1924.07.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 75Η

Δευτέρα 7 Ἰουλίου 1924.

Προεδρία Κ. Ρακτιβὰν

(Ὥρᾳ 6.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Α. ΩΡΟΛΟΓΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἐφημερίδες γράφουν ὅτι ὁμιλῶν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μοὶ εἶπεν ὅτι ἄγομαι ἐκ προσωπικῶν λόγων, ἐνῷ ἐγὼ οὔτε κτήματα ἔχω οὔτε σπιθαμὴν γῆς ἔχω.

§3Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἐκ τοῦ σχετικοῦ δελτίου, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὰς ἐφημερίδας, νὰ διατάξητε τὴν ὑπηρεσίαν νὰ προσέχῃ καλύτερον.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάποια ἐφημερὶς τὸ ἔγραψεν· οὔτε εἰς τὸ δελτίον περιέχεται οὔτε εἰς τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα. (Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς διωρθώθησαν).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: —Οἱ Σ. Χατζήμπεης, Χ. Μαργετίδης κλπ. ζητοῦσιν ὅπως μὴ ἐξωσθῶσι τῆς οἰκίας Πυρρῆ. —Οἱ Σύνδεσμοι τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων Νάξου καὶ Πάρου ζητοῦσι τὴν οἰκονομικήν των ἐνίσχυσιν. —Ἡ Ἀναστασία Λιάσκου ζητεῖ ἀποζημίωσιν διὰ τὰς ζημίας, ἃς ὑπέστη κατὰ τὸ ἀντεπαναστατικὸν κίνημα τῆς 22 Ὀκτωβρίου 1923. —Ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Πραβίου παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα διὰ τὴν ἵδρυσιν εἰδικῶν γραφείων ἐξυπηρετήσεως καπνοῦ. —Οἱ διάφοροι Σύλλογοι Θεσσαλονίκης αἰτοῦνται τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ περὶ κυριακῆς ἀργίας νομοσχεδίου. —Ἡ Ἰσραηλιτικὴ Κοινότης Ἰωαννίνων παρακαλεῖ νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς κυριακῆς ἀργίας οἱ Ἰσραηλῖται. —Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Καβάλλας ζητεῖ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν Γερουσίαν ὡρισμένου ἀριθμοῦ ἀντιπροσώπων τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου. —Οἱ ὑπάλληλοι τῆς καταργουμένης Διευθύνσεως Ἐπισιτισμοῦ αἰτοῦνται τὴν χορήγησιν αὐτοῖς τριμήνων ἀποδοχῶν. —Τὸ Κοιν. Συμβούλιον Γαργαλιάνων ζητεῖ τὴν ἐπέκτασιν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Κυπαρισσίας–Πύλου. —Οἱ κάτοικοι Θηβῶν διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἵδρυσιν Εἰρηνοδικείου ἐν Θεσπιαῖς. —Ἡ Ἰσραηλιτικὴ Νεολαία Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν καθιέρωσιν κυριακῆς ἀργίας ἐν Θεσσαλονίκῃ. —Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Καβάλλας αἰτοῦνται τὴν ἀπονομὴν χάριτος. —Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ Ἀπολογισμοῦ τοῦ Κράτους Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Συνελεύσεως ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων καὶ ἐσόδων τοῦ Κράτους. —Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἐκδίκασιν ἀπαιτήσεων γεννηθεισῶν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ κλπ.». ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της. — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Γ. Ἠσαΐας ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ καθορισμοῦ τῶν τιμῶν πωλήσεως, τῶν ὑπὸ τῶν διαφόρων ἐν τῷ Κράτει ἐκμεταλλεύσεων ἀεριόφωτος παραγομένων προϊόντων». 2) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. τῆς 29 Ὀκτωβρίου 1922 περὶ ὀργανισμοῦ τῆς διευθύνσεως τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν νόμων 972α, 1393 καὶ 2172». 3) «Περὶ παρατάσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1356, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐν τῷ Κράτει ἐπιχειρήσεις παραγωγῆς καὶ διανομῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας». 4) «Περὶ μηχανολογικῶν ἐν γένει ἐγκαταστάσεων». 5) «Περὶ τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας τῶν κοινοτήτων. — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Θ. Πάγκαλος ὑποβάλλει τροπολογίαν τοῦ ἀπὸ 20 Μαΐου 1924 ὑποβληθέντος σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Ι. Παπαθεοδώρου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς ἐν Σάμῳ, Χίῳ κλπ. ἰσχυούσης φορολογίας». — Οἱ πληρεξούσιοι κύριοι Θ. Στασινόπουλος, Ι. Μανέτας καὶ Χ. Κατριβάνος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων κειμένων διατάξεων». — Οἱ πληρεξούσιοι κύριοι Δ. Λεονάρδος, Γ. Σολδᾶτος κλπ. ὑποβάλλουσιν ἑτέραν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων κειμένων διατάξεων». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Λ. Ἀκρίδας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Σ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῆς περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων νομοθεσίας». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Σκ. Ζερβὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῆς περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων νομοθεσίας». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Δ. Εὐθυμιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2633 περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νέου σχεδίου Θεσσαλονίκης». — Οἱ πληρεξούσιοι κύριοι Δ. Φλωριᾶς κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 23 Ἀπριλίου 1923 περὶ ἀμνηστίας, ἀναστολῆς ποινῶν, ἀδικημάτων κλπ.». — Ἡ ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ μονίμων ὁδοστρωμάτων Ἀθηνῶν κειμένων διατάξεων». 2) «Περὶ ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Νέας Κορίνθου». 3) «Περὶ κυρώσεως συμβάσεως παροχῆς δανείου πρὸς τὴν νέαν Ἑταιρείαν τῆς Διώρυγος Κορίνθου κλπ.». 4) «Περὶ ἀνεγέρσεως κτιρίου τοῦ Διοικητικοῦ Κέντρου Θεσσαλονίκης». 5) «Περὶ παύσεως ἰσχύος συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρόμων ΠΑΠ κλπ.». 6) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ ἀναθεωρήσεως τιμῶν ἐργολαβιῶν κειμένων διατάξεων». — Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἐκπαιδεύσεως ἀξιωματικῶν». 2) «Περὶ συγκροτήσεως Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου». Ὁ κ. Δουζίνας ἔχει τὸν λόγον.

§6Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅπως εἶναι γνωστὸν ὑμῖν, κύριοι πληρεξούσιοι, σήμερον τὰ πλεῖστα δάνεια παρέχονται ὑπὸ ἰδιωτῶν. Ὁ ἀπ’ εὐθείας ὅμως ἀπὸ προσώπου εἰς πρόσωπον δανεισμὸς ὑπῆρξε πάντοτε, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του, σχέσις ἀπολύτως ἐγωιστική, ὑπὸ τὸ κράτος δὲ τῶν νεωτέρων οἰκονομικῶν συνθηκῶν, ἀληθὴς ἀναχρονισμός. Σήμερον, ὁπότε ηὐρύνθησαν αἱ οἰκονομικαὶ ἀνάγκαι καὶ ἐδημιουργήθησαν αἱ μικραὶ κοινότητες ἀνεξάρτητοι παραγωγικοὶ καὶ οἰκονομικοὶ ὀργανισμοί, ὁπότε αἱ ἀνάγκαι τῆς νεωτέρας γεωργίας καὶ καλλιεργείας ηὐξήθησαν σημαντικά, ὁπότε ἤρχισε καλλιεργουμένη ἡ κτηνοτροφικὴ βιομηχανία, πολὺ μικρὰς ἐλπίδας δυνάμεθα νὰ στηρίξωμεν ἐπὶ τοῦ ἀτομικοῦ δανεισμοῦ. Ἀλλ’ οὗτος ἔχει ἤδη χρεοκοπήσει, διότι παρουσιάζει τὰ ἑξῆς μεγάλα ἐλαττώματα: 1) Ὁ ἰδιώτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκινητοποιήσῃ τὰ κεφάλαιά του ἐπὶ μακρὸν χρόνον, ἀλλ’ ἐπιθυμεῖ νὰ διατηρῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἀναλήψεως μετὰ παρέλευσιν ὀλιγοστοῦς ὡρισμένης προθεσμίας. 2) Σπανίως ἢ οὐδέποτε στέργει εἰς τὴν ἐξόφλησιν τοῦ δανείου χρεολυτικῶς, διότι φρονεῖ, καὶ ἐν μέρει δικαίως διότι αὐτὴ εἶναι ἡ τύχη τῶν μικρῶν κεφαλαίων, ὅτι τοῦτο διὰ τῶν χρεολυτικῶν δόσεων θέλει κατακερματισθῇ καὶ ἐξατμισθῇ βαθμιαίως. 3) Εἰς τὰ ἰδιωτικὰ δάνεια ὁ δανείζων, ἐκμεταλλευόμενος τὴν μειονεκτικὴν πάντοτε θέσιν τοῦ δανειζομένου, ἐπικρατεῖ κατὰ κανόνα, ἐπιβάλλων εἰς αὐτὸν τοὺς οἰκονομικοὺς ἢ ἄλλους ὅρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὠφέλιμοι ἢ ἀρεστοὶ εἰς αὐτὸν δι’ ὑψηλὸν τόκον. 4) Ἐν τούτοις τὸ τοιοῦτον ἀναχρονιστικὸν σύστημα τοῦ ἰδιωτικοῦ δανεισμοῦ ἐξακολουθεῖ, διότι τὰ νομικὰ πρόσωπα κτηματικῆς πίστεως δὲν ἔχουν ἐξαπλώσει ἐπαρκῶς τὰς ἐργασίας των καὶ διότι ὅσα τούτων παρέχουσι δάνεια ἀπαιτοῦν τόσον πολλὰς διατυπώσεις καὶ ἐξακριβώσεις διὰ τὴν παροχὴν τοῦ δανείου, ὥστε καθιστοῦν τοῦτο ἀδύνατον. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν δανείζοντα ἰδιώτην τὸ ἐνυπόθηκον δάνειον δὲν παρουσιάζει ὀλιγωτέρας ἐνοχλήσεις, παρὰ τὴν παρεχομένην ἀσφάλειαν. Ἡ κυριωτέρα τοιαύτη εἶναι ἡ δυσκολία τῆς ἀναλήψεως τοῦ δανείου, ἕνεκα ἀνεχείας τοῦ ὀφειλέτου, ἢ προσφυγὴ εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν ἐκτέλεσιν καὶ διὰ τοῦτο οἱ παρέχοντες συνήθως δάνεια εἶναι ἢ σκληροὶ τοκισταὶ ἢ τοκογλύφοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅθεν σήμερον νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἀναχρονιστικὸν αὐτὸ σύστημα καὶ μάλιστα ὑπὸ τὸ κράτος τῶν νεωτέρων οἰκονομικῶν συνθηκῶν, ὡς ἐξεθέσαμεν ἀνωτέρω. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ ἀπ’ εὐθείας δανεισμός, ἡ συναλλακτικὴ αὕτη σχέσις, ἡ ὁποία δι’ ὅλα σχεδὸν τὰ Κράτη ἀνήκει εἰς τὸ παρελθόν. Σήμερον δὲν δύνανται νὰ ἐννοηθοῦν τοκισταὶ καὶ τοκογλύφοι. Τὰ μειονεκτήματα τοῦ ἀτομικοῦ δανεισμοῦ τόσον διὰ τὸν ὀφειλέτην, ὅσον καὶ τὸν ἰδιώτην τὸν ἐπιζητοῦντα ἀσφαλῆ τοποθέτησιν τῶν χρημάτων του εἰς δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ καὶ ἐπιθυμοῦντα ν’ ἀποφεύγῃ τὰς μνημονευθείσας ἐνοχλήσεις, θεραπεύει εἷς μόνον μηχανισμός, ὁ μηχανισμὸς τῶν εἰδικῶν νομικῶν προσώπων κτηματικῆς πίστεως. Τὰ ἱδρύματα ταῦτα χρησιμεύουν ὡς διάμεσα πρόσωπα μεταξὺ τῶν κεφαλαιούχων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν. Δανείζονται χρήματα ἀπὸ τοὺς πρώτους διὰ νὰ δανείσουν εἰς τοὺς δευτέρους, παρέχοντα σπουδαῖα πλεονεκτήματα καὶ εἰς τοὺς δανειστὰς καὶ τοὺς ὀφειλέτας. Πορίζονται δηλ. τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὰς ἐργασίας των χρήματα ἐκδίδοντα κτηματικὰς ὁμολογίας, αἱ ὁποῖαι ἀποφέρουν εἰς τοὺς κατόχους των τόκον ἤ, ἐφόσον εἶναι λαχειοφόροι, καὶ λαχεῖα ἢ ἀμοιβὰς, καὶ αἱ ὁποῖαι παραδίδονται ὑπὸ τοῦ ἱδρύματος ἀντὶ μετρητῶν εἰς τὸν δανειζόμενον ἢ ἐκποιοῦνται ὡς συνήθη χρεόγραφα εἰς τρίτους, ὅταν τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια γίνωνται τοῖς μετρητοῖς. Αἱ ὁμολογίαι ἔχουσιν ὑπέγγυον ὄχι ὡρισμένον κτῆμα, λ. χ. τὸ κτῆμα τοῦ λαμβάνοντος αὐτὰς ἀντὶ τοῦ δανείου, ἀλλ’ ἅπαντα τὰ ἐνυπόθηκα κτήματα καὶ διὰ τοῦτο τὸ σύνολον τῶν ὁμολογιῶν δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν τῶν περιεχομένων ἐνυποθήκων δανείων. Αἱ ὁμολογίαι τοιουτοτρόπως εἶναι τίτλοι ἀσφαλέστεροι τοῦ ἁπλοῦ ἐνυποθήκου τίτλου, διότι ἐκτὸς τῆς ἐκτεταμένης ταύτης ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας, ὑπάρχει δι’ αὐτὰς καὶ ἄλλη ἐγγύησις, τὰ κεφάλαια τοῦ ἱδρύματος, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἓν ὡρισμένον ποσοστὸν μόνον, λ. χ. τὸ ⅒ ἢ 1)16 ἢ 1)20 τοῦ ποσοῦ τῶν ἐκδεδομένων ὁμολογιῶν. Εἶναι δὲ προσέτι καὶ διαπραγματεύσιμοι εἰς τὸ Χρηματιστήριον καὶ εὐκόλως ἐκποιοῦνται, ὡς πᾶς ἐμπορεύσιμος τίτλος. Συνεπῶς ὁ θέλων νὰ τοποθετήσῃ χρήματα εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια δύναται νὰ ἀγοράσῃ τοιαύτας ὁμολογίας καὶ νὰ ἀπολαύσῃ ὅλα τὰ πλεονεκτήματα ταῦτα, χωρὶς νὰ ἀκινητοποιήσῃ τὸ κεφάλαιόν του, τὸ ὁποῖον εἰς πᾶσαν στιγμὴν δύναται νὰ ἀναλάβῃ, ἐκποιῶν τὰς ὁμολογίας, καὶ χωρὶς νὰ ἔχῃ τὰς ἐνοχλήσεις καὶ τοὺς κινδύνους τῆς ἐρεύνης διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν τίτλων ἰδιοκτησίας καὶ τῆς ἀξίας τοῦ ὑποθηκευμένου κτήματος. Ἐξ ἄλλου αἱ κτηματικαὶ ὁμολογίαι δὲν εἶναι ἐξοφλήσιμοι ὑπὸ τοῦ ἱδρύματος κτηματικῆς πίστεως ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει, ὅπως τὰ τραπεζιτικὰ γραμμάτια, ἀλλὰ διὰ κληρώσεως βαθμηδὸν ἐντὸς ὁριζομένης κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς σειρᾶς τῶν ὁμολογιῶν, μακροτάτης συνήθως, προθεσμίας καὶ ἀναλόγως τῶν ἀποδόσεων τῶν τοκοχρεολυσίων ἢ κεφαλαίων. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν ὀφειλέτην παρέχονται τὰ ἑξῆς κύρια πλεονεκτήματα: Προθεσμία δανείου μακροχρόνιος, ἀναλόγως τῶν ἱδρυμάτων, φθάνουσα μέχρις 75 ἐτῶν, χρεολυτικὴ ἀπόδοσις, τέλος εὐθηνὸς τόκος. Τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια χορηγοῦνται εἴτε μόνον εἰς ὁμολογίας εἴτε κατ’ ἐκλογὴν τοῦ δανειζομένου τοῖς μετρητοῖς ἢ εἰς ὁμολογίας. Θὰ ἴδωμεν ἐν τούτοις ὅτι τὰ περισσότερα καὶ μεγαλύτερα δάνεια ἐνεργοῦν αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι κτηματικῆς πίστεως καὶ ὑπὸ πολὺ καλυτέρους ὅρους. Τοῦτο ὀφείλεται ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὸ ὅτι αἱ ἑταιρεῖαι αὗται κάμνουν συνήθως ἐκτὸς τῶν ἐνυποθήκων δανείων καὶ ἄλλας τινὰς ἐργασίας, ἐξ ὧν ἀρύονται ὀφέλη διὰ τοὺς μετόχους, χωρὶς νὰ ὑψώνουν οὕτω τὸν τόκον τῶν δανείων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν μεγαλυτέραν δεξιότητα, δραστηριότητα καὶ ἐλαστικωτέραν λειτουργίαν τῶν ἰδιωτικῶν τούτων ἐπιχειρήσεων. Ἀλλ’ ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἀντιληφθῶμεν τὸ σύστημα τοῦ θεσμοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσάγομεν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου κρίνω ἀναγκαῖον νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν τὰ ἰσχύοντα συστήματα εἰς τὰ κυριώτερα Κράτη τῆς Εὐρώπης καὶ παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ παρακολουθήσωμεν μαζί, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν εἶναι συμφέρον νὰ εἰδικεύσωμεν τὸ προνόμιον τῆς κτηματικῆς πίστεως εἰς μίαν ἀνώνυμον ἑταιρείαν ἢ νὰ παραχωρήσωμεν εἰς ὅλας τὰς συμμορφουμένας μὲ τὸν νόμον τοιαύτας. Ἡ ὀργάνωσις τῆς κτηματικῆς πίστεως ἔχει τὴν ἀφετηρίαν της ἐν Γερμανίᾳ. Παλαιότεροι εἶναι οἱ συνεταιρισμοὶ τῶν εὐγενῶν κτηματιῶν τῆς Σιλεσίας, ἱδρυθέντες πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς γεωργίας ὑπὸ τοῦ Φρειδερίκου τοῦ Μεγάλου τῷ 1770 καὶ ὀνομαζόμενοι ἀλληλασφαλιστικοὶ συνεταιρισμοὶ Landschaften. Οὗτοι περιελάμβανον τὰ κτήματα τῶν κτηματιῶν τούτων, τὰ ὁποῖα καθίσταντο ὑπέγγυα δι’ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ συνεταιρισμοῦ, δηλαδὴ κυρίως διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τῶν ἐκδιδομένων ὑπὸ τοῦ συνεταιρισμοῦ κτηματικῶν ὁμολογιῶν. Βαθμηδὸν οἱ συνεταιρισμοὶ οὗτοι ἐπεξετάθησαν καὶ εἰς μὴ εὐγενεῖς κτηματίας, σχηματίσαντες καὶ ἑνώσεις, καθ’ ὅλην τὴν Γερμανίαν. Οὕτως ἐν Βαυαρίᾳ τοιαύτη συνεταιρικὴ ὀργάνωσις ἐπετεύχθη καὶ διὰ τοὺς μικροὺς καὶ μεσαίους κτηματίας. Πρὸς τούτοις συνέστησαν καί τινες ἀστικοὶ συνεταιρισμοὶ διὰ παρομοίαν κτηματικὴν πίστιν ἐπὶ ἀστικῶν ἀκινήτων. Δημόσια ἱδρύματα κτηματικῆς πίστεως Landsbanken ἢ Landescreditbanken συνέστησαν εἰς πολλὰς Γερμανικὰς Χώρας παρέχοντα εἰς μεγαλυτέραν κλίμακα εὐθηνὰ μικροδάνεια καὶ κυρίως ἐξυπηρετοῦντα τὴν γεωργίαν. Τέλος αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ἀνωνύμου ἑταιρείας διὰ τὴν κτηματικὴν πίστιν (Hypothekenbanken) χρονολογοῦνται ἀπὸ τοῦ 1856 ἐν Γερμανίᾳ. Ὁ περὶ αὐτῶν νεώτερος γενικὸς νόμος εἶναι ὁ αὐτοκρατορικὸς περὶ ὑποθηκῶν Τραπεζῶν τῆς 13ης Ἰουλίου 1899 καὶ διὰ τὴν σύστασιν τοῦ ὁποίου ἀπαιτεῖται κυβερνητικὴ ἔγκρισις Konzession System. Τὰ δημόσια καὶ συνεταιρικὰ ἱδρύματα κτηματικῆς πίστεως εἶχον κατὰ τὴν περίοδον 1898–1900 κυκλοφορίαν ἐν συνόλῳ κτηματικῶν ὁμολογιῶν 4 δισεκατομμυρίων μάρκων, ἐνῷ τῶν ἰδιωτικῶν κτηματικῶν Τραπεζῶν εἰς τὸ τέλος τοῦ 1898 ἡ τοιαύτη κυκλοφορία ἀνήρχετο εἰς 6 σχεδὸν δισεκατομμύρια μάρκων. Τῷ 1922 αἱ 38 ἰδιωτικαὶ κτηματικαὶ Τράπεζαι εἶχον χορηγήσει ἐνυπόθηκα δάνεια πλέον τῶν 11 δισεκατομμυρίων μάρκων, ἐξ ὧν 752 ἑκατομμύρια μάρκα μόνον εἰς ἀγροτικὰ κτήματα. Τὰ Πρωσσικὰ ταμιευτήρια (sparkassen) εἶχον τῷ 1900 τοποθετήσει 2 δισεκατομμύρια μάρκα εἰς δάνεια ἐπὶ ἀστικῶν ἀκινήτων καὶ 1487 ἑκ. μάρκα ἐπὶ ἀγροτικῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐν Γερμανίᾳ τὴν σήμερον τὰ ὑπὸ δημοσίων ἢ ἰδιωτικῶν νομικῶν προσώπων παρεχόμενα ἐνυπόθηκα δάνεια εἶναι περισσότερα τῶν ὑπὸ ἀτόμων ἰδιωτῶν διδομένων. Ἐν Ἰταλίᾳ ἐταλαντεύθησαν μεταξὺ διαφόρων συστημάτων. Ἀφοῦ δὲν ἐπραγματοποιήθη δὶς ἡ ἵδρυσις μιᾶς ἀνωνύμου ἑταιρείας κτηματικῆς πίστεως δι’ ὅλον τὸ Κράτος, ἐπεκράτησεν ἡ ἰδέα τῆς παροχῆς τοῦ δικαιώματος τῆς κτηματικῆς πίστεως εἰς ὑφιστάμενα ἤδη ἱδρύματα πίστεως ἢ ἀγαθοεργίας ἢ ἀποταμιεύσεως, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν νὰ παρέχουν τὰ ἱδρύματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἄλλως τε ἠσχολοῦντο ἤδη μὲ κτηματικὴν πίστιν, εὐθηνὰ δάνεια καὶ δὴ μονοπωλιακῶς εἰς ὡρισμένην περιφέρειαν ἕκαστον. Οὕτως ἐδόθη τὸ δικαίωμα τοῦτο κατ’ ἀρχὰς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τῆς 14 Ἰουνίου 1855 εἰς τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν Banco di Napoli, εἰς τὰ ταμιευτήρια τοῦ Μιλάνου καὶ τῆς Βολωνίας καὶ δύο ἄλλα ἱδρύματα, βραδύτερον δὲ εἰς τὴν Ἐκδοτικὴν Τράπεζαν τῆς Σικελίας κλπ. Ἕκαστον τῶν ἱδρυμάτων τούτων ἐσχημάτισεν ἐγγυητικὸν κεφάλαιον καὶ προέβη καὶ εἰς ἔκδοσιν ὑποθηκικῶν ὁμολογιῶν. Ὡρίσθη δὲ ὅτι τὸ ἐγγυητικὸν κεφάλαιον μετὰ τοῦ ἀποθεματικοῦ ἔπρεπε νὰ εἶναι τὸ ἓν δέκατον τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ ὁμολογιῶν. Τὸ σύστημα τοῦτο ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου τῆς 22 Φεβρουαρίου 1885, ἐπιτραπέντος εἰς ἕκαστον ἵδρυμα νὰ παρέχῃ ἐνυπόθηκα δάνεια καὶ ἐκτὸς τῆς περιφερείας του, ἀρθέντος οὕτω τοῦ τοπικοῦ μονοπωλίου. Πρὸς τούτοις παρεσχέθη τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Κράτος νὰ ἐπιτρέπῃ καὶ εἰς ἄλλα ἱδρύματα τὴν ἐνέργειαν κτηματικῆς πίστεως ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἔχουν 10 ἑκατομμύρια ἰταλικὰς λιρέττας κεφάλαιον, νὰ ἐκδίδουν δὲ κτηματικὰς ὁμολογίας μέχρι τοῦ δεκάτου καταβεβλημένου κεφαλαίου. Ἐπίσης ἐπετράπη ἡ ἐνέργεια κτηματικῆς πίστεως εἰς συνεταιρισμοὺς κτηματιῶν ὑπὸ τὸν ὅρον τὰ κτήματά των νὰ ἔχουν ἀξίαν τοὐλάχιστον 5 ἑκατομμυρίων λιρεττῶν. Συνεπείᾳ τοῦ νόμου τούτου συνέστη ἡ «Κτηματικὴ Πίστις» τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης Banca Nazionale del Regno (τῆς κατόπιν Banca d’ Italia), ἡ ὁποία καθώρισε πρὸς τοῦτο 25 ἑκατ. λιρ. Ἐξ ἄλλου ἡ Banca Tiberiana ἔπεσε πρὶν ἢ ἐκδόσῃ ὁμολογίας καὶ τῷ 1889 ἐπτώχευσε καὶ τὸ ταμιευτήριον τοῦ Cagliari. Οὐδὲ τὸ δεύτερον ὅθεν σύστημα τοῦτο ἐδείχθη ἱκανοποιητικὸν καὶ διὰ τῶν νόμων τῆς 17 Ἰουλίου 1890 καὶ 6 Μαΐου 1891 ἐπετράπη εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραχωρήσῃ τὸ δικαίωμα καθ’ ὅλον τὸ Βασίλειον εἰς ἰδιωτικὸν ἵδρυμα ὑπὸ τὸν τύπον ἀνωνύμου ἑταιρείας μὲ ἑταιρικὸν κεφάλαιον μέχρις 100 ἑκατ. (ἐξ ὧν 40 κατατεθειμένα) ὀνομασθὲν Instituto Italiano di Credito Fondiario. Τὸ δικαίωμα ὅμως τοῦτο θὰ παρεχωρεῖτο, ἂν ἐντὸς τριετίας ἤθελε σχηματισθῆ κατατεθειμένον κεφάλαιον τῆς Κτηματικῆς ταύτης Τραπέζης 50 ἑκατ. λιρ. τοὐλάχιστον, περιοριζομένης τῆς δράσεως τῶν λοιπῶν ἱδρυμάτων κτηματικῆς πίστεως εἰς τοπικὰς πάλιν περιφερείας καὶ συγχωνευομένης τῆς κτηματικῆς πίστεως τῆς Banca Nazionale μὲ τὴν νέαν Τράπεζαν. Θὰ ἐπετρέπετο δὲ ἐλευθέρως ἡ ἵδρυσις καὶ ἄλλων ἱδρυμάτων, ὅταν ἡ νέα Τράπεζα ἤθελε συμπληρώσει ποσὸν δανείων ἑνὸς δισεκατομμυρίου ἰταλικῶν λιρεττῶν. Ἀλλὰ παρελθούσης τῆς ὁρισθείσης τριετίας, χωρὶς ἡ νέα Τράπεζα νὰ συμπληρώσῃ τὸ κεφάλαιον τῶν 50 ἑκατομμυρίων, τῇ ἀφῃρέθη τῷ 1894 τὸ προνόμιον. Ἐξ ἄλλου ὁ περὶ Τραπεζῶν νόμος τοῦ 1893 ἀπηγόρευσεν εἰς τὰς ἐκδοτικὰς Τραπέζας (τὴν Ἐθνικὴν μετέπειτα Ἰταλίας, τὴν τῆς Νεαπόλεως καὶ τὴν τῆς Σικελίας) τὴν ἐνέργειαν κτηματικῆς πίστεως, ὡς μὴ συμβιβαζομένης μὲ τὸν κύριον προορισμόν των. Οὕτω σήμερον διενεργοῦν κτηματικὴν πίστιν ἐν Ἰταλίᾳ μετὰ τοῦ εἰρημένου Ἰνστιτούτου ἑπτὰ ἐν ὅλῳ ἱδρύματα: 1) Instituto Italiano di Credito Fondiario, 2) Credito Fondiario della Cassa di Risparmio di Bologna, 3) Credito Fondiario della di Risparmio di Milano, 4) Credito Fondiario del Monte dei Paschi di Sien, 5) Credito Fondiario dell’ Opera Pia di San Paolo di Torino, 6) Credito Fondiario della Cassa di Risparmio di Verona, 7) Credito Fondiario Sardo di Cagliari, πλὴν δύο ἀκόμη προσωρινῶν ὀργανισμῶν διὰ τὴν χορήγησιν ἐνυποθήκων δανείων εἰς σεισμοπαθεῖς. Ὡς ἐκ τῆς ἐξελίξεως ταύτης τῆς κτηματικῆς πίστεως ἐν Ἰταλίᾳ, προκύπτει ὅτι ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀντιτίθενται εἰς τὸ ἀποκλειστικὸν μονοπώλιον τῆς κτηματικῆς πίστεως ὑπὲρ ἑνὸς ἱδρύματος ἢ καὶ τοῦ τοπικοῦ ἀκόμη μονοπωλίου διὰ πλείονα ἱδρύματα. Κατὰ τὴν γνώμην ταύτην, ἡ πλειονότης τῶν ἱδρυμάτων δὲν ἐμποδίζει τὴν ἔκδοσιν κτηματικῶν ὁμολογιῶν ὑπὸ ὡρισμένους νομίμους ὅρους, ἡ δὲ κυκλοφορία καὶ ἡ τρέχουσα τιμὴ αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς ἑνὸς ἑκάστου ἱδρύματος καὶ τῆς καλῆς λειτουργίας του. Ἡ ποικιλία τῶν ἱδρυμάτων ἐπιφέρει μεγαλυτέραν προσαρμογὴν εἰς τὴν ποικιλίαν τῶν τοπικῶν συνθηκῶν, ἐκ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ δὲ ἱδρυμάτων κτηματικῆς πίστεως, ἐχόντων χαρακτῆρα κοινωφελῆ (λ. χ. ταμιευτήρια) οὐδ’ ἐπιδιωκόντων κέρδη, πρὸς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας κτηματικῆς πίστεως ἐπέρχεται ὑποβιβασμὸς τοῦ τόκου τῶν δανείων καὶ τῶν τελευταίων τούτων. Τῷ 1910 τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια, τὰ χορηγηθέντα ὑφ’ ὅλων τῶν ἱδρυμάτων ἐν Ἰταλίᾳ, ἀνήρχοντο εἰς 988 ἑκατομ. λιρ. δηλ. 23% ὅλων τῶν ἐνυποθήκων δανείων τῆς Ἰταλίας. Εἴς τινας περιφερείας τὸ ποσοστὸν τοῦτο ὑπερβαίνει τὰ 50% τῶν ἐνυποθήκων δανείων τῆς περιφερείας, εἰς τὴν Τοσκάνην μάλιστα τὰ 60% χάρις εἰς τὴν ἀποτελεσματικὴν δρᾶσιν τοῦ αὐτόθι ἱδρύματος Monde dei Pasohi. Πλέον τοῦ ἑνὸς τρίτου τῶν ἐνυποθήκων δανείων πρὸ τοῦ πολέμου εἶχον χορηγηθῆ μὲ τόκον 3½%, ἐνῷ τὰ ἰδιωτικὰ δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ, ἰδίᾳ μικροῦ ποσοῦ, εἶχον συνομολογηθῆ μὲ τόκον μέχρις 8%. Ἐνῷ ἐν Γερμανίᾳ ἰδίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, ἡ κτηματικὴ πίστις διεξάγεται ὑπὸ πλειόνων καὶ ποικίλων ἱδρυμάτων, ἐν Γαλλίᾳ ἐπεκράτησε μετὰ πολλὰ σχέδια καὶ συζητήσεις ἀφ’ ἑνὸς ἡ μονοπωλιακὴ διαχείρισις αὐτῆς ὑφ’ ἑνὸς ἱδρύματος, καὶ ἐξ ἄλλου ἡ σύστασις ἀνωνύμου ἑταιρείας, ὄχι δημοσίου ἱδρύματος. Τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τοῦ διακανονισμοῦ τῆς κτηματικῆς πίστεως ἱκανοποίησεν ὁ Ναπολέων Γʹ, ὡς Πρόεδρος τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας, διὰ τοῦ ὀργανικοῦ Διατάγματος τῆς 28 Φεβρουαρίου 1851. Ἰδοὺ αἱ κυριώτεραι διατάξεις τοῦ Διατάγματος τούτου: Ἐγκρίσει τῆς Κυβερνήσεως ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις ἑταιρειῶν κτηματικῆς πίστεως πρὸς παροχὴν χρεολυτικῶν μακροπροθέσμων ἢ ἁπλῶν ἐνυποθήκων δανείων. Ἡ ἔγκρισις χορηγεῖται εἴτε εἰς ἑταιρείας δανειστῶν εἴτε εἰς ἑταιρείας ὀφειλετῶν, μὴ ἀποκλειομένων οὕτω τῶν συνεταιρικῶν ἱδρυμάτων τύπου ἀλληλασφαλείας Landschaft. Αἱ ἑταιρεῖαι περιορίζονται εἰς ὡρισμένας περιφερείας διὰ τῆς κυβερνητικῆς ἐγκρίσεως. Δικαιοῦνται νὰ ἐκδίδουν κτηματικὰς ὁμολογίας. Πρὸς διευκόλυνσιν τῶν πρώτων ἐργασιῶν τῶν ἑταιρειῶν τὸ Κράτος καὶ οἱ νομοὶ δύνανται νὰ ἀποκτήσουν κτηματικὰς ὁμολογίας μέχρι ποσοῦ ὁριζομένου διὰ τοῦ ἐτησίου δημοσίου Προϋπολογισμοῦ. Πρὸς τούτοις διὰ κυβερνητικῆς ἐγκρίσεως κανονίζεται καὶ ἡ προσδιωρισμένη διὰ τὴν ἱδρυομένην ἑταιρείαν μερὶς ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 10 ἑκατομ. φρ. τὰ ὁποῖα διέθεσε τὸ Κράτος διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς 22 Ἰανουαρίου 1852. Ἐξ ἄλλου ἀπεκρούσθη ἡ ἰδέα τῆς ἀναλήψεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καὶ τῶν νομῶν μερικῆς ἐγγυήσεως διὰ τὰς ἐκδιδομένας ὁμολογίας. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανικοῦ τούτου περὶ τῆς κτηματικῆς πίστεως Διατάγματος ἐξεδόθη τὸ ἀπὸ 28 Μαρτίου 1852 Διάταγμα δι’ οὗ ἐπετράπη ἡ ἵδρυσις μιᾶς ἑταιρείας κτηματικῆς πίστεως, τῆς Banque Foncière de Paris, μὲ περιφέρειαν τὴν τοῦ Ἐφετείου Παρισίων καὶ ἑταιρικὸν κεφάλαιον 25 ἑκατ. φρ. ἐκ μετοχῶν 500 φρ. ἑκάστης, ἐκ τοῦ κεφαλαίου δὲ τούτου ἔπρεπε 10 ἑκατ. τοὐλάχιστον νὰ καταβληθοῦν ἀμέσως διὰ νὰ συσταθῇ ἡ Τράπεζα, τὰ ὑπόλοιπα δὲ 15 ἑκατ. ἠδύναντο νὰ καταβληθοῦν βαθμιαίως, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν της, εἰς τρόπον ὥστε πάντοτε νὰ ἀναλογοῦν 5 ἑκατ. τοὐλάχιστον κεφαλαίου ἐπὶ 100 ἑκατ. φρ. ἐκδεδομένων κτηματικῶν ὁμολογιῶν (δηλ. τὸ 1)20). Ὡρίζετο δὲ ὅτι οὐδεμία ἄλλη ἑταιρεία κτηματικῆς πίστεως ἠδύνατο νὰ ἐγκριθῇ ἐπὶ 25 ἔτη διὰ τὴν αὐτὴν περιφέρειαν. Δύο ἄλλαι ὅμοιαι ἑταιρεῖαι ἐνεκρίθησαν κατόπιν διὰ τὰς περιφερείας τῶν Ἐφετείων τοῦ Nevers καὶ τῆς Μασσαλίας. Οὐχ ἧττον ἐπεκράτησεν ἡ ἀντίληψις ὅτι ἡ ὕπαρξις πλειόνων τοπικῶν Τραπεζῶν κτηματικῆς πίστεως παρουσιάζει μειονεκτήματα, ἰδίᾳ ὡς πρὸς τὴν κυκλοφορίαν τῶν κτηματικῶν ὁμολογιῶν. Οὕτω διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς 10ης Δεκεμβρίου 1852 ἡ Banque Foncière de Paris ἐπωνομάσθη Crédit Foncier de France καὶ ἐπεξετάθη τὸ τοπικὸν προνόμιόν της εἰς ὅλους τοὺς νομούς, ὅπου δὲν εἶχον συσταθῆ ἑταιρεῖαι κτηματικῆς πίστεως, τὰς δὲ ὑπαρχούσας δύο τοιαύτας (τοῦ Nevers καὶ τῆς Μασσαλίας) θὰ ἠδύνατο νὰ συγχωνεύσῃ εἰς ἑαυτὸ τὸ Crédit Foncier de France. Ἤδη καθ’ ὅλην τὴν Γαλλίαν, τὴν Ἀλγερίαν (ἀπὸ τοῦ 1860) καὶ τὴν Τύνιδα (ἀπὸ τοῦ 1909) ἐνασκεῖ τὴν κτηματικὴν πίστιν τὸ Crédit Foncier de France, συγχωνεῦσαν τὰς δύο ἄλλας τοπικὰς Τραπέζας. Ἡ ἕδρα εἶναι οἱ Παρίσιοι, ἡ δὲ διάρκειά του 99 ἔτη ἀπὸ τῆς 31 Δεκεμβρίου 1881. Πρὸς ἐνίσχυσίν του τὸ Κράτος ἀπέκτησε 10 ἑκατ. φρ. κτηματικὰς ὁμολογίας καὶ οἱ νομοὶ μικρά τινα ποσὰ ὁμολογιῶν, πρὸς τούτοις δὲ τὸ Κράτος ἔδωσεν ἐπιχορήγησιν ἐκ 10 ἑκατ. φρ. καταβλητέων ἀναλόγως πρὸς τὴν σημασίαν τῶν πραγματοποιουμένων ὑπὸ τοῦ Crédit Foncier δανείων. Διὰ τὸ Ἀλγέριον λειτουργεῖ νῦν ἐκ παραλλήλου καὶ ἡ Τράπεζα Crédit Foncier d’ Algerie et de Tunisie, μὲ κεφάλαιον 78 ἑκατ. φρ., παρέχουσα δάνεια ἐξ ἰδίων της μέσων καὶ ἐκ κεφαλαίων παρεχομένων αὐτῇ ὑπὸ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης τῆς Γαλλίας. Τὴν ὠργανωμένην κτηματικὴν πίστιν, ἐπὶ ἀστικῶν καὶ ἀγροτικῶν ἀκινήτων, διεξάγει παρ’ ἡμῖν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δυνάμει ἄρθρων τινῶν τοῦ καταστατικοῦ της, ἅτινα ἀνεπτύχθησαν διὰ διαφόρων ἐγκυκλίων τῆς Τραπέζης κατ’ ἀναλογίαν τῶν ἀλλοδαπῶν ὀργανισμῶν καὶ ἰδίᾳ τοῦ Crédit Foncier τῆς Γαλλίας. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα παρέχει καὶ δάνεια πρὸς δήμους, κοινότητας, λιμένας καὶ ἄλλα νομικὰ πρόσωπα ἐπὶ ἐκχωρήσει εἰδικῶν προσόδων, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται, ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τῶν κεφαλαίων τῆς Τραπέζης, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐνυποθήκων δανείων. Ὅριον δανεισμοῦ ἐπὶ ὑποθήκῃ εἶναι τὸ ½ τὸ πολὺ τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ ἀκινήτου. Τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια συνάπτονται ἐπὶ αʹ ὑποθήκῃ, χρεολυτικὰ μέχρι 40 ἐτῶν τὸ πολὺ ἢ ἁπλᾶ ἢ δι’ ἀνοικτοῦ λογαριασμοῦ. Τὰ ¾ μέχρι τῶν ⅘ τοῦ μετοχικοῦ καὶ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου (μετοχικὸν σήμερον 20 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τακτικὸν καὶ ἔκτακτον ἀποθεματικὸν 30 ἑκ. δραχ.) προσδιορίζονται εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια. Τὸ ποσὸν ὅπερ δύναται νὰ δανεισθῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δι’ ἐκδόσεως ὁμολογιῶν (τοκοφόρων μετὰ ἢ ἄνευ λαχείου ἢ ἀμοιβῆς), πρὸς τὸν σκοπὸν ὄχι μόνον τὴν κτηματικήν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τὴν γεωργικὴν πίστιν, ἐκτείνεται μέχρι τοῦ ὀκταπλασίου τοῦ μετοχικοῦ αὐτῆς κεφαλαίου. Αἱ ὁμολογίαι αὗται δὲν εἶναι καθαρῶς κτηματικαὶ οὐδὲ φέρουν τὰς ἰδιότητας τῶν ἐκδιδομένων ἀλλαχοῦ ὑπὸ τῶν εἰδικῶν Κτηματικῶν Τραπεζῶν ὁμολογιῶν, αἵτινες εἶναι ἠσφαλισμέναι διὰ τοῦ συνόλου τῶν ὑποθηκῶν καὶ δὲν ὑπερβαίνουν τὸ συνολικὸν ποσὸν τῶν ἐνυποθήκων δανείων. Ὑφίστανται τρία τοιαῦτα δάνεια διὰ λαχειοφόρων ὁμολογιῶν. Καὶ πρῶτον τὸ προορισθὲν ἀποκλειστικῶς δι’ ἐνυπόθηκα δάνεια καὶ ἀναληφθὲν ὑπὸ βαρεῖς σχετικῶς ὅρους ὑπὸ τῆς Banque Franco– Egyptienne δάνειον εἰς χρυσὸν τῷ 1880 ἐκ πραγματικοῦ κεφαλαίου 60 ἑκατ. φρ. πρὸς 4% μὲ ἀναλογίας 400 φρ. ἑκάστην, ἀναληφθείσας ἀντὶ 362,50 φρ. ἤτοι μὲ κέρδος 32,50 φρ. ἐφ’ ἑκάστης ὁμολογίας τῆς Γαλλοαιγυπτιακῆς Τραπέζης. Αἱ ὁμολογίαι ἀποφέρουν, πλὴν τοῦ λαχνοῦ, καὶ τόκον 3% ἐπὶ 400 φρ. συμφώνως πρὸς τὴν γενομένην ἀπὸ τοῦ 1900 ἐλάττωσιν τοῦ τόκου αὐτῶν ἀπὸ 4% εἰς 3% τῇ προσθήκῃ καὶ τῆς 4ης κληρώσεως ἐπὶ δεκαετίαν, προσκληθέντων, ἐννοεῖται, τῶν μὴ δεχομένων τὴν μετατροπὴν ταύτην κατόχων τῶν ὁμολογιῶν νὰ ἀναλάβουν τὴν ὀνομαστικὴν ἀξίαν. Πρὸς τούτοις ἐξεδόθη τῷ 1904 λαχειοφόρον δάνειον 20½ ἑκατομ. δρ. μὲ 2½% καὶ τὸ 1912 ἄλλο λαχειοφόρον δάνειον 30 ἑκ. δραχ., καλυφθὲν κατὰ τὰ ⅔ περίπου μόνον μὲ 2½%. Διὰ τοῦ σχεδίου νόμου, ὅπερ ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως, σκοπεῖται ἡ ρύθμισις καὶ παρ’ ἡμῖν νομοθετικῶς τοῦ πιστωτικοῦ τούτου συστήματος τῶν Ὑποθηκικῶν ἢ Κτηματικῶν Τραπεζῶν. Τὸ ὑποβαλλόμενον σχέδιον νόμου συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Γερμανικοῦ νόμου τῆς 13 Ἰουλίου 1899 «περὶ Ὑποθηκικῶν Τραπεζῶν», τοῦ Γαλλικοῦ Décret τῆς 28 Φεβρουαρίου 1852 καὶ τῶν μετ’ αὐτὸ εὐαρίθμων νομοθετημάτων, κυρίως ὅμως ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταστατικοῦ τοῦ Crédit Foncier de France καὶ τέλος ἐπὶ τῇ βάσει νεωτάτου Ἑλβετικοῦ προσχεδίου, τῆς 12 Ἰανουαρίου 1923, «sur l’ émission de lettres de gage», ἐκπονηθέντος ὑπὸ Ἐπιτροπῆς τοῦ Ὁμοσπονδιακοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀποτελοῦντος ἀναθεώρησιν προγενεστέρου προσχεδίου, δημοσιευθέντος ἐν ἔτει 1919 καὶ ὀφειλομένου εἰς Ἐπιτροπήν, ἐν ᾗ, πλὴν δύο διευθυντῶν τῶν κυριωτέρων Ἑλβετικῶν Τραπεζῶν, μετεῖχε καὶ ὁ πολὺς συντάκτης τοῦ ἐν ἰσχύϊ Ἑλβετικοῦ ἀστικοῦ κώδικος Eugen Huder. Ἕν ἐκ τῶν σοβαρωτέρων ζητημάτων, ἅτινα ἀπησχόλησαν τοὺς ἑκάστοτε συντάκτας παρεμφερῶν ἐν Εὐρώπῃ νομοθετημάτων, ὡς ἐτέθη σαφῶς ἀνωτέρω, εἶναι, ἂν ἐνδείκνυται ἡ μονοπώλησις, τρόπον τινά, τοῦ τραπεζικοῦ τούτου κλάδου, ἤτοι ἂν τὸ δικαίωμα τοῦ χορηγεῖν ἐνυπόθηκα δάνεια ἐπὶ ἐκδόσει κτηματικῶν ὁμολογιῶν, πρέπει οἱονεὶ ὡς προνόμιον νὰ ἀνήκῃ εἰς ἓν καὶ μόνον ἵδρυμα εἴτε καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος εἴτε καθ’ ὡρισμένας περιφερείας αὐτοῦ ἢ ἂν ἡ ἵδρυσις τοιούτων Τραπεζῶν εἶναι σκοπιμώτερον νὰ ἀφεθῇ ἐλευθέρα εἰς πᾶσαν ἀνώνυμον ἑταιρείαν. Τὸ νομοσχέδιον τάσσεται ὑπὲρ τῆς δευτέρας λύσεως, ἀκολουθοῦν ἐν τούτῳ τὰ ἀνωτέρω νομοθετήματα. Γίνεται ἑπομένως δεκτὸν ὅτι Κτηματικὴν Τράπεζαν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ πᾶσα ἀνώνυμος ἑταιρεία (ἄρθρον 1). Ἕτερον, ἐπίσης γενικωτέρας σημασίας, ζήτημα εἶναι, ἂν ἐπιβάλλεται ἀμιγὴς τύπος Κτηματικῶν Τραπεζῶν, ἤτοι τοιούτων, αἵτινες μόνον δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ δύνανται νὰ συνάπτωσιν, ἐν συνδυασμῷ πάντοτε πρὸς τὴν ἔκδοσιν κτηματικῶν ὁμολογιῶν, ἀπαγορευομένης εἰς αὐτὰς πάσης ἄλλης τραπεζικῆς ἐπιχειρήσεως ἤ, ἂν πᾶσα συνήθης Τράπεζα δύναται, παρὰ τοὺς λοιποὺς αὐτῆς κλάδους, νὰ ἀσκῇ καὶ τὸν κτηματικόν. Αἱ πρῶται καλοῦνται, ὡς εἴδομεν ἀνωτέρω, καθαρῶς Κτηματικαί, αἱ δεύτεραι μικταί. Τὸ νομοσχέδιον, ἀκολουθοῦν καὶ ἐν τούτῳ τὸν Γερμανικὸν νόμον, ἐπιτρέπει τὴν σύστασιν μόνον καθαρῶς Κτηματικῶν Τραπεζῶν. Ἀντιθέτως, τὸ Ἑλβετικὸν προσχέδιον δέχεται καὶ μικτὰς τοιαύτας, οὕτως ὥστε καὶ πᾶσα ἄλλη Τράπεζα, ἐπιτυγχάνουσα τὴν ἔγκρισιν τῆς ἁρμοδίας Ἀρχῆς, δύναται νὰ καλλιεργῇ καὶ τὸν κτηματικὸν κλάδον. Εἶναι ἐν τούτοις κατάδηλον ὅτι ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποκλείει εἰς τὰς συνήθεις Τραπέζας τὴν ἄσκησιν καὶ τοῦ κτηματικοῦ κλάδου, δὲν ἕπεται ὅτι ἀπαγορεύει εἰς αὐτὰς τὴν χορήγησιν ἐνυποθήκων δανείων, διότι πᾶσα Τράπεζα, ὡς πᾶς ἰδιώτης, δύναται ἐλευθέρως νὰ διαθέτῃ τὰ κεφάλαια αὑτῆς εἰς πᾶσαν ἐπιχείρησιν. Ἐκεῖνο ὅπερ εἰς πᾶσαν μὴ καθαρῶς Κτηματικὴν Τράπεζαν ἀποκλείει τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἡ ἔκδοσις κτηματικῶν ὁμολογιῶν. Ἐπίσης εἶναι σκόπιμον νὰ τονισθῇ ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ἀκολουθοῦν καὶ ἐν τούτῳ τὸν Γερμανικὸν νόμον, τάσσεται ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς εἰς μετρητὰ συνάψεως τῶν ἐπὶ ὑποθήκῃ δανείων, ἀντιθέτως πρὸς τὸ Γαλλικὸν σύστημα, καθ’ ὃ ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα δικαιοῦται κατ’ ἰδίαν κρίσιν νὰ καταβάλῃ εἰς τὸν παρ’ αὐτῆς δανειζόμενον τὸ ποσὸν τοῦ δανείου εἴτε εἰς μετρητὰ εἴτε εἰς ἰδίας αὐτῆς ὁμολογίας καὶ εἰς τὴν ὀνομαστικὴν ἀξίαν αὐτῶν. Τὸ τελευταῖον τοῦτο δὲν ἀποκλείεται καὶ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, ἀποτελεῖ ὅμως δικαίωμα τοῦ δανειζομένου, ὅστις ἄνευ ἐξαιρέσεως δύναται νὰ ἀξιώσῃ μετρητά. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν γίνεται λόγος περὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῶν Κτηματικῶν Τραπεζῶν, τουτέστιν ἂν αὗται φέρουσι τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐμπόρου ἢ εἶναι ἁπλῶς ἀστικαὶ ἑταιρεῖαι. Καίτοι οὐδεμία θὰ ἐγεννᾶτο ἀμφιβολία ὅτι πρόκειται περὶ ἐμπορικῶν ἱδρυμάτων, ἐν τούτοις ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου 16, ἔνθα γίνεται λόγος περὶ πτωχεύσεως αὐτῶν, συνάγεται ἐμμέσως μέν, κατὰ τρόπον ὅμως ἀναμφισβήτητον, ὅτι θεωροῦνται ἱδρύματα καθαρῶς ἐμπορικά. Τοιοῦτος εἶναι ὁ ἐπιζητούμενος νὰ εἰσαχθῇ θεσμός. Ὅτι προσφέρομεν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὥριμον καρπὸν μᾶς πείθουν αἱ παντοειδεῖς ἐκδηλώσεις, ἃς ἔχομεν περὶ αὐτοῦ. Ἤδη εἰς τὴν κρίσιν καὶ ψῆφον τῆς Συνελεύσεως ἀναθέτω τοῦτο μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι δὲν θὰ διστάσῃ νὰ πληρώσῃ μίαν ἀνάγκην, ἡ ὁποία θὰ ἀνακουφίσῃ τὸν λαὸν μὲν ὁλόκληρον, ἰδίᾳ ὅμως τὸν ἀγροτικὸν τῆς Ἑλλάδος τοιοῦτον. (Χειροκροτήματα)

