1925.02.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 141

Παρασκευὴ 6 Φεβρουαρίου 1925.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 5.30′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Α. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἐζήτησα τὸν λόγον, ἀλλὰ δὲν μὲ ἠκούσατε. Ἐπεθύμουν νὰ εἴπω ὀλίγα τινά. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ συνάδελφος κ. Ζερβὸς ἀνέπτυξε τὴν ἐπερώτησιν περὶ κληροδοτημάτων· ἐπρόκειτο νὰ καταθέσω πρότασιν περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε τὴν δήλωσιν ὅτι ἀποδίδει μεγάλην σπουδαιότητα εἰς τὸ ζήτημα καὶ ὅτι θὰ γίνῃ συζήτησις μετὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ζερβοῦ, παρῃτήθην τῆς προτάσεως. Ἐπειδὴ ὅμως παρετήρησα ὅτι ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ζερβοῦ δὲν ἀποκαλύπτει ὁλόκληρον τὸν πέπλον τὸν καλύπτοντα τὰ αἴσχη τῶν κληροδοτημάτων, θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν ὅπως σὺν τῇ ἐκτυπώσει τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ζερβοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκτυπωθῇ καὶ ἡ ἰδική μου ἔκθεσις ἡ προτασσομένη τῆς μελέτης μου περὶ κληροδοτημάτων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ δώσετε τὴν μελέτην σας εἰς τὸ γραφεῖον νὰ τὴν ἴδωμεν, διότι ἐν ἀγνοίᾳ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀποφασίσωμεν. (Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: —Οἱ προσωρινοὶ ὑποδιδάσκαλοι ἐκπαιδευτικῆς περιφερείας Κρήτης ζητοῦσι τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν των. —Διάφοροι Σύλλογοι διαμαρτύρονται διὰ τὸ βδελυρὸν ἀνοσιούργημα τῆς Τουρκίας, ἐκδιωξάσης τὸν Οἰκουμενικὸν Πατριάρχην. —Ὁ Σύνδεσμος προσφύγων Καμάρας αἰτεῖται τὴν παράτασιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 3166. —Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ Σωματείου Παντοπωλῶν Ναυπλίου ἀποδοκιμάζει μετ’ ἀγανακτήσεως τὴν ἀντεθνικὴν στάσιν ἐνίων κομμουνιστῶν καὶ ζητεῖ ὅπως τιμωρηθῶσι παραδειγματικῶς. —Διάφοροι γεωργοὶ Κακουρίου αἰτοῦνται τὴν σύστασιν Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐκδίκασιν τῶν γαιῶν ἑνὸς ἑκάστου. —Οἱ κηδεμόνες τῶν μαθητῶν τῆς εʹ τάξεως τῆς Ριζαρείου Σχολῆς ζητοῦσι τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἰσχύος τοῦ Ν.Δ. τῆς 13 Ἰανουαρίου ἐ.ἔ. καὶ εἰς τοὺς ἔχοντας πτυχίον τῆς Σχολῆς ταύτης. —Οἱ ἔγγαμοι ὑπάλληλοι Ἀρκαδίας ζητοῦσιν ὅπως ἀπαλλαγῶσι πάσης κρατήσεως. —Οἱ τριτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι Δερβιζιάνων ζητοῦσι τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. —Διάφοροι συνεταιρισμοὶ Ζακύνθου ζητοῦσι τὴν ψήφισιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ καθορισμοῦ τοῦ τρόπου εἰσπράξεως καὶ διαχειρίσεως τῶν ὑπεγγύων καὶ τοῦ προσφυγικοῦ δανείου προσόδων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Π. Τσιτσεκλῆς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 1138 περὶ εἰδικῆς ἐπισημάνσεως ὡρισμένης κατηγορίας συμβολαιογραφικῶν πράξεων ἐν Θεσσαλονίκῃ». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Γ. Μαρῆς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3116 περὶ συνοπτικῶν μέτρων στεγάσεως καὶ ἐλέγχου ἀστικῶν κτημάτων ἀνταλλαξίμων Μουσουλμάνων πόλεως Θεσσαλονίκης καὶ παρατάσεως προθεσμιῶν αὐτοῦ». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Κ. Σπυρίδης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ἀστικοῦ Ταμείου πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων κοινῆς ὠφελείας εἰς Τρίπολιν τῆς Ἀρκαδίας». — Ὁ κ. Γ. Σεχιώτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Συντάγματος. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως χορηγεῖται τρίμηνος ἄδεια ἀπουσίας διὰ τὸ ἐξωτερικὸν εἰς τὸν πληρεξούσιον κ. Α. Χατζηκυριάκον). — Ἡ ἐπὶ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἐνοικιαστῶν δεκάτης Δ. Θράκης λόγῳ θεομηνίας». — Ἡ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας τοπικῆς καὶ κεντρικῆς Διοικήσεως Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ἐκτύπωσιν μελέτης περὶ ἀναλογικῆς ἐκλογῆς». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ κ. Κ. Κωνσταντινίδης ἔχει τὸν λόγον.

§4Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Δύο μῆνες συμπληροῦνται ἀφ’ ὅτου ὑπέβαλα δύο σημαινούσας ἐρωτήσεις διὰ ζητήματα ἀφορῶντα τὴν ἐπαρχίαν Δράμας. Δυστυχῶς μέχρι σήμερον δὲν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἴδω τὰς σχετικὰς ἀπαντήσεις. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἂν ἡ ἀδιαφορία αὕτη τῶν ἐν λόγῳ Ὑπουργῶν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν Κανονισμὸν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἂν ἡ τακτικὴ αὐτὴ θίγει τὸν ὑποβαλόντα τὰς ἐρωτήσεις πληρεξούσιον· διότι εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι αἱ ἐρωτήσεις μου κατεποντίσθησαν εἰς τὰ ἀρχεῖα τῶν Ὑπουργείων καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπανέλθω δι’ ἐπερωτήσεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς σᾶς παρέχει τὰ μέσα τοῦ ἐλέγχου τῆς ἀδρανείας αὐτῆς τῶν Ὑπηρεσιῶν· μάλιστα ἔχει διάταξιν καθ’ ἣν ἐπερώτησις ἀφορῶσα τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων ἢ παροχὴν πληροφοριῶν ἐγγράφεται πρώτη. Ὁ κ. Α. Κωνσταντινίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ὑπαλλήλων Τ.Τ.Τ. Ἕβρου.

§6Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατόπιν τῆς βεβαιώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὅτι θέλει λάβει σχετικὸν μέτρον ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς ὑποδιδασκάλων Ἄρτης.

§8Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ὑποδιδασκάλων γενικώτερον. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ λαμβάνουσι 300 δραχ. μισθόν. Ἢ πρέπει νὰ ἀπολυθοῦν ἤ, ἂν τοὺς ἔχῃ ἀνάγκην ἡ Ὑπηρεσία, νὰ τοῖς δίδῃ κάποιον μισθόν, μὲ τὸν ὁποῖον νὰ ἠμποροῦν νὰ ζοῦν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λουπινᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Μελιγαλᾶ.

§10Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Τὸ πυρηνέλαιον, κύριοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι ἡ πρώτη ὕλη τῆς σαπωνοποιΐας. Οἱ κάτοικοι Μελιγαλᾶ παραπονοῦνται ὅτι ὁ σάπων ἔχει τιμὴν διπλασίαν τῆς τιμῆς τοῦ 1922, ἐνῷ οἱ πυρῆνες ἔχουν τὴν τιμὴν τὴν τότε. Νομίζω ὅτι ἐν τούτῳ ὑπάρχει μεγάλη αἰσχροκέρδεια, διὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἁρμόδιαι Ὑπηρεσίαι ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ προνοήσουν.

§11Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ εἰς τὴν Πρέβεζαν συμβαίνει κάτι χειρότερον. Ἔγινε τράστ τῶν ἐμπόρων καὶ ἐπειδὴ ὑπάρχει νόμος ἀπαγορεύσεως ἐξαγωγῆς τῶν ἐλαιοπυρήνων, ζημιοῦνται ὅλοι οἱ κάτοχοι ἐλαιοπυρήνων μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ διαμαρτύρωνται.

§12Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπεστάλη ἰδιαίτερος ὑπάλληλος διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, διότι ὁμολογουμένως ὁ περιορισμὸς τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἐλαιοπυρήνων ἀσκεῖ κάποιαν πίεσιν ἐπὶ τῶν κατόχων.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν κατοίκων Λευκάδος.

§14Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Πρόκειται διὰ τὸ ζήτημα τῶν οἰνοπαραγωγῶν. Κατόπιν τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς περιττεύει πᾶσα ἀνάπτυξις, ἐλπίζω ὅμως ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑποστηρίξῃ γενικώτερον τοὺς οἰνοπαραγωγούς, διότι εἰς ὡρισμένας ἐπαρχίας ὑπάρχει κρίσις δεινὴ τοῦ οἴνου, ἐλπίζομεν δὲ καὶ εἰς ὡρισμένας φορολογικὰς ἀτελείας εἰς τὸ ζήτημα τοῦ φόρου καταναλώσεως.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κωνσταντινίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς Καπνεργατικῆς Ἑνώσεως Καβάλλας.

§16Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τοὺς ἐργάτας τῆς Καπνεργατικῆς Ἑνώσεως Καβάλλας, ἀλλ’ ἐφόσον ἔγινεν ἡ δίκη καὶ ἐδικάσθησαν καὶ ἐφυλακίσθησαν οἱ ἔνοχοι, παραιτοῦμαι.

§17Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἡ δίκη ἡ ὁποία διεξήχθη ἐν Καβάλλᾳ ἀπέδειξεν ὅτι ὅλος ἐκεῖνος ὁ θόρυβος, ὅλαι ἐκεῖναι αἱ διώξεις καὶ φυλακίσεις δὲν ἐβασίζοντο ἐπὶ τῆς πραγματικῆς καταστάσεως καὶ ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Στρατοδικείου ἦλθε νὰ πιστοποιήσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπεστηρίξαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Συνελεύσεως· διότι ἀπέδειξεν ὅτι ἐκτὸς 3 ἢ 4 ταραξιῶν πάντες οἱ ἄλλοι συνελήφθησαν ἀδίκως, ἐδάρησαν ἀδίκως καὶ ἐγένετο μία ἀνησυχία τοιαύτη, ἡ ὁποία, ἀντὶ νὰ περιορίσῃ τὴν τακτικὴν ὡρισμένων κομμουνιστικῶν στοιχείων, τὴν ἐνίσχυσε καὶ ἐνίσχυσε καὶ τὰ σωματεῖα ἐκεῖνα τὰ ἀνατρεπτικά, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς διαγωγῆς ὡρισμένων κρατικῶν ὀργάνων ἐνισχύονται ἔτι μᾶλλον εἰς τὴν κομμουνιστικὴν κίνησιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἕνα κίνδυνον πραγματικόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡρακλείδης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κεραμιδίου.

§19Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, κ. Πρόεδρε, τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν ἐκ συλλαλητηρίου προερχομένην τοῦ χωρίου Κεραμιδίου τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας. Κατὰ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ὁ λαὸς ἐζήτησε νὰ ὑπαχθῇ διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βόλου. Παρὰ τὴν λύπην τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι, κύριοι, διὰ τὸν ζητούμενον ἀποχωρισμὸν ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας ἐπαρχίας μου τοῦ ἀνωτέρω χωρίου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω ὅτι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου αὐτοῦ νὰ ζητήσωσι τὴν μετ’ ἄλλης ἐπαρχίας δικαστικὴν καὶ διοικητικὴν ἀφομοίωσίν των ἦσαν πραγματικῶς λόγοι δικαιολογημένοι, λόγοι γεωγραφικοὶ καὶ λόγοι οἰκονομικοὶ τῶν κατοίκων αὐτῶν. Κατ’ ἀκολουθίαν διὰ τῆς καταθέσεως τῆς τηλεγραφικῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὅπως λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὴν δικαίαν αὐτῶν ἀναφοράν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούνδουρος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν κατοίκων Μαλλῶν Ἱεραπέτρας, παραπονουμένων διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ταχυδρομείου καὶ τηλεγραφείου των.

§21Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀκόμη νωποὶ οἱ λόγοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὰ ὦτά μας ὅτι διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς συγκοινωνίας καὶ ἱδρύσεως πλειόνων τηλεφωνικῶν κέντρων θὰ συνετέλει εἰς τὴν παγίωσιν τῆς δημοσίας τάξεως. Ἐνῷ ἐπηγγέλλετο ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, καίπερ διαμαρτυρομένου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, περιέκοπτε διάφορα ταχυδρομικὰ γραφεῖα, κατὰ τρόπον ἀποκλείοντα πᾶσαν συγκοινωνίαν ὡρισμένων περιφερειῶν καὶ χωρίων. Ἔχω, κύριοι, ὑπ’ ὄψιν μου τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἱεραπέτρας, ἑνὸς χωρίου τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ συγκοινωνήσῃ οὔτε μὲ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ οὔτε μὲ τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας τοὺς περισσοτέρους μῆνας τοῦ ἔτους, ἀπέχον δέκα ὥρας ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ καὶ ὀκτὼ ἀπὸ τὴν τῆς ἐπαρχίας, τὸ δὲ γραφεῖον, καίτοι ἔχει ἀρκετὰς προσόδους, κατὰ πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν, πρόκειται νὰ καταργηθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι δημοσίας τάξεως ἐπιβάλλοντες τὴν ὕπαρξιν τοῦ γραφείου τούτου καὶ νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν των ὅτι οἰκονομία 1500 δραχμῶν εἶναι τόσον ἐλαφρά, ὥστε δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει πληροφορίας ἐπὶ τοῦ πράγματος.

§22Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἐξετάσω.

§23Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Ὑπηρεσία του τὸν πληροφορεῖ ὅτι ὡς ἐπίπεδον συμβιβασμοῦ ἐφεῦρε τὸν τρόπον τῆς ὑποβιβάσεως τοῦ γραφείου τούτου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ πάλιν νὰ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαμάης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἄνδρου.

§25Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἄνδρου, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται διὰ τὴν σύστασιν δασικοῦ τμήματος ἐν Ἄνδρῳ. Εἰς τὴν Ἄνδρον, κύριοι πληρεξούσιοι, οὔτε ἰδιωτικὰ οὔτε δημόσια δάση ὑπάρχουν. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, πρὸ τῆς συστάσεως τοῦ δασικοῦ αὐτοῦ τμήματος, ἐπήγαιναν εἰς τοὺς ἀγρούς των ἐλεύθεροι καὶ μετέφεραν τὰ θυμάρια καὶ τὰ ὑπολείμματα τῶν δένδρων των. Σήμερον, ὅτε ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ περὶ ἀγροτικοῦ προγράμματος καὶ ἀγροτικῆς ὑποστηρίξεως, ἐδημιούργησεν ἄνευ λόγου θέσιν δασάρχου καὶ λοιπῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐμποδίζουν τοὺς ἀγρότας νὰ χειρίζωνται τὰ ἑαυτῶν κτήματα. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν: Κατὰ τίνα τρόπον θὰ προστατεύσῃ τοὺς ἀγρότας τῆς Ἄνδρου, οἱ ὁποῖοι δὲν καλλιεργοῦν ἀγροὺς ἀλλὰ λίθους καὶ σὺν αὐτοῖς τοὺς ἀγρότας τοῦ Νομοῦ Κυκλάδων, διότι καὶ αὐτοὶ ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας εὑρίσκονται, ἀφοῦ οὔτε τὰ βενζινάροτρα τὰ ὁποῖα ἐφεῦρεν ἡ γεωργικὴ ἐπιστήμη οὔτε αἱ ἄλλαι ἐπαγγελίαι δύνανται νὰ συντελέσουν εἰς τίποτε εἰς τὰ βραχώδη αὐτὰ μέρη; Μήπως διὰ τῆς πιέσεως τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ὁ δασάρχης εἰς τοὺς ἀγρότας ζητῶν ἀπὸ αὐτοὺς σχετικὰς ἀδείας ὅταν τοὺς βλέπῃ μεταφέροντας τὰ ἐκ τοῦ καθαρισμοῦ τῶν κτημάτων των φρύγανα; Σᾶς ἐρωτῶ, κ. Ὑπουργέ· αὐτὸ εἶναι δίκαιον.;

§26Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§27Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἡ κατάστασις εἶναι ὅπως σᾶς τὴν ἐξιστορῶ καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἴδετε τὴν ἀναφοράν, ἡ ὁποία ἐνδεχομένως νὰ περιπέσῃ εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας. Τὸ δασικὸν τμῆμα ἐν Ἄνδρῳ βλάπτει τοὺς ἀγρότας, διότι δὲν ὑπάρχουν δάση ἐκεῖ, ἐνῷ ἐξ ἄλλου οἱ χωρικοὶ δὲν δύνανται νὰ χρησιμοποιήσουν τὰ ἐκ τῶν κτημάτων δένδρα διὰ τὰς ἀτομικάς των ἀνάγκας. Αὐτή, κ. Ὑπουργέ, εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις καὶ ἂν τὸ Κράτος θέλῃ νὰ φανῇ χρήσιμον εἰς τὴν γεωργίαν, τότε ἀντὶ τῆς ἀσκόπου δασικῆς δαπάνης, ἂς ἀποστείλῃ ἕνα γεωπόνον, ὁ ὁποῖος νὰ διδάξῃ τοὺς γεωργοὺς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ καλλιεργήσουν καλύτερον καὶ θὰ ἀναπτύξουν τὴν κτηνοτροφίαν καὶ πᾶν ἄλλο μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ προαγάγῃ τὴν γεωργίαν. Πρέπει, κ. Ὑπουργέ, νὰ δείξετε ἐνδιαφέρον, νὰ μᾶς ἀπαλλάξετε τοῦ φόρου καὶ νὰ ἐγκαταστήσετε μόνιμον γεωπόνον ὁ ὁποῖος περιερχόμενος τὴν νῆσον νὰ διδάσκῃ τὰς γεωργικὰς μεθόδους.

§28ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἔχετε δίκαιον.

§29Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἂν δὲν λάβετε τὰ μέτρα σας, θὰ ἀνέλθω πάλιν εἰς τὸ βῆμα καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν δεικνύετε κανὲν ἐνδιαφέρον διὰ τὰ σπουδαῖα αὐτὰ ζητήματα, ὅτι δὲν κάμνετε τίποτε δι’ αὐτά. Λέγων δὲ ταῦτα, κ. Ὑπουργέ, δὲν ἐπιρρίπτω εἰς σᾶς τὴν εὐθύνην, διότι ἄλλοι τὰ ἐδημιούργησαν, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης θὰ φέρετε σεῖς τὴν εὐθύνην καὶ ἀναμένω νὰ ἴδω τὴν ἐνέργειάν σας, ἐπὶ τοῦ σπουδαίου δὲ τούτου ζητήματος θὰ ἔλθω καὶ προσωπικῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ συζητήσωμεν. Κατερχόμενος τοῦ βήματος ἐλπίζω ὅτι ἡ φωνή μου θὰ ἀκουσθῇ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεονάρδος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν σιγαροποιῶν Μεσολογγίου.

§31Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τὸ Σωματεῖον Σιγαροποιῶν Μεσολογγίου ὑπέβαλεν ἀναφορὰν εἰς τὴν Συνέλευσιν διὰ τῆς ὁποίας παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσι περὶ αὐτῶν μέτρα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπεβλήθησαν διάφορα μέτρα διὰ τοὺς σιγαροποιούς. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπαναστασίου εἶχε κατατεθῇ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐπρονοοῦσε δι’ αὐτούς. Θέλω νὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐφόσον νομίζετε ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι θύματα τῆς προόδου, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ νὰ τὸ φέρετε εἰς τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ τύχουν καὶ αὐτοὶ περιθάλψεως.

§32Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶναι ζήτημα τοῦτο ἀρκετὰ σοβαρόν. Τοῖς ἐδόθησαν, ὡς γνωστόν, ἀρκετά, παραδέχομαι ὅμως ὅτι ὑπάρχει μία τάξις ἐξ αὐτῶν ἡ ὁποία δὲν ἱκανοποιήθη. Ὑπάρχουν περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ γίνουν ἀντικείμενον μερίμνης κυβερνητικῆς.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεονάρδος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ Α. Σαρλῆ κατὰ τοῦ ταγματάρχου τοῦ πεζικοῦ Παντοπούλου Ἀνδρέου.

§34Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀφορᾷ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις εἶναι ἀπών. Πρόκειται, κύριοι Ὑπουργοί, περὶ ἑνὸς ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ, τοῦ ὁποίου δὲν ἀναφέρω τὸ ὄνομα. Κάποτε ὑπεσχέθη γάμον καὶ ἐπῆρεν ἀρκετὰ χρήματα διὰ τὸν γάμον. Ὅτε ἐπλησίαζεν ἤδη ὁ χρόνος διὰ τὸν γάμον, ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ὅλως ἀδικαιολογήτως διέλυσε τὸν ἀρραβῶνα καὶ κατεχράσθη τὰ χρήματα. Ἐναντίον τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ ὑπεβλήθη ἐπανειλημμένως ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ἡ ἀναφορὰ αὐτή, ὅπως συνήθως, προχωρεῖ μέχρις ἑνὸς σημείου καὶ σταματᾷ. Λοιπὸν ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἀπόντος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ σκεφθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, παραμένων εἰς τὸ Στράτευμα, τὸ ἐξευτελίζει. Δὲν λέγω τὸ ὄνομά του· ὑπάρχει ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν ἀναφοράν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Χ. Σακελλαρίδης καὶ Δ. Λεονάρδος ἐπὶ ἀναφορᾶς Γεωργικοῦ Συλλόγου Καρδίτσης καὶ Ποδολοβίτσης.

§36Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα ἔχει ἀναπτυχθῆ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρέπει νὰ λύσῃ τοῦτο. Τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ πρέπει νὰ λυθῇ ἅπαξ διὰ παντός. Εἶναι γεγονὸς τὸ ἑξῆς, ὅτι οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἔχουσι πεισθῆ ἀπολύτως ὅτι τὰ καπνὰ πρέπει νὰ ἐξέλθουν ἀνεπεξέργαστα. Τώρα, ἂν ὑπάρχουν ἄλλαι ὁμάδες αἱ ὁποῖαι ἔχουσι συμφέρον νὰ ἐπεξεργάζωνται τὰ καπνά, πρέπει νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις πῶς θὰ τοὺς ἱκανοποιήσῃ. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι πρέπει τὰ καπνὰ νὰ ἐξαχθοῦν ἀνεπεξέργαστα διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν τὰ συμφέροντα τῶν γεωργῶν.

§37Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ἀλαμανῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνοπαραγωγῶν Σοφάδων.

§39Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηκυριακοῦ ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀποστράτου ὑποστρατήγου Ν. Δουμακάτου.

§41Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ὑποβάλλεται ὑπὸ τοῦ ἀποστράτου ὑποστρατήγου κ. Ν. Δουμακάτου, παλαιμάχου τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος, ὁ ὁποῖος συνιστᾷ τὴν ἀπονομὴν συντάξεως ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλαρχηγῶν τῶν δρασάντων κατὰ τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα. Φρονῶ ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ληφθῇ ἐξαιρετικὴ μέριμνα ὑπὲρ τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεονάρδος ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνοπαραγωγῶν Ἀγγελοκάστρου καὶ Ματαράγγας.

§43Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεονάρδος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Μεσολογγίου.

§45Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐπ’ αὐτῆς ἔγινε συζήτησις καὶ ἐζήτησα ὑπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει. Ἂν μοῦ ἐπιτρέπετε, νὰ εἴπω δύο λέξεις μόνον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀγροφυλακῆς, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Ἀγγελοκάστρου.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος.

§47Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν τὸ ἀντελήφθην, παρῃτήθην δὲ τῆς πρώτης.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§49Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχουν ἀναφοραὶ παραπονουμένων διὰ τὸ ζήτημα τοῦ φόρου τῆς ἀγροφυλακῆς. Φρονῶ ὅτι ὁ νόμος διαλαμβάνει ὅτι, ἐφόσον τὸ ποσὸν εἶναι ὑπερβολικὸν σχετικῶς μὲ τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα καταναλίσκονται διὰ τὴν ὡρισμένην ἐπαρχίαν—π.χ. ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσολογγίου ἰδιαιτέρως ὁ δῆμος Μακρυνείας καταβάλλει διὰ τὸν καπνόν, διότι κάμνει παραγωγὴν καπνοῦ, ἐν ἀντιθέσει δὲ δὲν δαπανῶνται διὰ τὸν θεσμὸν τῆς ἀγροφυλακῆς ἢ ἐλάχιστα ποσά. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μελετήσετε τὸ ζήτημα, διότι δικαίως ὁ κόσμος εὑρίσκεται ἐν ἐξεγέρσει.

§50Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ σχηματίσετε μίαν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, διότι εἶναι σπουδαιότατον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ν. Ξηρός, Γ. Χατζηκυριακοῦ, Α. Πρωτοσύγκελλος, Α. Δενδρινός, Δ. Ἡρακλείδης καὶ Ι. Λαδᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον παθόντων.

§52Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο ἔτη θὰ ἀπαιτηθοῦν διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν αἰτήσεων αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὑποβληθῆ. Εἰς ἑκάστην συνεδρίασιν ἐκδικάζονται 80 αἰτήσεις· συνέρχεται ἡ Ἐπιτροπὴ δὶς τῆς ἑβδομάδος, 160 αἰτήσεις τὴν ἑβδομάδα. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ ἐνισχύσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν.

§53Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἀφοσιωθῇ εἰς τὸ ἔργον αὐτῆς, κ. Ὑπουργέ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σεχιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Ἀθηνῶν.

§55Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων χωρίου Σαμαρᾶ.

§57Δ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σολιώτης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν κατοίκων Αἰγιαλείας.

§59Ι. ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ταύτης οἱ κάτοικοι Αἰγιαλείας, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, θίγουν ζήτημα κατ’ ἐξοχὴν λαϊκοῦ ἐνδιαφέροντος, διότι πρόκειται περὶ τοῦ ἄρτου. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος ἐλήφθη τὸ μέτρον τοῦ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ἀρτοπώλας νὰ πωλῶσι τὸν ἄρτον τὴν ὀκᾶν 370 δράμια ὑπὸ τὸν ὅρον ἵνα ὁ ἄρτος ψήνεται καλῶς. Τὸ μέτρον τοῦτο ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστον καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν, διότι ὡς μόνον ἀποτέλεσμα εἶχε νὰ κερδίσουν οἱ ἀρτοπῶλαι τὰ 30 δράμια. Τίνα λόγον ἔχει;

§60Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§61Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 79 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τί ἔγινε;

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεβλήθη, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Λουπινᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν θυγατέρων τοῦ ἀγωνιστοῦ Α. Σκέντου.

§63Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῶν θυγατέρων τοῦ ἀγωνιστοῦ Σκέντου ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι γνωσταὶ αἱ δυσχέρειαι τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἡ εὐγνωμοσύνη αὐτοῦ πρὸς τὰς θυγατέρας τῶν ἀγωνισθέντων ὑπὲρ Πατρίδος εἶναι ἐπιβεβλημένη. Δὲν εἶναι ποτὲ ἐπιτετραμμένον αἱ θυγατέρες τῶν ἀγωνιστῶν νὰ μένουν ἐγκαταλελειμμέναι. Θὰ παρακαλέσω πολὺ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν τὴν ὑποβεβλημένην καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ νὰ συνδράμῃ τὰς θυγατέρας τῶν ἀγωνιστῶν, οἱ ὁποῖοι προσέφεραν πολυτίμους ὑπηρεσίας πρὸς θεμελίωσιν τῆς γωνίας αὐτῆς.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Σ. Ζερβὸς καὶ Δ. Μαρσέλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Κοινῆς τῶν Ἀλυτρώτων Ἐπιτροπείας.

§65Σ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἐδῶ καὶ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Φραγκούδης ἐπὶ ἀναφορᾶς Ὁμίλου Φίλων τῶν Ἀθηνῶν.

§67Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀναφορᾶς τοῦ ἀρτισυστάτου σωματείου τοῦ Ὁμίλου τῶν Φίλων τῶν Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον συνεστήθη καὶ μάλιστα τῇ πρωτοβουλίᾳ τινῶν πληρεξουσίων διὰ νὰ φροντίσῃ διὰ μερικὰ κύρια ζητήματα τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν. Τελευταῖον συνῆλθε μία Ἐπιτροπὴ καὶ ἠσχολήθη μὲ ζητήματα οἰκονομολογικὰ ἀφορῶντα τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἓν σπουδαῖον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς δὲν στοιχίζει καὶ τίποτε— διότι ἡ ὕδρευσις τῆς πόλεως εἶναι μέγα ζήτημα — εἶναι τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, διὰ τὸ ὁποῖον εἰδικῶς ὁμιλεῖ ὁ Ὄμιλος τῶν Φίλων τῶν Ἀθηνῶν. Θὰ παρακαλέσω πολὺ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν ὅτι κάθε ἡμέρα παρερχομένη χωρὶς νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ σχέδιον τῆς πόλεως στοιχίζει ἑκατομμύρια. Ἱδρύσαμεν, κύριοι, πρὸ χρόνου πολλοῦ μίαν Ἐπιτροπὴν σχεδίου τῆς πόλεως, ἡ ὁποία ἔκαμεν ἕνα θαυμάσιον σχέδιον, ἀλλὰ ὁμοιάζομεν πρὸς τοὺς Ἀβδηρίτας, οἱ ὁποῖοι εἶχον κάμει βρύσεις καὶ δὲν εἶχον νερό. Ἐνῷ λοιπὸν κάμνομεν Ἐπιτροπὰς, δὲν ἐφαρμόζομεν τίποτε, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ τὸ σχέδιον καταστρέφεται διὰ παντός· διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι, ἐφόσον κτίζομεν σήμερον ἑκατοντάδας οἰκιῶν εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν, εἶναι ἀδύνατον μετὰ πέντε ἢ δέκα ἔτη νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἓν σχέδιον μεγαλοπρεπὲς διὰ τὴν μεγάλην αὐτὴν πόλιν, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ἐντὸς ὀλίγου ἓν ἑκατομμύριον κατοίκων μὲ τὸν Πειραιᾶ. Θὰ εἶναι ἀδύνατον ἄνευ κολοσσιαίων ἀποζημιώσεων νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ κάμωμεν τὰς μεγάλας λεωφόρους, αἱ ὁποῖαι ἔχουν σχεδιασθῆ διὰ τὴν ἕνωσιν κυρίως τῶν Ἀθηνῶν πρὸς τὴν θάλασσαν, πρὸς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ κατέλθῃ ἡ πόλις. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, κύριοι Ὑπουργοί, λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ σχέδιον αὐτὸ τοῦ κ. Καλλιγᾶ καὶ ἐφαρμόσατέ το διὰ νὰ σώσετε τὴν πόλιν ἀπὸ τὴν καταστροφήν. Κύριοι πληρεξούσιοι, σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξετε εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Τελευταῖον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐξέδωκεν αὐστηρὰς διαταγὰς διὰ τῶν ὁποίων ἀπαγορεύεται ἡ οἰκοδομὴ εἰς ὡρισμένας ζώνας τῆς πόλεως. Καὶ ὅμως καμμία ἀπὸ τὰς διαταγὰς αὐτὰς δὲν ἐκτελεῖται. Θὰ παρακαλέσω ἰδιαιτέρως τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ὑπὸ τὸν κ. Ἠσαΐαν, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη ἐκ πληρεξουσίων, ὅπως ἐπιληφθῇ ἰδιαιτέρως τοῦ ζητήματος τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως.

§68ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πῶς κτίζονται;

§69Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Κτίζονται ἄνευ ἀδείας, κτίζονται ὁλόκληροι συνοικίαι χωρὶς ἄδειαν. Κτίζονται μὲ μίαν κορδέλλαν, τὴν ὁποίαν τραβᾷ ὁ μηχανικὸς κατὰ προσέγγισιν ἐπὶ τοῦ ὑποτιθεμένου σχεδίου τῆς πόλεως, ὁλόκληροι δὲ συνοικισμοὶ πρὸς τὴν θάλασσαν, ὡς ὁ τῆς Καλλιθέας, μένουν ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Ὄτε Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἦτο ὁ κ. Μπότσαρης, ἐξέδωκε μίαν λαμπρὰν διαταγὴν νὰ μὴ κτίζουν· καὶ ὅμως κτίζουν καθημέραν πρὸς ὅλας τὰς διευθύνσεις. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή, νὰ ἐκδίδωνται διαταγαὶ αἱ ὁποῖαι ἠξεύρομεν ἐκ τῶν προτέρων ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῶσιν. Ἐκάμομεν μεγάλας ἀγῶνας διὰ νὰ σώσωμεν τὸν Λυκαβηττόν, τὴν Πνύκα καὶ τὸ Μνημεῖον τοῦ Φιλοπάππου. Δυστυχῶς οἱ λόφοι οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν προέκτασιν τοῦ λόφου τούτου καὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν κατοικίαι τῶν ἀρχαίων Ἀθηναίων, τοποθεσίαι ἱστορικώταται καὶ λόφοι θαυμάσιοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Ἀμερικὴ θὰ ἔδιδε δισεκατομμύρια διὰ νὰ τοὺς ἔχῃ εἰς τὰς πόλεις της, αὐτοὶ λατομοῦνται ἀπὸ 5 ἢ 6 νταμαρτζῆδες, ἐνῷ ἔχει ἐκδοθῆ διαταγὴ ἀπαλλοτριώσεως, ἐνῷ ἔχει εἰς χεῖράς του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸν νόμον περὶ ἀναδασώσεως καὶ δύναται διὰ μιᾶς διαταγῆς νὰ τοὺς σώσῃ. Ἐπὶ ἓξ μῆνας περιέρχομαι τὰ Ὑπουργεῖα διὰ νὰ σώσω τοὺς λόφους αὐτούς. Μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ μοὶ εἶπον ὅτι ἔχει ἐκδοθῆ διαταγὴ περὶ διασώσεως αὐτῶν ὡς ἱστορικῶν. Ἐπίσης μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἐκεῖ μοὶ εἶπον ὅτι ἔχει ἐκδοθῆ διαταγὴ περὶ ἀναδασώσεως καὶ ἐν τούτοις δύο ἢ τρεῖς νταμαρτζῆδες ἐξακολουθοῦν νὰ λατομοῦν τοὺς ἱστορικοὺς αὐτοὺς λόφους.

§70ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἄν δὲν ψηφισθῇ νόμος αὐστηρός, δὲν γίνεται τίποτε.

§71Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐφόσον ἐπὶ τῶν μεγάλων ζητημάτων οἱ Ὑπουργοὶ δὲν αἰσθάνονται οὐδεμίαν συγκίνησιν, ἐφόσον περιμένουν νὰ κατέλθῃ ἀπὸ τὸ βῆμα ὁ πληρεξούσιος, ὁ ὁποῖος τοὺς φέρει σύγχυσιν ἐρωτῶν καὶ ἐπερωτῶν, ἐφόσον θέλουσι νὰ περνᾷ ἡ ὥρα, διότι τοὺς ἐνοχλεῖ, καὶ θεωροῦσι τὰς ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις ὡς κοροϊδείαν καὶ ἄνευ ἀποτελέσματος, δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἐλπίδα περὶ λήψεως μέτρων πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως, τὸ δὲ βῆμα αὐτὸ τὸ θεωρῶ ὅτι δὲν χρησιμεύει εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ ὡς κοροϊδεία.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Συντακτικῆς καὶ Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ἡ Ἡμερησία Διάταξις περιέχει συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, ψηφοφορίαν ἐπὶ αἰτήσεως διώξεως διαφόρων πληρεξουσίων καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Θὰ ἐκφωνηθῶσιν αἱ κατηγορίαι κατὰ τῶν πληρεξουσίων, ἂν δὲ θέλῃ τις ἐκ τῶν πληρεξουσίων νὰ εἴπῃ τι ἐπὶ τῆς κατηγορίας, θὰ τῷ δώσω τὸν λόγον.

§73ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούνδουρος ἔχει τὸν λόγον.

§75Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατ’ ἀρχὴν θὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον τῆς Συνελεύσεως νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ φαινόμενον, ὡς φαινόμενον, διότι ἐγέμισεν ἡ αἴθουσα ἀπὸ κάλπας. Θὰ ἔλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Μερικοὶ συνάδελφοι ἐξέδωκαν μίαν ἐγκύκλιον εἰς τὰ Χανιὰ τῆς Κρήτης καὶ εἶπον εἰς τοὺς φορολογουμένους διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων νὰ ἀναμείνωσι τὴν καταβολὴν τοῦ φόρου μέχρις ὅτου ἡ Συνέλευσις ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα. Εἰς τὴν ἐγκύκλιον αὐτὴν ἀπεδόθη μορφὴ ἐγκληματικὴ καὶ οἱ Εἰσαγγελεῖς ἐξηγέρθησαν. Οἱ συνάδελφοι ἐλογοδότησαν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ ἡ Συνέλευσις ἐδικαίωσεν αὐτοὺς μέχρι τοῦ σημείου νὰ κάμῃ διάταξιν εἰς τὸν νόμον καταργοῦσαν τὰς συνεπείας τῆς πράξεως αὐτῶν. Μετὰ τὴν τοιαύτην γνώμην τῆς Συνελεύσεως εἶναι περιττὴ καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ δίκη καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον θὰ σύρωνται καὶ θὰ παρενοχλῶνται ἀπὸ τὰ ἀνακριτικὰ καὶ εἰσαγγελικὰ γραφεῖα πέντε ἢ ἕξ ἔντιμοι συνάδελφοι.

§76Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ διάταξιν, ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς τὸν νόμον, ἀπαλλάσσονται πάσης κατηγορίας.

§77Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὤφειλε, κατ’ ἐμέ, νὰ μὴ δώσῃ τὴν ἄδειαν διώξεως. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρόκειται περὶ δῆθεν ἀδικήματος.

§78Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, μεταξὺ τῶν συναδέλφων, ὧν ζητεῖται ἡ δίωξις σήμερον, συγκαταλέγομαι καὶ ἐγὼ διὰ δύο κατηγορίας. Ἡ μία κατηγορία εἶναι ὅτι ἐξύβρισα καὶ ἐσυκοφάντησα τὸ ἐνταῦθα χημικὸν ἐργαστήριον ἐνώπιον τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ὅτι ἀπέδωσα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ἐργαστηρίου αὐτοῦ τὴν μομφὴν ὅτι αἱ ἐκθέσεις τοῦ χημικοῦ ἐργαστηρίου δὲν εἶναι ἀκριβεῖς.

§79ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τίνος ἐργαστηρίου;

§80Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐξελέγχει τὰ τρόφιμα, τὰ ὁποῖα ἀποστέλλονται πρὸς ἐξέτασιν, πολλαὶ δὲ ἐκθέσεις σχετικαὶ δὲν ἐπιστρέφονται. Ὁμολογῶ ὅτι, ἂν δὲν εἶχον πρόχειρα τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας, τὰ ὅσα εἶπον θὰ ἀπετέλουν πράγματι διὰ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς δεινὴν συκοφαντίαν καὶ δεινὴν ὕβριν, ἐπειδὴ δὲ ἐμηνύθην ἀπὸ δημοσίους ὑπαλλήλους, θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ παράσχῃ τὴν ἄδειαν τῆς διώξεως, διότι δὲν δύναταί ποτε κανεὶς νὰ μείνῃ ὑπὸ τὸ βάρος μιᾶς τοιαύτης βαρείας κατηγορίας καὶ δὲν δύναται, φαντάζομαι, ποτὲ ἡ Συνέλευσις νὰ ἀρνηθῇ καὶ εἰς ἐμὲ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἀποδείξω τὴν ἀλήθειαν τῶν ὅσα εἶπον καὶ νὰ ζητήσω τὰς εὐθύνας ἀπὸ τοὺς μηνυτάς. Ἀνάλογος εἶναι καὶ ἡ ἄλλη κατηγορία. Ζητῶ προσωπικὴν χάριν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν δίωξίν μου.

§81Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας μου, ὡς μέλους τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, παρετήρησα ὅτι τακτικά, σχεδὸν καθημερινῶς ὑποβάλλεται σωρεία αἰτήσεων διὰ χορήγησιν ἀδειῶν πρὸς εἰσαγωγὴν πληρεξουσίων εἰς δίκην καί, ὅπως βλέπετε, δι’ ἀσημάντους αἰτίας. Ἀπασχολοῦνται οὕτω καὶ αἱ εἰσαγγελικαὶ Ἀρχαὶ καὶ ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Συνέλευσις δι’ ἀσημάντους αἰτίας καὶ γελοίας κατηγορίας. Τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι οὐδεὶς βουλευτὴς εἰσάγεται εἰς δίκην ἄνευ ἀδείας τοῦ Σώματος. Ὡς βλέπομεν δὲν ἀποκλείεται νὰ γίνῃ μία μεταρρύθμισις τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι διὰ νὰ εἰσαχθῇ μία αἴτησις πρὸς χορήγησιν ἀδείας διώξεως πληρεξουσίου τινὸς ἀπαιτεῖται νὰ ἀποφανθῇ ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως ἢ ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπὴ ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῇ, ἐκτὸς ἂν τὸ ζητήσῃ ὁ ἴδιος ὁ βουλευτὴς ἢ τουλάχιστον ὅταν τὸ ζητήσῃ ἕτερος βουλευτής. Τὸ Σύνταγμα δὲν ἀποκλείει τοῦτο. Ἄλλως θὰ ἐξακολουθῶμεν νὰ ἀπασχολώμεθα ἐπὶ τοιούτου εἴδους γελοίων καταγγελιῶν. Ἐγὼ ζητῶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸν Κανονισμὸν μία τοιαύτη μεταρρύθμισις.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Προμπονᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§83Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι μεταξὺ τῶν κατηγορουμένων βλέπω καὶ τὸ ὄνομά μου. Νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον κατηγοροῦμαι. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου Νάξου, διὰ τὸν ὁποῖον, καθὼς γνωρίζετε, ἐδόθησαν ἄνευ δημοπρασίας 5½ ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ βραδύτερον ἄλλα 18 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἐπίσης γνωρίζετε ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἔχω ὑποβάλει καὶ σχετικὴν ἐπερώτησιν ἀπὸ τῆς 5ης Φεβρουαρίου 1924 καὶ δὲν κατωρθώθη ἀκόμη νὰ συζητηθῇ. Νομίζω λοιπόν, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι, ἐφόσον δὲν ἀπελογήθην, ἐφόσον δὲν συνεζητήθη ἡ ἐπερώτησίς μου, ἐφόσον δὲν ἀνέπτυξα τὰ ἐπιχειρήματά μου, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ διαφωτισθῇ ὄχι μόνον ἡ Συνέλευσις, ἀλλὰ καὶ τὸ Πανελλήνιον, περὶ τῶν καταχρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, νομίζω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, κατόπιν ὅλων αὐτῶν, νὰ χορηγηθῇ ἡ ἄδεια πρὸς δίωξίν μου· ὄχι διότι φοβοῦμαι τὴν Δικαιοσύνην, ὄχι διότι θέλω νὰ μὲ ἀθῳώσητε· παρακαλῶ νὰ μὴ περάσῃ ἀπὸ τὸν νοῦν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τοιαύτη ὑπόνοια. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ ἀναπτύξω πρῶτον τὴν ἐπερώτησίν μου καὶ κατόπιν νὰ κρίνητε ἂν πρέπει νὰ παραπεμφθῶ ἢ ὄχι. Ἡ σπεῖρα ἐκείνη ἥτις κατώρθωσε νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν ἐπιχείρησιν ἄνευ δημοπρασίας ἔχει παντοῦ τὰς ρίζας της καὶ ἐπεδίωξε νὰ μὴ ἔλθω ἐγὼ εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ διὰ παντὸς τρόπου ἐπεδίωξε τὴν ματαίωσιν τῆς συζητήσεως καὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπερωτήσεώς μου ὅπως ἀποκαλύψω τὰς καταχρήσεις καὶ φέρω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς κατηγορίας. Ἤθελα λοιπόν, κύριοι, νὰ σᾶς παρακαλέσω, ἂν βέβαια τὸ νομίζετε δίκαιον, νὰ ἀποσυρθῇ ἡ κάλπη μου καὶ νὰ ἔλθῃ μετὰ τὴν ἐπερώτησιν, ἐκτὸς ἂν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ἀποβάλετε τῆς αἰθούσης ταύτης ἕνα πληρεξούσιον διὰ νὰ μὴ ξεσκεπάσῃ τὰς καταχρήσεις.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρηγορίου ἔχει τὸν λόγον.

§85Σ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Λυποῦμαι, κύριοι πληρεξούσιοι, διότι θὰ ὑποχρεωθῶ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ἐλάχιστον διὰ τὴν κατηγορίαν ἥτις μοὶ ἀπεδόθη καὶ διὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κρίνητε, παρακαλῶ δὲ προκαταβολικῶς ὅπως μὲ παραπέμψητε διὰ νὰ δικασθῶ ἐπὶ τοῦ ἐγκλήματος τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι διέπραξα τὴν 4 Νοεμβρίου 1920, τέσσαρας δηλαδὴ ἡμέρας μετὰ τὰς ἐκλογάς. Τὸ ἔγκλημα τοῦτο συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ὡς Νομάρχης Φλωρίνης—διότι ἦτο εὐτύχημά μου νὰ διατελέσω κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τῆς βενιζελικῆς τυραννίας Νομάρχης τοῦ τμήματος ἐκείνου—τέσσαρας ἡμέρας μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς βενιζελικῆς Κυβερνήσεως ἐξέδωκα πλαστὸν διαβατήριον, ἐνῷ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἤμην Νομάρχης. Κατηγοροῦμαι ὅτι ἐξέδωκα πλαστὸν διαβατήριον καὶ μάλιστα ἐχρησιμοποίησα πλαστὴν σφραγίδα τῆς Νομαρχίας, καθ’ ἣν στιγμὴν εἶχον τὴν γνησίαν τοιαύτην, τὴν ὁποίαν ἠδυνάμην νὰ ἐπιθέσω ἐπὶ τοῦ διαβατηρίου. Ἰδοὺ τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως, διότι εἶναι χαρακτηριστικὸν καὶ ἐνθυμίζει μίαν παρελθοῦσαν ἐποχήν, ἀξίαν ὅμως προσοχῆς, διότι καὶ ἡ ἀνασκόπησις τοῦ παρελθόντος ὠφελεῖ πολλάκις. Ἡ οὐσιαστικὴ κατάστασις τὴν ὁποίαν ἀντεμετωπίσαμεν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἦτο ἡ ἑξῆς Πλήρης ἀναρχία ἐπεκράτει εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ ἀπομεμονωμένα. Ἕνα σύνταγμα ἐκ Πελοποννησίων στρατιωτῶν ἐστασίασε διὰ νὰ πανηγυρίσῃ τὴν ἐλευθερίαν του. Ὁ Νομάρχης εὑρέθη ἀπομεμονωμένος καὶ φρουρούμενος. Οἱ βενιζελικοὶ ὑποψήφιοι ἐδραπέτευσαν ἐγκαίρως εἰς Μοναστήριον. Διετυπώθη ἡ ἀξίωσις ἐκ μέρους ἐγκρίτων πολιτῶν ὅπως χάριν τῆς τάξεως ἀπομακρυνθοῦν πρόσωπά τινα καὶ ἕνεκα τούτου ἐχορήγησα εἰς αὐτοὺς διαβατήρια. Ἐκ τῆς φυλακῆς, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμην, ἔδωκα ἐντολὴν νὰ χορηγηθῇ ἓν διαβατήριον εἰς ἓν πρόσωπον χάριν τῆς τάξεως διὰ νὰ φύγῃ, καὶ τὸ διαβατήριον ἐχορηγήθη κανονικῶς καὶ τὸ πρόσωπον ἔφυγεν. Ἀλλ’ εἷς ἀνθυπομοίραρχος, προστάτης τοῦ καθεστῶτος ἐκείνου, εὗρεν ὅτι δὲν εἶχε κανονικῶς ἐκδοθῆ τὸ διαβατήριον, ἀνεκάλυψεν ὅτι ἡ σφραγὶς ἦτο πλαστὴ καὶ μοῦ διετύπωσε μίαν μήνυσιν, ἡ ὁποία ἔμενεν εἰς τὰ χρονοντούλαπα τῶν διαφόρων δικαστηρίων. Δὲν μὲ ἀνεῦρε καθ’ ἣν ἐποχὴν εὑρισκόμην εἰς τὸ Μέτωπον τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ μὲ ἀνευρίσκει τώρα διὰ νὰ ἀναγράφουν αἱ ἐφημερίδες ὅτι δῆθεν μηνύομαι, διὰ νὰ λάβουν τὰς ἐφημερίδας οἱ τοπικοί μου πολιτικοὶ ἀντίπαλοι διὰ νὰ εἴπουν ὅτι εἶμαι ἕνας ἐγκληματίας τοῦ κοινοῦ δικαίου. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐκτίθενται ὑπολήψεις κατὰ τὸν ἐλεεινότερον τρόπον, διότι ἡ ἀσυλία αὐτὴ εἶναι ἀσυλία ἡ ὁποία στρέφεται κατὰ τοῦ πληρεξουσίου, διότι καθιστᾷ αὐτὸν ἀντικείμενον γενικῆς συζητήσεως διὰ μηδαμινὰ ζητήματα· διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς κατηγορεῖταί τις ἡ ὑπόληψίς του εὑρίσκεται ὑπὸ κρίσιν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ μᾶς ἀπαλλάξετε ἀπὸ τὸ ἐδώλιον τοῦ κατηγορουμένου, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ νομισθῇ ἀντιθέτως ὅτι ἐπωφελούμεθα τῆς ἀσυλίας τῆς βουλευτικῆς, παραμένοντες ἔνοχοι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ζητοῦμεν νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν τάξιν καὶ τὴν δικαιοσύνην εἰς τὴν Χώραν ταύτην.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλος ἐκ τῶν κ. πληρεξουσίων οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦνται θέλει νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον;

§87Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε. Καὶ ἐγώ, κύριοι κατηγοροῦμαι, θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ἐπὶ τέλους νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν τῆς διώξεώς μου, διότι οἱ ἐκμεταλλευταὶ καὶ σφετερισταὶ τοῦ ραδίου, ὅπως βλέπετε εἰς τὰς ἐφημερίδας, δημοσιεύουν ὅτι δῆθεν ἀρνοῦμαι νὰ προσέλθω εἰς τὰ δικαστήρια, ἂν καὶ αἱ διοικητικαὶ ἀνακρίσεις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀπέδειξαν τὴν ἐνοχὴν τῶν σφετεριστῶν καὶ ἐκμεταλλευτῶν, ἂν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον, στηριζόμενον εἰς τὰς ἀνακρίσεις τὰς ὁποίας ἐνήργησεν ὁ Εἰσαγγελεύς, κατέσχε τὸ ράδιον ἀπὸ τοὺς ἐκμεταλλευτάς, ἐν τούτοις θέλουσι νὰ μὲ λέγωσι κατηγορούμενον. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ δίκη.

§88Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, φρονῶ ὅτι ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἐξήχθησαν ὅλως διόλου ἄλλαι ἀντιλήψεις. Αἱ μὲν πέντε κάλπαι εἶναι διὰ τοὺς πληρεξουσίους Κρήτης, τοὺς ὁποίους νόμος ψηφισθεὶς ἀπήλλαξε διὰ τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον διέπραξαν, ἀπὸ τὸ ἄλλο δὲ μέρος παρουσιάζεται εἷς ἄλλος καὶ λέγει ὅτι ἐγὼ κατήγγειλα τὸν ἐργολάβον τοῦ ἐναερίου σιδηροδρόμου καὶ ἄλλος λέγει ἄλλα. Λοιπὸν φρονῶ ὅτι δι’ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅπως ἔχουν τὰ πράγματα, ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἀποφανθῇ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιληφθῇ τόσον μικρῶν ζητημάτων καὶ τὰ θεωρεῖ ἀπορριπτέα. Διὰ νὰ μὴ ἐπανέρχεται δὲ ἡ Συνέλευσις εἰς τοιαῦτα ζητήματα πρέπει νὰ καθορίσῃ τὸ μέγεθος τοῦ σφάλματος, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ τὸν πληρεξούσιον εἰς τὸ ἐδώλιον τοῦ κατηγορουμένου, ἄλλως κάθε ὥραν ἡ ἰδία δουλειὰ θὰ γίνεται.

§89Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν μοῦ ἔμενε καμμία ἀμφιβολία ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ ποινικὴ δίωξις, ἀντιπαρερχόμενοι ὁ εἷς μετὰ τὸν ἄλλον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Συνελεύσεως θὰ ἐζήτουν τὴν παραπομπήν των καὶ διὰ λόγους ἀτομικῆς ἀξιοπρεπείας καὶ διὰ λόγους ἴσως συνειδήσεως τοῦ δικαίου. Οὐχ ἧττον ὅμως αἱ πολιτικαὶ διατάξεις, προστατεύουσαι τὴν ἀσυλίαν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, δὲν ἐτέθησαν μόνον πρὸς διαφύλαξιν τῆς ἀτομικῆς ἀξιοπρεπείας τῶν λαϊκῶν ἀντιπροσώπων, ἀλλ’ ἐτάχθησαν πρὸς διαφύλαξιν τῶν ἀτομικῶν ἐλευθεριῶν καὶ κυρίως πρὸς διαφύλαξιν τῶν ἀτομικῶν ἐλευθεριῶν συνισταμένων εἰς τοῦτο· ὅτι θεμελιώδεις πολιτικαὶ διατάξεις θέλουν νὰ ἐξασφαλίσουν εἰς τοὺς ἐκλεκτοὺς τοῦ λαοῦ τὸ δικαίωμα τῆς συμπαρεδρεύσεως εἰς τὰς συνεδριάσεις καὶ τῆς ἐξασκήσεως τῶν καθηκόντων των ὡς λαϊκῶν ἀντιπροσώπων καὶ διὰ τοῦτο ἐθεσπίσθη ὅτι λαϊκοὶ ἀντιπρόσωποι μόνον μετὰ ἄδειαν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ Σώματος δύνανται νὰ διωχθῶσι. Διότι μόνον τὸ Σῶμα τοῦτο ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ σταθμίσῃ τὰ πραγματικὰ γεγονότα καὶ νὰ κρίνῃ ἂν εἷς λαϊκὸς ἀντιπρόσωπος ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὑπὸ δίκην μὲ ἀποτέλεσμα ἴσως τὴν στέρησιν τοῦ ἀντιπροσώπου ἀπὸ τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ συμπαρεδρεύῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Δεδομένου ὅμως ὅτι ὅλοι οἱ κύριοι συνάδελφοι, περὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ κρίνωμεν σήμερον ἂν πρέπει νὰ παραπεμφθοῦν εἰς δίκην ἢ ὄχι, κατηγοροῦνται δι’ ἀδικήματα μηδαμινά, δὲν πρέπει, ἐπιτραπήτω μοι ἡ ἔκφρασις, καὶ αὐτὴ ἡ εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ νὰ ἀπασχολῇ τὴν Συνέλευσιν. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι δικαιολογημένη ψῆφος παραπεμπτικὴ ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως καὶ δηλῶ ὅτι, τὸ ἐπ’ ἐμοί, θὰ δώσω ἀρνητικὴν ψῆφον δι’ ὅλους τοὺς κατηγορουμένους κυρίους συναδέλφους.

§90Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ ἑκάστης κατηγορίας. Διὰ τοῦτο ὀφείλομεν νὰ ἀκούσωμεν τὸ κατηγορητήριον κάθε πληρεξουσίου καὶ τότε νὰ δώσῃ ἡ Συνέλευσις τὴν ἄδειαν.

§91Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, ὅτι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ διαφωνήσω καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πληρεξούσιον καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἕτερον ἐκ Μαντινείας πληρεξούσιον. Ἡ ἀσυλία ἡ βουλευτικὴ ἡ καθιερωθεῖσα διὰ τοῦ Συντάγματος ἔχει, ὅπως πάντες ἐννοοῦμεν, ἕνα σκοπὸν καὶ σκοπὸν βέβαια ὄχι νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀτομικὰ συμφέροντα, εἴτε ἠθικὰ εἴτε ὑλικὰ τῶν προσώπων ἐκείνων μὲ τὰ ὁποῖα εἶναι συνδεδεμένη ἡ ἀσυλία. Ἔχει σκοπὸν ἐξυπηρετήσεως ἀνωτέρων δημοσίων συμφερόντων. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὅμως αὐτῆς δὲν εὑρίσκω ὅτι ἡ ἀξίωσις τὴν ὁποίαν προβάλλει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς συνάδελφος, ὅπως λάβῃ πρῶτον γνῶσιν τῆς κατηγορίας ἡ Συνέλευσις ἵνα ἀποφανθῇ περὶ τῆς χορηγήσεως τῆς ἀδείας πρὸς δίωξιν τῶν κατηγορουμένων συναδέλφων, εἶναι ἀπαραίτητος. Ἡ κατηγορία εἰσάγεται διὰ τῶν ἀνθρώπων τῆς καταδιωκτικῆς Ἀρχῆς εἰς τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα καὶ ζητεῖται παρ’ αὐτοῦ ἡ ἔκδοσις τῆς ἀδείας· ἡ ἔκθεσις τοῦ Εἰσαγγελέως παραπέμπεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν, ἥτις ἀποφαίνεται περὶ τῆς χορηγήσεως τῆς ἀδείας, ἔχει δὲ ἡ Συνέλευσις ἐνώπιον αὐτῆς τὰς ἐκθέσεις τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς περὶ τῆς χορηγήσεως ἀδείας πρὸς δίωξιν τῶν συναδέλφων ἐναντίον τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἐκκρεμὴς κατηγορία, ἐντεῦθεν δὲ ὁ κ. συνάδελφος δύναται ἢ θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ γνῶσιν ὁποῖαι κατηγορίαι ἀπευθύνονται κατὰ τῶν κυρίων συναδέλφων, ἵνα, ἐν ἐπιγνώσει τοῦ πράγματος, δώσῃ τὴν ψῆφον αὐτοῦ ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς ἀδείας. Ἀλλὰ στρέφων τὸν λόγον εἰς τὰς ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας προέβαλεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μαντινείας θὰ ἔλεγον ὅτι ἡ καθιέρωσις τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας δὲν εἶναι ἀναγνώρισις προσωπικῆς προνομίας συνδεδεμένης πρὸς τὰ πρόσωπα ὑπὲρ τῶν ὁποίων καθιερώθη· δὲν εἶναι ἀπόφασις τοῦ συνταγματικοῦ νομοθέτου, ὅπως θέσῃ τὸν βουλευτὴν ὑπεράνω τῶν ποινικῶν νόμων, τοὐναντίον μάλιστα ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ ἐντεταλμένος ἵνα νομοθετῇ, ἵνα ψηφίζῃ καὶ αὐτοὺς τοὺς ποινικοὺς νόμους, πρέπει πρῶτος αὐτὸς νὰ ὑποβάλλῃ ἑαυτὸν εἰς τὴν θέλησιν τῶν νόμων τοὺς ὁποίους εἴτε αὐτὸς εἴτε ἄλλος τις νομοθέτης ἐψήφισε καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιδιώκῃ ἀναγνώρισιν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα οὐδεὶς νόμος καὶ οὐδὲν Σύνταγμα ἀνεγνώρισεν εἰς αὐτούς. Ἂν καθιερώθη ἡ βουλευτικὴ ἀσυλία διὰ τοῦ Συντάγματος, καθιερώθη δι’ ἄλλους ὑψηλοτέρους λόγους. Ἔχει σκοπὸν τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐλευθερίας τῆς συνειδήσεως τοῦ βουλευτοῦ, τὴν ἐξασφάλισιν τῆς κανονικῆς λειτουργίας τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος, τὴν ἐξασφάλισιν τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ λαός, ἵνα ἀντιπροσωπεύηται ὑπὸ τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος, ὡς τοῦτο συνεκροτήθη τῇ θελήσει τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐπειδὴ ἦτο ἐνδεχόμενον ἡ καταδιωκτικὴ τῶν ἀδικημάτων Ἀρχή, ἥτις εἶναι ὄργανον τῆς Πολιτείας, ἄρα ὄργανον τῶν κυβερνώντων, νὰ προέλθῃ εἰς κατάχρησιν τοῦ δικαιώματός της, ὡς πρὸς τὴν δίωξιν βουλευτοῦ τινος, διὰ τοῦτο ἐθεσπίσθη ἡ βουλευτικὴ ἀσυλία· διότι, ἂν ἐδίδετο δικαίωμα διώξεως οἱουδήποτε ἀδικήματος διαπραχθέντος ὑπὸ ἀντιπροσώπου τοῦ λαοῦ εἰς τὴν καταδιωκτικὴν Ἀρχήν, ἡ ἐλευθερία αὕτη, ἐπεκτεινομένη ἐπὶ πολλῶν προσώπων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀλλοιώσῃ τὴν μορφὴν τῆς Βουλῆς, τὴν σύνθεσιν τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος, τὴν αὐτοκυβέρνησιν τῆς Χώρας ἡμῶν. Τοῦτον λοιπὸν τὸν κίνδυνον τὸν μέγαν τῶν δημοσίων συμφερόντων ἠθέλησε νὰ προλάβῃ ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης καθιερῶν τὴν βουλευτικὴν ἀσυλίαν. Πέρα τοῦ σκοποῦ τούτου οὐδεὶς ἄλλος σκοπὸς εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀσυλίαν τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ λαοῦ. Καὶ μόνον ἄρα εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἡ Συνέλευσις, ὄχι μόνον θὰ ἠδύνατο, ἀλλὰ καὶ θὰ ὤφειλε νὰ ἀρνηθῇ τὴν χορήγησιν τῆς ἀδείας. Εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν ἡ Βουλὴ θὰ ἔπρεπεν εὐθὺς ἅμα τῇ αἰτήσει τῆς ἀδείας νὰ χορηγῇ ταύτην ἀπροφασίστως διὰ νὰ δείξῃ ὅτι καὶ τὴν ἰδίαν αὐτῆς ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν μελῶν αὐτῆς, τὰ ὁποῖα διατελοῦν ὑπὸ κατηγορίαν, προασπίζει, καὶ ὅτι αὐτὴ πρώτη ὑποτάσσεται εἰς τοὺς νόμους.

§92Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, κ. Πρόεδρε, νὰ μάθω διατί ὡρισμένοι δικαστικοὶ δεικνύουν τόσην προθυμίαν εἰς τὸ νὰ προβαίνουν εἰς τὴν δίωξιν πληρεξουσίων, ἐνῷ ἀπεναντίας δεικνύουν χαρακτηριστικὴν ἀμέλειαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τῶν μηνύσεων τὰς ὁποίας κάμνουν πληρεξούσιοι ἐναντίον ὑπαλλήλων ἢ ἰδιωτῶν. Οὕτως ἡ μήνυσις ἡ ὁποία ἔγινεν ἐναντίον ἀνωτάτου ὑπαλλήλου κατ’ ἐντολὴν τῆς Συνελεύσεως μένει ἐκκρεμής. Ἡ ὑπερβολικὴ αὕτη προθυμία εἰς κάθε ἐνέργειαν στρεφομένην ἐναντίον πληρεξουσίων καὶ ἡ ἀπροθυμία ἐξ ἄλλου πρὸς κάθε τι τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν πληρεξουσίων φοβοῦμαι μήπως ἔχει ἀλλοῦ τὴν ἀφετηρίαν της.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ὑπεβλήθη πρότασις τοῦ κ. Δ. Προμπονᾶ, ζητοῦντος νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψηφοφορία.

§94ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπορρίπτεται.

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς εἴμεθα τῆς γνώμης ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ καμμία σοβαρὰ κατηγορία, νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια, ἄλλως νὰ μὴ δοθῇ, διότι ἔχομεν ἀνάγκην τῶν πληρεξουσίων.

§97Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τὸν κ. Κρεμεζῆν νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δοθῇ ἄδεια.

§98Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὅπως ἀφαιρεθοῦν ὡρισμέναι κάλπαι, διότι τὰ ἀδικήματα διὰ τὰ ὁποῖα κατηγοροῦνται οἱ κύριοι πληρεξούσιοι εἶναι ἀσήμαντα.

§99Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Συνελεύσεως πρὶν ἢ ἀπολογηθῶ διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῶν σκανδάλων νὰ μὲ στείλῃ νὰ δικασθῶ. Ἄλλως τε ὁ ἄλλος ἐδημοσίευσε τόσα πράγματα ἐναντίον μου.

§100Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλῶ ὅτι δὲν θέλω ψηφίσει, φρονῶν ὅτι κατὰ μελῶν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως δὲν δύναται νὰ ζητηθῇ καταδίωξις ὑπὸ τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, διότι οὕτω τίθεται ὑπὸ μείωσιν ἡ κυριαρχικὴ ἐξουσία τῆς Συντακτικῆς Συνελεύσεως καὶ κακῶς τίθεται ζήτημα ψηφοφορίας. Μόνον ἐκ τῆς ἰδίας Ἐθνοσυνελεύσεως θὰ ἠδύνατο νὰ ἀπορρεύσῃ τοιαύτη πρότασις καὶ ψήφισμα μετὰ συζήτησιν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις. Πρέπει νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸν τρόπον τῆς ψηφοφορίας. Ὅσοι θέλουν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς, ἤγουν νὰ παραπεμφθοῦν οἱ συνάδελφοι, ψηφίζουν εἰς τὸ «Ναί», ὅσοι θέλουν νὰ ἀπορριφθῇ ἡ πρότασις ψηφίζουσιν «Ὄχι». Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Α. Ἀκρίδας καὶ Δ. Λεονάρδος. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν πληρεξουσίων κ.κ. Α. Ἀκρίδα καὶ Δ. Λεονάρδου, τοῦ Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν πληρεξουσίων κατὰ περιφερείας).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ ψηφοφορήσας; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Διενεργεῖται ἡ διαλογὴ ὑπὸ τῶν ψηφολεκτῶν).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ διαλογή (ἀναγινώσκει): Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 184, ἔλαβον δὲ ψήφους:

Ἑπομένως μὴ συγκεντρωθέντος τοῦ κατὰ τὸ Σύνταγμα ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ ψήφων ἀπορρίπτονται πᾶσαι αἱ αἰτούμεναι ἄδειαι πρὸς δίωξιν τῶν ὡς ἄνω πληρεξουσίων. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Πρὸ αὐτῆς τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λεονάρδος.

§104Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸν τρόπον τῆς συντάξεως τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, διότι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς εἰς ζήτημα ὑψίστης σπουδαιότητος κατώρθωσε νὰ μὴ δώσῃ τὴν πραγματικὴν ἐντύπωσιν αὐτοῦ καὶ τὴν πραγματικὴν ζωτικότητα τὴν ὁποίαν ἐγκλείει, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ τὸ παρελκύσῃ. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Στρατεύματος. Ἀπὸ δύο καὶ πλέον ἑβδομάδων βλέπω διαρκῶς εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀναγραφόμενον τὸ ψήφισμα τοῦτο, καὶ ὅταν φθάνῃ ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ συζητηθῇ — καὶ γνωρίζετε κατὰ ποῖον τρόπον συζητοῦνται καὶ ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια — διαρκῶς τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπερπηδᾶται. Κατώρθωσα μίαν μόνον ἡμέραν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ καὶ τότε ἦλθεν ὁ κ. Πολυχρονίδης καὶ μὲ διέκοψε. Γνωρίζετε, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι διερχόμεθα κρισίμους διὰ τὴν Χώραν ἡμέρας, γνωρίζετε ἐπίσης ὅτι ὡς ἐκ τῶν τελευταίων γεγονότων ἡ διπλωματία ἡμῶν εἶναι ἰσχνή, πολὺ δὲ πιθανὸν νὰ κληθῶμεν νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὰς ἰδίας ἡμῶν δυνάμεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διοργανώσωμεν ἕνα Στράτευμα μὲ μίαν σωρείαν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, περὶ Σχολῶν κλπ. Φρονῶ ὅτι οὕτω πως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκροτηθῇ ἕνα Στράτευμα· μόνον διὰ τῆς ἐξυγιάνσεως καὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν στελεχῶν του, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ παραδώσωμεν τὰ στελέχη εἰς μίαν ἐκπαίδευσιν, θὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο. Καὶ ἐπειδὴ φοβοῦμαι διὰ τοὺς λόγους τούτους μήπως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρελκύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ διαμαρτυρηθῶ δευτέραν φοράν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπέβαλε σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ἀστικοῦ Ταμείου πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων κοινῆς ὠφελείας εἰς Τρίπολιν τῆς Ἀρκαδίας». Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἐνοικιαστῶν δεκάτης Δ. Θράκης λόγῳ θεομηνίας κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, κηρυσσομένη κατεπείγουσα). Συζήτησις ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων».

§106ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ τὸ ἀναβάλωμεν.

§107Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ ὑπάρχει μία Ἐπιτροπὴ ἐκ πληρεξουσίων προσφύγων, ἡ ὁποία μὲ παρεκάλεσε νὰ ἀναβληθῇ διὰ νὰ φέρῃ τροπολογίας τινάς, θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§108Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλομεν νὰ μετατραπῇ εἰς σχέδιον νόμου καὶ νὰ μὴ συζητήσωμεν αὐτὸ ὡς ψήφισμα, διότι εἶναι κατασκεύασμα στενῶν δικαστικῶν ἀντιλήψεων· οὔτε τὸ ⅓ τῶν ἐκλογέων δὲν θὰ καταγραφῇ, ἡμεῖς δὲ ἔχομεν νὰ διατυπώσωμεν μερικὰ παράπονα.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχει ἐπέλθει συμφωνία μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Συνελεύσεως νὰ χαρακτηρίζωνται ψηφίσματα μόνον τὰ ἐπείγοντα μέτρα τὰ ἀφορῶντα τοὺς πρόσφυγας, ἀλλὰ παρατηροῦμεν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναγγέλλει νέας τροπολογίας. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι εἶναι δύσκολον τὸ νομοσχέδιον. Λοιπὸν καλὸν εἶναι νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἀρχὴν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς νομοσχέδιον.

§110Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς νομοσχέδιον.

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς νομοσχέδιον, ἡμεῖς δὲ δὲν θὰ εἴχομεν ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν ἀπόψε. Ἄν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, νὰ γίνῃ συζήτησις.

§112Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν, κ. Πρόεδρε.

§113Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ γίνῃ συζήτησις, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§114Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἵνα ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§115Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιθυμῇ νὰ γίνῃ συζήτησις, ἄς γίνῃ συζήτησις. Ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν ὅτι ἀπεδέχθημεν τὴν μετατροπὴν τοῦ ψηφίσματος εἰς νομοσχέδιον.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοφούλης ἔχει τὸν λόγον.

§117Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου εἶναι συντεταγμένον κατὰ τρόπον ἱκανοποιοῦντα τελείως τὸ νομικὸν αἴσθημα, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν φανερώνει καὶ ἀνάλογον αἴσθημα πραγματικόν. Τὸ θεμελιῶδες δὲ σφάλμα τὸ ὁποῖον καθιστᾷ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀνεφάρμοστον, σχεδὸν ἀδύνατον, εἶναι ὅτι εἰς τὴν ἀνασύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων κανονίζεται ἡ αὐτὴ σχεδὸν διαδικασία ἡ ὁποία ῥυθμίζει καὶ τὴν κατ’ ἔτος μονομερῆ ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἀλλ’ εἶναι φανερόν, κύριοι, ὅτι μία νέα σύνθεσις, μία, οὕτως εἰπεῖν, ἐκ βάσεως ἀναδημιουργία, ὁποία εἶναι καὶ ἡ ἀνασύνταξις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, δὲν δύναται νὰ συντελεσθῇ μὲ τὰ αὐτὰ μέσα τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ἐπαρκῆ ἢ κατάλληλα διὰ μίαν ἁπλῆν συμπλήρωσιν. Μὲ μίαν μονομερῆ νομικὴν ἀντίληψιν τὸ σχέδιον νόμου προνοεῖ περὶ πασῶν τῶν δυνατῶν ἐγγυήσεων καὶ καθορίζει διατυπώσεις ἱκανὰς νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν γνησιότητα τῆς ἐγγραφῆς, ἀλλὰ παρορᾷ τελείως τὰς πραγματικὰς συνθήκας, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται ἡ σκοπιμότης τῶν διατάξεων τούτων. Δηλαδὴ δὲν λαμβάνει καθόλου ὑπ’ ὄψιν ὅτι μέγα μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἰδιαίτατα δὲ τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, εἴτε διὰ λόγους ψυχολογικοὺς εἴτε διὰ λόγους πραγματικούς, δὲν θὰ δείξῃ πιθανῶς τὴν ἱκανότητα νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὰς διατυπώσεις αὐτὰς καὶ θὰ αὐτοκαταδικασθῇ εἰς στέρησιν τοῦ πολυτιμοτέρου δικαιώματος, τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, τοιουτοτρόπως δὲ τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων» μετατρέπεται εἰς νομοσχέδιον καταργήσεως τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας. Δὲν εἶναι δὲ μόνον ἡ ἀπροθυμία τῶν κρατικῶν ὀργάνων ἡ ὁποία δημιουργεῖ τὸν κίνδυνον τοῦτον, ἀλλὰ κυρίως ἡ ἐγνωσμένη ἀδιαφορία τὴν ὁποίαν φανερώνει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς προκειμένου περὶ τῆς διαρρυθμίσεως τῶν ἐκλογικῶν σχέσεων. Οἱ παλαιότεροι ἐξ ὑμῶν πολιτευταὶ δύνανται νὰ βεβαιώσωσιν ὅτι καὶ κατὰ τὴν κατ’ ἔτος κανονικὴν ἀναθεώρησιν οὐδέποτε κατορθοῦται ἡ προσέλευσις ὅλων τῶν ἑκάστοτε δικαιουμένων ψήφου. Καὶ φρονεῖτε, κύριοι, ὅτι μὲ τὰς διατυπώσεις αὐτάς, ἕνεκα τῶν ὁποίων καθίσταται δυσχερής, καθίσταται ἀκατόρθωτος ἡ ἐγγραφὴ ἢ ἀνελλιπὴς πολλῶν δεκάδων ἢ ἑκατοντάδων νέων ἐκλογέων ἀνὰ πᾶσαν κοινότητα, ὅτι μὲ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν δύναται νὰ συντελεσθῇ ἡ γενικὴ ἀνασύνταξις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τοῦ Κράτους, προσερχομένων ὅλων τῶν ἐκλογέων συλλήβδην πρὸς ἐγγραφήν; Τὸ σχέδιον τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους καὶ εἰς τὰ 64 αὐτοῦ ἄρθρα μὲ τὸ πνεῦμα τὸ ἀστυνομικὸν τὸ ὁποῖον συνήθως χαρακτηρίζει τὸν Ἕλληνα νομοθέτην, δεικνύει μίαν ἀμετάβλητον προσπάθειαν νὰ καταστήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν δυσχερεστέραν εἰς τὸν πολίτην τὴν ἀνάκτησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. Κατὰ τὸ ἄρθρον 18 ἕκαστος πολίτης ἐμφανιζόμενος ἐνώπιον τῆς οἰκείας Ἀρχῆς ὀφείλει νὰ βεβαιώσῃ, προσάγων τὰ πιστοποιητικά του, ὅτι εἶναι δημότης δήμου ἢ κοινότητος, ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον ἀρρένων, συμπληρώσας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ὀφείλει νὰ ἀποδείξῃ ἐπίσης ὅτι ἐξεπλήρωσε τὴν στρατιωτικήν του ὑποχρέωσιν καὶ νὰ ὀμόσῃ τὸν νέον ὅρκον. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὕπαιθρον Χώραν δὲν θὰ καταστῶσι δυσεκπλήρωτοι αἱ ὑποχρεώσεις αὗται, ἀλλὰ διὰ τὰς μεγάλας ἐκλογικὰς περιφερείας τῶν πόλεων, ἐν αἷς ἰσχύει ὁ περὶ ἐκλογικῶν βιβλιαρίων νόμος, ἰδιαίτατα δὲ διὰ τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις τὴν σκοπιμότητα τοιούτων μέτρων. Διὰ νὰ ἀνασυνταχθῇ ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὁ περιλαμβάνων ἑκατοντάδας χιλιάδων, διότι τόσοι καὶ περισσότεροι ψηφίζουσιν ἐκλογεῖς, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκδίδωνται καὶ παραδίδωνται καθημερινῶς 4000 ἐκλογικὰ βιβλιάρια καὶ ὀφείλουσι τέσσαρες χιλιάδες πολῖται νὰ διημερεύωσι πρὸ τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, διαγκωνιζόμενοι ἕως ὅτου κατορθώσωσι νὰ διανοίξωσι μίαν δίοδον μέχρι τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν. Ἀλλὰ καὶ ἡ στοιχειώδης ἀριθμητικὴ ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι καὶ φυσικῶς ἀδύνατος, διότι εἶναι φανερὸν ὅτι καὶ μὲ τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν ἐργατικότητα καὶ προθυμίαν τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν διὰ τὴν ἀναζήτησιν τῶν βιβλιαρίων, ἐπικόλλησιν τῆς φωτογραφίας, ἀπόδειξιν τῆς ταυτότητος τοῦ ἐκλογέως ἀπαιτεῖται κατὰ τὸν ἐπιεικέστερον ὑπολογισμὸν ἐργασία τοὐλάχιστον πέντε λεπτῶν.

§118ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἀρκεῖ.

§119Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Εἶπον τοὐλάχιστον.

§120Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τοὐλάχιστον δέκα λεπτῶν.

§121Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Ὥστε ἡ μεγαλυτέρα ἀπόδοσις μετὰ μίαν δεκάωρον ἐργασίαν καθημέραν εἶναι ἡ ἔκδοσις 120 βιβλιαρίων ἐκ μέρους ἑκατέρου τῶν Προέδρων τῶν Πρωτοδικείων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἤτοι 240 ὑπ’ ἀμφοτέρων καὶ ἑπομένως ἑπτὰ χιλιάδων κατὰ μῆνα. Τὸ συμπέρασμα λοιπόν, συμπέρασμα μαθηματικοῦ ὑπολογισμοῦ, εἶναι ὅτι διὰ νὰ ἀνασυνταχθοῦν οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ νὰ ἐκδοθοῦν εἰς ὑπερεκατὸν χιλιάδας πολίτας ἰσάριθμα βιβλιάρια ἀπαιτεῖται διάστημα χρόνου 14 τοὐλάχιστον μηνῶν μόνον διὰ τὴν ἐργασίαν τὴν τεχνικήν, τὴν μηχανικὴν καὶ μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ παραμένῃ ἀδιάκοπος ἡ προσέλευσις τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἀπαντήσητε, κύριοι, ὅτι προβλέπει ἀκριβῶς τὸ σχέδιον τοῦ νόμου περὶ τούτου καὶ ὅτι ἐπιτρέπει καὶ παράτασιν. Ὁσαιδήποτε ὅμως παρατάσεις καὶ ἂν τεθῶσι, τὸ σχέδιον τοῦ νόμου τούτου θὰ μείνῃ ἀνεφάρμοστον, ἐφόσον ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ ἀφίεται εἰς τὴν αὐτόβουλον ἐνέργειαν τοῦ πολίτου. Ἡ ἀνασύνταξις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων δὲν εἶναι πλέον ζήτημα χρόνου, δὲν εἶναι ζήτημα οὔτε διατυπώσεων οὔτε ἐγγυήσεων, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα καθαρῶς ψυχολογικόν, ζήτημα ἐξαρτώμενον ἐκ τῆς πολιτικῆς ἀνατροφῆς, ἐκ τοῦ χαρακτῆρος, ἐκ τῶν συνηθειῶν καὶ ἐκ τῆς ἀνατροφῆς τοῦ Ἕλληνος πολίτου. Ὅλοι δέ, κύριοι, γνωρίζομεν δυστυχῶς τὴν ἀνίατον δυσκινησίαν καὶ τὴν ἀπροθυμίαν μὲ τὴν ὁποίαν ὁ Ἕλλην πολίτης ἀντιμετωπίζει τὴν δυσχέρειαν τῶν διατυπώσεων αὐτῶν καὶ κατὰ τὴν ὁμαλὴν ἀκόμη περίοδον τῆς κατ’ ἔτος ἀναθεωρήσεως, ὁπότε ἐπὶ τέλους διὰ τὸ εὐάριθμον τῶν δικαιούχων δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐγγραφή του μὲ μίαν σχετικὴν ἄνεσιν. Πέρα τῆς ὠργανωμένης κατηγορίας τῶν πολιτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὰ μόνιμα κομματικὰ στελέχη, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς ἓν κόμμα καὶ ἀναπνέουν μόνον τὴν ἀτμόσφαιραν τοῦ κόμματος, δὲν ὑπάρχει μεγάλη πιθανότης ὅτι ὁ λαὸς ὁ ποθῶν τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν γαλήνην τῆς ἐργασίας θὰ φανῇ πρόθυμος νὰ ριφθῇ εἰς τὸν ἀνεμοστρόβιλον αὐτὸν τὸν ὁποῖον δημιουργεῖ τὸ σχέδιον τοῦτο τοῦ ψηφίσματος. Δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς ὅτι ὁ πολὺς κόσμος ὁ ἐργαζόμενος θὰ θελήσῃ νὰ θυσιάσῃ ἡμέρας τῆς ἡσυχίας του καὶ τῆς ἐργασίας του παραπεμπόμενος ἀπὸ τοῦ Ἄννα εἰς τὸν Καϊάφαν, ἀπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὸν Συμβολαιογράφον, ἀπὸ τοῦ Συμβολαιογράφου εἰς τὸν Δήμαρχον, ἀπὸ τοῦ Δημάρχου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἐνοριακὴν καὶ ἀπὸ τῆς ἐνοριακῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τέλους εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν διὰ νὰ κατορθώσῃ ἴσως μετὰ κόπους πολλῶν ἡμερῶν καὶ μετὰ μακροὺς καὶ πραγματικοὺς ἀγῶνας νὰ ἀποκτήσῃ τὸ ἐκλογικόν του βιβλιάριον ὡς τὸ γέρας πλέον μιᾶς μαρτυρικῆς ἀληθῶς καρτερίας. Καὶ ὁ προσφυγικὸς κόσμος, κύριοι πληρεξούσιοι, οἱ πρόσφυγες, ἂν ὑπάρχουν παρόντες ἐνταῦθα, πλὴν τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν διὰ τὰς δαπάνας τῆς φωτογραφίας καὶ διὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἀργίας εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβληθῇ ὁ πτωχὸς καὶ ἄπορος πρόσφυξ ὑπὸ τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν σᾶς φαίνεται ὅτι καὶ ἡ ἀπορία, ἡ ἄγνοιά του, τὸ ἀμήχανόν του εἰς τὰς ἐννόμους σχέσεις ὅτι ἀποτελεῖ ἕνα ἀνυπέρβλητον διὰ τοὺς πρόσφυγας κώλυμα, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν ἐκ νέου διαρρύθμισιν τῶν ἐκλογικῶν του δικαιωμάτων;

§122Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Καὶ διὰ τοὺς ἀγρότας.

§123Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Εἶναι αὐτονόητον ὅτι ἡ ψῆφος ἡ ὁποία θὰ κυρώσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ στερήσῃ ὁλόκληρον τὸν προσφυγικὸν κόσμον τῆς ψήφου του, θὰ στερήσῃ τὸ δικαίωμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι μὲν τὸ κυριώτερον γνώρισμα καὶ τώρα παντὸς ἐλευθέρου πολίτου, ἀλλὰ διὰ τὸν προσφυγικὸν κόσμον εἶναι καὶ τὸ κυριώτερον ὅπλον τὸ ὁποῖον ἔχει εἰς χεῖράς του διὰ τὴν προστασίαν τῆς ὑπάρξεώς του. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιδιώκεται ὁ γενικὸς ἔλεγχος ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας ἐπὶ τοῦ κύρους καὶ τῆς νομιμότητος τῶν ἐκλογικῶν δικαιωμάτων ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ. Εἶναι βεβαίως δικαίωμά της ἀπόλυτον, ἀλλὰ κατ’ οὐδένα λόγον δικαιοῦται ἡ Πολιτεία διὰ διατυπώσεων καὶ ὑποχρεώσεων νὰ καταστήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς τὸν λαὸν δυσχερέστερα τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Πολιτεία, ἀντὶ προστασίας τῶν δικαιωμάτων, συντελεῖ μόνον εἰς τὸν περιορισμόν, εἰς τὸν ἔμμεσον περιορισμὸν καὶ τὴν κατάργησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν. Τὸ νομοσχέδιον στηρίζεται ἐπὶ μιᾶς βασικῶς ἐσφαλμένης ἀντιλήψεως, διότι, ἐνῷ κυρίως ἀποσκοπεῖται ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἀπὸ τὴν κιβδηλείαν, παραδόξως πως ἐπιδιώκεται τοῦτο διὰ τῆς καθολικῆς καταργήσεως καὶ διὰ τῆς καθολικῆς ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Καταργοῦμεν δηλαδὴ τὴν ἀξίαν τοῦ νομίσματος διὰ νὰ ἐξοβελίσωμεν τὰ τυχὸν κυκλοφοροῦντα κίβδηλα νομίσματα. Ἂν φρονῆτε, κύριοι, ὅτι ἐπιβάλλεται πράγματι ἐξυγίασις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κληθῇ ὁλόκληρος ὁ λαὸς νὰ προσέλθῃ καὶ νὰ ἀποδείξῃ τὴν γνησιότητα τῆς ἐγγραφῆς του, ἀλλ’ ὀφείλει αὐτὴ ἡ Πολιτεία νὰ ἀναλάβῃ τὰ βάρη καὶ τὴν ὑποχρέωσιν μιᾶς ἐνεργείας ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν καταλόγων. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὕπαιθρον χώραν θὰ ἦτο καθαρὰ ματαιοπονία οἱονδήποτε μέτρον τοιοῦτον σχετικόν, διότι οὔτε ὑπόνοια δύναται νὰ θίξῃ τὴν γνησιότητα—ὅπως ὅλοι γνωρίζομεν—τῶν κοινοτικῶν καταλόγων, ὡς ἐκ τῶν ἰδιαιτέρων συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι καθιστῶσιν ἀδύνατον καὶ τὴν ἀπόπειραν μόνον πρὸς νοθείαν. Ἂν ἐξεδηλώθησαν ὑπόνοιαι, ἂν διετυπώθησαν ἀμφισβητήσεις, ἀναφαίνονται μόνον εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ τῶν μεγαλυτέρων πόλεων τῆς Ἑλλάδος, ἐν αἷς ἰσχύει ὁ νόμος περὶ ἐκλογικῶν βιβλιαρίων.

§124Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Τῆς Θεσσαλονίκης ὄχι.

§125Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Ἀλλὰ νομίζω, κύριοι, ὅτι διὰ νὰ ἀρθῇ ἐκ τοῦ μέσου οἱαδήποτε πρόφασις καὶ ἀφορμὴ πλέον πρὸς ἀμφισβήτησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἀντὶ νὰ προκαλέσωμεν τὸν κοινωνικὸν αὐτὸν σάλον, ἀρκεῖ μόνον μία ἐνέργεια τοῦ Κράτους ὑπὸ τὸ πνεῦμα καὶ κατὰ τὸ σύστημα τὸ ἐφαρμοζόμενον καὶ διὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ πληθυσμοῦ. Μετὰ μίαν τριῶν μηνῶν ἴσως, ἡ ὁποία θὰ θεωρηθῇ ἀναγκαία, παράτασιν τῆς προθεσμίας τῆς ἀναθεωρήσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων νὰ διαταχθῇ τότε ἡ ἐνέργεια αὐτὴ ὡς ἑξῆς: Εἰς μίαν ἡμέραν ἀργίας καὶ δι’ ὅλης τῆς ἡμέρας νὰ περιορισθῶσιν ἐντὸς τοῦ οἴκου των οἱ κάτοικοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης, αἱ δὲ ἐνοριακαὶ Ἐπιτροπαὶ μεταβαίνουσαι αὐταὶ πρὸς τοὺς πολίτας καὶ ὄχι οἱ πολῖται πρὸς αὐτοὺς νὰ προβῶσι τότε εἰς μίαν θεώρησιν καὶ ἐπικύρωσιν τοῦ βιβλιαρίου ἑκάστου ἐκλογέως. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου αἴρεται, κύριοι, ἡ μόνη εὐλογοφανὴς μορφὴ ἡ ὁποία διετυπώθη κατὰ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἡ μομφὴ τῆς διπλοψηφίας, ὅτι δηλαδὴ τὸ αὐτὸ πρόσωπον κατέχει διάφορα βιβλιάρια καὶ χρησιμοποιεῖ αὐτὰ κατὰ τὰς ἐκλογάς. Μόνον διὰ τοῦ τρόπου τούτου καὶ ἄνευ τῆς παραμικροτέρας παρενοχλήσεως τοῦ λαοῦ παρέχονται ἀσφαλῆ τὰ ἐχέγγυα καὶ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ καταστήσωσι πραγματικὴν τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ δυνατὴν τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Τὸ συμπέρασμά μου, κύριοι, εἶναι ὅτι καὶ ἂν κατ’ ἀρχὴν θεωρηθῇ ἀπαραίτητος ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, κατ’ οὐδένα λόγον ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἀνασύνταξιν τὴν γενικὴν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων κατὰ τὸ σύστημα τὸ καθοριζόμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν πρέπει νὰ ἀποδεχθῇ, ἀποβλέπουσα κυρίως εἰς τὰς ἐνδεχομένας συνεπείας, αἱ ὁποῖαι θὰ παρακολουθήσωσι κατ’ ἀνάγκην τὸ ἀνεφάρμοστον καὶ ἄσκοπον τοῦτο νομοσχέδιον. Καὶ πρώτη συνέπεια ἀσφαλῶς θὰ εἶναι ἡ στέρησις ὁλοκλήρου τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου τῆς ψήφου, ἀλλὰ καὶ ἡ μείωσις εἰς τὸ ἐλάχιστον τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἐκλογέων. Μὲ τὴν πρόθεσιν δὲ νὰ ἀποκαθάρωμεν τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἀπὸ τὰς νοθείας θὰ συντελέσωμεν, ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὥστε νὰ νοθευθῇ εἰς τὸ μέλλον ἡ ἀληθὴς ἔκφανσις τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος καὶ τῆς συνολικῆς θελήσεως· διότι ὁσονδήποτε καὶ ἂν διαρκέσῃ ἡ παράτασις τῆς προθεσμίας, δὲν θὰ κατορθώσῃ ποτὲ ἡ ἐνέργεια αὐτὴ νὰ περιλάβῃ τὸ σύνολον, τὸ ὁλικὸν τοῦ ἐκλογικοῦ λαοῦ παρὰ ἕνα μικρὸν ἀριθμὸν αὐτοῦ. Θὰ δημιουργήσωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου μίαν ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία θὰ καταλήξῃ εἰς συνεπείας, τῶν ὁποίων ἴσως τὴν σοβαρότητα καὶ τὴν σημασίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ὑπολογίζω. Δὲν θὰ ὑποσκάψωμεν μόνον τὰ θεμέλια, ἀλλ’ εἶναι κίνδυνος νὰ ὑποσκάψωμεν διὰ τῶν χειρῶν ἡμῶν αὐτὸν τὸν τάφον τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ἐρωτῶ, κύριοι: Ποία πραγματικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει τὴν γενικὴν ἀνασύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων; Θὰ ἀπεδεχόμην καὶ ἐγὼ τὸ μέτρον τοῦτο καὶ μὲ τὰς συνεπείας τὰς ἐνδεχομένας, ἂν βεβαίως ἀπετέλει τοῦτο ἀπόρροιαν μιᾶς πεποιθήσεως ὅτι ἡ σύνθεσις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων δὲν ἐπιτρέπει τὴν γνησίαν ἔκφανσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος, ἀλλ’ εἶναι ἁπλῶς πρόθεσις νὰ ἀρθῇ κάθε ἀφορμὴ ἀμφισβητήσεως ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Βεβαίως εἶναι καθῆκον μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ μιᾶς πλειονοψηφίας νὰ μὴ παρορᾷ τὸν δίκαιον ἔλεγχον καὶ τὴν δικαίαν ἀξίωσιν μιᾶς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅμως καὶ ὡς δόγμα ὅτι ἔχει ἡ Ἀντιπολίτευσις τὸ δικαίωμα νὰ καθίσταται αὐτὴ ἀνεύθυνος ρυθμιστὴς τῆς καταστάσεως, καὶ ὅταν αἱ ἀξιώσεις αὐτῆς εἶναι ἀβάσιμοι καὶ ἀστήρικτοι. Εἶναι βεβαίως ἀξιέπαινος ἡ πρόθεσις πρὸς συνδιαλλαγὴν δι’ ὑποχωρήσεων καὶ συμβιβασμῶν, ἀλλ’ ὄχι μέχρι τοῦ βαθμοῦ ὥστε νὰ ἐπιδιώκωνται αὗται μὲ θυσίαν γενικωτέρων συμφερόντων. Καὶ θυσία γενικωτέρων συμφερόντων, κύριοι, εἶναι ἡ ἀναστολὴ τῆς ἐκλογῆς τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν, ἀπομακρύνουσα ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ κυρίου σκοποῦ, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ καὶ τὸ τέρμα τῶν τόσων ἡμῶν προσπαθειῶν, διότι ἄνευ τῆς ἐκλογῆς τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν δὲν δύναται νὰ τερματισθῇ ὄχι ἡ ἀνώμαλος κατάστασις, διότι ἀνώμαλος κατάστασις δὲν ὑπάρχει, διότι ἀνώμαλος δὲν εἶναι ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ἀπορρέει ἐκ μιᾶς ἐτυμηγορίας τοῦ λαοῦ, ἐκδηλωθείσης διὰ πανηγυρικῆς ψηφοφορίας, ἀλλὰ νὰ τερματισθῇ ἡ ἐργασία τῆς Συνελεύσεως πρὸς ὁλοκλήρωσιν τοῦ πολιτεύματος. Εἶναι θυσία, ἐπαναλαμβάνω, τῶν γενικῶν συμφερόντων, διότι διὰ τῆς ματαιώσεως τῶν ἐκλογῶν, ἕνεκα τῆς ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, στερεῖται ἡ Χώρα καὶ σήμερον ἀκόμη τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως, τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογή, ἀνταποκρινομένη εἰς μίαν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν καὶ ἀξίωσιν τῆς δημοσίας γνώμης καὶ θεραπεύουσα μίαν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην, θὰ ἐστερέωνεν ὅσον οὐδὲν ἄλλο εἰς τὴν πεποίθησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ θὰ ἐνίσχυεν ὅσον οὐδὲν ἄλλο εἰς τὰς ψυχὰς τὴν πίστιν καὶ τὴν στοργὴν πρὸς τὴν Δημοκρατίαν. Καὶ πρὸς τὰ μεγάλα, τὰ βέβαια ἠθικὰ αὐτὰ κέρδη δὲν δύνανται νὰ ἰσοφαρισθοῦν οἱαδήποτε ἄλλα ἐξ οἱασδήποτε συνδιαλλακτικῆς προσπαθείας προσδοκώμενα. Διὰ τοῦτο φρονῶ πάντοτε ὅτι ἡ ματαίωσις τῆς ἐκλογῆς τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν ἀποτελεῖ μέγα πολιτικὸν σφάλμα, τὸ ὁποῖον διέπραξεν ἡ Συνέλευσις πρὸς ζημίαν αὐτῆς τῆς Δημοκρατίας. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ, κύριοι, νὰ προσθέσω ὅτι καὶ διὰ λόγους φιλοτιμίας ἴσως ἐπιβάλλεται νὰ μὴ περιβληθῇ ὑπὸ τοῦ κύρους τῆς Συνελεύσεως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ἡ Συνέλευσις ἐγκρίνουσα ἐν ἐπιγνώσει τὰ ἀπαράδεκτα, τὰ ἀδύνατα, τὰ ἀπραγματοποίητα, κινδυνεύει νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὴν κακόβουλον ὑπόνοιαν ὅτι μία ἐγωιστικὴ σκέψις ὑπηγόρευσε τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, ἡ σκέψις ἡ ἐγωιστικὴ ὅτι διὰ τῆς διαιωνίσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διὰ τοῦ ἀδυνάτου τούτου, ἀποβλέπει νὰ διαιωνίσῃ τὴν ἰδίαν αὐτῆς ὕπαρξιν. Ἀλλ’ εἶναι μακρὰν ἡμῶν ἡ σκέψις αὕτη βεβαίως, διότι, καὶ ἂν ὑπῆρχε, θὰ ἦτο ἀνωφελής. Ἡ Συνέλευσις θὰ ζήσῃ ὅσον πρέπει νὰ ζήσῃ, ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεως ἡμῶν, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ παρατείνῃ τὴν ζωήν της, ἀλλ’ οὔτε καὶ νὰ ἐπισπεύσῃ τὸ τέλος αὐτῆς. Μόνον ὅταν ἡ παντοδύναμος Κοινὴ Γνώμη, ἡ κυρίαρχος καὶ τῆς πολιτικῆς ζωῆς, ἐπισημάνῃ τὴν τελευταίαν ὥραν τῆς Συνελεύσεως, δὲν θὰ ὑπάρξῃ τότε δύναμις ἱκανὴ νὰ ἀποσοβήσῃ τὸ μοιραῖον τέρμα. Τοῦτο μόνον ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς θελήσεως ἡμῶν καὶ τοῦτο ὀφείλει νὰ ἀποτελέσῃ τὴν μόνην φιλότιμον προσπάθειαν, νὰ παρασκευάσωμεν διὰ τῶν ἔργων, διὰ τῶν λόγων καὶ διὰ τῆς συμπεριφορᾶς ἡμῶν τὴν εὐθανασίαν τῆς Συνελεύσεως. (Χειροκροτήματα).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φραγκούδης ἔχει τὸν λόγον.

§127Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ ψηφίσματος, διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ὅτι οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι οὗτοι δύνανται νὰ διαιωνισθῶσι. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει πρόθεσις καὶ θὰ γίνῃ καὶ ὑπόδειξις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἡ ἀνασύνταξις τῶν καταλόγων νὰ γίνῃ ὑπὸ τύπον ἀπογραφῆς. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι ἔχομεν καθῆκον, ἀφοῦ ἐδώσαμεν τὸν λόγον μας, νὰ κάμωμεν τὴν ἀνασύνταξιν τῶν καταλόγων. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων, καθ’ ὃ καθῆκον ἀνελάβομεν ἀπέναντι τῆς Χώρας καὶ διότι ὑπεσχέθημεν εἰς τὸν λαὸν νὰ κάμωμεν καταλόγους γνησίους. Τὸ καλύτερον σύστημα θὰ ἦτο αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. Σοφούλης. Νὰ γίνῃ ἡ ἀναθεώρησις ὅπως γίνεται ἡ ἀπογραφὴ τῶν κατοίκων. Δηλαδὴ νὰ μεταβῶμεν ἡμεῖς πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς καὶ ὄχι οὗτοι πρὸς ἡμᾶς. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσω ὅταν συζητηθοῦν αἱ λεπτομέρειαι. Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωτοπαπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§129Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ. Δὲν δύναμαι νὰ συζητήσω ἐπὶ τῶν ἐπιχειρημάτων καὶ τοῦ θορύβου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τοὺς καταλόγους, διότι οὐδέποτε παρετέθησαν συγκεκριμένα γεγονότα παρ’ αὐτῆς. Ἀσχέτως πρὸς τὰς ἀφορμὰς τῆς ἀναθεωρήσεως καὶ τὰς προθέσεις τῶν ὑποκινησάντων αὐτὴν ἐπικροτῶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν καταλόγων, ἵνα ἀφοπλισθῇ τελείως ἡ Ἀντιπολίτευσις. Βεβαίως ἡ ἀναβολὴ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἦτο ζημία καὶ κρατικὴ καὶ δημοτικὴ καὶ κοινοτική, δύναται ὅμως τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ χωρισθῇ ἀπὸ τῆς ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων καὶ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς δυνάμεθα νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν γνησιότητα διὰ προχείρων μέτρων, οἷος ὁ προταθεὶς ἐμβαπτισμὸς τοῦ δακτύλου εἰς χρωστικὸν ὑγρόν. Ἐξετάζων γενικῶς τὰ τῆς ἀνασυντάξεως φρονῶ ὅτι οὔτε διὰ τοῦ μέτρου τούτου δύνανται νὰ ἀποκλεισθοῦν αἱ νοθεῖαι. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ ἡ κατάρτισις τῶν ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, διότι ἐνθυμοῦνται πάντες πόσαι νοθεῖαι ἐγένοντο εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω ὅτι πλὴν τῆς ἀνασυντάξεως καὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως ὀφείλουν ἐκ παραλλήλου νὰ μελετηθοῦν καὶ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ πάντα τὰ συναφῆ ζητήματα.

§130ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κ. Πρόεδρε.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τῇ 5ῃ μ.μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 9 μ.μ.).