1924.11.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 111Η

Πέμπτη 27 Νοεμβρίου 1924.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 4.50′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Π. ΓΕΩΡΓΙΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τῶν πρακτικῶν ὅτι τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα χθὲς διεστρεβλώθησαν. Δὲν εἶναι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐγὼ εἶπον, ὅσα δὲ εἶπον δὲν ἀναφέρονται. Φαίνεται ὅτι ὑπάρχουν διὰ τὰ πρακτικὰ οἱ εὐνοούμενοι καὶ οἱ μὴ εὐνοούμενοι. Ὅ,τι λέγει π.χ. ὁ κ. Καρασεβδᾶς γράφεται πάντοτε ὁλόκληρον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ ἐγὼ ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος ὥστε νὰ μὴ γράφωνται τὰ ἰδικά σας. (Τὰ πρακτικὰ διορθωθέντα ἐπικυροῦνται). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης διαβιβάζει ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν Λαρίσης, δι’ οὗ ζητεῖται ἡ ἐπίσπευσις τῆς χορηγήσεως ἀδείας πρὸς δίωξιν τοῦ πληρεξουσίου Ἡρακλείου Σταματίου Πεζᾶ. — Ἐπιτροπή κατοίκων Κούρταγα παρακαλεῖ ὅπως ἀπορριφθῇ ἡ πρότασις τῆς ἑνώσεως τῶν ταμείων λιμένος Νέδοντος πρὸς διευθέτησιν τοῦ ὁμωνύμου ποταμοῦ. —Οἱ ὑπάλληλοι Τ.Τ.Τ. Καλαμῶν παρακαλοῦσιν ὅπως ἀπορριφθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν περὶ συμπήξεως Ὑπηρεσιῶν δι’ ὑποβιβασμοῦ καὶ ἀπολύσεως ὑπαλλήλων. —Διάφοροι Συνεταιρισμοὶ Θεσσαλονίκης καὶ Καβάλλας παρακαλοῦσιν ὅπως παύσωσιν αἱ καταδιώξεις τῶν ἐργατῶν. —Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ Αἰγίου παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ψήφισις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. —Ἐπιτροπὴ κατοίκων Μποτίνου Μεσολογγίου παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. —Οἱ κατὰ τὸν Ὀκτώβριον ἀπορριφθέντες φοιτηταὶ παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ ἐπανεξετασθῶσιν. —Οἱ σπουδασταὶ τοῦ μονοταξίου διδασκαλείου Ἰωαννίνων παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεριμνήσῃ καὶ ἐνισχύσῃ τὴν οἰκονομικήν των κατάστασιν. —Κάτοικοι Λεβαδείας ζητοῦσι τὴν ἀπόρριψιν τοῦ Κωπαϊδικοῦ νομοσχεδίου. —Ἡ Συνομοσπονδία τῶν Ἐπαγγελματιῶν τῆς Ἑλλάδος παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ Ἐπαγγελματικῶν καὶ Βιοτεχνικῶν Ἐπιμελητηρίων». —Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Χράνων τῆς Μεγαλοπόλεως παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἐκεῖ ἐφοριακοῦ ὑπαλλήλου Ἰωάννου Παπαδημητρίου προβάντος εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ καταλόγου τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. —Τὸ Σωματεῖον τῶν καφεπωλῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ὑποβάλλει ὑπόμνημα σχετικὸν πρὸς τὸ Διάταγμα τῆς κυριακῆς ἀναπαύσεως. —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Γ. Κονδύλης καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγγραφῆς πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1924–1925 δραχμῶν 940,000 πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἐν Καϊλαρίοις ἡμιτελοῦς Δικαστηρίου». —Ὁ πληρεξούσιος κ. Π. Τηλικίδης ὑποβάλλει πρότασιν ψηφίσματος «περὶ χωρισμοῦ μεταξὺ Ἐκκλησίας καὶ Πολιτείας». —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν νέων οἰκοδομῶν τῆς καθορισθείσης διὰ τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου 1923 Ν. Δ. περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τῆς ἀναλυτικῆς φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων κλπ. τῶν ἀνεγερθησομένων οἰκοδομῶν». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§4Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δενδρινός.

§6Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Προχθές, ὡς ἐνθυμεῖσθε, κ. Πρόεδρε, ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ παρεπονέθην, διότι, ἐνῷ ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ πλείστων ὅσων πληρεξουσίων περὶ προτάξεως τῶν ἀγροτικῶν νομοσχεδίων, τοῦ μεγάλου ἀγροτικοῦ καὶ ὅλων τῶν συναφῶν, ἐμφυτεύσεως κλπ., ἐζητήθη δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις. Εἴπετε ὅτι θὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τῆς Συνελεύσεως διὰ χθὲς τὴν ἑσπέραν. Παρὰ πάντα ταῦτα ὅμως, χθὲς τὴν ἑσπέραν εἶπον τοῦτο εἰς τὸν κ. Προεδρεύοντα τῆς Συνελεύσεως, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν ὅτι ἔχει ἤδη κανονίσει τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἐλέγξω τὸν καλὸν Ἀντιπρόεδρον, ὁ ὁποῖος εὑρέθη πρὸ ἀνωτέρας βίας, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι ἵσταται ὑπεράνω τῶν κομμάτων οὐχὶ τῶν προσωπικῶν, ἀλλὰ τῶν εἰδικῶν, τῶν ριζοσπαστικῶν, ἀγροτικῶν κλπ. θὰ τὸν παρακαλέσω, λέγω, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι εἶναι σκανδαλῶδες καθ’ ἣν στιγμὴν ἡμεῖς ἔχομεν πρότασιν περὶ προτάξεως τῶν ἀγροτικῶν νομοσχεδίων, περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν καὶ περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, νὰ προτάσσεται τὸ νομοσχέδιον τῆς Κωπαΐδος, τὸ ὁποῖον ὑπεδούλωσε χιλιάδας ἀγροτῶν χάριν ὡρισμένων κεφαλαιούχων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι κρύπτονται ὄπισθεν τῶν ξένων.

§7Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ ἀγροτικὸν νομοσχέδιον.

§8Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ψηφισθῶσι μερικὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα, ὅπως τὸ σταφιδικόν, τὸ περὶ ἀμβύκων, καὶ θὰ προχωρήσωμεν ἀμέσως εἰς τὸ ἀγροτικόν.

§9Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Μετὰ τὸ σταφιδικὸν καὶ τῶν ἀμβύκων θὰ ἔλθῃ ἀμέσως τὸ ἀγροτικόν.

§10Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὴν προσεχῆ Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§12Ι. ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον λαμβάνομεν τηλεγραφήματα ὅτι ἡ κατάστασις τῶν σταφιδοκτημόνων, κατόπιν τῶν ὑποσχέσεων αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς αὐτοὺς ὅτι θὰ ληφθῶσι μέτρα δι’ αὐτούς; εἶναι τοιαύτη ὥστε, ἂν προσεγγίσωμεν αὐτούς, θὰ πεισθῶμεν ὅτι πρέπει νὰ παραμερίσωμεν τὰ ζητήματά μας, διότι ἔχει δημιουργηθῆ αὐτόθι μία κατάστασις ἐλεεινή.

§13Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν θέλετε, μετὰ τὸ φαγητὸν ἐρχόμεθα καὶ συζητοῦμεν τὸ σταφιδικόν. Θὰ παρακαλέσω ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὸ σταφιδικὸν νὰ μὴ ὁμιλήσωσι διὰ νὰ ἀκούσωμεν τοὺς ἀντιλέγοντας καὶ νὰ εἴπῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν γνώμην της. Μετὰ τὸ δεῖπνον θὰ συζητήσωμεν τὸ σταφιδικόν.

§14Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τοῦ σταφιδικοῦ.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ.

§16Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ἐγὼ δηλῶ ὅτι παραιτοῦμαι νὰ ὁμιλήσω, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐννοήσωσιν οἱ συνάδελφοί μου ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νόμου παγίου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ πληγωμένων ἀνθρώπων καὶ ἡ Συνέλευσις ἔχει καθῆκον νὰ σώσῃ αὐτοὺς ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῆς αἰσχροκερδείας. Ἔλαβον, κύριοι, περὶ τὰ τεσσαράκοντα τηλεγραφήματα, ζητοῦσι δὲ ὅπως τὸ Κράτος γίνῃ ὁ ρυθμιστὴς τῆς καταστάσεως αὐτῆς, διότι ὅλοι οἱ ἀγῶνες τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν πηγαίνουν χαμένοι, εἰς τὰ θυλάκια τῶν σταφιδεμπόρων.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς διαγράψω.

§18Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Μάλιστα.

§19Ι. ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ παραιτοῦμαι.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§21Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω μὲ ὅλην τὴν εὐλάβειαν τὴν ὁποίαν ὀφείλω εἰς ὅλην τὴν Συνέλευσιν καὶ εἰς ἕκαστον ἐξ ὑμῶν νὰ δεχθῇ τὴν παραίτησίν μου ἀπὸ τὸ ἀστεῖον ἀξίωμα τοῦ Κοσμήτορος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀστεῖον, διότι δυστυχῶς δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἐπιβολὴν καὶ οὐδεμίαν θέσιν. Προσεπάθησα ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ κρατηθῇ τάξις ἐν τῇ Συνελεύσει, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἔχω τὴν συνδρομὴν τῶν κυρίων πληρεξουσίων.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὴν ἔχετε.

§23Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐπειδὴ ἐσχημάτισα τὴ πεποίθησιν ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ κρατηθῇ ἡ τάξις καὶ δὲν θέλω νὰ μετέχω οὐδεμιᾶς εὐθύνης διὰ τὴν ἀναρχίαν ἡ ὁποία βασιλεύει ἐν τῇ Συνελεύσει, δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ μὲ ἀπαλλάξετε τοῦ μικροῦ ἀξιώματος, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν εἶμαι ἁρμόδιος.

§24Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§25ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι.

§26Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Δὲν σέβονται τὸν Κανονισμὸν καὶ καπνίζουν καὶ αὐτοὶ οἱ κύριοι Ὑπουργοί.

§27Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν καπνίζω.

§28Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἀφοῦ δὲ εἰς τὰ ἐλάχιστα δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν τάξιν, πολλῷ μᾶλλον δὲν δυνάμεθα εἰς τὰ μεγαλύτερα. Ὅλοι εἰσάγουσιν ἐνταῦθα τοὺς φίλους των καὶ κατήντησεν ὥστε ἡ Συνέλευσις νὰ εἶναι ἕνας «παληοκαφενές», ὅπως ὅλα τὰ δημόσια γραφεῖα.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τί εἶναι αὐτά!

§30Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ λέγεται ἀκοσμία.

§31Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Χάριν τῆς τάξεως πρέπει νὰ γίνῃ ἡ παραίτησις δεκτή.

§32Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησις τοῦ κ. συναδέλφου, διότι εἶπεν ὅτι ἡ Συνέλευσις εἶναι «παληοκαφενές».

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν αὔριον.

§34Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐγὼ ἀκριβῶς ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησις, διότι εἶχε τὸ θάρρος ὁ κ. πληρεξούσιος νὰ εἴπῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν, ἀκριβῶς ἐκφράζων τὴν ἀτομικήν του γνώμην, ἴσως δὲ δώσῃ ἀφορμὴν τοῦτο, ὅπως διὰ τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιβάλλωνται μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται.

§35Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ ἀξίωμα τοῦ Κοσμήτορος νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι ἀπὸ μακροτάτου χρόνου ἔχει περιπέσει εἰς ἀχρηστίαν πλήρη καὶ ἡμεῖς συζητοῦμεν ὅτι ὁ μὲν παραιτεῖται, ὁ ἄλλος δὲ ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραιτηθῇ.

§36Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Δι’ αὐτὸ ζητῶ νὰ παραιτηθῶ, διότι δὲν θέλω ἄχρηστον ἀξίωμα, ἂν καὶ ἔχει τοῦτο πλεῖστα δικαιώματα. Ἔχει τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς. Εἶπον ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς δὲν πρέπει νὰ ἐγκαταλείπωσι τὰ γραφεῖά των καὶ νὰ ἔρχωνται ἐδῶ νὰ συνεδριάζουν καὶ δὲν εἰσηκούσθην.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμβιβαστικῆς λύσεως τῶν μεταξὺ Δημοσίου καὶ ἀνωνύμου Ἑταιρείας Λίμνης Κωπαΐδος ἐκκρεμῶν διαφορῶν».

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ ὑποβληθοῦν εἰς διαιτησίαν αἱ διαφοραὶ μεταξὺ Δημοσίου καὶ Ἑταιρείας Κωπαΐδος διὰ νὰ δείξωμεν ἐπὶ τέλους καὶ τὴν καλήν μας πρόθεσιν ὅτι δὲν κακομεταχειριζόμεθα τὰς ξένας Ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ νὰ δείξωμεν ἀκόμη περισσότερον ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια εἶναι εἰς περιωπήν. Ἀλλὰ δὲν ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον μόνον περὶ διαιτησίας, ὁμιλεῖ καὶ περὶ νέας συμβάσεως. Ἂν νομίζωμεν ὅτι νέαι συνθῆκαι ἐδημιουργήθησαν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυσμενεῖς εἰς τὴν Ἑταιρείαν, καὶ εἶναι δίκαιον τὸ Κράτος νὰ δεχθῇ νέους ὅρους συμβάσεως καὶ ἐπειδὴ ὅλοι ἀναγνωρίζομεν ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἓν ἠθικὸν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐκμεταλλεύεται τυχαίως δημιουργουμένας δυσμενεῖς συνθήκας, εἶναι ἄξιον καὶ ὑπὸ ἔποψιν συμφερόντων καὶ ἀσφαλείας νὰ κάμῃ τὸν συμβιβασμὸν καὶ νὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νὰ ὑποβάλλῃ νέους ὅρους συμβάσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσω πῶς ἠμπορεῖ νὰ συμβιβασθῇ ἡ διαιτησία καὶ ἡ νέα σύμβασις. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν νὰ τροποποιήσῃ κατὰ τοῦτο τὸ σχέδιον νόμου, λαμβάνουσα τὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ κάμῃ τὴν διαιτησίαν διὰ τὴν διαφοράν, ἂν ὑπάρχῃ δὲ λόγος νὰ ἀλλάξῃ τὴν σύμβασιν, νὰ κάμῃ μίαν νέαν σύμβασιν καὶ νὰ τὴν φέρῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθόν. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος θὰ κρίνουν οἱ διαιτηταί; Συνήθως οἱ διαιτηταὶ κρίνουν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπαρχόντων δικαιωμάτων, διότι ἄλλως θὰ πελαγοδρομήσωμεν. Δὲν κρίνουν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπολύτου δικαίου. Αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὄχι μόνον ἀσφαλές, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἐπικίνδυνον. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν....

§39Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ τὸ ἐξετάσω.

§40Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τὰ ἄλλα εἶμαι σύμφωνος.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνδρεαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§42Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ προσθέσω, κύριοι, συμπληρώνων τὴν προχθεσινήν μου ἀγόρευσιν, διότι δὲν εἶχον λάβει τὰς ἀποφάσεις καὶ τὰς ἀγωγὰς τῆς Ἑταιρείας, τῶν ὁποίων ἤθελον νὰ κάμω χρῆσιν. Ἐν τῷ ὑπομνήματι τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θέλουσα νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἀξιώσεις της, ἀναφέρει ὅτι ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ δικαιώματα ἐπὶ μέρους τῶν εἰς χρῆσιν δοθεισῶν αὐτῇ ἐπιδίκων γαιῶν—διότι τινὰς ἰσχυρίζεται ὅτι οἱ κάτοικοι κατέλαβον ἀπὸ τοῦ ἔτους 1880 —ἤγειρεν ἀγωγὰς κατὰ τούτων, τῶν καταλαβόντων τὰς γαίας. Θὰ παρακαλέσω νὰ μὲ προσέξετε εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Κατὰ τὸ 1912 καὶ 1914 ὄντως ἐκοινοποίησεν ἀγωγὰς κατὰ διαφόρων καὶ διὰ τῶν ἀγωγῶν ἐκείνων δὲν ἐζητεῖτο μόνον ἡ ἐξασφάλισις τῶν δικαιωμάτων της, ἀλλ’ ἐζητοῦντο καὶ οἱ καρποὶ τοὺς ὁποίους ἐστερήθη ἀπὸ τῆς καταλήψεως τῶν κτημάτων μέχρι τῆς τελικῆς ἐκδικάσεως ὑπὸ τῶν δικαστηρίων τῶν ἀξιώσεών της. Ὑπελόγιζε δὲ ἡ Ἑταιρεία καὶ ὑπολογίζει καὶ ἐν τῷ ὑποβληθέντι ὑπομνήματι ὅτι αἱ ζημίαι της ἐξ αὐτῆς τῆς αἰτίας ὑπερβαίνουν μέχρι σήμερον τὰ 6.450.000 δραχμῶν. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ γεγονός, ὅτι αἱ γαῖαί της κατελήφθησαν ἀπὸ τὸ 1880, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ἐν τῷ ὑπομνήματι ὅπερ ὑπέβαλε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀναφέρεται καὶ ὁμολογεῖται καὶ ἐν ταῖς ἀγωγαῖς (εἶναι δὲ πολλαὶ αὗται, κοινοποιηθεῖσαι εἰς δύο δόσεις, κατὰ τὸ 1912 εἰς τὰς 28 Ἀπριλίου καὶ κατὰ τὰς 7 Μαρτίου τοῦ 1914), αὐτός, λέγω, ὁ ἰσχυρισμός της δημιουργεῖ ἐναντίον της ὑποχρέωσιν πρὸς ἀποζημίωσιν πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ ὄχι νὰ λάβῃ τοιαύτην, διότι ἀφῆκε νὰ ἀπωλεσθῇ ἡ χρῆσις τῶν παραδοθεισῶν γαιῶν τοῦ Δημοσίου πρὸς αὐτήν. Οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν εἶσθε νομικοὶ καὶ ἐκ τῶν ἡμερομηνιῶν ἃς ἀναγράφει ἐν ταῖς ἀγωγαῖς της ἐννοεῖτε τί θέλω νὰ εἴπω ἐκ τῶν προτέρων. Κατὰ τὸ 1880, ὁμολογεῖ ἐν ταῖς ἀγωγαῖς της, κατέλαβον τρίτοι γαίας καὶ κατὰ τὸ 1912 καὶ 1914 κοινοποιεῖ ἀγωγάς, ἤτοι μετὰ 32 καὶ 34 ἔτη. Ἐκ τῶν πολλῶν αὐτῶν ἀγωγῶν ἡ Ἑταιρεία ἠθέλησε νὰ δοκιμάσῃ τὴν τύχην της καὶ εἰσήγαγεν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Λεβαδείας τινὰς ἐξ αὐτῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἀναφέρω ὀλίγας λέξεις ἐκ τοῦ σκεπτικοῦ τῆς ἀποφάσεως μιᾶς ἐκ τῶν σοβαρωτέρων ἀποφάσεων ἐξ ὅσων συνεζήτησε, σκεπτικοῦ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως διὰ τὰ κτήματα Λιδωρίκη καὶ Γεωργαντᾶ, διὰ νὰ ἴδετε τί εἶπε καὶ ἡ Δικαιοσύνη περὶ τῶν δῆθεν δικαίων της (ἀναγινώσκει): «Ἐπειδὴ κατὰ τὰ ἐν ταῖς προηγουμέναις σκέψεσι ἐκτιθέμενα καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ὁμολογίας τῆς ἐναγούσης προκύπτει ὅτι ἡ ἐνάγουσα Ἑταιρεία δὲν ἤσκησε κατ’ οὐδένα τρόπον, οὔτε διὰ τῶν ἀντιπροσώπων της οὔτε δι’ ἄλλων, τὴν ἀξιουμένην ἐπικαρπίαν της ἐπὶ τοῦ ἐπιδίκου κτήματος κειμένου ἐντὸς τῆς ἀποξηρανθείσης περιμέτρου τῶν συνήθων πλημμυρῶν τοὐλάχιστον ἐπὶ δέκα ἕξ ἔτη, καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι βάσιμος καὶ δεκτὴ καθίσταται ἡ προτεινομένη ὑπὸ τοῦ ἐναγομένου παραγραφὴ δι’ ἀχρησίας ὑπερδεκαετοῦς, δὲν δύναται δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ ὑπὸ τῆς ἐναγούσης διὰ τῶν προτάσεών της.... κλπ. κλπ.». Αἱ ἀγωγαί της ἀπερρίφθησαν καὶ τοῦτο θὰ εἴχετε ἐννοήσει ἐκ τῶν προτέρων καὶ οἱ μὴ νομικοί, διότι, ὅταν τις λαμβάνῃ τὴν ἐπικαρπίαν ἑνὸς κτήματος καὶ ἐπὶ δέκα ἔτη δὲν ἀσκῇ τὸ δικαίωμά του καὶ δὲν ἐγείρῃ τὴν σχετικὴν ἀγωγὴν ἐμπροθέσμως κατὰ τοῦ καταλαβόντος, δὲν τοῦ πταίει ἐκεῖνος ποὺ τοῦ ἔδωσε τὴν ἐπικαρπίαν διὰ νὰ τοῦ ζητῇ καὶ ἀποζημίωσιν. Ἡ Ἑταιρεία ὄχι μόνον δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἀποζημίωσιν, ἀλλ’ ἀντιστρόφως, ἐφόσον ἄλλην αἰτίαν δὲν προβάλλει καὶ ἰσχυρισμὸν νεώτερον ἐκείνου ποὺ ἀναφέρουν αἱ ἀγωγαὶ τοῦ 1912 καὶ αἱ τοῦ 1914. Ἄλλως τὸν ἴδιον λόγον ἐπικαλεῖται καὶ ἐσχάτως ἐν τῷ ὑποβληθέντι ὑπομνήματι εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς μείνῃ ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία δι’ ὅσα λέγω, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὀλίγας λέξεις ἐκ τῆς βάσεως τῶν ἀγωγῶν της (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀγρὸς οὗτος περιῆλθε τῷ Δημοσίῳ ἀπὸ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Ἔθνους δικαιώματι πολέμου, ὅπερ ἔκτοτε κατεῖχε νομίμῳ τίτλῳ, διανοίᾳ κυρίου καλῇ τῇ πίστει....καὶ ὃν μετεβίβασε κατ’ ἐπικαρπίαν εἰς τὴν ἀναλαβοῦσαν τὴν ἀποξήρανσιν Ἑταιρείαν....ὁπότε ὁ ἐναγόμενος αὐθαιρέτως τῷ 1880 κατέλαβε τοῦτον βίᾳ τραχυτάτη....». Ὡς βλέπετε, ἐγγράφως κάμνει δικαστικὴν ὁμολογίαν ὅτι, ἐνῷ τῇ παρεδόθησαν αἱ γαῖαι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἀπὸ τοῦ 1880, βίᾳ ἀπώλεσε τὴν ἐπικαρπίαν καὶ ἐντὸς δεκαετίας, ὡς ὤφειλε, δὲν ἐκοινοποίησε τὰς ἁρμοζούσας ἀγωγάς, ἀλλ’ ἀφῆκεν ἐξ ἀμελείας της νὰ χάσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας διὰ τῆς παραγραφῆς, λόγῳ τῆς παρελεύσεως δεκαετίας. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἔπρεπεν οἱ ἁρμόδιοι ἔκτοτε, εἰς ἀπάντησιν τῶν προβληθεισῶν ἀξιώσεών της νὰ τῇ εἴπουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκπληροῦσα τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως παρέδωσε τὰς γαίας αὐτὰς πρὸς τὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία δὲν εἶχε μόνον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραφυλάξῃ τὰ ἴδια αὐτῆς συμφέροντα, τὴν ἐπικαρπίαν, ἀλλ’ εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ κρατήσῃ καὶ τὴν νομὴν διὰ νὰ τὴν παραδώσῃ, ὡς τὴν παρέλαβε, πρὸς τὸ Δημόσιον; Διότι τώρα τί γίνονται αὐταὶ αἱ γαῖαι; Τὴν ἀπάντησιν τὴν ἁρμόζουσαν τὴν ἔδωκε τὸ Πρωτοδικεῖον Λεβαδείας. Τὸ Πρωτοδικεῖον εἶπεν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1880 ἕως τὰ 1912 παρῆλθον 31 ὁλόκληρα ἔτη καὶ διὰ τῆς ἀποσβεστικῆς παραγραφῆς ἀπεσβέσθη τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας τῆς Ἑταιρείας. Ἤδη ἐρωτᾶται: Τίς πταίει; Τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἀποζημίωσιν ἢ πταίει ἡ ἀμέλεια ἡ ἰδική της; Διὰ τὰ ἰδικά της πταίσματα δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Δημόσιον νὰ πληρώνῃ ἀποζημιώσεις. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ σταματήσωμεν ἕως ἐδῶ, κύριοι. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὸ Κράτος ἀποζημίωσιν ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν, διότι, ἂν παραδώσω εἴς τινα τὴν ἐπικαρπίαν ἑνὸς κτήματος, ἵνα μοῦ τὸ παραδώσῃ μετὰ τινα χρόνον, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κρατήσῃ καὶ νὰ προστατεύσῃ διὰ παντὸς νομίμου μέσου καὶ ἐντὸς τῶν νομίμων προθεσμιῶν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας καὶ ἐν καιρῷ νὰ τὴν παραδώσῃ εἰς τὸν κύριον. Εἴδετε ὅμως ὅτι ἡ ἰδία ἐγγράφως ὁμολογεῖ διὰ τῆς ἀγωγῆς της ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸ 1880 διὰ βίας καὶ δὴ «τραχυτάτης» οἱ γεωργοὶ κατέλαβον τὰς γαίας τὰς ὁποίας εἶχε δώσει τὸ Δημόσιον πρὸς αὐτὴν πρὸς ἐπικαρπίαν, αὕτη ἐξύπνησε κατὰ τὸ 1912 καὶ ἐκοινοποίησεν ἀγωγὰς καὶ κατόπιν κατὰ τὸ 1914 καὶ ζητεῖ ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων ἀγωγῶν νὰ δημιουργήσῃ δικαιώματα καὶ δυνάμει τούτων νὰ ὑποβληθῇ καὶ τὸ Δημόσιον εἰς πληρωμὴν ἑκατομμυρίων. Καὶ μὲ ἀσύνηθες θάρρος προτείνει διὰ τοῦ ὑπομνήματός της: «Μοῦ χρεωστεῖ τὸ Δημόσιον αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια, ἅτινα προέρχονται ἀπὸ ἀξιώσεις μου αἵτινες ἀπερρίφθησαν ἀπὸ τὰ δικαστήρια—καὶ σᾶς παρακαλῶ ἀντ’ αὐτῶν νὰ μοῦ δώσετε ἄλλα ἀνταλλάγματα καὶ νὰ μοῦ ἀνταλλάξετε τὰς γαίας καὶ ἀντὶ νὰ μοῦ δώσετε ταύτας ἀπὸ τὸ ἀνατολικὸν τῆς Κωπαΐδος μέρος, ὡς ἔχομεν συμφωνήσει διὰ τῆς συμβάσεως, νὰ μοῦ τὰς δώσετε ἀπὸ τὸ δυτικόν, διότι αἱ τοῦ ἀνατολικοῦ εἶναι εὐτελεῖς, αἱ δὲ τοῦ δυτικοῦ εὐφορώταται». Ἐν τούτοις ὅμως, κύριοι, παρεχωρήθησαν οὐχὶ ἅπαξ ὑπὸ τῶν προκατόχων. Δὲν εἶχον ἐννοήσει ἆρά γε οἱ ὑπογράψαντες τὰς παραχωρήσεις ὅτι ὄχι μόνον ἡ Ἑταιρεία δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ προβάλλῃ τοιαύτας ἀξιώσεις, ἀλλὰ τοὐναντίον ὅτι τὸ Κράτος ὑπεχρεοῦτο νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ αὐτὴν νὰ ἀποζημιωθῇ διὰ τὴν ἔκτασιν αὐτῶν τῶν γαιῶν, τὰ ἐπὶ τῶν ὁποίων δικαιώματα τῆς ἐπικαρπίας καὶ κυριότητος ἐξ αἰτίας της ἀπώλεσε τὸ Δημόσιον; Διὰ τοῦτο, κύριοι, δυστυχῶς εὑρίσκομαι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συμφωνήσω ἐν μέρει μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ὑποθέτω ὅτι θὰ μᾶς ἀπαντήσῃ ὅτι «καλὰ καὶ ἅγια εἶναι αὐτὰ ποὺ λέγετε σεῖς σήμερον, ἀλλὰ ἐδῶ, κύριοι, τὸ Κράτος κατὰ τὰ ἔτη 1902, 1904, 1905, 1906 καὶ 1909 ὁμολογεῖ καὶ ἀναγνωρίζει τὰ δῆθεν ἔστω δικαιώματα τῆς Ἑταιρείας καὶ ἐγγράφως καὶ ἐπισήμως διὰ τῶν ἄνω συμβάσεων ὑπόσχεται νὰ δώσῃ τὰς γαίας ἀπὸ τὸ δυτικὸν μέρος· τί ἀπαντᾶτε ἐπ’ αὐτοῦ ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ ἀξιοπιστίαν τοῦ Κράτους καὶ δὴ κατὰ τὰς δυσκόλους περιστάσεις εἰς ἃς εὑρίσκεται;» Εἶμαι ἐν μέρει σύμφωνος εἰς τοῦτο μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν ἑνὸς Κράτους καὶ εἰς τὰς παρούσας μάλιστα περιστάσεις νὰ μὴ ἐκτελῇ τὰ ὑπεσχημένα, ἀλλ’ ὅταν αἱ λύσεις αὗται εἶναι τοσοῦτον χαριστικαὶ καὶ τοσοῦτον ζημιοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν τρίτων, θὰ τὰς δεχθῶμεν ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ὡς τὰς ἐδέχθησαν αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις; Αὐτὸ θὰ τὸ ἀποφασίσετε σεῖς, κύριοι, ἐγὼ ὅμως δηλῶ ὅτι δὲν θὰ συντελέσω διὰ τῆς ψήφου μου εἰς τοιοῦτον ἐπιζημίαν καὶ διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου λύσιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ προσθέσω ἐγώ, ἵνα μὴ σᾶς ἀπασχολῶ ἐπὶ μακρόν, διότι ἐξηντλήθη ἡ συζήτησις ἀπὸ προχθές, εἶναι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἑξῆς: Ἄν, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξετε εἰς τοῦτο· νὰ ὑποχρεωθῇ τοὐλάχιστον, κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις τὰς ὁποίας θὰ κάμετε, νὰ ὑποχρεωθῇ, λέγω, ἡ Ἑταιρεία νὰ ἐκτελέσῃ καὶ συμπληρώσῃ τὰ τεχνικά της ἔργα, τὰ ὁποῖα ἄλλα εἶναι ἀνεκτέλεστα καὶ ἄλλα ἀτελῆ, διότι, μὴ τὸ νομίζετε ὑπερβολικόν, ἂν σήμερον ἔληγεν ἡ περίοδος τῆς Ἑταιρείας, δὲν θὰ παρελαμβάνομεν γαίας ἀπεξηραμμένας, ἀλλὰ πλήρεις ὑδάτων.

§43Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς δίδω τὴν κατηγορηματικὴν διαβεβαίωσιν ὅτι εἰς τὸ συμβούλιον περὶ διαιτησίας, τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ, ὅταν διὰ τοῦ νομοσχεδίου συμπληρωθῇ ἡ ἱκανότης ἡ νομικὴ τοῦ Δημοσίου, τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον θὰ ἰσχυρισθῶμεν εἶναι τοῦτο· ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ συμμορφωθῇ μὲ τὴν σύμβασιν καὶ θὰ ἐκπληρώσῃ ἀκεραίως τὰς ὑποχρεώσεις της. Ἄν εἴπῃ ὅτι τὰς ἐξεπλήρωσε, τότε θὰ ἔλθωσιν οἱ διαιτηταὶ νὰ ἴδωσι κατὰ ποῖον τρόπον τὰς ἐξεπλήρωσεν.

§44Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Διότι διὰ τῆς συμπληρώσεως τῶν ἔργων θὰ κερδίσωμεν μίαν μεγάλην δαπάνην, τὴν ὁποίαν κατ’ ἀνάγκην θὰ κάμωμεν, ὅταν παραλάβωμεν τὰς γαίας, διότι δὲν θὰ τὰς παραλάβωμεν, ὡς προεῖπον, ἀπεξηραμμένας καὶ θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰς ἀποξηράνωμεν μόνοι ἢ δι’ ἄλλης Ἑταιρείας. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ συστήσετε νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ἄλλας ὑποχρεώσεις της, τὰς γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, ὅπως εἶναι ἡ καλλιέργεια τῶν γαιῶν ἀποξηρανθεισῶν διὰ «τελειοτάτων» μηχανημάτων καὶ νὰ ἀρδεύσῃ τὸ Κωπαϊδικὸν πεδίον καὶ τὸ Θηθεϊκόν, ἔργα τὰ ὁποῖα ἦσαν ὑποχρεωτικὰ διὰ τὴν Ἑταιρείαν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἐξετέλεσε. Καὶ ἰδίᾳ παρακαλῶ, ὅπως καὶ πρότερον εἶπον, νὰ καταβάλετε πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως ἀφήσῃ μέρος τῶν γαιῶν πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων συμπολιτῶν μου.

§45Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε τὰ θεωρεῖτε ὅτι πρόκειται νὰ προσκομίσωσιν ὠφέλειαν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἔναντι ἀνταλλαγμάτων;

§46Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Ὄχι. Ἐγώ, ὡς προεδήλωσα, εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ προσπαθῶ συγχρόνως νὰ ἀποσπάσω ὅ,τι δυνηθῶ ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν μου.

§47Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὰ ποὺ λέγετε ἐξάγονται ἀπὸ τὰς ἰσχυούσας σήμερον συμβάσεις καὶ εἶναι ὑποχρεώσεις τῆς Ἑταιρείας. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι μᾶς τὰ δίδει ὡς ἀνταλλάγματα.

§48Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, βεβαίως.

§49Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ τοιοῦτόν τι. Φαίνεται ὅτι δὲν μὲ ἐπροσέξατε. Μετεχειρίσθην μάλιστα κατηγορηματικὰς φράσεις «ἦσαν ὑποχρεωτικὰ διὰ τὴν Ἑταιρείαν». Τί «ὑποχρεώσεις» ὅμως λέγετε σεῖς τώρα, ἀφοῦ γνωρίζετε ὅτι αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις καὶ τὸ πρόστιμον τῶν 1.550.000 δρ. τῇ ἐχάρισαν τὸ ἐπιβληθὲν διὰ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, δεχθεῖσαι τὸ ἀντίθετον, δηλαδὴ δεχθεῖσαι ὅτι εἶναι ὅλα ἐν τάξει καὶ τὴν ἐβράβευσαν πεντάκις διὰ νέων παραχωρήσεων; Δι’ αὐτοὺς δὲ τοὺς λόγους εἶμαι ἐπιφυλακτικὸς καὶ εἶπον ὅτι, ἂν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο, νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Ἑταιρεία καὶ πάλιν καὶ διὰ τῆς νέας συμβάσεως νὰ σεβασθῇ τὰς συμβάσεις καὶ νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα, νὰ παραχωρήσῃ δὲ καὶ ἀρκετὴν ἔκτασιν διὰ νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητάς. Ὑπεστήριξα δὲ πρὸς τούτοις καὶ ἓν ἄλλο, ὅτι πρέπει πρὸ παντὸς οἱ διαιτηταὶ νὰ ζητήσωσιν ἀποζημιώσεις ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν, διότι, ὅπως ὁμολογεῖ καὶ αὐτή, αἱ γαῖαι ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, ἐξ ὑπαιτιότητός της δὲ ἐχάθη ἡ κυριότης τῶν γαιῶν καὶ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δώσῃ ἀποζημίωσιν. Τελευταῖον θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν ἵνα μεταβληθῇ ἡ λυπηρὰ κατάστασις, τὴν ὁποίαν ἔχει δημιουργήσει ἡ Ἑταιρεία μὲ τοὺς ὅρους τῶν μισθωτηρίων συμβολαίων, τὰ ὁποῖα συνέταξαν καὶ ἀπεδέχθησαν οἱ καλλιεργηταὶ πιεσθέντες ὑπὸ τῆς ἀνάγκης.

§50Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ θέλω τὴν συμβιβαστικὴν λύσιν, διὰ νὰ βελτιώσωμεν τοὺς ὅρους μὲ τοὺς καλλιεργητάς. Δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τὴν κατηγορηματικὴν διαβεβαίωσιν ὅτι τὰ σχέδια καὶ τὰ συμβόλαια τῆς διαιτησίας θὰ καταρτισθοῦν τῇ συνεργασίᾳ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, τῇ ἰδικῇ μου καὶ τῇ ἰδικῇ σας, ἂν μοῦ τὴν δώσετε, τῶν τριῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζετε τὸ ζήτημα καλύτερον. Βῆμα πρὸς βῆμα θὰ τὴν καταρτίσωμεν ἀπὸ κοινοῦ.

§51Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Καταλήγων, κύριοι, ὀφείλω νὰ δηλώσω τὰ ἑξῆς: Μεγάλην εὐγνωμοσύνην αἰσθάνεται ἡ Ἑλλὰς πρὸς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὰ τέκνα αὐτῆς διὰ τὴν προστασίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμαν μέχρι τοῦδε εἰς τὸ μικρὸν Κράτος μας· ἐν τούτοις βεβαιωθῆτε ὅτι τὰ αἰσθήματα ταῦτα ἐκεῖ εἰς τοὺς γεωργοὺς κλπ. κατοίκους δὲν παρέμειναν, ὡς ἔπρεπεν, ἀμείωτα ἐξ αἰτίας τῆς καταστάσεως τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος ἐν Βοιωτίᾳ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσοπέταλος ἔχει τὸν λόγον.

§53Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Θὰ μὲ συγχωρήσετε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον, διότι σήμερον μόλις κατώρθωσα νὰ λάβω τὸν φάκελον καὶ νὰ συμπληρώσω μερικὰ ἐκ τῶν προχθεσινῶν ἐπιχειρημάτων καὶ νὰ ἀντικρούσω ὡρισμένα ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Πρὸ παντὸς δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ πιστευθῇ οὔτε κἂν νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν τὸ φερόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς ὑποχρέου ὁπωσδήποτε τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἀπέναντι τῆς Ἑταιρείας ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ὑπεγράφη κάποια σύμβασίς της, ἡ ὁποία δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἐμφανισθῇ οὔτε δημοσίᾳ οὔτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Οὔτε κἂν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν εἶναι δυνατὸν ἐκ τούτου νὰ ἀναγνωρίσῃ τις εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διότι ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐδέχθη νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν ταύτην. Αἱ πιέσεις αἱ ἀσκούμεναι ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος διὰ διαφόρων μέσων εἶναι τοιαῦται, ὥστε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως ἐκείνης, τῆς μηδέποτε ἐμφανισθείσης, θὰ ὑπεχρέου ὁπωσδήποτε ἠθικῶς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἂν ἦτο δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ἐρχόμενος ἐνώπιον ἡμῶν, νὰ μᾶς ἐμφανίσῃ ὅτι οὐχὶ ἀπὸ πίεσιν, πίεσιν τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποφύγῃ ἄλλως, δὲν ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ παραβιάσῃ τὴν συνείδησίν του καὶ νὰ δεχθῇ νὰ καταστρατηγηθοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Μοὶ ἔδωσε προχθὲς μίαν συμβουλὴν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅταν ἐξέφρασα μίαν γνώμην περὶ τοῦ ποιοῦ τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς, ὅτι θὰ ἦτο καλύτερον νὰ ἐκφράζωμαι εὐλαβέστερον.

§54Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι συνήθως σεῖς δὲν μεταχειρίζεσθε ἐκφράσεις ζωηράς.

§55Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νομίζω ὅτι μοῦ εἴπετε νὰ μὴ εἴπω τὴν φράσιν ἐκείνην ἢ τοὐλάχιστον νὰ τὴν ἀποσύρω.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ τὸ ἴδιον.

§57Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τόσον λοιπὸν τὸ χειρότερον. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος κατάγομαι ἀπὸ τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ γνωρίζω ἑκάστοτε ποίας πιέσεις ἀσκεῖ ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος διὰ τῶν μέσων τὰ ὁποῖα διαθέτει, καὶ εἰς τοὺς ἐντοπίους πληθυσμούς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, διὰ παντοίων, ἐπαναλαμβάνω, μέσων, τὰ ὁποῖα παραλείπω χάριν συντομίας νὰ ἀναφέρω, ἀλλὰ πάντοτε ἀθεμίτων, θὰ ἔχω πολὺ δίκαιον νὰ ἐκφράζωμαι κατὰ τρόπον οὐχὶ ἁρμοστὸν ἴσως δι’ ἐμέ, οὐχὶ δὲ δι’ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισα. Τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ὅτι ἡ μεταβολὴ τῶν 80.000 στρεμμάτων τῶν παραχωρουμένων εἰς τὴν Ἑταιρείαν Κωπαΐδος ἐκ τοῦ ἀνατολικοῦ μέρους εἰς τὸ δυτικὸν ὑπηγορεύθη ὑπὸ τῆς ἀντιλήψεως ὅτι εἰς τὸ δυτικὸν μέρος τῆς Κωπαΐδος εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, τῶν ὁποίων ἡ συντήρησις ἀπαιτεῖ καὶ δαπάνας μεγάλας καὶ ἐπιμέλειαν διαρκῆ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἦτο ἱκανὸν τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον νὰ ἐπιτελέσῃ, δὲν εἶναι ἀκριβές. Διότι ἀκριβῶς εἰς τὸ ἀνατολικὸν μέρος, κ. Πρωθυπουργέ....

§58Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἶπον τί λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Κεφαλογιάννη.

§59Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἠρύσθητε ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Κεφαλογιάννη ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα τὰ κατὰ τῆς Ἑταιρείας τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, ὅτι εἰς τὸ δυτικὸν μέρος τῆς περιφερείας τῆς Κωπαΐδος κεῖνται τὰ μεγαλύτερα ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Ἑταιρείας, τὰ χρήζοντα διηνεκοῦς ἐπιμελείας καὶ δαπανῶν, ἑπομένως τοῦτο πιθανῶς νὰ ἤγαγε τὸν τότε Ὑπουργὸν εἰς τὴν μετάθεσιν τῶν στρεμμάτων εἰς τὸ δυτικὸν μέρος.

§60Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πιθανῶς.

§61Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, κ. Πρωθυπουργέ, καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπον ἐν ἀρχῇ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ παρίσταται καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος.

§62Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ποῖος ἦτο Ὑπουργός;

§63Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω.

§64Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ συμβάσεις ἐπανελήφθησαν ἀπὸ τέσσαρας διαφόρους Κυβερνήσεις.

§65Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ μίαν ἤκουσα ἀναγινωσκομένην καὶ δὲν κατώρθωσα νὰ τὴν εὕρω ἐν τῷ φακέλῳ· δὲν ἠξεύρω ποῦ παρέπεσε. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς εἶπον ὅτι ἔπρεπε νὰ παρίσταται ὁ Ὑπουργὸς ἢ οἱ Ὑπουργοὶ οἱ ὑπογράψαντες τὴν σύμβασιν διὰ νὰ μᾶς ἀποκαλύψουν ποία πίεσις ἔφερεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπογράψουν τὴν σύμβασιν ταύτην· διότι καὶ τὸ μοναδικὸν αὐτὸ ἐπιχείρημα ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Κεφαλογιάννη, τὸ ὁποῖον ἐφέρατε, κ. Πρωθυπουργέ, εἶναι ἀνύπαρκτον, καθόσον τὰ μεγάλα καὶ σοβαρὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, αἱ ἀντλίαι καὶ αἱ σήραγγες εἶναι εἰς τὸ ἀνατολικὸν μέρος καὶ ἀκριβῶς εἰς τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον δυνάμει τῆς συμβάσεως τοῦ 1867 παραχωροῦνται αἱ 80.000 στρεμμάτων εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Ἑπομένως καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἀποκλείσωμεν ἀπὸ τοῦ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν διαιτησίαν.

§66Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν διαιτησίαν ἡμεῖς θὰ εἴπωμεν ὅτι ζητοῦμεν νὰ πάρῃ ἡ Ἑταιρεία τὰ κτήματα ποὺ δικαιοῦται νὰ πάρῃ κατὰ τὴν πρώτην σύμβασιν, ἂν ὑποτεθῇ ὅμως ὅτι κατέληγεν ἡ διαιτησία νὰ δώσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν κτήματα ἐκ τοῦ δυτικοῦ μέρους, τότε πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ ἡ ὠφέλεια τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἐκ τῆς παραχωρήσεως ταύτης καθὼς καὶ τὰ ἀνταλλάγματα τὰ ὁποῖα θὰ ὤφειλε νὰ μᾶς δώσῃ.

§67Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἰς αὐτὸ διαφωνοῦμεν. Ἐγὼ λέγω ὅτι κανὲν ἐπιχείρημα δὲν ὑπάρχει....

§68Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἡ Ἑταιρεία.

§69Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει κανέν. Τὰ ἐπιχειρήματα τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος ὑπάρχουν εἰς τὸ ὑποβληθὲν ὑπόμνημα.

§70Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἄλλο ἐπιχείρημα, ἡ Ἑταιρεία δὲν θὰ τὸ ἀντιτάξῃ.

§71Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ἐκφράζομαι καλῶς.

§72Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἴσως ἐγὼ δὲν ἐννοῶ.

§73Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐκφράζομαι καλῶς. Διότι ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀντικείμενον διαιτησίας ζήτημα λελυμένον κατὰ τρόπον σαφῆ καὶ ἀναμφισβήτητον ὑπὸ τῆς συμβάσεως. Ἀναγινώσκων δὲ τὸ ὑπόμνημα τῆς Ἑταιρείας τὸ ἀφορῶν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο βλέπω ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἐπιχείρημα φέρει παρὰ τὴν βραδύτητα τοῦ διαχωρισμοῦ τοῦ μέρους τούτου καὶ τὴν δῆθεν ἐκ τούτου ἐπελθοῦσαν ζημίαν. Τὸ ἰδικόν σας ἐπιχείρημα διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα....

§74Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν τὸ υἱοθέτησα αὐτό, διότι δὲν τὸ ἠξεύρω· εἶπον ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ ἦτο ὁ λόγος αὐτός.

§75Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα μόνον ὁ κ. Κεφαλογιάννης τὸ φέρει καὶ κανεὶς ἄλλος· οὔτε ἡ Ἑταιρεία τὸ ἔφερεν. Ἡ Ἑταιρεία ὁμιλεῖ μόνον διὰ τὴν βραδύτητα τῆς παραχωρήσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀστειότατον ἐπιχείρημα, διότι τὰς 80.000 στρεμμάτων ἡ Ἑταιρεία εἴτε κατ’ ἐπικαρπίαν εἴτε κατὰ κυριότητα τὰς κατέχει, τὰς καρποῦται ἔκτοτε καὶ ἑπομένως οὐδεμία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς αὐτήν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι, τροπολογουμένου ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ τοῦ νομοσχεδίου, πρέπει ρητῶς νὰ ἀποκλεισθῇ ἀπὸ τὴν διαιτησίαν τὸ ζήτημα τοῦτο, ὡς λελυμένον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς καὶ ἀπὸ καλῆς πίστεως νὰ συζητηθῇ. Ἐπίσης ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀρθότατα παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» εἶναι ὅτι δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸ διαιτητικὸν δικαστήριον νὰ συνάψῃ νέαν ἐντελῶς σύμβασιν, ἡ ὁποία, ἀποδεχομένη τυχὸν τὰς ἀπόψεις τοῦ ὑποβληθέντος πρὸς ὑμᾶς σχεδίου συμβάσεως ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος, πρόκειται νὰ δημιουργήσῃ δικαιώματα ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας δισεκατομμυρίων ὁλοκλήρων ἄνευ οὐδενὸς ἀνταλλάγματος. Θὰ ἔπρεπε νὰ περιωρίσωμεν τὸ δικαίωμα τῶν διαιτητῶν, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰσχυουσῶν συμβάσεων λύσῃ τὰς τυχὸν ὑφισταμένας διαφορὰς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος, διότι ἄλλως δὲν πρόκειται περὶ διαιτησίας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀναθέσεως εἰς Ἑλβετόν τινα, οἱουδήποτε κύρους, ἄνθρωπον πάντοτε ἀλλοεθνῆ καὶ μὴ ἐνδιαφερόμενον διὰ νὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, ἢ εἰς οἱονδήποτε τρίτον, ἀγνώστου ἐθνικότητος, νὰ μᾶς καταρτίσῃ μίαν νέαν σύμβασιν καὶ νὰ ρυθμίσῃ ἐπὶ ὅλων νέων βάσεων τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ κανεὶς ἀπολύτως καλῆς πίστεως ἄνθρωπος εἴτε Ἕλλην εἴτε ξένος εἴτε ἰδιώτης εἴτε πρεσβευτὴς εἴτε οἱοσδήποτε ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὴν ὑποστήριξιν τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος—διότι βλέπω ἐδῶ καὶ ἓν ὑπόμνημα τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας, τὸ ὁποῖον παριστᾷ ὡς ὀρθὰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος—κανεὶς δὲν εἶναι δυνατόν, ὑποθέτω, νὰ δεχθῇ νὰ θεωρήσῃ ὡς δικαίαν τὴν τοιαύτην ἀπαίτησιν τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος, τοῦ νὰ ἀναθέσωμεν δηλαδὴ εἰς Ἑλβετόν τινα τὴν σύναψιν συμβάσεως σκοπούσης τὴν παραχώρησιν νέων ἐντελῶς δικαιωμάτων εἰς τὴν Ἑταιρείαν ταύτην. Καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἀκριβῶς πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἐπίσης νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ εἰς τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου ὅτι ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος δέον εἰς τὸ συνυποσχετικὸν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἐξαγορὰν τῆς ἐπιχειρήσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, καταβάλλοντος εἰς αὐτὴν καὶ εἰς τοὺς μετόχους αὐτῆς τὰ καταβληθέντα μέχρι τοῦδε κεφάλαια καὶ τόκους τινάς, ἀφαιρουμένων τῶν μέχρι τοῦδε εἰσπραχθέντων λόγῳ εἰσοδήματος. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, φαντάζομαι, νὰ τὸ ἀρνηθῇ κανεὶς οὐδὲ αὐτὴ ἡ Ἑταιρεία, ἂν εἰς τὰ ὑπομνήματά της διατυπώνῃ τὰς θελήσεις της. Ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος προσήγαγε διάφορα ὑπομνήματα εἰς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις καὶ διαφόρους ἰσολογισμοὺς διὰ νὰ πείσῃ τὰς Κυβερνήσεις καὶ τὸν κόσμον ὁλόκληρον ὅτι τὰ διατεθέντα ὑπ’ αὐτῆς κατὰ τὸν Α ἢ Β τρόπον κεφάλαια, τὰ ὁποῖα σεῖς ἀναβιβάζετε εἰς 1.200.000 λίρας, οὐδὲ κἂν τὸν ἐλάχιστον νόμιμον τόκον, τὸν συνήθη εἰς τοιαύτας ἐπιχειρήσεις, ἀποδίδουν. Δὲν ὑποθέτω ὅτι κανεὶς μέτοχος καὶ κανεὶς λογικὸς ἄνθρωπος ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἔχων ἐκτεθειμένα τὰ κεφάλαιά του κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ τῷ ἀποδίδουν τόκον 3 ἢ 4 ἢ 5 ἢ 8%, ὅπως ἀποδίδουν σήμερον αἱ ἐπιχειρήσεις τοιούτου εἴδους. Ἑπομένως εἶναι συμφέρον τῶν μετόχων καὶ τῆς Ἑταιρείας ἐν συνόλῳ ἡ ἐξαγορὰ τῆς ἐπιχειρήσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους διὰ τῆς καταβολῆς εἰς αὐτοὺς ὁλοκλήρου τοῦ καταβληθέντος κεφαλαίου καὶ μέρους ἐλαχίστου τόκων, διότι βεβαίως ἐξ αὐτῶν κατ’ ἀνάγκην θὰ ἀφαιρεθῇ ὅ,τι ἡ Ἑταιρεία διὰ τῶν ἰσολογισμῶν της ὁμολογεῖ ὅτι εἰσέπραξεν ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως.

§76Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Εἶναι διατεθειμένον τὸ Κράτος νὰ τὴν ἐξαγοράσῃ;

§77Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ Κράτος, καὶ ἂν δὲν εἶναι σήμερον διατεθειμένον, θὰ γίνῃ διατεθειμένον, διότι πρόκειται νὰ καταβάλῃ τὸ κεφάλαιον 1.200.000 λιρῶν, ἤτοι ὑπὲρ τὰ 300.000.000 δραχμῶν, διὰ νὰ ξεφορτωθῇ ἀπ’ ἐπάνω του τὴν Ἑταιρείαν Κωπαΐδος, ἡ ὁποία ζητεῖ διὰ τῆς ἀγωγῆς της μόνον δι’ ἀποζημίωσιν διὰ τὴν καθυστέρησιν 13.000 στρεμμάτων 300.000.000 δραχμῶν.

§78Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Οἱ κάτοικοι, οἱ καλλιεργηταί, νὰ ἐξαγοράσουν τὰ μέρη, ἂν εἶναι δυνατόν.

§79Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Οἱ καλλιεργηταὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγοράσωσι τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἀλλά, καθὼς γνωρίζετε, οἱ καλλιεργηταὶ εἶναι μονάδες καὶ ὡς μονάδες πρέπει νὰ ἀποτελέσωσιν εἴτε Συνεταιρισμὸν εἴτε νὰ ἐκπροσωπηθῶσιν ἐν τῷ συμβολαίῳ τούτῳ ὑπὸ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον νὰ ἔλθῃ κατόπιν εἰς συνεννόησιν μετ’ αὐτῶν.

§80Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Δι’ ἑνὸς Συνεταιρισμοῦ.

§81Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν τὸ πῶς θὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ γνώμη σας ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ, διότι δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν αὐτό· δὲν ἐφθάσαμεν ἀκόμη εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις, διαγινωσκομένων ἐκ τῶν ὑπομνημάτων τῶν διαθέσεων τῆς Ἑταιρείας καὶ τῶν μετόχων, εἶναι νὰ τεθῇ ὑποχρεωτικῶς ἐν τῷ συνυποσχετικῷ ὁ ὅρος κατὰ τῆς ἐξαναγκαστικῆς πωλήσεως τῆς ἐπιχειρήσεως εἰς τὸ Κράτος καταβαλλομένων εἰς τὴν Ἑταιρείαν καὶ τοὺς μετόχους ἁπάντων τῶν μέχρι τοῦδε καταβληθέντων κεφαλαίων καὶ τῶν τόκων αὐτῶν.

§82ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀπὸ πότε; Ἀπ’ ἀρχῆς;

§83Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ζήτημα λεπτομερειῶν, τὰς ὁποίας θὰ κανονίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅταν θὰ ἔλθῃ μετὰ τῆς Ἑταιρείας εἰς συνεννόησιν ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ.

§84Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐπίσης νομίζω ὅτι πρέπει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ τεθῇ ὅρος ὑποχρεῶν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐκ τῶν πρώτων αἰτημάτων τὰ ὁποῖα θὰ θέσῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς διαιτησίας εἶναι ἡ ἔκπτωσις τῆς Ἑταιρείας ἀπὸ τῶν δικαιωμάτων της, λόγῳ τῆς μὴ ἐμπροθέσμου καὶ τῆς πλημμελοῦς ἐκτελέσεως τῶν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε συμβάσεων ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας.

§85Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ ζητήσω.

§86Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Διότι, κύριοι, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς, ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος δὲν ἐφήρμοσε πιστῶς τὰς μέχρι τοῦδε ἰσχυούσας συμβάσεις καὶ ὤφειλε νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος. Αὐτὰ βεβαίως εἶναι ζητήματα μεγάλα καὶ τεχνικά, τὰ ὁποῖα οὐδὲ ἐγὼ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀναπτύξω οὐδὲ σεῖς νὰ ἀπαιτήσετε. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχουσι ζητήματα τοιαῦτα τὰ ὁποῖα κηρύσσουσιν εὐλόγως ἔκπτωτον τὴν Ἑταιρείαν, διότι δὲν ἐξετέλεσε τὰς ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις της. Τὰ δύο ταῦτα σημεῖα, μολονότι θὰ ἠδύνατο νὰ ἰσχυρισθῇ τις ὅτι ἀπετέλεσαν μέρος τῶν καταρτισθησομένων συνυποσχετικῶν, θεωρῶ ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς τροπολογία, εἰς τρόπον ὥστε πᾶσα Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὰ περιλάβῃ ἐν τῷ συμβολαίῳ ἀπαραιτήτως.

§87Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε, νὰ εἴπω κάτι τι;

§88Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁρίστε.

§89Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἔχομεν ἐδῶ ἓν ἄλλο παράδειγμα· τὰς διαφορὰς μεταξὺ ἑταιρειῶν ξένων, ὅπως τῆς Ἑταιρείας Τροχιοδρόμων, καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τὰς λύει εἰδικῶς τὸ Ἐφετεῖον ὡς διαιτητής. Θὰ ἤθελον, ἂν εἶναι δυνατόν, αἱ Ἑλληνικαὶ Ἀρχαὶ καὶ τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια μετ’ ἐξαιρετικῆς τινος διαδικασίας νὰ ἐπιλαμβάνωνται τῶν διαφορῶν καὶ νὰ δικάζωσι καὶ ὄχι νὰ καταφεύγωμεν εἰς ξένους.

§90Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε, κ. συνάδελφε, νὰ σᾶς εἴπω ἓν πρᾶγμα ἀμέσως· δὲν εἶναι τοῦτο ἐφικτόν. Ἤθελον παρακαλέσει καὶ ὑμᾶς νὰ μὴ ἐξευτελίζωμεν τὰς δικαστικάς μας Ἀρχὰς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ τῶν συχνῶν ἐπερωτήσεων.

§91Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐννοεῖτε νὰ μὴ λέγωμεν τίποτε;

§92Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι νὰ μὴ λέγωμεν τίποτε, ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι ἠρώτησαν κάποτε κάποιον ζῷον ἂν προτιμᾷ τὸν ἀνήφορον ἢ τὸν κατήφορον, καὶ εἶπεν «ἐχάθη ὁ ἴσος δρόμος;». Ἐγὼ εἶχον πάντοτε πίστιν εἰς τὴν Δικαιοσύνην καὶ τὴν ἔχω ἀκόμη, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως καὶ εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην διασείεται τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωμεν ὅλοι εἰς τὴν Δικαιοσύνην.

§93Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ἐγὼ ἔφερα ἓν παράδειγμα· τί γίνεται εἰς παρομοίαν περίπτωσιν μὲ ξένας ἑταιρείας.

§94Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι ἀπουσιάζετε ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις. Ἡ σύμβασις προβλέπει πῶς θὰ λύωνται αἱ διαφοραὶ μεταξὺ Ἑταιρείας καὶ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ὁρίζει δέ, διὰ νὰ λείψῃ ἡ πολυτελὴς ἐκείνη διαδικασία, ὅτι κρίνεται ἑκάστη προκύπτουσα διαφορὰ κατὰ πρῶτον καὶ τελευταῖον βαθμὸν ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ εἰσάγεται ἡ ἀξίωσις τὴν ὁποίαν τυχὸν ἔχει ἡ Ἑταιρεία διὰ μιᾶς συνοπτικῆς ἀγωγῆς ἐνώπιον αὐτοῦ καὶ αὐτὸς κρίνει καὶ δικάζει τὴν ἀμφισβήτησιν. Ἀλλ’ ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος δὲν θέλει οὔτε κἂν νὰ λύσῃ τὰς διαφορὰς ταύτας, διότι τὰ κύρια ζητήματα, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἦλθεν εἰς συζήτησιν ὅλον τὸ ζήτημα, εἶναι τοιαῦτα, ὥστε μόνον διὰ τῆς ῥιζικῆς μεταβολῆς τῶν συμβάσεων εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῶσι. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν μόνον σημεῖον διὰ νὰ πεισθῆτε: Ἡ σύμβασις λέγει ὅτι τὰ 80 χιλ. στρέμματα θὰ τὰ πάρῃ ἀπὸ τὸ ἀνατολικὸν μέρος, ἀλλ’ ἡ Ἑταιρεία θέλει νὰ τὰ πάρῃ ἀπὸ τὸ δυτικόν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ διαιτητὴς μὲ μυαλὸ καὶ συνείδησιν, ὁ ὁποῖος νὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει νὰ τὰ πάρῃ ἀπὸ τὸ δυτικόν; Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι λελυμένον διὰ συμβάσεως καὶ δὲν γεννᾶται καμμία διαφορά. Δὲν ἐπιδιώκει λοιπὸν ἡ Ἑταιρεία τὴν λύσιν διαφορᾶς τινος διὰ τὴν ὁποίαν τυχὸν τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια δὲν θὰ ἦσαν ἱκανὰ νὰ τὴν λύσουν, διότι ὁπωσδήποτε ἐμειώθη ἡ πίστις τῶν ἐκ τῶν ἐντεῦθεν ἀγορεύσεων καὶ ἐκκαθαρίσεων. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ μεταβολῆς συμβάσεων, τὴν ὁποίαν ὑπὸ τύπον διαιτησίας θέλει νὰ ἐπιτύχῃ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος περιορίζομαι εἰς αὐτὰς τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ὑπέδειξα, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅπως εἰς τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν ἀποφανθῇ περὶ αὐτῶν, ἵνα προχωρήσῃ ἡ συζήτησις καὶ εἰς ἄλλας πολὺ μικροτέρας ἀξίας τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἐπίσης πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ περιληφθῶσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἐπιφυλάσσομαι δὲ τότε, μετὰ τὴν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπόφασιν ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν τούτων, νὰ συζητήσω πάλιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§95Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ προσεχὴς συζήτησις δύναται νὰ γίνῃ τὴν Δευτέραν.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ἔχει τὸν λόγον.

§97Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ περιεχόμενον τοῦ ὑπὸ κρίσιν μονάρθρου νομοσχεδίου πείθει ὅτι δὲν πρόκειται πράγματι περὶ διαιτησίας, ἡ ὁποία, ὡς ἐξήγησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει μίαν ἐντελῶς ἐξειλιγμένην μορφὴν διεθνοῦς διαιτησίας, ἀλλ’ ὅτι κυρίως πρόκειται περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως προέλθῃ δῆθεν εἰς λύσιν τῶν ἐκκρεμῶν διαφορῶν μεταξὺ τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος καὶ τοῦ Δημοσίου, πράγματι ὅμως ὅπως προβῇ εἰς κατάρτισιν νέας συμβάσεως κατὰ τρόπον ἐντελῶς πρωτότυπον καὶ ἀθετοῦντα τὰ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα παρ’ ἡμῖν καὶ παραδεδεγμένα ἐπὶ ὁμοίων ζητημάτων. Δὲν παραγνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, τὴν γενικωτέραν πολιτικὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκεν εἰς τὸ νομοσχέδιον ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, φθάσας μέχρι τοῦ νὰ συνδέσῃ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ πρὸς τὴν παραμονήν του εἰς τὴν Ἀρχήν. Θὰ παρεκάλουν ὅμως, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀποδεχθῇ ὡρισμένας παρατηρήσεις καὶ οὐσιώδεις τορποποιήσεις τοῦ σχεδίου αὐτῆς, ἀναγκαίας, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, καὶ διὰ τὸν λόγον μήπως διὰ τῆς πρωτοτυπίας αὐτῆς, ἡ ὁποία ἀντίκειται εἰς τοὺς ἰσχύοντας παρ’ ἡμῖν νόμους, καθιερωθῇ κακὸν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξέθετεν εἰς σοβαρωτάτους κινδύνους τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ εἰς ἄλλην ἐν τῷ μέλλοντι περίπτωσιν. Ὡς καὶ ἐκ τῆς μελέτης τοῦ καταστατικοῦ, τῶν συμβάσεων καὶ τῶν ὑπομνημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει ὑποβάλει κατ’ ἐπανάληψιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος, δύναταί τις εὐχερῶς νὰ πεισθῇ ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὕτη δὲν εἶναι ἄλλο τι παρὰ ἀνώνυμος ἀλλοδαπὴ Ἑταιρεία, ἔχουσα καὶ αὐτὴ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ἐπιβαλλομένας εἰς τοιαύτας ἑταιρείας παρὰ τῶν ἰσχυόντων παρ’ ἡμῖν νόμων περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Δυνάμει ὡρισμένης συμβάσεως, ἐχούσης ῥητοὺς καὶ σαφεστάτους ὅρους, εἶναι αὕτη εἰδικῶς ὑποχρεωμένη, ὅπως ἀποδέχεται διαιτησίαν καθωρισμένης διαδικασίας, προβλεπομένης ὄχι μόνον ὑπὸ τῆς ἀρχικῆς τοιαύτης, ἀλλὰ καὶ τῆς μεταγενεστέρας, ἡ ὁποία ἔχει ἐπικυρωθῇ διὰ νόμου καὶ ἔχει ἐπισφραγίσει τὴν πρώτην σύμβασιν. Ἡ διάταξις ἡ ὑποχρεοῦσα τὴν Ἑταιρείαν ὅπως, διὰ πάσας τὰς διαφορὰς αἱ ὁποῖαι ἤθελον προκύψει ἐκ τῆς συμβάσεως, ὑπόκειται εἰς τὴν διαιτησίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔχει ὡς ἑξῆς, διατυπουμένη εἰς τὸν παλαιὸν νόμον τὸν ἐπικυρώσαντα τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν καὶ εἰς τὸν μεταγενέστερον (ἀναγινώσκει): «Πᾶσαι αἱ ἀμφισβητήσεις αἱ τυχὸν ἐγερθησόμεναι μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑταιρείας, ὡς πρὸς τὴν ἑρμηνείαν, παραβίασιν καὶ ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως, θέλουσι δικάζεσθαι παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰς πρῶτον καὶ τελευταῖον βαθμὸν δι’ ἀγωγῆς συνοπτικῆς». Εἶναι διάταξις ῥητὴ καὶ σαφής, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Ἑταιρεία καὶ διὰ τῆς πρώτης, ἐπαναλαμβάνω, συμβάσεως καὶ διὰ τῆς μεταγενεστέρας, ἡ ὁποία ἐκύρωσε τὴν ἀρχικὴν τοιαύτην. Ἀλλ’ εἰς τὸ ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβάλει ἡ Ἑταιρεία καὶ ἐν τῇ ἐπικεφαλίδι αὐτοῦ ὁμιλεῖ περὶ λύσεως μερικῶν διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἐκ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Καὶ ἄν τις, κύριοι συνάδελφοι, μελετήσῃ τὰς ἰσχυούσας συμβάσεις, τὰς κυρωθείσας διὰ νόμων, μελετήσῃ τοὺς νόμους αὐτοὺς καὶ ἐκτιμήσῃ τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις ἀμφοτέρων τῶν συμβληθέντων μερῶν, τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας, λάβῃ δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ πραγματικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα τόσον σαφῶς καὶ εὐγλώττως ἐξέθηκαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, θὰ ἴδῃ ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ τις ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο νὰ ἐγκληθῇ καὶ νὰ κατηγορηθῇ ἐπὶ προφανεῖ ἀθετήσει τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἀνέλαβεν ἐκ τῆς συμβάσεως, αὐτὸς ἀσφαλῶς δὲν εἶναι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Εἶναι δὲ περίεργον ὅτι, ἐνῷ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀπὸ τῆς καταρτίσεως τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως οὐδεμίαν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ παρέβη, ἡ Ἑταιρεία ἐμφανίζεται ὁλονὲν διεκδικοῦσα νέα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει οὔτε ἐκ τοῦ γράμματος, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς συμβάσεως καὶ διὰ μέσων ποικίλων καὶ παντοδαπῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κουτσοπέταλος, κατορθώνει ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἔχῃ ἐπιτύχει τέσσαρας ὅλας συμβάσεις, συμβάσεις ὅμως αἱ ὁποῖαι δὲν ἐκυρώθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διότι οὔτε ἡ σύμβασις τοῦ 1900 οὔτε τοῦ 1902 οὔτε τοῦ 1904 οὔτε τοῦ 1909 ἐκυρώθησαν διὰ νόμων καὶ δὲν ἔχουσιν ἑπομένως οὐδὲν νομικὸν κῦρος, μὴ δυνάμεναι νὰ γεννήσωσι καμμίαν νομικὴν ὑποχρέωσιν διὰ τὸ Δημόσιον, κατορθώνει, λέγω, διὰ τῶν συμβάσεων αὐτῶν νὰ ἐπιτύχῃ μετατροπὴν ὑπὲρ αὑτῆς τῶν ἀρχικῶν ὅρων κατὰ τρόπον ἐνδεικνύοντα τὴν ἀχαρακτήριστον αὑτῆς ἀπληστίαν καὶ κακοπιστίαν.

§98Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἡ παράκλησις τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο διὰ τὴν ἀνανέωσιν ἢ μόνον διὰ τὸν κανονισμὸν τῶν χρεῶν;

§99Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, κάθε Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα, καὶ ἡμεῖς τὸ ἐκάμαμεν χιλιάκις, διπλωματικῶς νὰ ζητῇ τὴν προστασίαν συμφερόντων ὑπηκόων της εἴτε ἀτόμων εἴτε ἑταιρειῶν. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἦτο τίποτε παραπάνω ἡ λύσις αὕτη τῆς Κυβερνήσεως. Διότι γνωρίζετε ὅτι οἱ διπλωμάται φροντίζουν πάντοτε νὰ τηροῦν τὰς ἐνεργείας των ἐντὸς ὡρισμένων ὁρίων. Ἐδῶ εἶναι μία Ἑταιρεία μὲ ἀγγλικὰ κεφάλαια.

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἐπέμβασις γενική;

§101Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μᾶς εἶπον· «σᾶς παρακαλοῦμεν κυττάξετε νὰ κανονίσετε τὴν διαφοράν».

§102Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Τὸ ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, κατ’ ἐπιφάνειαν ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν διαφορῶν αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἐκ τῆς ἑρμηνείας καὶ τῆς παραβάσεως τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, ἐνῷ πράγματι δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν ποῖαι αἱ αἰτιάσεις καὶ ἀξιώσεις τῆς Ἑταιρείας. Ὡς εἶπεν ἐν ἀρχῇ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς μίαν διακοπὴν προκειμένου περὶ τῆς διεκδικήσεως μέρους τῶν γαιῶν τῆς Κωπαΐδος παρὰ τρίτων, εὐλόγως θὰ ἠδύνατο ἡ Ἑταιρεία νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν δὲν εὑρίσκεται ἐν καλῇ πίστει.

§103Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, δὲν εἶπον εὐλόγως. Ἁπλῶς εἶπον ὅτι ἰσχυρίζεται ἡ Ἑταιρεία.

§104Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἂν τοιοῦτόν τι ἰσχυρίζεται, τὸ ἰσχυρίζεται ἐντελῶς ἀδίκως καὶ ἀβασίμως.

§105Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ θὰ ὑποστηρίξω καὶ ἐγώ.

