1925.04.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 169

Τετάρτη 1 Ἀπριλίου 1925

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 5.20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Εἶχον παρακαλέσει χθὲς νὰ γραφῇ εἰς τὴν σημερινὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ οἰνοπαραγωγῆς». Ὑπάρχει καὶ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν ἐγράφη τίποτε εἰς τὰ πρακτικά.

§3Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποζημιώσεως παθόντων εἶχε δηλωθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ ὑπὸ τῶν δικαιούχων λαμβανόμενον ποσοστὸν θὰ θεωρηθῇ ὡς προκαταβολή. Ἡ δήλωσις αὕτη δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὰ πρακτικά.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν ἐδηλώθη τοιοῦτόν τι, θὰ τεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§5Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη δήλωσις.

§6Β. ΚΥΒΕΛΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ πληρεξούσιος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κ. Σ. Ζερβὸς ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς συμβάσεως διὰ τὴν ἀεροπορικὴν συγκοινωνίαν, ὅταν ἐξεδήλωνε τοὺς φόβους του ἐγὼ τῷ εἶπον ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς τοιοῦτος φόβος. Ὁ κ. συνάδελφος μοὶ ἀπήντησεν ὅτι εἶμαι παθολογικῶς αἰσιόδοξος, ἐγὼ δὲ τῷ ἀνταπήντησα ὅτι εἶμαι παθολογικῶς φιλύποπτος. Εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν ἐσημειώθη αὐτό. Εἴς τινας ὅμως τῶν ἐφημερίδων ἐλέχθη μόνον ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν ὅτι εἶμαι παθολογικῶς αἰσιόδοξος. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ ζητήσω ἱκανοποίησιν ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον, δηλῶ μάλιστα ὅτι δέχομαι τὸν χαρακτηρισμὸν τὸν ὁποῖον μοὶ ἔκαμε, διότι ὡς αἰσιόδοξος δὲν διατρέχω τὸν κίνδυνον νὰ καταστῶ παθολογικός. Ἐνῷ ὁ κ. συνάδελφος ὡς φιλύποπτος δυστυχῶς διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ χαρακτηρισθῇ παθολογικός.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ δὲν ἀφορῶσι τὰ πρακτικά.

§8Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Δηλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι καμμίαν πρόθεσιν δὲν εἶχον νὰ θίξω κανένα ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων, πολὺ περισσότερον τὸν κ. συνάδελφον ὃν ἰδιαιτέρως ἐκτιμῶ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλῶς. Μὴ ὑπαρχούσης ἑτέρας ἀντιρρήσεως τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ὁ Χαράλαμπος Συγγαρεύς, δευτεροβάθμιος καθηγητὴς τοῦ ἐν Κρανιδίῳ ἑλληνικοῦ σχολείου, αἰτεῖται τὴν προαγωγήν του. — Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Καβάλλας αἰτεῖται τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. — Ὁ γεωργικὸς συνεταιρισμὸς Δράμας παρακαλεῖ ὅπως ἐπιταχυνθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν» — Ἐπιτροπὴ κατοίκων χωρίου Τσερτσόβου παρακαλεῖ ὅπως μὴ ἐγκατασταθῶσιν ἕτεροι πρόσφυγες εἰς τὸ χωρίον των. — Ὁ Δημήτριος Νεστορίδης, πατὴρ τοῦ ἀποβιώσαντος Νεοπτολέμου Νεστορίδη ἐν Βουλγαρίᾳ, αἰτεῖται τὴν ἀπονομὴν συντάξεως. — Οἱ μικροπωληταὶ Ἀθηνῶν αἰτοῦσι τὴν διατήρησιν τῶν ξυλίνων παραπηγμάτων των. — Ἡ Ἕνωσις τῶν Σουρμενιτῶν αἰτεῖται τὴν ἐγκατάστασίν των εἰς ἓν τῶν κτημάτων Σταμάτα, Ἄνω Γλυφάδα καὶ Σκαραμαγκᾶ. — Οἱ τελειόφοιτοι φοιτηταὶ αἰτοῦσιν ὅπως εἰς τὰ κατατεθέντα στρατολογικὰ νομοσχέδια προστεθῇ τὸ εὐεργέτημα τῆς χορηγήσεως τριμήνου ἀδείας μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἀναβολῆς των. — Οἱ ὑπὸ τῶν Συμμάχων πρὸ τῆς 14ης Ἰουνίου 1917 ζημιωθέντες αἰτοῦνται ὅπως ἀποζημιωθῶσιν. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Γ. Κονδύλης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ παραχωρήσεως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος δημοτικοῦ γηπέδου ἐν Πειραιεῖ». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Π. Καρασεβδᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ ξηρὰν Στρατοῦ». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Σίδερις ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Σεπεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2029 περὶ ὀργανώσεως τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας Ἐποικισμοῦ κλπ». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Θ. Γοῦσκος καὶ Τ. Ἀναστασίου ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τελωνειακῶν νόμων ὡς καὶ περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεων ἀφορωσῶν τὰς τελωνειακὰς Ἀρχὰς». — Ἡ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της: 1) ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ βελτιώσεως θέσεως ἀναπήρων καὶ ἀνικάνων ὑπαξιωματικῶν Χωροφυλακῆς κλπ.», καὶ 2) «περὶ ὑπαγωγῆς τῶν Κοινοτήτων Βιδακίου, Μπέλεσι, Νεοχωρίου κλπ. εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας». — Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐν ἀλλοδαπῇ ἐκπαιδευομένων ἀξιωματικῶν». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων. Οἱ κ. κ. Λ. Καταφυγιώτης, Λ. Κατσάρος κλπ. ἐπερωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διατί δὲν κατέθεσε τὰ πρὸ διμήνου ζητηθέντα ἔγγραφα περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Θεσσαλίας.

§10Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἐπερώτησις ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, θέλω προβῆ εἰς ἀνάπτυξιν αὐτῆς. Τὸν Ἰούνιον ἐψηφίσθη ὅπως τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα Θεσσαλίας παραχωρηθῶσιν εἰς Ἑταιρείαν διὰ συμβάσεως. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ἐνεργήθη τίποτε. Πρὸ διμήνου κατέθεσα ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας πρῶτον νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελον διὰ τοῦ ὁποίου φαίνονται τὰ σχετικὰ διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα Θεσσαλίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ ποίας σκέψεις ἔλαβε περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τούτων. Δυστυχῶς μέχρι σήμερον δὲν κατετέθη οὔτε φάκελος οὔτε σκέψις τις μᾶς ἀνεκοινώθη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Σημειωτέον ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ὑδραυλικὸν διὰ τὴν Θεσσαλίαν εἶναι ζωτικώτατον, εἶναι ζήτημα ὑπάρξεως. Καὶ ἂν ἔγινεν ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν κτημάτων καὶ δὲν ἐκτελεσθοῦν τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, εἶναι δῶρον ἄδωρον διὰ τὴν Θεσσαλίαν, διότι ὁλόκληροι ἐκτάσεις 450,000 στρεμμάτων καταλαμβάνονται σήμερον ὑπὸ ὑδάτων καὶ συνεχῶς κατὰ τοὺς χειμῶνας ἔχομεν πλημμύρας, καὶ διότι ἀποκλείεται καὶ ἡ συγκοινωνία τῶν διαφόρων διαμερισμάτων τῆς Θεσσαλίας, καὶ τοιουτοτρόπως ἐπέρχεται μία καταστροφὴ κολοσσιαία. Ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλίας συνῆλθε πρὸς τοῦτο εἰς πάνδημον συλλαλητήριον καὶ ἀπέστειλε τηλεγραφήματα καὶ πρὸς ἡμᾶς καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους, ἵνα τὸ ταχύτερον ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα ταῦτα. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ τὰς σκέψεις της ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναθέσῃ τὰ ἔργα εἰς Ἑταιρείας, ἦλθεν εἰς διαπραγματεύσεις περὶ τοῦ ζωτικοτάτου τούτου ζητήματος ἢ δὲν ἦλθεν; Αὐτὸ θέλομεν νὰ μάθωμεν.

§11Λ. ΚΑΤΣΑΡΟΣ. Ἀφοῦ ἀπουσιάζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἂς ἀναβληθῇ ἕως ὅτου ἔλθουν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως «περὶ ἀκριβίας τοῦ βίου». Ὁ κ. Δ. Καλκανδῆς ἔχει τὸν λόγον.

§13Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς διὰ φράσιν τινὰ ἀθώαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐξενίσθη ὁ συνάδελφος κ. Φραγκούδης. Εἶπον δηλαδὴ ὅτι τὸ χρῶμα τὸ ξανθὸν εἶναι γλυκὺ καὶ συνεπῶς τὸ χρῶμα αὐτὸ τὸ ἔχουν ὅλοι οἱ βόρειοι λαοὶ καὶ οἱ Ἰσραηλῖται. Ἐπίσης εἶπον ὅτι τὸ χρῶμα τὸ μέλαν τὸ ἔχουν οἱ μεσημβρινοὶ καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ προοδευτικοί. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα λοιπὸν αὐτὸ εἶπον τὴν φράσιν αὐτὴν καὶ ἐξενίσθη ὁ φίλτατος καὶ σεβαστὸς φίλος κ. Φραγκούδης. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἡ φράσις αὐτὴ ἦτο ἀθώα ὅλως διόλου, δὲν ἐνόμιζα δὲ ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἤθελε μὲ παρεξηγήσει, τὸν ὁποῖον τιμῶ ὑπὲρ πάντα ἄλλον καὶ δηλῶ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ὅτι ὀλίγοι ἐξ ἡμῶν ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶπον ἀληθείας καὶ μετὰ σθένους καὶ μετὰ ζωηρότητος ὡς ὁ κ. Φραγκούδης. Ἀγορεύσεις οἷαι αἱ τοῦ κ. Φραγκούδη, τοῦ κ. Μαζαράκη, τοῦ κ. Ζερβοῦ, τοῦ κ. Καρασεβδᾶ καὶ ἐνίων ἄλλων δὲν ἠκούσθησαν καὶ ἔπρεπεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ λέγωνται ἀλήθειαι ὄχι πλέον μὲ ὑστεροβουλίαν, ἀλλὰ κατ’ εὐθεῖαν καὶ τοιουτοτρόπως θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν τέρμα διὰ νὰ συνεννοηθῶμεν, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν συνεννοούμεθα καὶ διὰ τοῦτο διασυρόμεθα ἑκάστοτε ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας εἰς τὸν λαὸν καὶ μόλις ἐξέλθωμεν ἐντεῦθεν μᾶς ἐρωτᾷ ὁ λαός· «τί ἐκάμνατε»; Καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἄξιοι τοῦ περιβάλλοντος. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου μὲ ἠρώτησαν καὶ τοῖς ἀπήντησα· «κύριοι, διὰ νὰ προοδεύσῃ τὸ Κράτος καθεὶς πρέπει νὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν του· ἐγὼ ὡς δικηγόρος, ὡς πληρεξούσιος, ὡς οἰκογενειάρχης καὶ σεῖς ὡς ἔμποροι κτλ.». Εἶμαι τῆς γνώμης, ἣν διεκήρυξα καὶ διακηρύσσω ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, ὅτι ὁ πολιτικὸς ἰδίᾳ πρέπει νὰ ἵσταται πολὺ ὑψηλὰ καὶ νὰ εἶναι μέσα εἰς πύργον ὑάλινον διὰ νὰ βλέπῃ τὰς κινήσεις του ὁ λαὸς καὶ οὕτω θὰ προκόψωμεν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ἐν γενικαῖς γραμμαῖς καὶ περὶ τῆς παρεξηγήσεως, ἡ ὁποία ἐχώρησε μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Φραγκούδη καὶ διὰ τὴν ὁποίαν τῷ ζητῶ συγγνώμην, ἂν τὸν ἐπίκρανα, διότι πολὺ τὸν συμπαθῶ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ κύριον θέμα μας, τὴν αἰσχροκέρδειαν. Ἡ αἰσχροκέρδεια, ὡς εἶπεν ἄλλοτε εἰς ἰδιαιτέραν συζήτησιν ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως εἶναι ἓν τέρας μέγα καὶ δὲν δύναταί τις νὰ τὴν συλλάβῃ. Ἔχομεν ἤδη καὶ ἐπίσημον δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰπόντος ὅτι ἐγήρασε διότι τὴν πρωΐαν σηκώνεται καὶ λέγει τί θὰ γίνῃ τὸ ψωμί, ἐνῷ ἄλλοτε ἦτο στρατιώτης τῶν βουνῶν καὶ δὲν τὸν ἔμελε δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα. Λέγω τοῦτο τὸ χαρακτηριστικόν. Τυρὶ ἐζητοῦμεν καὶ τυρὶ δὲν ὑπῆρχεν. Ἐπωλεῖτο ἰδιαιτέρως 30, 40, 50, 60 καὶ 70 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. Τὸ εἶχαν ἀποκρύψει καὶ δὲν ἠδύνατο ἡ Ἐξουσία νὰ τὸ ἀνεύρῃ. Τὸ ὑπερτίμησε καὶ τὸ ἀφῆκεν ἐλεύθερον καὶ τοιουτοτρόπως ἔχομεν τυρὸν μὲ 30 ἕως 40 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. Αἱ διατιμήσεις ἔχουν τὸ καλόν των, ἀλλὰ διὰ τρομοκρατήσεως καὶ δι’ ὀλίγας μόνον ἡμέρας. Μετὰ ταῦτα τίποτε δὲν γίνεται. Κύριοι, ὁμιλῶ ἐκ πείρας, δὲν ὁμιλῶ εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε· «πρέπει νὰ φύγουν αἱ διατιμήσεις;» Ὄχι βεβαίως. Εἰς τὰ κέντρα νὰ μὴ φύγουν, εἰς τὰ ἀπόκεντρα ὅμως νὰ μὴ ἰσχύσουν καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὸν λόγον. Καλὸν θὰ ἦτα ἡ ὑπηρεσία νὰ ἔχῃ δίκτυον ὁλόκληρον ὑπηρεσίας καὶ νὰ δύναται ἀπὸ τὴν ρίζαν, ἀπὸ τὴν παραγωγὴν μέχρι τῆς καταναλώσεως εἰς τὰ διάμεσα πρόσωπα νὰ θέτῃ ἕνα φραγμὸν τοιουτοτρόπως, ὥστε λογικὸν κέρδος νὰ ὑπάρχῃ τὸ Α ἢ Β. Λόγου χάριν τὸ Α πρᾶγμα πωλεῖται 10 δραχμάς. Διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὸν καταναλωτὴν θὰ πωληθῇ 12, 13, 15, διότι οἱ διάμεσοι πρέπει σχετικῶς νὰ κερδίσουν. Ἀλλὰ 15 πωλεῖται ἢ 35 ἢ 40; Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Πρέπει αἱ διατιμήσεις νὰ ὑπάρχουν, ἀλλὰ μὲ κάποιαν προσοχὴν καὶ ἐπίβλεψιν. Διότι ἠξεύρετε τί συνέβη; Μετὰ λύπης μου παρετήρησα εἰς τὴν περιοδείαν μου ὅταν ἤμην εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐπαρχίαν, ὅτι ἓν εἴκοσι τοῖς ἑκατὸν ἔπρεπε νὰ μένῃ εἰς τὸν τόπον. Τί συνέβαινε; Ἤρχοντο πολλοὶ ζωέμποροι νὰ ἀγοράσουν ζῷα καὶ ἀμέσως ὁ χωροφύλαξ—διότι δυστυχῶς ἔχομεν καὶ μικρὸν ἀριθμὸν κατὰ τὴν ἐπίσημον δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν—πηγαίνει νὰ συλλάβῃ τὸν ζωέμπορον διὰ νὰ πωλήσῃ τὰ ζῷά του καὶ νὰ κρατήσῃ ἀπὸ αὐτὰ 20 ἢ 30%. Δηλαδὴ καταστροφή, διότι εἶναι ἀπόστασις μεγάλη καὶ θὰ τὸν στραπατσαρίσῃ εἰς τὸ ἔμψυχον ἐμπόρευμά του καὶ οὕτω φθάνομεν εἰς ἐκβιασμούς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν φίλον μου κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ πολὺ εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ νὰ θέσῃ φραγμὸν διατιμήσεως εἰς τὰ κέντρα. Τὰ δὲ ἀπόκεντρα νὰ τὰ ἀφήσῃ ἐλεύθερα διὰ νὰ ἔχωμεν τὸν νόμον προσφορᾶς καὶ ζητήσεως καὶ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ θὰ γίνῃ. Διότι γνωρίζομεν πάντες ὅτι ἡ προσφορὰ τῶν πρώτων ἀναγκῶν τοῦ βίου εἶναι μικρὰ καὶ ἡ ζήτησις μεγάλη. Ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι ὁ χρόνος θὰ διορθώσῃ πολλὰ πράγματα. Αὐτὸ τοῦτο συμβαίνει ὄχι μόνον εἰς τὰ τρόφιμα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἔνδυσιν καὶ τὴν ὑπόδησιν. Καταλήγων, κύριοι, προτείνω τὰ ἑξῆς: Ὡς ἔλεγον ἄλλοτε ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, δύο πράγματα διευθύνουν τὸν κόσμον· ὁ στόμαχος καὶ ὁ ἔρως (ἠθικὸς καὶ ὑλικός). Ὁ ἔρως γεννᾷ τὸν ἄνθρωπον, ὁ δὲ στόμαχος τὸν συντηρεῖ. Περιουσία θὰ εἴπῃ ἐργασία. Ἡ ἐργασία δὲ πρέπει νὰ προστατεύηται. Διότι, ἂν δὲν προστατεύηται ἡ ἐργασία, δὲν ὑπάρχει περιουσία. Ἡ περιουσία, κύριοι, εἶναι ἀποτέλεσμα ἐργασίας. Ἂν ἔχῃ περιουσίαν καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποδείξῃ τὴν νόμιμον ἀπόκτησίν της, ἁρμόδιος διὰ τοῦτο εἶναι ὁ εἰσαγγελεύς. Ἀλλὰ καὶ ἂν αὐτὸ δὲν γίνῃ καὶ ἔχει περιουσίαν διότι εἶχεν ἀπὸ τὸν πατέρα του, δηλαδὴ ἐκ κληρονομίας, τότε ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ ἐπιβάλλει μίαν βαρεῖαν φορολογίαν καὶ τοιουτοτρόπως λαμβάνει τὴν περιουσίαν ἀπὸ τοὺς ὀλίγους καὶ τὴν δίδει εἰς τοὺς πολλοὺς καὶ ἀμέσως ἔχυμεν ἰσότητα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν γνωρίζει ὅτι ἡ φορολογία ἡ κατὰ βαθμίδας τοῦ εἰσοδήματος εἶναι τοιαύτη ὥστε ἐπὶ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν εἰσοδήματος, ἐπιβάλλεται φόρος διὰ τὸ Δημόσιον 780,000 δραχμῶν. Τί τοῦ μένουν; 220,000 δραχμαί. «Κεφαλαιοκρατία, κεφαλαιοκρατία», φωνάζουν. Ποῦ εἶναι ἡ κεφαλαιοκρατία; Κύριοι, δὲν εἶμαι κεφαλαιοκρατικός, διότι ἐργάζομαι ἀπὸ τὴν πρωΐαν μέχρι τῆς ἑσπέρας. Εἶμαι ἀγροτικός. Δὲν εἶσθε σεῖς, κ. Δενδρινέ, ἀγροτικὸς ὁ ὁποῖος φωνάζετε καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω ἀμέσως. Ἔχω μικρὸν οἰκίσκον εἰς τὰς Ἀθήνας. Εἰς τὸν ἥμισυ κάθομαι ἐγώ, τὸν δὲ ἄλλον ἥμισυ μοῦ τὸν ἅρπαξαν. Ἡ περιουσία μου εἶναι ἀγροτική. Εἴμεθα 11 ἀδελφοὶ καὶ ὅλοι εἴμεθα μικροκτηματίαι. Τὰ εἰσοδήματά μας εἶναι ἀπὸ ὀλίγον ἔλαιον, σῦκα καὶ ἀπὸ ἄλλα μικροπροϊόντα. Ἂν λοιπὸν φωνάζουν οἱ ἄλλοι διὰ τοὺς ἀγροτικούς, ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ φωνάζω περισσότερον ὑπὲρ τῆς τάξεως ταύτης. Σᾶς λέγουν· οἱ ἀγροτικοὶ καὶ οἱ ἀγροτικοί, οἱ ἐργάται κτλ. Κύριοι, ἐξέλθετε ἔξω ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν καὶ θὰ ἴδητε τί ἐστὶ ἐργάτης. Ἔχουν μῆνα ὁλόκληρον καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ κάμουν μίαν τόσην δὰ ἐργασίαν. Διατί; Διότι τὴν μίαν ἡμέραν θὰ συναρμολογήσουν τοὺς λίθους, τὴν ἄλλην ἡμέραν ὀλίγην λάσπην καὶ τὴν τρίτην ἡμέραν κάμνουν μὲ τσιμέντο. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἐργάται, κύριοι. Κάθε ἕνας πρέπει νὰ κρίνῃ ἀντικειμενικῶς ὀρθῶς ὅπως ὅλοι οἱ Ἕλληνες. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι σοφοὶ καὶ κρίνουν τὸ καλόν, τὸ δίκαιον, τὸ ὡραῖον. Κύριοι, περιουσία εἴπομεν θὰ εἴπῃ ἐργασία, θὰ εἴπῃ οἰκονομία. Πρὸ τοῦ πολέμου ἐργαζόμεθα 12–15 ὥρας. Σήμερον εἶναι ζήτημα ἂν ἐργάζωνται 5–6 ὥρας. Ἐγὼ προτείνω ὀκτὼ ὥρας νὰ ἐργάζωνται, ὀκτὼ νὰ ἀναπαύωνται καὶ ὀκτὼ νὰ κοιμῶνται. Προτείνω λοιπὸν τὸ ἑξῆς, κύριοι. Θέλετε πραγματικῶς οἰκονομίας; Ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα. Θὰ λαμβάνωμεν τὰ ἥμισυ ἀπὸ ὅ,τι λαμβάνομεν ἀπὸ ἡμᾶς μέχρι τοῦ τελευταίου κλητῆρος ἢ διδασκάλου· ἢ αὐτὸ ἢ ἓν ἄλλο θὰ γίνῃ· θὰ εἴμεθα οἱ ἡμίσεις βουλευταὶ καὶ οἱ ἄλλοι ἡμίσεις ὑπάλληλοι. Ἂν δὲν σᾶς ἀρέσουν αὐτά, μὴ ἀγωνιζόμεθα ἐπὶ ματαίῳ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ἐξαγγέλλοντες οἰκονομίας. Δὲν πιστεύω νὰ τὰ λέγω διπλωματικὰ ὅπως ὁ κ. Ρέντης.

