1924.11.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 105Η

Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 1924

(Ὥρα 5.25′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: —Διάφορα Σωματεῖα Πλωμαρίου παρακαλοῦσιν ὅπως ματαιωθῇ πᾶσα νέα φορολογία ἐπὶ τοῦ σάπωνος. —Οἱ ἐνορῖται τῶν ναῶν Ἁγίου Γεωργίου καὶ Ἁγίου Νικολάου Αἰτωλικοῦ παραπονοῦνται κατὰ τοῦ Μητροπολίτου Αἰτωλοακαρνανίας, κλείσαντος τοὺς ὡς ἄνω ναούς. —Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Κακοβάτου, Ὀλυμπίας, παρακαλεῖ ὅπως οἱ δημοδιδάσκαλοι ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν πανυπαλληλικὸν νόμον. —Οἱ Πάρεδροι τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἀθηνῶν παρακαλοῦσιν ὅπως συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ Ν. Διάταγμα περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. —Οἱ τέως ἐπὶ μισθῷ τμηματάρχου εἰσηγηταὶ τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας ζητοῦσι τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Ν. Δ. τῆς 25 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. δι’ οὗ ἠκυρώθησαν οἱ ἀπονεμηθέντες αὐτοῖς μισθοί. —Οἱ εἰδικοὶ τεχνῖται μελισσοκόμοι ζητοῦσι τὴν διαβάθμισίν των. —Ὁ Εὐάγγελος Κοντοσόπουλος, κάτοικος Ἀθηνῶν, παρακαλεῖ ὅπως ἡ θυγάτηρ του Αἰκατερίνη, ὑγειονομικὴ ἐπιθεωρήτρια, μετατεθῇ ἐκ Βόλου εἰς Πειραιᾶ. —Οἱ συμβολαιογράφοι τῆς περιφερείας Χανίων παρακαλοῦσιν ὅπως ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ κ. Σταμούλη καταρτισθὲν νομοσχέδιον περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. —Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Καβάλλας παρακαλεῖ ὅπως ἀποφυλακισθῶσιν οἱ κρατούμενοι ἐργάται, ἐπιληφθῶσι δὲ τῆς ὑποθέσεως τῶν σκηνῶν αἱ δικαστικαὶ Ἀρχαί. —Ὁ Ἀρχιρραβῖνος Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ κυριακῆς ἀναπαύσεως. —Ὁ Ἀγροτικὸς Συνεταιρισμὸς Βαλάνζης παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ μέριμνα περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἀπολύσεως ἐκ τῶν φυλακῶν ἐπὶ χρηματικῇ ἐγγυήσει τῶν καταχραστῶν τῆς περιουσίας τῶν Συνεταιρισμῶν. —Οἱ ἐν Ἐλασσόνι Πόντιοι πρόσφυγες παρακαλοῦσιν ὅπως βελτιωθῇ ἡ θέσις των. —Ἐπιτροπὴ κατοίκων Μεγαλοπόλεως διαμαρτύρεται διὰ τὴν σύνταξιν ἀνακριβοῦς πίνακος δηλώσεων παραγωγῆς παρὰ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου. —Οἱ κτηνοτρόφοι Ἄνω καὶ Κάτω Σέλι παρακαλοῦσιν ὅπως παραχωρηθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ βασιλικὸν κτῆμα Σέλι. —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Μιαούλης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κατατάξεως πολιτικῶν ἰατρῶν ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ, βαθμολογίας, προσόντων προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἰατρικοῦ κλάδου τοῦ Π. Ναυτικοῦ καὶ περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸ ἀπὸ 11 Σ)βρίου 1923 Ν. Διάταγμα περὶ ἐκπαιδεύσεως κατωτέρων μονίμων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ εἰς εἰδικοὺς κλάδους τῆς ἰατρικῆς ἐν τῇ ἡμεδαπῇ». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Α. Ἀναγνωστόπουλος, Π. Πετρίδης, Ι. Μαμάης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἐπανεξετάσεως ἀπορριφθέντων μαθητῶν». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§2Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σεχιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§4Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ σχετικὰς ἐξηγήσεις διὰ τὰς ἀναγραφομένας εἰδήσεις ἀπὸ τὰς ἀπογευματινὰς ἐφημερίδας ἐν σχέσει μὲ κινήματα ἀξιωματικῶν, ἔχοντα μορφὴν πολιτικήν. Εἶναι καιρὸς νὰ παύσουν τὰ κινήματα, τὰ ὁποῖα ἀνατρέπουσι τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος καὶ ἐμβάλλουν ἀνησυχίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην ἡσυχίας, καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἡ ὁποία σύμπασα εἶναι σύμφωνος περὶ τῆς ὁμαλῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος καὶ ἀποκαταστάσεως ὁμαλοῦ πολιτικοῦ βίου. Εἶναι ἀνάγκη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ καθησυχαστικὰς πληροφορίας, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§5Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι πληρεξούσιοι, αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως, δύνανται νὰ εἶναι ἀπολύτως καθησυχαστικαί. Δὲν πρόκειται περὶ κινημάτων ἢ περὶ κινήματος τὸ ὁποῖον δύναται σοβαρῶς νὰ θέση, ἔστω καὶ πρὸς στιγμήν, ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῶν καθεστηκυιῶν Ἀρχῶν ἢ τῆς Συνελεύσεως ἢ τοῦ πολιτεύματος. Ἡ ἐπιθυμία ἡσυχίας καὶ τάξεως, τὴν ὁποίαν ἡρμήνευσεν ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι ἀναμφισβητήτως ἐπιθυμία ὅλων ἡμῶν, ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐπιθυμία τοῦ συνόλου τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, ἐπιθυμία ἡ ὁποία ἀπεδείχθη καὶ ἐμπράκτως εἰς ἀπόπειραν γενομένην πρὸ ὀλίγων μηνῶν, εὑροῦσα δὲ πλήρη ἀπροθυμίαν τοῦ συνόλου τοῦ στρατεύματος. Ἂν μεμονωμένα τινὰ ἄτομα, παραπλανώμενα ἑκάστοτε, προβῶσιν εἰς πράξεις ἀντικειμένας εἰς τοὺς καθεστῶτας νόμους, ἀκριβῶς διότι τοιαῦται πράξεις δύνανται νὰ παρεξηγηθῶσιν ὄχι μόνον εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ παραστήσουν τὴν Ἑλλάδα, παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν πάντων ἡμῶν, παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ὁλοκλήρου, νὰ παραστήσουν, λέγω, τὴν Ἑλλάδα διασυρομένην ἀπὸ στρατοκρατικὰ κινήματα, ἀκριβῶς διὰ τοῦτο αἱ τοιαῦται πράξεις, καίτοι μεμονωμέναι, πρέπει νὰ πατάσσωνται ἀμέσως καὶ ἀμειλίκτως. Ὁσάκις δὲ τοιαῦται πράξεις καταγγέλλονται καὶ ὁσάκις πειθόμεθα ὅτι αἱ καταγγελίαι πρέπει νὰ ἐξετασθῶσιν ἀπὸ ἁρμοδίας δικαστικὰς Ἀρχάς, παραπέμπομεν τάχιστα εἰς αὐτὰς τὴν ὑπόθεσιν πρὸς ταχεῖαν ἀνεύρεσιν καὶ δίωξιν τῶν ὑπευθύνων. Ἡ ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Μαντινείας ἵνα ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἀκριβῶς τοιαύτη. Παρεπέμφθη εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ἥτις προέβη εἰς τὸ ἔργον της καὶ διέταξε τὴν σύλληψιν ἑνὸς προσώπου, ὅταν δὲ περατωθῇ ἡ ἀνάκρισις, τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο, ἂν εἶναι ἔνοχον, θὰ παραπεμφθῇ, φυσικά, εἰς δίκην, ὅπως πᾶς ἔνοχος παραβάσεως τῶν κειμένων νόμων. Ἐν τῷ μεταξὺ παρακαλῶ νὰ πιστεύσετε ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς κίνδυνος διὰ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν καὶ τοῦ πολιτεύματος ἐν γένει. Ἐπιτραπήτω νὰ προσθέσωμεν ὅτι πάντες πρέπει νὰ καταβάλωμεν προσπάθειαν, ἵνα μὴ ταρασσώμεθα ὑπερμέτρως ἀπὸ διαφόρους φήμας ἢ καὶ ἀπὸ μεμονωμένας τινὰς ἐνεργείας ἢ πράξεις, αἱ ὁποῖαι, ἂς τὸ προσθέσωμεν, κύριοι, δὲν λείπουν ἀπὸ κανὲν μέρος τοῦ κόσμου, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ παρεξηγηθῶσι βεβαίως διὰ τὴν Ἑλλάδα πολὺ περισσότερον παρὰ ὅσον θὰ παρεξηγοῦντο δι’ ἕνα ἄλλο Κράτος, κατόπιν τοῦ σάλου ὅστις μαστίζει τὴν Χώραν ἡμῶν ἐπὶ ὁλόκληρα ἤδη ἔτη. Δὲν πρέπει νὰ ταρασσώμεθα ὑπερμέτρως καὶ νὰ ἀνησυχῶμεν καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀφήνωμεν νὰ παρέχεται εἰς τὸν λαὸν ἢ εἰς τὴν διεθνῆ ἡμῶν ἐμφάνισιν ἡ ἐντύπωσις ὅτι διαρκῶς ζῶμεν ὑπὸ ἀναβρασμὸν ἢ ὑπὸ διηνεκῆ κίνδυνον ἢ ἐπὶ ἡφαιστείου, τὸ ὁποῖον ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν δύναται νὰ μᾶς ἀνατινάξῃ. Ἂν ταῦτα, κύριοι, δὲν εἶχον οὕτως, ἀναμφισβητήτως θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπελπισθῶμεν ὄχι μόνον περὶ τοῦ μέλλοντος τῆς Πατρίδος ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ παρόντος καὶ περὶ τῆς στοιχειώδους ἀκόμη ἐχεφροσύνης ἡμῶν. Τῷ ὄντι, γνωρίζομεν ὅλοι καὶ συζητοῦμεν μετ’ ἐνδιαφέροντος εἰλικρινοῦς καὶ διακηρύσσομεν ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ρυθμισθῇ, ἐπὶ τέλους, τὸ προσφυγικὸν ζήτημα καὶ γνωρίζομεν ὅτι, ἂν δὲν ἐπιτευχθῇ τὸ ἐγκριθὲν ἀπὸ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν δάνειον, εἶναι ἀδύνατον τὸ πρόβλημα τοῦτο τὸ ὀξὺ νὰ διευθετηθῇ καὶ ὅτι ἡ ἀποτυχία του θὰ παραγάγῃ ἀνεπανόρθωτον συμφορὰν καὶ διὰ τὸ οἰκονομικόν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ κοινωνικὸν καὶ πολιτειακὸν καθεστὼς τῆς Χώρας. Ἐνῷ λοιπὸν τοῦτο γνωρίζομεν, ἐνῷ ἐπικρατεῖ παρ’ ἡμῖν ἡ ἀκλόνητος πεποίθησις ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐμφανισθῶσι πλέον στρατοκρατικὰ κινήματα οἱασδήποτε ἐκτάσεως, ἂν τοιοῦτόν τι συνέβαινε σοβαρῶς δυνάμενον νὰ ἀνησυχήσῃ τὴν δημοσίαν γνώμην, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπελπισθῶμεν ὁλοσχερῶς, ὡς εἶπον, καὶ περὶ αὐτῆς τῆς ἐχεφροσύνης ἡμῶν. Ἔχομεν εὐτυχῶς ἀγαθὰς εἰδήσεις περὶ τῆς εὐνοϊκῆς πορείας τῶν διαπραγματεύσεων τοῦ δανείου καὶ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πᾶσαν ἐλπίδα ὅτι ἡ πραγματοποίησίς του θὰ εἶναι ἐγγυτάτη. Ἂν ὅμως παραφροσύνη τις κατελάμβανεν ἡμᾶς, θὰ ἐβλέπομεν διὰ μιᾶς νὰ στρέψῃ τὰ νῶτά του πρὸς ἡμᾶς τὸ ξένον κεφάλαιον καὶ ὡς συνέπειαν θὰ ἐβλέπομεν ἐνώπιον ἡμῶν ἀνοιγόμενον χάος οἰκονομικόν, χάος κοινωνικόν, χάος πολιτειακόν, ἀπὸ τὸ ὁποῖον οὐδείς, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἦτο παντοδύναμος, θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς ἐξαγάγῃ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ἐπικρατῇ κάποια ψυχραιμία, κάποια ἠρεμία σχετική, ἀπέναντι πάσης διαδόσεως καὶ πάσης φήμης καὶ πάσης κινήσεως. Πιστεύσατε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, ἂν ὑπάρχωσι μεμονωμέναι τινὲς πράξεις, ὅπως καὶ εἰς ἄλλα μέρη ἐμφανίζονται, αὗται θὰ λάβωσι τὴν δέουσαν δίωξιν κατὰ τὴν νόμιμον ὁδόν, χωρὶς ποτε νὰ ληφθοῦν μέτρα ἀντικείμενα εἰς τοὺς καθεστῶτας νόμους. Νομίζω ὅτι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωσα εἶναι καθησυχαστικαὶ καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ προχωρήσῃ ὁμαλῶς εἰς τὸ ἔργον της.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§7Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι ἀπολύτως σύμφωνος εἰς τὴν αὐστηροτέραν ἀποδοκιμασίαν ὁποιουδήποτε βιαίου κινήματος, οἱασδήποτε σκέψεως τεινούσης πρὸς διὰ τῆς βίας ἐπιβολὴν γνωμῶν οἰωνδήποτε. Μὲ εὐχαρίστησιν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἤκουσε τὰς καθησυχαστικὰς διαβεβαιώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι βεβαία ὅτι εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς ἐννόμου τάξεως θὰ ἔχῃ ἀρωγὸν τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἰδιαιτέρως ὅμως ὑπὸ τὰς κρισίμους περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ Ἑλλάς, ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη τῆς ἀκωλύτου ἐνεργείας τῶν νομίμων Ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους. Μόνον διὰ τῆς ἀκωλύτου αὐτῆς λειτουργίας τῶν νομίμων Ἐξουσιῶν τοῦ Κράτους θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθῃ ἡ Ἑλλὰς τῆς δυσκόλου θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι νὰ ἀφεθῇ ἥσυχος ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία τοῦ Κράτους νὰ ἐξακριβώσῃ κατὰ πόσον τὰ καταγγελλόμενα εἶναι ἀκριβῆ ἢ ὄχι καὶ νὰ δώσῃ τὰς νομίμους συνεπείας εἰς τὰς τυχὸν ἀξιοποίνους πράξεις. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Συνεχίζεται ἡ ἐπερώτησις ἐπὶ τῶν σκηνῶν τῆς Καβάλλας. Ὁ κ. Κ. Κωνσταντινίδης παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§9Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, κατόπιν τῶν ὅσων περιέγραψα χθὲς τὸ βράδυ ἀναφορικῶς μὲ τὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας, τὰ γεγονότα τῆς Δράμας, καθὼς καὶ τὴν ἵδρυσιν τῶν φασιστικῶν ὀργανώσεων, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὅπως μὴ συγχέωνται τὰ πράγματα, νὰ σᾶς μεταδώσω τὰς ἑξῆς πληροφορίας: Ἡ φασιστικὴ ὀργάνωσις ἐν Δράμᾳ καὶ ἡ πολιτοφυλακή, ἡ ὁποία δρᾷ εἰς τὴν μεθόριον τῆς Δράμας δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν σχέσιν. Εἰς τὴν μεθόριον τῆς Δράμας πρὸ μηνῶν ἔχει συσταθῆ αὐθορμήτως κάποια πολιτοφυλακὴ ἀπὸ ἀνδρείους Ποντίους, οἱ ὁποῖοι λόγῳ ἐθνικῆς ἀνάγκης καὶ τοῦ κινδύνου εἰσβολῆς τῶν Βουλγάρων κομιτατζήδων, ἄγρυπνοι φρουροὶ τῶν συνόρων καὶ φύλακες τῆς τιμῆς τῆς Ἑλλάδος, ἐνέσπειραν τὸν πανικὸν εἰς τοὺς κομιτατζῆδες. Οὐδεμία σχέσις συνεπῶς μεταξὺ τῆς πολιτοφυλακῆς αὐτῆς καὶ τῆς φασιστικῆς ὀργανώσεως, ἡ διεύθυνσις τῆς ὁποίας φέρει τὸν τίτλον «Ἐθνικιστικὴ Ὀργάνωσις». Ἡ ἐντύπωσις τοῦ λαοῦ Δράμας εἶναι ὅτι Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα καὶ Ἐθνικιστικὴ Ὀργάνωσις ἔχουν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ὑπόστασιν ἐν Δράμᾳ. Εὐλόγως δὲ διερωτᾶται ὁ λαὸς τῆς Δράμας πόθεν ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ ἀντλεῖ τὸ χρῆμα τὸ ὁποῖον ἀφειδῶς ἐξοδεύεται πρὸς βλάβην γενικῶν συμφερόντων; Καὶ φθάνει εὐλόγως εἰς τὴν σκέψιν πῶς, ἀντὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα νὰ ἐνισχύσῃ τὸν ἐργατικὸν λαόν, νὰ βελτιώσῃ τὴν τύχην του, νὰ ἐξυψώσῃ αὐτὸν πνευματικῶς, ἱδρύουσα σχολὰς ἐργατικὰς καὶ νυκτερινὰς τοιαύτας, ἀντὶ νὰ στεγάσῃ αὐτὸν εἰς συνοικισμοὺς ἐργατικούς, ἀντὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς αὐτοὺς ἰατρικὴν καὶ νοσοκομειακὴν περίθαλψιν, ἱδρύουσα ἐν ἀνάγκῃ καὶ φθισιατρεῖα, διότι οὐδέποτε ἐσκέφθημεν εἰς πόσας χιλιάδας ἀνέρχονται τὰ ἀτυχῆ ἐργατικὰ θύματα τὰ ὁποῖα ἐργάζονται εἰς ἀνηλίους ἀποθήκας καὶ τὰ ὁποῖα θυσιάζονται κατ’ ἔτος εἰς τὸν βωμὸν τῆς ἐπαράτου νόσου, τῆς φθίσεως, οὐδέποτε δὲ ἀνελογίσθημεν νὰ ζητήσωμεν μίαν στατιστικήν, ὁπότε θὰ ἐμανθάνομεν εἰς πόσας χιλιάδας ἀνέρχονται κατ’ ἔτος, τοὐναντίον ἡ Κυβέρνησις στρέφει τὸν ἀγῶνά της κατὰ τῶν ἐργατῶν, ἐνῷ ὤφειλε νὰ στρέψῃ αὐτὸν κατὰ τῶν Ἀρχῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀνέχονται τὴν ὕπαρξιν παρομοίων ὀργανώσεων, αἱ ὁποῖαι ὀργανώσεις προσβάλλουν αὐτὸ τοῦτο τὸ πολίτευμα καὶ ἐκθέτουν αὐτό. Ἡ ἀπογοήτευσις τοῦ λαοῦ τῆς Δράμας καὶ τῆς περιφερείας ὅλης εἶναι τοιαύτη, κύριοι πληρεξούσιοι, ὥστε εὐλόγως ἀπὸ τὴν τακτικὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἀναμένῃ καμμίαν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως, ἥτις περιῆλθεν εἰς πλήρη ἀποτελμάτωσιν, παρὰ νὰ εὔχεται ὅπως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τὸ ταχύτερον καταθέσῃ τὴν Ἀρχὴν καὶ ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις ἀναδείξῃ Κυβέρνησιν ἰσχυράν, Κυβέρνησιν πυγμῆς καὶ ἀνταξίαν τῶν πόθων τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

§10Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγοῦνται ὅμως ἄλλοι· ὁ κ. Δενδρινός.

§12Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Διαγράψατέ με, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§14Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἰσήλθομεν δυστυχῶς εἰς τὴν συζήτησιν περὶ ἧς πολλάκις ἐτόνισα ὅτι δὲν ἠθέλαμεν διαφύγει τὰ γεγονότα, ἅτινα ἐξετυλίχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δηλαδὴ τὰ συγκεκριμένα ἐκεῖνα, ἅτινα ἀνέφερεν ὁ ἄρτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατελθὼν συνάδελφος Δράμας. Ὑποθέτω ὅτι εἰς οὐδένα ἀφήνουν ἀμφιβολίαν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διαδόσεων, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ συκοφαντιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐσυνηθίσαμεν νὰ βλέπωμεν ὅτι δημιουργοῦνται πολλάκις καὶ χαλκεύονται ὅπως καταρριφθῇ τὸ γόητρον μιᾶς Κυβερνήσεως ἢ ἑνὸς ἀντιπάλου κόμματος, ἔστω καὶ μὴ ἐν τῇ Κυβερνήσει εὑρισκομένου, ἀλλ’ εἶναι γεγονότα ἀναμφισβήτητα. Σᾶς ἀνέγνωσεν ἐπιστολάς, σᾶς κατωνόμασεν ὡρισμένα ἄτομα, ἐτόνισε, πολὺ δικαίως, τὴν ἀπορίαν τῶν ἐν Δράμᾳ καὶ πανταχοῦ ὅπου ἔδρασαν τοιαῦται ὀργανώσεις, πόθεν τὸ χρῆμα αὐτῶν προέρχεται. Δυστυχῶς ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν τὰ ἀποκαλυπτήρια, τρόπον τινά, τὴν ἑσπέραν ταύτην μιᾶς τακτικῆς, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται δυστυχῶς σήμερον. Ἄνδρες οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὴν Πατρίδα, ἄνδρες οἱ ὁποῖοι πολυτίμους ὄντως προσέφεραν ὑπηρεσίας πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ τὰς ὁποίας οὐδεὶς σκέπτεται νὰ ἀμφισβητήσῃ εἰς τὸ πεδίον ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἦσαν κεκλημένοι, ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός των, δηλαδὴ νὰ ὑπερασπίσουν τὴν Πατρίδα κινδυνεύουσαν εἴτε ὑπὸ ἐξωτερικῶν ἐχθρῶν εἴτε ὑπὸ ἐσωτερικῶν, ἄνδρες, λέγω, τοιοῦτοι παρεσύρθησαν νὰ διεκδικήσωσι δάφνας καὶ εἰς ἄλλα πεδία εἰς τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν ἦσαν κατάλληλοι, ἐστέρησαν δὲ τοιουτοτρόπως καὶ τὴν Πατρίδα τῶν πολυτίμων αὐτῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὰ ἄλλα πεδία. Ἀλλὰ διὰ νὰ κατορθωθῇ τοῦτο ἔδει νὰ δημιουργῶνται διαρκῶς περιστάσεις ἀνώμαλοι τοιαῦται, ὥστε νὰ ὑφίσταται ἀνάγκη τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἐπειδὴ εἶναι πρόσφατος ἡ ἐντύπωσις ὅτι τὸ θάρρος καὶ ἡ πυγμή των ἔσωσε τὴν Πατρίδα ἐκ τῶν ἀνωμάλων περιπετειῶν εἰς τὰς ὁποίας λόγοι διάφοροι ἔφερον αὐτήν. Ἀλλὰ διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ ὀργανώσωμεν κόμματα, διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ δημιουργηθῶσι περιστάσεις τοιαῦται, βεβαίως εἶναι ἀνάγκη, ὡς πάντες ἠξεύρομεν, εἶναι ἀνάγκη δημιουργίας καταστάσεως τοιαύτης, ὥστε νὰ ἀπειλῆται ἡ τάξις, νὰ ἀπειλῶνται αἱ περιουσίαι τοῦ κόσμου. Καὶ τὰ δύο ἔπρεπε νὰ ἐξοικονομηθῶσι. Τὸ σχέδιον κατεστρώθη, συνεζητήθη, ἤρχισεν ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ. Ἡ ἀρξαμένη ἐφαρμογὴ μᾶς ἔφερεν εἰς τὰ σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα μᾶς ἔφερε καὶ θὰ μᾶς ἔφερε, σᾶς βεβαιῶ, εἰς ἔτι χείρονα. Ἐσκέφθησαν ὅτι τὸ προχειρότερον, τὸ εὐκολώτερον ἦτο νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὸν κίνδυνον τοῦ κομμουνισμοῦ. Ὁ κομμουνισμὸς κατήντησεν ὁ «μπαμπούλας» ἀπὸ τὸν ὁποῖον πιανόμεθα ὅλοι διὰ νὰ τρομοκρατήσωμεν τὰς κεφαλαιοκρατικὰς τάξεις, τὰς πλουτοκρατικὰς τάξεις, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ τὰς ἑνώσωμεν, καὶ αὐταὶ διὰ τῶν μέσων τὰ ὁποῖα διαθέτουν νὰ συντρέχουν ἡμᾶς ὅπως ὀργανώσωμεν κόμματα, ὅπως δημιουργήσωμεν περιστάσεις διὰ νὰ δυνηθῶμεν ἡμεῖς νὰ ἐπικρατήσωμεν καὶ νὰ διεκδικήσωμεν τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας δυνάμει τοῦ παρελθόντος μας, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἐνεργητικόν. Ἐδημιουργήθη, λέγω, ὁ ἐκ τοῦ κομμουνισμοῦ κίνδυνος, κίνδυνος ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, δὲν ὑφίσταται. Ἀλλ’ ἔγινε σύγχυσις μεταξὺ τῶν ἀγωνιζομένων διὰ μίαν ἰδέαν, διὰ μίαν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δικαιοῦται νὰ θεωρῇ ὡς μεμπτέαν, ὡς ἀρχὴν ἡ ὁποία νὰ στιγματίζῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὴν πρεσβεύουν, οἱ ὁποῖοι τὴν ὑποστηρίζουν. Ἂν θέλωμεν νὰ ὦσι σεβασταὶ αἱ ἀρχαὶ ἡμῶν, αἱ πολιτικαὶ ἡμῶν ἀντιλήψεις, τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάμωμεν εἶναι νὰ σεβώμεθα καὶ τὰς ἀντιλήψεις τῶν ἄλλων καὶ νὰ ἀφήνωμεν πλήρη ἐλευθερίαν, ὅπως ἀναπτύσσωσι ταύτας καὶ ὑποστηρίζωσι ταύτας. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο, κύριοι, ἤθελε γίνει, ἤθελεν ἀντιληφθῆ ὁ κόσμος ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ἐκ μέρους τοῦ κομμουνισμοῦ ὑπάρχει, διότι, ὡς πολλάκις ἐλέχθη, ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶναι τὸ τελευταῖον Κράτος ὅπου θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπικρατήσῃ ὁ κομμουνισμὸς καὶ ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι ἐπικρατεῖ εἰς ἄλλα Κράτη, διότι, λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνωμεν ἡμεῖς οἱ σημαιοφόροι διὰ τὴν ἐπικράτησιν ἐν τῇ Βαλκανικῇ καὶ ἐν Εὐρώπῃ τοῦ κομμουνισμοῦ. Πρέπει ἰδίως ὁ Ἀγγλικὸς Στόλος νὰ ὑψώσῃ τὴν κόκκινην σημαίαν διὰ νὰ εἴπωμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι θὰ εὐτυχήσωμεν ἢ θὰ δυστυχήσωμεν, ἀναλόγως τῶν ἀντιλήψεων ἑκάστου, νὰ ἴδωμεν ἐπικρατοῦντα τὸν κομμουνισμόν. Ἐγώ, κύριοι, εἶπον ὅτι ἐμμένω εἰς τὴν ἰδέαν ὅτι πρέπει νὰ εἶναι σεβασταὶ αἱ ἀρχαὶ ἑκάστου καὶ κανεὶς νὰ μὴ ἔχῃ τὴν ἐγωπάθειαν ὅτι μόνος αὐτὸς σκέπτεται τὰ ὀρθὰ καὶ ὅτι μόνος αὐτὸς ὑποστηρίζει τὰ ὀρθὰ καὶ ὅτι οἱ ἄλλοι εὑρίσκονται ἐν πλάνῃ.

