1925.01.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 136

Παρασκευὴ 30 Ἰανουαρίου 1925.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 5 μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ἡ συντεχνία ὑφασματεμπόρων καὶ ψιλικῶν Φλωρίνης παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀπορρίψῃ τὸ Πρωτόκολλον τῆς Γενεύης. — Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Λογγανίκου Λακεδαίμονος ὑποβάλλει παράκλησιν ἵνα ληφθῇ πρόνοια διὰ τοὺς δημοδιδασκάλους, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαβάθμισίν των. — Ἡ Πανελλαδικὴ Ὁμοσπονδία κατωτέρου προσωπικοῦ Τ.Τ.Τ. παρακαλεῖ νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα μέριμνα· πρὸς οἰκονομικὴν βελτίωσιν. — Ἡ Γεωργικὴ Συνεταιρικὴ Τράπεζα Διδυμοτείχου παρακαλεῖ νὰ καταργηθῇ ἡ ἐν τῇ Δυτικῇ Θράκῃ ἰσχύουσα φορολογία τῆς δεκάτης. — Οἱ ἰδιοκτῆται Χίου ζητοῦσι τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. — Ἡ Ἕνωσις τῶν δημοκρατικῶν Συλλόγων Πειραιῶς παρακαλεῖ ὅπως προτιμηθῇ ἡ Ἑταιρεία Μὰκ–Ἄρθουρ διὰ τὴν ὕδρευσιν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ὡς μᾶλλον συμφέρουσα εἰς τὸ Κράτος. — Ἡ Ἕνωσις ἰδιοκτησίας Ἰωαννίνων ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. — Ὁ Σύλλογος τῶν φοιτητῶν τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ ἐπαναφορᾶς τοῦ ἀπολυθέντος καθηγητοῦ κ. Πεζοπούλου. — Οἱ μικροϊδιοκτῆται Κοζάνης παρακαλοῦσι νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον. — Τὸ Σωματεῖον ἀρβυλοποιῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα διαμαρτυρίας κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς κρατικῶν προμηθειῶν νὰ προμηθευθῇ ἀρβύλας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. — Ἐπιτροπὴ κατοίκων Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ἔκδοσις τῆς ὑπουργικῆς ἀποφάσεως περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου «περὶ κυριακῆς ἀναπαύσεως» ἐν Θεσσαλονίκῃ. — Ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Κάτω Μποτίνου Μεσολογγίου παρακαλεῖ ὅπως τὸ ἐπιβληθὲν ποσοστὸν φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ διὰ τὸ Ταμεῖον Ἀγροφυλακῆς μειωθῇ ἀπὸ 3% εἰς ½%. — Τὸ Σωματεῖον Σιγαροποιῶν Πύργου αἰτεῖται τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ ἀποζημιώσεώς των. — Οἱ ἰδιοκτῆται ἐλαιοτριβείων περιφερείας Οἰτύλου ζητοῦσι τὴν ἀπαλλαγήν των ἐκ τῆς φορολογίας καυσίμου ὕλης. — Οἱ κάτοικοι Γρανιτσεΐκων Πύργου διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐξαγορᾶς ἢ μεταφορᾶς εἰς νέαν ἐσοδείαν τοῦ σταφιδοκάρπου». — Οἱ Συνεταιρισμοὶ Ἀχλαδιᾶς καὶ Ἀραχώβης παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῶσι προστατευτικὰ ὑπὲρ τῆς σταφίδος μέτρα. — Ὁ Σύνδεσμος ἰδιοκτητῶν Καρδίτσης αἰτεῖται τὴν τροποποίησιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. — Τὸ προσωπικὸν Τ.Τ.Τ. Πειραιῶς διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην ἐλάττωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ὑπὲρ τῶν συνταξιούχων. — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Α. Παπαναστασίου, Α. Ἀναγνωστόπουλος, Α. Πρέκας, Π. Μαυρομιχάλης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ παροχῆς προσωρινῶν ἐπιδομάτων εἰς τοὺς συνταξιούχους». Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. Δ. Λεονάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§2Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ δύο ἡμερῶν ἤρχισε συζήτησις ἀφορμὴν ἔχουσα τὸ Πρωτόκολλον τῶν μειονοτήτων. Τὴν σπουδαιότητα τοῦ Πρωτοκόλλου τούτου ἀνεγνώρισεν ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κοινὴ Γνώμη. Πρόκειται περὶ πράξεως ἡ ὁποία δύναται νὰ στοιχίσῃ συμφορὰς εἰς τοὺς Ἕλληνας εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν λάβῃ τὴν ἐξέλιξιν τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις ηὐχήθη. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐκφράσω καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἐπληροφορήθην ὅτι χθὲς περὶ τὸ τέρμα τῆς συνεδριάσεως, ὅτε ἦσαν παρόντες ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καί τινες πληρεξούσιοι, ἐλήφθη ἀπόφασις, ὡς δῆθεν ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, διὰ τῆς ὁποίας ὁ ἔλεγχος ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως διὰ ζήτημα τόσον σοβαρὸν ἀναβάλλεται διὰ τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι προκειμένου περὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος ἡ Κυβέρνησις διατελεῖ ὑπὸ κατηγορίαν σοβαρωτάτην καὶ δὲν δύναται ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Ἀρκοῦμαι μόνον νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ἰδιαίτερον τρόπον νὰ παρελκύῃ ζητήματα σοβαρώτατα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι θέμα συζητήσεως αὐτό. Ὑπάρχει ἀπόφασις εἰλημμένη εἰς τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπικυρωθέντα, κατὰ τὴν ὁποίαν σήμερον πρόκειται νὰ συζητηθῇ τὸ Σύνταγμα.

§4Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς: Ὑπάρχουν πληροφορίαι τηλεγραφικαὶ ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, αἱ ὁποῖαι κρατοῦν ἐν συγκινήσει ὁλόκληρον τὴν Συνέλευσιν καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμόν. Πρόκειται περὶ τῆς βιαίας ἀπομακρύνσεως ἐκ Κωνσταντινουπόλεως τοῦ Πατριάρχου. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως ἀναγνωρίζει τὴν σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος, ζητήματος ζωτικωτάτου διὰ τὸν Ἑλληνισμόν, καὶ ὅτι συνεπῶς ἐπιβάλλεται ὅπως πᾶσα ἄλλη ἐργασία παραμερίσῃ πρὸ μιᾶς τοιαύτης σοβαρᾶς ὑποθέσεως δι’ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ δώσῃ πληροφορίας ἂν ἡ εἴδησις αὐτὴ εἶναι ἐπίσημος καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχει γνῶσιν τοῦ ζητήματος τούτου.

§5Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχομεν πληροφορίαν τινὰ ἐπίσημον, ὡς γνωρίζετε. Μόνον ἡ διὰ τοῦ παραρτήματος κοινοποιουμένη πληροφορία ὑπάρχει. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ἁρμόδιος νὰ ἀποφασίσῃ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ ὅτι πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου γεγονότος.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§7Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως....

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν θεμάτων καὶ ἄνευ τῆς παρουσίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§9Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόθεν γνωρίζετε ὅτι ἡ εἴδησις εἶναι ἀληθής; Ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας. Καὶ θὰ κάμωμεν συζήτησιν ἐπὶ τῶν εἰδήσεων τῶν ἐφημερίδων; Μετὰ πέντε λεπτὰ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι ἐδῶ.

§10Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἀσυγκίνητος ἡ Συνέλευσις.

§11Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν εἶναι γεγονός;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Οἱ κ.κ. Δ. Λεονάρδος, Α. Ἀκρίδας, Ι. Καρμανίδης, Θ. Χαβίνης, Β. Καραπάνος κλπ. πως καταθέσωσι καὶ ἀναπτύξωσι τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Καπνεμπορικοῦ Συλλόγου Ἀγρινίου.

§13Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπειδὴ ἡ ἀναφορά μου αὐτὴ καὶ ἡ ἑπομένη ἀφορῶσιν Ὑπουργὸν ἀπόντα, θὰ παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κατέλθω καὶ νὰ ἐπανέλθω κατόπιν.

§14Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἐκφράζομεν τὴν λύπην μας διὰ τοὺς ἀπόντας Ὑπουργούς.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφόσον αἱ ἀναφοραὶ ἀφορῶσιν ἀπόντας Ὑπουργοὺς δὲν θὰ τὰς ἐκφωνῶ. Ὁ κ. Ἀναστασίου ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Μαλάντασι τῆς Ἠλείας.

§16Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν ταύτην τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Μαλάντασι, ζητούντων εὐκολίας τινὰς καὶ παρακαλῶ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θεολογίτης ἐπὶ ἀναφορᾶς Παγκαπνεμπορικοῦ Συνεδρίου.

§18Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, πρὸ μηνὸς καὶ πλέον συνεκροτήθη ἐν Ἀθήναις Συνέδριον τῶν καπνοπαραγωγῶν Μακεδονίας καὶ Θράκης. Τὸ κυριώτερον θέμα συζητήσεως τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὸ Συνέδριον τοῦτο ἦτο τὸ ζήτημα τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξακολουθεῖ νὰ χρονίζῃ παρ’ ὅλον τὸ χυθὲν αἷμα καὶ παρ’ ὅλας τὰς ἐξεγέρσεις τὰς παρατηρουμένας εἰς ὅλας τὰς καπνοπαραγωγοὺς ἐπαρχίας. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας συνεκάλεσεν ἀντιπροσώπους τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν καὶ ἀντιπροσώπους τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ συνεζήτησαν περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἅπαξ διὰ παντὸς καὶ νὰ δυνηθῇ ἡ καπνοπαραγωγὴ νὰ χωρήσῃ εἰς νέαν πρόοδον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅπως τὸ ταχύτερον φέρῃ σχέδιον νόμου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ συζητήσωμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν φρονῶ ὅτι παρέλκυσις τοῦ ζητήματος τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι μόνον διχονοίας καὶ νέας συγκρούσεις καὶ αἱματοχυσίας, ὡς καὶ μίαν ἀνώμαλον κατάστασιν, θέλει δημιουργήσει. Πρόκειται, κύριοι, περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον διὰ τὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην ἀποτελεῖ τὸ σπουδαιότερον ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐβασίσθησαν ὅλα τὰ ἀναρχικὰ καὶ ἀντεργατικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπονομεύουν τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα. Μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἀποδώσῃ ὑψίστην σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, μὲ τὴν ἐλπίδα αὐτὴν εὔχομαι ὅπως τὸ ταχύτερον φέρῃ πρὸς συζήτησιν τὸ σχετικὸν σχέδιον νόμου.