§14Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε ἂν σᾶς ἠνώχλησα.

§15Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Κύριε Ρέντη, καὶ εἰς τὴν διπλωματίαν ἀπαιτεῖται ἀλήθεια, ἀλλὰ μὲ περιστροφάς, ἀλλὰ πάντοτε ἀλήθεια. Αὐτὸ εἶναι καὶ λέγεται γνησία διπλωματία καὶ πρέπει νὰ μοὶ ὀφείλητε εὐγνωμοσύνην, διότι ἐμάθετε καὶ ἓν πρᾶγμα διπλωματικὸν τὸ ὁποῖον δὲν ἐγνωρίζετε. Πρέπει λοιπὸν νὰ παύσῃ ὁ διασυρμὸς τῆς Συνελεύσεως καὶ ἡ μεγάλη ἐπιθυμία καὶ ὑπερτροφία φιλοδοξιῶν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὅλοι νὰ γίνωμεν Ὑπουργοὶ καὶ ἀρχηγοὶ κομμάτων. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς λέγω εἶναι μελετημένα, καὶ διὰ νὰ ἔλθω ἐδῶ ἠγωνίσθην πολὺ περισσότερον παντὸς ἄλλου. Ἂν δὲν τὸ ἠξεύρετε νὰ σᾶς τὸ εἴπω. Περατῶν, κύριοι, κατέρχομαι τοῦ βήματος μὲ τὸ μέτωπον καθαρόν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σταματόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§17Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ δὲν θὰ ζητήσω μεγάλα πράγματα, θὰ εἴπω μόνον διὰ τὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ· διατί εἶναι τόσον ἀκριβός. Ἂν ἐξετάσωμεν τὰ πράγματα, θὰ ἴδωμεν ὅτι τὸ ποσὸν θὰ ἐλαττωθῇ κατὰ δύο δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἂν ἀφαιρέσωμεν ὄχι τὸν φόρον τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ τοὺς προσθέτους φόρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι διὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα, λιμενικούς, δημοτικούς, ἀναγκαστικοῦ δανείου καὶ λοιποὺς καὶ τὸ μέγα ποσὸν τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκεῖνο ὅπερ δυστυχῶς κερδίζουν οἱ ἀλευροβιομήχανοι.

§18ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πῶς θὰ τὰ κόψωμεν αὐτά;

§19Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ἔχω ἐδῶ καὶ τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω, τὸ ἔδωσα εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ παρεκάλεσα νὰ λάβουν τὰ κατάλληλα μέτρα, ἐκθέσας εἰς αὐτοὺς καὶ τὴν ἀτομικήν μου γνώμην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε μερικὰ μέτρα. Κατήργησε δηλαδὴ τὸν προστατευτικὸν δασμὸν τῶν ἀλεύρων· ὄχι ὁλόκληρον, ἀλλὰ κατὰ 15 λεπτά. Ἦτο 22 ἐν ὅλῳ· δηλαδὴ περισσότερον ἀπὸ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου. Κατήργησε λοιπὸν τὰ 15· ἀφῆκε μόνον τὸν φόρον τῶν πιτύρων καὶ τῶν σκυβάλων. Τὸν φόρον λοιπὸν τὸν προστατευτικόν, τὸν διὰ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, δὲν τὸν κατήργησε τελείως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐφόσον ὁ σῖτος καὶ τὰ μηχανήματα εἰσάγονται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, τίνος προστασίας ἔχει ἀνάγκην ἡ βιομηχανία αὕτη; Ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ οἱ ἀλευροβιομήχανοι συνῆλθον ἀμέσως εἰς σύσκεψιν καὶ ἔθεσαν τὰς βάσεις τῶν διατιμήσεων τῶν ἀλεύρων. Καὶ εἰς μὲν τὴν πρώτην σύσκεψιν καθώρισαν τὴν τιμὴν τοῦ σίτου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συναλλάγματος. Εἰς ταύτην προσέθεσαν τόκους Τραπέζης καὶ προμήθειαν 45 ἡμερῶν 7¼% — ἐνῷ ὁ τόκος εἶναι μόνον 6¼ — τελωνειακά, δημοτικὸν φόρον κλπ. λεπτὰ 57 κατ’ ὀκᾶν — ἐνῷ καὶ ταῦτα εἶναι ὀλιγώτερα — ἐργατικὰ κατ’ ὀκᾶν ἀλεθωμένου σίτου λεπτὰ 30 — ἐνῷ εἶναι τὸ πολὺ 26 — καὶ ἐν τέλει βιομηχανικὸν κέρδος 2%, ἤτοι κατ’ ὀκᾶν λεπτὰ 12,40, διὰ νὰ μὴ κτυπᾷ ἄσχημα εἰς τὰ αὐτιὰ καὶ τὰ μάτια τοῦ κόσμου. Δευτέρα βάσις εἶναι ἡ ἀπόδοσις τοῦ σίτου εἰς ἄλευρα, ὑποχρεωτικὴ διὰ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, ἀλλ’ ἄνευ οὐδενὸς ἐλέγχου. Λοιπὸν ὑπελόγισαν τὴν ἀπόδοσιν τοῦ σίτου εἰς 35% ἄλευρα λευκά, 50% ἄλευρα πιτυροῦχα καὶ 15% πίτυρα καὶ σκύβαλα. Δὲν ἐλήφθη δὲ καὶ ἐνταῦθα ὑπ’ ὄψιν, ἀλλ’ ἀπεσιωπήθη, τὸ πλεόνασμα τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ὁ σῖτος ἀλεθόμενος, ὅπερ ἀνέρχεται εἰς 1½–2%. Σημειώσατε δὲ — ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας, καὶ τοὺς ἀδαεστέρους ἀκόμη, — ὅτι ἀλευρόμυλος ὁ ὁποῖος ἀλέθει 100,000 ὀκάδας σίτου, ἔχει μὲ τὴν σημερινὴν τιμὴν τῶν ἀλεύρων κέρδος 8–10,000 δραχμὰς ἡμερησίως. Ἀπεκρύβη προσέτι ἐκ μέρους τῶν ἀλευροβιομηχάνων καὶ ἓν ἄλλο οὐσιωδέστατον σημεῖον κέρδους, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὰ ἀποθέματα τῶν σιτηρῶν των. Δεδομένου ὅτι τὰ σιτηρὰ προέρχονται ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν, ὁ ἀλευροβιομήχανος φυσικὰ φροντίζει νὰ ἔχῃ εἰς τὰς ἀποθήκας του σιτηρὰ διὰ τὴν κατανάλωσιν δύο καὶ τριῶν μηνῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἀπὸ τοῦ Μαΐου παρελθόντος ἔτους, ὁπότε ἐπιστοποιήθη ἀτυχία τῶν ἐσοδειῶν, τὰ σιτηρὰ ἤρχισαν νὰ ὑπερτιμῶνται καὶ ἐξηκολούθησαν ὑπερτιμώμενα μέχρις ἐσχάτων, οἱ ἀλευροβιομήχανοι εὑρίσκοντο πάντοτε μὲ προμηθείας τριμήνους εἰς τὰς ἀποθήκας των, σημαντικῶς εὐθηνοτέρας τῶν τρεχουσῶν τιμῶν. Ἀπὸ ἐμπορικῆς ἀπόψεως, εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν ἀποθεμάτων, ἴσως ἔχουν δίκαιον οἱ ἀλευροβιομήχανοι προκειμένου ὅμως περὶ ἀλεύρων, καὶ μάλιστα εἰς τόσον δυσχερεῖς περιστάσεις, ἡ ἄποψις αὕτη ἔπρεπεν ἐν τινι μέτρῳ νὰ παραβλέπηται. Κατὰ ταῦτα λοιπὸν — καὶ ὡς παράδειγμα φέρω τὴν ἰσχύουσαν διατίμησιν, τὴν ὁποίαν καθώρισεν ἡ συνελθοῦσα τελευταίως Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τότε δεδομένων. Ἀξία σίτου δολ. 7,45 μὲ δολάριον δραχ. 55,30· ἤτοι ἀξία 100 ὀκάδων σίτου δραχ. 528,50. Τελωνειακὰ καὶ λοιπὰ δραχ. 57. Τόκος καὶ προμήθεια Τραπέζης δραχ. 4,80, ἐργατικὰ δραχ. 30, βιομηχανικὸν κέρδος δραχ. 12,40, ἐν ὅλῳ δραχ. 532,90. Συνεπῶς ὥρισε τιμάς: τῶν μὲν 35 ὀκάδων λευκῶν ἀλεύρων πρὸς 7,54 κατ’ ὀκᾶν δραχ. 263,90, τῶν 50 ὀκάδων πιτυρούχων πρὸς 6,64 δραχ. 331,50 καὶ τῶν 15 ὀκάδων πιτυροσκυβάλων πρὸς 2,50 δραχ. 37,50· ἐν ὅλῳ δραχ. 632,90. Πάντα ταῦτα καθωρίσθησαν μαθηματικώτατα. Ἂς ἴδωμεν ὅμως τί ἀποκομίζουν οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἀπὸ τὴν μαθηματικὴν αὐτὴν ἀκρίβειαν. Πάντες σχεδὸν οὗτοι, ὡς εἶπον ἀνωτέρω, εὑρίσκονται ἐφωδιασμένοι μὲ σιτηρὰ ἀρκετά, ὥστε νὰ ἐπαρκέσουν ταῦτα ἐπὶ μῆνας. Τοῖς στοιχίζουν δὲ τὰ σιτηρὰ αὐτὰ κατὰ μέσον ὅρον δολάρια 6,65 κατὰ 100 χιλιόγραμμα· ἑπομένως κερδίζουν ἐξ αὐτῶν, μόνον ἀπὸ τὴν διαφορὰν τιμῆς σίτου, 0,80 τοῦ δολλαρίου, τὰ ὁποῖα μὲ τὴν σημερινὴν τιμὴν κάμνουν δραχ. 45,60· ἤτοι κερδίζουν κατ’ ὀκᾶν λεπτὰ 58,45. Συνεπῶς ἀλευρόμυλος ὅστις ἀλέθει 10,000 ὀκάδας σίτου ἡμερησίως, ἔχει κέρδος μόνον ἀπὸ διαφορὰν τιμῆς δραχμὰς 58,450. Τώρα ἂς ἴδωμεν τί κερδίζουν ἀπὸ τὴν ἀλευροποίησιν τοῦ σίτου. Εἴπομεν ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν βάσιν τῆς τιμολογήσεως τῶν ἀλεύρων οἱ ἀλευρόμυλοι ὑποχρεοῦνται νὰ παράγουν 35% ἄλευρα λευκά, 50% ἄλευρα πιτυροῦχα καὶ 15% πίτυρα καὶ σκύβαλα. Οὐδεὶς ὅμως ἀλευρόμυλος δὲν τηρεῖ τὴν συμφωνίαν ταύτην. Τοὐναντίον ὅλοι παράγουν περίπου 45% ἄλευρα λευκά, διότι ταῦτα πωλοῦνται 80 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἀκριβώτερον, 42% ἄλευρα πιτυροῦχα καὶ 13% πίτυρα καὶ σκύβαλα, ἔχουν δὲ ἐπὶ πλέον καὶ 1 ἢ 2% φυσικὸν πλεόνασμα. Οὕτω πωλοῦν τὰ λευκὰ ἄλευρα, ὀκάδες 45, πρὸς 7,54 δραχ. κατ’ ὀκᾶν, δραχ. 339,30. Πιτυροῦχα ἄλευρα ὀκάδες 42 πρὸς 6,64 δραχ. 278,90 καὶ πιτυροσκύβαλα ὀκάδες 13 πρὸς δραχ. 2,50 δραχμὰς 32,50· ἤτοι εἰσπράττουν ἐν ὅλῳ δραχμὰς 650,70. Ἐν ὅλῳ λοιπὸν κερδίζουν οἱ ἀτμομυλοῦχοι μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν πραγματικῶν ἐξόδων των, ἀπὸ μὲν τὰ ἄλευρα 41,50 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἀπὸ τὸν σῖτον 58,50 λεπτὰ· ἤτοι ἐν ὅλῳ 1 δραχμὴν κατ’ ὀκᾶν. Ὑπολογίσατε τώρα τί κερδίζουν τὴν ἡμέραν, ἀφοῦ αὐτοὶ ἀλέθουν ἡμερησίως 100–130 χιλ. ὀκάδας σίτου. Κερδίζουν οἱ μεγάλοι 130,000 δραχ. τὴν ἡμέραν, δηλαδὴ εἰς τὸ διάστημα τῶν 24 ὡρῶν, καὶ ἀναλόγως οἱ μικρότεροι.

§20Ι. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κερδίζουν μίαν δραχμὴν τὴν ὀκᾶν ὅταν ἔχῃ 65 λεπτὰ ὁ σῖτος;

§21Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Οἱ ἀτμομυλοῦχοι εἶναι ἕτοιμοι νὰ σᾶς ἐκχωρήσουν ὅλα αὐτὰ τὰ κέρδη.

§22Ι. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλέθῃ εἷς μῦλος 130,000 ὀκάδας τὴν ἡμέραν; Ὁ μῦλος τοῦ Ἀλατίνη, ὁ μεγαλύτερος μύλος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀλέσῃ τόσας ὀκάδας.

§23Κ. ΤΣΙΜΙΝΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε....

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ συζήτησις.

§25Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπαντῶ εἰς οὐδένα. Ὅστις ἔχει ἀντιρρήσεις νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα νὰ τὰς εἴπῃ.

§26Κ. ΤΣΙΜΙΝΑΚΗΣ. Πρῶτον ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀπορῶ πῶς ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶπεν ἁπλούστατα ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν διατιμήσεων ἐν συνεννοήσει μὲ τοὺς ἀτμομυλούχους ὥρισε τὰς τιμάς.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἐλᾶτε νὰ τὰ εἴπητε ἀπὸ τοῦ βήματος.

§28Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Τὸ εἶπον. Πῶς θὰ τὸ μάθῃ ὁ κ. Ὑπουργός;

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, συνεχίσατε, κ. Σταματόπουλε.

§30Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρατε ὅτι ἔχομεν 7 εἰδῶν φόρους: Φόρον τοῦ Δημοσίου, φόρον Ἀναγκαστικοῦ δανείου κτλ. Ἀφοῦ ἐκόψαμεν τὰ λεπτὰ τοῦ κόσμου, τώρα τῷ ἐβάλαμεν καὶ φόρον 10% διὰ νὰ λαμβάνουν τὸν τόκον. Φόρον δημοτικὸν κτλ.

