὴ εἰς Χώραν, ὅπου ἐπῆλθον αἱ ἀλλεπάλληλοι μεταβολαί, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ Μακεδονία. Ἄλλως τε κατὰ τὸν αὐτὸν Τουρκικὸν νόμον, ὅταν μεταξὺ τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ τοῦ κατόχου ὑπάρχει μία ἀπόστασις τριημέρου πεζοπορίας, παραγραφὴ δὲν χωρεῖ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλετε, τὸ ζήτημα τῆς παραγραφῆς, κατὰ τὰς ὀλίγας γνώσεις αἱ ὁποῖαι μοὶ ἀπομένουν, εἴτε κατὰ τὸν Ἑλληνικὸν νόμον εἴτε κατὰ τὸν Τουρκικὸν δὲν ὑπάρχει.

§207Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ. Προκειμένου περὶ καλῆς ἢ κακῆς πίστεως τουλάχιστον κατὰ μέγιστον τεκμήριον Χριστιανοὶ κολλῆγοι ἐν Τουρκίᾳ ἐπὶ δεκαετίαν πρέπει νὰ θεωρηθῶσι καλῆς πίστεως. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ φαντασθῆτε ὅτι εἶναι ἅρπαξ τῆς Τουρκικῆς ἰδιοκτησίας.

§208Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν πολὺ νὰ δείξω εἰς τοὺς ἐντοπίους, ὅτι ὁ πρόσφυξ πληρεξούσιος εἶναι ἕτοιμος νὰ εἴπῃ εἰς τὸν πρόσφυγα ὁ ὁποῖος ἔχει ἄδικον· «ἔχεις ἄδικον». Θὰ ἤμην πολὺ εὐχαριστημένος νὰ εἶμαι εἰς τὴν θέσιν αὐτήν. Λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ τὸ πράξω. Προσφυγικὸν ἄδικον δὲν εὗρον ἐκεῖ. Εἶναι φυσικόν, ὅταν εἷς ξένος εἴτε ὡς πρόσφυξ εἴτε ὁπωσδήποτε ἔρχεται εἰς ἕνα τόπον, νὰ προκαλῇ ἀδημονίαν εἰς τὸν ἐντόπιον. Ὁ ἐντόπιος αἰσθάνεται στενοχωρίαν ἀπὸ τὴν παρουσίαν δύο προσώπων ἐκεῖ ὅπου αὐτὸς μόνος ἐκαλλιέργει οὕτως ἢ ἄλλως. Αὐτὸ εἶναι εὐνόητον. Ἀλλά, κύριοι, δὲν ὑπάρχει τὸ αἴσθημα τῆς ἀδημονίας μόνον εἰς τὸ Κιούπκιοϊ. Δύναται νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀλλοῦ ὅπου ὑπάρχει προσφυγικὸς συνοικισμός. Τὸ ζήτημα τῆς Νέας Πάφρας πρέπει νὰ γίνῃ ἓν μάθημα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ βγάλουν συνοικισμοὺς ἀπὸ τὸν τόπον των, ὅτι δὲν ἐπιτυγχάνεται τοῦτο, ἂν ἔλθωσιν ἔνοπλοι καὶ πυροβολοῦντες κατὰ ἀόπλων τραυματίσωσιν 22 πρόσφυγας, ἐκ τῶν ὁποίων μόνον 4 ἄρρενες, οἱ δὲ λοιποὶ γυναῖκες καὶ παιδία.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Παυλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§210Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ὅταν, κύριοι πληρεξούσιοι, οἱ κυβερνῶντες τοὺς λαοὺς παρεκκλίνωσιν ἀπὸ τὴν κεκανονισμένην ὁδὸν τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν καλῶς ἐννοουμένων λαϊκῶν συμφερόντων καὶ ἀδιαφοροῦντες διὰ τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς Χώρας τὴν ὁποίαν διακυβερνῶσιν, ἀρχίσωσιν νὰ παραπαίωσιν, εἶναι πολὺ φυσικὸν εἰς τοὺς κυβερνωμένους νὰ γεννᾶται δυσφορία, ἡ ὁποία γνωρίζετε μὲ ποίαν καταπλήσσουσαν ταχύτητα αὐξάνει. Καὶ ἐφόσον μὲν ἡ δυσφορία αὕτη περιορίζεται εἰς τὸ θεωρητικὸν στάδιον, ἡ λαϊκὴ συνείδησις, ἡ ὁποία εἶναι ὁ εἰλικρινέστερος καὶ ἄγρυπνος φρουρὸς τῶν πραγματικῶν λαϊκῶν συμφερόντων, ἡ λαϊκή, λέγω, συνείδησις παρακολουθεῖ καὶ ἐπαγρυπνεῖ μὲ τὴν προσδοκίαν βελτιώσεως, ὅταν ἐπιτύχῃ εὐκαιρίαν ἐπιλογῆς καλυτέρων προσώπων μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι φιλοδοξοῦσι νὰ ἰθύνωσι τὰς τύχας τῆς Χώρας. Ὅταν ὅμως ἡ παρέκκλισις τῶν κυβερνώντων παρουσιάσῃ συγκεκριμμένα ἀποτελέσματα εἰς βάρος τῶν λαϊκῶν συμφερόντων καὶ τοῦ Ἔθνους ἐν τῷ συνόλῳ, τότε τὸ αἴσθημα τῆς δυσφορίας καὶ τῆς λαϊκῆς ἀγανακτήσεως ἐκχειλίζει, ἡ λαϊκὴ συνείδησις ἐξανίσταται καὶ ἡ γενικὴ ἐξέγερσις εἶναι ἀναπόφευκτος. Ἡ σφαλερὰ πολιτικὴ τοῦ παρελθόντος καὶ ἡ τεραστία Μικρασιατικὴ καταστροφὴ προὐκάλεσαν τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1922, ἡ ὁποία εὑροῦσα ἀπήχησιν εἰς τὴν Πανελλήνιον συνείδησιν, ἀπέβλεπεν εἰς δύο ἐθνικὰ κεφαλαιώδη προβλήματα, τὴν λύσιν τῶν ὁποίων μὲ ἀνεξάντλητον ζῆλον, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν βαθυτάτην συναίσθησιν τοῦ πρὸς τὴν Πατρίδα ἱεροῦ καθήκοντος ἐπεδίωξεν. Ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922 ἐπεδίωξε πρῶτον νὰ τερματίσῃ τὸν ἀκρωτηριασμὸν τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν τόσαι θυσίαι καὶ τόσαι Ἑλληνικαὶ δόξαι ἐδημιούργησαν καὶ δεύτερον ἐπεδίωξε τὴν ἀνασυγκρότησιν καὶ τὴν ἀναδημιουργίαν τῆς Χώρας. Καὶ τὴν μὲν λύσιν τοῦ πρώτου ἐθνικοῦ προβλήματος ἐπέτυχεν ἡ Ἐπανάστασις πλήρως, κλείσασα ὁπωσδήποτε εἰρήνην μετὰ τοῦ ἐχθροῦ, τὴν δὲ λύσιν τοῦ δευτέρου προβλήματος, τὴν ἀναδημιουργίαν δηλονότι τῆς Χώρας καὶ τὴν ἀνασυγκρότησιν, ὡς ἦτο ἑπόμενον ἀνέθηκεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις συνελθοῦσα διὰ τὸ ἀναδημιουργικὸν ἔργον τῆς Χώρας ὤφειλε νὰ ἐπιληφθῇ δύο κεφαλαιωδῶν ζητημάτων, ἄνευ τῆς λύσεως τῶν ὁποίων ἡ ἀναδημιουργία θὰ ἦτο οἰκοδόμημα ἐπὶ τῆς ἄμμου. Δι’ αὐτὸ ἐπελήφθη πρῶτον τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ μοναρχισμοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ὁ κυριώτερος συντελεστὴς τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς, καὶ δεύτερον τῆς ἐπουλώσεως τῶν πληγῶν τῶν θυμάτων τῆς καταστροφῆς ἐκείνης, δηλαδὴ τῆς λύσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Συνέλευσιν μὲ λεπτομερείας τοῦ ζητήματος. Θὰ προσπαθήσω μάλιστα ἔστω καὶ δι’ ὀλίγων παραδειγμάτων νὰ ἀποφύγω ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους. Θὰ ἐπιδιώξω νὰ πραγματευθῶ τὸ ζήτημα ἀπὸ περιωπῆς καὶ θὰ παρεκάλουν τὴν Συνέλευσιν νὰ μὲ παρακολουθήσῃ μετὰ προσοχῆς. Τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, κύριοι, ἔχει δύο ὄψεις: Ἡ πρώτη ἀφορᾷ τὰ εἰδικὰ μέτρα περὶ τῆς προστασίας τῶν προσφύγων, ἡ δὲ ἄλλη συνέχεται μὲ τὸ πολιτικὸν ζήτημα καὶ εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένη πρὸς τὴν γενικὴν πολιτικὴν ἑκάστης Κυβερνήσεως ὡς ἐξασκούσης ἀναμφισβήτητον ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς τύχης τοῦ ὅλου προσφυγικοῦ ζητήματος. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐξετάσω τὴν πολιτικὴν τῶν Κυβερνήσεων ἐν γένει ὅλων ἀπὸ τῆς γενέσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος καὶ ἰδίᾳ τὴν πολιτικὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐν σχέσει πρὸς τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Εἶναι ἀνάγκη πρὸς τοῦτο νὰ κάμω σύντομον ἀνασκόπησιν τῆς προσφυγικῆς πολιτικῆς τῶν Κυβερνήσεων ὅλων, αἱ ὁποῖαι ἐκυβέρνησαν τὴν Χώραν ἀπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἀπὸ τὴν παροῦσαν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἵνα καταστῇ φανερὸν κατὰ πόσον αἱ Κυβερνήσεις αὐταὶ ἐφάνησαν συνεπεῖς ἐφ’ ὅσων ἐπηγγέλθησαν διὰ τῶν προγραμματικῶν αὐτῶν δηλώσεων, συμφώνως πρὸς τὰς ὁποίας ἡ Συνέλευσις παρέσχεν εἰς αὐτὰς ἐμπιστοσύνην καὶ δὲν ἠρνήθη νὰ ψηφίσῃ καὶ νὰ καταστήσῃ νόμον τοῦ Κράτους πᾶν μέτρον τὸ ὁποῖον ὑπὲρ τῶν προσφύγων αὐταὶ ὑπέβαλον. Δὲν ὑπάρχει ὁμολογουμένως παράδειγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον Κυβέρνησίς τις παρουσίασε μέτρον τι ὑπὲρ τῶν προσφύγων καὶ νὰ ἀπεκρούσθη τοῦτο ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Τὸ προσφυγικὸν ρεῦμα, τοῦ ὁποίου κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους τὴν ἀρχὴν εὑρίσκει τις εἰς τὴν περίοδον τῶν Βαλκανικῶν πολέμων, ἐξηκολούθησε καὶ κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον ἐντατικῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὅταν δὲ εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν ἐστήθη ἡ Ἑλληνικὴ σημαία προστατεύουσα διὰ τῆς Ἑλληνικῆς λόγχης τοὺς ὑποδούλους ἀδελφούς, ὑπῆρχον ἐκτὸς τῆς κατεχομένης ζώνης μεγάλα τμήματα τοῦ Μικρασιατικοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὰ ὁποῖα ἐστέναζον ὑπὸ τὸ πέλμα τῆς Κεμαλικῆς τυραννίας. Ὡς ἐκ τούτου διαρκούσης τῆς Ἑλληνικῆς κατοχῆς ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ καὶ μετὰ τὴν ἀνακωχὴν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου τὸ προσφυγικὸν ρεῦμα ἐν Ἑλλάδι ὄχι μόνον δὲν ἔπαυσεν, ἀλλ’ ἐξηκολούθησεν αὐξανόμενον μάλιστα περιοδικῶς ἀπὸ τοὺς ἐκ Ρωσίας ὁμογενεῖς πρόσφυγας. Ἀλλὰ τὰ μεγάλα ἢ μικρὰ προσφυγικὰ ρεύματα ἀπὸ τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς μετεβλήθησαν εἰς χείμαρρον, ὁ ὁποῖος ἀποτόμως πλημμυρήσας κατέκλυσε τὴν ἐκ τῆς συμφορᾶς ἐκείνης καὶ οὕτω ταπεινωθεῖσαν Ἑλλάδα. Εἶναι γνωστὸς ὁ τρόπος, κύριοι πληρεξούσιοι, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀντεμετώπισε τὴν τεραστίαν ἐκείνην καταστροφὴν καὶ τὸν ὄγκον τῆς προσφυγικῆς συρροῆς, προκαλέσαν τὸν θαυμασμὸν τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου. Δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Συνέλευσιν μὲ πρόσφατα ἱστορικὰ γεγονότα. Μᾶς ἐδόθη καὶ ἄλλοτε εὐκαιρία ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκφράσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου πρὸς τὴν Ἐπανάστασιν καὶ τὴν ἐπαναστατικὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν στοργὴν μὲ τὴν ὁποίαν περιέβαλον τοὺς πρόσφυγας καὶ διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὑπὲρ αὐτῶν ἔλαβον. Δὲν ἀνήκομεν ἄλλως τε εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐσυνήθισαν μόνον νὰ μεμψιμοιρῶσιν, οὔτε εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ἐπιπολαίως κρίνουσι καὶ παρασύρονται ἴσως πολλάκις ἀπὸ τὸν πόνον τῆς δυστυχίας. Τοὐναντίον ἐπανειλημμένως ἐξεφράσαμεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τοῦ ὁποίου θαυμάζομεν τὴν ζωτικότητα καὶ τὴν ἀντοχὴν εἰς τοιαύτας σκληρὰς δοκιμασίας. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὴν μητρικὴν στοργὴν μὲ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς περιέβαλεν ὁμαίμονας ἀδελφοὺς ἐκριζωθέντας ἐκ τῶν ἑστιῶν τῶν πατέρων των, λόγῳ μιᾶς συμφορᾶς καὶ δυνάμει συνθήκης διεθνοῦς, ἀναγκασθέντας νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς ἑστίας των ἐν τῇ Μικρασιατικῇ Ἑλλάδι. Θὰ ἦτο ἀδικία κατάφορος κατ’ αὐτοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ αἰσθήματος, κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς εὐγνωμοσύνης, ἂν μόνον ἐκδηλώσεις δυσφορίας ἠκούοντο ἀπὸ τὸ στόμα τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Εἴμεθα ὅμως ὑποχρεωμένοι νὰ διακηρύξωμεν ἀπεριφράστως ὅτι αἱ μετεπαναστατικαὶ Κυβερνήσεις αἱ περισσότεραι δὲν εὑρέθησαν εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των καὶ δὲν ἀντεπεκρίθησαν εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Ὅ,τι ἐγένετο ἀπὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν κεκτημένην ταχύτητα τῆς γενικῆς κατευθύνσεως, τὴν ὁποίαν εἶχε χαράξει ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922. Τὸ σπουδαιότερον ζήτημα μετὰ τὸ πολιτειακόν, τὸ προσφυγικόν, παρημελήθη καὶ ἠγνοήθη ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας τῆς Χώρας. Ἂν ἐπετρέπετο εἰς τὴν ἐπαναστατικὴν Κυβέρνησιν λόγῳ τῶν περιστάσεων νὰ προβῇ εἰς πρόχειρα μέτρα διὰ τὴν περίθαλψιν καὶ τὴν ὁπωσδήποτε ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων, εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐφιλοδόξουν νὰ κυβερνήσουν τὴν Χώραν δὲν ἐπετρέπετο μετὰ ἓν καὶ δύο ἔτη νὰ παρουσιασθοῦν ἀμελέτητοι, ἄνευ οὐδενὸς συγκεκριμμένου προγράμματος. Οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες παρ’ ἡμῖν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καταναλίσκουσι τὰς προσπαθείας των οἱ μὲν ἐν τῇ Ἐξουσίᾳ πῶς νὰ κατέχωσι ταύτην περισσότερον, οἱ δὲ ἐκτὸς αὐτῆς τίνι τρόπῳ νὰ καταλάβωσι τὴν Ἐξουσίαν καὶ οὐχὶ τίνι τρόπῳ θὰ λύσωσι τὰ μεγάλα ἐθνικὰ προβλήματα ὅταν κληθῶσι νὰ διευθύνωσι τὰς τύχας τῆς Χώρας.