§19Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Συμφωνῶ πληρέστατα ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπεῖγον τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Ὡς γνωρίζετε, οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι συγκεντρώνουν ἀρκετὰ σπουδαῖα στοιχεῖα καὶ κατόπιν ἡ Ἐπιτροπὴ συνειργάσθη εἰς τρόπον ὥστε νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν κάτι, διὰ τὸ ὁποῖον αὕτη θὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της. Προβλέπομεν συγχρόνως καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀνεργίας καὶ τῆς δημιουργίας ταμείου ἀνεργίας, ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζωνται καθ’ ἑκάστην κρούσματα μεταξὺ παραγωγῶν καὶ ἐργατῶν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Δ. Λεονάρδος, Α. Ἀκρίδας, Ι. Καρμανίδης, Θ. Χαβίνης καὶ Β. Καραπάνος ὅπως καταθέσωσι καὶ ἀναπτύξωσι τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Καπνεμπορικοῦ Συλλόγου Ἀγρινίου.

§21Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Πρὶν προβῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν παραπόνων τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου, ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν ἔχει τὴν καλωσύνην νὰ λάβῃ μέτρα ὁριστικά, κατόπιν μάλιστα συστάσεων τὰς ὁποίας εἶχε κάμει διὰ τὴν ἐν λόγῳ συγκοινωνίαν καὶ ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Καραπάνος. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ ἂν ἐλήφθη φροντίς τις ἰδιαιτέρα διὰ νὰ μὲ ἀπαλλάξῃ τοῦ κόπου νὰ ἀναπτύξω αὐτήν.

§22Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶχον κάμει ἐπιμόνους συστάσεις διὰ νὰ διορθωθῇ τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον στενοχωρεῖ τοὺς ταξιδεύοντας εἰς τὰς περιφερείας αὐτάς, καὶ σήμερον τὴν πρωίαν, χωρὶς νὰ γνωρίζω ὅτι πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς, ἠρώτησα τί γίνεται καὶ μοὶ εἶπον ὅτι ἔχουν προσφορὰς ἐξ Ἰταλίας, θὰ προστεθῇ δὲ καὶ ὁ κ. Σταματιάδης, ὁ ὁποῖος θὰ ἀγοράσῃ τὴν ἀτμάκατον, δυστυχῶς ὅμως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν διαταγὰς δὲν σπεύδουν, ὅπως ἐγώ.

§23Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἤθελον νὰ μάθω ἂν ἡ ἀτμάκατος ἐκείνη θὰ ἀγορασθῇ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, κατόπιν ὅμως τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν παραπόνων, καθόσον θὰ μὲ δικαιολογήσουν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας παρέχει εἰς τὴν Συνέλευσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας. Γνωρίζετε πάντες, οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν, τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον διενεργεῖται ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Πατρῶν —Κρυονερίου. Εἶναι ἓν ἀτμόπλοιον παλαιότατον, ἀπὸ παλαιοτάτων χρόνων, ἡ περιώνυμος «Καλυδὼν» διὰ τὸ ἀτμόπλοιον αὐτὸ ὑπάρχει σύμβασις σχετικὴ μεταξὺ τῆς Ἑταιρείας καὶ τοῦ Δημοσίου, διὰ τῆς ὁποίας ὑποχρεοῦται ἡ Ἑταιρεία νὰ τὸ ἀντικαταστήσῃ ὡς ἐπικίνδυνον. Εἶχον λάβει τὴν εὐκαιρίαν νὰ συναντήσω τὸν διευθυντὴν τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅλοι δὲ μὲ ἐβεβαίωσαν ἐν τῇ Διευθύνσει ταύτῃ ὅτι πέρυσι μία Ἐπιτροπὴ εἶχε ἐξετάσει τὸ ἀτμόπλοιον αὐτὸ καὶ συνέστησε διάφορα μέτρα. Ἐν τούτοις εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ βεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι καὶ ἐγὼ ἐξ εἰδικῶν προσώπων γνωρίζω ὅτι δὲν εἶναι καὶ πολὺ μακρὰν ἡ ἡμέρα καθ’ ἣν θὰ πληροφορηθῇ ἡ Συνέλευσις ὅτι τὸ ἀτμόπλοιον αὐτὸ ἐναυάγησε. Τὸ ἀτμόπλοιον τοῦτο ἐκτελεῖ τὴν συγκοινωνίαν αὐτὴν ἀπὸ 40 ἐτῶν περίπου, λέγεται δὲ ὅτι καὶ πρὸ τῶν 40 αὐτῶν ἐτῶν εἶχε καὶ ἄλλην ἀρκετὴν ἡλικίαν.

§24Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἡ ἐν Ἑλλάδι ὑπηρεσία του εἶναι τόση.

§25Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν καθορίσω ἀκριβῶς, ὅπως δὲ γνωρίζετε οἱ περισσότεροι εἶναι εὔκολος σήμερον ἡ εὕρεσις ἀτμοπλοίων τοσαύτης χωρητικότητος, ὥστε νὰ προληφθῇ μία καταστροφὴ εἰς τὴν ὁποίαν δυνατὸν νὰ περιλαμβάνωνται καὶ πολιτικὰ πρόσωπα. Ἂν ἕως ἐκεῖ εἶναι τὸ κακόν, διὰ ποῖον λόγον δὲν πρέπει νὰ ἀναπτύξω τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, ὡς καὶ τὰ παράπονα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου καὶ τὰ παράπονα τῶν κατοίκων Μεσολογγίου; Διότι κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἡ Ἑταιρεία τῶν σιδηροδρόμων Βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος προτίθεται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν ἀτμοπλοίου. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι αὐτὸ δὲν στηρίζεται ἐπὶ καμμιᾶς βάσεως. Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι διεβιβάσθη ἔγγραφον πρὸς τὴν διεύθυνσιν τῶν σιδηροδρόμων Βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος ἵνα μὴ πτοῆται ἀπὸ τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα διαβιβάζει πρὸς αὐτὴν ἑκάστοτε εἴτε τὸ Τμῆμα τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας εἴτε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἴτε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Πράγματι ἐπληροφορήθην ὅτι διεβιβάσθη ἐκ μέρους τοῦ ἐδῶ Συμβουλίου πρὸς τὴν διεύθυνσιν τῆς Ἑταιρείας ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὅτι ἠμπορεῖ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐλέγχῃ τὸ Α ἢ Β ὄργανον, ἢ δύναται π.χ. ὁ Λιμενάρχης Πατρῶν κατόπιν ἐντολῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ διατάξῃ ὡρισμένα πράγματα, νὰ μὴ γίνεται δηλαδὴ ἡ ἐπιβίβασις καὶ ἀποβίβασις διὰ φορτηγίδος, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ διατάξῃ νὰ ἀγορασθῇ καὶ ἀτμάκατος, καὶ διὰ τοῦτο ὅλα αὐτὰ νὰ μὴ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Ἑταιρεία. Αὐτὰ ἐνετείλατο τὸ Συμβούλιον.

§26Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δι’ ἐπιστολῆς ἰδιωτικῆς ἢ δι’ ἐπισήμου ἐγγράφου;