§31ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖος τοὺς ἔβαλεν;

§32Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι τοὺς ἔβαλεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἢ ἡ σημερινὴ Συνέλευσις. Αὐτοὺς τοὺς φόρους τοὺς εὑρῆκεν. Ἔχομεν φόρον φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων. Σᾶς παρακαλῶ, τί χρεωστοῦν οἱ πατριῶταί μου νὰ πληρώνουν φόρον δι’ ἓν φιλανθρωπικὸν κατάστημα εἰς τὸν Πειραιᾶ; Ἔχομεν φόρον δημοτικὸν 25%, φόρον λιμενικόν, φόρον προστατευτικὸν τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Βιομηχανία βλέπετε καὶ αὐτή! Κινδυνεύομεν, κύριοι, μὲ τὴν προστασίαν τῆς ἀλευροβιομηχανίας νὰ μείνωμεν νηστικοί, μὲ τὴν προστασίαν τῶν καπέλλων νὰ μείνωμεν ξεσκούφωτοι, μὲ τὴν προστασίαν τῶν ὑποδημάτων νὰ μείνωσιν ξυπόλητοι. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια (χειροκροτήματα). Νὰ εἴπω καὶ ἄλλα, κύριοι; Τοὺς σάκκους τοὺς ἀγοράζουν ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον πρὸς δραχμὰς 11½ καὶ τοὺς χρεώνουν πρὸς δραχμὰς 13½, κερδίζουν λοιπὸν καὶ ἀπὸ αὐτοὺς 2 δραχμὰς ἀπὸ κάθε σάκκον κενόν. Νὰ εἴπω καὶ κάτι τι ἄλλο εἰς ὑμᾶς ποὺ τοὺς προστατεύετε; Λαμβάνουν 40 λεπτὰ τὸν σάκκον, ἐνῷ δὲν δικαιοῦνται. Οἱ ἐργάται ἔχουν δίκαιον ποὺ φωνάζουν καὶ λέγουν ὅτι οἱ ἀτμομυλοῦχοι τοὺς ἐκμεταλλεύονται. Ἠξεύρετε τί ἐγένετο προχθές, ὅταν κατήργησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸν πρόσθετον αὐτὸν φόρον; Ἐκάλεσεν ὅλους τοὺς ἀλευροβιομηχάνους καὶ συνεννοήθησαν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτιμηθοῦν τὰ ἄλευρα καὶ ἔβαλαν εἰς τὸ μέσον τὴν ὀξύτητα τῶν ἀλεύρων. Ἐζήτησε δὲ ὁ μεγαλόσχημος διευθυντὴς τοῦ Χημείου νὰ τοὺς κάμνουν ἓν χημεῖον εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ νὰ εἶναι καὶ ἀπὸ ἕνας διευθυντής.

§33ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ἀπειλήσῃ ὁ λαὸς ἀντίποινα.

§34Ι. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἠπείλησε τίποτε.

§35Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ καταργηθῶσιν ὅλοι οἱ νόμοι τῶν προστατευτικῶν δασμῶν διὰ νὰ ὑποτιμηθῇ ὁ ἄρτος. Συνώμοσαν ὅλοι οἱ ἀτμομυλοῦχοι διὰ νὰ ἀποκλείσωσι τὰ ἄλευρα διὰ τοῦ κεντρικοῦ Χημείου.

§36Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Νὰ τυπωθῇ τὸ ἔγγραφον αὐτό.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ θὰ εἶναι. Δὲν εἶχον τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ πληρώσουν οὔτε καὶ δημόσιον φόρον.

§38Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τελειώνων, κύριοι πληρεξούσιοι, σᾶς λέγω ὅτι οἱ ἀτμομυλοῦχοι ἀπὸ τὸ ἔτος 1917 μέχρι τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1924 ἐκέρδισαν ἐκ τοῦ Δημοσίου 240 ἑκατομμύρια, χωρὶς νὰ ἔχωσι τὴν εὐγενῆ καλωσύνην οὔτε τὸν φόρον τοῦ Δημοσίου νὰ πληρώσουν ἀπὸ τὰ ἔκτακτα αὐτὰ κέρδη.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀντωνιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§40Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἀπό τινος θὰ διεπιστώσατε καὶ ὑμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ ἀναβάλῃ καὶ νὰ παρελκύῃ συνεχῶς τὰς ἐπικινδύνους δι’ αὐτὴν ἐπερωτήσεις διὰ διχοτομήσεως καὶ διὰ διαφόρων παρεμβολῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ παρέρχηται ἡ πρώτη ἐντύπωσις ἐκ τῶν πρώτων ἐπιθέσεων καὶ νὰ ἐκφυλίζωνται αἱ ἐπερωτήσεις, διὰ νὰ ἐκμηδενίζηται ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος. Τὴν τακτικὴν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόζει καὶ κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων. Διὰ τοῦτο πολλάκις ἡ Ἀντιπολίτευσις εὑρίσκεται εἰς δύσκολον θέσιν προκειμένου νὰ ἀσκήσῃ τὸν ἔλεγχον διὰ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπιμόνως ἐννοεῖ νὰ ἀπομακρύνηται. Ἡ ἐπερώτησις ἡ ὑπὸ συζήτησιν δὲν εἶναι τόσον ἁπλῆ ὅσον φαίνεται. Δυστυχῶς ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἔλαβε φιλολογικὴν χροιὰν ἀντὶ νὰ μεταβληθῇ εἰς δριμὺ κατηγορητήριον κατὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶναι ὑπαίτιος τῆς σημερινῆς ἀκριβίας τῆς ζωῆς. Δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ προσθέσω ἁπλῶς γνώμας εἰς τὰς ἀπείρους γνώμας τὰς ἐκφερομένας διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀκριβίας τῆς ζωῆς, διὰ τὸ πολύπλοκον αὐτὸ ζήτημα, τὸ μεγαλύτερον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσθη μετὰ τὸν πόλεμον, διότι τοιαῦται γνῶμαι ὑπάρχουν εἰς πλεῖστα συγγράμματα καὶ δύνασθε νὰ ἀνατρέξητε διὰ νὰ φωτισθῆτε ἀπὸ αὐτά. Ἐνώπιον ὑμῶν δὲν ἦλθον νὰ ἐκφέρω γνώμας, ἀλλ’ ἦλθον νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν, διότι διὰ τῆς πολιτικῆς της κατήντησε τὸν βίον ἀβίωτον καὶ ἔθεσεν ἐν κινδύνῳ αὐτὸ τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα. Ὁμιλοῦν ὅλοι περὶ ἀκριβίας τοῦ βίου, ἀλλὰ πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν ἐξέτασιν τοῦ θέματος, νομίζω ἐπάναγκες ὅπως ἐξετάσωμεν τί εἶναι αὐτὴ ἡ λεγομένη ἀκρίβια τοῦ βίου. Κατ’ ἐμὲ ἀκρίβια τοῦ βίου εἶναι ἡ διατάραξις τῆς ἰσορροπίας μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἑνὸς ἑκάστου ἀτόμου. Διότι δὲν ὑπάρχει ἀκρίβια τοῦ βίου διὰ τὰ ἄτομα τὰ ὁποῖα κερδίζουν περισσότερα τῶν ὅσων δαπανῶσι. Συνεπῶς ἀκρίβιαν τοῦ βίου λέγοντες ἐννοοῦμεν μόνον τὴν περίπτωσιν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς πολίτης Ἕλλην δυσκολεύεται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς καθημερινάς του ἀνάγκας μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα προσπορίζεται διὰ τῆς ἀτομικῆς του ἐργασίας. Ἐπειδὴ δὲ εἰς τὴν δυσάρεστον αὐτὴν θέσιν εὑρίσκεται τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν Ἑλλήνων, διὰ τοῦτο τὸ ζήτημα τῆς ἀκριβίας τῆς ζωῆς ἀφορῶν τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ λαοῦ ὤφειλε νὰ ἀποτελέσῃ τὸ κύριον μέλημα πάσης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θεωρεῖται, κατὰ τεκμήριον τοὐλάχιστον, ὅτι ἀντιπροσωπεύει τὸν λαόν.

§41Π. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Δὲν προτείνετε ἓν ἄλλο· οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι πληρεξούσιοι νὰ μὴ λαμβάνωσι καὶ τοὺς δύο μισθούς;

§42Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Προχθὲς ἀκόμη ἐπρότεινα αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, κ. συνάδελφε. Προφανῶς εἶσθε καθυστερημένος εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Ἡ τάξις, λέγω, ἐκείνων, ἡ ὁποία ἔχει σταθερὰ εἰσοδήματα, εἶναι ἡ πολυπληθεστέρα. Ἡ τάξις ἡ ἔχουσα ὁπωσδήποτε εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ παρακολουθήσωσι τὴν ταχύτητα τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου, ὑποφέρει περισσότερον τῶν λοιπῶν τάξεων· καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις τῶν ἐργατῶν τῶν μισθωτῶν καὶ τῶν ἀγροτῶν. Εἶπον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἀκρίβειαν τοῦ βίου καὶ ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω διατί. Ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω τὰ αἴτια τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου διὰ νὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐπαύξησιν τῶν αἰτίων αὐτῶν καὶ συνεπῶς εἰς τὴν ἐπαύξησιν τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ αἴτια τῆς ἀκριβίας εἶναι κατὰ πρῶτον λόγον ὁ μέγας Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος. Ὁ πόλεμος αὐτὸς ὡς γνωστὸν ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα τοῦ σημερινοῦ κοινωνικοῦ συστήματος. Ἐκ τοῦ μὴ δυνατοῦ τῆς ρυθμίσεως τῆς παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως ἐπῆλθεν ὁ μέγας ἀνταγωνισμὸς τῶν Δυνάμεων ὅστις ὡδήγησε τὸν κόσμον εἰς τὸν μέγαν πόλεμον. Συνεπῶς τὸ αἴτιον τοῦτο δὲν ἀνάγεται εἰς τὴν σφαῖραν τῆς δράσεως τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα αἴτια, τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἀπὸ σφάλματα τῶν Κυβερνήσεων. Τὰ αἴτια ταῦτα εἶναι ἡ πολιτικὴ τῶν παρελθουσῶν Κυβερνήσεων, διὰ τὴν ὁποίαν πολιτικὴν μέρος τῶν μελῶν των ἔδωσαν λόγον ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης. Ἕν μέγα αἴτιον ἐπίσης, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ πολέμου, εἶναι καὶ ἡ καταπληκτικὴ αὔξησις τοῦ δημοσίου χρέους τῆς Ἑλλάδος. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἰς τὰς δηλώσεις του εἰς τὴν ἔκθεσίν του ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1924–25 ἀνέφερεν ὅτι τὸ δημόσιον χρέος τῆς Ἑλλάδος ἀνέρχεται εἰς ἐννέα δισεκατομμύρια. Δυστυχῶς καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἡ Κυβέρνησις—δὲν γνωρίζω ἂν σκοπίμως καὶ ἐκ προθέσεως ἢ ἐκ σφάλματος—παρέλειψε νὰ ἐμφανίσῃ ἕνα ὑπολογισμὸν ἐπουσιώδη μὲν φαινομενικῶς, ἀλλ’ ὑψίστης σπουδαιότητος ἀπὸ ἀπόψεως ψυχολογικῆς ἐπιδράσεως, τὴν μετατροπὴν τοῦ δημοσίου χρέους τῶν 9 δισεκατομμυρίων εἰς χαρτίνας δραχμὰς μὲ βάσιν τὴν σημερινὴν θετικὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς, ὁπότε ὤφειλε νὰ ἀναβιβάσῃ τὸ δημόσιον χρέος εἰς 35 δισεκατομμύρια καὶ πλέον. Διὰ τὸ χρέος τοῦτο εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώνωμεν τόκους καὶ χρεολύσιον περὶ τὰ 2 δισεκατομμύρια ἐτησίως.

§43ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι χρυσαῖ δραχμαὶ τὸ χρέος αὐτό, κ. συνάδελφε;

§44Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι. Τὰ 9 δισεκατομμύρια εἶναι μικταὶ δραχμαί. Δὲν ἐκφράζει τίποτε τὸ ποσὸν τοῦτο, διότι ἔχει ἀναμὶξ χρυσᾶς καὶ χαρτίνας δραχμάς. Ἀλλὰ τὸ πραγματικὸν δημόσιον χρέος ὑπερέβη τὰ 35 δισεκατομμύρια. Δηλαδὴ κάθε οἰκογένεια πενταμελὴς χρεωστεῖ κατὰ μέσον ὅσον περὶ τὰς 26 χιλιάδας δραχμάς. Δηλαδὴ κάθε οἰκογένεια Ἑλληνικὴ ὀφείλει νὰ πληρώνῃ ἀπὸ τὴν ἐργασίαν της τοκοχρεωλύσιον διὰ τὰς 26 χιλιάδας δραχμάς. Εἰς αὐτάς, ἂν προσθέσητε τὰ ἔξοδα τῶν Ὑπουργείων, τὰς καταχρήσεις, τὴν σπατάλην καὶ τὰς διαφόρους ἄλλας ἀπωλείας, φαντάζεσθε ποία εἶναι ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἰδίως τοῦ λαοῦ τοῦ ἐργαζομένου. Ἕν ἐπίσης ἀπὸ τὰ αἴτια τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου εἶναι καὶ ἡ αὔξησις τοῦ ἐλλείμματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνῆλθε, κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς 2 δισεκατομμύρια. Ὑπερβαίνει μάλιστα τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἀλλ’ εἰς τὴν πραγματικότητα εἶναι πολὺ μεγαλύτερον τὸ ἔλλειμμα τοῦτο· θὰ ἀνέλθῃ ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν τὰ 3 δισεκατομμύρια. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρουσιάζει τὴν Ἑλλάδα εἰς περισσότερον ἀξιοθρήνητον σημεῖον εἶναι ἡ ἔλλειψις τῆς στοιχειώδους γνώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας ἀπὸ ἀπόψεως πλούτου τοῦ Κράτους. Τὸ Κράτος δὲν γνωρίζει τί ἔχει, κύριοι συνάδελφοι. Δὲν γνωρίζει εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχεται ἡ περιουσία του. Φαντασθῆτε ἕνα οἰκογενειάρχην νὰ μὴ γνωρίζῃ τί περιουσίαν ἔχει. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς ἐξυγίανσιν τῶν οἰκονομικῶν του; Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰς ἐμὲ τοὐλάχιστον κάμνει καταπληκτικὴν ἐντύπωσιν εἶναι ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν 10ετίαν αἱ πολεμικαὶ δαπάναι ἀπερρόφησαν κολοσσιαῖον ποσόν. Ἀπερρόφησαν τὸ ½ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ κατόπιν τούτου ἀναλογίζεται τις πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀνταπεξέλθῃ εἰς τὰ ἔξοδα ταῦτα. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἕνα πίνακα, τὸν ὁποῖον σήμερον κατώρθωσα νὰ συντάξω. Κατὰ τὸν πίνακα τοῦτον, ἀπὸ τὸ 1911 καὶ ἐντεῦθεν αἱ πολεμικαὶ δαπάναι αὐξάνουν συνεχῶς. Τὸ 1911 ἀνήρχοντο εἰς 25% τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸ 1912 εἰς 35%, τὸ 1913 εἰς 64%, τὸ 1914 εἰς 27%, τὸ 1915 εἰς 48%, τὸ 1916 εἰς 54%, τὸ 1917 εἰς 46%, τὸ 1918 εἰς 65%, τὸ 1919 εἰς 51%, τὸ 1920 εἰς 53%, τὸ 1921 εἰς 57%, τὸ 1922 εἰς 50%, τὸ 1923 εἰς 37% καὶ τὸ 1924, ἔτος εἰρηνικόν, καὶ τὸ τονίζω, αἱ πολεμικαὶ δαπάναι ἀνήρχοντο εἰς 30% ἐπὶ τοῦ συνολικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Θὰ εἴπῃ τις ἐξ ὑμῶν ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ εὑρίσκηται ἐξωπλισμένον, διότι περιστοιχίζεται ἀπὸ πολλοὺς ἐχθρούς. Ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀκριβῶς ὀφείλει νὰ τείνῃ ὅπως ἀντιμετωπίζῃ τοὺς κινδύνους μὲ τὸ μικρότερον δυνατὸν ὅριον τῶν θυσιῶν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ πολιτικὴ ὑγιὴς ἐκείνη, ἡ ὁποία καταναλίσκει τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν πόρων τοῦ Κράτους πρὸς ἀσφάλειάν του, ὅπως δὲν εἶναι νουνεχὴς ὁ ἐργάτης ὁ ὁποῖος κερδίζει 25 δραχμὰς καὶ δίδει τὰς 20 δι’ ὁπλισμόν του. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ Κράτος βιώσιμον ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας. Ἡ πολιτικὴ τῶν Κρατῶν ὀφείλει νὰ τείνῃ ὅπως δι’ ἐξωτερικῶν συνδυασμῶν ἀποφεύγῃ τὰς ἐχθρότητας, μεταβάλλουσα δὲ κατὰ τὸ δυνατὸν τοὺς γείτονας εἰς φίλους νὰ κατορθώνῃ νὰ ἀντιμετωπίζῃ τοὺς κινδύνους μὲ τὸ ἐλάχιστον δυνατὸν ὅριον τῶν δαπανῶν. Ἕτερος συντελεστὴς τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου εἶναι ἡ ἀπώλεια τοῦ ἰσοζυγίου, ἡ μὴ ὕπαρξις μᾶλλον ἰσοζυγίου ἐμπορικοῦ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου πίνακα δοθέντα ἀπὸ τὸ Τμῆμα Στατιστικῆς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον ἐμφανίζεται ὡς ἑξῆς, μὲ μέσον ὅρον ἀξίας δραχμῆς, κατὰ τὸ 1924: Εἰσαγωγὴ 7,750,000,000, ἐξαγωγὴ 3,380,000,000. Βλέπετε ὅτι τὸ ἔλλειμμα εἶναι τεράστιον. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ῥητὸν «ἑνὸς κακοῦ δοθέντος μύρια ἕπονται», ἐφόσον ἔχομεν τοιοῦτον ἔλλειμμα Προϋπολογισμοῦ, ἐφόσον ἔχομεν τὸ προαναφερθὲν τεράστιον ἔλλειμμα ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, εἶναι μοιραία καὶ ἡ ὑποτίμησις τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, διότι ἔχομεν ἀφ’ ἑτέρου δυσανάλογον κυκλοφορίαν τραπεζογραμματίων, ἡ ὁποία ἀνέρχεται, κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ ποσὸν τῶν 5,000,000,000 καὶ πλέον. Ἐπίσης μία αἰτία τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου εἶναι ἡ δυσαναλογία τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως. Ἡ δυσαναλογία παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως εἶναι τὸ βασικὸν ἐλάττωμα ὅλων τῶν συστημάτων τῶν κρατούντων σήμερον εἰς τὴν Εὐρώπην. Τὴν δυσαναλογίαν αὐτὴν εἶναι ἀδύνατον οἱοσδήποτε οἰκονομικὸς συνδυασμὸς νὰ ἀποτρέψῃ, διότι ἡ παραγωγὴ δυστυχῶς εἶναι ἔργον τῆς κερδοσκοπίας καὶ τῆς ἀμμέτρου πρωτοβουλίας τῶν βιομηχάνων καὶ συνεπῶς οὔτε ὁ καθορισμὸς τῶν ἀναγκαιουσῶν ποσοτήτων εἶναι ἐφικτὸς οὔτε ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως δύναται ἐλευθέρως νὰ λειτουργήσῃ ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰ τὰ ὠργανωμένα Κράτη. Ἀλλὰ θὰ ἴδωμεν ὅτι ἐκ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως ἡ δυσαναλογία αὐτὴ αὐξάνεται ἔτι περισσότερον εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ θὰ ἐξηγήσω ἀμέσως διατί. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπό τινος, ἀπὸ τὸ 1922 καὶ ἐντεῦθεν ὁ πληθυσμὸς ηὐξήθη κατὰ 1½ ἑκατομμύριον περίπου. Ἀλλ’ ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς ἀνήκων εἰς διάφορα ἐπαγγέλματα, κατὰ πλειονοψηφίαν δὲ εἰς ἀστικὰ ἐπαγγέλματα, δὲν κατενεμήθη ἐπιστημονικῶς εἰς τὰ ἐδάφη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναπτύξῃ τελεσφόρως τὴν ἐργατικότητά του, διότι ἐγένετο μία συσσώρευσις ὑπερτροφικὴ εἰς τὰς πόλεις, συσσώρευσις διὰ τὴν ὁποίαν δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔλαβε πρόνοιαν. Ἡ συσσώρευσις αὐτὴ θὰ εἶχε γίνει καὶ ἂν δὲν ἐλάμβανε χώραν ἡ εἴσοδος εἰς τὸν Τόπον μας τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ, διότι ὡς γνωστὸν ὁ πόλεμος συνετέλεσεν ὅπως οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ ἀποκτήσουν ἢ μᾶλλον νὰ νομίσουν ὅτι ἀπέκτησαν περιουσίαν μεγαλυτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν εἶχον ἄλλοτε. Ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου καὶ ἐκ τῆς φυσικῆς ροπῆς τῆς ἀπομιμήσεως, ὁ λαὸς ὁ ἀγροτικὸς ἔσπευσε καὶ σπεύδει εἰς τὰς πόλεις. Τὰ θέλγητρα τὰ ὁποῖα ὁδημιουργήθησαν κατὰ τὰς μεταπολεμικὰς περιόδους ἔσυραν πρὸς τὰς πόλεις τὸν κόσμον αὐτόν. Παραλλήλως τὸ κακὸν αὐτὸ ἐσημειώθη ἐκ τῆς συσσωρεύσεως πέριξ τῶν πόλεων τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ προσφυγικοῦ. Μετέβην εἰς συνοικισμοὺς ἐνταῦθα καὶ ἐπιστοποίησα τὸ ἑξῆς λυπηρὸν γεγονός. Ὑπάρχουν ἀμπελουργοί, ὑπάρχουν γεωργοί, ὑπάρχουν ἁλιεῖς, οἱ ὁποῖοι ζοῦν εἰς τὰ προάστεια τῶν Ἀθηνῶν, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ εἰς ἄλλας πόλεις τοῦ ἐσωτερικοῦ. Οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ βραδέως προσπαθοῦν νὰ ἀνεύρουν ἐργασίαν, ἡ δὲ Κυβέρνησις μοιρολατρικῶς ἀναμένουσα ἀπὸ τοὺς φυσικοὺς νόμους τὴν λύσιν καὶ τοῦ ζητήματος τούτου οὐδὲν μέτρον ἔλαβεν ὅπως ὠθήσῃ τὸν πληθυσμὸν αὐτὸν πρὸς τοὺς ἀγρούς, εἰς τὴν πηγὴν αὐτὴν πάσης εὐημερίας. Διότι ὄχι μόνον δὲν ἔλαβε μέτρα ὑπὲρ τῆς βιωσίμου βιομηχανίας πρὸς δημιουργίαν ἐργασίας, ἀλλὰ καὶ ἐξαναγκάζει διὰ τῆς πολιτικῆς της τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς νὰ ἐγκαταλείπουν τοὺς ἀγρούς, ἀφ’ ἑνὸς μὴ λαμβάνουσα μέτρα ὑπὲρ τῆς γεωργίας, ἀφ’ ἑτέρου διὰ τῆς βαρείας φορολογίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ τῶν μονομερῶν καὶ ἀδίκων διατιμήσεων. Ἄν παρατηρήσητε, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν τελευταίων ἐτῶν, θὰ ἴδητε ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας αἱ πιστώσεις δίδονται μὲ τὸ σταγονόμετρον. Τὸ 1917, ἀφότου ἱδρύθη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, 1% ἐδόθησαν πιστώσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό. Τὸ 1918 2%, τὸ 1919 5%, τὸ 1920 3%, τὸ 1921 3%, τὸ 1922 3%, τὸ 1923 8% καὶ τὸ 1924 7%, ποσὰ σχετικῶς ἐλάχιστα ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς γεωργίας καὶ τὴν σπουδαιότητα αὐτῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν συνεπῶς νὰ ἀναμένωμεν βελτίωσιν καὶ αὔξησιν τῆς παραγωγῆς καὶ συνεπῶς βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς ζωῆς. Ἀλλὰ παραλλήλως πρὸς αὐτὰ ἔχομεν καὶ ἄλλον συντελεστὴν τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου. Ὁ συντελεστὴς αὐτὸς εἶναι ἀφ’ ἑνὸς ἡ σπατάλη ἡ ἰδιωτική, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐκ τῆς ψευδαισθήσεως τοῦ πλούτου τὸν ὁποῖον ὁ λαὸς νομίζει ὅτι ἀπέκτησεν ἔχων εἰς χεῖράς του μεγαλύτερα ποσὰ χαρτονομίσματος μὴ ἀντιπροσωπεύοντος πραγματικὴν ἀξίαν. Ὁ λαὸς ὁ ἀποκτήσας ἓν ποσὸν χαρτίνων δραχμῶν νομίζει ὅτι ἔχει πλουτίσει, μὴ ἐξοικειωμένος εἰς συνεχεῖς συγκρίσεις. Καὶ ἐκ τῆς σκέψεως ταύτης ὁρμώμενος δαπανᾷ περισσότερα τῶν ὅσων ἐδαπάνα ἄλλοτε. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι πολλοὶ συντελεσταί, ἀλλὰ δὲν νομίζω σκόπιμον νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ λεπτομερειῶν. Ὀφείλω ὅμως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τοῦ γεγονότος τῆς σπατάλης τῆς κρατικῆς. Συνεστήσαμεν μίαν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ κάμωμεν οἰκονομίας. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ μὲ ὅλα τὰ σφάλματα ἐπρότεινεν καὶ οἰκονομίας τὰς ὁποίας θὰ ἠδυνάμεθα ὁπωσδήποτε νὰ κάμωμεν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον τὰς λογικὰς καὶ δυνατὰς οἰκονομίας δὲν ἔκαμε, ἀλλ’ ηὔξησε τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀφότου ἐλειτούργησεν ἡ Ἐπιτροπή. Ἀφότου ἤρχισε νὰ λειτουργῇ ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ηὐξήθη κατὰ 900 ἑκατομμύρια.

