1924.07.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 70Η

Τρίτη 1 Ἰουλίου 1924

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἄν ἐνθυμῆσθε, κ. Πρόεδρε, τὴν προηγουμένην Δευτέραν εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, ὅπως τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, ὁμιλήσω δὲ πρῶτος. Τὴν Πέμπτην ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ παρεκάλεσε νὰ μὴ ἐπιμείνω, ἀλλὰ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ χθὲς Δευτέραν, διότι δὲν ἤθελε κανεὶς νὰ διακόψῃ τὴν συζήτησιν τοῦ προσφυγικοῦ. Καὶ πραγματικῶς μετὰ μεγάλης εὐχαριστήσεως ἐνέδωσα εἰς τὴν παράκλησιν ταύτην. Ἦλθε τὸ Σάββατον ἑσπέρας, δὲν εἶχε τελειώσει τὸ προσφυγικὸν καὶ πάλιν δι’ αἴσθημα ἀλληλεγγύης πρὸς τοὺς πρόσφυγας συναδέλφους ἐνέδωσα εἰς τὰς παρακλήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα. Χθὲς τὴν ἑσπέραν εἰς τὰς 2.40′ π. μ. ἀπεχώρησα ἐκ τῆς αἰθούσης, παρευρίσκοντο δὲ μόνον 20 πληρεξούσιοι. Σήμερον ἀναγινώσκω μετ’ ἐκπλήξεως ὅτι ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ διακοπῇ τὸ προσφυγικὸν καὶ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων. Ἐλήφθη ὄντως τοιαύτη ἀπόφασις;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ διακοπῇ τὸ προσφυγικόν. Ἐλήφθη ἀπόφασις ὅτι σήμερον καὶ αὔριον θὰ ἔχωμεν καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§4Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὥστε τὴν Πέμπτην θὰ γίνῃ ἡ μετὰ τόσου ἐνδιαφέροντος ἀναμενομένη συζήτησις ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ;

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαντήσω ἐγώ. Ἡ Συνέλευσις θὰ κανονίσῃ τὴν ἐργασίαν τῆς Πέμπτης, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀπὸ τοῦδε εἶναι πρόωρον.

§6Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει ληφθῆ καμμία ἀπόφασις διὰ τὴν Πέμπτην, οὔτε ὑπὸ τὴν μίαν ἔννοιαν οὔτε ὑπὸ τὴν ἄλλην.

§8Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Τὸ ζήτημα τῶν στρατιωτικῶν ἀνεβλήθη ἀπὸ τὴν Δευτέραν διὰ τὴν Πέμπτην καὶ ἀπὸ τὴν Πέμπτην διὰ τὴν Δευτέραν. Ἤδη ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικά. Εἶναι ἕνα ζήτημα τὸ ὁποῖον διὰ καλῆς πίστεως θὰ λυθῇ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι ὅτι χθὲς ἀπεφασίσαμεν, ἵνα σήμερον καὶ αὔριον γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Τὴν Πέμπτην εἶναι ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάγεται καὶ τὸ προσφυγικὸν καὶ τὸ ἄλλο, διότι καὶ τὸ προσφυγικὸν εἶναι ἐγγεγραμμένον ὡς ἐπερώτησις.

§10Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ἀντίληψίν σας αὐτήν.

§11Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐλέχθη χθὲς ὑπὸ τοῦ πληρεξουσίου κ. Βοραζάνη ὅτι ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας εἶχον δώσει ἐγώ, προκύπτει ὅτι ἀπεβίωσαν εἰς Λευκάδα 7.000 πρόσφυγες. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Πρόκειται περὶ παρεξηγήσεως καὶ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά. Τοὐναντίον οἱ πρόσφυγες ἐν Λευκάδι ἔτυχον τοιαύτης περιθάλψεως, ὥστε οὐδεὶς ἀπέθανεν.

§12ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ ὡς Μακεδὼν πληρεξούσιος, διότι ἔληξεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος, χωρὶς νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ τῶν Μακεδόνων εἰδικῶν ἐπὶ ζητήματος κατ’ ἐξοχὴν Μακεδονικοῦ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔληξε. Θὰ ἐπαναληφθῇ τὴν Πέμπτην. Μὴ ὑπαρχούσης ἄλλης ἀντιρρήσεως ἐπὶ τῶν πρακτικῶν ἐπικυροῦνται ταῦτα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰς ἑξῆς ἀναφοράς: — Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Γλάτσης ζητοῦσι τὴν ἀπόσπασίν των διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς ἀπὸ τὸν δῆμον Φιγαλείας. — Ὁ Χαράλαμπος Δρίμψας, ἔφεδρος ἀνθυπασπιστής, αἰτεῖται τὴν ἐπαναφοράν του εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατεύματος. — Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι Καστορίας αἰτοῦνται τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν προσφύγων ἰατρῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. — Ὁ Χρυσόστομος Παρασκευαΐδης αἰτεῖται τὴν χορήγησιν μηνιαίου ἐπιδόματος. — Ὁ Συνεταιρισμὸς Βαρδάκων Λαμίας αἰτεῖται τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. — Οἱ ἀκτήμονες στρατεύσιμοι Καλυβίων Τρικκάλων ζητοῦσι τὴν ἐγκατάστασίν των. — Διάφορα Σωματεῖα Φλωρίνης διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην παραχώρησιν ἀστικῶν καὶ ἀγροτικῶν κτημάτων εἰς πρόσφυγας. — Διάφοροι ἐπαγγελματικαὶ ὀργανώσεις Θεσσαλονίκης παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπιταχυνθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀργίας. — Ὁ Γεωργικὸς Σύλλογος Σελίτσανης διαμαρτύρεται διὰ τὴν μετάθεσιν τοῦ γεωπόνου Ραπάτου. — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Α. Μπιράκης, Ι. Μαυρουδῆς κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν στρατιωτικῶν συντάξεων». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Λ. Μισυρλόγλου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1332». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 7 Ἰουνίου 1924 συστάσεως περὶ ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου διὰ λογαριασμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου». 2) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῆς περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων νομοθεσίας» καὶ 3) «Περὶ συστάσεως Ταμείου Προνοίας ἐλαιοπαραγωγῆς Κρήτης». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Καλδῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ δευτέρου τῶν ἀνωτέρω νομοσχεδίων. — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Β. Καραπάνος, Α. Μάρκου, Σ. Κρεμέζης, Ν. Καλέλλης, Λ. Κούτρας κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 22)28 Νοεμβρίου 1923 περὶ ἀμέσου ἐκδικάσεως αὐτοφώρων τινῶν πλημμελημάτων». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Δ. Λεονάρδος, Β. Καραπαναγιώτης, Θ. Χαβίνης, Α. Ἀκρίδας, Π. Παναγιωτόπουλος, Ι. Πατάλας, Ἰω. Τριανταφύλλου καὶ Δ. Μαργέτης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαβαθμίσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Γκότσης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Ι. Λυμπερόπουλος ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ μορφώσεως καθηγητῶν τῆς Γαλλικῆς γλώσσης». 2) «Περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ περὶ τὴν Ἀκρόπολιν τῶν Ἀθηνῶν ἀρχαιολογικοῦ χώρου». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Ὁ κ. Θ. Παπαϊωάννου ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Δήμου Ἀθηναίων.

§14Θ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς των οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Δήμου Ἀθηναίων ζητοῦσιν ὅπως μονιμοποιηθῶσι. Τὸ αἴτημα τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν εἶναι δικαιότατον, ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς μονιμοποιήσεως τῶν ἐν λόγῳ ὑπαλλήλων. Συνιστῶ λοιπὸν τὴν ἀναφοράν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν του.