§211Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Τοὺς μέμφεσθε ἐπὶ ὀλιγωρίᾳ ἢ ἀγνοίᾳ; Διότι δὲν ἠμπόρεσα νὰ καταλάβω.

§212Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Παρακολουθήσατέ με καὶ θὰ μὲ καταλάβητε ἀργότερον. Τοῦτο καταφαίνεται ἐκ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ὅλων τῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἀπὸ τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν. Ἡ πρώτη Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὰς προγραμματικὰς αὐτῆς δηλώσεις μεταξὺ ἄλλων ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ἔλεγε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ταχεῖα λύσις τοῦ ζητήματος τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων θὰ προκαλέσῃ ἀμέριστον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις εἶναι βεβαία ὅτι θὰ εὕρῃ πρόθυμον τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν εἰς ἀποδοχὴν παντὸς μέτρου ὅπερ ἤθελε προταθῆ ὑπ’ αὐτῆς πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τούτου.... Οὔτε ἡ προθυμία τῆς Χώρας πρὸς οἱανδήποτε θυσίαν θὰ λείψῃ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκπληρώσεως ἁπλῶς καθήκοντος ἐθνικῆς ἀλληλεγγύης πρὸς ὁμοεθνεῖς, οὓς ἐξερρίζωσεν ἀπὸ τοῦ πατρίου ἐδάφους ἡ προσήλωσις αὐτῶν εἰς τὴν ἐθνικὴν ἰδέαν καὶ σφάλματα τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, διὰ τὰ ὁποῖα οὗτοι εἶναι προσωπικῶς ἀνεύθυνοι, οὐδὲ περὶ φιλανθρωπικοῦ ἁπλῶς καθήκοντος πρὸς ἀτυχούσας ἀνθρωπίνους ὑπάρξεις, ἀλλὰ καὶ περὶ κεφαλαιώδους ἐθνικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους. Ἡ εὐφυΐα, ἡ φιλεργία, ἡ ἐπιχειρηματικότης καὶ ἡ παντοδαπὴ δραστηριότης τῶν προσφύγων ἐγγυῶνται ὅτι πᾶσα δαπάνη διὰ τὴν πλήρη αὐτῶν ἐγκατάστασιν θὰ ἀποδώσῃ πολλαπλάσια εἰς αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, τῆς ἐθνικῆς δραστηριότητος καὶ τῆς ἐθνικῆς δυνάμεως». Ὀφείλομεν, κύριοι, νὰ εἴμεθα δίκαιοι. Παρ’ ὅλην τὴν ἀναγνώρισιν τῆς σπουδαιότητος τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔμεινεν ὀλίγας μόνον ἡμέρας εἰς τὴν Ἀρχήν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρουσιάσῃ καὶ ἀνάλογα ἀποτελέσματα τῶν καλῶν αὐτῆς διαθέσεων. Ἀλλὰ καὶ ἡ διαδεχθεῖσα τὴν πρώτην ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον πολιτευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικὰς αὐτῆς δηλώσεις μεταξὺ ἄλλων ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ἔλεγεν (ἀναγινώσκει): «Πρὸ πάσης ἄλλης ὅμως μερίμνης, αἰσθανόμεθα ὅτι προέχει τὸ καθῆκον ἡμῶν πρὸς ἀνακούφισιν τῶν δεινοπαθούντων προσφυγικῶν πληθυσμῶν. Διὸ καὶ ἄνευ χρονοτριβῆς θέλομεν ἐπιδοθῆ ἐν στενῇ καὶ ἀδιαλείπτῳ ἐπαφῇ μεθ’ ὅλων τῶν παραγόντων τῶν ἐγκύρως ἐκπροσωπούντων τὸν προσφυγικὸν κόσμον εἰς τὰς ἐνδεικνυομένας προσπαθείας πρὸς βελτίωσιν τῆς μονίμου αὐτῶν ἐγκαταστάσεως». Ἂν ἐδείξαμεν ἐπιείκειάν τινα, δικαίαν ἄλλως τε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων πρώτην Κυβέρνησιν....

§213Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπιείκεια πρὸς τὸν κ. Βενιζέλον εἶναι τολμηρὰ ἔκφρασις.

§214Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Τὴν θεωρεῖτε προσβλητικήν;

§215Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Ἀλλ’ ὀλίγον ἀγέρωχον.

§216Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ παρεξηγῆτε ὑπερβολάς τινας ἐν τῇ ἐκφράσει, εἶναι ὁ πόνος τῶν προσφύγων. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ λοιπὸν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτὴς νὰ εἴμεθα ὀλιγώτερον ἐπιεικεῖς πρὸς τὴν ὑπ’ αὐτὸν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀλλάξασα μόνον τὸν Πρόεδρον, εἶχε σχεδὸν τὴν αὐτὴν σύνθεσιν καὶ τὸ αὐτὸ πρόγραμμα καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς πρώτης Κυβερνήσεως, μοιραίως θὰ καταλογισθῇ εἰς βάρος τῆς δευτέρας.

§217Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε πόσαι συνεδριάσεις ἔγιναν τότε καὶ ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις αὐτὰς πόσαι κατηναλώθησαν διὰ τὸ πολιτειακόν;

§218Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι γνωστόν, ἅμα δὲ ἔχητε ὑπομονήν, θὰ ἴδητε ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι. Καίτοι λοιπὸν ἀνέφερεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ ὅτι πρὸ πάσης ἄλλης μερίμνης καὶ ἄνευ χρονοτριβῆς ἤθελεν ἐπιδοθῆ εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν προσφυγικῶν πληθυσμῶν, ἐν τούτοις οὐδὲν μέτρον ἔλαβε πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ ἀπῆλθεν ἐγκαταλείψασα ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπερίμεναν ἀνακούφισιν, μὲ τὴν ὡραίαν μόνον ἀλλ’ ἄκαρπον φρασεολογίαν. Ἡ πρώτη δημοκρατικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐκαινοτόμησεν εἰς τὰς προγραμματικὰς αὐτῆς δηλώσεις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ζητήματα τὰ γενικώτερα τῆς Χώρας καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Αὕτη ἐδήλωσεν μεταξὺ ἄλλων ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ καὶ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως συγκεντρώνει ἐπίσης ἀμέριστον τὸ μέγα προσφυγικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐκληροδότησεν ὁ μοναρχισμός. Ἡ ἐπίλυσις τούτου ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν ἀναγκαίων χρημάτων, ἀπὸ τὴν ἀνάλογον κρατικὴν ὀργάνωσιν καὶ ἀπὸ τὴν ταχυτέραν καὶ δικαιοτέραν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος». Ἀφοῦ κατόπιν ἐξιστορεῖ τί ἔπραξε τὸ Κράτος, τὰ περὶ προσφυγικοῦ δανείου καὶ τὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ὁμιλεῖ περὶ συγκεντρώσεως εἰς ἑνιαῖον ὀργανισμὸν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τῶν ἀσχολουμένων μὲ τὰ προσφυγικὰ καὶ ἐν τέλει καταλήγει (ἀναγινώσκει): «Ἐπειδὴ δὲ ἡ βάσις τῆς λύσεως τοῦ προσφυγικοῦ εἶναι ἡ ἐγκατάστασις τοῦ ἀγροτικοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἐπιβάλλεται καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου ἡ ἄμεσος καὶ ριζικὴ λύσις τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, δηλαδὴ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, μετὰ τῶν ὁποίων δέον νὰ τεθοῦν εἰς ἴσην μοίραν οἱ πρόσφυγες γεωργοί». Ἐκ τῶν δηλώσεων τούτων, αἱ ὁποῖαι δὲν περιορίζονται εἰς ἀοριστολογίας—καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι ἐκαινοτόμησεν εἰς τὰς δηλώσεις ἡ Κυβέρνησις αὐτή—καταφαίνεται ὅτι ἡ πρώτη δημοκρατικὴ Κυβέρνησις πρὶν ἢ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἀρχὴν ἐμελέτησεν ὁπωσδήποτε τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, ἀνεγνώρισε βεβαίως ὅτι πρῶτον ἀπαιτεῖται τὸ ἀναγκαῖον χρηματικὸν ποσὸν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ἡ ἀναδιοργάνωσις τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ὁ συντονισμὸς ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ἀσχολουμένων μὲ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα. Τὸ σπουδαιότερον ὅμως τὸ ὁποῖον ἐδήλωσεν εἰς τὰς προγραμματικὰς αὐτῆς δηλώσεις ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εἶναι ὅτι θέτει ὡς βάσιν τῆς λύσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ γεωργικοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ. Τὴν δὲ ἀποκατάστασιν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ ἐξήρτα ἀπὸ τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος ἐν Ἑλλάδι, διότι θέτει τοὺς ἐν Ἑλλάδι ἀκτήμονας καλλιεργητὰς ἐν ἴσῃ μοίρᾳ μὲ τοὺς πρόσφυγας. Δὲν θὰ ἀρνηθῇ βεβαίως κανεὶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐπεδίωξε καὶ ἐμπράκτως νὰ ἀποδείξῃ πόσον αἰσθάνεται τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, τοὐλάχιστον περισσότερον τῶν προκατόχων της. Εἰσηγήθη σειρὰν νομοθετημάτων, ὡς εἶναι ἡ ἵδρυσις τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς, ὁ περίφημος νόμος 3166 περὶ κατοχυρώσεως τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας, ἡ συμπλήρωσις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ ἄλλα. Διὰ νὰ εἴμεθα δίκαιοι, κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ διὰ νὰ μὴ ἐκληφθῶμεν ἀπὸ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὅτι δὲν ἐξετάζομεν ἀντικειμενικῶς τὸ ζήτημα, δὲν διστάζομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἠδύνατο καλύτερον νὰ προαγάγῃ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, ἂν δὲν κατεγίνετο εἰς ἄλλα ἐπίσης σπουδαῖα μὲν ζητήματα, ἀλλ’ ὄχι σπουδαιότερα τοῦ προσφυγικοῦ, ὅπως εἶναι ἡ ὑποβολὴ νομοθετημάτων δικαστικῶν καὶ ἐκπαιδευτικῶν. Ἂν δὲν ἐπετεύχθη ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ προγράμματος, τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ βεβαίως νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς κατηγορίαν της, διότι ὅπως καὶ πᾶσα ἄλλη Κυβέρνησις ἐσκέφθη, ἂν μείνῃ περισσότερον ἐν τῇ Ἀρχῇ, νὰ συμπληρώσῃ ἀκεραίως τὰ διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ὑποσχεθέντα. Ὡς ἀπεδείχθη δὲ ἐκ τῆς ἐξελίξεως τῶν πραγμάτων, ἂν ἔμενεν ἐν τῇ Ἐξουσίᾳ, ἤθελον τὰ προσφυγικὰ ζητήματα προαχθῆ κατὰ πολύ, καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει περισσότερον παρ’ ὅσον ἐπὶ τῶν διαδεχθεισῶν αὐτὴν Κυβερνήσεων. Μὴ λησμονεῖτε, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἦτο ἀπησχολημένη μὲ τὸ κεφαλαιῶδες ζήτημα τῆς Χώρας, ἀπὸ τὴν λύσιν τοῦ ὁποίου ἐξηρτᾶτο ὄχι μόνον ἡ λύσις τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ὕπαρξις τῆς Χώρας. Κατὰ συνέπειαν ἀπερροφημένη ἐπὶ δύο ὁλοκλήρους μῆνας ἀπὸ τὸ πολιτειακὸν ζήτημα τῆς Χώρας καὶ ἀπὸ τὴν φροντίδα νὰ εἰσαγάγῃ τὸν Τόπον εἰς τὴν ὁμαλότητα, δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη νὰ κριθῇ ἐπιεικῶς. Διότι ἀπὸ τὸν καθορισμὸν τοῦ πολιτεύματος τῆς Χώρας ἀκριβῶς ἐξηρτᾶτο καὶ ἡ πίστις ἡμῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἡ ὁποία ἀπὸ τὸ 1920 εἶχεν ἀποκλεισθῆ καὶ ἀπὸ τὴν στερρέωσιν τῆς πίστεως ταύτης προέκυψεν ἡ σύναψις τοῦ προσφυγικοῦ δανείου. Τὴν πρώτην δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν, ὡς γνωστόν, διεδέχθη ἡ ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Σάμου πολιτευτὴν Κυβέρνησις. Καὶ αὐτὴ εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἔλεγεν ὅτι θεωρεῖ τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ὡς ἐπιτακτικὴν ἐθνικὴν ἀνάγκην. Μεταξὺ ἄλλων ἔλεγεν εἰς τὰς δηλώσεις της καὶ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις μὲ πλήρη τὴν συνείδησιν, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν προέχουσαν καὶ μᾶλλον ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην. Ἡ συμπλήρωσις τῶν ἀτελειῶν τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως καὶ ἡ κατὰ τὸ ἐφικτὸν ἱκανοποίησις τῶν δικαίων ἄλλως αἰτημάτων τοῦ ἀστικοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ θὰ ἀποτελέσῃ ἓν τῶν κυριωτέρων ἡμῶν μελημάτων. Ἔχοντες δὲ πλήρη γνῶσιν τῶν μεγάλων δυσχερειῶν, θὰ λάβωμεν πᾶν μέτρον πρὸς ταχεῖαν καὶ ἀσφαλῆ μεταφορὰν τῶν ὑπολειπομένων ἀνταλλαξίμων ὁμογενῶν, θὰ λάβωμεν πᾶν μέτρον δυνατὸν διὰ τὴν στέγασιν καὶ περίθαλψιν τῶν ἀφικνουμένων. Ἡ Κυβέρνησις θὰ χορηγήσῃ ἐπίσης πᾶσαν ἐνίσχυσιν καὶ εὐκολίαν εἰς τὴν Διεθνῆ Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ αὐτῆς, ἵνα ταχέως καὶ δικαίως συντελεσθῇ ἡ ἐκτίμησις τῶν κτημάτων τῶν ἀνταλλασσομένων καὶ περιφρουρηθῇ ἡ καταλειπομένη ἐνταῦθα περιουσία τῶν ἀναχωρούντων Μουσουλμάνων». Ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ταύτην βεβαίως δὲν ἠδύνατο ὁ προσφυγικὸς κόσμος νὰ περιμένῃ τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἐκ τῶν προτέρων ἐθεωρήθη ὡς μεταβατική. Ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἐφόσον ἔμενεν εἰς τὴν Ἀρχὴν ἠδύνατο νὰ λάβῃ πολλὰ μέτρα ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα προέβαλεν ἀκριβῶς εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις της καὶ διὰ τὰ ὁποῖα δὲν κατέβαλε σοβαρὰν προσπάθειαν. Διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀφικνουμένων ὁμοεθνῶν, περὶ τῆς ὁποίας ποιεῖται μνείαν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις της ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Σοφούλη, δὲν κατεβλήθη ἡ ἀπαιτουμένη προσπάθεια πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος. Ἐνῷ ἦτο γνωστὸν ὅτι ἡ Ἑλλὰς μετὰ τῆς Τουρκίας περὶ τὰ τέλη Ἰουλίου ἦλθον εἰς συμφωνίαν νὰ ἀποσύρουν ἑκατέρωθεν μέχρι τῆς 10ης Ὀκτωβρίου τοὺς ἐναπομείναντας ἀνταλλαξίμους, μόλις περὶ τὰ τέλη Δεκεμβρίου ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐλήφθη ἐσπευσμένη φροντὶς περὶ στεγάσεως τῶν ἀφιχθέντων, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν τοὺς περισσοτέρους μῆνας τοῦ χειμῶνος ὑπὸ σκηνὰς καὶ εἰς τὸ ὕπαιθρον.