§27Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τῆς καλῆς πίστεως τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς, κύριοι συνάδελφοι, καὶ περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον διενεργεῖται ἡ συγκοινωνία τῆς πατρίδος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῆς πατρίδος τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ κ. Καφαντάρη, ἀρκεῖ νὰ πληροφορηθῆτε κατὰ τίνα τρόπον γίνεται ἡ ἀποβίβασις ἐκ τοῦ ἀτμοπλοίου αὐτοῦ. Ἀνέγνωσα ὅτι ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς κ. Γονατᾶς καὶ ἄλλοι εἰδικοὶ συνέστησαν, κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιτροπὴν διὰ τὸν καλλωπισμὸν τῶν Ἀθηνῶν. Εἶμαι βέβαια ὑποχρεωμένος νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι εὑρίσκει καιρὸν νὰ κάμνῃ καὶ καλλωπισμούς, ἀλλά, κύριοι, τὴν ζωὴν τῶν πολιτῶν τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐξαρτᾷ ἀπὸ ἕνα σχοινὶ καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω πῶς. Δὲν ὑπάρχει σημεῖον διὰ τοὺς πλέοντας ἀπὸ Μεσολογγίου εἰς Πάτρας ἐπικινδυνωδέστερον ἀπὸ τὴν ἔξοδον ἐκείνην τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου. Καθημερινῶς σημειοῦνται ναυάγια καὶ ἡ θάλασσα διαρκῶς εἶναι τρικυμιώδης: σχεδὸν ἡμέραν παρ’ ἡμέραν ἔχομεν ναυάγια μικρῶν ἰστιοφόρων. Πῶς γίνεται ἡ ἀποβίβασις τῶν ἐπιβατῶν; Τὸ ἐκτελοῦν τὴν συγκοινωνίαν αὐτὴν ἀτμόπλοιον συνηθέστατα καταφθάνει περίπου τὴν 6ην ἢ 7ην ἑσπερινὴν ὥραν εἰς τὸ Κρυονέριον, τὸν δὲ χειμῶνα ἡ 7η ἑσπερινὴ εἶναι νύξ. Ἡ ἀποβίβασις γίνεται ὡς ἑξῆς: Προσδένεται ἕνα σχοινὶ εἰς τὸ ἀτμόπλοιον καὶ τὸ ἄλλο ἄκρον τοῦ σχοινίου εἰς τὴν παραλίαν, τρεῖς δὲ ἢ τέσσαρες ρωμαλέοι ἐργάται ἀναλαμβάνουν νὰ πιάσουν τὸ σχοινίον καὶ τραβῶντες νὰ ὁδηγήσουν τὴν φορτηγίδα πρὸς τὴν ἔξοδον. Διατρέχει τις κίνδυνον διὰ τῆς τοιαύτης ἀποβιβάσεως; Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν μικρὸν παράδειγμα. Πρό τινων ἐτῶν ἐταξίδευον καὶ ἐγὼ εἰς Πάτρας καὶ τὴν ἑσπέραν ἐφθάσαμεν εἰς Κρυονέριον. Δὲν εἴχομεν ἀπομακρυνθῆ οὔτε τρία βήματα ἀπὸ τοῦ ἀτμοπλοίου καὶ τὸ σχοινίον ἐκόπη. Εἰς τὰς φωνὰς τῶν ἐργατῶν κατώρθωσαν νὰ μᾶς δώσουν ἓν σχοινίον καὶ ἐσώθημεν, παρόμοιον δὲ γεγονὸς συνέβη μόλις πρὸ 20 ἡμερῶν, ἀλλὰ καὶ πάλιν ὡς ἐκ θαύματος ἐσώθησαν οἱ ἄνθρωποι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τις ὅτι διαρκῶς θὰ γίνωνται θαύματα καὶ κάποιαν ἡμέραν θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἔλθωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε μέτρα καὶ ὅτι ἐπνίγησαν 100 ἢ 200 ἄνθρωποι. Διατί ἐπιμένω νὰ φέρω τὴν συζήτησιν αὐτὴν καὶ διατί εἶπον ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν πρέπει νὰ ἀρκῆται εἰς τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ Συμβουλίου ἐκείνου; Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἐπὶ τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας κ. Σακελλαροπούλου, ὅστις διὰ νὰ ἐπιτύχῃ παρὰ τῆς ἐν λόγῳ Ἑταιρείας τὴν ἀποπεράτωσιν μικροῦ καὶ ἀσημάντου ἔργου ἠναγκάζετο καθημέραν νὰ ἀπευθύνῃ πρὸς αὐτὴν ἔντονον ἔγγραφον ζητῶν νὰ τῷ ἀναφέρεται ἡ πρόοδος τῆς ἐργασίας. Φαντασθῆτε λοιπὸν τώρα ἂν εἶναι δυνατὸν δι’ ἁπλῆς εἰσηγήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἀγοράσῃ ἡ Ἑταιρεία ἀτμάκατον ἀξίας 200 ἢ 300 χιλιάδων δραχμῶν. Θὰ παρέλθῃ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, καθὼς καὶ ἄλλοι, καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ παραμένῃ εἰς τὸ ἴδιον σημεῖον, καθ’ ὃν χρόνον οἱ ἀτυχεῖς Αἰτωλοακαρνᾶνες καὶ ὅσοι ταξιδεύουν ἐκεῖθεν θὰ ταλαιπωροῦνται καὶ θὰ διατρέχουν τὸν κίνδυνον νὰ πνιγοῦν. Διὰ νὰ πεισθῆτε ἀκόμη περισσότερον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφέρω καὶ ἓν ἄλλο χαρακτηριστικὸν ἐπεισόδιον. Ὅταν ἦλθον οἱ Ἄγγλοι διὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Βύρωνος καὶ μετέβημεν εἰς Μεσολόγγιον, τὸ βράδυ ποὺ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ Κρυονέριον ἐπεκράτει μεγάλη τρικυμία. Εἰς τὴν φορτηγίδα εἶχον εἰσέλθει ἐκ συμπτώσεως ὅλοι οἱ Πρόεδροι, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ πρώην Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Καφαντάρης, ὁ πρώην Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Τριανταφυλλάκος, ὁ πρώην Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Γονατᾶς, ὁ κ. Ἀνδρεάδης, μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων εἰσῆλθον καὶ ἐγώ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι τόσον μέγας ὑπῆρξεν ὁ κίνδυνος, ὥστε ὁ κ. Ἀνδρεάδης θέλων νὰ διαφυλάξῃ τὸ πολύτιμον φορτίον τῶν κ.κ. Προέδρων ἐζήτησε νὰ μᾶς μεταφέρῃ εἰς τὴν ἀτμάκατον. Ἐγώ, πρώτην φορὰν ταξιδεύων μὲ τόσους Προέδρους, ἐδήλωσα ὅτι δὲν θὰ περάσω εἰς τὴν ἀτμάκατον, ἀλλὰ θὰ μείνω νὰ πεθάνω μαζί. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀτμάκατον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀγοράσῃ ἡ Ἑταιρεία, ἀλλά, καὶ ἂν ἀγοράσῃ, εἶναι τὸ μέρος τόσον ἐπικίνδυνον, ὥστε θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξασφαλισθῶσιν οἱ πολῖται καὶ διὰ τῆς ἀτμακάτου· διότι ἡ προκυμαία εἶναι μεγάλη καὶ τὴν ἀτμάκατον τὴν ἀνατρέπει ἡ τρικυμία, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ἐξηκριβωμένον ὅτι, ὅταν ἐκτελῆται ἡ συγκοινωνία διὰ τῆς Τουρλίδος, οὐδέποτε τὸ ἀτμόπλοιον ἐπόδισε. Τὸ μέσον δὲ τῆς θεραπείας εἶναι προχειρότατον. Ὑπάρχει ἐν Μεσολογγίῳ ἓν λιμενικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχει περιουσίαν 2,000,000 δραχ. καὶ ἐτήσιον εἰσόδημα 300.000 δραχμῶν, ἔχει δὲ πρὸς τούτοις εἰσπράξεις ποσοῦ 1,000,000 περίπου ἐτησίως ἀπὸ διάφορα ἔργα. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἤθελε νὰ κάμῃ μίαν μικρὰν σκέψιν, θὰ ἔλυε τὸ ζήτημα δι’ ἑνὸς δανείου. Θὰ κατώρθωνεν εὐκόλως μὲ τὰ ποσὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερα νὰ ἐξοικονομήσῃ ἓν δάνειον 10 ἢ 20,000,000 δραχμῶν, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ γίνῃ εἷς λιμὴν ἀσφαλέστατος εἰς τὸ Μεσολόγγιον. Ὁ λιμὴν δὲ αὐτὸς θὰ ἐξυπηρέτει ὄχι μόνον τὸ Μεσολόγγιον ἀλλὰ καὶ τοὺς πολλοὺς μετ’ αὐτοῦ ἐμπορευομένους. Εἶμαι ὑποχρεωμένος λοιπὸν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ κάμῃ ἓν ἔργον νοικοκυρίστικον, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἡ Ἀκαρνανία ὅλη θὰ τὸν ἐκτιμήσῃ καὶ οἱ ἐμπορευόμενοι πολῖται θὰ τὸν εὐγνωμονοῦν.

§28Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλοῦμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἂν ἐπιβεβαιοῦται ἡ πληροφορία περὶ ἀπελάσεως τοῦ Πατριάρχου ἐκ Κωνσταντινουπόλεως· νὰ προηγηθῇ, παρακαλῶ, ἡ συζήτησις αὐτή, ἥτις ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§29Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει λόγος, κύριοι, νὰ ἀνησυχῆτε. Εἰς τὰς 2½ μ.μ. μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εὗρον ἐκεῖ τοὺς δημοσιογράφους, οἵτινες μὲ ἠρώτησαν ἂν ὑπῆρχε σχετικὴ πληροφορία ἐπὶ τοῦ πατριαρχικοῦ ζητήματος, δηλαδὴ τῆς ἀπελάσεως. Τοῖς εἶπον ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία ἐπίσημος πληροφορία. Παρεκάλεσα δέ, ὅταν ἀνεχώρησα, ἂν ὑπάρξῃ καμμία εἴδησις, νὰ μοὶ τὴν ἀνακοινώσωσιν, ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν μοὶ ἀνεκοινώθη τίποτε.

§30Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μᾶς προκαλεῖ ἐντύπωσιν ἡ ἀγανάκτησις τὴν ὁποίαν ἐκδηλώνει ἡ Τουρκικὴ Δημοκρατία προβᾶσα εἰς αὐτὴν τὴν σκέψιν ἀπέναντι τῆς θέσεως τοῦ Πατριάρχου. Δὲν ἀντελήφθη ἴσως ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει μία Συνέλευσις καὶ εἷς λαὸς ὁ ὁποῖος ὑπεραμύνεται τῶν προνομιακῶν δικαιωμάτων τοῦ Πατριαρχείου, ὡς καὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἰδιαιτέρως. Ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία θὰ ἐπεθύμει νὰ μάθῃ, ἐφόσον εἶναι δυνατόν, ποίαν ἀκριβῆ πληροφορίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀπελάσεως τοῦ Πατριάρχου.

§31Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πληροφορία εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπὴ εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνῃ αὐτὴ τὸ ζήτημα ἂν πρέπει νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολιν ὁ Πατριάρχης ἢ ὄχι. Καὶ εἶπεν ὅτι «ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄτομον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ βεβαίως ἠδυνάμην νὰ ἀναμιχθῶ, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ἄτομον αὐτὸ κατέχει θέσιν ἰδιάζουσαν, περὶ τῆς ὁποίας εἰδικωτέρα λαμβάνεται πρόνοια, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀναμιχθῶ». Αὐταὶ εἶναι αἱ τελευταῖαι πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχομεν.

§32Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἐνδεικτικὴ ὅτι ὁ Πατριάρχης, λόγῳ τοῦ ἀξιώματός του, δὲν δύναται νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν γενικὴν διάταξιν τῶν ἐγκατεστημένων εἰς Κωνσταντινούπολιν καὶ ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι ἡ Τουρκικὴ Δημοκρατία δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἔλθῃ εἰς φανερὰν πλέον σύγκρουσιν μὲ τὸν Ἑλληνισμὸν διὰ ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν θίγει τὴν Τουρκίαν, θίγει ὅμως καιριώτατα τὴν Ἑλλάδα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔληξεν ἡ συζήτησις.

§34Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀνθελληνικῆς ἀτμοσφαίρας. Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχομεν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μένωμεν ἥσυχοι, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος σπουδαιοτάτου διὰ τὸ Ἔθνος καὶ διὰ τὸν Ἑλληνισμόν. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν ἐκ τοῦ πλησίον τὴν Τουρκίαν καὶ τὴν τουρκικὴν νοοτροπίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μένουν ἥσυχοι καὶ εἶναι ἀνάγκη ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίσῃ συντόνως τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν, καθόσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατήσωμεν τὴν ἀγωνίαν καὶ τὴν θλῖψίν μας καὶ ὅταν ἀκούωμεν εἰδήσεις ἔστω καὶ μὴ ἐπιβεβαιουμένας.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις αὕτη καὶ συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Καπνεμπορικοῦ Συλλόγου Ἀγρινίου.

§36Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι εἶναι ἐξευτελιστικὸν διὰ τὴν Πολιτείαν νὰ ἐξακολουθῇ τὸ εἶδος τοῦτο τῆς συγκοινωνίας.

§37Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἄλλοτε ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἤδη εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπανέλθω διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ ἓν μέσον συγκοινωνίας τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν ἐξασφαλίζει κανένα.

§38Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν πρὸ διμήνου ἔλαβε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ βεβαιώσῃ ὅτι καὶ ὁ ἴδιος, ὡς ἐν Πάτραις ζήσας, εἶχε τὴν ἀντίληψιν τῶν δυσχερειῶν τὰς ὁποίας συνήντα τις ὅταν ἐταξίδευε διὰ τῆς «Καλυδῶνος», ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ πληροφορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι θὰ ἐλάμβανε δραστικὰ μέτρα ὄχι μόνον περὶ ἄρσεως τῶν δυσχερειῶν, ἀλλὰ περὶ ἀποκαταστάσεως μιᾶς συγκοινωνίας πολυτελοῦς. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἠρκέσθην νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως προμηθευθῇ ὀλίγα μέτρα σχοινίου ἐκ σύρματος, διότι ἦτο τὸ μόνον μέσον τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν τὸ ἁρμόδιον Τεχνικὸν Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας νὰ ἐγκρίνῃ ὡς δυνάμενον νὰ πραγματοποιηθῇ σήμερον· μάλιστα εἶχεν ὑποσχεθῆ ὅτι θέλει καὶ ἀτμομηχανὰς καὶ ἄλλα τινὰ νὰ προμηθευθῶμεν, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσεν ἀκόμη νὰ προμηθευθῇ τὸ ἐκ σύρματος σχοινίον διὰ νὰ δέσῃ τὰ μέλη τοῦ Τεχνικοῦ Συμβουλίου! Δὲν πρόκειται, κύριοι περὶ ζητήματος διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνουν πιστευταὶ αἱ διαμαρτυρίαι μας τότε μόνον ὅταν θὰ πνιγῶμεν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Μαμάης. Ποῖος θὰ διαμαρτυρηθῇ ὅταν ἡμεῖς πνιγῶμεν;

§39Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον, διότι πάντοτε, ὅταν πνιγῇ τις, τότε ἀποφασίζουν. Ὅ,τι εἶπον, τὸ εἶπον διὰ νὰ προλάβω νὰ μὴ πνιγῶμεν.