§15Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Εἰς τὴν Ἑλβετίαν ὅμως ἐτυφεκίσθησαν μερικοί.

§16Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει εἰς τὴν Ἑλβετίαν, ἀλλὰ τί συμβαίνει εἰς τὴν πτωχὴν Ἑλλάδα, εἰς τὴν ὁποίαν ζῶ. Σεῖς, ἐπειδὴ εἶσθε πολυμαθὴς καὶ γνωρίζετε πολλὰ πράγματα, ὑποστηρίζετε οἷον ὑποστηρίζετε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐσκέφθησαν λοιπὸν τὸν κομμουνισμὸν διὰ νὰ δημιουργήσουν ἀνύπαρκτον ἐχθρὸν τῆς τάξεως. Ὄχι ἀνύπαρκτον κόμμα, διότι τοιοῦτον ὑπάρχει. Καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχε, νομίζω, οὔτε τοῦτο οὔτε οὐδεὶς κίνδυνος, ἂν δὲν ἐπεζητεῖτο ἡ ὕπαρξις αὐτοῦ καὶ δὲν ἐσυκοφαντεῖτο, ὅπως συκοφαντεῖται. Καὶ δὲν θὰ ἐπήρχετο σύγχυσις. Ἄλλο τὸ ἓν ζήτημα καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο· δηλαδὴ τὸ ἐργατικὸν ζήτημα δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα. Ὅπως ἄλλο ἀγροτικὸν ζήτημα καὶ ἄλλο ἀγροτικὸν κόμμα, οὕτω καὶ ἄλλο κομμουνιστικὸν κόμμα. Δὲν πρόκειται νὰ ἀναπτύξω τὰ προγράμματα τὰ ὁποῖα ἔχουσι διὰ νὰ μὴ παρεκκλίνω τοῦ θέματος. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι τὸ δικαίωμα τῶν ἐργατῶν, ἵνα ζήσουν, εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον οὐδείς, νομίζω, ἔχει τὸ ἀνάστημα τόσον μέγα, ὥστε νὰ δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἠθέλησαν νὰ τὸ ἀντιμετωπίσουν ὡς κίνδυνον κομμουνιστικὸν καὶ νὰ κτυπήσουν τοὺς ἐργάτας καὶ νὰ παραστήσουν αὐτοὺς ὡς ἐπικινδύνους κομμουνιστὰς εἰς τοὺς πλουτοκράτας, εἰς τοὺς κεφαλαιοκράτας, δηλαδὴ εἰς τὴν τάξιν τῶν συντηρητικῶν. Καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐτρομοκράτησαν τὸν κόσμον αὐτόν, ἀφοῦ ἔκαμαν τὰς ἀναγκαίας ἀφαιμάξεις. Τὸ αὐτό, κύριοι, ἔπραξαν μὲ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα· παρουσιάσθησαν ὡς ὑπερασπισταὶ τῶν γαιοκτημόνων ἐναντίον τῶν ἀγροτῶν. Ἐδημιουργήθη θόρυβος ὅτι ὑφίσταται κίνδυνος μέγας καὶ δι’ αὐτὸ προέβησαν εἰς τὴν κατάρτισιν Σωμάτων ὡπλισμένων διὰ νὰ ὑπερασπίσουν δῆθεν τὴν συντηρητικὴν τάξιν ἀπὸ ἐργατικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπικίνδυνα εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπέμενεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τὴν χθεσινήν του ἀγόρευσιν εἰς τὸν κίνδυνον τοῦ κομμουνισμοῦ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὸν κίνδυνον τοῦ κομμουνισμοῦ. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἡ πατριδοκαπηλία ὄχι μικρὸν ἔπαιξε ρόλον. Οἱ τσιφλικιοῦχοι χορηγοῦν μὲν τὰ χρήματα, ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦν μόνον ταῦτα· χρειάζεται καὶ ἀνθρώπινον ὑλικὸν πρὸς ἐκμετάλλευσιν. Ἀλλὰ σᾶς λέγουν καὶ κάτι ἄλλο: Ἐπιτρέπεται νὰ μὴ εἴμεθα ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, ἐπιτρέπεται νὰ μὴ ὁπλισθῶμεν καὶ ἀμυνθῶμεν ἐναντίον τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ κομμουνισταί; Λέγουν ὅτι οὐδεὶς Ἕλλην ἐπιτρέπεται νὰ μένῃ ἄοπλος καὶ ἠκούσαμεν διαμαρτυρίας ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως, διότι ὑπάρχει μία προκατάληψις ἐναντίον τῆς Ἑνώσεως τῶν Παλαιῶν Πολεμιστῶν, κηρυσσομένης ἐναντίον τῆς ἀρχῆς ταύτης. Ἄν, κύριοι, φθάσωμεν μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ ἀμυνώμεθα ἐναντίον ἐκείνων τῶν ὁποίων τὰ σώματα εἶναι διάτρητα ἀπὸ πληγὰς καὶ τῶν ὁποίων αἱ ἠθικαὶ πράξεις ἔδωσαν τὴν ἐλευθερίαν, τότε καὶ ἐγὼ δὲν ἠξεύρω τί νὰ ὑποθέσω. Δὲν λέγω ὅτι εἰς τοὺς παλαιοὺς πολεμιστὰς δὲν ὑπεισῆλθον καὶ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιβλαβῆ καὶ εἰς αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς ἰδίους, ἀλλὰ καθῆκον ἔχομεν νὰ ἐξυγιάνωμεν αὐτούς. Κύριοι, γνωρίζω καλῶς ὅτι ὄχι μόνον ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, αἱ γνῶμαι αὗται μὲ καθιστοῦν ἀντιδημοτικόν, ἀλλὰ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ δημοτικότης μου· αὕτη μοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορος· ἐγὼ ἔχω τὰς ἀρχάς μου καὶ τὰς ὑποστηρίζω. Δὲν ὁμιλῶ οὔτε ἐξ ὀνόματος κόμματος οὔτε ἐξ ὀνόματος ὁμάδος, ἀλλ’ ὡς ἄτομον, ἔχων τὰς ἀρχάς μου καὶ μὴ συρόμενος καὶ ἀγόμενος ἀπὸ κανένα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ ὁποίου οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὰς ὑπηρεσίας εἰς ἄλλο πεδίον ὑπὲρ τῆς Πατρίδος— τουλάχιστον ὡς εἶναι μέχρι τοῦδε γνωστὸν—ἠρνήθη τὸ ἐπίθετον τοῦ φασιστοῦ, δὲν ἠρνήθη ὅμως τὴν δρᾶσιν, διότι ὡμολόγησεν ὅτι ἵδρυσεν Ἑνώσεις ἐθνικιστικάς. Ἐφόσον τοῦτο ὡμολόγησεν, ὡμολόγησε ταυτοχρόνως καὶ τὸ πρῶτον. Εἶπε δὲ ὅτι πᾶς Ἕλλην πρέπει νὰ εἶναι ἐναντίον ὅλων αὐτῶν τῶν ἐργατικῶν ὀργανώσεων, διότι ὅλαι αὗται, ὡς τὰς χαρακτηρίζει, κομμουνίζουσιν. Ἀφοῦ λοιπὸν τοῦτο ὡμολόγησε, πρέπει νὰ παραδέχεται ὅτι ἀγωνίζεται κατὰ τὸν φασιστικὸν τρόπον. Ἠρνήθη τὸ ἐπίθετον καὶ ἐδέχθη τὸ ἔργον. Δὲν θέλω, κύριοι νὰ ἐξετάσω τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὰς ὀργανώσεις αὐτάς, διότι περὶ αὐτῶν ὡμίλησαν καὶ ἀναμφισβητήτως θὰ ὁμιλήσουν μετ’ ἐμὲ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι εἶναι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἰδεολόγοι καὶ πατριῶται, ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ὅμως ἐξ αὐτῶν καὶ πατριδοκάπηλοι, ἀγωνιζόμενοι δῆθεν διὰ τὴν ἰδέαν, περὶ τῆς Πατρίδος κλπ. Πραγματικῶς ὅμως αἱ διάφοροι αὐταὶ ὀργανώσεις σκοποῦν νὰ στραφοῦν κατὰ τῶν ἐργατῶν, νὰ διαιρέσουν αὐτοὺς διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἔλθουν κατόπιν οἱ «σωτῆρες», οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιβάλλουν τὴν τάξιν. Ἀλλὰ περὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ὑποθέτω ὅτι ὡμίλησαν ἄλλοι συνάδελφοι ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων καὶ θὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐκ τούτων ἐξηγεῖται, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀντιληφθεῖσα τὸ κρίσιμον τῆς θέσεώς της, χωρὶς νὰ ἀρνηθῇ τὴν συζήτησιν, ἠθέλησε ν’ ἀποφύγῃ ὅμως αὐτήν, δι’ ἑλιγμῶν μάλιστα οἱ ὁποῖοι εἶναι συνήθεις εἰς τὸν ἀρκετὰ εὐφυᾶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, ὡς εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, εἰσήλθομεν εἰς τὴν κρίσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐτόνισα ὅτι ἠθέλομεν περιέλθει. Μὴ ἀπατώμεθα, ἡ κατάστασις εἶναι σοβαρωτάτη· ἂν ἐξακολουθήσωμεν πολιτευόμενοι καὶ ἐργαζόμενοι, ὡς πολιτευόμεθα καὶ ἐργαζόμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἀσφαλῶς ἀγόμεθα εἰς τὸν ὄλεθρον. Καὶ εἷς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τὸ ὁμολογεῖ εἰς τὰς ἰδιαιτέρας του συζητήσεις, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ποῖον εἶναι τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ ἅμα εἰσέλθωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Τί ἔμεινεν ἀπὸ τὰς παλαιὰς πολιτικὰς ἕξεις, ποῖον μικρόβιον εἶναι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὸ ὁποῖον μᾶς πλήσσει καὶ τὰ λησμονοῦμεν ὅλα ἅμα εἰσέλθωμεν, καὶ μόνον ὁ κομματισμὸς μᾶς κυριεύει; Μάλιστα, κύριοι, ὁ μεγαλύτερος κίνδυνος εἶναι ἡ κατάστασις ἡ ὁποία δημιουργεῖται, διότι σήμερον καὶ ἂν ὑποθέσωμεν—πρέπει νὰ τὰ λέγωμεν τὰ πράγματα καὶ ἂς μὴ δυσφορῇ κανείς, διότι βλέπω ὅτι τινὲς δυσφοροῦσιν—ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι σήμερον παρίστατο ἀνάγκη ὄχι βεβαίως δι’ ἰμπεριαλιστικοὺς σκοπούς, ὄχι βεβαίως δι’ ἄλλους σκοπούς, τοὺς ὁποίους καὶ οἱ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν ἠθέλομεν ἀποδοκιμάσει, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, καὶ ἂν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὄχι ὁ «Κεραυνός», ἀλλ’ οἱοσδήποτε, ἂν παρίστατο ἀνάγκη, λέγω, νὰ κληθοῦν ἐφεδρικαὶ κλάσσεις, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἤθελον προκύψει δυσκολίαι. Καὶ τοῦτο διότι ἐπείσθησαν οἱ ἔφεδροι ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, ἀλλὰ θέλουν νὰ τοὺς χρησιμοποιήσουν διὰ νὰ κτυπήσουν τοὺς ἀδελφοὺς αὐτῶν ἐργάτας· καὶ μὲ τοιαύτας παρεξηγήσεις οἱ ἐχθροὶ τῆς Πατρίδος ἤθελον ἐκμεταλλευθῆ τὰς περιστάσεις καὶ θὰ μᾶς ἔφερον εἰς δύσκολον θέσιν. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶναι πολιτικὴ ἐπιβλαβεστάτη, εἶναι πολιτικὴ ἄντικρυς ἀντίθετος πρὸς τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους θέλουν νὰ ἐξυπηρετήσουν εὐγενεῖς πατριῶται, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν Κυβέρνησιν, ἄνθρωποι συγκινούμενοι ἀπὸ τοὺς πολέμους ὑπὲρ τῆς Χώρας, ὑπὲρ Πατρίδος. Τὸ ζήτημα, κύριοι, τὸ προσφυγικόν, διότι αὐτὸ ἔδωσε τὴν ἀρχήν, τὸ ζήτημα τῆς στέγης εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον. Σήμερον κατῆλθον εἰς τὸν Πειραιᾶ διὰ νὰ πληροφορηθῶ ἂν ἦσαν ἀληθῆ ὅσα ἐγράφοντο εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ἔλαβον ἀπὸ τὰς ἐπισήμους Ἀρχὰς πληροφορίας ὅτι, ἐνῷ ὑπάρχουν μέγαρα καὶ σπίτια πλουσίων, οἱ πρόσφυγες εἶναι εἰς τὸ τελωνεῖον ἄστεγοι καὶ πεθαίνουν ἀπὸ τὸ κρύο. Αὐτὰ φέρουσι τὰς συγκρούσεις καὶ δι’ αὐτὸ ἐπῆγα καὶ ἐζήτησα πληροφορίας, διότι συνέβησαν συγκρούσεις προχθὲς καὶ σήμερον τὸ ἀπόγευμα δικάζονται εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον Πειραιῶς. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ θὰ εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς: Ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ δὲν διεψεύσθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι, (ἀναγινώσκει): «Ὁ Εἰσαγγελεὺς Δράμας ἐκ τῆς ἕδρας τοῦ συνεδριάζοντος δικαστηρίου ὡμολόγησε καὶ κατήγγειλεν ὅτι ὀργανοῦνται καὶ ὁπλίζονται πολῖται καλούμενοι ἐθνικισταὶ μὲ τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ διαλύσουν τὰς ἐργατικὰς ὀργανώσεις τὰς κομμουνιζούσας». Αὐτά, κύριοι, ἀπὸ τῆς ἕδρας τῆς εἰσαγγελικῆς ὁ Εἰσαγγελεὺς Δράμας εἶπε. Κατόπιν τούτου, νομίζω ὅτι ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀκεραία διὰ τὸν ὁπλισμὸν πολιτῶν ἐναντίον πολιτῶν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεολογίτης ἔχει τὸν λόγον.

§18Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὑπάρχουν φασιστικαὶ ὀργανώσεις ἐν Ἀνατολικῇ Μακεδονίᾳ; Καὶ δεύτερον αἱ σκηναὶ τῆς Καβάλλας ὀφείλονται εἰς ἐξέγερσιν κομμουνιστῶν πρὸς κροῦσιν τοῦ ἀστικοῦ μετώπου—ὅπως μᾶς ἐδήλωσε χθὲς ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος— πρὸς κροῦσιν τοῦ ἀστικοῦ μετώπου, κατόπιν ὁδηγιῶν ἐκ Σόφιας, Βιέννης, Μόσχας, ἢ ὀφείλονται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἀτέλειαν τοῦ νόμου 2869;

§19Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπε χθὲς ὅτι ὑπῆρχον πληροφορίαι, δὲν εἶπεν ὅμως ἂν τὰ γεγονότα τῆς Μακεδονίας ὀφείλονται εἰς τὸ ἓν ἢ εἰς τὸ ἄλλο. Διότι, ὅταν ἐκ τοῦ Τύπου ἦλθον καὶ μοῦ ἐζήτησαν πληροφορίας, εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν τὸ πόρισμα διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ἦτο ἐργατικῆς διενέξεως ἀπόρροια ἢ κομμουνιστικῆς μορφῆς.

§20Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι εἴχετε πληροφορίας καὶ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μία κροῦσις τοῦ ἀστικοῦ μετώπου.

§21Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἠξεύρω ἂν ἦσαν αὐτὰ τῆς Καβάλλας.

§22Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἢ ἂν ὀφείλωνται εἰς τὸν νόμον περὶ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν ἢ ἂν ὀφείλωνται εἰς τὴν ἀτέλειαν τοῦ νόμου 2869, εἶναι ἀπὸ τὰς συνήθεις σκηνὰς αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν τόσον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὅσον καὶ εἰς τὴν Καβάλλαν ὄχι διὰ πρώτην φοράν· ἐπανειλημμένως εἶχον λάβει χώραν. Πρὸ τριῶν μηνῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ, κατὰ τὴν φόρτωσιν καπνῶν ἀνεπεξεργάστων τοῦ καπνεμπόρου κ. Μίσιου, αἱ αὐταὶ σκηναὶ ἔλαβον χώραν μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι δὲν ἔγινε σύρραξις καὶ δὲν εἴχομεν θύματα. Ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν σημείων θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι σαφὴς καὶ σύντομος. Μέγα μέρος τοῦ Τύπου, ἀσχολούμενον κατ’ αὐτὰς μὲ τὸ ζήτημα αὐτό, προσπαθεῖ κατὰ τὸ ἴδιον κομματικὸν ὄφελος καὶ πολιτικὸν συμφέρον νὰ χρωματίσῃ τὰς σκηνὰς τῆς Καβάλλας. Ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων καταγόμενοι καὶ μὴ ἔχοντες κανένα λόγον νὰ τὰς χρωματίσωμεν κατὰ τρόπον διαφορετικὸν ἀπὸ τὴν ἀλήθειαν, θὰ ἐκθέσωμεν ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ τὰ λαβόντα χώραν ἐν Καβάλλᾳ καὶ Δράμᾳ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ πολεμικὴ ἐναντίον τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἀνεπιφύλακτος. Ἡμεῖς οἱ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας δὲν ἔχομεν κανένα λόγον, ἀπολύτως κανένα, νὰ προκαλέσωμεν πολεμικὴν καὶ ἔλεγχον προμελετημένον ἐναντίον τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ καὶ διὰ πολλοὺς ἄλλους λόγους, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν σημαντικώτατον λόγον ὅτι ὁ στρατηγὸς Κονδύλης, ὅταν ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία παρεδίδετο εἰς τοὺς Βουλγάρους, εὑρέθη λοχαγὸς εἰς τὴν Φαιὰν Πέτραν, ὅταν παρεδίδετο τὸ Ροῦπελ εὑρέθη μεταξὺ τῆς δρακὸς ἐκείνης ἡ ὁποία ἔρριψε τὰς τελευταίας βολὰς τιμῆς καὶ ἔσωσε τὴν τιμὴν τῆς Ἑλλάδος, καθ’ ἣν στιγμὴν κατήρχοντο οἱ Βούλγαροι. Ἐκ τῶν λόγων αὐτῶν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ καμμία πρόθεσις ἐκ μέρους μας ὅπως διεξαγάγωμεν ἐμπαθῆ πολεμικὴν ἐναντίον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἰς τὴν Καβάλλαν συνέβησαν σκηναί, διότι οἱ ἐργάται ἠθέλησαν νὰ ἀπαγορεύσουν τὴν φόρτωσιν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μᾶς δηλώσῃ ἂν ὑπῆρχε διαταγὴ ἀπαγορευτικὴ τῆς φορτώσεως τῶν καπνῶν τοῦ κ. Γρηγοριάδη.

§23Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἠναγκάσθην νὰ στείλω εἰς ἐρώτησιν τοῦ Νομάρχου ἦτο ὅτι ἔδει νὰ ἀναβληθῇ ἡ φόρτωσις μέχρις ὅτου ἐκκαθαρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ποιότητος τοῦ καπνοῦ, διότι, ὡς γνωρίζετε, τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγωγῆς ἢ μὴ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ποιότητος, λόγῳ μιᾶς ἀτελοῦς διατυπώσεως τοῦ νόμου.

§24Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Διατί ἐφορτώθησαν τὰ καπνά;

§25Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἔστειλα ἄνθρωπον εἰς τὴν Καβάλλαν διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ τὸ ζήτημα. Ὀφείλω νὰ προσθέσω ὅτι τὰ καπνά, κατὰ τὰς ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἄχρις ὥρας, ἐφορτώθησαν κατόπιν ἐκθέσεως ἑνὸς πραγματογνώμονος, ὁ ὁποῖος ἀπεφάνθη ὅτι ὄντως τὰ καπνὰ αὐτὰ δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν κατηγορίαν ἡ ὁποία ἐπιβάλλει ὅπως ἐξαχθῶσιν ἐπεξειργασμένα.

§26Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ διὰ ποῦ προωρίζοντο τὰ καπνὰ αὐτά. Διότι ἀπὸ τὴν ποιότητα τῶν καπνῶν αὐτῶν καὶ τὸν τόπον τῆς ἐξαγωγῆς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ, ἂν τὰ καπνὰ ἔπρεπε νὰ φορτωθῶσιν ἢ ὄχι.

§27Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἓν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πάντα τὰ καπνὰ αὐτά, ἂν ἐγίνετο ἀπόπειρα ἐπεξεργασίας ἐκ νέου, θὰ κατεστρέφοντο, διότι ἦσαν συσκευασμένα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε πᾶσα ἀπόπειρα νέας ἐπεξεργασίας θὰ τὰ κατέστρεφεν.

§28Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὥστε ἐπηκολούθησε δευτέρα διαταγή σας περὶ φορτώσεως τῶν καπνῶν;

§29Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας εἶχον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐξέδωσα διαταγὴν ἦσαν ὅτι τὰ καπνά, ὡς ἦσαν συσκευασμένα, θὰ κατεστρέφοντο, ἂν ἐγίνετο νέα ἀπόπειρα ἐπεξεργασίας. Ἐν τούτοις πρὸ τῆς ἀμφιβολίας αὐτῆς καὶ μέχρις ὅτου πληροφορηθῶμεν περὶ τίνος ἐπρόκειτο, ἐζήτησα ὅπως ἀναβληθῇ ἡ φόρτωσις.

§30Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει ἀκόμη τὰς πληροφορίας ἐκ τῶν ὁποίων θὰ κρίνωμεν, ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐφορτώθησαν τὰ καπνά. Καὶ πῶς, κατόπιν τόσων ἡμερῶν, δὲν ἔχετε πληροφορίας ἐπὶ ζητήματος τόσον σοβαροῦ;

§31Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἠρκέσθην εἰς τὰς πληροφορίας αὐτὰς καὶ διέταξα νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα ἐπιτοπίως.

§32Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι ἁρμόδιος νὰ ἐξελέγξῃ, ἂν εἶναι ἀπὸ τὰ καπνὰ τῶν ὁποίων ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγὴ ἢ ὄχι;

§33Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὑπάρχει εἰδικὸς πραγματογνώμων εἰς τὸ τελωνεῖον, ὁ ὁποῖος καλεῖται κατὰ τὴν φόρτωσιν καὶ δίδει τὴν γνώμην του.

§34Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κατὰ τὴν γνώμην μου, ὁ Νομάρχης πολὺ κακῶς ἔπραξε νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ. Τί ἠδυνάμην ἐγὼ νὰ ἀποφασίσω ἐντεῦθεν; Διὰ τοῦτο ἔλαβον τὴν ἀπόφασιν, δὲν γνωρίζω καλὴν ἢ κακήν, νὰ ἀναβληθῇ ἡ φόρτωσις, ἀλλ’ ὁ Νομάρχης ἠδύνατο κάλλιστα νὰ πιστοποιήσῃ, ἂν τὰ καπνὰ ἦσαν ἐξακτέα ἢ ὄχι.

§35Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὁ Σύλλογος τῶν Καπνεμπόρων, κατόπιν τῶν σκηνῶν αἱ ὁποῖαι συνέβησαν, συνῆλθε καὶ ἐξέδωκεν ἀνακοινωθὲν εἰς τὸ ὁποῖον τονίζουν ὅτι θεωροῦν ἐκτὸς τάξεως ἀπέναντι τοῦ Συλλόγου τῶν Καπνεμπόρων τοὺς φορτώσαντας, παρὰ τὰς σχετικὰς ἀποφάσεις τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως. Αὐτὰ λέγει τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ Συλλόγου τῶν Καπνεμπόρων. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἐντοπίσωμεν τὸ ζήτημα εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Τὸ ζήτημα εἶναι πότε ἤρχισαν αἱ σκηναί. Ὅταν ἤρχισεν ἡ φόρτωσις, ἀντιπρόσωποι τῶν ἐργατῶν ὅλων τῶν ἀποχρώσεων, τοῦ σωματείου τῶν συντηρητικῶν «Ἐργασία» διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου Ἀνδρ. Μαυρουδῆ, τοῦ γενικοῦ γραμματέως τῆς «Καπνεργατικῆς Ἑνώσεως» κομμουνιστῶν καὶ τοῦ προσφυγικοῦ καπνεργατικοῦ σωματείου «Ἀναγέννησις» συνῆλθον καὶ μετέβησαν εἰς τὸν Νομάρχην καὶ διεμαρτυρήθησαν διὰ τὴν φόρτωσιν τῶν καπνῶν. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ μᾶς πείθει ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὠργανωμένης κομμουνιστικῆς ἐξεγέρσεως, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ προμελετημένης ἐξεγέρσεως τῶν κομμουνιστῶν, ὅπως ἀπειλήσουν τὸ ἀστικὸν καθεστώς, ἀλλὰ περὶ γενικῆς ἐνεργείας τῶν καπνεργατῶν ὅλων τῶν ἀποχρώσεων, οἱ ὁποῖοι πάντοτε διεμαρτυρήθησαν ὅταν ἐγίνετο φόρτωσις τοιούτων καπνῶν. Θέλω νὰ πιστοποιήσω τοῦτο, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδογμάτισεν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ κομμουνιστικῆς ἐξεγέρσεως. Τοιαύτας ἐξεγέρσεις ἔχομεν ἀντικρύσει πολλάκις εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς τὴν Καβάλλαν εἰδικῶς, καὶ συμπλοκὰς καὶ πυροβολισμούς. Γνωρίζομεν τοὺς κομμουνιστάς, γνωρίζομεν τὸν ἀριθμόν των, πολεμοῦμεν ἀπὸ πολλοῦ καιροῦ ἐναντίον αὐτῶν καὶ ἡ δύναμίς των δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἀπειλήσῃ τὴν τάξιν καὶ τὸ καθεστώς.

§36Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οὔτε ἐγὼ τὸ νομίζω οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ εἶπε.

§37Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι πρόκειται περὶ κομμουνιστικῆς ἐξεγέρσεως.

§38Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι· περιωρίσθην ν’ ἀναγνώσω μίαν ἔκθεσιν περὶ τῶν συμβάντων, τοῦ ἀξιωματικοῦ ὁ ὁποῖος ἦτο εἰς τὸν τόπον τῆς συμπλοκῆς. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἶναι πρὸς ὑπεράσπισίν μου καὶ σᾶς εὐχαριστῶ πολύ, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν ἐχαρακτήρισα τὰς σκηνὰς ὡς κομμουνιστικάς. Ἐγὼ ἀνέγνωσα τὴν ἔκθεσιν, ὅταν δὲ μὲ ἠρώτησαν περὶ τῆς εὐθύνης τοῦ Νομάρχου, τῶν στρατιωτικῶν Ἀρχῶν καὶ τῶν Ἀρχῶν τῆς χωροφυλακῆς, ἀπήντησα ὅτι, ἂν πρόκειται περὶ ἐλέγχου τῶν Ἀρχῶν τῆς Καβάλλας, δὲν δύναμαι ἀκόμη νὰ τὸν δεχθῶ, διότι δὲν ἔχω τὸ πόρισμα τῆς ἀνακρίσεως, καίτοι ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν Θράκης καὶ τηλεγραφικῶς νὰ στείλῃ τὸ ταχύτερον τὴν ἔκθεσίν του διὰ τὴν δρᾶσιν τοῦ Νομάρχου. Δὲν γνωρίζω ἑπομένως, ἂν ὁ Νομάρχης ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του, διότι, ἂν δὲν τὸ ἐξετέλεσε, πρέπει νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ὁ Ὑπουργὸς θὰ πράξῃ τὸ ἰδικόν του. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι ἂν ἔχῃ ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ὅπως μοὶ τὸ ἀνεκοίνωσεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, τηλεγράφημα περὶ εὐθύνης τοῦ Νομάρχου. Ἐγὼ μόλις αὐτὴν τὴν στιγμὴν λαμβάνω γνῶσιν, περιμένω ὅμως τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ἀδοσίδου.

§39Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὰ δημοσιευθέντα εἰς τὴν «Ἐθνικὴν Φωνὴν» τὰ ἀναγνωρίζετε ὡς γνήσια;

§40Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§41Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. (Ἀναγινώσκει περικοπὴν ἐκ τῆς «Ἐθνικῆς Φωνῆς»).

§42Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὰ λέγει ἡ ἔκθεσις· τὸ εἶπον, διότι εἶχον μίαν ἔκθεσιν.

§43Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τότε οἰκειοποιήθητε τὴν ἔκθεσιν.

§44Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἂν ἔχω τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. πληρεξουσίου Καβάλλας ὅτι μαζὶ μὲ τοὺς κομμουνιστὰς ἐργάτας συνειργάσθησαν καὶ ἐργάται ἐθνικισταὶ οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν ἀντίληψιν ὄχι ἐμοῦ, ἀλλὰ τῶν ἀντιπολιτευομένων ἐμέ, εἶναι ἰδικοί μου, τότε ἐκτυπήθησαν καὶ ἰδικοί μου.

§45Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅπως ἐγράφη, ἐκτυπήθησαν ἀπὸ ἀέργους, οἱ ὁποῖοι ἀναπληροῦν τὴν Ἐξουσίαν τὴν Κυβερνητικὴν καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ὠργανωμένοι καὶ ἐκτελοῦν τὰς διαταγὰς ἑνὸς Ἐφεσίου.

§46Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, δὲν γνωρίζω ἂν ἐκτυπήθησαν ἀπὸ ἀέργους οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ἐκεῖ. Ἡ ἔκθεσις τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα καὶ ἡ ὁποία εἶναι συντεταγμένη ἀπὸ τὸν Ἀνώτερον Διοικητὴν τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως καὶ τῆς δυνάμεως ἀσφαλείας, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο εἰς τὸν τόπον τῆς συγκρούσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅπως ἠκούσατε, ἐτραυματίσθησαν μόνον ὄργανα τῆς τάξεως, δὲν παρουσιάζει πολίτας ἐπιτιθεμένους κατὰ τῶν ἐργατῶν, εἴτε κομμουνιστῶν εἴτε ἐθνικιστῶν, παρουσιάζει τὸν Στρατὸν καὶ τοὺς ἐργάτας ἡνωμένους.

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποίαν ἡμέραν ἐγένοντο αἱ σκηναὶ εἰς τὴν Καβάλλαν;

§48Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἀλλ’ ἡ διαταγὴ ὑπῆρχεν ἀπὸ τὸ πρωΐ· ἑπομένως ὑπῆρχεν ὅλος ὁ καιρός, ἂν ἡ Κυβέρνησις διέταξε νὰ φορτωθῶσι τὰ καπνά, νὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συγκέντρωσις τριῶν χιλιάδων ἐργατῶν εἰς τὴν παραλίαν.

§49ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔπρεπε νὰ ἐξαχθῶσι τὰ καπνά;

§50Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν συζητοῦμεν τὸ ζήτημα, ἂν ἔπρεπε νὰ ἐξαχθοῦν ἢ ὄχι· συζητοῦμεν πῶς ἐξειλίχθησαν αἱ σκηναί. Ἂν ὑπῆρχε διαταγὴ νὰ ἐξαχθοῦν, ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ διαταγή, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ μέτρα διὰ νὰ μὴ γίνουν αἱ σκηναὶ καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ στείλουν Στρατὸν ἐναντίον τῶν ἐργατῶν καὶ νὰ τοὺς πυροβολοῦν καὶ νὰ θρηνήσωμεν θύματα δύο ἀξιωματικοὺς νεκροὺς καὶ 15 στρατιώτας τραυματίας καὶ 30 πολίτας τραυματίας.

§51Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὑπάρχουν 30 πολῖται τραυματίαι;

§52Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ὅτι ἐκτὸς τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπὶ τῶν γεγονότων τῆς Καβάλλας, δὲν κατέχει ἄλλα στοιχεῖα διὰ νὰ κρίνῃ τὴν ὑπόθεσιν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ τὴν πληροφορίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προβῶ εἰς δηλώσεις πρὸς τὴν Συνέλευσιν, διότι ἐσχηματίσθη ἡ πεποίθησις ὅτι πρόκειται περὶ κομμουνιστικῆς ἐξεγέρσεως.

§53Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ σοβαρότητα ἔκθεσις ἡ ὁποία παραλείπει νὰ ἀναφέρῃ ὅτι ἐτραυματίσθησαν καὶ 30 πολῖται;

§54Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Εἶναι γεγονὸς ὅτι εἰς τὴν Καβάλλαν δὲν ὑπάρχει Μεραρχία καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀκριβῆ τὰ ἀποδιδόμενα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι διέταξε τὴν Μεραρχίαν Καβάλλας. Ὅπως βλέπετε, ἐχαρακτηρίσθη ὡς κομμουνιστικὸς κίνδυνος ἡ ἐξέγερσις τῶν ἐργατῶν, ἀλλ’ ἓν εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι οἱ ἐργάται ἐξηγέρθησαν. Πρὸ τριῶν μηνῶν ἐδῶ, εἰς τοὺς διαδρόμους τοῦ Βουλευτηρίου, ὅπου φθάνει ἡ ἠχὼ τῶν παραπόνων τῶν πολιτῶν, χωρὶς νὰ εἰσέλθωσιν ἐντός, εἶχε διανεμηθῆ φυλλάδιον περὶ ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν· εἶχον διανεμηθῆ ἐκκλήσεις πρὸ τριμήνου καὶ ἡ Συνέλευσις εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποφανθῇ, ἂν πρέπει νὰ ἐξάγωνται τὰ καπνὰ αὐτά. Ὑπάρχουσιν οἱ πιστεύοντες ὅτι ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς θὰ ὠφελήσῃ τὸν Τόπον, ὅπως ὑπάρχουσι καὶ οἱ πιστεύοντες ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ θὰ ὠφελήσῃ τὸ ἐμπόριον τῶν καπνῶν. Κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν ὑποθέτω ὅτι θὰ ἐσχηματίσατε τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐξεγέρσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, συμφώνως πρὸς τὰς ἀρχάς του τὰς ὁποίας ἔχει καὶ τὰς ὁποίας μὲ τόσον ὑστερισμὸν ἀκολουθεῖ, εἶναι πάντοτε ἕτοιμον καὶ πρόθυμον καὶ δίδει ἀγῶνας καὶ δίδει μάχας. Ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ ὡς ἀφορμὴν τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Οἱ ἐργάται συνηνώθησαν ὅλοι διὰ νὰ ἀπαγορεύσωσι τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Ἡ εὐθύνη βαρύνει τὸν ἀξιωματικὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἐδόθη ἡ περίπολος καὶ τὸν ἀξιωματικὸν ὁ ὁποῖος διέταξε νὰ πυροβολήσωσι, διότι ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη καὶ ἐκ τῆς λαπαροτομίας ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τοῦ ἀτυχοῦς Σταματάκη ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ σφαῖρα ἡ πλήξασα τὸν ἀξιωματικὸν ἦτο σφαῖρα ὅπλου Μάνλιχερ. (Θόρυβος). Θέλω διὰ τοῦτο νὰ πεισθῇ ἡ Συνέλευσις ὅτι ἐγένοντο ἔκτροπα, τὰ ὁποῖα βαρύνουν ὡρισμένους ὑπευθύνους καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ διαταχθῇ ἀνάκρισις ὄχι μονόπλευρος μὲ τὴν προκατάληψιν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς κινδύνου, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ ἀνατρέψῃ τὴν Ἑλλάδα. Ἄλλως τε θὰ ἔχωμεν τὴν τιμὴν ν’ ἀκούσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν τὸ πόρισμα τῆς ἀνακρίσεως φθάσῃ ἐδῶ, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ πιστοποιηθῇ ὅτι λέγομεν τὴν ἀλήθειαν. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν σκηνῶν τῆς Καβάλλας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς σκηνὰς τῆς Δράμας, ἤκουσα καὶ εἶδον τὴν Συνέλευσιν χθὲς χειροκροτοῦσαν μετὰ τὴν πατριωτικὴν προσλαλιὰν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, χειροκροτοῦσαν τὴν ἔκθεσιν τῶν γεγονότων, ὡς ταῦτα συνέβησαν ἐν Δράμᾳ, ἢ καὶ τὴν γενικωτέραν γραμμὴν τῆς ἀκολουθητέας πολιτικῆς, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῇ κάλλιον ἡ Πατρίς. Εἰς τὴν Δράμαν ὑπάρχει καὶ ἐκεῖ κομμουνιστικὸν κέντρον — εἰς ὅλας τὰς πόλεις τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας ὑπάρχουν παλαιοί, παλαιότατοι ὀργανισμοί —, ὑπάρχουν δύο ὀργανισμοὶ ἐργατικοί, ὅπως παντοῦ εἶναι οἱ ἐργάται οἱ συντηρητικοί, οἱ κίτρινοι λεγόμενοι ἐργάται, καὶ οἱ ἐργάται τῶν ἄκρων. Οἱ πρῶτοι εἶναι οἱ ἐργάται τῆς Βʹ Διεθνοῦς, οἱ ὁποῖοι κινοῦνται ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν νόμων καὶ καθεστώτων τῶν ἀστικῶν, καὶ οἱ δεύτεροι οἱ ἐργάται τῆς Γʹ Διεθνοῦς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἴδιον πρόγραμμα πρὸς ἐγκαθίδρυσιν ἑνὸς καθεστῶτος δικαιοτέρου διὰ τοὺς ἐργάτας. Ὄταν ἀπεσχίσθησαν οἱ ἐργάται ἐκ τοῦ σωματείου Δράμας, ἐδημιούργησαν κέντρον συντηρητικῶν ἐργατῶν. Τὸ κέντρον αὐτὸ εἶχε δικαιώματα ἐπὶ τῆς περιουσίας τοῦ σωματείου τῶν ἐργατῶν Δράμας «Εὐδαιμονία», ἠθέλησαν δὲ νὰ διεκδικήσωσι τὰ δικαιώματα αὐτὰ καὶ λάβωσι μέρος ἐκ τῆς περιουσίας τοῦ σωματείου «Εὐδαιμονία». Δὲν ἐξέλεξαν τὸν δρόμον τὸν καλὸν οἱ ἐργάται αὐτοί. Ἐθεάθησαν ἔνοπλοι καὶ ἐπετέθησαν κατὰ τῶν ἐργατῶν Δράμας, προεκάλεσαν σκηνάς, ἐτραυματίσθησαν ἄνθρωποι καὶ ἐτρομοκράτησαν τὴν πόλιν. Ἔσπευσαν αἱ Ἀρχαί, συνέλαβον ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἐπικινδύνους κομμουνιστάς, διότι παρ’ ὅλην τὴν ἐλευθερίαν ἣν ἔχουν διαρκῶς συλλαμβάνονται, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἡ Δικαιοσύνη ἡ Ἑλληνική, ἡ ὁποία γνωρίζει νὰ ἀποδίδῃ τὸ δίκαιον καὶ εἰς ἐχθροὺς καὶ εἰς φίλους, ἠθώωσε τοὺς ἐργάτας κομμουνιστάς. Ἤκουσα χθές, ὅταν ἐγίνετο λόγος, καγχασμοὺς καὶ τὰς φράσεις «καλὰ τοὺς ἔκαμαν καὶ τοὺς ἐτσάκισον», ἀλλ’ ἡ Δικαιοσύνη εἶπεν ὅτι δὲν ἔκαμαν καλά. Οἱ ἐργάται αὐτοὶ οἱ συντηρητικοὶ ἐσχάτως κινοῦνται κατὰ τρόπον προνομιακὸν ἐν τῇ περιφερείᾳ μας. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἀνήκουν εἰς τὸ κόμμα τοῦ ὁποίου ἡγεῖται ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἐν τῇ περιφερείᾳ μας. Τὸ εὐχάριστον ὅμως δι’ ἐμὲ εἶναι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς καμμίαν πρὸς αὐτοὺς σχέσιν καὶ ὅτι δὲν συνεννοεῖται μετ’ αὐτῶν.

§55Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εὑρίσκομαι εἰς καμμίαν σχέσιν μετ’ αὐτῶν οὔτε εἰς αὐτοὺς οὔτε εἰς κανένα ἄλλο πρόσωπον εἰς Δράμαν ἔγραψά ποτε οὔτε γνωρίζω αὐτὸ τὸ περιστατικὸν τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε περὶ τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου. Δὲν λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτοὶ νὰ ψεύδωνται καὶ νὰ λέγωσιν ὅτι ἔχουσι γράμματα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§56Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Καὶ τὰ ἐπιδεικνύουν.

§57Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἂν τὰ ἐπιδεικνύουν, πάντως εἶναι ψευδῆ, κατεσκευασμένα ἐκεῖ. Μετὰ τὴν πληροφορίαν σας θὰ ζητήσω νὰ κατασχεθῶσι.

§58Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δέχομαι τὴν διαβεβαίωσίν σας ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐργάται τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος κατέχοντες ἐπιστολὰς ἰδικάς σας καὶ ὡπλισμένοι.

§59Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα καὶ ἡ Κυβέρνησις Μιχαλακοπούλου δὲν ὥπλισαν κανένα οὔτε μὲ σουγιά.

§60Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι διάφορα πρόσωπα ἐξωπλισμένα, ἀνήκοντα εἰς τὴν πολιτικὴν ὀργάνωσιν τῆς ὁποίας ἡγεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, προβαίνουν εἰς ἐπιθέσεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δηλοῖ ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει τὰ ἄτομα αὐτά· εἴμεθα εὐτυχεῖς ἀκούοντες τὴν βεβαίωσιν αὐτὴν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι, κατόπιν τῆς κατηγορηματικῆς αὐτῆς δηλώσεως, ἡ προνομιακὴ θέσις τὴν ὁποίαν κατέχουσι τὰ ἄτομα αὐτὰ θὰ καταρρεύσῃ καὶ θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἡσυχία εἰς τὸν Τόπον μας.

§61Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἀμφιβάλλω δι’ αὐτό· διότι, ἂν θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸ πράξῃ, πρέπει νὰ ἀπελάσῃ ὅλους αὐτοὺς ἀπὸ ἐκεῖ.

§62Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, ἐδήλωσα καὶ πρὸ καιροῦ ὅτι θὰ ἦτο ἡ ἐσχάτη τῶν ἀνοησιῶν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ἤθελε καταφύγει εἰς στοιχεῖα τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν κρατικὴν δύναμιν, ἵνα ἐπιζητήσῃ δι’ αὐτῶν τὴν ἐπιβολὴν θελήσεως εἰδικῆς, θελήσεως ἀπολύτως συμφώνου πρὸς τοὺς κειμένους νόμους, διότι μετὰ πάροδον ἐλαχίστου χρόνου ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο αἰχμάλωτος τῶν ἀτόμων ἐκείνων καὶ θὰ ἦτο ὑποπόδιον τῶν ποδῶν των. Τοιοῦτον κατάντημα δὲν θὰ ἐδέχετο ποτὲ ἡ Κυβέρνησις.

§63Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Αὐταὶ ὅμως αἱ ὀργανώσεις ὑφίστανται.

§64Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μας οὔτε εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοιούτων ὀργανώσεων συνετέλεσεν οὔτε τὰς ἀνέχεται.

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν εὑρίσκετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας ἡ πρώτη δημοκρατικὴ Κυβέρνησις δὲν ὑπῆρχον τοιαῦται ὀργανώσεις.

§66Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ πότε ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ ὀργανώσεις εἶναι γνωστόν. Ἤδη ἡ Κυβέρνησις διέταξεν ἀμέσως ἀνακρίσεις καὶ ὄχι μονοπλεύρους, ὅπως εἶπεν ὁ κ. πληρεξούσιος, ἀλλ’ ἀνακρίσεις καὶ τῆς διοικητικῆς καὶ τῆς στρατιωτικῆς καὶ τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς καὶ νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι ἡ γραμμὴ τὴν ὁποίαν ἀνέφερα θὰ τηρηθῇ.

§67Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Τὸ μόνον σημεῖον, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, τὸ ὁποῖον μᾶς κάμνει νὰ ἀνησυχῶμεν καὶ τὸ ὁποῖον διασπαθᾷ τὰς δημοκρατικὰς δυνάμεις τῆς περιφερείας ἡμῶν εἶναι τὸ σημεῖον ὅτι οἱ κύριοι οὗτοι ἐμφανίζονται ὡς ἀνήκοντες εἰς τὸν Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Σύλλογον Δράμας.

§68ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀνήκουσιν εἰς τὴν «Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν».

§69Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον· ἀνῆκον εἰς τὴν «Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν», ἀλλ’ ἐφόσον ἀνῆκον εἰς τὴν «Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν» καὶ ἡ δημοκρατικὴ Κυβέρνησις εὑρίσκετο εἰς τὴν Ἀρχήν, δὲν ὑπῆρχον τοιαῦται ὁμάδες ἔνοπλοι.

§70Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸν κ. ἐκ Μαντινείας πληρεξούσιον νὰ ἑρμηνεύσῃ τοὺς λόγους του. Νομίζει ὅτι μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἄνοδον ἐπὶ τὴν Ἀρχὴν τῆς σημερινῆς ἀνεφάνησαν αὐταὶ αἱ ὀργανώσεις;

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ θὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§72Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἤθελον ἀμέσως μίαν ἀπάντησιν.

§73Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως. Οὐδέποτε θὰ ἐδεχόμην, ἐγὼ τοὐλάχιστον, νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν, ἂν δὲν εἶχον τὰς πλέον ἀξιοπίστους πληροφορίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὴν τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Καβάλλας, ὁ ὁποῖος εἶναι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὸ βῆμα, ὅτι πραγματικῶς ἐνεφανίσθησαν εἰς τὴν Δράμαν ἔνοπλοι ὁμάδες, αἱ ὁποῖαι, τρόπον τινά, ἐκπροσωποῦσι τὸ κράτος τοῦ Νόμου. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας εἶχον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Μπακόπουλον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Κωνσταντινίδην καὶ ἀπὸ ἄλλους πληρεξουσίους αὐτόπτας τῆς δράσεως τῶν ὁμάδων αὐτῶν. Ἔχω ἐπίσης τὴν πληροφορίαν ὅτι αἱ ὁμάδες αὐταὶ αἱ ἔνοπλοι δὲν ἔχουσι καμμίαν σχέσιν μὲ τὰς ἄλλας τυχὸν ὁμάδας, αἱ ὁποῖαι ὠργανώθησαν ἄλλοτε πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως καὶ ἄμυναν κατὰ ἐντελῶς παρανόμων πράξεων καὶ ἐπιδρομῶν ξενικῶν. Εἶναι ἄσχετοι αὐταὶ αἱ ὀργανώσεις. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι μας, καὶ ἀφοῦ εἶχον τὰς πιστοποιήσεις τῶν πλέον ἀξιοπίστων μαρτύρων, ἐδέχθην καὶ ἐγὼ ὅπως λάβωμεν μέρος εἰς τὴν ὑπὸ συζήτησιν ἐπερώτησιν. Πότε ἀκριβῶς ἔγινεν ἡ ὀργάνωσις τῶν ὀργανώσεων αὐτῶν δὲν γνωρίζω, ἂν ἔγινεν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν πληρεξουσίου ἢ ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι, ἐφόσον ἡμεῖς ἤμεθα ἐν τῇ Ἀρχῇ, οὐδέποτε ἐνεφανίσθησαν τοιαῦται ὁμάδες.

§74ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἦσαν πολιτοφύλακες.

§75Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ πολιτοφύλακες τῶν συνόρων ἦσαν ἄλλοι.

§76Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις πρώτην φορὰν σήμερον λαμβάνει γνῶσιν ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὴν Δράμαν ἔνοπλοι ὁμάδες, αἱ ὁποῖαι ὑποκαθιστοῦν τὰς νομίμους Ἀρχάς. Οὐδὲ ὁ Νομάρχης Δράμας οὐδὲ ἡ δικαστικὴ Ἀρχὴ Δράμας οὐδὲ ἡ διοίκησις τῆς χωροφυλακῆς Δράμας οὐδὲ ὁ ἐκεῖ Μέραρχος μᾶς κατήγγειλε τοιοῦτόν τι.

§77ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατηγορία ἀκριβῶς.

§78Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως τώρα θὰ ζητήσωμεν νὰ πάρωμεν τὰς ἀγορεύσεις τῶν κυρίων πληρεξουσίων οἱ ὁποῖοι κατήγγειλαν τὴν ὕπαρξιν τοιούτων ὁμάδων ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον καὶ θὰ διατάξωμεν αὐστηρὰς ἀνακρίσεις. Θὰ ζητήσωμεν δὲ καὶ λόγον ἀπὸ τὰς Ἀρχάς, ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι ὑπάρχουν τοιαῦται ὁμάδες καὶ ὅτι ἐγένοντο ἀνεκταί. Ἀλλ’ ἡμεῖς πρώτην φορὰν σήμερον λαμβάνομεν γνῶσιν.

§79Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, παρέχων ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως αὐτὰς τὰς διαβεβαιώσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν οὐσίαν των ἀνταποκρίνονται πραγματικῶς πρὸς τὴν νομιμότητα, σκέπτεται ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Συνέλευσις ἤ, ἂν ὄχι ἡ Συνέλευσις, ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ καταστῇ ἀλληλέγγυος, ὅπως ἀνατεθῇ ἡ διεξαγωγὴ τῶν ἀνακρίσεων εἰς τὸν κ. Ἐπίτροπον τοῦ Στρατοδικείου Καβάλλας, περὶ τοῦ ὁποίου σήμερον ἐπληροφορήθημεν ὅτι ἔκαμεν ἐπίσημον δήλωσιν ὅτι θὰ τυφεκίσῃ ὅλους τοὺς Ἕλληνας καὶ ἔπειτα θὰ αὐτοκτονήσῃ ὁ ἴδιος, καὶ δεύτερον εἰς τὸν κ. Ξύδην, ὁ ὁποῖος καταγγέλλεται ἀπὸ τοὺς ρήτορας ὅτι εἶναι ὁ ὁπλίζων τὰς ἐνόπλους ὁμάδας κατὰ παρεξήγησιν, κατὰ ἀκρισίαν ἢ κατὰ δόλον, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἴπω τι ἐξ ὅλων αὐτῶν, ἢ θὰ θέσῃ καὶ τὸν κ. Ξύδην ὑπὸ προφιλάκισιν καθ’ ὃν τρόπον ἐτέθη ὑπὸ προφυλάκισιν εἰς ἄλλος ἀξιωματικός, κατὰ τὰς δηλώσεις τὰς σημερινὰς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν τὸ κράτος τοῦ Νόμου ἐφαρμόζεται.