§219Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γνωρίζετε ὅμως ὅτι καὶ τὰ ξενοδοχεῖα ἐπετάξαμεν διὰ τὴν στέγασίν των. Ἡ Κυβέρνησις Σοφούλη ἀνέλαβε τὴν Ἀρχὴν περὶ τὰ τέλη Ἰουλίου. Ὅταν ἀνέλαβε τὴν Ἀρχὴν ὑπεγράφη ἡ συμφωνία αὐτή, περὶ τῆς ὁποίας δὲν ὑπῆρχε προειδοποίησις. Ἑπομένως ὅλως ἀπροόπτως, κύριοι πληρεξούσιοι, ἦλθον 180,000 νέων προσφύγων. Πότε ἠθέλατε νὰ λάβῃ τὰ μέρα ταῦτα ἡ Κυβέρνησις Σοφούλη πρὶν ἀναλάβῃ τὴν Ἀρχήν;

§220Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅταν ἀνετράπη ἡ Κυβέρνησις Παπαναστασίου, ἡ δημιουργία τῆς Κυβερνήσεως Σοφούλη, οἷα ἐδημιουργήθη, προεκάλεσεν αὐτὴν τὴν ἀταξίαν. Πῶς θέλετε νὰ μὴ ἔχητε εὐθύνην;

§221Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρόκειται περὶ τῆς Κυβερνήσεως Σοφούλη διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀπροόπτως ἐλθόντων προσφύγων. Ἐπιτιμᾷ ὁ κ. πληρεξούσιος τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἔλαβε μέτρα νὰ στεγάσῃ τοὺς ἀπροόπτως ἀφιχθέντας 180,000 προσφύγων, τὰς ὁποίας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ὅτι θὰ ἤρχοντο.

§222Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἐπιτιμῶ ὁλόκληρον τὴν παράταξιν τῆς δεξιᾶς, ἡ ὁποία ἐδημιούργησε Κυβέρνησιν Σοφούλη, τῆς ὁποίας ἀποτελέσματα εἶναι ὅλη αὐτὴ ἡ κατάστασις.

§223Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁμιλεῖ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς περὶ τῆς μὴ γνώσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως Σοφούλη τὴν ἄφιξιν τῶν προσφύγων.

§224Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γνωρίζετε ὅτι οὔτε κἂν τὴν ἀναχώρησιν ἐγκαίρως εἶχε πληροφορηθῆ ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἐγνώριζεν ὅτι ἡ ἄφιξις ἦτο τόσον ἐσπευσμένη.

§225Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποφάσεως τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς εἶχε καθορισθῆ καὶ ὁ χρόνος τῆς ἀναχωρήσεως ἐκ Τουρκίας τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ὁ ἀριθμὸς περίπου τοῦ τελευταίου πληθυσμοῦ ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ ἀναχωρήσῃ ἐκ Μακεδονίας. Ἑπομένως εἰς ποίας χρονικὰς περιόδους θὰ ἤρχοντο ἦτο καθωρισμένον ἐκ τῶν προτέρων ἐπὶ τῇ βάσει ἀποφάσεως τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς.

§226Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν σεῖς ἐγκαταλείψατε τὴν Ἀρχὴν ἐγνωρίζατε τὸν ἀριθμὸν τῶν προσφύγων τὸν ἀναμενόμενον ἐντὸς τοῦ θέρους;

§227Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Σᾶς δηλῶ τὰ ἑξῆς· ὅτι πόσος πληθυσμὸς εὑρίσκετο εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν καὶ τοῦτο τὸ γνωρίζω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τῶν πρακτόρων μας τοὺς ὁποίους εἴχομεν εἰς Μικρὰν Ἀσίαν. Πόθε θὰ ἤρχετο, ἦσαν καθωρισμέναι αἱ χρονικαὶ περίοδοι δι’ ἀποφάσεων τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς καὶ αἱ ὁποῖαι ἀνεκοινώθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις διεδέχθη τὴν πρώτην δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν.

§228Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἰδοὺ ὅτι ἡ δευτέρα σας δήλωσις διαφέρει τῆς πρώτης. Εἴπετε ὅτι ἦτο γνωστὸν προηγουμένως πόσος ἀριθμὸς καὶ πότε θὰ ἤρχετο, τοὐλάχιστον βεβαιοῦτε ὅτι μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς Ἀρχῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Σοφούλη ἐγνώσθη ὁ χρόνος τῆς ἀφίξεως τῶν προσφύγων.

§229Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις Σοφούλη ἀνέλαβε τὴν Ἀρχήν, αἱ ἀναγκαῖαι ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν ἐκ μέρους τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς καὶ αἱ ὁποῖαι καθώριζον καὶ τὸ ποσὸν τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὰς περιόδους καθ’ ἃς θὰ ἤρχοντο, ἐγένοντο γνωσταὶ ἐκ μέρους τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§230Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴμεθα σύμφωνοι.

§231Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν ἐγνώριζε, κ. Μπακάλμπαση, διότι ἐγένετο ἐν ἀγνοίᾳ τῆς τότε Κυβερνήσεως. Διότι ὁ κ. Παπᾶς εἶχε κάμει μίαν συμφωνίαν, καθ’ ἣν ὅλοι οἱ ἀνταλλάξιμοι θὰ μετεφέροντο μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου καὶ ἐξεπλάγητε καὶ σεῖς ὅτι δὲν εἴχετε γνῶσιν. Αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ τοὺς στεγάσῃ.

§232Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐγὼ δίδω σχετικὰς πληροφορίας. Ὑποθέτω ὅτι ὁ ἔλεγχος ἐκτὸς μιᾶς ἀνακεφαλαιώσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ κ. συναδέλφου, πρόκειται νὰ περιορισθῇ περὶ τῶν ἔργων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως.

§233Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐγνώριζεν ἡ ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις ἢ μᾶλλον τὰ πρόσωπα ὅτι ἐρχόμενα ἐδῶ θὰ ἀνελάμβανον τὴν Ἀρχὴν καὶ ὅτι συγχρόνως θὰ ἤρχετο ἓν ἑκατομμύριον προσφύγων; Ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε καὶ ἄλλο τι· ὅτι ἡ Κυβέρνησις Σοφούλη μετέβαλε καὶ τὸ ζήτημα τῶν Τσάμηδων, κρατήσασα 40 χιλ. Μουσουλμάνους ἐν Ἠπείρῳ καὶ ἐστέρησε τῆς στεγάσεως τοὺς πρόσφυγας.

§234Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὡμολόγησεν ὅτι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σάμου πολιτευτοῦ ἀνέλαβε τὴν Ἐξουσίαν, ἦτο γνωστὴ καὶ ἀνεμένετο ἡ ἄφιξις νέων προσφύγων. Ὑπάρχει μάλιστα συνάδελφος, ὁ ὁποῖος τότε ἔλαβεν ἄδειαν τῆς Συνελεύσεως ὅπως μεταβῇ εἰς τὸν Πόντον ὡς μέλος τῆς ἐκεῖ ἀποσταλείσης Μικτῆς ὑποεπιτροπῆς. Ὥστε εἶναι βέβαιον ὅτι τότε ἦτο γνωστὴ ἡ ἄφιξις τῶν Ποντίων τῶν ὑπολειφθέντων ἀνταλλαξίμων, εἴτε ἐγνώσθη κατόπιν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας. Ἄλλως τε εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις της ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Σοφούλη ἀνέφερε περὶ τῆς μεταφορᾶς τῶν ὑπολειπομένων.

§235Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ τοὺς μετέφερε.

§236Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἄρα ἐγνώριζε περὶ τῆς μεταφορᾶς τούτων ὅταν ἀνέλαβε τὴν Ἐξουσίαν. Οἱ πρόσφυγες δὲ αὐτοί, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς κατὰ προσέγγισιν ἦτο γνωστός, δὲν ἐπρόκειτο νὰ φθάσωσιν ὅλοι μαζὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐπρόκειτο νὰ φθάσωσι τμηματικῶς μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου. Ὥστε ὑπῆρχε καιρὸς νὰ κτισθῶσιν ἐγκαίρως αὐτὰ τὰ σπίτια, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε πρόνοιαν μόλις κατὰ τὰ τέλη Δεκεμβρίου.

§237Β. ΑΡΤΕΜΙΑΔΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς μεταφορᾶς τῶν ἀνταλλακτέων πληθυσμῶν ἐνέχει μεγάλην σημασίαν καὶ προῆλθεν ὡς ἑξῆς: Ὅταν τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1923 ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀνταλλαγῆς ἦλθεν εἰς Ἀθήνας, ἔλαβεν ἀπόφασιν περὶ μεταφορᾶς τῶν προσφύγων. Τότε εἶχε περατωθῆ ἡ μεταφορὰ τῶν Τούρκων εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν μεταφορῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν τῆς μεταφορᾶς καὶ εἴχομεν καὶ ἐπιστολὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ διάφοροι αὐτοὶ πληθυσμοὶ θὰ μετεφέροντο ἀντὶ 120,000 δραχμῶν. Ἀνεγνώρισε δὲ τότε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ τὸ Ταμεῖον Περιθάλψεως ὅτι τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τῆς μεταφορᾶς φροντίζει περὶ τῆς ἀμέσου μεταφορᾶς των. Ἀλλ’ ἡ μεταφορὰ αὕτη ἤρχισε τὸν Σεπτέμβριον καὶ ἐπερατώθη, καθόσον ἐνθυμοῦμαι, τὸν Δεκέμβριον.

§238Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἔχῃ ἔγγραφον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Πάζης ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὸν Μάϊον ἢ Ἰούλιον. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον σᾶς βεβαιῶ εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι μόλις τὴν 2αν Αὐγούστου ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ ἐν Ἀγκύρᾳ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος κ. Παπᾶ διὰ τοῦ ὁποίου μοὶ ἀνήγγειλε τὴν παραμονὴν ἐν Μερσίνῃ καὶ Σαμψοῦντι χιλιάδων προσφύγων. Συνεπείᾳ τούτου ἐπετάχθησαν ἀμέσως 18 ἀτμόπλοια, δι’ ὧν ἦλθον ἐνταῦθα οἱ νέοι πρόσφυγες, ὑπὲρ ὧν ἐγκαίρως διετέθησαν ἐνδύματα, φάρμακα, τρόφιμα καὶ στέγασις δι’ ἐπιτάξεων. Αὐτὸ ἐγένετο, κύριοι συνάδελφοι, τὴν 2αν Αὐγούστου. Ἆρα ὑπῆρξε καὶ ἄλλη ἐνέργεια προηγουμένη τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν ἐγνωρίζομεν. Ἐκ τούτου ἐλάβομεν ἀφορμὴν καὶ ἐνεθυμήθημεν ὅτι προηγουμένως ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐνταῦθα εἶχεν ἐργασθῆ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἠρώτησα τὸν κ. Μπακάλμπασιν, ἂν εἶχε πληροφορίαν τινά, καὶ μοὶ ἀπήντησεν ὅτι ἐπρόκειτο μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου νὰ συμπληρωθοῦν.

§239Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ ἔγιναν ὄντως ἐνέργειαι καὶ ἀπεστάλησαν πλοῖα πρὸς παραλαβήν των.