§40Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Φαίνεται ὅτι ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ καταστῇ ἀποτελεσματικὴ ἡ ἐπιθυμία του, ὅπως φανῇ εὐχάριστος εἰς τὴν κοινωνίαν. Δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν ἐπιβολὴν ἀπέναντι τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία μὲ ἕνδεκα βαγόνια νομίζει ὅτι δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐκεῖ ἐμπορικοῦ κόσμου, καθ’ ὃν χρόνον ὑπὸ βροχὴν σήπονται ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐμπορεύματα ἀξίας ἑκατομμυρίων δραχμῶν, καθ’ ὃν χρόνον ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει καὶ οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι καὶ ὁ μέχρι Πατρῶν ταξιδεύσας κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔλαβε γνῶσιν. Θὰ περιμένωμεν ἐπὶ τέλους ἐπὶ πολὺ ἀκόμη διὰ νὰ προμηθευθῇ ἡ Ἑταιρεία τὸ περιλάλητον σχοινί;

§41Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐλᾶτε ὅλοι σας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ εἴπετε τὴν γνώμην σας καὶ νὰ γίνῃ μία μελέτη σοβαρά.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαμάης ἐπὶ ἀναφορᾶς ὑπαλλήλων τῶν Τ.Τ.Τ. Μυτιλήνης.

§43Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ὑπάρχει, κ. Ὑπουργέ, ἀναφορὰ τῶν ὑπαλλήλων Τ.Τ.Τ. Μυτιλήνης, τὴν ὁποίαν εὑρίσκω δικαιοτάτην καὶ σᾶς παρακαλῶ θερμῶς νὰ ἐπιστήσετε τὴν προσοχήν σας. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ συστάσεις μου.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§45Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Μαμάης. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν Τ.Τ.Τ., οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι θὰ προσκόψῃ ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία, ἂν δὲν πραγματοποιηθῶσι τὰ αἰτήματά των.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πατάλας ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν δημοδιδασκάλων Μεγαρίδος.

§47Ι. ΠΑΤΑΛΑΣ. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς τῶν δημοδιδασκάλων Μεγαρίδος, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται διὰ τὸν διορισμὸν τῶν ἐκτάκτων προσωρινῶν ἐπιθεωρητῶν ὡς μονίμων.

§48Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θὰ ὑποβληθῇ ὁ κατάλογος εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ τότε θὰ προνοήσω.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς προσωρινῶν τελωνοφυλάκων Τελωνείων Θράκης τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Φ. Μανουηλίδης.

§50Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐσυστήσαμεν κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως αὐξηθῶσιν αἱ ἀποδοχαὶ αὐτῶν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ι. Πατάλας καὶ Π. Χαλόφτης ὅπως καταθέσωσι καὶ ἀναπτύξωσιν ἀναφορὰν τῶν ἰδιοκτητῶν πευκοδασῶν τῆς κοινότητος Βυλλίων τῆς Μεγαρίδος.

§52Ι. ΠΑΤΑΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω μίαν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Βυλλίων Μεγαρίδος, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται κατὰ τοῦ διορισμοῦ τῶν ἰδιωτικῶν δασοφυλάκων, οἱ ὁποῖοι λαμβάνονται κατὰ ἕνα τρόπον λίαν ἰδιόρρυθμον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναλογούσης εἰς ἕκαστον κάτοικον δασικῆς ἐκτάσεως. Οἱ κάτοικοι οὗτοι δικαίως παραπονοῦνται, διότι ἡ ἐπιβάρυνσις τῶν ἰδιοκτητῶν δὰ τῆς νέας αὐτῆς φορολογίας εἶναι λίαν ἐπαχθής. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι οὐδένα προορισμὸν ἐκτελοῦν παρὰ μόνον ὅτι δημιουργεῖται ἀριθμὸς φυγοπόνων δασοφυλάκων, γίνονται καθ’ ἑκάστην καὶ ὑπαίτιοι πράξεων ἀδίκων, διότι στεροῦνται καὶ τῶν στοιχειωδεστέρων γνώσεων τῆς δασικῆς νομοθεσίας. Ἀκριβῶς πρὸ 15 ἡμερῶν δασοφύλαξ τις ἐπυροβόλησε ποιμένα τινά, τὸν ὁποῖον μάλιστα καὶ ἐτραυμάτισε, διότι ἀπεπειράθη νὰ εἰσβάλῃ εἰς μέρος τὸ ὁποῖον ἐθεώρει ἐκεῖνος ἀπηγορευμένον. Καθ’ ἑκάστην κατάσχουν φορτία καυσοξύλων ἐπὶ παραβάσει διατάξεως. Ἡ φορολογία αὐτὴ ἐπιβαρύνει ἰδίως τὰς ἐργατικὰς τάξεις, διότι οἱ ἰδιοκτῆται, ὑποχρεωμένοι νὰ καταβάλουν 18–20 δραχμὰς κατὰ 10 πευκόδενδρα, βεβαίως ἐζήτησαν ἀπὸ τοὺς ἐργάτας ἕνα ἡμερομίσθιον μεγαλύτερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον πληρώνουν, ἐνῷ τὰ δάση τῆς Μεγαρίδος εἶναι ἰδιόκτητα καὶ οἱ ἰδιοκτῆται φυλάττουν τὰ κτήματά των μόνοι των. Παραπονοῦνται ὅτι ὁ κ. Δασάρχης, καίτοι τῷ ὑπεβλήθησαν ἐπανειλημμένως παράπονα ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν, δὲν ἔλαβε καμμίαν πρόνοιαν. Ἔχουν καταντήσει αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι μία πληγὴ διὰ τὰς περιφερείας ἐκείνας.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαχριστόπουλος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ πρότασιν νόμου «περὶ μεταθέσεως τῆς ἕδρας τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου εἰς Τρίπολιν».

§54Α. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, κατ’ Ὀκτώβριον τοῦ ἔτους 1834 ἐξεδόθη Βασιλικὸν Διάταγμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἱδρύθησαν ἐν τῷ Κράτει δύο Ἐφετεῖα, ἓν μὲν ἐν τῇ Στερεᾷ Ἑλλάδι μὲ ἕδραν τὰς Ἀθήνας καὶ ἕτερον ἐν Πελοποννήσῳ μὲ ἕδραν τὴν Τρίπολιν. Ἡ ἐκλογὴ αὕτη τῶν ἑδρῶν τῶν πρώτων τούτων Ἐφετείων τοῦ Κράτους ὑπῆρξεν ὄντως ἐπιτυχὴς καὶ δικαία ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Παραδόξως ὅμως μετὰ παρέλευσιν διετίας, ἤτοι κατὰ Ἰούλιον τοῦ ἔτους 1836, ἐξεδόθη νέον Βασιλικὸν Διάταγμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ ἕδρα τοῦ ἑτέρου τῶν εἰρημένων Ἐφετείων, τοῦ τῆς Τριπόλεως, μετετέθη εἰς Ναύπλιον, τῆς μεταβολῆς ταύτης γενομένης ἄνευ δεδικαιολογημένης τινὸς αἰτίας καὶ προφανῶς ἄνευ σκοπιμότητος, καθόσον δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐξυπηρετήσῃ πληρέστερον οὔτε τὴν Δικαιοσύνην οὔτε τὰ συμφέροντα τῶν φορολογουμένων πολιτῶν. Ἡ ἄδικος αὕτη κυβερνητικὴ πρᾶξις δὲν προξενεῖ εἰς ἐμὲ αἴσθησίν τινα, διότι γινώσκω ὅτι καὶ ἄλλαι τοιαῦται, πολὺ σοβαρώτεραι ταύτης, καὶ δὴ γενικωτέρας σημασίας, ἐλάμβανον χώραν κατὰ τὴν πρωτογενῆ ἐκείνην μετὰ τὴν ἐθνικὴν παλιγγενεσίαν ἀναμορφωτικὴν τοῦ Κράτους περίοδον ἐπὶ βλάβῃ τοπικῶν ἢ γενικωτέρων συμφερόντων. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μὲ ἐμβάλλει εἰς ἀπορίαν εἶναι τὸ πῶς μετὰ παρέλευσιν τόσων ἐτῶν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις δὲν προέβησαν εἰς τὴν ἐπανόρθωσιν μιᾶς τόσον καταφώρου ἀδικίας κατὰ στοιχειωδῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν τῶν νομῶν Ἀρκαδίας, Λακωνίας καὶ Μεσσηνίας, δικαιουμένων καὶ τούτων, ὡς πολιτῶν Ἑλλήνων, νὰ ἀπολαύουν πλήρους ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης. Ὅπως πεισθῆτε, κύριοι, ὅτι ἐν προκειμένῳ διεπράχθη ἀδικία, δὲν ἔχετε ἢ νὰ ἀνοίξετε ἕνα οἱονδήποτε γεωγραφικὸν χάρτην τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ ρίψετε ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς Πελοποννήσου καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλετε ἀναγνωρίσει ἀνενδοιάστως τὸ βάσιμον τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου, διότι θέλετε παρατηρήσει ὅτι τὸ μὲν Ναύπλιον κεῖται πρὸς τὸ ἀπώτατον ἀνατολικὸν μέρος τῆς Πελοποννήσου, ἡ δὲ δικαιοδοσία τοῦ ἐν αὐτῷ ἑδρεύοντος Ἐφετείου ἐξαπλοῦται ἐφ’ ὁλοκλήρου σχεδὸν τῆς χερσονήσου καὶ ἐξικνεῖται ἀπὸ τοῦ Ἀργολικοῦ κόλπου μέχρι τῶν ἀκτῶν τοῦ Ἰονίου πελάγους, ἕνεκα δὲ τοῦ ἀτόπου τούτου, προκειμένου οἱ πολῖται τῶν εἰρημένων νομῶν νὰ ἐνασκήσωσι τὰ ἐφεσίβλητα δικαστικὰ αὑτῶν δικαιώματα, ἀναγκάζονται νὰ διατρέξωσιν ἀποστάσεις ἑκατοντάδων χιλιομέτρων, ὅπως φθάσωσιν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου, ὑποβαλλόμενοι οὕτως εἰς ἀδίκους προσθέτους κόπους καὶ ὑπερόγκους δαπάνας. Ἀλλὰ τὴν τοιαύτην ἀστοργίαν τῆς Πολιτείας ἐγὼ τοὐλάχιστον θεωρῶ μεμπτέαν καὶ κολακεύομαι νὰ πιστεύω ὅτι καὶ ὑμεῖς, κύριοι πληρεξούσιοι, συμφωνεῖτε μετ’ ἐμοῦ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Κατ’ ἐμὴν γνώμην, αἱ διευθύνσεις τῶν διαφόρων κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν πρέπει νὰ ἑδρεύωσιν ἐν τῷ κέντρῳ τῶν περιφερειῶν των χάριν τῆς εὐχερεστέρας μεταβάσεως τῶν ὑπ’ αὐτὰς ὑπαλλήλων πρὸς πάσας τὰς κατευθύνσεις τῆς δικαιοδοσίας των διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων καὶ χάριν τῆς εὐκολίας καὶ οἰκονομίας τῶν πολιτῶν διὰ τὴν μετάβασίν των ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς διαμονῆς των εἰς τὰς ἕδρας τῶν Ὑπηρεσιῶν τούτων διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων των. Κατὰ τὴν ἄποψιν ταύτην, δεδομένου ὅτι ἡ δικαιοδοσία τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου ἐπεκτείνεται ἐπὶ τεσσάρων νομῶν, ἤτοι τῆς Ἀργολιδοκορινθίας, τῆς Ἀρκαδίας, τῆς Μεσσηνίας καὶ τῆς Λακωνίας, καὶ ὅτι ὁ νομὸς Ἀρκαδίας περικυκλοῦται σχεδὸν ὑπὸ τῶν τριῶν ἑτέρων, θὰ ἔπρεπεν ἡ πρωτεύουσα τοῦ νομοῦ τούτου Τρίπολις, ἥτις καὶ γεωγραφικῶς κεῖται ἐν τῷ κέντρῳ τῶν εἰρημένων νομῶν, νὰ ὁρισθῇ ὡς ἕδρα τοῦ Ἐφετείου καὶ οὐχὶ τὸ Ναύπλιον, τὸ ὁποῖον κεῖται εἰς τὸ ἀπώτατον ἀνατολικὸν μέρος αὐτῶν. Πλὴν τούτου καὶ τὸ ὑγιεινὸν τοῦ κλίματος τῆς Τριπόλεως καὶ ἡ ἐπάρκεια τῶν οἰκημάτων καὶ τὸ εὔκολον τῶν τροφίμων συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς μεταθέσεως τῆς ἕδρας τοῦ εἰρημένου Ἐφετείου εἰς τὴν ἀρχικὴν αὐτοῦ ἑστίαν. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κρατικῆς οἰκονομίας, κατὰ τὴν παροῦσαν μάλιστα περίοδον τῆς περισυλλογῆς, ἐνδείκνυται ἡ μετάθεσις αὕτη, διότι ταύτης πραγματοποιουμένης αἱ δαπάναι τοῦ Δημοσίου δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τῶν καλουμένων μαρτύρων καὶ τῶν πρὸς ἐκτέλεσιν ὑπηρεσίας εἰς τὰ διάφορα τμήματα τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Ἐφετείου ἀποστελλομένων δικαστικῶν ὑπαλλήλων αὐτοῦ θέλουσι σπουδαίως μειωθῆ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι καιρὸς πλέον, φρονῶ, νὰ χωρήσῃ ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἀνενδοιάστως ἐπὶ τὸ ἀνακαινιστικὸν καὶ ἀναμορφωτικὸν ἔργον αὐτῆς, καὶ σὺν τῇ ἐπιψηφίσει τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου νὰ χαράξῃ καὶ νέα ὅρια τῶν διαφόρων κρατικῶν ὑπηρεσιακῶν περιφερειῶν καὶ πρὸ παντὸς τῶν δικαστικῶν, τῶν διοικητικῶν καὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ νὰ ὁρίσῃ τὰς ἕδρας αὐτῶν κατὰ τρόπον διευκολύνοντα καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὴν ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν. Τοιαῦτα φρονῶν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω πρότασιν νόμου περὶ μεταθέσεως τῆς ἕδρας τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου εἰς τὴν ἀρχικὴν αὐτοῦ ἑστίαν, τὴν Τρίπολιν, καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἀντίληψιν ὑμῶν ἐπ’ αὐτῆς, προκειμένου περὶ ἐπανορθώσεως καταφώρου ἀδικίας.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεονάρδος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Μακρυνείας.

§56Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τὰ παράπονα τῶν κατοίκων Μακρυνείας εἶναι ἀπολύτως δεδικαιολογημένα, διότι τὸ Κράτος ἐπιβάλλει φόρους, καὶ φόρους μεγάλους, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου δὲν βλέπουσι τὴν προσήκουσαν μέριμναν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ὁμιλήσω εἶναι πολὺ μεγαλυτέρας σημασίας τοῦ ζητήματος τοῦ ραδίου. Εἶπον καὶ ἄλλοτε ὅτι πρόκειται περὶ μηχανήματος ἀξίας 4,000,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον, ἂν δὲν κατεστράφη, θὰ καταστραφῇ ἐντελῶς. Πρὸ τεσσάρων ὁλοκλήρων μηνῶν ἀπετάθην εἰς τὸν τότε προσωρινὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας κ. Μαρῆν καὶ τὸν παρεκάλεσα ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον σπεύσῃ νὰ λάβῃ μέτρα διὰ νὰ καλύψῃ αὐτὸ τὸ μηχάνημα ὑπὸ ἓν περίπτερον, ἵνα μὴ αἱ βροχαὶ τοῦ χειμῶνος τὸ καταστρέψουν, καὶ ἔλαβον τὴν διαβεβαίωσιν ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὅτι θὰ ἔδιδε τὰς δεούσας διαταγὰς καὶ ὅτι ὁ ἐργολάβος προσεφέρθη διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τούτου κατὰ σύστασιν τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ ἑνὸς μεγάλου μηχανήματος, ἐκσκαφέως, τὸ ὁποῖον μετεφέρθη ἀπὸ τὴν Γερμανίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἴσως δὲ μετ’ ὀλίγον χρόνον δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἀξίαν· τοῦτο δὲ διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἔδειξεν ἐγκληματικωτάτην ἀδιαφορίαν διὰ τὸ μηχάνημα τοῦτο, θὰ ἦσαν δὲ—ἵνα μὴ εἴπω ὑπερβολήν—ἄξιοι οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. Ὑπουργοὶ τῆς Συγκοινωνίας νὰ παραπεμφθοῦν εἰς εἰδικὸν δικαστήριον, διότι ἐκ προθέσεως πλέον ἀφῆκαν νὰ καταστραφῇ μία τοιαύτη περιουσία.

§57Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Πότε ἦλθεν αὐτὸ τὸ μηχάνημα;

§58Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τὸ μηχάνημα αὐτὸ παρεδόθη εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας ἔναντι τῆς ἀποζημιώσεως, παρηγγέλθη δὲ ἐπὶ Κυβερνήσεως Γούναρη καὶ ἀπεβιβάσθη εἰς τὰς ἀκτὰς τῶν Πατρῶν περίπου τῷ 1921.

§59Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1922.

§60Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ παρηγγέλθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν Γούναρη. Τὸ μηχάνημα αὐτὸ μετεφέρθη ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Σακελλαροπούλου, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, κατόπιν παρακλήσεως ἰδικῆς μου καὶ τῶν κατοίκων Μακρυνείας, διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὰ ἕλη, διότι τὰ μηχανήματα αὐτὰ δὲν ἔχουν ἄλλον προορισμὸν παρὰ μόνον νὰ κάμουν μεγάλας ἐκσκαφάς. Ἐπειδὴ δὲ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ μία μεγάλη ἐκσκαφὴ ἐν Τριχωνίᾳ διὰ νὰ φύγουν τὰ νερά, παρεκαλέσαμεν τότε, ἵνα τὸ ἓν τῶν μηχανημάτων τούτων μεταφερθῇ εἰς Ἀγγελόκαστρον, ὁ δὲ κ. Σακελλαρόπουλος, ἀφοῦ προηγουμένως ἐζήτησε τὴν γνώμην τῶν μηχανικῶν τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἄλλων ἐμπείρων μηχανικῶν, διέταξε τὴν μεταφορὰν τούτου εἰς Ἀγγελόκαστρον, ἀφοῦ ἐδαπανήθησαν ἀκόμη 300,000 δραχ. διὰ τὴν μεταφοράν του. Ἕτερον παρόμοιον μηχάνημα ἔχει παραδοθῆ εἰς τὸν κ. Παπαγεωργίου, καθ’ ἃς δὲ πληροφορίας ἔχω τὸ μηχάνημα αὐτό, ἐπειδὴ παρελήφθη ἀπὸ ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται, ἐχρησιμοποιήθη καταλλήλως, ἐνῷ τὸ ἄλλο τὸ ἐπέταξαν εἰς τὸ Ἀγγελόκαστρον καὶ τὸ ἀφῆκαν ἔκθετον. Πολλάκις ἀπετάθην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, κατόπιν τοῦ ψηφισθέντος νόμου ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Παπαναστασίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ κάμνῃ διάφορα ἔργα ὑδραυλικὰ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, καὶ παρεκάλεσα τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ προβῇ εἰς μίαν δημοπρασίαν, εἶπον δὲ ἀκόμη ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς δημοπρασίας τὰ πληρώνω ἐγώ· διότι παρουσιάσθησαν καὶ πέρυσι καὶ ἐφέτος διάφοροι Ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι ζητοῦν νὰ πάρουν τὴν ἐργασίαν αὐτὴν καὶ νὰ χρησιμοποιήσουν τὸν ἐκσκαφέα. Σᾶς προκαλῶ νὰ μοὶ εἴπετε ἂν μηχάνημα κατασκευασθὲν εἰς Γερμανικὸν ἐργοστάσιον καὶ τοῦ ὁποίου τὰ σίδηρα μόνον στοιχίζουν δύο ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄχρηστον. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχουν μηχανικοὶ κατάλληλοι νὰ τὸ συνδέσουν. Προτείνομεν νὰ ἔλθῃ μηχανικὸς ἀπὸ τὴν Γερμανίαν, νὰ πληρωθῇ, διὰ νὰ συνδέσῃ τὸ μηχάνημα.