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν....

§8Ε. ΖΥΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζυμπρακάκης ἔχει τὸν λόγον.

§10Ε. ΖΥΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, κ. Πρόεδρε, ἵνα τύχω μιᾶς ἀπαντήσεως, ἥτις δὲν μοῦ ἐδόθη μέχρι τοῦδε, διὰ ζήτημα ἀρκετὰ σκανδαλῶδες, διὰ τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικόν. Συμβαίνουσι μερικὰ σκάνδαλα καὶ εἰς τὸν Στρατὸν καὶ εἰς τὸ Ναυτικὸν καὶ δὲν δίδεται ἀφορμὴ εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ μάθῃ τί ἀκριβῶς συμβαίνει. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑβρίζωνται καὶ νὰ δυσφημίζωνται ἀξιωματικοὶ καὶ ἡμεῖς οἱ στρατιωτικοί, τοὺς ὁποίους ἐξέλεξεν ὁ λαὸς ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν. Ἂν δὲν ὁμιλήσωμεν ἡμεῖς ἐπ’ αὐτοῦ, ποῖοι θὰ ὁμιλήσουν; Οἱ ἰατροί, οἱ νομικοὶ καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου; Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσετε μίαν ἀπάντησιν.

§11Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀπορῶ μὲ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ κ. συναδέλφου. Νομίζω ὅτι ἀπεφασίσθη νὰ προταχθῇ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον σπουδαῖον, ὥστε πρέπει νὰ ἔλθῃ τάχιστα εἰς πέρας ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Καὶ ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. συναδέλφου θὰ ἔλθῃ εἰς πέρας, ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ κατόπιν.

§12Ε. ΖΥΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀπὸ τῆς 21ης Ἰουνίου, ποὺ συνεζητήθη τὸ ζήτημα, μὲ παρεπέμψατε τὴν Πέμπτην. Ἐπέρασαν δύο Πέμπται καὶ δὲν συνεζητήθη. Προχθὲς σᾶς εἶδον εἰς τὸ περιβόλι καὶ μοῦ εἴπετε, ἂν εἶναι δυνατόν, θὰ διακόψωμεν τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, ἵνα ἔλθῃ τὸ στρατιωτικόν.

§13Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπον ἂν εἶναι δυνατόν. Δὲν βλέπω τὸ δυνατόν. Περιμένει ἓν ἑκατομμύριον κόσμος νὰ ἀποκατασταθῇ.

§14Ε. ΖΥΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔγιναν τόσαι συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον τὴν σοβαρότητα τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος. Τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι ἔχει ταραχθῆ ἡ Δημοσία Γνώμη.

§15Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ, σᾶς παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος διὰ τὴν κοινὴν ἡσυχίαν καὶ διὰ τὴν ταξινόμησιν μερικῶν πραγμάτων εἰς τὸν Στρατόν.

§16Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ζήτημα στρατιωτικόν.

§17Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διὰ τῆς συζητήσεως θὰ προκληθῇ ζήτημα στρατιωτικόν.

§18Ε. ΖΥΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι.

§19Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διότι ἐτιμωρήθη ἕνας στρατηγὸς δὲν θὰ ἀσχοληθῇ ἡ Συνέλευσις.

§20Ε. ΖΥΜΠΡΑΚΑΚΗΣ. Ὑπερασπίζομαι ὡς ἀξιωματικὸς τὸν Στρατόν.

§21Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν ἤλθατε ἐδῶ ὡς ἀξιωματικός, ἀλλὰ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ.

§22Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ μὴ παρεμβαίνετε εἰς συζήτησιν τὴν ὁποίαν διεξάγω ἐγὼ μετὰ τοῦ κ. πληρεξουσίου.

§23Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν ὑποστηρίζομεν σᾶς, ἀλλὰ τὰς γνώμας μας.

§24Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς δὲν ἀποκρούομεν τὴν συζήτησιν· ἂν δὲν τὸ φέρετε σεῖς ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως, θὰ τὸ φέρῃ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς συνάδελφος.

§25Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁρισθῇ ἀπὸ τοῦδε ἡμέρα συζητήσεως;

§26Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Αἱ ἡμέραι τοῦ ἐλέγχου εἶναι ἡ Δευτέρα καὶ ἡ Πέμπτη· δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὁρίσωμεν ἄλλας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὀρφανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§28Α. ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ. Ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐκ τῶν δημοσιευμάτων κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας περὶ καταχρήσεων εἰς διάφορα Ὑπουργεῖα καὶ εἰς τὰς ὁποίας διαφαίνεται ὅτι δῆθεν ἐνέχονται καὶ ἀνώτεροι δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ἐπιθυμῶν δὲ ὅπως τερματισθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου πᾶσα καὶ ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἐπέκτασις τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἀφίνει θλιβερὰν ἐντύπωσιν εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπιληφθῇ ῥιζικῶς τῆς λύσεως τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ ὅπως ἱκανοποιήσῃ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν Δημοσίαν Γνώμην, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐξυψώσῃ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους ἐξυβριζομένους καθημερινῶς ἐκ τῶν δημοσιευμάτων, ὅπως χθὲς ἐπὶ παραδείγματι διὰ τὸν διευθυντὴν τῆς δημ. ὑγείας κ. Κοπανάρην, τοῦ ὁποίου τὰς ὑπηρεσίας πλεῖστοι ὅσοι συνάδελφοι καὶ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἐντὸς αὐτοῦ παρηκολούθησαν ἀπὸ πενταετίας, γνωρίζουσι δὲ καὶ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας ἐν Μακεδονίᾳ καὶ καθ’ ὅλην τὴν στρατιωτικὴν σταδιοδρομίαν του. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἱκανοποιήσῃ ἐντίμους δημοσίους ὑπαλλήλους, διότι ἄλλως κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν πάλιν νὰ ἀναφύεται ζήτημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀθρόας παραιτήσεις δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἂν ὑπάρχουν μερικοὶ ὑπάλληλοι ἐνεχόμενοι, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι ἐνέχονται εἰς καταχρήσεις.

§29Δ. ΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας). Δηλῶ, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι οὐδεμία δικαστικὴ ἀνάκρισις ἐγένετο, ἐξηγήσεις δὲ ἐζητήθησαν παρὰ τοῦ κ. Γεν. Γραμματέως μόνον διὰ τὸ ζήτημα τῆς καθυστερήσεως ὑποβολῆς πορίσματος, ὡς πρὸς τὰς ἀνωμαλίας τοῦ Σανατορίου Ἀσβεστοχωρίου. Διὰ τὴν παλαιὰν δὲ κατηγορίαν τὴν χρονολογουμένην ἀπὸ τοῦ 1915 δηλῶ ὅτι κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1920 ὁ τότε Εἰσαγγελεὺς Θεσσαλονίκης ἀνεκοίνωσε διὰ τοῦ Τύπου ὅτι ἐκ τῆς ἀνακρίσεως κατεδείχθη ὅτι ὅλη ἡ κατηγορία κατὰ τοῦ κ. Κοπανιᾶρη, τότε ὑγειονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ Μακεδονίας, ἀπεδείχθη ἀστήρικτος καὶ ἐπινόημα ἀνθρώπων ὄχι ἐμπεριστατωμένως παρακολουθούντων τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Οὐδεμία δ’ ἔκτοτε δικαστικὴ ἐνέργεια ἐγένετο. Παρατυχὼν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑπάλληλος ἠθέλησε νὰ ὑπαινιχθῇ τὸ παλαιὸν ζήτημα. Διετάχθησαν περὶ τούτου διοικητικαὶ ἀνακρίσεις.

§30Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐκκρεμεῖ, κ. Ὑπουργέ, ἡ ποινικὴ δίωξις ἡ παλαιά;

§31Δ. ΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας). Ὄχι.

§32Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι συνεχίζεται ἡ ποινικὴ δίωξις καὶ ὅτι πρόκειται νὰ ἐκδοθῶσι τὰ σχετικὰ μὲ τὴν περαίωσιν τῆς ὑποθέσεως.

§33Δ. ΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας). Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἄσχετον μὲ τὸ ἀνακινηθέν.

§34Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὁ δημοσιογραφικὸς θόρυβος τῶν ἡμερῶν αὐτῶν μήπως ἔχει ἐνέργειάν τινα τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς;

§35Δ. ΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας). Δὲν ἔχει καμμίαν ἐνέργειαν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ὁ κ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§37Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξέθεσαν ἐνώπιον ὑμῶν, ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ, τὰς διαφόρους ὄψεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας παρουσιάζεται τὸ ὅλον προσφυγικὸν ζήτημα. Καὶ ὑπῆρξε, πράγματι, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἡ συμβολὴ αὐτῶν πολυτιμοτάτη πρὸς διαφώτισιν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ὅπως ὑπῆρξαν χρησιμώταται καὶ αἱ παρασχεθεῖσαι πληροφορίαι. Οὐδεὶς ὅμως ἐκ τῶν μέχρι σήμερον ὁμιλησάντων κυρίων συναδέλφων ἠσχολήθη μὲ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου τῶν πράξεων ἢ παραλείψεων τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ τετράμηνον χρονικὸν διάστημα, καθ’ ὃ αὕτη διαχειρίζεται τὴν Ἐξουσίαν. Οὕτω δὲ ἐδημιουργήθη ἐν τῇ ὅλῃ συζητήσει τοῦ προσφυγικοῦ κενόν, τοῦ ὁποίου ἡ πλήρωσις οὔτε ἀνωφελὴς οὔτε ἄσκοπος εἶναι. Ἔχων τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐξετάσω ποῖαι αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ διάστημα αὐτό, καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον ἐλέγχου ἀπὸ ἀπόψεως προσφυγικῆς. Ἤκουσα, κύριοι πληρεξούσιοι, πολλοὺς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κυρίων συναδέλφων καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας ἀποκαλοῦντας τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ζήτημα ἐθνικόν. Τί ἆρά γε ὑπονοεῖται διὰ τῆς λέξεως ταύτης; Κατὰ τὴν γνώμην μου δύο ἐκδοχαὶ δύνανται νὰ ὑπάρξουν, ἡ πρώτη ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα εἶναι ὄντως κατ’ ἔκτασιν καὶ σπουδαιότητα τόσον σημαντικόν, ὥστε νὰ θίγῃ, ἐκτὸς τῶν περιωρισμένων προσφυγικῶν συμφερόντων, καὶ τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καὶ ὡς ἐκ τούτου νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταταχθῇ μεταξὺ τῶν κεφαλαιωδῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀπασχολήσουν, καὶ πρέπει νὰ ἀπασχολήσουν, τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ μακρόν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης τὸ προσφυγικὸν ζήτημα δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ζήτημα ἐθνικόν. Ἐγὼ μάλιστα θὰ ἔλεγον ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα εἶναι τὸ ἐθνικώτερον τῶν ζητημάτων, διότι ἐκ τῆς ἀντιμετωπίσεως αὐτοῦ, ἐκ τῆς ἐπιλύσεως αὐτοῦ τὸ Κράτος θὰ εἶχε ν’ ἀντλήσῃ σπουδαῖα ὠφελήματα, ἐνῷ τοὐναντίον διὰ τῆς περαιτέρω παρατάσεως τῆς σημερινῆς καταστάσεως θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀχθῶμεν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν κοινωνικῶν κλονισμῶν, ἀπέναντι τῶν ὁποίων δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀνθέξωμεν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης τὰ προσφυγικὰ ζητήματα ἔπρεπε καθ’ ἡμᾶς νὰ ἐφελκύσουν τὴν προσοχὴν καὶ τὴν μελέτην ὄχι μόνον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν ἄλλων κομμάτων, καὶ ν’ ἀποτελέσουν ἓν ἐκ τῶν κεφαλαιωδῶν ἄρθρων τοῦ ἐσωτερικοῦ προγράμματος ἑκάστου κόμματος. Ἀλλὰ πλὴν τῆς ἐκδοχῆς ταύτης ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη, καθ’ ἥν, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τὸ προσφυγικὸν εἶναι ζήτημα ἐθνικόν, δὲν δύναται ν’ ἀποτελέσῃ θέμα ἐλέγχου καὶ ἀφορμὴν ἀναζητήσεως εὐθυνῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅτι διίσταμαι ἀπολύτως πρὸς τὴν ἀντίληψιν ταύτην καὶ ὅτι θεωρῶ τοὐναντίον τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ὡς ἓν τῶν πρώτων μεταξὺ τῶν ζητημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κέκληνται νὰ ἀποτελέσουν θέμα ἐλέγχου οὐσιαστικόν. Ἡ πρώτη Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, ὅταν ἀκόμη κατεῖχε τὰ ἑδώλια τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐπεδείκνυε ζωηρότερον ἐνδιαφέρον διὰ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Ἐνθυμοῦμαι τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἀρχηγὸν τότε τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ τοὺς μᾶλλον διακεκριμένους ἐκ τῶν ὀπαδῶν του, κατέχοντας σήμερον τὰ ἑδώλια τῶν Ὑπουργῶν, παρερχομένους ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐλέγχοντας τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀδράνειαν τὴν ὁποίαν ἐπεδείκνυε διὰ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν ἦτο κἂν ἀκόμη Κυβέρνησις, διότι δὲν εἶχε περιβληθῆ διὰ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος καὶ οἱ Ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι δὲν ἐγνώριζον ἂν καλῶς κάθηνται ἢ ὄχι εἰς τὰ ἑδώλιά των. Καὶ ἠλέγχετο τότε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη διὰ τὴν ἀδράνειάν της, ἠλέγχετο διότι δὲν εἶχε πρόγραμμα προσφυγικόν, δὲν εἶχε καθωρισμένην σαφῆ προσφυγικὴν πολιτικήν, ἐνῷ ἀντιθέτως ἀφίνετο διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐρχομένη τυχὸν εἰς τὰ πράγματα εἶχεν ἐκ τῶν προτέρων σαφῶς διαγεγραμμένον πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐκ τῶν πρώτων θὰ ἔθετεν εἰς ἐφαρμογήν. Καὶ ἦτο φυσικὸν ὁ προσφυγικὸς κόσμος, ὁ κατ’ ἐξοχὴν ἐνδιαφερόμενος διὰ τὸ ζήτημά του, ἦτο φυσικὸν νὰ στηρίξῃ καὶ πολλὰς καὶ χρηστὰς ἐλπίδας ἐπὶ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως· ἀλλὰ τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου ἦλθε, καὶ ἦλθε ταχύτερον ἴσως παρ’ ὅσον καὶ οἱ μᾶλλον εὐφάνταστοι καὶ οἱ μᾶλλον ὀνειροπόλοι ἐκ τῶν τότε ὀπαδῶν τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» ἐφαντάσθησαν, ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐγένετο Κυβέρνησις, ἀπὸ τετραμήνου δὲ διαχειρίζεται τὴν Ἐξουσίαν. Τί ἔγινεν αὐτὸ τὸ πρόγραμμα τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶχε τότε; Ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν καὶ ποῖα τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἀπέδωσε κατὰ τὸ τετράμηνον χρονικὸν διάστημα τῆς ἐφαρμογῆς του; Ἰδοὺ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον, νομίζω, κανεὶς ἐκ τῶν προλαλησάντων δὲν ἐξήτασε μέχρι τοῦδε, ἰδοὺ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ μὲ ἀπασχολήσῃ καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐξέτασις θὰ διαφωτίσῃ ἐν πολλοῖς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Ποία ἡ θέσις εἰς τὴν ὁποίαν εὗρε τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ἡ Κυβέρνησις, ἅμα τῇ ἀνόδῳ αὐτῆς εἰς τὴν Ἐξουσίαν; Θὰ θέσω τὸ σημεῖον τοῦτο ὡς σημεῖον ἀφετηρίας καὶ θὰ παρακολουθήσω κατόπιν τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, πάντοτε ἀπὸ γενικωτάτων γραμμῶν. Ἡ Κυβέρνησις, ἀνελθοῦσα εἰς τὴν Ἐξουσίαν, εὗρε τὸ ὅλον προσφυγικὸν ζήτημα στηριζόμενον ἐπὶ τεσσάρων βάσεων, τὰς ὁποίας εἶχε θέσει ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις. Εἶναι γνωστὸν τὸ ἔργον τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, πολλαπλῶς δὲ καὶ δι’ ὅλων τῶν μέσων ὁ προσφυγικὸς κόσμος ἐξεδήλου τὴν εὐγνωμοσύνην τὴν ὁποίαν ὤφειλε πρὸς τὴν Ἐπαναστατικὴν Κυβέρνησιν· διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἔσωσε τὴν Πατρίδα καὶ τῆς ἀπέδωσε τὴν πρὸς στιγμὴν ἀπολεσθεῖσαν τιμήν, ἐκτὸς τούτου, ἔσωσε καὶ τὸν προσφυγικὸν κόσμον. Διότι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, πράγματι ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις ἔπραξε πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ἀνθρωπίνως καὶ ὑπὸ τὰς ἐξαιρετικὰς οἰκονομικὰς καὶ πολιτικὰς συνθήκας ὑφ’ ἃς ἐκυβέρνησε διὰ νὰ προαγάγῃ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Ἀλλ’ ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις ἀντεμετώπισε τὸ προσφυγικὸν ζήτημα προχείρως, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ ῥιζικῶς. Καὶ τοῦτο διότι ὑπελείποντο πολλαὶ ἐλπίδες ὅτι θὰ ἐπετυγχάνετο ἐκ τῆς εὐνοϊκῆς τροπῆς τῶν πολεμικῶν πραγμάτων καὶ τῶν ἐξωτερικῶν τοιούτων, νὰ ἀπελευθερωθῇ ἡ Θράκη, ὁπότε μεγάλη μερὶς τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ὁλόκληρος ὁ Θρακικὸς προσφυγικὸς πληθυσμός, θὰ ἐγκαθίστατο εἰς τὴν πατρίδα του καὶ οὕτως, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς θὰ ἀπέμενε κενὸν τὸ ὁποῖον θὰ συνεπληροῦτο ἀπὸ τοὺς ἄλλους πρόσφυγας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγκαθίσταντο εἰς τὴν θέσιν τῶν Θρακῶν, θὰ ἐγίνετο ἀφ’ ἑτέρου καὶ εὐρεῖα ἐγκατάστασις καὶ ἐν Θράκῃ. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἄρα νὰ σκεφθῇ ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις περὶ τῆς ῥιζικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, ὅλα δὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἦσαν μέτρα τείνοντα εἰς τὴν προσωρινὴν ἱκανοποίησιν τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν ἀπὸ ἀπόψεως ἐγκαταστάσεως καὶ περιθάλψεως. Οὕτως ἀντεμετώπισεν ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις τὸ ὅλον ζήτημα. Δὲν δύναται δὲ νὰ γίνῃ λόγος διὰ τὰς ἄλλας Κυβερνήσεις, διότι τὸ χρονικὸν διάστημα καθ’ ὃ παρέμειναν ἐν τῇ Ἐξουσίᾳ ἦτο βραχύτατον. Ἀλλὰ ποῖαι ἦσαν αἱ τέσσαρες βάσεις, τὰς ὁποίας ἔθεσεν ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις; Ἦσαν πρῶτον ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ ἐπὶ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν καὶ περιουσιῶν, δεύτερον ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, τρίτον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ τέταρτον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας. Εἰς αὐτοὺς τοὺς τέσσαρας ἄξονας περιεστρέφετο τὸ ὅλον προσφυγικὸν ζήτημα καθ’ ὃν χρόνον ἀνῆλθεν εἰς τὴν Ἀρχὴν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Πῶς καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἐξεδηλώθη τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος καὶ τί ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ὑπήγοντο εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀνταλλαγῆς καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ ζητήματα τῆς ἀστικῆς καὶ ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων; Αὐτὰ εἶναι τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετάσω καὶ ἐπ’ αὐτῶν θὰ ἀσκήσω τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῶν κυβερνητικῶν πράξεων. Ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι ὁ ἔλεγχος οὗτος οὐσιαστικός, πρέπει νὰ θίξωμεν ἐγγύτερον τὰ πράγματα. Τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, παρουσιάζεται ὑπὸ δύο πλευράς, τὴν ἐξωτερικὴν καὶ τὴν ἐσωτερικήν. Ἡ ἐξωτερικὴ πλευρὰ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ἀφορᾷ ὅλα τὰ θέματα τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἐκ τῆς περὶ ἀνταλλαγῆς Συμβάσεως· ἡ ἐσωτερικὴ ἀφορᾷ τὴν ἀστικὴν καὶ ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν. Πῶς καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἐξεδηλώθη τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἐξωτερικῆς καὶ τῆς ἐσωτερικῆς πλευρᾶς τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος; Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, οὐδὲν κυβερνητικὸν πρόγραμμα ἐξεδηλώθη ἐν τῇ ἀντιμετωπίσει τοῦ ζητήματος καὶ ἀπὸ τῶν δύο αὐτοῦ ἀπόψεων. Ἡ Κυβέρνησις περιωρίσθη νὰ διατηρήσῃ ἀθίκτους αὐτὰς τὰς τέσσαρας βάσεις τῆς προχείρου ἀντιμετωπίσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, νὰ ἀφήσῃ δὲ ἀπολύτως ἐλευθέρους τοὺς ἁρμοδίους νὰ χειρίζωνται τὸ ζήτημα ὅπως αὐτοὶ ἐνόμιζον καλύτερον, χωρὶς νὰ ἀσκήσῃ οὐδένα ἔλεγχον, χωρὶς νὰ χαράξῃ οὐδεμίαν ἰδικήν της κατεύθυνσιν. Καὶ πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξωτερικὴν πλευράν, οἱ παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ Ἕλληνες Ἀντιπρόσωποι εἶχον νὰ ἀντιμετωπίσουν τέσσαρα κεφαλαιώδη ζητήματα: 1) Τὴν διάσωσιν τοῦ ἐν Τουρκίᾳ ἐναπολειφθέντος Ἑλληνισμοῦ καὶ τὴν μεταφορὰν αὐτοῦ εἰς Ἑλλάδα ὑπὸ τοὺς καλυτέρους δυνατοὺς ὅρους, 2) τὴν διάσωσιν τῶν ἐκεῖ ἐγκαταλειφθεισῶν Ἑλληνικῶν περιουσιῶν, 3) τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν πληθυσμῶν τῶν περιλαμβανομένων εἰς τὴν ζώνην τῆς Κωνσταντινουπόλεως, περὶ τοῦ ὁποίου ἀρκεταὶ ἠγέρθησαν ἀμφιβολίαι καὶ πολλαὶ προέκυψαν δυσχέρειαι καὶ 4) τὴν ἐκκένωσιν τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τῶν οἰκούντων αὐτὴν Μουσουλμανικῶν πληθυσμῶν ὑπὸ τοὺς κατὰ τὸ δυνατὸν εὐνοϊκωτέρους δι’ ἡμᾶς ὅρους. Αὐτὰ εἶναι τὰ τέσσαρα κεφαλαιώδη ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ ἀπασχολήσουν τὴν Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ. Κατὰ μείζονα δὲ λόγον ἔδει νὰ ἀπασχολήσουν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεται εἰς διαρκῆ μετ’ αὐτῆς ἐπαφήν, αὐτὴ χαράσσουσα τὰς γενικὰς γραμμὰς ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἔδει νὰ ἐργασθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ. Ἀλλά, κύριοι, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, ἐπαφέθη εἰς τὴν ἀμφίβολον ἐπάρκειαν ἑνὸς διπλωματικοῦ ὑπαλλήλου καὶ ἀφῆκεν ὅλον τὸν ὄγκον τῶν ζητημάτων αὐτῶν νὰ τὸν χειρισθῇ αὐτὸς χωρὶς νὰ παρακολουθῇ κατὰ τίνα τρόπον καὶ πῶς γίνεται ὁ χειρισμὸς τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Περὶ τῶν τριῶν ἄλλων μελῶν δὲν δύναται νὰ γίνῃ σοβαρὸς λόγος, διότι ἐπουσιώδη, ἐντελῶς ἐπουσιώδη, ρόλον παίζουσιν εἰς τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Εἶναι ἀνάγκη ἆρά γε νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν διὰ νὰ ἀποδείξω τὸν ἰσχυρισμόν μου αὐτόν; Δὲν ὑπάρχει λόγος. Ὁ ἐξ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ἔντιμος συνάδελφος κ. Ἀρτεμιάδης εἰς τὴν θαυμασίαν καὶ ἐμβριθεστάτην ἀγόρευσίν του ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα αὐτὸ λίαν ἐπαρκῶς καὶ ἀπέδειξε καταφανῶς τί πενιχρὸν πρόσωπον διεδραμάτισεν ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ ἐπὶ τῆς ἀνταλλαγῆς. Ἐπίσης τὸ αὐτὸ ἔπραξε καὶ ὁ ἕτερος τῶν ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος ἀσχοληθέντων ἔντιμος συνάδελφος κ. Ζερβός, ὁ ὁποῖος μάλιστα, μεταξὺ ἄλλων, ὅπως ἐνθυμοῦμαι, εἶπε καὶ τὰ ἑξῆς, ὅτι ἡ παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν ἐπεδείξατο οὔτε ἐθνισμὸν ἀρκετὸν—εἶναι ἡ λέξις του—οὐδὲ ἐθνισμὸν ἀρκετόν, ὄχι πλέον ἐπάρκειαν, ὄχι ἱκανότητα, ὄχι ζῆλον, ἀλλ’ οὐδὲ ἐθνισμὸν ἀρκετὸν δὲν ἐπεδείξατο ἡ παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία.

§38Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὡμιλήσατε προηγουμένως περὶ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν εἰς τὸ ἔργον τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς ὁ πληρεξούσιος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κ. Ἀρτεμιάδης. Εἴχετε ἆρά γε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ ἐξετάσητε πότε ἐξεδόθησαν αἱ ἀποφάσεις ἐκεῖναι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. συνάδελφος εἶχε πρὸ παντὸς διατυπώσει τὰς παρατηρήσεις του;

§39Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. Ὑπουργέ, νὰ σᾶς παρατηρήσω τὸ ἑξῆς, ὅτι τοῦτο δὲν μειοῖ παντάπασι τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπεναντίας τὴν ἐπαυξάνει, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἀνελθοῦσα εἰς τὴν Ἀρχὴν καὶ ἔχουσα ἀκριβῶς ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν κατώρθωσε νὰ ἀντιμετωπίσῃ, ὅπως ἔπρεπε, τὰ κολοσσιαῖα προβλήματα τὰ ὁποῖα εἶχον ἀνατεθῆ εἰς αὐτήν, ἔπρεπεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ ἀντικαταστήσῃ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Τοὐναντίον λοιπὸν δὲν ἐμειώθη ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ηὔξησεν.

§40Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τότε ἀντὶ ἀοριστιῶν, θὰ μᾶς εἴπητε τὰς ἀποφάσεις ἐκείνας τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, αἱ ὁποῖαι κακῶς ἐλήφθησαν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐπανῆλθεν ἡ Κυβέρνησις.

§41Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ ἔλθω καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ἀλλὰ παρεμπιπτόντως σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν κατὰ τινα τῶν τελευταίων συνεδριάσεων, εἶπε τὰ ἑξῆς, ὅτι εἶναι τόσον πολλαὶ αἱ ἀποφάσεις αἱ ζημιοῦσαι τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα, αἵτινες ἐλήφθησαν ἀπὸ τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἀνταλλαγῆς, ὥστε δὲν γνωρίζομεν ἀπὸ ποῦ νὰ ἀρχίσωμεν διὰ νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν. Ἑπομένως προκύπτει ἐκ τούτου ἀναμφισβητήτως τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἦτο ἐν πλήρει γνώσει τῆς ἀνεπαρκείας τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ.

§42Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἐπίσημος δήλωσις, κ. συνάδελφε. Ἄν τὸ εἶπεν αὐτὸ ὁ κ. Πρόεδρος εἰς ἰδιωτικὴν συνομιλίαν, δὲν ἔχει σημασίαν.

§43Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὸ εἶπεν ἐδῶ, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἐπισήμως ὅτι εἶναι τόσον πολλαὶ αἱ ἀποφάσεις αἱ ἐπιζήμιαι διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ὥστε δὲν γνωρίζομεν ἀπὸ ποῦ νὰ ἀρχίσωμεν διὰ νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν. Κατ’ ἐμέ, ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι κολοσσιαία, διότι διετήρει τὴν Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ, ἐνόσῳ ἦτο ἀπολύτως πεπεισμένη περὶ τῆς πλήρους ἀνεπαρκείας τῶν μελῶν αὐτῆς, ἐνῷ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν ἄμεσον ἀντικατάστασιν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Μὴ πράξασα τοῦτο δύο πράγματα ἀπέδειξε: Πρῶτον ὅτι δὲν ἐγνώριζε τὸν ὄγκον τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη, δὲν ἐγνώριζε τὴν κολοσσιαίαν σημασίαν τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ ζητήματα αὐτά. Μὴ ἀποδίδουσα δὲ σημασίαν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ δὲν ἐφρόντισε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἀφῆκε μοιραίως καὶ τυχαίως νὰ χειρίζεται ταῦτα, θεωρήσασα καὶ τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν ὡς μίαν ἀπὸ τὰς πολλὰς Ἐπιτροπὰς τὰς ὁποίας ἔχομεν εἰς τὰς διαφόρους πόλεις τῆς Εὐρώπης. Ἀλλὰ δὲν ἐπρόκειτο περὶ αὐτοῦ, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπρόκειτο περὶ Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία διεχειρίζετο τὰ ⅘ τοῦ ὅλου ζητήματος, ἐπρόκειτο περὶ Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία διεχειρίζετο τὰ συμφέροντα ἐκεῖνα, ἐκ τῆς καλῆς ἢ κακῆς ἐκβάσεως τῶν ὁποίων ἐξηρτᾶτο τὸ ὅλον προσφυγικὸν ζήτημα. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω εἶναι ἀκριβῆ. Δὲν θὰ ἐπιμείνω λοιπὸν ἐπὶ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι ἀρκετὰ ἀνεπτύχθη. Ἀλλὰ θὰ θελήσω, κινηματογραφικῷ τῷ τρόπῳ, νὰ συντελέσω εἰς τὸ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν μνήμην σας μερικὰ ἐκ τῶν καταγγελθέντων γεγονότων διὰ νὰ γίνῃ μᾶλλον ἔκδηλος ἡ ἀκρίβεια τῶν παρ’ ἐμοῦ λεγομένων. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κ. Ἀρτεμιάδης ὅτι κολοσσιαῖα ζητήματα ἐλύθησαν δυσμενῶς δι’ ἡμᾶς, ἕνεκα τῆς κακῆς διαχειρίσεως τῶν ζητημάτων ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ καὶ ἀνέφερε πλεῖστα περιστατικά. Κατετέθη ἐνώπιον ὑμῶν ὅτι ἡ θέσις τοῦ ἐν Τουρκίᾳ ἐναπολειφθέντος ὑποδούλου πληθυσμοῦ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν δυσχερής, οἰκτρὰ καὶ τραγικὴ ἀναπαρίσταται ἡ κατάστασις πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν μας, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, μὴ ὢν ἐπαρκῶς πληροφορημένος περὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, περιωρίσθη νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ διαχειρίζονται αἱ ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ Ἐπιτροπαί. Ἀλλὰ κατὰ τί συνετέλεσαν αἱ Ἐπιτροπαὶ αὐταί, ὥστε νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, εἰς τὸ νὰ μὴ γίνωνται αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται, εἰς τὸ νὰ μὴ παρουσιάζεται τόσον τραγικὴ ἡ θέσις αὐτῶν, καὶ τί ἐπέτυχε καὶ τί ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις; Οὐδὲν ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν ἀνεκοίνωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός. Ἀλλὰ καὶ κάτι ἄλλο ἠκούσατε τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸν νὰ λέγῃ ὅτι τυχαίως μίαν ἡμέραν ἐδέχθη εἰς τὸ γραφεῖόν του ἀντιπροσώπους τοῦ χωρίου Κάλφα ἐκ τῆς περιφερείας Κωνσταντινουπόλεως, ὅταν δὲ τοὺς εἶδε, μετὰ καταπλήξεως, λίαν δεδικαιολογημένης κατὰ τὴν γνώμην μου, τοὺς ἠρώτησε «τί θέλετε ἐδῶ; Σεῖς δὲν εἶσθε ἀνταλλάξιμοι». Καὶ ἀπήντησαν οἱ ἀντιπρόσωποι «δὲν εἴμεθα ἀνταλλάξιμοι, ἀλλὰ μᾶς ἐκδιώκουν καὶ ἤλθομεν νὰ ἀναφέρωμεν τὸ πρᾶγμα». Καὶ προσέθεσεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ὅτι ἐκάλεσε τότε τὸν πρόεδρον τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ καὶ τοῦ ἐπέστησε τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Τί ἀποδεικνύεται ἐκ τούτου; Ἀποδεικνύεται ὅτι καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ δὲν εὑρίσκετο ἐν γνώσει τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ καὶ αὐτὴ δὲν εἶχεν οὐδεμίαν γνῶσιν καὶ ἀφίνοντο τὰ ζητήματα αὐτὰ νὰ τὰ χειρίζεται ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ Ἕλλην Ἀντιπρόσωπος. Ποῖος; Αὐτὸς ὁ ὁποῖος, ὅπως κατετέθη ἐνώπιόν σας, ἀφῆκε τὴν θέσιν του καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν Κωνσταντινουπόλεως εὑρίσκετο εἰς τὸ ὀξύτερον στάδιον, ἀφῆκε τὴν θέσιν του καὶ κατῆλθεν εἰς Ἀθήνας δι’ ἐντελῶς προσωπικοὺς λόγους, διὰ νὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν του.

§44ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπληροφόρησε τὴν Κεντρικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ δὲν ἔλαβεν οὐδεμίαν ἀπάντησιν.

§45Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τόσον τὸ χειρότερον. Ὁμοίως κατετέθη ἐνώπιον ὑμῶν ὅτι δι’ ἀποφάσεως τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, ὅλοι οἱ Ἕλληνες οἱ ἀναχωρήσαντες ἐκ Κωνσταντινουπόλεως μὲ ξένα διαβατήρια ἢ μὲ διαβατήρια Τουρκικά, φέροντα ὅμως τὴν θεώρησιν τοῦ Συμμαχικοῦ Ἐλέγχου, ὅπως ἦτο τότε ἐπιβεβλημένον, ἐκηρύχθησαν ἔκπτωτοι τῆς Ὀθωμανικῆς ὑπηκοότητος, διότι δῆθεν προέβησαν εἰς πρᾶξιν ἐκ τῆς ὁποίας ἀπεδεικνύετο ὅτι δὲν ἤθελον πλέον νὰ κρατήσουν τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα. Ὅλα αὐτὰ ἀποδεικνύουν ὅτι οὐδεμία ἀπολύτως ἐπαφὴ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ἁρμοδίας Ἀρχῆς τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, τῆς Κεντρικῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ καὶ τῶν Ἑλλήνων Ἀντιπροσώπων παρὰ ταῖς ὑποεπιτροπαῖς αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται εἰς διάφορα μέρη. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἀξιότιμοι Ἕλληνες Ἀντιπρόσωποι ἐπιλαμβάνονται τῶν ζητημάτων αὐτῶν, χωρὶς νὰ ἔχουν μπροστά των οὐδὲν πρόγραμμα, οὐδεμίαν ὁδηγίαν, ἐπαφίεντο δὲ εἰς τὴν κρίσιν των, εἰς τὴν ἐπάρκειάν των, εἰς τὴν διπλωματικήν των ἱκανότητα νὰ ἐκτιμήσουν τὰ ζητήματα ταῦτα, ζητήματα τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον, εἶναι κολοσσιαῖα· διότι ἐν τῷ συνόλῳ της ἡ ἐξωτερικὴ πλευρὰ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ἀποτελεῖ τὰ ⅘ τοῦ ὅλου ζητήματος. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ τώρα: Ὑπῆρξε πρόγραμμα προσφυγικὸν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξε πρόγραμμα προσφυγικὸν ὡς πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν τουλάχιστον πλευρὰν τοῦ ζητήματος; Ἀναντιρρήτως δὲν ὑπῆρξεν, οὐδὲ φαντάζομαι νὰ ὑπάρχῃ καὶ σήμερον ἀκόμη σαφῶς καθωρισμένον, καίτοι, κατόπιν τῆς ἀρξαμένης συζητήσεως καὶ τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἐκόμισαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες συνάδελφοι, κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας βλέπω πραγματικῶς γινομένην κάποιαν κίνησιν, βλέπω κάποιαν ἀπασχόλησιν τῶν ἁρμοδίων ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Κατὰ τοὺς 3½ μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» μετὰ τὴν πανηγυρικὴν δήλωσίν της ὅτι ἔχει σαφὲς πρόγραμμα προσφυγικῆς πολιτικῆς, κατὰ τοὺς 3½ αὐτοὺς μῆνας μοιραίως καὶ τυχαίως ἀντεμετώπισε τὴν ὅλην ἐξωτερικὴν ἄποψιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Τοῦτο εἶναι ἀπεδεδειγμένον πληρέστατα καὶ αἱ εὐθύναι τῆς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἶναι κολοσσιαῖαι καὶ οὐδεὶς λόγος θὰ δυνηθῇ νὰ μειώσῃ αὐτάς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Ἴσως θὰ λεχθῇ ὅτι εἶναι δύσκολος ἡ παρακολούθησις τοῦ ἔργου τῶν ὑποεπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι δρῶσιν ἐν Τουρκίᾳ. Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε τόσον δύσκολος ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ ἔργου τῶν ὑποεπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι δρῶσιν ἐν Ἑλλάδι; Τουλάχιστον εἰς τὰς ὑποεπιτροπὰς αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἐπίσης χειρίζονται ὄγκον ζητημάτων, τοῦ ἑνὸς σπουδαιοτέρου τοῦ ἄλλου, τοὐλάχιστον εἰς τὰς ὑποεπιτροπὰς αὐτὰς δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ αὐστηρὰ παρακολούθησις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ;

§46Σ. ΠΕΖΑΣ. Ἀνεγνώσθη ἐνταῦθα μία ἐπιστολὴ ψέγουσα δριμύτατα τὴν συμπεριφορὰν ἐν Κωνσταντινουπόλει ἑλληνικοῦ μέλους τῆς Ἀντιπροσωπείας παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ. Καταγγέλλεται ὁ κύριος αὐτός, δὲν τὸν γνωρίζω, ὅτι φέρεται βαναυσότατα πρὸς τοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν παρ’ αὐτοῦ συνδρομήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνέλαβε νὰ ἐξετάσῃ. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν διέταξε νὰ γίνῃ ἔρευνα περὶ τῆς καταγγελίας αὐτῆς καὶ τί ἀπέγινε.

§47Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὰς ἑξῆς πληροφορίας ἔλαβον τηλεγραφικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος παρὰ τοῦ Γεν. Προξένου. (Ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον).

§48Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι, ἄν, προκειμένου περὶ τῶν ὑποεπιτροπῶν αἱ ὁποῖαι δρῶσιν ἐν Τουρκίᾳ, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσιν ἐλαφρυντικαί τινες περιπτώσεις διὰ τὴν μὴ παρακολούθησιν τοῦ ἔργου αὐτῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναται νὰ λεχθῇ τὸ αὐτὸ προκειμένου περὶ τῶν ὑποεπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι δρῶσιν ἐν Ἑλλάδι καὶ αἱ ὁποῖαι ὡς προορισμὸν ἔχουν νὰ φροντίσωσι διὰ τὴν ταχίστην καὶ διὰ τὴν ὑπὸ τὰς μᾶλλον εὐνοϊκὰς δι’ ἡμᾶς συνθήκας ἐκκένωσιν τῶν Ἑλληνικῶν ἐδαφῶν ἀπὸ τὸν κατοικοῦντα αὐτὰ Τουρκικὸν πληθυσμόν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο οὐδὲν ἀπολύτως ἐγένετο. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω, κύριοι πληρεξούσιοι, ἓν γεγονὸς τὸ ὁποῖον μοὶ κατηγγέλθη τελευταῖον ἐξ Ἡρακλείου τῆς Κρήτης, διὰ νὰ ἰδῆτε ποία ἐπικοινωνία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὑποεπιτροπῶν, προκειμένου περὶ τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα χειρίζονται αὗται. Ἡ Τουρκικὴ περιουσία ἡ ἀνήκουσα εἰς τὰ Βακούφια ἐν τῷ νομῷ Ἡρακλείου ἀνέρχεται, κατὰ τὰς πληροφορίας αὐτάς, εἰς 40.000.000 χρ. φράγκα. Ὅλης αὐτῆς τῆς περιουσίας ἡ Μουσουλμανικὴ κοινότης εἶχε πλῆρες κτηματολόγιον, μαζὶ δὲ μὲ αὐτὸ καὶ σωρείαν ὅλην ἐγγράφων εἰς τὸ ἀρχεῖόν της. Αὐτὰ λοιπόν, τερματισθέντος τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπρόκειτο νὰ παραδοθοῦν ἐκ μέρους τῆς Μουσουλμανικῆς κοινότητος εἰς τὴν Μικτὴν Ὑποεπιτροπήν, διότι εἶχε ληφθῆ πρότερον ἡ ἀπόφασις, ἀντὶ νὰ παραδίδωνται ὅλα αὐτὰ τὰ ἀρχεῖα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Ἀρχάς, νὰ παραδίδωνται εἰς τὰς Μικτὰς Ὑποεπιτροπάς. Δὲν ἐξετάζω τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν καθ’ ἑαυτήν. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ καθ’ ὃν χρόνον ἀκριβῶς ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ παράδοσις ὅλων αὐτῶν τῶν τίτλων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀπεδεικνύετο ἡ ὕπαρξις αὐτῆς τῆς περιουσίας καὶ θὰ προελαμβάνετο κάθε διασπάθησις αὐτῆς, τί συνέβη; Ὁ ἐκεῖ Ἕλλην ἀντιπρόσωπος, ἀνήκων ὑπηρεσιακῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, ἐκλήθη τηλεγραφικῶς νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν θέσιν του καὶ οὕτω, καθ’ ὃν χρόνον ἐγίνετο ἡ παράδοσις, δὲν ὑπῆρχεν Ἕλλην ἀντιπρόσωπος εἰς τὴν Μικτὴν Ὑποεπιτροπήν. Παρεδίδοντο λοιπὸν τὰ ἔγγραφα ὅπως–ὅπως καὶ διηρπάζοντο καὶ ἠναγκάσθησαν οἱ ἔφεδροι καὶ οἱ πρόσφυγες νὰ καταφύγωσιν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα καὶ νὰ τῷ εἴπωσι: «Κύριε Εἰσαγγελεῦ, γίνεται τοῦτο καὶ τοῦτο, σπεύσατε, διότι αὔριον δὲν θὰ ἔχωμεν οὔτε ἓν κἂν στοιχεῖον διὰ τὰ ἀποδείξωμεν τὴν ὕπαρξιν τῶν περιουσιῶν αὐτῶν». Καὶ ἔσπευσεν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς καὶ ἐπερατώθη ἡ παράδοσις ἐνώπιον αὐτοῦ.

§49Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τί ἐγένετο αὐτὸ τὸ κτηματολόγιον;

§50Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Παρεδόθη εἰς τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπήν.

§51Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρῶτον τὰ καταγγελλόμενα ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου ἐν τῷ συνόλῳ εἶναι ἀνακριβῆ διὰ τὸν ἑξῆς ἁπλούστατον λόγον, ὅτι τὸ σχετικὸν κτηματολόγιον εὑρίσκετο εἰς χεῖρας τῆς ὑποεπιτροπῆς. Τούτου εἶχε γνῶσιν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§52Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Μουσουλμανικῆς κοινότητος;

§53Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα. Ἐστάλη ἐπιθεωρητὴς εἰς τὴν Κρήτην τῆς Γεν. Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς, ὁ κ. Πετράκης, τοῦ ὁποίου ἡ πρώτη ἐνασχόλησις ἦτο τίνι τρόπῳ θὰ περισώσωσι πρὸ παντὸς τὸ κτηματολόγιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηριζόμενοι κατόπιν θὰ εἶχον τὴν περιουσίαν των. Τὸ κτηματολόγιον αὐτὸ περιεσώθη, διότι ἐδηλώθη εἰς τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐτελείωνε τὸ ἔργον της ὤφειλε νὰ τὸ παραδώσῃ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν. Αὐτὸ εἶναι τὸ γεγονός. Τώρα, ἂν ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένοντο ἐπεμβάσεις, δὲν γνωρίζω.

§54Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡ πληροφορία σας εἶναι ἐσφαλμένη· ἡ παράδοσις τοῦ κτηματολογίου ἐγένετο πρὸ τῆς ἀποστολῆς τοῦ κ. Πετράκη.

§55Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς ποῖον;

§56Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἰς τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπὴν καὶ δι’ αὐτὸ εὑρέθη εἰς χεῖράς της, ὅταν μετέβη ὁ κ. Πετράκης.

§57Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπὴ ἔχει δικαίωμα.

§58Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καθ’ ὃν χρόνον ἐγίνετο ἡ παράδοσις δὲν ὑπῆρχεν Ἕλλην ἀντιπρόσωπος.

§59Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ σκοπὸς ἦτο τίνι τρόπῳ θὰ κατορθωθῇ νὰ περισώσωμεν κάτι τι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ὅτι τὸ κτηματολόγιον περιεσώθη καὶ εὑρίσκεται εἰς χεῖράς μας.

§60Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Περιεσώθη καθ’ ὃν τρόπον εἶπον προτήτερα, ἀφοῦ ἐπὶ δύο ὥρας ἐγένετο διαρπαγή· ὑπολείμματα περιεσώθησαν, λέγει δὲ ὁ καταγγέλλων ὅτι τὸ παραδοθὲν ἀρχεῖον ἔχει ἀξίαν καὶ ἀπὸ προσφυγικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ ἐθνικῆς, διότι μεταξὺ τῶν ἐγγράφων του περιλαμβάνονται καὶ ὅλα τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας καθ’ ἣν κατέλαβον οἱ Τοῦρκοι τὴν Κρήτην. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἔχει σπουδαιοτάτην σημασίαν. Μέγα μέρος αὐτῶν διηρπάγη καθ’ ὃν τρόπον εἶπον καὶ θὰ διηρπάζετο ἔτι μεγαλύτερον καὶ δὲν θὰ ἔμενεν ἴσως τίποτε, ἂν δὲν ἐγίνετο προσφυγὴ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα.

§61Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Συμπληρωματικῶς λέγω ὅτι ἡ διαρπαγὴ περὶ ἧς ὁμιλεῖτε δὲν ἀφορᾷ παρὰ ἕνα φάκελον ἀποβλέποντα εἰς ἔγγραφα ἱστορικά, ἀναφέροντα πρὸ παντὸς τὴν ἱστορίαν τῆς κατακτήσεως τῆς Κρήτης. Ἑπομένως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸ Κράτος ἦτο τίνι τρόπῳ θὰ περιεσώζετο τὸ κτηματολόγιον, τὸ δὲ κτηματολόγιον ἐν τῷ συνόλῳ του, χωρὶς ξεσχίσματα, περιῆλθεν εἰς τὴν κατοχήν μας.

§62Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι διὰ τῆς διακοπῆς σας ἠλαττώσατε τὴν θλῖψίν μας ἀπὸ προσφυγικῆς ἀπόψεως, ἀλλ’ ἐβεβαιώσατε ὅτι ἡ διαρπαγὴ ἐγένετο. Διηρπάγη, εἴπετε, ἕνας φάκελος.

§63Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἀποβλέπει εἰς κτήματα. Ὁμιλεῖτε περὶ κτημάτων καὶ ἔρχεσθε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι διηρπάγη τὸ κτηματολόγιον καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἔχω τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει τί περιέχει ὁ φάκελος.

§64Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ κάμωμεν σύγχυσιν τοῦ ζητήματος· ἀνέφερα τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγένετο ἡ παράδοσις τοῦ κτηματολογίου καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ἐγένετο διαρπαγή. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένητε εἰς τὸ σημεῖον αὐτό.

§65Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποῖον;

§66Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἴπετε ὅτι ἐγένετο ἁρπαγὴ ἑνὸς φακέλου περιέχοντος ἔγγραφα ἱστορικῆς σημασίας. Τίνα μέτρα ἐλάβατε; Διότι ὅπως ἐγένετο ἁρπαγὴ τοῦ φακέλου τοῦ περιέχοντος ἱστορικὰ ἔγγραφα ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ ἁρπαγὴ καὶ ἄλλων φακέλων, ἂν δὲν ἐπήρχετο ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ διακόψῃ τὸ ἔργον τῆς ἁρπαγῆς.

§67Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν ἀπάντησιν τὴν ἐδώσατε σεῖς ὁ ἴδιος. Ἐρωτᾶτε ποῖα εἶναι τὰ διαβήματα εἰς τὰ ὁποῖα προέβη ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας προκειμένου περὶ διασώσεως τοῦ φακέλου καὶ ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι τῆς ὑποθέσεως ἐπελήφθη ὁ κ. Εἰσαγγελεύς.

§68Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὄχι· ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς δὲν ἐπελήφθη τῆς διώξεως τοῦ ὑπευθύνου τῆς μὴ παρουσίας Ἕλληνος Ἀντιπροσώπου· ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ἐπελήφθη τῆς διασώσεως τῶν ἐγγράφων. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἂν ὁ Εἰσαγγελεὺς προέβη καὶ περαιτέρω, δὲν τὸ γνωρίζω τοῦτο. Ἐγὼ ἐρωτῶ ὑμᾶς ὡς Ὑπουργόν· τί ἐκάματε κατόπιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ὅτι δηλ. δὲν παρίστατο Ἕλλην ἀντιπρόσωπος κατὰ τὸν τρόπον τῆς παραδόσεως, ἥτις μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὴν διαρπαγήν; Ἑπομένως ὑπάρχει καὶ δεύτερον γεγονὸς ἐξῃκριβωμένον καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι εἰς τὰς ὑποεπιτροπὰς τὰς ἐν Ἑλλάδι δρώσας, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ τὰς παρακολουθῇ, ὅπως ὤφειλε νὰ τὰς παρακολουθῇ. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ κάτι τι ἄλλο ἀκόμη γενικώτερον: Αἱ μετὰ τῆς Τουρκίας σχέσεις ἡμῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἔχουσι μεγίστην ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ ὅλου προσφυγικοῦ ζητήματος, διότι ἐκτὸς τῶν πολλῶν συμφερόντων τὰ ὁποῖα ἔχομεν νὰ προασπίσωμεν, συμφερόντων πηγαζόντων ἀπὸ τὴν περὶ ἀνταλλαγῆς Συνθήκην, ἔχομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν καὶ ἄλλα συμφέροντα ἐκεῖ, μελλοντικά. Ἔπρεπε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, ἂν πραγματικῶς ἐμερίμνα καὶ εἶχεν ὁλοκληρώσει τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὴν ἀπαιτουμένην προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα τῶν μετὰ τῆς Τουρκίας σχέσεων. Τὸ ζήτημα εἶναι λεπτὸν αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας, θέλω μόνον νὰ ἀναφέρω ἐνώπιον ὑμῶν ὅτι ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀφήσῃ τὴν κατάστασιν, ὡς εὗρεν αὐτὴν ἀνελθοῦσα εἰς τὴν Ἀρχήν. Ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνισχύσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐν Ἀγκύρᾳ διὰ προσώπων δυναμένων νὰ ἀντεπεξέλθωσιν εἰς τὸ ἐθνικὸν τοῦτο ἔργον. Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀντιπροσωπείας, τί ἔκαμε; Προέβη εἰς τὸν διορισμὸν δύο πρεσβευτῶν ἐν Ἀγκύρᾳ. Ὁ πρῶτος, ἀφοῦ παρέμεινεν ἐπὶ τι διάστημα ἐν Ἀθήναις, μισθοδοτούμενος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, μετετέθη ἀργότερον εἰς ἄλλην τινὰ πρεσβείαν.

§69Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς ὀνομάζεται;

§70Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν τὰ πρόσωπα. Ὁ πρεσβευτὴς αὐτὸς δὲν ἐπῆγεν εἰς τὴν Ἄγκυραν. Δὲν γνωρίζω ἂν ἦτο ἐπαρκής, δὲν γνωρίζω ἂν αἱ μετὰ τῆς Τουρκίας σχέσεις εὑρίσκονται εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ διορίσωμεν πρεσβευτήν. Δὲν ἔχω ἱκανότητα μεγάλην εἰς τὰ διπλωματικὰ ζητήματα.

§71Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐν Ρώμῃ πρεσβευτοῦ;

§72Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μάλιστα.

§73Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ πρέσβυς περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, παραμένων ἐν Ἀθήναις, δὲν ἐλάμβανεν οὔτε κατεδέχετο νὰ λάβῃ μισθόν. Ὁ πρέσβυς δὲν εἶχεν ὁρκισθῆ, ὡρκίσθη δὲ ὅταν διωρίσθη ἢ μᾶλλον ὅταν μετετέθη εἰς τὴν πρεσβείαν Ρώμης, δηλ. δύο ἡμέρας πρὶν ἀναχωρήσῃ. Ἑπομένως αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπετε εἶναι ἀνακριβές, ἔπρεπε δὲ πρὶν προβῆτε εἰς αὐτὰ νὰ τὰ ἐξακριβώσετε προηγουμένως καὶ κατόπιν νὰ ἐπιρρίπτετε μομφὰς κατὰ προσώπων τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἄξια τοιούτων μομφῶν.

§74Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι τόσον φανερὸν ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω εἶναι ἀκριβῆ, ὥστε ἀπορῶ πῶς λέγετε ὅτι εἶναι ἀνακριβῆ. Θὰ ἦτο ἀνακριβὲς τὸ ἑξῆς, ὅταν ἰσχυριζόμην ὅτι διωρίσθη πρεσβευτὴς ἐν Ἀγκύρᾳ, ἐνῷ δὲν διωρίσθη. Λέγετε ὅτι διωρίσθη. Τοῦτο εἶναι τὸ σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἐγερθῇ συζήτησις, ἂν ὑπάρχει ἀκρίβεια ἢ ἀνακρίβεια, ἂν ἐμισθοδοτήθη ἢ δὲν ἐμισθοδοτήθη, ἂν εἶναι καλὸς ἢ δὲν εἶναι καλός, ἂν εἶναι τοῦτο ἢ ἐκεῖνο· τοῦτο δὲν μὲ ἐνδιαφέρει.

§75Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν ἀκολουθεῖ ἓν σύστημα ἐθίμων πάντοτε, ὅταν πρόκειται περὶ ἐπαναλήψεως ὁμαλῶν σχέσεων, κατόπιν μάλιστα ἑνὸς πολέμου. Πρῶτον διορίζονται ἐπιτετραμμένοι καὶ ὀλίγον βραδύτερον μεταβαίνουν οἱ πρεσβευταί, γίνεται δὲ τοῦτο ἀμοιβαίως μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν. Διωρίσθη ὁ πρέσβυς, δὲν ἐπρόκειτο νὰ μεταβῇ ἀμέσως, ἀλλ’ ἐδέησε νὰ παραμείνῃ, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ἡ Συνθήκη τῆς Λωζάννης δὲν εἶχε τεθῆ ἐν πλήρει ἐφαρμογῇ μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν, ἀνεμένετο δὲ ἡ κύρωσις τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης ἐκ μέρους τῶν Μεγάλων Δυνάμεων καὶ ἡ ἔναρξις τῆς ἰσχύος αὐτῆς. Σήμερον δὲν πρόκειται περὶ παραλείψεως οὔτε πρόκειται περὶ ἱκανοποιήσεως ἀτομικῶν συμφερόντων, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ὁ ἐν Ρώμῃ πρεσβευτὴς κ. Καραπάνος δὲν ἐμισθοδοτεῖτο οὔτε ἐζήτησε ποτέ τι. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν ἐκπροσώπησιν, νομίζω ὅτι ἡ τότε Κυβέρνησις ἐξέλεξε πρόσωπα κατάλληλα, ἀποστείλασα ἐκεῖ τὸν ἐπιτετραμμένον κ. Πολίτην, ὁ ὁποῖος εἶχε παρακολουθήσει ὅλας τὰς διαπραγματεύσεις εἰς τὴν Λωζάννην. Δὲν νομίζω συνεπῶς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ὅτι ὑπάρχει στάδιον διὰ νὰ γίνῃ ἔλεγχος. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν πολιτείαν τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι τῆς Τουρκίας, αὕτη καθωρίσθη καὶ ὑπὸ τῶν προγενεστέρων Κυβερνήσεων. Γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω πληροφορίας καὶ γνωρίζει ἐπίσης ὅτι διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις καὶ συζητήσεις ἐγένοντο μετὰ τῆς Τουρκικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τῆς Ἑλληνικῆς τοιαύτης, κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἀποβοῦν δυσχερεῖς ὅσον ἀφορᾷ τὴν Σύμβασιν. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι ὑπάρχει σημεῖόν τι ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις τὰς μετὰ τῆς Τουρκίας, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν δηλώσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, θὰ τὰς κάμωμεν. Σήμερον νομίζω ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἐξετάσωμεν τὰ πράγματα αὐτά.

§76Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀπέναντι τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως διωρίσαμεν τὸν κ. Καραπάνον, κατόπιν διωρίσαμεν τὸν κ. Ἀργυρόπουλον. Δὲν νομίζω ὅτι οὕτως ἐξεπληρώσαμεν τὴν σοβαρότητα τῆς θέσεως.

§77Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ διορισμός, κ. συνάδελφε, ἦτο ἁπλῶς τυπικὸς διορισμὸς διὰ νὰ διορίσουν καὶ οἱ Τοῦρκοι.

§78Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἤκουσα τὸ σχετικὸν τῆς ὁμιλίας σας τὸ ἀφορῶν τὸν ἐν Ρώμῃ πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος περὶ ἀπολήψεως μισθοῦ ἐκ μέρους προσώπου τῆς περιωπῆς τοῦ ἐν Ρώμῃ πρεσβευτοῦ.

§79Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὸ πνεῦμα τῶν λεγομένων μου ἦτο τὸ ἑξῆς καὶ ἀπορῶ πῶς ἡ συζήτησις ἤχθη εἰς τὸ σημεῖον αὐτό· τὸ πνεῦμα τῶν λεγομένων μου ἦτο τοῦτο: Δὲν εἶχον οὐδεμίαν πρόθεσιν νὰ θίξω τὸν ἐν Ρώμῃ πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος, οὐδεμίαν ἀπολύτως. Καὶ ἂν ἀκόμη ἐλάμβανε μισθόν, δὲν βλέπω κατὰ τί θὰ ἦτο ἀξιόμεμπτος. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ὤφειλε νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἐν Ἀγκύρᾳ Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ νὰ τὴν καταστήσῃ ἱκανὴν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ σπουδαῖα ζητήματα τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ, προέβη εἰς τὸν διορισμὸν πρεσβευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἦτο γνωστὸν ὅτι δὲν θὰ μετέβαινον εἰς τὴν θέσιν των, καὶ τοῦτο δὲν ἠδυνήθη νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν τὰ διορισθέντα πρόσωπα ἦσαν ἐπαρκῆ ἢ ὄχι.

§80Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ ἠμφισβήτησα καὶ πολὺ μάλιστα, κ. συνάδελφε, σᾶς εἶπον μάλιστα ὅτι ὑπάρχει καὶ ὡρισμένη ἐθιμοτυπία, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἀκολουθῇ ἓν Κράτος πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν σχέσεων. Στέλλονται πρῶτον ἐπιτετραμμένοι....

§81Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ θέσις τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ Ἀντιπροσωπείας εἶναι τοιαύτη, ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ στέλλωνται οἱ κράτιστοι τῶν Ἑλλήνων διπλωματῶν. Ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην θέσιν διπλωματικὴν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ ἐπισύρῃ ἡ πλήρωσις τῆς θέσεως τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ στέλλῃ ἐκεῖ ὄχι τὸν κ. Πολίτην, ἀλλὰ τὸν κράτιστον τῶν Ἑλλήνων διπλωματῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ καὶ τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος καὶ τὴν διπλωματικὴν ἱκανότητα διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ ζητήματα. Δὲν σᾶς ἤλεγξα ὅτι δὲν ἐστείλατε πρεσβευτὴν παρὰ τὰ διπλωματικὰ ἔθιμα, σᾶς ἤλεγξα ἀκριβῶς διότι διωρίσατε πρεσβευτὴν ἐν γνώσει τοῦ ὅτι πρεσβευτὴς δὲν θὰ ἐπήγαινε. Καὶ ὅταν ὁ πρεσβευτὴς ἐκεῖνος μετετέθη εἰς Ρώμην, διωρίσατε καὶ δεύτερον, ὁ ὁποῖος εἶχε τρεῖς θέσεις, εἶχε τὴν θέσιν τοῦ πρεσβευτοῦ ἐν Ἀγκύρᾳ, τὴν θέσιν τοῦ Ἕλληνος Ἀντιπροσώπου παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως καὶ τὴν θέσιν τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Αὐτὰ ὅλα ἀποδεικνύουν, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δὲν ἀποδίδετε εἰς τὴν ἐν Ἀγκύρᾳ διπλωματικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν προσοχὴν καὶ τὴν σοβαρότητα τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποδίδετε. Αὐτὰ ὅλα ἀποδεικνύουν τίνας διαθέσεις ἔχει ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὴν πλήρωσιν τῆς θέσεως τοῦ ἐν Ἀγκύρᾳ πρεσβευτοῦ.

§82Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Σᾶς ἐξήγησα ὅτι εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐν καιρῷ, ὅταν φθάσῃ ἡ στιγμὴ ἐκείνη καὶ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς διορισμὸν ἀντιπροσώπου, τότε δύνασθε νὰ κάμητε ἔλεγχον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τοποθέτησιν τοῦ κ. Ἀργυροπούλου, ὑπῆρξε τυπική, συνεπῶς δὲν πρόκειται περὶ πληρώσεως τῆς πρεσβείας ἐν Ἀγκύρᾳ. Ὁ ἔλεγχος δύναται νὰ ἀσκηθῇ, ὅταν πληρωθῇ ἡ θέσις.

§83Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, λεγόμενον εἰς τὴν κοινὴν γλῶσσαν καὶ ὄχι εἰς τὴν διπλωματικὴν σημαίνει τὸ ἑξῆς: Ἔπρεπε τὸν κ. Ἀργυρόπουλον νὰ τὸν κάμωμεν πρεσβευτήν. Ἐψάξαμεν ἀπ’ ἐδῶ καὶ ἀπ’ ἐκεῖ καὶ δὲν εὕρομεν ἄλλην θέσιν. Τὸν κάναμε πρεσβευτὴν εἰς τὴν Ἄγκυραν. Νὰ κάμετε τὸν κ. Ἀργυρόπουλον καὶ μέγαν βεζίρην· ἂν θέλετε, δύνασθε νὰ τὸν κάμετε, οὐδέποτε ὅμως πρεσβευτὴν εἰς τὴν Ἄγκυραν.

§84Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ὑπῆρξε καὶ ἄλλοτε πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος· δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ διορίζεται εἰς τὸν βαθμὸν αὐτόν. Σήμερον δὲν διωρίσθη πρεσβευτής, ἀλλὰ εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§85Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξωτερικὴν πορείαν τοῦ ὅλου προσφυγικοῦ ζητήματος. Καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι ἐν ἐμοὶ ἑδραιοῦται ἡ πεποίθησις ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ὑπέχει βαρυτάτας εὐθύνας, διότι ἐπὶ τρεῖς καὶ ἥμισυν μῆνας δὲν ἀντεμετώπισε τὴν ἐξωτερικὴν πλευρὰν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος μετὰ τῆς προσοχῆς μετὰ τῆς ὁποίας ὤφειλε νὰ τὴν ἀντιμετωπίσῃ, διότι ἀπώλεσεν ἡ Κυβέρνησις ὅλον τοῦτον τὸν χρόνον ἐπὶ ματαίῳ καὶ ἐδημιουργήθη κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ μία κατάστασις, τὴν ὁποίαν ματαίως θὰ ἀγωνίζεται τώρα νὰ ἀνατρέψῃ. Εἶναι πολὺ εὔκολον, κύριοι συνάδελφοι, ἢ μᾶλλον πολὺ εὐκολώτερον, ἀποδεδειγμένως εὐκολώτερον νὰ ἐμποδίσῃ κανεὶς τὴν λῆψιν μιᾶς ἀποφάσεως, ἀλλὰ εἶναι ἀπείρως δυσκολώτερον νὰ ἐπιτύχῃ κατόπιν τὴν ἀνατροπὴν ἀποφάσεως ἅπαξ ληφθείσης. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔρχεται καὶ δηλοῖ διὰ στόματος τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς ὅτι εἶναι τόσον πολλαὶ αἱ δυσμενεῖς ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν εἰς βάρος ἡμῶν, ὥστε δὲν γνωρίζομεν ἀπὸ ποίαν νὰ ἀρχίσωμεν διὰ νὰ τὴν ἀνατρέψωμεν. Διὰ νὰ τὴν ἀνατρέψωμεν μὲ ποίους ἀνθρώπους, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν; Μὲ ποῖα ὄργανα θὰ ἀνατρέψητε τὰς ἀποφάσεις αὐτάς; Μὲ τὰ ὄργανα τὰ ὁποῖα ἐστάθησαν ἀνίκανα νὰ ἀποτρέψουν τὴν λῆψιν τῶν ἀποφάσεων τούτων; Εἶναι δυνατὸν τὰ πρόσωπα αὐτὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἀνάκλησιν ἀποφάσεων, ἀφοῦ ἐστάθησαν ἀνίκανα νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἀποτροπὴν τῆς λήψεως τῶν ἀποφάσεων; Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξωτερικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐσωτερικῆς αὐτοῦ πλευρᾶς. Ἡ ἐσωτερικὴ πλευρὰ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο κλάδους, εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν καὶ εἰς τὴν ἀστικὴν ἐγκατάστασιν. Ἴδωμεν τί ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων, ἴδωμεν πῶς καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἐξεδηλώθη τὸ προϋπάρχον αὐτοτελὲς πρόγραμμα αὐτῆς. Ὅτι ἡ ἀγροτικὴ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων, ἂν δὲν ἀπέτυχε τελείως, δὲν ἔχει ἐπιτύχει, τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἄλλως τε δὲν θὰ τὸ βεβαιώσω ἐγώ. Παρῆλθον ἀπὸ τοῦ βήματος 27 μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀναφέρουν γεγονότα συγκεκριμένα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν ὅτι ἡ ἀγροτικὴ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων δὲν ἀπέδωκε τοὺς καρποὺς οἱ ὁποῖοι ἀνεμένοντο. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ κατὰ συνέπειαν πλήρης ἀποτυχία, ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει καὶ ἐπιτυχία. Ἀλλὰ ἡ ἀγροτικὴ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων ἔχει συνυφανθῆ μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως. Καὶ ἤκουσα νὰ λέγηται: Βεβαίως ἡ ἀγροτικὴ ἐγκατάστασις ἀπέτυχε. Βεβαίως δὲν ἔγινεν ὅ,τι ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἀλλὰ ἐν τούτῳ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων τὴν ἔκαμεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἡ ὁποία, καθὼς γνωρίζετε, εἶναι ὀργανισμὸς αὐτόνομος, ἀνεξάρτητος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἑπομένως, ἂν ὑπάρχῃ ἐπιτυχία, ἡ ἐπιτυχία ἀνήκει εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ ὁ ἔπαινος εἰς αὐτήν, ἂν δὲ ὑπάρχῃ ἀποτυχία, ἡ ἀποτυχία βαρύνει καὶ πάλιν τὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ κατὰ τὸ Πρωτόκολλον δὲν δυνάμεθα νὰ ἀσκήσωμεν ἔλεγχον κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, πολλῷ μᾶλλον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐφόσον ἡ Ἐπιτροπὴ εἶναι τελείως ἀνεξάρτητος. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ μελέτη τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης καὶ τοῦ συναφοῦς πρὸς αὐτὸ καταστατικοῦ μὲ κάμνει νὰ καταλήξω εἰς συμπέρασμα ἐντελῶς διαφορετικὸν καὶ νὰ σχηματίσω γνώμας ἐντελῶς ἀντιτιθεμένας πρὸς αὐτὰς τὰς ὁποίας ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου.

§86Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αἱ προηγούμεναι γνῶμαι εἶναι γνῶμαι ἰδικαί σας, διότι ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἀπεποιήθη ἔλεγχον προκειμένου περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως. Αἱ γνῶμαι τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι γνῶμαι ἰδικαί του.

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀνέπτυξε γνώμην περὶ αὐτοῦ;

§88Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, προκειμένου περὶ ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως λέγω τὸ ἑξῆς: Ὅταν ἐρχόμεθα εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως, εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς ὀργανισμοῦ, τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἡ ὁποία ἀνέλαβεν ὁλόκληρον τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν. Ἑπομένως τὰ σφάλματα ἢ αἱ ἐπιτυχίαι βαρύνουν τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ συνεπῶς παρουσιάζεται ἡ ἄποψις ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Κυβέρνησις δὲν φέρει καμμίαν εὐθύνην. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξε δὲν εἶναι γνώμη τῆς Κυβερνήσεως.

§89Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό, κ. Ὑπουργέ.

§90Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δηλαδὴ δέχομαι τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως.

§91Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατὰ τύπους ἔχετε δίκαιον, διότι πρόκειται περὶ ἐντελῶς αὐτονόμου ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἐξαρτᾶται ἐξ οὐδεμιᾶς Ἀρχῆς καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἀνατίθεται ἡ διαχείρισις τοῦ προσφυγικοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰμὴ νὰ λογοδοτήσῃ ἡ Κυβέρνησις δι’ ὅλας τὰς πράξεις τὰς σχετιζομένας μὲ τὴν Ἐπιτροπήν.

§92Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶπον ὅτι μέχρι σήμερον ἐτέθη τὸ ζήτημα, ὅπως τὸ ἔθεσα πρότερον, ὅτι, ἐφόσον ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἔχει ἀναλάβει τὸ ἔργον τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως, ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶναι ὀργανισμὸς αὐτόνομος, ἡ εὐθύνη βαρύνει τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ δὲν δύναται νὰ ἀσκηθῇ ἔλεγχος εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἔτσι ἐτέθη τὸ ζήτημα μέχρι τοῦδε, ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἡ τοιαύτη θέσις τοῦ ζητήματος δὲν εἶναι ὀρθή· Ἀπεναντίας φρονῶ ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ ἀποτυχία, ἡ ἀποτυχία βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ὑπάρχῃ ἐπιτυχία, εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Κυβερνήσεως. Διατί τὸ φρονῶ αὐτό, θὰ σᾶς ἀναπτύξω εὐθὺς ἀμέσως, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Πρωτοκόλλου καὶ τοῦ συμφυοῦς πρὸς αὐτὸ καταστατικοῦ. Ἀλλὰ πρὸ τούτου θὰ ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ τὸ ζήτημα τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον εἶναι συναφὲς μὲ τὸ ζήτημα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Διότι τὸ προσφυγικὸν δάνειον ἀποτελεῖ ζήτημα ἐξερχόμενον τοῦ κυρίως πλαισίου τῆς σημερινῆς συζητήσεως, ζήτημα τὸ ὁποῖον, ἂν κάποτε ἤθελε συζητηθῆ αὐτοτελῶς, τότε ἐπιφυλάσσομαι εὐρύτερον νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου. Κατ’ ἐμέ, τὸ προσφυγικὸν δάνειον ἐξυπηρετεῖ ἄριστα τὰ προσφυγικὰ συμφέροντα, εἶναι δ’ ἐντελῶς διαφορετικὸν τὸ ζήτημα ἄν, πρὸς σύναψιν αὐτοῦ, τὸ Κράτος ὑποβάλλεται εἰς δεσμεύσεις ἠθικὰς καὶ ὑλικάς.

§93Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λέγετε ὅτι τὸ δάνειον ἐξυπηρετεῖ θαυμάσια τὰ προσφυγικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ ἡ Σύμβασις δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ προσφυγικὰ συμφέροντα.

§94Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ τὸν στενογράφον, ἂν εἶπον τοιαῦτα πράγματα. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἐκ τῆς μελέτης τοῦ Πρωτοκόλλου ἐπείσθην ὅτι τὸ προσφυγικὸν δάνειον ἐξυπηρετεῖ ἄριστα τὰ προσφυγικὰ συμφέροντα· ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα, ἂν διὰ τῆς Συμβάσεως αὐτῆς τοῦ δανείου ἐπιβάλλονται δεσμεύσεις ὑλικαὶ καὶ ἠθικαὶ εἰς τὸ Κράτος.

§95Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Οἱ ὅροι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι βαρεῖς, ἀλλὰ τὸ προσφυγικὸν δάνειον ἀπαραίτητον διὰ τὰς προσφυγικὰς ἀνάγκας.

§96Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἤθελον νὰ ἀντιληφθῶ καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος τί εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος.

§97Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶπον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα.

§98Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δηλαδή;

§99Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὅτι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ἐξυπηρετεῖται ἄριστα διὰ τοῦ δανείου. Ἄν διὰ τὸ Κράτος οἱ ὅροι εἶναι βαρεῖς εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς, αὐτὸ εἶναι ζήτημα ξεχωριστόν. Ὡς πρόσφυγες ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ κηρυχθῶμεν κατὰ τῆς συνάψεως τοῦ δανείου. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀποδειχθῇ ὅτι οἱ ὅροι εἶναι τόσον βαρεῖς, ὅσον ἠθέλησαν νὰ παραστήσουν αὐτοὺς οἱ διάφοροι λαλοῦντες περὶ αὐτοῦ, τότε θὰ εἴχωμεν ὑποχρέωσιν νὰ συντρέξωμεν δι’ ὅλων μας τῶν δυνάμεων, ἵνα οἱ ὅροι αὐτοὶ ἐλαφρυνθῶσι, πάντοτε ὅμως ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς συνάψεως τοῦ δανείου. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ προσφυγικοῦ δανείου εἶναι ἄσχετον μὲ τὴν συζήτησιν τὴν ὁποίαν κάμνομεν τώρα. Ὅταν θὰ ἔχωμεν εἰδικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, θὰ ἐκθέσωμεν ἐκτενέστερον τὰς γνώμας μας. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν ἔρευναν τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς διαχειρίσεως τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἀγροτικῆς. Κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ἠκούσθησαν πλεῖσται ὅσαι μομφαί, μύδροι ἐξεπέμφθησαν καὶ ἐντεῦθεν καὶ διὰ τοῦ Τύπου. Δὲν γνωρίζω ποίαν γνώμην ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχει ἡ Κυβέρνησις.

§100Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ τὴν ἀκούσητε.

§101Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡ μέχρι τοῦδε συζήτησις δὲν ἔδωκεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν γνώμην αὐτῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον τοῦτο· ἑπομένως δὲν τὴν γνωρίζω. Ἄν ὅμως δὲν ἀπατῶμαι, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργός, πρὶν ἢ ἀναλάβῃ τὸ ἀξίωμα τὸ ὁποῖον τόσον ἐπαξίως κατέχει, ἐντελῶς ἀνευθύνως τότε, σύμφωνα ἄλλως τε καὶ πρὸς τὴν γνώμην τῆς μεγάλης πλειονότητος τῶν προσφύγων πληρεξουσίων, εἶχε τὴν γνώμην ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὸν ὄγκον τοῦ προβλήματος τὸ ὁποῖον εἶχε νὰ ἐπιλύσῃ. Δὲν γνωρίζω, ἂν κατόπιν τῆς τετραμήνου ὑπευθύνου διαχειρίσεως τοῦ ζητήματος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐξακολουθεῖ ἔχων τὴν αὐτὴν γνώμην ἢ ἂν ἡ ὑπεύθυνος διαχείρισις τὸν ἔκαμε νὰ ἀλλάξῃ τοιαύτην. Τοῦτο δὲν τὸ γνωρίζω. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει εἶναι τοῦτο: Ἔχει εὐθύνην ἢ δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ μέχρι σήμερον συντελεσθὲν ἔργον ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων; Ἰσχυρίζομαι ὅτι, ἐφόσον ἐκ μέρους ὅλων διεκηρύχθη ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπέτυχεν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ ἔργου τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως, ἡ εὐθύνη βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, κατὰ τὸ Πρωτόκολλον, εἶναι ὀργανισμὸς αὐτόνομος, εἰς οὐδεμίαν ὑποκείμενος ἐξάρτησιν ἐκ μέρους τῶν ἄλλων Ἀρχῶν, κεντρικῶν ἢ τοπικῶν. Ἡ αὐτονομία αὐτὴ σημαίνει ἄρά γε ὅτι δὲν εὐθύνεται καὶ ἡ Κυβέρνησις; Διότι ἐκ τούτου ἐξεπήγασεν ἡ γνώμη αὐτή. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, παρ’ ὅλον ὅτι ὁ ὀργανισμὸς εἶναι αὐτόνομος, λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ καὶ σύμφωνα μὲ τὸ Πρωτόκολλον, ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει ἀκεραία. Διότι κατὰ τὸ Πρωτόκολλον ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ τέσσαρα μέλη. Ἐκ τούτων τὰ δύο διορίζονται ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ τὰ ἄλλα δύο ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, τῇ συγκαταθέσει τοῦ Συμβουλίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ δύο, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ παρακολουθήσητε εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, οἱ ὁποῖοι διορίζονται ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀντιπρόσωποι παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ὅτι δὲ εἶναι ὑπάλληλοι ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἑξῆς γεγονότος: Ὅτι, ἐνῷ τὰ δύο μέλη τὰ διοριζόμενα ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν πληρώνονται ἐκ τοῦ ταμείου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, τὰ ἄλλα δύο μέλη τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν δὲν πληρώνονται εἰς βάρος τοῦ ταμείου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἀλλὰ εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ καταβάλλῃ, ὄχι τὸ ταμεῖον Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, τὴν ἀντιμισθίαν τῶν δύο παρ’ αὐτῇ Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων. Τοῦτο σημαίνει ὅτι αὐτοὶ εἶναι ὑπάλληλοι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλοντες νὰ ἐκτελοῦν τὰς ἐντολὰς τὰς ὁποίας δίδει εἰς αὐτοὺς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ νὰ βαδίζουν ἐπάνω εἰς τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον χαράσσει εἰς αὐτοὺς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, καταναλίσκοντες ὅλα τὰ ἐγκεφαλικά των κύτταρα, εἰς τρόπον ὥστε αἱ ἀντιλήψεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε ἀνακυπτόντων ζητημάτων νὰ μετατρέπωνται εἰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων.

§102Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκάματε μίαν διάκρισιν, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει, διότι τὸ Πρωτόκολλον λέγει: «Αἱ ἀποδοχαὶ τῶν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διοριζομένων μελῶν θὰ πληρώνωνται ἐκ τοῦ ταμείου τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἀποδίδῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὸ ποσὸν τῶν ὑπ’ αὐτῆς ὁρισθεισῶν ἀποδοχῶν».

§103Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπον καὶ ἐγώ, ὅτι τὰς ἀποδοχὰς τῶν δύο Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων θὰ τὰς πληρώνῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις.

§104Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ τίς διαφορὰ ὑπάρχει;

§105Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Διότι θὰ τὰς καταβάλλῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἄρα οἱ δύο αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀντιπρόσωποι τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἀλλὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶναι ξεχωριστὸν τὸ ζήτημα. Ἄλλο τὸ Ταμεῖον Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ ἄλλο τὸ Δημόσιον Ταμεῖον.

§106Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ δάνειον δὲν εἶναι Ἑλληνικὸν δάνειον;

§107Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι περιττόν, κ. Ὑπουργέ, νὰ συζητῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, διότι εἶναι ἐντελῶς ἐξηκριβωμένον καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ σύγχυσις μεταξὺ Ταμείου Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Ἐπιμένω λοιπὸν καὶ λέγω τοῦτο, ὅτι οἱ δύο παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Προσφύγων Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι εἶναι ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως, ἔχοντες μίαν καὶ μόνην ἀποστολήν, νὰ γνωρίζουν καλῶς ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς γεωργικῆς τῶν προσφύγων καὶ τὰς ἀντιλήψεις αὐτὰς νὰ προσπαθοῦν διὰ τῆς ἱκανότητός των νὰ τὰς μεταβάλουν εἰς ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς.

§108Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς διακόψω καὶ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Σᾶς ἐρωτῶ· ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπὸ πόσα μέλη ἀποτελεῖται; Ἀπὸ πέντε. Ἑπομένως, ἂν πρόκειται περὶ προγράμματος, ἔχουν δύο ψήφους μόνον οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οὐδέποτε ὅμως ἡ Ἐπιτροπή, προκειμένου διὰ τὰς γενικὰς γραμμάς, εἶχε διαφωνήσει.

§109Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μὴ βιάζεσθε. Τὰ μέλη εἶναι τέσσαρα. Ἀλλὰ θὰ εἴπω κἄτι περισσότερον.

§110Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὁ δημιουργὸς τῆς καταστάσεως αὐτῆς εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Βενιζέλος.

§111Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μὴ θέλετε νὰ ρίπτετε τὰς εὐθύνας τὰς ἰδικάς σας ἐπὶ τῶν ἄλλων.

§112Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διαστρεβλώνετε τὴν ἀλήθειαν καὶ φωνάζετε.

§113Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Χειρίζεσθε τὸ προσφυγικὸν ζήτημα τέσσαρας ὁλοκλήρους μῆνας καὶ ρίπτετε τὰς εὐθύνας ἐπὶ τῶν ὤμων ἄλλων. Διὰ τὸ τετράμηνον αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ὑπέχετε εὐθύνας καὶ ὁτιδήποτε καὶ ἂν ἰσχυρισθῆτε δὲν θὰ ἠμπορέσητε νὰ τὰς ἀποφύγητε.

§114Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω πρὸς τιμὴν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ὅλαι αἱ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν μέχρι τοῦδε, ἐλήφθησαν ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ.

§115Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τόσον τὸ χειρότερον, διότι, ἐφόσον κατελήξαμεν εἰς ἀποτυχίαν, σημαίνει ὅτι τῆς ἀποτυχίας αὐτοὶ συνεργοὶ εἶναι ὅλοι. Δὲν ὑπῆρξε κατὰ συνέπειαν εἷς Ἕλλην Ἀντιπρόσωπος ὑποστηρίξας ἄποψιν ἀντιτιθεμένην πρὸς τὰς ληφθείσας ἀποφάσεις. Λοιπὸν λέγω τὸ ἑξῆς: Ὅταν εἶναι τρεῖς, κατ’ ἀνάγκην πρέπει οἱ δύο νὰ εἶναι ξένοι, ὅταν εἶναι τέσσαρες, νικοῦν πάλιν οἱ ξένοι, διότι ὁ Πρόεδρος ἔχει δύο ψήφους· ἑπομένως τὸ δικαίωμα τῶν Ἑλλήνων Ἀντιπροσώπων εἶναι σκιῶδες. Διὰ νὰ ἔχῃ ποιάν τινα ἀξίαν, πρέπει νὰ προσελκύσουν πρὸς τὴν ἄποψίν των τὸν ἕνα τοὐλάχιστον τῶν δύο ξένων. Καὶ τώρα ἂς βάλωμεν τὰ ζητήματα εἰς τὴν θέσιν των. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὑπάρχει ἀποτυχία· αὐτὸ τὸ διεκήρυξαν οἱ 27 ρήτορες, οἱ ὁποῖοι παρῆλθον ἀπὸ τοῦ βήματος. Διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ἀποτυχίαν ἔπρεπε νὰ παρουσιασθῇ μία ἐκ τῶν τριῶν περιπτώσεων: 1) ὅτι καὶ ἡ ἀρχικῶς χαραχθεῖσα κατεύθυνσις ἐκ μέρους τῶν Ἑλλήνων Ἀντιπροσώπων ὑπῆρξεν ἀρίστη καὶ οἱ ὑποστηρίξαντες αὐτὴν μέσα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως τὴν ὑπεστήριξαν ἐπαρκῶς, ἀλλὰ οἱ δύο ξένοι Ἀντιπρόσωποι, ἔχοντες ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν ἀντίληψιν, δὲν ἠθέλησαν ν’ ἀποδεχθοῦν τὴν ὀρθὴν ταύτην κατεύθυνσιν καὶ ἑπομένως κατελήξαμεν εἰς ἀποτυχίαν. Τούτου οὕτω τιθεμένου, πηγάζει ἀναγκαστικῶς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ εὐθύνη βαρύνει τοὺς δύο ξένους, διότι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ τῶν Ἀντιπροσώπων αὐτῆς, ἔδωσε τὴν ὀρθὴν κατεύθυνσιν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, τὴν ὑπεστήριξεν ἐπαρκῶς, ἀλλὰ δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ἀποδοχὴ τῆς ἐκ μέρους τῶν ξένων. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δύναται νὰ εἶναι ἀπολύτως ἥσυχος· οὐδεμίαν εὐθύνην ὑπέχει. Ἡ δευτέρα περίπτωσις εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι τὸ μὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως χαραχθὲν σύστημα ἀγροτικῆς καὶ ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως ἦτο ὀρθόν, ἡ ὑποστήριξις ὅμως ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἀπὸ μέρους τῶν Ἑλλήνων Ἀντιπροσώπων δὲν ὑπῆρξεν ἐπαρκής, εἰς τρόπον ὥστε νὰ προσελκύσουν εἰς τὴν ἄποψίν των τὸν ἕνα τοὐλάχιστον ἐκ τῶν δύο ξένων. Τῆς ὑποστηρίξεως ταύτης μὴ ὑπαρξάσης ἐπαρκοῦς, οἱ δύο ξένοι ἀντετάχθησαν, τὸ σχέδιον ἐματαιώθη καὶ ἡ εὐθύνη βαρύνει τοὺς Ἕλληνας Ἀντιπροσώπους, οἱ ὁποῖοι ἔδειξαν ἀνεπάρκειαν ἐν τῇ ὑποστηρίξει τούτου, ἀλλὰ ταυτοχρόνως εὐθύνη ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὐτὴ διώρισε τοὺς Ἀντιπροσώπους αὐτοὺς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶχε δικαίωμα νὰ τοὺς ἀνακαλέσῃ. Καὶ τρίτη περίπτωσις εἶναι ὅτι, ὁπότε ἡ ἀρχικὴ κατεύθυνσις ὑπῆρξεν ἐσφαλμένη καὶ ἐπειδὴ ἦτο ἐσφαλμένη ἤγαγεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα ἤγαγεν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ εὐθύνη ἀνήκει καὶ πάλιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι οἱ ἀντιπρόσωποι ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των. Ἀλλ’ ἐκ τῶν τριῶν τούτων περιπτώσεων, αἱ δευτέρα καὶ τρίτη δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι μίαν καὶ μόνην, διότι ἐν αὐταῖς τὴν εὐθύνην τὴν ὑπέχει ἡ Κυβέρνησις. Εἴτε οἱ Ἀντιπρόσωποι εἶχον ἀνεπαρκῶς ὑποστηρίξει τὸ ζήτημα ἢ ἐπαρκῶς ὑπεστήριξαν, ἀλλὰ ἡ κατεύθυνσις ἦτο ἐσφαλμένη, τὴν εὐθύνην τὴν ἔχει ἡ Κυβέρνησις... Ἂς ἐξετάσωμεν ποία ἐκ τῶν τριῶν περιπτώσεων ἔχει ἐμφανισθῆ. Εἶπον ὅτι θὰ εἶχον τὴν εὐθύνην οἱ ξένοι ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ χαραχθεῖσα ἀρχικῶς κατεύθυνσις ὑπῆρξεν ὀρθή, ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ τὴν ἀκολουθήσουν. Ἀλλὰ ποῖοι εἶναι οἱ ξένοι; Οἱ ξένοι αὐτοὶ εἶναι ὁ κ. Μοργκεντάου καὶ ὁ κ. Κάμπελ. Ὑπάρχει κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἢ ὑπάρχει κανεὶς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἰδιαιτέρως δὲ μεταξὺ τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος νὰ ἀρνηθῇ τὰ φιλοπροσφυγικὰ αἰσθήματα τοῦ κ. Μοργκεντάου καὶ τοῦ κ. Κάμπελ; Ὑπάρχει κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ ἀρνηθῇ ὅτι αὐτοὶ οἱ ξένοι Ἀντιπρόσωποι ἐγκατέλειψαν τὸ περιβάλλον μέσα εἰς τὸ ὁποῖον ἐγεννήθησαν καὶ ἀνετράφησαν, τὴν πατρίδα των, τὴν ἄνεσίν των καὶ ἦλθον ἐδῶ, εἰς ἕνα τόπον κατεστραμμένον, διὰ νὰ μᾶς ἐξυπηρετήσωσιν; Ὑπάρχει κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ ἠμπορῇ νὰ ἀρνηθῇ ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὄχι μόνον τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ἐξυπηρετοῦσιν, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον τὰ ἐθνικά μας ζητήματα ἐξυπηρετοῦσι; Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ προσάψῃ τις εἰς αὐτοὺς τὴν μομφὴν ὅτι ὀρθὴν μὲν κατεύθυνσιν εἰσηγήθησαν οἱ Ἀντιπρόσωποί μας εἰς αὐτούς, ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ τὴν δεχθοῦν, ὑπείκοντες εἰς δὲν γνωρίζω καὶ ἐγὼ τί; Αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον. Ὥστε ἢ ἡ κατεύθυνσις ἡ ἀρχικὴ ὑπῆρξε κακὴ ἢ ὑπῆρξε μὲν ἡ κατεύθυνσις καλή, ἀλλὰ ἡ ὑποστήριξις αὐτῆς ὑπῆρξε κακὴ καὶ δὲν ἐπετεύχθη ἡ ὑπερίσχυσίς της. Διότι διὰ τὸν κ. Μοργκεντάου καὶ διὰ τὸν κ. Κάμπελ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα κατήντησεν ὁ σκοπὸς τῆς ζωῆς των. Εἶχον ἄλλως τε ἀνάγκην νὰ διαφωτισθοῦν ἐκ μέρους τῶν Ἑλλήνων ἀντιπροσώπων, ἂν δὲ οὗτοι ἦσαν ἐπαρκεῖς καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐχάραξεν ὀρθὴν κατεύθυνσιν, ὡς πρὸς τὸ ἔργον τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως, εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ τις πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιδράσουν ὁ κ. Κάμπελ καὶ ὁ κ. Μοργκεντάου. Ἂν δὲ τυχὸν παρουσιάζετο περίπτωσις τοιαύτη, διότι ἔχομεν τὴν βεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ὅτι δὲν παρουσιάσθη, τότε τὴν εὐθύνην θὰ εἶχεν ἡ Ἑλλην. Κυβέρνησις· ὁ κ. Μοργκεντάου καὶ ὁ κ. Κάμπελ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν εὐθύνην διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀλλὰ διαισθάνομαι ὅτι εἰς τὴν ψυχήν σας γεννᾶται ἓν ἐρώτημα: Βεβαίως οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι μεγάλοι φιλάνθρωποι, ἔχουν ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, ἀλλὰ λησμονεῖτε ὅτι δὲν ἦλθον ἐδῶ διὰ νὰ ἀσκήσουν ἔργον φιλανθρωπίας μόνον, ἀλλὰ ἦλθον καὶ ὡς Ἀντιπρόσωποι τῶν ξένων κεφαλαιούχων; Μήπως ἆρά γε ἐτέθη πρὸ αὐτῶν τὸ δίλημμα ὅτι βεβαίως ἡ φιλανθρωπία ἐπέβαλλε νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν ὁδὸν αὐτὴν τὴν ὀρθήν; Πῶς ὅμως νὰ τὸ πράξωμεν, ἐφόσον τὸ ἔργον μας δὲν εἶναι μόνον ἔργον φιλανθρωπίας; Ἐφόσον εἴμεθα καὶ διαχειρισταὶ ξένων συμφερόντων, ἀντιβαίνει δὲ πρὸς τὰ ξένα αὐτὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσωμεν, ἡ τοιαύτη κατεύθυνσις; Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἴσως ἐσκέφθη τις ἐξ ὑμῶν, κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι βεβαίως ἀληθές. Ἀλλὰ τοῦτο ἀκριβῶς εἶναι ποὺ μοῦ δίδει ἓν ἐπὶ πλέον ἐπιχείρημα, διὰ νὰ καταδείξω πόσον μεγάλη ἦτο ἡ εὐθύνη τῶν Ἑλλήνων Ἀντιπροσώπων καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τοὺς ἠνέχθη. Διότι ποῖα εἶναι τὰ συμφέροντα τῶν ξένων κεφαλαιούχων; Οἱ ξένοι κεφαλαιοῦχοι θέλουν δύο πράγματα: Πρῶτον νὰ ἀποκατασταθοῦν οἱ πρόσφυγες ἀγρόται ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον καὶ νὰ καταστῶσιν αὐτάρκεις, διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς ἀναλογοῦν, διότι, ἐφόσον δὲν εἶναι αὐτάρκεις, δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ πληρώσουν. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀρχίσουν νὰ πληρώνουν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἀρχίζει καὶ ἡ ἀσφάλεια τοῦ δανείου, διότι βάσις τοῦ δανείου εἶναι τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα θὰ πληρώνουν οἱ πρόσφυγες. Ἑπομένως συμφέρον τῶν ξένων κεφαλαιούχων εἶναι ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων νὰ γίνῃ τὸ ταχύτερον καὶ κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον. Ἀλλὰ συμφέρον καὶ ἄλλο ἔχουν οἱ ξένοι κεφαλαιοῦχοι ἡ ἐγκατάστασις νὰ γίνῃ μὲ ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέραν δαπάνην, διὰ τὸν λόγον ὅτι, ὅσον μικρότερα εἶναι τὰ ἔξοδα, τόσον μικρότερον θὰ εἶναι καὶ τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβαρύνῃ ἑκάστην προσφυγικὴν οἰκογένειαν, ἐνῷ, ὅσον μεγαλύτερον θὰ εἶναι τὸ ποσοστόν, τόσον δυσκολωτέρα θὰ εἶναι ἡ θέσις τοῦ πρόσφυγος, ἔχοντος νὰ πληρώσῃ μεγαλύτερον χρεολύσιον. Ἡ ἀσφάλεια ἑπομένως τοῦ δανείου καὶ τὸ συμφέρον τῶν ξένων κεφαλαιούχων ἀπαιτεῖ ταχυτάτην καὶ ἀποτελεσματικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων, ἀπαιτεῖ δεύτερον ἐγκατάστασιν μὲ τὸ μικρότερον ποσὸν δαπανῶν. Ἀλλὰ τί κατηγγέλθη εἰς βάρος τῆς Ἐπιτροπῆς; Κατηγγέλθη αὐτὸ τοῦτο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν ἀντιτιθέμενον πόλον εἰς τὰ συμφέροντα τῶν ξένων. Κατηγγέλθη εἰς βάρος τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι δὲν ἐπιβλέπει καὶ δὲν προλαμβάνει τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὰς προμηθείας, καὶ ἐπιβάλλει μεγάλας δαπάνας διαχειρίσεως. Ἂν λοιπὸν εὐθὺς ἀμέσως ἐχαράσσετο καὶ ὑπεστηρίζετο ἐπαρκῶς ἡ ὀρθὴ κατεύθυνσις, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἔσπευδον νὰ τὴν δεχθοῦν καὶ ὅταν ἀκόμη δὲν ἦσαν φιλάνθρωποι θὰ ἦσαν οἱ ξένοι Ἀντιπρόσωποι, διότι τοῦτο ἐξυπηρετεῖ ἀπολύτως τὰ ἰδικά των συμφέροντα. Ἀλλὰ πῶς ἄλλως ἐξυπηρετοῦνται τὰ συμφέροντα τὰ προσφυγικὰ εἰμὴ μόνον διὰ τῆς ταχυτέρας καὶ ἀποτελεσματικωτέρας ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων καὶ δι’ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρων ἐξόδων; Ὑπάρχει ἑπομένως ἀπόλυτος σύμπτωσις τῶν προσφυγικῶν συμφερόντων πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν ξένων κεφαλαιούχων. Ἑπομένως οἱ Ἀντιπρόσωποί των, καὶ ἂν δὲν ἦσαν φιλάνθρωποι, καὶ ἂν δὲν ἦσαν φιλοπρόσφυγες, μόνον καὶ μόνον διότι εἶναι Ἀντιπρόσωποι τῶν ξένων κεφαλαιούχων, θὰ ἔσπευδον νὰ δεχθοῦν τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, δεδομένου ὅτι ἐξυπηρετοῦνται καὶ τὰ προσφυγικὰ καὶ τὰ κεφαλαιοκρατικὰ συμφέροντα. Ἂν ἄρα ἡ κατεύθυνσις ἡ ὁποία ἠκολουθήθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀκολουθηθῇ, ἂν ἡ παρ’ αὐτῇ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν ἦτο ἐκείνη ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀναλάβῃ τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν, ἡ εὐθύνη τούτων, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, βαρύνει ἀκεραία τὴν Κυβέρνησιν· ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὁλόκληρον τετράμηνον χρονικὸν διάστημα καὶ ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεται εἰς ἐπαφὴν ἀπόλυτον μὲ τὰ δύο μέλη τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ δίδῃ εἰς αὐτὰ τὴν κατεύθυνσιν, νὰ δίδῃ τὴν γενικὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσουν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἔκαμεν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωσε τὴν ὀρθὴν κατεύθυνσιν καί, ἂν τὴν ἔδωσε, δὲν ἠδυνήθησαν οἱ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀντιπρόσωποί της νὰ τὴν ὑποστηρίξουν καὶ ἔχει ἡ Κυβέρνησις τὴν εὐθύνην, διότι δὲν ἐφρόντισε νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ. Μὲ ὅλην δὲ τὴν δημιουργηθεῖσαν ὀργὴν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ἡ Κυβέρνησις ἐτήρησε μίαν ἀνεξήγητον οὐδετερότητα. Ἠνείχετο τὰ κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς γενικῶς λεγόμενα, χωρὶς νὰ προσέλθῃ εἰς τὸ μέσον καὶ νὰ τὰ ἀντικρούσῃ καὶ ταυτοχρόνως συνειργάζετο μετ’ αὐτῆς. Πολιτικὴ ἐντελῶς ἀνεξήγητος, ἡ ὁποία ὅμως ἔφερε τὸ ζήτημα εἰς σημεῖον, ὥστε νὰ ἀπειληθῇ ἡ διακοπὴ τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ τοῦτο διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντεμετώπισεν ὡς ἔπρεπε τὸ ζήτημα, δὲν ἐδέχθη νὰ ἀντικαταστήσῃ τοὺς ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀντιπροσώπους της, ἀλλὰ καὶ δὲν ὑπερημύνθη τῆς Ἐπιτροπῆς.

§116Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ὑπερήσπισεν ἐπαρκῶς τὴν Ἐπιτροπήν.

§117Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἔχομεν τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Κάμπελ. Καὶ δυστυχῶς στεροῦμαι τῶν ἄλλων, διότι, ἐνῷ πρὸ 18 ὅλων ἡμερῶν ὑπέβαλα εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Προεδρείου τὴν παράκλησιν περὶ καταθέσεως τῶν φακέλων τῆς ἀλληλογραφίας ἡ ὁποία ἀντηλλάγη μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ ἐνῷ ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει ὅτι τὰ ζητούμενα ἔγγραφα δέον νὰ κατατίθενται ἐντὸς 6 ἡμερῶν τὸ βραδύτερον, παρῆλθον 18 ἡμέραι καὶ δὲν κατετέθησαν. Οὕτω δὲ εὑρίσκομαι ἐν ἀγνοίᾳ τῶν λεπτομερειῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μόνον ἓν ἔγγραφον τοῦ κ. Κάμπελ, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη διὰ τοῦ Τύπου καὶ τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ πιέσεις κομματικὰς καὶ ὅτι ἐν ἀνάγκῃ θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διακόψῃ τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων.

§118Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ καταθέσεως ἐγγράφων, ἤθελον νὰ παρατηρήσω ὅτι ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι παραπονοῦνται ὅτι ζητεῖται ἡ κατάθεσις, ἀλλ’ ἔγγραφα δὲν κατατίθενται.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Προκειμένου περὶ τῆς αἰτήσεως ἐγγράφων τοῦ κ. συναδέλφου ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔλαβον γνῶσιν.

§120Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ αὐτῆς ὡρισμένως· ὁμιλῶ γενικῶς, διότι καὶ ὑπὸ ἄλλων ἐζητήθησαν ἔγγραφα. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπισπεύσωσι τὰ διάφορα γραφεῖα τὴν κατάθεσιν τῶν ζητηθέντων ἐγγράφων.

§121Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ ὄχι μόνον κατέθεσα τὴν αἴτησιν, ἀλλὰ καὶ ἑξάκις ἠρώτησα τὸ γραφεῖον τοῦ Προεδρείου, ἂν κατετέθησαν τὰ ἔγγραφα αὐτὰ καὶ ἔλαβον ἀρνητικὴν ἀπάντησιν. Ἀλλὰ ὀφείλω, τοῦ λόγου παρεμπεσόντος, νὰ προσθέσω καὶ κάτι ἄλλο: Δεκαπέντε ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως τοῦ προσφυγικοῦ, μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ ἐζήτησα ἀντίγραφα τῶν ἐκδοθεισῶν ἐγκυκλίων, δι’ ὧν ἐρρυθμίζοντο ζητήματα προσφυγικά. Καὶ ἀφοῦ ἐπ’ ἀρκετὸν μὲ παρέπεμπον ἀπὸ τοῦ Ἄννα εἰς τὸν Καϊάφαν, εἶπον εἰς τὸν κ. Γεν. Γραμματέα «θέλω νὰ μοῦ δώσετε αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ ἴδω τί ἐγένετο· δὲν σᾶς πιέζω νὰ μοῦ τὰ δώσετε ἀμέσως, νὰ μοῦ τὰ δώσετε μετὰ 15 ἡμέρας, ὅταν θὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις». Καὶ ὅταν ἐνεφανίσθην μετὰ 15 ἡμέρας ὁ κ. Γεν. Γραμματεὺς μοὶ παρέδωσε τὰ ἀντίγραφα τριῶν μόνον ἐγκυκλίων, καθ’ ὃν χρόνον ἐγὼ εἶχον ἤδη εἰς τὸν φάκελόν μου τὰ ἀντίγραφα πέντε ἐγκυκλίων.

§122Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀπετάθητε εἰς τὸν Ὑπουργόν;

§123Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὄχι.

§124Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς ἐρωτῶ, διότι παρὰ κυρίων συναδέλφων ἐζητήθησαν ἀντίγραφα πολλῶν ἐγκυκλίων καὶ ἡτοιμάσθησαν 200 ἀντίγραφα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἔλαβον πάντες οἱ ζητήσαντες, ὥστε, ἂν ἀπηυθύνεσθε πρὸς ἐμέ, θὰ εἴχετε ὅ,τι ἠθέλατε.

§125Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀπηυθύνθην πρὸς ὑμᾶς διὰ νὰ μὴ σᾶς ἐνοχλήσω ἄνευ λόγου. Ἄλλως τε καὶ τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο σᾶς ἀνέφερα ὅλως παρεμπιπτόντως. Λοιπόν, ὡς φαίνεται ἐκ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ, αἱ σχέσεις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐνετάθησαν εἰς σημεῖον τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ πρὸς στιγμὴν ἡ διακοπὴ τοῦ ἔργου τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, τοῦτο δὲ διότι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο ἐν γνώσει τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς, τὰ ὁποῖα ἀπορρέουσιν ἐκ τοῦ Καταστατικοῦ καὶ τοῦ Πρωτοκόλλου. Ἂν ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν ἀντίληψιν ὅτι οἱ παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἕλληνες Ἀντιπρόσωποι δὲν εὑρίσκοντο εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των, ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ προβῇ εἰς τὰ ἀναγκαῖα διαβήματα πρὸς ἀντικατάστασιν αὐτῶν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε συναίσθησιν τί ἔπραττον οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῆς. Ὅταν δὲ τὰ πράγματα ὠξύνθησαν, ὅταν ἠπειλήθη ἡ διακοπὴ τοῦ ἔργου τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, τότε ἐνεθυμήθη ὅτι ἔχει καὶ κάποια δικαιώματα, τῶν ὁποίων ὤφειλε νὰ κάμῃ χρῆσιν, ἐνεθυμήθη ὅτι ἔχει καὶ κάποιαν ἀποστολὴν καὶ ὅτι τὰ δικαιώματα αὐτῆς δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ μεταβιβάσῃ ἀκέραια εἰς τοὺς Ἀντιπροσώπους της. Ἑπομένως καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἀποδεικνύεται καταφανῶς ἡ ἀνεπαρκὴς διαχείρισις τοῦ ζητήματος. Φρονῶ δὲ ὅτι καὶ ἐν τούτῳ ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι μεγάλη, διότι ἐπὶ τετράμηνον χρονικὸν διάστημα δὲν ἔδωσε τὴν κατεύθυνσιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ δώσῃ εἰς τὸ ζήτημα. Ἦτο τότε ἡ Ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ἔργου της, διότι, ὡς γνωστόν, ἡ Ἐπιτροπὴ ἤρξατο ἐργαζομένη τὴν 1ην Ἰανουαρίου, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν Ἐξουσίαν ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ Μαρτίου. Ἦτο ἡ Ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ἔργου της καὶ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβλέψῃ καὶ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐλέγξῃ τὸ ἔργον τῶν Ἑλλήνων Ἀντιπροσώπων ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμε τοῦτο ὄχι δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, ἀλλὰ διότι ἠγνόει ποία ἦτο ἡ ἐξάρτησις τῶν Ἑλλήνων Ἀντιπροσώπων ἀπ’ αὐτῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμιζε, καὶ ἴσως νομίζει ἀκόμη, ὅτι οἱ Ἕλληνες Ἀντιπρόσωποι ἐκεῖ μέσα εἶναι Ἀντιπρόσωποι τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἐνῷ οἱ Ἕλληνες Ἀντιπρόσωποι εἶναι ὑπάλληλοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀμειβόμενοι ἀπὸ τὸν δημόσιον Προϋπολογισμόν, ἀπὸ τὸ χρῆμα τὸ ὁποῖον πληρώνομεν ἡμεῖς.

§126ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅτι εἶναι ὑπάλληλοι τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ ὄχι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους;

§127ΕΤΕΡΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μίαν πληροφορίαν: Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. Ἀργυρόπουλος εἶπεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅτι εἶναι ὑπάλληλος τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ οὐχὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους;

§128Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως οὐδέποτε ἰσχυρίσθησαν ὅτι εἶναι ὑπάλληλοι τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἀλλ’ ἔχουν τὴν δικαιολογημένην ἀντίληψιν ὅτι ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσουν περὶ τῆς πιστῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης καὶ τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων.

§129Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν ὑποστηρίζω τὸ ἀντίθετον. Ἐγὼ στηρίζομαι ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ Πρωτοκόλλου.

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἄν ὑπάρχουν διαφωνίαι εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, εἶναι διαφωνίαι ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀσκῇ ἕνα συνεχῆ ἔλεγχον. Ἄν ἡ Ἐπιτροπὴ νομίζῃ ὅτι ὁ ἔλεγχος εἶναι στενῆς σημασίας, ἀπόκειται εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν νὰ κρίνῃ. Ὑπάρχουν μερικαὶ διαφωνίαι· ἀλλ’ οὐδέποτε ὑπῆρξε διαφωνία ὡς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν. Ἀπόδειξις ὅτι αἱ προτάσεις τὰς ὁποίας ὑπεβάλαμεν εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν ὅσον ἀφορᾷ....

§131Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Οὐδὲ μεταξὺ τῶν Ἑλληνικῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν ἐκπροσωπούντων τὴν Κυβέρνησιν καὶ τῶν ἄλλων μελῶν, οὐδὲ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθῇ ζήτημα ὅσον ἀφορᾷ τὴν τήρησιν τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης. Τοῦτο εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως.

§132Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ζήτημα ἑρμηνείας.

§133Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύνανται καὶ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ διαφωνήσωσι μεταξύ των εἰς τὸ ζήτημα μιᾶς ἑρμηνείας; Ἡ τήρησις τοῦ Πρωτοκόλλου εἶναι ἄρθρον πίστεως.

§134Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§135Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τοὺς ἐκπροσωποῦντας αὐτὴν δὲν τίθεται τοῦτο ὑπὸ συζήτησιν.

§136Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε, κ. συνάδελφε. Ὑπάρχει ἡ ἀξίωσις ὅπως τὰ Ἑλληνικὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς δέχονται διαταγὰς ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὸ τὸ ἀρνοῦμαι. Τὸ Πρωτόκολλον τῆς Γενεύης λέγει ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἶναι αὐτόνομος ὀργανισμός. Ἐν τούτοις ὑπάρχουν παράπονα ἐναντίον τοῦ Α μέλους· ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ δώσῃ διαταγὴν νὰ παυθῇ τὸ μέλος τοῦτο. Ἠμπορεῖ νὰ συστήσῃ νὰ γίνῃ ἔλεγχος. Ἐδῶ ὑπάρχουν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν προέβη εἰς τὴν παῦσιν ἑνὸς μέλους τῆς Ἐπιτροπῆς.

§137Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Οὐδὲ δι’ ὑπάλληλον ἑνὸς Ὑπουργείου δύναται νὰ δώσῃ διαταγὴν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ παύσῃ ἄλλον ὑπάλληλον.

§138Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Πολὺ ὀρθά. Κύριε συνάδελφε, ἂν παρηκολουθήσατε τὴν συζήτησιν, θὰ εἴδετε ὅτι εἰς τὸ θέμα αὐτὸ ἀνήκει ἡ κατηγορία κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν ἀντικατέστησε τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἄλλη κατηγορία κατὰ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι δὲν ἐπεβλήθη νὰ γίνῃ περιορισμὸς μισθῶν. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι καὶ εἰς ἐμὲ φαίνονται μερικοὶ μισθοὶ ὑπερβολικοὶ καὶ συνέστησα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὸν περιορισμὸν τῶν μισθῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔδωκεν ἐξηγήσεις καὶ εἶπεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν της, ἂν γίνουν οἱ περιορισμοὶ τῶν μισθῶν. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπόν: Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ περιορισμὸς τῶν μισθῶν;

§139Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀλλ’ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὰ μέλη τὰ ἐκπροσωποῦντα τὴν Κυβέρνησιν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνουν ὀλιγώτερον μισθόν, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς οἰκονομίας, ὄχι δὲ περὶ τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης.

§140Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὰ μέλη τὰ Ἑλληνικὰ ἰσχυρίζονται ὅτι....

§141Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὀφείλετε νὰ πείσετε τοὺς ἐκπροσωποῦντας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἀποκαταστάσεως τὴν Κυβέρνησιν περὶ τοῦ δικαίου....

§142Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὑποτεθείσθω ὅτι ἐκεῖνοι ἔχουν ἄλλην ἀντίληψιν.

§143Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία ἁρμονία ἀντιλήψεως.

§144Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Γίνεται συζήτησις περὶ τοῦ ὀρθοῦ, ἡ ὁποία δὲν κατέληξεν εἰς ὡρισμένα ἀποτελέσματα. Ἕως τώρα κατεκρίνετο ἡ Ἐπιτροπή· τώρα κατακρίνεται ἡ Κυβέρνησις. Καὶ σᾶς λέγω· ἓν ἀπὸ τὰ δύο· ἢ θέλομεν νὰ ἔχωμεν αὐτοτελῆ ὀργανισμὸν ἢ δὲν θέλομεν.

§145Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ οὕτω. Τὸ ζήτημα τοῦ αὐτοτελοῦς ὀργανισμοῦ ἀφορᾷ τὸ Πρωτόκολλον τῆς Γενεύης. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐτόλμα νὰ συστήσῃ νὰ θιχθῇ ἡ αὐτοτέλεια τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων θὰ συνίστα παράβασιν τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης, δὲν θὰ ἐξυπηρέτει δὲ τὰ δημόσια συμφέροντα ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἤθελεν ὑποδείξει τοιαύτην σύστασιν.

§146Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Χαίρω πολὺ ποὺ τὸ ἀκούω.

§147Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔπρεπε νὰ ὑποθέσητε ὅτι εἶχον τοιαύτην ἀντίληψιν.

§148Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ ὑπέθετον.

§149Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι ἐντελῶς διαφορετικὸν τὸ ζήτημα τῆς ἐναρμονίσεως τῆς ἀντιλήψεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης.

§150Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς διαφωνοῦν νομίζω ὅτι....

§151Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον εἶναι ὅτι ὀφείλει νὰ καταβάλληται προσπάθεια συνεχής, ὅπως προβαίνῃ ἡ Συνέλευσις ἐν ἁρμονίᾳ ἀντιλήψεων. Ἡ ὑποχρέωσις δὲ αὕτη εἶναι ἔτι μᾶλλον μεγαλυτέρα, προκειμένου περὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα θίγουν τὸ δημόσιον ταμεῖον τῆς Ἑλλάδος.

§152Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἡ δυνατὴ προσπάθεια καταβάλλεται καὶ ὅμως δὲν εἴμεθα ἐν ἁρμονίᾳ. Ἔτσι λέγει ὁ κ. Κύρκος.

§153Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀπεκαλέσατε ἀβάσιμα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον, ἐνῷ καθ’ ὃν χρόνον ὡμίλουν ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δὲν ἦσθε ἐντὸς τῆς αἰθούσης, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἤθελα νὰ γνωρίζω διατί αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον εἶναι ἀβάσιμα. Ἐγὼ ἐστηρίχθην ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης.

§154Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ἀβάσιμα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤκουσα. Ὅσα δὲν ἤκουσα δὲν τὰ ἀπεκάλεσα ἀβάσιμα οὔτε ἐξέφερα δι’ αὐτὰ κρίσιν.

§155Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐστηρίχθητε ὅμως ἐπ’ αὐτῶν διὰ νὰ ἀντικρούσητε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον, χωρὶς νὰ τὰ ἀκούσητε. Δὲν ἠκούσατε κατὰ τίνα τρόπον ἐγὼ ἠρεύνησα τὴν ἁρμοδιότητα καὶ τὴν δικαιοδοσίαν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, τὴν θέσιν τῶν ξένων Ἀντιπροσώπων ἀπέναντι τῶν Ἑλλήνων συναδέλφων των, τὴν θέσιν τῶν Ἑλλήνων Ἀντιπροσώπων ἀπέναντι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὡς αὕτη καθορίζεται καὶ ἐκ τοῦ γράμματος καὶ ἐκ τοῦ πνεύματος τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης.

§156Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Σεῖς ἐκλαμβάνετε τὴν Ἐπιτροπὴν ὡς μίαν Ἐπιτροπὴν συνάψεως μιᾶς Συνθήκης, ὅπου ὑπάρχουσιν Ἕλληνες Ἀντιπρόσωποι καὶ ξένοι Ἀντιπρόσωποι ἐκπροσωποῦντες τὰς ἑαυτῶν Κυβερνήσεις καὶ ἐκτελοῦντες τὰς διαταγὰς τῶν Κυβερνήσεών των. Ἐδῶ ἐδημιουργήθη ἕνας αὐτόνομος ὀργανισμός. Δὲν ὑπάρχουν, τρόπον τινά, Ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκτελοῦν τὰς διαταγὰς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπρόσωποι ξένοι νὰ ἐκτελοῦν τὰς διαταγὰς τῆς Τραπέζης, ἀλλ’ εἶναι ἄνθρωποι ἀνεξάρτητοι, προσφερθέντες νὰ ἱκανοποιήσουν τοὺς σκοποὺς τοῦ δανείου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν σκοπῶν, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἤλθομεν εἰς τακτικὴν συνεννόησιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ὅλαι αἱ προτάσεις μας εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν καὶ αἱ τροποποιήσεις τοῦ ὀργανισμοῦ συνεζητήθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ ἂν ὑπῆρξαν διαφωνίαι, εἶναι φυσικὸν νὰ ὑπάρχωσι διαφωνίαι, δὲν ἕπεται δὲ ἐξ αὐτοῦ ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη σύγκρουσις, ὥστε αὕτη νὰ παρεμποδίσῃ τὰς ἐργασίας.

§157Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἂν παρίστασθε καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας μου, δὲν θὰ ἐσχηματίζετε αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν, διότι ἐξέθεσα σαφῶς ποῖον τὸ πνεῦμα ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἐργάζονται οἱ ξένοι ἐδῶ, ποῖα τὰ συμφέροντα αὐτῶν καὶ ἑπομένως ποῖαι αἱ διαθέσεις αὐτῶν ἀπέναντι τοῦ ἔργου τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ ποία εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῶν Ἑλλήνων Ἀντιπροσώπων. Δὲν παρέστησα τοὺς Ἕλληνας Ἀντιπροσώπους διαμαχομένους μετὰ τῶν ξένων, τοὐναντίον ἀπέδειξα ὅτι ὑπάρχει πλήρης σύμπτωσις μεταξὺ τῶν συμφερόντων τῶν κεφαλαιούχων καὶ τῶν προσφύγων. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ εἴπετε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν τὰ ἠκούσατε καὶ ἑπομένως ἐσχηματίσατε ἐσφαλμένην γνώμην. Συγκεφαλαιῶν λοιπὸν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ λέγω τοῦτο, ὅτι καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ὑπῆρξεν ὄντως αὐτόνομος ὀργανισμός, ὡς ἔπρεπε νὰ προέλθῃ ἐκ τῆς Συμβάσεως, ὅπερ δὲν ὑπῆρξεν ἐν τῇ πραγματικότητι, ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως δὲν μειοῦται, ἐφόσον τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπέτυχε καὶ ἐφόσον ἡ ἀποτυχία τοῦ ἔργου αὐτῆς ὀφείλεται ἀκεραία εἰς τὴν βασικὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν Ἑλλήνων Ἀντιπροσώπων, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὅλον τὸ δικαίωμα νὰ ἀνακαλέσῃ ὁποτεδήποτε. Διότι εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημα τοῦ ποῖοι θὰ διορισθοῦν ὡς ἀντικαταστάται αὐτῶν, ἐφόσον ἀπαιτεῖται ἡ συναίνεσις τοῦ Συμβουλίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν.

§158Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Διατί κάμνετε τοιαύτην ἑρμηνείαν;

§159Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ Πρωτόκολλον (ἀναγινώσκει).

§160Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Κύρκος λέγει ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται ἡ ἔγκρισις τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν διὰ τὴν παῦσιν, ἀλλὰ μόνον διὰ τὸν διορισμὸν ἄλλων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐσφαλμένον.

§161ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ὁ κ. Καφαντάρης τὸ λέγει.

§162Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὴν ἀντίληψίν του ἡ ὁποία εἶναι σεβαστή, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδικήν μου, διότι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου εἶναι κατηγορηματική. Ὁπωσδήποτε, ἂν ἦτο αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ τὸ ἔλεγον ὀπωσδήποτε, διότι, ἐφόσον ἐξηρτᾶτο ἐκ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἐφόσον αὐτοὶ εἶναι ὑπάλληλοι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως πληρωνόμενοι ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀνεξαρτήτως ὅλων αὐτῶν, ἂν ἡ Ἐπιτροπὴ ἦτο αὐτόνομος ὀργανισμός, θὰ συνέβαινεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον συνέβη.

§163Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ὁμιλήσητε ἀκόμη;

§164Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐξαρτᾶται.

§165Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἂς ἐξακολουθήσῃ ὁ κ. συνάδελφος διὰ νὰ τελειώνωμεν.

§166Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μὰ αὐτὸ εἶναι τιμωρία.

§167Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὸ ἔργον αὐτό, ἡ ἄμυνα τῶν προσφυγικῶν συμφερόντων δὲν εἶναι τιμωρία.

§168Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν γίνεται κόπωσις καὶ τῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ ρήτορος ἔχομεν ἀνάγκην διακοπῆς.

§169Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μά, κ. συνάδελφε, ἔχει ληφθῆ μία ἀπόφασις ὅτι αἱ ἀγορεύσεις πρέπει νὰ ἔχωσιν ἓν ὅριον.

§170Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τοῦτο δὲν ἔχει τηρηθῆ.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μὰ πῶς, κ. συνάδελφε;

§172Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἂς διακοπῇ τώρα ἡ συνεδρίασις καὶ νὰ συνεχίσῃ μετὰ τὸ φαγητὸν ὁ κ. Κύρκος, μετὰ τὸν ὁποῖον νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἡ προσφυγικὴ διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία. Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως νὰ ἐπιβληθῇ τάξις εἰς τὰς ἐργασίας καὶ διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ τάξις πρέπει νὰ καθορισθῇ ἐκ τῶν προτέρων ποῖα εἶναι ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια, τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ παριστάμεθα κατὰ τὰς πρωινὰς ὥρας πρὸ τοῦ θεάματος νὰ μὴ γνωρίζωμεν τί ψηφίζομεν.

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶναι τὰ νομοσχέδια τὰ δικαστικά, τὰ ἐκπαιδευτικὰ καὶ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐννόμου Τάξεως, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ψηφισθῶσι.

§174Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἴπετε πόσα θέλετε δι’ ἀπόψε. 10–15.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ διαβατηρίων» καὶ παρακαλεῖ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§176ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν διὰ τὴν 11ην μ. μ.

(Ὥρᾳ 9.45′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 11,30′ μ. μ.)

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Κύρκος νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§179Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὰς σκέψεις μου περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων τὰς ἀνέπτυξα ἤδη, ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα ἐν τῇ πραγματικότητι: Ὑπῆρξεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ὀργανισμὸς αὐτόνομος τελείως, ὅπως διαγράφεται ἀπὸ τὸ Πρωτόκολλον; Ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων δὲν ὑπῆρξεν αὐτόνομος ὀργανισμὸς διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Διότι, ἐνῷ διὰ τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1923 Ἐπαναστατικοῦ Διατάγματος «περὶ λειτουργίας Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων» ὁλόκληρος ἡ δικαιοδοσία τῶν Ὑπουργείων Γεωργίας καὶ Κοινωνικῆς Προνοίας μετεβιβάσθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, ἐξηκολούθησε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ διάφοροι ἄλλοι ὀργανισμοὶ νὰ διατηρῶσι μέρος τῆς δικαιοδοσίας αὐτῆς. Δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ ἐπιμείνω πολὺ ἀναπτύσσων τὴν ἀντίληψίν μου ταύτην. Μία ἐπίσκεψις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἀρκεῖ διὰ νὰ πείσῃ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως δὲν ὑπῆρξεν ὀργανισμὸς αὐτόνομος. Διότι, ἀφοῦ κατὰ τὸ μνημονευθὲν Ἐπαναστατικὸν Διάταγμα ὁλόκληρος ἡ δικαιοδοσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἐπὶ τῶν ἐποικιστικῶν προσφυγικῶν ζητημάτων μετεβιβάζετο εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἔπρεπεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ ὑπάρχῃ ἀπόλυτος ἡσυχία. Καὶ ὅμως, ἂν μεταβῆτε ἐκεῖ, θὰ ἴδετε κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ κατακλύζεται τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ πρῶτον ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας πληρεξουσίους, δεύτερον ἀπὸ πάντα πληρεξούσιον ἐνδιαφερόμενον διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων καὶ τρίτον ἀπὸ πρόσφυγας. Θὰ ἴδετε δὲ καὶ ἕνα μάρτυρα Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ προσπαθῇ νὰ λύῃ τὰς διαφορὰς αἱ ὁποῖαι ἀναφύονται ἐπὶ διαφόρων ζητημάτων, ἀναγομένων εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Ἐνῷ ἀντιθέτως, ἂν μεταβῆτε εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἐκείνης δηλαδὴ τῆς ὑπηρεσίας ἡ ὁποία ἔχει ὁλόκληρον τὴν ἁρμοδιότητα ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, θὰ ἴδετε ὅτι, ἂν ἠσχολεῖτο μὲ τὴν ἀστικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων Ἀττικοβοιωτίας, θὰ ἐβασίλευεν ἀπόλυτος ἡσυχία καὶ μόνον μερικοὺς προμηθευτὰς θὰ ἐβλέπατε νὰ ἀνεβοκατεβαίνουν τὴν κλίμακα τοῦ μεγάρου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ὥστε ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διετήρησεν ὅλην τὴν ἁρμοδιότητα τὴν ὁποίαν ἔχει. Συνέβη δὲ εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν ὅ,τι πολὺ καλὰ ἐκφράζει ἡ λαϊκὴ παροιμία: «Ἄλλαξεν ὁ Μανωλιὸς κ’ ἔβαλε τὰ ροῦχα ἀλλοιῶς». Ἐδημιουργήθη δὲ ἐπὶ πλέον καὶ τὸ ἑξῆς ἄτοπον: Ἐνῷ τὸ σύστημα διετηρήθη ὅπως ἦτο πρότερον καὶ τὸ προσωπικὸν ἐπίσης, παρουσιάζεται τώρα τὸ προσωπικὸν δισυπόστατον. Ἐνῷ πρὶν εὑρισκόμεθα πρὸ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ἐποικισμοῦ ὡς ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, αὐτὴν τὴν φορὰν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι, ἔν τινι μέτρῳ, εἶναι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους καὶ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ λαμβάνουν ἐντολὰς ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἐν ἄλλῳ δὲ μέτρῳ δὲν εἶναι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ὑπάλληλοι τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ τῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ ἄλλην συνέπειαν, παρὰ νὰ ἐπιτείνῃ τὴν σύγχυσιν, ἡ ὁποία ὑπῆρχε καὶ πρότερον καὶ νὰ δημιουργήσῃ μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία κάθε ἄλλο εἶναι παρὰ πρὸς ὄφελος τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων. Ἑπομένως καὶ ὡς πρὸς τὸ δεύτερον τοῦτο σημεῖον ἡ Κυβέρνησις νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ νὰ κανονισθῇ τὸ ὅλον ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως κατὰ τρόπον μὴ δημιουργοῦντα τὴν σύγχυσιν καὶ ἢ νὰ μεταβιβάσῃ, ὅπως καὶ μετεβίβασεν, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἀποκαταστάσεως ὅλον τὸ ἔργον καὶ νὰ παύσῃ ἀναμιγνυομένη ἢ νὰ ἀπορρίψῃ τὸ Πρωτόκολλον, ἂν ἠδύνατο, καὶ νὰ μείνῃ αὐτὴ καὶ μόνη ἀσχολουμένη μὲ τὸ ζήτημα αὐτό, διὰ νὰ ἠξεύρωμεν μὲ ποῖον ἔχομεν νὰ κάμωμεν. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀστικῆς ἐγκαταστάσεως. Τὸ ζήτημα τῆς ἀστικῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων παρουσιάζεται ὑπὸ δύο ὄψεις. Εἶχε δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τὴν ἐπαγγελματικήν των ἀποκατάστασιν. Ἂν ἡ ἐπαγγελματικὴ ἀποκατάστασις ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ κατὰ τρόπον κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον πλήρη, δὲν θὰ παρίστατο ἀνάγκη φροντίδος ἐξευρέσεως στεγάσεως, διότι, ἐφόσον οἱ πρόσφυγες θὰ ἠμποροῦσαν ἐπαγγελματικῶς νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν δαπανῶν των, θὰ ἦτο ἴσως δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσουν καὶ τὸ ζήτημα τῆς στέγης. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς στέγης παρουσιάσθη ὑπὸ τόσον ὀξεῖαν μορφήν, ὥστε ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἐγίνετο ἡ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων, πάντως ἡ στέγασις θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ, διότι ἀπήλλασσε τοὺς ἀστοὺς ἀπὸ πολλὰς μερίμνας καὶ τοὺς ἔδιδε τὴν ἠρεμίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὰ ἔργα τῆς ἐπαγγελματικῆς ἀποκαταστάσεως. Εἶχεν ἄρα ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἀσφαλίσεως στέγης ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου περὶ προσωρινῆς ἐνισχύσεως τῶν ἀστῶν προσφύγων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ τοὺς καταστήσῃ ἐπαρκεῖς διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν. Τί ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως; Ἡ Κυβέρνησις εὑρῆκε μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία κάθε ἄλλο παρὰ καλὴ ἦτο, εὑρῆκε δηλαδὴ ἀσχολουμένους μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως πολλοὺς καὶ ποικίλους ὀργανισμούς. Πρῶτον ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, δυνάμει τοῦ Διατάγματος τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα, εἶχεν ἁρμοδιότητα καὶ ἐπὶ τῆς ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, δεύτερον ὑπῆρχε τὸ Ταμεῖον Περιθάλψεως Προσφύγων, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ αὐτὸ ἁρμοδιότητα ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε ἱδρύθη εἰδικῶς δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν. Τρίτον ὑπῆρχον αἱ κατὰ τόπους Ἐπιτροπαὶ ὑπὸ τοὺς Νομάρχας ἢ τοὺς Ὑποδιοικητάς, αἱ ὁποῖαι προορισμὸν εἶχον νὰ μεριμνοῦν περὶ τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων εἰς τὰ οἰκήματα τῶν ἀνταλλασσομένων Μουσουλμάνων. Ἐκτὸς αὐτῶν τῶν τριῶν ὑπῆρχον καὶ τοπικοὶ ὀργανισμοί, ὅπως ἔχομεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μίαν Ἐπιτροπὴν στεγάσεως καὶ ἀποκαταστάσεως προσφύγων, ἡ ὁποία διαχειρίζεται ποσὰ σημαντικὰ προερχόμενα ἀπὸ φόρους εἰδικούς, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων. Ὑπῆρχε δηλαδὴ ἕνα χάος, τὸ ὁποῖον ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίσῃ, νὰ θέσῃ τὰ πάντα ὑπὸ ἑνιαίαν διεύθυνσιν, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συντονίζωνται ὅλαι αἱ ἐνέργειαι αἱ τείνουσαι εἰς τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων. Ἀλλὰ καὶ ἐν τούτῳ δὲν εἶδον τὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ τι. Ἀφῆκε τὰς διαφόρους αὐτὰς ὑπηρεσίας νὰ ἀσχολῶνται μὲ τὰ ζητήματα αὐτά, νὰ ἀλληλοαναιροῦνται αἱ ἐνέργειαί των καὶ νὰ δημιουργῆται μία σύγχυσις καὶ ἕνα κακὸ μὲ ἀποτέλεσμα τὴν τελικὴν ἐπιδείνωσιν τοῦ ἔργου τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων. Ἡ στέγασις τῶν προσφύγων, ἂν ὅλαι αὐταὶ αἱ ἁρμοδιότητες περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα πρότερον ἐτίθεντο ὑπὸ ἑνιαίαν διεύθυνσιν, θὰ ἐγίνετο ὁμαλωτάτη, κανονικωτάτη. Δὲν θὰ ὑπῆρχε δὲ κἂν ζήτημα στεγάσεως εἰς ὡρισμένας περιφερείας, εἰς τὰς ὁποίας ἐξακολουθεῖ νὰ παρουσιάζεται μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα. Ὑπάρχουν περιφέρειαι ἐν αἷς ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀναχωρησάντων Τούρκων εἶναι πολὺ μεγαλύτερος τῶν προσφύγων καὶ τὰ ὑπὸ τῶν Τούρκων ἐγκαταλειφθέντα κτήματα ἦσαν ἀρκετὰ διὰ νὰ στεγασθῶσιν ὅλοι οἱ πρόσφυγες, καὶ ὅμως καὶ εἰς αὐτὰς ἀκόμη τὰς περιφερείας ἐξακολουθοῦν οἱ πρόσφυγες νὰ στεγάζωνται εἰς τζαμιά, εἰς ἐκκλησίας, εἰς παράγκας ὑπὸ τοὺς ἀθλιωτέρους τῶν ὅρων. Δὲν εἶδον καὶ ἐν προκειμένῳ κανὲν πρόγραμμα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιδίωξιν τὴν ἐντατικὴν τῆς στεγάσεως. Εἶδον νὰ ἀφεθῇ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν μοιραῖόν του δρόμον καὶ νὰ ἀποτελματωθῇ....

§180Δ. ΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν.

§181Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ ἀπαντήσετε. Αὐτὸ τὸ ἠξεύρομεν, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπητε. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως δὲν ἦτο τὸ μόνον. Ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μέτρον διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τὴν ἐπαγγελματικὴν τῶν προσφύγων, ὥστε οὗτοι, καθιστάμενοι αὐτάρκεις, νὰ ἠμποροῦν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς βιωτικάς των ἀνάγκας. Ἐν προκειμένῳ, χωρὶς νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν τί ἐπιτρέπουν αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις τοῦ Κράτους νὰ διαθέσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ὁσηνδήποτε καλὴν θέλησιν καὶ ἂν ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁσηνδήποτε ἀντοχὴν καὶ ἂν παρουσιάζουν τὰ οἰκονομικά μας, ἂν παρουσιάζουν τοιαύτην, νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ζήτημα μόνον μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ὑπάρχει εἷς τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις θὰ εὕρισκεν ἐνίσχυσιν καὶ ἐνίσχυσιν σοβαρωτάτην, εἶναι δὲ ὁ τρόπος αὐτὸς ἡ καταλληλοτέρα διαχείρισις τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἐγκατέλειψαν οἱ Τοῦρκοι. Ἡ Κυβέρνησις θὰ εὕρισκεν ἕνα σπουδαιότατον πόρον, ὁ ὁποῖος θὰ τὴν διηυκόλυνε πάρα πολὺ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐνισχύσεως τῆς προσωρινῆς τῶν προσφύγων. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς δὲν εἴδομεν νὰ γίνουν μεγάλα πράγματα. Τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως γενόμενα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ σημεῖον τοῦτο, εἶναι τὰ ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις χρῆσιν ποιουμένη τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τὴν ὁποίαν ἔλαβε παρὰ τῆς Συνελεύσεως, ὅταν τὸ πρῶτον ἀνέλαβε τὴν Ἀρχήν, ἐξέδωκε τὸ Ν. Διάταγμα τῆς 2 Μαΐου «περὶ συστάσεως γενικῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς». Διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ ἐκείνου Διατάγματος ἡ Κυβέρνησις ἐλάμβανε μέριμναν περὶ διαχειρίσεως τῶν κτημάτων αὐτῶν τὰ ὁποῖα ἐγκατέλειψαν οἱ Τοῦρκοι. Ἀλλ’ ἐξ ὅλου τοῦ κειμένου τοῦ Διατάγματος τούτου, καθὼς ἐπίσης καὶ τοῦ σχεδίου νόμου, τὸ ὁποῖον πρό τινων ἡμερῶν κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, συνάγεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς κάθε ἄλλο ἀποβλέπει παρὰ εἰς τὸ νὰ ἀποκτήσῃ τὰ οἰκονομικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ τῆς χρησιμεύσουν διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς πρόσφυγας. Ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ οὐσιωδέστερα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα περιστρέφεται τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ τὸ Ν. Διάταγμα καὶ τὸ σχέδιον νόμου προνοοῦν περὶ τῆς διαθέσεως τῶν κτημάτων τούτων, συνιστᾶται δὲ εἰδικὸν ταμεῖον τὸ ὁποῖον τροφοδοτεῖται αʹ) ἐκ τῶν προσόδων αἱ ὁποῖαι θὰ προέλθουν ἐκ τῆς διαχειρίσεως τῶν κτημάτων καὶ βʹ) ἐκ τῶν προσόδων τῶν κτημάτων ἐκείνων τῶν ὁποίων ἡ διαχείρισις εἶναι δυσχερὴς καὶ τὰ ὁποῖα, διὰ τὸν λόγον τοῦτον, θὰ ἐκποιηθοῦν. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, αἱ πρόσοδοι αὐταὶ εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκεῖς διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ οἰκονομικὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ συντρέξῃ τοὺς πρόσφυγας. Πρῶτον διότι τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν κτημάτων αὐτῶν εἶναι ἤδη κατειλημμένα ἀπὸ πρόσφυγας καὶ ἄλλους ἀπόρους καὶ δὲν βλέπω τί ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποκομίσῃ ἀπὸ τὴν ἐκμίσθωσιν τῶν κτημάτων αὐτῶν.

§182Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁμιλεῖτε περὶ ἀνωφελείας τοῦ σχετικοῦ Διατάγματος τῆς γενικῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς καὶ τῶν σχετικῶν νομοσχεδίων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Διάταγμα τῆς γενικῆς διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς, ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει ἐξουσιοδοτήσεως τότε τῆς Συνελεύσεως ὄχι μόνον ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ ἐν συνεργασίᾳ μὲ ὅλους τοὺς πρόσφυγας πληρεξουσίους, μὲ μόνον τὸν σκοπὸν νὰ κατορθώσωμεν πραγματικῶς, ἀφοῦ εἴχομεν μίαν ἀπαρχὴν ἐργασίας, νὰ κατορθώσωμεν νὰ θέσωμεν τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῇ ἡ ὅλη ἐργασία ἡ ἀφορῶσα τὰ κτήματα τῶν ἀνταλλασσομένων Τούρκων. Γίνονται σήμερον καὶ τὰ σχετικὰ γραφεῖα ἀνταλλαγῆς, διότι νομίζω ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπιβάλλεται εἶναι πρὸ παντὸς νὰ γνωρίζωμεν πόσα εἶναι τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα ἀφῆκαν οἱ Τοῦρκοι, ἂν ἐν τῷ μεταξὺ ἔχουν καταληφθῆ ἐκ μέρους τῶν προσφύγων. Ὑποθέτω ὅτι δὲν χάνουν ποσῶς τὴν ἀξίαν των τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν, διότι ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσετε ὅτι πρὸ μιᾶς τοιαύτης ἐργασίας, ἡ ὁποία ἐγένετο, δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία ὑπηρεσία εἰς τὴν ὁποίαν νὰ περιέλθουν ὅλα αὐτὰ τὰ κτήματα, ὥστε, καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὰ διαθέσωμεν, νὰ γνωρίζωμεν ποῖα εἶναι. Νομίζω ὅτι πρώτη βάσις θὰ ἦτο αὐτή, νὰ γνωρίζωμεν ποῖαι εἶναι αἱ περιουσίαι τὰς ὁποίας θὰ διαθέσωμεν. Ἂν λοιπὸν πραγματικῶς κατακρίνετε αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀρκετὰ ἐκοπίασα, δὲν γνωρίζω ποῖον εἶναι τὸ μέτρον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ τύχῃ εὐνοϊκῶν σχολίων.

§183Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐν πρώτοις ἐνδεχόμενον νὰ εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγετε· ἐγὼ δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνεργασθῶ· δὲν ἐξέφερα ἄρα γνώμην, ἐπωφελήθην ὅμως τῆς εὐκαιρίας τῆς συζητήσεως τοῦ ζητήματος διὰ νὰ σᾶς εἴπω καὶ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου. Ἂν τὸ Διάταγμα καὶ τὸ σχέδιον νόμου προέβλεπον μόνον περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἀνελάμβανον τὸ ἔργον τῆς καταγραφῆς καὶ τῆς ἐξευρέσεως τῶν κτημάτων ἅτινα ἀνήκουν εἰς τοὺς ἀνταλλασσομένους Μουσουλμάνους, οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο μέτρον ἐνδεδειγμένον. Ἀλλὰ διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος καὶ διὰ τοῦ σχεδίου νόμου δὲν λαμβάνετε πρόνοιαν μόνον περὶ διοργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων αὐτῶν, λαμβάνετε πρόνοιαν καὶ περὶ ἱδρύσεως ἑνὸς εἰδικοῦ Ταμείου, τὸ ὁποῖον προικοδοτεῖται μὲ ἐντελῶς περιωρισμένας προσόδους· καὶ λέγω ὅτι, ἂν πραγματικῶς ἀποβλέπετε εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τὴν ἐπαγγελματικὴν τῶν προσφύγων, δὲν ἔπρεπε νὰ λάβητε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβατε. Περιερχόμενος τὴν Θράκην εἴπετε ὅτι ἠλπίζατε ὅτι ἐντὸς 5–6 μηνῶν θὰ ἦσθε εἰς θέσιν νὰ δώσητε εἰς τοὺς πρόσφυγας ἕνα 25% τῆς ἐγκαταλειφθείσης παρ’ αὐτῶν περιουσίας. Τοῦτο ὑπῆρξε, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀκριβές, διότι μετεβιβάσθη ὄχι διὰ τῶν ἐφημερίδων, ἀλλὰ διὰ τηλεγραφήματος τοῦ Γραφείου τοῦ Τύπου. Ὅταν δὲ κατὰ μίαν τῶν τελευταίων συνεδριάσεων σᾶς εἶπον: «Κύριε Ὑπουργέ, κατόπιν τῆς γενομένης συζητήσεως φρονεῖτε ὅτι θὰ εἶσθε εἰς θέσιν νὰ δώσετε τὸ 25% εἰς τοὺς πρόσφυγας», μοῦ εἴπετε ὅτι δὲν γνωρίζετε ἂν θὰ δώσετε 25%, ἀλλὰ ἓν 10% θὰ ἠμπορέσετε νὰ δώσετε.

§184Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἕν ποσοστόν.

§185Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ θὰ ηὐχόμην νὰ ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ δώσῃ μόνον 10% καὶ νὰ ἔδιδεν 25%. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον κατεθέσατε οὔτε αὐτὸ τὸ 10% δὲν θὰ ἠμπορέσητε νὰ δώσητε, οὔτε κἂν 2%. Διότι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ παρῆλθον πολλοὶ ρήτορες εἰπόντες ὅτι ἡ ἑλληνικὴ περιουσία ἡ ἐγκαταλειφθεῖσα ἐν Τουρκίᾳ ἀνέρχεται εἰς 250.000.000 λίρας χρυσᾶς. Διὰ νὰ δώσητε 2%, θέλετε 5.000.000 λίρας χρυσᾶς. Σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατὸν νὰ πάρετε σεῖς ἀπὸ τὰς προσόδους τῆς διαχειρίσεως τῶν κτημάτων τῶν Τούρκων, τῶν ὁποίων ἡ διαχείρισις γίνεται κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον γίνεται καὶ εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγκατεστημένοι πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι δὲν πληρώνουν ἐνοίκιον, εἶναι δυνατὸν νὰ πάρετε πρόσοδον 5.000.000 λιρῶν;

§186Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁμιλεῖτε περὶ ἀγροτικῶν κτημάτων;

§187Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὄχι μόνον περὶ ἀγροτικῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ ἀστικῶν.

§188Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς πόσην ἀξίαν μοῦ εἴπατε ὅτι ἀναβιβάζετε τὰ κτήματα τῶν Τούρκων τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου;

§189Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἰς 800.000.000 δρ., ἀλλὰ εἶναι ἡ ἀξία των, κ. Ὑπουργέ. Ἂν μὲ ἠρωτᾶτε τίνας προσόδους θὰ ἔχητε, θὰ σᾶς ἀπήντων ἐλαχίστας.

§190Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρεξηγήσατε τὸ νομοσχέδιον· ἄλλως τε δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐνοικίασις, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ τὴν πρόσοδον· τὰ ἀστικὰ κτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐγκατάστασις προσφύγων, συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ τὰ ἐκποιήσῃ πρὸς ὄφελος τῆς ὁλότητος.

§191Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι αἱ βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ Ν. Διάταγμα καὶ τὸ νομοσχέδιον εἶναι δύο, ἡ πρόσοδος καὶ ἡ ἐκποίησις ἐκείνων τῶν ὁποίων ἡ διαχείρισις εἶναι δυσχερής. Αἱ δύο αὐταὶ πρόσοδοι εἶναι τελείως ἀνεπαρκεῖς διὰ νὰ δώσητε ὄχι 25, ὄχι 10, ὄχι 5, ἀλλ’ οὔτε 2% οὔτε 1%. Εἶναι ἑπομένως τελείως ἀνεπαρκεῖς διὰ νὰ βοηθήσετε τοὺς πρόσφυγας.

§192Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὲ τοιαύτην ἀπαισιοδοξίαν δὲν λύεται τὸ προσφυγικὸν ζήτημα.

§193Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Προβλέπετε τὴν ἐκποίησιν ὅλων τῶν ἀστικῶν κτημάτων;

§194Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Προκειμένου περὶ ἀγροτικῶν κτημάτων, κατὰ 90% ἐκποίησις δὲν γίνεται, προκειμένου ὅμως περὶ ἀστικῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ διαχειρισθῶμεν, γνωρίζετε δὲ ὅτι τὸ Κράτος εἶναι κακὸς διαχειριστὴς τοιούτων κτημάτων, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται πρὸς ὄφελος τῶν προσφύγων εἶναι ἡ ἐκποίησις ὑπὲρ τῆς ὁλότητος τῶν προσφύγων.

§195Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁλοκληρωτικῶς;

§196Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι ὁλοκληρωτικῶς. Δὲν θὰ πωλήσωμεν λ. χ. ἕνα σπίτι ἀξίας 60 ἢ 80.000 δρ., εἰς τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐγκαταστήσωμεν προσφυγικὸν κόσμον. Ἀλλὰ τὰ ὑπόλοιπα 20 καὶ 30% θὰ καταστήσουν τὴν βάσιν τοῦ κεφαλαίου ἐκείνου, διὰ τοῦ ὁποίου θέλομεν ἀποκτήσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον χρειάζεται. Ἀπὸ τὴν ἐκποίησιν τῶν κτημάτων αὐτῶν δὲν πρόκειται νὰ δώσωμεν ποσοστὸν εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, διότι αὐτὸς θὰ ἔχῃ λάβει τὸ μερίδιόν του. Δὲν πρόκειται οὔτε περὶ τῶν μικροεπαγγελματιῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι, χάρις εἰς τὸ δάνειον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη θὰ δυνηθῶσι νὰ ἀποκατασταθῶσιν εἰς μίαν ἐργασίαν· ὁμιλῶ περὶ τῆς τάξεως ἐκείνης περὶ τῆς ὁποίας οὐδεμία ἐλήφθη φροντίς, περὶ τῆς μέσης τάξεως, περὶ αὐτῆς πρόκειται, περὶ τοῦ ἄνθους τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου.

§197Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὰς γνώμας μου ἐστήριξα ἐπὶ τοῦ Διατάγματος τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύσατε καὶ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον κατετέθη. Ἂν ἄλλα εἴχετε ἐν νῷ καὶ ἄλλα ἐδημοσιεύσατε καὶ κατεθέσατε, ἐγὼ δὲν πταίω. Ἂν σεῖς ἔχετε σκοπὸν νὰ δώσητε ἔκτασιν εὐρυτέραν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἐκποιήσεως, τοῦτο εἶναι ἄλλο, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σαφῶς ἀναφέρεται καὶ εἰς τὸ Διάταγμα καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὅτι προσδοκᾶτε τὸν προικισμὸν τοῦ ταμείου, ὡς ἀνέπτυξα.

§198Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα. Διότι ἀπέφυγα νὰ σᾶς εἴπω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἀνακοινώσω ἀκόμη. Δὲν ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ Κράτος ἔχει καὶ μικρὰν ἐλπίδα συνάψεως δανείου μετὰ τῆς Τραπέζης πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ταμείου αὐτοῦ.

§199Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα λαμβάνετε ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ταμείου Προσφυγικῆς Πίστεως καὶ νομίζω ὅτι καὶ ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ἀντεμετωπίσατε τὸ ζήτημα ὅπως ἔπρεπε, διότι ἐδημιουργήθη ἓν Ταμεῖον Προσφυγικῆς Πίστεως, τὸ ὁποῖον ὑπάγεται ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐδημιουργήθη ἓν Ταμεῖον Προσφυγικῆς Πίστεως, τοῦ ὁποίου δὲν χαράσσετε εἰς τὸ Ν. Διάταγμα τὴν δικαιοδοσίαν καὶ ἀφίνετε νὰ κανονισθῶσι δι’ ἑνὸς Διατάγματος ζητήματα τόσον κολοσσιαῖα, ὅπως τὸ ζήτημα τῆς διαχειρίσεως μεγάλων περιουσιῶν, τὰς ὁποίας ἐγκατέλειψαν οἱ Τοῦρκοι. Καλὴ διαχείρισις αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ δι’ ἑνὸς ὀργανισμοῦ συνδεδεμένου στερρῶς μὲ τὸ Κράτος. Ἔπρεπεν ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς νὰ εἶναι τελείως ἀνεξάρτητος ἀπὸ πάσης κρατικῆς ἐπιρροῆς.

§200Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ καταλήξητε, ὅπως γνωρίζω, εἰς σύστασιν μιᾶς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ δώσητε τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον θέλει λάβει τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ σπουδαιοτάτου προσφυγικοῦ ζητήματος.

§201Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῶν γενομένων μέχρι σήμερον, δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν μέτρων ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ γίνουν ἀργότερα, δὲν δύναμαι νὰ κρίνω περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔχετε εἰς τὸν νοῦν σας νὰ προσαγάγητε, καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ὀργανισμὸν ἀπολύτως συνδεδεμένον μὲ τὸ Κράτος, ἐξαρτώμενον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου. Αὐτὰ λέγω ἐγώ· ἂν ὁ διαρρεύσας ἐν τῷ μεταξὺ χρόνος σᾶς ἐδίδαξεν ὅτι τὸ μέτρον αὐτό, τὸ ὁποῖον σκιωδῶς ἀναγράφεται εἰς τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, δὲν σᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἀντεπεξέλθητε κατὰ τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας ἔχετε νὰ ἀντιμετωπίσητε, τοῦτο ἀποτελεῖ δι’ ἐμὲ εὐχάριστον ἔκπληξιν καὶ μεγίστην ψυχικὴν εὐχαρίστησιν. Δὲν ἐλαττώνει ὅμως τὴν εὐθύνην σας διὰ τὸ παρελθόν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀστικῆς ἐγκαταστάσεως. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι πληρεξούσιοι, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν ἔχει ὁλοκληρώσει τὸ προσφυγικὸν ζήτημα, δὲν τὸ ἀντεμετώπισεν ἐν τῇ ὁλότητί του· ἡ Κυβέρνησις περιωρίσθη νὰ ἀντιμετωπίζῃ πότε τὴν μίαν πλευράν, καὶ ταύτην ἀνελλιπῶς, καὶ πότε τὴν ἄλλην. Ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως ἐφρόντισε, κατὰ τὸ τετράμηνον διάστημα, νὰ μελετήσῃ τὸ προσφυγικὸν ζήτημα μὲ ὅλην του τὴν σοβαρότητα καὶ νὰ διαγράψῃ μίαν σαφῆ πολιτικήν, νὰ ἐπιμείνῃ δὲ εἰς τὴν ἄκαμπτον αὐτῆς ἐφαρμογήν. Ἡ Κυβέρνησις παρουσίασε δυστυχῶς τὸ θέαμα ἰσχνοῦ καλαμίου δεινῶς σαλευομένου πρὸς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν πλευράν, ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε πνεόντων ρευμάτων. Περιωρίσθη μόνον εἰς τὸ νὰ δίδῃ ἀφειδεῖς ὑποσχέσεις καὶ νὰ ὁμιλῇ ἄλλοτε μὲν περὶ ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων μέχρι τοῦ Νοεμβρίου καὶ ἄλλοτε περὶ ἀποδόσεως εἰς ὅλους τοὺς πρόσφυγας τοῦ 25% ἐπὶ τῆς ἐγκαταλειφθείσης παρ’ αὐτῶν περιουσίας. Νὰ δέχεται τὰς αἰτιάσεις τῶν προσφύγων ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξακολουθῇ νὰ φρονῇ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἀποκαταστάσεως ἵσταται εἰς τὴν θέσιν της. Ἐν ἑνὶ λόγῳ εἰς τὸ ὅλον προσφυγικὸν ζήτημα ἡ Κυβέρνησις ἐπεδείξατο ἀβουλίαν πρωτοφανῆ. Δὲν μὲ φοβίζει δὲ ὅτι μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις δὲν προήγαγε τὸ παράπαν τὸ προσφυγικὸν ζήτημα. Μὲ φοβίζει τὸ γεγονὸς ὅτι πιστεύει ὅτι ἔχει πράγματι προσφυγικὴν πολιτικήν, ἐνῷ τοιαύτην δὲν εἶχεν οὐδέποτε.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος διὰ νὰ συνεχισθῇ τὴν Πέμπτην. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§203Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶχον παρακαλέσει πρὸ τῆς διακοπῆς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁρίσῃ, εἰ δυνατόν, τὰ νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην. Διενεμήθη μία Ἡμερησία Διάταξις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐσημείωσα περὶ τὰ δέκα νομοσχέδια, τῶν ὁποίων ἡ συζήτησις ἐπρόκειτο νὰ ἀναβληθῇ, πρᾶγμα ὅπερ σημαίνει ὅτι τὴν ἑσπέραν ταύτην πρόκειται νὰ συζητήσωμεν περὶ τὰ 200 νομοσχέδια. Ὑποθέτω ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς ἐργασίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθῇ ὡς κανονικός, ἀποτελεῖ δὲ καὶ μίαν ἀνευλάβειαν ἀπέναντι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία δὲν ἐννοεῖ νὰ προβάλῃ οὐδὲν πρόσκομμα εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Παρακαλῶ ὁρίσατε 20 νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ συζητήσωμεν διὰ νὰ γνωρίζωμεν.

§204Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὁ κατάλογος ὁ ὁποῖος συνετάχθη πρὸ ὀλίγου διαλαμβάνει νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ὑποθέτω ὅτι δὲν ἔχουν σοβαρὰν συζήτησιν.

§205Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ γίνῃ ἐντατικὴ ψήφισις νομοσχεδίων, ἀλλὰ δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, ὄχι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωμεν γνῶσιν 200 νομοσχεδίων.

§206Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θέλετε νὰ σᾶς ὀνομάσω 50 νομοσχέδια ἐντελῶς τυπικά;

§207Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν νομοσχέδια ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις καὶ τοιαῦτα δύνανται νὰ ψηφισθοῦν καὶ 40 καὶ 50, χρειάζεται μόνον μία καλὴ θέλησις. Ἐπὶ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων ποὺ χρειάζεται συζήτησις νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἐπέλθῃ κάποια συνεννόησις, ὑποθέτω δὲ ὅτι καὶ ὁ κ. Καφαντάρης δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν εἰς τὸν τρόπον αὐτὸν τῆς ἐργασίας.

§208Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον πληρεξούσιον Πατρῶν. Καὶ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ προκληθῇ οὐδεμία συζήτησις ὀφείλει νὰ προϋπάρξῃ μία συνεννόησις, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἐψηφίσθησαν τοιαῦτα νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀντίρρησις, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ὁποίων παρατηροῦμεν ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν παρενεβλήθησαν τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι συνεπάγονται αὔξησιν δαπανῶν, διὰ τὰς ὁποίας οὐδεμίαν ἔχομεν ἰδέαν. Ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας εἶναι πολὺ ὀλίγον ἐποικοδομητικὸς διὰ τὸ γόητρον τῆς Συνελεύσεως. Ἂν ὅμως γνωρίζωμεν ἀκριβῶς τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συζητηθοῦν, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθήσωμεν καὶ τὴν συζήτησιν καὶ τὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθοῦν.

§209Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ἐπιδιώκομεν καὶ ἡμεῖς, κ. συνάδελφε. Πῶς θέλετε νὰ γνωρίζωμεν ποῖα εἶναι τὰ νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων πιθανὸν νὰ ἔχητε ἀντιρρήσεις ἢ τὰ ὁποῖα θέλετε νὰ μελετήσητε, μολονότι καὶ ἐκ τῶν προτέρων δὲν ἔχετε ἀντιρρήσεις;

§210Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γίνῃ μία προσυνεννόησις.

§211Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἴπατέ μας ποῖα νομοσχέδια θέλετε νὰ μὴ συζητηθοῦν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχετε ἀντιρρήσεις.

§212Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐπὶ τῶν συντακτικῶν ἀποφάσεων τῆς Συνελεύσεως τὰ ψηφίσματα τὰ ὁποῖα καθίστανται τελεσίδικα διὰ μιᾶς καὶ μόνης ψήφου ἔπρεπε νὰ τύχουν κάποιας ἰδιαιτέρας προσοχῆς. Εἰς τὴν συνεδρίασιν τοῦ Σαββάτου, περὶ τὴν 5ην πρωινὴν ὥραν, ἐπέρασαν πέντε ψηφίσματα. Δηλαδὴ 5.000.000 διὰ τὴν ἐπίπλωσιν τῶν Ἀνακτόρων, διὰ τὴν ἐπιχορήγησιν τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας καὶ διὰ τὸ ἀσυμβίβαστον τῶν πληρεξουσίων μὲ τὴν δημοσίαν θέσιν.

§213Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ εἴχομεν ἀντιρρήσεις. Πῶς ἐπέρασεν;

§214Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐπ’ αὐτοῦ σεῖς εἴπετε ὅτι δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν.

§215Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀπέσυρα ἐγὼ τὰς ἀντιρρήσεις;

§216Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι ἀπεσύρατε τὰς ἀντιρρήσεις. Ἀλλ’ ἂν θέλετε, δὲν τὸ δημοσιεύομεν.

§217Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχω ριζικὰς ἀντιρρήσεις ἐπ’ αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§218Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως ὅτι μετὰ τὴν διακοπὴν οὐδέποτε θὰ ψηφίζωνται ψηφίσματα.

§219Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ δεχόμεθα.

§220Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Νὰ γραφῇ, κ. Πρόεδρε, εἰς τὰ πρακτικὰ ὡς ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§222Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον διεξάγεται ἡ νομοθετικὴ ἐργασία τῆς Συνελεύσεως μᾶς καταρρίπτει εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ ὁποίου ἀντιπρόσωποι εἴμεθα ἐδῶ. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς 5 τὸ πρωὶ νὰ συζητῶνται 170 νομοσχέδια καὶ νὰ ψηφίζωνται κατὰ τρόπον πρωτάκουστον διὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικά. Ἡ ἐνέργεια αὐτὴ τοῦ Κοινοβουλίου δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα. Σᾶς βεβαιῶ δέ, κ. Πρόεδρε, ὅτι καταπίπτομεν καθημερινῶς εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑπολογισμοῦ ἀμίσθου δικαστικῆς ὑπηρεσίας τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§224Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριοι, ἤθελον νὰ φέρω ἓν παράδειγμα τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια κατὰ τὰς πρωινὰς ὥρας. Ὅταν ἤμην προσωρινὸς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ διαρρυθμίσω πρὸς ὄφελος τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγέννησε Ν. Διάταγμα τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως. Ὥριζε τὸ Νομοθετικὸν ἐκεῖνο Διάταγμα ὅτι συνυπολογίζεται ὁ χρόνος τῆς ἀμίσθου ὑπηρεσίας ὑπογραμματέων καὶ γραφέων παρὰ τοῖς δικαστηρίοις εἰς ἅπαντας τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς διατελέσαντας καὶ μὴ διατελέσαντας εἰς οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν. Ἦτο κακὴ ἡ διατύπωσις, ἦτο μία διάταξις ἡ ὁποία ἀφεώρα κυρίως τὰ προσόντα τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ἔλαβε διασταλτικὴν ἐφαρμογὴν καὶ διέτρεχε τὸν κίνδυνον ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους νὰ ὑποστῇ μεγάλας ζημίας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον τότε καὶ τὸ ὁποῖον ἔμεινε μέχρι σήμερον ἐκκρεμές, ἀπεκόπτετο αὐτὴ ἡ ὁδός. Περιωρίζετο εἰς τὸ ἐλάχιστον ὁ συνυπολογισμὸς τῆς ἀμίσθου ὑπηρεσίας καὶ περιεῖχε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰδικὰς διατάξεις τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἰς τρία ἄρθρα. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὡς μοὶ ἀνέφεραν ἄλλοι συνάδελφοι, ἐψηφίσθη κατὰ τὰς πρωινὰς ὥρας προχθές, ἀλλ’ ἐντελῶς μὲ νέας διατάξεις, ὅλως ἀσχέτους πρὸς τὸ περιεχόμενον. Ὁ τίτλος, κύριοι, τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἐπεγράφετο «περὶ ὑπολογισμοῦ ἀμίσθου δικαστικῆς ὑπηρεσίας τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Τὸν τίτλον αὐτὸν ἐξακολουθεῖ καὶ διατηρεῖ καὶ σήμερον. Διατηρεῖ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τὰ τρία ἀθῷα ἐκεῖνα ἄρθρα πρὸς ὄφελος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ προσετέθησαν καὶ δύο ἐντελῶς καινοφανῆ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἀναντιρρήτως οὐδεμίαν ἀπολύτως σχέσιν ἔχουν πρὸς τὴν ὑποβρυχίως τεθεῖσαν μεταμεσονύκτιον διάταξιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ μόνον αὐτό. Καὶ ἄλλαι τροπολογίαι ἐντελῶς ἄσχετοι πρὸς τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθησαν εἰς τὰς πρωινὰς ὥρας καὶ ἐγένοντο δεκταί. Καθόσον δὲ μὲ διεβεβαίωσαν ἄλλοι συνάδελφοι, οὐδεμία συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν ἐγένετο, οὐδ’ ἀνεγνώσθησαν κἂν αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ κατάστασις διὰ τῆς ὁποίας ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια, ὑπάρχουν δὲ καὶ ἄλλα νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω.

§225Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἴσως τὸ μόνον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συνεζητήθη, ἀδιάφορον κατὰ ποίαν ὥραν· ὄχι μόνον ἀνεγνώσθη ἡ τροπολογία, ἀλλὰ ἐδόθησαν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐξηγήσεις ποίους ἀφορῶσιν αἱ διατάξεις αὐταὶ καὶ ἀνεφέρθησαν τὰ ὀνόματα, ὅτι πρόκειται περὶ τῶν κυρίων Σιφναίου καὶ Βλαχάκη. Συνεφώνησαν πάντες οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅτι προκειμένου περὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν εἶναι δεδικαιολογημένον τὸ νομοσχέδιον.

§226Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποίαν ὥραν;

§227Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὴν ὥραν καθ’ ἣν συνεζητοῦντο τὰ νομοσχέδια, καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν σημείων ἐδόθησαν ἐξηγήσεις σαφεῖς ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀνεγνώσθη κατ’ ἄρθρον. Τὸ ἄρθρον 5 δὲν εἶναι τροπολογία τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ εἶναι τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν πληρεξούσιοι καὶ ἀπεδέχθη ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι τὴν ἀπεδέχθη ἡ Συνέλευσις ὁλόκληρος. Διὰ τὰς τροπολογίας αὐτὰς ἐδόθησαν αἱ ἀναγκαῖαι ἐξηγήσεις.

§228Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι φανερὸν ὅτι τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 τὰ προστεθέντα κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν εἰς τὸ νομοσχέδιον ἀποτελοῦσιν ἐντελῶς νέαν τροπολογίαν, ἄσχετον πρὸς τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν συνυπολογισμὸν τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπογραμματέων. Ἓν τοιοῦτο νομοσχέδιον θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἰδίαν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἰδίας μερίμνης καὶ ἰδίας μελέτης ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ τὸ συζητήσωμεν ἐν γνώσει ὅλων τῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως, καθ’ ὃν δὲ τρόπον συνεζητεῖτο ὑπεβλήθη τροπολογία ἀποτελοῦσα νέαν νομοθετικὴν πρόνοιαν. Ἡμεῖς ἐστηρίχθημεν εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν ἔπρεπε τὴν ἑσπέραν αὐτὴν νὰ συζητηθῶσι νομοσχέδια τοιαύτης φύσεως, διότι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις, διότι τὰ νομοσχέδια αὐτὰ συνεπάγονται αὔξησιν δαπανῶν, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε καὶ ἡ πρόνοια αὐτὴ νὰ μελετηθῇ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ εἴμεθα ἐν πλήρει γνώσει τοῦ νομοθετικοῦ μέτρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀρχίζει ἡ δυσπιστία περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐργασίας τῆς Συνελεύσεως, διότι εἶναι δυνατὸν εἰς τὰ νομοσχέδια διὰ τὰ ὁποῖα δὲν θὰ προκληθῇ συζήτησις, νὰ προστεθῇ ὁλόκληρος σειρὰ διατάξεων, ἥτις νὰ ἐπιφέρῃ αὔξησιν δαπανῶν, νὰ ἀνατρέπῃ τοὺς ὀργανισμοὺς τῶν ὑπηρεσιῶν, ὧν νὰ μὴ ἔχωμεν οὐδεμίαν γνῶσιν, ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι οἱ δύο ἢ τέσσαρες, οἱ ὁποῖοι παραμένουσιν ἐνταῦθα ἀντιπολιτευόμενοι δὲν προέβαλον ἀντιρρήσεις καὶ εἶπον περὶ τίνος πρόκειται καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ Σιφναίου καὶ τοῦ Βλαχάκη. Πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν κανονικὴν νομοθετικὴν ὁδὸν καὶ νὰ κατανοήσωμεν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὸ ἔργον διὰ σπασμωδικῶν κινήσεων, ἀλλ’ ὅτι δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ἀριθμὸν λογικὸν νομοσχεδίων, ὁ ὁποῖος νὰ ἠμπορῇ νὰ ψηφισθῇ καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν καὶ πρὸ παντὸς νὰ πρυτανεύσῃ ἡ καλὴ θέλησις μεταξὺ τῶν δύο πτερύγων, ὥστε αἱ εἰσαγωγικαὶ διατάξεις νὰ μὴ λαμβάνωσι κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν χώραν. Αὐτὸ ζητοῦμεν καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν συναινῇ εἰς τὴν πρότασιν αὐτήν, ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ μεταβάλῃ τακτικὴν διὰ νὰ ἴδῃ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ προστατεύσῃ τὰ δημόσια συμφέροντα.

§229Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀπεδείχθη ὅτι αἱ αἰτιάσεις τοῦ κ. ἐξ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς συναδέλφου ὅτι λαθραίως ὑποβάλλομεν καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Συνελεύσεως διατάξεις ἦσαν ἀστήρικτοι καὶ ἀβάσιμοι.

§230Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διατί ἀβάσιμοι;

§231Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο συζήτησις.

§232Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἐγένετο οὐδεμία συζήτησις.

§233Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι καὶ κατὰ τὰς πρωινὰς ὥρας, ἂν ψηφίζωνται, διατάξεις εἰσάγονται. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ὑποβάλλονται τροπολογίαι.

§234Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Οὐδέποτε κατὰ τὴν 4ην πρωινήν.

§235Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐξαίρεσις τοῦ κανόνος αὐτοῦ.

§236Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πότε ἐγένετο αὐτό; Ἐδῶ ποὺ εἴμεθα ἡμεῖς κάμνομεν ὁλονυκτίας. Ἐνθυμεῖται κανεὶς ἐκ τῶν παλαιῶν βουλευτῶν τοιαῦτα πράγματα νὰ γίνωνται;

§237Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τώρα πῶς προεκλήθη αὐτό; Βεβαίως δὲν δίδομεν τὴν ἰδίαν σημασίαν εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδια. Γνωρίζετε εἰς ποῖα δίδομεν μεγάλην σημασίαν, ἐπειδὴ δὲ ἐξεχάσθη ἡ ἐπιθυμία νὰ μὴ συζητοῦνται μετὰ τὴν διακοπὴν τὰ νομοσχέδια διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις, ἐδέχθημεν καὶ ἡμεῖς νὰ μὴ γίνεται συζήτησις καὶ νὰ ψηφίζωνται ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντίρρησις. Αὐτὸ δὲν τηρεῖται ἀπαρεγκλίτως. Γενικῶς ὅμως, ὅταν ὑπῆρξε σοβαρὰ ἀντίρρησις, οὐδέποτε ἐπεμείναμεν εἰς τὴν ψήφισιν νομοσχεδίων μετὰ τὴν διακοπήν. Εἴπομεν δὲ νὰ μὴ συζητήσωμεν νομοσχέδια ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἀντίρρησις καὶ νὰ μοῦ εἴπετε ποῖα νομοσχέδια θέλετε νὰ μελετήσωμεν διὰ νὰ μὴ γίνεται συζήτησις. Δὲν εἶναι σοβαρὰ ἐργασία Συνελεύσεως νὰ ψηφίζωμεν 10 καὶ 20 νομοσχέδια ἐντελῶς τυπικά.

§238Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς φθάνουν 20 κάθε βράδυ;

§239Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζετε μίαν ἀτέλειαν τοῦ ὀργανισμοῦ μας τοῦ πολιτειακοῦ, ὅτι διὰ κάθε μεταρρύθμισιν χρειάζεται νόμος. Ἀλλαχοῦ ὑπάρχει μεγαλυτέρα ἐλευθερία διὰ τὰς μικρὰς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται διὰ Διαταγμάτων. Δι’ αὐτὸ εἰς ἑκάστην συνεδρίασιν τὰ 70 –80% τῶν νομοσχεδίων εἶναι ὑπηρεσιακὰ καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει καμμία συζήτησις.

§240Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ εἴπητε, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀμίσθου δικαστικῆς ὑπηρεσίας εἶναι ὑπηρεσιακόν;

§241Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν εἶναι ὑπηρεσιακόν.

§242Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αἱ διατάξεις αἱ προστεθεῖσαι εἶναι ὑπηρεσιακαί;

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἔγιναν συζητήσεις καὶ προσετέθησαν αὐταὶ αἱ διατάξεις.

§244Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἐγὼ προσθέτω νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ τήρησις τῆς ἀξιοπρεπείας.

§245Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀξιοπρέπεια εἶναι περισσότερον σεβαστὴ ἀπὸ ἡμᾶς παρὰ ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον. Νὰ ψηφισθῇ, κ. Πρόεδρε, τὸ σύνολον τῶν παλαιοτέρων διατάξεων, νὰ θεωρηθῶσι δὲ ὡς ψηφισθεῖσαι εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν αἱ ἄλλαι διατάξεις.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλέλλης ἔχει τὸν λόγον.

§247Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς συνάδελφος κ. Μυλωνᾶς, ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου ἐνώπιον ἡμῶν ἐν σχέσει μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη χθὲς εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, εἶπεν ὅτι καὶ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ σχεδίου νόμου συνεζητήθη καὶ ἐψηφίσθη καθ’ ὑποκλοπήν. Ἀναμφισβητήτως ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν του τὴν διανεμηθεῖσαν ἀπὸ τῆς 24 Μαΐου τοῦ ἔτους τούτου τροπολογίαν. Τὸ ἄρθρον, λέγω, 5 ἐτέθη ἐν τῷ σχεδίῳ νόμου ὡς τροπολογία ὑπ’ ἐμοῦ, αἰτιολογηθεῖσα προσηκόντως τῇ 24 Μαΐου 1924. Ἡ τροπολογία αὕτη ἔκτοτε ἐξετυπώθη. Πάντες ὑμεῖς ἀναμφισβητήτως ἐλάβετε γνῶσιν αὐτῆς, ἡ δὲ προηγηθεῖσα τῆς τροπολογίας αἰτιολογικὴ ἔκθεσις εἶναι σαφεστάτη, μὴ ἐπιτρέπουσα τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν ὅτι οὔτε περὶ δαπάνης ἐπιβαρυνούσης τὸν Προϋπολογισμὸν ἀσχολεῖται ἡ τροπολογία αὕτη οὔτε περὶ ἀδικίας, ἀλλ’ ἀντιθέτως ὁμιλεῖ περὶ ἐκπληρώσεως ὑψίστου καὶ ἱερωτάτου καθήκοντος πρὸς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ὄντως εἶχον δικαίωμα ν’ ἀπαιτῶσι τοιαύτην ἀπὸ τὴν Δʹ Ἐθνικὴν ἐν Ἀθήναις τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν. Καὶ λέγω ἀπὸ τὴν Δʹ Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, διὰ νὰ διακρίνω ταύτην ἀπὸ τὴν Γʹ Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ὅτε διεπράχθη ἐναντίον αὐτῶν τὸ ἀδίκημα, οὗτινος τὴν ἀνόρθωσιν ἀπεσκόπησεν ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπ’ ἐμοῦ τροπολογία. Διότι, ἔντιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἀπηλευθερώθη ἡ Θράκη, μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀποσταλέντων ἐκεῖ ὑπαλλήλων ηὐτύχησα καὶ ἐγὼ ν’ ἀποσταλῶ ὡς Εἰσαγγελεὺς Ἀδριανουπόλεως. Ἐκεῖ ἐγνώρισα, τοὺς ἀποσταλέντας νὰ ὀργανώσουν τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας τὰς ἐν Θράκῃ, τοὺς ἐκλεκτοτέρους καὶ ἱκανωτέρους ὑπαλλήλους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. Οὗτοι ἀληθῶς δὲν ἐφείσθησαν κόπων, δὲν ἐφείσθησαν οὐδεμιᾶς θυσίας διὰ νὰ ἐπιτύχουν ὅ,τι ἀληθῶς ἀπεθαυμάσθη παρ’ ὅλων τῶν ἐκεῖ εὑρισκομένων καὶ ὁμογενῶν καὶ ἀλλοεθνῶν. Οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι ὑπὸ τῆς Γʹ τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεως σκληρῶς ἐδιώχθησαν, διότι κατὰ τὸ 1922 ἐψηφίσθη, εἰσηγουμένου τοῦ ἐκ Κυνουρίας τότε πληρεξουσίου κ. Βοζίκη καὶ Γενικοῦ Διοικητοῦ τῆς Θράκης, ἐψηφίσθη νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπηρετούντων ἐν Θράκῃ ὑπαλλήλων αὐξάνεται κατὰ τὸ ⅓ ὅσον ἀφορᾷ τὴν προαγωγὴν καὶ τὴν σύνταξιν. Ἀλλ’ ἔπρεπεν οἱ οὕτω πως εὐεργετούμενοι ὑπάλληλοι νὰ παραμείνωσιν ἐν Θράκῃ ἐπὶ ἓν ἔτι ἑξάμηνον ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, ἡ δὲ δημοσίευσις τοῦ νόμου ἐγένετο τὸν Ἰούνιον τοῦ 1922. Ἀλλὰ τὴν ἀλησμόνητον ἐκείνην 1 Νοεμβρίου ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ἅμα τῇ ἀπελευθερώσει τῆς Θράκης μεταβάντες πρὸς ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τὴν 1 Νοεμβρίου, ὀλίγας δηλ. ἡμέρας μετ’ αὐτήν, εἶχον ἐκτοπισθῆ ἐκ Θράκης. Πόσος ἦτο ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας των; Μόλις τετράμηνος καὶ δὲν ὑπηρέτουν κατὰ τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος, διότι ὁ νόμος ἐδημοσιεύθη, ὡς εἶπα, κατὰ τὸ 1922. Τί συνέβη διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου 2782; Ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι οἱ εὑρισκόμενοι κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου καὶ πρὸ ταύτης, ἀλλὰ μετὰ τὴν 1 Νοεμβρίου εὐεργετοῦνται, ὅλοι δὲ οἱ πρὸ τῆς 1 Νοεμβρίου παραγκωνίζονται. Μήπως πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμός; Ὄχι· διότι μόλις εἰς 45 ἡμέρας ἀνήρχετο ὁ χρόνος ὁ ὁποῖος θὰ προσετίθετο εἰς τὴν συντάξιμον αὐτῶν ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ τί ἄλλο συνέβαινεν; Ὅλοι οἱ ὑπηρετήσαντες μετ’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν ἱκανώτεροι αὐτῶν, ἠδίκουν τοὺς πρὸ τῆς 1 Νοεμβρίου ὑπηρετήσαντας. Μὴ θελήσετε νὰ σᾶς ἀναφέρω ὀνόματα αὐτῶν, διότι θὰ εἶχον πρόχειρα τὴν στιγμὴν ταύτην τὸ ὄνομα τοῦ κ. Ρωμανοῦ, Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν, τοῦ κ. Νικολοπούλου, Ἐλεγκτοῦ τοῦ Συνεδρίου καὶ ἄλλα, ὀνόματα ὑπαλλήλων, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀναμφισβητήτως πάντες οἱ εἰς ὅλας τὰς πτέρυγας καθήμενοι εἶμαι βέβαιος ὅτι τρέφετε μεγίστην ἐκτίμησιν. Ἐκεῖνοι ἤρχοντο κατόπιν, εἰς κλίμακα κατωτέραν τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχαιότητα, καὶ οὕτω πως καὶ κατὰ τὰς προαγωγὰς τὰς μετέπειτα γενομένας καὶ γενησομένας παρηγκωνίζοντο. Νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον, ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἰδίαις αἰσθήσεσιν εἶχον ἀντιληφθῆ τὴν ἐργασίαν ἐκείνην, ἐγὼ ὁ ὁποῖος δὲν εὐηργετούμην, διότι ἀπὸ τῆς 24 Σεπτεμβρίου 1920, ὅτε παρητήθην, δὲν ὑπηρέτουν πλέον ἐν Θράκῃ οὔτε περιελαμβανόμην εἰς τὸν ὑπαλληλικὸν κλάδον καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι ἀμύνομαι ὑπὲρ ἰδίων συμφερόντων, ἀλλ’ ὅτι ἐξυπηρετῶ καθῆκον συνειδήσεως, νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶχον καθῆκον καὶ ὡς πληρεξούσιος νὰ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ ἔντιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ εὕρῃ ὀρθὴν τὴν τροπολογίαν μου, ὅτε ὑπέβαλον ταύτην. Ἡ τροπολογία ἐψηφίσθη χθὲς εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν. Δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίζετο καὶ δὲν δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τίποτε ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἄλλοι μὲν ἐπικυρώνουν καὶ ἄλλοι ἀμφισβητοῦν. Ἀλλὰ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ τροπολογία, εὑρισκομένη ὑπὸ τὰς ὄψεις ὑμῶν πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνός, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαλάθῃ τὴν προσοχὴν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρὸ παντὸς ἦσαν οἱ πατέρες τοῦ νομοσχεδίου ὅπερ συνεζητεῖτο χθὲς καὶ ἐκφράζω τὴν ἀπορίαν πῶς ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ἐξ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κ. Μυλωνᾶς εἶπεν ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη ὑπεβλήθη χθὲς καὶ ὑπεβλήθη κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι μετὰ τὰ ἀνωτέρω θὰ ἀποδώσῃ ἑκάστῳ ἡ Συνέλευσις τὸ δίκαιον.

§248Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. συνάδελφος ἀπορεῖ διατί ἐτόνισα ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν εἶχεν ἡ τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἀπολύτως καμμίαν σχέσιν. Ἄν ἡ τροπολογία του ἦτο δικαιολογημένη, ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ συζήτησιν ἰδιαιτέραν καὶ ἰδιαίτερον νομοσχέδιον. Ἐπ’ οὐδενὶ ὅμως λόγῳ νὰ προσκολληθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑπολογισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἀμίσθων ὑπαλλήλων.

§249Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω ὅτι ἡ σχέσις ἡ ὑφισταμένη μεταξὺ τοῦ 4 καὶ 5 ἄρθρου ἀπὸ τὴν σχέσιν τοῦ 1 ἄρθρου διαφαίνεται καθαρώτατα προκειμένου περὶ ὑπολογισμοῦ ἀμίσθου δικαστικῆς ὑπηρεσίας ἑνὸς ὑπαλλήλου ὑπηρετοῦντος. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑπῆρχεν ἡ σχέσις αὕτη· ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις ἦτο ἀπολύτως ἀποδεδειγμένον, ἀλλὰ δὲν παρίστατο ὁ κ. προλαλήσας, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὴν τροπολογίαν. Ὑπῆρξαν ἄλλοι πληρεξούσιοι οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τὴν τροπολογίαν καὶ κατόπιν συζητήσεως τὴν ἀπεδέχθην. Ὡς πρὸς τὴν εὐθιξίαν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν, τὴν ὁποίαν ἐτόνισεν ὁ κ. ἐξ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς πληρεξούσιος, ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω καὶ μίαν ἄλλην περίπτωσιν, τὸ ὅτι, καίτοι ὑπεστηρίχθη ὡς νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος κατέθεσα περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἀδικημάτων τροπολογία, διὰ τὴν ὁποίαν ἦτο ὁμόθυμος ἡ ἀξίωσις τῆς Συνελεύσεως, δὲν τὴν ἀπεδέχθην χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τὴν ὁποίαν ὑπέμνησα καὶ χάριν τοῦ ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἡ ὁμοιότης τῆς τροπολογίας πρὸς τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον, δὲν τὴν ἀπεδέχθην, μολονότι τὴν τροπολογίαν ταύτην, τὴν ἀφορῶσαν τὴν κατάργησιν θεσμοῦ, τὴν ὑπεστήριζον οἱ τῆς πτέρυγος ἐκείνης. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἂς ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ εὐθιξίαν τὴν ἐσεβάσθην, ἀλλὰ διότι δὲν ὑπῆρχεν οὔτε ἡ ἐλαχίστη ἀντίρρησις, εἰμὴ μία ἁπλῆ σύστασις, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀπεδέχθην, ἵνα γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη.

§250Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτά;

§251Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχουσι σχέσιν. Χωρὶς νὰ μειδιᾷ ὁ κ. ἐκ Μυτιλήνης συνάδελφος, διότι πρόκειται περὶ θέματος ἔχοντος ἀπόλυτον ἐπαφὴν τῶν τριῶν πρώτων ἄρθρων πρὸς τὸ 4 καὶ πρὸς τὸ 5.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ταμείων ἐλαιοπαραγωγῆς Κρήτης καὶ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 6 Νοεμβρίου Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2805 περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐλαίας κλπ.». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 2609, 2800, 2815 καὶ 2930 περὶ Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων».

§253Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐκ λάθους ἴσως ἐντελῶς τυπικοῦ, κατὰ τὴν γνώμην, εἰς τὸ σύνολον φέρεται ὡς γενομένη δεκτὴ ἡ τροπολογία διὰ τῆς ὁποίας προστίθεται ἡ φράσις «κατώτεροι ἀξιωματικοί». Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν ἐγένετο δεκτή.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτή.

§255Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Ὑπεβλήθη μία τροπολογία ἡ ὁποία σκοπὸν εἶχε νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀθρόαν εἰσαγωγὴν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων. Οὕτως ἐνεφανίσθη ἡ τροπολογία, ἥτις κατ’ ἀρχὴν προεκάλεσε συζητήσεις. Μεταγενεστέρως ὁ κ. συνάδελφος ἔδωσεν ἐξηγήσεις περὶ τοῦ πῶς καὶ τίνι τρόπῳ θὰ γίνῃ ἡ εἰσαγωγή, οὕτως εἰπεῖν, τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν εἰς τὸ Σῶμα καὶ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἔγινε μὲν δεκτὴ ἡ τροπολογία, ἀλλ’ ἐδόθη ἡ ἑρμηνεία ὅτι θὰ ἀφορᾷ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐπὶ τῇ βάσει προγενεστέρων νόμων εἶχον κριθῆ ἱκανὰ νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων. Νομίζω ὅτι μετὰ τὴν ἑρμηνείαν αὐτὴν εἴτε δεχθῶμεν εἴτε μὴ τὴν τροπολογίαν εἶναι τὸ ἴδιον.

§256Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§257Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Νὰ τεθῇ ὡς ἑρμηνεία τῆς Συνελεύσεως, ὅτι δὲν ἐξαιροῦνται τῆς μεταθέσεως εἰς τὸ Σῶμα αὐτὸ ἐκεῖνοι οἵτινες ἄλλοτε εἶχον κριθῆ ὡς ἔχοντες δικαίωμα.

§258ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἔχει τὸν λόγον.

§260Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἂν ἐνθυμοῦμαι, κύριοι, καὶ δὲν νομίζω ὅτι μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, κατὰ τὴν γενομένην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἡ τροπολογία ἡ ὁποία εἶχεν ὑποβληθῆ ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Κολιαλέξην ὑπεστηρίχθη ἀπὸ ἐμέ, ὅταν δὲ ἀντετάχθη ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶχε καταρτισθῆ ἀπὸ τοὺς ὀργανωτάς, παρετήρησα ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ προστεθῇ ἡ τροπολογία διὰ τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς, ἔστερξε δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας αὐτῆς, χωρὶς καμμία νὰ δοθῇ ἑρμηνεία.

§261Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Παρακαλῶ· μετὰ τοῦτο ἔλαβε τὸν λόγον ὁ κ. Κρεμεζῆς, ὅστις ἐπληροφόρησε τὴν Συνέλευσιν περὶ τοῦ ὅτι ἀσχέτως πρὸς τὴν διάταξιν αὐτὴν ὑπάρχουν πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἶχον κεκτημένα δικαιώματα ἐπὶ τῇ βάσει προγενεστέρων διατάξεων καὶ ἐλέχθη ἐνταῦθα ἀπὸ ἐμέ, ἴσως ὄχι μὲ ἀντάπτυξιν εὐρεῖαν ὅτι δὲν ἐξαιροῦνται τὰ πρόσωπα ταῦτα. Τώρα, ἂν ἀμφισβητῆτε καὶ τοιαύτην ἑρμηνείαν, τότε θὰ εὕρωμεν μὲ ποῖον τρόπον θὰ γίνῃ.

§262Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ εἰσαχθοῦν εἰς τὸ Σῶμα εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπεκλείσθησαν ὑπὸ τοῦ Γουναρικοῦ καθεστῶτος λόγῳ πολιτικῶν φρονημάτων. Εἶναι λοιπὸν ζήτημα δικαιοσύνης διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς.

§263Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρόκειται περὶ ἀποδόσεως δικαιοσύνης εἰς ὡρισμένους ἀξιωματικοὺς τῆς Χωροφυλακῆς, εἰδικῶς διὰ τὴν τόνωσιν τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων.

§264Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Τὸ ζήτημα τῶν προσώπων εἶναι δι’ ἐμὲ δευτερευούσης σημασίας. Πρωτευούσης σημασίας θεωρῶ τὸ ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι διὰ νὰ ἐξομαλύνωμεν τὴν ὅλην κατάστασιν τῶν ἀξιωματικῶν νὰ ἐπεκτείνωμεν εἰς πλείονας περιφερείας τὸ σύστημα τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων καὶ πρέπει νὰ προνοήσωμεν, ἵνα μὴ ἔχωμεν δυσχερείας διὰ τὴν ἐπέκτασιν αὐτήν. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος, κ. συνάδελφε, νὰ ἐπιμείνητε.

§265Α. ΜΑΡΚΟΥ. Πολὺ καλά.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ συζήτησις.

§267Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε. Θὰ ἐπεθύμουν διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον νὰ γίνῃ δεκτή, καταχωριζομένη εἰς τὰ πρακτικά, ἡ ἑξῆς ἑρμηνευτικὴ δήλωσις (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἑρμηνεία τοῦ τρίτου ἐδαφίου τοῦ 5 ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 2609, 2800, 2815 καὶ 2932» εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι προκειμένου περὶ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς ἡ μετάταξίς των εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀστυνομίας τῶν Πόλεων δὲν ἀποκλείεται, ἐφόσον οὗτοι συγκαταλέγονται μεταξὺ τῶν κατὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Σώματος τούτου ὑποβαλόντων αἰτήσεις μετατάξεως. Ἡ δὲ μετάταξις τούτων ἐνεργεῖται ὡς διετυπώθη ἐν τῷ ἀρχικῷ σχεδίῳ τοῦ νόμου τούτου, ἤτοι διὰ Διατάγματος προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐννόμου Τάξεως καὶ μετὰ προηγουμένην ἐξέτασιν τῶν ὑποψηφίων ἐνώπιον Ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένης ἐκ δύο μελῶν τῆς Βρεττανικῆς Ἀποστολῆς καὶ τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐννόμου Τάξεως Διευθυντοῦ Ἀστυνομίας Πόλεων ἢ τοῦ ἀναπληρωτοῦ αὐτοῦ». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον).

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς τοὺς συνταξιούχους τοῦ Ν. Δ. Ταμείου καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 2873». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ ἐφαρμογῆς τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 22)28 Νοεμβρίου 1923 περὶ ἀμέσου ἐκδικάσεως αὐτοφώρων τινῶν πλημμελημάτων». Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μάρκου.

§269Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν;

§270Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἤμην διατεθειμένος ἀπὸ τῆς αʹ συζητήσεως νὰ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν ταύτην, διότι τὴν εὑρίσκω δικαίαν, ἀκριβῶς ὅμως ἐπειδὴ κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν ἀπουσίαζε μέγας ἀριθμὸς συναδέλφων καὶ ἤθελον νὰ λάβωσι γνῶσιν τῆς τροπολογίας εἶπον νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν βʹ συζήτησιν. Ἤδη δηλῶ ὅτι τὴν ἀποδέχομαι. (Ἀναγινώσκονται καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα)

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται λόγῳ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μάρκου. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1923 Ν. Διατάγματος περὶ παραχωρήσεως γηπέδου ἐν Θεσσαλονίκῃ πρὸς ἐγκατάστασιν Ποντίων προσφύγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ παραχωρήσεως τοῦ Τουρκικοῦ Νεκροταφείου Ἡρακλείου Κρήτης εἰς ἀπόρους ἐφέδρους». (Ἀναβάλλεται) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1923 περὶ παραχωρήσεως γηπέδου ἐν Θεσσαλονίκῃ διὰ συνοικισμὸν Ποντίων». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως εἰδικοῦ ταμείου κοινωφελῶν ἔργων τῆς πόλεως Κατερίνης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν κτηματικῶν γραφείων καὶ συστάσεως κεντρικοῦ γραφείου ἀνταλλαγῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ».

§272Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§273Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι· ἂν θέλετε νὰ ὁμιλήσετε, ὁμιλήσατε. Μόλις μοῦ ὡμιλήσατε περὶ τῶν ἀγροτικῶν νομοσχεδίων σᾶς εἶπον ὅτι, ἐπειδὴ ἔχετε ἀντιρρήσεις ὅτι προστίθενται δαπάναι, σᾶς παρεκάλεσα νὰ συνεργασθῶμεν. Τὸ ζήτημα τῶν κτηματικῶν γραφείων δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ ἀγροτικὰ νομοσχέδια, διότι πρόκειται περὶ ἀνταλλαγῆς.

§274Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἔχει τὴν ἑξῆς σχέσιν: Ὡς πρὸς τὰς δαπάνας ὑπάρχει ἓν ἄρθρον τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει)... Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς δημιουργεῖται μία ἀνισότης ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου μεταξὺ ὑπαλλήλων ἐχόντων κατώτερα προσόντα καὶ τῶν μονίμων ὑπαλλήλων· δὲν ὑπάρχει καμμία ἀπολύτως ἀνάγκη ἐπεκτάσεως τῶν προνομίων, διότι δι’ αὐτῆς τῆς δημιουργουμένης ἀνισότητος θὰ γίνῃ διαρροὴ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς γραφείου εἰς τὸ ἄλλο, διότι καταβάλλονται προσπάθειαι νὰ μετατίθενται αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι. Καθόσον ὑπάλληλος μὲ προσὸν βʹ τάξεως ἑλληνικοῦ σχολείου δύναται νὰ καταλάβῃ καὶ θέσιν γραμματέως μὲ τὸ ἐπίδομα τῶν ¾ τοῦ μισθοῦ, καθ’ ἣν στιγμὴν ἄλλοι διπλωματοῦχοι τοῦ Πανεπιστημίου δὲν δύνανται νὰ τύχωσιν αὐτῶν τῶν προνομίων. Δὲν παραγνωρίζω ὅτι οἱ μισθοὶ εἶναι γλισχρότατοι καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσωμεν αὐξήσεις εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους.

§275Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἂν πρόκειται νὰ ἐξανίστασθε προκειμένου περὶ τῆς διαφορᾶς μισθῶν, τότε πρέπει τὸ κακὸν νὰ τὸ κτυπήσετε εἰς τὴν ρίζαν.

§276Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὄχι νὰ τὸ πολλαπλασιάσετε.

§277Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν πρόκειται νὰ τὸ πολλαπλασιάσωμεν, διότι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι προσλαμβάνονται μόνον μὲ τὸν τίτλον γραφέως ἢ γραμματέως βʹ τάξεως. Σᾶς δηλῶ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ πτυχίου τοῦ Γυμνασίου τὸ ἐθεώρησα ἀνεπαρκές, διότι ἔχομεν ἀρκετὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἶναι ἱκανὰ νὰ ἐργασθῶσι. Παρακαλῶ ὅμως νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω μίαν ὑπόδειξιν. Ἂν θέλωμεν νὰ ἐκτοπίσωμεν τὸ κακόν, ὀφείλομεν νὰ τὸ κτυπήσωμεν εἰς τὴν ρίζαν του, εἶναι δὲ ἡ ρίζα τοῦ κακοῦ εἰς τὰς μισθοδοσίας αἱ ὁποῖαι παρέχονται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἀποκαταστάσεως. Δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ κρατήσωμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ προσωπικὸν αὐτοῦ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἀποκαταστάσεως παρέχονται εἰς αὐτοὺς τοιοῦτοι μισθοί.

§278Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Παρακαλῶ· οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας προσλαμβάνονται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ;

§279Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παραιτοῦνται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ προσλαμβάνονται εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§280Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ ἐπιτρέπετε νὰ γίνεται τοῦτο; Βεβαίως τότε τὸ κακὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον πληττόμενον θὰ βαίνῃ αὐξανόμενον. Εἴπετε ὅτι θὰ κτυπήσετε τὸ κακὸν εἰς τὴν ρίζαν του καὶ σᾶς λέγω ὅτι, ἂν ἀναχωρήσετε ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν καὶ θελήσετε νὰ ἀφομοιώσετε τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, θὰ εἰσέλθετε εἰς ἕνα δρόμον κατὰ τὸν ὁποῖον ὡρισμένως θὰ κτυπήσετε τὸ κακὸν εἰς τὴν ρίζαν του.

§281Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπὶ τοῦ παρόντος πρόκειται περὶ γραφείου τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ τὴν πρόσληψιν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων μὲ εἰδικὰς γνώσεις.

§282Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι πολὺ γενικωτέρα, διότι λέγει ὅτι ὅλαι αἱ μισθοδοσίαι αἱ κανονισθεῖσαι διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς ἀνταλλαγῆς ἐπαυξάνονται κατὰ τὰ ¾. Γνωρίζετε ἄλλως τε ὅτι ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου πολλοὶ ὑπάλληλοι, καὶ μόνιμοι, ἄνευ ἰδιαιτέρων προσόντων, ἀλλὰ καὶ ὑπάλληλοι ἄλλοι ἐκ τῶν κατωτέρων ἐπεδίωξαν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ γραφεῖον ἀνταλλαγῆς ἀκριβῶς διὰ νὰ λάβωσι τὸν μεγαλύτερον μισθὸν καὶ εἶναι ἄλλοι οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται μὲ ὀλιγώτερα προσόντα καὶ οὕτω δημιουργεῖται μία ἀνισότης μεταξὺ τοῦ προσωπικοῦ. Δὲν νομίζετε ὅτι ἡ ἀνισότης αὐτὴ καὶ εἰς τὴν κεντρικὴν ἀκόμη ὑπηρεσίαν δὲν εἶναι ὠφέλιμος;

§283Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρόκειται περὶ ἐκτάκτων ὑπαλλήλων.

§284Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Πρόκειται περὶ τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων. Ἀναβάλλετε λοιπὸν τὴν τοιαύτην αὔξησιν μέχρι τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομιῶν.

§285Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἀναβάλλεται τὸ ζήτημα αὐτό· δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ γραφείου αὐτοῦ. (Τὸ νομοσχέδιον ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀπὸ 26 Δεκεμβρίου 1923 Ν. Διατάγματος περὶ φόρου κύκλου ἐργασιῶν». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθν. Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συνομολογηθείσης συμβάσεως περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας λήξεως τῶν προσωρινῶν εἰς δραχμὰς χρυσᾶς δανείων τῆς ἄνω Τραπέζης πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον 1) 40.000.000 πρὸς 6% τοῦ 1915 καὶ 2) 5.000.000 πρὸς 6% τοῦ 1917 τῶν μετατραπέντων εἰς προσωρινὰ δάνεια εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἴσου ποσοῦ πρὸς 4% ἐτησίως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 26 Φεβρουαρίου 1924 μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθν. Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συνομολογηθείσης συμβάσεως περὶ τροποποιήσεως τῆς διὰ τοῦ νόμου 2833 τῆς 3 Ἰουλίου 1922 κυρωθείσης ὁμοίας περὶ χορηγήσεως τῷ Ἑλληνικῷ Δημοσίῳ προσωρινοῦ δανείου ἐκ φράγκων 50 ἑκατομμυρίων πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Καναδικῆς Κυβερνήσεως συναφθείσης ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1923 συμβάσεως περὶ συνομολογήσεως δανείου ἐκ Καναδικῶν δολλαρίων ὀκτὼ ἑκατομμυρίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως πιστώσεως διὰ τὴν ἀνέγερσιν, ἐπισκευὴν καὶ προμήθειαν εἰδῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τελωνειακῶν τινων καταστημάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ ναοῦ τοῦ Ἁγίου Γερασίμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ὑδραυλικῶν ἔργων δήμου Βερροίας». Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία.

§287Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δεκτή. (Ψηφίζεται εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν)

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐκ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου ζημιωθέντων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν συντάξεων τῶν ἀπονεμηθεισῶν ἕνεκα πολιτικῆς ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν συντάξεων».

§289ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη μία τροπολογία διὰ τὰς χήρας.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πολλαὶ τροπολογίαι.

§291Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀναβάλλεται. Δὲν τὰς ἠξεύρω· νὰ τυπωθοῦν αἱ τροπολογίαι.

§292ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ὑπεβλήθησαν πρὸ πολλοῦ, κ. Πρόεδρε, καὶ εἶναι τυπωμέναι.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λόγῳ ἀπουσίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 1228 τοῦ 1918 περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς Ποιν. Δικονομίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης διὰ τὴν μεταρρύθμισιν τῶν ἐν Τρικκάλοις παλαιῶν στρατώνων εἰς δικαστικὸν μέγαρον». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§294ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τί ἔγινε τὸ ὑπ’ ἀριθ. 46 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, κ. Πρόεδρε;

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη.

§296Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἂν γίνεται μετὰ τινος ὀλιγωτέρας σπουδῆς ἡ ἀναγγελία τῶν ψηφιζομένων νομοσχεδίων, θὰ κερδίσωμεν χρόνον. Ἂν ἀρχίσουν πάλιν αἱ ἐρωτήσεις τί ἔγινε καὶ τί δὲν ἔγινε, θὰ χάνωμεν περισσότερον χρόνον.

§297Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 47 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ. Μεταρρυθμίζει ἄρδην τὸ περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων σύστημα. Νομίζω ὅτι χρήζει μακρᾶς συζητήσεως.

§298Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.

§299Γ. ΚΑΚΟΥΛΙΔΗΣ. Διαφωνῶ καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§300Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά. Ἀναβάλλεται.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἐπιβληθέντων προστίμων εἰς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν Ἁλμυροῦ, Λαρίσης, Τυρνάβου κλπ.».

§302ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ. Ἂν προστεθῇ καὶ ὁ νομός Τρικκάλων, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§303Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν αἱ τροπολογίαι.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προστεθῇ καὶ ὁ νομός Τρικκάλων.

§305Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἂς προστεθῇ.

§306Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί νομοσχέδιον εἶναι αὐτό;

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πρότασις νόμου, δὲν εἶναι νομοσχέδιον· «περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἐπιβληθέντων προστίμων εἰς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν Ἁλμυροῦ, Λαρίσης, Τυρνάβου κλπ.». Αἱ τροπολογίαι ἀναβάλλονται διὰ τὴν βʹ συζήτησιν. (Ψηφίζεται εἰς αʹ καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 2386 περὶ ὀργανώσεως τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1924–1925 πρὸς κάλυψιν τῶν κατὰ τοὺς νόμους 2476 καὶ 2248 ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων ποσοῦ δραχμῶν 450.000 διὰ τὴν δαπάνην τῆς συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τοὺς Διεθνεῖς Ὀλυμπιακοὺς Ἀγῶνας Παρισίων τοῦ 1924». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ περὶ τὴν Ἀκρόπολιν τῶν Ἀθηνῶν ἀρχαιολογικοῦ χώρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων 1325 καὶ 1385 τοῦ ἔτους 1918 καὶ 2442 τοῦ 1920 καὶ ἀποδόσεως τῶν ἐξ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν εἰσπράξεων εἰς τὸ ταμεῖον τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πλεονεκτημάτων παρεχομένων εἰς λειτουργοὺς τῆς Μέσης καὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν τῶν παραιτουμένων ἢ ἀπολυομένων δι’ αὐτόβουλον ἐγκατάλειψιν τῆς θέσεως κλπ., διαρκούντων τῶν μαθημάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μορφώσεως καθηγητῶν τῆς γαλλικῆς γλώσσης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως δικαιοπραξιῶν ἐπ’ ἀκινήτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως τμήματος Λογιστικῆς καὶ Στατιστικῆς παρὰ τῇ Διευθύνσει Ἐποικισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀγορᾶς ἀκινήτου πρὸς χρῆσιν τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ μηνιαίας ἀποζημιώσεως ἀστιάτρων».

§308Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ συνδεθῇ, παρακαλῶ, μὲ τοὺς ἰατροὺς οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν ὑπηρεσίαν τῶν φυλακῶν, ὅπου εἶναι φυλακαὶ τοῦ Κράτους. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως εἰς τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης τῶν ἐν αὐτῇ ἐγκαταστάσεων ἀεριόφωτος. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀπὸ 26 Δεκεμβρίου 1923 Ν. Διατάγματος περὶ φόρου κύκλου ἐργασιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν γενομένων εἰς τοὺς λῃστευθέντας ἐν Δοξαρᾷ πληρωμῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθέτου φορολογίας ὑπὲρ τῆς κοινότητος Φιλιατρῶν πρὸς ἀνέγερσιν διδακτηρίου διὰ τὸ Γυμνάσιον Φιλιατρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων ἐπειγουσῶν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ μονίμων ὁδοστρωμάτων Ἀθηνῶν κειμένων διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. περὶ συστάσεως Ταμείου Περιθάλψεως Προσφύγων, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ἀπὸ 2 Φεβρουαρίου 1923 τοιούτου περὶ συστάσεως Ταμείου Περιθάλψεως κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Βαρκελώνῃ γενομένης δηλώσεως περὶ ἀναγνωρίσεως τοῦ δικαιώματος τῆς χρήσεως ναυτικῆς σημαίας τῶν Κρατῶν τῶν στερουμένων θαλασσίας ἐξόδου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως γραφείου Ὑγειονομικοῦ Τύπου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως γηπέδων τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῆς Πειραϊκῆς Χερσονήσου πρὸς ἐγκατάστασιν συνοικισμῶν προσφύγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς ἐφάπαξ εἰδικῆς φορολογίας διὰ τὴν κατασκευὴν νέων τροχιοδρομικῶν γραμμῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ προσθέτου αὐξήσεως τῶν ἑκάστοτε ἐν ἰσχύϊ τιμολογίων κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἁρμοδίας ὑπηρεσίας πρὸς ἐπίλυσιν ζητημάτων ἀμφισβητουμένης ξένης ἰθαγενείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δραχ. 158.000 διὰ τὴν κατασκευὴν περιπτέρων ἐν τῷ περιβόλῳ τοῦ Ταχυδρομικοῦ μεγάρου Ἀθηνῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 1 Νοεμβρίου 1923 Ν. Διατάγματος περὶ ἱδρύσεως Διοικητικοῦ Κέντρου ἐν Ἀθήναις». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως δημοσίων κτιρίων πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν πολιτικῶν τοῦ Κράτους ὑπηρεσιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Ἰουνίου 1923 Ν. Διατάγματος περὶ λιμένων καὶ λιμενικῶν ταμείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοποθετήσεως καὶ μεταθέσεως ἀξιωματικῶν, ἀνθυπασπιστῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς Διευθύνσεως Ἐποικισμοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς διὰ τοῦ νόμου 2620 συσταθείσης Διευθύνσεως Μεταφορῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς παραγραφὴν τοῦ δικαιώματος τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῆς φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων καὶ τῆς αὐτομάτου ὑπερτιμήσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τοῦ φόρου καταναλώσεως λεπτῶν σιγαρέττων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ ἐπιμισθίου εἰς ἄνδρας τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2633 περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νέου σχεδίου Θεσσαλονίκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 9 Ἰουλίου 1923 περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς τῶν εἰς τὴν πολεμικὴν ζώνην ὑπηρετούντων στρατιωτῶν ὡς ἐθελοντῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως συμμετοχῆς εἰς προμηθείας κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ἀποφάσεως τῆς ἐπὶ τῆς ἀμοιβαίας καὶ ἐθελουσίας μεταναστεύσεως τῶν Ἑλληνοβουλγαρικῶν μειονοτήτων Ἐπιτροπῆς περὶ τῶν βαρυνόντων τὰς περιουσίας τῶν ὑποψηφίων μεταναστῶν φόρων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς διὰ τοῦ ἀπὸ 15 Νοεμβρίου 1922 Ν. Δ. περὶ ἀσκήσεως ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος τασσομένης προθεσμίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Σώματος ἠλεκτρολόγων μηχανικῶν ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2948 περὶ προαγωγῆς τῆς βιομηχανίας καὶ βιοτεχνίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως γνωμοδοτήσεως ἀνακριτικῶν Συμβουλίων ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ ἐπὶ ἓξ μῆνας τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ νόμου 147 περὶ τῆς ἐν ταῖς προσαρτωμέναις Χώραις ἐφαρμοστέας νομοθεσίας καὶ τῆς δικαστικῆς αὐτῶν ὀργανώσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναδιορισμοῦ συμβολαιογράφων κλπ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διορισμοῦ ὡς δικηγόρων τῶν ἐκ Βουλγαρίας μεταναστευόντων ὁμογενῶν πτυχιούχων τῆς Νομικῆς κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ χορηγήσεως προσωρινοῦ δανείου ἑνὸς ἑκατομμυρίου λιρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 403, 2328 κλπ. περὶ διοικήσεως τῶν ὑπὸ τὴν διαχείρισιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ. ὑπαγομένων κληροδοτημάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ Β. Δ. περὶ ἀναδημοσιεύσεως εἰς ἓν ἑνιαῖον κείμενον τῶν νόμων περὶ κυριακῆς ἀναπαύσεως εἰς Θεσσαλονίκην καὶ λοιπὰς πόλεις ἐχούσας πληθυσμὸν διαφόρων θρησκευμάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας καὶ τῆς Ἐθν. Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως ἀπὸ 20 Μαΐου 1924 περὶ παροχῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως ἐγγυήσει τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας εἰς ὁμογενεῖς πρόσφυγας μικροεπαγγελματίας ὠργανωμένους εἰς ὁμάδας, ὡς καὶ εἰς ἀστικοὺς συνεταιρισμοὺς κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνισχύσεως οἰκονομικῆς Ἐθνικῶν Ὀρφανοτροφείων καὶ Οἰκοτροφείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Κορίνθου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν Ἐθνικῶν Ὀρφανοτροφείων καὶ Οἰκοτροφείων κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ᾼΦΜΓʹ περὶ στρατιωτικῶν εἰσφορῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως τῶν κτιρίων τοῦ Διοικ. Κέντρου Θεσσαλονίκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐξέτασιν ζητημάτων τῆς περισυλλογῆς καὶ διαθέσεως ἐγκαταλειφθέντος ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους διασυμμαχικοῦ καὶ βουλγαρικοῦ ὑλικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθν. Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συναφθείσης τῇ 4 Μαρτίου 1924 συμβάσεως ἀφορώσης τὴν παροχὴν ἐγγυήσεως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τὰ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων δαπανηθησόμενα πρὸς ἐγκατάστασιν προσφύγων ἐπὶ γαιῶν μὴ περιελθουσῶν κατὰ κυριότητα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαυξήσεως ἀποδοχῶν ὑποτρόφων τοῦ Κράτους ἐν Γαλλίᾳ Ἑλλήνων σπουδαστῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Μαδρίτῃ τῇ 30 Νοεμβρίου 1920 (ν. ἡ.) διομολογηθείσης συμφωνίας περὶ ἐγγραφῆς συνδρομῶν εἰς ἐφημερίδας καὶ περιοδικὰ συγγράμματα καὶ τοῦ συναφοῦς αὐτοῦ κανονισμοῦ ἐκτελέσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2789». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθν. Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συναφθείσης συμβάσεως περὶ χορηγήσεως δανείου 50 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν πληρωμὴν ἀποζημιώσεως ἀπαλλοτριωτέων ἀγροτικῶν καὶ ἀστικῶν κτημάτων ἐν Δυτικῇ Θράκῃ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαβαθμίσεως καὶ ἀποδοχῶν τῶν λειτουργῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δραχμῶν 62.000 διὰ τὴν καθ’ ὑπέρβασιν χορήγησιν πιστώσεως δι’ ἐπέκτασιν ἐγκαταστάσεως ἐν τῷ λοιμοκαθαρτηρίῳ Ἁγίου Γεωργίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βελτιώσεως τῆς συντάξεως ἀποταχθέντων ἀξιωματικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθν. Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συναφθείσης τῇ 22 Ἀπριλίου 1923 συμβάσεως ἀφορώσης τὴν χορηγίαν προκαταβολῆς ἐκ δραχμῶν 30.000.000 εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ χρησιμοποιήσεως τοῦ κτήματος Τατοΐου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταγραφῆς τῶν ἀσκούντων τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἰατροῦ καὶ φαρμακοποιοῦ ἐν τῷ Κράτει». (Ἀποσύρεται) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τῶν ἄρθρων 15 ἐδάφ. 4 τοῦ ἀπὸ 6 Ἰουλίου 1922 Ν. Διατάγματος περὶ ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων». (Ἀποσύρεται)

§310ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ εἰς τὰς 6 μ. μ. (Ὥρᾳ 2.30′ π. μ.)