§240Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν ἤμουν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως ἀλλ’ ἦλθον εἰς τὸ τέλος, παρακαλῶ νὰ εἴπω δύο λέξεις. Τὸ ἱστορικὸν ἔχει ὡς ἑξῆς: Κατὰ τὰ μέσα Ἰουνίου ὁ κ. Σουίδας, ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀνταλλαγῆς, μὲ εἰδοποίησεν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀνταλλαγῆς περιουσιῶν, ἐπειδὴ τότε συνέπιπτεν ἡ συγκομιδὴ τῶν καρπῶν, τῇ αἰτήσει τῶν Τούρκων μελῶν ἐδέχθη νὰ μεταβάλουν τὸν χρόνον τῆς ἀνταλλαγῆς, διότι εἶχον δηλώσει ὅτι ἠδύναντο νὰ συγκομίσουν τοὺς καρπούς. Πράγματι εἶχον ὑποβάλει κατάλογον, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι ἀπὸ τὸν Βόρειον Πόντον θὰ ἔλθουν τόσοι, ἀπὸ τὴν Μερσίναν τόσοι. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου προσεκλήθην νὰ καταρτίσω Ἐπιτροπὰς εἰς τὰ κέντρα συγκεντρώσεως. Ὡρίσθησαν πρὸς τοῦτο εἰδικὰ σημεῖα συγκεντρώσεως καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν Μακεδονίαν. Μάλιστα τότε προσῆλθε μία Ἐπιτροπὴ μεταξὺ τῆς ὁποίας ἦτο καὶ ὁ κ. Ἰασονίδης, διὰ νὰ δηλώσῃ ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη προσωρινῆς στεγάσεως καὶ προμηθείας μερικῶν σκηνῶν. Ἐμείναμεν ὅλοι σύμφωνοι ὅτι ἔπρεπε νὰ προμηθευθοῦν ὅλα αὐτά, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἐπῆλθεν ἡ κυβερνητικὴ μεταβολὴ καὶ ἀλλάξαμεν. Τότε ταυτοχρόνως κατηρτίσθη μία ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπὴ πρὸς ἀποστολὴν ὑγειονομικῶν ὑλικῶν εἰς διάφορα νοσοκομεῖα, ἅτινα εἶχον ἀνάγκην. Τὸ συμπέρασμα ἦτο ὅτι εἷς ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων ἐνδιεφέρετο διὰ τὴν μετακίνησιν ἀπὸ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα εἰς τὴν Νέαν προσφύγων. Τοῖς συνέστησα τὸ ἑξῆς: ὅτι δὲν μᾶς συνέφερε νὰ γίνῃ μετακίνησις κατὰ τὸ ρητὸν «μὴ θίγετε τὰ κακῶς κείμενα». Τὴν τακτικὴν αὐτὴν ἐχρησιμοποίησα μέχρι παρεξηγήσεως, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθην, διότι αὐτοὶ διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἔλαβον εἰδικὰς διαταγάς, ἤρχισαν νὰ μετακινοῦν τοὺς πρόσφυγας, π. χ. ἀπὸ τὸν Πύργον εἰς Κοζάνην κλπ. Δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ κανένα, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι μέχρι τοῦ Ἰουλίου, ὁπότε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, δὲν ἐγένετο οὐδεμία μετακίνησις, καίτοι περὶ τὰ μέσα Ἰουλίου οἱ Τοῦρκοι κατώρθωσαν παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ νὰ ἀλλάξουν τὸν χρόνον ἀνταλλαγῆς.

§241Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἂν ἔθιξα, κύριοι πληρεξούσιοι τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ἔθιξα διότι ἀκριβῶς ἡ Κυβέρνησις Σοφούλη ἔκαμεν ἰδιαιτέραν μνείαν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις περὶ τῆς φροντίδος τῆς στεγάσεως τῶν ἀφικνουμένων προσφύγων. Ἐπειδὴ δὲ γνωρίζω πολὺ καλὰ ὅτι περὶ τὰ τέλη τοῦ Δεκεμβρίου μόλις ἐλήφθη ἡ φροντὶς παρὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως διὰ τὴν κατασκευὴν ξυλίνων δωματίων καὶ ἐπειδὴ νομίζω ὅτι εὑρίσκομαι ἐν τῇ ἀληθείᾳ λέγων ὅτι αἱ διάφοροι διακοπαὶ δὲν μὲ ἔπεισαν περὶ τοῦ ἐναντίου, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἐπρόκειτο νὰ κτίσῃ ξύλινα παραπήγματα, ἠδύνατο κάλλιστα νὰ πράξῃ τοῦτο κατὰ τὸν Αὔγουστον ἢ Σεπτέμβριον. Δυστυχῶς ὅμως ἀφῆκε τοὺς πρόσφυγας ὑπὸ τὰς σκηνὰς καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα, τώρα δὲ ἀκόμη δὲν ἐτελείωσε τὴν κατασκευὴν τῶν ξυλίνων δωματίων, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο νὰ κτίσῃ μόνιμα σπίτια εἰς τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα καὶ νὰ μὴ πετάξῃ εἰς μάτην πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§242Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ μὴ τὸ ἐθίγατε καθόλου τὸ ζήτημα, διότι καὶ ἐπὶ Ὑπουργοῦ Πάζη ἔλαβον χώραν τοιαῦτα τραγικὰ γεγονότα εἰς τὰ παράλια τοῦ Πόντου. Διότι, ἐφόσον κάμνετε ἱστορικὴν ἀνασκόπησιν ἀπὸ περιωπῆς, ἰδοὺ τί λέγει ὁ κ. Λαμπρινίδης· ὅτι πρὸς συντήρησιν χιλιάδων ἀνθρώπων εἰς τὸν Πόντον ἐστάλησαν ὀλίγοι σάκκοι γαλέτας καὶ μόνον. Λοιπὸν ἂς ἀφήσωμεν τὴν τυμβωρυχίαν διὰ νὰ εἴπωμεν τί πρέπει νὰ γίνῃ.

§243Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἔκαμα σύντομον ἱστορικὴν ἀνασκόπησιν, διότι ἔθιξα τὸ ζήτημα ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως. Ὅταν ἔλθητε εἰς τὸ βῆμα σεῖς, θὰ κάμητε τὰς παρατηρήσεις σας. Ἐγὼ ἐξετάζω ἀντικειμενικῶς τὸ ζήτημα. Εἶναι περιττὸν κατόπιν τούτων νὰ μὲ διακόπτητε.

§244Δ. ΠΑΖΗΣ. Ὁ κ. Ἰασονίδης μοὶ παρουσιάζει μίαν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Λαμπρινίδη καὶ μοὶ λέγει νὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν διαφόρων τροφίμων. Τῷ εἶπον νὰ καταρτισθῇ μία Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ εἶσθε καὶ σεῖς, διὰ τὴν προμήθειαν καὶ ἀποστολὴν εἰδῶν. Μοὶ ἔφερε δὲ ἕνα ἀντιπρόσωπον ἰδικόν του.

§245Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Τὸν ἀντιπρόσωπον ἐζήτησα διὰ νὰ συνοδεύσῃ τὰ ἀτμόπλοια.

§246Δ. ΠΑΖΗΣ. Τὸ ζήτημα ἔχει ὡς ἑξῆς: Ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐπὶ τὸ Στρατιωτικῶν Ὑπουργεῖον ἔπαυσε νὰ μὴ ὑλικὰ ἐζητήσαμεν νὰ ἀγοράσωμεν ἀπ’ ἔξω καὶ τότε ἠναγκάσθην νὰ σχηματίσω Ἐπιτροπὴν διὰ τὰς προμηθείας Οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα καὶ μὴ λέγετε τὰ ἀντίθετα.

§247Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Ἐψωφήσατε τὸν κόσμον εἰς τὰ παράλια τοῦ Πόντου. Ἐστείλατε γαλέτας μουχλιασμένας. Ἐσκουπίσατε τὰς ἀποθήκας τοῦ στρατοῦ καὶ ὅσα σκουπίδια ἔμειναν ἀπὸ τὰς ἀποθήκας τὰ ἐστείλατε εἰς τὸν Πόντον. Οἱ ἄνθρωποι ἐδηλητηριάσθησαν ἀπὸ τὰς σαρδέλλας.

§248Α. ΜΙΣΙΡΛΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ὑπενθυμίζω μίαν ἐπιστολὴν τῆς δεσποινίδος Μιχαλακοπούλου, ἥτις ἐπροκάλεσε κατάπληξιν. Τὴν ἀνεγνώσατε σεῖς.

§249Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὅλα τὰ γεγονότα εἶναι φυσικὸν νὰ ἐρρίφθησαν ἐπὶ τῶν διαδόχων Κυβερνήσεων, ἐκείνων αἱ ὁποῖαι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φροντίσωσι περὶ πραγματικῆς καὶ διαρκοῦς στεγάσεως.

§250Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ πλέον ἀποστράγγισις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ στενότης χρήματος.

§251Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἄν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ὅτι συμφώνως μὲ τὰς ὑποδείξεις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν ἡ ἀπόλυσις ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι κατὰ μέγα μέρος ἦσαν πρόσφυγες, συνετελέσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σάμου πολιτευτοῦ, ἀποδεικνύεται ὅτι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης οὐχὶ ἀνακούφισις τῶν προσφύγων, ἀλλ’ ἐπιδείνωσις τῆς ἀθλιότητος τούτων ἐγένετο, ὅπως εἶπον τότε καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας. Ἡ Κυβέρνησις δικαιολογεῖται διὰ τὰς ἀπολύσεις ταύτας, διότι σύμφωνα μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν προέβη εἰς τὸ μέτρον τοῦτο. Θὰ ἦτο ὅμως ἀπηλλαγμένη τῆς εὐθύνης, ἂν καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν ἐξεπλήρου τὰ μέτρα τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομιῶν καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι ἡ ὑπόσχεσις τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σάμου πολιτευτοῦ ἀπέβη πρὸς ἐπιδείνωσιν τῆς καταστάσεως τοῦ ἀστικοῦ προσφυγικοῦ κόσμου.

§252Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν μᾶς ἐπείραξεν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, καὶ ἔφθασα μέχρι παραιτήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ μία Κυβέρνησις ὅτι δὲν τὴν ἐκτελεῖ τὴν ἀπόφασιν.

§253Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Σᾶς ἠρώτησα, κ. τέως Ὑπουργὲ τῆς Προνοίας, τότε, ἂν ἐξετελέσθησαν ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, καὶ μοὶ εἴπετε ὄχι. Καὶ ἐγὼ τότε σᾶς ἐπανέλαβον νὰ μὴ ἀρχίσητε ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας προκειμένου περὶ οἰκονομιῶν.

§254Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σάμου πολιτευτοῦ κ. Θ. Σοφούλη ἐγένετο ἡ πρώτη συζήτησις περὶ ἱδρύσεως Τραπέζης Προσφυγικῆς Πίστεως.

§255Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Τὸ σχετικὸν Ν. Διάταγμα ἔμεινε γράμμα νεκρόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αἱ προηγηθεῖσαι Κυβερνήσεις ὁπωσδήποτε ὑπέστησαν τὸν ἔλεγχον καὶ εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πατρῶν πολιτευτήν, ἡ ὁποία διανύει μακρότερον βίον ὅλων τῶν προκληθεισῶν....

§256Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ κακόν.

§257Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Τὸ κακὸν εἶναι ὅτι δὲν παρουσιάζει ἀνάλογα μέτρα τοῦ χρόνου τῆς ἐν τῇ Ἀρχῇ παραμονῆς της καὶ ὄχι ὅτι μένει ἐπὶ μακρὸν χρόνον. Φιλολογικῶς καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ὑστέρησεν εἰς τὰς προγραμματικὰς αὐτῆς δηλώσεις καὶ μὲ γλῶσσαν μάλιστα αὐστηροτέραν τῆς τῶν προηγουμένων νὰ μᾶς εἴπῃ (ἀναγινώσκει): «Ὑπάρχουσι μέτρα, ὧν ἡ ἀναβολὴ δὲν εἶναι ἐπιτρεπτή. Οὐδεμιᾶς μερίμνης καὶ οὐδεμιᾶς θυσίας θέλει φεισθῆ ἡ Κυβέρνησις διὰ πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ἱερῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Ἔθνους πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν πρόσφυγας, ἐν συνεχείᾳ τῶν προσπαθειῶν, αἵτινες δὲν ἀπέλιπον τὰς προηγηθείσας Κυβερνήσεις. Μείζων τις συστηματικοποίησις αὐτῶν θὰ ἀποδώσῃ βεβαίως μεῖζον ἔργον». Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὴ ἡ ἀναβολὴ μέτρων τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τοὺς πρόσφυγας, ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ δὲν γνωρίζω ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχῃ νὰ μοὶ παρουσιάσῃ μίαν ἔστω περίπτωσιν ἀφορῶσαν τοὺς πρόσφυγας καὶ μὴ ἀναβληθεῖσαν. Ἀπεναντίας πᾶν μέτρον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τοὺς πρόσφυγας πρὸς ἀνακούφισιν αὐτῶν, ἀνεβλήθη καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἀναβάλληται. Μήπως τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων δὲν ἀνεβλήθη; Μήπως τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως Τραπέζης Προσφυγικῆς Πίστεως, περὶ ἧς ἐποιήσατο μνείαν ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, δὲν ἀνεβλήθη; Μήπως ἡ ἀναστολὴ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 3166 δὲν ἐγένετο περὶ τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ μόνον στήριγμα τῶν ἐλπίδων ἀποζημιώσεως τῶν προσφύγων; Καὶ τί πρῶτον καὶ τί τελευταῖον νὰ εἴπῃ τις; Αὐταὶ εἶναι αἱ ὑποσχέσεις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔλεγεν· οὐδὲν μέτρον ἐπιτρέπεται νὰ ἀναβληθῇ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πρόσφυγας.

§258Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ τὴν ἀποκτείνωμεν.

§259Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Βεβαίως. Ὅταν ἔχωμεν αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν νὰ ἀστειευώμεθα ἐπὶ τοιούτων σοβαρῶν ζητημάτων, εἶναι βέβαιον ὅτι καὶ ἡ παροῦσα συζήτησις εἰς οὐδὲν θὰ καταλήξῃ καὶ ἀπογοητεύεται ὁ προσφυγικὸς κόσμος ὅταν ἀκούῃ ὅτι ἀστειεύονται εἰς τὰς δικαίας αἰτήσεις των. Θὰ ἤθελον νὰ προσέξητε εἰς τὰ ζητήματα αὐτά.

§260Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια ὑπάρχει καὶ χιοῦμορ.

§261Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Διότι θὰ νομίζῃ τις ὅτι ἡ ἀγανάκτησίς μου δὲν εἶναι δεδικαιολογημένη διὰ τὴν τοιαύτην ἀναβολὴν τῶν ὑπὲρ τῶν προσφύγων μέτρων. Ἐνῷ εἶναι δεδικαιολογημένη, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὴν τέχνην πᾶν ζήτημα τοῦ ὁποίου θέλει καὶ ἐπιδιώκει τὴν λύσιν νὰ τὸ ἐπιτυγχάνῃ καὶ ἀντιθέτως πᾶν ζήτημα τοῦ ὁποίου τὴν λύσιν δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ τὸ ἀναβάλλῃ καὶ τὸ ρίπτει εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Ἔχομεν σειρὰν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα πρὸ μηνῶν ἀπησχόλησαν τὴν Συνέλευσιν ὁλονυκτίας ὁλοκλήρους καὶ ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις κατώρθωσε νὰ τὰ ἀναστείλῃ. Δι’ αὐτὸ ἡ ἀγανάκτησίς μου εἶναι δικαία. Ἀπὸ πολλῶν μηνῶν ἐδημιουργήθη ζήτημα μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων. Εἶχον συζητηθῆ πρὸ πολλῶν μηνῶν αἱ λεπτομέρειαι μιᾶς θλιβερᾶς συγκρούσεως καὶ ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον δὲν ἔσχε τὴν πρόνοιαν νὰ προλάβῃ τὰς θλιβερὰς συγκρούσεις, ἀλλὰ καὶ μέχρι σήμερον δὲν θέλει νὰ ἐξετάσῃ ποῦ ἔγκειται τὸ δίκαιον καὶ ἀφήνει ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐννοῶ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ συνοικισμοῦ τῆς Νέας Πάφρας. Τρεῖς χειμῶνες παρῆλθον καὶ οἱ πρόσφυγες δὲν στεγάζονται, μένοντες ὑπὸ σκηνάς. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον, παρ’ ὅλην τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς Συνελεύσεως ἡ ὁποία ἐξεφράσθη εἰς τοὺς κ. κ. συναδέλφους οἱ ὁποῖοι μετέβησαν ἐπὶ τόπου, ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν εἶμαι εὐχαριστημένος ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν. Ἂν ρίψητε ἓν βλέμμα εἰς τὰ πρακτικά, θὰ ἴδητε ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἐπὶ τόπου.

§262Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔδωκε γνώμην.

§263Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἔκαμε 4–5 μῆνας νὰ φέρῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν μίαν ἔκθεσιν καὶ οἱ πρόσφυγες ἀποδεκατίζονται ὑπὸ τὰς σκηνάς.

§264Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Καὶ σεῖς λέγετε τώρα ὅτι δὲν γνωρίζετε ποίαν γνώμην θὰ ἀποφασίσωμεν.

§265Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω τί θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀλλὰ λέγω τοῦτο· ὅτι εἶχε καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν λύσιν, διότι καθημερινῶς λαμβάνομεν τηλεγραφήματα ἐκεῖθεν ὅτι ἐπίκεινται πάλιν συρράξεις διὰ τὸ θλιβερὸν αὐτὸ ζήτημα τοῦ Κιούπκιοϊ, τὸ ὁποῖον κρατεῖ ἀνάστατον ὅλους τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς καθ’ ὅλην τὴν παραμεθόριον.

§266Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Προτοῦ ἀποφανθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα;

§267Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἀπεφάνθη ἡ Ἐπιτροπὴ ὅταν ἐπέστρεψε.

§268Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐξεδόθη μία ἀπόφασις. Εἶναι κατὰ πλειονοψηφίαν. Καὶ ἡ μὲν πλειονοψηφία ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο μέλη, ἡ δὲ μειονοψηφία ἀπὸ τρία.

§269Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Εἶναι 4 κατὰ 1. Ἀλλὰ καὶ οἱ δύο εἶχον γνώμην διφορουμένην. Ἐγὼ δὲν ἠμπόρεσα νὰ μεταβάλω γνώμην.

§270Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ζήτημα εἶναι μία λεπτομέρεια. Δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς ἓν τυχαῖον γεγονὸς ὅσον πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσω νὰ γίνῃ μία ἀδικία ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης ἀπόψεως. Ἀκριβῶς δὲ αἱ δηλώσεις τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς μὲ κάμνουν νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶμαι εὐχαριστημένος ἀπὸ αὐτὴν καὶ λέγω ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ κάθε τρόπον ὤφειλε τῇ ὑποδείξει τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ θέσῃ ἓν τέρμα εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα πρὸ πολλοῦ. Καὶ εἰς τοῦτο ἔγκειται καὶ ὁ ἔλεγχός μου.

§271Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἂν καλῶς ἀντελήφθην, εἴπετε ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ τὸ λύσῃ ἐπὶ τόπου τὸ ζήτημα. Εἶχε δικαιοδοσίαν;

§272Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Εἶχεν ἀπέραντον δικαιοδοσίαν.

§273Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶχε κανὲν δικαίωμα.

§274Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ δικαιοδοσία ἦτο εὐρυτάτη. Καὶ ὑπαλλήλους νὰ παύῃ καὶ ὅλα.

§275Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ὑπεδείκνυε συγκεκριμμένως εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ τί ἐγίνετο. Ἀλλὰ δυστυχῶς παρῆλθον 5 μῆνες ἔκτοτε καὶ σήμερον παρουσιάζεται ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ τὰ λέγει διφορούμενα.

§276Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ ἂν εἶχε δικαίωμα ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτή, κατόπιν τῶν διαφωνιῶν αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἦτο ἀδύνατον νὰ προβῇ εἰς οἱανδήποτε ἀπόφασιν, διότι πραγματικῶς ἐσχηματίσθη μία πλειονοψηφία ἡ ὁποία μετεβλήθη εἰς μειονοψηφίαν. Ἑπομένως πῶς ἠδύναντο νὰ ἀναλάβουν τὴν εὐθύνην οἱασδήποτε ἐκτελέσεως;

§277Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὑπῆρχε διαφωνία εἰς τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπέβαλε τὴν σύντομον διαδικασίαν τοῦ πράγματος. Πρὸ τριῶν μηνῶν ἔφθασεν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνταῦθα καὶ τώρα μόλις ὑπέβαλε τὸ πόρισμά της.

§278Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔφθασεν εἰς ἓν συμπέρασμα ὅτι ἔπρεπε νὰ μεταφερθῇ ὁ συνοικισμὸς ἀπὸ τὴν θέσιν αὐτὴν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο εἰς ἄλλην. Ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις αὐτὴ προτοῦ λάβῃ σάρκα καὶ ὀστᾶ μετεβλήθη, διότι τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς μετέβαλον γνώμην. Πῶς ἦτο δυνατὸν λοιπὸν νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς οἱανδήποτε ἐκτελεστικὴν ἀπόφασιν.

§279Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ἐμμανουηλίδης ἐψήφισεν ὑπὲρ τῆς μεταφορᾶς εἰς τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον παρεδώσαμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Κατόπιν ὅταν ἐτυπώθη ἡ ἔκθεσις ἐφαίνετο μειονοψηφῶν.

§280Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ὁ κ. Ἀνδρεάδης δὲν εἶχεν ὑπογράψει εἰς τὸ ἔγγραφον.

§281Δ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Εἰς τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐστάλη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐφέροντο ὑπογράφοντες μετὰ τὸν κ. Μαζαράκην οἱ κ. κ. Φίλανδρος καὶ Χατζηκυριακοῦ. Ἐγὼ δὲν ἔλαβον μέρος. Εἰς μίαν συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐξέφερον τὴν γνώμην ὅτι λόγῳ τῆς γενικότητος τὴν ὁποίαν προσέλαβε τὸ ζήτημα, διὰ νὰ μὴ γίνωνται ἀλληλοσπαραγμοὶ μεταξὺ τῶν δύο μερίδων, θὰ ἦτο ὀρθὸν ἀντὶ νὰ λυθῇ παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ κατηγορηθῇ ὅτι ἐπηρεάζετο λόγῳ συμπαθείας, νὰ διορισθῇ δικαστικὴ διαιτητικὴ Ἐπιτροπὴ μὲ καθαρῶς διοικητικὸν χαρακτῆρα, ἡ ὁποία νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα. Αὐτὴ ἡ γνώμη διετυπώθη ὡς ἐντελῶς ἀνεξάρτητος γνώμη. Ἐφρόνουν δὲ ὅτι παρεβιάζοντο δύο γενικαὶ ἀρχαὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐνήργει ὁ ἐποικισμός. Καὶ αἱ δύο αὐταὶ γενικαὶ ἀρχαὶ εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ σεβασμὸς τῆς καλλιεργητικῆς σχέσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁ σεβασμὸς τῆς ἰδιοκτησίας. Ἡ σχέσις τῆς καλλιεργείας ἐπὶ τῶν ἐπιδίκων γαιῶν ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τοῦ ἐποικισμοῦ ἐπισήμως. Εἶναι δὲ γεγονὸς ὅτι συμπίπτει καὶ ἡ σχέσις. Τώρα ἐναπόκειται εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποφασίσῃ.

§282Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι εἶχον ὑπογράψει 4 συνάδελφοι εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην ἡ ὁποία ἐστάλη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τώρα ὁ κ. Ἀνδρεάδης μᾶς λέγει ὅτι δὲν εἶχεν ὑπογράψει.

§283Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ οἱ 3 ἀποτελοῦν πλειονοψηφίαν.

§284Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν πρόκειται περὶ τῆς οὐσίας, οὔτε εἶναι ὀρθὸν ἡ Συνέλευσις νὰ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῆς. Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ἀποσταλεῖσα ἐπὶ τούτῳ θὰ ἔπρεπε τελεσιδίκως νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν λύσιν διὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Τοῦτο δὲν ἐγένετο. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπῆρχον διαφωνίαι εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, αὐτὸ τοῦτο ἀρκεῖ διὰ νὰ εἶναι κατακριτέα ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν ἔφερεν ἐνωρίτερον τὸ ζήτημα εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸ ἄφησεν ἐκκρεμές, ὥστε νὰ ἐξακολουθῇ ἡ δυστυχία καὶ ἡ ἀθλιότης τῶν προσφύγων ὑπὸ τὰς σκηνάς.

§285Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Λέγετε ὅτι τὸ ζήτημα δὲν τὸ ἔφερεν ἐγκαίρως ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Συνέλευσιν....

§286Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Βεβαίως. Τὸ παρείλκυσε.

§287Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν τὸ ἐννοῶ.

§288Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Δὲν τὸ ἐννοεῖτε, διότι βεβαίως δὲν αἰσθάνεσθε τὴν δυστυχίαν τῶν προσφύγων.

§289Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὴν αἰσθάνομαι; Ἐγὼ τὴν αἰσθάνομαι περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλον.

§290Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κακίζω τοῦτο· ὅτι ἐνῷ ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει ἐπανέλθει πρὸ μηνῶν, τὸ ζήτημα δὲν ἦλθεν εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§291Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς ἔπρεπε νὰ τεθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§292Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ κατέστησε γνωστὰ τὰ ζητήματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸ πολλοῦ.

§293Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος πρῶτον ἤλεγξε τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἔλαβεν ἀπόφασιν καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ ἀπόφασις χρῄζει νομοθετικῶν μέτρων. Ἐλέγχει τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν εἰσηγήθη τὰ ἁρμόδια νομοθετικὰ μέτρα. Εἶναι ὁ κ. πληρεξούσιος ἐν τάξει, διότι ἡ Κυβέρνησις ἄφησεν ἐπὶ τόσον καιρὸν τὸ ζήτημα ἄλυτον.

§294Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἠκούσαμεν τὸν λόγον καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ λόγου. Ἀλλ’ οὔτε ὁ λόγος οὔτε ἡ ἔννοια τοῦ λόγου δὲν μᾶς ἔδωκε καμμίαν ἐξήγησιν, διότι εἶναι φανερὸν ὅτι δὲν ἀπῄτει κανὲν νομοθετικὸν μέτρον διὰ νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν ἡ Κυβέρνησις.

§295Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠμποροῦσε νὰ ὑπάρξῃ λύσις.

§296Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει, διότι εἶναι γεγονὸς ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ λάβῃ τὸ μέτρον τῆς μεταθέσεως τοῦ συνοικισμοῦ ἀπὸ τῶν θέσεων εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκετο εἰς ἄλλην θέσιν, θὰ ἠδύνατο διοικητικῶς νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν.

§297Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θεωρητικῶς θὰ σᾶς εἴπω τοῦτο....

§298Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θεωρητικῶς;

§299Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐν τῇ οὐσίᾳ ἐπρόκειτο πῶς νὰ μὴ λυθῇ τὸ ζήτημα, διότι ἄλλως θὰ διερρηγνύετο ἡ κυβερνητικὴ ἰσορροπία.

§300Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς θὰ ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ ἔγκρισιν τῆς Συνελεύσεως;

§301Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν συγκεκριμμένην περίπτωσιν, ἂν ἤθελε νὰ τάμῃ τὸ ζήτημα δι’ εἰδικῆς ἀποφάσεως, ἠδύνατο καὶ διὰ μέτρων διοικητικῶν νὰ τὸ λύσῃ χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν γνωμοδότησιν τῆς Συνελεύσεως.

§302Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Τόσῳ τὸ χειρότερον διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγὼ τοῦτο εἶπον· ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νομοθετικῶν μέτρων, ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ὅταν ἐπέστρεψεν ἡ Ἐπιτροπή. Ἡ παρέλκυσις τοῦ ζητήματος εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία παρατείνει τὴν δυστυχίαν τῶν προσφύγων. Καὶ ἐγὼ ἀκριβῶς κακίζω αὐτὸ τοῦτο.

§303Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαιότατα δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη οὐδενὸς νομοθετικοῦ μέτρου. Ἠδύνατο νὰ τὸ λύσῃ διοικητικῶς. Δὲν τὸ ἔλυσε, διότι τὸ ζήτημα ἀπησχόλησε τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀπεφασίσθη νὰ ἀνατεθῇ ἡ λύσις τῆς ὑποθέσεως εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν. Ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔδωσε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὴν ἔκθεσίν της. Μόλις ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς ἦλθε τὴν ἑπομένην καὶ τὸ ἄλλο ἔγγραφον, ὅπερ μετέβαλε τὴν πλειονοψηφίαν εἰς μειονοψηφίαν καὶ τὴν μειονοψηφίαν εἰς πλειονοψηφίαν. Ἑπομένως ὁ ὅρος ἐξ οὗ ἐξηρτήθη ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπῆρχε. Δὲν ὑπῆρχε μία ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς. Μόλις πρὸ 10 ἢ 15 ἡμερῶν ἔλαβον ἓν ἔγγραφον τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐζήτησα ἐπανειλημμένως, παρακαλέσας νὰ μοὶ στείλουν τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Μόλις ἦλθε τὸ ἔγγραφον, ἦλθε καὶ τὸ δεύτερον τῆς μειονοψηφίας, ἡ ὁποία ἰσχυρίζετο ὅτι εἶναι πλειονοψηφία. Ἰδοὺ διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλυσε τὸ ζήτημα κατὰ τὰς τελευταίας 10 ἡμέρας.

§304Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἀπάντησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ ἀποδεικνύει τὴν μεγάλην νωχέλειαν μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις παρακολουθεῖ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα. Ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐστάλη μὲ δύο σκοποὺς ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν καὶ νὰ προσκομίσῃ τὰ στοιχεῖα ἐλέγχου πρὸς τὴν Συνέλευσιν—καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ σπουδαιοτέρα ἀποστολή—καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ συμβιβάσῃ τὰ διεστῶτα εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἀλλ’ ἡ ἀποστολὴ τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἀπήλλαξε τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ κάθε σκέψιν καὶ ἀπὸ κάθε μέριμναν διὰ τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων ἐκείνων. Ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ παρακολουθῇ τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ φροντίζῃ νὰ ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν κατέληγεν εἰς ἀπόφασιν, νὰ ἔχῃ τὰ στοιχεῖα ἵνα λάβῃ μίαν ἀπόφασιν. Ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἔγινε πρὸ μηνῶν ὅλοι εἴχομεν ἀντιληφθῆ ποίαν μεγάλην σοβαρότητα εἶχε τὸ ζήτημα τοῦ Κιούπκιοϊ. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως δικαιολογίαν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία μετὰ πάροδον τόσον μηνῶν παρουσιάζεται μὴ ἔχουσα καμμίαν γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τοῦ τόσον σπουδαίου.

§305Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει καμμία νωχέλεια. Ἡ Κυβέρνησις ἐξήτασε τὸ ζήτημα ἐπανειλημμένως.

§306Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ παρακολουθῆτε τὸ ζήτημα τοῦτο.

§307Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἂν ἀπησχολήθη ἡ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τὸν Δεκέμβριον, τοῦτο ἐνθυμοῦνται οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Παρεκλήθη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἀπόφασίν της.

§308Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πότε παρεκλήθη;

§309Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸν Δεκέμβριον.