§61Β. ΚΥΒΕΛΟΣ. Μήπως εἶναι ὅπως καὶ μερικὰ ἄλλα, ποὺ ἐδόθησαν δι’ ἀποζημιώσεις, ἐπειδὴ ἦσαν ἄχρηστα;

§62Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ εἴπωμεν αὐτὸ χωρὶς νὰ κάμωμεν δοκιμήν· διότι ἐρωτῶ τὸν παρόντα κ. Ὑπουργὸν καὶ τὸν πρώην καὶ οἱονδήποτε Ὑπουργόν: Ἔβαλαν κανένα μηχανικὸν νὰ τὸ ἐξετάσῃ ἂν ἐργάζεται ἢ ὄχι; Ὁ κ. Παπαγεωργίου, ὁ ὁποῖος ἐπῆρε τὸ μηχάνημα καὶ ἔχει καὶ Γερμανοὺς μηχανικούς, ἔμαθον ὅτι τὸ συνέδεσεν. Εἶχον εἴπει εἰς τὸν κ. προσωρινὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας τότε ὅτι ὁ ἐργολάβος ὁ ὁποῖος ἐπῆρε τὸ μηχάνημα νὰ τὸ μεταφέρῃ εἶχεν ἀναλάβει καὶ νὰ τὸ συνδέσῃ, καὶ εἶχε ταχθῆ καὶ τρίμηνος προθεσμία. Ἀλλ’ ἡ προθεσμία αὐτὴ παρῆλθεν, ἐδόθησαν ἄλλοι τρεῖς μῆνες παράτασις καὶ ἐπλησιάσαμεν εἰς τὸ ἔτος. Καὶ εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν διατί δὲν ἐκήρυσσε τὸν ἐργολάβον ἔκπτωτον. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ εἶπεν ὅτι δὲν συμφέρει αὐτὸ εἰς τὸ Δημόσιον, διότι τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ πληρώσῃ ἀκόμη εἰς τὸν ἐργολάβον 60,000 δραχ., ἐνῷ, ἂν ἐκήρυσσεν αὐτὸν ἔκπτωτον, ὁ ἄλλος ἐργολάβος ὁ ὁποῖος θὰ τὸν διαδεχθῇ, εἶναι πιθανὸν νὰ ζητήσῃ 70, 80 ἢ 90 χιλ. δραχμῶν. Ἐννοεῖται ὅμως ὅτι, ἅμα ἐκηρύσσετο ἔκπτωτος ὁ ἐργολάβος, θὰ εἶχε τὸ Δημόσιον τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς χεῖράς του. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἕως πότε θὰ ἐξακολουθῇ αὐτὸ τὸ παιγνίδι; Τὸ μηχάνημα θὰ καταστραφῇ. Ἀξίζει τὸν κόπον νὰ χάσῃ τὸ Δημόσιον τέσσαρα ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ τοῦ τρόπου τῆς παρελκύσεως, τὸν ὁποῖον ἐφαρμόζει ὁ ἐργολάβος; Ἐλέχθησαν καὶ κάτι ἄλλα περὶ σιδηροτροχιῶν. Καὶ βεβαίως δὲν πταίουν οἱ Ὑπουργοί, διότι ἔτσι γίνονται τὰ πράγματα. Ὅταν ὑπάγῃ κανεὶς νὰ εἴπῃ τίποτε εἰς τὸν Ὑπουργόν, αὐτὸς κτυπᾷ τὸ κουδοῦνι καὶ ζητεῖ νὰ ἔλθῃ ὁ ὑδραυλικὸς ὁ ὁποῖος τῷ δίδει οἵας πληροφορίας θέλει. Καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου σημείου εἶχον προκαλέσει τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως· εἶχον ζητήσει νὰ ταχθῇ μία φρουρὰ νὰ φυλάσσῃ τὸ μηχάνημα, διότι οἱ χωρικοὶ ἀφαιροῦν τὰ διάφορα σίδηρα. Καὶ ἔρχονται ἄλλοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μεσολογγίου, καὶ ἐρωτοῦν ποῖος μετέφερε τὸ μηχάνημα.

§63Ν. ΧΡΥΣΟΓΕΛΟΣ. Τὸ μετεφέρατε ἐκεῖ καὶ ἐξώδευσε τὸ Κράτος 400 χιλ. δραχμὰς διὰ νὰ ἐκλεγῆτε βουλευτὴς τότε, καὶ θλίβομαι, διότι ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἐπαναστατικὴ ἐγένετο ὄργανον ἰδικόν σας διὰ νὰ σᾶς διευκολύνῃ τὴν ἐκλογὴν καὶ νὰ σᾶς φέρῃ ἐνταῦθα.

§64Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἰς σᾶς εἶναι ὅτι δὲν θαυμάζω τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀπαντᾶτε. Δὲν θὰ μεταχειρισθῶ βαρεῖαν ὕβριν, κ. Πρόεδρε, εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐξελέγην βουλευτὴς τὸν γνωρίζει ἡ ἐπαρχία Μεσολογγίου, ὅπως ἐπίσης γνωρίζει καὶ κατὰ ποῖον τρόπον ἐξελέγη ὁ κ. συνάδελφος. Ἐδῶ εἰς τὴν αἴθουσαν δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω· ἂν θέλετε ἔπειτα, ἐκτὸς τῆς αἰθούσης τοῦ Βουλευτηρίου, εἶμαι εἰς τὴν διάθεσίν σας.

§65Ν. ΧΡΥΣΟΓΕΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι παλληκαρᾶς. Τὸ ἔχετε πάρει πολὺ ψηλά, κ. συνάδελφε.

§66Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διὰ τὴν μεταφορὰν ὑπὸ τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως τοῦ μηχανήματος εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐπαρχία Μεσολογγίου τῇ ὀφείλει εὐγνωμοσύνην. Ἀλλὰ δι’ ὅσων εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἠθέλησε νὰ μεμφθῇ ἐμὲ ὡς ἂν τὸ μηχάνημα τοῦτο κατεσκευάσθη ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τὸ μετέφερα ἐγὼ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του. Τὸ μηχάνημα μετεφέρθη ἐπὶ Κυβερνήσεως Γούναρη καὶ ὑπὸ τοῦ τότε βουλευτοῦ κ. Στάϊκου, κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τοῦ ὑδραυλικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, καὶ δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ὁ διευθυντὴς τοῦ τμήματος τούτου ἐπὶ πολὺν καιρὸν ἐδημοσιογράφει καὶ ἐπετίθετο ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διότι ἄφηνεν ἀχρησιμοποίητον τὸ μηχάνημα τοῦτο. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον μοὶ ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ τῷ κάμω τὴν σύστασιν νὰ φροντίσῃ καὶ αὐτὸς διὰ τὴν μεταφορὰν εἰς τὴν ἐπαρχίαν του καὶ δευτέρου τοιούτου μηχανήματος.

§67Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ ἐκσκαφεὺς οὗτος δὲν δύναται, λόγῳ τοῦ ὄγκου του, νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐκεῖ, ἀλλὰ πρέπει νὰ μεταφερθῇ εἰς Μακεδονίαν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Συντακτικῆς καὶ Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Ἐπ’ αὐτῆς τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πάγκαλος.

§69Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς εἰσόδου εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἀναφορῶν ὁ ἐκ Μεσολογγίου κ. συνάδελφος διεμαρτυρήθη διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐλήφθη χθὲς ἡ ἀπόφασις περὶ τῆς σημερινῆς συζητήσεως. Παριστάμενος κατὰ τὴν λύσιν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ συνενώσω καὶ ἐγὼ τὰς διαμαρτυρίας μου πρὸς τὰς διαμαρτυρίας τοῦ κ. συναδέλφου· διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρακληθεὶς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ἐδέχθη, ὅπως ἦτο πολὺ φυσικόν, νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος σήμερον, κατόπιν δὲ ἀμέσως ἐνεθυμήθη ὅτι πρόκειται νὰ χαθῇ μία ἡμέρα καὶ ἐξέφρασε τὴν δυσφορίαν του ὅτι θὰ παρεκωλύετο τὸ νομοθετικὸν ἔργον καὶ τότε ὁ ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» εἶπεν ὅτι ἡ αὐριανὴ ἡμέρα τοῦ ἐλέγχου νὰ μεταβληθῇ εἰς ἡμέραν νομοθετικήν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐφάνη δεχθείς, ἀλλὰ κατόπιν μετὰ περισσῆς ἰταμότητος καὶ ὕφους ἀποτόμου ρίπτων τὰ χαρτιά του εἶπεν ὄχι.

§70Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι ἡ φράσις εἶναι ἡ ἁρμόζουσα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὔτε ἡ φράσις οὔτε τὸ γεγονός.

§72Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε κατὰ τοιοῦτον τρόπον.

§73Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Καθίσατε κάτω καὶ μὴ διακόπτετε. (Θόρυβος). Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εὑρίσκεται ἐν τάξει οὔτε τύποις οὔτε οὐσίᾳ· διότι συνεζητεῖτο ζήτημα πολιτικὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἦτο ὑπόλογος, ἐπίσης διότι συνεζητεῖτο ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι εἶναι ζήτημα παρωνυχίδος· εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον κρατεῖ ἐν ἀγωνίᾳ ὁλόκληρον τὸν Μακεδονικὸν πληθυσμὸν καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν κόσμον. Εἶναι ζήτημα σοβαρώτατον, διὰ τὸ ὁποῖον, ἔστω καὶ ἀδίκως, ὁ κόσμος εὑρίσκεται ἐν ἀγωνίᾳ. Τὸ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Γονατᾶς, τὸ βεβαιῶ καὶ ἐγώ, σωρεία δὲ τηλεγραφημάτων βεβαιοῦν τὸ αὐτό. Ἑνὸς λοιπὸν τοιούτου ζητήματος, τοῦ ὁποίου ἀναμένεται ἡ λύσις, ἡ συζήτησις ἔπρεπε νὰ συνεχισθῇ καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐγένοντο κατ’ ἐπανάληψιν συζητήσεις πολιτικοῦ ζητήματος καὶ δὲν ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ προτάξῃ ὅτι παραπέμπεται ἡ ἐπερώτησις. Καὶ ἐπρόκειτο περὶ ζητημάτων ἐντελῶς δευτερευούσης φύσεως, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργοῦντο ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, ἐνῷ σήμερον πρόκειται περὶ ζητήματος ἐθνικοῦ, περὶ ἐθνικοῦ κακουργήματος τὸ ὁποῖον κρατεῖ ἐν συγκινήσει ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμόν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ θρηνῶμεν ἐκθρονίσεις Πατριαρχῶν καὶ ἄλλας συμφοράς. Τὸ θέμα τοῦ Πρωτοκόλλου δὲν διαφέρει καθόλου ἀπὸ τὰ θέματα τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν ἄλλοτε εἰς τὴν Συνέλευσιν. Σφάλλεται ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθοῦσα νὰ νομίζῃ ὅτι ἀρκεῖ μία πλειονοψηφία τῆς Συνελεύσεως διὰ νὰ πετᾷ ἓν ζήτημα ἐθνικὸν εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων. Τὸ τοιοῦτον ἔπραξε καὶ ἄλλη Κυβέρνησις, ἀλλὰ γνωρίζετε ποῖον λόγον ἔδωκαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὸ ἔκαμαν. Νομίζω ὅτι χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Σώματος καὶ ἵνα ἱκανοποιηθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις, διότι χθὲς παρίσταντο μόνον 15 πληρεξούσιοι, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ Πρωτοκόλλου.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εὑρίσκομαι πρὸ εἰλημμένης ἀποφάσεως, ἐπιβεβαιωθείσης διὰ τῶν πρακτικῶν, ἐπικυρωθέντων, νομίζω δὲ ὅτι εἶμαι ἐν τάξει.