§45Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ αὔξησις ἐπῆλθεν ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἐξ ἄλλων λόγων τοὺς ὁποίους ἔκρινεν ἀναγκαίους ἡ Κυβέρνησις.

§46Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι μόνον ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ γενικῶς ἐπῆλθον αὐξήσεις, διότι, μολονότι δὲν ηὐτύχησα νὰ περιέλθω ἀνὰ τὰς πρωτευούσας τῆς Εὐρώπης, δὲν φαντάζομαι ὅτι εἰς τὰ λοιπὰ κοινοβουλευτικὰ Κράτη οἱ νόμοι ψηφίζονται καθ’ ὃν τρόπον ψηφίζονται ἐνταῦθα. Διότι δὲν φαντάζομαι εἰς ἄλλα Κράτη κοινοβουλευτικὰ νὰ ψηφίζωνται νομοσχέδια, τῶν ὁποίων τὸ περιεχόμενον ἀγνοοῦν τὰ 99% τῶν κ. κ. πληρεξουσίων. Καὶ δικαίως. Διότι εἰς οὐδὲν νομοσχέδιον, ὅπως καὶ τὸ Σύνταγμα λέγει, ἀναγράφεται ἡ δαπάνη διὰ τῆς ὁποίας ἐπιβαρύνεται ὁ δημόσιος Προϋπολογισμός. Εἰς οὐδὲν νομοσχέδιον ἀναγράφεται αὐτὴ ἡ δαπάνη καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν συνεπῶς νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις ψηφίζουσα ὅτι διὰ τοῦ ἄλφα ποσοῦ ἐπιβαρύνει τὸν Προϋπολογισμὸν ἵνα ἐν συνειδήσει ψηφίζῃ καὶ γνωρίζῃ τὰς συνεπείας τῶν πράξεών της. Δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁμιλῇ περὶ οἰκονομιῶν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀκόμη διὰ τρόπου τὸν ὁποῖον δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω, ἐθεωρήθη ψηφισθὲν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου χορηγεῖται πίστωσις δραχμῶν 200,000,000 διὰ τὴν κατασκευὴν στρατώνων, καθ’ ἣν στιγμὴν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ὅτι ἐδαπανήθησαν 60,000,000 χωρὶς νὰ γίνῃ σοβαρὰ ἐργασία, καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ θὰ δαπανηθῶσιν ἄνευ τῶν διατυπώσεων τῶν κεκανονισμένων, τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τῶν κειμένων διατάξεων περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἀνεβλήθη τὸ νομοσχέδιον. Τὴν ἑπομένην τὸ εἶδα ἀναγραφόμενον ὡς ψηφισθέν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη καὶ ἀνεγράφη ὡς ψηφισθέν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγητε αὐτὰ τὰ πράγματα. Αὐτὸ εἶναι μία μομφὴ καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος καὶ τοῦ Προεδρείου.

§48Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν φαντάζομαι νὰ ὀνειρεύομαι.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί δὲν διεμαρτυρήθητε τὴν ἑπομένην;

§50Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Διεμαρτυρήθην καὶ τὴν ἑπομένην καὶ εἰς ὅλους καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης. Καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι· «δὲν πειράζει· ἂν ἐπιμένετε, ὅταν ψηφισθῇ δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν». Εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν ἦτο 5½ τὰ ἐξημερώματα. Διὰ νὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ συμβῇ τὸ ἴδιον καὶ κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν, διότι εἶχον νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀνῆλθον ἐπὶ τῆς ἕδρας. Ὁ ἀξιότιμος κ. Μανέττας ἦτο ἐκεῖ καὶ τὸν ἔσυρα ἀπὸ τὸ χέρι διὰ νὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ λησμονήσῃ καὶ τῷ εἶπα· «κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 5 νομοσχεδίου» καὶ μοὶ ἀπήντησεν ὅτι θὰ ἀναβληθῇ καὶ δὲν κατῆλθον διὰ νὰ δύναμαι νὰ ἀκούσω λόγῳ τοῦ θορύβου καὶ ἤκουσα εὐκρινῶς, ἐκτὸς ἂν εὑρισκόμην ἐν ὀνείρῳ, ὅτι ἀνεβλήθη καὶ μὲ τὴν συνείδησιν ἤρεμον ἀνεχώρησα καὶ συνηντήθην μὲ τὸν κ. Μπότσαρην ἔξω εἰς τὰ «Κυβέλεια». Μετὰ δύο ἡμέρας ἐπληροφορήθην ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐθεωρήθη ψηφισθὲν καὶ ἐστάλη εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως». Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ τοῦτο κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ οἰκονομιῶν....

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διεμαρτυρήθητε τὴν ἑπομένην;

§52ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Διεμαρτυρήθη.

§53Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἦσαν διακοπαί. Τὸ εἶπα κατ’ ἐπανάληψιν καὶ εἰς τὸν κ. πρόεδρον τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» καὶ εἰς ὅλους τοὺς κ. κ. συναδέλφους τοὺς ὁποίους συνήντησα.

§54Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐφόσον δὲν ἀποδίδει πρόθεσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον, πρόκειται περὶ λάθους ἴσως, τὸ ὁποῖον γίνεται καθημερινῶς.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ προεδρεύων τότε νὰ εἴπῃ ὅτι ἀναβάλλεται καὶ νὰ μὴ τὸ ἀναβάλῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ τοῦτο.

§56Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Χρειάζεται μία διασάφησις διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅτι τὰ 250 ἑκατομμύρια αὐτά, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν δυστυχῶς, ἐδόθησαν καὶ πρόκειται νὰ δαπανηθοῦν ὅλα. Ὅπως γνωρίζετε, τὸ καλοκαῖρι εἶχεν ἐκδοθῆ Διάταγμα, μετὰ σύμφωνον γνωμοδότησιν τῆς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεπεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δαπανήσῃ, ὅταν θὰ τὰ εἶχε, 250 ἑκατομμύρια διὰ τὸν στρατωνισμὸν ἰδίᾳ εἰς τὰς Ν. Χώρας, ὅπου ὑπάρχουν ἄνθρωποι διαμένοντες εἰς σκηνάς. Τὸ Διάταγμα αὐτὸ εἰσήχθη πρὸς κύρωσιν. Τὸ πρῶτον νομοσχέδιον ἦτο τοῦ κ. Παγκάλου. Τὸ Διάταγμα εἰσήχθη διὰ νὰ ἐπικυρωθῇ καὶ ἐπηνέχθησαν τροποποιήσεις τινὲς περὶ τοῦ τρόπου τῆς ταχυτέρας ἀνεγέρσεως, ὅταν, ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχουν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τὰ 250 ἑκατομμύρια. Αὐτὰ εἶναι τὰ 250 ἑκατομμύρια διὰ τὰ ὁποῖα ἀγορεύει ὁ κ. συνάδελφος, ὡσὰν νὰ ἀνηρπάγησαν μυστηριωδῶς καὶ ἐσπαταλήθησαν.

§57ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἐδαπανήθησαν.

§58Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οὔτε μία πεντάρα. Ὁ κ. Γόντικας μάλιστα λαβὼν τὴν ἐξουσιοδότησιν αὐτὴν συνάπτει ὁμηρικὰς μάχας μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ ἀποσπάσῃ μέρος τι ἐξ αὐτῶν, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἀνεγείρῃ τινὰς στρατῶνας.

§59Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρόκειται περὶ ἐλευθερίας, ἡ ὁποία δίδεται διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ κάμωμεν στρατῶνας ὅταν θὰ ἔχωμεν τὰ χρήματα. Δὲν θέλετε νὰ ἔχωμεν στρατωνισμόν; Τότε νὰ καταργήσωμεν καθόλου τὸν στρατόν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἀπέδωσε μομφὴν ὅτι ἐθεωρήθη ψηφισθὲν νομοσχέδιον μὴ ψηφισθέν. Ὁ κ. συνάδελφος παρακαλεῖται νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, ἂν δὲν δοθῶσιν αἱ δέουσαι ἐξηγήσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἐκτεθειμένον τὸ Προεδρεῖον.

§61Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Μανέττας μὲ ἐβεβαίωσεν αὐτοπροσώπως ὅτι δὲν ἐνθυμεῖται ἂν ἐψηφίσθη.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἀποφανθῇ.

§63Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν καλῶς ἑρμηνεύω τὸν κ. συνάδελφον, εἶναι τρόπος τῆς φρασεολογίας αὐτός, δὲν προτίθεται ὅμως νὰ ἐκφράσῃ μομφήν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἐνώπιον τῆς Κοινῆς Γνώμης ἡ ἐντύπωσις ὅτι διὰ πλαστογραφίας ψηφίζομεν τὰ νομοσχέδια.

§65Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ὅσον ἀφορᾷ τὴν πίστωσιν δὲν ἔχει δίκαιον. Τὸ Ὑπουργεῖον ἔλαβεν αὐτὴν τὴν νομοθετικὴν πρόνοιαν διὰ νὰ κάμῃ ἔργα.

§66Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§67Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ὁ κ. συνάδελφος διεμαρτυρήθη. Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη.

§68Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐμέμφθη τὸ Προεδρεῖον, ἀλλ’ ὡμίλησε γενικῶς περὶ τοῦ τρόπου τῆς ψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς, δὲν ἐμέμφθη τὸ Προεδρεῖον δι’ ὅσων εἶπεν;

§70Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀγορεύων κ. συνάδελφος εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν ἠνόει νὰ μεμφθῇ τὸ Προεδρεῖον.

§71Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Βεβαίως δὲν ἠνόουν νὰ μεμφθῶ τὸ Προεδρεῖον. Ὁμιλῶ διὰ τὴν τακτικὴν τῆς σπατάλης, διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια, διότι, ἐνῷ ἐκάμαμεν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, ἐνῷ προσπαθοῦμεν νὰ κάμωμεν οἰκονομίαν πετῶντες εἰς τοὺς δρόμους πτωχοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν εἰς ὡρισμένας ὑπηρεσίας, διαθέτομεν πρὸς δαπάνην ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων μὲ τὴν μεγαλυτέραν εὐκολίαν. Κύριοι, ἂν ἐλαμβάνετε τὸν κόπον νὰ ἀναδιφήσητε εἰς τὸ ἀρχεῖον ὑμῶν καὶ νὰ ἐξετάσητε τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὁμολογῶ ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μελετήσω, ὄχι ἁπλῶς νὰ ἀναγνώσω, θὰ ἴδητε ὅτι διὰ τῶν ψηφισθέντων ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν ὑπὸ ψήφισιν ἀφ’ ἑτέρου νομοσχεδίων τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ αὐξηθῇ καταπληκτικῶς. Συνεπῶς, ἐφόσον ἐννοοῦμεν νὰ τηρήσωμεν τὴν τακτικὴν αὐτήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζωμεν εἰς ὑποτίμησιν τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου. Ἔχομεν συγκεκριμένον παράδειγμα. Ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀρχῇ ἀπὸ τῆς 20ῆς Ὀκτωβρίου. Ἔχω ἕνα πίνακα τιμαρίθμων τῆς ζωῆς, ἐκ τοῦ ὁποίου προκύπτουν ὡρισμένα συμπεράσματα θλιβερὰ διὰ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ δυστυχῶς δι’ αὐτὴν τὴν Δημοκρατίαν. Κατ’ Ὀκτώβριον ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς παρελήφθη μὲ 1256. Ἔκτοτε συνεχῶς αὐξάνει καὶ ἐξήγησα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους αὐξάνει. Ἀφ’ ἑνὸς οὐδεμία μέριμνα διὰ τὴν κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀφ’ ἑτέρου οὐδεμία μέριμνα διὰ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, οὐδεμία ἐπίσης μέριμνα διὰ τὴν ρύθμισιν τῆς παραγωγῆς καὶ τὴν διοχέτευσιν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ πρὸς τοὺς ἀγρούς, ὁ τιμάριθμος ἀνῆλθεν ἀπὸ τὰ 1256 εἰς τὰ 1295 τὸν Νοέμβριον καὶ ἔφθασε τὰ 1437 σήμερον.

§72Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Εἶναι καὶ ἡ κυβεία τοῦ Χρηματιστηρίου ἓν τῶν σπουδαιοτέρων αἰτίων.