§310Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπὸ ποῖον παρεκλήθη;

§311Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, νὰ ἀναμείνῃ τὰ πορίσματα τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία μετέβαινε πρὸς ἐξέτασιν. Ἀκριβῶς, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τὴν γενικωτέραν σημασίαν ποὺ εἶχε τὸ ζήτημα ἀνεχώρησεν ἡ Ἐπιτροπή. Τῆς Ἐπιτροπῆς τὴν ἀπόφασιν, ὡς γνωρίζετε καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἔλαβεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀφοῦ τὴν ἐζήτησεν ἐπανειλημμένως πρὸ 15 ἡμερῶν. Μόλις δὲ ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν ἦλθε καὶ δεύτερον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔλεγε· δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔκθεσις, ἀλλ’ εἶναι τὸ ἔγγραφον τοῦτο.

§312Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπὶ τόσον σπουδαίου ζητήματος εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ ἀξιώσητε τηλεγραφικῶς νὰ ἔχητε τὰς ἀπόψεις τῆς Ἐπιτροπῆς.

§313Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Κιούπκιοϊ ἐζήτησα εἰδικῶς νὰ μοὶ στείλῃ τὴν γνώμην της. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς ἄλλης ἐκθέσεως. Ταυτοχρόνως δὲ ἐκομίσθησαν καὶ τίτλοι πρὸς ἐξέτασιν. Συγχρόνως δὲ εἶχον καὶ παράκλησιν ὅλων τῶν Μακεδόνων πληρεξουσίων τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ μοὶ ἔλεγον ὅτι ἐκομίσθησαν οἱ τίτλοι πρὸς ἐξέτασιν καὶ παρεκαλεῖτο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν τίτλων, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἀπεδεικνύετο ποία ἔκτασις καὶ ποίας σημασίας ἔκτασις ἀνήκει εἰς τοὺς ἐντοπίους καὶ ἂν ἡ ἔκτασις αὐτὴ ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὸν ὅλον συνοικισμὸν εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἐπιβάλῃ τὴν μετατόπισιν αὐτήν. Κατέστη σαφής;

§314Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπετε ὅτι μόλις πρὸ 15 ἡμερῶν σᾶς ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις. Ἀλλὰ πλέον τῶν 15 ἡμερῶν παρῆλθον ἀφ’ ἧς ὑπέβαλεν ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν ἔκθεσίν της. Ἠδύνασθε δὲ καὶ τηλεγραφικῶς ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην νὰ ἔχητε τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Τώρα ὅμως προσθέτετε ὅτι ἀφοῦ ἐλάβετε τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐδημιουργήθη ἓν ζήτημα τίτλων. Ἦτο ἀνάγκη νὰ λάβητε τὴν ἔκθεσιν καὶ ἔπειτα νὰ σκεφθῆτε ἂν ὑπάρχουν τίτλοι καὶ ἂν αἱ διεκδικήσεις τῶν ἰθαγενῶν, τῶν παλαιοτέρων κατοίκων δὲν εἶναι βάσιμοι; Θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ἔχητε τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὰς διαμαρτυρίας τῶν Μακεδόνων, διὰ νὰ σκεφθῆτε; Τώρα ὁ κ. πολιτευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας εἶπε πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῆται ἡ λῆψις νομοθετικῶν μέτρων. Ἦτο ἐνδεχόμενον, ἐφόσον τὸ μέρος ὅπου ἐγένετο ἡ ἐγκατάστασις διεκδικεῖται ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας καὶ τοὺς ἰθαγενεῖς καὶ ἐθεωρεῖτο δίκαιον νὰ παραμείνῃ ὁ συνοικισμός, ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις μίαν πλουσίαν ἀποζημίωσιν.

§315Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἀπόφασις ἠμπορεῖ νὰ ληφθῇ διοικητικῶς. Ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως ἂν ἐπρόκειτο νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀποζημιώσεις.

§316Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις οἱαδήποτε μέτρα διὰ νὰ προληφθῇ ὁ ἐμφύλιος πόλεμος;

§317Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Διὰ ποῖον λόγον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔσπευσε, φαίνεται ἐκ τῆς ἀλληλογραφίας καὶ τῆς σειρᾶς τῶν ἐκθέσεων ποία ἦτο ἡ ἀπόφασις ἡ ἐνδεδειγμένη, τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανεν ἡ Κυβέρνησις καὶ σχεδὸν τὴν ἔλαβεν. Ἀλλ’ ἂν δὲν ἐξετέλεσε τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, εἶναι διότι ἐμεσολάβησαν παραστάσεις καὶ ἐκ τῶν δημοσίων Ἀρχῶν καὶ ἐκ τῶν πολιτευομένων ὅτι μία ἀπόφασις τοιαύτη ἢ τοιαύτη ὑπὸ τὴν νωπὴν ἐντύπωσιν καὶ τὴν ἔξαψιν ὑπὸ τὴν ὁποίαν εὑρίσκοντο τὰ πνεύματα θὰ ἐξῆπτεν εἰς ὀξύτητα πάλιν τὸ ζήτημα καὶ ἠθέλησεν ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸν φάκελον ν’ ἀναβάλῃ τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως ἕως ὅτου ἐπήρχετο συμβιβασμός, ὁ ὁποῖος παριστάνετο ὅτι ἦτο δυνατὸς διὰ τοῦ κανονισμοῦ ἀποζημιώσεως μεταξὺ αὐτῶν. Δι’ αὐτὸ ἀνέβαλλε τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ὥριμος καὶ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν καὶ νὰ τὴν ἐκτελέσῃ χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως.

§318Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῶν ἀνακρίσεων τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία μετέβη ἐπὶ τόπου, συμφώνως μὲ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν κατὰ Νοέμβριον συνεζητήθη τὸ ζήτημα, ἡ Κυβέρνησις διέταξεν ἀνακρίσεις. Θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζωμεν παραλλήλως ποῖα εἶναι τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας τὰ πορίσματα.

§319Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει τηλεγράφημα τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ἐποικισμοῦ, τὸ ὁποῖον λύει τὸ ζήτημα σαφῶς. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο λέγει ὅτι ἔπρεπεν ὁ συνοικισμὸς νὰ μετατεθῇ.

§320Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἀλλά, κύριοι πληρεξούσιοι, διὰ νὰ μὴ φανῶμεν ὅτι ἀοριστολογοῦμεν, ἀφήνω τὸ ἱστορικὸν μέρος τοῦ θλιβεροῦ γεγονότος, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ὑπευθύνως διαχειρίζεται τὸ ζήτημα θὰ τὸ λύσῃ ὅπως αὐτὴ ἐγκρίνει. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω νὰ μεμφθῶ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν παρέλκυσιν καὶ τὴν παράτασιν τῆς δυστυχίας τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἀποδεκατίζονται ὑπὸ τὰς σκηνὰς εἰς τὸν συνοικισμὸν Νέας Πάφρας. Ὀφείλομεν δὲ νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τί ἔπρεπε νὰ ἀσχολῆται ἡ Κυβέρνησις καὶ ποῖα καθήκοντα παρημέλησεν ἵνα τῆς ἀποδώσωμεν νωχέλειαν, ὅπως ἐλέχθη. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ λύσις τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ἐξαρτᾶται ἀπὸ δύο οὐσιώδη κεφάλαια: Ἀπὸ τὴν λύσιν ὅλων τῶν ζητημάτων τῶν συναφῶν μὲ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν πληθυσμῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Ὅπως γνωρίζετε, τὸ ζήτημα τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν ἀνετέθη εἰς διεθνῆ Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν δυστυχῶς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἀντιπροσωπεύθη ἀνεπαρκῶς καὶ ἐξακολουθεῖ κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ ἀντιπροσωπεύηται ἀνεπαρκῶς. Ἡ λύσις ὅλων τῶν ζητημάτων τῶν συναφῶν μὲ τὴν σύμβασιν τῆς ἀνταλλαγῆς ἐξαρτᾶται ἀπ’ αὐτὴν τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπήν. Εὐλόγως διερωτᾶταί τις κατὰ τί προήχθησαν ὅλα τὰ ζητήματα αὐτὰ τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς; Δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὰ ζητήματα καὶ δεικνύουν κάποιον ἐνδιαφέρον εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ ἐννοήσουν ὅτι τὰ ζητήματα τῆς ἀνταλλαγῆς, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν βεβαίως τὰ μέγιστα τὸν προσφυγικὸν κόσμον, ὄχι μόνον δὲν προήχθησαν ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως κατὰ τὸ τελευταῖον ἑξάμηνον, ἀλλὰ τοὐναντίον ὀπισθοδρόμησαν. Καὶ ἐνῷ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτρεψεν εἰς κανένα ὁμογενῆ ὑποκείμενον εἰς ἀνταλλαγὴν νὰ ἐξαιρεθῇ τῆς ἀνταλλαγήν, τὰ ὁποῖα ἐξηρέθησαν ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερπροσώπων καὶ μεμονωμένων καὶ ὁμαδικῶν ὑποκειμένων εἰς ἀνταλλαγήν, τὰ ὁποῖα ἐξηρέθησαν ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως.

§321Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς τοὺς ἀναφέρητε;

§322Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἔχετε κατάλογον. Καὶ μὲ νομίζετε ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ μὲ διαψεύσητε; Θὰ σᾶς καταθέσωμεν αὔριον τὸν φάκελον. Διϊσχυρίζεσθε ὅτι δὲν ἔγινε καμμία ἐξαίρεσις;

§323Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔγιναν πλεῖσται ὅσαι ἐξαιρέσεις Ἀλβανῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ διεθνὴς Ἐπιτροπή.

§324Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας συγκατένευσεν εἰς τὴν ἐξαίρεσιν τῶν προσώπων αὐτῶν;

§325Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαιότατα. Ὄχι μόνον συγκατένευσεν, ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς πλειστάκις δὲν ὑπέγραψε βεβαιώσεις εἰς τὰς ὁποίας τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον ἦτο σύμφωνον.

§326Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν πρόκειται περὶ Ἀλβανῶν, δὲν πρόκειται περὶ ἐξαιρέσεως, διότι περὶ αὐτῶν ἁρμοδία εἶναι ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπή. Ἀλλ’ ὁ κ. πληρεξούσιος λέγει τὸ ἑξῆς· ὅτι ἐξῃρέθησαν Μουσουλμάνοι ἀπὸ τὴν γενικὴν κατηγορίαν. Ἐπ’ αὐτοῦ σεῖς ἀπαντᾶτε ἄλλα.

§327Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατὰ τὸν νόμον, ἐπὶ τῆς ὑπηκοότητος τῶν Μουσουλμάνων ἀποφαίνεται μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ὅταν μετέβην ἐγώ, εὑρῆκα τὴν Ἐπιτροπὴν ἀποφαινομένην μόνην της. Ὑπέγραφε δὲ «Γενικὴ Διεύθυνσις Ἀνταλλαγῆς».

§328Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅταν παρέλαβε τὴν Ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις Σοφούλη ὑπῆρχε νομοσχέδιον ὑποβεβλημένον, καταρτισθὲν ἀπὸ συμφώνου μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκαινονίζοντο τὰ ζητήματα τῆς ἰθαγενείας, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀποκλεισθῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ νὰ περιέλθουν ταῦτα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα εἰδικωτέρου ὀργανισμοῦ καὶ δὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁρίζον ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ποῖον διαθέτει περισσότερα μέσα καὶ καταλληλοτέρους ὑπαλλήλους διὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν ὑπηκόων. Πῶς ὅταν ἤλθατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀνατρέψατε αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ ὑποκαταστήσατε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν;

§329Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅστις νομίζει ὅτι ἐξῃρέθησαν Μουσουλμάνοι δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἐγγράψῃ ἐπερώτησιν.

§330Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς ἔχω τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κοινότης Πάργας σύνολον προσφύγων διατελοῦμεν ἐν ἀπογνώσει διὰ προσγινόμενον ἀδίκημα ἐξαιρέσεως ἀνταλλαγῆς Μεχμὲτ Ντουζὰν μεγαλοκτηματίου καὶ ὑπὸ ἐπιτηδείων ὁμοεθνῶν ὑποστηρικτῶν του πρὸς ἐκμετάλλευσιν περιουσίας, παραβλάπτονται οὕτω συμφέροντα ἐθνικά. Διαμαρτυρόμεθα κατὰ ἀντεθνικῶν τούτων ἐνεργειῶν, καθότι τοῦ εἰρημένου Μουσουλμάνου δὶς ἀπερρίφθη αἴτησις ἐξαιρέσεως ὑπὸ ἐνταῦθα 14ης ὑποεπιτροπῆς ἀνταλλαγῆς. Αἰτούμεθα διαβεβαιοῦντες γνησιότητα ἀνταλλαξίμου τούτου ἄμεσον ἔγκρισιν γραφομένων πρὸς στέγασιν συντήρησιν ἄνω τῶν 25 προσφυγικῶν οἰκογενειῶν. Πρόεδρος Πάργας Χρ. Στεφανίδης. Σύμβουλοι Γ. Σούλης, Εὐάγ. Μάρκος. Πρόεδρος προσφύγων Στ. Μελίδης. Μέλη Σ. Κουμτσίδης, Ἰωακειμίδης, Χιονίδης».

§331Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα εἶναι ψευδέστατον. Διότι, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἐξῃρέθη εἷς ἐκ τῆς ἀνταλλαγῆς, ἡ περιουσία του δὲν ἐξαιρεῖται.

§332Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ λέγετε τὸ ὄνομά του;

§333Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Μεχμὲτ Ντουζὰν ἀπὸ τὴν Πάργαν.

§334Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον θὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσω τὴν Συνέλευσιν τί συνέβη ἐπ’ αὐτοῦ.

§335Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἄν ἐξῃρέθη αὐτός, δὲν ἐξῃρέθη ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως.

§336Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ὅταν προηγουμένως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας μοὶ ἐζήτησεν ἓν παράδειγμα, ἐπειδὴ δὲν εἶχον τὸν κατάλογον τῷ εἶπον ὅτι αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα ἔλαβον καὶ ἔφερα αὐτὸ ὡς παράδειγμα, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν ὅμως νὰ ἐξακριβώσω τὸ περιεχόμενόν του, διότι τὸ ἔλαβον σήμερον καὶ δὲν ἐπρόφθασα νὰ πληροφορηθῶ πόσον ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν πραγματικότητα.

§337Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἠξεύρω ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις κάμνουν ἐρωτήσεις καὶ λέγουν· ἔτσι εἶναι; Παρακαλῶ νὰ μὲ πληροφορήσητε.

§338Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἐπέμεινε νὰ ἀναφέρω παράδειγμα, ἐδήλωσα τοῦτο μὲ τὴν ρηθεῖσαν ἐπιφύλαξιν.

§339ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι ψευδέστατον αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα καὶ διαμαρτύρομαι διὰ τὸ ψεῦδος τὸ ὁποῖον σᾶς κατήγγειλαν. (Θόρυβος).

§340Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε πληρεξούσιε, ὅταν εἷς πληρεξούσιος δὲν γνωρίζει, ἂν ἀσφαλῶς ἕν γεγονὸς ἔλαβε χώραν, δὲν ἐλέγχει, ἀλλ’ ἐρωτᾷ, ζητεῖ πληροφορίας.

§341Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κύριε ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, δὲν πρόκειται νὰ μετατοπίσητε τὴν συζήτησιν. Ἐπειδή, ἐπαναλαμβάνω, ἐπιμένετε νὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα καὶ τὸ εἶχα πρόχειρον τὸ τηλεγράφημα, σᾶς τὸ ἀνέγνωσα. Ἄλλως τε δὲν φαντάζομαι ὅτι εἶναι ψευδέστατον, ὡς ἰσχυρίζεται ὁ κ. συνάδελφος, ἀφοῦ φέρει τόσας ὑπογραφὰς τοῦ προέδρου Πάργας καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν προσφύγων. Ἰσχυρίζομαι δὲ ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας σας ἐγένετο ἐξαίρεσις τῆς ἀνταλλαγῆς Ὀθωμανῶν ἀνταλλακτέων ὑπὸ τύπον Ἀλβανῶν ἢ Σέρβων. Αὐτὸ τὸ γνωρίζουν ὅλοι καλά. Βεβαίως τοὺς ἐξηρέσατε ὑπὸ κάποιον πρόσχημα.

§342Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε πληρεξούσιε, ἔχετε περιέργους ἀντιλήψεις μερικῶν πραγμάτων. Ἄλλοτε μὲ ἠλέγξατε, 8 ἡμέρας ἀφότου ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, διατί δὲν ἐφήρμοσα τὸν ἀγροτικὸν νόμον. Σήμερον μοὶ λέγετε ὅτι ἐγὼ Ἀλβανοποιῶ κτλ. Ἐγώ, κ. πληρεξούσιε, δὲν Ἀλβανοποιῶ. Διαβάσατε τὸ Διάταγμα διὰ νὰ ἴδητε ποῖος Ἀλβανοποιεῖ.

§343Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἰδιαιτέρας ἀποφάσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔλυσε τὸ ζήτημα τῶν Ἀλβανῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυσχερεῖς διὰ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα.

§344Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κύριε ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἰωαννίνων ἔλαβε χθὲς τηλεγράφημα —δυστυχῶς δὲν εἶναι ἐδῶ τώρα—τὸ ὁποῖον βλέπω δημοσιευμένον καὶ εἰς μίαν προσφυγικὴν ἐφημερίδα. Τὸ τηλεγράφημα προέρχεται ἐκ Ρεθύμνου τῆς Κρήτης καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Πρόσφυγες καὶ λαὸς Ρεθύμνου τῆς Κρήτης.... κτλ.». Ἐγὼ ἐξετάζω τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ὅπως διεχειρίσθησαν τοῦτο ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις μέχρι σήμερον εἶναι ὑπόλογοι τῶν πράξεών των. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ποία Κυβέρνησις συνετέλεσεν εἰς αὐτὰ τὰ ἀτοπήματα.

§345Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν σκευωρεῖται τίποτε.

§346Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω τί λέγει τὸ τηλεγράφημα.

§347Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀφοῦ κάμνετε ἔλεγχον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐφημερίδων.

§348Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, μὴ δίδετε ἰδιαιτέραν πίστιν εἰς ὅ,τι τηλεγραφεῖται καὶ εἰς ὅ,τι γράφεται.

§349Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ μουφτῆς Ἰωαννίνων εἶναι ἀνταλλάξιμος. Ἐρωτήσατε παρακαλῶ τὸν πρῶτον Πρόεδρον τῆς δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Μιχαλακόπουλον, ἂν αὐτὸς ἐξῃρέθη καὶ διὰ ποίους λόγους ἐξῃρέθη. Φέρω παραδείγματα ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐξῃρέθησαν. Δὲν ἐθεωρήθη αὐτὸ ἔγκλημα. Τουναντίον.

§350Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ναί, ἀλλ’ ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό.

§351Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ κ. ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς ἔθεσε τὰ ζητήματα καλῶς· εἶπε πρῶτον ἂν πρόκειται περὶ τῆς γενικῆς κατηγορίας τῶν Ἀλβανοποιουμένων. Πρόκειται περὶ ἀποφάσεως μιᾶς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ἀντιτάξωμεν ἄρνησιν. Εἶπε δὲ ὅτι δὲν ἀρνεῖται ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπῆρξαν. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω ἂν ὑπῆρξαν. Ἀλλ’ εἶπεν ὅτι δὲν ἀρνεῖται νὰ ὑπῆρξαν ἔκτακτοι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τοὺς ἀφήσῃ ἐν μέρος νὰ ζήσουν, ἀφοῦ ὑπάρχουν ἄλλοι εἰς τοὺς ὁποίους παρέχομεν διὰ μέτρων τὰ μέσα νὰ ζήσουν.

§352Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Πρόκειται ἀκριβῶς περὶ ἐξαιρέσεων συνεπαγομένων καὶ τὴν ἐξαίρεσιν τῶν περιουσιῶν.

§353Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπῆρξε καὶ παράδειγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐξηρέθη τῆς ἀνταλλαγῆς Μουσουλμάνος καὶ τῷ ἐπετράπη ἡ διαχείρισις τῆς περιουσίας του. Μάλιστα ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκ Μαντινείας κ. πολιτευτοῦ. Ἂν σᾶς φαίνεται κακόν, ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι τὸ θεωρῶ δικαιότατον.

§354Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Ἂν τὰ πρόσωπα ἐξαιροῦνται τῆς ἀνταλλαγῆς, αἱ περιουσίαι δὲν πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν.

§355Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀντίρρησιν ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας καὶ ἐπὶ ἀνταλλαξίμων ἐπιτρέπονται ἐξαιρέσεις. Ἡμεῖς δὲ λέγομεν ὅτι ἐκάμαμεν ἐξαίρεσιν. Ἤθελα νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὑποθέτει ὁ κ. πληρεξούσιος ὅτι πρόκειται περὶ ἐξαιρέσεων πολλῶν μὴ δικαιολογημένων ἐπαρκῶς. Δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι βάσιμον αὐτό.

§356Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατὰ τὴν ἔννοιαν τὴν ἰδικήν σας τὴν νομικὴν οὐδεμία ἐξαίρεσις ἐγένετο ἀπολύτως.

§357Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κύριε ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, δὲν πρόκειται περὶ περιπτώσεων κατὰ τὰς ὁποίας καίτοι εἶναι ἀποδεδειγμένως ἀνταλλάξιμοι, διὰ διαφόρους λόγους ἔκρινεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καλὸν νὰ τοὺς ἐξαιρέσῃ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἐξαιρέσεων τούτων, ἀλλὰ πρόκειται ἀκριβῶς περὶ περιπτώσεων τὰς ὁποίας ἐγὼ ἀναφέρω, κατὰ τὰς ὁποίας ὑπὸ διάφορα προσχήματα, εἴτε ὡς ἀλλοεθνεῖς εἴτε ὡς Τοῦρκοι ὑπήκοοι δῆθεν ἐθεωρήθησαν μὴ ἀνταλλάξιμοι, καίτοι εἶναι ἀποδεδειγμένως Ἕλληνες ὑπήκοοι καὶ εἶναι ἀνταλλάξιμοι.

§358Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς λέγω ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐξηρέθη κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ἀποδεδειγμένως Ἕλλην ὑπήκοος, ἀλλὰ δὲν ἐξηρέθη κανεὶς περὶ τοῦ ὁποίου νὰ ὑπῆρξεν ἀμφιβολία περὶ τῆς ὑπηκοότητός του. Ὑπάρχουν δὲ διαρκῶς παράπονα κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἀντιστρόφως ἐκ μέρους τῶν πληρεξουσίων καὶ ἐκ μέρους ἄλλων.

§359Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἐκτὸς τούτου ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὅπως διεπιστώθη παρ’ ἡμῶν ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ, ἐξακολουθεῖ νὰ ἐκδίδῃ πιστοποιητικὰ τὰ ὁποῖα ἐξαιροῦν τῆς ἀνταλλαξιμότητος καὶ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ποῖα μέτρα ἐλάβατε καὶ ποίας ὁδηγίας ἐδώσατε εἰς τοὺς Ἕλληνας ἀντιπροσώπους αὐτῆς.

§360Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς τὰ εἶπον καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς τὰ ἐπαναλάβω ἐδῶ.

§361Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Τὸ κορύφωμα, κύριοι, τῆς ἀδαοῦς διαχειρίσεως τοῦ ζητήματος τῆς ἀνταλλαγῆς καὶ τῆς ἀνεπαρκείας τῶν ἀντιπροσώπων παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ ἀποτελεῖ ἡ ἀπέλασις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου. Ἀλλὰ διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει κατατεθῆ ἐπερώτησις καὶ ὅταν κατατεθῇ ὁ φάκελος, τότε βεβαίως θὰ λάβωμεν τὸν λόγον διὰ νὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἀπὸ ἐσωτερικῆς ὅμως ἀπόψεως κατὰ πόσον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐφρόντισε νὰ περισώσῃ τὰς Μουσουλμανικὰς περιουσίας ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω ὅτι δυστυχῶς καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καθυστέρησεν. Ὑπάρχουν πλεῖστα ὅσα παραδείγματα ἐκ τῆς ἀποπείρας ἡ ὁποία συστηματικῶς ἐγένετο διὰ τὴν διαρπαγὴν τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων. Οὐδέποτε εἰς τὸ παρελθὸν παρουσιάσθη τοιαύτη ἀνοχὴ διὰ τὰς τοιαύτας τάσεις, ὁποία ἀνοχὴ παρουσιάζεται ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἀλλά, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον κατώρθωσε νὰ φέρῃ διχασμὸν μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων, ἀλλὰ κατώρθωσε νὰ ἐπέλθωσι συγκρούσεις καὶ μεταξὺ τῶν διαφόρων ὁμάδων τῶν προσφύγων. Ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ἐπανειλημμένως ἠρνήθη νὰ παραχωρήσῃ σύμφωνα μὲ ἐκθέσεις τοῦ ἐποικιστικοῦ γραφείου, ἐπανειλημμένως, λέγω, ἠρνήθη νὰ παραχωρήσῃ γαίας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως· καὶ ἄλλοτε μὲν ἀπολύτως, ἄλλοτε δὲ ἀποφαινόμενος ὁτὲ μὲν ὑπὲρ τῆς μιᾶς ὁμάδος, ὁτὲ δὲ ὑπὲρ τῆς ἄλλης. Συγκεκριμμένως τὴν 30ὴν Δεκεμβρίου τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διατάσσει τὴν ἐγκατάστασιν τῶν Ἀρετσιανῶν εἰς τὴν Ἀνάβυσσον τῆς Ἀττικῆς. Τὴν 24ὴν Ἰανουαρίου 1925 ἐγένετο τὸ πρωτόκολλον τῆς καταλήψεως. Τὴν 3ην Φεβρουαρίου τὸ γραφεῖον ἐποικισμοῦ εἰδοποιεῖ τὴν λῆψιν καὶ ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς καὶ τὴν 8ην τοῦ αὐτοῦ μηνὸς γράφει τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως νὰ προτιμηθοῦν ἄλλοι πρόσφυγες. Τὴν 12ην Μαρτίου ἡ ἀστυνομία ἐξεδίωξε τοὺς πρόσφυγας, κατέστρεψε τὰς σκηνὰς καὶ ἀφῆκε πολλὰς οἰκογενείας εἰς τὸ ὕπαιθρον. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀμεριμνησίας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐποικιστικὸν ἔργον καὶ τὴν ἐνέργειαν τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε νὰ κάμῃ συγκρούονται ὄχι μόνον γηγενεῖς καὶ πρόσφυγες ἀλλὰ καὶ προσφυγικαὶ ὁμάδες. Ἐπὶ τούτου δὲν πιστεύω νὰ μὲ διαψεύσῃ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργός.

§362Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Συγκρούονται δύο ὁμάδες προσφυγικαί. Ζητοῦν ἀμφότεραι τὴν ἰδίαν γῆν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας λόγον προτιμήσεως ἔχει μόνον ὁσάκις πρόκειται περὶ καλλιεργητικῆς ἰδιοκτησίας. Εὑρέθην μεταξὺ ἀξιώσεως δύο ὁμάδων προσφύγων· τὴν μίαν ὑποστηρίζει τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Λοιπὸν εἶπον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως· δὲν ἔχομεν λόγον νὰ προτιμήσωμεν οὔτε τοὺς μὲν οὔτε τοὺς δέ, κανονίσατε μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας πῶς θὰ τοὺς ἐγκαταστήσητε. Δὲν συνεφώνησεν. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, ὄχι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§363Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει στοιχειώδη ἀντίληψιν καὶ στοιχειώδη μέριμναν....

§364Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Στοιχειώδη ἀντίληψιν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ἂν ἔχῃ ἢ δὲν ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις. Πρέπει νὰ ἀνακαλέσητε τὴν φράσιν σας.

§365Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Τὴν ἀνακαλῶ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐλαχίστη μέριμνα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας θὰ ἀπέτρεπεν ὅλα αὐτὰ τὰ ἄτοπα. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι καθαρῶς τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μὴ δίδῃ τοιαύτας διαταγὰς συγκρουομένας εἰς βάρος τῶν προσφύγων.

§366Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σεῖς τὰς εὑρίσκετε συγκρουομένας; Δὲν εἶναι.

§367Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Σᾶς δίδω καὶ ἀριθμούς.

§368Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κάμετε μίαν ἐπερώτησιν καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§369Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἐπερώτησις εἶναι καὶ ἡ παροῦσα. Ὁμιλῶ ὡς ἐπερωτῶν. Δὲν εἶμαι μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶμαι ἐγγεγραμμένος καὶ ὁμιλῶ ὡς ἐπερωτῶν, συνεχίζων τὴν ἐπερώτησιν τὴν ὁποίαν ἔχει ἀρχίσει πρὸ μηνῶν ὁ συνάδελφος κ. Μπακάλμπασης.

§370Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Καθόσον ἐγὼ γνωρίζω, ἐδόθη διαταγὴ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας εἰς ἀντίθεσιν τῆς διαταγῆς ἡ ὁποία εἶχε δοθῆ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως εὑρέθη πρὸ δύο ἐνεργειῶν δύο Ὑπουργείων καὶ ἕως σήμερον ἀκόμη δὲν ἔχουν κατορθώσει νὰ συνεννοηθοῦν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας.

§371Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ρητῶς δι’ ἐγγράφου ἐδήλωσα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως ὅτι νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐγκατασταθοῦν οἱ πρόσφυγες ἐκεῖ ὅπου τὸ Ὑπουργεῖον λέγει.

§372Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς διεβίβασεν ἔγγραφον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας καὶ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ ἄφηνε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας ὅπως κρίνῃ τὴν τύχην τῶν προσφύγων τούτων καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας διεβίβασεν ἔγγραφον πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως ὁρίζον καὶ τὴν ὁμάδα τῆς ἀποκαταστάσεως.

§373Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Προτοῦ νὰ ὑπάγῃ αὐτὴ ἡ ὁμὰς εἶχε πρῶτον μεταβῆ ἡ ἄλλη;

§374Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ὄχι.

§375Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐννοήσω εἶναι τὸ ἑξῆς: Αἱ δύο ὁμάδες αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ ἐγκατασταθοῦν ἐκεῖ, ἐκινήθησαν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένης διατάξεως τοῦ Ὑπουργείου ἢ ὄχι;

§376Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Μάλιστα. Ἔχω τὰ ἔγγραφα ἐδῶ.

§377Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ὑπάλληλος ἀνώτερος, ὁ ὁποῖος ἀπεστάλη εἰς τὴν Ἀνάβυσσον ὅπως ἐξετάσῃ ἂν ὑπάρχουν ἐγκατεστημένοι πρόσφυγες καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ ἀνωτέρου ὑπαλλήλου ἦτο ἀρνητική. Τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἀφῆκεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας ὅπως κανονίσῃ ποίους πρόσφυγας θὰ ἀποστείλῃ πρὸς ἐγκατάστασιν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας ἔστειλεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν τὴν ἐκεῖ ἐγκατάστασιν ἀπὸ διετίας.

§378Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, δὲν ἠξεύρω διὰ ποίους λόγους, συστηματικῶς παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων ἀποδεικνύεται ἀπὸ σειρὰν ἐγγράφων, διὰ τῶν ὁποίων ἀναστέλλει ἢ δὲν ἐκτελεῖ τὴν ἐπίταξιν ἢ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν κτημάτων ὑποδειχθέντων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως πρὸς ἐγκατάστασιν προσφυγικῶν συνοικισμῶν. Ἂν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς θέλῃ, ἠμπορῶ νὰ ἀναγνώσω ὅσον ἀφορᾷ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ τὴν Ἤπειρον σειρὰν ὅλην ἐγγράφων τοιούτων.

§379Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀναγνώσατε, ἂν σεῖς νομίζητε ὅτι πρέπει νὰ τὰ ἀναγνώσητε.

§380Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἔχω συνέχειαν. Ἐπετάχθησαν καὶ ἄλλα κτήματα. Κατόπιν τῆς ὑπουργικῆς ἀποφάσεως τῆς 12ης Φεβρουαρίου 1924 ἀνεκλήθη ἡ ἐπίταξις τοῦ κτήματος Καρᾶ. Εἶχον δὲ γίνει καὶ πολλὰ ἔξοδα καὶ αἱ προκαταρκτικαὶ τέλος πάντων ἐργασίαι πρὸς ἐποικισμόν.

§381Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μήπως εἶναι ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν ἐκεῖ;

§382Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον.

§383Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ εἴπητε ὅσα ἠξεύρετε διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§384Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔκαμα ἔγγραφον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ εἶπον ὅτι αὐτὴν τὴν ἐπίταξιν πρέπει νὰ τὴν ἀνακαλέσητε.

§385Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἕτερον ἀπὸ 2 Ἰανουαρίου 1925....

§386Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μουσουλμανικὸν εἶναι; Χριστιανικὸν εἶναι; Τί εἶναι;

§387Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἠξεύρετε πόσα κτήματα ἀπηλλοτρίωσεν ὁ νῦν Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ πόσα οἱ προκάτοχοι αὐτοῦ;

§388Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Πρὸς ἐγκατάστασιν προσφύγων;

§389Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸς ἐγκατάστασιν καὶ διανομήν. Μήπως ἠξεύρετε τὸν ἀριθμόν;

§390Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω. Ἐγὼ γνωρίζω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν συνετελέσθησαν. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνετελέσθησαν ἔχουν καλῶς. Δι’ ὅσα δὲν συνετελέσθησαν προκύπτουν παράπονα τῶν προσφύγων καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν πρόκειται νὰ εἴπωμεν τώρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο. Πρόκειται περὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα δὲν ἐγένοντο. Εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀχαϊοήλιδος τὸ κτῆμα Διχάλι. Καὶ μάλιστα ὑπάρχει Ἐπιτροπὴ ἐντοπίων, ἡ ὁποία ζητεῖ ἐγκατάστασιν προσφύγων.

§391Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ὑπὸ μελέτην αὐτό.

§392Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Εἶναι ἀπὸ τὸν Δεκέμβριον.

§393Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ὑπὸ μελέτην τὸ ζήτημα αὐτό, διότι συνδέεται μὲ τὸ ζήτημα τῆς κυριότητος τῆς Μανωλάδος.

§394Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Τὸ κτῆμα Σισύνη, ἐπίσης τῆς Ἀχαϊοήλιδος, ἀπὸ τῆς 22ας Φεβρουαρίου. Ἐζητήθη ἐπίσης ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως. Ἐπίσης ἐσταμάτησε καὶ ἐκεῖ ἡ ἐγκατάστασις.

§395Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο· ὅτι ἐζήτησα ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου προτοῦ ἐπεκτείνῃ εἰς οἱονδήποτε ἄλλον νομὸν τῆς Πελοποννήσου τὸν νόμον περὶ ἀπαλλοτριώσεως νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸν νομὸν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος.

§396Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἂν ὑπάρχουν παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἀφῃρέθη ἡ ἰδιοκτησία, τῆς ὁποίας ἡ ἀφαίρεσις κατὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον δὲν ἐπετρέπετο νὰ γίνῃ δι’ ἐπιτάξεως, τὰ παραδείγματα αὐτὰ ὑπάρχουν εἰς τὸν νομὸν Ἀχαϊοήλιδος.

§397Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπει ὁ νόμος;

§398Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα.

§399Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Τότε ἔπρεπε νὰ ἀπαντήσητε ὅτι δὲν ἐπιτρέπει ὁ νόμος.

§400Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Συμπληρῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι παρεκάλεσε νὰ προτιμηθῇ ὁ νομός του ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἐν Πελοποννήσῳ. Προσθέτω ὅτι ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλ’ ἂν ὑπάρχουν ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐπετάχθησαν μικροϊδιοκτησίαι κατώτεραι τοῦ κατωτέρου ὁρίου τοῦ ὁποίου ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἐπιτρέπει τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, τὰ παραδείγματα αὐτὰ εἶναι εἰς τὸν νομὸν Ἀχαϊοήλιδος ὑπὲρ τῶν προσφύγων.

§401Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Διὰ τὸ κτῆμα Σινάνι ἐπίσης ἀπὸ 25 Νοεμβρίου 1924 ἀπήντησε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὅτι δὲν συνηθίζει νὰ ἀπαντᾷ εἰς αὐτά.

§402Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς παρακαλῶ εἰπέτε τα νὰ τὰ γράψω.

§403Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἀντώνιος Σινάνης.

§404Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶσθε βέβαιος ὅτι δὲν ἀπήντησα εἰς αὐτά;

§405Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§406Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αἱ πληροφορίαι σας πόθεν εἶναι; Ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἢ ἐκ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως;

§407Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἐκ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως.

§408Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀλλ’ ἂν νομίζητε, κ. πληρεξούσιε, ὅτι εὐθὺς ὡς μοὶ γράψῃ ὁ Α ἢ ὁ Β ὑπάλληλος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως πρέπει νὰ εἴπω πάρετό το, πλανᾶσθε.

§409Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Δὲν πλανῶμαι καθόλου, κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ. Λέγω τὸ ἑξῆς· ὅτι ἡμεῖς οἱ πρόσφυγες κατηγοροῦμεν τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον ἐγκατάστασιν τῶν ἐποικισμῶν. Λοιπὸν καὶ αὐτὴ δικαιολογεῖται καὶ δεικνύει τὰ ἔγγραφα καὶ λέγει: Ἰδού, κύριοι, διὰ τὴν τάδε ὁμάδα, διὰ τὴν ὁποίαν μοὶ λέγετε, ἔγραψα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὑπ’ ἀριθμὸν τάδε ἀπὸ 25 Νοεμβρίου 1924 καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀπάντησιν, δι’ ὡρισμένον κτῆμα, δι’ ὡρισμένα στρέμματα.

§410Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποῖον εἶναι αὐτό;

§411Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἡ Μονὴ Ταξιαρχῶν.

§412Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, τὸ σοβαρὸν εἶναι τὸ ἑξῆς: Δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐγγράφου ἑνὸς ὑπαλλήλου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν καταγγέλλεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ἐξετέλεσε τὴν ἀπαλλοτρίωσιν λόγῳ ἐπεμβάσεων. Ἰδοὺ μία καταγγελία τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§413Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἡ τελευταία ἔκθεσις λέγει τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἔλλειψις γαιῶν. Γενικῶς παρατηρεῖται στενότης γῆς, ἐμπνέουσα ὁλοὲν σοβαρωτέρας ἀνησυχίας καὶ εἶναι ζήτημα, ἂν θὰ καταστῇ εὐχερῶς δυνατὴ ἡ ἐγκατάστασις 50 χιλιάδων εἰσέτι ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν, αἵτινες δὲν ἔχουσιν ἀκόμη ἐγκατασταθῆ. Ἡ Ε.Α.Π. ἐπανειλημμένως ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ ὑποδείξεις ἡμῶν. Τοιαύτη κατάστασις γίνεται πρόξενος διενέξεων μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων καλλιεργητῶν ἢ καὶ μεταξὺ προσφυγικῶν ὁμάδων, διεκδικουσῶν πολλῶν ἐν ταὐτῷ τὴν αὐτὴν ἔκτασιν γῆς. Εἴς τινας περιπτώσεις μάλιστα αἱ διενέξεις αὗται ἔλαβον διαστάσεις καὶ κατέληξαν εἰς ρῆξιν. Εἰς τοῦτο συνετέλεσε καὶ ἡ ἀνεπάρκεια ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν, ὡς καὶ ἡ ἀτυχὴς ἀνάμιξις προσώπων ἀνευθύνων».

§414Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι ἡ τελευταία ἔκθεσις;

§415Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἡ τελευταία. Μάλιστα.

§416Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἓν κείμενον Γαλλιστὶ αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα καταγγέλλετε δὲν περιέχονται εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ἔχω ἐγώ, ἥτις ἀναφέρεται εἰς τὴν σύγκρουσιν, ἀναγράφουσα ὅτι ἡ σύγκρουσις αὐτὴ ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπέμβασιν διαφόρων προσώπων. Δὲν εἶναι αὐτό, κ. συνάδελφε;

§417Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ὅτι ἡ περικοπὴ ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι αἱ διενέξεις ἐδημιουργήθησαν, διότι ἐπενέβησαν πρόσωπα.

§418Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἂν ἀντιλαμβανόμην ἀλλοίαν ἔννοιαν, δὲν θὰ ἔμενεν ἄνευ συνεπειῶν, διότι δὲν θὰ ἐπέτρεπον οὔτε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως νὰ κηρύττῃ ἀνακριβείας καὶ μάλιστα ἐπισήμως.

§419Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κύριε ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργέ, ἀφοῦ ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἀναφέρει τὴν ἔλλειψιν γαιῶν, ἀκριβῶς αἰτιολογεῖται διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον ἀποκατάστασιν καὶ τὸν ἐποικισμὸν τῶν προσφύγων ἐκ τῆς μὴ ἀπαντήσεως ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας εἰς σειρὰν ὅλην ἐγγράφων. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι δικαιολογία τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ τὸ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ παραμείνωσιν αἱ ὁμάδες. Ὤφειλε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀπαντήσῃ ἐγκαίρως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως. Ἐγὼ ἐλέγχω τὴν μὴ προαγωγὴν τοῦ ζητήματος τοῦ προσφυγικοῦ, καὶ ἐλέγχω ὁποιονδήποτε συναντήσω· εἴτε τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως εἴτε τὸν κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργόν. Μοὶ εἶναι ἀδιάφορον τοῦτο.

§420Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἦτο καλύτερον νὰ μὴ ἀποδίδητε ἔννοιαν οἵαν ἀποδίδετε εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτό.

§421Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ἀπὸ πρόσωπα σοβαρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν κ. Ἀδοσίδην, ὅτι καὶ προφορικῶς προέβησαν εἰς παράπονα αἱ ὁμάδες τῶν προσφύγων, μετὰ τῶν ὁποίων παρουσιάσθησαν καὶ ἐζήτησαν οἱ πληρεξούσιοι νὰ μὴ τοὺς περιπαίζουν. Μᾶς εἶπαν ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν μᾶς συντρέχει εἰς τὸ ἔργον καὶ μᾶς ἔδειξαν τὸν φάκελον τὸν περιέχοντα τὰ ἔγγραφα.

§422Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τὰ ἑρμηνεύσω κατὰ τρόπον διάφορον ἀπὸ ἐκεῖνον μὲ τὸν ὁποῖον ἠθελήσατε νὰ ἑρμηνεύσητε τὸ ἔγγραφον τὸ ἐπίσημον σεῖς.

§423Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Αὐτὰ ἔλεγεν εἰς τὴν ἔκθεσίν της ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως.

§424Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔλλειψις γῆς ἐτονίζετο ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι εἶπον ὅτι ἀμφιβάλλω ἂν ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς δώσῃ 5,000,000 στρέμματα, καὶ σᾶς ἐξήγησα πάντοτε ὑπερασπίζων τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὑφίστατο τὰς ἐπιθέσεις αὐτάς, διὰ τίνα λόγον εἶχε γίνει τὸ πρωτόκολλον.

§425Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου καὶ τὰς προφορικὰς δηλώσεις.

§426Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω πῶς τὰς ἑρμηνεύετε. Ἂν τὰς ἑρμηνεύητε ὅπως τὸ ἔγγραφον, δὲν ἀξίζουν τίποτε.

§427Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Καὶ ὅτι ἐπικρατεῖ ἡ ἀπήχησις αὐτὴ καὶ ἡ καταφορὰ κατὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον, καταφαίνεται ἀπὸ τὸ τελευταῖον συλλαλητήριον τῆς Θεσσαλονίκης.

§428Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα συνηθισμένοι περισσότερον ἀπὸ σᾶς ἀπὸ συλλαλητήρια καὶ συνήθως ἔχομεν παρατηρήσει ὅτι ὁσάκις ἡ Ἑλλὰς διηυθύνετο ἀπὸ συλλαλητήρια, δὲν ἐβάδιζε τὴν καλυτέραν ὁδόν.

§429Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἡμεῖς αἰσθανόμεθα τὸν πόνον περισσότερον. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§430ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ τελειώσωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§431Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω ἀκόμη δύο ὥρας.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολλοὶ ἀκόμη ἐγγεγραμμένοι.

§433Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν 11ην ὥραν τῆς πρωΐας.

§434ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ συζήτησις διὰ τὴν 11ην π. μ.

§435Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔχωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ συνέχειαν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος.

§436ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 11ην πρωϊνὴν τῆς σήμερον. (Ὥρα 2.30′ π. μ.)