§16Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, παρακαλῶ, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ γεωργικοῦ συνεταιρισμοῦ Ὀσμὰν Τσιφλὶκ Τυρνάβου.

§18Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἑνὸς τεμαχίου γαιῶν τοῦ χωρίου Ὀσμὰν Τσιφλίκ, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποιεῖτο ὡς ἐκμισθωμένη βοσκή, τὰ μέλη τοῦ γεωργικοῦ συνεταιρισμοῦ Ὀσμὰν Τσιφλίκ, ἐκ κατοίκων τοῦ παρακειμένου χωρίου Τατάρ, δὲν ἔλαβον τὸν ὁρισθέντα πλήρη κλῆρον ἐξ 140 στρεμμάτων, ἀλλὰ μόνον 75 στρέμματα καὶ τοῦτο, διότι, κακῶς, ἐπροτιμήθη ἡ ἐγκατάστασις τῶν κατοίκων ἑνὸς μακρινοῦ χωρίου τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης, τοῦ Κουλουρίου. Οἱ Κουλουριῶται ὅμως, ἐπειδὴ τοὺς χωρίζει ὁ Πηνειὸς ποταμὸς ἀπὸ τὰς παραχωρηθείσας γαίας, παρητήθησαν τοῦ κλήρου των καὶ ἔμειναν αἱ γαῖαι διαθέσιμοι, αἵτινες ἔδει κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὴν ἠθικὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος νὰ παραχωρηθοῦν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ κλήρου τῶν μελῶν τοῦ συνεταιρισμοῦ Ὀσμὰν Τσιφλίκ. Ἦλθεν Ἐπιτροπὴ ἐδῶ, μεθ’ ἧς μετέβημεν εἰς τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅστις ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον τῶν Ὀσμὰν Τσιφλικιωτῶν καὶ ὑπεσχέθη τὴν εἰς αὐτοὺς παραχώρησιν τῶν ἀφεθεισῶν γαιῶν· παραδόξως ὅμως κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἀλλαγῆς τοῦ Ὑπουργείου ἐξεδόθη διαταγὴ νὰ ἀποδοθῶσιν αἱ ἐγκαταλειφθεῖσαι γαῖαι εἰς τὸν ἰδιοκτήτην Σ. Χαροκόπον· ἡ ἀπόφασις αὕτη ἦτο παρὰ τὸν νόμον καὶ διότι αἱ γαῖαι δὲν ἀπεσπάσθησαν ἀπὸ αὐτοκαλλιέργειαν, ἀλλ’ ἀπὸ βοσκήν, καὶ διότι ἄλλως, καὶ ἂν ἦσαν αὐτοκαλλιέργητοι, ὁ νοῦς τοῦ νόμου ποτὲ δὲν ἦτο ἐν περιπτώσει παραιτήσεως τῶν δικαιωθέντων κλήρου νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην καὶ νὰ μὴ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς μὴ λαβόντας πλήρη κλῆρον, ἕνεκα ἀνεπαρκείας γαιῶν. Ἤδη ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου μὲ πληροφορεῖ ὅτι διωρθώθη ἡ ὑπόθεσις καὶ διετάχθη ἡ παράδοσις τῶν γαιῶν εἰς τὸν συνεταιρισμόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Π. Μερλόπουλος καὶ Π. Φλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Ἠλία Μωκέα καὶ Γεωργ. Μπραβάκου.

§20Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐν λόγῳ ἀναφερόμενοι ἔχουσιν ὑποβάλει αἴτησιν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦσι νὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ προηγουμένη ὑπηρεσία ἡ στρατιωτικὴ ὡς συντάξιμος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς ἐπιστασίας τῶν φυλακῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον τὸ αἴτημα, ἀφοῦ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἀνεγνωρίσθη δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλέσσας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ.

§22Π. ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μερλόπουλος.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς Μαριγούλας χήρας Κ. Δουρδουνᾶ.

§24Π. ΦΛΕΣΣΑΣ. Συνηγορῶ διὰ τὴν ἀναφορὰν τῆς χήρας Δουρδουνᾶ, τῆς ὁποίας ὁ σύζυγος κατεδικάσθη, κατὰ τὸ διάστημα δὲ τῆς καταδίκης του αὐτὸς μὲν παρελείφθη τῶν προβιβασμῶν, ἄλλοι δὲ προήχθησαν. Τὸ δικαστήριον ὅμως ἐν τῷ μεταξὺ τὸν ἀπήλλαξε καὶ τὸν ἐπανέφερε. Ζητεῖ λοιπὸν ἡ χήρα νὰ τῆς δοθῇ ἡ σύνταξις ἡ ὁποία τῆς ἀνήκει. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν αὐτήν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 7, 8, 9, 10 καὶ 11 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναβάλλονται. Οἱ κ. κ. Α. Παπαοικονόμου καὶ Ν. Καλέλλης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀποστρατευθέντων ἐνωμοταρχῶν.

§26Α. ΠΑΠΑΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Οἱ ἐνωμοτάρχαι, κ. Πρόεδρε, ἀποστρατευόμενοι, ἐλάμβανον, κατὰ ἕνα ὑπάρχοντα νόμον, τὸν βαθμὸν καὶ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου. Ἤδη, ἀποστρατευόμενοι, λαμβάνουν μὲν τὸν βαθμόν, ὄχι ὅμως καὶ τὴν σύνταξιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν διόρθωσιν τοῦ πράγματος.

§27Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἔχω νὰ προσθέσω ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἔχουν λάβει ἤδη τὴν σύνταξιν. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη λήψεως νομοθετικοῦ μέτρου.

§28Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα καὶ θὰ ἴδωμεν τί ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαζαράκης ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν Μιλτιάδου Σαπνᾶ, ἐπιθεωρητοῦ Μεταλλείων, περὶ ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν.

§30Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ὁ κ. Σαπνᾶς, διακεκριμένος ἐπιστήμων, προβιβασθεὶς ἐσχάτως ὡς ἐπιθεωρητὴς τῶν Μεταλλείων τοῦ Κράτους, ἔχει ὑποβάλει μελέτην περὶ τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν. Τὴν ἔκθεσιν ἐδημοσίευσε καὶ εἰς ἰδιαίτερον τεῦχος, τὸ ὁποῖον διενεμήθη καὶ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως διατάξῃ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν νὰ δεχθῇ ἵνα ἀναπτύξῃ καὶ προφορικῶς τὴν μελέτην, τὴν δὲ Ἐπιτροπὴν τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, νὰ τὸν ζητήσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἐνώπιον αὐτῆς τὰς προτάσεις του, διότι πρόκειται περὶ προτάσεων ἀξίων προσοχῆς. Τὸν κ. Σαπνᾶν τὸν γνωρίζει καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς καὶ ὅλοι οἱ διατελέσαντες Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ διαβεβαιώσουν περὶ τῆς πραγματικῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας του. Εἰς ἐποχὴν μάλιστα καθ’ ἣν τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν εὑρίσκεται ἐπὶ τάπητος νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῶν εἰδικῶν.