§73Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Βεβαίως εἷς ἐκ τῶν συντελεστῶν εἶναι καὶ ἡ κυβεία τοῦ συναλλάγματος. Καὶ ἡ κυβεία τοῦ συναλλάγματος εὑρίσκει εὐνοϊκὸν ἔδαφος εἰς τὴν σημερινὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐπωφελεῖται τῆς σημερινῆς ἀσταθείας καὶ τῆς ἀβεβαιότητος. Ἐκ τῆς κυβείας αὐτῆς δὲν ὠφελοῦνται μόνον οἱ χρηματισταί, ἀλλὰ καὶ οἱ ἔμποροι καὶ πλεῖστοι ἄλλοι ἀναμιγνυόμενοι μὲ χρηματιστηριακὰς πράξεις. Ἐπίσης εἷς τῶν συντελεστῶν τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου εἶναι καὶ ἡ ἔλλειψις συγκοινωνίας. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου στατιστικὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται ὅτι εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, τὰ ὁποῖα παίζουν τὸν σπουδαιότερον ρόλον, διότι ἀπορροφοῦν τὸ ἥμισυ σχεδὸν τοῦ ἰδιωτικοῦ προϋπολογισμοῦ, τὰ εἴδη ταῦτα τιμῶνται εἰς τιμὰς πολὺ διαφορετικὰς εἰς ἑκάστην πόλιν. Ἔχω ὡς παράδειγμα τὸ κρέας· κατὰ μῆνα Ἀπρίλιον τοῦ 1923 ἐτιμᾶτο εἰς τὰς Ἀθήνας 26.50, εἰς τὴν Βέροιαν 19, εἰς τὰ Βοδενὰ 15, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην 14. Βλέπομεν δηλαδὴ μεταξὺ Θεσσαλονίκης καὶ Ἀθηνῶν μίαν καταπληκτικὴν διαφορὰν εἰς τὴν τιμὴν τοῦ κρέατος. Τοῦτο ὀφείλομεν νὰ τὸ ἀποδώσωμεν ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὴν ἔλλειψιν τῆς συγκοινωνίας, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὸν κακὸν τρόπον τῆς διατιμήσεως τῶν εἰδῶν τούτων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ καταπληκτικὴ αὐτὴ διαφορὰ νὰ ὀφείλεται μόνον εἰς τὴν διαφορὰν τῶν πωλήσεων. Συνεπῶς εἶναι ἀνάγκη τὸ σύστημα τῶν διατιμήσεων νὰ ἀναθεωρηθῇ εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἑνιαία κατεύθυνσις εἰς τὸν τρόπον τῆς μεταβολῆς τῆς διατιμήσεως, διὰ νὰ ἐπέρχηται ἐλευθέρα κυκλοφορία μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν. Ἐπίσης ἕτερος συντελεστὴς τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου εἶναι καὶ ἡ ἀπειλὴ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου δασμολογίου. Μὲ μόνην τὴν ἀπειλὴν οἱ ἔμποροι ἔσπευσαν νὰ αὐξήσουν τὰς τιμὰς καὶ νὰ προεξοφλήσουν τὴν αὔξησιν, ἡ ὁποία ἐπεβάλλετο. Συνεπῶς εἶναι σφάλμα καὶ τοῦτο, τὸ ὅτι δὲν ἐδηλώθη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅτι τὸ νέον δασμολόγιον δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ.

§74Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ θὰ ἐφαρμοσθῇ;

§75Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Θὰ ἐφαρμοσθῇ, ἀλλ’ ὑφίσταται μετατροπήν. Τελευταῖον συντελεστὴν κατατάσσω τὴν αἰσχροκέρδειαν, διότι ἡ αἰσχροκέρδεια εἶναι προϊὸν τὸ ὁποῖον φύεται μόνον εἰς ἔδαφος σεσηπός, τὸ ὁποῖον ἀδέξιος χειρισμὸς τῶν πραγμάτων τῆς Χώρας δημιουργεῖ εἰς ἔδαφος τὸ ὁποῖον εὐνοοῦν ὅλοι οἱ ἄλλοι συντελεσταὶ τοὺς ὁποίους ἀνέφερον προηγουμένως.

§76ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ τὸ Ἐνοικιοστάσιον.

§77Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Καὶ τὸ Ἐνοικιοστάσιον, ἂν ἐφαρμοσθῇ ὡς ἔχει, θὰ φέρῃ νέαν αὔξησιν τῶν δαπανῶν. Συνεπῶς ἕτερος παράγων τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου εἶναι καὶ τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Κύριοι, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν πρόκειται περὶ σφαλμάτων τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ἐξ ἐπιπολαιότητος ἢ ἐξ ἐλλείψεως προγράμματος ἔκαμε καὶ ἔφερε τὴν ἀκρίβιαν τῆς ζωῆς εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκεται σήμερον. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ τὰ μέσα καὶ τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο νὰ καταπολεμήσῃ τὴν ἀκρίβιαν τῆς ζωῆς. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ εἶναι ἐκπρόσωπος τῶν ἀστικῶν τάξεων, καίτοι δὲ γνωρίζουσα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ ἀνακουφίσουν τὸν λαόν, δὲν ἔλαβε τὰ μέτρα ταῦτα, διότι ἀντίκεινται εἰς τὴν θέλησιν τῶν βιομηχάνων καὶ μεγαλεμπόρων. Καὶ φέρω τὰ ἑξῆς παραδείγματα: Ἡ κρίσις τῆς κατοικίας ὀφείλεται καὶ αὐτὴ εἰς τὴν σημερινὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις πιεζομένη ἀπὸ τοὺς μεγαλοϊδιοκτήτας, προσπαθεῖ νὰ μὴ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν κατοικιῶν, ἵνα μὴ δημιουργηθῇ τάσις ἀντίστροφος τῆς κρίσεως διὰ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς ἀξίας τῶν οἰκιῶν καὶ συνεπῶς τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐνοικίων. Γνωρίζω ἀπὸ ὑποδιευθυντὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα προκειμένου νὰ διευκολύνῃ τὴν ἀνέγερσιν εὐθηνῶν οἰκιῶν ἔκαμε τὴν ἑξῆς σκέψιν ἐν συμβουλίῳ· ἂν αὐξήσῃ τὰς οἰκίας, θὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἀξία τῶν οἰκοδομῶν τῆς Τραπέζης, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνυπόθηκοι, συνεπῶς ἡ Τράπεζα θὰ διακινδυνεύσῃ τὰ ἐνυπόθηκα δάνειά της. Δὲν συμφέρει συνεπῶς ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τῶν οἰκιῶν, δὲν συμφέρει συνεπῶς καὶ ἡ αὔξησις τῆς οἰκοδομήσεως, ἡ ὁποία θὰ θέσῃ ἐν κινδύνῳ τὰ συμφέροντα τῆς Τραπέζης.

§78Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Γνωρίζετε πόσον ἤδη ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα χορηγεῖ τὰ δάνεια ἀπέναντι τῆς ἀξίας τῶν οἰκιῶν; Εἰς τὸ τριπλάσιον τῆς προπολεμικῆς ἀξίας, αὐστηρῶς ἐκτιμωμένης. Ἑπομένως δίδει τὸ ¼ ἢ τὸ ⅛ τῆς σημερινῆς ἀξίας. Συνεπῶς δὲν κάμει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ καλύπτῃ τὰ διδόμενα καὶ νὰ μὴ διατρέχῃ κανένα κίνδυνον, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει κανεὶς φόβος νὰ ὑποτιμηθῶσι μέχρι τοῦ ⅓ αἱ οἰκίαι.

§79Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, τὴν ἀπάντησιν θὰ τὴν εὕρητε εἰς τὰ ἰδικά σας ἐπιχειρήματα. Ἂν ἡ Τράπεζα ὡς ἐλάχιστον θεωρεῖ τὸ ⅛, εἶναι φυσικὸν νὰ ἀποφεύγῃ τὸ ἐλάχιστον τοῦτο ὅριον, μειοῦται ἀκόμη περισσότερον καὶ συνεπῶς δὲν συμφέρει εἰς τὴν Τράπεζαν τὸ ἐλάχιστον τοῦτο ὅριον, ἀφοῦ τὸ θεωρεῖ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι τὸ ⅛, νὰ εἶναι τὸ ⅓.

§80ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἡ Τράπεζα τὸ κάμνει αὐτὸ διότι φοβεῖται τὴν ὕψωσιν τῆς δραχμῆς.

§81Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν πιστεύω ἡ Τράπεζα νὰ ἀναμένῃ ὕψωσιν. Ἕτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκ προθέσεως δὲν λαμβάνει μέτρα διοχετεύσεως τοῦ Μικρασιατικοῦ πληθυσμοῦ πρὸς τοὺς ἀγροὺς εἶναι καὶ αἱ ἀνάγκαι τῶν βιομηχάνων φίλων της, ὅπως ἔχωσιν ἄφθονον ἀνθρώπινον ὑλικόν, ἵνα δυνηθῶσι διὰ τοῦ ὑλικοῦ τούτου νὰ ὑποτιμήσωσιν ἀφ’ ἑνὸς τὰ ἡμερομίσθια καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ δύναται νὰ σπάζῃ τὰς ἀπεργίας καὶ νὰ καυχᾶται ὅτι ἔχει ἐπιβολὴν τὸ Κράτος.

§82Ι. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δι’ ἐγκυκλίου της πρὸς τοὺς βιομηχάνους προτρέπει νὰ αὐξήσωσι τὰ ἡμερομίσθια, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει γίνει. Ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μᾶς ὀνομάσητε καὶ μίαν Χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ὀλιγώτερον ἀκριβὸς ὁ βίος, διὰ νὰ ὑπάγωμεν ἐκεῖ. Ποῦ, εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν;

§83Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος κάμνει μίαν παραβολὴν στοιχείων ἀνομοιογενῶν, ἐνῷ ἔδει νὰ γνωρίζῃ ὅτι σύγκρισις ἐπὶ στοιχείων ἀνομοιογενῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ὑπενθυμίζω ὅ,τι ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ λόγου μου εἶπον· ὅτι, ὅταν λέγωμεν ἀκρίβιαν τοῦ βίου, ὀφείλομεν νὰ καθορίζωμεν τί ἐννοοῦμεν. Ἀκρίβια τοῦ βίου ὑπάρχει μόνον εἰς τὰς τάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ ἀντιμετωπίσωσι τὰς ἀνάγκας τοῦ βίου διὰ τῶν κερδιζομένων, συνεπῶς πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν μέσον ὅρον τῶν χρηματικῶν πόρων τοὺς ὁποίους διαθέτει ἡ πλειονοψηφία τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ καὶ τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας ἐνεργεῖ πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν του καὶ τότε μόνον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν παραβολὴν διὰ τοὺς λαοὺς τῶν ξένων Κρατῶν· ἀπολύτως δὲν δύναται νὰ γίνῃ σύγκρισις. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἑτέραν παράλειψιν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι δὲν λαμβάνει οὐδὲν μέτρον κατὰ τῆς ἀνεργίας καὶ ὁ λόγος εἶναι καταφανής. Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἔχῃ ἄφθονον ἀνθρώπινον ὑλικὸν διὰ νὰ δύναται νὰ τὸ μεταχειρίζηται εἰς τὸ μέλλον. Ἀπὸ στατιστικὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἄνευ ἐπαγγέλματος καὶ ἐν γένει τῶν μὴ δηλωσάντων ἐπάγγελμα ἐν Ἑλλάδι φθάνει σχεδὸν εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ· συνεπῶς ἔχομεν ἀέργους περὶ τὰ 2,000,000. Κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὴν σύνταξιν τῶν στατιστικῶν, ὑπολογίζονται χεῖρες ἐργατικαὶ οἱ ἄνδρες καὶ θήλεις ἄνω τῶν 10 ἐτῶν, συνεπῶς δὲν πρόκειται περὶ καθαρῶς ἀέργων. Δυστυχῶς εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν ἀκριβῆ στατιστικήν, δυνάμεθα ὅμως κατὰ προσέγγισιν νὰ ὑπολογίσωμεν, διότι ἔχομεν τὸν πληθυσμὸν τῶν ἐπαγγελματιῶν ἐκ τῆς προσφάτου ἀπογραφῆς, ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτει ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπαγγελματιῶν ἀνέρχεται εἰς 1,500,000 ἄρρενας καὶ 1,500,000 θήλεις, ἤτοι περὶ τὰ 3,000,000, ἀνήκοντας εἰς διάφορα ἐπαγγέλματα. Εἰς αὐτὰ δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν ἀκόμη καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰς τὰ οἰκιακὰ ἀσχολουμένων γυναικῶν διὰ νὰ ἴδωμεν πόσοι Ἕλληνες ἐργάζονται διὰ νὰ διατρέφωσι τοὺς ἑαυτούς των καὶ τοὺς ἄλλους κατοίκους τῆς Ἑλλάδος.

§84Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον σᾶς ἔδωκαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον;

§85Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Οἱ ἄνευ ἐπαγγέλματος εἶναι οἱ εἰσοδηματίαι, οἱ rantiers, οἱ ἄνευ ἐργασίας πρόσφυγες καὶ αἱ γυναῖκες αἱ μὴ ἐργαζόμεναι οὔτε εἰς ἐργοστάσια ἢ καταστήματα οὔτε εἰς τὰς οἰκίας των. Συνεπῶς ἐργάζονται διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωσι τὸ κολοσσιαῖον δημόσιον χρέος περὶ τὰ 3 ἑκατομμύρια Ἑλλήνων καὶ διὰ τῆς ἐργασίας αὐτῶν πρόκειται νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ σημερινὴ οἰκονομικὴ κρίσις, νὰ πληρωθῇ τὸ δημόσιον χρέος καὶ νὰ καλυφθοῦν αἱ δαπάναι αἱ καθημεριναί.

§86Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Μήπως δὲν ἔχουν δηλώσει διὰ νὰ μὴ πληρώνουν φόρους;

§87Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Καὶ ἀναλογίζεται τις τὴν θέσιν τοῦ ἐργαζομένου Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἔχοντος νὰ ἀντιμετωπίσῃ διὰ τῆς ἐργασίας του τόσον τεράστια βάρη. Ἤτοι νὰ πληρώνῃ τοκοχρεολύσιον 35 δισεκατομμυρίων καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας ἕξ ἑκατομμυρίων ψυχῶν. Κύριοι, ἡ ἀστάθεια τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος ἐξυπηρετεῖ ἐκ παραλλήλου τοὺς ἐμπόρους καὶ τοὺς χρηματιστάς. Ἐφόσον οὗτοι εἰς τὴν ἀστάθειαν τοῦ νομίσματος ὀφείλουν τὴν εὐημερίαν των, τὴν ἀστάθειαν ταύτην θὰ προκαλοῦν εἰς βάρος τοῦ λαοῦ, ἂν δὲν ληφθῇ μέριμνα καὶ δὲν μεταβληθῇ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἐγκυμονεῖ κινδύνους διὰ τὸ Καθεστώς.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλέλλης ἔχει τὸν λόγον.

§89Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἀνεπτύχθησαν ἐνταῦθα διάφοροι θεωρεῖαι, τὰς ὁποίας οὔτε κἂν θὰ θίξω οὔτε θὰ θελήσω νὰ ἀναφέρω τὸν νόμον περὶ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως οὔτε τὰς γνώμας τοῦ Ἀκύλλα, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Μαργέτης, ἐφόσον ἡ ἀνάγκη ἐπιβάλλει τὰς διατιμήσεις, αἱ ὁποῖαι, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς καὶ μᾶλλον εἰς τοὺς ἔχοντας γνώσεις οἰκονομολογικάς, εἶναι ἐπιβλαβεῖς. Ἀλλ’ ἂν ἀνῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ δὲν παρῃτήθην τοῦ λόγου, τοῦτο τὸ ἔπραξα μόνον διὰ νὰ θίξω μίαν πτυχὴν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀκριβίας τῆς ζωῆς. Ἡ πτυχὴ αὕτη εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐξ ὁλοκλήρου βαρύνει τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν. Δὲν θὰ ἤμην ἐν πλήρει ἀκριβείᾳ ἂν παρέλειπον νὰ εἴπω ὅτι ὄχι μόνον τοῦτον, ἀλλὰ καὶ τοὺς προκατόχους αὐτοῦ κ. κ. Ὑπουργούς. Ἐφόσον, ἔντιμοι κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει κανὲν σύστημα ἑνιαίας διατιμήσεως τῶν διαφόρων εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης τοῦ καθ’ ἡμέραν βίου, ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ἡ αἰσχροκέρδεια, ἡ ὁποία συμβάλλει εἰς τὴν ἀκρίβειαν τοῦ βίου, διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐν παραζάλῃ πολλάκις λαμβάνονται ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας. Ἂν λάβωμεν ἓν καὶ μόνον εἶδος ἐκ τῶν ἀπαραιτήτων διὰ τὸν βίον ἡμῶν, ἂν λάβωμεν τὸν τυρόν, τί θὰ εὕρωμεν; Θὰ εὕρωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἐννοῶ μόνον τὸν νῦν, ἐννοῶ καὶ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς σπουδῆς εἶχεν ἐπιτύχει νὰ περιορίσῃ τὴν αἰσχροκέρδειαν ὥστε νὰ δικαιοῦται νὰ ὑπερηφανεύηται διότι ὑπῆρξεν ὁ διώκτης τῆς αἰσχροκερδείας καὶ ὅταν οὗτος διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐννόμου Τάξεως καὶ νῦν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὁπότε ὑπῆρχεν ἑνιαῖον σύστημα διατιμήσεως. Ἐνθυμεῖσθε καὶ ἐνθυμοῦνται οἱ πάντες ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ὑπῆρχον διατιμήσεις ἀλλαχοῦ διὰ τὸν τυρόν, δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη εἰς Θεσσαλονίκην καὶ ἠναγκάσθη ὁ ἀξιότιμος ἤδη ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ μὴ λάβῃ μέτρα πρὸς διατίμησιν τοῦ τυροῦ καὶ νὰ ἄρῃ τὴν διατίμησιν καθ’ ὃν χρόνον δὲν ἔπρεπεν.

§90ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τὴν ἄρῃ, διότι καταναλίσκεται μόνον ὁ τυρὸς ὁ εἰσαγόμενος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§91Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἂν ὑπῆρχε τοιοῦτός τις λόγος, νὰ εἶσθε πλέον ἢ βέβαιος, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, ὅτι πρὶν ἢ μυρισθῆτε σεῖς τὴν τοιαύτην εἰσαγωγὴν τοῦ τυροῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, τοῦ εὐθηνοτέρου τοῦ ἐσωτερικοῦ τυροῦ, θὰ τὴν ἔχουν μυρισθῇ καὶ οἱ κύριοι τυροποιοί, οἱ ὁποῖοι ἀμέσως αὐτοπροσώπως θὰ προσέφερον τὸν τυρὸν τὸν ὁποῖον εἶχον κεκρυμμένον εἰς τὰς ἀποθήκας των πρὸς πώλησιν. Νομίζετε ὅτι ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα περισσότερον ἀπὸ ὅσον ἐνδιαφέρονται αὐτοὶ οἱ ἴδιοι; Αὐτοὶ παρακολουθοῦν τὴν κίνησιν τοῦ ἐμπορίου καὶ εἶναι πολὺ ἐνημερώτεροι ἀπὸ ἡμᾶς. Καὶ σᾶς ἀνέφερον τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐγὼ πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος. Ἀλλ’ ἦλθεν ἐν τούτοις ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐφαρμόζει τὸν νόμον 3124, τὸν νόμον ἐκεῖνον ὅστις ἐψηφίσθη κατὰ τὸ παρελθὸν βεβαίως καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἠδύνατο νὰ προλάβῃ τὰ ἐνδεχόμενα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν δύναται κατόπιν ἡ καλὴ θέλησις νὰ προλάβῃ. Τὸν νόμον αὐτὸν δὲν τὸν ἐφήρμοσε. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτὸν καὶ μόνον τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἐπιβάλλῃ διατιμήσεις ἐν τῷ Κράτει καὶ νὰ ὁρίζῃ τὰς τιμὰς τῶν διαφόρων εἰδῶν εἰς τὰ πρατήρια καὶ τὰ διάφορα κέντρα καταναλώσεως, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς συμπαρομαρτούσας διαφόρους δαπάνας. Δυστυχῶς δὲν ἐλήφθη τοιοῦτον μέτρον, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ ἦτο ἀναγκαιότατον. Εἶχε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιβάλῃ διατιμήσεις ἐπὶ τοῦ γάλακτος καὶ τῆς τυροκομίας.

§92ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ἀσχολῆσθε μὲ ἄλλα εἴδη, ὄχι μὲ τὸ γάλα.

§93Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἀσχολοῦμαι καὶ μὲ τὸ γάλα.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή· σᾶς παρακαλῶ. Δὲν ἐπιτρέπω καμμίαν διακοπήν· ὁρίστε, κύριε Καλλέλη.

§95Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ὅτε ἦλθεν ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ διάφοροι κτηνοτρόφοι ἐπρόκειτο νὰ προέλθωσιν εἰς πώλησιν τοῦ γάλακτος, ἐζήτησαν — πρὸς τιμήν των τὸ λέγω — ἐζήτησαν οἱ ἴδιοι νὰ ἐπιβληθῇ διατίμησις αὐτοῦ, ὥστε νὰ μὴ εὑρίσκωνται ἀργότερον οἱ τυρέμποροι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πωλήσουν ἀκριβώτερον τὸν τυρὸν ἀπὸ ὅ,τι ἡ πιθανὴ διατίμησις αὐτοῦ θὰ ὥριζε.

§96Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κάθε χρόνον τὸ γάλα διατιμᾶται.

§97Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ τί ἐγίνετο κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη· ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, ὡς μᾶλλον εἰδήμονα, ἀφοῦ μὲ διακόπτει, νὰ μοὶ εἴπῃ, εἶναι διατετιμημένον τὸ γάλα κατὰ τὴν ἐφετεινὴν περίοδον; Ἂν εἴπητε ναί, θὰ σᾶς δώσω ἔγγραφον τὴν ἀπάντησιν διὰ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐξελεγκτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν αὕτη ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ ἀποφασίσῃ περὶ διατιμήσεως τοῦ γάλακτος.

§98Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι διατετιμημένον.

§99Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἀφήσατέ με νὰ ἐλέγξω ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου καὶ σεῖς ἔλθετε κατόπιν νὰ τὸν ἐπιδοκιμάσητε. Ἂν δὲν ὑπῆρχον αἱ διαφωνίαι αὗται, ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ ὑπῆρχε κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Τί παρατηροῦμεν, κύριοι συνάδελφοι· ὅτι ἐνῷ ἔχομεν ἰσχυούσας διατιμήσεις ἐφ’ ὅλων σχεδὸν τῶν εἰδῶν, ἔρχεται ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ λέγει: ἀπέχω ἀπὸ τοῦ νὰ διατιμήσω τὸ γάλα. Τοῦτο δὲ διότι οἱ παρευρισκόμενοι τυρέμποροι ἐβεβαίωσαν αὐτήν, ὅτι, ἀφοῦ τὸ γάλα ἐπωλήθη εἰς τὴν τυροκομίαν πρὸς δραχμὰς 6,50 κατ’ ὀκᾶν, ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ πωληθῇ καὶ κάτω τῆς τιμῆς ταύτης, ἂν μείνῃ ἀδιατίμητον. Ἀλλ’ ἂν ἀφήσητε ἀδιατίμητον τὸ γάλα καὶ πωλεῖται πρὸς 6 καὶ 8 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, πῶς θὰ τολμήσητε νὰ ἔλθητε ἐνταῦθα καὶ νὰ εἴπητε ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν τυρὸν μία οἱαδήποτε διατίμησις, ἀφοῦ δὲν ἐπρολάβετε ἐγκαίρως τὴν τοιαύτην ἀκρίβειαν ἑνὸς ἐκ τῶν προϊόντων ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα εἰς τὸν βίον τοῦ λαοῦ; Καθ’ ὃν χρόνον, ὡς ἀνέφερε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ροδόπης συνάδελφος κ. Ἀντωνιάδης, εἰς τὰς διαφόρους κτηνοτροφικὰς πηγὰς τῶν διαφόρων κρατῶν αἱ τιμαὶ εἶναι εὐτελεῖς, πῶς ὑμεῖς δὲν λαμβάνετε μέριμναν; Εἴπετε ὅτι τὸ Κράτος διατιμᾷ τὸ κρέας πρὸς δραχμὰς τόσας κατ’ ὀκᾶν· ἀλλ’ ἐπιτρέπετε εἰς τοὺς διαφόρους κρεοπώλας τῶν Ἀθηνῶν νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰς κτηνοτροφικὰς ἑστίας καὶ νὰ προσφέρουν τιμὰς τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι σᾶς ἀναγκάζουν κατόπιν νὰ κύπτητε τὸν αὐχένα πρὸ αὐτῶν καὶ νὰ ἀναγνωρίζητε ὅτι αἱ αὐξήσεις τῶν τιμῶν τὰς ὁποίας ἐπιβάλλετε εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς ἀντιλήψεως δικαίας ἀπέναντι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν; Ὄταν τοιαῦται εἶναι αἱ παραλείψεις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, ὅταν δὲν ὑπάρχει ὁ ἀπαιτούμενος ἔλεγχος πρὸς ἐφαρμογὴν καὶ ἐκείνων τῶν διατιμήσεων, αἵτινες ἄνευ συστήματος, ἄνευ βαθείας τῶν πραγμάτων μελέτης ἔστω ἐπιβάλλονται, φαντάζεσθε ὅτι ἐκτελοῦμεν τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς ἡμᾶς καθῆκον, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἐπράξαμεν πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατόν, ὅτι ἐλάβομεν πάντα ἐκεῖνα τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀντιταχθῶμεν εἰς τὴν ροπὴν παντὸς ἀνθρώπου πρὸς τὴν αἰσχροκέρδειαν;

§100Σ. ΧΑΤΖΗΓΑΚΗΣ. Μία ὀκᾶ ἐλαῖαι στοιχίζει ὅσον τρεῖς ὀκάδες γάλακτος.

§101Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Γνωρίζετε ὅτι ἐγὼ μὲ τοὺς κτηνοτρόφους δὲν ἔρχομαι εἰς καμμίαν ἐπαφήν, οὐδὲ ἄλλο τι συμφέρον ἔχω· ἐγὼ ἐλέγχω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§102Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί δὲν ὁμιλεῖτε διὰ τὰ ἄλλα προϊόντα;

§103Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Εἶπον ὅτι διὰ τὰ ἄλλα προϊόντα ὡμίλησαν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι καὶ δὲν ἐννοῶ νὰ καταναλίσκω πολύτιμον χρόνον τῆς Συνελεύσεως ἐπανερχόμενος ἐπὶ τῶν ἰδίων θεμάτων. Ὅτι καὶ διὰ τὰ λοιπὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα εἰς τὸν καθημερινὸν βίον τοῦ λαοῦ ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ λάβωμεν μέτρα, τὸ εἶπον· ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἔχω τὸ ἀτύχημα νὰ μὴ γίνωμαι ἀντιληπτὸς εἰς τοὺς δύο ἀξιοτίμους συναδέλφους. Ἐφόσον λοιπὸν δὲν ἐπιβάλλεται ἑνιαῖον σύστημα, δὲν ἐφαρμόζεται δηλαδὴ ὁ νόμος 3124, θὰ εἶναι δίκαιον κάθε παράπονον καὶ κάθε ἔλεγχος ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς παραλείψεις ταύτας, αἱ ὁποῖαι, ὅπως εἶπον, συντελοῦσιν εἰς τὴν ἀκρίβιαν τοῦ βίου. Ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔστω καὶ ἀργά, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ταῦτα καὶ θὰ θελήσῃ εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐφαρμόσῃ μίαν τοιαύτην πολιτικήν, ἥτις δὲν θὰ ἀναγκάσῃ τοὺς παρακαθημένους εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην νὰ ἐλέγξωσιν ἄλλοτε αὐτὸν διὰ τὴν πολιτικήν του.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§105Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑποθέτω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀκριβίας τῆς ζωῆς θὰ ἠδύνατο νὰ καταναλώσῃ συνεδριάσεις ἐπὶ ἡμέρας καὶ ἑβδομάδας, χωρὶς νὰ ἐξυπηρετηθῇ σημαντικῶς. Θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε διαμαρτυρία ὅτι ἡ ζωὴ εἶναι ἀκριβή, ὅτι πλουτίζουν πολλοί, κεραυνοὶ θὰ ἐκπέμπωνται ἐναντίον τῶν σχηματιζόντων πλοῦτον, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτή, χωρὶς μὲ τοῦτο νὰ θέλω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδὲν μέτρον ἱκανὸν νὰ ἀναχαιτίσῃ τὸ κακὸν καὶ ὅτι πρέπει, καταλαμβανόμενοι ὑπὸ μοιρολατρείας, νὰ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Ἀσχολούμεθα περισσότερον περὶ τὴν κατανάλωσιν παρὰ περὶ τὴν παραγωγήν. Ὄντες σχεδὸν πάντες ἡμεῖς καταναλωταὶ καὶ ἐπηρεαζόμενοι ἐκ τοῦ περιβάλλοντος τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ ὑπαλλήλους, ἀπὸ ἀξιωματικούς, ἀπὸ ἀσκοῦντας ἐλευθέρια ἐπαγγέλματα, ὡς τὸ τοῦ ἰατροῦ, τοῦ δικηγόρου, αἰσθανόμεθα τὴν ἀκρίβιαν τῆς ζωῆς, ἀλλ’ αὕτη εἶναι φανταστικὴ κατ’ ἐμὲ καὶ ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιπολαίας ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων. Δὲν ἀσχολούμεθα, κύριοι, οὐδόλως μὲ τὸ ζήτημα τῆς παραγωγῆς, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ διορθωθῇ πράγματι ἡ κατάστασις. Αἱ διατιμήσεις, ἐφόσον στρέφονται κατὰ τῆς παραγωγῆς, ἐπιφέρουν κακόν. Ὁ κ. Πάγκαλος εἶπε προχθὲς ὅτι, ἐπιβαλὼν διατιμήσεις, κατώρθωσε νὰ ἐλαττώσῃ τὴν τιμὴν τοῦ κρέατος ἐν Θεσσαλονίκῃ εἰς ὡρισμένον ποσόν. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές. Ἀλλὰ κατὰ ποῖον χρονικὸν διάστημα ἐγένετο τοῦτο; Δὲν μᾶς εἶπεν ὅτι εἶχε λάβει καὶ κάποιο ἄλλο μέτρον· τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς. Διὰ τοῦ πιεστικοῦ αὐτοῦ μέτρου ἐξυπηρέτησε τὴν περιφέρειάν του· ἀλλὰ ποίαν ζημίαν ἐπέφερεν εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα; Ἂν ὁ σκοπὸς τοῦ κ. ἀρχιστρατήγου τότε ἦτο νὰ τρώγῃ κρέας εὐθηνὸν ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλονίκης, δὲν ἕπεται ὅτι ἐπέτυχε νὰ τρώγῃ κρέας εὐθηνὸν ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Τὸ μέτρον ἦτο ἐπιζήμιον. Ὑπῆρξε νομάρχης ἔντιμος καὶ ἄριστος, ἀλλ’ ἀποβλέψας μόνον εἰς τὸν νομόν του, ὅστις ἦτο ὁ νομὸς Ἀρκαδίας ὅστις μετῆλθε τὸ ἔργον τοῦ Προκρούστου. Πᾶν εἶδος τὸ ὁποῖον διήρχετο ἀπὸ τὴν Ἀρκαδίαν, ἐψαλιδεύετο. Διήρχοντο τὰ προϊόντα τῆς Λακωνίας εἰς τὴν Τρίπολιν, ἔπρεπε νὰ ὑποστοῦν παρακράτησιν. Οὕτως ἡ Λακωνικὴ παραγωγὴ ἐζημιοῦτο, ἵνα ὁ προνομιοῦχος λαὸς τῆς Ἀρκαδίας ὠφελῆται διὰ τῆς τοιαύτης παρακρατήσεως, καὶ τοῦτο διότι εἶχεν ἐνδιαφερόμενον νομάρχην, ἐπιδιώκοντα ὅπως ἐπιτύχῃ σημαντικὴν εὐθήνιαν τῆς ζωῆς. Οἱ Ἀρκαδεῖς, ὡς καὶ πᾶς τις ἐπιπολαίως ἐξετάζων τὸ πρᾶγμα, ἔπρεπε νὰ μακαρίζουν τὸν ἄνδρα καὶ νὰ εἴπουν· ἰδοὺ εἷς ἄρχων. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές, ὅπως θὰ ἐμακάριζον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἂν ἐδημοσίευε νόμον περὶ ἐνοικιοστασίου, καθ’ ὃν τὰ ἐνοίκια καταργοῦνται καὶ ὅτι οἱ ἔνοικοι κάθονται δωρεὰν εἰς τὰ σπίτια. Τοιοῦτον μέτρον θὰ ἦτο δημοτικώτατον. Ἀλλὰ ποῖα θὰ ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα; Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ κανονίζωσι τὰ ἐνοίκια εἰς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον δύνανται, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ποῖον εἶναι τὸ ἄμεσον ἀποτέλεσμα.

§106Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἴπετε ὅτι ἀπηγορεύθη ἡ ἐξαγωγὴ ἐκ Μακεδονίας· ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν ἐπιστρατεύσει. Ἄλλως τε ἡ Μακεδονία δὲν φημίζεται ὅτι ἔχει τόσα πολλά....

§107Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀπὸ στρατιωτικῆς ἀπόψεως ἐπεβάλλετο ἴσως τὸ μέτρον. Ἐγὼ δὲν κατακρίνω τὸν τότε ἀρχιστράτηγον — πιθανὸν λόγοι στρατιωτικοὶ νὰ ὑπηγόρευον τοῦτο — ἀλλὰ τὸ ὅτι ἡ διατίμησις ἔφερεν ἀποτελέσματα, εἰς τρόπον ὥστε νὰ συμπεράνωμεν ἐκ τούτου ὅτι πᾶσα διατίμησις ἥτις θὰ κατορθώσῃ νὰ μειώσῃ τὰς τιμὰς θὰ εἶναι καὶ ἐπὶ μακρὸν χρόνον ὠφέλιμος· τοῦτο ἀμφισβητῶ. Διὰ τὴν ἀκρίβιαν τῆς ζωῆς θὰ ἔπρεπε νὰ κατηγορήσῃ τις τὴν Πολιτείαν γενικῶς, ὄχι τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, διὰ κἄτι ἄλλο οὐσιῶδες· ὅτι ἐπετράπη ὅπως ἓν στοιχεῖον σημαντικὸν τῆς στέγης, τὰ τσιμέντα, ἀπολαύῃ προνομιακῆς προστασίας, ὥστε νὰ ἀπορῇ κανεὶς πῶς στρέφεται ἐναντίον ἑνὸς ἰδιοκτήτου, ὁ ὁποῖος ἐνδεχόμενον νὰ εἶναι ὑπάλληλος πτωχός, πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ εἶναι πτωχότερος ἀπὸ τοὺς πτωχοτέρους ἐνοικιαστάς, καὶ δὲν στρέφεται ἐναντίον δύο Ἑταιρειῶν.

§108Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν ἀπουσίαν σας, κύριε συνάδελφε, ἐγένετο μακρὸς λόγος περὶ αὐτοῦ.

§109Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλὰ ἐπὶ τόσον μακρὸν χρόνον ἐπιτρέπεται χάριν δύο Ἑταιρειῶν νὰ ὑπάρχῃ προστατευτικὸς δασμὸς τόσον μέγας, ὥστε πρὸς κατάργησιν αὐτοῦ θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένη καὶ ἐπανάστασις.

§110Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ χωρὶς λόγον· διότι ἡ Ἑταιρεία δὲν εἶχεν ἀρκετὰ προνόμια.

§111Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὄχι μόνον ἐπληρώνοντο 500 δραχμὰς κατὰ τόννον εἰσαγομένου τσιμέντου, ἀλλὰ ἐχρειάζοντο καὶ μέσα διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τις ἕνα σάκκον ἐγχωρίου τσιμέντου. Τοῦτο ἦτο τερατῶδες. Σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀκρίβιας τῶν τροφίμων, ὑποστηρίζω ὅτι τὰ τρόφιμα δὲν εἶναι ἀκριβά, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ ἐξευτελισμὸς τοῦ νομίσματός μας προκαλεῖ τὴν ἀκρίβειαν. Ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πληρώνομεν τὴν πατάταν πρὸς πέντε δραχμὰς σημερινάς, δηλαδὴ 40 λεπτὰ χρυσᾶ, τότε δὲν θὰ παραξενευθῶμεν. Ἂν ἡ δραχμὴ διετιμᾶτο εἰς 8 λεπτὰ καὶ τὰ τρόφιμα διετιμῶντο εἰς χρυσόν, τῆς κοινωνίας ἡ διαμαρτυρία καὶ ἡ στενοχωρία δὲν θὰ ἐξεδηλοῦτο εἰς ὃν βαθμὸν ἐκδηλοῦται ἤδη. Ἂν παραβάλωμεν τὴν ἀξίαν τῶν τροφίμων εἰς τὰς ἄλλας χώρας καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἴδωμεν ὅτι εἶναι πολὺ εὐθηνὴ χώρα ἡ Ἑλλάς. Καὶ ὑποστηρίζω, ἐρχόμενος εἰς ἐνίσχυσιν τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ κ. Μαργέτη, ὅτι, ἂν αἱ διατιμήσεις δὲν ἐστρέφοντο κατὰ τῆς παραγωγῆς καὶ περιωρίζοντο εἰς τὰς καταχρήσεις τοῦ ἐμπορίου, θὰ ἐπήρχετο ἀγαθόν τι. Διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, καὶ μετὰ τὴν περίοδον αὐτοῦ, ἕνεκα τῆς γενικῆς καταστάσεως καθῆκον πάσης πολιτείας ἦτο ἵνα δι’ οἱουδήποτε τρόπου αὐξήσῃ τὴν παραγωγήν. Βεβαίως σκοπὸς μιᾶς πολιτείας εἶναι καὶ ἡ διανομὴ τοῦ πλούτου, ἀλλὰ κυρίως ἡ παραγωγή. Διαρκοῦντος τοῦ μεγάλου πολέμου, τὰ μεγάλα κράτη δὲν ἀπέβλεπον εἰς τὴν δαπάνην πρὸς παραγωγήν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν αὐτῆς ποικιλοτρόπως. Διὰ τοῦ μακροῦ χρόνου δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ἡ παραγωγὴ νὰ συντελέσῃ ἀρκούντως εἰς τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν καὶ ἐν Ἑλλάδι, ὅπως παντοῦ ἀλλοῦ. Εἰς τὴν διατίμησιν παρ’ ἡμῖν γίνεται ὅ,τι κάμνει ἐντύπωσιν. Λαμβάνεται πρὸς τοῦτο ὑπ’ ὄψιν ἡ δαπάνη τῆς παραγωγῆς εἰς τὰ εὔφορα μέρη, ἀλλ’ ὄχι καὶ τὰ ἄγονα. Ἔχω λάβει ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω καὶ νὰ πεισθῶ ὅτι ἡ Ἀττική, παράγουσα τρόφιμα καὶ πληρώνουσα ὅλας τὰς δαπάνας τῆς παραγωγῆς, δὲν παίρνει οὔτε τὸ ἥμισυ σχεδὸν τῆς δαπάνης. Ἂν λάβῃ κανεὶς τὴν ἀξίαν τοῦ κτήματος, ἀπὸ τὴν ὁποίαν περιμένει κέρδος τι, ὅπως πρέπει κάθε περιουσία νὰ δίδῃ ὡς εἰσόδημα, καὶ πληρώσῃ τὰ ἐργατικά, πληρώσῃ τὰ λιπάσματα, πληρώσῃ εἴτε τὴν ἀξίαν τοῦ ὕδατος τὸ ὁποῖον χρειάζεται πρὸς ἄρδευσιν ἢ τὴν κίνησιν πρὸς παραγωγήν, θὰ φθάσῃ εἰς θλιβερὰ ἀποτελέσματα. Ὁ κ. Μαργέτης σᾶς ἔφερεν ἓν λαμπρὸν παράδειγμα· τὸ Χαλάνδριον, τὸ ὁποῖον ἐνῷ παρῆγε 2 ἕως 3 ἑκατομμύρια ὀκάδας πατάτας κατ’ ἔτος, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος παρήγαγε μόνον 300.000 ὀκάδας, διότι ἕνεκα τῆς διατιμήσεως ὑπελόγησαν οἱ παραγωγοὶ ὅτι δὲν τοῖς συνέφερεν ἡ καλλιέργεια τῆς πατάτας.

§112Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ὅλοι οἱ πατατοπαραγωγοὶ ὑπέστησαν σοβαρὰς ζημίας.

§113Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σήμερον, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰ ἄγονα μέρη, ὅπως ἡ Ἀττική, ὁ γεωργός, ὅστις ἐθεωρεῖτο μακάριος διότι ἕνεκα τοῦ ἐξευτελισμοῦ τῆς δραχμῆς ἠμπόρεσε νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ χρέη του, κάθε ἄλλο ἢ ὄλβιος εἶναι. Τό γε νῦν ἔχον, ὄχι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εὑρέθη εἰς κατάστασιν ὥστε νὰ κερδίσῃ ἕνεκα τῶν τυχαίων αὐτῶν λόγων, ἀλλ’ ἐκεῖνος ὅστις σήμερον θὰ ἤθελε προβῆ εἰς καλλιέργειαν γῆς καὶ θὰ ἐπλήρωνεν ἕνα τόκον διὰ τὸ κεφάλαιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐκτήσατο τὴν γῆν, ἐπλήρωνε τὰ ἐργατικά, ἐπλήρωνε τὰ λιπάσματα καὶ ὅλα τὰ ἄλλα καὶ τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς, θὰ ἔβλεπεν ὅτι δὲν ἐκάλυπτε πολὺ περισσότερα τοῦ ἡμίσεος τῆς δαπάνης αὐτῆς.

§114Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἕνεκα τούτου ἀλλάζουν τὴν καλλιέργειαν καὶ ἐπιδίδονται εἰς τὴν καλλιέργειαν φρούτων.

§115Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σημασίαν ἔχει ὅτι ἐγκαταλείπουν τὴν καλλιέργειαν ἑνὸς προϊόντος τὸ ὁποῖον ἐκαλλιέργουν ἄλλοτε;

§116Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ μετάβασις ἀπὸ μιᾶς καλλιεργείας εἰς ἄλλην δύναται νὰ ἐπιφέρῃ μεγάλην ζημίαν· ἴσως πλήρη ἐγκατάλειψιν. Διότι, ἂν παύσῃ τις νὰ καλλιεργῇ λαχανικά, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς τροφῆς τῶν λαϊκῶν τάξεων, ὄχι τῶν ἀνηκουσῶν εἰς Σωματεῖα συντεταγμένα, ἀλλὰ τῶν πράγματι λαϊκῶν τάξεων, καὶ στραφῇ εἰς παραγωγὴν καρπῶν, θὰ γίνῃ πρόξενος κοινωνικῆς ζημίας. Τὰ φροῦτα δὲν ἀποτελοῦν τροφὴν κυρίαν, ἀλλὰ πολυτέλειαν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Πολιτείας. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ παραγωγὴ νὰ τυγχάνῃ καὶ κἄποιας ἐξαιρετικῆς προστασίας εἰς ὡρισμένην περίοδον, ἔπρεπεν ἡ Πολιτεία, ὅπως ἔρχεται εἰς βοήθειαν βιομηχανιῶν τινων μέχρις ὅτου ἑδραιωθοῦν, νὰ λαμβάνῃ τὴν αὐτὴν μέριμναν καὶ ὑπὲρ τῆς γεωργίας καὶ ὄχι, θῦμα γενομένη τῆς ἐντυπώσεως ἡ ὁποία γεννᾶται ἐκ τῆς ἀκρίβειας τῆς ζωῆς, νὰ μὴ κάμνῃ τίποτε, παρὰ διὰ τῶν διατιμήσεων νὰ πλήττῃ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τὴν παραγωγήν, ὥστε ὁμολογουμένως νὰ γίνηται ἀφορμὴ ὅπως ἐλαττοῦται αὕτη.

§117Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐπειδὴ εἶσθε ἐνήμερος εἰς τὰ οἰκονομικὰ καὶ ἐπειδὴ ἡμεῖς ἔχομεν ἀντίθετον γνώμην εἰς τὸ ζήτημα τῶν διατιμήσεων, ἐρωτῶ ἂν οἱ ἔμποροι εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι πολλοί, ἂν οἱ ἔμποροι κερδίζουν πολλά· ὑψώνεται ἡ τιμή, ναὶ ἢ οὔ; Ἂν τεθῇ διατίμησις εἰς ὅλα γενικῶς τὰ εἴδη, ἐρωτῶ αἱ τιμαὶ δὲν θὰ περιορισθοῦν; Ἂν τεθοῦν διατιμήσεις τί κακὸν θὰ ἐπέλθῃ; Θὰ παύσουν οἱ ἔμποροι νὰ εἶναι ἔμποροι καὶ οἱ γεωργοὶ νὰ εἶναι γεωργοί;

§118Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπετε εἶναι ἀντίθετα πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζω. Ἡ διακοπή σας δὲν εἶναι διὰ τίποτε ἄλλο, παρὰ διὰ νὰ εἴπητε ὅτι ἔχετε ἀντίθετον γνώμην.

§119Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Νὰ μᾶς εἴπητε, ἂν τεθοῦν διατιμήσεις εἰς ὅλα τὰ εἴδη τί ζημία θὰ ἐπέλθῃ;

§120Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι διατιμήσεις αἱ ὁποῖαι θίγουσι τὴν παραγωγὴν ἐπιφέρουσιν ἀποτελέσματα ἀντίθετα τῶν ἐπιδιωκομένων. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ κατοναλωτὴς εἶναι διατεθειμένος ἐχθρικῶς ἐναντίον τοῦ ἐμπόρου· καὶ ὄχι ἀδίκως. Εἷς λαμπρὸς γεωπόνος παρελθούσης γενεᾶς, ὁ μακαρίτης Δημητριάδης, ἔλεγεν ὅτι ὁ γεωργὸς εἶναι ὁ ἀνόητος καὶ ὅτι ὁ ἔξυπνος εἶναι ὁ ἔμπορος. Ὁ ἔμπορος εἶναι ὂν ἀντιπαθές, διότι μεσολαβεῖ μεταξὺ ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως καὶ κατορθώνει νὰ κερδίζῃ πολλά. Ἀλλὰ διότι αὐτοὶ οἱ λόγοι ὑπάρχουν κατὰ τοῦ ἐμπόρου, ἂς προσπαθήσωμεν νὰ διαμορφώσωμεν τὴν οἰκονομικήν μας ζωὴν διαφοροτρόπως. Οἱ Συνεταιρισμοὶ καταναλώσεως αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχουν. Ἀντὶ νὰ λέγωμεν ἀορίστως ὅτι ὁ ἔμπορος κερδίζει ἑκατομμύρια, ἂς κατορθώσωμεν νὰ φέρωμεν τὸν καταναλωτὴν εἰς τόσον στενὴν ἐπαφὴν μὲ τὸν παραγωγόν, ὥστε νὰ εἶναι περιττὸς ὁ ἔμπορος. Μὲ τοὺς κεραυνοὺς ὅτι θησαυρίζουν οἱ ἔμποροι δὲν διορθώνομεν τὴν κατάστασιν. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ ἐμπόριον. Δὲν ἔχομεν λάβει ὑπ’ ὄψιν μας ποῖα εἶναι τὰ ἔξοδα τοῦ ἐμπορίου. Ποῖος πρῶτον εἶναι ὁ τόκος; Ὁ τόκος, ὁ ὁποῖος διὰ τὴν προεξόφλησιν ἦτο ἄλλοτε περίπου 7%, σήμερον ἀνῆλθεν εἰς ποσὸν ἀπίστευτον. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δυσαρεστήσω τὸν φίλτατόν μοι Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος ἀνέχεται νὰ καταστρατηγῆται ὁ περὶ τόκου νόμος. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα παρατηρεῖται τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ. Ὁ νόμος κατὰ τῆς τοκογλυφίας παραβιάζεται διὰ τοῦ μέσου τῶν προμηθειῶν τὰς ὁποίας λαμβάνουν αἱ Τράπεζαι. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἐξέρχομαι τοῦ θέματός μου, τονίζω τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ τόκος σήμερον δὲν εἶναι πλέον 8 ἢ 9%, ὅπως ἦτο ἄλλοτε, ἀλλ’ εἶναι πολὺ ἀνώτερος. Προσθέσατε εἰς τὸ κακὸν τῆς αὐξήσεως τοῦ τόκου τὸ κακὸν τῆς διακυμάνσεως τοῦ συναλλάγματος καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχουν δικαιολογίαι τινὲς διὰ τὸν ἔμπορον ὅπως ἀποβλέπῃ εἰς μεγάλα κέρδη. Ὁ ἔμπορος, ἐφόσον εἰσάγει προϊόντα ἔξωθεν, μὲ διακυμαινομένην τιμὴν τῆς λίρας κατὰ 10 καὶ 20%, ἂν εἶναι φρόνιμος, θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν ἀνωτέραν τιμήν. Εἶναι πολὺ σφαλερὸν νὰ λέγωμεν δι’ ἕνα ἔμπορον, ἐπειδὴ ὅτε εἰσήγαγε τὸ ἐμπόρευμα ἡ λίρα εἶχε 250 δραχμὰς καὶ ὅταν πωλεῖ ἔχει 300 δραχμάς, ὅτι πρέπει νὰ πωλήσῃ μὲ τιμὴν λίρας 250 δραχμῶν. Ἂν ἤθελε τὸ κάμει αὐτὸ ὁ ἔμπορος, θὰ εὐηργέτει ὄχι τὴν κοινωνίαν, ἀλλὰ κάποιον κερδοσκόπον, ὁ ὁποῖος θὰ ἠγόραζε τὰ ἐμπορεύματα αὐτά.

§121Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν: Ὁ Χρυσικόπουλος μίαν ἐνδυμασίαν τὴν ὁποίαν ἐπώλει πρότερον ἀντὶ 1000 δραχμῶν, σήμερον, ὅτε κάμνει διάλυσιν, τὴν πωλεῖ ἀντὶ 600 δραχμῶν. Ἄρα ἐκέρδιζε 400 δραχμάς.

§122Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Χρυσικόπουλος πωλεῖ τὴν ἐνδυμασίαν του ἀντὶ 600 δραχμῶν· διὰ νὰ προσελκύσῃ ὅμως τὸν καταναλωτὴν ἔγραψεν ἀπάνω 1000 καὶ τὸ ἐμείωσεν εἰς 600. Ἂν παραδεχθῶ ὅτι τὸ ἐμπόριον κάμνει μίαν κατάχρησιν — καὶ εἶναι πρόθυμον νὰ κάμῃ πολλὰς καταχρήσεις — ἡ φύσις τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἐπαγγέλματος εἶναι τοιαύτη — καὶ ἡ ἀντίληψις τῆς κοινωνίας ἐπίσης τοιαύτη — ὅπως ὁ ἔμπορος κερδίζῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα. Ἐνώπιον τοῦ ποινικοῦ νόμου ὁ ἔμπορος δὲν δίδει λόγον δι’ οἱανδήποτε ὑπερτίμησιν. Τὰ μέτρα κατὰ τῆς αἰσχροκερδείας εἶναι παροδικὰ καὶ δὲν νομίζω ὅτι φέρουν καὶ αὐτὰ μεγάλα ἀποτελέσματα. Ἀλλ’ ἂν τὸ ἐμπόριον κάμνει κἄποιαν κατάχρησιν, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν πταίει ὀλίγον καὶ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ὁ ἔμπορος χαίρει μιᾶς θέσεως προνομιακῆς, διότι ἔχει ἓν κατάστημα τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ τὸ ἀποκτήσῃ ἄλλος, πρόθυμος νὰ τὸν ἀνταγωνισθῇ, λόγῳ τῆς ἐκλεκτῆς θέσεως, οὔτε διὰ τῆς μεταβολῆς τῶν τιμῶν. Οὕτω δὲ ὁ νέος ἔμπορος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐνοικιάσῃ κατάστημα εἰς μᾶλλον ἀπόκεντρον θέσιν καὶ δὲν δύναται νὰ εἶναι συναγωνιστής. Ὥστε καὶ τὸ ἐνοικιοστάσιον εἶναι εἷς συντελεστὴς τῶν καταχρήσεων τοῦ ἐμπορίου. Θέλοντες νὰ βελτιώσωμεν τὰ πράγματα καὶ υἱοθετοῦντες τὸ ἐνοικιοστάσιον, γινόμεθα ἐκ παραλλήλου πρόξενοι ἄλλου κακοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ὑποπίπτει ἀμέσως εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ ἐπιπολαίως ἐξετάζοντος τὰ πράγματα· εἶναι ἡ παραγωγή, δι’ ἐκεῖνον ὅστις κάμνει βαθυτέραν ἐκτίμησιν καὶ σύγκρισιν τῶν διαφόρων γεγονότων. Ἂν ἑπομένως θέλωμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν, ὄχι ἴσως ἀμέσως ἀλλὰ μετά τινα χρόνον, πρέπει ὅλων μας ἡ προσοχὴ νὰ στραφῇ εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ κανὲν μέτρον βελτιώσεως τῆς παραγωγῆς δὲν εἶναι καλύτερον ἀπὸ τὴν ἄρσιν τῶν διατιμήσεων ἐκείνων αἵτινες τὴν θίγουν. Συνάδελφοί τινες, διὰ νὰ ὑποστηρίξουν τὴν ὕπαρξιν ἀκρίβιας τῆς ζωῆς, ἔφθασαν εἰς συγκρίσεις τῶν τιμῶν μεταξὺ τοῦ ἑνὸς μέρους καὶ τοῦ ἄλλου· ἀλλ’ ἐξήτασαν ἄραγε ποῖα εἶναι τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέρους εἰς τὸ ἄλλο; Ἂν τὸ Κράτος ἐμονοπώλει ὅλα τὰ εἴδη, πατρικῶς φερόμενον, θὰ ἠδύνατο νὰ ὁρίσῃ μίαν τιμὴν εἰς ὅλα τὰ μέρη καί, βαρύνουσα ἡ Πολιτεία τοὺς κατοίκους τῶν κεντρικῶν μερῶν, νὰ γίνῃ πρόξενος ὠφελείας εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς ἀπόκεντρα μέρη, ὅπου τὰ προϊόντα φθάνουν ὑφιστάμενα μίαν μεγάλην δαπάνην. Ἀλλ’ ἐφόσον τοῦτο εἶναι δύσκολον, θὰ ὑπάρχῃ ἡ διαφορὰ τῶν διατιμήσεων· θὰ ὑπάρχῃ ἡ διαφορὰ τῶν τιμῶν μεταξὺ τῶν διαφόρων μερῶν, καὶ ἂν ἀκόμη ἡ Πολιτεία ἤθελεν — ὡς διαχειριζομένη ἓν μέσον μεταφορᾶς, τοὺς σιδηροδρόμους — μειοῦσα τὰ κόμιστρα, νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν εὔκολον μετακίνησιν, θὰ ἔβλεπε τὴν διαχείρισιν τῶν σιδηροδρόμων ἀφήνουσαν ἓν μεγαλύτερον ἔλλειμμα ἐκείνου ὅπερ ἀφήνει, τὸ ὁποῖον ἀναγκαίως θὰ ἔπρεπε νὰ καλύψῃ εἰς βάρος τοῦ λαοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἔδωκε τὴν ὠφέλειαν αὐτὴν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν κομίστρων. Φωνάζει ὁ ὑπάλληλος διὰ τὴν ἀκρίβιαν τῆς ζωῆς καὶ φωνάζομεν ὅλοι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι εἴμεθα καταναλωταί. Ἀλλ’ ὅταν ἀξιοῦμεν ἀπὸ τὸ Κράτος νὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν τῶν ὀργάνων του καὶ δὲν τῷ ὑποδεικνύομεν κατὰ τίνα τρόπον θὰ τὴν βελτιώσῃ, χωρὶς ἐκ παραλλήλου νὰ καταστήσῃ δυσάρεστον τὴν ἰδικήν του θέσιν, διὰ τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς ὁποίας θὰ ἀπευθυνθῇ καὶ πάλιν πρὸς τὸν λαόν, καθόσον αἱ τάξεις τῶν καταναλωτῶν εἶναι αἱ τάξεις τῶν φορολογουμένων εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου ἡ ἔμμεσος φορολογία εἶναι ἀνωτέρα τῆς ἀμέσου, θὰ ἐπέλθῃ πάλιν τὸ αὐτὸ κακόν. Ὁμιλεῖ ὁ ὑπάλληλος, προβάλλει ἐπιχειρήματα διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν του καὶ λέγει: αἱ ἀνάγκαι μου εἶναι αὐταί, ἡ Πολιτεία ἥτις μὲ χρησιμοποιεῖ ὀφείλει νὰ μοὶ τὰς θεραπεύσῃ. Ἀλλὰ δὲν ἀσχολεῖται μὲ τὸ πῶς θὰ τὰς θεραπεύσῃ. Διότι, θεραπεύουσα τὰς ἀνάγκας μιᾶς τάξεως, ἡ Πολιτεία, δύναται νὰ χειροτερεύσῃ τὴν θέσιν ἄλλης τάξεως τοῦ λαοῦ, περὶ τῆς ὁποίας ἔχει καθῆκον ἐξ ἴσου νὰ μεριμνᾷ. Ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ δύο πλουσιότερα κράτη τοῦ κόσμου, ἐκεῖ ὅπου δὲν ἀντικρύζουν μίαν νομισματικὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς προπολεμικῆς καὶ τῆς σημερινῆς περιόδου, τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Ἀγγλίαν. Μολονότι τὸ νόμισμα ἔχει τὴν αὐτὴν ἀξίαν, αἱ ὑπερτιμήσεις εἰς ὅλα τὰ εἴδη εἶναι μεγάλαι. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι ὁ πόλεμος ἐπεσώρευσεν εἰς τὰ Κράτη δαπάνας, αἱ ὁποῖαι, πρὸς κάλυψιν, ἀπαιτοῦν φορολογίας. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἡ ἀκρίβια τῆς ζωῆς εἶναι ἀπὸ 30–60%, εἰς τὴν Ἀμερικὴν εἶναι πολὺ περισσότερον, 50–70%, θὰ ἦτο δὲ τρομερόν, ἂν ἡ Ἑλλὰς μὲ ὑγιὲς νόμισμα ἐπλήρωνεν εἰς τὴν κεντρικὴν ἀγορὰν τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης εἰς ἣν τιμὴν τὰ πληρώνουν εἰς τὴν Ἀμερικήν, μολονότι τὰ εἴδη αὐτὰ εἰσάγονται ἔξωθεν. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι κάθε δραχμὴ τὴν ὁποίαν πληρώνομεν ἀξίζει 8 ἢ 9 λεπτά, ἡ στενοχωρία μας θὰ εἶναι μικροτέρα διὰ τὴν ἀκρίβιαν. Ἐπίσης δέον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἕνα ἄλλον παράγοντα τῆς ἀκρίβιας εἰς τὴν Ἑλλάδα· τοὺς πρόσφυγας. Εἰσῆλθεν ἀριθμὸς νέων καταναλωτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἐδόθη εὐκαιρία νὰ γίνουν ἀναλόγως παραγωγικοί, ὅπως εἶναι οἱ κάτοικοι τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ἑπομένως ηὔξησεν ἡ κατανάλωσις καὶ διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως ἐπῆλθεν ἀκρίβια. Τὴν ἀκρίβιαν κυττάζει ὁ ἐργάτης νὰ τὴν ρίψῃ ἔξω ἀπὸ τοὺς ὤμους του. Ὁ ἐργάτης εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐν σχέσει μὲ τὸν ἐργάτην ἄλλων χωρῶν, ὄχι μόνον κυττάζει νὰ πάρῃ τὰ δικαιώματά του — τοῦ ὀκταώρου καὶ τῆς αὐξήσεως — διὰ τὰ ὁποῖα εἶχε πολὺ δίκαιον, ἀλλὰ κάμνει πᾶν τὸ δυνατὸν ὅπως ἐργασθῇ ὀλιγώτερον.

§123ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ἐσυνήθισεν εἰς τὴν σπατάλην.

§124Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἀφήνω ὅτι ἐσυνήθισεν εἰς τὴν σπατάλην, κερδίσας περισσότερα καὶ ἑπομένως γενόμενος αἴτιος τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως, ἀλλ’ ἔγινε καὶ πρόξενος τῆς ἐλαττώσεως τῆς παραγωγῆς διὰ τῆς μειώσεως καὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐργασίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀποδόσεως τοῦ μειωμένου ἐκείνου χρόνου. Ὥστε οἱ παράγοντες ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔφεραν τὴν ἀκρίβιαν τῆς ζωῆς, τὴν ὑποτιθεμένην μᾶλλον παρὰ πραγματικήν, λόγῳ τῆς διαφορᾶς τοῦ νομίσματος, οἱ παράγοντες ἐκεῖνοι δὲν θὰ παύσουν ὑπάρχοντες μὲ ὅλους τοὺς κεραυνοὺς τοὺς ὁποίους ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἢ καὶ ἀπὸ οἱουδήποτε ἄλλου βήματος δυνάμεθα νὰ ἐκπέμπωμεν κατὰ τῆς ἀκρίβιας τῆς ζωῆς. Λέγομεν ἀορίστως ὅτι ἐθησαύρισαν ὁ μὲν καὶ ὁ δέ, διότι τὸν θησαυρισμὸν ἐπαγγελμάτων τινῶν ἢ προσώπων τινῶν ἐξασκούντων ὡρισμένον ἐπάγγελμα δὲν θὰ προλάβῃ κανεὶς ἐφόσον ὁ ἐν γένει παγκόσμιος οἰκονομικὸς ὀργανισμὸς εὑρίσκεται εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκεται· κάπου ἀλλοῦ βαθύτερον πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ ἡ Πολιτεία· τὸ κυριώτερον της μέλημα πρέπει νὰ εἶναι ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς μέχρις ἀδιαφορίας διὰ τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν. Πιθανὸν εἰς τὴν ἀρχὴν νὰ ὑποστῶμεν τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ βλέπω ὅτι εἶναι τὸ μόνον μέσον διὰ τοῦ ὁποίου μετὰ χρόνον βραχὺν ἢ μακρὸν θὰ ἐπέλθῃ μείωσις τῆς δαπάνης τῆς ζωῆς καὶ καλυτερεύσεως τῶν συνθηκῶν αὐτῆς. (Χειροκροτήματα).

§125Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ διακοπῇ πρὸς στιγμὴν ἡ συζήτησις διὰ νὰ ψηφισθῶσι νομοσχέδιά τινα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἀντίρρησιν.

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§127Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὸ παρελθὸν Σάββατον εἶχε τὴν καλωσύνην ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ὅτι ἡ ἐπερώτησις περὶ τῶν Δωδεκανήσων θὰ ἤρχετο πρώτη σήμερον. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ φροντίσητε ὅπως ἔλθῃ πρώτη εἰς τὴν ἐρχομένην συνεδρίασιν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τῆς ἀκριβίας τῆς ζωῆς καὶ κατόπιν.

§129Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἡ ἐντύπωσις ὅτι δὲν ἀποδίδεται ἡ δέουσα σημασία εἰς ζήτημα, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ τὰς καρδίας ὅλων τῶν κ. κ. πληρεξουσίων, θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ζερβοῦ.

§130Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ διακοπῇ σήμερον μία συζήτησις διὰ νὰ παρενθέσωμεν ἄλλην. Μετὰ τὸ πέρας αὐτῆς ἐγὼ δὲν θὰ ἔχω δυσκολίαν νὰ διατυπώσῃ τὴν αἴτησιν περὶ προτάξεώς της ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν πρόταξίν της, ἀλλὰ κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν αἴτησιν περὶ προτάξεως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ ἐγὼ θὰ εἴπω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ προταχθῇ.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχονται οἱ ἐγγεγραμένοι νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις;

§132ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν τὴν συζήτησιν καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ὑποστάντων ζημίας ἐκ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ Ταμείου κοινωφελῶν ἔργων Κολινδροῦ καὶ Λιτοχώρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιτρεπτοῦ τῆς διαιτησίας ἐπὶ διαφορῶν τοῦ Δημοσίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 2853 περὶ ὑδραυλικῶν Ταμείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῆς ἀποκαταστάσεως καὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως ἐφέδρων πολεμιστῶν Κρήτης». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ τῆς μισθοδοσίας τῶν ἐθελοντῶν ναυτῶν καὶ τῶν μαθητευομένων τεχνιτῶν τοῦ Συνεργείου τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως σώματος ἠλεκτρολόγων μηχανικῶν ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ», (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑνιαίας ὀργανώσιως τῆς σωματικῆς ἀγωγῆς καὶ τῆς στρατιωτικῆς προπαιδεύσεως καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐκπαιδευτικῶν τινων νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ 5 λεπτά.

(Ὥρα 8.25′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 8.35′ μ. μ.).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§136Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρατηρῶ ὅτι μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπάρχει διάθεσις πρὸς ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου. Θὰ παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε ποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ ἀναπτύξωσι ταύτας καὶ κατόπιν νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§137Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχομεν ζητήσει τὴν πρόταξιν σοβαρωτάτης ἐπερωτήσεως, διὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀναγκαία ἡ παρουσία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν στιγμὴν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπουσιάζει οὗτος, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν τὴν ἐπερώτησίν μας.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἀκριβίας τῆς ζωῆς. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Γιωτόπουλος.

§139Π. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω παρὰ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ θέματος σχεδὸν ἐξαντληθέντος σχετικῶς πρὸς τὴν ἀκρίβιαν τοῦ βίου. Ἡ ἀκρίβια τοῦ βίου καταπολεμεῖται εἰς ὅλα τὰ Κράτη διὰ μεθόδων κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ὁμοιομόρφων, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς ὡς μεταπολεμικῶς αὕτη διεμορφώθη περίπου ὁμοιομόρφως εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ Κράτη. Ἂν δεχθῶμεν ὅτι ἡ κυρία αἰτία τῆς ἀκριβίας τῆς ζωῆς δὲν εἶναι ἡ ἐλάττωσις τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ θέσωμεν ὡς βάσιν ὅτι ἡ ἀκρίβια προέρχεται ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος, ἤτοι τοῦ χαρτονομίσματος, δέον ὡς πρῶτον μέσον θεραπείας νὰ θέσωμεν τὴν δημοσιονομικὴν ἐκείνην ἄποψιν, ἥτις τείνει εἰς τὸ νὰ βελτιώσῃ ἢ τοὐλάχιστον νὰ μὴ χειροτερεύσῃ τὴν ἀξίαν τοῦ χαρτονομίσματος. Τὸ πρῶτον πρὸς τοῦτο μέτρον εἶναι ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἄνευ ταύτης ὑπάρχει πάντοτε ὁ κίνδυνος τῆς πτώσεως τῆς δραχμῆς, ὑπάρχει μάλιστα ἄμεσος κίνδυνος χειροτερεύσεως τῆς ὅλης οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας. Ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τῆς περικοπῆς τῶν περιττῶν ἐξόδων θὰ ἀποσοβήσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκδόσεως νέου χαρτονομίσματος, ἥτις ἀναποφεύκτως συνεπάγεται τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς. Ἀντιθέτως, ἂν ἐπέλθῃ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀληθὲς ἰσοζύγιον, καὶ μάλιστα περίσσευμά τι, θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ Κράτος νὰ ἀποσύρῃ ἀνάλογον χαρτονόμισμα ἐκ τῆς κυκλοφορίας καὶ νὰ ἐπέλθῃ οὕτω πως βαθμιαία ἐξυγίανσις τῆς δραχμῆς. Δεύτερον μέσον σημαντικὸν πρὸς ἐλάττωσιν τῆς ἀκριβίας εἶναι ἡ ἐνίσχυσις τῆς παραγωγῆς δι’ ὅλων τῶν δυνατῶν μέσων. Πρέπει νὰ φθάσωμεν λόγῳ τῆς καταστάσεως τῆς μεταπολεμικῆς εἰς ποσὸν παραγωγῆς οὐ μόνον κατώτερον τῆς προπολεμικῆς τοιαύτης, ἀλλ’ ἀνώτερον, καὶ τοῦτο ὅπως ἐπέλθῃ ἀντικειμενικῶς, ἀνεξαρτήτως τῶν διακυμάνσεων τῆς δραχμῆς, βελτίωσις τῶν τιμῶν λόγῳ μεγαλυτέρας καὶ ἀφθονωτέρας προσφορᾶς. Ἡ ἐνίσχυσις τῆς παραγωγῆς δύναται νὰ ἐπιδιωχθῇ διὰ πολλῶν μέσων, τὰ ὁποῖα εἶναι περιττὸν νὰ ἀναφέρω, διότι εἶναι γνωστά. Δυστυχῶς τινὰ ἐξ αὐτῶν συνεπάγονται δαπάνας, ὅπως ἡ προμήθεια μηχανημάτων γεωργικῶν, τῇ βοηθείᾳ τοῦ Κράτους ἢ τῶν Τραπεζῶν, ἡ ἀποξήρανσις ἑλῶν κτλ. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιωχθῇ μέχρι τινὸς ἡ ἐνίσχυσις τῆς παραγωγῆς καὶ δι’ ἄλλων μέσων μὴ συνεπαγομένων δαπάνην, ὡς εἶναι ἡ ἐπιβολὴ φορολογίας ἐπὶ τῶν ἀκαλλιεργήτων μὲν γαιῶν, καλλιεργησίμων δέ. Ἂν δὲ οἱ ἔχοντες γαίας ἀκαλλιεργήτους δηλώσωσιν ὅτι εἶναι ἀδύνατος εἰς αὐτοὺς ἡ καλλιέργεια, τότε αἱ γαῖαι ἂς ἀπαλλοτριωθῶσιν ἀναγκαστικῶς ὑπὲρ ὁμάδων προσφυγικῶν. Πάντως ἐπιβάλλεται μεταπολεμικῶς ὅπως μὴ ἔχωμεν ἐκτάσεις γαιῶν ἀκαλλιεργήτους, διότι εἶναι ἀνάγκη ὄχι μόνον νὰ μὴ ἔχωμεν παραγωγὴν ἠλαττωμένην τῆς προπολεμικῆς τοιαύτης, ἀλλ’ ἀπεναντίας ηὐξημένην.

§140Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Τί ἐννοεῖτε ἀκαλλιεργήτους γαίας· τὰς χρησιμοποιουμένας διὰ βοσκάς;

§141Π. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφόσον αἱ γαῖαι αἱ προωρισμέναι διὰ βοσκὰς ἐκπληροῦσι τὸν προορισμόν των, εἶναι γαῖαι αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ ταχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀκαλλιεργήτων ἢ μᾶλλον τῶν ἀχρησιμοποιήτων γαιῶν. Ὁμιλῶ περὶ τῶν γαιῶν αἱ ὁποῖαι μένουσι νεκραί. Τὸ Ὀθωμανικὸν δίκαιον προέβλεπε κατηγορίαν τοιαύτην γαιῶν, ἃς ὠνόμαζε νεκρὰς γαίας. Κατὰ τρίτον λόγον εἶναι ἀνάγκη ἐπιτεύξεως τοῦ καλουμένου ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, δηλαδὴ πρέπει ἡ εἰσαγωγὴ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ νὰ γίνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέρα καὶ νὰ καταπολεμηθῇ μέχρι τινός, ὡς ἔγινε καὶ εἰς πλουσιώτερα καὶ μεγαλύτερα Κράτη. Κυρίως δέον νὰ καταπολεμηθῇ καὶ περιορισθῇ σημαντικῶς ἡ εἰσαγωγὴ εἰδῶν πολιτελείας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ δι’ αὐξήσεως τῆς φορολογίας τῶν εἰδῶν τούτων. Νὰ περιορισθῇ λοιπὸν ἡ εἰσαγωγὴ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ταυτοχρόνως νὰ αὐξηθῇ περισσότερον ἡ ἐξαγωγή μας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δι’ ὅλων τῶν καταλλήλων μέσων· λ. χ. ἐλαττώσεως ἐξαγωγικῶν δασμῶν ὡρισμένων προϊόντων, καταλλήλου διαφημήσεως τῶν προϊόντων μας, ἐλέγχου ἐπὶ τῆς ποιότητος τῶν ἐξαγομένων προϊόντων κτλ. Διὰ τῶν μέσων τούτων θὰ δυνηθῶμεν νὰ προσεγγίσωμεν εἰς τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον, διότι ἄνευ αὐτοῦ θὰ ἐξαγάγωμεν ὑγιὲς νόμισμα περισσότερον ἢ ὅσον θὰ εἰσάγομεν, ἡ δὲ μεγαλυτέρα ζήτησις ὑγιοῦς νομίσματος θὰ ἐπιφέρῃ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς του. Τέταρτον μέσον θὰ ἦτο μέχρι τινὸς ἡ ἐπιβολὴ διατιμήσεων ἐπὶ διαφόρων εἰδῶν. Ἀλλὰ τὸ σύστημα τοῦτο ἔχει τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ ἐναντίον. Ὑπάρχουσι περιπτώσεις καθ’ ἃς ἡ ἐπιβολὴ διατιμήσεως εἴς τι εἶδος τείνει νὰ ἐπιφέρῃ ἀπόκρυψιν αὐτοῦ καὶ συνεπῶς ἀνωμαλίαν. Ἡ χρῆσις τῶν διατιμήσεων πρέπει νὰ εἶναι λελογισμένη καὶ νὰ ἀπορρέῃ ἐξ ἐπιμελοῦς μελέτης τῶν πραγμάτων. Ἄδικος διατίμησις μερικῶν εἰδῶν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ οὐ μόνον τὴν ἀπόκρυψιν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῆς παραγωγῆς των. Ἀπαιτεῖται προσοχὴ ὅσον ἀφορᾷ τὰ εἴδη ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ τεθῶσιν αἱ διατιμήσεις ὅσον ἀφορᾷ αὐτὰς ταύτας τὰς διατιμήσεις. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἂς μὴ πλανώμεθα. Ἐπειδὴ ἡ κυρία αἰτία τῆς ἀκριβίας εἶναι ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς, θὰ οἰκοδομῶμεν ἐπὶ τῆς ἄμμου, ἐφόσον διὰ μιᾶς σταθερᾶς οἰκονομικῆς πολιτικῆς δὲν μεριμνήσωμεν νὰ πραγματοποιήσωμεν τὸ τόσον ἐξυμνούμενον ἀλλὰ μηδέποτε πραγματοποιούμενον ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, διὰ τῆς περικοπῆς τῶν περιττῶν ἐξόδων καὶ τῆς καταργήσεως τῶν περιττῶν θέσεων, τῶν ὑπεραρίθμων πολιτικῶν, κυρίως ὅμως τῶν στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων, ἤτοι τῶν ἀξιωματικῶν.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§143Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Παραιτοῦμαι μὲ μίαν μόνην διαμαρτυρίαν, διὰ νὰ γραφῇ τέλος πάντων ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ὤφειλε διὰ τόσον σπουδαῖον ζήτημα νὰ εἴπῃ διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς τὴν γνώμην της, διότι εὐθύνεται ὁλόκληρος ἡ πολιτικὴ αὐτῆς, ἀπουσιάζει κατὰ τὸ πλεῖστον μετὰ τῶν μελῶν αὐτῆς.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις. Εἶναι καὶ ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον καὶ τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις. Ἔχει τὸ Προεδρεῖον τὴν ἄδειαν τῆς Συνελεύσεως, ἵνα ἐνισχύσῃ τὴν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μόνιμον Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν»;

§145ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχει προεξωφλημένην τὴν γνώμην της περὶ τῆς λήξεως τῆς συνεδριάσεως καὶ δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§147ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 9 μ. μ.)