§80Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Μοῦ εἶναι ἀρκεταὶ αἱ δηλώσεις αὗται τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἄτομα τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς τὴν πολιτικήν του ὀργάνωσιν εἶναι ἄτομα τὰ ὁποῖα καθ’ ὁλοκληρίαν ἀγνοεῖ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνήκωσιν εἰς τὴν δύναμιν καὶ τὰ στελέχη τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁμιλῶν χθὲς γενικῶς περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, ἐδήλωσεν ὅτι οὐδὲ εἰς ὀργανώσεις φασιστικὰς προέβη οὐδὲ εἰς συλλόγους οὐδὲ εἰς καμμίαν ἄλλην ἐνέργειαν. Ἡ διαβεβαίωσίς του εἶναι ἀρκετὴ καὶ τὴν δεχόμεθα ἀνεπιφυλάκτως. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, μεταξὺ ἄλλων, εἶπεν ὅτι ὁ κ. Ξύδης ἐσκέπτετο νὰ λάβῃ μέτρα περὶ τοῦ καταλληλοτέρου τρόπου τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δηλώσῃ, ἂν ἔχει γνῶσιν τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἡ Ὑπηρεσία φρονίμως ποιοῦσα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ πρὸς ἀντιμετώπισιν ἐνεργειῶν, αἵτινες θὰ ἔτεινον νὰ ἀνατρέψωσι τὴν καθεστηκυῖαν τάξιν. Τὸ ζήτημα τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου ἀπετέλεσε πάντοτε φροντίδα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, καὶ οἱ κατὰ τόπους πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ πάντοτε ἐπιζητοῦσι τελεσφορώτερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον τρόπον καθ’ ὃν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτύσσεται ἡ κρατικὴ ἄμυνα ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὡς δόγμα τὴν ἀνατροπὴν καὶ ἐγκαθίδρυσιν ἰδίου καθεστῶτος πρὸς διαρρύθμισιν καθεστῶτος καλυτέρου. Τὸ σημεῖον τοῦτο πρέπει νὰ διαλευκανθῇ. Ἂν ὁ Μέραρχος κ. Ξύδης, τοῦ ὁποίου τὴν σωφροσύνην καὶ τὴν σεμνότητα καὶ γενναιότητα ὅλοι ἐκτιμῶμεν, συνέλαβε σχέδιον κατ’ ἴδιον τρόπον καταπολεμήσεως τοῦ μπολσεβικισμοῦ. Ἂν ἔχῃ τοιοῦτον πρόγραμμα, ποῖον εἶναι αὐτὸ καὶ πῶς τὸ ἐφήρμοσεν; Ἡ ἐξήγησις ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν οὔτε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφορᾷ ὅλους ἡμᾶς καὶ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι διῆλθον ἐντεῦθεν. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ ζῶντες ἐκεῖ κατὰ ποῖον τρόπον ἡ στρατιωτικὴ Ὑπηρεσία ἢ οἱαδήποτε ἄλλη Ὑπηρεσία ὀργανώνει τὴν καταπολέμησιν τοῦ κομμουνισμοῦ ἐν Ἀνατολικῇ Μακεδονίᾳ. Διότι εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ Μέραρχος Ξύδης πάσχει ἀπὸ μπολσεβικοφοβίαν καὶ αὐτὸ μᾶς ἐνδιαφέρει.

§81Ν. ΞΗΡΟΣ. Δικαίως ἢ ἀδίκως;

§82Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὁ κ. Ξύδης εἶναι ἀστὸς εἶναι καὶ Μέραρχος, ὅπως εἶσθε σεῖς ἀστὸς καὶ πληρεξούσιος.

§83Ν. ΞΗΡΟΣ. Μήπως σᾶς συμφέρει νὰ ἀφεθῇ τὸ Κράτος ἕρμαιον τῶν διαθέσεων ἐκείνων τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζετε;

§84Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Μὴ ταράττεσθε, κ. Ξηρέ, οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἀμύνης τοῦ Κράτους ἐναντίον παντὸς ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ἔννομον τάξιν. Οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσιν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι, πιστεύοντες εἰς τὸ σημερινὸν κοινωνικὸν καθεστώς, θὰ ἐπιτρέψωσιν ἀκωλύτως εἰς οἱονδήποτε δι’ οἱωνδήποτε μέσων νὰ ἔλθῃ νὰ ἀνατρέψῃ τὸ καθεστὼς αὐτὸ χωρὶς τὸ Κράτος νὰ εἶναι ὑποχρεωμένον καὶ ἀπέναντι τῶν πολιτῶν του καὶ ἀπέναντι τῆς κοινωνίας νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω εἶναι, ποῖος ὁ τρόπος τῆς καταπολεμήσεως τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ ἂν γίνεται μία ὀργάνωσις ἐκ μέρους τοῦ Μεράρχου αὐτοῦ, πόθεν καὶ πῶς στρατολογεῖ τοὺς ἀνθρώπους; διότι εἶναι γεγονὸς ὅτι ἔχομεν εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Δράμας καὶ τῆς Καβάλλας 200 ἀνθρώπους ἐντὸς τῶν φυλακῶν σήμερον, κατὰ πληροφορίας τῶν ὁποίων τὴν ἀκρίβειαν δὲν δύναμαι ἀκόμη νὰ πιστοποιήσω. Ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφορᾷ οὔτε τὴν Κυβέρνησιν οὔτε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, κατόπιν τῆς ρητῆς καὶ κατηγορηματικῆς δηλώσεώς του ὅτι τὰ ἄτομα αὐτὰ δὲν ἀνήκουν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ μοὶ δώσῃ τὰς δεούσας πληροφορίας, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§85Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρέπει νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὅτι, λόγῳ τῆς λειτουργίας τοῦ Στρατιωτικοῦ Νόμου, οἱ στρατιωτικαὶ Ἀρχαί, ἀπὸ τὸν καιρὸν ποὺ ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς θὰ ἐνθυμῆται ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπέβαλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν προτάσεις καὶ ἐλάμβανεν αὕτη μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν κομμουνιστικῶν ἐνεργειῶν. Τὰ μέτρα ταῦτα συνίσταντο εἰς τὴν κατὰ τὸ ἐνὸν διάσπασιν τῶν ἐργατικῶν κομμουνιστικῶν κέντρων, τὴν προστασίαν τῶν ἀντικομμουνιστῶν ἐργατῶν καὶ τὴν προσπάθειαν ὅπως διατηρῆται ἓν ἀπόθεμα ἐργατῶν ἑτοίμων νὰ ἀντικαταστήσουν τοὺς τυχὸν ἀπεργήσαντας κομμουνιστάς. Νομίζω ὅτι καὶ ὁ στρατηγὸς πρὸς τοιαύτην τινὰ κατεύθυνσιν ἐνήργει. Δὲν ἀνέφερον αἱ ἐκεῖ πολιτικαὶ Ἀρχαί, Νομάρχης καὶ Δικαστικὴ Ἐξουσία καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι Ἀρχαί, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνεκοινώθησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν χθὲς καὶ σήμερον διὰ νὰ ζητήσω παρὰ τοῦ συναδέλφου μου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἐξετασθῇ ἡ πολιτεία τοῦ στρατηγοῦ Ξύδη καὶ ἐλεγχθῇ οὗτος, ἂν ὑπερέβη τὰ ὅρια τῆς ἐνεργείας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν, ἀφ’ ὅτου ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶχον αἱ στρατιωτικαὶ Ἀρχαὶ τῶν μερῶν ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα ἐλειτούργει ὁ Στρατιωτικὸς Νόμος. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα ὅτι εἰς συζήτησιν μὲ τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ προτάσεως τοῦ κ. Ὀθωναίου, περιωρίσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοὶ συστήσῃ ὅπως ὁ κ. Ὀθωναῖος συνεργάζεται μετὰ τοῦ κ. Βαλαλᾶ, τοῦ τότε Γενικοῦ Διοικητοῦ τῆς Μακεδονίας, ἀλλὰ δὲν ἀπηγόρευσε τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἀντικομμουνιστικῆς ἀμύνης κατὰ τῶν κομμουνιστῶν ἐκ μέρους τῶν στρατιωτικῶν Ἀρχῶν τῆς Θεσσαλονίκης.

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἀκριβὲς ὅτι τότε ἐζητήθη ἡ ἄδεια, ὅπως ληφθοῦν μέτρα τινὰ διὰ νὰ ἐνισχυθῶσιν ἠθικῶς οἱ ἐργάται οἱ ὁποῖοι ἦσαν πρόθυμοι νὰ ἀποσοβήσωσι τὴν ἀπειλουμένην ἀπεργίαν. Ἐδήλωσα ὅτι ἐθεώρουν ἄτοπον νὰ διαχειρίζεται ἡ στρατιωτικὴ Ἀρχὴ μόνη τὸ ζήτημα καὶ ὅτι εἶναι τοῦτο τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Πολιτείας, παρεκάλεσα δὲ ὅ,τι ἔδει νὰ γίνῃ, νὰ γίνῃ κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τὸν Γενικὸν Διοικητήν. Ἐνέκρινα ὅπως ἐνθαρρυνθῶσιν οἱ φιλόνομοι ἐργάται διὰ νὰ ἀποσοβηθῇ ἡ ἀδικαιολόγητος ἀπεργία καὶ ἡ διατάραξις τῆς τάξεως. Ἀλλ’ ὡς ἐνθυμοῦμαι οὐδέποτε ἐδόθη ἐντολὴ νὰ μισθοδοτοῦνται ἐργάται διὰ νὰ εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ἄλλων ἐν καιρῷ ἀπεργίας. Τοιαύτη ἐντολὴ δὲν ἐδόθη οὔτε κἂν διετέθησαν τοιαῦτα ποσὰ διὰ νὰ μισθοδοτῶνται ἐργάται. Σήμερον καταγγέλλει ὁ ἐκ Καβάλας κ. πληρεξούσιος ὅτι ἐκεῖ ἄνθρωποι ἄεργοι διετηροῦντο καὶ ἐχρησιμοποιοῦντο, τρόπον τινά, ὡς τηρηταὶ τῆς τάξεως, ἐνῷ εἶναι αὐτοὶ οἱ διασαλευταὶ τῆς τάξεως.

§87Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ ὀλίγου ἐβεβαίωσεν ὅτι ὁ κ. Παπαναστασίου, ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε, δὲν ἀπηγόρευσε, δὲν ἔφερεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν εἰς τὸ νὰ λαμβάνωνται μέτρα κατὰ τῆς κομμουνιστικῆς προπαγάνδας. Μᾶς ἐνδιαφέρει ἡμᾶς, ὡς κόμμα, ἡ σημερινὴ πιστοποίησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον τότε, ὅτε παρῃτήθη ὁ κ. Κονδύλης, κατηγόρει μὲ τὸν ἰσχυρότερον τρόπον τὸν κ. Παπαναστασίου ὅτι ὑπέθαλπε τοὺς κομμουνιστάς. Ἡ σημερινὴ ἐπανόρθωσις μᾶς ἐνδιαφέρει, ὡς κόμμα.

§88Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὐδεὶς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνέκρινεν ἢ διέταξε νὰ μισθοδοτῶνται ἐργάται καὶ διὰ τοῦτο θαυμάζω ποῦ εὑρίσκονται τὰ χρήματα διὰ νὰ μισθοδοτῶνται. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα. Ἐνθυμοῦμαι ὅμως συγκεκριμένως ὅτι ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς Θεσσαλονίκης εὗρε μίαν πίστωσιν διὰ τὴν ἀμυντικὴν ὀργάνωσιν κατὰ τῶν κομμουνιστῶν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε ἐνέκρινεν ὅπως χορηγηθῇ, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως πᾶν μέτρον ληφθησόμενον ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν Ἀρχῶν ληφθῇ ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς.

§89Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καθορισθῇ ἀκριβῶς, τίνος εἴδους ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ὀργάνωσις τῶν φιλονόμων ἐργατῶν ἐναντίον ἐργατῶν ἀνηκόντων εἰς κομμουνιστικὰς ὀργανώσεις;

§90Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ὀργάνωσις ἀπέβλεπε μόνον εἰς τὸ νὰ ἐνισχυθῇ τὸ ἐπαγγελματικὸν σωματεῖον.

§91Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τί χρειάζεται ἡ ἐνίσχυσις τοῦ Κράτους καὶ ἡ πίστωσις τῶν 50.000 δραχμῶν διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἐργατικὸν σωματεῖον; Ἂν ἐδόθη ἔκτοτε ἡ διαταγὴ ὅπως συμπηχθῶσιν ὀργανώσεις στρεφόμεναι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐναντίον τῶν ἐργατῶν τῶν ἐχόντων κοινωνιστικὰς ἰδέας, ἀναντιρρήτως εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὀφείλομεν νὰ ἀναζητήσωμεν τὸ σπέρμα τῶν μετέπειτα λαβόντων χώραν.

§92Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος σφάλλεται.

§93Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εὔχομαι νὰ σφάλλωμαι.

§94Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἠπειλεῖτο γενικωτέρα ἐξέγερσις τῶν ἐργατῶν, ἠπειλεῖτο διακοπὴ τῶν συγκοινωνιῶν καὶ ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς ἀνεκοίνωσεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς διατηρήσεως τῶν συγκοινωνιῶν, τῆς ὁμαλῆς ἐξελίξεως μιᾶς ἐργατικῆς κρίσεως, ἂν οἱ ἐργάται, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸ παρελθὸν ἐπροθυμοποιήθησαν νὰ ὑπηρετήσωσι τὸ Κράτος εἰς τοὺς σιδηροδρόμους ἢ εἰς ἄλλας ἐργασίας δὲν εἶχον μίαν ἠθικὴν ἐνίσχυσιν καὶ αὐτὴ συνίστατο εἰς τὴν συντήρησιν ἑνὸς ἐπαγγελματικοῦ σωματείου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπρόκειτο νὰ στραφῇ κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ, ἀλλ’ ἐπρόκειτο νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἐπαγγελματικὰ συμφέροντα, ἐφόσον δὲ ἐκ μέρους τοῦ Στρατιωτικοῦ Διοικητοῦ Θεσσαλονίκης ἐδηλοῦτο ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῆς κρίσεως ἐνέκρινον καὶ ἐγὼ νὰ διατεθῇ ἡ πίστωσις ἡ ὁποία θὰ διετίθετο καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῶν πληροφοριῶν τοῦ Σώματος Στρατοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ἐδήλωσα ὅτι, ἂν γίνῃ οἱονδήποτε, νὰ γίνῃ κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὅπως ἡ διάθεσις εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ τῆς πολιτικῆς της, καὶ ὅτι οὐδεμία βία πρέπει νὰ ἀσκηθῇ οὐδαμόθεν οὐδὲ ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ ὀργάνωσις ἐνόπλων ὁμάδων διὰ νὰ ἐπιβάλλωσι τὴν θέλησιν τοῦ Κράτους. Ἄλλως τε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη κατηγορήθη ἐπὶ ὑπερβολικῷ φιλεργατισμῷ. Ἑπομένως δὲν εὑρίσκω δικαιολογημένην τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Καφαντάρη ὅτι αἱ ὀργανώσεις ἔχουσι τὴν ρίζαν, τὴν ἀφετηρίαν καὶ τὸ σπέρμα τῶν εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§95Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Ἐγὼ εὑρέθην πρὸ τοῦ ἑξῆς νέου γεγονότος, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς οὐδέποτε εἶχε περιέλθει εἰς γνῶσίν μου, ὅτι τὸ Κράτος εἰς μίαν οἱανδήποτε ἐποχὴν εὑρέθη πρὸ μιᾶς ὑπερτέρας ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ παραγνωρίσω καθόλου, ᾐσθάνθη ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν διὰ τῆς νομίμου Ἐξουσίας, διὰ τῆς δυνάμεως τῆς Χώρας νὰ ἀποτρέψῃ κινδύνους ἐπικρεμαμένους, ἰδίᾳ κατὰ τῶν μπολσεβικικῶν ὀργανώσεων, αἱ ὁποῖαι ἔτρεφον ἰδέας ἀκροτάτας, καὶ περιῆλθεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συνεννοηθῇ ἰδιαιτέρως μετὰ ἑτέρων ἐργατικῶν ὀργανώσεων, ὅπως ἀντιταχθῇ κατὰ τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀρχικὸν γεγονός, ὅτι τὸ Κράτος συνῆψεν ἰδιαιτέραν συνεννόησιν μετὰ τῶν ἐργατικῶν ὁμάδων, ὅπως ἀντιταχθοῦν ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου.

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐναντίον ἀπεργιῶν.

§97Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀκόμη χειρότερον, ὅπως ἀντιταχθοῦν ἑπομένως καὶ ἐναντίον ἐλαφροτέρου κινδύνου, τῆς ἀπεργίας, ἡ ὁποία εἶναι δικαίωμα παντός. Ἂν τὸ Κράτος ᾐσθάνθη εἰς μίαν οἱανδήποτε ἐποχὴν τὴν ἔλλειψιν ἐπαρκείας τῶν ἰδίων του δυνάμεων, ὅπως ἀντιταχθῇ ἐναντίον οἱουδήποτε κινδύνου, τῆς ἀπεργίας ἢ τοῦ κοινωνιστικοῦ, θέλω νὰ μάθω ἂν ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναθεωρήσῃ μίαν τοιαύτην συμφωνίαν καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι Ἀρχαί τινες δὲν παρεξήγησαν τὰς διαταγὰς ταύτας καὶ δὲν ἤθελον προβῆ εἰς ὑπερβολὰς εἰς τὰς ἐνεργείας αὐτῶν. Θέλω νὰ μάθω τὴν πρόθεσιν ἢ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους προετίθετο ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἐλάμβανε τὰ μέτρα ταῦτα, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀποδώσω εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ ἐκ Μαντινείας πληρεξουσίου, ὅτι τὰ μέτρα τῶν Ἀρχῶν ἐν συνεννοήσει μετὰ τῶν ἐντοπίων ἐργατῶν ἠδύναντο νὰ καταλήξουν εἰς ὑπερβασίας καὶ παρεξηγήσεις. Δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναζητηθῇ τὸ σπέρμα τῶν μετέπειτα συμβαινόντων εἰς τὰς τότε ἐνεργείας.

§98Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἀνάγκη τὸ πρᾶγμα νὰ διευκρινισθῇ. Ἡ ἐνέργεια αὐτὴ δὲν ἔγινεν ὅπως ἀντιμετωπισθῇ κοινωνιστικὸς κίνδυνος. Τὸ Κράτος εἶχεν ἀνάγκην τῆς διατηρήσεως τῶν συγκοινωνιῶν. Αἱ συγκοινωνίαι ἠπειλοῦντο νὰ διακοπῶσι καὶ οἱ ἐργάται οἱ ὁποῖοι εἶχον προσφερθῆ νὰ ὑπηρετήσουν τὸ Κράτος, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Στρατιωτικοῦ Διοικητοῦ, εἶχον ἀνάγκην ἐνισχύσεως ἠθικῆς. Ποίας ἐνισχύσεως; Ὄχι νὰ μισθοδοτῶνται, ὄχι νὰ ὁπλισθοῦν, ἀλλὰ νὰ ἔχουν τὸ ἐπαγγελματικόν των σωματεῖον· καὶ ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς ἔλεγεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς διατηρήσεως τῶν συγκοινωνιῶν, τῆς ὁμαλῆς ἐξελίξεως τῆς κρίσεως, ἐφόσον δὲν ἠμπορεῖ νὰ διαθέσῃ μίαν μικρὰν πίστωσιν καὶ διὰ τὰς πληροφορίας του καὶ διὰ τὴν ἐπαγγελματικὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐργατῶν, καὶ ἡ ἄδεια αὐτὴ ἐδόθη, νὰ χρησιμοποιηθῇ ἕνα μικρὸν ποσὸν ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν του ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητής, κατόπιν μάλιστα συνεννοήσεως καὶ συνεργασίας μὲ τὸν Γενικὸν Διοικητήν. Ἡ ἄδεια αὐτὴ δὲν φαντάζομαι ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ὑποστηρίζῃ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος ὅτι εἶναι τὸ σπέρμα ἐκείνων τὰ ὁποῖα βλέπομεν, διότι ἐξ ὅσων ἀνεπτύχθησαν καὶ θὰ ἀναπτυχθοῦν ἀποδεικνύεται πασιφανῶς ὅτι ἡ πρώτη ἐνέργεια δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως σχέσιν μὲ τὴν τελευταίαν ἐνέργειαν τὴν τόσον ἀξιοθρήνητον.

§99Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν: Εἶπον ὅτι τὰ ἄτομα τὰ ὁποῖα ἔδρασαν κατὰ τὰς τελευταίας ἐν Δράμᾳ σκηνὰς μετεχειρίσθησαν κακοήθως τὸ ὄνομα τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Δὲν ἔχω ἐπίσης γνῶσιν τοῦ σχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ ἐκεῖ Μεραρχία θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντιμετωπίσῃ μίαν κομμουνιστικὴν ἐνέργειαν. Μία τοιαύτη ἐνέργεια γενικωτέρα δὲν ἠδύνατο ν’ ἀποτελέσῃ μυστικὸν καὶ μία τοιαύτη ἐνέργεια ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς ἀληθείας διὰ νὰ γίνεται παράδειγμα καὶ εἰς ὅλους ἡμᾶς καὶ ἐναντίον ἐκείνων τῶν ὁποίων στρέφεται, ἀλλὰ καὶ δι’ ἡμᾶς τοὺς ἰδίους, βλέποντας ἀμυνόμενον τὸ Κράτος. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου δὲν ἔσχον τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι μοῦ εἶναι ἀπαραίτητοι, διότι νομίζω ὅτι ἐκεῖ εὑρίσκεται ἡ ἑστία τοῦ κακοῦ. Κύριοι πληρεξούσιοι, αἱ σκηναὶ τῆς Καβάλλας δὲν ἦσαν ἀποτέλεσμα κομμουνιστικῆς ἐξεγέρσεως, ἀλλ’ ἦσαν σκηναὶ αἱ ὁποῖαι προκαλοῦνται καὶ θὰ προκαλῶνται, ἐφόσον δὲν λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς δὲν ἠδυνήθη νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ἡμέρας πολλὰς μετὰ τὰ γεγονότα, ἂν διετάχθη καλῶς ἡ φόρτωσις, καὶ ἐζήτησε πληρεστέρας πληροφορίας. Ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ κανένα ἐξ ἡμῶν. Αἱ σκηναὶ τῆς Δράμας αἱ ἐκτυλιχθεῖσαι, ὡς ἐξετυλίχθησαν, ἐπεσφραγίσθησαν διὰ μιᾶς τιμίας ἀποφάσεως τῆς Δικαιοσύνης ἐν Δράμᾳ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ ἐπισήμου ὀργάνου τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἐσχάτως ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ προβλήματος, καθώρισεν εἰς γραμμὰς ἁδρὰς καὶ σοφὰς τὴν θέσιν αὐτοῦ. Ἔθεσε τὸν δάκτυλον εἰς τὸν «τύπον τῶν ἥλων» καὶ διεπίστωσε τὴν πραγματικὴν ἀλήθειαν ἐπὶ τοῦ κοινωνικοῦ προβλήματος. Ἐν Μακεδονίᾳ ὑπάρχει κοινωνικὸν πρόβλημα, διότι ὑπάρχουν μεγάλα οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικὰ ζητήματα ἐν Μακεδονίᾳ, διότι μόνον ἡ Καβάλλα ἔχει 14 ἑταιρείας καὶ κολοσσιαῖα ἄλλα συμφέροντα, διότι ἔχει τεραστίαν βιομηχανίαν, διότι ὑπάρχουν προλετάριοι, καθὼς καὶ εἰς τὴν Δράμαν καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἐπίσης ἡ ἐπισώρευσις 700.000 πρασφύγων εἰς τὴν Μακεδονίαν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τροφοδοτήσῃ καὶ νὰ ἐπαυξήσῃ τὰς ἀναρχικὰς τάσεις τοῦ πληθυσμοῦ κατὰ τῆς καθεστηκυίας τάξεως. Ἡ ἀπαθλίωσις ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη καὶ ἡ κρατικὴ ἐξάρθρωσις ἡ σημερινὴ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ γεννᾶται ὁ κομμουνιστικὸς κίνδυνος. Ἂν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις, οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ οἱοσδήποτε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱαδήποτε Συνέλευσις νὰ μειώσῃ καὶ νὰ ἐλαττώσῃ τὸν κίνδυνον αὐτόν, ὁ ὁποῖος βεβαίως ἐμφανίζεται εἰς τὴν Μακεδονίαν, δὲν ἔχει παρὰ νὰ στραφῇ εἰς τὴν λύσιν τῶν μεγάλων ζητημάτων τῶν οἰκονομικῶν, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται ἐκεῖ. Εἶναι τὸ ζήτημα τὸ κοινωνικόν, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς στέγης, τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ κόσμου αὐτοῦ. Ἡ κρατικὴ στοργή, ἡ περιποίησις καὶ ἡ προθυμία εἶναι τὰ μόνα φάρμακα τὰ ἀποτελεσματικὰ ἐναντίον τῶν ἀνταρτικῶν τάσεων, τὰς ὁποίας παρουσιάζουν τὰ πλήθη εἰς διάφορα σημεῖα τῆς Μακεδονίας. Ἂν δὲ ἐξακολουθήσῃ ἡ σημερινὴ κατάστασις ἐν Μακεδονίᾳ, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι εἰς τὰς πεδιάδας τῆς Μακεδονίας καὶ εἰς τὰ ὄρη τὰ Μακεδονικά, ἐκεῖ ὅπου ἀπὸ ἐτῶν διεξάγονται ἀγῶνες αἵματος, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπαναληφθοῦν αἱ θλιβεραὶ σκηναὶ καὶ διέλθωμεν ἡμέρας σκληρὰς καὶ χαλεπὰς ἡμεῖς οἱ Μακεδόνες, ἀλλὰ μαζὶ μὲ ἡμᾶς καὶ ἡ ὅλη Ἑλληνικὴ Πατρὶς ἡ ἔχουσα ἀνάγκην εἰρήνης μακρᾶς καὶ συνεχοῦς.

§100Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, κατηγορήθη χθὲς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ὡς ὀργανωτὴς διαφόρων ὀργανώσεων φασιστικῶν, ὡς ὑπαίτιος τῶν σκηνῶν τῆς Καβάλλας, ὡς ὁ ὀργανώνων καὶ ὑποθάλπων τὰς ὁμάδας ἐν Δράμᾳ καὶ ἴσως μόνον δὲν τῷ εἶπον ὅτι ὠργάνωσε καὶ τὴν χθεσινὴν στάσιν.

§101Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἦσθε ἀπὼν ὅταν προέβην εἰς δηλώσεις· εἶπον ὅτι δὲν πρόκειται περὶ στάσεως.

§102Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Ἐπειδὴ ὅλαι αἱ πληροφορίαι προέρχονται ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, δι’ αὐτὸ τὸ εἶπον αὐτό. Μήπως καὶ διὰ τὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας δὲν ἐδηλώθη ὅτι ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας ἐπληροφορήθησαν ταῦτα οἱ κατήγοροι τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν;

§103Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ χαρακτηρισμὸς γίνεται διὰ νὰ μὴ ἀνησυχῇ ὁ κόσμος.

§104Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Αἱ πληροφορίαι αὐταὶ ἐκομίσθησαν ὑπὸ τῶν ῥητόρων καὶ ἐκ διαφόρων ἐφημερίδων. Πληρεξούσιος φίλος ἐκ Δράμας χθὲς ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, προτοῦ ἀκόμη ἀγορεύσῃ, ν’ ἀπολογηθῇ· ὄχι νὰ ἐξηγήσῃ πῶς ἔχουν τὰ πράγματα. Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀπελογήθη ἢ μᾶλλον προσεκόμισε τὴν ἀναφορὰν τῆς ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς Καβάλλας, εἰς τὴν ὁποίαν περιγράφονται αἱ σκηναὶ αἱ τελευταίως λαβοῦσαι χώραν, αἱ λυπηραὶ αὐταὶ σκηναί. Ἐξ ὅλων ὅμως τῶν λεχθέντων, τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δὲν διελευκάνθη, εἶναι τὸ πῶς ἐγεννήθησαν αἱ σκηναί, ποία ἦτο ἡ αἰτία καὶ ποῖος ὁ λόγος τῆς γεννήσεώς των. Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω ἐκ Καβάλλας, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι ὑπαίτιος τῶν λυπηρῶν αὐτῶν σκηνῶν. Τὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας εἶναι μία ἐκδήλωσις τῆς πάλης μεταξὺ τοῦ κεφαλαίου καὶ τῆς ἐργασίας, τῆς πάλης τῶν τάξεων. Ἦτο μία ἐκδήλωσις, ἡ ὁποία ἀπὸ καιροῦ ἐλησμονεῖτο καὶ ἥτις ἀνεφάνη χάρις εἰς τὴν ὀλιγωρίαν τῶν ἁρμοδίων ἐκεῖ Ἀρχῶν καὶ χάρις ἐπίσης εἰς τὴν ὀλιγωρίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἦτο τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοσυντηρήσεως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρώτρυνε καὶ ἠνάγκασε τοὺς ἐργάτας τῆς Καβάλλας ἵνα κινηθῶσι καὶ ζητήσωσι νὰ διεκδικήσωσι τὸ ψωμί των, διότι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν σειρὰ δεμάτων καπνῶν ἀνεπεξεργάστων ἐξήγετο ἐκ τοῦ λιμένος τῆς Καβάλλας δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι πλεῖσται οἰκογένειαι θὰ ἐστεροῦντο τοῦ ἄρτου των, τὸν ὁποῖον θὰ ἀπελάμβανον ἐκ τῆς ἐπεξεργασίας τῶν καπνῶν τούτων. Ἄν ὅμως ὑπῆρχε νόμος ὁ ὁποῖος νὰ προέλεγε σαφῶς ὅτι τὰ καπνὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξήγοντο, ὤφειλον νὰ ἐξαχθῶσιν ἢ οὐχί, δὲν θὰ συνέβαινον αἱ σκηναὶ αὗται. Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχει εἷς νόμος, ὁ 2869, ὁ ὁποῖος καθορίζει τὰ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Οἱ ἐργάται, ὀχυρούμενοι ὄπισθεν τούτου, μετέβησαν εἰς τὸν Νομάρχην καὶ νομιμώτατα ἐζήτησαν τὴν ἐπέμβασίν του. Δυστυχῶς ἐμεσολάβησαν διάφορα γεγονότα ἄλλα, παρουσιάσθησαν διάφορα ἀσαφῆ τηλεγραφήματα τοῦ Ὑπουργείου καὶ τοιαύτη σύγχυσις ἐπεκράτησεν, ὥστε ὁ Νομάρχης τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἀφοῦ κατ’ ἀρχὰς ἀπηγόρευσε, κατόπιν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν, οὕτως ὥστε οἱ ἐργάται νὰ ἔλθωσι πραγματικῶς εἰς μίαν δύσκολον θέσιν καὶ νὰ νομίσουν ὅτι κάτι τι τεκταίνεται εἰς βάρος των. Δυστυχῶς συνέπραξαν καὶ ἄλλοι λόγοι, ἵνα αὐξηθῇ ἡ δυσπιστία τῶν ἐργατῶν. Ὁ κληθεὶς πραγματογνώμων, ὁ καὶ νῦν ὑπάρχων τοιοῦτος παρὰ τῷ τελωνείῳ, καθ’ ὅλα ἔντιμος καὶ χρηστός, ἐτύγχανε δυστυχῶς συγγενεύων μὲ ἕνα ἀπὸ τοὺς ἐξαγωγεῖς τῶν καπνῶν, οὕτως ὥστε οἱ ἐργάται νὰ νομίσωσιν ὅτι πρόκειται περὶ συμπαιγνίας καὶ ὅτι τὰ καπνὰ ἐπρόκειτο νὰ ἐξαχθῶσι καταστρατηγουμένου τοῦ νόμου καὶ εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἐργατῶν.

§105ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ συζήτησις εἶναι περιττή. Πρέπει νὰ προσκομισθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ἡ ὁποία ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τότε νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§106Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον, ὡς πληρεξούσιος Καβάλλας νὰ βεβαιώσω, ἐκ τῶν πληροφοριῶν ἃς ἔσχον, ὅτι ὁ ὑπαίτιος τῶν σκηνῶν δὲν εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἄν ἡ Συνέλευσις εἶχε τὴν ὑπομονήν, θὰ προέβαινον εἰς τὴν ἀνάγνωσιν ἑνὸς ἐγγράφου τὸ ὁποῖον μοὶ ἀπέστειλεν ἡ Ἐργατικὴ Ὁμοσπονδία τῶν καπνεργατῶν τῆς Καβάλλας. Τὸ ἔγγραφον τὸ ἀπέστειλε μετὰ τὰ γεγονότα καὶ ἀναφέρει ἐν αὐτῷ πῶς ἐγένοντο αἱ σκηναί.

§107ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ μᾶς τὸ ἀναγνώσετε.

§108Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ἀναγινώσκει). «Σωματεῖον Καπνεργατῶν Καβάλλας.... κλπ.». Ἐκ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ φαίνεται ἡ καλὴ θέλησις καὶ ἡ καλὴ πίστις τῶν ἐργατῶν. Δὲν ὑπάρχει ὅμως ἀμφιβολία ὅτι οἱ ἐργάται, οἱ ὁποῖοι νομιμώτατα ἤρχισαν τὰς ἐνεργείας των, ἀργότερα παρεπλανήθησαν ὑπὸ τῶν ἀδιαλλάκτων στοιχείων. Διότι ὅλοι γνωρίζετε ὅτι ἐν Καβάλλα ὄχι μόνον εἶναι ἀρκετοὶ ἀδιάλλακτοι κομμουνισταί, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἐπισήμως δρῶν κομμουνιστικὸν κόμμα, τὸ ὁποῖον λαμβάνει μέρος εἰς τὰς ἐκλογάς. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ὀφείλει ἡ Συνέλευσις νὰ ζητήσῃ ἐπιείκειαν διὰ τοὺς νομιμόφρονας ἐργάτας, οἱ ὁποῖοι νομιμώτατα ἐνήργησαν καὶ οἱ ὁποῖοι ὕστερον δυστυχῶς παρεσύρθησαν. Ὅλοι ἀτυχῶς παρασυρόμεθα. Αὐτὸ εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι παρεσύρθησαν καλῇ τῇ πίστει. Διὰ τὰ γεγονότα τῆς Δράμας δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω τίποτε. Θὰ τὰ πληροφορηθῇ ἡ Συνέλευσις ἀπὸ τοὺς πληρεξουσίους τοῦ νομοῦ τούτου. Ἐγὼ διελθὼν πολλάκις ἐκ Δράμας οὐδὲν ἔμαθον. Ἀλλὰ διὰ νὰ λείψουν ὅλα αὐτὰ εἰς τὸ μέλλον νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐτόνισε καὶ ἕτερος συνάδελφος, πρέπει νὰ φέρῃ τάχιστα πρὸς ψήφισιν νομοσχέδιον περὶ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει κατατεθῆ πρὸ πολλοῦ καὶ τὸ ὁποῖον, ἂν ἐψηφίζετο, θὰ προελάμβανε τὰς λυπηρὰς αὐτὰς σκηνάς.

§109Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Εἴπετε ὅτι δὲν εὐθύνεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Σεῖς ὅμως ποῦ ἀποδίδετε τὴν εὐθύνην;

§110Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Εἰς τοὺς κομμουνιστάς, οἱ ὁποῖοι ἐξηρέθισαν καὶ ἔφθασαν τὰ πράγματα εἰς τὰ ἄκρα.

§111Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κατελήξατε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι πταίει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§112Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Τὸ ζήτημα τὸ καπνικὸν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει περισσότερον παντὸς ἄλλου τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ὡμίλησα δὲ μόνον οὔτε ἀποδίδω τὰς εὐθύνας εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Σπυρίδη, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας· ὡμίλησα δι’ ὅλους τοὺς μέχρι σήμερον χρηματίσαντας Ὑπουργοὺς τοῦ Ὑπουργείου τούτου. Διότι οὐδεμία Κυβέρνησις ἔδωσε τὴν δέουσαν προσοχὴν διὰ τὸ σπουδαιότατον τοῦτο ζήτημα.

§113Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑπηνίχθην πρὸ ὀλίγου ὅτι ὑπάρχει κάποια ἀσάφεια ἢ ἀτέλεια εἰς τὸν νόμον. Τὸ ζήτημα χρήζει μελέτης καὶ εἶχον καταρτίσει Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ τὰ γεγονότα μᾶς προέλαβον. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη μελετᾷ τὸ ζήτημα καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ δυνηθῶ νὰ φέρω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα, ἀνεξαρτήτως τοῦ γενικωτέρου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχει κατατεθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Παπαναστασίου.

§114Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Ἀπὸ τὴν μακρὰν πεῖραν ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐβεβαιώθην ὅτι πρὸς ἀποφυγὴν τῶν συγκρούσεων πρέπει νὰ ληφθῇ εἰς τὸν νέον νόμον μέτρον, ὥστε κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν καπνῶν νὰ παρίσταται καὶ εἷς ἀντιπρόσωπος τῶν ἐργατῶν, ὥστε νὰ λαμβάνωσι πλήρη γνῶσιν τῆς καταστάσεως καὶ νὰ μὴ παρασύρωνται ἀπὸ διαφόρους πληροφορίας.

§115Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω πρὸ ὀλίγου καὶ διεκόπην. Ὁ νόμος ἠμπορεῖ νὰ ὁρίζῃ ἕνα πραγματογνώμονα, ἀλλ’ ὁ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος δὲν διοικεῖ μόνον μὲ τὸν Νόμον, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν σκοπιμότητα, ἔπρεπε σὺν τῷ πραγματογνώμονι αὐτῷ νὰ ὁρίσῃ τὴν στιγμὴν ἐκείνην καὶ δεύτερον τοιοῦτον, ἀλλὰ καὶ ἐργάτην ὁ ὁποῖος θὰ μετέδιδεν εἰς τοὺς λοιποὺς ἐργάτας περὶ ποίων καπνῶν ἐπρόκειτο.

§116Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς ὁμοίαν περίπτωσιν ἐμφανισθεῖσαν πρὸ δύο ἡμερῶν, ἐτηλεγράφησα: «Ἐφαρμόσατε τὸν νόμον· προσλάβετε καὶ ἕνα ἀντιπρόσωπον ἐργατῶν, ὡς παρατηρητήν». Ἠναγκάσθην νὰ τὸν θεωρήσω ὡς παρατηρητήν, διότι ὁ νόμος δὲν προβλέπει τοιαύτην περίπτωσιν.

§117Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Εἶχον προτείνει πρὸ πολλοῦ καιροῦ νὰ γίνῃ ἓν Συμβούλιον παρὰ τῷ εἰδικῷ τμήματι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀπὸ ἕνα καπνέμπορον, ἕνα καπνοπαραγωγὸν καὶ ἕνα ἐργάτην, καὶ ἂν αὐτὸ ἐγίνετο ἢ ἂν γίνῃ σήμερον παρ’ ὑμῶν, θὰ προσφέρῃ πολλὰς ὑπηρεσίας καὶ θὰ προλαμβάνῃ ἐν τῷ μέλλοντι τὰς διενέξεις μεταξὺ ἐργοδοτῶν καὶ ἐργατῶν.

§118Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ἀφ’ ἑνὸς μετεθέσατε τὸν ἔλεγχον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἐπεξετείνατε αὐτὸν εἰς χρόνον πολὺ μακρότερον τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Σπυρίδη, ὀφείλω νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου ὑπεβλήθησαν δύο νομοσχέδια, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἕν, γενικόν, περὶ προστασίας τοῦ καπνοῦ, δηλαδὴ συστάσεως Γραφείου Καπνοῦ, τὸ ὁποῖον προστατεύει τὸν καπνὸν γενικώτερον καὶ τὴν κατανάλωσιν καὶ τὴν παραγωγήν.

§119Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Διὰ τὸ ὁποῖον ὅμως ἐξηγέρθη ὁλόκληρος ὁ παραγωγικὸς κόσμος καὶ ἐζήτησε νὰ μὴ ψηφισθῇ.

§120Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας σᾶς ἐπληροφόρησεν ὅτι εἶχον ἐκδώσει διαταγὴν νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ καπνοῦ καὶ ὅμως, ἀντὶ νὰ στρέφετε τὸν ἔλεγχον ἐκεῖ ὅπου πρέπει, σεῖς τὸν στρέφετε πρὸς ἄλλα Ὑπουργεῖα καὶ εἰς ἄλλας ἐποχάς.

§121Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Εἶπον ὅτι ἀναμένομεν νὰ ἴδωμεν τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων καὶ τότε μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι θὰ ζητήσωμεν τὰς εὐθύνας ἐκεῖ ὅπου αὗται ἀνήκουσι.

§122Σ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπετε ὅτι τὸ κίνημα κατέληξεν εἰς κομμουνισμόν.

§123Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Εἶπον ὅτι παρεσύρθησαν οἱ ἐργάται ὑπὸ τῶν κομμουνιστῶν. Καὶ οἱ ἴδιοι τὸ λέγουν.

§124Σ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγουν καὶ κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω νὰ παραδέχεσθε, ὅτι ἐπυροβολοῦσαν ἀπὸ τὰ γραφεῖα τοῦ Καπνεμπορικοῦ Συλλόγου.

§125Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Σεῖς εἶσθε ἁρμοδιώτερος νὰ ἀπαντήσετε εἰς αὐτό.

§126Σ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπεστήριξεν ὅτι εἶχε πληροφορίας ὅτι ἐμελετᾶτο νὰ γίνουν ταραχαί, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν προέβλεπεν εἰς ποῖον μέρος θὰ συνέβαινον, διὰ τοῦτο δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὰ ἀνάλογα προληπτικὰ μέτρα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐν Καβάλλᾳ ἡ κομμουνιστικὴ ὀργάνωσις εἶναι μεγάλη καὶ καλῶς ὠργανωμένη. Δὲν ἦτο ὀλιγωρία τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ λάβῃ μέτρα, προκειμένου νὰ φορτωθῶσι τὰ καπνὰ καὶ μάλιστα ἀφοῦ ἡ φόρτωσις εἶχεν ἀρχίσει ἀπὸ τὴν πρωΐαν καὶ ἡ σύρραξις ἔγινεν εἰς τὴν μίαν ἢ δύο μετὰ μεσημβρίαν;

§127Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχει ἡ φόρτωσις τῶν καπνῶν μὲ τὸ κομμουνιστικὸν κίνημα, τὸ ὁποῖον ἐφοβεῖσθε; Ἠξεύρω πολὺ καλὰ ὅτι ἐν Καβάλλᾳ ὑπάρχει κομμουνισμὸς καὶ γίνεται καὶ προπαγάνδα κολλοσσιαία καὶ ἐστάλησαν καὶ προκηρύξεις καὶ εἰς τὸν νομὸν Δράμας· ἐν τῇ προκειμένῃ ὅμως περιστάσει οἱ κομμουνισταὶ ἠθέλησαν νὰ ἐπωφεληθῶσι τὴν δυσφορίαν τῶν ἐργατῶν καὶ τοὺς παρέσυραν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοραζάνης ἔχει τὸν λόγον.

§129Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐξ ἀφορμῆς τῶν αἱματηρῶν σκηνῶν Καβάλλας ὁ συνάδελφος κ. Θεολογίτης πρὸ ἡμερῶν ἐθεώρησεν ἐπιβεβλημένον νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ πεπραγμένα καὶ νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι αἱ αἱματηραὶ σκηναὶ ὀφείλονται εἰς τὴν ἐκκρεμότητα τοῦ ζητήματος τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν, ζητήματος τὸ ὁποῖον διὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον ἔχει ζωτικὸν ἐνδιαφέρον, ὄχι μόνον διὰ τοὺς ἐργάτας, ἀσχέτως πολιτικῶν δοξασιῶν, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλους τοὺς κατοίκους τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου του ὁ κ. συνάδελφος ἐμνήσθη καὶ ἐμοῦ καὶ ἠναγκάσθην τὴν ἑπομένην, ἐξ αἰτίας ἐσφαλμένης διατυπώσεως εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν λεχθέντων τοῦ κ. Θεολογίτη καὶ ἑνὸς δημιουργηθέντος θορύβου εἰς τὰς ἐφημερίδας, νὰ δώσω ἐξηγήσεις καὶ νὰ τονίσω συγκεκριμένως ὅτι εἰς τὰς ταραχὰς τῆς Καβάλλας, τοὐλάχιστον ἐγὼ προσωπικῶς, οὐδὲν στοιχεῖον συγκεκριμένον καὶ πειστικὸν εἶχον ὅτι εὐθύνεται τὸ Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν λεχθέντα. Καὶ ἤδη προβαίνω εἰς τὴν ἔρευναν τῶν αἰτίων, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὰς αἱματηρὰς σκηνὰς τῆς Καβάλλας καὶ τὴν ἔκρυθμον ἐν Δράμᾳ κατάστασιν καὶ θὰ ἐξετάσωμεν νὰ ἴδωμεν, ἂν ὑπάρχει σχέσις τις μεταξὺ τῶν δύο τούτων γεγονότων. Οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι προσεπάθησαν νὰ δώσουν μίαν σαφῆ εἰκόνα τῶν γεγονότων, ἀλλὰ δυστυχῶς, ἐκτὸς ἐλαχίστων, οὐδεὶς κατέχει τὰ πραγματικὰ γεγονότα, οὕτως ὥστε νὰ ἀναπαρασταθῇ διὰ μιᾶς σαφοῦς καὶ πραγματικῆς εἰκόνος ἡ ἐν Δράμᾳ κατάστασις. Ἐξ ὅσων, κύριοι συνάδελφοι, ἔχουν λεχθῆ ἐνώπιον ὑμῶν, πιστεύω ὅτι οὐδεὶς πλέον ἀμφιβάλλει ὅτι εἰς τὰς σκηνὰς τῆς Καβάλλας καὶ οἱ συντηρητικοὶ ἐργάται καὶ οἱ κομμουνισταὶ καὶ οἱ ἀστοὶ κάτοικοι τῆς πόλεως ἐκείνης ἐκηρύχθησαν ἀλληλέγγυοι, δηλονότι ἐκηρύχθησαν ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τῶν ἐργατῶν, ὅτι αἱ σκηναὶ ὀφείλονται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὴν ἐκκρεμότητα τοῦ ζητήματος τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι συνάδελφοι, μολονότι παρῆλθον δέκα ἔκτοτε ἡμέραι καὶ πλέον καὶ μολονότι μᾶς ἐδήλωσεν ὅτι διέταξεν ἀνακρίσεις καὶ θὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὸ πόρισμα, ἐν τούτοις μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν εἴδομεν παρὰ μίαν ἔκθεσιν προερχομένην ἀπὸ Ἀρχὰς ἀναρμοδίους, ἂν δὲν εἶναι ἡ ἔκθεσις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν τὰς σκηνάς. Διότι εἶναι γνωστόν, ἴσως μόνον ἄγνωστον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος προέρχεται ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ, εἶναι γνωστόν, λέγω, ὅτι εἰς τοιαῦτα γεγονότα πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων δικαστικῶν Ἀρχῶν ἢ τοὐλάχιστον τοῦ Νομάρχου. Καὶ μολονότι ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ὁ ὁποῖος θέτει τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, ἡ ἔκθεσις αὕτη δὲν παρουσιάσθη. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας: Διατί δὲν μᾶς παρουσίασαν τὴν ἔκθεσιν ταύτην καὶ διατί ἔσπευσαν νὰ βγάλουν ἀνακοινωθέντα καὶ νὰ καταδικάζωσι τὴν κίνησιν ὡς κομμουνιστικὴν καὶ νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ μᾶς δηλώσουν ὅτι πρόκειται περὶ κρούσεως τῶν κομμουνιστῶν εἰς τὸ ἀστικὸν καθεστώς! καὶ τὴν ἑπομένην διαψεύδων τὸν ἑαυτόν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δηλώνῃ, δευτερολογῶν, ὅτι δὲν εἶναι πεπεισμένος, ὅτι πιθανὸν νὰ εἶναι τὸ ἕνα, πιθανὸν νὰ εἶναι τὸ ἄλλο; Θὰ ἀναμείνωμεν, κύριοι, κατόπιν τῆς ἐπαναληφθείσης διαβεβαιώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, γενομένης μετὰ δέκα καὶ πλέον ἡμέρας, θὰ ἀναμείνωμεν, λέγω, νὰ προσαχθοῦν αἱ ἐκθέσεις αὗται. Ἐν τούτοις ὅμως φρονοῦμεν ὅτι τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, εἶναι ἀρκετὰ νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον ἐρεύνης διὰ νὰ καταλογισθῇ ἡ εὐθύνη εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἔχομεν, κύριοι, ἓν γεγονός, ὅτι ὅλοι οἱ ἐργάται, καὶ οἱ ἐθνικισταὶ καὶ οἱ κομμουνισταί, ἀσχέτως πολιτικῶν δοξασιῶν καὶ κοινωνικῶν ἀντιλήψεων, παρουσιάσθησαν ἀλληλέγγυοι. Ἔχομεν ἐπίσης τὸ συγκεκριμένον γεγονὸς ὅτι ὁ Καπνεμπορικὸς Σύλλογος Καβάλλας ἀπεδοκίμασε τὰ ἔκτροπα καὶ δὲν τὰ ἀπέδωσεν εἰς τοὺς κομμουνιστάς, ἀπεκήρυξε δὲ τὸν καπνέμπορον κ. Γρηγοριάδην. Ἔχομεν ἐπίσης, ἐπαναλαμβάνω, τὸ συγκεκριμένον, ἀλλὰ καὶ τὸ διὰ τοὺς καλῆς πίστεως συζητητὰς σημαντικὸν γεγονὸς ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς δὲν μᾶς παρουσίασε τὴν ἔκθεσιν τῶν ἁρμοδίων, ἀλλὰ μᾶς παρουσίασε μίαν ἔκθεσιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς εὐθύνονται διὰ τὰς σκηνάς.

§130Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὐδεμίαν ἔκθεσιν οὐδενὸς Εἰσαγγελέως ἔχω. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Τσιτσεκλῆς, ὅταν ἦλθε καὶ ἐκάθισε δίπλα μου, μοὶ εἶπεν ὅτι ἔφθασε μία ἔκθεσις τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ἡ ὁποία καταλογίζει εὐθύνην εἰς τὸν Νομάρχην διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν τῆς Καβάλλας καὶ διὰ τὰς συμπλοκάς. Εἶπον χθὲς εἰς τὸν λόγον μου ὅτι, ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ ἔλεγχος τῶν Ἀρχῶν τῆς Καβάλλας, δὲν ἔχουν συγκεντρωθῆ τὰ στοιχεῖα ἀκόμη, ἂν πρόκειται ὅμως νὰ γίνῃ ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, περὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ μόνον, ὅτι ὥπλισεν ἀτάκτους ὀργανώσεις διὰ νὰ ἐπιτεθῶσι κατὰ τῶν κομμουνιστῶν, διὰ νὰ τρομοκρατήσωσι καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο, ἐπ’ αὐτοῦ ζητήματος δέχομαι τὸν ἔλεγχον. Τὰ εἶπον καθαρὰ καὶ συνεπῶς ὁ ρήτωρ κακῶς ἀποδίδει εἰς ἡμᾶς ὑστεροβουλίαν, διότι δῆθεν δὲν κατεθέσαμεν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν δὲν εἴχομεν καὶ δὲν ἔχομεν ἀκόμη.

§131Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Τὴν ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, κ. Ὑπουργέ. Ἐν τούτοις ὅμως παρῆλθον ἔκτοτε δέκα καὶ πλέον ἡμέραι καὶ μολονότι τὸ ζήτημα τοῦτο ἐθίγη ἐν τῇ Συνελεύσει καὶ μολονότι ρητῶς ἐβεβαίωσεν ἡμᾶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἔχει γνῶσιν καὶ ὅτι διέταξεν ἀνακρίσεις, ἐν τούτοις ὅμως ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ μᾶς παρουσιάσῃ, μετὰ δέκα καὶ πλέον ἡμέρας, συγκεκριμένας καὶ σαφεῖς πληροφορίας. Καὶ περιορίζεται νὰ μᾶς παρουσιάσῃ μίαν ἔκθεσιν ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος, ἂν μή τι ἄλλο, περιορίζεται νὰ μᾶς ἀναφέρῃ θύματα ἐκ τῶν ὑφισταμένων του, θύματα διὰ τὰ ὁποῖα θρηνοῦμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἐκφράζομεν τὴν βαθεῖάν μας θλῖψιν, ὅπως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ παρέλειψε νὰ ἀναφέρῃ καὶ θύματα μεταξὺ τῶν πολιτῶν καὶ μεταξὺ τῶν ὁπλιτῶν. Ἔχομεν καὶ ἓν ἄλλο συγκεκριμένον γεγονός, ὅτι ὑπάρχουν δύο πραγματογνωμοσύναι, μία πρὸ τῶν γεγονότων καὶ μία ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη μετὰ τὰς σκηνάς. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον, διότι βλέπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ ὀχυρωθῇ ὄπισθεν τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν ἔχει συγκεκριμένας καὶ σαφεῖς πληροφορίας. Ἐν τούτοις ὅμως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσαν νὰ τὸ πράξωσι συνάδελφοι ἡμῶν καὶ μᾶς παρουσίασαν πάντα ταῦτα τὰ συγκεκριμένα γεγονότα, τὰ ὁποῖα συνδυάζομεν: Πρῶτον τὸ ὅτι οἱ ἐργάται Καβάλλας ἐκηρύχθησαν ἀλληλέγγυοι, ἀσχέτως πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν δοξασιῶν, καὶ οἱ ὡπλισμένοι ἐθνικόφρονες καὶ οἱ μή, καὶ ἡ λαπαροτομία ἡ γενομένη εἰς τὸν ἀτυχῆ ἀξιωματικὸν ἀπέδειξεν ὅτι ἐφονεύθη μὲ πολεμικὸν ὅπλον. Συνδυαζομένων ὅλων τούτων, ἀγόμεθα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν ἀποκλείεται ὅτι εἶναι εὔλογος ἡ ὑπόνοια ὅτι δυνατὸν νὰ ἐγένοντο ὑπαίτιοι ἀκούσιοι τῶν αἱματηρῶν σκηνῶν Καβάλλας οἱ ὁπλίσαντες τοὺς ἐθνικόφρονας ἐργάτας.

§132Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἐξηκριβωμένον τοῦτο, κ. συνάδελφε.

§133Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ· δὲν τὰ παρουσιάζω ὡς ἐξηκριβωμένα. Συνδυάζω τὸν ὁπλισμὸν ὁ ὁποῖος ἐχορηγήθη εἰς τοὺς ἐργάτας Δράμας καὶ ἄγομαι εἰς ἁπλῆν ὑπόνοιαν, λέγων ὅτι δὲν ἀποκλείεται νὰ εἶναι ἀκούσιοι αὐτουργοὶ οἱ ὁπλίσαντες τοὺς ἐργάτας. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὰς σκηνὰς Καβάλλας. Καὶ ἔρχομαι τώρα νὰ ἐξετάσω τὴν ἀναρχικὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία παρατηρεῖται ἐν Δράμᾳ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἔχει μονοπωλιακῶς δι’ ἑαυτὸν τὸν ἐθνικισμόν. Ὅλοι, κύριοι, εἴμεθα ἐθνικόφρονες μὲ τὴν εὐρεῖαν σημασίαν τῆς λέξεως, δὲν φρονῶ δὲ ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ ὑπάρχῃ τοιχοκολλημένη ἡ λέξις εἰς τὴν προμετωπίδα τοῦ κόμματος διὰ νὰ εἶναί τις ἐθνικόφρων. Καὶ ἡ ὀνομασία «Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα» εἶναι τυχαία διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ πατρότης δυστυχῶς ὀφείλεται εἰς τὸν ἀγαπητόν μου συνάδελφον κ. Ἀρτεμιάδην.

§134Β. ΑΡΤΕΜΙΑΔΗΣ. Μόνον ἡ ὀνομασία· πέρα τούτου οὐδεμίαν σχέσιν ἔχω μὲ τὸ κόμμα αὐτό.

§135Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν περιωρίσθη νὰ διαψεύσῃ κατηγορηματικῶς χθὲς τὰ καταγγελθέντα εἰς βάρος τοῦ ἐκεῖ πράκτορός του Ἐφεσίου. Λυποῦμαι πάρα πολὺ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι οὐδόλως ἀμφιβάλλω διὰ τὴν καλήν του πίστιν, εἶναι ὅμως γεγονὸς ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰ ἐν Δράμᾳ ἐθνικὰ ἐργατικὰ σωματεῖα καὶ οἱ ἐθνικοὶ δημοκρατικοὶ σύλλογοι καὶ οἱ μπράβοι εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα, τὰ αὐτὰ πρόσωπα.

§136Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Διαψεύσατε τὴν ὑπογραφήν σας.

§137Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι κανὲν στοιχεῖον πειστικὸν δὲν ἔχω, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐν Καβάλλᾳ σκηνάς, ὅτι ὀφείλονται εἰς τὸ Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα, εἶναι ὅμως γεγονὸς ἀναμφισβήτητον ὅτι, καταχρώμενα ἴσως τὸ ὄνομα τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, πρόσωπά τινα διαπράττουσιν ἀσχημίας καὶ τὰς διαπράττουσι δυστυχῶς εἰς βάρος τοῦ ὀνόματός του. Ἐνδεχόμενον τὰς ὀργανώσεις ταύτας νὰ μὴ τὰς ἐμπνέῃ καὶ νὰ μὴ τὰς ὀργανώνῃ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, εἶναι ὅμως ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰς ἀνέχεται καὶ εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, παρὰ τὰς διαψεύσεις, ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα καὶ εἰς σχέσεις ἦλθον μετ’ αὐτοῦ εἰς Δράμαν καὶ ἐδῶ κατῆλθον. Ἀπόδειξιν δὲ τούτου ἔχω ὅτι, χωρὶς νὰ μνησθῇ ὁ κ. Κωνσταντινίδης τινὰ ἐκ τῶν δρώντων ἐκεῖ προσώπων, ἔσπευσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὰ ἀναφέρῃ σήμερον. Καὶ ἔρχομαι τώρα, κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῆς πολιτοφυλακῆς. Προσεπάθησάν τινες, πρὸς δικαιολογίαν τῶν ἐκτρόπων, τὰ ὁποῖα γίνονται ἐκεῖ, νὰ φέρωσι σύγχυσιν μὲ τὴν πολιτοφυλακήν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ πολιτοφυλακὴ ὑπῆρχεν ἐν Δράμᾳ, ἕδρα εἰς τὴν παραμεθόριον προτοῦ συσταθῇ ἀκόμη τὸ Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα, ἀλλὰ τελευταίως, πρὸ δύο μηνῶν περίπου, ἰδίως ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Ὀκτωβρίου, ἡ πολιτοφυλακὴ κινεῖται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον καὶ ὁδηγεῖται ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Συλλόγου, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο μέλη τῶν ἐθνικῶν σωματείων καὶ ἀρχηγοί. Ἡ πολιτοφυλακὴ παρουσιάζει ἓν κρᾶμα, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς διευκρινήσῃ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι πολιτοφύλακες ἐγένοντο οἱ φίλοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ κηρύσσεται ὁ πατριωτισμὸς ἐπ’ ὀνόματί του καὶ διαπράττονται ἀσχημίαι καὶ ἐκβιάζεται ὁ κόσμος καὶ καταγγέλλονται ὡς κομμουνισταὶ ὄχι μόνον οἱ ἐργάται, ἀλλὰ καὶ ἐπίλεκτα μέλη τῆς κοινωνίας Δράμας, ἐπιστήμονες καὶ δικηγόροι καὶ ἰατροὶ καὶ συμβολαιογράφοι.

§138ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ ἀναφέρετε παραδείγματα;

§139Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Μάλιστα.

§140ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διατί δὲν τὰ κατηγγείλατε;

§141ΑΛΛΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ μᾶς ἀναφέρετε τὰ ὀνόματα.

§142Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Μάλιστα, κ. συνάδελφε.

§143Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε; Μήπως εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς διευκρινήσετε, ἂν αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὰ ἔνοπλα αὐτὰ ἀνταρτικὰ σώματα—ἂς τὰ ὀνομάσωμεν οὕτως—εἶναι ὅλοι Ἕλληνες;

§144ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μήπως εἶναι τίποτε Κιρκάσιοι, τίποτε Ζεϊμπέκηδες;

§145ΑΛΛΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κιρκάσιοι κατὰ τὸ πλεῖστον, κ. συνάδελφε.

§146Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζω. Καὶ ἀνεφέρθη, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ τὸ ὄνομα ἑνὸς τιμίου καὶ ἐνθέρμου πατριώτου, τοῦ στρατηγοῦ Ξύδη. Θὰ ἐκθέσω μερικὰ πράγματα τὰ ὁποῖα θὰ συμβάλουν ἀσφαλῶς πρὸς δικαιολόγησίν του. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ στρατηγὸς Ξύδης ἔπαθεν ἀπὸ κομμουνιστικοφοβίαν, ὅπως ἀξιότιμος συνάδελφος πρὸ ὀλίγου ἀνέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὁ περίφημος Ἐφέσιος, τοῦ ὁποίου ἀνεφέρθη τὸ ὄνομα, παρουσιάζων ἐπιστολὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ—τὰς θεωρῶ πλαστὰς—κατώρθωσε νὰ καταστῇ ἐκ τῶν ἐμπίστων τοῦ κ. Μεράρχου. Ἀσφαλῶς ὁ στρατηγὸς Ξύδης ἀγνοεῖ τὸ ποιὸν τοῦ προσώπου τούτου καὶ ἡ πρὸς αὐτὸ ἐμπιστοσύνη του θὰ ὀφείλεται εἰς τὰς μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν σχέσεις τοῦ τυχοδιώκτου τούτου. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ τῆς πολιτοφυλακῆς τῆς παραμεθορίου, ἡ ὁποία προτάσσει τὰ στήθη της πρὸς προστασίαν τῶν συνόρων, καὶ τῆς πολιτοφυλακῆς τῆς πόλεως, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Ἐφεσίου, πράκτορος τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς σχέσεις, ἂν ὄχι μὲ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἐν πάσῃ περιπτώσει μὲ τὸ ἐν Ἀθήναις κέντρον.

§147Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε....

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§149Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ διασαφήσῃ ὁ κ. συνάδελφος διάφορα σημεῖα, διότι θὰ ζητήσω τὸν λόγον.

§150Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἄλλο διακοπὴ καὶ ἄλλο διασάφησις, κ. Πρόεδρε.

§151Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἴπετε ὅτι γνωρίζετε ὅτι ἐστάλησαν ἔντυπα τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος εἰς τὸ ἐκεῖ τμῆμα, δηλαδὴ εἰς τὸν Ἐφέσιον;

§152Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Μάλιστα, ὁ ὁποῖος εἶναι, κύριοι, πράκτωρ τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος.

§153Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς ὅτι ἀγνοεῖ τὸν κ. Ἐφέσιον.

§154Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἀγνοεῖ ἂν ὑπάρχουν Ἐθνικοὶ Δημοκρατικοὶ Σύλλογοι ἐν Δράμᾳ.

§155Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Λυποῦμαι πολύ, κ. Πρόεδρε, διότι ἀναγκάζομαι νὰ διαψεύσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν ὅτι μεταβὰς εἰς Δράμαν ἐγευμάτισε μὲ μέλη τοῦ ἐκεῖ Συλλόγου καὶ μὲ φίλους του.

§156Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τῶν προσφυγικῶν ὀργανώσεων μέλη.

§157Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Γνωρίζετε ὅτι εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Δράμας ὑπάρχει προσφυγικὸς πληθυσμὸς Μικρασιατικός;

§158Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ὁ κόσμος αὐτὸς περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε ἀποκρούει τὸ Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα.

§159Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχει ἀποδοκιμάσει καὶ ἔχει καταγγείλει.

§160Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Ὅταν ἐπῆγεν ἕνας ἀρχηγὸς μὲ ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι συνταυτίζονται πρὸς τὰς ἀρχάς του....

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι διακοπή, κ. Πρόεδρε.

§162Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Θέλετε, κ. Μαρσέλε, πάλιν τσιφλίκια. Μάθετε ὅτι θεωρεῖται ἐκεῖ ὁ κ. Κονδύλης ὡς ἀντιαγροτικός· θεωρεῖται ὡς προστατεύων τὰ συμφέροντα τῆς κεφαλαιοκρατίας, τῶν χρηματιστῶν.

§163Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Εἶναι ὑπὲρ τοῦ δικαίου ὅλων, καὶ τῶν προσφύγων καὶ τῶν ἐντοπίων ἐν ἴσῃ μοίρᾳ.

§164Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Θέλετε νὰ ὑποδουλώσετε τοὺς ἐκεῖ πρόσφυγας χάριν ὑμῶν ἐδῶ κάτω.

§165Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θέλω νὰ συμπληρώσω τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Μαρσέλου, κ. Πρόεδρε. Κύριε συνάδελφε, ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπετε οἱ εἰς τὴν περιφέρειαν Δράμας πρόσφυγες ἐκ τίνων μερῶν προέρχονται;

§166Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἐκ Πόντου, Θράκης, Μικρᾶς Ἀσίας κλπ.

§167Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπετε, ἂν διενεμήθησαν ὅπλα εἰς πρόσφυγας καὶ εἰς ποίους;

§168Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ πρόσωπα. Κατήντησεν εἰς τὴν Δράμαν, κατόπιν τῶν κινήσεων καὶ πράξεων τοῦ ἐκεῖ πράκτορος τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, πᾶς μὴ ἀνήκων εἰς τὸ Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα νὰ θεωρῆται ὡς κομμουνιστής. (Πολλοὶ πληρεξούσιοι προσπαθοῦσι νὰ διακόψωσι τὸν ρήτορα, ζητοῦντες λεπτομερεῖς πληροφορίας).

§169Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις κάπως κανονικώτερον. Λυποῦμαι, διότι ἀναγκάζομαι νὰ ἐπεμβαίνω ἑκάστοτε εἰς τὴν ρύθμισιν τῆς συζητήσεως. Ἂν δὲν διακοπῇ ὁ κ. συνάδελφος, θὰ δώσῃ ὅλας τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας δύναται νὰ δώσῃ. Κατ’ ἄλλον τρόπον δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἂν ἐξακολουθήσουν αἱ ἐρωτήσεις καὶ αἱ διακοπαί, ἀναμφισβητήτως θὰ εἶναι πολὺ δύσκολον εἰς τὸ μέλλον νὰ δεχθῶμεν προτάσεις ἐπερωτήσεων, ἂν δὲν ἔρχωνται μὲ τὴν σειράν των. Θὰ σᾶς παρακαλέσω θερμῶς νὰ μὴ γίνωνται διακοπαὶ διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπερωτήσεις διὰ τὰς ὁποίας θὰ ἤρκει μία ἡμέρα νὰ ἀπασχολοῦν δύο καὶ τρεῖς ἡμέρας.

§170ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὑπάρχει ἐκεῖ κάποιος γνωστὸς ἐδῶ, ὁ κ. Καραϊσκάκης, ὁ ὁποῖος ἐστάλη τελευταίως νὰ ἱδρύσῃ σύλλογον. Ὁ κύριος αὐτὸς ἀνεφάνη πρὸ δύο μηνῶν ἐν Δράμᾳ, ὡς ὄργανον τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος.

§171Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Καὶ ἄλλος κ. συνάδελφος μᾶς δίδει τὴν πληροφορίαν ὅτι ὁ ἴδιος, ὡς Νομάρχης, ἄλλοτε διέταξε τὴν σύλληψίν του. Αὐτὸς ὁ Ἐφέσιος ἔχει ἐξευτελίσει καὶ τὸ Κράτος καὶ τὸ ὄνομα τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν ἐθνικοφρόνων δημοκρατικῶν. Πᾶς ὅστις δηλοῖ πίστιν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα ἐκλαμβάνεται ὡς προστάτης τοῦ σημερινοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, ὁδηγεῖται εἰς τὴν Μεραρχίαν καὶ ὁπλίζεται.

§172ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖος χορηγεῖ τὰ ὅπλα;

§173Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἡ κομμουνιστικοφοβία τοῦ κ. Μεράρχου.

§174Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ συνέπειαν ὑποστηρίζετε ὅτι ὁ κ. Μέραρχος διαθέτει ὅπλα εἰς ἰδιώτας ἀνήκοντα εἰς τὸ Δημόσιον.

§175Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κατόπιν βεβαιώσεως τοῦ κ. Ἐφεσίου. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ κ. Ξύδης δὲν ἔχει γνῶσιν ἑνὸς πράγματος, ὅτι πρόκειται περὶ τῶν Ἐθνικῶν Δημοκρατικῶν Συλλόγων. Ἐμφανίζονται εἰς τὸν κ. Ξύδην ὡς ἐθνικιστικὰ σωματεῖα καὶ ὁδηγοῦνται ἀπὸ τὸν πράκτορα τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Συλλόγου. Δὲν διστάζω, κύριοι, νὰ ἀποδεχθῶ ὅτι ὅλα ταῦτα οὔτε ἐμπνέονται οὔτε ὀργανοῦνται ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Τὸν θεωρῶ καὶ ἐγὼ ἀνώτερον τῶν ἀσχημιῶν αὐτῶν, ἀλλ’ ἀσφαλῶς τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν ἀνέχεται. Καὶ ἂν δὲν εὐθύνεται ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, εὐθύνεται ἀσφαλῶς ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. (Πολλοὶ πληρεξούσιοι διακόπτουν).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ· ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὰς συστάσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὰς συστάσεις τοῦ Προεδρείου. Θὰ ἔχωμεν κατόπιν διαμαρτυρίας ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου.

§177Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μὲ προστατεύσετε. Εὐθύνεται ἀσφαλῶς ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι εἶναι ἐντεταλμένος νὰ φρουρῇ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἐπιτρέπει νὰ γίνωνται ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀσχημίαι καὶ νὰ ἀναστατώνεται ἡ ἐκεῖ κοινωνία ἀπὸ ἓν κοινωνικὸν ἀπόβρασμα, ἀπὸ ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος παρουσιάζεται εἰς ὅλα τὰ κέντρα μὲ διάφορα ὀνόματα, γνωστὰ καὶ ἄγνωστα, ἐκτὸς ἂν μᾶς ἀρκῇ νὰ εἶναι γνωστὸς μόνον εἰς τὰς δέλτους τῆς Ἀστυνομίας.

§178ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀοριστίαι.

§179Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος δὲν θέλει νὰ ἐννοήσῃ. Θέλετε νὰ σᾶς ἐπαναλάβω τὰ ἴδια, κ. συνάδελφε; Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν τῇ ἰδιότητί του ταύτῃ τοὐλάχιστον εὐθύνεται, φέρει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην τῶν ἀσχημιῶν αἱ ὁποῖαι παρατηροῦνται εἰς Δράμαν. Καὶ τὴν φέρει ἀσφαλῶς, κύριοι συνάδελφοι, διότι δὲν ἐφρόντισε νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν ἀναρχικὴν αὐτὴν κατάστασιν. Καὶ δὲν θὰ ἀνέφερον ἴσως τὰ γεγονότα ταῦτα—διότι μᾶλλον ἡ ἀηδία μὲ πνίγει—ἂν δὲν ὑπῆρχε κίνδυνος ἐπαναλήψεως τῶν αἱματηρῶν σκηνῶν τῆς Καβάλλας. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι καιρὸς πλέον, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς ταύτης τῆς Πατρίδος, ἰδίως σήμερον μὲ τὰ ὑπάρχοντα εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν κοινωνικὰ ρεύματα, νὰ φροντίσωμεν διὰ τὴν ἠθικὴν ἀνύψωσιν καὶ τὴν οἰκονομικὴν βελτίωσιν ὅλων τῶν ἐργαζομένων τάξεων καὶ τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν ἀστῶν καὶ νὰ μὴ συσκοτίζωμεν τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ μὴ συκοφαντῶμεν μίαν τάξιν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δὲν προσπαθοῦν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὰ πρὸς τὸ ζῆν εἰς τὰς οἰκογενείας των. Διότι εἶναι πιθανὸν νὰ γεννηθῇ καὶ εἰς τοὺς μικροαστοὺς καὶ εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ εἰς τοὺς ἐργάτας ἡ ἐντύπωσις, νὰ ἐκληφθῇ ἡ Πατρὶς ὡς ἀποσκοποῦσα μόνον τὴν προστασίαν τῶν συμφερόντων ἐκμεταλλευτῶν καὶ χρηματιστῶν τινων. (Χειροκροτήματα).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§181Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Παρηκολούθησα μὲ προσοχὴν τὴν συζήτησιν καὶ προσεπάθησα καὶ ἐγὼ νὰ ἴδω τοὺς δακτύλους ποὺ εἶδεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὰς μυστηριώδεις ἐνεργείας τῶν προπαγανδιστῶν, ἀλλ’ οὔτε δακτύλους εἶδον οὔτε ἐνεργείας μυστηριώδεις. Εἶδα μόνον κεφαλὰς στρουθοκαμήλων κρυπτομένας ὀπίσω ἀπὸ τὰ φυλλώματα τῆς πραγματικότητος. Παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος πολλοὶ ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ κατήγγειλαν συγκεκριμένα γεγονότα διὰ τὰ ὁποῖα θλίβεται καὶ ἀνησυχεῖ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνισμός. Ἀνεφέρθησαν παρελάσεις ἐν Δράμᾳ ἐνόπλων φασιστῶν, βανδαλισμοὶ διάφοροι, φυλακίσεις ὁμαδικαὶ ἐργατῶν, παράνομοι κατακρατήσεις.

§182Ν. ΞΗΡΟΣ. Φόνοι δύο ἀξιωματικῶν.

§183Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι παιδιὰ τοῦ λαοῦ, κ. συνάδελφε, ἐργάται καὶ αὐτοὶ τῆς πλουτοκρατίας. Ἀνεφέρθησαν ἐπιστολαὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀνεφέρθη κάποιος Ἐφέσιος ἐμφανιζόμενος ὑπὸ διάφορα ὀνόματα καὶ λωποδυτικὰς ἰδιότητας, ἀνεφέρθησαν κατόπιν τὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας, τραυματισμοὶ ἐργατῶν, φυλακίσεις ἀθρόαι. Συγκεκριμένως ἀνεφέρθη ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὰς φυλακὰς 200 Ἕλληνες πολῖται. Ἀνεφέρθησαν τραυματισμοὶ ἀξιωματικῶν μὲ ὅπλα Μάνλιχερ, παραβιάσεις νόμων ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν διὰ λογαριασμὸν τῶν μεγαλεμπόρων. Ἀπεκηρύχθη ὁ ἔμπορος ὁ ὁποῖος ἀπεπειράθη νὰ ἐνεργήσῃ ἐξαγωγὴν καπνῶν ἀνεπεξεργάστων. Ἐξεδόθησαν ἐμπιστευτικαὶ διαταγαὶ τοῦ Ἐπιτελείου, ὡς ἀνέφερε σήμερον συγκεκριμένως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Πίψος, κατὰ τὰς ὁποίας αἱ στρατιωτικαὶ Ἀρχαὶ τῆς Μακεδονίας ὀφείλουν νὰ ὁπλίζουν τοὺς ἐργάτας ἐκείνους, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ δύναται νὰ στηριχθῇ ἡ Κυβέρνησις, τὸ Κράτος, διὰ νὰ καταπολεμήσῃ δῆθεν τὸν κομμουνισμόν. Συγκεκριμένως ἀνεφέρθησαν ἐνέργειαι πρὸς διάλυσιν τῶν κομμουνιστικῶν ὀργανώσεων. Σήμερον ἐπληροφορήθημεν ἐπίσης ὅτι δύο συνήγοροι τῶν φυλακισθέντων ἐργατῶν, μεταβάντες ὅπως ζητήσωσι πληροφορίας, ἐξεδιώχθησαν μὲ τὰς ἀπειλὰς τὰς ἀναφερθείσας ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ἀραβαντινοῦ.

§184ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸν ἠκούσαμεν.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ κανονίσετε τὸν τρόπον τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀγορεύοντος. Ὁρίστε, κ. Ἀντωνιάδη.

§186Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνάγκη ὅπως ἀνασκοπήσωμεν τὰ καταγγελθέντα διὰ νὰ ἐξακριβώσωμεν τί προκύπτει ἀναμφισβητήτως, ἵνα καταλογίσωμεν τὴν δέουσαν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐκθέσω δηλονότι τί ἐκ τῶν καταγγελθέντων δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τί φρονῶ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐτερικῶν ἠγόρευσε διὰ μακρῶν καὶ διὰ πατριωτικῶν ἐξάρσεων προσεπάθησε νὰ συγκινήσῃ τὴν Συνέλευσιν. Εἰς ἀπάντησιν ὅμως τῶν συγκεκριμένων καταγγελιῶν δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀντιτάξῃ ἢ μόνον πατριωτικοὺς λόγους καὶ μίαν ἔκθεσιν ἑνὸς ὑπομοιράρχου, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστήριξε τὴν ὅλην ἀπολογίαν τῆς Κυβερνήσεως. Μᾶς εἶπεν ἀορίστως: Οἱ κομμουνισταὶ συνεργάζονται μὲ τοὺς κομιτατζῆδες· μᾶς εἶπεν ὅτι οὗτοι ἔλαβον διαταγὰς ἀπὸ τὰ κομμουνιστικὰ κέντρα, μᾶς εἶπε πρὸς τούτοις ὅτι πιστεύει ὅτι, καὶ ἂν ὁ κομμουνισμὸς ἐπικρατήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἐπικρατήσῃ μόνον δι’ ἕνα μῆνα, διότι πιστεύει ὅτι τὸ ἀστικὸν περιβάλλον τῆς Βαλκανικῆς εἶναι τοιοῦτον, ὥστε δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξακολούθησιν τοιούτου καθεστῶτος. Ἀλλὰ τί ἄλλο φανερώνει ἡ δήλωσίς του αὐτὴ παρὰ ὅτι ἐλπίζει εἰς τὴν συνδρομὴν τῶν κομιτατζήδων τοῦ Τσαγκὼφ μὲ τὸν ὁποῖον κηρύσσεται ἀλληλέγγυος ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς ἤθελεν ἀνατρέψει εἰρηνικῶς ἢ βιαίως τὸ κοινωνικόν του καθεστώς; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπορεῖ, λέγει, διότι εὑρέθησαν πληρεξούσιοι νὰ καταγγείλωσι τὰ γεγονότα τὰ συγκεκριμένα, πιστεύσαντες περισσότερον εἰς ὅσα εἶδον μὲ τὰ μάτια των παρὰ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ φίλου του ὑπομοιράρχου. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀπορῶ περισσότερον, διότι ἀπορεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι εἰς τὴν Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν ὑπάρχουσιν ἀρκετοὶ πληρεξούσιοι ποὺ δὲν ἀνέχονται τὸν φασισμόν του καὶ ἴσως πληροφορηθῇ λίαν συντόμως ὅτι εἶναι περισσότεροι τῶν ὅσων ὑπολογίζει. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ ἀναμφισβήτητα συμπεράσματα καὶ ἂς ἐξετάσωμεν ψυχραίμως τὴν κατάστασιν. Ὑπάρχει, κύριοι, ἓν ζήτημα ἀνεπεξεργάστων καπνῶν τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ πρὸ ἐτῶν τὰς Κυβερνήσεις. Ἐψηφίσθη νόμος εἰδικὸς χωρὶς νὰ δώσῃ τὴν ὁριστικὴν λύσιν. Ὁ ἐργατικὸς ἀγὼν ἐξακολουθεῖ διὰ τὴν πλήρη παρεμπόδισιν τῆς ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν, διότι ἀπὸ αὐτὸν ἐξαρτᾶται ἡ ζωὴ χιλιάδων οἰκογενειῶν. Ἡ ἐγκληματικὴ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως διεπιστώθη ἐκ τῶν αἱματηρῶν γεγονότων. Ἠδύνατο νὰ προλάβῃ τὰ γεγονότα, λαμβάνουσα μέτρα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποδείξεων τῶν ἐργατῶν. Ἐξηκριβώθη ἐπίσης ὅτι ἐγένετο ἀπόπειρα παρανόμου ἐξαγωγῆς καπνῶν, τοῦτο δὲ ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ὁ ἔμπορος Γρηγοριάδης ἀπεδοκιμάσθη ἀπὸ τοὺς ἰδίους συναδέλφους του. Ἐφυλακίσθησαν 200 ἐργάται, ἐτραυματίσθησαν πλέον τῶν 30 ἐργατῶν, περὶ τῶν ὁποίων οὐδὲν ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§187ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν εἶναι διὰ τὸ ἴδιον γεγονὸς καὶ οἱ 200 ἐργάται.

§188Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ κοινωνικὰ φαινόμενα ἐξηγοῦνται διὰ λογικῶν συλλογισμῶν· δὲν εἶναι ὅπως τὰ φυσικὰ φαινόμενα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐξακριβωθοῦν καὶ νὰ ἀποδειχθοῦν πειραματικῶς. Ἄν εἴχομεν τὴν δύναμιν νὰ ἐμφανιζώμεθα τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν διαπράττονται αἱ μυστικαὶ συνεννοήσεις, ἂν εἴχομεν τὴν δύναμιν ποὺ δίδει τὸ «δαχτυλίδι τοῦ Γύγη», ὅπως λέγει ἕνα παραμῦθι, ποὺ «κάνει ἐκεῖνον ποὺ τὸ φορεῖ νὰ μὴ φαίνεται» διὰ νὰ παρακολουθῶμεν τὰς διαφόρους μυστικὰς συνεννοήσεις τῶν ἐνόχων, πόσους μεγαλοσχήμους καταχραστὰς δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συλλαμβάνωμεν! Δυστυχῶς διὰ τὴν ἐξήγησιν τῶν κοινωνικῶν φαινομένων δὲν δυνάμεθα εἰσέτι νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰ μέσα ποὺ παρέχουν αἱ φυσικαὶ ἐπιστῆμαι. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς εἶπεν ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἀναφέρωμεν συγκεκριμένα γεγονότα. Καὶ ἐρωτῶ: Ἄν ἀκούσετε ἕνα σκυλλὶ νὰ γαυγύζῃ καὶ δὲν τὸ βλέπετε, δὲν θὰ εἴπετε ὅτι εἶναι σκυλλί; Ἄν ἀκούσετε μίαν γάτταν καὶ μιαουρίζει, δὲν θὰ εἴπετε ὅτι εἶναι γάττα; Εἶναι ἀνάγκη νὰ πιάσετε καὶ νὰ ἴδετε διὰ νὰ πιστεύσετε; Τὰ περισσότερα φαινόμενα τῆς ζωῆς ἐξηγοῦνται μὲ συλλογισμοὺς στηριζομένους εἰς ὡρισμένα γεγονότα, ὅπως καὶ τὰ μαθηματικὰ προβλήματα. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι οἱ κομμουνισταὶ ἐπετέθησαν πρῶτοι. Ἀλλ’ εἶναι ἀξίωμα ὅτι ὁ φοβούμενος ἐπιτίθεται πρῶτος. Καὶ ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν προκύπτει ἀναμφισβητήτως ὅτι αὐτός, ὡς ὄργανον τοῦ Κράτους, φοβεῖται τὸν κομμουνισμὸν καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ πιστευθῇ καὶ χωρὶς τὰ καταγγελλόμενα ὅτι αὐτὸς ἐπιτίθεται, αὐτὸς ὀργανώνει ὅλας τὰς ἐνόπλους καὶ παρανόμους ὀργανώσεις, τὰς ὁποίας ἠκούσατε. Ἄλλη ἀπόδειξις τῆς ἀνωτέρω ἀληθείας εἶναι καὶ ἡ ὀργάνωσις τῶν ἰδιοκτητῶν οἱ ὁποῖοι ἐπλημμύρισαν τὴν Ἑλλάδα μὲ τὶς μεγάλες ρεκλάμες «σώσατε τοὺς ἰδιοκτήτας». Φοβοῦνται τὸν κομμουνισμόν, διότι δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀντιληφθοῦν πῶς δρᾷ ὁ κομμουνισμός. Δι’ αὐτὸ παρετηρήθη τελευταίως καὶ ἡ συσπείρωσις ὅλων τῶν πλουτοκρατῶν καὶ νεοπλούτων πέριξ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, οἵτινες ἀναμένουν ἀπὸ αὐτὸν ἐναγωνίως τὴν σωτηρίαν τῶν ἰδιοκτησιῶν των ἀπὸ τὸν ἀνύπαρκτον κομμουνιστικὸν κίνδυνον. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν τὴν προσπάθειαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ γοήτρου ὅπερ εἶχεν οὗτος ἄλλοτε, διὰ τοῦτο βλέπομεν τὴν προσπάθειαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ἀκράτου φιλοδοξίας του, διὰ τοῦτο βλέπομεν ὅλας τὰς σπασμωδικὰς ἐνεργείας των, αἵτινες κατέληξαν εἰς τὰ γνωστὰ αἱματηρὰ γεγονότα. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος, διὰ νὰ δώσω σαφεστέραν εἰκόνα τῆς δημιουργηθείσης καταστάσεως, νὰ ἐκθέσω τὰς σκέψεις μου ὅσον ἀφορᾷ τὴν διανοητικότητα καὶ ἰδιοσυγκρασίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει σὺν τῇ ὀξείᾳ ἀντιλήψει καὶ μίαν πρωτόγονον ἐπιμονὴν καὶ ὁρμητικότητα. Ἔχει καὶ ἄλλας ἰδιότητας, αἵτινες θεωροῦνται προτερήματα ἀπὸ τοὺς φίλους του καὶ ἐλαττώματα ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς δημοκρατικούς. Πιθανὸν ἡ ἀντίληψίς μου αὐτὴ νὰ στηρίζεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἔχω, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διπλᾶς ἀντιλήψεις, διπλοῦν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, ὅπως εἶναι σύνηθες εἰς τὴν σύγχρονον κοινωνίαν, δύο γλώσσας, δύο ἀρχάς, δύο φορεσιὲς καὶ ἐν γένει διπλᾶ, τὰ ἐπίσημα καὶ τὰ ἀνεπίσημα, καὶ ἴσως συγχύσας τὰς διπλοεμφανίσεις του νὰ μὴ τὸν ἐψυχολόγησα καλῶς. Δυστυχῶς ἐγὼ τὰ ἔχω ὅλα ἁπλᾶ καὶ ἴσως δι’ αὐτὸ δὲν ἐννοῶ τὴν πολιτικήν του. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκηρύχθη—τὸ ἠκούσατε κατ’ ἐπανάληψιν—ὑπέρμαχος τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Εἰς τὸν Τύπον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν ὅτι θὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα ἑκοῦσαν ἄκουσαν. Καὶ ἐρωτῶ: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συνυπάρξωσι προσπάθειαι πρὸς σωτηρίαν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ ταυτοχρόνως προσπάθεια πρὸς σωτηρίαν τῆς Ἑλλάδος ἀκούσης; Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι δὲν εἶναι φασίστας καὶ ἐν τούτοις κηρύσσεται ἀλληλέγγυος μὲ τὸν Τσαγκώφ, ὁμολογεῖ ὅτι ἐλπίζει εἰς τὴν ἐπέμβασιν τούτου εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ἑλλάδος πρὸς καταπολέμησιν τῶν κομμουνιστῶν, τοὺς ὁποίους φοβεῖται περισσότερον ἀπὸ τὰς ὀρδὰς τοῦ Τσαγκώφ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς δώσῃ μίαν εἰκόνα περὶ τῆς διανοητικότητός του, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ὅλην τὴν ἀλληλουχίαν τῶν γεγονότων εἶναι τὸ ἑξῆς περιστατικόν, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἤθελον νὰ ἀναφέρω, ἀλλ’ ἡ στιγμὴ δὲν ἦτο κατάλληλος, διότι εἶχε προχωρήσει ἡ συζήτησις περὶ τὰ ξημερώματα καὶ δὲν ἦτο καιρὸς διὰ τοιαύτας δηλώσεις: Δύο μῆνας πρὸ τῆς παραιτήσεώς του ἀπὸ τὴν πρώτην δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἤδη τῶν Ἐσωτερικῶν μοὶ εἶπε μειδιῶν μὲ αὐταρέσκειαν εἰς τὸ γραφεῖόν του, ἐνώπιον συναδέλφων καὶ ἀξιωματικῶν, τὰς ἑξῆς φράσεις: «Ἀπεφάσισα νὰ ἱδρύσω Ἐθνικὸν Κόμμα φασιστικόν, σὰν αὐτὸ τοῦ Μουσσολίνι».

§189Γ. ΒΕΝΙΕΡΗΣ. Ἤμην καὶ ἐγὼ τότε ἐκεῖ, κ. συνάδελφε.

§190ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αὐτὰ δὲν ἔχουσι σχέσιν μὲ τὴν ἐπερώτησιν.

§191Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Εἶναι συναφές. Μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μοῦ δηλώσῃ ὅτι θὰ εἶμαι ἀπὸ τὰ ἐπίλεκτα μέλη καὶ μὲ παρεκάλεσε ν’ ἀναλάβω τὴν σύνταξιν τοῦ φασιστικοῦ προγράμματος λέγων «γιὰ φτιάσε ἕνα πρόγραμμα καὶ ἔλα καμμιὰ μέρα». Ἐννοεῖται ὅτι ἀπέφυγα εὐσχήμως νὰ τοῦ προσφέρω τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὸν χαρακτῆρά μου ἡ σύνταξις φασιστικοῦ προγράμματος. Τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἶχε στὰ χέρια του μίαν κάρταν ἀπὸ τὸν τέως Ἀρχηγὸν τῆς Ἐπαναστάσεως κ. Πλαστήραν καὶ ἡ κάρτα ἐκείνη ἦτο ἡ φωτογραφία τοῦ Μουσσολίνι, ὅπου ἔγραφεν ἀπὸ πίσω ὁ τέως Ἀρχηγὸς τῆς Ἐπαναστάσεως «σοῦ μοιάζει, ἔ;» (γέλωτες καὶ χειροκροτήματα). Καὶ μᾶς ἐπέδειξε τὴν κάρταν αὐτὴν καὶ ἐσκέφθην τότε: «Ἀρά γε στὸ μυαλό του πῶς νὰ ἐφαντάζετο τὴν δικτατορικὴν ἢ φασιστικὴν διοίκησιν τῆς Ἑλλάδος;» Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος εἶπεν ὅτι θὰ πατάξῃ τὸν κομμουνισμὸν καὶ θὰ πατάξῃ ὡς κομμουνιστὰς πάντας τοὺς ἐργάτας καὶ τοὺς παλαιοὺς πολεμιστάς. Ἀλλ’ ἀγνοεῖ, φαίνεται, ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι αἱ 200,000 τῶν παλαιῶν πολεμιστῶν δὲν εἶναι, ὅπως ἄλλοτε, τὰ μανδρόσκυλλα τῆς πλουτοκρατίας, τὰ ὁποῖα ἔσκυβαν τὸ κεφάλι κάτω ἀπὸ τὸ πέλμα τῶν αὐθεντῶν τοῦ κωνσταντινισμοῦ. Σήμερον ἔλαβον συνείδησιν τῆς θέσεώς των. Δὲν ὑποκύπτουν τόσον εὔκολα εἰς αὐθαιρέτους καὶ ἀδίκους ἀξιώσεις οἱωνδήποτε ἀρχηγῶν. Ὁ λαὸς αὐτός, οἱ παλαιοὶ πολεμισταί, ὅπως καὶ ὁ ἐν ἐνεργείᾳ Στρατός, τὸν ὁποῖον διακρίνει πάντοτε εἰς τὰς ἀγορεύσεις του ἀπὸ τὸν λαόν, εἶναι σὰρξ ἐκ τῆς σαρκὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ.

§192ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, πῶς δὲν τὸ ἀντελήφθητε κατὰ τὰς ἐκλογὰς αὐτό;

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§194Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸν κ. συνάδελφον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσῆλθεν εἰς τὸν συνδυασμὸν τὴν τελευταίαν στιγμήν. Ἦτο ξένος πρὸς τὴν πατρίδα μου. Τὸν ἠνέχθην ἁπλῶς, ἐπειδὴ συνειργάσθη μὲ ἡμᾶς καὶ διότι τὰ γαλόνια καὶ τὸ ὄνομα τῆς Ἐπαναστάσεως ἦσαν σεβαστὰ εἰς τὴν πατρίδα μας. Μετέβη καὶ τελευταίως ἐκεῖ καὶ δὲν εὑρέθη κανεὶς ἐντόπιος νὰ ὑπάγῃ νὰ τὸν ὑποδεχθῇ· τὸ λέγω πρὸς τιμὴν τῶν συμπολιτῶν μου. Παρευρέθη μόνον εἷς κουμπάρος του, ξένος καὶ αὐτός, ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον.

§195ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται αὐτά.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν λέγονται αὐτά, κ. πληρεξούσιε· αὐτὰ εἶναι προσωπικά.

§197Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Αὐτὰ εἶναι δημοκοπία.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, νὰ ἀποφεύγετε τὰ προσωπικά. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται αἱ συζητήσεις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· φεύγετε τελείως ἀπὸ τὸ θέμα.

§199Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἤμην ὑποχρεωμένος, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον ποὺ μὲ διέκοψεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι θέλει νὰ τονώσῃ τὸ εὐνουχισθὲν πατριωτικὸν αἴσθημα. Ἀλλ’ ἀγνοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ὁ πατριωτισμὸς δὲν διδάσκεται. Εἶναι στὸ μυαλὸ καὶ στὴν καρδιὰ ἐκείνων ποὺ ἔχουν πράγματι συμφέροντα ἀρρήκτως συνδεδεμένα μὲ τὸν Τόπον, ἐκείνων ποὺ ἔχουν παραδόσεις, ἔθιμα, παιδιά, χωράφια καὶ ἀντικείμενα ποὺ ἀγαποῦν, τῶν ἐργατῶν, τῶν ἀγροτῶν. Αὐτοὶ αἰσθάνονται τὴν Πατρίδα. Δὲν ἔχουν Πατρίδα οἱ κεφαλαιοῦχοι οἱ δυνάμενοι νὰ μεταφέρωνται ἑκάστην στιγμὴν καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἕτοιμα τὰ διαβατήρια εἰς τὴν τσέπην τῶν εἰς τὰς στιγμὰς τοῦ κινδύνου.

§200ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν λέγονται αὐτά, κύριε Πρόεδρε.

§201Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δυστυχῶς γίνεται κατάχρησις τῆς λέξεως «πατριωτισμὸς» καὶ ἐκεῖνοι ἀκριβῶς οἱ ὁποῖοι δὲν τὸν ἠσθάνθησαν ποτὲ καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν Πατρίδα, ἐκεῖνοι ἀκριβῶς ὁμιλοῦν περισσότερον περὶ πατριωτισμοῦ.

§202Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν αἰσθάνεται τίποτε ἀπὸ Πατρίδα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν;

§203Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὸν κ. Ὑπουργόν, κ. Πρόεδρε· τὸν ἐλέγχω μόνον διὰ τὰς φασιστικάς του τάσεις. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸν κίνδυνον τοῦ κομμουνισμοῦ. Δύο τρόποι καταπολεμήσεως τοῦ κομμουνισμοῦ ὑπάρχουν.

§204ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ θέμα, κ. Πρόεδρε.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§206Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὁ ἕνας εἶναι ὁ νόμιμος καὶ ἠθικὸς καὶ ὁ ἄλλος ὁ παράνομος καὶ ἀνήθικος. Καὶ ἐρωτῶ τοὺς ἐξ ὑμῶν τυχὸν ἀνήκοντας—καὶ θὰ ἀνήκουν βέβαια τινὲς εἰς τὴν τάξιν τῶν πλουτοκρατῶν—εἶναι ἢ ὄχι ἀξίωμα οἱ καλοὶ στρατηγοὶ νὰ γνωρίζουν τὸν ἐχθρόν των;

§207ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἀνήκουν ὅλοι εἰς τὴν πατρίδα.

§208Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐρωτῶ: γνωρίζει τὸν ἐχθρὸν τὸν ὁποῖον θέλει νὰ πολεμήσῃ μὲ πρωτόγονα καὶ βίαια μέσα; Ἀσφαλῶς ὄχι. Διότι, ἂν ἐγνώριζε τὸν ἐχθρόν, ἂν ἐγνώριζε τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐργάζονται αἱ κομμουνιστικαὶ ὀργανώσεις, ἀσφαλῶς δὲν θὰ μετήρχετο τὰ μέσα τὰ πρωτόγονα διὰ νὰ καταπολεμήσῃ ἓν σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχει βαθείας τὰς ρίζας του εἰς τὸ κοινωνικὸν ἔδαφος καὶ διὰ τὸ ὁποῖον χρειάζονται ἄλλα ἐπιστημονικὰ μέτρα ἐξουδετερώσεως καὶ ὄχι ὁ ἐφαρμοζόμενος κομπογιανιτισμός. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ὁ κομμουνισμὸς θὰ πολεμηθῇ μόνον μὲ τὴν πειθὼ καὶ τὴν ἠρεμίαν. Δὲν ὑπάρχει ἄλλο μέσον. Ἡ δυστυχία καὶ ἡ πεῖνα καὶ αἱ δολοφονίαι καὶ οἱ βανδαλισμοὶ ὀγκώνουν τὸν κομμουνισμόν. Τί θὰ ἐλέγατε διὰ μίαν μητέρα, ἡ ὁποία δολοφονεῖ τὸ τέκνον της, διότι τῆς ἐζήτησε ψωμὶ νὰ φάγῃ; Αὐτὸ κάμνει τὸ Κράτος. Ζητοῦν ψωμὶ διὰ τὰ παιδιά των καὶ τὸ Κράτος τοὺς δολοφονεῖ μὲ τὰ ὄργανά του. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὡς ἐνθυμοῦμαι, κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν γεγονότων τοῦ Κιούπκιοϊ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὅλα τὰ μέτρα πρὸς πρόληψιν τῶν συγκρούσεων καὶ ἔστειλεν ἀρκετοὺς χωροφύλακας διὰ νὰ ἐπιβάλουν τὴν τάξιν....

§209Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Λέγετε ἀνακριβείας, κ. συνάδελφε, διότι δὲν εἶπον τοιοῦτον πρᾶγμα καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τονώσητε τὴν μνήμην σας διὰ νὰ ἐνθυμηθῆτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω.

§210Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Τὸ εἴπατε, κύριε Πρόεδρε... πιθανὸν μὲ ἄλλας φράσεις.

§211Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ μάθητε, λέγω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἐπαναφέρητε τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Κιούπκιοϊ. Νὰ συζητῆτε συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, διότι, ἂν ἐξακολουθήσητε κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ παρατείνητε τὰς συζητήσεις, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον εἰς τὸ μέλλον αἱ ἐπερωτήσεις νὰ προτάσσωνται. Θὰ ἐξακολουθήσουν τὴν σειράν των. Ἐγὼ θέλω νὰ προτάσσωνται, ἀλλὰ νὰ γίνωνται καὶ αἱ συζητήσεις.

§212Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Θὰ ἦτο καλὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἀπειλῇ ἐπανειλημμένως τὴν Συνέλευσιν.

§213Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀπειλῶ. Δὲν εἶμαι συνηθισμένος νὰ ἀπειλῶ. Πρέπει νὰ συμμορφωθῆτε πρὸς τὸν Κανονισμόν.

§214Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἡ ἐπερώτησις αὕτη δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἐπερωτήσεων ἐκείνων τὰς ὁποίας εἶναι δικαίωμά σας νὰ προτάσσητε ἢ ὄχι.

§215ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δὲν ἔχετε σεῖς τοιοῦτον δικαίωμα.

§216Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ προτάσσητε καὶ σεῖς τὴν ἐπερώτησιν.

§217Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Εἶναι ἀπὸ τὰς ἐπερωτήσεις αἱ ὁποῖαι προτάσσονται φυσικῶς. Δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δεχθῶμεν ἀπειλὰς διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου.

§218Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Καὶ καταλογίζω τὴν εὐθύνην τῶν γεγονότων τῆς Καβάλλας εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, ἵνα δι’ ἰδίων μέσων προλάβῃ τὰ γεγονότα; Τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς λύσιν τοῦ καπνεργατικοῦ ζητήματος, ἵνα προλάβῃ τὴν αἱματοχυσίαν; Τί ἔπραξε διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀστέγων καὶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς ἀεργίας; Τί ἔπραξε διὰ τὰ θύματα τῆς πλουτοκρατίας, τὰ ὁποῖα ἀγωνιζόμενα διὰ τὸ ψωμὶ θὰ ἔφθανον εἰς τὰ ἔσχατα ἀπελπιζόμενα; Ὑπάρχουν ἄρθρα τοῦ Συντάγματος διὰ τὴν ἐλευθερίαν, ὑπάρχουν νόμοι διὰ τὰ ἐγκλήματα, καὶ οἱ νόμοι διὰ τὰ ἐγκλήματα δὲν ἐφαρμόζονται καὶ τὸ Σύνταγμα καταπατεῖται, διὰ λόγους σκοπιμότητος. Δὲν εἶμαι ἠθοποιὸς τῆς πολιτικῆς καὶ ἡ συνείδησίς μου δὲν τοὺς ἀνέχεται τοὺς ἐμπαιγμούς, διότι θεωρῶ ἐμπαιγμὸν νὰ συζητῶμεν διὰ Σύνταγμα καὶ δι’ ἐλευθερίας τῆς σκέψεως καὶ τῆς συνειδήσεως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεχόμεθα τὴν ὕπαρξιν ἐνόπλων φασιστικῶν ὀργανώσεων καὶ μπράβων οἱ ὁποῖοι δρῶσιν ἐναντίον τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν. Εἶναι αὐθάδεια νὰ ζητῶμεν ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ σέβηται τοὺς νόμους, τὴν στιγμὴν ποὺ οἱ ἐντεταλμένοι νὰ τοὺς ἐφαρμόζουν τοὺς παραβιάζουν ἀσυστόλως καὶ ἄνευ προσχημάτων. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς κανένα δημοκρατικὸν Κράτος τοῦ κόσμου δὲν ὑπάρχουν φασιστικαὶ ὀργανώσεις, ἀλλ’ ὅτι αὗται ἱδρύθησαν μόνον εἰς τὰ μοναρχικὰ πολιτεύματα, καὶ ἐκεῖ δὲ ἀκόμη ἤρχισαν νὰ καταρρέουν; Ἂς μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἡ διαμόρφωσις τῶν κοινωνικῶν καταστάσεων εἶναι ἀποτέλεσμα πλείστων συντελεστῶν μὴ ἀναγραφομένων πάντοτε εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ διὰ τὴν κατανόησιν τῶν ὁποίων δὲν εἶναι ἀρκετὴ ἡ μνήμη, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον ἡ σπάθη. Εἶναι ἀνάγκη ἡ Συνέλευσις αἰρομένη εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων νὰ διδάξῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ χρησιμοποιῇ τὸ ἀξίωμά του ἵνα προπαρασκευάζῃ τὸ ἔδαφος διὰ τὴν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἄνοδον εἰς τὴν Ἀρχήν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ διδαχθῇ εἰς τὸν ἐργαζόμενον λαὸν ὅτι ὑπάρχει πραγματικὴ δικαιοσύνη εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὅτι οἱ νόμοι ἐφαρμόζονται ἐξ ἴσου εἰς ὅλους, διότι ἀλλοίμονον ἂν ὁ λαὸς πεισθῇ ὅτι ὁ κοινοβουλευτισμὸς ἐχρεοκόπησε. Διότι τότε οὔτε οἱ μισθοφόροι φασίσται οὔτε αἱ σπάθαι ὁποιωνδήποτε ἀληθινῶν Ναπολεόντων θὰ δυνηθοῦν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ λαοῦ.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§220Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ, ἡ ὁποία ἔλαβε τὴν μορφὴν πολιτικοῦ ἀγῶνος, ἀνεπτύχθησαν σχεδὸν ὅλα τὰ θέματα καὶ ἴσως δὲν θὰ εἶχε λόγον ἡ περαιτέρω συζήτησις. Ἐπειδὴ ὅμως προέκυψαν ζητήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ πολιτικὴ πεῖρα ἡ κεκτημένη ἐκ μακροῦ πολιτικοῦ βίου, καὶ ἐπίσης ἐκ κοινωνικῆς καὶ οἰκονομολογικῆς ἐργασίας, ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ νὰ ἐξετάσω διὰ βραχέων ὅλως ἀντικειμενικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο. Δύο ὄψεις παρουσιάζουν τὰ ἐκτυλιχθέντα ἐνταῦθα γεγονότα. Ἡ μία εἶναι οἰκονομική, ἡ ἄλλη δημοσίας τάξεως. Ἡ οἰκονομικὴ ἄποψις εἶναι ἐκείνη, ἥτις προυκάλεσε τὴν διατάραξιν τῆς δημοσίας τάξεως. Ὅλοι οἱ ἀγορεύσαντες κ. κ. πληρεξούσιοι ἐκ Καβάλλας ἐτόνισαν ὅτι ἡ ἐκκρεμότης τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος περὶ τοῦ ἀποτρεπτοῦ τῆς ἐξαγωγῆς ἢ μὴ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἶναι ἡ αἰτία, ἂν μὴ ἡ ἀφορμή, ἐκ τῆς ὁποίας προέκυψαν τὰ θλιβερὰ γεγονότα. Νομίζω ὅτι, ἀντὶ νὰ κατατριβώμεθα εἰς ὀξυτάτους πολιτικοὺς ἀγῶνας, εἶναι προτιμότερον νὰ δώσωμεν προσοχὴν καὶ νὰ ἀπασχοληθῶμεν εἰς τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ ζητήματος, ὅπερ εἶναι καὶ κοινωνικόν. Διότι αὐτὰ τὰ θέματα σήμερον ἀπασχολοῦν τοὺς λαούς. Ὁ κομμουνισμός, ὁ σοσιαλισμὸς εἶναι οἰκονομικὰ συστήματα, εἶναι οἰκονομικὰ προβλήματα, τείνοντα εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς κοινωνικῆς ζωῆς τῶν λαῶν. Αἱ ἀξιώσεις τῶν ἐργατικῶν τάξεων πρὸς εὐμαρέστερον ἢ κατὰ τὸ παρελθὸν βίον, ἡ ἐπιδιωκομένη μεταρρύθμισις τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν καὶ τῶν σχέσεων τοῦ κεφαλαίου καὶ τῆς ἐργασίας, τείνει εἰς μεταβολὴν τῆς οἰκονομικῆς ὀργανώσεως τῆς κοινωνίας. Ἐξεταστέον δὲ εἰδικῶς ἐκ ποίων αἰτίων προέρχεται ἡ ἀνάπτυξις ἐν Μακεδονίᾳ τοῦ κομμουνισμοῦ. Προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι ὑπάρχουν ἐκεῖ μεγάλαι μᾶζαι ἐργατικῶν τάξεων, ἕνεκα τῆς παραγωγῆς μεγάλων ποσοτήτων καπνῶν καὶ τῆς ἀναπτύξεως, φυσικά, ἐκεῖ μεγάλων καπνεμπορικῶν ἐργασιῶν. Ἔχει δὲ παρατηρηθῆ ὅτι τὸ ἐμπόριον τῶν καπνῶν προσεκόμισεν εἰς τοὺς ἀσχολουμένους εἰς αὐτὸ ὑπέρμετρον πλοῦτον. Ἀφοῦ δέ, ὑπέρπλουτοι καπνέμποροι καὶ μεγάλαι μᾶζαι ἐργατῶν συνεκεντρώθησαν πέριξ τοῦ καπνοῦ, ζῶσαι αἱ μὲν καὶ πλουτοῦσαι αἱ δὲ διὰ τοῦ καπνοῦ, προέκυψε τὸ γεγονὸς ὅτι ἐτέθησαν ἀντιμέτωποι ὁ πλοῦτος τῶν ἐμπόρων καὶ ἡ βιοπάλη τῶν ἐργατῶν. Φυσικὸν δὲ εἶναι ὅτι ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι μόνον τὰ πρὸς στοιχειώδη βίον ἀπολαμβάνουν, ψυχολογικῶς δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀνεχθοῦν τὸν εἰς εὐζωίαν ἐπιδεικνυόμενον πλοῦτον καὶ ἐπιδιώκουν ὅπως καὶ αὐτοί, οἱ ἐργάται, μείζονα ἀπολαύσουν τὰ ἀγαθὰ τοῦ βίου, τὰ ὁποῖα, ὡς τοῖς παρέχονται διὰ τοῦ ἡμερομισθίου, εὑρίσκουν πενιχρὰ καὶ μὴ ἀνεκτὰ ἀπέναντι τῆς ὑπὲρ πᾶν ὅριον ἐπιδεικτικῆς σπατάλης τῶν καπνεμπόρων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ψυχολογία τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ Κυβέρνησις—δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὁμιλῶ περὶ ὅλων τῶν τελευταίων Κυβερνήσεων τῆς Ἑλλάδος—ἀφ’ ὅτου ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἀνεπεξεργάστων Μακεδονικῶν καπνῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει δύο μορφάς, τὴν ἐργατικὴν καὶ τὴν παραγωγικήν, ἔπρεπε νὰ τὸ ἔχῃ λύσει. Μὴ περιορίζεσθε μόνον εἰς τὴν μορφὴν τῆς ἐνδεχομένης ἀνεργίας, ἕνεκα τῆς ἀδείας πρὸς ἐξαγωγὴν καπνῶν ἀνεπεξεργάστων· εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τοῦ μέλλοντος τοῦ καπνοῦ. Ἐγώ, κύριοι, κατὰ τὴν τελευταίαν περιοδείαν μου ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἐμελέτησα τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἤκουσα τὰς ἀπόψεις ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων, καὶ τῶν ἐμπόρων καὶ τῶν παραγωγῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι πάρα πολὺ ἐνδιαφέρον. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ καπνοῦ ὑπερεσκέλισε τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος. Ὁ καπνὸς εἶναι οὐσιωδέστατον στοιχεῖον διὰ τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς Ἑλλάδος· εἰς τὴν ἐξαγωγὴν αὐτοῦ στηριζόμεθα σήμερον διὰ τὴν προμήθειαν ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος καὶ διὰ τὸν καπνὸν πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρα σοβαρά. Πῶς θὰ λάβωμεν μέτρα σοβαρὰ διὰ τοιαῦτα ζητήματα προστασίας τῆς παραγωγῆς ἑνὸς προνομιούχου προϊόντος μας καὶ τὴν διευκόλυνσιν τῆς εἰς εὐθηνὰς σχετικῶς τιμὰς ἐξαγωγῆς του καὶ καταναλώσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὅταν κατατριβώμεθα κατὰ τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου τῶν ἐργασιῶν μας εἰς πολιτικὰς συζητήσεις καὶ κομματικοὺς ἀγῶνας καὶ ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους ἀπασχολούμεθα μὲ ἀνιαρὰς καὶ ἀκαίρους συζητήσεις ἄνευ σημασίας, καταναλίσκοντες πολύτιμον χρόνον διὰ νὰ λέγωμεν καὶ ἐπαναλαμβάνωμεν πράγματα τὰ ὁποῖα ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἐντὸς ὀλίγων λεπτῶν; Πρέπει λοιπὸν νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις αὕτη κυρίως ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ πεδίου, καὶ ὅταν τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα κανονισθῇ, αὐτὸ ἀσφαλίζει τὴν δημοσίαν τάξιν, ἐκλειπόντων τῶν αἰτίων τῶν ἀνταγωνισμῶν τῶν συμφερόντων καὶ τῶν συγκρούσεων τῶν τάξεων. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὰ γεγονότα. Τὰ αἱματηρὰ γεγονότα τῆς Καβάλλας ὑπῆρξαν ἀπόρροια κομμουνιστικοῦ κινήματος ἢ ἁπλῶς ἐργατικοῦ ζητήματος; Ἡ ἰδική μου ἀντίληψις εἶναι ὅτι κύριον ρόλον ἔπαιξε τὸ ἐργατικὸν ζήτημα. Ἐκ τῆς γνώσεως τῶν πραγμάτων καὶ τῶν προσώπων καὶ ἐκ τῆς πείρας τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τῶν προσώπων καὶ τῶν διοικούντων ἤδη τὸν νομὸν Καβάλλας πείθομαι ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐκδόσεως ἢ προφορικῆς χορηγήσεως ἀδείας τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν δὲν εἶναι καθαρά. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ εἴπω περισσότερα οὔτε νὰ θίξω τὴν ὑπόληψιν ἀπόντων. Ἀλλ’ ἡ πεποίθησίς μου, στηριζομένη εἰς τὴν γνῶσιν τῶν προσώπων καὶ τῶν πραγμάτων, εἶναι ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ δὲν εἶναι καθαρά. Ὁ νόμος περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν εἶναι ἀτελής. Ὅπως ἤκουσα, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπηγόρευσε τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν αὐτοῦ τοῦ ὡρισμένου ἐμπόρου, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Ἀλλ’ ὁ ὡρισμένος αὐτὸς ἔμπορος κατώρθωσε νὰ πείσῃ τὰς Ἀρχὰς ὅτι αὐτὰ εἶναι τρίμματα καὶ ὄχι καπνός. Διατὶ θὰ ἐξήγοντο τόσα τρίμματα καπνοῦ; Ἐδῶ δὲν σᾶς γεννᾶται ἡ ὑπόνοια ὅτι ἐγένετο ἀπόπειρα καταστρατηγήσεως τοῦ νόμου καὶ ὅτι συστηματικῶς θὰ ἐγίνετο διὰ τῆς μεθόδου τῶν τριμμάτων τοιαύτη καταστρατήγησις; Ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες εἴμεθα ἀριστοτέχναι εἰς τὸ νὰ καταστρατηγῶμεν τοὺς νόμους. Καὶ δὲν γεννᾶται εἰς τὴν διάνοιαν ὑμῶν ὅλων ἡ ὑπόνοια ὅτι ἡ ἐπέμβασις μερικῶν Ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον ἁρμοδιότητα νὰ ἐπεμβοῦν, ἐδημιούργησεν ὅλην αὐτὴν τὴν κατάστασιν; Καὶ ἐντεῦθεν ἔρχομαι εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ ἐρεθισμὸς ὁ προκληθεὶς ἐκ τῆς ἐνεργείας αὐτῆς τῶν Ἀρχῶν ἐπέφερε τὰς συμπλοκὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἴσως οἱ κομμουνίζοντες ἐργάται ἔσπρωξαν τὰ πράγματα περισσότερον τοῦ δέοντος καὶ ἐπῆλθεν ἡ ρῆξις. Ἂν ἦσαν σώφρονες αἱ Ἀρχαί, ἂν εἶχον λογισμὸν περισσότερον τῶν καθηκόντων των, θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποτρέψωσιν ἢ ἀναβάλωσι τὴν φόρτωσιν τῶν καπνῶν κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν τῆς ἐν ἐρεθισμῷ συγκεντρώσεως τῶν καπνεργατῶν. Ἦτο ἀνάγκη νὰ στείλουν ἀποσπάσματα ἐπὶ ἀποσπασμάτων καὶ νὰ ἐπιδιώκουν τὴν ἐσπευσμένην φόρτωσιν τῶν καπνῶν κατὰ τὴν στιγμὴν τοῦ ἐρεθισμοῦ τοῦ πλήθους; Ὅταν παρατηρῆται μία ἐξέγερσις καὶ συγκεντροῦται ἕνα ἐργατικὸν πλῆθος καὶ ἀπειλοῦνται συγκρούσεις, δὲν ὀφείλουν αἱ Ἀρχαὶ νὰ ὑποχωρήσουν ἕως ὅτου εὑρεθῇ ἡ κατάλληλος εὐκαιρία διὰ νὰ κανονίσουν τὰ ζητήματα; Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι αἱ Ἀρχαὶ εἶναι αἱ προκαλέσασαι ἀστόχως τὰ γεγονότα καὶ αὐταὶ κυρίως φέρουν εὐθύνην διὰ τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν. Αὐτὴ ἦτο μία παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ κάμω. Τώρα ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τῆς ἀποδοθείσης εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν μομφῆς ὅτι ὀργανώνει φασιστικὰς ὁμάδας διὰ νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ ἤκουσα καὶ δὲν διεψεύσθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἐβεβαίωσεν ὅτι ὁ ὑποστράτηγος κ. Ξύδης ἐλάμβανεν εἰδικὰ μέτρα κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ. Θὰ ἐπίστευε κανείς, κύριοι, ὅτι ὁ κ. Ξύδης θὰ εἶναι πιθανῶς κοινωνιολόγος τις καὶ ὅτι αὐτὸς θὰ εἶχε κάποιαν εἰδικὴν μέθοδον καὶ εἰδικὰ μέσα νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ. Καὶ ἐρωτῶ: Πῶς καὶ διὰ τίνων μέσων δύνανται νὰ ἀντεπεξέλθουν οἱ στρατηγοὶ καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ αἱ ὁμάδες αἱ ὀργανούμεναι ἐκτὸς τοῦ πλαισίου τῶν κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ; Ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι γίνονται ὀργανώσεις σωμάτων ἀτάκτων—οὕτω πως θὰ τὰ ὀνομάσω ἐγὼ—διὰ νὰ πολεμήσωσι τὸν κομμουνισμόν, δὲν μέμφομαι τὴν πρόθεσιν, ἀλλὰ τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως. Οἱ παλαιότεροι ἐξ ὑμῶν θὰ ἐνθυμῆσθε τὸ 1878. Θὰ ἐπενέλθωμεν εἰς τὰ πετσώματα, εἰς τὰ ἀνταρτικὰ σώματα τὰ ὁποῖα ἐξήρχοντο ἐν Θεσσαλίᾳ; Καὶ γνωρίζετε τὸ πλεῖστον τῶν μελῶν τῶν κατατασσομένων εἰς τὰ σώματα ἐκεῖνα ποίας ποιότητος ἄνθρωποι ἦσαν; Ὅταν μετέβημεν ἡμεῖς εἰς Θεσσαλίαν, μετὰ τὴν προσάρτησιν αὐτῆς, εὕρομεν μίαν κατάστασιν δημοσίας ἀσφαλείας οἰκτράν, διότι πολλοὶ ἐξ ἐκείνων τῶν πατριωτῶν οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν νὰ ἐλευθερώσουν τὴν Θεσσαλίαν εἶχον μεταβληθῆ εἰς λῃστὰς καὶ ἐξηκολούθουν τὸ ἐλευθερωτικὸν ἔργον των καὶ μετὰ τὴν κατάληψιν, ἐλευθεροῦντες τοὺς Θεσσαλοὺς ἀπὸ τὰ ζῷά των καὶ ἀπὸ τὰ χρήματά των. Εἶναι πείραμα ἐπικίνδυνον καὶ ἀρκετὰ μωρὸν νὰ θέλῃ κανεὶς δι’ ἀτάκτων στοιχείων νὰ συντηρήσῃ τὴν τάξιν. Κατ’ ἐμὲ ἄλλος εἶναι ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ πολεμηθῇ ὁ κομμουνισμὸς ἀποτελεσματικῶς. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα κατάλληλος καὶ θὰ ἀπεμακρυνόμην πολὺ τοῦ θέματός μου, ἂν ἀνέπτυσσον ὁλόκληρον τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχω ἐν τῇ διανοίᾳ μου. Μὲ δύο λέξεις θὰ σᾶς εἴπω ἐν διατυπώσει ἀξιώματος: Κάμετε τὸν ἐργάτην ἀστόν. Ὅλη ἡ Συνέλευσις ἐννοεῖ τοῦτο, ἀλλ’ ἐγὼ ἀναγνωρίζω μεγαλυτέραν ἁρμοδιότητα διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ τοιούτου προγράμματος εἰς τὸν κ. Παπαναστασίου, ὅστις εἰδικῶς ἔχει καταγίνει εἰς τὸ κοινωνικὸν ζήτημα καὶ πολὺ καὶ ἴσως ἀρκετὰ προώρως ὤθησεν αὐτό. Ὑπάρχει τὸ σύστημα τοῦ μετρίου σοσιαλισμοῦ, τοῦ συντηρητικοῦ σοσιαλισμοῦ, τὸ σύστημα τῆς «κοινωνικῆς δικαιοσύνης», τοὺς εἰσηγητὰς τοῦ ὁποίου οἱ ἀναρχικοὶ καὶ οἱ κομμουνισταὶ ἀποκαλοῦν endormeurs, ἀποκοιμιστάς, διότι αὐτοί, ἀναγνωρίζοντες τὰ δίκαια τοῦ ἐργάτου, ἀναγνωρίζοντες ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μείζων δικαιοσύνη εἰς τὴν κατανομὴν τοῦ πλούτου, ὅτι ἐπὶ αἰῶνας ὁ ἐργάτης ἐπείνασε καὶ δὲν ἐτράφη μὲ τόσα στοιχεῖα τροφῆς ὅσα ἐπαρκοῦν διὰ νὰ ἀναπληρώσουν τὰς θερμίδας τὰς ὁποίας ἀπώλεσε κατὰ τὴν ἐργασίαν του, συνηγόρησαν καὶ εἰργάσθησαν διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων τοῦ βίου τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Ἔγιναν πειράματα ἐν Ἀγγλίᾳ διὰ δοκιμῆς διαφόρων ποιοτήτων καὶ ποσοτήτων τροφῆς, καὶ ἀπεδείχθη ὅτι οἱ ἐργάται δὲν λαμβάνουν τόσην τροφήν, ὥστε νὰ ἀναπληρώσουν τὰς θερμίδας τὰς ὁποίας χάνουν ἐκ τῆς ἐργασίας, καὶ μάλιστα εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅπου σχετικῶς οἱ ἐργάται τρέφονται καλῶς. Αἱ Ἐπιτροπαὶ αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ Βρεττανικὸν Βασίλειον ἐργάζονται ἐπὶ τοιούτων θεμάτων, ἐργάζονται ὄχι μόνον ἐπιστημονικῶς, ἀλλὰ καὶ ἀνακριτικῶς καὶ ἐξετάζουν μάρτυρας καὶ εἰδικοὺς καὶ ἐκτελοῦν πειράματα. Ἐπῆραν ἕνα ἐργάτην, τὸν ἔβαλαν εἰς ἕνα κλωβὸν ὑάλινον διὰ νὰ μὴ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴν θερμοκρασίαν, τὸν ἐζύγιζον, τὸν ἐθερμομέτρουν, ὑπελόγιζον τὰς θερμίδας τὰς ὁποίας ἀπώλεσεν ἐργαζόμενος καὶ ποίας ἀπέκτησε μὲ τὴν Α ἢ Β τροφὴν καὶ ὥρισαν μάλιστα καὶ τὰ γραμμάρια τοῦ κρέατος καὶ τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἰνοπνεύματος ποὺ τοῦ ἀναγκαιοῦν διὰ νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν ἐξάντλησιν τῆς ζωικῆς θερμότητος, ἣν ἀπώλεσε κατὰ τὰς ὥρας τῆς ἐργασίας καὶ ἣν εἶχον ἐξακριβώσει κατὰ τὸ τέλος τῆς ἐργασίας καὶ πρὸ τοῦ φαγητοῦ καὶ κατόπιν μετ’ αὐτό. Ὁ ἐργάτης λοιπὸν ὁ ὁποῖος ἐπὶ αἰῶνας ὑπέφερε καὶ ἠδικήθη, ὅταν νομίσῃ ὅτι δύναται νὰ ἐπικρατήσῃ, τότε δὲν εἶναι δίκαιος, διότι, ὅπως ἔγραψεν ὁ Κοραῆς, «ὅταν λυθοῦν οἱ δεσμοὶ τῆς πολιτικῆς κοινωνίας, οἱ ἕως τότε ἀδικούμενοι δὲν περιορίζονται εἰς τὸ νὰ ἀνορθώσουν τὸ ἄδικον, ἀλλ’ ἀδικοῦν καὶ αὐτοί». Καὶ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὴν Ρωσίαν, ὅπου οἱ μπολσεβίκοι, ἐπικρατήσαντες, ἀδικοῦν καὶ τυραννοῦν τοὺς μὴ μπολσεβίκους, τοὺς πρώην ἀδικοῦντας αὐτούς. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ μέθοδος τοῦ κ. Ξύδη καὶ τῶν ὀργανώσεών του ἡ κατάλληλος νὰ πολεμηθῇ ὁ κομμουνισμός. Ὁ κομμουνισμὸς θὰ πολεμηθῇ, ὅταν ἡμεῖς ἐδῶ εἰς αὐτὴν τὴν κρίσιμον ἐποχὴν ἐγκαθιδρύσωμεν νέον οἰκονομικὸν σύστημα, καὶ δημοσιονομικὸν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, δημοσιονομικὸν μὲν ἐλαττοῦντες τοὺς φόρους οἱ ὁποῖοι βαρύνουν τὰς πτωχάς, τὰς ἐργαζομένας τάξεις, τοὺς βιοπαλαιστὰς καὶ ἐπιβαρύνοντες μὲ τὸ ἔλλειμμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀφήσῃ ἡ ἐλάφρυνσις τῶν πτωχῶν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπλούτησαν εἰς βάρος τῆς πενίας καὶ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ λαοῦ, ἐθνικῆς δὲ οἰκονομίας πρόγραμμα διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς γεωργίας, διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργικῆς πίστεως καὶ τῆς δικαίας διανομῆς τῶν γαιῶν καὶ διὰ τῆς προστασίας καὶ βελτιώσεως τῶν ὅρων τοῦ βίου τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, ἐγκαθιδρύοντες τὴν δημοκρατίαν καὶ εἰς τὸ οἰκονομικὸν πεδίον, ἤτοι ἐγκαινιάζοντες δημοκρατικὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν καὶ θέτοντες τέρμα εἰς τὴν κυριαρχίαν τῶν ταχυπλούτων πλουτοκρατῶν. (Χειροκροτήματα). Δὲν προσήκει, κύριοι, νὰ παρατείνω τὸν λόγον. Ἤθελα νὰ κάμω αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις μόνον διὰ νὰ θέσω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των ἀπὸ ἀντικειμενικῆς ἀπόψεως. Καὶ τὸ συμπέρασμά μου εἶναι ὅτι αἱ Ἀρχαὶ ἐνήργησαν πλημμελῶς. Ἡ ἔκθεσις τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἔκθεσις τὴν ὁποίαν ἐγώ, ἂν ἤμην Ὑπουργός, θὰ παρέπεμπον εἰς τὸ δικαστήριον τὸν συντάξαντα αὐτήν, διότι παρέλειψε νὰ εἴπῃ τὰ σπουδαιότερα. Ὕποπτος ἔκθεσις, διότι παρέλειψε νὰ εἴπῃ ἀπὸ τί ἀπέθανον οἱ δύο ἀξιωματικοὶ οὔτε ἂν τὰ τραύματα ἦσαν ἀπὸ σφαῖραν ἢ ἀπὸ μάχαιραν ἢ ἄλλο νύσσον ὅπλον ἢ ἀπὸ λίθους κλπ. Εἶναι προφανῶς μακρὰν τῆς ἀληθείας ἡ ἔκθεσις. Δὲν ἔχομεν συνεπῶς τὰ στοιχεῖα πλήρη διὰ νὰ ἐκφέρωμεν ἀπόφασιν κατὰ πόσον εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰς πράξεις τῶν ὑπαλλήλων της. Διότι ἡμεῖς δὲν ἐλέγχομεν τὸν Νομάρχην οὔτε τὴν Ἀστυνομίαν, ἡμεῖς ἐλέγχομεν τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ἔλαβε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβῃ. Μετ’ ἐκπλήξεως ἔμαθα καὶ ἐγὼ, ὅπως ἔμαθε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ πρώτην φοράν, ὅτι ὑπάρχουν σώματα ὁπλιζόμενα δι’ ὅπλων τοῦ Στρατοῦ, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐντὸς τῆς δημοσίας δυνάμεως, καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν κίνδυνον διαταράξεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἡ ὕπαρξις ἐνόπλου δυνάμεως, τὴν ὁποίαν διαθέτει ἄλλος ἐκτὸς τοῦ Κράτους, ἀποτελεῖ παράβασιν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἤτοι πρᾶξιν ἀξιόποινον βαρυτάτην. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς 24 ὡρῶν, ἀφ’ ἧς ἔγινεν ἡ συζήτησις αὕτη καὶ ἐβεβαιώθη ὅτι ὑπάρχουν σώματα ἄτακτα ὡπλισμένα διὰ τῶν ὅπλων τοῦ Κράτους, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν τὰ διέλυσεν ἢ δὲν τὰ διαλύσῃ ἤδη, τότε ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ ἡ Συνέλευσις ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλει νὰ ἀρνηθῇ εἰς αὐτὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Διὰ τοῦτο, κύριοι, φρονῶ ὅτι πρέπει ν’ ἀναμείνωμεν πληρέστερα στοιχεῖα διὰ νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν, πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ἔκθεσιν τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν, διότι, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅτι δὲν εἶχε γνῶσιν καὶ δικαιολογεῖται κατὰ τοῦτο, ὅτι ἄρτι ἀνέλαβε τὴν Ἐξουσίαν καὶ πιθανὸν νὰ μὴ ἔλαβε τελείως γνῶσιν τῶν ἐκτρόπων αὐτῶν, ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα ἐπιφυλακτικοὶ καὶ νὰ ἀναμείνωμεν πληρεστέρας πληροφορίας. Ἕνα ἔχω νὰ τονίσω, κατερχόμενος τοῦ βήματος, ὅτι ἡ Μακεδονία ἀπὸ τῆς καταλήψεώς της μέχρι σήμερον δὲν διῳκήθη καλῶς.

§221ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποσῶς.

§222Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω προσωπικὴν ἀντίληψιν τοῦ πράγματος, διότι ἤμην ἐκ τῶν πρώτων μεταβάντων ἐκεῖ πρὸς ἵδρυσιν τοῦ Ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐν Θεσσαλονίκῃ, ὅπερ καὶ διηύθυνα ἐπὶ ἓν ἔτος, καὶ εἶδον ὅτι οἰκτρὰ ὑπῆρξεν ἡ διοίκησις καὶ οἰκτρὰ εἶναι ἀκόμη. Ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν καὶ ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν μέτρα, ὥστε ἡ διοίκησις τῆς Μακεδονίας νὰ ὀργανωθῇ πληρέστερον καὶ νὰ ἐμπιστευθῇ ἡ διοίκησις αὐτῆς εἰς χεῖρας ἱκανότητος καὶ πείρας. Ἂν ἡ Μακεδονία δὲν διοικηθῇ καλῶς καὶ δὲν ἀπολαύσῃ τῆς ὀφειλομένης εἰς αὐτὴν προσοχῆς, ὅλως ἰδιαιτέρως τὸ τονίζω, προσοχῆς, ἂν δὲν ἀπολαύσῃ ἐσωτερικῆς εἰρήνης καὶ ἀπολύτου τάξεως καὶ ἀσφαλείας, θὰ καταλήξωμεν— ἐννοεῖτε καλῶς τί θέλω νὰ εἴπω—πολὺ ἄσχημα. (Χειροκροτήματα).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν, ἂν δέχεται νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον.

§224Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἤθελα μόνον νὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, ὅσοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ συνεννοηθοῦν πρὸς ἀλλήλους, ἵνα ἐπισπευσθῇ ἡ συζήτησις κατὰ τὸ δυνατόν. Ἐπὶ τριήμερον ἡ ἐπερώτησις νομίζω ὅτι ἐξήντλησε τελείως τὸ θέμα. Ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν αὐτήν.

§225Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον μετὰ τὴν ἐπερώτησιν;

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§227Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ προσκομίσετε, διότι θὰ διευκολύνῃ τὴν καλὴν πίστιν καὶ ἔνθεν καὶ ἐκεῖθεν.

§228Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Προεδρεῖον νὰ μεριμνήσῃ αὔριον, ὥστε νὰ λάβῃ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἔκθεσιν.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον εἰς τὰς 5 μ.μ. (Ὥρα 9 μ. μ.)