§31Ν. ΞΗΡΟΣ. Θέλω νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς. Ὅτι ὁ κ. Σαπνᾶς, ὅπως εἶδον, δὲν ζητεῖ τίποτε ἄλλο, ἀλλά, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλῃ νὰ ὑποβληθῇ εἰς δαπάνας αὐτῆς τῆς μελέτης, ζητεῖ προνόμιον διὰ νὰ τὴν κάμῃ μὲ ἰδικά του λεπτά. Ἐφόσον λέγουν οἱ εἰδήμονες ὅτι θὰ ἀποτύχῃ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸν ἀφήσωμεν νὰ τὴν κάμῃ μὲ τὰ ἰδικά του λεπτά.

§32Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δὲν λέγουσιν οἱ εἰδήμονες ὅτι θὰ ἀποτύχῃ, ὅπως λέγει ὁ κ. Ξηρός, ἀλλὰ δὲν ἀποφαίνονται ἐπὶ τῶν προτάσεων τοῦ κ. Σαπνᾶ. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον πρέπει νὰ προσέξῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ὁ κ. Σαπνᾶς ὑπέβαλε προτάσεις σοβαρωτάτας. Ἔρχονται οἱ ἀντίθετοι οἱ ὁποῖοι δὲν λέγουσιν ὅτι αἱ προτάσεις αὗται εἶναι ἀνάξιαι προσοχῆς, ἀλλὰ δὲν ἀποφαίνονται ἐπ’ αὐτῶν. Εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ προσέξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ ἐξετασθῇ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι γεννᾷ πολλὰς ὑπονοίας.

§33Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ δώσῃ ἀπάντησιν, διότι θὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ ζήτημα δι’ ἐπερωτήσεως.

§34ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τοὺς ἄρχοντας τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὰς Κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ μακροῦ χρόνου. Ἡ ἀνεύρεσις καὶ μεταφορὰ ὑδάτων εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸ ἐπίνειον αὐτῶν εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον. Γνωρίζετε δὲ ὅτι αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις ἀπὸ μακρῶν δεκαετηρίδων ἔχουσι στρέψει σύντονον τὴν ἑαυτῶν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τελευταῖον αἱ Ἀθῆναι, λαβοῦσαι ταχέως μίαν ἐξέλιξιν μεγαλοπόλεως, ἐπαρουσίαζον μίαν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην ταχείας ὑδρεύσεως αὐτῶν. Ὁ κ. Σαπνᾶς, ὡς γνωστόν, ὑπέβαλε μίαν πρότασιν ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν, διὰ τῆς ἀναζητήσεως ὕδατος εἰς τὸν Ὑμηττόν. Ἐκ πρώτης ὄψεως, βεβαίως, ἡ πρότασις αὕτη θεωρεῖται ἴσως παράβολος. Ἴσως διότι αὕτη ἐξέρχεται τῶν αὐστηρῶν ὁρίων μιᾶς αὐστηρᾶς λογικῆς, ὅταν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὸ καθολοκληρίαν γυμνὸν τοῦ πλησίον τῶν Ἀθηνῶν ὄρους τούτου. Ὅταν ὅμως μεταβῆτε ἐπὶ τόπου, κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, ὅταν μελετῶντες τὴν ἱστορίαν μάθητε ὅτι κατὰ τὴν ἀρχαίαν ἐποχὴν ὁ Ὑμηττὸς ἦτο κεκαλυμμένος ἐκ πυκνοῦ δάσους δρυῶν, τὴν δὲ μαρτυρίαν ταύτην ἐπεβεβαίωσαν αἱ τελευταίως γενόμεναι ἀνασκαφαὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Σχολῆς, διὰ τῶν ὁποίων ἀνευρέθη ἐπὶ τῆς κορυφῆς του τὸ περίφημον τέμενος τοῦ Ὑετίου Διός, ὅταν, μεταβαίνοντες ἐπὶ τόπου, ὅπως ὁ ὑποφαινόμενος, σπουδάσητε καὶ μελετήσητε τὸ ζήτημα, ὅταν ἴδητε ὅτι ὁ Ὑμηττὸς δὲν εἶναι εἷς ἁπλοῦς ἀσβεστόλιθος, ὅπως μακρόθεν φαίνεται, ἀλλὰ σχιστόλιθος, τότε ἵστασθε ἐπὶ μακρὸν σκεπτικός. Τὸ ἔδαφος τοῦ Ὑμηττοῦ διαβιβρωσκόμενον ὑπὸ τῶν ὑδάτων ἀποσυντίθεται καὶ χωματοποιεῖται, καὶ ὑπάρχουν ἐκεῖ σπήλαια πολλὰ τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὑποστῆ κατάπτωσιν συνεπείᾳ καθιζήσεως τῶν πλευρῶν τοῦ Ὑμηττοῦ. Πάντα ταῦτα μελετῶν τις καὶ λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν του ὅτι εἰς τὸ ὀπίσθιον μέρος τοῦ ὄρους τούτου, πρὸς τὸ μέρος τῶν Μεσογείων, ὑπάρχει ἀφθονώτατον ὕδωρ, ὅταν μεταβαίνοντες ἐπὶ τόπου, κ. Ὑπουργέ, πιστοποιήσητε ἀδιστάκτως ὅτι οἱ προσφυγικοὶ συνοικισμοὶ, οἵτινες ἀνηγέρθησαν εἰς αὐτὰς τὰς ὑπωρείας του, ὄχι μόνον εὑρῆκαν ἄριστον ὕδωρ εἰς βάθος σχετικῶς μικρόν, ἀλλὰ καὶ ἄφθονον τοιοῦτον ἔχουσι θέρους τε καὶ χειμῶνος καὶ ὕδωρ τὸ ὁποῖον ἐξέρχεται μὲ δύναμιν καὶ πίεσιν, τότε δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ ἀπορρίψωμεν τὴν πρότασιν. Ὅταν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχουσι πηγαὶ εἰς αὐτὰς τὰς κορυφὰς τοῦ Ὑμηττοῦ, ὅπως εἶναι εἰς τὸ λεγόμενον Ἀστέρι, ὅπως εἶναι ἐπίσης εἰς τὴν Καισαριανὴν κλπ. τότε νομίζω ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἂν δὲν ἀπερρίπτοντο ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε τοιαῦται προτάσεις ἐπιστημονικαί, ἀλλὰ ἐδίδετο εἰς αὐτὰς ἡ δέουσα προσοχὴ καὶ σοβαρότης. Νομίζω μάλιστα ὅτι εἶναι ἐπάναγκες ν’ ἀπεστέλλετο εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἐπὶ τόπου νὰ μελετήσῃ γεωλογικῶς τὸ ὄρος τοῦτο καὶ νὰ ἴδῃ ποῦ κατακλύζουσι τὰ ὕδατα αὐτοῦ καὶ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν τὰ ὕδατα ταῦτα πρὸς ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν. Διότι εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἡ εἰδικὴ αὕτη Ἐπιτροπὴ θὰ εὕρισκεν ὅτι ὁ Ὑμηττὸς παρουσιάζει πηγὰς καὶ ὑδατοστεγῆ στρώματα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάζωσι μίαν μεγάλην ποσότητα ὕδατος οὐχὶ βεβαίως ἀπορριπτέαν. Ὅταν αὐτοὶ οἱ ἀντίπαλοι τοῦ κ. Σαπνᾶ, ὅπως οἱ εἰδικοὶ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ Πολυτεχνείου, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἀρχὰς ἠμφισβήτησαν, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κἂν εἰς τὸν Ὑμηττὸν ὕδωρ, ἠναγκάσθησαν εἶτα, κατόπιν νεωτέρων ἐρευνῶν, νὰ προσέξωσι τὴν πρότασιν καὶ ὑποστηρίζουσιν ἤδη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν 50 ἕως 60 ὀκάδες ὕδατος, ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ σχεδίου τούτου κ. Σαπνᾶς, ἀλλὰ μόνον 15 ἕως 25 ὀκάδες ὑπάρχουσιν ἐκεῖ, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἀντὶ νὰ ζητῇ τὰ ὕδατα τοῦ Μέλανος ποταμοῦ ἢ τῆς Στυμφαλίας λίμνης, ὀφείλει καὶ ἐπιτακτικὸν καθῆκον ἔχει νὰ ἐπιτρέψῃ τοὐλάχιστον νὰ γίνωσιν αἱ σχετικαὶ ἔρευναι διὰ τὴν συλλογὴν τῶν ὑδάτων τοῦ Ὑμηττοῦ, διὰ νὰ δυνηθῶμεν οὕτω προσεχῶς νὰ αὐξήσωμεν τὸ ποσὸν τοῦ ὕδατος τοῦ Ἀδριανείου Ὑδραγωγείου σοβαρῶς ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν κατοίκων, οἵτινες τόσον ὑποφέρουσιν ἐκ τῆς ἐλλείψεως ποσίμου ὕδατος, ἰδίᾳ κατὰ τὸ θέρος. Μὴ λησμονεῖτε δέ, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδετε ἐξαιρετικὴν σημασίαν εἰς τὰς εἰδικότητας τὰς ὑδραυλικὰς καὶ γεωλογικάς, διότι αἱ εἰδικότητες αὐταί, δὲν γνωρίζω πόθεν ὁρμώμεναι, νομίζουσιν ὅτι ἔχουν τὸ μονοπώλιον τῆς ἱκανότητος. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας πρέπει νὰ γνωρίζητε ἀσφαλῶς ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα καὶ ἄριστα μορφωμένα εἶναι καὶ ἀνωτέρας ἰδεολογίας καὶ δὲν ἀποβλέπουν εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον πῶς νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸ Δημόσιον καὶ τὸ Κράτος. Καὶ τὰ πρόσωπα ταῦτα καθῆκον ἔχομεν πάντες νὰ ἐνισχύσωμεν πλήρως καὶ νὰ βοηθήσωμεν πάσῃ δυνάμει.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοδωρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς δημοσίων ὑπηρετῶν.

§36Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐκ μέρους τῶν συναδέλφων κ. κ. Καραπαναγιώτη, Κωνσταντιλιέρη, Παπαγρηγοριάδη, Θ. Ἀνδρεάδη καὶ Θ. Βελλιανίτη συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε, μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§37Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ζήτημα, κ. συνάδελφε, εἶναι ὑπὸ μελέτην καὶ ἐλπίζω ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ καταλήξῃ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία εἰς συμπεράσματα.

§38Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν ἀναφορὰν τῶν δημοσίων ὑπηρετῶν, ἐκ τῆς ὁποίας φαίνεται ὅτι οἱ μισθοὶ τοὺς ὁποίους παρέχει τὸ Δημόσιον εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς εἶναι ἀπὸ 345–360 μὲ 10% αὔξησιν διὰ τέσσαρα παιδιά. Ἐν συγκρίσει μὲ τὸ τρέχον μισθολόγιον τῶν ὑπηρετῶν τῶν διαφόρων Τραπεζῶν, τὸ ὁποῖον παραθέτουν, φαίνεται πόσον πενιχρῶς ἀμείβονται οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον εἰς τὴν κίνησιν ποὺ γίνεται διὰ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν νὰ περιληφθοῦν καὶ αὐτοί.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καβαλιεράτος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν Σπυρ. Ροσολύμου, ἰατροῦ.

§40Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Πρόκειται, κύριοι πληρεξούσιοι, περὶ ἑνὸς παραπόνου τοῦ γνωστοῦ καὶ διαπρεποῦς ἰατροῦ τῆς πρωτευούσης κ. Σπ. Ροσολύμου, τοῦ ὁποίου πρὸ ἑνὸς ἔτους ἐπετάχθη ἡ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Πραξιτέλους οἰκία πρὸς στέγασιν προσφύγων, ἐστεγάσθη δὲ εἰς αὐτὴν ἡ οἰκογένεια τοῦ ἄλλοτε μονίμου, νῦν δὲ ἀποτάκτου λοχαγοῦ κ. Μεζίτου. Τούτου ἀποκαλυφθέντος μετὰ 10 μῆνας, ἀπεφασίσθη ἡ ἄρσις τῆς ἐπιτάξεως, ἀλλὰ πρὶν αὕτη πραγματοποιηθῇ, δι’ ἄλλης ἀποφάσεως Ἐπιτροπῆς τινος ἐπετράπη νὰ συμπτυχθῇ ἡ οἰκογένεια τοῦ κ. Μεζίτου εἰς δύο δωμάτια, ἂν προσεκόμιζεν ἀπόδειξιν τῆς προσφυγικῆς του ἰδιότητος. Τὴν ἀπόδειξιν ταύτην, κατὰ βεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ἔδωκεν ὁ κ. Μεζίτης. Πῶς τώρα κατώρθωσε νὰ προσφυγοποιηθῇ ἕνας μόνιμος λοχαγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸν κ. Ροσόλυμον ἡ οἰκία του.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῆς ἐν Καλάμαις ἀνωνύμου ἑταιρείας «Ἕνωσις Ἀλευρεμπόρων Καλαμῶν».

§42Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῆς ἐν Καλάμαις ἱδρυμένης ἀνωνύμου ἑταιρείας «Ἕνωσις Ἀλευρεμπόρων Καλαμῶν» ἀφορᾶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ συμβαίνει πολλάκις μέχρι τοῦδε καθ’ ἣν ἡμέραν συζητοῦνται αἱ ἀναφοραὶ νὰ μὴ παρίσταται ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐπειδὴ ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἄκρως ἐπείγουσα, ἐνόμισα ὅτι πρέπον εἶναι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα, συνεννοούμενος οὗτος μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, προέλθῃ εἰς ἓν μέτρον θεραπείας τῆς ἀξιώσεως τῆς δικαίας τῆς ἐν λόγῳ ἑταιρείας. Καὶ ἰδού, κύριοι, περὶ τίνος πρόκειται: Διὰ τοῦ νόμου 2125 τοῦ 1920 κατηργήθησαν, ὅπως γνωρίζετε, οἱ δημοτικοὶ δασμοὶ καὶ ἀντ’ αὐτῶν ἐπεβλήθη φορολογία ὑπὲρ τῶν Δήμων, φορολογία ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, συμβεβαιουμένη καὶ συνεισπραττομένη μετὰ τοῦ δημοσίου φόρου κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν μὲν εἰς τὴν ἡμεδαπήν, ὁσάκις πρόκειται περὶ ἐμπορεύματος ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς προερχομένου, βεβαιουμένου δὲ τοῦ φόρου τούτου κατὰ τὴν μεταφορὰν ἀπὸ ἑνὸς Δήμου εἰς ἄλλον, ἂν πρόκειται περὶ ἐγχωρίας παραγωγῆς. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, καὶ νομίζω ὅτι εἶδος τὸ ὁποῖον εἰσήχθη ἀπὸ τὴν ἀλλοδαπὴν διά τινος λιμένος τοῦ Κράτους καὶ ὑπέστη, μαζὶ μὲ τὴν δημοσίαν φορολογίαν, καὶ τὴν δημοτικήν, μεταφερόμενον εἶτα εἰς ἕτερόν τινα Δῆμον τοῦ Κράτους δίκαιον εἶναι καὶ νόμιμον νὰ μὴ ὑποκύψῃ εἰς δευτέραν φορολογίαν δημοτικήν. Ἐν τούτοις συνέβη τὸ ἄτοπον τὸ ἑξῆς: Ὅτι σῖτος εἰσαχθεὶς ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς διὰ τοῦ τελωνείου Πειραιῶς καὶ φορολογηθεὶς καὶ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου καὶ ὑπὲρ τοῦ Δήμου, μεταποιηθεὶς δὲ εἰς ἄλευρα καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν ἀλεύρων μεταφερθεὶς ἀλλαχοῦ, ὑπεβλήθη εἰς νέαν φορολογίαν ἐν τῷ Δήμῳ ἐν τῷ ὁποίῳ εἰσήχθησαν τὰ ἄλευρα ταῦτα πρὸς τοπικὴν ἐκεῖ κατανάλωσιν. Τὸ αὐτὸ συνέβη εἰς πολλὰς περιστάσεις εἰς βάρος τῆς «Ἑνώσεως τῶν Ἀλευρεμπόρων Καλαμῶν», διὰ τῆς ὁποίας ἐφοδιάζεται ὁλόκληρος ἡ Μεσσηνία. Τὸ ζήτημα λοιπὸν ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὸν Μεσσηνιακὸν λαόν, ὁ ὁποῖος παραλαμβάνει τὰ ἄλευρα ἐπιβεβαρημένα μὲ μίαν δευτέραν φορολογίαν, παρὰ τὸν νόμον καὶ παρὰ τὸ δίκαιον. Συμβαίνει δηλ. τοῦτο, ὅτι οἱ ἐνοικιασταὶ τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἐν Καλάμαις ἠξίωσαν παρὰ τῆς εἰσαγούσης ἄλευρα ἐκ Πειραιῶς ἑταιρείας, τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν τὴν δημοτικὴν φορολογίαν ἐν Πειραιεῖ, νὰ ὑποβληθοῦν αὐτὰ εἰς νέαν φορολογίαν ἐν Καλάμαις. Ἡ ἀμφισβήτησις ἤχθη ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Τὸ δὲ δικαστήριον Καλαμῶν κατ’ ἐπανάληψιν, καὶ τελευταίως ἀκόμη, ἐξέδωκεν ἀπόφασιν, ἐκ τῆς ὁποίας φαίνεται ὅτι, ἀμφιβάλλον περὶ τῆς πραγματικῆς ἐννοίας τοῦ νόμου τοῦ καταργήσαντος τοὺς εἰσαγωγικοὺς δασμούς, ὡς ἐξέθηκα αὐτήν, ἐθεώρησεν ἀβάσιμον τὸν ἰσχυρισμὸν τῆς ἑταιρείας ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλευρα εἰσαχθέντα ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ ὑποβληθέντα εἰς φορολογίαν νὰ φορολογηθοῦν ἐκ νέου ἐν Καλάμαις; εἰσαγόμενα ὑπὸ τὴν μορφὴν ἀλεύρων. Ἐν τούτοις τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον σαφές, ὥστε αὐτὸ τοῦτο τὸ Ὑπουργεῖον, ὑπουργεύοντος τότε τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Συνελεύσεως κ. Ρακτιβάν, ἐξέδωκε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 14414 ἐγκύκλιόν του πρὸς τοὺς Νομάρχας καὶ τὰς Δημοτικὰς Ἀρχάς, διὰ τῆς ὁποίας, ἑρμηνεῦον τὸν νόμον 2215, ἐξηγεῖ σαφῶς ὅτι, σῖτος εἰσαχθεὶς ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ ὑποστὰς ἔν τινι λιμένι τὴν φορολογίαν τήν τε δημοτικὴν καὶ τὴν δημοσίαν, δὲν εἶναι δυνατόν, εἰσαγόμενος εἰς ἄλλον λιμένα τοῦ Κράτους ὑπὸ ἄλλην μορφήν, νὰ ὑποκύψῃ εἰς δευτέραν φορολογίαν. Ἐν τούτοις, παρὰ τὴν ὀρθοτάτην ταύτην ἐξήγησιν τοῦ Ὑπουργείου, οἱ κατὰ τόπους ἐνοικιασταὶ τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἐξακολουθοῦν νὰ ἀξιοῦν ἀπὸ τοὺς εἰσάγοντας ἄλευρα ἐκ Πειραιῶς τὴν καταβολὴν φόρου δημοτικοῦ. Ὅταν δὲ πρό τινος καιροῦ, διὰ νὰ διευκρινήσω τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ μάθω μὴ τυχὸν ἐπεκράτησαν ἄλλαι σκέψεις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, μετέβην ἐκεῖ, παραδόξως ἔμαθον ὅτι τὸ πάθημα τὸ ὁποῖον συνέβαινεν εἰς τὴν «Ἕνωσιν τῶν Ἀλευρεμπόρων Καλαμῶν» συνέβαινε καὶ εἰς ἄλλους Δήμους τοῦ Κράτους. Ἡ αὐτὴ δηλ. ἀξίωσις προεβλήθη καὶ ἀλλαχοῦ, ὅπως τὰ ἄλευρα ὑποστῶσι δύο φορολογίας. Τὸ πρᾶγμα μὲ ἐξέπληξε καὶ ἀφοῦ εἶδον ὅτι πρόκειται περὶ γενικωτέρου κακοῦ μὲ ἤγαγεν εἰς τὴν σκέψιν, ὅπως διὰ νόμου ἑρμηνευτικοῦ διατυπωθῇ σαφέστερον ἡ ἔννοια τοῦ νόμου 2125. Διὰ τοῦτο παρεσκεύασα νομοσχέδιον, ἀπαλλάσσων τοῦ σχετικοῦ κόπου τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§43Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Συζητουμένων τῶν σχετικῶν τροποποιήσεων τοῦ νόμου τοῦ δημοτικοῦ δὲν θὰ ἠμπορούσατε νὰ εἰσαγάγητε τὴν τροποποίησιν ἐκεῖ, οὕτως ὥστε νὰ ἀρθοῦν αἱ γεννηθεῖσαι ἀμφιβολίαι;

§44Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ νομίζω, κ. Πρόεδρε. Ἐγὼ διὰ νὰ διευκολύνω τὴν Κυβέρνησιν συνέταξα πρότασιν νόμου ἑρμηνευτικήν, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλει πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Θὰ παρακαλέσω δὲ ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ καὶ μελετῶντες καὶ τὴν πρότασιν τὴν ἑρμηνευτικὴν τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλει, συστήσητε εἰς τὴν Συνέλευσιν ἵνα ψηφίσῃ τὴν πρότασιν ταύτην, ἥτις θὰ ἄρῃ ἀληθῶς πολλὰς ἀδικίας καὶ θὰ προλάβῃ πολλὰ ἀτοπήματα εἰς τὸ μέλλον, τὰ ὁποῖα θὰ προκύψουν μὲ τὴν συνδρομὴν αὐτῶν τούτων τῶν δικαστηρίων. Τὴν ἀναφορὰν τῆς ἀνωνύμου ἑταιρείας «Ἕνωσις Ἀλευρεμπόρων Καλαμῶν» καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νομοσχέδιον ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διάταξις.

§46Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁπωσδήποτε ὑποβάλλω τὴν ἀναφοράν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰω. Περδικογιάννης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Κουρσῶνος Μαλεβυζίου Κρήτης.

§48Ι. ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς ἐν λόγῳ ἀναφορᾶς των οἱ κάτοικοι Μαλεβυζίου αἰτοῦνται τὴν θεραπείαν ἀπαραιτήτων ἀναγκῶν τῆς περιφερείας των καὶ παρακαλῶ ὅπως διαβιβασθῇ αὕτη εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον, ἵνα μελετηθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Χατζηκυριακοῦ ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀρχιερέων τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου.

§50Γ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Ὡς γνωστόν, κ. Πρόεδρε, μεταξὺ τῶν προσφύγων, τῶν θυμάτων τῆς Μικρασιατικῆς συμφορᾶς, συγκαταλέγονται καὶ πολλοὶ ἀρχιερεῖς τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, οἱ ὁποῖοι ἐποίμαιναν τοὺς Ἑλληνικοὺς πληθυσμοὺς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ Ἀνατολικῆς Θρᾴκης, διατηρήσαντες ἄσβεστον τὸ πῦρ τοῦ Ἑλληνικοῦ χριστιανισμοῦ ἐπὶ αἰῶνας. Οἱ ἀρχιερεῖς οὗτοι, ὅπως οἱ ἴδιοι ἐν τῇ ἀναφορᾷ των διεκτραγωδοῦν, περιῆλθον εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν, ἀπολέσαντες μετὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς των ἐπαρχίας καὶ πᾶσαν τὴν κινητὴν καὶ ἀκίνητον περιουσίαν των. Λαμβάνουσιν οὗτοι μικρὸν παρὰ τοῦ Κράτους ἐπίδομα, ἀλλ’ οὗτοι δὲν θέλουν νὰ εἶναι ἀργόμισθοι, ἀλλὰ θέλουσι ν’ ἀναλάβωσι καὶ συνεχίσωσι τὰ ἐκκλησιαστικά των καθήκοντα, ἵνα συντελέσωσιν εἰς τὴν πνευματικὴν καὶ θρησκευτικὴν τῶν προσφύγων ἀποκατάστασιν. Ὑποδεικνύουσι δὲ μερικὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας δύνανται νὰ παραχωρηθῶσι θέσεις εἰς τοὺς ἀρχιερεῖς. Καὶ τοιαῦται ἐπαρχίαι εἶναι αἱ τῶν Γενιτσῶν, τῶν Καϊλαρίων, τοῦ Λαγκαδᾶ, τῆς Νιγρίτης καὶ ἄλλαι τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Ἠπείρου, δυνάμεναι ν’ ἀποσπασθῶσιν ἐκ τῶν μεγάλων ἐκκλησιαστικῶν ἐπαρχιῶν, ἐν αἷς μάλιστα ἐγκατεστάθησαν πρόσφυγες. Εἶναι δυνατόν, νομίζω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ ἐξετάσῃ ὅπως ἁρμόζει τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξοικονομήσεως, ἂν ὄχι ὅλων, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τῶν περισσοτέρων ἐξ αὐτῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀναφορᾶς. Τώρα ἔχομεν τοὺς ἀρχιερεῖς οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὸν μαρτυρικὸν θάνατον. Οἱ ἀρχιερεῖς δὲ οὗτοι εἶναι γνωστοί. Εἶναι ὁ Σμύρνης Χρυσόστομος, ὁ Κυδωνιῶν Γρηγόριος καὶ εἷς ἄλλος ἀκόμη. Οἱ ἀρχιερεῖς οὗτοι ἐγκατέλειψαν οἰκογενείας, φαντασθῆτε δὲ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται αἱ οἰκογένειαι τῶν μαρτύρων αὐτῶν. Δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, νομίζω, ἔχει καθῆκον, καὶ συνιστῶ τοῦτο καὶ ἐγὼ ἰδιαιτέρως, ὅπως προστατεύσῃ τὰς οἰκογενείας αὐτὰς καὶ αἱ ἀπορφανισθεῖσαι αὐταὶ οἰκογένειαι τύχωσι πάσης ὑποστηρίξεως ὑπὸ τοῦ Κράτους.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκ. Ζερβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§52ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἀναφορὰ ἐκ μέρους τῶν ἀρχιερέων τῶν προσφύγων καὶ ἀναφορὰ ἐκ μέρους τῶν οἰκογενειῶν τῶν σφαγιασθέντων Ἑλλήνων ἀρχιερέων ἐν Μ. Ἀσίᾳ. Τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀναφορᾶς εἶναι τοῦτο: Οἱ ἀρχιερεῖς τῶν προσφύγων ἐλθόντες ἐνταῦθα καὶ παραμένοντες ἄνευ ἐπισήμου τινὸς θέσεως λαμβάνουσι μηνιαῖον μίσθωμα ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἐξ οὗ καὶ διατηροῦνται οὗτοι. Διατυποῦν δὲ τὴν εὐχὴν οἱ πρόσφυγες ἀρχιερεῖς, ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν μὴ τοὺς κρατῇ ἀνενεργεῖς, ἀλλὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην καὶ τοὺς μεταχειρισθῇ εἰς τὴν ποιμαντορίαν τοῦ ποιμνίου των. Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἠδυνήθησαν νὰ ὁδηγήσωσι τὸ σκάφος τῆς Ἐκκλησίας τόσον θαυμασίως ἔχουν τὴν ἀξίωσιν, ὅπως τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος λάβῃ τὴν καλωσύνην καὶ τοὺς ἀναθέσῃ νὰ συνεχίσωσι τὸ ὑψηλὸν ἔργον των ἐφόσον, ἐννοεῖται, ὑπάρχουσιν εἴς τε τὴν Παλαιὰν καὶ τὴν Νέαν Ἑλλάδα ἀρχιερατικαὶ θέσεις, καὶ ὑπάρχουσι τοιαῦται, καθόσον ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ηὔξησε κατὰ 1.500.000 ψυχῶν καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ αὐξήσουν ἀναλόγως καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. Ζητοῦσι δὲ ἐπιμόνως οὗτοι ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ τοὺς τοποθετήσῃ εἰς ἁρμοδίας θέσεις ἀρχιεπισκοπικὰς διὰ νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὴν Πατρίδα, γνῶσται ἤδη τῶν πραγμάτων καὶ πεπειραμένοι ὄντες ἀρχιερεῖς. Τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἀναφορᾶς εἶναι τὸ ἑπόμενον: Αἱ οἰκογένειαι τῶν σφαγιασθέντων εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος ἀρχιερέων ζητοῦσι τὴν ὑλικὴν ἐνίσχυσιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὅπως δυνηθῶσι νὰ συντηρηθῶσι καὶ νὰ ζήσωσι. Καὶ ἡ ἔκκλησις αὐτῶν αὕτη εἶναι, νομίζω, ἀπολύτως δικαία. Γνωστὸν εἶναι ὅτι οἱ Ἕλληνες ἀρχιερεῖς τῶν ἐκκενωθέντων μερῶν, ἐνῷ ἦτο δυνατὸν νὰ σωθῶσι, φεύγοντες καὶ ἐγκαταλείποντες τὰς θέσεις των, οὐχ ἧττον προυτίμησαν οὗτοι ν’ ἀποθάνωσι μαρτυρικῶς ἐπὶ τόπου χάριν τῆς ἰδέας τῆς Πατρίδος. Τιμὴ εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς τὸ Ἔθνος τιμή. Ἄν δὲ διὰ τὸν ἀξιωματικὸν Α ἢ Β, ὅστις, ἥρως αὐτὸς καὶ μάρτυς τοῦ καθήκοντος, ἀπέθανε διὰ τὸ Κράτος, τοῦτο λαμβάνει σοβαρὰν πάντοτε μέριμναν ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τῆς τετιμημένης οἰκογενείας του, πολὺ περισσότερον δέον νὰ φροντίσῃ διὰ τὰς οἰκογενείας τῶν ἀρχιερέων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ στρατηγοί, οἱ μέραρχοι καὶ οἱ συνταγματάρχαι τοῦ δούλου Ἑλληνισμοῦ, καὶ οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ ἠδύναντο νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς θέσεις των καὶ νὰ σωθῶσιν, ὅμως προυτίμησαν νὰ μείνωσιν ἐπὶ τόπου καὶ νὰ ἀποθάνωσι διὰ τὸ Ἔθνος καὶ τὴν Πατρίδα, ὅπως ἀποδείξωσιν ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς ζῇ μὲ μίαν ἀνωτέραν ἰδεολογίαν καὶ τρέφει εἰς τοὺς κόλπους του Γίγαντας. Νομίζω ὅτι τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν ἔχει καθῆκον ἐπιβεβλημένον νὰ προσφέρῃ σοβαρὰν τὴν ὑλικὴν ὑποστήριξίν του εἰς τὰς οἰκογενείας αὐτῶν τῶν ἐθνικῶν μαρτύρων, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ ζήσωσι κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον εὐπροσώπως αὗται. Εἶναι ἐπιτακτικόν μας τοῦτο καθῆκον. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, παρακαλῶ θερμῶς, ἂς ἐκτελέσῃ ταχέως τὸ καθῆκόν μας τοῦτο.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὡρισμένης ὥρας αἱ ἄλλαι ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

§54Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Πρὸ πολλοῦ ὅλαι αἱ ὀργανώσεις Θεσσαλονίκης, ἐκπροσωποῦσαι ὁλόκληρον τὸν πληθυσμὸν τῆς πόλεως ἐκείνης, καθὼς καὶ αἱ Ἰσραηλιτικαὶ ὀργανώσεις ἐζήτησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ νόμου περὶ κυριακῆς ἀναπαύσεως καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ἐλέχθη τότε ὅτι, ἵνα ὁ νόμος οὗτος ἐπεκταθῇ, ἔδει ὅπως τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, συνερχόμενον, ζητήσῃ διὰ πράξεώς του ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ νόμου. Πράγματι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον συνῆλθε καὶ δι’ ἀποφάσεώς του ἐζήτησε τὴν ἐπέκτασιν τοῦ νόμου. Ἔκτοτε δὲν ἐγένετο τίποτε. Τώρα βλέπω ὅτι ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὑπάρχει ὑποβεβλημένον σχέδιον νόμου περὶ κυριακῆς ἀναπαύσεως.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον διὰ νὰ κάμετε τὰς παρατηρήσεις σας. — Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως θέσεως νομικοῦ συμβούλου ἐπὶ τῶν Μουσουλμανικῶν ὑποθέσεων παρὰ τῇ Γενικῇ Διοικήσει Θράκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου ἐκτελέσεως μεγάλων ὑδραυλικῶν ἔργων». Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μυλωνᾶς.

§56Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἔχω ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως μεγάλων ὑδραυλικῶν ἔργων». Φρονῶ δηλαδὴ ὅτι θὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα ταῦτα μόνον, ὅταν δὲν πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τὴν δαπάνην τὸ Κράτος. Διότι οὔτε τὰ ὄργανα οὔτε τὰ ἐπαρκῆ μέσα ἔχει διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ταύτην. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησεν εἰς ἄλλα Κράτη, ὅπως παραχωροῦνται αἱ ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἀποξηρανθῶσιν εἰς μεγάλας ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι τὰς ἀποξηραίνουν καὶ τὰς ἐκμεταλλεύονται ἐπὶ μακρὰ ἔτη κατόπιν δι’ ἴδιον λογαριασμὸν εἰς ἀντάλλαγμα τῆς δαπάνης αὐτῶν. Ἕνα ποράδειγμα τοιοῦτον ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι: Τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Κωπαΐδος. Ἴσως ὅλοι οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως αὐτῆς δὲν ἦσαν καλοί, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι τοῦτο, ὅτι μία ὁλόκληρος λίμνη ἄνευ δαπάνης τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους κατωρθώθη νὰ ἀποξηρανθῇ καὶ ἐξυγιανθῇ καὶ νὰ ἀποδοθῇ μία μεγάλη ἔκτασις εἰς τὴν καλλιέργειαν. Νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ μιμηθῶμεν καὶ ἡμεῖς αὐτά. Νὰ μὴ καταφεύγωμεν εἰς τὴν αὐτεπιστασίαν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου οὔτε εἰς ἑταιρείας ἐκτελούσας τὰ ἔργα ταῦτα διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, διότι καὶ τότε χρειάζεται ἐποπτεία ἐκ μέρους τοῦ Κράτους μεγάλη καὶ πολυδάπανος, δὲν θὰ εἶναι δὲ εἰς θέσιν τὸ Κράτος νὰ τὸ πράξῃ. Ἐνῷ, ὅταν αἱ ἑταιρεῖαι ἐκτελοῦν τὸ ἔργον δι’ ἴδιον λογαριασμόν, τότε τοῦ ἔργου ἡ ἐκτέλεσις θὰ ἐξασφαλισθῇ. Διὰ τοῦτο λοιπὸν προσθέτω ὅτι δὲν ἀντιτίθεμαι διὰ τῆς τροπολογίας οὔτε εἰς τὴν κειμένην νομοθεσίαν οὔτε εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἁπλῶς μίαν συμπλήρωσιν τοῦ ὅλου θέματος δίδω. Ἠρωτήθην μάλιστα ἐπ’ αὐτῆς πρὸ ὀλίγου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Τῷ ἀπήντησα ὅτι πρόκειται περὶ γεωργικῶν καὶ μηχανικῶν ζητημάτων καὶ θὰ ἔπρεπεν ἡ σύμβασις νὰ περιέχῃ καὶ τὰς γνώμας τῶν εἰδικῶν ἐπ’ ἀγαθῷ, βέβαια, τῆς συμβάσεως.

§57Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁρίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι ἡ ἀπόφασις θὰ ληφθῇ ἐν Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ.

§58Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Μὴ λησμονεῖτε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἡ συζήτησις εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶναι τυπική. Πρέπει νὰ προηγῆται ὁ οὐσιαστικὸς ἔλεγχος τῶν εἰδικῶν ὑπηρεσιῶν. Ὅταν φθάνῃ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐκ πείρας γνωρίζω, τὸ γεγονὸς εἶναι τετελεσμένον.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἡ τροπολογία σας τίποτε ἄλλο, παρὰ συμπλήρωσις τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶναι σαφὲς ὅτι ἐπέρχεται μεγάλη οἰκονομία καὶ καθίσταται δυνατὴ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων. Καὶ ἄλλοτε εἶχε γίνει χρῆσις τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν δυσκολίαν, οὔτε ἀντίρρησιν καμμίαν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν. Τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν ἄλλην τροπολογίαν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφαντάσθη ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χάνεται καιρὸς προκειμένου περὶ μεγάλων ἔργων. Δύναται νὰ γίνῃ ἔναρξις τῶν ἔργων προηγουμένως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οὔτε καιρὸς χάνεται καὶ δίδεται ἡ ἐντύπωσις εἰς τοὺς πρόσφυγας ὅτι τὸ Κράτος πλέον σοβαρῶς ἀπεφάσισε καὶ ὁριστικῶς νὰ τὰ ἐκτελέσῃ ἀντὶ πάσης θυσίας.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεονάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§61Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, θέλω νὰ εἴπω ὀλίγα λόγια. Εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλίας εἶναι αἱ λίμναι Τριχωνίας καὶ Λυσιμαχίας, αἱ ὁποῖαι κατακλύζουσι τὰ πέριξ ἐδάφη καὶ καλύπτουσιν ἔκτασιν πλέον τῶν 40.000 στρεμμάτων. Ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις, ὅταν ἦλθεν, ἔφερεν ἕνα μεγάλον σκαφέα εἰς τὴν παραλίαν Πατρῶν, κατόπιν εἰσηγήσεώς μου, ὁ ὁποῖος ἐστοίχισε 500.000, τὸν ἔστειλε δὲ εἰς τὸ Ἀγγελόκαστρον. Σκοπὸς τοῦ μηχανήματος ἦτο, ὅπως γίνῃ ἡ ἀποξήρανσις τῶν ἑλῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα στοιχίζουν πολὺ εἰς τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων καὶ ἐμποδίζουν τὴν παραγωγήν, καθότι 60.000 περίπου στρέμματα εὑρίσκονται κεκαλυμμένα ἀπὸ τὰ ἕλη. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅπως ἡ δαπάνη ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλυφθῇ διὰ τοῦ νόμου τοῦ ὑπάρχοντος συμπεριληφθῇ καὶ αὐτὴ εἰς τὰ μεγάλα ἔργα, καθότι ἔχει νὰ ὠφεληθῇ πολλὰ τὸ Κράτος, διότι ἐκ τῆς καλλιεργείας τῶν γαιῶν θὰ ἔχῃ ἀπόδοσιν τὸ Κράτος Πρόκειται περὶ δαπάνης σοβαρᾶς.

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὅπως εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν ὑπάρχει νόμος εἰδικός, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει νὰ ἔρχεται εἰς ἐπικουρίαν τὸ ταμεῖον τὸ ὑδραυλικόν· ἑπομένως, ἂν ὑπάρχῃ ὑδραυλικὸν ταμεῖον, εἶναι δυνατὸν δι’ ἐπικουρίας τοῦ Κράτους νὰ γίνῃ ἐργασία. Προκειμένου περὶ τῶν μεγάλων ἔργων τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θεσσαλονίκης, τὸ πρᾶγμα διαφέρει, διότι τὰ ἔργα αὐτὰ εἶναι κολοσσιαίας ἐκτάσεως καὶ δὲν δύναται διὰ τοῦ ὑδραυλικοῦ ταμείου νὰ γίνῃ ἐργασία. Ἂν ὑπάρχῃ ὑδραυλικὸν ταμεῖον, νὰ γίνῃ ἐργασία ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπάρχοντος νόμου. Δὲν πρόκειται τὸ Κράτος νὰ δαπανήσῃ, πρόκειται νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἀνάληψις τοῦ ἔργου δι’ εἰδικῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Δὲν ἔρχεται εἰς ἐπικουρίαν τὸ Κράτος, θὰ συμβληθῇ διὰ νομοσχεδίου μὲ ξένας ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀναλάβωσι νὰ ἐκτελέσωσι τὰ ἔργα αὐτά. Μετέβην εἰς τὴν Τριχωνίαν καὶ εἶδον ὅτι κατακλύζονται μεγάλαι ἐκτάσεις ἀπὸ ἕλη· δὲν εἶναι μόνον ζήτημα ὑγείας, ἀλλ’ εἶναι καὶ ζήτημα πλούτου σημαντικοῦ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων αὐτῶν. Δὲν γνωρίζω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἂν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ τεθῶσιν εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν τὰ ἔργα τῆς λίμνης Τριχωνίας, ἢ ἐπικουρικῶς δύνανται νὰ γίνωσι μὲ τὸν ὑπάρχοντα νόμον.

§63Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐντοπισθῇ ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως μόνον εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ Θεσσαλίαν, ἀλλὰ νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὁλόκληρον τὸ Κράτος.

§64Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Διατυπώσατε τροπολογίαν.

§65Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Ἔχω καταθέσει καὶ ἐγὼ μίαν τροπολογίαν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τυπωμένη καὶ προσηρτημένη εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου. Τὸ μόνον τώρα ποῦ ἀπομένει εἶναι νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συνέλευσις.

§67Σ. ΞΥΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξύδης ἔχει τὸν λόγον.

§69Σ. ΞΥΔΗΣ. Εἰς τὸν νομόν μας ὑπάρχει τὸ ἕλος Τρινάσου, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκπονηθῆ μελέτη ἀποξηράνσεως αὐτοῦ, τῆς ὁποίας ἡ δαπάνη ἀνῆλθε προπολεμικῶς εἰς 300.000 δραχ. Νομίζω δὲ ὅτι ἦλθεν ἄλλοτε ἡ Κυβέρνησις εἰς διαπραγματεύσεις παραχωρήσεως τοῦ ἔργου αὐτοῦ ὑπὸ τὸν τύπον ἐκμεταλλεύσεως. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, προκειμένου νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ τόπος ἐκεῖνος τῶν ἑλωδῶν πυρετῶν καὶ νὰ ἀποδώσῃ περὶ τὰς 30.000 στρέμματα γῆς εἰς καλλιέργειαν, πρέπει νὰ περιληφθῇ καὶ αὐτὸς ὁ τόπος εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Νὰ θέσητε μίαν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραχωρῇ καὶ αὐτῆς τῆς φύσεως τὰ ἔργα ὑπὸ τὸν τύπον αὐτὸν εἰς ἑταιρείας. Δὲν ἐζητήσαμεν τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων· ἐζητήσαμεν νὰ παραχωρηθῇ καὶ αὐτὸ εἰς ἑταιρείαν. Εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, οἱ συμπολῖταί μας οἱ διαμένοντες εἰς Ἀμερικήν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καὶ τὴν καλὴν τύχην νὰ εἶναι εὔποροι, ν’ ἀναλάβωσιν αὐτοὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Νὰ περιληφθῇ λοιπὸν μία διάταξις γενική, νὰ ἐπιτρέπηται ὑπὸ τὴν διατύπωσιν τοῦ πρώτου ἄρθρου ἡ παραχώρησις τῶν ἔργων τούτων.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει μία παρεξήγησις, διότι, βεβαίως, εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν ἑλώδεις ἐκτάσεις. Δι’ αὐτὸ ὑπάρχουσι καὶ εἰδικοὶ νόμοι, καὶ περὶ ὑδραυλικῶν ταμείων τοῦ 1914 καὶ ὁ ὑπ’ ἀριθ. 950.

§71ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τότε περιττεύει τὸ νομοσχέδιον.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν περιττεύει, κ. συνάδελφε. Ἂν θέλετε νὰ βάλωμεν μίαν γενικὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους νὰ δύναται νὰ κάμνῃ παραχωρήσεις καὶ διὰ νόμου ἔστω, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§73ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὐτὸ θέλομεν καὶ ἡμεῖς.

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νὰ δώσωμεν μίαν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους νὰ δύναται νὰ κάμνῃ παραχωρήσεις τῶν ἔργων.

§75Ν. ΞΗΡΟΣ. Νὰ μὴ ἐφαρμόζηται ἡ διάταξις τοῦ τελευταίου ἄρθρου εἰς τὰ ἄλλα ἔργα.

§76Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δέχομαι νὰ γίνῃ μία διάταξις γενική, καθ’ ἣν ὑπὸ τοὺς ἀνωτέρω ὅρους ἐπιτρέπεται ἡ παραχώρησις καὶ ