1924.11.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 96Η

Δευτέρα 10 Νοεμβρίου 1924.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρα 5.25′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Ὁ ἐν Ἀθήναις Σύλλογος «Ὁ Δικαιοσύνης Ὀφθαλμὸς» ὑποβάλλει τὰς γνώμας του ἐπὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν σχέσει μὲ τὴν δρᾶσιν τοῦ Ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ἐναντίον τῶν πράξεων τοῦ ὁποίου καταφέρεται. — Πολλοὶ τῶν ἐν Ἀθήναις οἰκούντων Σπετσιωτῶν, Ὑδραίων καὶ Ψαριανῶν παρακαλοῦσι νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ ναυτικῶν χορηγημάτων. — Ἡ Ἕνωσις τῶν ἐν Ἀθήναις ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ὑποβάλλει γνώμας του περὶ λήψεως μέτρων ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ὑπὲρ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ἰατρῶν. — Ὁ περιφερειακὸς Δημοδιδασκαλικὸς Σύλλογος Σερρῶν παραπονεῖται διὰ τὴν μὴ διαβάθμισιν τῶν δημοδιδασκάλων. — Οἱ πρόσφυγες καπνοπαραγωγοὶ Θεσσαλίας αἰτοῦνται ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τῆς δεκάτης κατὰ τὸ τρέχον ἔτος 1924. — Ὁ Ἀθανάσιος Ρέλλιας, πρώην Ἐπιθεωρητὴς τῶν σχολείων Διδυμοτείχου Θράκης παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν νὰ συστήσῃ τὴν ἐπαναφοράν του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. — Ὁ Δημήτριος Παπαντωνίου παρακαλεῖ ὅπως δοθῇ αὐθεντικὴ ἑρμηνεία εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου 714. — Ὁ ἀπότακτος ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ Πεζικοῦ Ζαφειρόπουλος Ἰωάννης παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν νὰ συστήσῃ τὴν ἐπαναφοράν του εἰς τὸ Στράτευμα. — Οἱ ἰδιοκτῆται Δράμας παρακαλοῦσιν ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον. — Οἱ πρόεδροι τῶν διαφόρων Σωματείων Κομοτηνῆς διαμαρτύρονται κατὰ τῆς μεροληπτικῆς ἐξετάσεως τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Φιλιππίδου, δι’ ἧς ἠθωώθη ὁ ἔνοχος καθηγητὴς Ἰωαννίδης. — Οἱ γαιοκτήμονες Φθιώτιδος ζητοῦσι τὴν ἀπόκτησιν τῆς ἐλευθέρας καλλιεργείας. — Ἡ «Ἕνωσις Παλαιῶν Πολεμιστῶν» Ἀσβεστοχωρίου αἰτεῖται τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. — Ἡ Ἕνωσις τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Σερρῶν παρακαλεῖ ὅπως ἐκδοθῇ Διάταγμα περὶ διευθετήσεως τοῦ Κτηματολογίου. — Δημοδιδασκαλικοὶ Σύλλογοι διαφόρων μερῶν τῆς Ἑλλάδος παραπονοῦνται κατὰ τῆς διαβαθμίσεως τῶν δημοδιδασκάλων. — Ὁ κ. Γουγούσης, ἰδιοκτήτης τοῦ «Βήματος» Θεσσαλονίκης, παραπονεῖται διὰ τὴν ἄρνησιν τῶν Πρακτορείων Ἐφημερίδων ἵνα πωλῶσι τὸ ὑπ’ αὐτοῦ ἐκδιδόμενον «Βῆμα». — Οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῆς περιφερείας Λαγκαδᾶ παραπονοῦνται κατὰ τῆς ἐπιβληθείσης αὐτοῖς φορολογίας. — Ἐπιτροπὴ πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συνταξιούχων Μεσολογγίου ζητεῖ τὴν βελτίωσιν τῆς συντάξεώς των. — Ὁ ἐκ Κορίνθου παντοπώλης Ἀνδρέας Γκέλλας καταγγέλλει τὸν ταγματάρχην τοῦ Πεζικοῦ Πλουμίδην ὅτι ἀρνεῖται νὰ καταβάλῃ αὐτῷ τὸ ἀντίτιμον ληφθέντων ἐκ τοῦ καταστήματός του τροφίμων. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Χαλκίδος ὑποβάλλει ψήφισμά του περὶ ἐπιβολῆς τοῦ κράτους τοῦ Νόμου πρὸς περιορισμὸν τῶν καταχρήσεων καὶ τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους εἰς τὸ ἐλάχιστον. — Ὁ Γεώργιος Τζωρτζόπουλος, ἀπόστρατος χωροφύλαξ, ὑπηρετῶν ἐν τῷ Ταχυδρομείῳ Ἀθηνῶν καὶ ἀπολυθείς, παρακαλεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ τὸ κεκανονισμένον εἰς τοὺς ἀπολυομένους βοήθημα. — Οἱ ἀπολυθέντες σιδηροδρομικοὶ καὶ τροχιοδρομικοὶ ὑπάλληλοι παρακαλοῦσιν ὅπως ἀναθεωρηθῶσιν αἱ ἀποφάσεις τῶν πειθαρχικῶν Συμβουλίων. — Ὁ Δημοκρατικὸς Σύλλογος Κερκύρας παρακαλεῖ ὅπως πρὸ τῆς ἐνεργείας κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν ἀνασυνταχθῶσι γενικῶς οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι. — Ὁ πρόεδρος τοῦ Ἐπιμελητηρίου Καβάλλας παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως γραφείων προστασίας ἑλληνικοῦ καπνοῦ. — Ὁ πρόεδρος τοῦ προσφυγικοῦ συνοικισμοῦ Ναούσης παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσιν ἰσχυρὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν ἐκεῖ προσφύγων. — Ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία τῶν ναυτικῶν ἐργατικῶν Σωματείων ὑποβάλλει διάφορα αἰτήματα περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. — Ὁ Δημοκρατικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν τοῦ τμήματος Κολωνακίου παρακαλεῖ ὅπως ἐκδικασθῶσι τὸ ταχύτερον αἱ ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις τῶν καταχραστῶν τοῦ δημοσίου χρήματος. — Ὁ Ἀλέξανδρος Χαρακόπουλος, γραμματεὺς τῆς Κοινότητος Κρανιδίου, αἰτεῖται τὴν μονιμοποίησίν του. — Οἱ ἱερεῖς Σαλαμῖνος αἰτοῦνται τὴν οἰκονομικήν των ἐνίσχυσιν. — Ἐπιτροπὴ ἐργατῶν Βόλου ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστου καπνοῦ. — Ἐπιτροπὴ Ἀλβανῶν τῆς ἐπαρχίας Καστορίας παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος ὁ ἀφορῶν τὰ δικαιώματα ἰδιοκτησίας κλπ. — Τὸ Πανεργατικὸν Κέντρον Βόλου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν εἰσέτι τοῦ σιγαροποιητικοῦ ζητήματος, ζητοῦν ἄμεσον λύσιν αὐτοῦ διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος. — Οἱ Σύνδεσμοι ὑποδηματεργατῶν καὶ ἀρτεργατῶν Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται διὰ τὴν σύλληψιν καὶ ἀπέλασιν τοῦ καπνεργάτου Σταυρίδου καὶ ἐξαιτεῖται ὅπως ἀφεθῇ ἐλεύθερος. — Ὁ Σύνδεσμος κτιστοαμμοκονιαστῶν Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν σύλληψιν καὶ ἀπέλασιν εἰς νῆσον Κύθηρα τοῦ καπνεργάτου Σταυρίδου καὶ ἐξαιτεῖται νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος εἰς Θεσσαλονίκην. — Ὁ πρόεδρος τοῦ Συλλόγου Γκιουμουλτζίνης αἰτεῖται τὴν ταχεῖαν μετάθεσιν τοῦ διδασκάλου Γ. Ρογδιανοῦ. — Ὁ πρόεδρος τοῦ ἀγροτικοῦ συνεταιρισμοῦ Κορωπίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐκεῖ Τηλεγραφείου. — Οἱ Ἰσραηλῖται Ἰωαννίνων παραπονοῦνται διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κυριακῆς ἀναπαύσεως. — Ἡ Καπνεργατικὴ Ἕνωσις Καβάλλας διαμαρτύρεται ἐναντίον τῶν Ἀρχῶν Δράμας. — Ὁ προσφυγικὸς πληθυσμὸς τῆς περιφερείας Δράμας ἐκφράζει τὰς εὐχαριστίας του πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ἐνδιαφέρον αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν προσφύγων κατόπιν τῶν γεγονότων ἐν Κιούπκιοϊ. — Οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Μονοφατσίου παρακαλοῦσιν ὅπως κατασκευασθῇ ταχέως ὁ σιδηρόδρομος Ἡρακλείου– Μεσσαρᾶς. — Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μπουρνὰς διαμαρτύρονται κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ἐποικισμοῦ. — Οἱ κάτοικοι τῶν ἐπαρχιῶν Πυργιωτίσσης–Καινουρίου παρακαλοῦσιν ὅπως τεθῇ ὑπὸ διεθνῆ διαγωνισμὸν ἡ κατασκευὴ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Ἡρακλείου–Μεσσαρᾶς. — Ἡ Παμπροσφυγικὴ Ἕνωσις Σερρῶν παρακαλεῖ ὅπως ἐπιταχθῇ ἔκτασις 2000 στρεμμάτων ἐκμεταλλευομένων κολληγικῶς ὑπὸ τοῦ ἑκατομμυριούχου Δράμας Ἀνδρέου Τζίμα. — Διάφοροι καλλιεργηταὶ Βαρυμπόπης παρακαλοῦσιν ὅπως ἐλαττωθῇ τὸ γεώμορον ἢ ἐνοίκιον εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ σήμερον διδομένου. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Τρικκάλων παρακαλεῖ ὅπως μειωθῶσι τὰ κόμιστρα τοῦ Θεσσαλικοῦ Σιδηροδρόμου. — Οἱ ἀπόφοιτοι τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ ἡ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἐγγραφή. — Ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ παρακαλοῦσιν ὅπως ἀφομοιωθῶσιν ὅλαι αἱ στρατιωτικαὶ συντάξεις. — Ὁ συνταξιοῦχος καθηγητὴς Ἀνδρέας Γρίβας, συγγραφεὺς βιβλίου ἐπιγραφομένου «Θουκυδίδου γνῶμαι καὶ ὑποθῆκαι», παρακαλεῖ ὅπως ἐνισχυθῇ οἰκονομικῶς. — Ἡ σχολικὴ Κοινότης Μαρασλείου παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῆς χήρας Μαρασλῆ. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Α. Μιχαλακόπουλος ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν παροχὴν δικαιώματος ἐγκρίσεως ἀδειῶν γάμου ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν, στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ὁπλιτῶν», καὶ 2) «Περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τοὺς ἐν τῷ Στρατῷ καταταγέντας ὁπλαρχηγούς». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης ὑποβάλλει σχέδιον ψηφίσματος «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν ἐδαφίων 2, 3, 4 καὶ 5 τοῦ ἀπὸ 21ης Ἰουλίου ἐ.ἔ. ψηφίσματος τῆς Δʹ ἐν Ἀθήναις Συντακτικῆς Συνελεύσεως περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν». — Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπὴ τῆς Συνελεύσεως ὑποβάλλει μετὰ σχετικῆς ἐκθέσεως πρότασιν νόμου «περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ Στρατοῦ». (Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ). — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Σπ. Σῖμος καὶ Π. Μπέρμπης ὑποβάλλουσι τροπολογίας τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Β. Χατζηλίας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσαυξήσεως τοῦ ποσοστοῦ ἀμέσων τινῶν φόρων, καταργήσεως ἐνίων τοιούτων καὶ περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἐνοικιαστῶν δεκάτης Θράκης κλπ.». — Ὁ πληρεξούσιος Α. Κούτρας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Σεπτεμβρίου Ν. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Αὐγούστου 1923 Ν. Δ. περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Α. Μητσοτάκης, Ι. Μαρματάκης, Ι. Βαρβαγιάννης, Κ. Σταματόπουλος, Ι. Κούνδουρος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Π. Πετρίδης καὶ Α. Ἀναγνωστόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνισχύσεως τοῦ Ὀρφανοτροφείου Κορίνθου». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Π. Τσιτσεκλῆς ὑποβάλλει: 1) Ψήφισμα «περὶ ἀνακρίσεως καὶ ἐκδικάσεως ἀδικημάτων τινῶν τῶν ἐφετῶν». 2) Σχέδιον νόμου «περὶ τῆς διεκδικήσεως τῶν διατετιμημένων προικώων ἀκινήτων μετὰ τὴν λύσιν τοῦ γάμου». 3) Σχέδιον νόμου «περὶ διαγραφῆς τῶν ἐν τοῖς πινακίοις τῶν πολυμελῶν Δικαστηρίων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πολιτικῶν ὑποθέσεων». 4) Νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως τοῦ Διατάγματος τῆς 11ης Ἰουλίου 1917 κυρωθέντος ὑπὸ τοῦ νόμου 767 καὶ τοῦ νόμου 2810 τοῦ 1922 περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». 5) Νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΧΗʹ περὶ ἐξώσεως δυστροπούντων μισθωτῶν, ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Ν. Δ. τῆς 19)21 Μαρτίου 1923». 6) Σχέδιον νόμου «περὶ ἀνακλήσεως πληρεξουσιότητος». 7) Σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 2431 τῆς 29 Ἰουλίου 1920 περὶ ἀνανεώσεως βιβλίων ὑποθηκῶν». 8) Σχέδιον νόμου «περὶ μεταθέσεως καὶ προσθέτου ἀμοιβῆς τῶν ἐν Θράκῃ δικαστικῶν ὑπαλλήλων». 9) Σχέδιον νόμου «περὶ μὴ διορισμοῦ τῶν ἀποχωρούντων δικαστικῶν ὡς δικηγόρων παρ’ οἷς δικαστηρίοις ὑπηρέτησαν ὡς δικαστικοί». 10) Σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν ἀπὸ 13 Ὀκτωβρίου 1923 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν νόμων «περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων κλπ.». 11) Σχέδιον νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ͵ΓΦΝΔʹ (3554) τῆς 28 Ἰανουαρίου 1910 περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως». 12) Σχέδιον νόμου «περὶ μετατροπῆς ἀμίσθων εἰδικῶν ὑποθηκοφυλακείων εἰς ἔμμισθα». 13) Νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου γενομένου κανονισμοῦ τῆς σειρᾶς ἀρχαιότητος τῶν δικαστῶν». 14) Σχέδιον νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΡΠʹ τῆς 5 Ἰουλίου 1851 περὶ δικαστικῶν διακοπῶν». 15) Νομοσχέδιον «περὶ τρόπου τῆς πιστοποιήσεως τῆς προηγουμένης ποινικῆς καταστάσεως». 16) Νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΧΚΓʹ περὶ τέλους ἐπιτηδεύματος τῶν δικηγόρων». 17) Νομοσχέδιον «περὶ συνεχίσεως τῆς ἐπιτάξεως οἰκιῶν, ἐν αἷς τὰ γραφεῖα τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ ἄλλων κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν». 18) Σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 53 τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Ὀκτωβρίου 1923 περὶ συστάσεως ἰατρικῶν Συλλόγων» καὶ 19) Νομοσχέδιον «περὶ ὑπολογισμοῦ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑποψηφίων δικηγόρων ὡς χρόνου πρακτικῆς παρὰ δικηγόρῳ ἀσκήσεως καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». — Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης διαβιβάζει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν Κρήτης περὶ χορηγίας ἀδείας πρὸς δίωξιν τῶν πληρεξουσίων κ.κ. Α. Μητσοτάκη, Κ. Παπαδογιάννη, Ι. Κουτρουμπάκη, Ι. Μαρματάκη καὶ Σ. Γεωργιλαδάκη. — Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διαβιβάζει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν Βεροίας περὶ χορηγίας ἀδείας πρὸς δίωξιν τοῦ πληρεξουσίου κ. Χ. Σαμαρᾶ. (Παραπέμπονται ἀμφότεραι εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ἀναφορῶν Ἐπιτροπὴν ὅπως ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της).

§2ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ν’ ἀκούσωμεν τοὺς λόγους.

§3Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Ν’ ἀναφέρωνται οἱ λόγοι τῆς διώξεως τῶν πληρεξουσίων.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§5Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπὴ κατέθεσε δύο ἐκθέσεις ἐπὶ τῶν 20 πρώτων ἄρθρων τοῦ Συντάγματος. Ἡ πρώτη ἐπὶ τοῦ 1ου καὶ 2ου ἄρθρου ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη καὶ ἡ δευτέρα ἐπίσης θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ἀνετέθη εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως νὰ συγκροτήσῃ Ἐπιτροπὴν πρὸς πληρεστέραν μελέτην ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἡ πρότασις ἐκείνη εἶχε τὴν ἔννοιαν νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ὑπάρχουσα Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην συνεκρότησα τὴν Ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν κυρίων οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐκλεγῆ ὡς μέλη αὐτῆς καὶ ἐκ τῶν κ.κ. Κ. Ἀλαβάνου, Ι. Μανέττα, Κ. Καλαμενοπούλου, Κ. Ρέντη, Δ. Κατσίνα, Γ. Σολδάτου, Β. Καραπαναγιώτου, Γ. Τζώρτζη, Α. Ἐφραιμίδη καὶ Κ. Βουδούρη.

§7Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ὁ κ. Γρηγοριάδης.

§9Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ προηγηθῶ προκειμένου νὰ ὁμιλήσω ἐξ ὀνόματος τῆς ἀνεξαρτήτου Ὁμάδος τῶν προσφύγων πληρεξουσίων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§11Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, καθίσταται δικαιοτάτη ἡ δυσφορία καὶ πλέον ἢ εὔλογος ἡ ἀγανάκτησις καὶ ἡ ψυχικὴ ἀναστάτωσις σύμπαντος τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου διὰ τὰς ἀτυχεῖς καὶ θλιβερωτάτας σκηνὰς αἵτινες ἔλαβον χώραν κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας εἰς διαφόρους προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς καὶ ἰδιαιτέρως εἰς Κιούπκιοϊ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Κατόπιν αἱματηρᾶς καὶ προμελετημένης συγκρούσεως ἐχύθη ἀθῷον καὶ ἄφθονον αἷμα, τὰ ἀτυχῆ δὲ θύματα τῆς ἀδελφοκτόνου συγκρούσεως ἀριθμοῦνται κατὰ δεκάδας. Συμμεριζόμενοι τὴν βαθυτάτην θλῖψιν καὶ τὴν δικαιοτάτην δυσθυμίαν τῶν οἰκογενειῶν τῶν θυμάτων καὶ γενικῶς των ἀδελφῶν μας προσφύγων ἀπευθύνομεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τῆς ἐπισήμου ἐξ ὀνόματος τῆς ἀνεξαρτήτου προσφυγικῆς Ὁμάδος τῶν πληρεξουσίων ἐντονωτάτην διαμαρτυρίαν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν μετὰ τῆς ἀξιώσεως ὅπως ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον τιμωρήσῃ παραδειγματικῶς τοὺς ὑπευθύνους καὶ ἐνόχους τῶν ἐγκληματικῶν σκηνῶν, ἀλλὰ καὶ εἰσηγηθῇ σειρὰν ἀπαραιτήτων ἀλλὰ καθυστερηθέντων μέτρων, ἅτινα εἶναι ἀπαραίτητα πρὸς πρόληψιν καὶ εἰς τὸ μέλλον παρομοίων θλιβεροτήτων. Εἶναι καιρὸς πλέον ὅπως ἡ Ἐθνοσυνέλευσις κατόπιν ἐμπεριστατωμένης μελέτης καὶ συζητήσεως αἰσθανθῇ καὶ ἀναγνωρίσῃ ὅτι πρόκειται περὶ ζητήματος ἐξαιρετικῆς σημασίας καὶ σπουδαιότητος. Ἡ ὑπολανθάνουσα ἀντιζηλία καὶ ἔχθρα μεταξὺ προσφύγων καὶ ἐντοπίων ἢ μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων, ὑποθαλπομένη καὶ ἀναρριπιζομένη ἀπὸ πολλοῦ καὶ πολλαχόθεν, ἐγκυμονεῖ κίνδυνον κρατικὸν καὶ ἐγκυμονεῖ ἀκόμη κίνδυνον κοινωνικὸν ἐξαιρετικῆς σοβαρότητος. Εἶναι ἀνάγκη ἐπίσης ὅπως κατανοηθῇ ὅτι δι’ ἡμιμέτρων καὶ διὰ προχειρολόγων ἐμπλάστρων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ζήτημα τόσῳ μεγάλης σπουδαιότητος. Εἰς ἕνα ἕκαστον ὀφείλουν νὰ καταλογισθοῦν αἱ βαρύνουσαι αὐτὸν εὐθῦναι. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐπικαλοῦμαι συντονωτάτην τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου αὐτῆς, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ καὶ ἐκ μέρους τῶν συνεργαζομένων συναδέλφων ὅπως ἐπιτρέψῃ, συναινούσης καὶ τῆς Συνελεύσεως, νὰ προταχθῇ τῶν σημερινῶν ἐπερωτήσεων συζήτησις ἐπὶ τῶν θλιβερωτάτων σκηνῶν τοῦ Κιούπκιοϊ, ἵνα ἀναπτυχθῇ πρὸ τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως τὸ μέγεθος τοῦ κακοῦ, ἵνα λεχθοῦν αἱ λεπτομέρειαι τῶν συμβάντων, ἵνα ληφθοῦν τὰ μέτρα ἐκεῖνα, ἅτινα ἐπιβάλλονται διὰ νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τέλους τὸ κράτος τοῦ Νόμου καὶ ἡ εὐνομία καὶ τάξις ἐν τῷ Κράτει.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§13Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, συμμερίζομαι τὰ αἰσθήματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι μόνον ἴδια τῆς Ὁμάδος ἐξ ὀνόματος τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἕβρου συνάδελφος, ἀλλά, θὰ προσέθετον, αἰσθήματα ἁπάντων τῶν πληρεξουσίων τῶν παρεδρευόντων ἐν τῷ Συνεδρίῳ τούτῳ, αἰσθήματα, δύναμαι νὰ εἴπω, ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑτοίμη νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν πρὸ πάσης ἄλλης, ὀφείλω δὲ νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι εὐθὺς ὡς περιῆλθον εἰς γνῶσιν αὐτῆς τὰ λυπηρὰ καὶ αἱματηρὰ ταῦτα ἐπεισόδια ἔλαβε τὰ ἑξῆς μέτρα: αʹ) Διέταξεν ἀνώτερον ἀξιωματικὸν τῆς Χωροφυλακῆς καὶ τοὺς Εἰσαγγελεῖς τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ τῶν Ἐφετῶν νὰ μεταβῶσιν ἐπὶ τόπου ἵνα ἐνεργήσωσιν αὐστηρὰν ἀνάκρισιν καὶ διώξωσιν ἀμέσως τοὺς ὑπαιτίους. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ δι’ ὁμοίας σκηνὰς γενομένας ἐν πολὺ μικροτέρᾳ, εὐτυχῶς, ἐκτάσει οὐχὶ μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν, ὅπου οἱ πλεῖστοι τῶν ὑπαιτίων συνελήφθησαν καὶ ἄλλοι καταδιώκονται. βʹ) Παρεκάλεσα τοὺς κ.κ. Γενικοὺς Διοικητὰς νὰ μεταδῶσιν ἐπίσης ἐπὶ τόπου ἵνα λάβωσι τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς πρόληψιν ἐπαναλήψεως τοιούτων συρράξεων. γʹ) Ἐπειδὴ διὰ τηλεγραφήματος ὑπογραφέντος ὑπὸ τριῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων πληρεξουσίων ἀπεδίδετο ἡ εὐθύνη εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ ἐκεῖ Ἐποικιστικοῦ Γραφείου, δι’ ἐντόνου ἐγγράφου πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως προσφύγων ἐζήτησα νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀμέσως ὁ Διευθυντὴς τοῦ ἐκεῖ Ἐποικιστικοῦ Γραφείου.

§14ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι ἀξιωματικὸς τοῦ Γκαῖρλιτς.

§15Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ μὲν εἶναι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐπεισοδίου τούτου. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ καθυστερήσῃ, ἕνεκα τῆς μεσολαβησάσης ἀσθενείας μου, ὅσον ἀφορᾷ τὸν συντονισμὸν τῶν διαφόρων προσφυγικῶν Ὑπηρεσιῶν. Ἐν τούτοις εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀναγγείλω εἰς ὑμᾶς ὅτι μακρὰν σχετικῶς συνδιάλεξιν ἐλάβομεν σήμερον μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ πρόκειται μεθαύριον νὰ συνέλθωμεν ἵνα συζητήσωμεν καὶ ἀποφασίσωμεν ἀπὸ κοινοῦ περὶ μέτρων τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἤδη χαράξει καὶ τὰ ὁποῖα, ἂν κρίνω ἀπὸ τὴν σημερινὴν προκαταβολικὴν συνδιάλεξιν, ἐλπίζω ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον θὰ γίνωσι δεκτά, θὰ ἀνακοινωθῶσι δὲ φυσικὰ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Νομίζω ὅτι διὰ τῶν μέτρων τούτων θὰ κατορθωθῇ ὁ συντονισμὸς τῶν ἐνεργειῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων μετὰ τῶν ἀντιλήψεων τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τρόπον ὥστε αἱ ἀντιλήψεις αὐταὶ νὰ ἔχωσι κάπως ἐνεργοτέραν τὴν ἀποτελεσματικότητα. Ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς τούτοις ὅτι ἐδόθη καὶ διαταγὴ εἰς τὸ Σῶμα Στρατοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ ὅπως ἐνισχύσῃ τὴν δύναμιν τῆς Χωροφυλακῆς, διὰ νὰ προληφθῶσι σκηναὶ ὅμοιαι πρὸς ἐκείνας αἱ ὁποῖαι συνέβησαν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω. Παρέλειψα ὅμως τὸ σπουδαιότερον νὰ ἀνακοινώσω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ἀνεχώρησε σήμερον μεθ’ ἑνὸς μέλους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων διὰ τὴν λῆψιν μέτρων.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανουηλίδης θὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησίν του.

§17Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. (Πολλοὶ πληρεξούσιοι ζητοῦσι τὸν λόγον).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ τὴν σειράν, παρακαλῶ. Ὁ κ. Ἰασονίδης ἔχει τὸν λόγον.

§19Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἀνερχόμενος τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐκθέσω τὰ λυπηρὰ γεγονότα τῆς Νέας Πάφρας, δὲν προτίθεμαι νὰ εὐρύνω περισσότερον τὸ χάος τὸ ὁποῖον μερικοὶ καλοθεληταὶ ἔχουν ὀρύξει μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων ἐν Κιούπκιοϊ. Ἀνέρχομαι τὸ βῆμα ἵνα ἐκθέσω τὰ γεγονότα, ἵνα παρουσιάσω τὸν Λαὸν ὁ ὁποῖος ἔπαθε καὶ ἵνα συναγάγωμεν συμπεράσματα περὶ τῶν δεόντων γενέσθαι, ἵνα μὴ τὰ γεγονότα ταῦτα ἐπαναληφθῶσιν. Εἶναι βεβαίως λυπηρὸν νὰ ἔχῃ συμβῆ τὸ δυστύχημα τοῦ «Πανοράματος», διὰ νὰ λάβωμεν κατόπιν μέτρα ἀσφαλείας τῶν θεάτρων καὶ κινηματογράφων.

§20ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ δὲν τὰ ἐλάβομεν.

§21Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Εἶναι ἐπίσης λυπηρὸν νὰ ἔχουν συμβῆ αἱ οἰκτραὶ συρράξεις τοῦ Κιούπκιοϊ διὰ νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι συμφώνως πρὸς τὸ τηλεγράφημα τοῦ κ. Κανναβοῦ, ἡ Χωροφυλακὴ εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν ἀξιοθρήνητον καὶ ὅτι πρέπει νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν διὰ νὰ προλάβωμεν λυπηρότατα γεγονότα. Ποῖοι εἶναι οἱ παθόντες πρόσφυγες; Τὴν 12 Ἰουνίου τοῦ 1921 570 Παφραῖοι, ἐκ τῶν συγγενῶν καὶ συμπατριωτῶν τῶν προσφύγων τῆς ἐξαφανισθείσης Ν. Πάφρας τοῦ Κιούπκιοϊ ἐκάησαν ἐντὸς τῆς ἐκκλησίας τοῦ Ἁγίου Χαραλάμπους ἐν Κιοκδζέσου τοῦ Πόντου. Τὴν αὐτὴν νύκτα 520 Παφραῖοι ἐσφάγησαν ἐντὸς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Σελομελίκ. Τὴν αὐτὴν νύκτα 670 Παφραῖοι ἐκάησαν ζωντανοὶ ἐντὸς τοῦ ναοῦ τῆς Θεοτόκου. Τὴν αὐτὴν ἡμέραν 320 Παφραῖοι ἐκρημνίσθησαν ἀπὸ τὴν γέφυραν τοῦ Ἅλυος ποταμοῦ. Πεντήκοντα χιλιάδες Ἑλληνισμοῦ καὶ τριάκοντα χωρίων τῆς Πάφρας ὑπολείμματα καὶ συντρίμματα εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι πρὸ δέκα μηνῶν ἔχουν ἐγκατασταθῆ ὑπὸ τοῦ Ἐποικισμοῦ ὑπὸ σκηνὰς εἰς τὰς γαίας αὐτὰς τοῦ Κιούπκιοϊ, καὶ αἱ 120 αὐταὶ οἰκογένειαι ἀνέμενον νὰ ἀνατείλῃ ἡ ἡμέρα ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἤρχιζεν ἡ ἀνέγερσις τῶν οἰκίσκων αὐτῶν. Τὰ συντρίμματα ἑνὸς λαοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ πρωτεύουσα Πάφρα τοῦ Πόντου καὶ τὰ τριάκοντα χωρία ἔχουν τελείως ἀνασκαφῆ ὑπὸ τοῦ Μουσταφᾶ Κεμάλ, μένουν ὑπὸ σκηνὰς ἐπὶ δέκα μῆνας, ἄλλαι δὲ 200 οἰκογένειαι τῆς αὐτῆς προελεύσεως μὲ τοὺς ἀρχηγούς των μένουσιν εἰς τὰ σύνορα φυλάσσουσαι αὐτά. Καὶ αἱ γαῖαι αὐταὶ εἶναι γαῖαι ἀνταλλαξίμων ἀπέχουσαι ὀκτὼ χιλιόμετρα ἀπὸ τοῦ Κιούπκιοϊ· γαῖαι ἐγκαταλελειμμέναι καὶ μὴ καλλιεργούμεναι ἀπὸ ὁλοκλήρου εἰκοσαετίας. Καὶ μόλις ἐτέθησαν τὰ θεμέλια, καὶ μόλις ἤρχισε τὸ στήσιμον τῶν γερμανικῶν οἰκίσκων, τὴν 5ην Νοεμβρίου λαμβάνει χώραν μία ἐπιδρομὴ ἡ ὁποία ὑπενθυμίζει τὰς μεγάλας ἐπιδρομὰς τῶν βαρβάρων ἐποχῶν, τὴν ὁποίαν ἐκ προμελέτης ἐνήργησαν 100 ὡπλισμένοι, ἀλλ’ ὄπισθεν τῶν ὁποίων ὡρισμένως ὑπάρχει μία χεὶρ σατανικὴ καὶ αὐτὴν τὴν χεῖρα τὴν σατανικὴν καλεῖται νὰ ἀνακαλύψῃ ἡ Κυβέρνησις, ὄχι τόσον πρὸς τὸ συμφέρον τῶν προσφύγων καὶ τῶν γηγενῶν, ὅσον πρὸς τὸ συμφέρον τῆς βορείου καὶ συμπάσης τῆς Ἑλλάδος. Ἑκατὸν ὡπλισμένοι μὲ ὅπλα στρατιωτικά, μὲ ὅπλα κυνηγετικά, μὲ μαχαίρας καὶ μὲ πᾶν φονικὸν μέσον — τοῦθ’ ὅπερ ἀποδεικνύει πόσον προμελετημένη ἦτο ἡ ἐπίθεσις καὶ πόσον ὑποκινημένη ὑπὸ τρίτων — 100 ὡπλισμένοι διὰ τόσων φονικῶν ὀργάνων ἐπετέθησαν ἐναντίον τῶν ἀόπλων, ἐναντίον ἐκείνων, κύριοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι κατὰ τὸ 1922 ἠνάγκασαν ἐν Πόντῳ τὸν Φετχῆ βέην τοῦ Μουσταφᾶ Κεμάλ, ἔχοντα 23,000 στρατοῦ, τὸν ἠνάγκασαν, κύριοι, νὰ συνθηκολογήσῃ. Καὶ τοιούτων ἡρώων, τοιούτων μαρτύρων, τοιούτων σκηνιτῶν σήμερον τὰς γυναῖκας καὶ τὰ παιδία ἐξεδίωξαν, ἔτρεψαν εἰς φυγὴν καί, ὅπως λέγει τὸ ἀνακοινωθέν (!), ἔμειναν κύριοι τοῦ πεδίου. Ἔκαυσαν 12 οἰκίας, ἀνέσκαψαν τὰ θεμέλια 40 ἀνεγειρομένων οἰκίσκων, ἔκαυσαν ὅλας τὰς σκηνάς, ἐπυρπόλησαν ὅλους τοὺς ἀχυρῶνας, αἱ δὲ 120 οἰκογένειαι τῶν Παφραίων διεσκορπίσθησαν ἀνὰ τὰ βουνὰ καὶ τὰ δάση, καὶ σήμερον στρατιῶται περιερχόμενοι τὰ βουνὰ καὶ τὰ δάση περισυλλέγουν τοὺς τραπέντας, κατὰ τὸ ἀνακοινωθέν, εἰς φυγὴν καὶ ἐπαναφέρουσιν εἰς τὰς πυρποληθείσας καὶ ἀνασκαφείσας οἰκίας των.

§22Δ. ΠΑΖΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ποῖος ἤρξατο πρῶτος χειρῶν ἀδίκων; Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὸ ἀνακοινωθὲν λέγει ὅτι κατόπιν δυσκολίας τὴν ὁποίαν ἔφερον οἱ πρόσφυγες ἐγένετο αὐτὴ ἡ κατ’ ἀνάγκην παλινῳδία.

§23Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι, διὰ τὴν ἀτυχῆ παρέμβασιν τοῦ κ. Πάζη. Δὲν ἀρνοῦμαι, κύριοι, ὅτι οἱ πρόσφυγες οἱ ἰδικοί μας ἠθέλησαν ν’ ἀμυνθῶσιν ἐδάφους, εἰς τὸ ὁποῖον δι’ ἐπισήμου ἀποφάσεως ἔχουσιν ἐγκατασταθῆ πρὸ δέκα ὁλοκλήρων μηνῶν, καὶ συνεπῶς θὰ ἦσαν γελοῖοι καὶ ἀνάξιοι τῆς προελεύσεως αὐτῶν ἂν ὡς πρόβατα ἐγκατέλειπον τὴν γῆν καὶ ἐσκορπίζοντο εἰς τὰ βουνά, ἂν δὲν ἤθελον στηριχθῆ ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ εἰς τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖται τὸ κρατικὸν κῦρος καὶ ἡ δύναμις. Συνεπῶς ἡ παρέμβασις τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι ἀτυχής.

§24Δ. ΠΑΖΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἐγὼ ἀνέφερα τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ κ. Νομάρχου.

§25Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί.

§26Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐνδιαφέρει ὅλους τοὺς συναδέλφους. Νομίζω ὅτι εἶναι λυπηρὸν νὰ μετερχώμεθα τοιαύτην γλῶσσαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ νὰ προκαλῶμεν διαιρέσεις γηγενῶν καὶ προσφύγων.

§27Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Εἶναι, κύριοι, ἡ γλῶσσα αὐτὴ τῆς ἀληθείας. Ἂν εἶσθε ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐλασσόνος, ἔχω καὶ διὰ τὴν Ἐλασσόνα δύο παραδείγματα. Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν περιφέρειαν Σερρῶν. Ἀπὸ τὸ χωρίον Καβακλῆ παίρνουν 300 στρέμματα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐκχερσώσει καὶ καλλιεργήσει οἱ πρόσφυγες καὶ τὰ δίδουν εἰς ἐπιχειρηματίας μὴ ἔχοντας σχέσιν οὐδεμίαν μὲ τὴν γῆν. Αὐτὰ τὰ τηλεγραφεῖ ἀξιόπιστος συνάδελφος ἐκ Σερρῶν. Ἀπὸ τὰς Σέρρας ἔχομεν πλεῖστα ὅσα τηλεγραφήματα, διὰ τῶν ὁποίων ἐφιστᾶται ἀπὸ πολλοῦ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ὅπως μὴ παρασχεθῶσι προσκόμματα. Καὶ ἰδοὺ ἕτερον τηλεγράφημα ἐν γνώσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, κατὰ τὸ ὁποῖον παρὰ τὸν στρατῶνα Πεζικοῦ ἐν Σέρραις ἀνεγείρονται 70 οἰκίσκοι, ἀλλὰ παρεμποδίζεται ἡ ἀνέγερσις αὐτῶν, καὶ κρούει τὸν κώδωνα πρὸ ἑνὸς μηνὸς καὶ λέγει ὅτι ὀφείλουν νὰ ἐπεμβῶσιν αἱ κρατικαὶ Ὑπηρεσίαι, διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν δυσάρεστα ἀποτελέσματα.

§28ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποίαν ἡμερομηνίαν ἔχει, κύριε συνάδελφε;

§29Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Ὀκτὼ Ὀκτωβρίου. Ἰδοὺ ἄλλο τηλεγράφημα, κατὰ τὸ ὁποῖον θέλουν τοὺς πρόσφυγας νὰ τοὺς σηκώσουν ἀπὸ τὸ Δερβισιάνι καὶ νὰ τοὺς μεταφέρουν ἀλλαχοῦ. Καὶ διαμαρτύρονται οἱ πρόσφυγες δι’ αὐτὴν τὴν μετακίνησιν. Ἄλλο τηλεγράφημα ἀπὸ τὴν Ἐλασσόνα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἓν Ὑπουργεῖον διέταξεν ὅπως τεθῶσιν ὅρια μεταξὺ τῶν χωρίων Σανδάβου καὶ Ὀλυμπιάδος, ἀλλ’ ἔρχεται ἄλλο Ὑπουργεῖον καὶ ἀναστέλλει τὴν τοποθέτησιν τῶν ὁρίων. Προαγγέλλει δὲ συγκρούσεις.

§30Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Πρόκειται περὶ προσφύγων Κιρκασίων καὶ Καυκασίων–Ποντίων.

§31Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Ποῖος τὸ ἀρνεῖται; Θέλομεν νὰ ἀνακαλύψωμεν εὐθύνας. Κακῶς ἐπενέβητε, κύριε συνάδελφε· σεῖς ἐντείνετε τὸ χάσμα.

§32Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Τὸν λόγον, παρακαλῶ. Διατί ὁ κ. Ἰασονίδης ἀναμιγνύεται καὶ εἰς ἄλλας περιφερείας;

§33Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ διότι ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἔχει σαφῆ ἀντίληψιν τῆς ἰδιότητος τοῦ πληρεξουσίου. Εἶμαι, κύριε συνάδελφε, πληρεξούσιος ὄχι μόνον Θεσσαλονίκης, ἀλλ’ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ τηλεγράφημα φέρον χρονολογίαν 5 Ὀκτωβρίου (ἀναγινώσκει): «Διαταγὴ Ὑπουργείου Γεωργίας πρώτης Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως. Διευθυντὴς Ἐποικισμοῦ Θεσσαλίας ἐπὶ τόπου διεκανόνισεν ὅρια Ὀλυμπιάδος–Σανδάβου καὶ συνεργεῖον διεχώρισε ταῦτα. Διαταγὴ διαδόχου Ὑπουργείου Γεωργίας ἄνω διαταγὴ ἀνεστάλη. Τοιοῦτον καταστρέφει τελείως συνοικισμόν μας. Σώσατέ μας τελείας καταστροφῆς».

§34ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖος ὑπογράφεται;

§35Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Δὲν ἀναφέρω ὄνομα. Παρακαλῶ, μὴ μὲ διακόπτετε.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ρήτωρ δὲν δέχεται διακοπάς.

§37Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ παρακαλῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους νὰ μὴ διακόπτωσι.

§38Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Εἰς τὸ χωρίον Βελέσνικο τῆς περιφερείας ἐπίσης Ἐλασσόνος ἐχωρίσθησαν 250 περίπου στρέμματα ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Περὶ τούτου ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἐποικισμοῦ Λαρίσης, καὶ ἐν τούτοις ἐξεδιώχθησαν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖθεν, λέγουσι δὲ ὅτι ἔχομεν τὸν σπόρον ἐντὸς τῶν σακκίων καὶ δὲν γνωρίζομεν τί νὰ πράξωμεν. Ἐπίσης εἰς τὸν «Κοῦκον» τῆς περιφερείας Αἰκατερίνης 40 οἰκογένειαι Ποντίων πρὸ δέκα μηνῶν ἔχουσι σταλῆ καὶ εἶναι ὑπὸ σκηνάς. Μετὰ τρεῖς μῆνας ἡ Γενικὴ Διοίκησις Θεσσαλονίκης δῆθεν διὰ νὰ συλλάβῃ ἕνα μέγαν λήσταρχον σηκώνει τὰς 40 οἰκογενείας καὶ τὰς μεταφέρει ἀλλαχοῦ. Μετὰ τοῦ κ. Πασαλίδου ἠρωτήσαμεν τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἐξετοπίσθησαν αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ καὶ μᾶς ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ὅτι «διὰ λόγους ὑπερτάτης ἀσφαλείας» ἐξετοπίσθησαν καὶ ὅτι θὰ ἐπανέλθωσιν ὅταν ἀρθῶσιν οἱ λόγοι αὐτοί. Κύριοι, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον μετεκινήθησαν δὲν ἦτο αὐτός. Ἦτο προσχηματικός. Καὶ ἐστήθησαν ἐκ νέου σκηναὶ καὶ εἰς τὸν νέον τόπον ἤρχισε καὶ κατασκευὴ οἰκίσκων. Τώρα ὅμως οἱ Καραβιδαῖοι ζητοῦν νὰ μεταφερθῶσιν οἱ πρόσφυγες εἰς τρίτον μέρος τῆς περιφερείας αὐτῆς. Εἶναι οἱ διῶκται τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν 60 χιλ. στρέμματα καὶ δύο χωρία. Εἰς τὸν νέον τοῦτον συνοικισμὸν ἐστήθησαν 12 σπίτια καὶ 25 θεμέλια καὶ ἔρχονται σήμερον καὶ τοὺς λέγουν «σηκωθῆτε καὶ ἀπ’ ἐδῶ».

§39ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖος τὰ λέγει αὐτά;

§40Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Ὁ Καραβίδας, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν Χωροφυλακὴν ἐπετέθη πρὸ ἑπτὰ ἡμερῶν ἐναντίον τοῦ συνοικισμοῦ αὐτοῦ τῶν Ποντίων τῶν 40 οἰκογενειῶν, κατέστρεψε τοὺς 12 οἰκίσκους, ἀνέσκαψε τὰ 25 θεμέλια, ἐσκότωσε τὸ παιδὶ τῆς Παρθένας Καραμανίδου καὶ ἐκτύπησε καὶ αὐτήν. Καίτοι ἀπετάθην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἔδειξα τὸ τηλεγράφημα, ἐν τούτοις δὲν ὑπάρχει εἰσέτι ἀπάντησις ἐπὶ τοῦ ἐπεισοδίου τούτου.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποῖος ἐκρήμνισε τὰ σπίτια;

§42Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Οἱ ἐντόπιοι. Οἱ Καραβιδαῖοι μὲ τὴν Χωροφυλακὴν ἀνέσκαψαν δώδεκα οἰκίσκους καὶ 25 θεμέλια. Οὗτοι εἶναι μεγάλοι ἰδιοκτῆται 60.000 στρεμμάτων καὶ δύο χωρίων. Εἰς τὸ Στρόλαγκον τῆς Χαλκιδικῆς ἐστάλησαν 400 οἰκογένειαι Μοδιτῶν. Εἶχαν ἐπιταχθῆ τὰ κτήματα τῆς Μονῆς Ἐσφιγμένου καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἐγκαθιδρύσουν καὶ εἰς τὰ κτήματα «Μόδη» — ὄχι τοῦ κ. συναδέλφου — ἀλλ’ ἔρχεται μία διαταγὴ ἡ ὁποία περιορίζει τοὺς πρόσφυγας εἰς τὰ κτήματα τῆς Μονῆς Ἐσφιγμένου καὶ διατάσσει ν’ ἀποδοθοῦν τὰ κτήματα καὶ τὸ ¼ τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον εἰς τὸν Σταθάτον, ὁ ὁποῖος, καθ’ ἃ γράφει ἡ ἐφημερίς, εἶναι πλούσιος, πλουσιώτατος ἐφοπλιστής. Εἶπον «ἡ ἐφημερίς». Μερικοὶ διὰ νὰ ὀχυρωθοῦν καὶ διὰ νὰ καλύψουν τὰς εὐθύνας των λέγουν ὅτι δὲν ἐγνώριζον ὅτι ἐνεκυμονοῦντο κίνδυνοι εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς. Ἐνῷ αἱ ἐφημερίδες εἶναι οὐ μόνον ἡ ἀπόφανσις τῆς δημοσίας γνώμης, ἀλλὰ καὶ ὁ καθρέπτης ὅλων τῶν γεγονότων καὶ ἐπεισοδίων τῆς τρεχούσης ζωῆς. Τῶν ἐφημερίδων τούτων γνῶσιν νὰ ἔχουν, καὶ ἀνάγνωσιν πρὸ παντὸς ὀφείλουν νὰ κάμνουν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπευθύνως χειρίζονται τὰς τύχας τῆς Χώρας, διότι διοικεῖν ἐστὶ προβλέπειν καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀνατρέπειν ἢ μεριμνᾶν περὶ τὴν ἀνατροπὴν καὶ τὴν κάλυψιν τῶν τετελεσμένων γεγονότων. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς Νέας Πάφρας, κύριοι, ἐφημερὶς ἐκδιδομένη ἐν Σέρραις, ἀπὸ τῆς 3 Σεπτεμβρίου προεῖπεν ὅτι ἐγκυμονεῖ κινδύνους συρράξεως μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων. Ἀλλ’ οὐδεὶς ἠθέλησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν προειδοποίησιν τῆς ἐφημερίδος. Οὕτω καὶ περὶ τοῦ «Κούκου» προκειμένου πάλιν ἐφημερὶς τῆς Θεσσαλονίκης εἶχε προείπει τοὺς κινδύνους δημοσίᾳ καὶ ἐφίστα τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων, διότι ἐπρόκειτο καὶ ἐκεῖ νὰ χυθῇ αἷμα, ὅπως καὶ ἐχύθη, ἀλλὰ καὶ ἡ προειδοποίησις αὕτη δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. Τὸ ζήτημα τοῦ Στρολόγκου ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ μέχρι σήμερον οὐδεμία προεκλήθη ἐπίσημος μέριμνα ἐκ μέρους τῶν κρατικῶν Ἀρχῶν. Τριακόσιαι οἰκογένειαι μένουν ἐκτεθειμέναι εἰς τὸ ψῦχος καὶ εἰς τὴν ἑλονοσίαν τῆς Χαλκιδικῆς. Εἰς τὴν περιφέρειαν Λακωνίας εἰς τὴν Μονὴν Καστρία ἀπὸ 10 μηνῶν, κύριοι, 40 οἰκογένειαι ἐκ Πόντου περιμένουν τὴν ὥραν, τὴν ἡμέραν, ἵνα ὁ Ἐποικισμὸς κατασκευάσῃ τοὺς οἰκίσκους αὐτῶν. Καὶ πράγματι ὁ Ἐποικισμὸς ἀπέστειλεν ὑλικὰ 111.000 δραχμῶν καὶ ἐτέλεσε καὶ ἐπισήμως τὰ ἐγκαίνια τοῦ συνοικισμοῦ τῆς Νέας Λειβερᾶς. Ἀλλ’ ἔρχεται πρὸ ἡμερῶν ὁ πρόεδρος τῆς Κοινότητος, ὁ καὶ ἐνοικιαστὴς τῶν μοναστηριακῶν τούτων κτημάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο νὰ ἱδρυθῇ ἡ Νέα Λειβερά, καὶ βγάζει ἕνα φετφᾶν ὅτι ἐδῶ δὲν δύνανται νὰ μείνουν πρόσφυγες. Ὁ Ὑπουργὸς λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὴν γνωμάτευσιν τοῦ ἐνοικιαστοῦ τῶν κτημάτων προέδρου τῆς Κοινότητος, καὶ μέχρι σήμερον, κύριοι ταλαιπωρεῖ τὸν κόσμον τῶν προσφύγων, μένοντα ὡσαύτως ὑπὸ σκηνάς.

§43Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀγνοεῖτε ἴσως ὅτι τὸν ἐποικισμὸν δὲν τὸν κάμνει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως. Ὄντως εἰς τὸ Ἄστρος ἐπετάχθησαν κτήματα ἵνα τεθοῦν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως πολὺ πρὸ τῆς ὑπουργίας μου. Ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου ὅμως ὑπεβλήθησαν παράπονα ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἐπαρκὴς χῶρος διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν οἰκογενειῶν τῶν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ὑπολογιζομένων. Ὁ Ὑπουργός, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, καὶ πρὸς ἀποφυγὴν προστριβῶν διεβίβασε τὰς ἀντιλήψεις αὐτὰς τὰς ὁποίας ἤκουσε περὶ τοῦ ἀνεπαρκοῦς τοῦ χώρου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εἶπεν ὅτι, ἂν συμφωνῇ πρὸς τὰς ἀντιλήψεις ταύτας, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὰς διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν προστριβάς. Αὐτὸ εἶναι τὸ κώλυμα τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, κατὰ τὸν κύριον συνάδελφον, ἔφερε.

§44Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Πρὸ ὀλίγου μοὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὅτι οἱ πρόσφυγες τοῦ Κιούπκιοϊ ἤρξαντο χειρῶν ἀδίκων. Ἐγὼ δίδω ὅλας αὐτὰς τὰς πληροφορίας διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι, καὶ ἄγγελοι ἂν ἦσαν οἱ πρόσφυγες οἱ ἰδικοί μας, ἀπὸ δέκα μηνῶν ἀναμένοντες ὑπὸ σκηνὰς καὶ λαμβάνοντες ἐπίσημα ἔγγραφα καὶ ἐπισήμους ὑποσχέσεις, βεβαίως θὰ ἠμύνοντο. Ἐκεῖ ἔχουν νωποὺς τάφους τῶν ὑπολειφθέντων τέκνων των καὶ εὔκολα δὲν φεύγουν πλέον. Δὲν ἐπιτρέπεται, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, δέκα μῆνας μετὰ τὴν ἀποστολὴν τῶν προσφύγων νὰ ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι κακῶς ἐπράξατε καὶ συνεπῶς δέον νὰ ἀνακαλέσητε τὴν πρώτην σας ἀπόφασιν! Οἱ πρόσφυγες δυσανασχετοῦν ἐναντίον πάσης μετακινήσεως. Ἀπὸ τριῶν ἐτῶν περιέρχονται τὴν Μικρὰν Ἀσίαν μέχρι τοῦ ποταμοῦ Εὐφράτου καὶ ἐκεῖθεν μέχρι Βηρυτοῦ καὶ ἐκεῖθεν μέχρις Ἑλλάδος! Φθάνει, κύριοι!

§45Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ μόλις ἀπὸ εἴκοσιν ἡμερῶν εἶμαι Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Θέλετε νὰ κάμετε ἔλεγχον ἢ νὰ λέγητε ἀναληθείας;

§46Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Λέγω πικρὰς ἀληθείας, κύριε Ὑπουργέ. Συνάγω συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ μὴ συμφωνήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ πάντως εἶναι γεγονότα. Εἰς τὴν Λάρισαν ὑπάρχουν 90,000 στρέμματα γῆς καὶ ἐν τούτοις ἀκούομεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι «γῆ δὲν ὑπάρχει»! Καὶ ἐπειδὴ γῆ δὲν ὑπάρχει, ὡς λέγουν, εἶναι μοιραῖαι αἱ συγκρούσεις. Κύριοι, γῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει. Καὶ προτοῦ ἀποξηρανθοῦν τὰ ἕλη γῆ ὑπῆρχε, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουν οἱ γνωρίζοντες ἢ οἱ θέλοντες νὰ ἐκχωρήσουν τὴν γῆν εἰς τοὺς ἀγρότας. Ἀριθμῶ τσιφλίκια περὶ τὴν Λάρισαν: 1) Χατζηλαζάρου, 2) Χαροκόπου, 3) Ἀβέρωφ. 4) Γούνιτσα, 5) Κιόσκη, 6) Μπάκραινα, 7) Φίλιου, 8) Χατζιλὰρ, 9) Μαϊμπᾶ, 10) Ἀλιφάκα μὲ 90,000 στρέμματα γῆς. Πρόσφυγες ἐκ Μ. Ἀσίας ἐπρόκειτο νὰ σταλοῦν ἀπὸ τὸν Ἐποικισμὸν Λαρίσης εἰς τὸ «Τουρσουνλὰρ» μὲ στρέμματα γῆς 14 χιλιάδας, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ Ἐποικισμὸς ἔπαιρνε μόνον 2000 διὰ 45 οἰκογενείας. Ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐστάλη τηλεγραφικὴ διαταγὴ ἐμποδίζουσα τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῶν προσφύγων ἐπὶ τῶν 2000 στρεμμάτων γῆς...

§47ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πότε;

§48Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω τὴν ἡμερομηνίαν. Πάντως ὄχι πρὸ πολλοῦ. Εἰς τὸ τσιφλίκιον «Γούνιτσα» ἐστάλησαν 65 οἰκογένειαι ἀπὸ τὸν Ἐποικισμὸν Λαρίσης, ἀλλὰ παρεμβάσει τοῦ κ. Ἰατρίδου ἐστάλησαν ἐντεῦθεν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου διαταγαὶ καὶ ἀνεστάλη ἡ ἐγκαθίδρυσις τῶν προσφύγων. Καὶ ὅμως, κύριοι, 150 οἰκογένειαι μένουν ὑπὸ σκηνὰς ἐν Λαρίσῃ. Καὶ 700 οἰκογένειαι μένουν ὑπὸ σκηνὰς ἐν Βόλῳ. Ἐντὸς δὲ 40 ἡμερῶν ἔδωσαν 270 θανάτους, κατὰ τὴν στατιστικὴν τοῦ ἰατροῦ κ. Στεφάνου. Ὑπάρχουν γαῖαι πολλαὶ ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος· δὲν ὑπάρχει τὸ σύστημα τὸ ταχύ, δὲν ὑπάρχει ἡ θέλησις τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀμέσου ἐπιτάξεως μέχρις ὅτου ἐφαρμοσθῇ ἡ διαδικασία καὶ ἡ δικονομία τοῦ νόμου τοῦ ἀγροτικοῦ. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὰ γεγονότα τοῦ Κιούπκιοϊ. Πρὸ μηνῶν, πρὸ 1½ μηνός, εἷς ὑπενωμοτάρχης ἐν μέσῃ ἀγορᾷ τοῦ Σιδηροκάστρου ἐρράπισε τὸν Τζαβελίδην, Πόντιον συνάδελφόν μου, διὰ τὴν ἐξιστόρησιν τοῦ τρόπου τῆς ἐκδόσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τοῦ 1923 περὶ λειτουργίας τῆς Ε.Α.Π. καὶ τῶν Ὑπηρεσιῶν αὐτῆς. Ἠκούσατε ὅτι κατὰ διάφορα συμπόσια μὲ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, μεταξὺ φρούτου καὶ τυροῦ συνελήφθη ἡ ἰδέα τοῦ κανονισμοῦ καὶ τῆς λειτουργίας τῶν Ὑπηρεσιῶν τῆς Ε.Α.Π. Καὶ μὲ ὅλας τὰς θεωρίας περὶ καλυτερεύσεως δι’ ἐπιλογῆς καὶ διασταυρώσεως ἐγεννήθη τὸ τέρας ἐκεῖνο τοῦ Διατάγματος τοῦ Ἐπαναστατικοῦ διὰ τὰς Ὑπηρεσίας αὐτάς. Καὶ λυπεῖται ἴσως, ἀλλ’ ἔχει ταυτοχρόνως πρὸς αὐτὸ καὶ τὴν στοργὴν τῆς πατρότητος.

§49Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις μὲ ὅλην τὴν διάθεσιν τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ ἀφεθῶσιν εὐρύτατα τὰ ὅρια, ἐξετράπη κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, διότι γίνεται ἐπερώτησις κατὰ τῶν Ὑπουργῶν χωρὶς νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ χωρὶς νὰ εἶναι εἰς θέσιν ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀμυνθῇ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν ἠνόησα ὅτι ἦτο δυνατὸν τοιαύτη νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἅμα μοὶ λέγητε ὅτι ὁ δεῖνα ἐνωμοτάρχης ἐρράπισεν εἰς τὴν δεῖνα κωμόπολιν τὸν δεῖνα πολίτην καὶ ἐρωτᾶτε διατί δὲν ἐδόθη ἱκανοποίησις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις;

§50Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Εἶναι σειρὰ γεγονότων.

§51Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις κατὰ τοιοῦτον τρόπον, διότι πρέπει νὰ ἐπιτρέψητε καὶ τὴν ἄμυναν τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν πρόκειται νὰ κάμωμεν συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἁπλῶς ν’ ἀναφέρωμεν ὅσα ἀνέγραψαν αἱ ἐφημερίδες ἢ ὅσα ἐμάθομεν, χωρὶς νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς ὑπευθύνους Ὑπουργοὺς ν’ ἀμυνθῶσι, τότε δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ συζήτησις γίνεται πρὸς διαφωτισμὸν τῆς ὑποθέσεως. Ὀφείλομεν νὰ σεβασθῶμεν τὸν Κανονισμόν. Νὰ ἐγγράψητε μίαν ἐπερώτησιν ἡ ὁποία νὰ λέγῃ: «Ἐπερωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τίνα λόγον, ἐνῷ ὁ δεῖνα ἐνωμοτάρχης ἐρράπισε τὸν δεῖνα πολίτην, δὲν ἔλαβε τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς τιμωρίαν τοῦ ἐνωμοτάρχου». Ἐπίσης μίαν ἄλλην ἐπερώτησιν διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης «διατί δὲν ἐνήργησεν ἡ δικαστικὴ Ἀρχή». Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτόν, φίλε μου, εἰς ἕκαστος ἐκ τῶν πληρεξουσίων ν’ ἀναβαίνῃ εἰς τὸ βῆμα, νὰ λαμβάνῃ τὰς ἐφημερίδας ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ λέγῃ τί ἐγράφησαν.

§52Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Ὄχι ἐφημερίδας· τηλεγραφήματα.

§53Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ τηλεγραφήματα ἀκόμη. Ὀφείλετε, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν, νὰ ἐγγράψητε ἐπερώτησιν, ἵνα ἐπιτρέψητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀμυνθῇ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν προάγετε τὴν ὑπόθεσίν σας κατὰ τοιοῦτον τρόπον.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ καθορισμοῦ τῆς συζητήσεως, ἔχω νὰ εἴπω ὅτι στενῶς ἑρμηνευόμενος ὁ Κανονισμὸς δίδει ἀπολύτως δίκαιον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης περιπτώσεως ἡ ὁποία παρουσιάζεται ἀπροόπτως, χωρὶς δηλαδὴ νὰ ἔχῃ ἐγγραφῆ εἰδικὴ ἐπερώτησις εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἀλλ’ εἴπαμεν ὅτι σήμερον θὰ κάμωμεν μίαν συζήτησιν διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ κατάστασις καὶ αἱ εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως, αἱ γενικώτεραι εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι αἱ εὐθῦναι αἱ ὁποῖαι ἀπορρέουν ἀπὸ μεμονωμένας πράξεις διαφόρων πολιτικῶν ὀργάνων. Ἡ ἀνακοίνωσις τοιούτων ἐπεισοδίων νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ διαφωτίσῃ τὴν Συνέλευσιν περὶ τῆς ὑπαρχούσης καταστάσεως. Βεβαίως καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι θεμιτὸν νὰ θελήσῃ ἡ Συνέλευσις νὰ δώσῃ τὸ βάρος τοῦ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ζητημάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι, φυσικά, καὶ δεδικαιολογημένως, ἡ Κυβέρνησις παρεσκευασμένη νὰ ἀπαντήσῃ. Λοιπὸν νομίζω ὅτι χάριν διαφωτίσεως δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ ἐξέτασις τοῦ ὅλου ζητήματος. Πάντως βεβαίως ἡ ἐπερώτησις θὰ στραφῇ ἐπὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα διεχειρίσθη ἡ ἰδία Κυβέρνησις.

§55Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον ὁ ἀξιότιμος ἀγορεύων συνάδελφος ἐπεξέτεινε τὴν συζήτησιν καθ’ ὃν τρόπον τὴν ἐπεξέτεινε, θὰ ἠδυνάμην ἴσως νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ ὅρια τοῦ Κανονισμοῦ, χωρὶς νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ διαμαρτυρηθῶ κατ’ ἔντονον τρόπον. Ἀλλ’ ἐφόσον υἱοθετεῖ τὴν ἄποψιν ταύτην ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τὸν ἐντονώτερον τρόπον διὰ τὴν καταπάτησιν τῶν ὁρίων τοῦ Κανονισμοῦ καὶ διότι, ἐνῷ ἀναγνωρίζει ὅτι ὁ Κανονισμὸς ἐπιβάλλει τὴν συζήτησιν καθ’ ὃν τρόπον ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ, ἐνῷ ἀναγνωρίζει ὅτι εἶναι ἐκ τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων τῆς Κυβερνήσεως νὰ δύναται νὰ ἀμυνθῇ εἰς πᾶσαν κατηγορίαν, ἐν τούτοις ὑποθάλπει τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Συνελεύσει διὰ νὰ μὴ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀμυνθῇ καὶ διὰ νὰ παραχθῇ μία ἐντύπωσις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνέχεται διὰ πράξεις, πλεῖσται ἐκ τῶν ὁποίων δὲν διεπράχθησαν κἂν κατὰ τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὰς εὐθύνας — διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅλαι. Διαμαρτύρομαι, διότι δὲν πρόκειται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ παραχθῶσιν ἁπλῶς ἐντυπώσεις, ἀλλὰ νὰ δοθῶσιν εὐθῦναι. Πρέπει νὰ ἀπαγγελθῶσιν ὡρισμέναι κατηγορίαι πράξεων καὶ ἕκαστος πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀμύνης. Ἂν τοιαῦταί τινες ἐκδοχαὶ ἤθελον γίνει δεκταί, τότε τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἀναμφισβητήτως δὲν δύναται νὰ βαδίσῃ καθ’ ὃν τρόπον ἐβάδισε μέχρι τοῦδε, ἐπὶ συζητήσεων ἐμπεριστατωμένων, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ἐντυπώσεων, τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν ὁ Τύπος ὁ καθημερινὸς νὰ θέλῃ νὰ προαγάγῃ, ὁ Τύπος ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνεύθυνος ἔχων μόνον ἠθικὴν εὐθύνην, ὁ Τύπος ὁ ὁποῖος δὲν ἀφήνει πάντοτε καὶ εἰς τὸν κατηγορούμενον τὸ στοιχειῶδες δικαίωμα τῆς ἀμύνης. Ἀλλ’ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τοιαῦται πράξεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῶσιν.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσω τὸν ἐρεθισμὸν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ χωρίσῃ τὴν Συνέλευσιν. Καὶ ὅταν τὸ παρελθὸν ἐγένετο συζήτησις καὶ πάλιν ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικὸν δὲν εἶναι ζήτημα μεταξὺ μιᾶς ὁμάδος πληρεξουσίων καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἢ ζήτημα ἀντιπολιτεύσεως καὶ συμπολιτεύσεως, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμόν, ἐνδιαφέρει ὅλας τὰς ἀποχρώσεις τῆς Συνελεύσεως. Ἑπομένως ἡ συζήτησις δὲν πρόκειται, ὡς ἐγὼ νομίζω, νὰ διεξαχθῇ ὑπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως καὶ συμπολιτεύσεως. Πρόκειται νὰ διεξαχθῇ μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ ἐξακριβώσωμεν τὴν κατάστασιν καὶ νὰ ἴδωμεν τίς πταίει, διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν τὰ ἔκτροπα τὰ ὁποῖα συνέβησαν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνθυμεῖται πολὺ καλὰ πῶς διεξήχθη ἡ συζήτησις ὅταν ἐκαθήμεθα ἡμεῖς εἰς τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα. Ἐπετράπη πλήρης ἐλευθερία συζητήσεως καὶ οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις διεμαρτυρήθη ὅταν ἀνεφέροντο γεγονότα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἦτο παρεσκευασμένη. Ἐλάμβανε πληροφορίας καὶ ἐδικαιολογεῖτο, ἐφόσον δὲν εἶχε τοιαύτας. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ φραγμός, διότι, ἂν πράγματι εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἐξακριβώσωμεν τὴν κατάστασιν, δὲν πρέπει νὰ θέσωμεν κανένα περιορισμὸν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει καμμία διάθεσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ φέρῃ τὸν ἔλεγχον αὐτῆς εἰς τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ γεγονότων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι παρεσκευασμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσῃ. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω τὰς διαμαρτυρίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§57Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Διὰ νὰ εἶμαι σύντομος, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο τολμηρὸν νὰ ἐπιρρίψωμεν ὅλην τὴν εὐθύνην τῶν μοιραίων γεγονότων, νὰ μᾶς ἐπαναλάβῃ τὰς διαβεβαιώσεις, ὅτι θὰ ἐναρμονίσῃ τὰς ἐνεργείας τῶν Ὑπηρεσιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων πρὸς τὰς κυβερνητικὰς τοιαύτας, καταργοῦσα, ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν προνομιακήν των θέσιν, κατὰ τὴν ἀντίληψίν των, ἀφοῦ καὶ αὐτὴ ἡ Τουρκία ἀπ’ αἰώνων ἀνεγνωρισμένας διομολογήσεις κατήργησε. Καὶ ἂς εἶναι βεβαία ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ περιορισθοῦν κατὰ πολὺ αἱ ἀφορμαὶ καὶ αἱ συρράξεις ἐν τῷ μέλλοντι. Ἂν ἀντιθέτως δὲν εὐτυχήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο, δὲν δύναμαι νὰ ἐφησυχάζω ὅτι θὰ εἶναι αὐταὶ αἱ τελευταῖαι συρράξεις. Ἀλλὰ πολὺ δικαίως ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος ἀνέφερεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς αὐτὸ μόνον τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ σεβασθῇ τὰς μικροϊδιοκτησίας καὶ νὰ ἐξεύρῃ ἄλλας γαίας. Πραγματικῶς ἐκτάσεις καλλιεργήσιμοι ὑπάρχουν εἰς τὴν Μακεδονίαν ἀρκεταί· ἀρκεῖ νὰ γίνωσιν ἐγκαίρως τὰ ἀντιπλημμυρικὰ καὶ ἀποστραγγιστικὰ ἔργα. Τότε μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦ σημερινοῦ ἀδιαχωρήτου. Ἀφοῦ μὲ μίαν πρόχειρον ἐργασίαν ἀντιπλημμυρικὴν τοῦ Στρυμόνος καὶ τοῦ Ἀγγίστου θ’ ἀποκτήσωμεν ἀμέσως περὶ τὰ 30,000 στρέμματα, φαντασθῆτε πόση θὰ εἶναι ἡ ἀνακούφισις ὅταν συμπληρωθοῦν τὰ ἔργα καὶ τὰ στρέμματα ὑπερβοῦν τὰς 600,000. Εἰς μίαν δὲ ἔκτασιν 600,000 στρεμμάτων μὲ τὴν εὐφορίαν τῆς γῆς τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθοῦν ὅλοι, δηλαδὴ καὶ οἱ σήμερον εὑρισκόμενοι ἐν θνησιγενεῖ καταστάσει συνοικισμοὶ νὰ προαχθῶσι καὶ ἄλλοι νὰ γίνωσιν, ὥστε καὶ οἰκονομικῶς καὶ κοινωνικῶς νὰ εἶναι τὰ ἐρείσματα τῆς Πολιτείας καὶ τὰ στηρίγματα τῆς προόδου τῆς ὅλης Πατρίδος. Ἄλλο σημεῖον τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν της εἶναι καὶ ἡ ἔγκαιρος οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις τῶν προσφυγικῶν πληθυσμῶν τῶν ἀγροτῶν διὰ τὴν ἀγορὰν σπόρου, ἀφοῦ δὲν ἔγινεν ἡ προμήθεια σίτου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐγκαίρως. Ἄλλως τὰ αὐτὰ φαινόμενα συρράξεων θὰ παρουσιασθοῦν καὶ κατὰ Μάϊον καὶ Ἰούνιον ἐξ ἄλλης ἀφορμῆς. Ἐπειδὴ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μείνουν νήστεις, κατ’ ἀνάγκην θ’ ἀφαιροῦν τοὺς στάχυς ἀπὸ τοὺς ἐσπαρμένους ἀγροὺς τῶν ἄλλων καὶ θὰ προβαίνουν εἰς πράξεις παρανόμους μὲν ἀλλ’ ἐπιβεβλημένας διὰ τὴν συντήρησίν των.

§58Σ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Οὐδέποτε διενεμήθησαν σπόροι ἐγκαίρως, οὔτε γεωργικὰ ἐφόδια. Αὐτὸ γίνεται συστηματικῶς.

§59Δ. ΠΑΖΗΣ. Ἀκριβῶς, κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ εἴμεθα ἐν τῇ πρακτικότητι, διὰ τοῦτο συνέστησα τὴν παροχὴν χρημάτων διὰ τὴν ἀγορὰν σπόρου παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων. Τὰ δὲ γεωργικὰ ἐφόδια διὰ νὰ εἶναι πλήρη θὰ χρειασθοῦν ἓν καὶ δύο ἔτη, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθοῦν ἀμέσως 100,000 κτήνη ἀροτριῶντα δι’ ἀναλόγους ἀγροτικὰς οἰκογενείας. Μὲ τὰ μέτρα αὐτὰ ἔχω τὴν ἐλπίδα, ἐγκαίρως λαμβανόμενα, ὅτι θὰ ἐλαττώσωμεν τὰς πιθανότητας νέων συρράξεων, ἀρκεῖ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὸ διηνεκὲς ἔναυσμα τῆς ἐπιτάξεως τῶν μικροϊδιοκτησιῶν. Διὰ τοὺς γεωργοὺς καὶ ἀγρότας ἡ μικρὰ καλλιεργουμένη ἔκτασις γῆς ἐνσαρκώνει τὴν ἰδέαν τῆς Πατρίδος, καὶ θυσιάζονται ὑπὲρ ταύτης, ὅπως καὶ διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς ἀκεραιότητος τῆς Πατρίδος.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§61Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε πρὸ ὀλίγου ὅτι ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος θὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ κατόπιν τῆς συνεννοήσεως αὐτῆς θὰ λάβῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐξασφαλίσουν τὸν προσφυγικὸν κόσμον καὶ θὰ προλάβουν πᾶσαν σύγκρουσιν μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων ἐν τῷ μέλλοντι. Εὐχαριστοῦμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἰδιαιτέραν του μέριμναν ὑπὲρ τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, νομίζομεν ὅμως ὅτι ὤφειλεν εὐθὺς ὡς ἔλαβε τὸ τηλεγράφημα περὶ τῆς κακούργου πράξεως ἐναντίον τῶν προσφύγων τοῦ Κιούπκιοϊ ὤφειλε νὰ βροντοφωνήσῃ πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἓν μεγαλόφωνον ἄλτ! Διότι ἡ πηγὴ ὅλων τῶν ἀτασθαλιῶν καὶ ὅλων αὐτῶν τῶν κακουργιῶν ἐναντίον τῶν προσφύγων εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως.

§62Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοεῖτε τὰ κατώτερα ὄργανα.

§63Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοῶ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τῶν ἑλληνικῶν αὐτῆς μελῶν τοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν μέχρι τῶν τελευταίων αὐτῆς διακλαδώσεων.

§64Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοεῖτε τὰς Ὑπηρεσίας τὰς κατωτέρας.

§65Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα θὰ σᾶς εἴπω καὶ θὰ ἀκούσουν οἱ κύριοι συνάδελφοι ποίους ἐννοῶ. Τὰ γεγονότα τοῦ Κιούπκιοϊ, κύριοι, δὲν ἐξεφύτρωσαν ὡς διὰ μαγείας ἀπὸ τὴν γῆν ἐκείνην, ἐκεῖ εἰς τὰς ὑπωρείας τοῦ Παγγαίου· εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα καὶ ἡ φυσικὴ συνέπεια σειρᾶς πράξεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠδύναντο παρὰ νὰ καταλήξουν ἐκεῖ ὅπου κατέληξαν. Ἀπὸ μηνῶν, κύριοι, οἱ πρόσφυγες πληρεξούσιοι, καὶ ἰδιαιτέρως οἱ πληρεξούσιοι τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου τῶν Σερρῶν, ἐφωνάζομεν διαρκῶς ὅτι τὰ πράγματα, ὅπως ἐξελίσσονται, μοιραίως θὰ καταλήξουν εἰς σύγκρουσιν μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ αἰσθανθῶμεν τάχα ἱκανοποίησιν διότι ἐπηλήθευσαν αἱ προβλέψεις μας, ἀλλὰ μοῦ ἔκαμεν ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀνέθεσεν εἰς τὰ δημόσια ὄργανα τὰ ἐπιτόπια τοῦ Νομοῦ Σερρῶν καὶ εἰς τοὺς προϊσταμένους τῆς ἐποικιστικῆς Ὑπηρεσίας νὰ ἐξετάσουν τὸ ζήτημα καὶ νὰ διαφωτίσουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ κατ’ ἀκολουθίαν καὶ τὴν Συνέλευσιν.

§66Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖος σᾶς τὸ εἶπε;

§67Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀμέσως δὲν διετάχθη νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου ὁ Νομάρχης Σερρῶν;

§68Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διετάχθησαν οἱ Εἰσαγγελεῖς τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τῶν Ἐφετῶν, ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τῆς Χωροφυλακῆς, οἱ Γενικοὶ Διοικηταὶ καὶ ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργός. Εἶναι ὅλοι αὐτοὶ ἐπιτόπια ὄργανα τοῦ Ἐποικισμοῦ;

§69Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀποκλείω ὅτι ὅλα τὰ ὄργανα ταῦτα δὲν εἶναι τοῦ Ἐποικισμοῦ.

§70Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι κανὲν τοῦ Ἐποικισμοῦ.

§71Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τὴν πρώτην διαφώτισιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τὴν ἔκαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁ Νομάρχης Σερρῶν καὶ οἱ διευθύνοντες τὰς ἐποικιστικὰς Ὑπηρεσίας τοῦ Νομοῦ.

§72Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἠθέλετε νὰ μὴ τηλεγραφήσῃ ὁ Νομάρχης;

§73Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Παραδέχομαι πρὸς στιγμὴν ὅτι διέπραξα σφάλμα ἀντιληφθεὶς κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ ζήτημα καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὴν πρώτην μου σειράν. Τὰ γεγονότα τοῦ Κιούπκιοϊ δὲν ἐξεφύτρωσαν ἀπὸ τὴν γῆν. Ἦσαν φυσικὴ συνέπεια μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἀπὸ πολλῶν μηνῶν. Εἰς τὰς 19 Σεπτεμβρίου ἐ.ἔ. ἀντιπρόσωποι τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου Σερρῶν συνῆλθον εἰς Σέρρας ἐπὶ τῇ προβλέψει ἐλεύσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας κ. Μυλωνᾶ, διὰ νὰ ἐκθέσωσιν ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν προσφύγων πληρεξουσίων τοῦ Νομοῦ τὴν κατάστασιν, ἵνα ἀντιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ὀφθαλμῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι πᾶσα ἡμέρα παρερχομένη ἄνευ τῆς διευθετήσεως τῶν ζητημάτων μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων εἶναι πρὸς ζημίαν ἀνεπανόρθωτον τόσον τοῦ ἑνὸς ὅσον καὶ τοῦ ἄλλου μέρους. Ματαιωθείσης τῆς ἐλεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὰ Σωματεῖα τῶν προσφύγων καὶ ἀντιπροσωπεῖαι ὅλων τῶν προσφύγων τοῦ Νομοῦ Σερρῶν μὲ τοὺς πληρεξουσίους Λαζαρίδην καὶ ἐμὲ διετύπωσαν κἄπως ἐντονώτερον πρὸς τὸν Νομάρχην Σερρῶν τὴν ἀξίωσιν ὅπως ἀπομακρυνθῇ ἐκεῖθεν ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἐποικισμοῦ Σερρῶν κ. Χριστόπουλος, πρώην ἀπότακτος ἀξιωματικὸς τοῦ Γκαῖρλιτς. Τὰ παράπονα τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων ἦσαν τὰ ἑξῆς: Ἐστέλλοντο ν’ ἀποθάνουν ἀπὸ τοὺς ἑλώδεις πυρετοὺς εἰς τὰ βαλτώδη παρόχθια τοῦ Στρυμόνος. Διὰ ποῖον λόγον, τοῦτο θὰ τὸ κρίνῃ ἡ Συνέλευσις. Διεμαρτυρήθην ἐντόνως καὶ ἀπῄτησα ἀπὸ τὸν Νομάρχην νὰ διαφωτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἔπρεπε νὰ ἀπομακρυνθῇ ὁ Χριστόπουλος, διότι θὰ ἐγίνετο αἴτιος θλιβερῶν πράξεων. Καὶ ἀπάντησιν μὲν δὲν ηὐτύχησα νὰ ἔχω ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τρεῖς ὅμως ἡμέρας ἐλάμβανον χώραν τὰ ἑξῆς γεγονότα: Ἐκ Σερρῶν μετέβην εἰς Θεσσαλονίκην πρὸς τὴν Διεύθυνσιν Ἐποικισμοῦ Μακεδονίας, ὅπου ἐπεσκέφθην τὸν γνωστὸν κ. Καραμάνον διὰ νὰ ἐκθέσω τὰ πράγματα καὶ ζητήσω τὴν ἄμεσον ἐπέμβασιν αὐτοῦ πρὸς λῆψιν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ προλάβωσι τὸ κακόν. Ἀντὶ πάσης ἀπαντήσεως ἐξεδιώχθην, κύριοι, μὲ τὸν χυδαιότερον τρόπον, μὲ τὴν βαρεῖαν φράσιν ὅτι ἐγὼ καταρρυπαίνω τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν!

§74Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξητε τὸ ἱστορικὸν τοῦ ἐπεισοδίου, διότι κατέχω τὰς πληροφορίας καὶ θὰ ἀναγκασθῶ νὰ εἴπω τοὺς λόγους διὰ νὰ ἴδῃ ἡ Συνέλευσις ὅτι ἡ διαγωγὴ ἦτο τραχυτέρα ἁπλῶς ἀπὸ ὅ,τι ἔπρεπε.

§75Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναλαμβάνετε τὴν ὑπεράσπισίν του;

§76Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δὲν ἀναλαμβάνω τὴν ὑπεράσπισίν του, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἷς πληρεξούσιος οἱοσδήποτε δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑπαινίσσεται μίαν προϊσταμένην Ὑπηρεσίαν διὰ πράξεις τὰς ὁποίας αὕτη δὲν θὰ ἐτόλμα νὰ κάμῃ οὐδέποτε. Σᾶς ὡμίλησε τραχέως καὶ σᾶς ὑπέδειξε τὸν τρόπον καθ’ ὃν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπώσητε τὰ παράπονά σας.

§77Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν ἐλάβετε τὰς πληροφορίας αὐτάς;

§78Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Καὶ ἀπὸ σᾶς τὸν ἴδιον. Ἐξακολουθήσατε. Θὰ σᾶς παρακολουθήσω καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§79Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἐσυκοφαντήθη εἷς πληρεξούσιος.

§80Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Μὴ συγχέετε τὰ ζητήματα. Ὁ συνάδελφος μοὶ εἶναι συμπαθέστερος ἀπὸ τὸν κ. Καραμάνον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἷς πληρεξούσιος δὲν δύναται, ἐπειδὴ εἶναι πληρεξούσιος, νὰ φερθῇ ὅπως ἐφέρθη ὁ κ. συνάδελφος.

§81Γ. ΒΡΑΧΗΝΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἔπρεπε νὰ πάρῃ ἕνα ματσοῦκι καὶ νὰ τοῦ σπάσῃ τὸ κεφάλι.

§82Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν ἀπαίτησιν ἵνα ἡ Συνέλευσις μοὶ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην.

§83Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Ὅλος ὁ κόσμος βοᾷ ἐναντίον τῶν ἐποικιστικῶν Ὑπηρεσιῶν, καὶ ὅμως εὑρίσκονται πληρεξούσιοι οἱ ὁποῖοι τοὺς ὑποστηρίζουν. Δὲν εἶναι λοιπὸν παράδοξον ὅτι συνέβησαν τὰ γεγονότα τοῦ Κιούπκιοϊ. Καὶ πολὺ περισσότερα ἀκόμη θὰ συμβοῦν.

§84Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Μὴ συγχύζεσθε! θὰ μὲ ἀκούσητε.

§85Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μετέβην εἰς Θεσσαλονίκην συντετριμμένος ἀπὸ τοὺς ἑλώδεις πυρετοὺς τοὺς ὁποίους ἔδρεψα εἰς τὸν Στρυμόνα, διὰ νὰ ἐκθέσω τὰ πράγματα εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ἐποικισμοῦ, διότι ὁ προσφυγικὸς κόσμος ἐζήτει νὰ τηλεγραφήσῃ κατ’ εὐθεῖαν πρὸς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν. Ἐζήτησα νὰ προλάβω τὸ πρᾶγμα τοῦτο καὶ μεταβὰς εἰς τὴν ἐν Θεσσαλονίκῃ Διεύθυνσιν Ἐποικισμοῦ ἐστάθην ἐπὶ 15 λεπτὰ ὄρθιος, προσποιουμένου τοῦ κ. Καραμάνου ὅτι δὲν μὲ βλέπει, ὅτι ἠγνόει δῆθεν τὴν παρουσίαν μου. Καὶ ὅταν τέλος ἐζήτησα τὸν λόγον, ἤκουσα ἔκπληκτος παρ’ αὐτοῦ ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶμαι σύντομος διὰ νὰ μὲ ἀκούσῃ. Κατέπνιξα ὅμως τὴν ἀγανάκτησίν μου, καίτοι δὲν διακρίνομαι ἐπὶ ψυχραιμίᾳ, καὶ τοῦ εἶπα ἐν ὀλίγοις ὅ,τι ἔλαβε χώραν εἰς τὰς Σέρρας, ὅτι ὁ προσφυγικὸς κόσμος εἶναι κατηγανακτημένος διὰ τὰ γνωστὰ ζητήματα καὶ ἑτοιμάζεται νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, ἔχομεν δὲ καθῆκον νὰ προλάβωμεν τοῦτο, διότι θὰ εἶναι προσβλητικὸν διὰ τὸ Κράτος· ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὁ πολὺς αὐτὸς Χριστόπουλος νὰ ἀπομακρυνθῇ ἐκεῖθεν, διότι προκειμένου νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῶν δύο μερῶν, ἑβδομήκοντα χιλιάδων προσφύγων ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἑνὸς ἀτόμου ἀφ’ ἑτέρου, θὰ ἔπρεπε νὰ θυσιασθῇ ὁ ἕνας. Ὁ κ. Καραμάνος ὑπεροπτικώτατα τότε μοῦ λέγει ὅτι ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ἐποικισμοῦ ἔχει ἀντιθέτους πληροφορίας περὶ τοῦ προσώπου τούτου. «Πιθανόν, προσέθηκα ἐγώ, ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο· ὑπάρχουν καὶ μερικαὶ ἀνωμαλίαι εἰς τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν, ὅπου, ἂν ἀνασύρωμεν τὸ νῆμα, δὲν ἠξεύρομεν ποῦ θὰ σταματήσωμεν καὶ τίνας θὰ συναντήσωμεν καθ’ ὁδόν». Καὶ ὅταν τὸν εἶδα ἀποτόμως νὰ ταραχθῇ, τοῦ εἶπα νὰ μὴ ταράσσεται διότι μεταξὺ ἐκείνου καὶ αὐτοῦ ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ διάμεσοι. Ἀλλὰ τότε ἠγέρθη ἀλλόφρων καὶ θελήσας νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον μου μοὶ ἀπηύθυνε τὴν φράσιν «σεῖς ὅστις καταρρυπαίνετε τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν». Ἀπήτησα πάραυτα νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν, ἀλλ’ αὐτὸς τὴν ἐπανέλαβε τετράκις. Τὰ κατόπιν ἀκολουθήσαντα εἶναι πολὺ χειρότερα ἀκόμη. Προσεκάλεσε χωροφύλακας διὰ νὰ μὲ ἐκβάλῃ βιαίως. Καὶ χωροφύλακες μὲν δὲν ἦλθον διότι δὲν ὑπῆρχον ἴσως, ἀλλ’ ἐγὼ ἠναγκάσθην μετ’ ὀλίγον νὰ φύγω ἐκεῖθεν περικυκλωθεὶς ὑπὸ εἰκοσάδος ὑπαλλήλων προσδραμόντων εἰς τὰς ὑστερικάς του κραυγὰς. Μετέβην κατ’ εὐθεῖαν πρὸς τὸν κ. Σοφούλην, Πρωθυπουργόν, εὑρισκόμενον τότε ἐν Θεσσαλονίκῃ, τοῦ ὁποίου ἡ ἀπάντησις ἦτο: «Τί θέλετε νὰ κάμωμεν; Ἀνήκει, βλέπετε, εἰς τὸν αὐτόνομον Ὀργανισμόν». Καὶ μοῦ διηγήθη ἐν ὀλίγοις τὰ ἴδια παθήματα. Τὴν ἑπομένην, κύριοι, ἐστάλη ἐπιθεωρητὴς τοῦ Ἐποικισμοῦ εἰς τὰς Σέρρας διὰ νὰ ἐξετάσῃ δῆθεν τί συνέβη. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐρεύνης τὸ γνωρίζει ἡ Συνέλευσις ποῖον ἦτο; Νὰ δημοσιευθῇ μετὰ δύο ἡμέρας ἕν λιβελλογράφημα εἰς τὸ «Φῶς» τῆς Θεσσαλονίκης ὑπὸ τὸν τίτλον «Ὄργια τοῦ Βενιζελισμοῦ», διὰ τοῦ ὁποίου κατὰ ἕνα ὅλως πρωτότυπον καὶ σατανικὸν τρόπον ἐρρίπτετο ἐναντίον μας ἡ συκοφαντία ὅτι ἐγὼ μὲν εἶμαι ἐκβιαστὴς 200,000 δραχμῶν διὰ προμήθειαν προσφυγικῶν κεράμων, ὁ δὲ κ. Λαζαρίδης ἀρχηγὸς συμμορίας κιβδηλοποιῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ.

§86ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αἶσχος!

§87Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ δημοσίευμα, κύριοι, ἀνεφέρετο καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Νομάρχου, ὁ ὁποῖος εἶναι συνεργάτης ὅλης αὐτῆς τῆς ἱστορίας. Καὶ ἀντὶ ὁ Νομάρχης μὲ δύο λέξεις νὰ καταστήσῃ γνωστὸν εἰς τὸν κόσμον ὅτι τὸ ἐπεισόδιον τὸ ὁποῖον παραμορφωμένον ἀνεφέρετο εἰς τὸ λιβελλογράφημα δὲν ἐγένετο εἰς τὴν Νομαρχίαν ἢ δὲν ἀφεώρα κἄν τὸν Κωνσταντόπουλον, ἐσιώπησε, καὶ τοιουτοτρόπως ἔδωσε λαβὴν εἰς τοὺς δημοσιογράφους τοῦ ἀντιθέτου στρατοπέδου νὰ τηλεγραφήσουν ἐκ Θεσσαλονίκης ἐδῶ ὅτι ἐγὼ καταγγέλλομαι δῆθεν ἐπὶ ἐκβιασμῷ 200,000 δραχμῶν καὶ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας, ἐνῷ εὑρισκόμην κλινήρης ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἐδῶ τὸ ὄνομά μου διεσύρετο εἰς τὸν Τύπον ἐν εἴδει μυθιστορήματος.

§88Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Εἶσθε πολὺ λευκός, ὥστε νὰ μὴ ἔχητε ἀνάγκην.

§89Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπαιτοῦμεν δικαιοσύνην· δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρίσταμαι ἐδῶ, ἐφόσον εὑρίσκομαι ὑπὸ τὸ βάρος τοιαύτης κατηγορίας, ἔστω καὶ ἀνυποστάτου. Ἐπὶ 15 ἔτη τώρα ὑπηρετῶ τὴν Ἑλλάδα ἀκολουθῶν μίαν εὐγενῆ οἰκογενειακὴν παράδοσιν, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε διέψευσα, καὶ σήμερον κατηγοροῦμαι ὡς καταχραστής. Ἐνῷ ἐκαυχήθημεν ἄλλοτε καὶ καυχώμεθα ὅτι εἴμεθα ἐκ τῶν τιμιωτέρων ἀνδρῶν τῆς Ἑλλάδος, κατηγορούμεθα σήμερον, οἱ δὲ σκηνοθετήσαντες τὴν ἀτιμίαν αὐτὴν κύριοι κυκλοφοροῦν ἐλευθέρως καὶ ὁ Καραμάνος ἦλθεν ἐδῶ, αἱ δὲ Ἀρχαί, καίτοι γνωρίζουσαι τὸ ἐπεισόδιον, ἦλθον ἐν τούτοις εἰς ἐπαφήν.

§90ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐλησμονήσατε καὶ μίαν ἄλλην ἰδιότητα τοῦ κ. Καραμάνου, ὅτι εἶναι ἀνάθρεμμα τοῦ τέρατος ἐκείνου τοῦ ἀκούοντος εἰς τὸ ὄνομα Στεργιάδης.

§91Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ὑπάρχει πρωτόκολλον ἢ σύμβασις διεθνής, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ βλέπωμεν νὰ σπαταλῶνται τὰ προσφυγικὰ ἑκατομμύρια καὶ νὰ σιωπῶμεν. Δὲν ἠξεύρω ἀκόμη ἂν ἐπιτρέπεται διὰ διεθνοῦς συμβάσεως ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως νὰ ὀργιάζῃ καὶ νὰ μεταβάλλῃ τὸ κατάστημά της αὐτὸ εἰς οἶκον ποὺ θὰ ἔπρεπεν ἄλλο ὄνομα νὰ φέρῃ.

§92Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκφράζεσθε κατὰ τοιοῦτον τρόπον περὶ μιᾶς Ὑπηρεσίας διεθνοῦς χαρακτῆρος, ἡ ὁποία προσφέρει ὑπηρεσίας εἰς τὸν Τόπον. Δὲν νομίζω ἐπίσης ὅτι προάγετε τοιουτοτρόπως τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικόν.

§93Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος συνάδελφος ὡμίλησε περὶ τῶν κατωτέρων ὀργάνων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ἀνέφερε δὲ καὶ ὀνόματα, τὸν κ. Χριστόπουλον καὶ τὸν κ. Καραμάνον.

§94Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πολὺ καλά. Ἀποσύρω τὴν παρατήρησιν. Ἤθελον νὰ εἴπω ἀκόμη ὅτι χάριν τῆς συζητήσεως δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑβρίζωμεν. Χωρὶς νὰ ἀναφέρωμεν ὡρισμένα περιστατικὰ δὲν προάγεται ἡ συζήτησις.

§95Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγὼ πρὸ ὀλίγου.

§96Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Προκειμένου νὰ ἐκφέρωμεν κρίσεις περὶ προσώπων τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι παρόντα διὰ ν’ ἀμυνθῶσι, νομίζω ὅτι ἡ ἔκφρασις τῆς συζητήσεως δύναται νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ἠπιωτέρα, διότι ὁ ἐκτροχιασμὸς τῆς γλώσσης τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παραγάγῃ εἶναι νὰ ὠφελῇ ἐκείνους τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ θίξωμεν. Εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις, νὰ λεχθοῦν τὰ γεγονότα, ἀλλ’ αἱ ὕβρεις εἶναι ἀπολύτως περιτταὶ εἰς βάρος προσώπων μὴ δυναμένων νὰ ἀσκήσωσι τὸ δικαίωμα τῆς ἀμύνης, τὸ ὁποῖον ἔχει πᾶς τις (χειροκροτήματα).

§97Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρόεδρον διὰ τὴν λεπτὴν αὐτὴν ὑπόδειξιν, ἀλλ’ ἤθελα νὰ ὑπομνήσω ὅτι οἱ κύριοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι περιέζωσαν τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐγένοντο καὶ δημιουργοὶ μιᾶς παρεξηγήσεως ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ αὐτῶν τῶν Εὐρωπαίων. Ἄνδρες τῆς περιωπῆς καὶ τοῦ ἠθικοῦ ἀναστήματος ἑνὸς Μοργκεντάου, ἐξ αἰτίας αὐτῶν οἱ ὁποῖοι τοὺς περιεστοίχισαν ἐδῶ, ἐξ αἰτίας τῶν ἑλληνικῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως....

§98Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· δύνασθε νὰ μέμφησθε τὰς κατωτέρας Ὑπηρεσίας. Ἄν προήλθετε εἰς ἐπεισόδιον προσωπικόν, ὠφείλατε νὰ τὸ καταγγείλητε ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας καὶ θὰ εἴχετε πλῆρες τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσητε νὰ δώσῃ εὐθύνας τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε «τὰ ἑλληνικὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως». Τί σᾶς ἔπταισαν τὰ ἑλληνικὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς;

§99ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπωμεν.

§100Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κατηγγείλατε τὸν κ. Καραμάνον διὰ τὴν ἐξύβρισιν;

§101Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διπλῆ μήνυσις ἐπὶ συκοφαντίᾳ ὑπάρχει κατὰ τῶν δημιουργῶν τῆς λιβελλογραφίας, ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι τῆς στιγμῆς ἡ εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ Θεσσαλονίκης ἐκώφευσε. Θαυμάζω, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐξακολουθεῖτε νὰ ἔχετε λαμπρὰν ἰδέαν περὶ τῶν ἑλληνικῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐγὼ ὅμως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων κακῶν τὰ ὁποῖα διέπραξαν οἱ κύριοι οὗτοι ἔκαμαν καὶ τοῦτο τὸ πρόσθετον κακόν, ὅτι ἐγένοντο αἴτιοι νὰ ὠχριάσῃ ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἡ εὐγνωμοσύνη ἀπέναντι ἀνθρώπου οἷος εἶναι ὁ κ. Μοργκεντάου. Ἄνθρωπος ὅστις ἐθυσίασε τὴν εὐμάρειάν του καὶ τὴν ἡσυχίαν του ἵνα ἐξυπηρετήσῃ τὴν Ἑλλάδα, ἐξ αἰτίας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν εἶδε τὸ ὄνομά του δυσφημούμενον εἰς τὸν Τύπον. Ἡμεῖς ὅμως φρονοῦμεν περὶ τῶν ἑλληνικῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι εἶναι δολοφόνοι τῶν προσφύγων.

§102Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύνασθε νὰ μεταχειρίζεσθε τοιαύτας ἐκφράσεις ἐναντίον τοιούτων προσώπων. Διατί εἶναι δολοφόνοι; Διότι ἄνευ κέρδους τινὸς προσφέρουσι τὰς ὑπηρεσίας των; Δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι: δὲν σᾶς ἀρέσουν, δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι ἡ πρώην Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ διορίσῃ ἄλλα πρόσωπα, δύνασθε νὰ εἴπητε, ἂν θέλητε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ ἠμπορεῖ νὰ ἐκλέξῃ ἄλλα πρόσωπα καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν συγκατάθεσιν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ἵνα διορίσῃ αὐτά, ἀλλὰ δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλῆτε κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Τὸ εὐκολώτερον διὰ τὸν ἀγορεύοντα εἶναι νὰ μεταχειρίζεται φράσεις βαρείας καὶ ὑβριστικάς, ἀλλὰ τὸ ὠφελιμώτερον καὶ τὸ προάγον τὴν ὑπόθεσίν του εἶναι νὰ ἀποφεύγῃ φράσεις δριμείας.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιορισθῆτε, κύριε πληρεξούσιε, νὰ ἀναφέρητε γεγονότα. Καὶ μὴ δίδετε χαρακτηρισμοὺς ἐκ τῶν προτέρων. Ἐφόσον ἔχετε ὡρισμένας αἰτιάσεις ἐναντίον προσώπων, ὁ Κανονισμὸς σᾶς ἐπιτρέπει νὰ τὰς ἀναφέρητε, ἀλλ’ ἀφήσατε τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτῶν εἰς τοὺς ἀκούοντας.

§104Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά, κύριε Πρόεδρε. Λοιπὸν πρὸ δύο ἑβδομάδων ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἔστειλεν 131 οἰκογενείας προσφύγων εἰς ἓν χωρίον τοῦ Παγγαίου ἄνευ σκηνῶν, ἄνευ κλινοσκεπασμάτων, ἄνευ στέγης, καὶ τὴν αὐτὴν νύκτα ἀπέθανον τέσσαρες ἄνθρωποι ἐκ ψύξεως. Οἱ δημιουργοὶ τοῦ κακοῦ τούτου πῶς λέγονται, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως; Τὸ τηλεγράφημα περὶ τοῦ θανάτου τῶν τεσσάρων αὐτῶν προσφύγων ἦλθε καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἰς ὅλας τὰς Ἀρχάς. Καὶ ἠκούσαμεν πανταχόθεν· «μάλιστα, ἀπέθανον τέσσαρες ἐκ ψύξεως». Πράγματι, κύριοι, ἔχομεν χάσει πλέον τὸ αἴσθημα τῆς σημασίας τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς! Τὸ νὰ χαθοῦν τέσσαρες πρόσφυγες ἐκ ψύξεως εἶναί τι τὸ ὁποῖον δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ συγκινήσῃ κανένα ἢ καὶ ἁπλῶς κἂν νὰ ἀναφέρεται. Ἦσαν πρόσφυγες, βλέπετε, οἱ ἀποθανόντες. Τὰ γεγονότα τοῦ Κιούπκιοϊ ὀφείλονται εἰς τὴν ἀκαταστασίαν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ἔχει καθῆκον ἡ Συνέλευσις, καὶ πρὸ παντὸς ἡ Κυβέρνησις, νὰ δείξουν εἰς τοὺς διαχειριζομένους τὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ ἀλλάξουν κατεύθυνσιν. Νομίζω ὅτι καὶ ἡ προχειροτέρα ἐξέτασις τοῦ ζητήματος θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα ὅτι πρέπει νὰ ἀντικατασταθῶσι τὰ ἑλληνικὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ἀπομακρυνθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ἐν Μακεδονίᾳ, διότι, ἂν ἀφεθῶσι τὰ πράγματα ὡς ἔχουν σήμερον, θὰ ἔχωμεν πολλὰ καὶ ἀλλεπάλληλα γεγονότα ὅμοια τοῦ Κιούπκιοϊ. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως φαίνεται ὅτι ἔχει τὴν γνώμην ὅτι δύναται ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἐξαπατᾷ τὸν ἑλληνικὸν κόσμον. Τελευταῖον ἠκούσαμεν ὅτι παρήλασαν πρὸ κινηματογράφου διάφορα φαντασμαγορικὰ θεάματα, θεμελίωσις σπιτιῶν, ἐγκατάστασις κινητῶν οἰκημάτων κλπ. δι’ εὐνοήτους λόγους. Κανεὶς ὅμως κινηματογράφος δὲν μᾶς ἔδειξε πῶς ἀμέτρητα, βώδια μὲν ὡς τὰ ὠνόμαζον, πράγματι ὅμως μοσχάρια διετῆ, διανεμηθέντα εἰς τοὺς πρόσφυγας, καὶ δι’ ἕκαστον τῶν ὁποίων οἱ πρόσφυγες ἐχρεώθησαν 3,000 δραχμάς, ἐψόφησαν σχεδὸν ὅλα ἐντὸς 15 ἡμερῶν, οὔτε πόσαι οἰκίαι ἐν τῇ περιφερείᾳ Σερρῶν κατέπεσαν μὲ τὴν πρώτην βροχήν, οὔτε ποίων ποσοτήτων καὶ πόσων ἑκατομμυρίων ἀξίας σίκαλις τελευταίως ἐν τῇ περιφερείᾳ Δράμας εὑρέθη ὅτι ἦτο κατὰ τὸ ἥμισυ χῶμα! Περὶ αὐτῶν δὲν μᾶς λέγουν τίποτε οἱ κινηματογράφοι. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἀπασχολῶμεν τὴν Συνέλευσιν μὲ αὐτὰς τὰς λεπτομερείας. Τὸ γεγονὸς τοῦ Κιούπκιοϊ εἶναι ἱκανὸν νὰ χαρακτηρίσῃ τὰ πράγματα. Ἡμεῖς μίαν καὶ μόνην σύστασιν ἔχομεν νὰ κάμωμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν· νὰ κάμῃ αὕτη χρῆσιν ὅλου τοῦ κύρους της ὅπως ἐπέλθῃ ἡ ἀντικατάστασις τῶν δημοσίων Ὑπηρεσιῶν τῆς ἀποκαταστάσεως, ὅπως ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔδειξαν εἴτε ἀβελτηρίαν εἴτε κακοήθειαν ἀπομακρυνθῶσιν ἀμέσως καὶ εἰ δυνατὸν νὰ καταλογισθῇ εἰς αὐτοὺς ἄμεσος καὶ ἀμείλικτος ἡ εὐθύνη τῶν πράξεών των. Διότι ὅλα αὐτὰ ἀπὸ καιροῦ ἀνεκοινώθησαν καὶ ὅλοι ἔλεγον καὶ ἐπανελάμβανον ὅτι τὰ πράγματα μοιραίως θὰ κατέληγον ἐκεῖ ὅπου κατέληξαν. Δὲν θέλω νὰ ρίψω τὴν εὐθύνην μόνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὴν εὐθύνην φέρομεν ὅλοι ἡμεῖς οἱ πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι πέρα τῆς ἐννοίας τοῦ πρόσφυγος ὡς ψηφοφόρου δὲν ἐδώσαμεν καμμίαν ἄλλην προσοχήν. Ἀπὸ μηνῶν ἀκούομεν ὅτι ὅλοι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ πράξωμεν τὸ πᾶν ὑπὲρ τῶν προσφύγων, ἀλλ’ αἱ βεβαιώσεις αὑταὶ οὐδέποτε ἐξῆλθον ἀπὸ τὸ στάδιον τοῦ συναισθηματικοῦ ρωμαντισμοῦ, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα μήτε νὰ ἐρωτήσωμεν κἂν ποῦ εὑρίσκεται καὶ τί γίνεται τὸ χρῆμα. Ἀλλ’ ὅταν ἀνώτεροι ὑπάλληλοι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ἐκδιώκουν τοὺς πρόσφυγας πληρεξουσίους μὲ τὴν ἀνήκουστον φράσιν ὅτι αὐτοὶ καταρρυπαίνουσι τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τότε βεβαίως ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς σχηματίζει τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὅλοι εἴμεθα ὑπεύθυνοι τῆς καταστάσεως. Ἀφήνομεν νὰ καταρρακοῦται τὸ κῦρος τοῦ συνόλου τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ὅταν δεχώμεθα νὰ καταρρακοῦται τὸ ἀτομικὸν κῦρος ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ἡμῶν.

§105Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Αὐτὸ συμβαίνει διότι αἱ Ὑπηρεσίαι δὲν εἶναι εἰς τὴν θέσιν των. Αὐτὸ ἔκαμαν σήμερον καὶ εἰς ἐμέ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν ἡ Ὑπηρεσία ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐκεῖ ἔφερεν αὐτὴ τὰ πράγματα εἰς τὸ σημεῖον νὰ γίνῃ ἡ σύγκρουσις.

§106Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἐμὲ εἶναι ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ἐποικισμοῦ, αὐτὴ καὶ μόνη, ἀλλ’ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπόκειται νὰ ἐξετάσῃ καὶ εὕρῃ ὅλους τοὺς ὑπευθύνους.

§107Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπεμβαίνωμεν διὰ τὸν λόγον ὅτι σεῖς ἔχετε τὸ προνόμιον νὰ ὁμιλῆτε περὶ τῶν προσφύγων (διαμαρτυρίαι).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κανεὶς πληρεξούσιος δὲν ἔχει προνόμιον ἀπέναντι τῶν ἄλλων πληρεξουσίων.

§109Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Λέγω ὅτι δὲν ἔχουν δίκαιον οἱ παραπονούμενοι ὅτι οἱ μὴ πρόσφυγες πληρεξούσιοι δὲν φροντίζουν καὶ δὲν ἐνεργοῦν. Ἐνεργοῦν καὶ φροντίζουν, ἀλλὰ τὰ πράγματα εἶναι τόσον μπερδευμένα, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἴδωμεν μίαν γενικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος. Λοιπὸν θέλετε νὰ γίνῃ κἄτι τι; Ὁρίστε νὰ δώσωμεν ὅλοι τὰ χέρια καὶ νὰ ἐργασθῶμεν ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, νὰ μὴ λέγωμεν δὲ ὅτι θὰ γίνῃ μία Ἐπιτροπή, διότι αἱ Ἐπιτροπαὶ ἠξεύρουν καὶ κάμνουν μόνον χάρτινα σπίτια ποὺ τὰ παίρνει ὁ ἄνεμος. Ἔρχονται ἐδῶ οἱ πρόσφυγες καὶ λέγουν ὅτι λυώνουν τὰ σπίτια καὶ μένουν ἔξω οἱ ἄνθρωποι. Ἔχουν δίκαιον λοιπὸν νὰ παραπονοῦνται. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν λέγω, κύριοι, νὰ ἐξετασθῇ ποῖος πταίει δι’ αὐτὴν τὴν δουλειὰν καὶ ὄχι νὰ ὁμιλῶμεν γενικῶς.

§110Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς ἀπησχόλησα ἀρκετά. Λυποῦμαι ὅτι παρενέβαλα καὶ προσωπικὸν ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἠδυνάμην νὰ παραλείψω, διότι εἶναι ἀναποσπάστως συνδεδεμένον μὲ τὰ αἴτια τοῦ τραγικοῦ ἀτυχήματος τοῦ Κιούπκιοϊ. Ἡ Συνέλευσις ὡς κυρίαρχον Σῶμα δύναται νὰ σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἀνακαλέσῃ τὸν καθένα εἰς τὴν τάξιν καὶ τὴν κοσμιότητα. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατὰ τοιοῦτον αὐθάδη τρόπον προσέβαλον τὸ γόητρον τῆς Συνελεύσεως δύναται νὰ εὕρῃ τρόπον νὰ τοὺς βάλῃ ἀμέσως εἰς τὴν θέσιν των καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών των.

§111Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Σᾶς εἶπε τὴν λέξιν «ρυπαίνετε»;

§112Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. «Καταρρυπαίνετε τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν» τὸ ἐπανέλαβε τετράκις.

§113Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς πληροφορῶ ὅτι εἶναι ὑπάλληλος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδεμίαν δικαιοδοσίαν πειθαρχικὴν ἔχει ὁ προϊστάμενος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους.

§114Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, σᾶς βεβαιῶ ὅτι πρώτην φορὰν μανθάνω τὸ ἐπεισόδιον τὸ ὁποῖον συνέβη, ἀκούω δὲ ἀπὸ ὑμᾶς ὅτι ὑπεβάλετε ἤδη μήνυσιν. Παρεκάλεσα τὸν συνάδελφόν μου νὰ κρατήσῃ σημείωσιν διὰ νὰ ζητήσωμεν τηλεγραφικῶς τὸν λόγον ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα διὰ ποίαν αἰτίαν δὲν ἐνηργήθη ἡ μήνυσις αὐτή. Τὴν βραδύτητα δὲ τοῦ Εἰσαγγελέως σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι θὰ ἐλέγξωμεν κατὰ τὸν αὐστηρότερον τρόπον. Ἄλλο τίποτε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν.

§115Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπέβαλα μήνυσιν ἐναντίον τοῦ Καραμάνου, διότι νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ζήτημα εἰσαγγελικόν· εἶναι ζήτημα τῆς Συνελεύσεως, ἐφόσον ἐγὼ εἶμαι μέλος τῆς Συνελεύσεως. Ὑπέβαλα μήνυσιν ἐναντίον τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἐποικισμοῦ Σερρῶν διὰ τὸ συκοφαντικὸν δημοσίευμά του καὶ ἐναντίον τοῦ δημοσιογράφου διὰ τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἔστειλεν ἐκ Θεσσαλονίκης πρὸς τὰς ἐνταῦθα ἐφημερίδας καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἄφηνε νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ἐγὼ ἤμην ὁ ἐκβιαστής, ἐνῷ δὲν ἐπρόκειτο περὶ τοιούτου ζητήματος, καὶ τοιουτοτρόπως ἐδόθη λαβὴ εἰς τοὺς δημοσιογράφους τοῦ ἀντιθέτου στρατοπέδου νὰ σχολιάσωσι δυσφήμως τὸ τηλεγράφημα. Ὅσον διὰ τὸν Καραμάνον, κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὴ ἡ εὐθυκρισία καὶ ἡ ἀντίληψις τῆς Συνελεύσεως.

§116Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνδρικὸν νὰ ὁμιλῆτε ἐναντίον ἑνὸς ὑπαλλήλου χωρὶς νὰ ἔχητε τὸ θάρρος νὰ τὸν καταγγείλητε.

§117Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν ἡ Συνέλευσις νομίζῃ ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ καταφύγω εἰς τὴν εἰσαγγελικὴν Ἀρχήν, δὲν μὲ ἐμποδίζει τίποτε νὰ τὸ κάμω. Θὰ θέσω ἓν δίδραχμον χαρτόσημον καὶ τίποτε ἄλλο.

§118Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ὡς γνωρίζετε, δὲν εἶναι δικαστικὸν Σῶμα ὥστε νὰ δύναται νὰ κρίνῃ περὶ ἑνὸς γεγονότος ἔχοντος καθαρῶς ποινικὸν χαρακτῆρα, διότι ἡ ὕβρις τὴν ὁποίαν σᾶς ἀπηύθυνεν ὁ Καραμάνος, ὁ ὁποῖος εἶναι Ἕλλην πολίτης εἰς οἱουδήποτε τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἂν διατελῇ, αὐτὴ ἡ ὕβρις εἶναι ἀναμφισβητήτως ἀδίκημα ἀξιόποινον, ἔχον μάλιστα ἰδιαιτέραν ἐπιβαρυντικὴν ἰδιότητα, ὅτι στρέφεται κατ’ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους. Ἀλλ’ ἐφόσον δὲν ὑπεβάλετε μήνυσιν καὶ ἐφόσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνασκήσῃ δικαστικὴν ἐξουσίαν ἡ Συνέλευσις, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως στέρξητε ἵνα ἡ ἀγόρευσίς σας, ἐπέχουσα θέσιν μηνύσεως, σταλῇ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ὁ ὁποῖος θὰ διαταχθῇ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν μήνυσιν καὶ τιμωρήσῃ τὸν ἔνοχον. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν.

§119Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀντίρρησιν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἠδυνάμην δέκα μηνύσεις νὰ ὑποβάλω ἐναντίον τοῦ Καραμάνου· ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι, ἐφόσον ἡ κατηγορία ἐστρέφετο ἐναντίον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, εἶχα καθῆκον μόνον πρὸς αὐτὴν νὰ ἀποταθῶ. Δὲν πρόκειται περὶ συκοφαντίας, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπρόκειτο περὶ βαρείας κατηγορίας ὅτι ἐγὼ καταρρυπαίνω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ δι’ αὐτὸ ἐπεφυλάχθην νὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν πράγματι τὴν καταρρυπαίνω. — Τί πταίει ἡ Κυβέρνησις;

§120Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὴν σιγὴν αὐτὴν τῆς Συνελεύσεως, κύριοι, θὰ ἐξηγήσω ὡς ἐπιδοκιμασίαν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ Καραμάνου (διαμαρτυρίαι ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Συνελεύσεως).

§121Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Διαμαρτυρόμεθα· ὅσα εἴπετε ἐστενογραφήθησαν καὶ θὰ σταλοῦν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Ἰδοὺ ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι νὰ τιμωρηθῇ ὁ ἔνοχος. Διαμαρτυρόμεθα.

§122Ι. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Εἶναι ζήτημα τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Συνελεύσεως. Πρέπει νὰ καταφύγητε εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ὅτε θὰ εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ἐν πλήρει δικαίῳ νὰ λάβωμεν πᾶσαν αὐστηρὰν ἀπόφασιν.

§123Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσην προθυμίαν ἔδειξεν ἡ εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ διὰ τὰς ἄλλας δύο μηνύσεις, τόσην θὰ ἐπιδείξῃ καὶ διὰ τὴν τρίτην τὴν ὁποίαν θὰ ὑπέβαλλον, κύριε συνάδελφε. Τὰ γεγονότα εἶναι αὐτὰ καὶ ἐπὶ τῶν γεγονότων αὐτῶν καλεῖσθε σεῖς νὰ κρίνητε.

§124Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁπωσδήποτε, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅπως ἡ ἀγόρευσις τοῦ κυρίου συναδέλφου σταλῇ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἂν ἐξ ἐπαγγέλματος εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν καταδίωξιν τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως θὰ σταλῇ πάραυτα. Ὁ κ. Μάρκου ἔχει τὸν λόγον.

§126Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριοι, ἀναντιρρήτως εἶναι θλιβερὰ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Σερρῶν καὶ θλίβεται συνολικῶς ἡ ψυχὴ παντὸς Ἕλληνος, εἴτε πρόσφυξ εἶναι οὗτος εἴτε ἐντόπιος. Διὰ τὰ συμβάντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως ὀφείλονται εἰς τὴν ἀβελτηρίαν τῶν Ἀρχῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ ζητηθῇ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, διότι τῆς Κυβερνήσεως ὁ βίος μέχρι σήμερον εἶναι βραχύτατος καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιληφθῇ κατὰ τὸ βραχὺ τοῦτο διάστημα τῆς διαρρυθμίσεως ὅλων τῶν ζητημάτων. Ἐμὲ προσωπικῶς αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβε μὲ ἱκανοποιοῦν. Ἂν δὲ ἀνέρχομαι ἐπὶ τὸ βῆμα, ἀνέρχομαι μόνον διὰ νὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ καὶ διὰ νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ μερικὰ ἄλλα ζητήματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀπασχολήσουν τὴν προσοχήν της διὰ νὰ ἀποφευχθοῦν αἱ συγκρούσεις μεταξὺ τῶν προσφυγόντων ὁμοεθνῶν καὶ τῶν ἐντοπίων, συγκρούσεις αἱ ὁποῖαι ἀληθῶς θὰ εἶναι θλιβεραὶ καὶ αἱ ὁποῖαι ἐνέχουν καὶ κρατικοὺς καὶ ἐθνικοὺς κινδύνους. Δὲν πταίουσιν οὔτε οἱ πρόσφυγες, δὲν πταίουσιν οὔτε οἱ ἐντόπιοι διὰ τὰς συγκρούσεις καὶ τὴν μεταξύ των ἀντίθεσιν. Πταίουσιν αἱ διάφοροι Ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι δεικνύουσι μίαν ἀβελτηρίαν πρωτοφανῆ. Βεβαίως δὲν δύναταί τις νὰ κατηγορήσῃ τὰ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἑλληνικὰ μέλη, διότι ταῦτα ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των. Ἀτυχῶς ὅμως τὰ μέλη ταῦτα περιεστοιχίσθησαν ἀπὸ ἐπιτελεῖον κατωτέρων ὑπαλλήλων, οὓς ὀνομάζουσι τεχνικοὺς συμβούλους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκπληροῦν ὡς ἔδει τὸ καθῆκόν των. Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἀπευθύνονται πρὸς τὸ προϊστάμενον Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὡσεὶ νὰ ἀπηυθύνοντο πρὸς ἀλλοεθνὲς Ὑπουργεῖον. Μετὰ περιφρονήσεως οὕτως εἰπεῖν ἀκούουσι τὰς ὑποδείξεις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ πράττουσιν ὅ,τι τοῖς καταβῇ εἰς τὴν κεφαλήν. Ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, πρὸ μηνῶν, ὅτε Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἦτο ὁ κ. Μπακάλμπασης, ὅτι διετάχθη τεχνικός τις σύμβουλος τῆς Ὑπηρεσίας Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ νὰ ἐξετάσῃ ἂν ὡρισμέναι ἐκτάσεις μοναστηριακῶν κτημάτων εἶναι ἐλεύθεραι διὰ νὰ ἀποκατασταθῶσι πρόσφυγες καὶ ἀποφευχθῇ ἡ κατάληψις μικροϊδιοκτησιῶν. Αὐτὸς μετέβη εἰς τὴν Γαστούνην καὶ ἐκαμώθη, ἐπανελθὼν δὲ εἰς Ἀθήνας ἔδωκε τὴν ἀναληθῆ πληροφορίαν ὅτι αἱ γαῖαι αἱ παρ’ ἐμοῦ ὑποδειχθεῖσαι δὲν ἦσαν κατάλληλοι καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποκατασταθῶσιν ἐκεῖ πρόσφυγες. Ἀπεστάλη ὁ αὐτὸς ὑπάλληλος εἰς τὰ πέριξ τῆς Ἀττικῆς πρό τινων ἡμερῶν διὰ νὰ ἐξελέγξῃ ἂν ἓν κτῆμα εἶναι κατάλληλον καὶ ἐπαρκὲς διὰ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν προσφύγων. Μετέβη ἐκεῖ ἐποχούμενος αὐτοκινήτου, καὶ ἀφ’ ὑψηλοῦ καὶ ἀπὸ μακρὰν εἰς διάστημα ὀλιγώτερον τῆς ὥρας ἐξήτασε τὸ κτῆμα, δὲν εἶχε δὲ τὴν εὐσυνειδησίαν οὔτε νὰ ἐξετάσῃ ἂν εἰς τὸ κτῆμα ἠξίουν ν’ ἀποκατασταθῶσιν ἐντόπιοι ἀκτήμονες καλλιεργηταὶ καὶ ἂν αἱ ἀξιώσεις των ἦσαν βάσιμοι, καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιπολαίων αὐτοῦ ἐντυπώσεων ἀσφαλῶς θὰ ἐστήριζε τὴν ἔκθεσίν του, ἐφ’ ἧς, ὡς εἰς ἄλλο σύμβολον πίστεως, θὰ προσηλοῦτο ἡ Ἐπιτροπή.

§127Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δράττομαι τῆς ἀδείας τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου ἵνα εἴπω δύο λέξεις ἐμφαινούσας τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις εἶδεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ὅτι πραγματικῶς ἓν πνεῦμα παράδοξον διαπνέει τὰς κατωτέρας Ὑπηρεσίας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἓν πνεῦμα κατὰ τὸ ὁποῖον ἦσαν ἀνεύθυνοι καὶ μὴ δωσίλογοι ἐνώπιον τῶν κρατικῶν Ἀρχῶν. Ἐδήλωσα εὐθὺς ὡς ἔλαβον τὴν ἀφορμὴν νὰ ἐπικοινωνήσω μὲ τοὺς ἁρμοδίους τοὺς προϊσταμένους τῆς ὅλης Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ὅτι τὸ πρῶτον θέμα τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ νὰ κανονισθῇ ὁριστικῶς κατὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία θὰ λάβῃ χώραν μεθαύριον εἶναι τοῦτο, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἐπιτύχῃ ὄχι μόνον τῶν κατὰ τὸν νόμον ποινικῶν διώξεων, ὅπως ὑπάρχουσι περιπτώσεις τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, διότι ὑποπίπτουσι τοὐλάχιστον εἰς τὰς παραβάσεις τοῦ καθήκοντος, ἀλλὰ καὶ τῶν πειθαρχικῶν διώξεων, καὶ ἐννοεῖ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν τροποποίησιν τοῦ Διατάγματος τῆς 17ης Δεκεμβρίου τοῦ 1923, περὶ τοῦ ὁποίου ἄλλοτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω. Ἐχαρακτήρισα τὸ πρᾶγμα λέγων ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Τουρκία κατήργησε τὰς διομολογήσεις, νὰ δεχθῇ αὐτὰς ὑπὲρ ὡρισμένων προσώπων (χειροκροτήματα). Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἀντίληψις αὐτὴ ἐγένετο κατ’ ἀρχὴν δεκτὴ παρὰ τῶν προσώπων τῶν ὑπευθύνως δυναμένων νὰ ἐκφράζωσι τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως.

§128Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἶμαι ἐξαιρετικῶς εὐτυχής, κύριοι, διότι αἱ ὀλίγαι μου λέξεις προεκάλεσαν δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι θέτουσι τὸ θέμα εἰς τὴν θέσιν του, διότι ἂν παρατηρῆται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται, ἂν παρατηροῦνται συγκρούσεις καὶ ἀντιθέσεις καὶ ἐχθρότητες ἀκόμη μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰ κατώτερα ὄργανα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦσι διὰ τῆς ἀβελτηρίας των καὶ τῆς παραβάσεως τοῦ καθήκοντός των μίαν ἀναρχίαν ἐν τῷ Τόπῳ. Ἂν ἡ Κυβέρνησις κατορθώσῃ νὰ τροποποιηθῇ ὁ Ὀργανισμὸς τῆς Ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὰ κατώτερα ὄργανα αὐτῆς, — καὶ τοῦτο νομίζω ὅτι συντόμως θὰ ἐπιτευχθῇ — ἡ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων θὰ εἶναι δυνατὴ καὶ ταχέως θὰ ἀρθῇ πᾶσα διένεξις, προστριβὴ καὶ ψυχρότης μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων, διότι ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν διακαῶς ὅπως οἱ πρόσφυγες διαβιῶσιν εἰρηνικῶς μεταξὺ ἡμῶν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλος ἔχει τὸν λόγον.

§130Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Τὸ συμβάν, κύριοι, τοῦ Κιούπκιοϊ ἦτο φυσικὸν ὅτι θὰ ἐπηκολούθει τὴν στιγμὴν ποὺ ἠκούσθησαν εἰς διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος καὶ ἄλλα παρόμοια γεγονότα, καὶ ἀκόμη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔξωθεν τῶν Ἀθηνῶν εἰς θέσιν «Ποδαράδες». Κύριοι, τὴν εὐθύνην τῆς παρούσης καταστάσεως ὀφείλομεν ν’ ἀποδώσωμεν, ἂν ἀναδιφήσωμεν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς ὑπάρξεως τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Δανείου. Ὅπως εἰς τὴν Συνθήκην τῆς Λωζάννης ἐκλήθησαν τότε διάφοροι Σύμβουλοι καὶ τεχνικοὶ παράγοντες, ἀρεστοὶ εἰς ὡρισμένους κύκλους ἀλλ’ ἀγνοοῦντες τὴν τουρκικὴν νομοθεσίαν καὶ νοοτροπίαν, ὑπεσκελίσθησαν δὲ ὑπὸ τῶν Τούρκων καὶ κατέστρεψαν εἰς πολλὰ σημεῖα τὸ ζήτημα τῆς ἀνταλλαγῆς, οὕτω καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ προσφυγικοῦ δανείου καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων προσελήφθησαν καὶ πάλιν ὡρισμένα πρόσωπα κατάλληλα ἴσως δι’ ἄλλας Ὑπηρεσίας, ἀκατάλληλα ὅμως διὰ τόσον βαρὺ ἔργον, ἔγιναν δὲ πρόξενοι μεγίστων καταστροφῶν. Ὅπως εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀνταλλαγῆς πληρώνουν οἱ πρόσφυγες τὰ μεγάλα σφάλματα ἐκείνων, ἁπτὸν δὲ τούτων παράδειγμα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς Κωνσταντινουπόλεως, οὕτως ὁμοίως ὁ προσφυγικὸς κόσμος ὑποφέρει σήμερον ἐξακολουθητικῶς τὰ πάνδεινα ἐκ τῆς κλασσικῆς ἀνικανότητος τῶν διαχειρισθέντων τὸ μέγα τοῦτο πρόβλημα ὅπερ λέγεται Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως. Καὶ ἰδοὺ αἱ σκηναὶ τοῦ Κιούπκιοϊ. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων παρεισέφρησαν οὐχὶ οἱ ἀριστεῖς ἀλλ’ οἱ ἀρεστοὶ καὶ φίλοι, καὶ δι’ αὐτὸ ἔφεραν τὴν κατάστασιν ταύτην, εἶναι δὲ γνωστὰ τὰ ἀποτελέσματα εἰς πάντας, καὶ ἰδίως εἰς τοὺς περὶ τὰ προσφυγικὰ ἀσχοληθέντας συναδέλφους. Τὸ ἱστορικὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἶναι γνωστόν. Ἐπίσης εἶναι γνωστὸν μὲ ποίας διαθέσεις κατῆλθον οἱ ξένοι ἀντιπρόσωποι, διαθέσεις στενῆς συνεργασίας καὶ συναντιλήψεως, καὶ πῶς τοὺς ὑπεδέχθημεν ἐδῶ καὶ πῶς ἐγένοντο τὰ μετέπειτα πρωτόκολλα, συνταχθέντα ὑπὸ τῶν ἰδίων προσώπων δι’ αὐταρχικοὺς σκοπούς, μέχρι τοιούτου σημείου ἀπολυταρχίας, ὥστε νὰ τονισθῇ πλειστάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖ Κράτος ἐν Κράτει.

§131Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ δίδεται ἀφορμὴ ἐκ τῆς φράσεως τοῦ κ. συναδέλφου νὰ εἴπω ὅτι σήμερον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἤμην μὲ τὸν προεδρεύοντα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ὅστις εἰς πρόχειρον συνδιάσκεψιν μοὶ εἶπε: «Δὲν γνωρίζω διατί ὑπάρχει μία τάσις ν’ ἀποδίδηται εἰς ἡμᾶς ὅτι ἐπιδιώκομεν νὰ δημιουργήσωμεν Κράτος ἐν Κράτει. Ἡ σκέψις αὕτη εἶναι μακρὰν ἀφ’ ἡμῶν. Ἐπιθυμοῦμεν τὴν εἰλικρινῆ συνεργασίαν μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ κρατικῶν Ἀρχῶν, ὅπως ἐπιτύχωμεν τὰ καλύτερα καὶ τὰ πλέον δυνατὰ ἀποτελέσματα εἰς τὸ δυσχερὲς τοῦτο ἔργον».

§132Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ κατηγορήσω πρόσωπα, ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ εἴπω ὅτι ὡρισμένα πρόσωπα θὰ ἦσαν ἴσως δι’ ἄλλας Ὑπηρεσίας κατάλληλα, διὰ τοιαύτην ὅμως θέσιν ἦσαν τελείως ἀκατάλληλα ὅπως ἀναλάβωσι τὸ βαρὺ τοῦτο ἔργον. Παρεισέφρησαν εἰς τὸ κατώτερον προσωπικὸν στοιχεῖα ἅτινα διὰ τῆς στάσεώς των καὶ τῆς νωθρότητος παρεκώλυον καὶ κατέστρεφον ἀντὶ νὰ δημιουργῶσι, καὶ ἐξύβριζον τοὺς πρόσφυγας, νομίζοντα ὅτι κάτι τὸ ἰδιαίτερον ἐξεπροσώπουν. Ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον τοῦ νὰ λέγωσι κομπορρημονοῦντα ὅτι δὲν εἶναι ὑπάλληλοι Ἕλληνες, ἀλλ’ Ἄγγλοι.

§133ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀμερικανικὸν ἔδαφος τὸ ἀπεκάλεσεν ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἐποικισμοῦ.

§134Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Κύριοι, ἂν οἱ διευθύνοντες τὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως εὑρίσκοντο εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐπρόκειτο περὶ προσφυγικοῦ ζητήματος καὶ ἰδίως περὶ τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ, ἔπρεπε νὰ σκεφθῶσιν ὅτι ὑπῆρχον ἑκατοντάδες χιλιάδων ἀνθρώπων, ἄλλοτε ἑκατομμυριούχων, ὅτι ὑπῆρχον ἄνθρωποι τῶν γραμμάτων, τοῦ ἐμπορίου, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν τὸν ἐγκέφαλον μιᾶς μεγάλης Αὐτοκρατορίας, οἱ ὁποῖοι ἦλθαν γυμνοί, πτωχοὶ καὶ ἔκρουον τὰς θύρας διὰ νὰ ἐργασθῶσιν ὡς τελευταῖοι χειρώνακτες ἀκόμη, δι’ ἕνα κομμάτι ψωμί. Καὶ ἐν τούτοις τοὺς ἔκλεισαν τὰς θύρας καὶ διώρισαν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς τὰς διαφόρους θέσεις πρόσωπα ἀνάξια τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχουσι, καὶ ἰδοὺ τὰ ἀποτελέσματα. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ προσέξῃ καλῶς. Εἶναι καιρὸς νὰ τεθῶσι μερικὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Δι’ αὐτὰ τὰ συμβάντα δὲν εἶναι τόσον ὑπαίτιοι οἱ ἐντόπιοι, διότι ὑπάρχουν πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, ὅπου ὁ ἐποικιστικὸς κόσμος δὲν ἦλθεν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν ἐντόπιον κόσμον. Εἰς τὸ Ἄργος, εἰς τὸ Ναύπλιον οἱ πρόσφυγες συζῶσι καὶ ἀλληλοϋποστηρίζονται θαυμάσια, προσκαλοῦν δὲ ὅπως ὑπάγουν ἐκεῖ καὶ ἄλλοι ἀκόμη πρόσφυγες. Θέλω νὰ τονίσω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο οἱ πληρεξούσιοι τῶν μερῶν ἐκείνων νὰ ἔρχωνται εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν Λαὸν καὶ νὰ τὸν νουθετοῦν ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε δίκαιον διὰ τοιούτων ἐκτρόπων νὰ ἐπιζητῶσι τὸ δίκαιόν των, ἂν τὸ ἔχωσιν. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις πρὸ παντὸς νὰ τιμωρήσῃ τοὺς πρωταιτίους τῶν βανδαλισμῶν τούτων, ὅπως μὴ δώσῃ λαβὴν προηγουμένου, διότι, ἂν ἀντιστραφοῦν οἱ ὅροι, καὶ ἐγὼ δὲν γνωρίζω τί θὰ γίνῃ, διότι ἡ πεῖνα καὶ ἡ τιμὴ δὲν ἔχουν ὅρια ὅταν φθάσουν εἰς τὰ ἄκρα. Ἠμπορεῖ νὰ παρεξετράπησαν ὠθηθέντες ἀπὸ τὴν κωλυσιεργίαν καὶ ἀνεπάρκειαν τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων ἢ καὶ ἄλλων λόγων, ἀλλὰ δὲν ἐπετρέπετο νὰ ἀντικαταστήσωσι τὸ Κράτος καὶ νὰ ὑπερβῶσι καὶ αὐτὰς τὰς κεμαλικὰς ὀρδὰς. Ὁ μακεδονικὸς Λαὸς ἔχει καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ βοηθήσῃ αὐτὸν τὸν δυστυχῆ κόσμον, ὅπως ὁμοῦ ἀποδώσωσιν εἰς τὴν Μητέρα Ἑλλάδα τὸν Πακτωλὸν καὶ πάλιν τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοραζάνης ἔχει τὸν λόγον.

§136Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν ὑπὸ τῶν προλαλησάντων κυρίων πληρεξουσίων δὲν θὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τῆς περιγραφῆς τῶν τραγικῶν γεγονότων τῆς Νέας Πάφρας. Θὰ περιορισθῶ νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως διατάξῃ, ἂν εἶναι δυνατὸν ἀμέσως, τὴν ἀνέγερσιν τοῦ συνοικισμοῦ τούτου καὶ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν, διότι ἄλλως θὰ δημιουργηθῇ ἀσφαλῶς ἡ ἐντύπωσις παρὰ τοῖς ἁπλοϊκοῖς χωρικοῖς ὅτι δύνανται φονεύοντες ἕνα ἢ δύο ἐκ τῶν γειτόνων των νὰ ἐπιτύχωσι τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτῶν. Τὰ τραγικὰ γεγονότα τῆς Νέας Πάφρας εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ἁπλᾶ συμπτώματα τῆς ἀντιαγροτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχομεν τοιαῦτα γεγονότα ὄχι μόνον μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν καὶ ἀποδίδω τὴν κατάστασιν ταύτην εἰς τὴν ὀλιγωρίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία, μολονότι αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις εἶχον σπεύσει ν’ ἀποστείλωσι συνεργεῖα πρὸς διανομὴν τῶν γαιῶν, ἀνεκάλεσε ταῦτα.

§137Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποῖα συνεργεῖα;

§138Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Τὰ τῆς διανομῆς. Ἀπὸ τὴν Δράμαν ἀνεκλήθησαν τὰ συνεργεῖα ἀπὸ τὸν Ὀκτώβριον καὶ ἐντεῦθεν.

§139Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὡς γνωστόν, ἡ τοπογραφικὴ ὑπηρεσία γίνεται μὲν ἐπὶ τόπου, ἀλλὰ συμπληροῦται ἐν τῷ γραφείῳ. Μήπως καὶ ἐν προκειμένῳ συμβαίνει τοιοῦτόν τι;

§140Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, συνεννοήθην καὶ μὲ τὸν προϊστάμενον τοῦ Γραφείου Δράμας καὶ μὲ τὸν γενικὸν ἐπιθεωρητὴν Ἐποικισμοῦ Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ μοὶ εἶπον ὅτι κατόπιν διαταγῶν τῆς Κυβερνήσεως τὰ συνεργεῖα ἀνεχώρησαν. Σημειώσατε δὲ ὅτι τὰ συνεργεῖα, καθὼς μὲ ἐβεβαίωσαν, δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν ἐποικιστικὴν Ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§141Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Γνωρίζω σχετικῶς ὅτι ἐπέστρεψαν διὰ νὰ συμπληρώσουν τὴν ἐργασίαν ἡ ὁποία χρειάζεται, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι συντομώτατα πρέπει νὰ γίνῃ ἓν κτηματολόγιον, ἀφοῦ κατ’ ἄλλον τρόπον εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἐργασία. Μοὶ εἶπεν δὲ ὅτι οἱ τοπογράφοι ἐπέστρεψαν διότι τὸν χειμῶνα δὲν ἐργάζονται.

§142Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἐπιβάλλεται ἐπίσης, κύριε συνάδελφε, νὰ τονισθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι οἱ πρόσφυγες, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐντόπιοι Μακεδόνες, θεωροῦνται ὑποδεέστερα ὄντα· δὲν τίθενται εἰς τὸ αὐτὸ ἐπίπεδον μὲ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας. Πρὸ 15 ἡμερῶν ἀξιωματικὸς ἀνώτερος, τὴν 11ην ὥραν τῆς νυκτὸς τῆς 22ας πρὸς τὴν 23ην Ὀκτωβρίου, συνοδευόμενος ὑπὸ ἐνόπλων στρατιωτῶν, ἐξεδίωξε δύο οἰκογενείας μὲ τὰ γυναικόπαιδά των διὰ νὰ καταλάβῃ δύο κτήματα καὶ ἔκτοτε οὐδεμία μέχρι τῆς στιγμῆς ἐγένετο ἐπανόρθωσις.

§143Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς ὀνομάζεται;

§144Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἀντισυνταγματάρχης Καραμανώλης, διοικητὴς τοῦ 3)40.

§145Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μίαν καταγγελίαν ἔλαβα τοιαύτην καὶ διέταξα ἀμέσως ἀνάκρισιν, προτοῦ δὲ ἀκόμη τελειώσῃ ἡ ἀνάκρισις διέταξα τὴν μετάθεσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ. Οἱ κ.κ. συνάδελφοι δύνανται νὰ τὸ βεβαιώσουν.

§146Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἐν τούτοις, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, παρηκολούθησα τὸ ζήτημα καὶ αἱ ἐκεῖ στρατιωτικαὶ Ἀρχαὶ ἠρκέσθησαν ν’ ἀπαντήσουν ὅτι τὰ ὑπὸ τῶν προσφύγων καταγγελθέντα εἶναι ὑπερβολικὰ καὶ θὰ προβοῦν εἰς ἀνακρίσεις· ἐξακολουθεῖ δὲ ὁ ἀξιωματικὸς παραμένων εἰς τὰ δύο δωμάτια, αἱ δὲ προσφυγικαὶ οἰκογένειαι εἰς τοὺς δρόμους, εἰς τὸ ψῦχος καὶ τὰς βροχάς.

§147Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὰ τὰ τηλεγραφήματα τὰ περιλαμβάνοντα τοιούτου εἴδους καταγγελίας τὰ ἀναγινώσκω μόνος μου. Τοιαύτην καταγγελίαν δὲν ἔλαβον.

§148Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Καὶ ἐξακολουθεῖ τὸ αὐτὸ σύστημα τῆς ματαιώσεως διὰ τῆς παρελκύσεως. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ γεγονότα τοῦ Κιούπκιοϊ, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζω ἁπλῶς συμπτωματικὰ καὶ τὰ ὁποῖα ἀποδίδω εἰς τὴν ὅλην ἀγροτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία προσπαθεῖ νὰ συμπτύξῃ τοὺς δυστυχεῖς χωρικούς, τοὺς ἔχοντας 5–10 στρέμματα γῆς καὶ στενοχωρεῖ ὄχι μόνον τὸ ἐντόπιον στοιχεῖον, τοῦ ὁποίου εἰς πολλὰ σημεῖα τῆς Μακεδονίας εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δικαιολογήσωμεν τὴν δυσφορίαν, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς τοὺς πρόσφυγας. Εἰς χωρία εἰς τὰ ὁποῖα ἐζοῦσαν 100 οἰκογένειαι Τούρκων ἔχουν ἐγκατασταθῆ 500 καὶ 600 οἰκογένειαι προσφύγων, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἀποφευχθοῦν αἱ ἀπαλλοτριώσεις τῶν τσιφλικίων.

§149Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως;

§150Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Καὶ τῆς προκατόχου καὶ τῆς παρούσης, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ τὴν αὐτὴν τακτικήν. Προσπαθοῦν, λέγω, νὰ ἐγκαταστήσουν τοὺς πρόσφυγας καὶ τοὺς ἐντοπίους εἰς ὡρισμένα στενὰ τμήματα· καταδικάζουσι τοὺς δυστυχεῖς χωρικοὺς εἰς τὴν ἀσφυξίαν, καὶ τοῦτο διὰ νὰ προστατευθῶσι τὰ τσιφλίκια τῶν μεγαλοσχήμων (χειροκροτήματα). Εἰς ἐνίσχυσιν τῶν λεγομένων μου ἔχω τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἰασονίδης, καὶ ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν μᾶς ἔλεγεν ὅτι αἱ καταγγελίαι αὗται θὰ ἔπρεπε νὰ διατυπωθοῦν ἐγγράφως δι’ ἐπερωτήσεων διὰ νὰ δύναται ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀμυνθῇ, θὰ εἶχον νὰ ἀναφέρω σωρείαν ἄλλων προστατευτικῶν μέτρων λαμβανομένων ὑπὲρ ὡρισμένων ἴσως τσιφλικιούχων...

§151Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν μομφὴν αὐτὴν περὶ τῶν λαμβανομένων προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῶν τσιφλικιούχων ἐναντίον τίνος Ὑπουργοῦ τὴν ἀποδίδετε;

§152Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κατὰ τοῦ σημερινοῦ.

§153Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς προκαλῶ.

§154Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Σᾶς λέγω ὅτι ἔχομεν τὸ Κιλιντίρ, τὸ Τοψίν...

§155Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγεννήθη ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου;

§156Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ὀχυροῦσθε ὄπισθεν τῶν διατυπώσεων τὰς ὁποίας προβλέπει ὁ ἀγροτικὸς νόμος καὶ ἀποφεύγετε τὰς ἐπιτάξεις.

§157Ι. ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ. Εἰς χωρίον τι τῆς Χαλκιδικῆς διετάχθη ὁ ἐποικισμὸς οἰκογενειῶν καὶ ἐπετάχθησαν οἱ κλῆροι τῶν ἐντοπίων, ἐνῷ ὑπῆρχε πληθώρα γαιῶν ἄλλων καὶ τσιφλικίων, ἀκόμη δὲ καὶ μετοχίων.

§158Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ Ὑπουργοῦ τὸν ὁποῖον μέμφεσθε διετάχθη ὄχι μόνον ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἀλλὰ καὶ ἡ κατάληψις ἡ πραγματικὴ τῶν μετοχίων διὰ τὰ ὁποῖα παραπονεῖσθε.

§159Ι. ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ. Ἐξεμισθώθησαν ὑπὸ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως.

§160Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἦσαν ἀπαλλοτριωμένα εἰς τὸ χαρτὶ καὶ ἐγὼ διέταξα νὰ ἐγκατασταθῶσι πρόσφυγες ἀμέσως μόλις κατέστη δυνατὸν τοῦτο, χωρὶς νὰ χαθῇ οὔτε μία ἡμέρα.

§161ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διετάξατε σεῖς νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις.

§162Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, ἵνα μὴ μεταχειρισθῶ βαρυτέραν ἔκφρασιν, ὅτι λέγετε ἀνακριβείας.

§163Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ἄν νομίζητε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν διέταξε τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἢ ἀνέστειλε ταύτην, τὸ κανονικὸν εἶναι νὰ ἐγγράψητε ἐπερώτησιν.

§164Ι. ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν τσιφλικίων.

§165Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο γνωρίζω ἐγώ· ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἀπέκρουσε τὴν γνώμην σας. Εἶπεν ὅτι ὁ ἀγροτικὸς νόμος θὰ ἐφαρμοσθῇ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, τριῶν ἢ τεσσάρων, ὑπέγραψα Διάταγμα ἐπεκτάσεως αὐτοῦ εἰς τὴν Ἀττικοβοιωτίαν καὶ τὴν Εὔβοιαν. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις μόνον κατὰ τοῦτο δύναται νὰ ἔχῃ διάφορον ἀντίληψιν ἄλλων ἀποχρώσεων ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι νομίζει ὅτι ἡ χρηματικὴ ἀποζημίωσις, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, εἶναι μικρὰ καὶ ὅτι ἡ ἀποζημίωσις πρέπει νὰ εἶναι μεγαλυτέρα, καὶ οὐδέποτε εἶπεν ὅτι θὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου.

§166Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀνεστάλη οὐσιαστικῶς.

§167Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Καὶ ἀποδίδω τὴν ἀνάκλησιν τῶν συνεργείων ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ ἀποκρύψῃ ὅτι εἰς τὰ χωρία τῶν πτωχῶν γεωργῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθοῦν καὶ ἄλλοι πρόσφυγες, ἵνα συσσωρευθῶσι τὸν χειμῶνα καὶ ἵνα ἀποθάνωσι. Φρονῶ ὅτι τὸ συμπτωματικὸν αὐτὸ τραγικὸν γεγονὸς τοῦ Κιούπκιοϊ διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἀπαρχὴ — καὶ δυστυχῶς ἔχει γίνει — καὶ ἄλλων τραγικῶν παρομοίων γεγονότων θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀφορμὴ ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόσῃ τὸν ὑπάρχοντα ἀγροτικὸν νόμον. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν ἀγροτικὸν νόμον, καὶ μάλιστα ὅτι ἐπεξέτεινε τοῦτον εἰς τοὺς Νομοὺς Ἀττικοβοιωτίας καὶ Εὐβοίας. Ἀλλά, κύριοι, φρονῶ ὅτι εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τοῦ αὐτοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τὴν πολιτικὴν εἰς τὸν Τόπον αὐτόν, τοῦ συστήματος τῆς προσπαθείας ματαιώσεως ὡρισμένων μέτρων διὰ τῆς μεθόδου τῆς παρελκύσεως, διότι, ἂν αἱ 115 χιλιάδες νέων προσφύγων γεωργῶν, τοὺς ὁποίους ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ σήπονται εἰς τὰ διάφορα ἐδάφη τῆς Μακεδονίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθῶσιν, ἀποθάνωσι τὸν χειμῶνα — ὅπως ἀσφαλῶς θὰ ἀποθάνωσι! — δὲν θὰ ὑπάρχῃ ζήτημα ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων. Ὑπάρχει τρόπος, ἂν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀποφύγῃ τοιαῦτα γεγονότα· δὲν εἶχε παρὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μέτρον τῆς ἐπιτάξεως. Δύναται νὰ ἐπιτάξῃ τὰ τσιφλίκια καὶ κατόπιν νὰ προβῇ εἰς τὰς σχετικὰς διατυπώσεις. Καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν συναντίληψιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ὅπως κάμωσιν ἀμέσως χρῆσιν τῶν ἐπιτάξεων καὶ νὰ μὴ χάνωνται εἰς τὰς γραφειοκρατικὰς διατυπώσεις, διότι ἄλλως ἀλλοίμονον! Ἂν θέλητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ διευκολύνητε τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος καὶ νὰ ἀποφύγητε κοινωνικὰς ἀνατροπάς, ὠθήσατε τὴν Κυβέρνησιν νὰ στρέψῃ τὸ πηδάλιον πρὸς τὰ ἀριστερά (χειροκροτήματα).

§168Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Τὰ μοναστηριακὰ κτήματα τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἀπηλλοτριώθησαν ὡς ἑξῆς: Ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Παπαναστασίου εἶχε συναφθῆ μία μίσθωσις δεκαετὴς δι’ ἕνα ἀριθμὸν μετοχίων· τὰ ὑπόλοιπα δὲν εἶχον ἐκμισθωθῆ· ἀπ’ ἐναντίας εἶχον ἀπαλλαγῆ συμβατικῶς τῆς ἐπιτάξεως. Ἦτο ἀπαραίτητον τὰ μετόχια ταῦτα, ἀπαλλαγέντα τῆς ἐπιτάξεως, νὰ περιέλθωσιν εἰς τὸν Ἐποικισμὸν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ μεγάλου ἀριθμοῦ στρεμμάτων, 250 χιλιάδων περίπου, δηλαδὴ ἐκτάσεως μεγίστης. Μεταβὰς εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος παρέστησα τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην εἰς τοὺς καλογήρους νὰ παραχωρήσωσιν ἑκουσίως ταῦτα. Οἱ μοναχοὶ δὲν ἠθέλησαν. Τοῖς εἶπον ὅτι τὸ Κράτος ἔχει πλήρη συναίσθησιν τῶν ὑποχρεώσεών του ἔναντι τοῦ ἱστορικοῦ Ἄθω καὶ θὰ τοῖς ἐξησφάλιζε τοὺς πόρους οἱ ὁποῖοι ἀπῃτοῦντο διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἀποστολῆς των. Δὲν ἠθέλησαν, καὶ κατόπιν τούτου προέβην εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τριάκοντα μετοχίων, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὰ σλαυϊκά. Οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Δὲν γνωρίζω ἂν μετὰ τὴν κήρυξιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐγένετο ἀναστολή. Δὲν φαντάζομαι δὲ ὅτι ἐγένετο.

§169Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι μόνον δὲν ἐγένετο, ἀλλ’ ἀμέσως τὰ ἔθεσα εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ τῆς εἶπον ὅτι εἶναι ἐλευθέρα νὰ ἐγκαταστήσῃ πρόσφυγας. Μόλις ἐλύθησαν ζητήματά τινα προκαταρκτικά, ἀμέσως, χωρὶς νὰ περάσῃ μία ἡμέρα, ἐδήλωσα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως ὅτι εἶναι ἐλευθέρα νὰ ἐγκαταστήσῃ πρόσφυγας εἰς ὅλα τὰ μετόχια.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τηλικίδης ἔχει τὸν λόγον.

§171Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Τὰ θλιβερὰ γεγονότα εἶναι γνωστά. Πρὸ δέκα ἡμερῶν ἔλαβα ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν μου δύο τηλεγραφήματα. Τὸ περιεχόμενον τοῦ ἑνὸς ἦτο τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀπειλοῦνται....». Κατόπιν αὐτοῦ τοῦ τηλεγραφήματος μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ ἐζήτησα πληροφορίας. Δυστυχῶς ἡ ἁρμοδία Ὑπηρεσία δὲν μοὶ ἔδωσε τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἐζήτησα καὶ μὲ παρέπεμψεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ Ἄννα εἰς τὸν Καϊάφαν. Ἐπῆγα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ μοὶ εἶπον ὅτι δὲν γνωρίζουν τοιαύτην ἐγκύκλιον καὶ ὅτι γνωρίζουν μόνον ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἀνεφέρθη καὶ ἀντὶ νὰ τὴν ἀποστείλῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως τὴν ἔστειλεν εἰς τὰ κατὰ τόπους Γραφεῖα Ἐποικισμοῦ. Τότε πάλιν ἐπανῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἶπον ὅσα ἐπληροφορήθην ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐπειδὴ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ γίνουν συγκρούσεις μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων παρεκάλεσα ὅπως μοὶ δώσουν τὴν ἐγκύκλιον τὴν ὁποίαν ἀπηυθύνατε εἰς τὰ Γραφεῖα. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἠρνήθη ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἐποικισμοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας λέγων ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ἐγκύκλιος. Ἀδυνατῶν νὰ εὕρω μίαν διέξοδον μετέβην εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ ἐζήτησα τὴν ἐγκύκλιον ἀπὸ τὸ Γραφεῖον Ἐποικισμοῦ. Ἔμαθα ὅτι ὁ Νομάρχης τῆς περιφερείας μου ἔλαβεν αὐτὴν τὴν διαταγήν, ἡ ὁποία ἔλεγεν ὅτι εἰς τὰς ἐπὶ μορτῇ γαίας δὲν ἐπιτρέπεται ἐγκατάστασις προσφύγων, ἐνῷ πρότερον εἶχον ἐγκατασταθῆ. Κατόπιν αὐτῆς τῆς διαταγῆς οἱ ἐντόπιοι ὡπλισμένοι ἐζήτησαν ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας νὰ φύγουν. Μετέβη ὁ Νομάρχης Ἐδέσσης καὶ ἠρώτησε τοὺς ἐντοπίους διατί ἐκδιώκουν τοὺς πρόσφυγας καὶ τῷ ἀπήντησαν ὅτι ἔχουν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἐνεργοῦν. Ὁ Νομάρχης ἐζήτησε πληροφορίας ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ δὲν ἔλαβεν ἀπάντησιν. Ἡ κατάστασις αὕτη παρουσιάζεται ἐπειδὴ συγκρούονται αἱ διαταγαὶ τοῦ Ὑπουργείου καὶ αἱ διαταγαὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, καὶ δημιουργοῦνται οὕτω ζητήματα ὅπως τὸ τοῦ Κιούπκιοϊ. Ἡ Διεύθυνσις Ἐποικισμοῦ Θεσσαλονίκης ἔλαβε μερικὰ μέτρα, ἀλλ’ ὁ κ. Καραμάνος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα πληροφορίας, μοὶ εἶπεν ὅτι αὐτὸς ὁ ἴδιος διεμαρτυρήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἐδημιούργησε τὰ ζητήματα αὐτά. Κατόπιν λοιπὸν τούτων ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λυθῇ ῥιζικώτερον, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάγωνται ὅλαι αἱ Διευθύνσεις, αἱ σχετικαὶ μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, ὑπὸ μίαν Διεύθυνσιν. Ἀλλὰ κυρίως πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῶν σχέσεων μεταξὺ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ τοῦ Κράτους, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔχομεν δύο ἐξουσίας, ὅπως δηλοῦν οἱ κατώτεροι ὑπάλληλοι τοῦ Ἐποικισμοῦ. Γνωρίζω ἐπιστάτας οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν εἰς τὸν ὑποδιοικητὴν ὅτι εἶναι τελείως ἀνεξάρτητοι καὶ δὲν δύνανται νὰ τῷ δώσωσι καμμίαν πληροφορίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀποσταλέντων βοηθημάτων ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, καὶ ἐπειδὴ δημιουργοῦνται αἱ συγκρούσεις αὐταὶ μεταξὺ τῶν Ὑπηρεσιῶν, δὲν δύναται ποτὲ ὁ πληρεξούσιος ἢ οἱοσδήποτε ἀντιπρόσωπος τοῦ Λαοῦ νὰ ἀνεύρῃ τὸν πραγματικὸν ὑπεύθυνον.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παυλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§173Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἀνέρχομαι, κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ βῆμα ὄχι μόνον ὡς πρόσφυξ πληρεξούσιος. Ἀνέρχομαι τὸ βῆμα πρὸ παντὸς ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς θὰ ἔπρεπε νὰ παρελάσουν ἀδιακρίτως ἀποχρώσεως καὶ ἄνευ διακρίσεων προσφύγων καὶ ἐντοπίων οἱ πληρεξούσιοι τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ταύτης. Δυστυχῶς τοῦτο δὲν ἐγένετο, καὶ τὸ ζήτημα ἐξετάζεται μονομερῶς. Ἡ κατάστασις αὐτὴ ἀκριβῶς ἀποδεικνύει τὰ ψυχολογικὰ αἴτια εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλονται αἱ θλιβεραὶ σκηναὶ τῶν τελευταίων ἡμερῶν εἰς Μακεδονίαν καὶ ἀλλαχοῦ. Ἡ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος, ὅπως καὶ τῶν ἄλλων Κρατῶν, ἡ μεταπολεμικὴ ἔχει νὰ διανύσῃ βαρείας συνθήκας, αἱ δὲ μεταπολεμικαὶ συνέπειαι διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι βαρύταται. Διὰ τὴν Ἑλλάδα αἱ συνέπειαι αἱ μεταπολεμικαὶ κατέστησαν βαρύταται ἕνεκα τῆς ἐθνικῆς συμφορᾶς καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ πλέον ἑκατομμυρίου ἀστέγων προσφύγων. Δυστυχῶς, καίτοι παρῆλθον σχεδὸν δύο ἔτη ἀπὸ τῆς συμφορᾶς ἐκείνης, δὲν κατενοήθη ἀκόμη ἡ πραγματικὴ κατάστασις ἀπὸ ὅλους, καὶ ἀπὸ τοὺς πολιτευομένους καὶ ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν προσφύγων. Ὅλοι ὅσοι ἠθέλησαν νὰ ἀπασχοληθῶσι μὲ τὸ κολοσσιαῖον τοῦτο ἐθνικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ κλονίσῃ τὴν ὑπόστασιν αὐτοῦ τοῦ Ἔθνους, ὅλοι αὐτοὶ δὲν κατώρθωσαν νὰ τὸ αἰσθανθοῦν. Ὅλα δὲ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα βλέπετε καὶ αἱ συγκρούσεις αὗται εἶναι λεπτομερειακαὶ ἐκφάνσεις τῆς ὅλης καταστάσεως, εἶναι μικρὰ ἐπεισόδια, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἀπαύγασμα αὐτῆς τῆς μή, οὕτως εἰπεῖν, διεισδύσεως εἰς τὸ ζήτημα τὸ πραγματικόν. Δὲν αἰσθάνονται τὸ ζήτημα οὔτε αἱ Κυβερνήσεις, ἀδιάφορον ἂν ἡ μία περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον τῆς ἄλλης, οὔτε οἱ πολιτευόμενοι οὔτε αἱ κρατικαὶ Ὑπηρεσίαι, ἀλλ’ οὔτε καὶ αὐτοὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν προσφύγων καὶ αἱ διάφοροι Ὀργανώσεις. Ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, διὰ νὰ δώσωμεν τὸ δίκαιον εἰς τὸν καθένα καὶ νὰ θέσωμεν μίαν τοιαύτην βάσιν ἡ ὁποία νὰ προλάβῃ συμφοράς, τῶν ὁποίων πρόλογον τραγικὸν ἀποτελοῦν τὰ γεγονότα τοῦ Κιούπκιοϊ. Εἶναι ἴδιον τοῦ ἑλληνικοῦ χαρακτῆρος ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ νὰ ἀναλάβῃ εὐθύνας νὰ κυβερνᾷ ἓν Ἔθνος, καὶ εἰς τοιαύτην δύσκολον περίπτωσιν συγκρούσεων νὰ κατορθώσῃ πολὺ εὐκόλως νὰ φορτώσῃ τὴν ἐνοχὴν εἰς ἄλλους, νὰ εὕρῃ δηλαδὴ ἀποδιοπομπαίους τράγους καὶ νὰ ἐξέλθῃ μὲ ἀλώβητον τὸ γόητρόν του. Ἠκούσθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας λέγων ὅτι πταίει ὁ Ἐποικισμὸς καὶ διεσαλπίσθη ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν τῶν θλιβερῶν γεγονότων ὅτι εἶναι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ἐποικισμοῦ οἱ αἴτιοι τούτων. Ἐν τούτοις, ἂν ἐμβαθύνωμεν εἰς τὰ αἴτια, θὰ ἴδωμεν ὅτι δὲν εἶναι μόνον οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι κατέχονται ὑπὸ μιᾶς ψυχολογικῆς καταστάσεως ἀκαταλλήλου πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ἡ κατεύθυνσις ὅμως τῆς τοιαύτης ψυχολογικῆς καταστάσεως δίδεται ἄνωθεν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φροντίσῃ τις μὲ κάθε τρόπον ν’ ἀποφύγῃ τὰς μεγάλας εὐθύνας, τὰς ὁποίας προοιωνίζονται τὰ θλιβερὰ γεγονότα. Θὰ ἤθελον ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις μὲ μεγαλύτερον σεβασμόν, καὶ ὄχι μὲ γέλωτας ἐνίων Ὑπουργῶν ν’ ἀκούῃ τὰ τοιαῦτα θλιβερὰ γεγονότα.

§174Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, διαμαρτύρομαι. Δὲν ἠκούσατε κανένα Ὑπουργὸν νὰ γελάσῃ οὔτε νὰ δείξῃ ἀσέβειαν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Εἶναι περιττὸν νὰ μεταχειρίζεσθε φράσεις αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ λέγωνται.

§175Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Συγκρούσεις, κύριοι, μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων δὲν εἶναι τὸ πρῶτον ποὺ λαμβάνουν χώραν. Ὅσοι παρηκολούθησαν κατὰ βῆμα τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς γεννήσεώς του γνωρίζουν ὅτι καὶ ἐπὶ Ἐπαναστάσεως ἐγένοντο τοιαῦται συγκρούσεις, ἀλλ’ ἡ ψυχολογία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, καὶ τῶν προσφύγων καὶ τῶν ἐντοπίων, ἡ ὁποία ἐπεκράτει ἐπὶ τῆς Ἐπαναστάσεως, ἐπέβαλλε τότε τὸν σεβασμὸν εἰς ἀμφότερα τὰ μέρη. Δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τὸ ἴδιον ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὑπάρχει ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις. Μὲ τὰς συχνὰς ἀλλαγὰς τῶν Κυβερνήσεων καὶ μὲ τὴν μείωσιν τοῦ γοήτρου τὴν ὁποίαν ὑφίστανται καὶ Συνέλευσις καὶ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι καθόλου παράδοξον ὅτι ἐγεννήθη ἐντύπωσις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, εἰς τοὺς κατοίκους τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ ἰδίᾳ τῶν Νέων Χωρῶν, εἴτε εἰς τοὺς παλαιοτέρους εἴτε εἰς τοὺς νεωτέρους, ὅτι ἠμποροῦν τὰς διαφοράς των νὰ λύσουν ἐν ἀνάγκῃ δι’ αὐτοδικίας καὶ διὰ παρεκτροπῶν. Θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ κατατριβώμεθα εἰς τὰς λεπτομερείας, οὔτε νὰ ὑποδείξωμεν τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πᾶσα Κυβέρνησις, ἴσως καὶ ἡ σημερινή, θὰ λάβῃ διὰ νὰ προστατεύσῃ τοὺς πρόσφυγας καὶ μὴ ἐπιτρέψῃ τὰς συγκρούσεις. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ὑποδείξωμεν τὰ ριζικώτερα μέτρα καὶ τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὰς τοιαύτας συρράξεις. Ὁ προσφυγικὸς κόσμος ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ τις ἀπεριφράστως ὅτι ἐνεπαίζετο καθ’ ὅλον τὸ διάστημα ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους του, οἱ ὁποῖοι διεβεβαίωναν ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἤθελε λυθῆ κατὰ μέγα μέρος τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Ἐψηφίσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ἀλλὰ διερωτᾶταί τις: ἐφηρμόσθη;

§176ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§177Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς ἐδῶ εἶναι ἡ μεγαλυτέρα αἰτία τοῦ κακοῦ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ρίψωμεν ὅλα εἰς βάρος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ εἰς βάρος τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι ἄλλως τε ἀνήκουν καὶ αὐτοὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι αὐτοὶ καὶ μόνον πταίουν. Ἴσως οἱ διάφοροι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἵστανται εἰς τὴν θέσιν των, ἐνθαρρύνονται πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν δίδουν οἱ ἰθύνοντες ἀνώτεροι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν περισσότερον μίαν ὕβριν ἑνὸς ὑπαλλήλου, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ἀπὸ μίαν ὕβριν — διότι θεωρῶ ὕβριν τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν — ἑνὸς Ὑπουργοῦ ὁ ὁποῖος ἢ ἀναστέλλει διαταγὰς ἢ ὀλιγωρεῖ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς νόμου τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Συνέλευσις, καὶ μάλιστα ἐπειγόντως, ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπιταχύνῃ τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων ἐντοπίων καὶ προσφύγων. Κατ’ ἐμὲ ἡ μεγαλυτέρα ὕβρις καὶ ἡ περιφρόνησις πρὸς τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα προέρχεται ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους ἀνωτέρους τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφρόντισαν νὰ ἐφαρμόσουν ἐγκαίρως τὸν νόμον. Ἔχομεν πληροφορίας αὐθεντικάς, κατὰ τὰς ὁποίας ὄχι μόνον ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι προγενέστεροι ἐπὶ τῆς πρώτης Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ψηφισθέντες νόμοι, δὲν ἐκτελοῦνται, καὶ μάλιστα νόμοι τινές, οἱ ὁποῖοι ἤρχισαν νὰ ἐκτελοῦνται τότε, ἀνεστάλησαν ὑπὸ τῶν μεταγενεστέρων Κυβερνήσεων.

§178Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς δώσητε συγκεκριμένον παράδειγμα;

§179Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Μάλιστα· ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἐν Θράκῃ ἀνεστάλη.

§180Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐννοεῖτε τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην;

§181Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ὄχι.

§182Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀλλά;

§183Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Τὴν Δυτικὴν Θράκην.

§184Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θέλετε νὰ ἐφαρμόσω τὸν ἀγροτικὸν νόμον ἀπαλλοτριώνων τὰ κτήματα τῆς Δυτικῆς Θράκης καὶ δι’ αὐτὸ μὲ κατηγορεῖτε;

§185Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμποροῦμεν· ἔχομεν διεθνεῖς δεσμεύσεις.

§186Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρέπει νὰ ἠξεύρητε ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται, κατὰ τὴν Συνθήκην, ἀνεξαρτήτως τῶν πολιτικῶν ἀπόψεων καὶ συνεπειῶν τὰς ὁποίας θὰ διήνοιγε, μία τοιαύτη ἀπαλλοτρίωσις. Κατὰ τὴν Συνθήκην τῆς Λωζάννης, κύριε συνάδελφε, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐν Δυτικῇ Θράκῃ πρὶν παρέλθῃ ἑξάμηνον, δηλαδὴ πρὸ τοῦ Φεβρουαρίου 1915. Ἀναμείνατε νὰ μὲ ἐλέγξητε τὸν Μάρτιον. (Πολλοὶ πληρεξούσιοι ἐρωτῶσι διατί δὲν ἐφηρμόσθη εἰς διάφορα μέρη ὁ ἀγροτικὸς νόμος).

§187Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις κατὰ τοιοῦτον τρόπον· νὰ ἐγείρωνται διάφοροι καὶ νὰ ἐρωτοῦν διατί δὲν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος εἰς τὴν Ἄρταν καὶ διατί δὲν ἐφηρμόσθη ἀλλαχοῦ. Νὰ ἔλθῃ καθεὶς μὲ τὴν σειράν του καὶ νὰ εἴπῃ ὅ,τι θέλει. Ὁ κ. συνάδελφος μᾶς ἐλέγχει διότι δὲν ἐφηρμόσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος εἰς τὴν Δυτικὴν Θράκην, ἀλλ’ ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας θὰ γνωρίζητε ὅτι, ὅταν ἀνεκινήσαμεν ζήτημα Κωνσταντινουπόλεως καὶ προσεφύγομεν εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, συνεδέθη τὸ ζήτημα τῆς Κωνσταντινουπόλεως μὲ τὸ ζήτημα τῆς Δυτικῆς Θράκης καὶ ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ μία ἔρευνα. Τώρα καταλαμβάνετε διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν μετῆλθε πολιτικὴν ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ παροξύνῃ τὸ ζήτημα τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ νὰ μᾶς φορτώσῃ καμμιὰ ἑκατοστὴ χιλιάδας πρόσφυγας ἀκόμη. Δὲν ἠμποροῦμεν λοιπὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ προαγάγωμεν τὴν συζήτησιν.

§188Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Δέχομαι· ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς μὲ διέκοψεν εἰπὼν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ Δυτικῆς Θράκης, ἀλλὰ δὲν ἐδήλωσε τί ἔπραξε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας περὶ Δυτικῆς Θράκης, διότι ἀπὸ πολλοῦ ἡ πρώτη Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἦτο εἰς διαπραγματεύσεις νὰ ἀγοράσῃ τὰ μουσουλμανικὰ κτήματα πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων, διὰ νὰ προλάβῃ τὴν συρροὴν 30.000 ἀκόμη προσφύγων ἐκεῖθεν.

§189Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· δὲν τὴν ἐσταμάτησε· μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ σᾶς ὑποβάλωμεν Σύμβασιν καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξωμεν ὅτι ἐκάμαμεν κἄτι τι τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἐπὶ καλῷ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ.

§190Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Εὔχομαι καὶ πιστεύω εἰς τοὺς λόγους σας. Αὐτὸ ἀκριβῶς θέλω νὰ ἐξιχνιάσω καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον περὶ Θράκης. Ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ δὲν ἐφηρμόσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος χωρὶς νὰ ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ διεθνεῖς δυσχέρειαι. Ὁ προσφυγικὸς κόσμος τῶν Νέων Χωρῶν παραπονεῖται διὰ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῆς περισυλλογῆς τῶν κτημάτων τῶν ἀνταλλαξίμων, καθόσον εἰς τὰ περισσότερα μέρη δὲν λειτουργοῦν αἱ μικταὶ Ἐπιτροπαὶ αἱ ὁποῖαι καθορίζονται ὑπὸ τοῦ νόμου αὐτοῦ.

§191Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁμιλεῖτε περὶ τῆς περισυλλογῆς τῶν κτημάτων τῶν ἀνταλλαξίμων Ὀθωμανῶν. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἑτοιμάζει νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον τείνει ὄχι μόνον πρὸς ἐξακρίβωσιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς διατήρησιν αὐτῶν καὶ καταπολέμησιν πάσης καταχρήσεως.

§192Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἀπρακτεῖ, διότι δὲν ἔχει τὴν προμήθειαν τοῦ σπόρου ἐγκαίρως. Ἡ διανομὴ τοῦ σπόρου δὲν εἶναι δικαίωμα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ἀλλ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναθέσῃ αὐτὸ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ σήμερον νὰ ἐπιρρίπτῃ ὅλας τὰς εὐθύνας εἰς ταύτην.

§193Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἀνέθεσα ἐγὼ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὸ ζήτημα αὐτό.

§194Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Αὐτὸ ἐπιβαρύνει πάντως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§195Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐννοεῖτε προσωπικῶς ἐμέ;

§196Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀναφέρομαι οὔτε εἰς ὡρισμένας Κυβερνήσεις οὔτε εἰς ὡρισμένα πρόσωπα.

§197Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ νὰ τὸ διευκρινήσητε. Διότι ὅταν ὁμιλῆτε περὶ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὑπονοεῖτε βεβαίως τὸν σημερινὸν Ὑπουργόν.

§198Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ὡς Ὑπουργὸς δύνασθε νὰ ἐξετάσητε ἐν τῇ Ὑπηρεσίᾳ. Δημιουργεῖται λοιπὸν εἰς τὰς Ὑπηρεσίας ὅλας ἡ ἐντύπωσις ὅτι μόλις ἐπέλθῃ ἀλλαγὴ τῆς Κυβερνήσεως οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν ἀπὸ τὴν ἄλλην Κυβέρνησιν, θὰ ἀτονήσουν ἢ δὲν θὰ ἐφαρμοσθοῦν ποσῶς. Ἐκεῖ ἔγκειται ἡ ἑστία τοῦ κακοῦ. Ὑπάρχουν πληροφορίαι ὅτι καὶ ἐν Κρήτῃ δὲν ἐλειτούργησαν αἱ προηγούμεναι διαταγαὶ περὶ περισυλλογῆς τῶν μουσουλμανικῶν κτημάτων.

§199Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ἐγὼ μίαν φαντασιώδη εἴδησιν ὅτι ἐγὼ ἠμπόδισα τὴν ἐπίταξιν κτημάτων ἐν Μεσαρᾷ, ἀρκούντων ἵνα ἐγκατασταθοῦν 5,000 προσφυγικαὶ οἰκογένειαι. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι εἶναι ἀναξία συζητήσεως σοβαρᾶς ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει ἡ τοιαύτη εἴδησις. Ἐν Κρήτῃ εἶναι ἄγνωστος ἡ ὕπαρξις κτήματος μεγάλου τοιούτου.

§200ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἰς Μεσαρᾶ ὑπάρχει ὄντως κτῆμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ περιλάβῃ μέγαν ἀριθμὸν προσφύγων, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας.

§201Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ ἀναθεωρήσητε, παρακαλῶ, τὰς πληροφορίας σας. Τουλάχιστον διὰ τὸν χρόνον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως.

§202Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὰ γεγονότα, διὰ τὰ ὁποῖα διαμαρτύρεται ὅλος ὁ προσφυγικὸς κόσμος, καὶ πρέπει ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ῥιζικῶς. Ὑπάρχει τηλεγράφημα ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς μεθορίου γραμμῆς, τὸ ὁποῖον διεβιβάσθη ὑπ’ ἐμοῦ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἂν δὲν ἀναστηλωθῇ τὸ κράτος τοῦ Νόμου, ἂν δὲν ἀποδοθῇ ἡ ἀπαιτουμένη δικαιοσύνη καὶ δὲν τιμωρηθῶσιν ἑκατέρωθεν οἱ πταίσαντες, ἂν δὲν ἐγκατασταθῇ ὁ συνοικισμὸς τῆς Νέας Πάφρας ἐπὶ γῆς ἀνταλλαξίμου, οἱ πρόσφυγες τῆς παραμεθορίου γραμμῆς θὰ ἐγκαταλείψουν τὰ χωρία των καὶ θὰ ἔλθωσιν εἰς τὰ κέντρα τῆς Δράμας καὶ Καβάλλας. Τὸ γεγονὸς τοῦτο θὰ προκαλέσῃ βεβαίως γενικὴν ἀναστάτωσιν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον εἶναι ὅτι καιρὸς πλέον εἶναι νὰ ἐννοήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν εἶχε μέχρι τῆς Δʹ τοὐλάχιστον Ἐθνοσυνελεύσεως, ὅτι δηλαδή, ὅσον καὶ ἂν ψηφίζωνται νόμοι, θεμελιώδεις μάλιστα, ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κρίσιν τῶν κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεων. Διότι, ἂν πράγματι αἱ Κυβερνήσεις δίδωσιν ἀλλοίαν ἐφαρμογὴν καὶ κατεύθυνσιν εἰς τοὺς νόμους, τότε θὰ ἔχωμεν βεβαίως ὄχι μόνον τοιαῦτα ἐπεισόδια, ἀλλὰ καὶ πολὺ μεγαλύτερον κοινωνικὸν σάλον. Θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιληφθῇ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, νὰ λείψουν ὅλαι αἱ ἐξαιρέσεις τῶν κτημάτων καὶ νὰ κηρυχθῶσιν ὅλα τὰ τσιφλίκια ἀπαλλοτριωτέα, ὄχι δὲ νὰ ἐξαρτᾶται τοῦτο ἀπὸ τὸν κατὰ καιροὺς Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος νὰ θεωρῇ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην περιφέρειαν ἀπαλλοτριωτέαν. Διότι διαφοροτρόπως σήμερον παρέχεται ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὅλα τὰ ἀπαλλοτριωτέα θὰ ἀπαλλοτριωθῶσιν ἐφόσον θὰ ἐπιτρέψῃ ἡ κατεύθυνσις τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν ὁ Ὑπουργός. Ἄλλη αἰτία διὰ τὴν ὁποίαν συνέβησαν αἱ συγκρούσεις αὐταὶ αἱ ὁποῖαι ὑπελάνθανον ἀπὸ πολλοῦ εἶναι ἡ ἔλλειψις συνεργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως μετὰ τῶν κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν. Ἤκουσα ἀπὸ ἐξέχον μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας οὐδεμία συνεργασία ἐγένετο μετὰ τῶν κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν, ὅπως ἐγίνετο ἐπὶ τῆς πρώτης Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ συνέπειαν, ἡ ὀλιγωρία τῶν κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ νὰ μὴ συνεργάζωνται μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως εἶναι ἐπίσης μία αἰτία σοβαρὰ τῶν τελευταίων λυπηρῶν γεγονότων καὶ διὰ τὰ ὁποῖα βεβαίως εὐθύνονται οἱ προϊστάμενοι τῶν Ὑπουργείων. Θὰ ἤθελον νὰ κατανοηθῇ ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀσχολουμένους μὲ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσωσιν εἰς αὐτὸ χροιὰν οὔτε προσφυγικὴν οὔτε ἐντοπίαν, ἀλλὰ νὰ δώσωσι χροιὰν ἑλληνικήν. Δι’ αὐτὸ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ παρατηρήσω καὶ εἰς τοὺς ἀγαπητοὺς συναδέλφους πληρεξουσίους τῶν προσφύγων ὅτι καὶ αὐτοὶ ἐκ τοῦ μεγάλου πόνου βεβαίως πολλάκις παρασυρόμενοι προκαλοῦσιν ἢ ἐνθαρρύνουσιν ἐκεῖ ὅπου δὲν πρέπει τοὺς πρόσφυγας. Ἄν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἐψήφισε τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Προσφυγικοῦ καὶ ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς ταύτην νὰ παρακολουθῇ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα, ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη εἶναι ἡ μόνη ἁρμοδία, ἀποτελουμένη ἀπὸ ὅλας τὰς ἀποχρώσεις τῆς Συνελεύσεως — καὶ ἐλέχθη ἤδη ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα εἶναι γενικὸν καὶ δὲν ἀνήκει εἰς κόμματα — ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη εἶναι, λέγω, ἡ μόνη ἁρμοδία νὰ ἐπιληφθῇ ὅλων τῶν ζητημάτων διὰ νὰ προλάβῃ τὰς τοιαύτας συγκρούσεις. Ἐφόσον ὅμως ἠγνοήθη καὶ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς Ὑπουργοὺς ἡ ὑπόστασις τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς καὶ ἐφόσον γίνονται παρασκηνιακαὶ συσκέψεις, ἐφόσον Ὑπουργοὶ ταξιδεύοντες ἔδωσαν νὰ ὑπονοηθῇ ἀπὸ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην μερίδα ὅτι ὅλαι, καὶ αὐταὶ αἱ ἐντελῶς ἄδικοι ἀπαιτήσεις των, δύνανται νὰ ἱκανοποιηθοῦν, ἀδιάφορον ἂν εἶναι πρόσφυγες ἢ ἐντόπιοι, ὅλα αὐτὰ ἀκριβῶς εἶναι τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα προκαλοῦν τὰς συρράξεις. Διὰ τοῦτο πρέπει ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ τὸ ἀνώτατον αὐτὸ Σῶμα, ἀπὸ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα δὲν δύναται κανεὶς οὔτε μονοπωλιακῶς νὰ τὸ διαπραγματευθῇ, οὔτε νὰ τὸ ἐκμεταλλευθῇ, διότι ἀκριβῶς αὐταὶ αἱ διάφοροι ἐκμεταλλεύσεις καὶ αἱ διάφοροι παραστάσεις τῶν πραγμάτων εἶναι τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα προκαλοῦν τὰς συρράξεις. Μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ δώσῃ προσοχὴν καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα πρὸς ἁρμονικὴν συμβίωσιν ἐντοπίων καὶ προσφύγων (χειροκροτήματα).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἐλευθεριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§204Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ θλιβερὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν μεταξὺ ἐντοπίων καὶ προσφύγων τόσον ἐν Μακεδονίᾳ ὅσον καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος μᾶς ἐνθυμίζουσι παλαιὰς ἐποχὰς πρὸ πολλοῦ λησμονηθείσας. Εἰς ὁλόκληρον τὴν ἱστορίαν τῶν παλαιῶν καὶ μεσαιωνικῶν χρόνων δεσπόζουν τὰ γεγονότα ταῦτα, τὰ ὁποῖα κατὰ βάθος δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία πάλη πρὸς κατάκτησιν. Ἄν κατὰ τοὺς νεωτέρους χρόνους τὰ γεγονότα ταῦτα δὲν παρατηροῦνται ὑπὸ τὴν ἀγρίαν καὶ πρωτόγονον μορφήν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι κατὰ τοὺς νεωτέρους χρόνους ἐτελειοποιήθησαν καὶ ἐνομιμοποιήθησαν τὰ μέσα τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἀδυνάτων ὑπὸ τῶν ἰσχυρῶν. Ὡς πρὸς τοῦτο λέγει κάπου εἷς ἱστορικὸς ὅτι «τὰ νεώτερα Ἔθνη παρουσιάζουν τὴν εἰκόνα ὅλων τῶν ἐποχῶν καὶ ὅλων τῶν αἰώνων, διὰ τῶν ὁποίων διῆλθεν ἡ ἀνθρωπότης». Ὁ πρωτόγονος ἄνθρωπος ἀντιπροσωπεύεται εἰς τὴν εἰκόνα αὐτὴν ὑπὸ τῶν ἀμαθῶν καὶ πτωχῶν χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι, μὴ ὄντες ἱκανοὶ νὰ χρησιμοποιήσουν αὐτὰ τὰ μέσα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, καταφεύγουν εἰς τὸ πρωτόγονον μέσον τῆς βίας. Ὁ Μακεδὼν χωρικὸς ὁ ὁποῖος ἤγειρε τὴν ὡπλισμένην χεῖρα ἐναντίον τοῦ πρόσφυγος ἀδελφοῦ δὲν εἶναι βεβαίως περισσότερον ἐγκληματίας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι, εἴτε ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ὑπαλλήλων εἴτε ὑπὸ τὴν ἰδιότητα προμηθευτῶν εἴτε ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ἐργολάβων, ἐπεζήτησαν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὴν προσφυγικὴν δυστυχίαν. Πρό τινων ἀκόμη μηνῶν οἰκίαι κακῶς κατασκευασθεῖσαι ἐν τῷ συνοικισμῷ Ποδαράδων κατέπεσαν καὶ ἐθρηνήσαμεν ἀνθρώπινα θύματα. Ἄν ὁ μηχανικὸς ὁ ὁποῖος κατεσκεύασε τὰς οἰκίας αὐτὰς ἔζη εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς, θὰ ἐφηρμόζετο ἐπ’ αὐτοῦ εἷς νόμος τῶν Βαβυλωνίων ὁ ὁποῖος ἐπέτασσεν ὅτι «ὁ μηχανικὸς ὁ ὁποῖος ἔκτισε κακῶς ἓν ἀκίνητον πρέπει νὰ τιμωρηθῇ διὰ θανάτου». Ἂν δὲ διὰ τῆς πτώσεως αὐτοῦ τοῦ ἀκινήτου ἐπήρχετο θάνατος τῆς γυναικὸς ἢ παιδίου τοῦ ἰδιοκτήτου, θὰ ἐφονεύοντο μία γυνὴ καὶ ἀνάλογα τέκνα τοῦ μηχανικοῦ τούτου. Ἐν τούτοις τὸ ἔγκλημα αὐτὸ εἰς τὴν σημερινὴν κοινωνίαν τιμωρεῖται διαφόρως, καὶ ὁ μὲν μηχανικὸς ὁ ὁποῖος ἔκτισε τὸν συνοικισμὸν Ποδαράδων θὰ ροκανίζῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν μὲ τὸ αὐτοκίνητόν του τὰ χρήματα, ἐνῷ ὁ δυστυχὴς Μακεδὼν χωρικός, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ ἁπλότητί του ἐνόμιζεν ὅτι εἶχε δίκαιον, θὰ σαπίζῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὰ μπουδρούμια τῆς Ἀστυνομίας. Κύριοι συνάδελφοι, τόσον ὁ Μακεδὼν χωρικὸς ὅσον καὶ ὁ πρόσφυξ εἶναι θύματα τῆς αὐτῆς καταστάσεως. Τὴν κατάστασιν αὐτὴν ὀφείλομεν ἠρέμα νὰ τὴν μελετήσωμεν οὐχὶ ὑπὸ τὸ πρίσμα τῆς προκαταλήψεως, οὐχὶ ὑπὸ τὸν φακὸν τοῦ ἀτομισμοῦ, τοῦ ἀχαλινώτου ἀτομισμοῦ, ὁ ὁποῖος τείνει νὰ παραλύσῃ ὁλόκληρον τὸν ἰδιωτικὸν καὶ δημόσιον βίον, ἀλλ’ ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἐπιστήμης, διὰ ν’ ἀνεύρωμεν τὰ ριζικὰ μέσα τῆς θεραπείας, ἂν δὲν θέλωμεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν ταῦτα ὑπὸ τὰ ἐρείπια τῆς καταστροφῆς. Ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ὑπὸ τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων ὑπῆρξαν μέτρα συμπτωματικὰ διὰ τὴν λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ, μέτρα στηριζόμενα καὶ καθοδηγούμενα ὑπὸ μόνης τῆς ἐμπειρίας. Ὁμολογῶ ὅτι ὁ τρόπος οὗτος δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς ταχείας καὶ πρακτικὰς λύσεις, ἱκανοποιούσας τοὐλάχιστον τὰς ἀνάγκας αὐτῆς τῆς στιγμῆς. Ἐν τούτοις ὅμως καὶ εἰς τὴν πρακτικὴν ταύτην λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος παρεμβάλλονται καθημέραν ἐμπόδια. Ὀφείλομεν δὲ τὰ ἐμπόδια αὐτὰ νὰ ἐξετάσωμεν ἐν ἠρεμίᾳ, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ τὰ ἄρωμεν. Τὰ ζητήματα, κύριοι, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς συσσωρεύσεως μεγάλης μάζης πληθυσμοῦ ἐν τῇ οἰκονομικῶς καθυστερημένῃ χώρᾳ ἡμῶν δὲν ἀποτελοῦν ἄγνωστα ζητήματα ἐν τῇ ἱστορίᾳ. Εἰς τὰ μᾶλλον ἡμῶν προηγμένα Κράτη ὑπάρχει πρὸς τοῦτο καὶ μία ἐπιστήμη, τὴν ὁποίαν δὲν καλλιεργοῦμεν ἐν Ἑλλάδι, ἡ ἐπιστήμη ἡ καλουμένη Κοινωνιολογία. Μάλιστα δὲ ἓν τμῆμα τῆς ἐπιστήμης ταύτης καλοῦμεν δημολογίαν καὶ τὸν ἐφηρμοσμένον της κλάδον δημολογικὴν πολιτικήν, περιλαμβάνοντα ὁλόκληρον τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἐπιστήμης ταύτης θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ν’ ἀναλύσω διὰ βραχέων τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα. Μία μᾶζα ἀνθρωπίνη, βιαίως ἐκτοπιζομένη, ὑφίσταται ἀλλοιώσεις προσωπικὰς καὶ κοινωνικάς, τὰς ὁποίας θὰ ἔπρεπε νὰ μελετήσωμεν. Δυστυχῶς ἡ μόνη μέθοδος ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς βοηθήσῃ εἰς τὴν μελέτην καὶ ἔρευναν ταύτην εἶναι ἡ στατιστική, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἕνα κλάδον τελείως παρημελημένον. Τούτου ἕνεκα εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ περιορίσω τὸν λόγον μου. Ἐκ τῶν προσφυγικῶν ἀλλοιώσεων ἐνδιαφέρουσιν ἡμᾶς αἱ αὐξομειώσεις αἱ ὁποῖαι καθορίζονται ὑπὸ δύο παραγόντων, ὑπὸ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν θανάτων καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν γεννήσεων. Ἡ θνησιμότης, κύριοι, μεταξὺ τῶν προσφύγων ὑπῆρξε καταπληκτική. Ἔκ τινων στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἠδυνήθην νὰ συλλέξω, ἡ θνησιμότης αὕτη δὲν φαίνεται ὑπερβαίνουσα τοὺς πέντε ἕως δέκα βαθμοὺς τοῖς χιλίοις ὑπὲρ τοῦ μέσου τῆς θνησιμότητος ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τοὺς πραγματικοὺς ἀριθμούς. Ὑπάρχουσιν ὁλόκληρα χωρία τὰ ὁποῖα μετεβλήθησαν εἰς νεκροταφεῖα, οὔτε δὲ εἶναι δυνατὸν τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους μᾶς χορηγοῦν αἱ διάφοροι Ὑπηρεσίαι νὰ τοὺς ἐκτιμήσωμεν κατὰ βάθος καὶ νὰ ἀποδώσωμεν τὴν πλήρη αὐτῶν σημασίαν. Ἡ προσφυγικὴ μᾶζα δὲν ἀποτελεῖ τὴν φυσιολογικὴν σύνθεσιν ἑνὸς πληθυσμοῦ. Ἡ προσφυγικὴ μᾶζα ἀποτελεῖ ἓν σχῆμα, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀντιπροσωπεύονται περισσότερον αἱ ἐφηβικαὶ ἡλικίαι. Εἶναι πολὺ λογικὸν ἡ θνησιμότης νὰ μὴ εἶναι ἐπιβεβαρημένη διὰ τῆς θνησιμότητος τῆς βρεφικῆς ἡλικίας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἡ θνησιμότης μεταξὺ τῶν προσφύγων ὑπῆρξε κολοσσιαία. Κατά τινα στατιστικὴν περιέχουσαν τρίμηνον χρονικὸν διάστημα, τὸ τρίτον τῶν θανάτων ὀφείλεται εἰς τὴν ἑλονοσίαν, κατὰ δεύτερον λόγον εἰς τὴν φυματίωσιν καὶ κατὰ τρίτον λόγον εἰς ὅλα τὰ ἄλλα νοσήματα. Δυστυχῶς τὴν ἐκ τοῦ θανάτου φθορὰν εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀντισταθμίσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν γεννήσεων. Κατὰ τὴν στατιστικὴν τὴν ὁποίαν ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου ὁ ἀριθμὸς τῶν γεννήσεων εἶναι μικρότερος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν θανάτων. Τὸ πρᾶγμα νομίζω ὅτι χρήζει ἀρκετῆς μελέτης. Παραδέχονται συνήθως ὅτι τὰς κοινωνικὰς ἀθλιότητας παρακολουθεῖ ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν γάμων. Ἡ θεωρία αὐτὴ ἀμφισβητεῖται. Ἐγὼ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως καὶ ἐξ ἰδίων παρατηρήσεων συνήγαγον τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν γάμων, τοὐλάχιστον μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, ἀντὶ νὰ ἐλαττωθῇ ηὐξήθη σημαντικῶς ὡς ἐκ τῆς εἰσπηδήσεως τῆς κοινωνικῆς διαφθορᾶς, ἡ ὁποία ἐχώρισε τὰς διαφόρους οἰκογενείας, καὶ ὡς ἐκ τοῦ συγχρωτισμοῦ τὸν ὁποῖον ἐπέφερεν ἡ προσφυγικὴ κατάστασις. Ἐν τούτοις, παρ’ ὅλα ταῦτα, ὁ ἀριθμὸς τῶν γεννήσεων ἠλαττώθη, ἡ ἐλάττωσις δὲ αὕτη δὲν ὀφείλεται εἰς οὐδὲν ἄλλο αἴτιον παρὰ εἰς τὴν δηλητηρίασιν τοῦ ὀργανισμοῦ. Ὑπάρχουσι χωρία εἰς τὰ ὁποῖα ὁ παπᾶς δὲν ἐβάπτισε παιδί, κατὰ τὴν παραστατικὴν ἔκφρασιν τῶν κατοίκων. Ποίαν σημασίαν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ γεγονὸς ἐπὶ τοῦ μέλλοντος ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἐπὶ τῶν δυνάμεων τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας εἶναι περιττὸν νὰ τονίσω. Κατ’ ἄλλην στατιστικὴν ἑνὸς ἰατροῦ, ἐκ 200 ἀσθενῶν, τοὺς ὁποίους ἐξήτασεν εἰς κάποιον χωρίον, οἱ 60 ἦσαν φυματικοὶ καὶ οἱ 80 προφυματικοί. Βλέπομεν λοιπὸν ὅτι ἡ στατιστικὴ δεικνύει μεγάλους κινδύνους ἐκ τῆς φυματιώσεως. Ἄλλο αἴτιον τῶν βιολογικῶν τούτων ἀλλοιώσεων εἶναι ἀφ’ ἑνὸς τὸ οἰκονομικὸν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ κοινωνικόν. Ἡ ἀεργία, ἡ αὔξησις τῆς πορνείας, τῶν ἀφροδισίων νοσημάτων, τῆς ἐπαιτείας καὶ τῆς ἀμαθείας, εἶναι συνέπειαι τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Κατὰ πόσον αὐταὶ αἱ βιολογικαὶ ἀλλοιώσεις αἱ ὁποῖαι παρατηροῦνται ἐντὸς τοῦ προσφυγικοῦ σώματος εἶναι δυνατὸν νὰ μεταδοθῶσι καὶ εἰς τοὺς ἀπογόνους δὲν δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ προΐδωμεν. Ὁ συνάδελφος καὶ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς κ. Δοξιάδης ἐξεφράζετο κάποτε πολὺ αἰσιοδόξως περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσιν οἱ πρόσφυγες. Βεβαίως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φέρωμεν διάφορα ἀποτελέσματα ἂν ἐλαμβάνοντο ἐνωρὶς κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν ἐξυγίασιν τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλ’ ἐὰν δὲν ληφθῶσι, τότε ἀσφαλῶς ὄχι μόνον ὁ προσφυγικὸς κόσμος, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ἡ φυλὴ θὰ διατρέξῃ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω εἰς προσεχῆ ἐπερώτησιν. Ἀλλά, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ νομισθῇ ὅτι οἱ πρόσφυγες ἐλθόντες ἐνταῦθα ἐκόμισαν μεθ’ ἑαυτῶν τὰς πληγὰς τοῦ Φαραώ. Ἡ προσφυγικὴ μᾶζα βρίθει ἐκπολιτιστικῶν στοιχείων. Πεντακόσιοι καὶ πλέον ἐπιστήμονες τελειοποιήσαντες τὰς σπουδὰς των εἰς τὰ διάφορα Πανεπιστήμια τῆς Ἑσπερίας ἦλθον ἐνταῦθα. Οἱ πρόσφυγες ἀγρόται εἰς διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος ἐτελειοποίησαν διαφόρους μεθόδους καλλιεργείας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἔχωσι μεγάλα οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα. Ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ὑπερπληθυσμοῦ ὑπὸ τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα, ἡ διαταραχθεῖσα ἰσορροπία μεταξὺ ἀριθμοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἐκτάσεως δὲν δύναται ν’ ἀποκατασταθῇ παρὰ διὰ δύο τρόπων. Πρῶτον διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ δεύτερον διὰ τῆς αὐξήσεως καὶ βελτιώσεως τοῦ ἐδάφους. Ἡ μάχαιρα τοῦ Κεμὰλ καὶ τὰ ἕλη τῆς Μακεδονίας ἀνέλαβον ἤδη καὶ ἐκτελοῦν μετὰ μεγάλης ἐπιτυχίας τὸ πρῶτον μέρος. Ἡ ἔλλειψις στατιστικῶν, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, δὲν μᾶς ἐπιτρέπει δυστυχῶς νὰ γνωρίζωμεν πόσοι ἐν ὅλῳ ἀπέθανον. Οὐχ ἧττον ὅμως, ἂν θέλωμεν νὰ ἀκολουθήσωμεν μίαν πολιτικὴν πληθυσμοῦ, ἂν νομίζωμεν ὅτι ὑπάρχει ὄχι μόνον ἀστικὸν ἀλλὰ καὶ οἰκονομικὸν συμφέρον νὰ πυκνώσωμεν τὸν πληθυσμὸν τῆς Χώρας, ὀφείλομεν πάσῃ θυσίᾳ νὰ περισώσωμεν τὸν ὑπολειπόμενον πληθυσμόν. Ὁ ἐποικισμὸς ὑπὸ τὴν εὐρυτέραν αὐτοῦ ἔννοιαν δύναται νὰ περιλάβῃ ὅλον τὸ φάρμακον. Διὰ τὸν ἐποικισμὸν αὐτὸν ἀπαιτοῦνται γῆ, κατοικία καὶ μέσα παραγωγῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γῆν, καὶ ἐδῶ ἀκριβῶς στερούμεθα στατιστικῶν διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν ὁ προσφυγικὸς πληθυσμὸς νὰ ἀποκατασταθῇ ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ σταματήσωμεν ἐποικοῦντες μέχρις ἐξαντλήσεως καὶ τῆς τελευταίας γωνίας τοῦ ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Θὰ ἔπρεπε, κύριοι, ὅλον τὸ ἔδαφος τῆς Χώρας νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐθνικὴ κτῆσις, παραχωρουμένης τῆς χρήσεως αὐτοῦ μόνον εἰς ἰδιώτας καλλιεργητάς. Ἡ γῆ ἔπρεπε μετὰ τοῦ ἀέρος καὶ τοῦ ὕδατος νὰ θεωρηθοῦν ἀγαθὰ τοῦ Ἔθνους. Καὶ εἰς αὐτὸ δὲν πταίουν δυστυχῶς μόνον οἱ κάτοικοι, ἀλλὰ πταίομεν καὶ ἡμεῖς αὐτοί. Καθημερινῶς ἀνερχόμεθα τὰς κλίμακας τῶν Ὑπουργείων προσπαθοῦντες διὰ παντοίων μέσων νὰ παρεμβάλλωμεν ἐμπόδια εἰς τὴν ἐποικιστικὴν προσπάθειαν τῶν Ἀρχῶν. Τὰ ἀτμόπλοια κομίζουν διαρκῶς τοὺς πρόσφυγας. Ποῦ θέλετε νὰ μεταφερθοῦν; Ἡ Μακεδονία εἶναι πλήρης, οὐδὲ ἐπαρκεῖ τὸ ἔδαφος ὡρισμένων ἐπαρχιῶν διὰ τὴν ἐπάρκειαν τῶν πληθυσμῶν. Καὶ ἂν οἱ πληθυσμοὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐστριμώχθησαν εἰς ὡρισμένας ἐπαρχίας τῆς Μακεδονίας, κατώρθωσαν νὰ διατηρηθῶσιν ἐν τῇ ζωῇ, εἶναι ἀδύνατον νὰ διατηρήσωσι πολιτισμὸν καὶ νὰ ἐξυψωθοῦν πέρα τοῦ μικροῦ οἰκονομικοῦ ἐπιπέδου εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν καὶ ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ στείλουν διαφόρους Ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι νὰ περιέλθουν ὅλην τὴν Χώραν καὶ νὰ ἀνακαλύψουν ποῦ πραγματικῶς ὑπάρχει γῆ, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἐγκατασταθοῦν πρόσφυγες, διότι δὲν ἔχω δυστυχῶς νὰ προσκομίσω στοιχεῖα, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι εἰς πολλὰς περιφερείας γίνεται κάποια κατάχρησις γῆς. Ἕνας κλῆρος διὰ τὸν γεωργὸν δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ διαφόρως. Διάφοροι συνεταιρισμοὶ ἐν Μακεδονίᾳ ζητοῦν ἐπιμόνως καὶ αὐτοὶ γῆν. Ἀλλ’ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι οἱ χωρικοὶ αὐτοὶ ἔχουν πραγματικῶς ἀνάγκην γῆς; Δυνατὸν ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουσιν ἐγκατεστημέναι 100 οἰκογένειαι νὰ δυνηθοῦν νὰ ζήσουν ἀκόμη ὀλίγαι. Τὸ δεύτερον σημεῖον εἶναι τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς. Καὶ θὰ εἴπω πρῶτον διὰ τὴν στέγην. Δὲν ἐπιτρέπεται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εὑρίσκωνται ἄνθρωποι ὑπὸ σκηνὰς ἐφόσον εὑρίσκονται σπίτια εἰς τὴν Ἑλλάδα (χειροκροτήματα). Καὶ τὰ σπίτια αὐτὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιταχθοῦν. Ἔπρεπεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς νὰ μάθῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ στερηθῇ ἑνὸς μέρους τῶν κτημάτων του ἐπί τινα καιρόν, διότι εἴμεθα ὡς νὰ εὑρισκώμεθα εἰς ἐπιστράτευσιν. Τὰ μέσα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων ἂς μὴ τὰ περιμένωμεν μόνον ἀπὸ τὸ δάνειον. Ὀφείλουν καὶ αἱ τάξεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ὠφελήθησαν ἀπὸ τὴν προσφυγιάν, νὰ συνεισφέρουν καὶ αὐταὶ ὅ,τι ἔχουν. Τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ βιομηχανία ὠφελήθησαν βεβαίως μεγάλως ἐκ τῶν προσφύγων. Χεῖρες πολλαὶ προσεφέρθησαν καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν καταναλωτῶν ηὐξήθη τεραστίως. Ἔχει ἑπομένως τὸ ἐμπόριον ὠφελείας ἀπὸ τὴν συσσώρευσιν τῶν προσφύγων ἐνταῦθα, οἱ δὲ κτηματίαι ὠφελήθησαν καὶ αὐτοὶ καὶ ἐπολλαπλασιάσθη ἡ ἀξία τῶν περιουσιῶν των, διότι τὴν ἀξίαν ἑνὸς κτήματος δὲν τὴν δίδει ἡ ἀξία αὐτὴ τοῦ κτήματος, ἀλλὰ τὴν δίδει ἡ πυκνότης τοῦ πληθυσμοῦ. Ἔπρεπε λοιπὸν καὶ αἱ τάξεις αὐταὶ νὰ συνεισφέρουν, νὰ συνδράμουν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Ὅταν ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς πυκνωθῇ καὶ κατορθώσωμεν διὰ τῆς πυκνότητος τοῦ πληθυσμοῦ νὰ παραγάγωμεν μίαν σφριγῶσαν γενεὰν χωρικῶν ἡ ὁποία θὰ ὑπερασπισθῇ τὰ ὅρια τῆς Πατρίδος, βεβαίως αἱ περισσότερον ὠφελημέναι θὰ εἶναι αἱ ἀστικαὶ τάξεις, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα συνδέονται καὶ μὲ τὴν κατανάλωσιν καὶ μὲ τὴν παραγωγήν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τὸν χωρικὸν μίαν στέγην καὶ στοιχειώδη μέσα παραγωγῆς· ὀφείλομεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ ἀνεξαρτησίαν, ὀφείλομεν πρὸ παντὸς νὰ τῷ ἐξασφαλίσωμεν τὴν γῆν. Εἰς τὴν Μακεδονίαν ἤδη ἀπὸ δύο καὶ πλέον ἐτῶν παρατηρεῖται μία ἀγρία πάλη μεταξὺ ἀνθρώπων καὶ φυσικοῦ περιβάλλοντος, παρατηρεῖται ἡ πλέον ἀγρία πάλη μεταξὺ τῆς ἑλονοσίας καὶ τῶν ἀνθρώπων. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ ἑλονοσία εἰς τὴν Μακεδονίαν ἔφθασε τὰ 100%. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος νὰ ἀναπτύξω ἐδῶ σήμερον ποίαν σημασίαν ἔχει τὸ γεγονὸς τοῦτο. Ἰδοὺ λοιπὸν τὰ φάρμακα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν διὰ τὴν ἐπιτυχῆ λύσιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν, νὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι καὶ οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες νὰ διαφωνήσω ὅσον ἀφορᾷ τὰς Ὑπηρεσίας, ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλας μὲν καταγγέλλουν, ἄλλας δὲ ἐπαινοῦν. Ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ δημιουργήσῃ μίαν Ὑπηρεσίαν περιλαμβάνουσαν ὅλας τὰς ἀσχολουμένας μὲ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα Ὑπηρεσίας.

§205Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, αὐταὶ θὰ μείνουν ἐκεῖ ὅπου εἶναι. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κάποιος κρίκος νὰ τὰς συνδέῃ καὶ ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔρχεται εἰς ἐπαφὴν καὶ εἰς συνεργασίαν μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Δὲν δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω ἀκόμη τίποτε περὶ τῶν βλέψεων τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ διεθνοῦς Ὀργανισμοῦ, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι πολὺ προσεχῶς θὰ καταλήξωμεν εἰς συμπέρασμα. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, τοῦτο ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, νὰ ὑπάρχῃ δηλ. κάποιος κρίκος συνδετικὸς τῶν διαφόρων Ὑπηρεσιῶν, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔρχεται εἰς ἐπαφὴν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Διότι δὲν θὰ ὑπῆρχε κανεὶς λόγος νὰ ἀποσπάσω τὴν ἁρμοδίαν Ὑπηρεσίαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἡ ὁποία συνδέεται μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ ἡ ὁποία χρησιμοποιεῖ τὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, διὰ νὰ ἱδρύσω ἥμισυ νέον Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Τοῦτ’ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Περιθάλψεως. Δὲν θὰ συνετέλει, νομίζω, εἰς ἁπλοποίησιν τῆς διεξαγωγῆς τῆς ὑπηρεσίας.

§206Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐκεῖ, ποὺ σκοντάφτει τὸ ζήτημα, εἶναι τὰ πρόσωπα. Εἶπον ἄλλοτε εἰς τὸν κ. Παπαναστασίου ὅτι «καλοὶ καὶ ἄξιοι εἶναι ὅλοι αὐτοὶ οἱ κύριοι, ὅλα τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ στεροῦνται τῆς ἀπαιτουμένης εὐστροφίας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχουν εἰς ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρεται τόσος κόσμος καὶ τόσοι πολιτευόμενοι. Εἶναι δυνατὸν ἢ τὰ πρόσωπα αὐτὰ νὰ ἀποκτήσουν τὴν εὐστροφίαν ἢ νὰ ἀνεύρητε ἄλλα πρόσωπα εὐστροφώτερα; Τότε μόνον θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα». Δι’ οἱουδήποτε μεσάζοντος, καὶ σεῖς ἀκόμη, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, — δὲν σᾶς κάμνω φιλοφρονήσεις, — ἐὰν παρεμβληθῆτε, θὰ προσκόψητε εἰς τὴν ἔλλειψιν αὐτήν. Ἔχουν τὴν ἀντίληψιν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι αὕτη εἶναι ἓν ἵδρυμα ἐντελῶς αὐτοτελές, ἐξαρτώμενον ἀπὸ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, μὴ ἔχον νὰ λογοδοτήσῃ εἰς κανένα, καὶ αὐτὸν τὸν τόνον τὸν ἔδωσαν δυστυχῶς καὶ εἰς ὅλας τὰς Ὑπηρεσίας.

§207Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ εἶπα πρὸ ὀλίγου. Εὐθὺς ἅμα τῇ ἀναρρώσει μου ἔλαβον δύο συνεντεύξεις εἰς τὰς ὁποίας εἶπον ὅτι αὐτὸς ὁ τόνος καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα πρέπει νὰ λείψουν.

§208Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὰ μέσα.

§209Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός).....

§210Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ παρατήρησίς μου δὲν ἔχει σκοπὸν ἐλέγχου. Διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τοῦτο. Ἂν ἐπιζητήσητε τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος διὰ τῶν αὐτῶν προσώπων, θὰ ναυαγήσητε, ὅπως ἐναυάγησαν καὶ οἱ προηγηθέντες ὑμῶν.

§211Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς δημιουργίας τοῦ ζητήματος τοῦ προσφυγικοῦ ὅλα τὰ στόματα μίαν καὶ μόνην λύσιν ἐπρότειναν· αὐτόνομον Ὀργανισμόν, συγκέντρωσιν ὅλων τῶν Ὑπηρεσιῶν εἰς μίαν Ὑπηρεσίαν. Ὅταν ἔγινεν ὁ Ὀργανισμὸς αὐτός, μὲ ἀνθρώπους μάλιστα διεθνοῦς κύρους, εἴδομεν ὅτι καὶ ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ καλῶς. Ὅλα τὰ σφάλματα τοῦ ἐποικισμοῦ δὲν ὀφείλονται, πολλοῦ γε δεῖ, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως. Ἐγὼ ἔχω μερικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξακριβώσῃ. Ἀλλ’ ὑπάρχει παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως ἓν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον συμμετέχουν ἀνώτεροι ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας.

§212Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λειτουργεῖ τὸ Ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον.

§213Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Διατί;

§214Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει τὸ ἄρθρον ὅτι οἱ ὑπάλληλοι διορίζονται πάντοτε κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ἐποικιστικοῦ Συμβουλίου. Ποῦ εἶναι τὸ Ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον;

§215ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ δικαιοδοσία τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ γνωμοδοτικὰ Συμβούλια κατήντησε σκιώδης καὶ τόσον τυπικὴ ποὺ δὲν ἔχουν ταῦτα δικαίωμα νὰ ἐπεμβοῦν πουθενά. Τὰ ἔκαμαν ὅλα κουρέλι.

§216Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Ἔλεγον ὅτι πολλὰ ζητήματα δὲν εἰσάγονται κἂν εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτὸ τὸ λειτουργοῦν παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως καὶ ὅτι τὰ διάφορα τμήματα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἐκδίδουσι πολλάκις διαταγὰς ἀλληλοσυγκρουομένας. Διὰ νὰ εὕρωμεν τὴν Ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία προσαρμόζεται διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν πρέπει, νομίζω, νὰ ἀρχίσωμεν ἐκ τῶν κάτω. Δὲν πρέπει δηλαδὴ νὰ συλλαμβάνωμεν εἰς τὸν νοῦν μας ἕνα τύπον ὡρισμένων Ὑπηρεσιῶν καὶ νὰ θέλωμεν κατόπιν νὰ προσαρμοσθοῦν αὗται πρὸς τὰ πράγματα. Ὅλοι ὅσοι προτείνουν Ὑπηρεσίας περιορίζονται μόνον εἰς τὴν μορφήν. Πρέπει πρῶτον νὰ ἔχουν εἰς τὸ μυαλό των τί θὰ κάμῃ αὐτὴ ἡ Ὑπηρεσία καὶ πῶς θὰ λειτουργήσῃ διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ κάμουν τὴν σύνθεσιν αὐτῆς ποιοτικῶς καὶ ποσοτικῶς ἐπαρκῆ, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον αὑτῆς. Τὰ προσφυγικὰ ζητήματα εἶναι κατ’ ἐξοχὴν κοινωνικά, εἶναι ζητήματα ὑγιεινῆς, ζητήματα γεωργικά. Πρέπει νὰ εὕρητε τοὺς καταλλήλους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν ἀσχοληθῆ μὲ τὰ ζητήματα αὐτά, καὶ ἂν δὲν τοὺς ἔχητε, κύριε Πρωθυπουργέ, δὲν θὰ δυνηθῆτε ποτὲ νὰ ἐξελέγξητε καὶ τὴν Ὑπηρεσίαν, διότι ὁ νέος Ὑπουργὸς, ἀναλαμβάνων τὸ Ὑπουργεῖόν του καὶ μὴ γνωρίζων τὰς μεγάλας γραμμὰς τῶν ζητημάτων, θὰ γίνῃ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν ἕρμαιον τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας, ἕρμαιον τῶν ὑπαλλήλων του. Ἀλλὰ καὶ ἓν ἄλλο πρᾶγμα ἤθελον νὰ συστήσω· δὲν ἀρκεῖ νὰ ὀργανώσωμεν μόνον τὴν κεντρικὴν Ὑπηρεσίαν· εἶναι ἀδύνατον, κύριοι, μὲ τὸ συγκεντρωτικὸν αὐτὸ σύστημα νὰ βαδίσῃ ἡ Ἑλλὰς πρὸς τὰ πρόσω. Ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν ὅτι δι’ ἑνὸς ἀποκεντρωτικοῦ συστήματος, διὰ συστήματος αὐτοδιοικήσεως, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς δεινῆς καταστάσεως τῆς σημερινῆς. Ἄν ἡ κεντρικὴ Ὑπηρεσία διορίσῃ τοὺς σατραπίσκους εἰς τὴν περιφέρειαν, τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς Διοικήσεως θὰ τοὺς ἀπετέλουν πάλιν οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί. Πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλέγξῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ Κέντρου ἂν οἱ ὑπάλληλοι κάμνουν τὸ καθῆκόν των; Διὰ τῶν βουλευτῶν; Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σιωπήσω· δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ κεντρικὴ Ὑπηρεσία νὰ σχηματίζῃ γνώμην διὰ τῶν βουλευτῶν.

§217Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς ἐπιτοπίας ἐξετάσεως εἰς τὰ μικρὰ γεωργικὰ κέντρα καταφαίνεται ὅτι αἱ προστριβαὶ ἀρχίζουν ἀπὸ τοὺς ἐπιστάτας. Οἱ ἐπιστάται, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἴτε εἰς προσφυγικὴν μερίδα εἴτε εἰς ἐντοπίαν, εἶναι φυσικὸν νὰ λαμβάνουν τὸ μέρος τῶν προσφύγων, ὅταν εἶναι πρόσφυγες, καὶ τὸ μέρος τῶν ἐντοπίων, ὅταν εἶναι ἐντόπιοι. Οἱ γεωπόνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὰ Κέντρα Θεσσαλονίκης καὶ Ἀθηνῶν καὶ εἰς τὰ ἄλλα, δὲν ἔχουσι τὸ ἄλογον διὰ νὰ γυρίσουν νὰ ἰδοῦν τί κάμνουσιν οἱ ἐπιστάται, ἀλλ’ ἔχουσι μίαν δακτυλογράφον καὶ κάθηνται εἰς τὸ γραφεῖόν των. Πρέπει λοιπὸν ἕκαστος γεωργικὸς ἐπιθεωρητὴς νὰ ἔχῃ ἓν ἄλογον καὶ νὰ πηγαίνῃ ἐπὶ τόπου νὰ βλέπῃ τί γίνεται. Ὅπου ἐπῆγαν ἐπὶ τόπου Ἐπιτροπαὶ καὶ ἐπιθεωρηταὶ ἐλύθησαν τὰ ζητήματα. Παράδειγμα τὸ ζήτημα τῆς Αἰκατερίνης, ὅπου ἐπῆγεν ὁ κ. Βαλαλᾶς μὲ τὸν βουλευτὴν κ. Δημάδην καὶ ἔλυσαν τὸ ζήτημα ἐπὶ τόπου. Ὅπου ἐπῆγαν σοβαροὶ ἄνθρωποι, ἐλύθησαν τὰ ζητήματα ἐπὶ τόπου. Ἄν ἡ Συνέλευσις ἀποφασίσῃ νὰ κάμῃ μίαν Ἐπιτροπὴν Κοινοβουλευτικὴν ἀπὸ δύο μέλη πρόσφυγας, δύο ἐντοπίους, ἕνα ὑπάλληλον τοῦ Ἐποικισμοῦ καὶ ἕνα δικαστικόν, ἡ ὁποία νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ δύο μῆνας καὶ νὰ γυρίσῃ εἰς ὅλα τὰ μέρη, ὅπου εἶναι ἐκκρεμῆ ζητήματα, θὰ τὰ λύσῃ ἐντὸς ἑβδομάδος, διότι καὶ οἱ ἐντόπιοι καὶ οἱ πρόσφυγες ἔχουν ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ τὰ λύσουν. Τὰ ζητήματα γεννῶνται ἐκ τῆς κακῆς εἰσηγήσεως τῶν ἐπιστατῶν.

§218Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Βεβαίως, κύριοι, ἡ αὐτοδιοίκησις δὲν ἀποτελεῖ τὴν πανάκειαν, οὔτε ἐγώ, ὁ ὁποῖος μετὰ τόσου φανατισμοῦ τὴν ὑπεστήριξα, νομίζω ὅτι θὰ φέρῃ τὸν χρυσοῦν αἰῶνα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχει τὰ ὀλιγώτερα ἐλαττώματα, ἢ τοὐλάχιστον ἔχει τὸ προτέρημα ὅτι ὁ κόσμος τῶν ἐπαρχιῶν δὲν θὰ στρέφῃ τὰ παράπονά του ἐναντίον τοῦ Κράτους, ἐνῷ σήμερον συγχέεται ἡ Διοίκησις μὲ τὸ Κράτος ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ Λαοῦ. Κάθε ἐπαρχία θὰ εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν κατάστασιν τῆς διοικήσεώς της. Ἄν μία ἐπαρχία τύχῃ κατὰ τὴν πρώτην περίοδον νὰ μὴ ἔχῃ καλοὺς κυβερνήτας, ἀσφαλῶς θὰ ἔχῃ τὴν ἑπομένην. Συνοψίζων, κύριοι, λέγω τὰ ἑξῆς: Ἡ πολιτικὴ ὅλων ὀφείλει νὰ τείνῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν ἐδαφῶν καὶ εἰς τὴν ἀπόκτησιν νέων τοιούτων, διότι οἱ συνάδελφοί μου ἐκ Μακεδονίας μοὶ λέγουν ὅτι διαθέτοντες μερικὰ βενζινάροτρα ἠδυνάμεθα νὰ ἀνοίξωμεν καὶ νὰ παραδώσωμεν εἰς τὴν γεωργίαν ἱκανὰ ἐδάφη.

§219Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Εἰδικῶς εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Κιούπκιοϊ ὑπάρχουν ἀπέραντοι ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκχερσωθῶσι.

§220Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Μία λεπτομέρεια πρέπει νὰ τονισθῇ, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι τὰ συνεργεῖα τὰ ὁποῖα θὰ στείλητε διὰ τὰ βενζινάροτρα νὰ μὴ τὰ ἐξαρτήσητε ἀπὸ ἄλλην Ὑπηρεσίαν.

§221Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ βενζινάροτρα ἦσαν τεσσαράκοντα τὸν ἀριθμόν, ἔμειναν ἐν ἀχρηστείᾳ ἐπὶ χρόνον μακρόν, ἐσκούριασαν, ἐχάθησαν τὰ ἀνταλλακτικά των καὶ ὑπεβλήθησαν προτάσεις νὰ δοθοῦν εἰς κάποιαν Ἑταιρείαν, καὶ ἐδόθησαν εἰς μίαν Ἑταιρείαν ἀποτελουμένην ἀπὸ δύο γεωπόνους, πρώην ὑπαλλήλους τοῦ Ἐποικισμοῦ, τὸν κ. Μουστρούφαν καὶ τὸν κ. Ἀντωνόπουλον, οἱ ὁποῖοι — διότι πρόκειται καὶ περὶ μηχανικῆς ἐργασίας — στεροῦνται τῶν τεχνικῶν μέσων, ἴσως δὲ καὶ τῶν ὑλικῶν. Ὁπωσδήποτε δὲ τὰ βενζινάροτρα δὲν ἔπρεπε νὰ δοθοῦν εἰς προχθεσινοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ἐποικισμοῦ.

§222Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας αὐτάς, διότι τότε θὰ ἀναφέρω καὶ μίαν ἄλλην Ὑπηρεσίαν. Δυστυχῶς, κύριοι, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα δὲν προσείλκυσεν ὅσον ἔπρεπε τὴν προσοχὴν τῶν ἰθυνουσῶν τάξεων τῆς Ἑλλάδος. Ἔπρεπεν οἱ περισσότεροι καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου νὰ εὑρίσκωνται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Μακεδονίαν. Οὐδεὶς καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου μετέβη διὰ νὰ μελετήσῃ τὰ ζητήματα τοῦ κλάδου του. Ἔπρεπεν ὁ καθηγητὴς τῆς Ὑγιεινῆς, ἰατροὶ μεγάλοι, νὰ ὑπάγουν ἐπὶ τόπου νὰ μελετήσουν τὴν ὑγειονομικὴν κατάστασιν, ὁ καθηγητὴς τῆς ὑδραυλικῆς Ὑπηρεσίας παρὰ τῷ Πολυτεχνείῳ νὰ ὑπάγῃ νὰ παράσχῃ τὰ φῶτά του εἰς τὰς Ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι φροντίζουν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Γνωρίζω ὅτι ἐν Θράκῃ ἐκτίσθησαν χωρία καὶ κατόπιν ἀνεζητήθη νερό. Θὰ ἔπρεπεν, ὅπως κατὰ τὸν πόλεμον χρησιμοποιοῦνται ὅλαι αἱ πνευματικαὶ καὶ ὑλικαὶ δυνάμεις ἑνὸς Ἔθνους, ἔτσι καὶ τώρα νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὅλα τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ συνεισφέρουν τὰ φῶτα ἢ τὴν πεῖράν των.

§223Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ νὰ ἔρχωνται ζητήματα προσφυγικὰ καὶ νὰ λαμβάνουν τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν λαμβάνουν ἐν τῇ Συνελεύσει δὲν προάγει τὴν λύσιν αὐτῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ καταρτισθῇ μία διαρκὴς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ κάμνῃ δουλειά, νὰ εὑρίσκεται εἰς διαρκῆ ἐπαφὴν μὲ τὰς Ὑπηρεσίας καὶ νὰ ὑποδεικνύῃ πρακτικὰς λύσεις.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει Ἐπιτροπή.

§225Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Νὰ ἀνανεωθῇ ἡ ὑπάρχουσα, ὥστε νὰ ἀποτελεσθῇ ἀπὸ ὀλίγα μέλη ἐπιθυμοῦντα νὰ ἐργασθῶσι.

§226Δ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ αὐξήσωμεν τὰ ὑπάρχοντα ἐδάφη. Θὰ ἔπρεπε πάσῃ θυσίᾳ νὰ δοθοῦν τὰ ἑλώδη μέρη τῆς Μακεδονίας εἰς Ἑταιρείας πρὸς ἐξυγίασιν καὶ ἐκμετάλλευσιν. Οἱαδήποτε θυσία δὲν εἶναι μεγάλη. Δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ δεσμεύσωμεν τὰς μελλούσας γενεὰς ἂν θέλουν καὶ αὐταὶ νὰ τὰ ἀπαλλοτριώσουν μεθαύριον· ἡμεῖς ὅμως πάσῃ θυσίᾳ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προσελκύσωμεν τὸ ξένον κεφάλαιον, διὰ νὰ ἔλθῃ νὰ τὰ ἐξυγιάνῃ καὶ νὰ τὰ παραδώσῃ εἰς ἐκμετάλλευσιν. Πλὴν τούτου ἀπαιτεῖται καὶ ἀγροτικὴ πολιτικὴ ἐφαρμοζομένη ἀπὸ Ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία δὲν θὰ κοιμᾶται εἰς τὰ γραφεῖα, ἀλλὰ θὰ μελετᾷ ἐπὶ τόπου τὸ ἔδαφος, θὰ προπαγανδίζῃ τὰς νέας ἰδέας παρὰ τοῖς χωρικοῖς, θὰ εἶναι ὁ τεχνικὸς σύμβουλος τῶν χωρικῶν. Οἱ χωρικοί μας ἔχουν κοντά των τὴν Βουλγαρίαν καὶ βλέπουν ἐκεῖ τί γίνεται, ἐνῷ ἐδῶ δὲν λαμβάνεται καμμία μέριμνα. Πλὴν τῶν γεωργικῶν αὐτῶν μέτρων συνιστῶ ὅπως ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ καὶ ὀργανώσῃ τὴν κοινωνικὴν καὶ τὴν ὑγιεινὴν πρόνοιαν καὶ τὴν δημοσίαν ἀντίληψιν ἐπὶ βάσεων ἐπιστημονικῶν. Οἱ χωρικοὶ παραδίδονται θύματα εἰς ἐκμεταλλευτὰς διαφόρους, οἱ ὁποῖοι διαιωνίζουν οὕτω τὴν κατάστασιν. Ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ὑγείαν τῶν γεωργῶν αὐτῶν, ἂν θέλωμεν νὰ κατοικηθῇ ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ μίαν ζωντανὴν ράτσαν, ἡ ὁποία θὰ δυνηθῇ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ νὰ ὑπερασπίσῃ καὶ τὰ ὅρια τῆς Πατρίδος (χειροκροτήματα).

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§228Σ. ΣΙΜΟΣ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§229Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δι’ ἐμὲ δὲν θὰ ἦτο καμμία δυσκολία νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, ἀλλ’ ἐγένετο μία συνεννόησις, εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχε καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, καθ’ ἃς δ’ ἔχω πληροφορίας καὶ ὁ κ. ἐκ Μαντινείας πολιτευτὴς εἶναι σύμφωνος πρὸς συνέχισιν τῆς συζητήσεως δι’ αὔριον.

§230Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἱ ἐπερωτήσεις ἀναβάλλονται δι’ αὔριον.

§231Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν δὲν ἐνεφανίζετο τόσον ἐκτάκτως τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικόν, αἱ ἐπερωτήσεις θὰ συνεζητοῦντο.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμφωνος ἡ Συνέλευσις νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ συνεχίσωμεν αὔριον ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος πρὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας; Ὅταν τελειώσῃ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, θὰ ἀρχίσουν αἱ ἐπερωτήσεις.

§233ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὔριον τὴν 5ην μ.μ. (Ὥρα 9 μ.μ.).