§106Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Διὰ τὸν ἑξῆς ἁπλούστατον λόγον, κ. Πρόεδρε. Διότι ποίαν ὑποχρέωσιν ἀνέλαβεν ἡ Ἑταιρεία διὰ τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως; Νὰ ἀποξηράνῃ τὴν λίμνην ἐπ’ ἀνταλλάγματι 80 χιλιάδων στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξεχωροῦντο εἰς αὐτὴν κατὰ πλῆρες δικαίωμα κυριότητος καὶ ἐπικαρπίας ἐπὶ 99 ἔτη τοῦ ὑπολειπομένου τμήματος τῆς ἀποξηρανθησομένης λίμνης. Ἡ Ἑταιρεία ἀνέλαβεν ἢ δὲν ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραδώσῃ τὸ τμῆμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐνέμετο κατ’ ἐπικαρπίαν ἐπὶ 99 ἔτη, εἰς τὸ Δημόσιον; Ἂν δὲ κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ἑταιρεία εἶχε καὶ ἐνέμετο τὸ τμῆμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀπεξήρανεν, ὑπεισῆλθον τρίτοι, εὐθύνεται διὰ τοῦτο τὸ Δημόσιον, διότι δὲν παρέδωκε δῆθεν τμῆμα τὸ ὁποῖον ἦτο ἀνύπαρκτον ἢ ἡ Ἑταιρεία ἡ ὁποία δὲν παρεφύλαξε τοῦτο, ἀμελήσασα κατὰ τοῦτο τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῆς καὶ παραβᾶσα εἰδικῶς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραδώσῃ τὴν νομὴν τῶν 160 χιλιάδων στρεμμάτων εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον; Εἶναι λοιπὸν προφανὲς ὅτι εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον οὐδαμῶς δύναται ἡ Ἑταιρεία ν’ ἀποδώσῃ οἱανδήποτε ἐπὶ τούτῳ αἰτίασιν. Ἀλλ’ ἐλέχθη ὅτι ἡ Ἑταιρεία ὑπέβαλε καὶ ὅρους εὐνοϊκούς.

§107Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ εἶπον ἐγώ.

§108Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὅτι τιθεμένου ζητήματος ἐπὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ὑδάτων τῶν δύο λιμνῶν καὶ τῶν ποταμῶν θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις.

§109Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Συζήτησις ἄλλο.

§110Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐπὶ τῷ ἀνταλλάγματι νέας συμβάσεως, διότι εἰς τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν δὲν ἐγένετο λόγος περὶ ὑδάτων. Βεβαίως τὸ Δημόσιον θὰ ἠδύνατο νὰ συνάψῃ νέαν σύμβασιν μὲ νέον ἐντελῶς περιεχόμενον. Ἄλλο αὐτό. Ἀλλ’ ὑποβάλλονται ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας οἱ νέοι ὅροι διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὄχι κάτι μεῖζον, ἀλλὰ κάτι κολοσσιαῖον, δηλαδὴ παράτασιν ἐπὶ 99 ἔτη τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας, ἀρχομένης ἀπὸ τῆς συνάψεως τῆς νέας συμβάσεως. Θὰ ἀναμένῃ δηλαδὴ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀκόμη 100 χρόνια διὰ νὰ παραλάβῃ τόσας χιλιάδας στρεμμάτων, τὰς ὁποίας θὰ ἠδύνατο βεβαίως, ἂν ἐνωρίτερον τὰς παρελάμβανε καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐξελισσόμενον καὶ προάγον καὶ τὰς ἰδίας του δυνάμεις τὰς οἰκονομικὰς νὰ χρησιμοποιήσῃ, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπωφεληθῇ αὐτὸ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν γαιῶν τούτων, ἐφόσον θὰ περιήρχοντο εἰς αὐτό. Κατὰ συνέπειαν καὶ ἡ ἀξίωσις αὕτη τῆς Ἑταιρείας εἶναι ἄδικος καὶ κατὰ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ὡς παρετήρησα καὶ εἰς τὸ ὑπόμνημα τῆς Ἑταιρείας, ἐκδηλοῖ αὕτη καὶ μίαν ἄλλην γενναιότητα. Προσφέρεται νὰ ἀναγνωρίσῃ καὶ δικαιώματα ἐπὶ 13.000 στρεμμάτων.

§111Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐπὶ πλέον τῶν 15.000.

§112Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐπὶ πλέον τῶν 15 χιλ. στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπεχρεώθη διὰ συμβάσεως νὰ παραδώσῃ εἰς τὸ Κράτος. Ἀλλ’ εἶναι φανερὸς ὁ λόγος δι’ ὃν ἐκδηλοῖ τὴν γενναιότητα ταύτην ἡ Ἑταιρεία. Διότι πρόκειται νὰ διεκδικήσῃ νέα κολοσσιαῖα ἀνταλλάγματα καὶ νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ μέρους αὐτοῦ τῆς Κωπαΐδος πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἰδίων της συμφερόντων, τῶν ὁποίων, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὡς ἡ μέχρι τοῦδε ἱστορία τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος πείθει, ὅτι γνωρίζει νὰ ἐπιμελῆται κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε οἱ καλλιεργηταὶ καὶ γεωργοὶ τῆς Κωπαΐδος νὰ ἐπέχουν αὐτόχρημα θέσιν δουλοπαροίκων. Καὶ εἶναι μὲν ἀναμφισβήτητον ὅτι ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ ἐπιδεικνύῃ στοργὴν πρὸς τὰς ξένας Ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται νὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ νὰ ὑποβοηθήσουν τὴν ἀνάπτυξιν τῶν παραγωγικῶν τῆς Χώρας δυνάμεων, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπάρχουν καὶ νόμοι Ἑλληνικοὶ οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἐφαρμόζωνται ἐναντίον ὅλων τῶν ἀλλοδαπῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται ἐν Ἑλλάδι καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι ὑπὲρ ὡρισμένων ἑταιρειῶν πρέπει νὰ δημιουργῶνται προνόμια, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον ἡ ὅλη αὐτῶν διαγωγὴ δὲν πείθει ὅτι εἶναι ἄξιαι τούτων οὔτε ἄλλως ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην καὶ ἄλλων ἑταιρειῶν παρομοίων διατεθειμένων νὰ ἁμιλληθῶσι πρὸς τὴν Ἑταιρείαν Κωπαΐδος, τόσον ὡς πρὸς τὴν πρὸς τοὺς ἐργάτας τῆς γῆς ἀστοργίαν αὐτῆς, ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω περισσότερα. Θὰ ὑποβάλω μόνον ἐγὼ τὴν θερμοτέραν παράκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ἀποδεχθῇ τὰς ῥιζικὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ὑποβληθῶσιν, εἰς τρόπον ὥστε ἐκ τοῦ νόμου νὰ ὑπάρξῃ δέσμευσις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἡ ὁποία ἤθελε προέλθει εἰς τὴν ἀνάθεσιν τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος εἰς τὴν διεθνῆ διαιτησίαν, νὰ μὴ δοθῇ δηλαδὴ ἀπεριόριστον τὸ δικαίωμα πρὸς καταρτισμὸν συμβάσεως νέας, διότι τότε βεβαίως καθίσταται πρόδηλον ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διαιτησίας, ἀλλὰ περὶ καταρτισμοῦ ἐντελῶς νέας συμβάσεως, ἐκ τῆς ὁποίας τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τῶν καλλιεργητῶν θὰ ζημιωθῶσιν, ἀλλὰ καὶ θὰ δημιουργηθῇ, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ, κακὸν προηγούμενον ἀδικαιολόγητον τοῦ Κράτους ἔναντι τῶν ξένων Ἑταιρειῶν ὑποχωρήσεων πρὸς βλάβην καὶ τῶν ἠθικῶν καὶ ὑλικῶν αὐτοῦ συμφερόντων. Πιστεύω δὲ ἀκραδάντως ὅτι ἡ πληρεστέρα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀνάπτυξις τῶν δικαίων αἰτημάτων καὶ ἀπόψεων τῶν καλλιεργητῶν θέλει πείσει καὶ τοὺς ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας τυχὸν ἰσχυροὺς ἐνδιαφερομένους περὶ τῆς ἀνάγκης ῥιζικωτέρας λύσεως τοῦ ζητήματος, τοῦ τοσαύτην ἔχοντος οἰκονομικὴν σπουδαιότητα διὰ τε τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ ὁλοκλήρους πληθυσμοὺς τῶν ἐπαρχιῶν Θηβῶν, Λεβαδείας καὶ Λοκρίδος, οἱ ὁποῖοι μετ’ ἀγωνίας εὐλόγου παρακολουθοῦσι τὴν ἐξέλιξιν αὐτοῦ καὶ ἀπεκδέχονται τὴν στοργικὴν τῆς Κυβερνήσεως μέριμναν πρὸς τερματισμὸν τῆς καταστάσεως τῆς οἰκτρᾶς δουλοπαροικίας, ὑφ’ ἣν δυστυχῶς τελοῦσι. (Χειροκροτήματα).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Σπηλιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§114Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, συγκινεῖ βαθύτατα τὴν δημοσίαν γνώμην τῶν ἐπαρχιῶν Θηβῶν καὶ Λεβαδείας τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα καὶ ἀπηχεῖ τοῦτο εὐρύτερον εἰς τὴν καθ’ ὅλου δημοσίαν γνώμην τῆς Ἑλλάδος, ὡς δύναταί τις νὰ κρίνῃ ἔκ τε τῶν συζητήσεων τῶν γενομένων ἤδη ἐν τῷ Τύπῳ καὶ ἐκ τῆς ζωηροτάτης κινήσεως, ἥτις, ἐξ ἀφορμῆς τοῦ κρινομένου νομοσχεδίου, ἐξεδηλώθη ὑπὸ τῶν Σωματείων, τῶν Συνεταιρισμῶν καὶ τῶν Δικηγορικῶν Σωμάτων τῶν ἐπαρχιῶν Θηβῶν καὶ Λεβαδείας. Εἶμαι συνεπῶς ὑποχρεωμένος, ἵνα καὶ πάλιν ἐπιληφθῶ τῆς ἐρεύνης αὐτοῦ ἐν τῷ μέτρῳ τῶν ἀσθενῶν μου δυνάμεων καὶ πρὸς τοῦτο ὀφείλω θερμῶς νὰ παρακαλέσω καὶ τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μετ’ εὐμενείας μὲ ἀκούσουν ἀναπτύσσοντα ἐκ νέου τὸ θέμα τοῦτο καὶ νὰ μοὶ δώσουν τὴν προσοχήν των ἀπερίσπαστον, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ σημαντικωτέρου θέματος τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, ἐξ ὅσων ἀπησχόλησαν τὰ Νομοθετικά μας Σώματα τῆς τελευταίας δεκαετίας. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν ἔσχεν ἴσως τὸν ἀναγκαῖον ὑλικὸν χρόνον, ἵνα ἐμφανίσῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὸ κρινόμενον νομοθέτημα κατὰ τρόπον σαφέστερον, ὅστις θὰ παρεῖχε μίαν εἰκόνα διαυγῆ τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος, εἰκόνα πλήρη πασῶν τῶν λεπτομερειῶν καὶ ἀπόψεών του, ὥστε ἡ Συνέλευσις νὰ δυνηθῇ νὰ κρίνῃ καὶ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου κατὰ τρόπον διασφαλίζοντα τὰ κρατικὰ καὶ κοινωνικά μας συμφέροντα. Εὐτυχῶς ὅμως δι’ ἐμέ, μοὶ ἐδόθη ἐλάχιστος χρόνος, ὅπως ἐκ τῆς μελέτης τοῦ οἰκείου φακέλου, ὁ ὁποῖος προχθὲς μόλις προσεκομίσθη καὶ κατετέθη εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἀποκομίσω ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀπαραίτητα, ἀλλὰ καὶ ἀρκετά, ἵνα παρακολουθήσῃ τὸ ζήτημα ἡ Συνέλευσις καὶ ἀντιληφθῇ τὴν μεγίστην αὐτοῦ σημασίαν. Ἡ Ἑταιρεία τῆς Κωπαΐδος λίμνης εἶχε τὸ θάρρος καὶ τὸν ἀνδρισμόν, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ διατυπώσῃ ὠμότατα τὰς προτάσεις καὶ ἀξιώσεις της δι’ ὑπομνημάτων ἐπανειλημμένων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπὶ τῶν προτάσεών της τούτων εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀπασχολήσω.

§115Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ προτάσεις δὲν ἔγιναν δεκταί. Ἂν ἐδεχόμην τὰς προτάσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ἡ Ἑταιρεία, θὰ ἔφερον σύμβασιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως· ἀλλ’ εἶπον ὅτι δὲν τὰς δέχομαι, δὲν δέχομαι καὶ τὰς προηγουμένας τέσσαρας συμβάσεις καὶ ὅτι μόνον ἠδυνάμην νὰ δεχθῶ τὴν διαιτησίαν.

§116Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Τοῦτο ἀκριβῶς ἤθελον νὰ ἀποφύγετε, κ. Πρόεδρε. Ἤθελον τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ἡ Ἑταιρεία πρὸς ὑμᾶς, νὰ διατυπώσετε εἰς μίαν σύμβασιν, τὴν σύμβασιν δὲ ταύτην νὰ ὑποβάλετε εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ θὰ ἐβλέπετε τότε, ἂν καὶ ἐκείνη θὰ εἶχε κρείττονα τύχην ἀπὸ τὰς τέσσαρας προηγουμένας συμβάσεις. Ἀλλὰ δὲν ὑπεβάλετε νέαν σύμβασιν, διότι θέλετε νὰ ἀποκλείσετε τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν ἀπὸ τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχει, ὅπως αὐτὴ καὶ μόνη κυρώνῃ διὰ νόμου τὰς κρατικὰς συμβάσεις. Ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία τῆς Κωπαΐδος λίμνης ὑπέβαλε δι’ ὑπομνημάτων ὄχι τοὺς ὅρους μιᾶς ρήτρας διαιτητικῆς, περὶ ἧς προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ τοὺς ὅρους μιᾶς νέας συμβάσεως, συμβάσεως ἀνακαινισμοῦ ὅλων τῶν σχέσεων τῶν ἐννόμων, αἱ ὁποῖαι εἶχον συγκροτηθῆ μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ ἐκείνης. Ὁμολογεῖ ἡ Ἑταιρεία ὅτι δὲν ἔχει μετὰ τοῦ Δημοσίου ἐπιμάχους διαφορὰς, τῶν ὁποίων ἡ λύσις νὰ καθίσταται ἀναγκαία διὰ τῆς ρήτρας τῆς διαιτητικῆς. Διατείνεται ὅμως ὅτι σκοπὸς τῶν προτάσεών της εἶναι νὰ βελτιωθῶσιν αἱ ἀρχικαὶ καὶ ἀπηρχαιωμέναι συμβάσεις καὶ νὰ προσαρμοσθῶσιν αὗται πρὸς τὰς γενικῶς παραδεδεγμένας ἀρχὰς τῶν συγχρόνων ἀγροτικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἀντιλήψεων. Καὶ τὸν σκοπὸν τοῦτον ἰσχυρίζεται ὅτι ἐπιδιώκει, διότι ἐκ πνεύματος δῆθεν φιλαγροτικοῦ καὶ ἐκ τῆς ἐπιθυμίας νὰ διευκολύνῃ τὴν ἀγροτικὴν τοῦ Κράτους μας πολιτικὴν ἀποβλέπει εἰς νέαν ρύθμισιν τῶν ἐπὶ τῆς Κωπαϊδικῆς γῆς δικαιωμάτων της κατὰ τρόπον ἐπιτρέποντα, ἵνα αἱ παρακεχωρημέναι εἰς αὐτὴν γαῖαι περιέρχωνται βαθμηδὸν εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Βλέπετε λοιπόν, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι δὲν ἐπιζητεῖ ἡ Ἑταιρεία τὴν διὰ τῆς διαιτησίας ἐπίλυσιν διαφορῶν μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ Δημοσίου ὑφισταμένων, ἀλλ’ ἐπιζητεῖ τὸν διακανονισμὸν τῶν ἐν ἰσχύϊ συμβάσεων κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο δῆθεν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ κρατικά μας συμφέροντα, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος ἐξυπηρετεῖ πράγματι ἀποτελεσματικῶς καὶ μοναδικῶς τὰ ἰδικά της συμφέροντα, ὡς θέλω τρανότατα ἀποδείξει. Ἰδοὺ λοιπὸν ποῖαι εἶναι αἱ μεταρρυθμίσεις τῶν ἰσχυουσῶν συμβάσεων, τὰς ὁποίας ἠξίωσεν ἀπὸ τὴν ἡμετέραν Κυβέρνησιν ἡ Ἑταιρεία. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ παρακολουθήσετε μετὰ προσοχῆς, ἵνα σχηματίσετε γνώμην σύμφωνον μὲ τὴν συνείδησίν σας, διότι τότε ἀσφαλῶς θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀποτρέψωμεν τὰς ἐπικειμένας κατὰ τοῦ δημοσίου πλούτου μεγάλας ζημίας. Προτείνει λοιπὸν ἡ Ἑταιρεία (ἀναγινώσκει): «Αʹ μετάθεσιν τῶν κατὰ κυριότητα ἀνηκουσῶν εἰς αὐτὴν γαιῶν ἀπὸ τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς τῆς Κωπαΐδος εἰς τὴν δυτικὴν αὐτῆς πλευρὰν καὶ συγχρόνως ἄμεσον ὁροθέτησιν τῶν μετατιθεμένων ἐκτάσεων». Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη πρότασις. Δευτέρα πρότασις εἶναι ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀναγνώρισις τοῦ δικαιώματος τῆς Ἑταιρείας ἐπὶ τῆς ἀποκλειστικῆς χρήσεως τῶν ὑδάτων τῶν λιμνῶν Λύκερι καὶ Παραλίμνης καὶ τῶν ὑδάτων τῶν ρεόντων πρὸς αὐτὰς ἢ ἐξ αὐτῶν καὶ παράτασις τοῦ ὡς ἄνω δικαιώματος τῆς χρήσεως τῶν ὑδάτων τούτων ἐπὶ 99 ἔτη ἀπὸ σήμερον». Τρίτη τέλος καὶ τελευταία πρότασις εἶναι αὕτη (ἀναγινώσκει): «Παράτασις τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν ὑπολοίπων γαιῶν, αἱ ὁποῖαι τῆς ἀνήκουσι κατ’ ἐπικαρπίαν συμφώνως τῇ ἀρχικῇ συμβάσει ἐπὶ 99 ἔτη, καὶ ταῦτα ἀρχόμενα ἀπὸ τῆς συγκροτήσεως τῆς νέας συμβάσεως». Καὶ ἵνα, κύριοι, ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία μὴ θεωρηθῇ ὑπερφίαλος εἰς τὰς ἀξιώσεις της, εἶχε τὸ θάρρος νὰ προβῇ εἰς ἀνάπτυξιν μιᾶς περιέργου ἐπιχειρηματολογίας ἐπὶ ὅλων τῶν προτάσεών της, ἐπιχειρηματολογίας τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ ἀναπτύξω εἰς ὑμᾶς, ἵνα κατανοήσετε τὴν ἀξίαν της. Τὸ μέγα της ἐπιχείρημα ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς μεταθέσεως τῆς κυριότητος τῶν 80.000 στρεμμάτων ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀνατολικῆς πρὸς τὴν πλευρὰν τὴν δυτικὴν τὸ θεμελιοῖ ἐπὶ τῶν ἑξῆς ἀπόψεων. Λέγει τοῦτο, κύριοι: Ἐπὶ τῆς δυτικῆς πλευρᾶς εὑρίσκονται τὰ πλείονα χωρία καὶ ὁ πυκνότερος ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Αὕτη ὅμως, μολονότι ἐπιθυμεῖ, ὡς ἰσχυρίζεται, νὰ διευκολύνῃ τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ ἐν λόγῳ πληθυσμοῦ, πωλοῦσα πρὸς τοῦτον τὰς γαίας της, δὲν δύναται ἐν τούτοις νὰ τὸ πράξῃ διὰ τὸν λόγον ὅτι εἶναι πρὸς ἀνατολὰς ἡ ἔκτασις ἡ ὁποία τῆς ἀνήκει κατὰ κυριότητα. Καὶ ἐπικαλεῖται ἐπὶ πλέον τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἡ ὁροθέτησις τῆς κυριότητός της εἶναι ἐπάναγκες νὰ συντελεσθῇ κατὰ τὸν ταχύτερον δυνατὸν τρόπον, διότι πρὶν ἢ τοῦτο συμβῇ δὲν ἔχει ὡρισμένον καὶ σαφῆ τίτλον κυριότητος καὶ συνεπῶς καὶ διὰ τὸν λόγον ἀκόμη τοῦτον δὲν δύναται νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν φιλάνθρωπον καὶ ἀλτρουιστικὸν σκοπὸν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν δι’ ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἀνηκουσῶν εἰς αὐτὴν γαιῶν κατὰ κυριότητα. Κύριοι, διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι ἡ κυριωτάτη αὐτὴ πρότασις τῆς Ἑταιρείας δὲν ἀποτελεῖ ἀντικείμενον διαιτησίας, ἀλλὰ νέας συμβάσεως, δὲν ἔχω παρὰ μόνον νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον 12 τῆς συμβάσεως τοῦ ἔτους 1865, τῆς πρώτης δηλαδὴ συμβάσεως περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου συμβληθεὶς ἀνάδοχος τοῦ ἔργου Σαραζῖνος Μομφεριέρος ἐδικαιοῦτο, ἵνα τὰ 80.009 στρέμματα, τὰ ὁποῖα παρεχωροῦντο εἰς αὐτὸν κατὰ κυριότητα, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 3 τῆς ἰδίας συμβάσεως, κυρωθείσης ὑπὸ τοῦ νόμου ΡΟΓʹ τοῦ 1867, ἐδικαιοῦτο, λέγω, ἵνα τὰ στρέμματα ἐκεῖνα τὰ λάβῃ ἐκ τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς τῆς Κωπαΐδος διὰ γραμμῆς ἀγομένης ἀπὸ βορρᾶ πρὸς νότον καὶ χωριζούσης τὰ στρέμματα ταῦτα εἰς ἑνιαῖον καὶ μοναδικὸν κλῆρον. Τὸ ἄρθρον 12 τῆς συμβάσεως τοῦ 1865, κύριοι, ὅταν ὁ Σ. Μομφεριέρος, ὁ πρῶτος ἀνάδοχος δηλαδὴ τοῦ ἔργου ἐκείνου, ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ ἔτος 1873, καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δυνάμει τοῦ νόμου ΡΟΓʹ ἠδυνήθη νὰ προβῇ μετὰ τοῦ Ἰωάννου Βούρου, ἀντιπροσωπεύοντος τὴν Γαλλικὴν Ἑταιρείαν, τὴν προκάτοχον τῆς σημερινῆς Ἀγγλικῆς, εἰς τὴν σύναψιν νέας συμβάσεως, τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο παρέμεινεν ἀμετάβλητον καὶ ἐν τῇ νέᾳ ταύτῃ συμβάσει καὶ ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία ἀπεδέχθη νὰ παραλάβῃ τὸν κλῆρον τῶν 80.000 στρεμμάτων ἀπὸ τὴν ἀνατολικὴν πλευράν, ὑπολογίζουσα τότε, κύριοι, ὅπως ἔλεγον καὶ προχθές, ὅτι θὰ ἀπετέλουν τὴν παχυτέραν καὶ μᾶλλον ἐριβώλακα γῆν τῆς Κωπαΐδος αἱ ἐκτάσεις αἱ κείμεναι πρὸς ἀνατολάς, ἐπὶ τῇ προϋποθέσει ὅτι ὁλόκληρος ἡ ἰλὺς τοῦ πεδίου τοῦ Κωπαϊδικοῦ, ἀποστραγγιζομένου πρὸς τὰς λίμνας τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου, θὰ κατήρχετο πρὸς ἀνατολάς, ἤτοι πρὸς τὸ μέρος ἔνθα θὰ ἐγίνοντο τὰ ἔργα τῆς ἀποχετεύσεως τῶν ὑδάτων. Τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον μὴ θέλον νὰ παρεμβάλῃ δυσχερείας εἰς τὴν ἐπιχείρησιν προσεχώρησεν εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ ἀνεγνώρισε τὴν Ἑταιρείαν κυρίαν τοῦ ἐδάφους ἐκείνου. Τώρα, κύριοι, ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος προτείνει εἰς τὸ Δημόσιον, ὅπως διὰ νέας συμβάσεως, τῆς ὁποίας τὸ σχέδιον ἔχει ὑποβάλει, τὰ 80.000 στρέμματα ἐκεῖνα νὰ τὰ μεταφέρῃ ἐκ τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς καὶ νὰ τὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν δυτικὴν πλευράν, προτείνει δὲ τοῦτο ἡ Ἑταιρεία, διότι ἀπὸ τὴν γενομένην ἐν μέρει μόνον ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος ἀπεδείχθη ὅτι ἡ δυτική της πλευρὰ περιέχει τὰς πολυτιμοτέρας τῶν γαιῶν, καὶ συνεπῶς θέλει ἡ Ἑταιρεία, ἵνα διὰ παντὸς τρόπου καταστήσῃ ἰδίας τὰς εὐφορωτάτας ταύτας γαίας. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι: Δύναται τοῦτο νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον στασιασμοῦ δικαστικοῦ, διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο ἀπαραίτητος μία ἀπόφασις οἱουδήποτε διαιτητικοῦ δικαστηρίου; Τὸ ζήτημα τοῦτο τοῦ τόπου τῆς κυριότητος;

§117Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Πόσον καιρὸν ἤσκησε τὴν ἐκμετάλλευσιν ἐπὶ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς;

§118Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Τουλάχιστον ἐπὶ 32 ἔτη, καθ’ ἃ ἡ ἰδία ὁμολογεῖ εἰς τὰ ὑπομνήματά της. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐν τούτῳ διαφορά; Εἶναι δυνατὸν ἐπὶ ζητήματος τόσον σαφοῦς, τόσον ἀναμφισβητήτου, ἐπὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἀποδίδει εἰς τὸ Δημόσιον τὴν κυριότητα τῆς εὐφορωτάτης γῆς τῆς δυτικῆς πλευρᾶς νὰ προβάλῃ ἡ Ἑταιρεία ζήτημα στασιασμοῦ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ προκαλέσωμεν μίαν διαιτησίαν καὶ διαιτησίαν μάλιστα διεθνῆ; Βεβαίως ὄχι. Τί εἶναι τοῦτο, κύριοι; Εἶναι ἀντικείμενον μιᾶς νέας συμβάσεως. Βεβαίως δὲ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἵνα ἐφαρμόσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν δημοσιονομικήν της πολιτικήν, διὰ τὴν ὁποίαν τόσην θέρμην δεικνύει ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ περιλάβῃ εἰς μίαν νέαν σύμβασιν, σύμβασιν ὅμως ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντλήσῃ τὸ Κράτος ἀνταλλάγματα σημαντικά, τὰ ὁποῖα θὰ καθώριζε μὲν ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἀπεδέχετο δὲ ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία θὰ ἐκαλεῖτο νὰ κυρώσῃ τὴν σύμβασιν ταύτην. Ἄρα τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ τεθῇ ἐκτὸς διαιτησίας. Ἀλλὰ διὰ νὰ πείσῃ τὸ Δημόσιον ἡ Ἑταιρεία ὅτι δὲν ἔχει ἀξιώσεις, ὡς εἶπον, ὑπερφιάλους ἢ κατακτητικούς, ἐπεκαλέσθη καὶ ἓν ἀκόμη ἐπιχείρημα, ἐπιχείρημα ὅμως ἀνατρεπόμενον ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας Κεφαλογιάννη. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν δύναται νὰ πείσῃ κανένα, παρέπεισεν ὅμως δυστυχῶς μόνον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν προλαβοῦσαν συζήτησιν.

§119Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν μὲ παρέπεισε.

§120Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Σᾶς παρέπεισε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως καλῇ τῇ πίστει, ἀλλὰ πάντως σᾶς παρέπεισε καὶ τοῦτο θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω.

§121Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἤμην δυστυχής, ἂν παρουσιαζόμην μεθαύριον, ὅτε θὰ κάμω τὴν διαιτησίαν, ὅτι εἶμαι πεπεισμένος.

§122Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Φοβοῦμαι μήπως ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς ἀγορεύσεώς σας ἀντλήσῃ ἡ Ἑταιρεία τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἀπόψεών της.

§123Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι ἡ Ἑταιρεία ζητεῖ νὰ πάρῃ ἀπὸ τὴν δυτικὴν πλευρὰν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ πάρῃ ἀπὸ τὴν ἀνατολικήν, ὅτι ὑπῆρξαν συμβάσεις, τέσσαρες συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι παρεδέχθησαν τοῦτο, ὅτι βλέπω ὅτι ὑπάρχει μία ἔκθεσις τὴν ὁποίαν σεῖς ἐπεκαλέσθητε καὶ ἐζητήσατε νὰ κατατεθῇ.

§124Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὴν ἐγνώριζον καὶ τὴν ἔμαθον χθὲς ἐκ τοῦ φακέλου· ἀλλὰ θὰ ἀκούσετε τί λέγει ἡ ἔκθεσις αὐτή.

§125Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει μία ἔκθεσις ἡ ὁποία ἔχει καὶ τὰ μέρη τὰ μὴ σκιερά, καὶ ὅτι εἷς λόγος τὸν ὁποῖον φέρει ἡ ἔκθεσις αὐτὴ εἶναι αὐτός. Μάλιστα προσέθεσα ἐγὼ ὅτι εἶναι νομικὸς ὁ συντάξας τὴν ἔκθεσιν καὶ κρίνει περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον εἶναι μᾶλλον μηχανικόν. Εἶπον ὅτι ὁ συντάξας τὴν ἔκθεσιν λέγει μεταξὺ τῶν ἄλλων ὅτι καλύτερον νὰ πάρῃ ἀπ’ ἐδῶ ἡ Ἑταιρεία διὰ νὰ μὴ χαθοῦν τὰ ἔργα.

§126Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Δὲν λέγει ἴσα ἴσα αὐτό. Κατὰ τοῦτο παρεξηγήσατε τὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία εἶναι σαφής.

§127Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πιθανόν.

§128Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἀκούσατέ με, κύριοι πληρεξούσιοι. Κατὰ τὴν διαδρομὴν τῆς τελευταίας δεκαετίας ἐπανειλημμένως ὠχλήθησαν αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις καὶ δὴ φορτικῶς ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν Ἑταιρείαν διὰ νὰ προβοῦν εἰς τὴν συνομολόγησιν νέας συμβάσεως, ἀποκομιζούσης εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὀφέλη τεράστια καὶ φαίνεται ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, ἵνα σχηματίσῃ σαφῆ γνώμην περὶ τῶν Κωπαϊδικῶν ζητημάτων, νὰ ἀποστείλῃ αὐτόθι ἕνα ὑπάλληλον ὀνόματι Κεφαλογιάννην. Ὑπῆρξα, κύριοι, δριμὺς κατὰ τὴν προχθεσινήν μου ἀγόρευσιν ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ ὀφείλω ἤδη νὰ ἐπανορθώσω τὰ λεχθέντα διὰ νὰ εἴπω ὅτι μέσα εἰς τὸ σκοτάδι τὸ ὁποῖον ἐβασίλευεν εἰς τὸ δημόσιον ἐκεῖνο ἵδρυμα ἀνέλαμψε καὶ εἷς διάττων ἀστήρ, ὁ ἀστὴρ δὲ οὗτος ὑπῆρξεν ὁ ὑπάλληλος Κεφαλογιάννης, ὅστις μὲ μίαν ἔκθεσιν θαυμαστὴν κατηύγασε καὶ ἐφώτισε τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἀληθῶς προξενεῖ ἐξαιρετικὴν ἐντύπωσιν. Εἶναι δὲ θλιβερὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, εἰσηγουμένη ἓν νομοσχέδιον τόσον σοβαρόν, δὲν ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ διανεμηθῇ καὶ μελετηθῇ ἀπὸ τὰ μέλη αὐτῆς, ἀντίγραφον τῆς σημαντικωτάτης ἐκείνης ἐκθέσεως τοῦ ὑπαλλήλου Κεφαλογιάννη.

§129Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, εἶναι ὡσανεὶ ἀποδίδετε μομφὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι παρέλειψε κάτι τι, τὸ ὁποῖον συνήθως γίνεται. Οὐδέποτε τυποῦται ἔκθεσις τοιαύτη, ὥστε νὰ ὑποθέτετε ὅτι ἐγὼ ἔκαμα τὸ θλιβερὸν αὐτὸ πρᾶγμα. Σεῖς ἐζητήσατε νὰ κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα· δὲν εἴπετε ὅτι θέλετε καὶ νὰ τυπωθοῦν.

§130Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Δὲν θέλω νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκ προθέσεως παρέλειψεν ἓν καθῆκον.

§131Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦτο καθῆκον, διότι δὲν ἔγινε ποτέ. Ὅταν τὸ ζητήσῃ ἡ Συνέλευσις νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις, θὰ τυπωθῇ. Σεῖς ἐζητήσατε νὰ κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα.

§132Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ὅταν πρόκειται, κ. Πρόεδρε, περὶ σημαντικωτάτου ζητήματος, οἷον εἶναι τὸ προκείμενον, πρέπει καὶ εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συνέλευσις νὰ εἶναι κάτοχοι ὅλων τῶν λεπτομερειῶν τοῦ ζητήματος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ προβῶσιν εἰς λύσεις, διὰ τὰς ὁποίας νὰ μὴ μεταμεληθῶμεν βραδύτερον. Ἔσπευσε, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸν ταχὺν τερματισμὸν τοῦ νομοθετήματος τούτου, καὶ θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὴν Συνέλευσιν νὰ μοὶ ἀποδώσῃ τὴν προσοχήν της δι’ ὀλίγα λεπτά, εἰς τρόπον ὥστε νὰ γίνῃ κάτοχος τοῦ ζητήματος. Ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἐρευνῶν τὴν ἐκεῖ κατάστασιν καὶ ἐξετάζων πρὸ παντὸς τὴν ἔκτοτε ὑποβληθεῖσαν πρότασιν τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος περὶ τῆς περιφήμου μεταθέσεως τῶν 80.000 στρεμμάτων, εἶπεν ὅτι ἡ πρότασις εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι τὰ σημαντικώτερα τῶν ἔργων τῆς ἀποξηράνσεως ἔχουσι τελεσθῆ ἐπὶ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀνατολικῆς, θὰ ἔπρεπε δὲ τὴν ἐν τῷ μέλλοντι ἐπίβλεψιν τῶν ἔργων ἐκείνων τῆς ἐξόδου τῶν ὑδάτων πρὸς τὸ Θηβαϊκὸν πεδίον νὰ τὴν ἀναθέσωμεν εἰς ἕνα ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε πεῖραν ὥριμον καὶ θὰ παρεῖχε τὴν ἐγγύησιν ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἀσφαλίσῃ ἐν τῷ μέλλοντι τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων αὐτῶν. Ἄν ἤθελε συμβῆ τὴν πλευρὰν αὐτὴν νὰ τὴν θέσωμεν ἐν τῷ μέλλοντι ὑπὸ τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου, γνωστοῦ ὄντος ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν δύναται νὰ ἐμφανίζῃ τὴν δραστηριότητα, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζουν αἱ εἰδικαὶ ἑταιρεῖαι, θὰ εἴχομεν μίαν καταστροφὴν τῶν ἔργων καὶ μίαν νέαν ἀποτελμάτωσιν τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου. Αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. Κεφαλογιάννης καὶ τοῦτο παρανοήσας ὁ τόσον εὐφυὴς κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ σπουδῇ τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύει διὰ νὰ τερματίσῃ τὸ νομοθέτημα αὐτὸ εἶπε προχθὲς ἀγορεύων ὅτι ἐπροτάθη ἀπὸ τὸν κ. Κεφαλογιάννην ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸ Δημόσιον νὰ μεταθέσῃ τὴν κυριότητά του εἰς τὴν δυτικὴν πλευρὰν τῆς Κωπαΐδος, ἐνῷ ἀντιθέτως ὑπεδείκνυεν ὅτι τὸ Δημόσιον ὀφείλει νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἀνατολικὴν πλευράν. Τελευταίως ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος, ἡ ὁποία κατέχει δαιμονιώδη τέχνην νὰ ὑποστηρίζῃ τὰ συμφέροντά της, ὅταν ἐμελέτησε τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Κεφαλογιάννη, ἀνέστρεψε τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Κεφαλογιάννη καὶ ἰσχυρίσθη ἀνακριβῶς διὰ τῶν ὑπομνημάτων της ὅτι τὰ σημαντικώτερα τῶν ἔργων τῶν ἀποξηραντικῶν εἶναι εἰς τὴν δυτικὴν πλευρὰν καὶ συνεπῶς ὑπεστήριξεν ὅτι δὲν εἶναι δῆθεν συμφέρον εἰς τὸ Δημόσιον νὰ παραμείνῃ τοῦτο εἰς τὴν κυριότητα τῆς δυτικῆς πλευρᾶς, ἀλλὰ συμφέρον εἶναι νὰ τοποθετηθῇ ἐπὶ ταύτης ἡ Ἑταιρεία, ὡς ἔχουσα τὴν ἀναγκαίαν πεῖραν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων τῆς ἀποξηράνσεως. Ἂν τὸ ζήτημα ἔλθῃ εἰς διαιτησίαν, ὅπερ ἀπεύχομαι καὶ ὅπερ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν θὰ τὸ στέρξῃ, ὑπὸ τὴν μορφὴν τοὐλάχιστον τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἠδύνατο ἡ Ἑταιρεία, ἐμφανιζομένη ἐνώπιον τῶν διαιτητῶν, νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ πάλιν τὸ ἀβάσιμον τοῦτο ἐπιχείρημά της, καὶ νὰ ἀναφερθῇ εἰς ὅσα ἐκ τῆς σπουδῆς δυστυχῶς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐλέχθησαν ὑπὲρ τῶν ὀρθῶν καὶ δικαίων δῆθεν ἀπόψεών της τούτων, αἱ ὁποῖαι ὅμως πράγματι καὶ ἐσφαλμέναι καὶ ἀβασιμώταται εἶναι. Ἐκτὸς ὅμως τούτου λέγει εἰς τὰ ὑπομνήματά της ἡ Ἑταιρεία: Φέρετέ με εἰς τὰ 80.000 στρέμματα τῆς δυτικῆς πλευρᾶς τῆς Κωπαΐδος διὰ νὰ ἀποκαταστήσω τὸ ταχύτερον τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητάς, διότι πρὸς δυσμὰς ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς εἶναι πυκνότατος. Ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς τῆς Κωπαΐδος ὑπάρχουσιν 7 ἢ 8 κοινότητες ἀγροτικαί, οἱ κάτοικοι τῶν ὁποίων ἀντλοῦν ἐκεῖθεν τὰ μέσα τῆς ζωῆς, ὡς ἐπίσης ἡ κοινότης Καρδίτσης, Βαγίων κλπ. Αἱ κοινότητες αὗται ἔχουσι πλείστους ὅσους ἀκτήμονας καλλιεργητάς, ἂν δὲ πράγματι ἤθελεν ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἀγροτικὴν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ εἶχεν ἤδη στέρξει πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν πρὸς τοὺς ἀκτήμονας τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς παραχώρησιν τῶν ἀναγκαίων πρὸς ἀποκατάστασίν των γαιῶν. Ὑποστηρίζει ὅμως ἡ Ἑταιρεία ὅτι τῆς ἐματαίωσε τὰς προθέσεις της ἡ μὴ συντελεσθεῖσα ἕως τώρα ὁροθέτησις τῆς κυριότητός της. Ἀλλὰ τοῦτο ἀποτελεῖ πρόφασιν, ἀναξίαν πάσης σοβαρότητος, διότι ἔχουσα τὴν κυριότητα 80.000 στρεμμάτων ἐπὶ τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς ἠδύνατο ἀξιόλογα νὰ διαθέσῃ πρὸς τὸν ἐν λόγῳ σκοπὸν 60.000 στρέμματα, νὰ κρατήσῃ δὲ τὰ ὑπόλοιπα 20.000 στρέμματα, ὅπως κανονισθῇ ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ ἡ ὁροθέτησις τούτων ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Ἀλλὰ τοῦτο λέγουσα ἡ Ἑταιρεία δὲν ἐπρόσεξεν ὅτι περιπίπτει εἰς ἀντίφασιν ἀξιοθρήνητον. Διότι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ὑποστηρίζει τὴν ἀνάγκην, ὅπως τοποθετηθῇ εἰς τὴν δυτικὴν πλευρὰν ἵνα ἐπιμελῆται τῶν αὐτόθι ἔργων τῆς ἀποξηράνσεως, ἀφ’ ἑτέρου διισχυρίζεται ὅτι πρέπει νὰ τῆς παραχωρηθῇ κυριότης ἐπὶ τῆς δυτικῆς πλευρᾶς, ἵνα τοὺς ἀγροὺς ταύτης πωλήσῃ εἰς τοὺς ἀκτήμονας γεωργούς. Καὶ ἐρωτῶ: Ἀφοῦ θὰ πωλήσῃ τοὺς ἀγροὺς τῆς δυτικῆς πλευρᾶς, ἣν ἐποφθαλμιᾷ, πρὸς τοὺς ἀκτήμονας, καὶ οὕτω κατ’ ἀνάγκην θὰ ἀποξενωθῇ ἀπὸ πάσης κυριότητος καὶ ἐπικαρπίας ἐπ’ αὐτῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεικνύῃ πλέον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων τῆς δυτικῆς πλευρᾶς, ἐξ ἧς θὰ ἀπομακρυνθῇ; Προδήλως πρόκειται περὶ ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ λέγωνται μόνον διὰ πολὺ μικρὰ παιδιά. Αὐταὶ εἶναι, γράφει εἰς τὰ ὑπομνήματά της ἡ Ἑταιρεία, αἱ σοβαρώτεραι δημοσιονομικαὶ ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω μὲ τὰς προτάσεις μου. Τώρα, ἂν θέλετε νὰ ἐρευνήσετε καὶ τὰ σημαντικὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἡ περίφημος ἐκείνη μετάθεσις τῆς κυριότητος τῶν 80.000 στρεμμάτων, ἀκούσατε ποῖα θὰ εἶναι ταῦτα, κατὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς Ἑταιρείας: Εἶναι, λέγει εἰς τὰ ὑπομνήματά της, ὅλως ἀσήμαντα. Ἐγνώριζεν αὕτη ὅ,τι εἶναι βούκοινον, κοινὸν δηλαδὴ μυστικὸν εἰς ὅλην τὴν Βοιωτίαν, ὅτι ἡ δυτικὴ πλευρὰ τῆς Κωπαΐδος ἀποτελεῖται ἀπὸ ἐκτάσεις, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ἡ σημερινὴ εἶναι δραχμῶν 8400 κατὰ στρέμμα, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ἀνατολικὴν πλευράν, αἱ γαῖαι τῆς ὁποίας δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἀξίαν μείζονα τῶν 1500 δραχ. κατὰ στρέμμα. Ἡ δυτικὴ πλευρὰ εἶναι ἡ ἀρδεύσιμος γῆ, εἶναι ἡ γῆ εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεπτύχθη ἤδη τὸ ἔργον τὸ ἀποξηραντικὸν καὶ ἀποδίδει εἰς τὴν Ἑταιρείαν καθαρὸν ἐτήσιον ἔσοδον δραχμῶν 420, καθόσον, ὡς ἀρδεύσιμος, καλλιεργεῖται διὰ βάμβακος, ἐκ τῆς παραγωγῆς δὲ τούτου λαμβάνει ἡ Ἑταιρεία, λόγῳ μισθώματος, 35 ὀκάδας κατὰ στρέμμα ἐτησίως, μὲ τὴν ἐνεστῶσαν δὲ ἀγοραίαν τιμήν του, ἤτοι μὲ 12 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, λαμβάνει ἔσοδον 420 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Γνωρίζομεν πάντες ἐπὶ τῇ βάσει τίνος συντελεστοῦ κεφαλαιοποιεῖται τὸ εἰσόδημα. Τὸ κεφάλαιον τῶν ἀκινήτων δὲν δύναται νὰ ἀποδίδῃ τόκον μείζονα τῶν 5%, βάσει τοῦ ὁποίου προκύπτει συντελεστής κεφαλαιοποιήσεως τὸ 20, καὶ συνεπῶς, ὅταν ἔχωμεν εἰσόδημα 420 δραχμῶν, ἔχομεν ἀναντιρρήτως κεφάλαιον κατὰ στρέμμα 8400 δραχμῶν. Ἄς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν ἔρευναν τῆς ἀξίας τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς. Ἡ ἀνατολικὴ πλευρὰ ὑπῆρξεν ἡ ἀτυχὴς πλευρὰ τῆς Κωπαΐδος, τὴν ὁποίαν τὰ περίφημα ἀποξηραντικὰ ἔργα δὲν τὴν ἀπηλευθέρωσαν ἀπὸ τὰς πλημμύρας, τὰ τέλματα καὶ τὰ ἕλη, συνεπῶς κατακλύζεται αὕτη ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον κατὰ τοὺς μῆνας ἰδίᾳ τοὺς χειμερινοὺς ἀπὸ ὕδατα καὶ χρησιμεύει κατ’ ἀνάγκην μόνον πρὸς βοσκὴν ἢ ἐν ξηρασίᾳ πρὸς σπορὰν καρπῶν δημητριακῶν. Τὸ ἐνοίκιόν της τὸ ἐτήσιον δὲν ὑπερβαίνει τὰς 75 δραχμὰς κατὰ στρέμμα καὶ συνεπῶς ἡ ἀξία της εἶναι δρ. 1500 κατὰ στρέμμα. Ἀντιθέτως οἱ ἀγροὶ τῆς δυτικῆς πλευρᾶς ἔχουν ἀξίαν 8500 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Ἀφαιρέσατε ἐκ ταύτης τὴν ἐκ δραχμῶν 1500 κατὰ στρέμμα ἀξίαν τῆς ἀνατολικῆς καὶ εὑρίσκετε ὅτι πρόκειται περὶ διαφορᾶς 7000 δραχ. κατὰ στρέμμα. Τί λέγει τώρα ἡ Ἑταιρεία διὰ νὰ μᾶς πείσῃ ἢ μᾶλλον διὰ νὰ πείσῃ τὸ Δημόσιον ὅτι δὲν ζητεῖ μεγάλα πράγματα; Λέγει ὅτι διά τινος λογιστικῆς μεθόδου, ἰδίας της ἐφευρέσεως, ἀποδεικνύεται ὅτι, ἂν ἡ κυριότης ἔχει συντελεστὴν κεφαλαιοποιήσεως τὸ 20, ἔχει ὅμως καὶ ἡ ἐπικαρπία της συντελεστὴν κεφαλαιοποιήσεως τὸ 19,27. Ἄρα ἀπὸ τοῦ συντελεστοῦ 19,27 μέχρι τοῦ 20, ποὺ ἔχει ἡ πλήρης κυριότης, ἔχομεν μίαν ἀσήμαντον διαφοράν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἦτο ἄξιον νὰ ἀπασχοληθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συνέλευσις. Ἡ μέθοδος αὕτη, κύριοι—θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τὴν χαρακτηρίσω βαρύτατα—ἀποτελεῖ τὴν «μέθοδον τοῦ ἱερέως», τοῦ κοινῶς λεγομένου «παπᾶ», κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ εὐλαβὴς πιστὸς καλεῖται ὑπὸ τοῦ δεινοῦ χαρτοπαίκτου νὰ εὕρῃ τὸν «παπᾶ» καὶ δὲν τὸν εὑρίσκει ποτέ. Ἀλλὰ τὸ πόρισμα, κύριοι, τῆς ἐρεύνης τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς Ἑταιρείας, ἐρεύνης δὲ σαφοῦς καὶ ἀνεπιδέκτου ἀριθμητικῶν δολοπλοκιῶν, εἶναι σαφές. Ἀπεδείχθη ἤδη ὅτι ἔχομεν διαφορὰν τιμῆς 7000 δραχμῶν κατὰ στρέμμα καὶ τὴν τιμὴν ταύτην ζητεῖ νὰ κερδίσῃ ἡ Ἑταιρεία. Τώρα, ἂν πολλαπλασιάσωμεν τὰς 80.000 στρεμμάτων μὲ τὴν διαφορὰν αὐτὴν τῶν 7000 δραχμῶν κατὰ στρέμμα, θὰ ἔχωμεν 560.000.000 δραχμῶν. Τὸ ὀγκῶδες τοῦτο ποσὸν ἀξιοῖ, κύριοι, νὰ προσπορίσῃ εἰς ἑαυτὴν ἡ Ἑταιρεία ἐπὶ βλάβῃ τῶν δημοσίων συμφερόντων.

§133Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ δὲν ἀπετέλεσαν ἀντικείμενον διαφορᾶς;

§134Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Οὐδέποτε ἀπετέλεσαν οὔτε δύνανται ν’ ἀποτελέσουν. Ζητεῖ λοιπόν, κύριοι, τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ τὸ κατακτήσῃ ἡ Ἑταιρεία εἰς βάρος τοῦ δημοσίου θησαυροῦ καὶ τῶν περιοίκων ἀγροτικῶν πληθυσμῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον κεφάλαιον, ἡ πρώτη δηλαδὴ ἐκ τῶν σημαντικῶν προτάσεών της. Ἀλλὰ προβαίνει ἡ Ἑταιρεία καὶ περαιτέρω, κύριοι, καὶ ζητεῖ νὰ ἀναγνωρισθῇ εἰς αὐτὴν τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα ἐπὶ τῆς χρήσεως τῶν ὑδάτων τῶν λιμνῶν Οὐγγρίας ἢ Ὑλίκης καὶ Παραλίμνης.

§135Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν προβλέπει περὶ αὐτοῦ ἡ σύμβασις;

§136Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ὄχι. Καὶ ὄχι μόνον ζητεῖ νὰ τῆς ἀναγνωρισθῇ τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα ἐπὶ τῶν ὑδάτων αὐτῶν, ἀλλὰ νὰ παρασχεθῇ εἰς αὐτὴν καὶ ἡ ἐκμετάλλευσίς των ἐπὶ 99 ἔτη. Πρόκειται καὶ πάλιν, κύριοι πληρεξούσιοι, περὶ ἀντικειμένου ἀνεπιδέκτου ἀμφισβητήσεως καὶ στασιασμοῦ. Εἶναι τοῦτο πάλιν ἀντίθετον μὲ τὰς συμβάσεις καὶ τοὺς νόμους τοὺς κυρώσαντας αὐτάς. Ὁ νόμος ͵ϠΠΒʹ τοῦ ἔτους 1882, ὁ ὁποῖος παρέχει τὴν εὐχέρειαν εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν νὰ συνομολογήσῃ τὴν δευτέραν σύμβασιν μετὰ τῆς Γαλλικῆς Ἑταιρείας, ἔλεγε τοῦτο εἰς τὸ 1 ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν προσθέτου συμβάσεως μετὰ τῆς πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος Γαλλικῆς Ἑταιρείας πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διὰ τῶν λαιμῶν Καρδίτσης καὶ Λωρικίου ἢ ἐκείνου τῆς Οὐγγρίας διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων πρὸς τὰς παρακειμένας δύο λίμνας τῆς Λίκερης ἢ Ὑλίκης καὶ Παραλίμνης καὶ ἐκεῖθεν πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Ἀνθηδόνος». Δηλαδὴ αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν τροποποίησιν σημαντικήν, διότι τὸ ἀρχικὸν σχέδιον προέβλεπεν ἄλλον τρόπον ἀποξηράνσεως, τεραστίως πολυδαπανώτερον. Ἐπιτρέπει λοιπὸν ὁ νόμος ἐκεῖνος τὴν σύναψιν μιᾶς προσθέτου συμβάσεως τροποποιούσης τὸ σχέδιον τῆς ἀποξηράνσεως. Ἵνα δὲ κατανοηθῇ ἡ ἐπελθοῦσα σημαντικὴ τροποποίησις τοῦ ἐν λόγῳ σχεδίου, ὀφείλω νὰ ἐπεξηγήσω τὸ πρᾶγμα. Μεταξὺ τῆς Κωπαΐδος καὶ τοῦ Εὐβοϊκοῦ κόλπου παρεμπίπτει τὸ ὄρος Πτῶον. Κατὰ τὸ διάγραμμα τοῦ πρώτου μηχανικοῦ Σωβάζ, τοῦ ἀσχοληθέντος μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀποξηράνσεως, ἡ ἀποξήρανσις ἔπρεπε νὰ γίνῃ διὰ μιᾶς ὑπώρυγος, διηκούσης κατὰ μῆκος τοῦ ὄρους Πτώου, ὑπώρυγος δὲ διὰ τῆς ὁποίας τὰ ὕδατα τῆς Κωπαΐδος λίμνης καὶ τῶν εἰς αὐτὴν εἰσβαλόντων δύο ποταμῶν, Μέλανος καὶ Κηφισοῦ, θὰ διωχετεύοντο εἰς τὸν Εὐβοϊκὸν κόλπον. Ἡ πρώτη ἑταιρεία ἐκηρύχθη ἔκπτωτος, ὡς εἶπον ἤδη, διότι ἠδυνάτει νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ δαπανηρὸν τοῦτο σχέδιον καὶ ἦλθεν ἡ δευτέρα, ἥτις διὰ τοῦ μηχανικοῦ της Ποσιὲ ἐξεπόνησεν ἓν νέον σχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἀντὶ νὰ γίνῃ τὸ τεράστιον ἐκεῖνο ἔργον, ἡ ἀποξήρανσις θὰ συνετελεῖτο διὰ μικροτέρας διώρυγος, δι’ ἧς θὰ διωχετεύοντο τὰ ὕδατα εἰς τὰς λίμνας τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου Ὑλίκην καὶ Παραλίμνην καὶ διὰ τῶν λιμνῶν ἐκείνων εἰς τὴν θάλασσαν τοῦ Εὐβοϊκοῦ κόλπου. Ἡ δαπάνη ἦτο ἀσυγκρίτως μικροτέρα. Τὸ νέον τοῦτο σχέδιον ἀπεδέχθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ τῆς εἰρημένης προσθέτου συμβάσεως. Ἀλλὰ διὰ τῆς μεθόδου ταύτης ἀνέκυπτε τὸ ζήτημα τῆς κυριότητος πλέον ἐπὶ τῶν ὑδάτων τῆς Κωπαΐδος, ζήτημα δὲ τὸ ὁποῖον καὶ ἀπησχόλησε ἤδη τὴν δημοσίαν γνώμην ζωηρότατα καὶ θὰ ἀπασχολήσῃ ταύτην εὐρύτερον ἐν ἐγγυτάτῳ μέλλοντι. Ἔπρεπε λοιπὸν διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ τῆς προσθέτου συμβάσεως νὰ ληφθῇ μία πρόνοια καὶ διὰ τὰ ὕδατα τῆς Κωπαΐδος λίμνης, τὰ ἐκχυνόμενα ἤδη εἰς τὰς λίμνας τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου, καὶ ἡ πρόνοια αὕτη ἐλήφθη. Καὶ ὁ νόμος καὶ ἡ σύμβασις ἔλυσαν τὸ ζήτημα καὶ ἐγένοντο δεκτοὶ οἱ ἑξῆς ὅροι (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 1, ἐδάφιον γʹ τοῦ νόμου ͵ϠΠΒʹ. — Ἡ κυριότης τῶν ὑδάτων, τῶν ἐν ταῖς ἄνω λίμναις ἀποταμιευθησομένων, νὰ ἐπιφυλαχθῇ εἰς τὸ Κράτος, τηρουμένων ἀπαραμειώτων τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑταιρείας, τῶν ἐκ τῆς συμβάσεως τῆς 30 Μαΐου 1880 πηγαζόντων, καὶ ἰδίως ἀναγνωριζομένου εἰς αὐτὴν τοῦ δικαιώματος νὰ ἀρδεύῃ ἐξ αὐτῶν τὴν ἀποξηρανθησομένην πεδιάδα τῆς Κωπαΐδος, χωρὶς ὅμως νὰ ἐμποδίζῃ τὴν ἄρδευσιν τῆς πεδιάδος τῶν Θηβῶν, δι’ ἣν προσδιορίζεται τὸ ½ τοῦ ἐν ταῖς λίμναις ἀποταμιευομένου ὕδατος, τοῦ ὑπολοίπου ἀφιεμένου διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου». Δηλαδὴ κατὰ τὴν ἑρμηνείαν ἡ ὁποία πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ περὶ τῆς ὁποίας βεβαίως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, τὰ ὕδατα τῆς Κωπαΐδος, τὰ εὑρισκόμενα ἐν τῇ λίμνῃ, κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς διοχετεύσεώς των, θὰ ἠδύνατο νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ ἡ Ἑταιρεία ἔν τινι μέτρῳ μὴ ὑπερβαίνοντι τὸ ½ τοῦ ὅλου ποσοῦ πρὸς ἄρδευσιν τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου, καὶ τὰ ὑπόλοιπα ἔπρεπε νὰ μείνουν εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν ἄρδευσιν τῆς Θηβαϊκῆς πεδιάδος. Εὐτυχῶς ὅτι τὸ Δημόσιον ἔκτοτε ἐτήρησεν ἀπαραμείωτα τὰ δικαιώματά του ἐπὶ τοῦ ½ τῶν ὑδάτων τούτων, διότι καὶ ἂν δὲν ἠδυνήθη νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ πρὸς ἄρδευσιν τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου τὰ ἐξεμεταλλεύθη ὅμως πρὸς ἁλιείαν. Παρακρατεῖ ὅμως πάντοτε τὸ δικαίωμα νὰ πλουτίσῃ δι’ αὐτῶν τὴν Θηβαϊκὴν πεδιάδα, διότι εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον 1 καὶ εἰς τὸ ἐδάφιον 4 τοῦ νόμου ͵ϠΠΒʹ ἀναγράφεται (ἀναγινώσκει): «Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἑταιρεία τις, ἄτομον ἢ δῆμος ἢ ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἐγγυηθῆ καὶ ἐξασφαλίσει τῇ ἑταιρείᾳ τὸ τοκοχρεολύσιον τῶν ἀναγκαίων δαπανῶν πρὸς ἄρδευσιν τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου, ἡ ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ φέρῃ τὰ περὶ ὧν πρόκειται ὕδατα μέχρι Θηβῶν, ἄλλως τὸ Δημόσιον εἶναι ἐλεύθερον νὰ συνομολογήσῃ ἄλλην σύμβασιν μετὰ τρίτου, ἵνα ἐπιτύχῃ τὸν ἐν λόγῳ σκοπόν». Τώρα, νομίζω, κύριοι, ὅτι μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν διατάξεων τούτων τοῦ νόμου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὔτε ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία ὅτι τὰ ὕδατα τῶν ἐν λόγῳ λιμνῶν εἶναι ὕδατα ἀνήκοντα κατὰ κυριότητα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, τὸ Δημόσιον δὲ δὲν ἠρκέσθη νὰ ἐπιφυλάξῃ εἰς ἑαυτὸ μόνον τὴν ἐπ’ αὐτῶν κυριότητα, ἀλλ’ ἐξεμεταλλεύθη, ὡς εἶπον, ταῦτα δι’ ἁλιείας, καὶ ἔχον τὴν χρῆσιν αὐτῶν, δύναται κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ, ὅπως δι’ αὐτῶν μεταβάλῃ τὸ ξηρὸν Θηβαϊκὸν πεδίον εἰς πεδίον ἀρδεύσιμον καὶ πλουτοφόρον. Ἔρχεται τώρα ἡ Ἑταιρεία τῆς Κωπαΐδος λίμνης μὲ τὰς περιφήμους προτάσεις της καὶ λέγει: Πρέπει νὰ μοῦ ἀναγνωρισθῇ τὸ ἀποκλειστικὸν ἐπ’ αὐτῶν δικαίωμα, ὄχι τόσον διότι μοῦ ἀναγνωρίζεται τοῦτο βάσει τῶν συμβάσεων καὶ τῶν νόμων, ὡς μὲ πληροφοροῦσι διὰ γνωμοδοτήσεών των οἱ νομομαθεῖς μου Στρέϊτ καὶ Φραγκόπουλος, ὅσον διότι τὸ Δημόσιον ἀφῆκε νὰ ἀδρανήσουν ἐπὶ ἔτη μακρὰ τὰ ὑπάρχοντα τυχὸν δικαιώματά του ἐπὶ τῶν ἐν λόγῳ ὑδάτων. Φαντασθῆτε ὅμως τὴν νομομάθειαν τῶν κυρίων συμβούλων τῆς Ἑταιρείας, ὅταν διὰ πράγματα τόσον ἐξόφθαλμα τολμῶσι νὰ ὑποστηρίζουν ἀντιθέτους ἀπόψεις, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀδυνατῶ νὰ ἐννοήσω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις περὶ τῆς κυριότητος τῶν ἐν λόγῳ ὑδάτων. Λέγει λοιπὸν ἡ Ἑταιρεία ὅτι «εἰς ἐμὲ διαπιστοῦσιν οἱ νομικοί μου σύμβουλοι ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἔχω τὴν χρῆσιν τῶν ὑδάτων τούτων, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ κατέλθω εἰς ἀσημάντους λεπτομερείας νομικῶν συζητήσεων. Καὶ σᾶς λέγω ὅτι, ἀφοῦ τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου ἠδράνησαν ἐπὶ 40 ἔτη, ὀρθὸν εἶναι καὶ δίκαιον νὰ δοθῶσι πλέον εἰς ἐμέ, διότι ἐκ τῆς μακρᾶς ἀχρησίας ἐμφανίζουν ταῦτα τὴν μορφὴν ἑνὸς πράγματος ἀδεσπότου. Ἀφοῦ λοιπὸν ἔγιναν res nullius, διατί νὰ μὴ τὰ καταλάβω ἐγώ, ἀλλὰ νὰ τὰ ἔχῃ τὸ Δημόσιον;» Ἰσχυρίζεται μάλιστα ὅτι σκέπτεται νὰ δαπανήσῃ διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ πολυτίμου τούτου θησαυροῦ καὶ ἓν σημαντικώτατον ποσόν, 600.000 ἀγγλικῶν λιρῶν, διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν βιομηχανίαν τοῦ Τόπου. Θὰ κάμῃ ὑδραυλικὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς κινητηρίου δυνάμεώς των, συνεπῶς θὰ παραγάγῃ τεραστίας δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξυπηρετήσουν τὸν Τόπον ἡμῶν. Προβαίνει μάλιστα καὶ εἰς κατάστρωσιν ἀξιολόγων λογαριασμῶν, ἵνα ἀποδείξῃ τὰ ὀφέλη, ἅτινα θὰ προσκομίσῃ εἰς ἡμᾶς διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεώς των. Οὕτω λέγει ὅτι ἐκ τῆς ὑδραυλικῆς τῶν ὑδάτων τούτων πιέσεως θὰ δυνηθῇ νὰ παραγάγῃ δύναμιν 10.000 ἵππων καὶ ὅτι, ἐνῷ διὰ τὴν δημιουργίαν τοσαύτης δυνάμεως κολοσσιαίας ἀπαιτεῖται ἡ κατανάλωσις 100.000 τόννων γαιανθράκων ἐτησίως, διὰ τὴν ἀγορὰν καὶ προμήθειαν τῶν ὁποίων τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ὑποβάλλεται εἰς μίαν σημαντικὴν ζημίαν, ἐξάγον ἓν ὀγκῶδες ποσὸν συναλλάγματος, ἐν τούτοις τῆς ζημίας ταύτης θὰ ἀπαλλαγῶμεν μὲ τὴν καλωσύνην τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία, ἀναλαμβάνουσα νὰ παραγάγῃ τὴν ἐν λόγῳ δύναμιν διὰ τῆς καταπτώσεως τῶν ὑδάτων μας, μᾶς ἀπαλλάσσει ἀπὸ τὴν δαπάνην τῆς προμηθείας τοῦ τόσον δαπανηροῦ γαιάνθρακος τῶν 100.000 τόννων. Ἄν ὅμως ὑπολογίσωμεν ὅτι ὁ τόννος τοῦ γαιάνθρακος στοιχίζει σήμερον ἐν Πειραιεῖ 550–600 δραχμάς, ἔχομεν βεβαίως, κατὰ τοὺς λογαριασμοὺς τῆς Ἑταιρείας, μίαν οἰκονομίαν διὰ τοὺς 100.000 τόννους γαιανθράκων 550–600.000 000 δραχμῶν, ἤτοι ἑνὸς ποσοῦ σημαντικοῦ, ἀλλὰ δὲν μᾶς λέγει ἡ Ἑταιρεία εἰς τίνος θυλάκια θὰ περιέλθῃ τὸ κέρδος, ὅπερ θὰ ἀποδώσῃ ἡ βιομηχανικὴ ἢ ἄλλη ἐκμετάλλευσις τῆς ἐκ τῆς πτώσεως τῶν ὑδάτων παραχθησομένης κινητηρίου δυνάμεως. Ἡ Ἑταιρεία προσθέτει ἐπὶ πλέον καὶ ὑπόσχεται, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι δὲν θὰ παραγάγῃ μόνον κινητήριον δύναμιν, ἀλλὰ θὰ ἐκτελέσῃ καὶ ἀρδεύσεις γαιῶν ξηρικῶν καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο, ἴσως δὲ καὶ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν θὰ ἐξασφαλίσῃ.

§137Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπερρίφθησαν αἱ προτάσεις αὐταί.

§138Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Θὰ τεθῶσιν ὅμως ὑπὸ διαιτησίαν δυστυχῶς.

§139Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§140Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Θὰ ἴδωμεν. Ἀλλ’ ἀφοῦ, κύριοι, εἶναι πρόδηλον ὅτι ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ὑδάτων τούτων ἡ Ἑταιρεία θὰ ἀποκομίσῃ κέρδη, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν θὰ εἶναι ἀσήμαντα, ἐν τούτοις ἡ Ἑταιρεία δὲν ἠθέλησε νὰ ἐννοήσῃ ὅτι ὅλα ἐκεῖνα τὰ κέρδη θὰ εἶναι ἀπότοκα δύο ὡρισμένων κεφαλαίων, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοῦ κεφαλαίου τῆς τοῦ χρηματικοῦ τῶν 600 χιλιάδων λιρῶν, τὰς ὁποίας θὰ διαθέσῃ, ἵνα φέρῃ εἰς πέρας τὴν νέαν αὐτὴν ἐπιχείρησίν της, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ τοῦ κεφαλαίου τῆς κινητηρίου δυνάμεως τῶν ὑδάτων. Τὸ πρῶτον κεφάλαιον ἀνήκει βεβαίως εἰς αὐτήν, τὸ δεύτερον ὅμως ἀνήκει κατὰ κυριότητα εἰς τὸ Δημόσιον· θὰ ἦτο συνεπῶς δικαιότατον νὰ γίνῃ ἐπιμερισμὸς τῶν κερδῶν τούτων μεταξὺ τῶν δύο κεφαλαίων, ἐξ ὧν θὰ παραχθῶσιν. Ἡ Ἑταιρεία ὅμως ἀξιοῖ νὰ ἀποκτήσῃ ἀδαπάνως τὴν κυριότητα τῶν ὑδάτων καὶ νὰ παρακρατήσῃ οὕτω δι’ ἑαυτὴν καὶ μόνον τὰ κέρδη. Δὲν πρόκειται συνεπῶς οὐδὲ κἂν περὶ Ἑταιρείας Λεοντίου, ἀλλὰ περὶ ἀξιώσεων τὰς ὁποίας δὲν δύναμαι νὰ χαρακτηρίσω. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν 5 λεπτά.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ 5 λεπτά. (Ὥρα 7.30′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 7.50′ μ.μ.).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Σπηλιώτης παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§143Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Δὲν περιορίζει, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία τὴν δευτέραν ἀξίωσιν τῆς παραχωρήσεως τοῦ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ὑδάτων τῶν δύο λιμνῶν οὔτε κἂν ἐντὸς τῶν χρονικῶν ἐκείνων ὁρίων, κατὰ τὰ ὁποῖα, δυνάμει τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, θὰ ἐδικαιοῦτο νὰ ἔχῃ καὶ νὰ ἀσκῇ δικαιώματα ἐπὶ τοῦ ½ μόνον τῶν ὑδάτων τῆς Κωπαΐδος λίμνης, ἀλλὰ ζητεῖ νὰ τῇ ἀναγνωρισθῶσι δικαιώματα ἐφ’ ὅλων τῶν ὑδάτων, ὄχι μόνον διὰ τὰ ἔτη κατὰ τὰ ὁποῖα θὰ διαρκέσουν τὰ προνόμιά της, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλα 99 ἔτη, ἀρχόμενα ἀπὸ σήμερον. Ἐν τούτῳ τῷ σημείῳ τοῦ λόγου, κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλω νὰ σᾶς γνωρίσω ὅτι ὑπάρχει πράγματι μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἀγγλικῆς Ἑταιρείας μέχρι σήμερον μία διάστασις, ὡς πρὸς τὴν ἀφετηρίαν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐπικαρπίας της ἐπὶ τῶν γαιῶν καὶ τῶν ὑδάτων τῆς Κωπαΐδος, διότι καὶ ἡ ἀρχικὴ σύμβασις καὶ αἱ δύο μεταγενέστεραι, πρὸς δὲ καὶ οἱ κυρώσαντες αὐτὰς νόμοι δὲν καθώρισαν δυστυχῶς, ἀπὸ τὴν σπουδὴν τὴν νομοθετικὴν καὶ τὴν κυβερνητικήν, τὸ χρονικὸν σημεῖον ἀπὸ τοῦ ὁποίου θὰ ἀρχίσουν τὰ δικαιώματα τῆς Ἑταιρείας, ὡς πρὸς τὴν ἐπικαρπίαν τῶν 99 ἐτῶν. Ἡ πρώτη σύμβασις κατηρτίσθη εἰς τὸ 1865, ἡ δευτέρα εἰς τὸ 1880. Ὑπῆρξαν οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἄποψιν τοῦ Δημοσίου καὶ προβάλλοντες τὸ ἐπιχείρημα ὅτι, ἀφοῦ ἡ σύμβασις κατηρτίσθη εἰς τὸ 1880, ἀσφαλῶς ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου ἄρχεται καὶ ἡ ἐπικαρπία τῶν 99 ἐτῶν. Ἡ Ἑταιρεία ὑποστηρίζει τὴν ἀντίθετον ἄποψιν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐκτελέσεως καὶ τῆς παραλαβῆς τῶν ἔργων, ὁπότε θὰ ἦτο πρακτικῶς δυνατὸν νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐκμετάλλευσις, ἀπὸ τοῦ σημείου ἐκείνου πρέπει νὰ ἀρχίσῃ καὶ ἡ ἐπικαρπία τῶν 99 ἐτῶν της. Κατ’ ἐμέ, κριτὴν ἀμερόληπτον, ἑρμηνεύοντα τὰς σχετικὰς συμβάσεις, ἡ ἀλήθεια κεῖται ἐν τῷ μέσῳ. Διότι ἡ δευτέρα σύμβασις, βάσει τῆς ὁποίας ἐμφανίζεται σήμερον ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία, συνήφθη εἰς τὰ 1880, διὰ ρητοῦ δὲ ὅρου καθορίζεται ἐν αὐτῇ ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐντὸς δέκα ἐτῶν, ὤφειλε νὰ γίνῃ ἐντὸς πέντε ἐτῶν. Ὥστε ἀπὸ τοῦ 1880 μέχρι τοῦ 1885 ἔπρεπε νὰ τερματισθῇ τὸ ἔργον τῆς ἀποξηράνσεως καὶ ἔκτοτε νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς ἐπικαρπίας, ἂν δὲ ἡ Ἑταιρεία δὲν ἠδυνήθη νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον τοῦτο, εἶναι αὕτη ὑπαιτία καὶ ἑπομένως δὲν δύναται ἐκ τῆς ἰδίας ὑπαιτιότητος νὰ ἀντλήσῃ δικαιώματα. Εἶναι λοιπὸν προφανὲς ὅτι ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου, ἤτοι ἀπὸ τῆς 30 Μαΐου τοῦ 1885, ἄρχεται ἡ ἄσκησις τῆς ἐνενηκονταετοῦς ἐπικαρπίας τῆς Ἑταιρείας. Ἀλλ’ ἔρχεται αὕτη μετὰ 39 ἔτη καὶ ζητεῖ σήμερον ὄχι μόνον νὰ γίνῃ μόνη κυρίαρχος τῶν ὑδάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει, ἀλλὰ νὰ γίνῃ τοιαύτη διὰ νέα 99 ἔτη, ἀποσβεννυμένων τῶν 40 ἐτῶν ἐπικαρπίας, τὴν ὁποίαν ἤσκησε μέχρι σήμερον ἐπὶ τοῦ ἀνήκοντος αὐτῇ ½ τῶν ὑδάτων. Διὰ νὰ μὴ φανῇ δὲ ὅτι προβάλλει ἀξιώσεις παραλόγους ἀναλαμβάνει διὰ τῶν ὑπομνημάτων της νὰ μᾶς πείσῃ ὡς ἑξῆς: Εἶναι γνωστόν, λέγει, ὅτι ἡ ἀπόσβεσις τῶν κεφαλαίων τῶν διαφόρων ἐπιχειρήσεων προβλέπεται πάντοτε εἰς τοὺς ἰσολογισμοὺς ἵνα συντελεσθῇ ἐντὸς μιᾶς εἰκοσαετίας, τιθεμένων κατὰ μέρος 5% ἐκ τῶν κερδῶν ἢ τὸ πολὺ ἐντὸς μιᾶς τριακονταετίας, τιθεμένων κατὰ μέρος 3% περίπου ἐπὶ τῶν κερδῶν. Ὁμολογεῖ ὅτι τοῦτο εἶναι κανὼν δι’ ὅλας τὰς ἐπιχειρήσεις, ἀλλ’ ἡ Ἑταιρεία αὕτη, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει νὰ μᾶς ἐκτελέσῃ τὰ κολοσσιαῖα ἔργα τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ὑδάτων τούτων, λέγει: Ἐγὼ δὲν ἔχω ἕνα συνήθη καὶ κανονικὸν ροῦν ὑδάτων, τὸν ὁποῖον νὰ ἐκμεταλλευθῶ ἀκινδύνως. Ἐγὼ πρόκειται νὰ ἐκτελέσω νέα ἔργα, ἵνα διαρρυθμίσω τεχνικὸν ροῦν τῶν ὑδάτων τούτων, ἔργα τῶν ὁποίων ἡ τύχη θὰ ἀπειλῆται ὑπὸ πολλαπλῶν κινδύνων, καὶ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσω τοὺς κινδύνους εἶναι ἀνάγκη τὰς ἀποσβέσεις μου νὰ τὰς κάμω εἰς 100 χρόνια, πρὸς τοῦτο δὲ ὀφείλω νὰ θέτω κατὰ μέρος ἐκ τῶν καθαρῶν ἐσόδων μου μόνον 1% διὰ νὰ ἀποσβέσω τὰ κεφάλαιά μου εἰς τόσον χρόνον. Καὶ διὰ νὰ φανῇ ὅτι δὲν ζητεῖ σημαντικόν τι, ὑποστηρίζει προσθέτως ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖ, τὸ ζητεῖ οὐχὶ δυνάμει τῶν ἐν ἰσχύϊ συμβάσεων, ἀλλ’ ὡς ἀντάλλαγμα τῶν νέων κεφαλαίων τῶν 600.000 λιρῶν, τὰς ὁποίας θὰ διαθέσῃ, διὰ τοῦτον δὲ τὸν λόγον λέγει ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἐπικαρπίαν ἐπὶ 99 ἀκόμη ἔτη. Ἔλεγον πρότερον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὰ κέρδη τῆς πολλαπλῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ὑδάτων ἀπὸ τῶν ἀπόψεων τῆς κινήσεως τῆς ὑδραυλικῆς, τῆς ἀρδευτικῆς, τῆς ἁλιείας καὶ τῆς ὑδρεύσεως, καὶ πρὸ παντὸς τῆς ὑδρεύσεως, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ κυριώτατος καὶ μοναδικὸς σκοπὸς εἰς τὸν ὁποῖον τείνει ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία, εἶναι παμμέγιστα. Τὰ κέρδη αὐτά, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον τὸν καιρόν, ὁμολογῶ δὲ οὔτε τὰς ἀναγκαιούσας εἰδικὰς γνώσεις διὰ νὰ ὑπολογίσω ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ, ὅλα αὐτὰ τὰ ὀγκώδη κέρδη θέλει ἡ Ἑταιρεία νὰ τὰ κρατήσῃ διὰ τὸν ἑαυτόν της, μὴ ὑπολογίζουσα τὴν ἀξίαν τοῦ παμμεγίστου κεφαλαίου τῶν ὑδάτων, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον. Καὶ ἐν τῇ ἀφελείᾳ της ἢ μᾶλλον ἐν τῇ θρασύτητί της—ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις—λέγει τοῦτο· ὅτι θὰ ἠδυνάμην καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀξιώσω ὄχι χρῆσιν 100 ἐτῶν, ἀλλὰ καὶ χρῆσιν αἰωνίαν ἐξικνουμένην εἰς τὸ διηνεκές, διότι τοῦτο προσήκει εἰς ἐπιχειρήσεις τοιαύτης χρησιμότητος κοινωνικῆς, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ κάμω, διότι ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος μὲ ἐμποδίζει καὶ ἀναγκάζομαι νὰ περιορίσω τὰς ἀξιώσεις μου εἰς τὸ μηδαμινὸν χρονικὸν διάστημα τῶν 100 ἐτῶν. Αὕτη εἶναι ἡ δευτέρα ἀξίωσίς της. Ἡ πρώτη ἀξίωσίς της εἶναι ἡ τῆς μεταθέσεως τῆς κυριότητος τῶν 80.000 στρεμμάτων γαιῶν, δευτέρα ἀξίωσις ἡ τῆς ἀποκτήσεως τῆς χρήσεως τῶν ὑδάτων, καὶ τέλος τρίτη ἡ τῆς παρατάσεως τῆς ἐπικαρπίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τῶν 6)8 τῆς Κωπαϊδικῆς γῆς ἐπὶ ἄλλα 100 χρόνια, ἀποσβεννυμένων τῶν παλαιῶν ἐτῶν, καθ’ ἃς ἤσκησε τὴν ἐπικαρπίαν της, ἐτῶν 40 μὲν κατ’ ἐμέ, 32 δὲ κατ’ ἐκείνην. Καὶ μὴ νομίζετε ὅτι δὲν ἔχει ἐπιχειρήματα νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ τὰς ἀξιώσεις της ταύτας. Ἔχει, καὶ μάλιστα σοβαρώτατα, κατὰ τὴν κρίσιν της, ἐπιχειρήματα, διότι λέγει: Ἰδοὺ ἐγὼ ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία ἔχω σοβαρωτάτας ἀφορμὰς παραπόνων ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, καὶ τὰ παράπονά μου εἶναι ταῦτα· παραπονοῦμαι ἐναντίον του, διότι παρὰ τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ὑπεῖχεν ἐκ τῶν συμβάσεων δὲν προέβη μέχρι σήμερον εἰς τὴν ὁροθέτησιν τῶν 80.000 στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα δικαιοῦμαι νὰ ἔχω εἰς τὴν κυριότητά μου, καὶ κατὰ συνέπειαν κατέστησεν ἀδύνατον εἰς ἐμὲ τὴν ἐκμετάλλευσιν ἢ παραχώρησιν τῶν στρεμμάτων αὐτῶν. Καὶ ἀπαντῶ, κύριοι, καὶ θὰ ἀπαντήσετε καὶ σεῖς μετ’ ἐμοῦ: Εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε σεῖς οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἑταιρείαν ὅτι, διότι δὲν ἔγινεν ὁροθεσία τῆς κυριότητός σας ἠμπορεῖ ἐντεῦθεν νὰ ὑπάρξῃ δικαίωμα ἀποζημιώσεώς σας; Εἶχεν ἡ Ἑταιρεία ὑμῶν πλήρη καὶ ἀνενόχλητον τὴν ἐπικαρπίαν καὶ ἐκμετάλλευσιν τῆς κυριότητός της, ἂν δὲ ἤθελε νὰ προβῇ εἰς ἀπαλλοτριώσεις τῆς κυριότητός της, ἠδύνατο ἀκωλύτως νὰ τὰς κάμῃ, ἂν δὲ εἶχεν ἐνεργήσει αὐτὰς εἰς χρόνον προγενέστερον, θὰ τὰς ἔκαμνεν εἰς τιμὰς εὐτελεστάτας, κατὰ τὰς τιμὰς τοῦ τότε νομίσματος καὶ προφανῶς θὰ εἶχε ζημίας σημαντικάς.

§144Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑπῆρξε ποτὲ περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος ἐξεδήλωσε κἂν πρόθεσιν ἀπαλλοτριώσεως τῶν 80.000 στρεμμάτων καὶ τὴν ἠμπόδισε τὸ Δημόσιον;

§145Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Οὐδέποτε. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν πρόφασιν ἀναξίαν τῆς σοβαρότητος μιᾶς ἑταιρείας μορφῆς διεθνοῦς, τῆς σοβαρότητος τὴν ὁποίαν τόσον ἐξύμνησεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Καὶ διατείνεται ἐπὶ πλέον ἡ Ἑταιρεία ὅτι δὲν ἔχει μόνον τὸ παράπονον αὐτό, ἀλλ’ ἔχει καὶ ἄλλα παράπονα. Ἐγὼ προῆλθον, λέγει, εἰς συνομολόγησιν τεσσάρων μέχρι σήμερον συμβάσεων, μιᾶς κατὰ τὸ 1902, ἄλλης εἰς τὸ 1904, τρίτης εἰς τὸ 1907 καὶ τελευταίας εἰς τὸ 1909, καὶ ἐνῷ ἀνέλαβε τὸ Δημόσιον τὴν νομοθετικὴν κύρωσιν, δὲν κατέστη δυνατὸν μέχρι τοῦδε νὰ κυρωθοῦν αἱ συμβάσεις μου αὗται, ἐγὼ δὲ παρέμενα καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ μακρὸν διάστημα κεχηνυῖα, ἀναμένουσα τὰ ἀποτελέσματα τῆς νομοθετικῆς κρίσεως ἐπὶ τῶν συμβάσεων τούτων. Ἀλλ’ εἶναι, κύριοι, τοῦτο ἐπιχείρημα σοβαρόν; Δὲν γνωρίζετε βεβαίως, κύριοι, τίς ἐξεβίασε τὴν κατάρτισιν τῶν εἰρημένων συμβάσεων καὶ τίς ἐδημιούργησε συνεπῶς τὴν ἐκκρεμότητα, ὑφ’ ἣν ἔκτοτε διατελοῦσιν αὗται. Θέλετε λοιπὸν νὰ μάθετε τίς ἐξεβίασε τὴν σύναψιν τῶν συμβάσεων καὶ ἐδημιούργησεν αὐτὴν τὴν ἐκκρεμότητα, ἐκκρεμότητα ἀπὸ τὴν ὁποίαν διεκινδύνευε δῆθεν τὸ ἠθικὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἀπέναντι τῆς διεθνοῦς δημοσίας γνώμης; Λοιπὸν τὴν σύναψιν τῶν συμβάσεων ἐξεβίασεν ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία, ἐνῷ, ἂν εἶχε διαφορὰς ὡς πρὸς τὴν ἑρμηνείαν τῶν συμβάσεων εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ἐπιτακτικὴν ἀπὸ αὐτὰς τὰς συμβάσεις καὶ τοὺς κειμένους νόμους νὰ ζητήσῃ τὴν λύσιν τῶν διαφορῶν αὑτῶν ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐν τούτοις παρέλειψε νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν εὐρεῖαν αὐτὴν λεωφόρον, τὴν λεωφόρον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἐπεζήτησε διὰ τῶν ἀτραπῶν τῶν διοικητικῶν στενοχωριῶν καὶ τῶν διπλωματικῶν παραστάσεων....

§146Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τίποτε ἀπὸ αὐτά, κ. συνάδελφε.

§147Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Καὶ ὅμως πάντα ταῦτα εἶναι ἀληθῆ. Δὲν τὰ λέγω ἐγώ, ἀλλὰ προκύπτουν ἐξ ἐπισήμων τοῦ Κράτους ἐγγράφων. Ἀκούσατε, κύριοι: Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον, φαίνεται, ἐνοχλούμενον ἐσχάτως ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς Ἑταιρείας, ἀξιούσης τὰς ἄνω παραχωρήσεις, ἐμελέτησε τὰς οἰκείας συμβάσεις, κατέληξεν εἰς κατανόησιν τῆς Κωπαϊδικῆς καταστάσεως σαφῆ καὶ τιμητικὴν δι’ αὐτό. Ἰδοὺ τί λέγει περὶ τῶν προσπαθειῶν τῆς Ἑταιρείας. Πέμπει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔγγραφον ἀπαντητικὸν καὶ τερματίζει τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς οὕτως (ἀναγινώσκει): «Οὕτως ἔχει καθ’ ἡμᾶς ἡ ἑρμηνεία τῶν σχετικῶν διατάξεων τῶν συμβάσεων καὶ τῶν νόμων, ἐφ’ ὧν ἐρείδονται αὗται, οὐχὶ δὲ ὀρθῶς ἡ Ἑταιρεία ἀλλοίαν δίδει αὐταῖς τοιαύτην καὶ οὕτω κακὴν θέτει βάσιν εἰς τὰς ὑποβαλλομένας ἡμῖν προτάσεις της πρὸς τροπολογίαν τῶν ὑφισταμένων συμβάσεων. Φρονοῦμεν δὲ ὅτι, ἂν ὄντως ἡ Ἑταιρεία εἶχε τὴν βεβαιότητα ὅτι ἡ διδομένη παρ’ αὐτῆς ἑρμηνεία τῆς συμβάσεως εἶναι ἡ ὀρθὴ καὶ ἐζημιοῦτο πραγματικῶς καὶ σπουδαίως καὶ ἀπέβλεπε μόνον εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ δικαίου της, δὲν εἶχεν ἢ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ δικαίωμα ὅπερ ἐκ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου ΡΟΓʹ ἔχει τῆς προσφυγῆς εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Ἀλλὰ φρονοῦμεν ὅτι προσπαθεῖ ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν νὰ ἐπιτύχῃ διοικητικῶς καὶ διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ ἀνταλλάγματα σπουδαῖα καὶ δυσανάλογα πρὸς τὰς τυχὸν στερήσεις δικαιωμάτων της. Ὁ Ὑπουργὸς Α. Μυλωνᾶς». Εἴδετε λοιπόν, κύριοι, ὅτι δὲν ἀπομακρύνομαι τῆς ἀληθείας, ὅταν, ἀμυνόμενος ἔναντι τῶν ἀσυστάτων καὶ ἀβασίμων ἐπιχειρημάτων τῆς Ἑταιρείας, ἀποδίδω εἰς αὐτὴν ὅτι τὴν εὐθύνην τῆς συνάψεως ὅλων ἐκείνων τῶν συμβάσεων τὴν ὑπέχει ἀκεραίαν αὐτή, διότι αὐτὴ καὶ μόνη ἐξεμαίευσε—διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ βαρεῖαν φράσιν—τὰς συμβάσεις ἐκείνας, διὰ τῶν ὁποίων, μολονότι δὲν τὰς γνωρίζω, φαντάζομαι ὅμως, δὲν ἐπιδιώκει παρὰ μόνον τὰ αὐτὰ κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἀδικαιολόγητα καὶ παράνομα ὀφέλη. Καὶ ἔρχεται τώρα τὴν ἰδίαν αὐτῆς ὑπαιτιότητα νὰ τὴν προβάλῃ ὡς ὅπλον ὑποστηρίξεως δικαιωμάτων ἀποζημιώσεώς της δι’ ὑπαιτιότητα δῆθεν τοῦ Δημοσίου καὶ λέγει: Κύριοι, ἀφοῦ μὲ ἐκάματε νὰ περιμένω τοσαῦτα ἔτη τὴν νομοθετικὴν κύρωσιν τῶν συμβάσεών μας, δὲν μὲ ἀφήσατε νὰ ἐκμεταλλευθῶ τὰς γαίας καὶ τὰ λιβάδια μου καὶ πρέπει νὰ μὲ ἀποζημιώσετε. Ἀλλὰ σεῖς, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἑταιρείαν, παρεκωλύσατε τὴν σύναψιν τῶν συμβάσεων ἐκείνων, σεῖς ἐγνωρίζατε ὅτι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους—ἄγνοια δὲ τῶν ἡμεδαπῶν νόμων δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ οὐδεμία ἀλλοδαπὴ Ἑταιρεία—ἐγνωρίζατε, λέγω, ὅτι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, διὰ νὰ ὑπάρξῃ οἱαδήποτε διὰ συμβάσεως παραχώρησις, δέον νὰ τύχῃ αὕτη ἀπαραιτήτως τοῦ κύρους τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας. Πῶς προβάλλετε ἤδη παράπονα τοιαῦτα καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν ἁπλουστέραν λογικὴν νὰ πιστεύσῃ κανεὶς ὅτι, λόγῳ τῶν ἀνωμαλιῶν αὐτῶν, παρέμενεν ἡ Ἑταιρεία μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐκαλλιέργει, καὶ ἐκαλλιέργει μάλιστα κατὰ τρόπον ἐντατικὸν καὶ σκληρότατον διὰ τοὺς καλλιεργητάς, τὴν γῆν τὴν Κωπαϊδικήν; Καὶ ἀπὸ ὅσα ἕως τὴν στιγμὴν ταύτην εἶπον, κύριοι συνάδελφοι νομίζω ὅτι ὅσοι τοὐλάχιστον ἐξ ὑμῶν ἠδυνήθητε νὰ μὲ παρακολουθήσετε, διότι ὁμολογῶ ὅτι ὑπῆρξα ἀνιαρός, στενοχωρῶν τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ τόσον μακρὸν χρόνον, νομίζω, λέγω, ὅτι θὰ ἔχετε ἤδη ἀκραδάντως πεισθῆ ὅτι καὶ τὰ τρία ταῦτα ζητήματα οὐδέποτε ἀπετέλεσαν ζητήματα στασιαζόμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χωρήσῃ συμβιβασμὸς ἢ διαιτησία, ἀλλ’ ἀπετέλεσαν ταῦτα προτάσεις ἀνακαινισμοῦ καὶ ἀνανεώσεως τῶν παλαιῶν συμβάσεων ὑπὸ ὅρους προφανῶς συμφερωτάτους μὲν διὰ τὴν Ἀγγλικὴν Ἑταιρείαν, ἐπιζημιωτάτους δὲ διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅλους ὑμᾶς τοὺς πληρεξουσίους: Πῶς εἶναι δυνατὸν καὶ πῶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀποδεχθῇ ἀσυζητητὶ ἢ νὰ θέσῃ ὑπὸ διαιτησίαν τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον δικαιώματα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρήσῃ οὐδεμία ἀμφισβήτησις; Ταῦτα πάντα δύνανται νὰ ὦσιν ἀντικείμενα, ὅπως ὀρθότατα παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» μιᾶς νέας συμβάσεως, ἡ ὁποία, ἂν παρεχώρει τὰς πλουσιωτάτας, ἀφθονωτάτας καὶ πολυτιμοτάτας ταύτας πηγὰς τοῦ δημοσίου πλούτου εἰς μίαν Ἑταιρείαν Ἀγγλικὴν ἢ ἄλλην, θὰ ἔπρεπε καὶ θὰ ἦτο δίκαιον καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ ἀποδώσῃ καὶ εἰς τὸ Δημόσιον ἀνταλλάγματα σημαντικά, περὶ τῶν ὁποίων θὰ κρίνῃ ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία. Διὰ νὰ μὴ ὑπάρξω ἄδικος, κύριοι, διότι τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης πρέπει νὰ μὴ μᾶς ἀπομακρύνῃ, ἀλλὰ νὰ μᾶς κρατῇ εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀληθείας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἀπὸ τὴν μελέτην τῶν ὑπομνημάτων τῆς Ἑταιρείας ἀπεκόμισα καὶ ἐγὼ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀληθῶς ἡ Ἑταιρεία, ἀξιοῦσα τὰς ἄνω παραχωρήσεις, παρέχει εἰς τὸ Δημόσιον καὶ ἓν ἀντάλλαγμα, τοῦ ὁποίου ὅμως ἡ ἀξία θὰ κριθῇ, καὶ ὅτι τὸ ἀντάλλαγμα τοῦτο ἀποτελεῖ ἴσως τὴν μοναδικὴν ἔριδα μεταξὺ Δημοσίου καὶ Ἑταιρείας, ἔριδα ἡ ὁποία δύναται ἴσως νὰ γίνῃ ἀντικείμενον διαιτησίας. Ἰσχυρίζεται ἡ Ἑταιρεία τὰ ἑξῆς, κύριοι: Λέγει ὅτι ἐκ τῆς συμβάσεως μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἀπέκτησε τὸ δικαίωμα τῆς κυριότητος καὶ ἐπικαρπίας ὅλων τῶν γαιῶν τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου, τοῦ περιλαμβανομένου ἐντὸς τῆς νομίμου περιμέτρου τῶν συνήθων πλημμυρῶν καὶ προσθέτει ἐπὶ πλέον ὅτι, ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἤρξατο νὰ ἐκμεταλλεύεται τὴν Κωπαΐδα ἀποξηράνασα ταύτην, διάφοροι τρίτοι εἰσβαλόντες βιαίως εἰς αὐτὴν κατέλαβον διαφόρους ἐκτάσεις, τὸ ποσὸν τῶν ὁποίων ἀνέρχεται εἰς 28.432 στρέμματα, εἶναι δίκαιον, ἀφαιρουμένων 15 χιλιάδων στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα παρεχώρησε δυνάμει συμβάσεως εἰς τὸ Δημόσιον....

§148Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑπεχρεοῦτο δυνάμει συμβάσεως.

§149Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἐξηγοῦμαι σαφέστερον. Ὅτε τῷ 1882 ἐζήτησε καὶ ἐπέτυχεν ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ διαγράμματος τῶν ἔργων, ἔδωκεν ὡς μηδαμινὸν ἀντάλλαγμα τοῦτο· εἶπεν ὅτι ὑπάρχουν ἐπίμαχοι γαῖαι ἐν τῇ περιμέτρῳ τῶν πλημμυρῶν καταληφθεῖσαι ὑπὸ ἰδιωτῶν, διὰ τὴν κατάληψιν δὲ τούτων δικαιοῦμαι ἀποζημιώσεως ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου. Παραιτοῦμαι τῆς ἀποζημιώσεως ταύτης καὶ ἀφήνω 15.000 στρέμματα νὰ τὰ καταλάβουν ὁριστικῶς οἱ διάφοροι κάτοχοί των, οὕτω δὲ θὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Δημόσιον πάσης φροντίδος πρὸς τερματισμὸν τῶν σχετικῶν δικαστικῶν διενέξεων.

§150Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καταστῇ γνωστὸν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι μέσα εἰς τὴν περίμετρον τὴν νόμιμον περιλαμβάνονται καὶ δύο ὁλόκληρα χωριὰ τοῦ Ὀρχομενοῦ, τὰ ὁποῖα βεβαιότατα ὑπῆρχον ἐκεῖ καὶ πρὸ 11 ἐτῶν. Ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους ἐγένετο ἡ περίμετρος. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι περιελήφθησαν μέσα καὶ ἰδιωτικὰ κτήματα χωρικῶν τῶν ὁποίων καὶ τὰ σπίτια ἀκόμη περιελήφθησαν εἰς τὴν σύμβασιν.

§151Ν. ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κουτσοπέταλος προσθέτω καὶ τοῦτο· ὅτι μέσα εἰς τὴν περίμετρον ὑπάρχει καὶ ἡ δημοσία ὁδὸς Θηβῶν–Λεβαδείας καὶ ἡ ὁδὸς αὕτη μετεβιβάσθη εἰς τὴν Ἑταιρείαν.

§152Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ὅσα ἠκούσαμεν, κύριοι συνάδελφοι, ἐν σχέσει μὲ τὴν χάραξιν τῆς νομίμου περιμέτρου τῶν πλημμυρῶν εἶναι χαρακτηριστικὰ καὶ τῆς ἐπιπολαιότητος μὲ τὴν ὁποίαν συνωμολογήθη καὶ κατηρτίσθη ἡ σύμβασις ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τῆς χαράξεως τῆς νομίμου περιμέτρου, ἀλλὰ καὶ τῆς κουφότητος τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τοῦ Δημοσίου, ὅταν ἐστάλησαν ἐκεῖ νὰ χαράξουν τὴν περίμετρον, ἀφοῦ ἐχάραξαν ταύτην κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ καταστήσουν ἀντικείμενον κτήσεως τῆς Ἑταιρείας χωρία ὁλόκληρα καὶ δημοσίας ὁδούς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καλὰ ἢ κακά, κύριοι, ἡ περίμετρος ἐχαράχθη, ἡ δὲ Ἑταιρεία ἤγειρεν ἀξιώσεις, διὰ τὸν τερματισμὸν δὲ τῶν ἀξιώσεων αἱ ὁποῖαι ἠγέρθησαν μεταξὺ Ἑταιρείας καὶ Δημοσίου καὶ τῶν κατόχων γαιῶν ἐντὸς τῆς νομίμου περιμέτρου ἐγένετο ἡ σύμβασις τοῦ 1882, δυνάμει τῆς ὁποίας ἡ Ἑταιρεία παραιτεῖται ἐκτάσεως 15.000 στρεμμάτων, ἵνα δι’ αὐτῶν ἱκανοποιηθοῦν αἱ ἐνδεχομένως ἀναγνωρισθησόμεναι ἀξιώσεις τῶν τρίτων ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου. Τώρα ἡ Ἑταιρεία τί ἰσχυρίζεται; Λέγει ὅτι αἱ ὑπὸ τρίτων καταληφθεῖσαι ἐκτάσεις δὲν εἶναι μόνον 15.000 στρεμμάτων, ἀλλὰ φθάνουν εἰς 28.342 στρέμματα. Σᾶς ἔδωσα τὰς 15.000 στρέμ., μοῦ λείπουν ὅμως 13.342 στρέμματα, τῶν ὁποίων στεροῦμαι τῆς ἐπικαρπίας καὶ ἕνεκα τούτου πρέπει νὰ μὲ ἀποζημιώσετε. Εἶναι βέβαια τοῦτο μία εὐλογοφανὴς ἀξίωσις, εἶναι ἓν ζήτημα φαινόμενον ὡς δικαιότατον, καὶ εἶναι τὸ μοναδικὸν ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ τεθῇ ὑπὸ ρήτραν διαιτητικήν, διότι τὰ ἄλλα τρία ζητήματα δὲν ἀποβλέπουσι διαφοράς, ἀλλ’ ἔχουσιν ἀναμφισβητήτως λυθῆ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, καὶ ὡς πρὸς ταῦτα θὰ ἔπρεπεν οὐχὶ νὰ χωρήσῃ διαιτησία, ἀλλὰ τὸ πολὺ ἀδείᾳ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας νὰ καταρτισθῇ μία σύμβασις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν νὰ ἀπεκομίζοντο σοβαρὰ ἀνταλλάγματα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ εὐλογοφανὴς τῆς Ἑταιρείας ἀξίωσις. Ἐγώ, κύριοι, στέργω, καὶ θὰ παρακαλέσω καὶ τὴν Συνέλευσιν πρὸς τοῦτο, διὰ νὰ διευκολύνῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ θέση τὸ μοναδικὸν τοῦτο ζήτημα ὑπὸ διαιτησίαν. Νὰ εἶσθε δὲ βέβαιοι ὅτι θὰ λυθῇ ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ τοὺς ἑξῆς ἐν ὀλίγοις λόγους: Ἐν πρώτοις ὑπῆρξε μία Ἐπιτροπή, ἀποσταλεῖσα ἀπὸ τὸ Δημόσιον μετὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1882, ἡ ὁποία, μεταβᾶσα ἐπιτοπίως, διηρεύνησεν ὅλας τὰς ἀξιώσεις τῶν τρίτων καὶ διεπίστωσεν ὅτι αὗται δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσι τὰς 17.500 στρεμμάτων. Ὥστε, ἂν ἦσαν τόσα, καὶ βεβαίως τόσα ἦσαν τὰ παρὰ τρίτων κατεχόμενα, θὰ πρόκειται περὶ 2½ χιλιάδων στρεμμάτων. Ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὰ ἀκόμη οὐδέποτε θὰ δικαιωθῇ ἡ Ἑταιρεία, διότι, ἂν ταῦτα κατελήφθησαν, θὰ ἠδύνατο τὸ Δημόσιον νὰ ἀντιτάξῃ καὶ τοῦτο ἐπὶ πλέον, ὅτι δυνάμει τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν συνῆψεν ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς, καὶ δι’ ἧς ἐξεχώρησεν ἡ πρώτη εἰς τὴν δευτέραν τὰ ἐπὶ τῆς Κωπαΐδος δικαιώματά της, ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα διεξαγάγῃ ἐπὶ ἰδίῳ κινδύνῳ τοὺς ἐκκρεμεῖς δικαστικοὺς ἀγῶνας πρὸς διεκδίκησιν 5.800 στρεμμάτων, κατεχομένων τῶν μὲν 5.000 ἀπὸ τὴν μονὴν Σκριποῦς, τῶν δὲ λοιπῶν παρ’ ἄλλων. Ἀφοῦ λοιπὸν ἔχει ἀναλάβει ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία τὴν διεκδίκησιν 5.800 στρεμμάτων, καὶ ἀφοῦ ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία ἔχει ὑπεύθυνον πρὸς ἀποζημίωσίν της διὰ τὴν ἐν λόγῳ ἔκτασιν τὴν Γαλλικὴν Ἑταιρείαν, προφανῶς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀπαίτησιν οἱανδήποτε ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ 2.500 στρέμματα, ἤτοι δι’ ἔκτασιν ἐλάσσονα τῆς ἐπιδίκου, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ σχετικὴ δίκη ἀπολεσθῇ διὰ τὴν Γαλλικὴν Ἑταιρείαν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο ἐπιχείρημα ἔχει τὸ Δημόσιον κατὰ τῆς ἀξιώσεως ταύτης τῆς Ἑταιρείας. Ἡ Ἑταιρεία εἶχεν ἐγείρει πρὸ δεκαετίας καὶ πλέον ἀγωγὰς ἐναντίον διαφόρων ἄλλων τρίτων κατόχων δὲν γνωρίζω πόσων στρεμμάτων, κειμένων ἐν τῇ περιμέτρῳ τῶν πλημμυρῶν. Ἐκ τούτων συνεζητήθησαν 5 ἢ 6 ἐναντίον τῶν σημαντικωτέρων κατόχων. Καὶ ἦλθε τὸ ἁρμόδιον Πρωτοδικεῖον μὲ μίαν μακρὰν καὶ ἐπιστημονικωτάτην ἔρευναν, ἡ ὁποία ἀληθῶς τιμᾷ τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην, καὶ ἀπέρριψε τὰς ἀγωγὰς ταύτας τῆς Ἑταιρείας, λέγον πρὸς αὐτήν: Ὁμολογεῖς διὰ τῶν ἀγωγῶν σου ὅτι ἀπὸ τοῦ 1882 παρέλαβες τὴν ἐπικαρπίαν τῆς Κωπαΐδος καὶ ὅτι ἔκτοτε κατέλαβον οἱ ἀντίδικοί σου τὰς ἐπιδίκους ἐκτάσεις. Καὶ ὅμως ἤγειρες τὰς ἀγωγὰς μετὰ 25 ὅλα χρόνια, ὅτε πλέον εἶχεν ἀποσβεσθῇ δι’ ἀχρησίας ἡ ἐπικαρπία σου ἐξ ὑπαιτιότητος ἰδικῆς σου. Δὲν δικαιοῦσαι νὰ προστατευθῇς κατὰ τῶν κατόχων, ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ τοῦ Δημοσίου δὲν δύνασαι νὰ ἐγείρῃς ἀγωγὴν καὶ νὰ ζητήσῃς παρ’ αὐτοῦ ἀποζημιώσεις, διότι σὺ εἶσαι ὁ μοναδικὸς ὑπαίτιος τῆς γενομένης ζημίας. Ἔχω λοιπόν, κύριοι, πλήρη τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἂν τὸ μοναδικὸν τοῦτο ἀντικείμενον διενέξεως μεταξὺ Δημοσίου καὶ Ἑταιρείας ἐτίθετο ὑπὸ διαιτησίαν, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαιτησίας θὰ ἀπέβαινεν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ συνεπῶς τὴν διαιτησίαν ταύτην ἀφόβως δύνασθε νὰ ἀποδεχθῆτε. Ἀλλὰ θέλετε, κύριοι, νὰ ἀπέβαινεν αὕτη καὶ κατὰ τοῦ Δημοσίου; Δέχομαι καὶ τὴν ἀπιθανωτάτην ταύτην περίπτωσιν, διότι κατ’ αὐτὴν ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου θὰ ἦτο ἀσήμαντος καὶ ἰδοὺ διατί: Ἡ Βρεττανικὴ πρεσβεία ἡ ἐν Ἀθήναις, ὀχληθεῖσα ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν Ἑταιρείαν, ὑπέβαλεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἓν ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον λέγει τοῦτο: Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀνακοινώσω ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία μοὶ ἔπεμψεν ἓν γράμμα, παραπονουμένη δι’ αὐτοῦ ὅτι ὄχι μόνον δὲν θέλετε νὰ στέρξετε εἰς τὰς παραχωρήσεις τὰς ὁποίας εὕρισκεν εὐλόγους, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι τῆς καθυστερεῖτε 13.342 στρέμματα, τῶν ὁποίων σήμερον ἡ ἀξία ἀνέρχεται εἰς 30 ἢ 32 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἂν λοιπὸν εἴχομεν τὴν ἀτυχίαν νὰ ἀποβῇ ἐναντίον ἡμῶν ἡ διαιτησία αὕτη, θὰ ὑπεχρεοῦτο τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὸ πολὺ 33 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ποσὸν ἐντελῶς ἀσήμαντον ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν τεραστίαν ἀξίαν τῶν παραχωρήσεων, ἃς ἀξιοῖ νὰ λάβῃ ἡ Ἑταιρεία. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό· θέλετε καὶ κάτι ἄλλο; Θέλετε νὰ ὑποχρεωθῇ τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ καὶ λόγῳ εἰσοδημάτων ἄλλα 10, 20, 30 ἑκατομμύρια δραχμῶν; Αἴ! κύριοι, δὲν πρέπει νὰ διστάσωμεν καθόλου νὰ ὑποστῶμεν τὴν ζημίαν ταύτην τὴν ἐντελῶς, κατ’ ἐμέ, ἀπίθανον, προκειμένου νὰ ὑποστῶμεν τὰς μεγάλας καὶ ἀφαντάστους ζημίας, τὰς ὁποίας κινδυνεύομεν νὰ ὑποστῶμεν, ἂν θέσωμεν ὑπὸ διαιτησίαν ζητήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναμφισβητήτως ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου λελυμένα, καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀξία εἶναι τεραστία. Διότι καὶ μόνον τὸ ζήτημα τῆς μεταθέσεως τῆς κυριότητος τῆς Ἑταιρείας ἐπὶ τῶν 80.000 στρεμμάτων νομίζω ὅτι ἀπέδειξα ἤδη ὅτι ἔχει ἀξίαν 560.000 000 δραχμῶν. Εἰς τὸ ζήτημα δὲ τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκ τῶν ἰσολογισμῶν τῆς Ἑταιρείας τῆς Κωπαΐδος, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀνεκοίνωσε προχθὲς εἰς τὴν Συνέλευσιν, προκύπτει ὅτι τὸ σύνολον τῆς ἀξίας τῶν κεφαλαίων τῆς ὅλης ἐπιχειρήσεως τῆς Ἑταιρείας ταύτης, περιλαμβανομένων καὶ τῶν δανείων καὶ τῶν ὁμολογιῶν, ἀνέρχεται εἰς 1,200,000 Ἀγγλικῶν λιρῶν, ποσὸν ἀντιστοιχοῦν εἰς δραχμὰς Ἑλληνικὰς 300,000,000. Παραπονοῦνται τὰ Ἀγγλικὰ κεφάλαια ὅτι ἡ Χώρα ἡμῶν δὲν ἐμπνέει διὰ τῆς Δικαιοσύνης της οὐδεμίαν ἐμπιστοσύνην διὰ τὴν ἀσφάλειάν των, ὅτι δὲν παρέχει ἐγγυήσεις διὰ τὴν τύχην αὐτῶν καὶ ὅτι τὰ καθιστᾷ περίφοβα, καὶ μάλιστα εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ ἀπομακρυνθῶσι μὲν ἐντεῦθεν τὰ ἤδη εἰσηγμένα, νὰ μὴ στέρξωσι δὲ νὰ εἰσέλθωσι νέα; Δύναται τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, ἀντὶ νὰ δώσῃ 560 ἑκατομμ. δραχμῶν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Ἑταιρείαν ἐντελῶς ἀδικαιολογήτως, νὰ εἴπῃ πρὸς αὐτήν: «Ὁ φόβος σου εἶναι μάταιος. Σοῦ ἐξαγοράζω ὁλόκληρον τὴν ἐπιχείρησίν σου, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἂν συνέβη μέχρι σήμερον νὰ μὴ ἀποκομίσῃς ἐξ αὐτῆς τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα ἠδύνασο νὰ προσδοκᾷς, διότι ἐκ τῶν ἰσολογισμῶν σου ἀποδεικνύεται ὅτι ἀποκομίζεις ὁτὲ μὲν πέντε, ὁτὲ δὲ ἓξ καὶ ἄλλοτε ἑπτὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐτησίως, ἤτοι τόκον τῶν κεφαλαίων σου μόνον πρὸς 4–6%, καὶ θέλῃς ὡς ἐκ τούτου, ἵνα πλὴν τῶν ἀποκομισθέντων ἤδη κερδῶν νὰ ἐξασφαλίσω εἰς τὰ κεφάλαιά σου τὰ ἀγγλικὰ καὶ ἓν ποσὸν κέρδους καὶ 2 ἢ 3% ἐπὶ πλέον, εἰς τρόπον ὥστε ταῦτα νὰ ἀσφαλίσουν συνολικὸν ἐτήσιον κέρδος 6–7% δι’ ὅλην τὴν διαρρεύσασαν τριακονταετίαν ἀπὸ τῆς περατώσεως τῶν ἔργων σου, σοῦ προσφέρω καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν ὑπερβαίνει τὰ 9,000,000 ἐτησίως (ὑπολογιζομένου προσθέτου τόκου 3% ἐπὶ τῶν ἐκ 300,000,000 κεφαλαίων της) καὶ διὰ τὰ 30 ἔτη ἀνέρχεται εἰς 270,000,000 δραχμῶν». Θὰ προσέφερεν οὕτω τὸ Δημόσιον πρὸς πλήρη τῆς Ἑταιρείας ἀποζημίωσιν συνολικὸν ποσὸν 570,000,000, ἤτοι ἴσον πρὸς τὴν ἀξίαν τῶν 80,000 στρεμμάτων τῆς δυτικῆς πλευρᾶς, ἅτινα ἐποφθαλμιᾷ ἡ Ἑταιρεία, θὰ διέσωζε δὲ ἀκεραίας καὶ τὰς λοιπὰς ἀξιουμένας παραχωρήσεις καὶ θὰ διετήρει ἀμείωτον τὸ ἠθικόν του. Διότι τίνα λόγον θὰ εἶχε τὸ κεφάλαιον αὐτό, σῳζόμενον εἰς ἀκέραιον, διπλασιαζόμενον μάλιστα μὲ τὴν ἀπόδοσιν τόκων καὶ ὠφελειῶν ὑπὲρ πᾶν νόμιμον μέτρον, νὰ παραπονεθῇ ἐναντίον τοῦ Κράτους τοῦ Ἑλληνικοῦ; Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσητε ἴσως, κύριοι, πῶς θὰ εὕρωμεν τὰ 600 ταῦτα ἑκατομμύρια δραχμῶν; Δὲν εἶμαι βέβαια οἰκονομολόγος, ἀλλ’ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι μὲ ἓν δάνειον ἐσωτερικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο ἀσφαλῶς νὰ ἐξοφληθῇ ἐντὸς πενταετίας — διότι 80,000 στρέμματα, τὰ ὁποῖα θὰ παρελάμβανε κατὰ κυριότητα τὸ Δημόσιον, τεμαχιζόμενα εἰς ἰδιοκτησίας μικράς, θὰ ἐπωλοῦντο πρὸς 8000 δραχμὰς τὸ στρέμμα — θὰ εἴχομεν τὰ 600 ἑκατομμύρια δραχμῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐντὸς 5 ἢ τὸ πολὺ ἐντὸς 6 ἐτῶν θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐξοφλήσωμεν τὸ ἐσωτερικὸν τοῦτο δάνειον καὶ νὰ ἔχωμεν ὑπὸ τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου ἕτερα 160,000 στρέμματα πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔπαυον τὰ παράπονα τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς καὶ αἱ αἰτιάσεις παντὸς ἄλλου περὶ μὴ ἐξασφαλίσεως δῆθεν τῶν ξένων κεφαλαίων ἐν τῇ χώρᾳ μας καὶ θὰ παρείχομεν οὕτως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν εἰκόνα ἑνὸς Κράτους ἀναγνωρίζοντος καὶ ἐκπληροῦντος τὰς ὑποχρεώσεις του. Ἐπανέρχομαι δὲ νὰ εἴπω ὅτι καὶ μόνον διὰ τοῦ ἐνοικίου τὸ ὁποῖον εἰσπράττει νῦν ἡ Ἑταιρεία λαμβάνουσα 35 ὀκάδας καρποῦ κατὰ στρέμμα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξοφληθῇ ἓν τοιοῦτον δάνειον.

§153ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὅλαι αἱ γαῖαι αὐταὶ δύνανται νὰ καλλιεργηθῶσι διὰ βάμβακα;

§154Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ Ἑταιρεία εἰσπράττει 35 ὀκάδας βάμβακα κατὰ στρέμμα μίσθωμα ἀπὸ τὰς γαίας, ἀνεξαρτήτως ἂν θὰ σπείρηται καὶ καλλιεργῆται ἐντὸς αὐτῶν βάμβαξ ἢ ἄλλο εἶδος σπορᾶς, ἡ ὁποία θὰ χρήζῃ ἀρδεύσεως, δηλ. μποστάνια, δὲν ἠξεύρω πῶς τὰ λέγουν, καὶ εἴ τι ἄλλο.

§155ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ τὰς ἐνοικιάζει ὅλας;

§156Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὄχι μόνον τὰς ἐνοικιάζει ὅλας, ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικόν, ὅτι δεσποινίδες συγγενεῖς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος εἶναι ἐνοικιάστριαι ἀγρῶν τῆς Κωπαΐδος, τοὺς ὁποίους φυσικὰ δὲν καλλιεργοῦν — διότι μία ἐξ αὐτῶν μένει εἰς τὴν Ἑλβετίαν — ἀλλὰ τοὺς δίδουν εἰς χωρικοὺς καὶ εἰσπράττουν εἰς μίσθωσιν 35 ὀκάδας βάμβακος ἀπὸ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν. Καὶ κερδίζουν πολὺ περισσότερα τῶν 35 ὀκάδων κατὰ στρέμμα, ὥστε νὰ συντηρῶνται εἰς Ἑλβετίαν. Καὶ κατήντησε νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ νὰ θεωρῆται μεγάλο ρουσφέτι ποῖος θὰ πάρῃ μερικὰ στρέμματα ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν διὰ νὰ τὰ ὑπενοικιάσῃ εἰς τοὺς χωρικούς. Καὶ τοιουτοτρόπως ἕνα κορίτσι 7 ἐτῶν δύναται νὰ διαχειρίζεται 20 στρέμματα τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος καὶ ν’ ἀπολαμβάνῃ εἰς τὴν Ἑλβετίαν τὰ κέρδη αὐτά.

§157Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Δύναμαι νὰ διατυπώσω ὄχι αἰτίασιν ἀλλὰ παράπονον λίαν εὔλογον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι αὕτη σπεύδουσα ἐξ ἀγαθοῦ βεβαίως συνειδότος νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ τὴν ἠθικὴν ὑπόληψιν τοῦ Κράτους ὑποβάλλει διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου εἰς ἐπικίνδυνον διαιτησίαν ζητήματα ἀνεπίδεκτα ἀμφισβητήσεως καὶ συνεπῶς καὶ ἀνεπίδεκτα πάσης διαιτησίας. Καὶ παραπονοῦμαι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι αὕτη ὤφειλε καὶ ἠδύνατο ἀπαντῶσα εἰς τὴν μόνην εὐλογοφανῆ ἀξίωσιν τῆς Ἑταιρείας περὶ ἀποζημιώσεώς της διὰ τὰ εἰρημένα 13,500 περίπου στρέμματα, νὰ ἀπορρίψῃ τὴν αἴτησιν αὐτῆς περὶ νέων παραχωρήσεων καὶ νὰ τῆς προτείνῃ τὴν ἐξαγορὰν τοῦ προνομίου της καὶ συνεπῶς τὴν ἐξασφάλισιν πάντων τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς. Δὲν ἔπραξε τοῦτο δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἔχω ἤδη τὴν ἐλπίδα ὅτι μετὰ τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ὑποδείξας τὴν ἀνάγκην ὅπως αἱ ζητούμεναι παραχωρήσεις γίνωσιν ἀντικείμενον νέας συμβάσεως, καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας παρατηρήσεως ἔσχε τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ μελετήσῃ τὴν ἄποψιν ταύτην, ἔχω, λέγω, τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ διαρρυθμίσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ ἐμφανίσῃ τοῦτο ὑπὸ ἐντελῶς νέαν μορφήν, μορφὴν ἀκίνδυνον διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ ὑπὸ διαιτησίαν ἑλληνικὴν ἢ διεθνῆ τὸ μοναδικὸν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα καὶ τὸ ὁποῖον θ’ ἀποβῇ ἀσφαλῶς ὑπὲρ ἡμῶν. Ἀλλὰ δύναται καὶ ὀφείλει νὰ προέλθῃ ἐξ ἄλλου εἰς τὴν ἐξαγορὰν τοῦ προνομίου τῆς Ἑταιρείας καθ’ ὃν τρόπον ὑπέδειξα ἢ προσφεύγουσα εἰς ἄλλην λύσιν οἰκονομικὴν τὴν ὁποίαν ἡ ἰδία, ὡς ἁρμοδιωτέρα, δύναται νὰ ἀνεύρῃ. Ἢ, ἂν τοῦτο δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν — διότι ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία παρὰ τὰ παράπονα αὐτῆς δὲν θὰ ἔστεργε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν προσφιλῆ ἑλληνικὴν γῆν — τότε θὰ ἠδύνατο πάλιν ἡ Κυβέρνησις, ἵνα διὰ τὰς αἰτουμένας παραχωρήσεις καταρτίσῃ μίαν νέαν σύμβασιν, σύμβασιν δὲ οὐ μόνον ἀκίνδυνον, ἀλλὰ καὶ ἐπωφελῆ διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ἡ μέθοδος, κύριοι, τῆς διαιτητικῆς ρήτρας δὲν εἶναι νέα, ἀλλ’ εἶναι μέθοδος πολὺ παλαιὰ καὶ πολὺ προσφιλὴς εἰς ὅλους ἐκείνους οἵτινες ἐκ περιτροπῆς ἀνεδέχθησαν νὰ ἀποξηράνουν τὸ πεδίον τῆς Κωπαΐδος. Ἡ πρώτη σύμβασις ἡ γενομένη τῷ 1865 αἰτήσει τοῦ ἀναδόχου τῆς ἀποξηράνσεως προέβλεπε περὶ λύσεως τῶν διαφορῶν αἱ ὁποῖαι θὰ προέκυπτον ἐκ τῆς ἑρμηνείας τῆς συμβάσεως διὰ διαιτητικοῦ δικαστηρίου, καταρτιζομένου καθ’ ὃν τρόπον περίπου προβλέπει καὶ τὸ κρινόμενον νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἦλθε τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν Σῶμα τοῦ 1867, ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἴσως ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ ἦτο προωδευμένη εἰς τὰς δημοσιονομικὰς ἀντιλήψεις, ὅσον εἴμεθα ἡμεῖς σήμερον, ἀλλ’ ἦτο ἀναντιρρήτως πολὺ προωδευμένη εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς ἀντιλήψεις, ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ στοργῆς αἱ Κυβερνήσεις καὶ αἱ Βουλαὶ συνεκράτουν τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα εἶχον ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ ἐκ τῆς ἐννοίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἐποχῆς τέλος κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ θάρρους ἠγωνίζοντο, ἵνα καὶ τὴν ὀντότητα τῶν ἰδίων ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους ἐμφανίζωσιν ὡς ἀξίαν σεβασμοῦ ἀπέναντι ὅλων, ἀλλὰ καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Σώματος τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ, ὅπως αὐτὸ καὶ μόνον κυροῖ τὰς συμβάσεις, ζηλοτύπως νὰ διατηροῦν, ἦλθε, λέγω, τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν Σῶμα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ μετερρύθμισε τὴν πρώτην σύμβασιν καὶ εἶπε διὰ τοῦ νόμου ΡΟΓʹ τοῦ 1867 ὅτι τὰς διαφορὰς αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν κατὰ τὴν ἑρμηνείαν καὶ ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως δὲν στέργω νὰ τὰς ρίψω εἰς μίαν διεθνῆ ἢ ἄλλην διαιτησίαν· ἔχω ἀνώτατον δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ἐμπνέει καὶ πρέπει νὰ ἐμπνέῃ πᾶσαν ἐμπιστοσύνην, τὸ δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου, καὶ τοῦτο ἐννοῶ νὰ λύῃ τὰς διαφορὰς ταύτας. Καὶ τὴν ἀξίωσιν ταύτην τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας ἠναγκάσθη νὰ ἀποδεχθῇ ἡ πρώτη ἀνάδοχος Ἑταιρεία. Καὶ ὅταν ἡ δευτέρα Ἑταιρεία, συνομολογοῦσα τὴν νέαν σύμβασιν ἀποξηράνσεως, ἠθέλησε νὰ ἀνακινήσῃ καὶ πάλιν τὸ ζήτημα τῆς διὰ διαιτησίας λύσεως τῶν μετὰ τοῦ Δημοσίου διαφορῶν, ἦλθεν ὁ νόμος ᾼΠΒʹ τοῦ 1882 καὶ ἐπανέλαβε τὴν αὐτὴν ρήτραν καὶ ἐθέσπισε καὶ πάλιν τὴν διάταξιν, ὅπως ὅλαι αἱ διαφοραὶ αὗται ἐπιλύωνται διὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὥστε δὲν δύναμαι νὰ ἀναγνωρίσω ὡς σκόπιμον τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διὰ τῆς διαιτητικῆς ὁδοῦ ἔστερξε νὰ ἐπιλυθῶσι ζητήματα τόσον σοβαρά, τὰ σοβαρώτερα ζητήματα τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Δύο λόγια ἔχω μόνον νὰ εἴπω ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι. Φαντάζομαι, διαισθάνομαι, βλέπω ὅτι, καίτοι ἀναγνωρίζετε τὴν ὀρθότητα τῶν ἀπόψεών μου, ἐν τούτοις τὰς καρδίας ὑμῶν συνέχει εἷς ἀόριστος φόβος, ὁ φόβος μήπως, ἀποκρούοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ τόσον ἐπιζήμιον καὶ ἐπικίνδυνον διὰ τὰ συμφέροντα τὰ ἑλληνικά, γίνητε πρόξενοι ἄλλης τινὸς ζημίας ἐθνικῆς, τῆς ζημίας ἥτις ἀπειλεῖται ἐκ τῆς ματαιώσεως τοῦ προσφυγικοῦ δανείου. Τὸν φόβον αὐτόν, κύριοι, τὸν εὑρίσκω ἀπολύτως χιμαιρικόν. Δυνάμεθα πᾶσαν πιθανὴν ζημίαν νὰ ἀποφύγωμεν προβάλλοντες τὴν ἐξαγορὰν τοῦ προνομίου τῆς Ἑταιρείας. Δυνάμεθα ἐπίσης νὰ τὴν ἀποφύγωμεν προβάλλοντες τὴν καλήν μας πίστιν καὶ στέργοντες ἵνα ἐπιλύσωμεν διαιτητικῶς τὴν μοναδικὴν διαφορὰν ἡ ὁποία ὄντως ὑπάρχει μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Ἑταιρείας.

§158Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Οἱανδήποτε ἐκ τῆς συμβάσεως πηγάζουσαν διαφοράν.

§159Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἐλησμόνησα, κύριοι, τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον θέλω καὶ πάλιν νὰ προκαλέσω τὴν προσοχήν σας. Πλὴν τῆς ζημίας τῶν 600.000.000 δραχ., ἣν ἀφεύκτως θὰ ὑποστῶμεν ἐκ τῆς ἀξίας τῶν 80.000 στρεμμάτων, κατά τινα ὑπολογισμόν, πρόχειρον μέν, μὴ ἀπέχοντα ὅμως, φαντάζομαι, πολὺ τῆς ἀληθείας, θὰ ἐπέλθῃ καὶ ἄλλη ζημία τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἑτέρων 1.300.000.000 δραχμῶν ἀπὸ τὴν παράτασιν τοῦ προνομίου ἐπὶ μίαν νέαν 40ετίαν, ἣν ἀξιοῖ ἐπίσης νὰ λάβῃ ἡ Ἑταιρεία.

§160ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πότε λήγει τὸ προνόμιον;

§161Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Τὸ προνόμιον λήγει μετὰ ἔτη 60, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἢ μᾶλλον κατ’ ἀναμφισβήτητον ἑρμηνείαν τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ τώρα ζητεῖ ἡ Ἑταιρεία νὰ τῆς παρατείνωμεν τὸ προνόμιον τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν 160.000 στρεμμάτων ἐπὶ ἔτη 99, ἀρχόμενα ἀπὸ τῆς σήμερον.

§162Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ δὲν θὰ ἐπικρατήσῃ.

§163Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Δὲν γνωρίζω, κ. Πρόεδρε, τί θὰ ἐπικρατήσῃ. Ἐγὼ ἐξετάζω τὰ θέματα ὅπως μᾶς τὰ θέτει ἡ Ἑταιρεία. Θὰ ἔχωμεν δὲ τὴν νέαν ταύτην καὶ μεγίστην ζημίαν, διότι 160.000 στρέμματα, ἐφ’ ὧν ἔχει ἡ Ἑταιρεία ἐπικαρπίαν—λαμβάνω δὲ ὑπ’ ὄψιν μου τὰς μᾶλλον ἀγόνους ἐκτάσεις τὰς κειμένας εἰς τὴν ἀνατολικὴν πλευρὰν ἢ τὸ κέντρον τῆς Κωπαΐδος—ἀποδίδουν ἐτήσιον ἔσοδον δραχμῶν 75 κατὰ στρέμμα, ἤτοι ἐν συνόλῳ δραχμῶν δηλαδή...

§164Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μὲ συγχωρεῖτε. Κάμνετε ἓν λάθος εἰς τὸν ὑπολογισμόν σας· δὲν ζητεῖ μόνον αὐτά, ζητεῖ τὸ ὑπόλοιπον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 80.000 στρεμμάτων· τὰς 80.000 τὰς ἔχει καὶ θὰ τὰς ἔχῃ διὰ πάντοτε.

§165Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ζητεῖ νὰ ἔχῃ ἐπὶ ἄλλα 40 ἔτη τὴν ἐπικαρπίαν.

§166Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τῶν ὑπολοίπων.

§167Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω ἐγώ, τῶν ὑπολοίπων 160.000 στρεμμάτων. Ταῦτα ἀποδίδουν ἐτήσιον εἰσόδημα μόνον 75 δραχμῶν κατὰ στρέμμα, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 12.000 000, καὶ ἐπὶ 40 ἔτη δραχ. 480.000.000. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀξία τῆς ἐπικαρπίας τῆς τεσσαρακονταετίας, μὲ βάσιν δραχ. 75, τὸ εἰσόδημα δηλαδὴ τῶν ἀγόνων γαιῶν. Λαμβανομένου ὅμως ὑπ’ ὄψιν τοῦ μέσου ὅρου τῶν εἰσοδημάτων τῶν 80.000 στρεμμάτων τῶν γονίμων γαιῶν, ἀποδιδουσῶν ἔσοδον δραχμῶν 420, καὶ τῶν εἰσοδημάτων τῶν 160,000 στρεμμάτων τῶν ἀγόνων γαιῶν, ἀποδιδουσῶν εἰσόδημα δραχμῶν 75, ἤτοι λαμβανομένου μέσου ὅρου εἰσοδημάτων δραχμῶν 190, τὸ ἐτήσιον ἔσοδον τῶν 160.000 στρεμμάτων ἀνέρχεται εἰς δραχ. 30.400.000 καὶ διὰ τὰ 40 ἔτη....

§168Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τῆς ἐπὶ πλέον;

§169Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἀνέρχεται εἰς δραχ. 1.246.000.000. Ἂν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι, τηρῶν τὴν πρὸς τὴν διπλωματίαν ὀφειλομένην εὐλάβειαν νὰ ἐξετάσω εὐλαβῶς τὸ ζήτημα τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, ἐν τούτοις, ἐπειδὴ διεκηρύχθη urbi et orbi, ἀνὰ τὸν διεθνῆ ὁρίζοντα, διότι καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Τύπον καὶ εἰς τοὺς «Τάϊμς» τοῦ Λονδίνου ἀνεγράφη ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ δανείου δὲν δύναται νὰ λυθῇ πρὶν ἢ διευθετηθῇ τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα, ὀφείλω νὰ εἴπω ταῦτα: Ἂν πρόκειται νὰ συνυφάνωμεν ἀμφότερα τὰ ζητήματα ταῦτα, καὶ ἵνα διασώσωμεν τὸ πρῶτον ὑποχρεωθῶμεν νὰ θυσιάσωμεν πολυτιμότατα κρατικὰ συμφέροντα, καὶ εἶναι βεβαίως πολυτιμοτάτη αὐτὴ καὶ μόνον ἡ τεραστία ἀξία τῶν ὑδάτων τῶν δύο λιμνῶν τῶν ὁποίων ζητεῖ ἡ Ἑταιρεία τὴν χρῆσιν ἐπὶ 99 ἔτη, ἀφοῦ ἡ ποικίλη χρησιμοποίησίς των καὶ πρὸς ἄρδευσιν ξηρικῶν γαιῶν καὶ πρὸς παραγωγὴν κινητηρίου δυνάμεως καὶ πρὸς ὕδρευσιν ἀντιπροσωπεύει ἀξίαν 5.000.000.000 δραχ. καὶ οὕτω νὰ ἔχωμεν μίαν ζημίαν ὑπερβαίνουσαν τὰ 7.000.000.000 δραχμῶν, εἶναι προτιμοτέρα ἡ ματαίωσις τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, μολονότι αὕτη εἶναι ἀπίθανος, διότι ἠγγυήθη τὸ δάνειον ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν.

§170Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ὅλα τὰ ζητήματα λυθῶσιν ἐναντίον μας, τότε θὰ ἔχωμεν τὴν ἄνω ζημίαν.

§171Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Βεβαιότατα. Δὲν ὑπάρχει ὅμως λόγος νὰ ἐπιλύσωμεν ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ζητήματα, ἀλλὰ δικαιώματα ἰδικά μας.

§172Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἂν κάμωμεν διαιτησίαν ἐπὶ τῇ βάσει συμβάσεως, ἢ θὰ δεχθῶμεν τὴν νέαν σύμβασιν, ὁπότε ἡ διαιτησία δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν, διότι, ἂν δεχθῶμεν, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸν καταρτισμὸν νέας συμβάσεως, τί θὰ πῇ διαιτησία;

§173Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἐχώρισα ἤδη, διαστείλας τὰ θέματα τῆς διαιτησίας ἀπὸ τὰ θέματα μιᾶς νέας συμβάσεως.

§174Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἂν πρόκειται νὰ κριθῇ ὑπὸ τῆς διαιτησίας τὸ γεγονὸς ἂν ἐκ τῆς συμβάσεως προκύπτουν δικαιώματα χρήσεως κλπ. ἐπὶ τῶν λιμνῶν, τότε θὰ εἴμεθα ἠσφαλισμένοι.

§175Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι θὰ συνομολογήσετε, κύριοι πληρεξούσιοι, μετ’ ἐμοῦ ὅτι οἱ ἐν λόγῳ κίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι δῆθεν μᾶς περιστοιχίζουν, εἶναι κίνδυνοι χιμαιρικοί, ὡς εἶπον, καὶ ἀνύπαρκτοι. Παύσατε νὰ σφίγγετε τὴν καρδιά σας καὶ σταματήσατε τοὺς πατριωτικούς της παλμούς, διότι εἶναι κίνδυνοι τοὺς ὁποίους ὀφείλει καὶ δύναται ν’ ἀποφύγῃ ἡ Κυβέρνησις. Μὴ θελήσετε νὰ ταπεινώσετε τὸ κῦρος τοῦ Κράτους ἡμῶν, μὴ θελήσετε νὰ ἐξευτελίσετε τὴν Δικαιοσύνην τὴν Ἑλληνικήν. Ἡμεῖς δεχόμεθα ὅπως τὸ ζήτημα τῶν 13.500 στρεμμάτων ἐπιλυθῇ μὲ διαιτησίαν Ἑλληνικήν. Ἂν εἰς τοῦτο καὶ σεῖς στέρξετε, μὴ θελήσητε ὅμως νὰ ἀπεμπολήσετε δικαιώματα πραγματικά, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, δικαιώματα δὲ πολυτιμότατα, πλουτίζοντα ἤδη τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Ἂν ἡ Συνέλευσις ἔφθανε, κύριοι, εἰς τοιοῦτον κατάντημα, ὥστε καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην νὰ ταπεινώσῃ καὶ τὰ δικαιώματά της τὰ ἀναμφισβήτητα νὰ ἀπεμπολήσῃ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος θὰ ἐσήμαινε τὴν χρεοκοπίαν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὁ μᾶλλον ἀσήμαντος, δὲν ἔχω παρὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ μὲ τὴν ἀσθενῆ μου φωνήν. (Χειροκροτήματα).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§177Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριοι, κατόπιν τῆς ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθη ἐπὶ τέλους ὁ Πρόεδρος τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» νὰ ὁμιλήσῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του διὰ ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν μονομερῶς ὡς ζήτημα τῶν κατοίκων τῶν Θηβῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσωμεν καὶ νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν ὡς ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἠννοήσατε ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης, ἀπὸ χθὲς ἴσως, μόλις ἐγνώσθησαν αἱ ἐδῶ συζητήσεις καὶ ὅσα ἐξιστόρησαν τόσον εὐγλώττως οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν μερῶν ἐκείνων, καθίσταται, κύριοι, ἀλληλέγγυος ὁλόκληρος ὁ ἀγροτικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος—διότι, ἂν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποί του ἐνταῦθα δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ὕψος νὰ θεωρήσωμεν τὰ ἀγροτικὰ ζητήματα ὡς ζητήματα τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ μίαν ἀλληλέγγυον καὶ ἀδιάσπαστον ὑποχρέωσιν, ἄν, λέγω, δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ὕψος αὐτό, ὁ ἀγροτικὸς λαὸς θὰ ἀποδείξῃ ὅτι εὑρίσκεται ἡνωμένος καὶ μαζὶ μὲ τοὺς ἐργάτας θὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν του—κατόπιν, λέγω, τῆς ἀνάγκης τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς «Δημ. Ἑνώσεως» νὰ εἴπῃ τινά, ἀναλογιζόμενος ὁποίαν φέρει εὐθύνην ἀπέναντι τῶν συνεργατῶν του, ἀπέναντι τῶν παρατηρήσεων αὐτῶν καὶ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἐδήλωσεν ὅτι θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ θὰ χωρίσῃ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιδεκτικὰ τυχὸν διαιτησίας ἀπὸ τὰ ζητήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν ἐντελῶς νέαν σύμβασιν, κατόπιν, λέγω, τῆς δηλώσεως αὐτῆς καὶ τῆς συνεννοήσεως τοῦ ἡγέτου τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος καὶ τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ἐλπίζω ὅτι θὰ καταλήξωμεν εἰς ἕνα συμπέρασμα εὐνοϊκὸν διὰ τὴν ὑπόθεσιν, ὅπως σωθῇ καὶ τὸ γόητρον τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Θὰ παρῃτούμην τοῦ λόγου διὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ θὰ ἐπεφυλασσόμην νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅταν θὰ ἔφερεν ἐνώπιον ἡμῶν ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρον σύμβασιν καθορίζουσαν ἐπὶ ποίων σημείων θὰ κρίνωμεν καὶ οὐχὶ ὡς τὸ παρὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον δὲν πρόκειται ἡμεῖς νὰ διαπράξωμεν παρὰ τὴν ἀπεμπόλησιν τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ. Διότι ἡμεῖς, κύριοι, εἴμεθα οἱ φορεῖς τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Ἄν λοιπὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλῃ νὰ ἐξοικονομήσῃ χρόνον, δὲν ἔχει παρὰ νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι σοβαρῶς θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα· ὅτι τὴν ἑσπέραν ταύτην δὲν θὰ σπεύσῃ εἰς ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ θὰ μᾶς φέρῃ ἐνταῦθα μίαν νέαν σύμβασιν καὶ κάτι τι καθωρισμένον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν καὶ ν’ ἀποφασίσωμεν εὐσυνειδήτως καὶ οὐχὶ νὰ ἀπεμπολήσωμεν δικαιώματα τοῦ λαοῦ, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσι μου δὲν ἔχομεν δικαίωμα. Ἄλλως, κύριοι, καταπροδίδομεν τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔχομεν παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔλθῃ ὁ ἀρχηγὸς τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως», ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι θέλει νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα.

§178Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ κατὰ τὴν δευτέραν θὰ δηλώσω ποίας τροπολογίας δέχομαι.

§179Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀμφιβάλλω εἰς τὴν εἰλικρίνειαν τῶν ὅσων λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δι’ αὐτὸ θέλω νὰ βασισθῶ εἰς ταῦτα καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω ἐν ἐκτάσει εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἀλλὰ προτοῦ κατέλθω τοῦ βήματος ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐναντίον τῶν ἐφημερίδων ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἔγραψαν ὅτι σύσσωμος ἡ Συνέλευσις κατεχειροκρότησε κατερχόμενον τοῦ βήματος τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ κατεχειροκρότησε τὴν κατάργησιν ἡμῶν ὡς Νομοθετικοῦ Σώματος καὶ τὴν μεταβίβασιν τῶν δικαιωμάτων μας εἰς ἄλλον. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ δηλώσω ὅτι ἡμεῖς θὰ ἐπιμείνωμεν ἵνα δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως γίνῃ ἡ ψηφοφορία διὰ νὰ ἀποδειχθῇ τίνες εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πράγματι ὑπερασπίζουν τὰ ἀγροτικὰ δίκαια, τὰς χιλιάδας τῶν ἐργατῶν οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ καταδικασθοῦν εἰς αἰωνίαν δουλείαν, τίνες εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φείδονται τοῦ δημοσίου χρήματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δωρηθῇ εἰς κεφαλαιούχους τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς φορολογεῖται μέχρις αἵματος, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ζήσῃ καὶ ἐπειδὴ διαμαρτύρεται τὸν λέγουν μπολσεβῖκον. (Χειροκροτήματα).

§180Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὡς μεγαλύτερον ἐπιχείρημα προεβλήθη ὅτι ὑπάρχει μία σύμβασις καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ καταφύγωμεν οὔτε εἰς διαιτησίαν οὔτε εἰς συμβιβασμόν. Ἐγὼ τὸ παραδέχομαι, ἂν ὑπῆρχε μία μόνον σύμβασις, ἀλλ’ ἐδῶ ὑπάρχουν πολλαὶ συμβάσεις, ὅπως ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τῶν προλαλησάντων. Ὑπάρχουν δὲ ἑκατέρωθεν παραβάσεις ἄπειροι τῶν συμβάσεων καὶ ἐρωτῶ· ὁσάκις ὑπάρχουν πολλαὶ συμβάσεις καὶ παραβάσεις, τί ἐνδείκνυται; Ἡ ἐφαρμογὴ τῆς συμβάσεως, ἡ ἐκδίκασις τῶν διαφορῶν ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ἢ ἡ λύσις τῶν διαφορῶν διὰ διαιτησίας καὶ συμβιβασμοῦ, διότι ἡ διαιτησία δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν μόνον τὰς κειμένας διατάξεις αὐστηρῶς, ἀλλὰ τὸ συμφέρον καὶ τῶν μὲν καὶ τῶν δέ, ὥστε οὐδεὶς νὰ ζημιωθῇ. Ἑπομένως εἶναι μία ἀρχὴ ἀναμφισβήτητος, ὅτι ἐπὶ τοιούτου εἴδους ὑποθέσεων ἐνδείκνυται ἡ διαιτησία.

§181Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δὲν ἐνδείκνυται ὁ ἐξευτελισμὸς τῆς Δικαιοσύνης μας.

§182Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὅταν λοιπὸν ἐνδείκνυται ἡ διαιτησία εἰς πᾶσαν τοιαύτην ὑπόθεσιν, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ ἀρνούμεθα τὴν διαιτησίαν τὴν διεθνῆ, ἡ ὁποία ἐργάζεται ἐπὶ τόσα ἔτη καὶ ἐκ τῆς ὁποίας γίνεται τόσος διεθνὴς θόρυβος.

§183Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ μείνῃ ἡ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ φέρῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος· διότι δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται νὰ τεθῶσιν ὑπὸ διαιτησίαν. Πρόκειται περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα τελεσιδίκως, ὡς ἀπέδειξαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἐδικάσθησαν. Πρόκειται νὰ ὑποχωρήσωμεν εἰς τὰ αἰτήματα τῶν ξένων κεφαλαιούχων, οἱ ὁποῖοι κρύπτονται ὄπισθεν τῶν ξένων, δὲν εἶναι δὲ τοῦτο τίποτε ἄλλο παρὰ μία ἔμμεσος ὁμολογία ὅτι καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἀναγνωρίζομεν ὅτι ἐν μέρει ἔχουν δίκαιον, ἐνῷ, ἂν ἀπαντούσαμεν εἰς τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἔστειλαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν διὰ μιᾶς ἐκτενοῦς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν μάλιστα νὰ συνέτασσον οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, θὰ ἦτο προτιμότερον παρὰ ἂν ὑποχωρούσαμεν, ὡς ἂν ἤμεθα πταῖσται. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω κάτι τι ἄλλο, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι νὰ τὸ εἴπω, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ νὰ ψηφισθῇ καὶ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἕν μόνον λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον μεταχειρίζονται ὡς πρόσχημα διὰ τὴν ψήφισιν ἑνὸς τοιούτου σκανδαλώδους νομοσχεδίου, εἶναι ἀνάξιον διαψεύσεως, πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς Γαλλίδας τοῦ 1870, αἱ ὁποῖαι διὰ νὰ πληρώσουν τὴν ἀποζημίωσιν ἔδωσαν τὰ κοσμήματά των. Πρέπει λοιπὸν νὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς θυσίας καὶ ὄχι αἱ γυναῖκες τῶν Ὑπουργῶν νὰ φέρουν ὁλόκληρον ἀδαμαντοπωλεῖον ἐπάνω των καὶ νὰ πηγαίνουν εἰς τὰ κέντρα.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ μόνον ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον)

§185Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νὰ ψηφισθῇ διότι εἶναι ἐπεῖγον· ἀφορᾷ τὴν διευκόλυνσιν τῶν ἐργασιῶν διὰ τὴν τακτοποίησιν τῆς ἐλευθέρας ζώνης ἐν Θεσσαλονίκῃ.

§186ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου, 390 τοῦ 1914 περὶ ἐλευθέρας ζώνης Θεσσαλονίκης» (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ καὶ ἄρθρον συζήτησιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀναγράφεται ὡς δεύτερον τὸ περὶ Γερουσίας, ἐξεφράσθη ὅμως ἐπιθυμία παρὰ πολλῶν συναδέλφων νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§188ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Αὐγούστου 1924 Ν. Δ. περὶ προστασίας τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κατσιμπίρης.

§190Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΙΡΗΣ. Ὑστάτην παράκλησιν ἀπευθύνω εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ μὴ φέρωσιν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, διότι ἡ ὥρα παρερχομένη συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ζημιωθοῦν ὅλοι οἱ μέτοχοι τῆς σταφίδος, τῆς δυστυχοῦς παραγωγῆς. Δύο ρεύματα ἀνεπτύχθησαν κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, τὸ ρεῦμα τῶν ὑπερτιμητῶν καὶ τὸ ρεῦμα τῶν ὑποτιμητῶν τῆς σταφίδος. Δυστυχῶς διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τὰ 99% τῶν σταφιδεμπόρων δὲν εἶχον ἀπόθεμα περυσινῆς σταφίδος εἰς χεῖράς των καὶ προέβησαν εἰς προπωλήσεις ἐπὶ τῇ προβλέψει τῆς μεγάλης παραγωγῆς. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν, καίτοι δὲν ἀνήκω εἰς τὸ κόμμα τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἴπω ὅτι τὸ συμφέρον αὐτῶν τοὺς ὤθησε μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ πείσωσι καὶ αὐτὸν τὸν εὐεργετούμενον κτηματικὸν κόσμον ὅτι ἠδικήθησαν χάρις εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο θὰ ἱκετεύσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ μὴ φέρωσι καμμίαν ἀντίρρησιν, διότι δὲν πρόκειται περὶ νόμου ὁ ὁποῖος θὰ ζημιώσῃ τὰ συμφέροντα τῆς Πατρίδος. Πρόκειται περὶ νόμου ὅπου τὸ Κράτος θὰ παρεμβῇ ἵνα ρυθμίσῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν.

§191Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ τὸ ψηφίσωμεν, ἀρκεῖ νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις ἂν ὁ φόρος ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιβληθῇ θὰ εἶναι τοῦ τρέχοντος ἔτους ἢ ὄχι.

§192Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις βλέπει ὅτι ἀπὸ τὸ παρακράτημα καὶ ἀπὸ τὴν φορολογίαν, ἥτις ἐπεβλήθη κατὰ τὸ ἰσχῦον Νομοθετικὸν Διάταγμα τοῦ Αὐγούστου, θὰ προέκυπτε ποσὸν ὅπερ, ὡς ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῆς Προνομιούχου, ἐπρόκειτο νὰ χρησιμοποιηθῇ χάριν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς· θὰ περισσεύσῃ ἓν ποσὸν διὰ τοῦ ὁποίου δύναται καὶ πρέπει νὰ ἐξαγορασθῇ νέον ποσὸν σταφίδος, ὅπως ἐγίνετο ἐπὶ τριακονταετίαν διὰ τὰ πλεονάζοντα ποσά. Πόσον θὰ εἶναι τὸ ἀγορασθησόμενον νέον ποσόν; Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ εἶναι ἄνω τῶν 20 ἑκατομμυρίων. Ὑπάρχει πρότασις ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἵνα τὸ ποσὸν τοῦτο φθάσῃ εἰς 30 ἑκατομμύρια λίτρας. Δὲν δύναμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ εἴπω ὁριστικῶς, ἂν τὰ μέσα θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ ἀγοράσωμεν 30 ἑκατομ. λίτρας. Ἐπιφυλάσσεται ἡ Κυβέρνησις νὰ δηλώσῃ τὸ συμπέρασμά της εἰς τὴν προσεχῆ συζήτησιν. Τινὲς ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων διετύπωσαν παράπονον ὅτι τὸ ἐκ τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος περιερχόμενον εἰς τὸ Δημόσιον ποσὸν εἶναι μικρόν, 5 ἑκατομ. δραχμαὶ ἐπὶ ἀξίας 700 ἑκατομ. δραχμῶν, ὅσον ἀναβιβάζουν τὴν ἀξίαν τῆς σταφίδος. Διὰ τὰ ζητήματα ταῦτα παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ μικρὰ πίστωσις χρόνου, ὥστε μετὰ δύο ἡμέρας νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν τελευταίαν συζήτησιν τὰς τροπολογίας σας, καὶ ἂν δὲν μείνετε εὐχαριστημένοι, ἀπορρίπτετε τὸ νομοσχέδιον. Δύναμαι δὲ νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψιν της νὰ ἐλαττώσῃ σημαντικῶς τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ, δὲν δύναμαι ὅμως αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς εἴπω μέχρι τίνος σημείου ἀκριβῶς.

§193Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῶν δύο σπουδαιοτέρων προϊόντων τῆς Χώρας, θὰ ἦτο καλὸν νὰ κατατεθῶσιν ἀπὸ κοινοῦ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ νομοσχέδια καὶ νὰ συζητηθῶσι.

§194Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρὶν ἢ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικόν, ἐδήλωσα εἰς ἀντιπροσώπους τῶν ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐνδιαφέρονται διὰ τὰ καπνά, ἐδήλωσα καὶ διὰ τοῦ Τύπου ὅτι ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὑποχρέωσιν αὐτῆς νὰ προστατεύσῃ τὸν καπνόν, δηλαδὴ τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν πρώτιστον παράγοντα τῆς οἰκονομίας τῆς ἐθνικῆς. Τὸ ἐδήλωσα ἐπανειλημμένως καὶ διὰ τοῦ Τύπου ἐγράφη ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἑτοιμάσει τὸ νομοσχέδιον, καθὼς καὶ ἄλλα πολλὰ φορολογικὰ νομοσχέδια· συγχρόνως ὅμως τὸ περὶ γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ ἐννοεῖ νὰ τὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Δὲν πρέπει νὰ ἔχετε ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται περισσότερον διὰ τὸν καπνὸν παρὰ διὰ τὴν σταφίδα. Θὰ καταθέσω λοιπὸν νομοσχέδιον δι’ οὗ πᾶσαι αἱ πρόσθετοι φορολογίαι αἱ ἐπιβληθεῖσαι ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καταργοῦνται διὰ τὴν παροῦσαν παραγωγήν, διὰ τὴν μέλλουσαν δὲ παραγωγὴν ὑποβιβάζεται καὶ αὐτὸς ὁ φόρος τῆς δεκάτης.

§195Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Παρατηρῶ ὅτι, ἐνῷ πρόκειται περὶ προϊόντος γεωργικῆς παραγωγῆς πολὺ σπουδαιοτέρου ἀπὸ τὴν σταφίδα, εἰς τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας δὲν καταβάλλεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἡ προσήκουσα προσοχὴ ἢ τοὐλάχιστον τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον καταβάλλεται καὶ διὰ τὴν σταφίδα. Σημειώσατε ὅτι ἡ σταφὶς εἶναι προϊὸν τὸ ὁποῖον ἔχει προνομιακὴν θέσιν, διότι δὲν τρέχει ἄμεσον κίνδυνον ἀνταγωνισμοῦ, ἐνῷ ὁ καπνός, ὁ ὁποῖος εἶναι σπουδαιότερον προϊόν, τρέχει τὸν κίνδυνον αὐτόν. Σημειώσατε ἐπίσης ὅτι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ἔχει κανονισθῆ διὰ Ν. Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη κατὰ τὰς διακοπὰς καὶ ἐφαρμόζεται ἔκτοτε· ἑπομένως δὲν ἦτο τόσον ἐπεῖγον νὰ προταχθῇ.

§196Χ. ΦΑΚΗΣ. Εἶναι λίαν ἐπεῖγον· κατέρρευσαν αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος.

§197Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐνῷ διὰ τὸν καπνὸν δὲν ἐλήφθη κανὲν μέτρον. Συμβαίνει δὲ καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι διὰ τοῦ Ν. Διατάγματος τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη κατὰ τὰς διακοπὰς ἔχει καταργηθῆ τελείως ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος.

§198Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νομοσχέδιον περὶ σταφίδος δὲν εἶναι ἔργον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως· εἶναι τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, εἶναι νομοσχέδιον πρὸς κύρωσιν Ν. Διατάγματος. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ προηγηθῇ, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ κατὰ τὸ ψήφισμα ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ κυρωθῇ. Προσθέτως εἰσάγεται διότι πρόκειται νὰ ληφθοῦν μέτρα τοιαῦτα, ὥστε νὰ καταστῶσι συντελεστικὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν κατ’ ἀρχὴν διὰ τοῦ Διατάγματος. Κακίζετε τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν εἰσήγαγε νομοσχέδιον περὶ καπνοῦ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις, πρὶν γίνῃ οὐδὲ νύξις ἐν τῇ Συνελεύσει, ἐδήλωσεν ἐπανειλημμένως ὅτι σκέπτεται νὰ λάβῃ μέτρα περὶ τοῦ καπνοῦ. Προσθέτω δὲ καὶ τοῦτο, τὸ ὁποῖον παρέλειψα, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ προκειμένου νὰ συνέλθῃ συνέδριον περὶ καπνοῦ παρεκλήθην νὰ ἀναμείνω, ὅπως λάβω ὑπ’ ὄψιν μου κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰς γνώμας τοῦ συνεδρίου.

§199Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν νὰ ὁμιλήσω. Λαμβάνω ὑπὸ σημείωσιν τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρῶτον ὅτι θὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τοῦ φόρου καὶ δεύτερον ὅτι κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τοὺς λογαριασμοὺς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἂν τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα ζημίαν τοῦ Δημοσίου, ὅπως ἐγὼ φρονῶ, ἢ ὄχι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Συνέλευσις νὰ μείνῃ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τούτου δὲν ἐπέρχεται καμμία ζημία.

§200Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ τοὺς καταθέσω.

§201Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν προϊόν, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία ἀντιπροσωπεύει 700 ἑκατομμύρια, νὰ δίδῃ φόρον 4 ἑκατομμύρια, δηλαδὴ ½%, καθ’ ἣν στιγμὴν εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην οἰκονομικὴν κατάστασιν.

§202Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω ἄλλο τι, παρὰ νὰ κάμω τὴν ἔκκλησιν ὅπως ὅλοι οἱ ἔχοντες συμφέροντα ἀγροτικὰ συνέλθωμεν διὰ νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰ συμφέροντα αὐτά, διότι, ἐφόσον μᾶς εὑρίσκουν κεχωρισμένους, θὰ μᾶς κτυποῦν πάντοτε.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). (Ψηφίζεται εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 26 Αὐγούστου 1924 περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων». Ὁ κ. Μαρματάκης ἔχει τὸν λόγον.

§204Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Συνήθισα πάντοτε νὰ μὴ κουράζω τὴν Συνέλευσιν, διότι εἶμαι ἄνθρωπος πολὺ πρακτικὸς καὶ διότι θέλω νὰ γίνεται ἐργασία διὰ νὰ δείξωμεν καὶ εἰς τὸν κόσμον ὅτι ἐργαζόμεθα καὶ νὰ μὴ φωνάζῃ οὗτος ὅτι ἐρχόμεθα ἐδῶ διὰ νὰ περνῶμεν τὴν ὥραν. Πολὺ σπανίως, κύριοι συνάδελφοι, ζήτημα φορολογικὸν ἐτάραξε τοὺς φορολογουμένους ὅσον τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων, καὶ ἰδίως τοὺς ἀγρότας. Ὁ φόρος αὐτὸς εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ κόσμου θεωρεῖται ἀπαίσιος καὶ καταθλιπτικός, δὲν ἠμπορεῖτε δὲ νὰ ἐννοήσητε τὴν στενοχωρίαν ὅλων ἐν γένει τῶν ἀνθρώπων — ἐκτὸς ἂν τοὺς συναναστραφῆτε — ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀνέκαθεν χρησιμοποιοῦν τοὺς μικροὺς ἄμβυκας διὰ τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, τοῦ λεγομένου τσικουδιᾶς (σούμας), πρὸς χρῆσιν οἰκιακὴν καὶ εἰς πολλὰ μέρη πρὸς χρῆσιν φαρμακευτικήν. Ὁ φόρος τῶν ἀμβύκων εἰσήχθη τὸ πρῶτον κατὰ τὸ 1909 καὶ ἦτο ἐλαφρότατος, ἐπεξετάθη δὲ εἰς τὰς Νέας Χώρας, τὴν 1 Ἰανουαρίου 1917, εἰς τὴν Μακεδονίαν, καὶ εἰς τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου καὶ τὴν Κρήτην τὴν 1 Ἰουλίου 1917. Οἱ ἄμβυκες ἔχουν ἑπτὰ διαβαθμίσεις, χωρίζονται δὲ κατὰ εἰκοσάδα χωρητικότητος καὶ φορολογοῦνται ἀναλόγως. Κατὰ τὴν πρώτην φορολογίαν ὁ ἰδιοκτήτης ἄμβυκος ἐπλήρωνε 30, 45, 60, 75; 125,145 καὶ 160 δρ. ἐπὶ 9 ἡμέρας· τριήμερα δὲν ὑπῆρχον. Σήμερον δὲ πόσα νομίζετε ὅτι πληρώνει; 750, 1500, 2400, 3150, 3600 καὶ 4200 ὁ μεγαλύτερος ἄμβυξ τῆς δευτέρας κατηγορίας· δηλ. τὸ 40πλάσιον. Ἔχω νὰ σᾶς εἴπω πολλά...

§205Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόσον εἶχε τὸ οἰνόπνευμα τότε καὶ πόσον τὸ πωλοῦν σήμερον;

§206Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι πωλεῖται ἀκριβότερον· πρέπει ὅμως νὰ ἀφεθοῦν 15–20 ἡμέρας οἱ ἄμβυκες ἐλεύθεροι, ἰδίως εἰς τὰς ἐπαρχίας, καὶ νὰ φορολογηθῇ πρὸς 10, 15 καὶ 20 δρ. τὴν ὀκᾶν τὸ οἰνόπνευμα, διότι τοῦτο δὲν θὰ τὸ πληρώνῃ ὁ παραγωγὸς ἀλλ’ ὁ καταναλωτής.

§207Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν πρόκειται νὰ καταναλώσετε διὰ τὸ σπίτι σας, νὰ σᾶς βάλω τὸ ἐλάχιστον ὅριον, ἀλλὰ δὲν τὸ φαντάζομαι. Πρόκειται νὰ πωλήσετε.

§208Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι νὰ μείνῃ τελείως ἀφορολόγητον. Πόσας ἡμέρας θὰ μᾶς χαρίσετε;

§209Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐννέα ἡμέρας.

§210Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, δὲν πιστεύω δὲ νὰ ὑπάρχῃ τις ὁ ἀντιλέγων, ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς δηλοῖ ὅτι θὰ ἀφήσῃ ἐλευθέρους τοὺς ἄμβυκας τῆς βʹ κατηγορίας.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά. (Ὥρα 8.30′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 8.40′ μ.μ.).

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§213Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ἂν κατὰ τὴν ὀλιγόλεπτον διακοπήν, ἡ ὁποία ἐγένετο ὅπως ἐπέλθῃ συνεννόησις, ἐπῆλθεν αὕτη, ἢ ἂν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ βλέπω ὅτι τείνομεν εἰς τὴν συνεννόησιν.

§214Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν ὅτι θὰ μείνουν ἐλεύθερα τὰ καζάνια, διὰ νὰ βγάζουν τὸ προϊὸν τὸ ὁποῖον χρειάζεται εἰς τοὺς ἀγρότας· ἡ πληρωμὴ ὅμως ποῦ θὰ γίνεται;

§215Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸν δάσκαλον.

§216Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ἂν ἀπαλλάξητε τὸν ἀγρότην ἀπὸ τὴν ἐνόχλησιν αὐτήν, θὰ σᾶς εἶναι εὐγνώμων, δύνασθε δὲ νὰ τηλεγραφήσητε ἀπὸ τὴν ὥραν αὐτὴν εἰς τὰ ὄργανά σας νὰ παύσουν τὰς μεθόδους τὰς ὁποίας μεταχειρίζονται καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ φροντίσητε ταχύτατα, διότι οἱ Ἀρχαὶ παρεκτρέπονται.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§218Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ εἶμαι, κύριοι πληρεξούσιοι, σύντομος καὶ διότι πρόκειται περὶ ἁπλουστάτου ζητήματος τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ φθάσῃ ὑπὸ τοιαύτην μορφὴν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ καὶ διότι ἡμεῖς οἱ παρασχόντες ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ φειδώμεθα τοῦ πολυτίμου χρόνου αὐτῆς διευκολύνοντες τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ φανῇ ὅσον τὸ δυνατὸν συνεπὴς πρὸς τὴν δοθεῖσαν ὑπόσχεσιν περὶ τῆς ταχείας ἐπιψηφίσεως τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου. Θὰ ἐνθυμῆσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὴν 7 Αὐγούστου ἐ.ἔ. διὰ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως ἐχορηγήθη ἐξουσία νομοθετικὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ἡγεῖτο ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σάμου πολιτευτής, πρὸς ἐπίλυσιν διαφόρων ζητημάτων. Ἡ νομοθετικὴ αὕτη ἐξουσία δὲν ἦτο ἀπόλυτος, διότι ἐτέλει ὑπὸ τὸν περιορισμὸν τῆς γνωμοδοτήσεως Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Ὁ περιορισμὸς οὗτος ἐκρίθη ἀναγκαῖος ὡς παρέχων τὴν ἐγγύησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν νομοθετικὴν ἐπίλυσιν τῶν διαφόρων ζητημάτων θὰ συνεμορφοῦτο πρὸς τὴν θέλησιν τῆς Συνελεύσεως, τῆς ὁποίας ὅλαι αἱ ἀποχρώσεις ἀντεπροσωπεύοντο εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπάς. Μεταξὺ τῶν ζητημάτων διὰ τὰ ὁποῖα ἐδόθη ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἰς τὴν Κυβέρνησιν περιελήφθη καὶ ἡ διαρρύθμισις τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων, μὴ τεθεῖσα αὐτοτελῶς, ἀλλὰ περιληφθεῖσα εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ ἀφορῶν τὴν ἐξαγορὰν τῆς Ἑνιαίας καὶ τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς προστασίαν τῆς σταφίδος. Ἡ ἐξουσιοδότησις αὕτη ἐδόθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατόπιν ἐμμόνου ἀξιώσεως τῶν ἀντιπροσώπων τῶν οἰνοπαραγωγῶν μερῶν, τῶν ἀντιπροσώπων δηλαδὴ τῆς Θεσσαλίας, Κρήτης, Κυκλάδων, Μακεδονίας, πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου κατὰ τρόπον καθιστῶντα ὀλιγώτερον καταθλιπτικὸν καὶ ὀλιγώτερον βαρὺν τὸν περίφημον αὐτὸν φόρον τῶν ἀμβύκων, τὸν ἐφευρεθέντα διὰ τὰς ἁμαρτίας καὶ τῶν οἰνοπαραγωγῶν καὶ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι πληρεξούσιοι, οὐδεὶς ἄλλος φόρος τόσον ἀπεχθὴς διὰ τὸν φορολογούμενον, οὐδεὶς ἄλλος φόρος ὅστις νὰ τραυματίζῃ τόσον βαθιὰ τὴν λαϊκὴν ψυχήν, ὅσον ὁ φόρος τῶν ἀμβύκων. Ἡ ἀντιπάθεια τοῦ φορολογουμένου ἐναντίον τοῦ φόρου τούτου ὀφείλεται καὶ εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι πρόκειται περὶ ἀμέσου φορολογίας· εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πόσον ἡ ἄμεσος φορολογία διαθέτει δυσμενῶς τὸν φορολογούμενον. Ἀλλὰ κυρίως ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ φορολογούμενος διὰ τὴν καταβολὴν τοῦ φόρου αὐτοῦ ὑποβάλλεται εἰς ποικίλας διατυπώσεις, αἵτινες ἀποτελοῦν ἀληθὲς μαρτύριον. Ἡ σφράγισις καὶ ἡ ἀποσφράγισις τῶν ἀμβύκων, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὁποίων ὁ φορολογούμενος εἶναι ὑποχρεωμένος ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας νὰ ἀναμένῃ τὰ κρατικὰ ὄργανα, βραδέως κινούμενα καὶ μὴ ἔχοντα συναίσθησιν τῆς ἀποστολῆς των, αἱ ἡμεραργίαι καὶ αἱ δαπάναι εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται ὑποχρεούμενος ἐκ τῶν μᾶλλον ἀπομεμακρυσμένων χωρίων νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὸ χημικὸν ἐργοστάσιον διὰ νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν, καὶ τέλος ἡ ἐντατικὴ ἐργασία, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβληθῇ, ἐργαζόμενος νύκτα καὶ ἡμέραν, δικαιολογοῦν ὅλον τὸ μῖσος τὸ ὁποῖον ὁ φορολογούμενος αἰσθάνεται διὰ τὸν φόρον αὐτόν. Δὲν εἶμαι ὑπερβολικὸς εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Καὶ διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Συνέλευσις θὰ σᾶς ἀναφέρω σχετικὸν ἐπεισόδιον τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, ἐπεισόδιον τὸ ὁποῖον τυγχάνει γνωστὸν εἰς τοὺς παρακαθημένους εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐπιφανεῖς πολιτευτὰς τοῦ ἄλλοτε Βενιζελικοῦ κόμματος καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὅτε μετὰ τὴν παράδοσιν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ τὴν καταπάτησιν τοῦ Συντάγματος ὑπὸ τοῦ τότε Βασιλέως ἀπωλέσθη πᾶσα ἐλπὶς ἀποτροπῆς ἐθνικῶν κινδύνων διὰ νομιμοφρόνων μέσων καὶ ἐθεωρήθη ἀναγκαία ὑπὸ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἡ προσφυγὴ εἰς τὴν ὑλικὴν βίαν τῆς Ἐπαναστάσεως, ἤρχισε προπαρασκευαζόμενον τὸ ἐπαναστατικὸν κίνημα ἐν Κρήτῃ πολλοὺς μῆνας πρὸ τῆς ἐκρήξεως αὐτοῦ. Εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὴν προπαρασκευαστικὴν αὐτὴν ἐργασίαν γνωρίζετε ποίαν ἀξίωσιν προέβαλον οἱ κάτοικοι τῆς Κρήτης; Εἶναι ἀπίστευτον καὶ ὅμως εἶναι ἀληθές. Ἐζήτησαν τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν καζανίων, ὁ ὁποῖος τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ἦτο μηδαμινός, ἀποδίδων μόλις τὸ ποσὸν τῶν 60 ἕως 70 χιλιάδων κατ’ ἔτος, ἐνῷ οἱ ἄλλοι φόροι οἱ καταβαλλόμενοι ἀπὸ τὸν Κρητικὸν λαὸν ἀνήρχοντο εἰς ἑκατομμύρια. Καὶ ὑπῆρξαν εὐτυχεῖς διότι ἐπικρατήσαντος τοῦ κινήματος ἀπηλλάγησαν τοῦ φόρου τῶν ἀμβύκων. Ἀνέφερα τὸ παράδειγμα τοῦτο διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Συνέλευσις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κυρίως δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ποία εἶναι ἡ λαϊκὴ ψυχολογία ἐν Κρήτῃ ἀπέναντι τοῦ φόρου αὐτοῦ. Ἠλπίζομεν, κύριοι συνάδελφοι ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ συνεμορφοῦντο πρὸς τὴν θέλησιν τῆς Συνελεύσεως σαφῶς ἐκπεφρασμένην καὶ συνισταμένην εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῶν ἀμβύκων. Ἐνθυμοῦμαι καλῶς ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τήνου πληρεξούσιος καὶ νῦν Ἀντιπρόεδρος τῆς Συνελεύσεως κ. Ἀλαβάνος καὶ ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Λασηθίου κ. Κούνδουρος καὶ ἄλλοι πολλοὶ πληρεξούσιοι τῶν οἰνοπαραγωγῶν μερῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἐγώ, ἐτονίσαμεν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου καὶ τῆς τροποποιήσεως αὐτοῦ κατὰ τρόπον καθιστῶντα αὐτὸν ὀλιγώτερον καταθλιπτικόν. Λέγοντες δὲ ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐννοούσαμεν τοὺς φόρους τοὺς ὁποίους κατέβαλον οἱ κάτοχοι ἀμβύκων κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος.

§219ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐκεῖ εἶναι ἡ παρεξήγησις.

§220Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει παρεξήγησις, διότι δυστυχῶς τὰ μέλη τῆς πρώην Κυβερνήσεως δὲν ἐγνώριζον καλῶς τὸ ζήτημα καὶ ἐνόμιζον ὅτι διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος θὰ ἠλάττωνον τὸν φόρον, ἐνῷ πραγματικῶς τὸν ηὔξανον. Λέγοντες δὲ ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐννοούσαμεν τὸν φόρον τὸν ὁποῖον κατέβαλον οἱ κάτοχοι ἀμβύκων κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ οὐχὶ τὸν φόρον τὸν ὁποῖον ἐπέβαλε τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον ἠγνόουν ὄχι μόνον οἱ φορολογούμενοι ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς οἱ πληρεξούσιοι καὶ σεῖς ἡ Κυβέρνησις. Ἠλπίζομεν, κύριοι, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ συνεμορφοῦντο πρὸς τὴν ἐντολὴν τῆς Συνελεύσεως τὴν συνισταμένην εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τὸν ὁποῖον κατέβαλον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος.

§221Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, μέλη δηλαδὴ αὐτῆς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, καλῶς ἀντελήφθησαν περὶ τίνος ἐπρόκειτο, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Ροδόπουλος διεμαρτυρήθημεν καὶ ἀπεσύρθημεν.

§222Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐπράξατε πολὺ καλὰ διότι ἐσεβάσθητε τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως. Καὶ αἱ ἐλπίδες αὐταὶ εἶχον καταστῆ πεποίθησις· καὶ διατί ὄχι; Τῆς μὲν Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς συμμετεῖχον πολιτικὰ πρόσωπα περιωπῆς, ἐκ τῶν ὁποίων ἓν κατέχει σήμερον τὸ ἀξίωμα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν δὲ Κυβέρνησιν ἀπετέλεσαν πρόσωπα καταγόμενα ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐνδιεφέροντο περισσότερον διὰ τὸν διακανονισμὸν τοῦ ζητήματος τούτου, ἀφοῦ ὁ μὲν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Σοφούλης κατήγετο ἐκ Σάμου, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Τσουδερός, ὁ κυριώτερος ὑπεύθυνος τοῦ πραξικοπήματος, κατήγετο ἐκ Κρήτης, τοῦ τμήματος δηλαδὴ ἐκείνου τοῦ περισσότερον ἐνδιαφερομένου διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Δυστυχῶς αἱ πεποιθήσεις μας ἐκεῖναι διεψεύσθησαν καὶ ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἠλάττωσαν τὸν φόρον, ἀλλὰ τοὐναντίον τὸν ηὔξησαν κατὰ τρόπον ὥστε οἱ κάτοχοι τῶν ἀμβύκων ὑπεχρεώθησαν νὰ πληρώνωσιν ὑπερδιπλάσιον φόρον ἐκείνου τὸν ὁποῖον κατέβαλον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἡ ἔκπληξις ἡμῶν τῶν ἀντιπροσώπων ὑπῆρξε μεγάλη ὅταν εἴδομεν ἀναδημοσίευσιν τοῦ Ν. Διατάγματος, καὶ ἐσπεύσαμεν διὰ τηλεγραφημάτων καὶ διαμαρτυριῶν νὰ εἴπωμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι παρέβη τὴν ἐντολὴν τῆς Συνελεύσεως καὶ ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ τροποποιήσῃ τὸ σχετικὸν Διάταγμα συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς ἐντολῆς τῆς Συνελεύσεως. Ὅλαι αἱ διαμαρτυρίαι ἡμῶν ἀπέβησαν ἄνευ ἀποτελέσματος. Δὲν ἦτο, βλέπετε, ζήτημα σταφιδικὸν διὰ νὰ ἐνδιαφέρεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν! Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ παρανοηθῇ τὸ πνεῦμα τῆς ἐντολῆς τῆς Συνελεύσεως, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἔπρεπε νὰ εἶναι διστακτικοὶ προκειμένου περὶ ἐπιβολῆς νέας φορολογίας· διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ὅλοι οἱ ἀντιπροσωπεύοντες ἐγκύρως τὰς γνώμας τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει κομμάτων καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ἀπέρρευσαν ἐξ αὐτῶν ἔχουσι διαδηλώσει καὶ ἀναγνωρίσει τὴν ἀρχὴν ὅτι νέαι φορολογίαι θὰ ἐπιβληθῶσι μόνον ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ἀπέρρευσαν ἐκ τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει κομμάτων εἰς τὰς προγραμματικάς των δηλώσεις ἄφησαν νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ἡ φορολογία ἡ ἐπιβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως κ. Κοφινᾶ ἔχει φθάσει τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ὅτι οὐδεμία νέα φορολογία θὰ ἐπεβάλλετο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Συνέλευσις ἔπρεπε νὰ σεβασθῶσι τὴν συνταγματικὴν διάταξιν ἡ ὁποία λέγει ὅτι φόρος ἐπιβάλλεται μόνον διὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ καὶ οὐχὶ διὰ τριῶν ἢ τεσσάρων μελῶν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι πληρεξούσιοι, οὐδεμία δικαιολογία διὰ τὴν ἐνέργειαν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἐγὼ χαρακτηρίζω τουλάχιστον ὡς πραξικοπηματικήν. Ἐλάβετε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐντολὴν διὰ τὸ σταφιδικὸν καὶ ἡ ἐντολὴ δὲν συνίστατο εἰς τὴν οὐσιαστικὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος τῆς Πελοποννήσου καὶ ἔχετε καθῆκον νὰ μὴ προβαίνετε εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοιούτων ἀντιλήψεων, αἵτινες ἐγκλείουν τρομακτικοὺς κινδύνους διὰ τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν τοῦ Κράτους. Διότι, ἂν θέλετε νὰ φανῆτε εὐάρεστος καὶ νὰ δώσετε οἰκονομικὰ προνόμια εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας, αὔριον θὰ ἔλθωσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν καπνοπαραγωγικῶν ἐπαρχιῶν καὶ θὰ ζητήσωσι τὰ αὐτὰ προνόμια, τὴν κατάργησιν δηλ. τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ. Παρὰ τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως, ἔχετε ἀπαλλάξει τὸ προϊὸν τῆς ἐπαρχίας σας τοῦ φόρου ὁ ὁποῖος θὰ ἀπέφερεν ἑκατὸν ἑκατομμύρια δραχμῶν, καὶ παρὰ τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως ἔχετε αὐξήσει τὴν φορολογίαν τῶν ἀμβύκων καὶ ἐξακολουθεῖτε νὰ εἰσπράττετε τὸν φόρον αὐτὸν παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τῆς πλειοψηφίας τῆς Συνελεύσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ καὶ αὐτὰ τὰ δύο συστήματα.

§223Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζετε, κύριε συνάδελφε, ὅτι τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα κατήργησε τὸν φόρον τῆς σταφίδος;

§224Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σᾶς λέγω, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸν κατήργησε.

§225Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει καμμία διάταξις ὅτι καταργεῖται; Διότι ἐγὼ ἀνέγνωσα τὸ Διάταγμα καὶ δὲν τὴν εἶδον.

§226Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἡ ἀξία τῆς εἰσαγομένης σταφίδος ἀνέρχεται εἰς 700 ἑκατομμύρια δραχμάς....

§227Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θέλετε λοιπὸν νὰ εἴπητε νὰ βάλωμεν φόρον;

§228Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλετε νὰ συζητήσετε σοβαρῶς;

§229Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι συζητῶ σοβαρῶς. Ἂν νομίζετε ὅτι δὲν συζητῶ σοβαρῶς, σᾶς ὑπόσχομαι νὰ μὴ σᾶς διακόψω πλέον.

§230Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ φόρος ὁ ὁποῖος ἐπληρώνετο πρὸ 20 ἐτῶν ὡρίσθη εἰς 15%. Ἡ ἀξία τῆς ἐξαγομένης σταφίδος, ἂν λάβωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ 1923, ἀνέρχεται εἰς 700 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Μὲ ἕνα ἁπλοῦν ὑπολογισμὸν θὰ εὕρητε ὅτι ὁ φόρος τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πληρώνουν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ἀνέρχεται εἰς 1200 ἑκατομμύρια. Ἐν τούτοις εἰς τὴν σύμβασιν ἔχετε ὁρίσει ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ λαμβάνῃ τέσσαρα ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§231Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποίαν σύμβασιν; Τὴν σύμβασιν τὴν γενομένην πρὸ εἰκοσαετίας ἢ αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν ἡμεῖς ἐφέτος;

§232Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θέλετε νὰ ἰσχυρισθῆτε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ἐπειδὴ εἶχεν ὁρισθῆ ὁ φόρος κατ’ ἀποκοπὴν 4½ ἑκατομμύρια πρὸ εἰκοσαετίας, ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἦτο 100 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον;

§233Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι τὸν κατήργησε τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα.

§234Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸν κατήργησε, κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἡ ἐξαγομένη σταφὶς θὰ πληρώσῃ μόνον 4 ἑκατομμύρια, δηλαδὴ 1) 2%. Ἐκτὸς ἂν θέλετε νὰ παίξωμεν μὲ τὰς λέξεις.

§235Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Διατάγματος ἐπλήρωνον περισσότερον;

§236Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Διατάγματος οἱ κάτοικοι τῶν σταφιδοφόρων μερῶν ἐπλήρωνον 15% καὶ εἰσέπραττε τὸν φόρον αὐτὴ ἡ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἐξεμεταλλεύετο τοὺς πληθυσμοὺς καὶ ἐπλήρωνεν εἰς τὸ Δημόσιον 4 ἑκατομμύρια. Σήμερον ὅμως, ὅτε τὸ Δημόσιον ὑπεισῆλθεν εἰς τὰ δικαιώματα τῆς Ἑταιρείας, βεβαίως θὰ εἰσπράξῃ τὸ 15%, ὅπως τὸ εἰσέπραττεν ἡ Ἑταιρεία, καὶ θὰ ὠφεληθῇ τὴν ἀξίαν τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ 15%, δηλαδὴ θὰ ὠφεληθῇ τὴν ἀξίαν τῶν 100 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Δὲν εἶναι τοῦτο, κύριοι, σᾶς ἐρωτῶ, κατάργησις τοῦ φόρου ἢ θέλομεν νὰ παίξωμεν μὲ τὰς λέξεις; Στερεῖται τὸ Δημόσιον 100 ἑκατομ. δραχμῶν ἐκ τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος ἢ ὄχι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ σταφὶς ὅλων τῶν ἄλλων μερῶν καὶ μάλιστα τῆς Κρήτης πληρώνουν 13%;

§237Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑποκατεστάθη εἰς τὰ δικαιώματα τῆς Ἑταιρείας καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ἦτο κακῆς πίστεως, ἂν δὲν ἐπέμενεν ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς ὑποκαταστάσεως.

§238Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πῶς θὰ ἦτο κακῆς πίστεως, ἀφοῦ πρόκειται περὶ τοῦ ἑαυτοῦ του;

§239Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἑαυτοῦ του· δὲν θέλω νὰ σᾶς διακόψω.

§240Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἴπετε ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράξῃ τὸ 15%.

§241Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ εἰσπράξῃ.

§242Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, θέλετε μίαν διασάφησιν; Θὰ εἶχε βάσιν τὸ παράπονον, ἡ παρατήρησις, ἂν ἐλέγετε ὅτι ἠδυνάμεθα τὴν κατάστασιν τοῦ παρελθόντος ἔτους, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ σταφὶς ἐπλήρωνε τέσσαρα ἑκατομμύρια, νὰ τὴν μεταβάλωμεν ἐφέτος καὶ δὲν τὴν μετεβάλομεν. Ὅταν ὁ ἔλεγχος, ἡ παρατήρησις δὲν συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι, ἐνῷ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμόσῃ ἐφέτος τὴν φορολογίαν μὴ ὑπαρχούσης τῆς Προνομιούχου, δὲν ἐφήρμοσε τὴν φορολογίαν καὶ ἀφῆκε τὴν περυσινήν, χαριζομένη εἰς τὴν σταφίδα, δὲν θὰ ἦτο κατάργησις φόρου τότε, ἀλλὰ θὰ ἦτο παράλειψις ἐπιβολῆς φόρου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι οὐδὲ αὐτό. Καὶ θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τοῦτο, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως τῆς ἐξαγορᾶς τὸ Κράτος ἐθεωρεῖτο ὑποκατάστατον τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας ἀπέναντι τοῦ σταφιδικοῦ πληθυσμοῦ, ἀπέναντι τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Προνομιοῦχος νὰ λαμβάνῃ τὰ 15% διὰ νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς σταφίδος καὶ νὰ δίδῃ εἰς τὸ Κράτος 4 ἑκατομμύρια, τὸ ὁποῖον ἔκαμε πέρυσιν ἡ Προνομιοῦχος καὶ κάμνει τὸ Κράτος ἐφέτος μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι δίδει ἓν ἑκατομμύριον ἐπὶ πλέον.

§243Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τί θέλετε νὰ εἴπετε; Ἔρχεται δηλαδὴ τὸ Κράτος καὶ εἰσπράττει 100 ἑκατομμύρια καὶ λέγει νὰ χαρίσωμεν τὰ 95 ἑκατομμύρια. Αὐτό, κ. Ὑπουργέ, θέλετε νὰ εἴπετε;

§244Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς παρακαλῶ, ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ τὸ ἑξῆς· ὅτι ἡ ἐντολὴ τῆς Συνελεύσεως περὶ προστασίας τῆς σταφίδος διὰ τῆς ἐξαγορᾶς τῆς Προνομιούχου, ἡ ὁποία ρήτρα ἦτο ρητῶς τεθειμένη εἰς τὸ Ν. Διάταγμα, δὲν δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἀποτελεῖ ἐντολὴν πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν ἐπὶ τῆς σταφίδος. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπεκαλέσθητε τὸ πνεῦμα τῆς ἐντολῆς τῆς Συνελεύσεως, πῶς παραβλέπετε τὸ πνεῦμα τῆς ἐντολῆς τῆς Συνελεύσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῆς σταφίδος; Παρακαλῶ νὰ μοῦ τὸ ἐξηγήσετε, ἐπειδὴ ἐγὼ εἰσηγήθην τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα.

§245Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ πνεῦμα τῆς ἐντολῆς τῆς Συνελεύσεως δὲν ἦτο βεβαίως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ καταργήσουν μίαν φορολογίαν ἀποδίδουσαν 100 ἑκατομμύρια. Οὔτε ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσουν τὸν ἔγγειον φόρον τὸν ὁποῖον ἐπλήρωσαν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ κατὰ τὸ περυσινὸν ἔτος.

§246Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸν ὁποῖον θὰ ὤφειλον νὰ πληρώσουν.

§247Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θέλω νὰ μοῦ ἀπαντήσετε εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο: Ἡ ἐντολὴ τῆς Συνελεύσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ νομοθετήσῃ περὶ προστασίας τῆς σταφίδος μὲ τὴν ρητὴν διάταξιν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐξαγορὰν τῆς Προνομιούχου προστατευούσης τὴν σταφίδα ἐν ἐπικειμένῃ ὑπερπαραγωγῇ, φαντάζεσθε ὅτι ἦτο τὸ πνεῦμα αὐτῆς νὰ βάλωμεν φορολογίαν εἰς τὴν σταφίδα;

§248Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι· μὴ θέλετε νὰ παραπλανήσετε τὴν Συνέλευσιν.

§249Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε πληρεξούσιε, δὲν παραπλανῶ κανένα.

§250Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ θέλετε.

§251Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ κατὰ τὴν προσεχῆ συζήτησιν. Διατί, διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὸ ζήτημά του, ἀπασχολεῖται μὲ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ τετάρτην φοράν;

§252Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ ἔγγειος φόρος ὁ πληρωνόμενος κατὰ τὴν θέλησιν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν εἶχεν ὁρισθῆ πρὸ 20 ἐτῶν καὶ πλέον εἰς 15%, ὡρίσθη δὲ εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κατηρτίσθη ἡ σύμβασις τῆς Προνομιούχου κατ’ ἀποκοπὴν εἰς 4½ ἑκατομμύρια, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ ἀξία τῆς σταφίδος κατὰ χιλιόλιτρον ἀνήρχετο εἰς 150 δραχμάς.

§253Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἕως ἐδῶ εἴμεθα σύμφωνοι.

§254Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πέρυσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ καὶ προπέρυσι καὶ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν μέχρι τοῦ παρελθόντος Σεπτεμβρίου κατέβαλλον εἰς τὴν Προνομιοῦχον Ἑταιρείαν τὸν ἔγγειον φόρον εἰς σταφιδόκαρπον ἀνερχόμενον εἰς 15%. Ἡ ἀξία ἡ καθιερωμένη τοῦ φόρου ὡς ἐγγείου φόρου ἀνήρχετο εἰς 70 ἑκατομμύρια. Ἂν τώρα ἡ Ἑταιρεία, ἐπωφελουμένη τῆς διατάξεως τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου κατ’ ἀποκοπήν, εἰσέπραττεν 70 ἑκατομμύρια καὶ ἐπλήρωνεν εἰς τὸ Δημόσιον 4½ ἑκατομμύρια μόνον, νομίζετε ὅτι τὸ Δημόσιον σήμερον, τὸ ὁποῖον ὑπεισέρχεται εἰς τὰ δικαιώματα τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας, δὲν πρέπει νὰ εἰσπράξῃ τὸν φόρον αὐτόν, ἀλλὰ νὰ τὸν δωρήσῃ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ ὅτι ἦτο σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς ἐντολῆς τῆς Συνελεύσεως νὰ μὴ εἰσπράξῃ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος τὸν φόρον τοῦτον;

§255Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν θὰ ἐξηγοράζετο ἡ Προνομιοῦχος, ἂν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε. Οὐδέποτε οἱ σταφιδοπαραγωγοί, οἱ ὁποῖοι δι’ ὑπομνημάτων παρεκάλεσαν τὴν Συνέλευσιν καὶ ἐδέχθη ἡ Συνέλευσις νὰ ἐξαγορασθῇ ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία, θὰ ἐπρότεινον τοῦτο. Ἀλλοίμονον ἂν τὴν ἐξηγοράζομεν εἰς βάρος μας· ἀντὶ νὰ κερδίσωμεν, θὰ ἐζημιούμεθα. Τὸν ἑπόμενον Αὔγουστον, ὅτε λήγει ἡ σύμβασις, εἶναι ἐλεύθερον τὸ Κράτος τὰ 15% νὰ τὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει. Μέχρις ὅμως τῆς λήξεως τῆς συμβάσεως θὰ ἠδυνάτει νὰ τὸ κάμῃ, δὲν θὰ ἦτο δὲ καὶ καλῆς πίστεως, ἂν τὸ ἔκαμνεν, ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ εὑρίσκετο καὶ κανεὶς πληρεξούσιος νὰ προτείνῃ αὐτό.

§256Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν θὰ ἐζητοῦμεν νὰ ἀποσυρθῇ ἡ Ἑνιαία ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει.

§257Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἠδύνατο ν’ ἀποσυρθῇ καὶ νὰ ἐλαττωθῇ ἡ φορολογία, οὕτως ὥστε καὶ οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ νὰ ὠφεληθοῦν καὶ τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 70 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ὠφελεῖτο μέχρι σήμερον ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία. Τὸ Κράτος δὲν ἔχει οὐδένα νομικὸν καὶ ἠθικὸν δεσμὸν νὰ μὴ εἰσπράξῃ ἀπὸ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τὸν ἔγγειον φόρον 15%. Ἂν τώρα φρονῆτε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ προνόμιον εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ νὰ μὴ περιέλθῃ εἰς ὄφελος τοῦ Δημοσίου ὁ φόρος τὸν ὁποῖον ἐπλήρωνον οὗτοι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἢ τοὐλάχιστον μέρος αὐτοῦ, τότε διαφέρει τὸ πρᾶγμα. Ἂν δὲ θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ μάθῃ ποῖον εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς ἐντολῆς τῆς Συνελεύσεως, τοῦτο δὲν ἦτα ἡ δωρεὰ τοῦ φόρου.

§258Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐξηγόρασε τὸ Δημόσιον τὴν Ἑνιαίαν, διότι προέβλεπεν ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τὸ τρέχον, λόγῳ τῆς ὑπερτιμήσεως τῆς σταφίδος, ἡ Ἑταιρεία, ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως στηριζομένη, θὰ ἐκέρδιζεν ἕνα ἀριθμὸν ἑκατοντάδων τινῶν ἑκατομμυρίων, 40 ἢ 50 ἑκατομμύρια δραχμῶν, καὶ εἶπε τὸ Κράτος ὅτι, ἀντὶ νὰ τὰ πάρῃ ἡ Ἑνιαία, νὰ τὰ ἐξαγοράσωμεν διὰ νὰ τὰ δώσωμεν εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Δι’ αὐτὸ ἔκαμε τὴν ἐξαγοράν, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, τοῦ Κράτους συμβαλλομένου μὲ τὴν Ἑνιαίαν διὰ λογαριασμὸν τῆς σταφίδος. Λοιπὸν ἐκ τῆς συμβάσεως τοῦ Κράτους ἀγοράζουν τὴν σταφίδα, διότι τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς ἀξίας 15% δὲν θέλει νὰ τὸ πάρῃ ἡ Ἑνιαία, ἀλλὰ νὰ διατεθῇ εἰς ἐνίσχυσιν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Καὶ μετὰ τὴν ἐξαγορὰν νὰ ψηφισθῶσι νέα μέτρα πρὸς προστασίαν τῆς σταφίδος, ἡ ἐμμονὴ δὲ εἰς τὴν ἐξαγορὰν οὐδὲν ἄλλο ἐσήμαινε παρὰ ὅτι τὴν διαφορὰν τὴν ὁποίαν θὰ ἐκέρδιζεν ἡ Προνομιοῦχος ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας κατὰ 15%, ὅτι τὴν διαφορὰν αὐτὴν θὰ τὴν δώσῃ πρὸς προστασίαν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, καὶ παίρνομεν τὰ χρήματα ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀγοράσωμεν σταφίδα ἀκριβὴν καὶ νὰ τὴν πωλήσωμεν εὐθηνὰ διὰ νὰ φύγῃ τὸ περίσσευμα.

§259Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὑπάρχει παράλειψις, ἡ παράλειψις δὲ δὲν βαρύνει οὔτε τὴν παροῦσαν οὔτε τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν. Δηλαδή, ὅταν ὡρίσθη ὁ φόρος τοῦ Δημοσίου εἰς 4 ἑκατομμ. δραχ., διότι τότε ἐθεωρεῖτο ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸ εἰσπραττόμενον περίπου ποσὸν ἐκ τῆς ἐπιβολῆς 15%, ἔκτοτε δὲ ἐγένετο μεταβολὴ ῥιζικὴ τῶν ὅρων εἰς τὰς τιμὰς τῆς σταφίδος καὶ εἰς τὸ συνάλλαγμα, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ καὶ ἀντίστοιχος αὔξησις τῆς φορολογίας, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο ἀφ’ ὅτου μετεβλήθησαν ῥιζικῶς οἱ ὅροι τῆς ἀγοραίας ἀξίας. Ἑπομένως ὑπάρχει παράλειψις, τὴν ὁποίαν θὰ διορθώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἀνάγεται εἰς πολὺ προγενέστερον χρόνον.

§260Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ὀρθὸν ὑπὸ ὡρισμένην προϋπόθεσιν. Ἐφόσον ὑφίστατο ἡ Προνομιοῦχος, ἐφόσον τὸ προνόμιον τῆς Προνομιούχου διετηρεῖτο, ὑπῆρχε μία σύμβασις καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο ν’ ἀξιώσῃ τὴν ἀξίαν τοῦ σταφιδοκάρπου, ἥτις κατεβάλλετο, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία ἔπαυσεν ὑφισταμένη καὶ εἰς τὰ δικαιώματά της ὑπεισῆλθε τὸ Κράτος βεβαίως ἐδικαιοῦτο καὶ ὤφειλε τὸ Κράτος νὰ εἰσπράξῃ τὸν φόρον 15%, τὸν ὁποῖον κατέβαλλον οἱ σταφιδοκτήμονες. Τὸν φόρον ἔρχεται καὶ διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος δωρεῖ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Σᾶς παρακαλῶ ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς δωρεᾶς τοῦ φόρου καὶ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου; Ὑποθέσατε ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἡ Προνομιοῦχος, ἀλλ’ ὅτι οἱ σταφιδοκτήμονες ἐπλήρωνον 15% ὡς ἔγγειον φόρον. Καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία λέγει σήμερον τὸ Κράτος ὅτι τὸν ἔγγειον φόρον τὸν καταργῶ ἢ τὸν δωρῶ. Ὑπάρχει διαφορά; Νομίζω ὄχι.

§261Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν κατηργήθη ἡ σύμβασις. Εὑρίσκεσθε εἰς πλάνην· δὲν κατηργήθη. Ὑπολείπεται ἓν ἔτος διὰ νὰ λήξῃ. Διατηρεῖται ἡ σύμβασις μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τὰ δικαιώματα τῆς Προνομιούχου τὰ ἀντικατέστησε τὸ Κράτος. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ καὶ ρήτρα δύναται νὰ γίνῃ αὔξησις τῆς φορολογίας. Τότε οὔτε κἂν παράλειψις ὑπάρχει.

§262Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία δὲν ἔχει οὐδὲν δικαίωμα.

§263Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἀκριβῶς ἐζητήσαμεν τὰ ἑκατομμύρια ἀντὶ νὰ ὑπάγωσιν εἰς τὴν Ἑνιαίαν νὰ μείνωσιν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς.

§264Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι, ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι δίδεται οἰκονομικὸν προνόμιον καὶ ἀντὶ νὰ ὠφεληθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἡ Προνομιοῦχος ἠδύνατο νὰ τὸ ὠφεληθῇ τὸ Κράτος. Κατὰ τὸ τρέχον ἔτος οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ δὲν θὰ καταβάλωσι φορολογίαν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ πνεῦμα τῆς ἐντολῆς, αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν ἐξαγορὰν τοῦ σταφιδοκάρπου. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων. Ἠλπίζομεν, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ συνεμορφοῦντο πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς ἐντολῆς τῆς Συνελεύσεως. Ἀντὶ ὅμως τούτου, ἀντὶ τῆς ἐλαττώσεως, ηὔξησε τὸν φόρον, οὕτως ὥστε οἱ κάτοχοι τῶν ἀμβύκων νὰ ἀναγκασθῶσι νὰ πληρώσωσιν ὑπερδιπλάσιον φόρον ἐκείνου τὸν ὁποῖον κατέβαλον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἡ δικαιολογία τῆς αὐξήσεως στηρίζεται εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξισώσεως τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ τῶν ἀμβύκων. Ἀλλ’ ἡ γνώμη αὕτη δὲν εἶναι ὀρθή, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ φορολογῶνται κατὰ τὸ ἴσον μέτρον οἱ κάτοχοι ἀμβύκων, οἱ χρησιμοποιοῦντες τὰ πρωτόγονα αὐτὰ μέσα διὰ τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος πρὸς οἰκιακὴν χρῆσιν, πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διαθέτουσιν εἰς τὰ ἐργοστάσιά των τελειότερα μέσα διὰ τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος πρὸς ἐμπορίαν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν διαφόρους συντελεστάς. Ἔπρεπε νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὴν μακρὰν καὶ κοπιώδη καὶ ἐκνευριστικὴν ἐργασίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται ὁ διὰ τοῦ ἄμβυκος ἐργαζόμενος, τὰς ἡμεραργίας εἰς ἃς ὑποβάλλεται ὁ χωρικὸς διὰ νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν ὅπως ἐργασθῇ ἐπὶ τρεῖς μόνον ἡμέρας καὶ τόσους ἄλλους συντελεστάς, τοὺς ὁποίους, ἂν ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψιν, θὰ ἔβλεπον ὅτι ἡ ἐξίσωσις τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος τοῦ καθαροῦ καὶ τοῦ δι’ ἀμβύκων παραγομένου στεμφυλοπνεύματος ὄχι μόνον εἶναι ἄνισος καὶ ἄδικος, ἀλλὰ καὶ καταθλιπτική. Τὰ ἐπιχειρήματα ὅμως αὐτὰ τῆς ἰσότητος εἶναι καθαρὰ πρόφασις. Οἱ λόγοι οἵτινες ὤθησαν τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τῶν ἀμβύκων εἶναι ἄλλοι. Ἠθέλησε διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου νὰ καταργήσῃ τοὺς ἄμβυκας καὶ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν μεγάλην ποτοποιίαν, τῆς ὁποίας τὰ προϊόντα νὰ εἰσάγωνται καὶ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σήμερον χρησιμοποιοῦν τὸ σταφιδόπνευμα διὰ νὰ ἀποκομίζουν περισσότερα κέρδη καὶ νὰ ἀνεγείρουν πολυτελέστερα μέγαρα εἰς βάρος τῆς γεωργικῆς καὶ ἀγροτικῆς τάξεως. Ἄν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας αὐτῆς τῶν ἀμβύκων θὰ ηὔξανε καὶ τὰ δημόσια ἔσοδα, θὰ ἐδικαιολογεῖτο ἡ ἐπιμονὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τούτου, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν πρόκειται νὰ αὐξηθοῦν τὰ δημόσια ἔσοδα, διότι πρὸ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου τούτου καὶ πρὸ τῶν ὀχληρῶν διατυπώσεων, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ καταφεύγῃ εἷς κάτοχος ἄμβυκος, πολλοὶ ἐκ τῶν κατόχων ἀμβύκων, οἱ ἔχοντες μικροὺς ἄμβυκας, ἄλλοι μὲν θὰ προτιμήσουν νὰ ἀφήσουν ἐσφραγισμένους τοὺς ἄμβυκάς των, ἄλλοι δὲ θὰ ἐπιχειρήσουν νὰ παραβιάσουν τὸν νόμον, τιθέμενοι ἐκτὸς αὐτοῦ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου περὶ ἀμβύκων τὸ Δημόσιον δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος περισσότερα τοῦ παρελθόντος. Πόσον δὲ ποσὸν ἀποδίδει ὁ φόρος αὐτὸς τῶν ἀμβύκων; Κατὰ τὸ περυσινὸν ἔτος ἀπέδωκε περίπου πέντε ἑκατομμύρια. Ἄν, κύριοι, διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀμβύκων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐπερίμενεν ὅτι θὰ ἠλάττωνε τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, βεβαίως ἡ φορολογία του θὰ ἦτο δικαιολογημένη. Ἀλλ’ οὐδεμίαν τοιαύτην αὔξησιν δύναται νὰ ἀναμένῃ. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἐπανειλημμένως διετυπώθησαν διαμαρτυρίαι κατὰ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου καὶ μία ὁμὰς πληρεξουσίων ἔχει τὴν γνώμην ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ ἐπεβλήθη παρὰ τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου αὐτοῦ καὶ νὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν θλιβερὰν καὶ μέχρις ὅτου ἀποφασίσῃ περὶ αὐτοῦ ἡ Συνέλευσις, τὸ κυρίαρχον Σῶμα. Ἄλλως τε ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ Νομοθετικὸν αὐτὸ Διάταγμα δὲν ἔχει ἰσχὺν νόμου, διότι δι’ ἁπλῆς τηλεγραφικῆς διαταγῆς περιώρισε τὸν ἐπιβληθέντα φόρον εἰς τὸ ἥμισυ προκειμένου περὶ ἀμβύκων μικρᾶς χωρητικότητος.

§265Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν δὲν θέλετε, νὰ ἀνακληθῇ.

§266Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Βεβαίως νὰ τὸ ἀνακαλέσετε καὶ αὐτό, κ. Πρόεδρε, καὶ νὰ ἐνδιαφερθῆτε μόνον διὰ τὴν σταφίδα. Ἀκουσίως, κύριοι πληρεξούσιοι, μοῦ ἔρχονται εἰς τὴν μνήμην αἱ συμβάσεις ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου, διὰ τῶν ὁποίων τὸ Δημόσιον προέβη εἰς τὴν ἀγορὰν αὐτοῦ εἰς τιμὰς ἀρκετὰ ὑψηλὰς καὶ εἰς τὴν πώλησιν αὐτοῦ εἰς κατωτάτην τιμήν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐκ τῶν συμβάσεων αὐτῶν τὸ Δημόσιον ὑπέστη ζημίαν ἀνερχομένην εἰς 10 ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§267Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Οὐδεμίαν.

§268Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νὰ καταθέσετε τοὺς λογαριασμούς. Ὁ κ. Ἀλεβιζάτος, πληρεξούσιος ἐκ Κεφαλληνίας, κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ἐβεβαίωσεν ὅτι ἐκ τῆς πρώτης συμβάσεως τῆς ἀγορᾶς τῶν 20 ἑκατομμυρίων καὶ ἐκ τῆς δευτέρας τῶν 10.000.000 ἐπῆλθε ζημία εἰς τὸ Κράτος 8 ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§269Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι θὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἄποψίν μας καὶ θὰ συμβιβάσῃ τὰς ἀξιώσεις καὶ τῶν παραγωγῶν καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μακρηγορῶμεν. Ἄλλως τε θὰ μᾶς φέρῃ τὴν τροπολογίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς τροπολογίας.

§270Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§271Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ζητεῖτε νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν σας. Ὑπόσχομαι νὰ φέρω ἄλλην τροπολογίαν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι εὐνοϊκωτέρα ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας.

§272Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δέχομαι τὸν περιορισμὸν εἰς τὸ ἥμισυ· ἂν τώρα εἶναι καλυτέρα ἡ τροπολογία σας, βεβαίως τὴν δέχομαι καὶ τερματίζω τὸν λόγον μου.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι καὶ ἄλλοι.

§274ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Παραιτοῦνται μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΩΙΗ τοῦ 1911 περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς κλπ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 390 τοῦ 1914 «περὶ ἐλευθέρας ζώνης Θ)νίκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξετάσεων τῶν κατ’ ἰδίαν διδαχθέντων μαθητῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). (Τινὲς πληρεξούσιοι θορυβοῦν).

§276Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζετε ὅτι εἶναι μόνον 20 νομοσχέδια εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἔχετε λοιπὸν ὑπομονὴν καὶ ἂν ἔχετε ἀντίρρησιν ἐπί τινος νομοσχεδίου, θὰ ἀναβάλλεται.

§277Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι, ἂν ἀρχίσῃ ἡ συντακτικὴ ἐργασία, θὰ καταναλώσῃ ὅλην τὴν συνεδρίασιν. Κατόπιν λοιπὸν ἀξιώσεως πολλῶν πληρεξουσίων, ἐζητήθη ἡ πρόταξις τῶν νομοσχεδίων σταφιδικοῦ καὶ ἀμβύκων, καὶ ἐπειδὴ θὰ κατηνάλισκον πολὺν χρόνον, ἐδέχθημεν ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον ἡ συντακτικὴ ἐργασία.

§278Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς τὸ ἐζητήσατε νὰ ἀναβληθῇ, ὄχι ἡμεῖς.

§279Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔστω, ἡμεῖς τὸ ἐζητήσαμεν. Ἀλλά, ὡς βλέπετε, ἡ αἴθουσα εἶναι ἐντελῶς κενὴ καὶ τώρα ἀρχίζει, ἐνῷ κανεὶς δὲν εἶναι παρεσκευασμένος, ἡ ἀθρόα ψήφισις τῶν νομοσχεδίων.

§280Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 7 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως θέλετε τὸν λόγον;

§282Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὄχι· ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἐπανεξετάσεως ἀπορριφθέντων μαθητῶν».

§283Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἂν δὲν ὑπάρχῃ διαφωνία νὰ ψηφισθῇ.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἐπανεξετάσεως τῶν ἀπορριφθέντων μαθητῶν». Ἔχει διατυπωθῆ εἰς ψήφισμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη νὰ διατυπωθῇ εἰς νομοσχέδιον καὶ νὰ ἔλθῃ αὔριον πρὸς συζήτησιν.

§285Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ μορφὴν νομοσχεδίου.

§286Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς διατί τὸ ψήφισμα θὰ γίνῃ νομοσχέδιον;

§287Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Διὰ νὰ περάσουν 15 ἡμέραι καὶ νὰ καταστραφῇ ἡ νεολαία. Διότι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. τέως Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας τὸ ἀδίκημα ὀφείλεται εἰς αὐτὸ τὸ Κράτος καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπεύθυνος τῆς δημιουργηθείσης καταστάσεως. Δύναμαι δὲ νὰ προκαλέσω τὸν κ. Γόντικαν νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἂν ἐπανειλημμένως δὲν ἐπῆγα μετ’ ἄλλων συναδέλφων καὶ διεμαρτυρήθην νὰ στείλῃ γυμνασιάρχην καὶ καθηγητὴν τῶν φυσικῶν εἰς τὸ σχολεῖον. Ἐφέτος δὲ κατώρθωσα νὰ βγάλω τὸν ἀνεψιόν μου καθηγητὴν τῶν φυσικῶν καὶ νὰ τὸν διορίσω, ἐνῷ τὸ Γυμνάσιον Λαρίσης δὲν ἐλύθη τῆς ἐπιτάξεως. Ἡ νεολαία τί ζητεῖ; Τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον, ἂν κατηρτίσθησαν, νὰ προαχθοῦν, ἂν δὲν κατηρτίσθησαν, νὰ ἀπορριφθοῦν. Οὔτε οἱ νόμοι τοῦ Κράτους παραβλάπτονται οὔτε ἡ ἀξιοπρέπεια τῶν κυρίων καθηγητῶν, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖται δὲν εἶναι παράνομον. Ὑποθέτω ὅτι ἐν τῇ Συνελεύσει θὰ ὑπάρχουν 5 ἢ 10 πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι θὰ παρεκινήθησαν ὑπὸ διαφόρων διδασκάλων ὅπως λάβωσι τὸν λόγον. Ἐγὼ δὲ φέρω ὡς παράδειγμα τοῦτο· ὅταν ἤμην μαθητὴς τοῦ Γυμνασίου, εἶχα ἕνα καθηγητὴν τῶν Γαλλικῶν ἐντελῶς ἀμαθῆ. Κατωρθώσαμεν νὰ ἐξέλθωμεν τοῦ Γυμνασίου χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τὸ Ἀλφάβητον, ὅταν δὲ ἐξήλθομεν ἐμάθομεν ἀπταίστως τὴν Γαλλικήν. Διατί λοιπὸν αὐτοὺς τοὺς ρίπτομεν εἰς τοὺς δρόμους; Εἶναι κακούργημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ διαπράξωμεν κατὰ τῶν νέων τοῦ Κράτους. Ὑποθέτω δὲ ὅτι καὶ οἱ συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι παρίστανται ἐνταῦθα θὰ εὑρεθῶσι σύμφωνοι. Θὰ παρεκάλουν τοὺς ἔχοντας ἀντίρρησιν καὶ τὸν κ. Γόντικαν νὰ μᾶς εἴπωσιν, ἂν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸ δίκαιον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ τὸ μεταβάλωμεν εἰς νομοσχέδιον.

§288Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ζήτημα τῆς Συνελεύσεως.

§289Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τῆς Συνελεύσεως διὰ ψηφοφορίας, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ εἶναι ὅλοι σύμφωνοι.

§290Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶμαι κατὰ τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὡς τὸ τελευταῖον πλῆγμα κατὰ τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ θὰ τὸ πολεμήσω μὲ ὅλας μου τὰς δυνάμεις. Ἐν τούτοις, ἂν ἡ Κυβέρνησις φρονῇ κατ’ ἀρχὴν ὅτι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν Ἐκπαίδευσιν, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ τὴν ὑπὸ μορφὴν ψηφίσματος ψήφισιν αὐτοῦ. Ἡ μεταβολὴ αὐτοῦ εἰς νομοσχέδιον εἶναι μία παρέκκλισις, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταλήξῃ νὰ ψηφισθῇ μετὰ δύο μῆνας, ὁπότε τὸ πλημμέλημα θὰ ἔχῃ γίνει κακούργημα, καίτοι ἐγὼ φρονῶ ὅτι καὶ τώρα εἶναι κακούργημα.

§291ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι τόσον ἐπείγουσα ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ψηφίσματος, ὥστε θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ὁμιλήσω ὀλίγα λεπτὰ καὶ τότε θὰ πεισθῆτε ὅλοι ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ βοηθήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς μίαν κατάστασιν πράγματι ἐξαιρετικῶς ἐπείγουσαν. Ἐκπλήττομαι, κύριοι, πῶς ἄνθρωποι περιωπῆς, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὴν κατάστασιν τῆς Παιδείας, ἐπιτρέπουν εἰς τοὺς κατ’ οἶκον μαθητεύσαντας νὰ δώσουν ἐξετάσεις καὶ δὲν ἐπιτρέπουν τοῦτο εἰς τοὺς μαθητεύσαντας εἰς δημόσια σχολεῖα.

§292Γ. ΜΟΔΗΣ. Καθ’ ὅσον γνωρίζω, τὰ ψηφίσματα συνήθως εἶναι συνταγματικοῦ περιεχομένου.

§293Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφηρμόσθη πολλάκις αὐτὸ καὶ εἰς τὸ 1915 καὶ τώρα. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν νὰ εἴπῃ ἂν τὸ θέλει ἢ ὄχι.

§294Π. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τοῦ ζητήματος τῆς ἐπανεξετάσεως τῶν μαθητῶν ἐδημιουργήθη ἓν ἄλλο ζήτημα σοβαρώτερον, τὸ ζήτημα τῆς μὴ ἐγγραφῆς τῶν ἀπορριφθέντων, οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι, ἂν ἐνεγράφοντο εἰς τὴν ἰδίαν τάξιν, θὰ ἔχανον τὸ δικαίωμα τῆς ἐπανεξετάσεως, ὑπάρχει δὲ νόμος δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ προθεσμία τῶν ἐγγραφῶν ἔληξε τὴν 15 Ὀκτωβρίου. Χιλιάδες μαθητῶν παραμένουσι χωρὶς νὰ ἔχουν ἐγγραφῆ ἀκόμη καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ ἔπρεπε τὸ πρᾶγμα νὰ θεωρηθῇ ἐπεῖγον καὶ νὰ ψηφισθῇ ὡς ψήφισμα.

§295Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ περιεχόμενον ψηφίσματος ἔχει ἰσχὺν νόμου καὶ περιττεύει νὰ τὸ μεταβάλωμεν εἰς σχέδιον νόμου.

§296Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐξετασθοῦν οἱ κατ’ οἶκον διδαχθέντες, ἡ μὴ ἀποδοχὴ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ψηφίσματος εἶναι ἀδικαιολόγητος.

§297Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι νέον. Ὑπῆρχε νόμος ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει τὴν ἐξέτασιν τῶν κατ’ οἶκον διδαχθέντων.

§298Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τώρα ἐπετράπη ἡ κατ’ οἶκον διδασκαλία εἰς οἱανδήποτε τάξιν.

§299Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ εἰς τὴν δʹ τοῦ Γυμνασίου;

§300Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μάλιστα.

§301Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τότε συγχαίρω τὴν Παιδείαν.

§302Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Οἱ μαθηταὶ ἤλπισαν εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν ὅτι πρόκειται νὰ ληφθῇ πρόνοια ὑπὲρ τῶν ἀπορριφθέντων καὶ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐπανεξέτασις. Ἂν τοῦτο δὲν γίνῃ, θὰ τοὺς ὑποχρεώσετε νὰ κάμουν ψεύτικα πιστοποιητικὰ ὅτι ἐδιδάχθησαν κατ’ οἶκον διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἐξετασθοῦν. Θὰ τοὺς ὠθήσωμεν λοιπὸν εἰς μίαν πλαστογραφίαν, εἰς ἓν ἀδίκημα. Ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἐκ τῶν διατελεσάντων Ὑπουργῶν τῆς Παιδείας, ἀφ’ ἧς ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς ἐπανεξετάσεως, ὁ ὁποῖος νὰ ἠρνήθη κατ’ ἀρχήν.

§303Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ ἠρνήθην ἀπολύτως.

§304Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐξαιρῶν τὸν κ. Γόντικαν, τοῦ ὁποίου δὲν ἔτυχε νὰ ἀκούσω τὰς γνώμας ὡς Ὑπουργοῦ, περιλαμβάνω τοὺς μετ’ αὐτὸν Ὑπουργοὺς καὶ πρὸ πάντων τὸν παρόντα καὶ τὴν Ὑπηρεσίαν, οἵτινες ἐδήλουν ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ μέτρον αὐτό. Συνέβη λοιπὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Καλαντζόπουλος. Οἱ μαθηταὶ ἀναμένοντες νὰ ἐπανεξετασθῶσι δὲν ἀνενέωσαν τὴν ἐγγραφήν των, πρόκειται δὲ περὶ πλείστων μαθητῶν. Πολλοὶ δὲ ἐξ ἡμῶν οἱ ὁποῖοι ὑπεβάλομεν τὸ ψήφισμα —πρόκειται περὶ 100 πληρεξουσίων—μετεδώσαμεν τὰς ἀντιλήψεις αὐτὰς τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῆς Ὑπηρεσίας πρὸς τοὺς μαθητὰς καὶ δι’ αὐτὸ οὗτοι δεδικαιολογημένως δὲν ἀνενέωσαν τὰς ἐγγραφάς των.

§305Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ ἀνανεώσουν τὴν ἐγγραφήν των· ὄχι νὰ δίδωμεν χαρτιὰ εἰς ἀγραμμάτους.

§306Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ὅτι οἱ μαθηταὶ αὐτοὶ ὑπέστησαν τὴν ἐτησίαν δοκιμασίαν καὶ ἀπερρίφθησαν καὶ ἑπομένως δὲν κρίνομεν αὐτοὺς ἱκανοὺς νὰ ἐπαναλάβουν τὸ πείραμα, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἀπερρίφθησαν μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν πρόκειται νὰ ἐπανεξετασθοῦν, ὑπῆρχεν ἀρκετὸς καιρός, ὥστε οἱ θέλοντες ἐξ αὐτῶν νὰ δυνηθοῦν νὰ καταρτισθῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ γίνωσιν ἄξιοι πρὸς προαγωγήν.

§307Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Λέγετε ὅτι ὑπῆρχεν ἐπαρκὴς χρόνος νὰ καταρτισθοῦν διὰ νὰ δώσουν ἐξετάσεις διὰ τὴν ἀνωτέραν τάξιν. Ὑπῆρχεν ἐπίσης καιρὸς νὰ καταρτισθοῦν καὶ εἰς τὰ μαθήματα τῆς ἀνωτέρας τάξεως, τὰ ὁποῖα ἤρχισαν ἀπὸ τὸν Σεπτέμβριον καὶ θὰ προχωροῦν μέχρι τῆς ἡμέρας ποὺ αὐτοὶ θὰ δώσουν ἐξετάσεις διὰ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν ἀνωτέραν τάξιν. Νομίζω ὅτι μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον τοὺς καθιστῶμεν ἐκ τῶν προτέρων ἀνικάνους.

§308Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἂν εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ παρακολουθήσετε, θὰ ἐβλέπετε ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι εἰς βάρος τῶν μαθητῶν, ἀλλὰ τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν τῆς Παιδείας, οἱ ὁποῖοι ὑπεσχέθησαν τὴν ἐπανεξέτασιν. Κύριε Ὑπουργέ, δύνασθε καὶ ἔχετε ὅλα τὰ μέσα αἱ ἐξετάσεις, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ γίνουν, νὰ γίνουν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ βεβαιωθῇ πλήρως ἡ ἀναπλήρωσις τῶν κενῶν μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἐξητάσθησαν, καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἡ ἀναβολὴ τοῦ παρόντος σχεδίου δὲν εἶναι δικαία.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σχέδιον ψηφίσματος ἀναβάλλεται. Ἐπίσης ἀναβάλλονται καὶ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 9, 10 καὶ 11. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Σεπτεμβρίου 1924 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Αὐγούστου 1924 Ν. Δ. περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς ὑπὲρ τοῦ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου ἐκτάκτου συνδρομῆς τοῦ Δημοσίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διεκδικήσεως τῶν διατετιμημένων προικῴων ἀκινήτων μετὰ τὴν λύσιν τοῦ γάμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαγραφῆς τῶν ἐν τοῖς πινακίοις τῶν πολυμελῶν δικαστηρίων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πολιτικῶν ὑποθέσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ Διατάγματος τῆς 11ης Ἰουλίου 1917 (κυρωθέντος ὑπὸ τοῦ νόμου 767) καὶ τοῦ νόμου 2804 τοῦ 1922 περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΧΗʹ περὶ ἐξώσεως δυστροπούντων μισθωτῶν ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Ν. Δ. τῆς 19ης Μαρτίου 1924». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διορισμοῦ τῶν ἀποχωρούντων δικαστικῶν ὡς δικηγόρων παρ’ οἷς δικαστηρίοις ὑπηρέτησαν ὡς δικαστικοί». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 20 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναβάλλεται. Αὔριον Ἡμερησία Διάταξις ἀναφορῶν καὶ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὔριον τὴν 4 μ.μ. (Ὥρα 10 μ.μ.).