§75Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ μία διόρθωσις. Ὁ κ. Μανέττας μοὶ διεβίβασεν ἐπιθυμίαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις τὴν 10–10½ μ.μ. ὥραν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις σήμερον· ἐδέχθην καὶ ὑπέβαλον τὴν παράκλησιν νὰ μὴ περιμένωμεν τὴν 10½ μ.μ. ὥραν καὶ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, διότι ἐν τῷ μεταξὺ μερικοὶ πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὸν λόγον, μὲ παρεκάλεσαν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ σήμερον, διότι δὲν ἦσαν ἕτοιμοι νὰ ὁμιλήσωσιν, ἐν οἷς ὁ κ. Μπότσαρης καὶ ὁ κ. Μπακάλμπασης. Οἱ περισσότεροι εἶχον ἀπέλθει, διότι εἶχον πληροφορηθῇ τὴν συμφωνίαν καὶ εἶπον νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις· ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη καὶ ἐδέχθη νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τὸ Σάββατον. Ὁμολογῶ ὅτι πρώτην φορὰν παρατηρεῖται ὅτι εἰς ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔχει τεθῇ ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης νὰ ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι καθόλου τιμητικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, διότι, ἐνῷ ὑπῆρχε συμφωνία νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις σήμερον, ἀπεφασίσθη νὰ συνεχισθῇ τὸ Σάββατον, ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ εἶναι νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις σήμερον. Νομίζω ὅτι, ὑπάρχοντος ζητήματος ἐμπιστοσύνης, δὲν πρέπει νὰ ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι αὐτὰ ἔπρεπε νὰ λεχθῶσι χθὲς προτοῦ ληφθῇ ἀπόφασις, ὀφείλω δὲ νὰ ἐφαρμόσω τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Ὁ κ. Παπανδρέου, εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος ἔχει τὸν λόγον.

§77Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι.... (Ἐν τῷ μεταξὺ εἰσέρχεται εἰς τὴν αἴθουσαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ζητεῖ ἀμέσως τὸν λόγον).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§79Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ ὀλίγου ἠρωτήθην ἂν εἶναι ἀκριβὴς ἡ εἴδησις ὅτι ἀπηλάθη ἡ Α. Θ. Παναγιότης ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης καὶ ἀπήντησα ὅτι τοιαύτην ἐπίσημον εἴδησιν δὲν εἶχε λάβει ἡ Κυβέρνησις. Πρὸ ὀλίγων λεπτῶν ἡ εἴδησις δυστυχῶς ἐπεβεβαιώθη. Λέγω δυστυχῶς, κύριοι, διότι οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἡ ὑπ’ ἐμὲ οὔτε αἱ Κυβερνήσεις πᾶσαι αἱ πρὸ ἐμοῦ, μετὰ τὴν Συνθήκην τῆς Λωζάννης, παρέλειψαν νὰ δείξουν πᾶσαν ἀγαθὴν πρόθεσιν καὶ νὰ κάμουν πᾶν ὅ,τι ἀπ’ αὐτῶν ἐξηρτᾶτο ὅπως, ριπτομένης λήθης εἰς τὸ παρελθόν, ἀποκατασταθῶσι σχέσεις ἀγαθῆς γειτονίας, προχωροῦσαι ἐν τῷ μέλλοντι μέχρι σχέσεων φιλικῆς συνεργασίας μετὰ τῆς Τουρκίας. Τὸ βίαιον μέτρον, ληφθὲν κατόπιν τῆς γνώμης τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐνδειξάσης τὴν χωριστὴν θέσιν ἣν κατέχει τὸ πρόσωπον τοῦ Πατριάρχου καὶ ὁ θεσμὸς τοῦ Πατριαρχείου, ὄχι μόνον ἀντίκειται εἰς τοὺς κανόνας τοὺς διέποντας τὰ τῆς λειτουργίας τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, ὄχι μόνον ἀντίκειται εἰς τὰ θεσπισθέντα διὰ τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης, κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐργασιῶν τῆς ὁποίας ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία ἐπανειλημμένως καὶ ρητῶς εἶχε δηλώσει ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ μετάσχῃ τῆς συνάψεως Συνθήκης ἐν τῇ ὁποίᾳ θὰ ἐτίθετο ὑπὸ συζήτησιν ἡ περαιτέρω παραμονὴ τοῦ Πατριάρχου ἐν Κωνσταντινουπόλει, συγχρόνως δὲ πλήττει βαθύτατα τὸ θρησκευτικὸν αἴσθημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ παρεμβάλλει μεγίστας δυσχερείας εἰς τὸν πόθον τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀποκατάστασιν ὁμαλῶν σχέσεων μετὰ τῆς Τουρκίας.

§80Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Πρέπει νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις εἰς ἔνδειξιν διαμαρτυρίας καὶ ἀγανακτήσεως.

§81Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, βαθύτατα συγκινεῖ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἡ εἴδησις τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ εἴδησις ἡ ὁποία θίγει εἰς τὰ καιριώτατα τὸ αἴσθημα ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ὄχι μόνον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι θίγει καὶ τὸ αἴσθημα ὅλου τοῦ πολιτισμένου κόσμου, διότι μόνον εἰς ἐποχὰς κατὰ τὰς ὁποίας τὰ στοιχειώδη ἀνθρώπινα δίκαια καταπατοῦνται εἶναι δυνατὴ τοιαύτη προσβολὴ εἰς Ἀρχηγὸν Ἐκκλησίας, στηριζομένη εἰς γράμμα νόμου, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ καμμίαν σχέσιν με τὸ ὑψηλὸν ἀξίωμα τοῦ Ἀρχηγοῦ μιᾶς Ἐκκλησίας. Δὲν εἶναι σήμερον ἡ στιγμὴ νὰ συζητήσωμεν κατὰ πόσον ἡ σημερινὴ διεθνὴς θέσις τῆς Ἑλλάδος ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Τουρκίαν τὸ πραξικόπημα κατὰ τοῦ Πατριάρχου καὶ ποῖος ὑπέχει εὐθύνην διὰ τὴν τοιαύτην διεθνῆ θέσιν τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἑνοῦνται αὐθορμήτως ὅλαι αἱ ἐθνικαὶ δυνάμεις πρὸς ἀντιμετώπισιν μιᾶς κρίσεως μεγάλης. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς εἴπῃ εἰς ποῖα μέτρα θὰ προβῇ ὅπως προστατεύσῃ τὰ δίκαια τῶν Ὀρθοδόξων τὰ προσβληθέντα. Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως ὅπως καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὡς Σῶμα χωριστόν, προβῇ εἰς σχετικὴν διαμαρτυρίαν διὰ τὴν καταπάτησιν αὐτὴν τῶν δικαίων εἰς τὰς Ἐθνικὰς Ἀντιπροσωπείας τῶν φιλικῶν Κρατῶν, τῶν πολιτισμένων καὶ φιλελευθέρων λαῶν. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν ἀκόμη ὅπως δοθῇ ἀμέσως ἀπόψε εὐκαιρία τόσον εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως ὅσον καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπειγόντως ἐκφράσουν τὴν ἐπιβαλλομένην διαμαρτυρίαν διὰ τὸ γενόμενον ἀδίκημα. Δι’ αὐτὸ προτείνω ὅπως λυθῇ ἡ συνεδρίασις, ἀφοῦ ἄλλως τε δὲν ὑπάρχει διάθεσις αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρὸς περαιτέρω ἤρεμον ἐργασίαν.

§82Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μετὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης ἡ εἴδησις ἡ πρὸ μικροῦ ἀγγελθεῖσα ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἴσως τὸ πρῶτον νέφος τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ ἐπισκιάσῃ τὰς ἐλπίδας τὰς γεννηθείσας ὅτι ὅροι πολιτισμοῦ καὶ σχέσεων φιλικῶν θὰ ἐπεκράτουν τοῦ λοιποῦ ἐν τοῖς Βαλκανίοις, εἰς τὴν γωνίαν αὐτὴν τῆς γῆς τὴν περισσότερον πάσης ἄλλης δοκιμασθεῖσαν ἐκ τῶν πολέμων. Τὸ πλῆγμα τὸ κατενεχθὲν ἐναντίον τῶν μυχιαιτέρων τοῦ Ἑλληνισμοῦ αἰσθημάτων ὑπῆρξε δεινὸν ὅσον καὶ ἀναίτιον. Εἰς μάτην θὰ ἀνεζήτει τις οἱανδήποτε ἀφορμὴν δικαιολογοῦσαν τὸ πραξικόπημα. Δυνάμεθα μάλιστα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀπὸ μέρους ἡμῶν παρεσχέθησαν πᾶσαι αἱ δυναταὶ ἐνδείξεις ἀπέναντι τῆς Τουρκίας καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ὁμόρων Κρατῶν, ἐνδείξεις πείθουσαι ὅτι ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ λαοῦ τούτου εἶχεν ὡριμάσει ἡ ἰδέα τῆς προσεγγίσεως καὶ τῆς ὅσον ἔνεστι στενωτέρας ἐν τῷ μέλλοντι μεταξὺ αὐτῶν συνεργασίας χάριν τῆς εἰρηνικῆς των ἀναπτύξεως. Δὲν γνωρίζομεν τίνες σκέψεις ἤγαγον ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ ἀπεφάσισαν τόσον καιρίως νὰ προσβάλουν τὰ αἰσθήματα τοῦ Ἔθνους μας. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ταχέως θὰ ἐπέλθῃ ἡ μεταμέλεια καὶ θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι καὶ κατὰ τὴν ὑστάτην στιγμὴν θέλουν σκεφθῆ ψυχραιμότερον ἐπὶ τῶν συνεπειῶν τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ διάβημα προωρισμένον νὰ μείνῃ ἀλησμόνητον ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν φαντάζομαι ἐν τούτοις ὅτι τὸ σκαιὸν πλῆγμα θὰ ἔχῃ ἀπήχησιν μόνον ἐντὸς τοῦ στενοῦ Ἑλληνοτουρκικοῦ κύκλου, ἀλλὰ θὰ θεωρηθῇ, ὅπως καὶ πράγματι εἶναι, πλῆγμα ἐναντίον ὅλης τῆς πεπολιτισμένης ἀνθρωπότητος. Πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν τὰ ἀνθρώπινα ἰδεώδη καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἀπολύτου ἀνεξιθρησκίας βασιλεύει εἰς τὸν κόσμον νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἴδωμεν ἀναβιούσας σκοτεινὰς προλήψεις καὶ διωγμοὺς καὶ νὰ βεβηλωθῇ ἡ θρησκευτικὴ ἕδρα ἡ προαιώνιος ἑκατομμυρίων ὁλοκλήρων ἀνθρώπων διὰ πράξεως ἰταμῆς, ἐμπνεομένης ἐκ πνεύματος μεσαιωνικῆς μισαλλοδοξίας; Δὲν ἔχομεν σήμερον ἢ νὰ διερμηνεύσωμεν τὸ ἄλγος ἡμῶν καὶ νὰ κρούσωμεν μόνον τὸν κώδωνα τῶν κινδύνων. Δὲν θὰ διαταράξωμεν ἡμεῖς βεβαίως τὴν εἰρήνην, τὴν ὁποίαν διψᾷ ἡ ἀνθρωπότης, ἀλλὰ δὲν εἴμεθα καὶ τὸ Ἔθνος τὸ ὁποῖον οὕτω πληττόμενον καὶ περιυβριζόμενον εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ. Θέλομεν νὰ πιστεύωμεν ὅτι ἡ διαμαρτυρία ἡ ὁποία θὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ ὅλα τὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδος δὲν θὰ ἀφήσῃ ἀσυγκίνητον τὸν πεπολιτισμένον κόσμον καὶ ὅτι θέλει υἱοθετήσει οὗτος ὡς ἰδίαν του ὑπόθεσιν τὸ Πατριαρχικὸν ζήτημα, μὴ ἐπιτρέπων νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ βιαία πρᾶξις ἐναντίον θρησκευτικοῦ ἡγέτου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπ’ αἰώνων ἔχουν συνηθίσει νὰ προσβλέπουν μυριάδες ἀνθρώπων ὡς εἰς τὴν ἐνσάρκωσιν τοῦ θρησκευτικοῦ των ἰδανικοῦ.

§83Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κατεχόμεθα καὶ ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, ὑπὸ συγκινήσεως καὶ συμμεριζόμεθα τὸ ἄλγος καὶ τὴν θλῖψιν τῆς Συνελεύσεως διὰ τὸ θλιβερὸν ἄγγελμα τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφερεν ἡ ἀνακοινωθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἴδησις. Δοῦλοι μέχρι τῆς χθὲς ἡμεῖς, μόλις ἀπελευθερωθέντες, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ αἰσθανώμεθα βαθύτερον τὸ πλῆγμα τὸ ὁποῖον ἐπέρχεται ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Πατριάρχου. Ἐγαλουχήθημεν ἡμεῖς καὶ συνεζήσαμεν μέχρι τῆς χθὲς μὲ τὴν ἱστορίαν τοῦ Φαναρίου καὶ πάντοτε ἡ πολιτικὴ τῶν Χωρῶν τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀπέβλεπεν εἰς τὸ κλεινὸν Φανάριον. Βεβαίως εἰδήσεις αἵτινες ἤρχοντο τελευταίως ἐκ Κωνσταντινουπόλεως περὶ ἰταμότητος καὶ βαρβαρότητος τῶν Τούρκων, ἥτις εἶχεν ἐξιχθῆ εἰς τὸ ἀκρότατον σημεῖον, μᾶς ἔκαμε νὰ διαφωνήσωμεν καὶ πρὸ ὀλίγου ἀκόμη νὰ ἐκφράσωμεν ἀμφιβολίαν, ὅταν ἠκούσαμεν ὅτι ἦτο πιθανὸν ἡ Τουρκικὴ κακοπιστία νὰ σταματήσῃ τὴν τελευταίαν στιγμήν. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ συμμερισθῶμεν τὰ συναισθήματα τὰ ὁποῖα πληροῦν ὄχι μόνον ὁλόκληρον τὴν Συνέλευσιν ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμόν. Δὲν εἶναι βεβαίως ἡ στιγμὴ κατάλληλος πρὸς ἀναζήτησιν εὐθυνῶν. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ταράξωμεν τὴν ἱερότητα τῆς στιγμῆς. Τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ λυθῇ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ θὰ λεχθῇ ὅ,τι χρειάζεται. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ παραλειφθῇ εἶναι μία ἐντονωτάτη διαμαρτυρία ἐκ μέρους ὅλων ἡμῶν διὰ τὸ προσγενόμενον ἀδίκημα. Καὶ ἡ διαμαρτυρία αὕτη, ὡς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», δὲν δύναται νὰ ἀργήσῃ· εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης σύσσωμος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως νὰ διατυμπανίσῃ εἰς τὰ πέρατα τοῦ κόσμου ὅτι ἡ ἀπομάκρυνσις ἡ βιαία τοῦ Πατριάρχου πλήττει κατάκαρδα ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν φυλήν.

§84Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ὁ Ὀρθόδοξος Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης ἀπηλάθη ἐκ τῆς ἕδρας αὑτοῦ ὑπὸ τῶν Τούρκων μὲ τὴν αἰτιολογίαν ὅτι εἶναι ἀνταλλάξιμος. Τὸ πραξικόπημα εἶναι τοσοῦτον μέγα, τὸ ἀστήρικτον τῆς δικαιολογίας τόσον καταφανές, ὥστε μᾶς ἀφήνει καταπλήκτους. Τὴν συγκίνησιν καὶ τὸν πόνον ἡμῶν δύναται μόνον νὰ παρηγορήσῃ ἡ ἐλπὶς ὅτι ἡ παγκόσμιος γνώμη θὰ ταχθῇ ὑπὲρ τοῦ δικαίου. Ἡ Συνέλευσις ὁλόκληρος θὰ ταχθῇ παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι αὕτη θὰ διεκδικήσῃ τὰ δίκαια τὰ Ἑλληνικὰ ὡς ἐμπρέπει.

§85Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ πραξικόπημα τῆς Κωνσταντινουπόλεως δὲν θὰ φανῇ παραδοξολογία ἂν εἴπω ὅτι παρὰ τὴν ἀλγεινήν του ὄψιν παρουσιάζει καὶ τὸ εὐχάριστόν του μέρος. Ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ ἐμεγαλούργησε πάντοτε ὑπὸ τὰ πλήγματα. Αὐτὸ εἶναι μοιραῖον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀγορεύων προχθές, ὡς ἐνθυμεῖσθε, μᾶς ὡμίλησε περὶ τῶν δύο Σχολῶν αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν μετὰ τὸν πόλεμον· τῶν ἰδεολόγων εἰρηνοφίλων καὶ τῶν πραγματιστῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων πρὸ ὀλίγου εἶπεν ὅτι μετὰ τὴν Συνθήκην τῆς Λωζάννης εἶναι τὸ πρῶτον νέφος τὸ ὁποῖον ἐφάνη εἰς τὸν ὁρίζοντα. Τὸ νέφος ὅσοι δὲν ἦσαν ἰδεολόγοι εἰρηνόφιλοι τὸ ἀνέμενον, ὄχι μόνον τὸ νέφος, ἀλλ’ ἀναμένουν καὶ τὸν κεραυνόν, διότι ἀπεδείχθη πολὺ συντόμως πόσον ἀσθενὴς ἦτο ἡ οὐτοπία τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν οἱ εἰρηνόφιλοι Οὐΐλσων, Βενιζέλος καὶ συντροφία, μεγάλη ὡς ἰδέα, ὡς ποίησις, ἀλλά, ὡς ἀπεδείχθη, οὐτοπία. Τὸ πραξικόπημα τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἔχει τὴν εὐχάριστον αὐτοῦ ὄψιν κατὰ τοῦτο, ὅτι θὰ ἐξυπνίσῃ καὶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι τὸ εἰρηνόφιλον σάλπισμα, ὅτι ὁ κομμουνιστικὸς κώδων, ὅτι αἱ ἰδέαι ἐκεῖναι αἱ ἐθνοκτόνοι αἱ ὁποῖαι τείνουν μέχρι τοῦ Στρατεύματος νὰ διαδοθοῦν, θὰ ἀποδειχθῇ πόσον εἶναι φροῦδαι καὶ μάταιαι καὶ πόσον εἶναι ἐπικίνδυνοι. Εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν θέσιν νὰ εἴπωμεν, ὡς ἄλλοτε ὁ μαχιμώτερος λαὸς τῆς Ἑλλάδος, κουρασμένος ἀπὸ τὸν Πελοποννησιακὸν πόλεμον «ἄμμες δέ γʹ ἐσσόμεθα πολλῷ κάρρονες» κλπ., καὶ ὅστις ἤκουσε τὰ σαλπίσματα τῶν εἰρηνοφίλων, οἱ ὁποῖοι τῷ ἔλεγον: «Εἶναι καιρός, Σπαρτιατικὲ λαέ, νὰ ἐξυπνᾷς καὶ σὺ ὑπὸ τὰς σάλπιγγας τῶν ἀλετρυώνων καὶ οὐχὶ ὑπὸ τὰς σάλπιγγας τὰς πολεμικάς». Γνωρίζομεν πῶς ἡ πόλις ἐκείνη, ὡς καὶ ὅλη ἡ Ἑλλάς, ἐπλήρωσε λίαν συντόμως τὰ εἰρηνόφιλα ἐκεῖνα σαλπίσματα· τὰ ἐπλήρωσε διὰ τῆς πλήρους της ὑποδουλώσεως. Ἐλπίζω λοιπὸν ὅτι τὸ πραξικόπημα τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τὸ ὁποῖον τόσον εὐστόχως ὠνόμασε θρασὺ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς συνάδελφος, θὰ χρησιμεύσῃ ὡς σάλπισμα ἐγερτήριον, οὕτως ὥστε ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅπως δὲν ἐλησμόνησε τὸ σχοινὶ τοῦ Πατριάρχου, διὰ τοῦ ὁποίου ἔδωκε τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν γωνίαν ταύτην, δὲν θὰ λησμονήσῃ καὶ τὸ τελευταῖον λάκτισμα κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλος ἔχει τὸν λόγον.

§87Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Τὴν συγκίνησιν καὶ τὸν πόνον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὁ προσφυγικὸς κόσμος, καὶ ἰδίᾳ ὁ μικρασιατικός, αἰσθάνεται ὅλως ἰδιαιτέρως κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην καθ’ ἣν βέβηλος χεὶρ ἐτόλμησε νὰ κατακρημνίσῃ τὸ ἱερώτερον Μαυσωλεῖον τοῦ μεγάλου ἐκείνου νεκροταφείου τῶν ὀστῶν καὶ σκιῶν, τὸ ὁποῖον ἀφῆκε μέχρι τοῦδε ἀνέπαφον ἐκ τῆς καταστροφῆς ὁ βάρβαρος κατακτητής. Ἡ στιγμὴ αὐτὴ εἶναι διὰ τὴν Ἑλλάδα ὅλην ἡ ἱερωτέρα καὶ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ δώσῃ ζωὴν καὶ δύναμιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅπως ἑνώσῃ τὰς ψυχὰς αὑτοῦ ὡς εἰς ἓν ἄτομον καὶ κατασιγάζουσα τὰ πάθη αὐτοῦ θὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὄχι μόνον εἰς τὰ πρέποντα διαβήματα διαμαρτυρίας νὰ προβῇ, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐθνικὴν τιμὴν νὰ ἀποκαταστήσῃ.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φραγκούδης ἔχει τὸν λόγον.

§89Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προτείνω ὅπως ἡ Συνέλευσις....

§90Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει πρότασις.

§91ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ζήτω ὁ Στρατός!

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξ ὀνόματος τῆς Συνελεύσεως διερμηνεύων τὸ ὁμόθυμον αὐτῆς φρόνημα ἐκφράζω τὴν ὀδύνην αὐτῆς διὰ τὸ διαπραχθὲν ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ἢ ὡς ἀνοσιούργημα κατὰ τῆς κεφαλῆς τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀλλ’ ἐπίσης καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ πεπολιτισμένος κόσμος δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ μονιμοποιηθῇ τοιαύτη κατάστασις, ἀλλὰ θὰ ἀξιώσῃ καὶ οὗτος τὴν ἐπανόρθωσιν τοῦ δικαίου. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ ὅπως ἀποστείλω τηλεγράφημα διαμαρτυρίας πρὸς τὰ Κοινοβούλια τῶν Φιλελευθέρων Ἐθνῶν!

§93ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ζήτω τὸ Ἔθνος! Ζήτω ὁ Στρατός!

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινούσης τῆς Συνελεύσεως, λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 7.5′ μ.μ.).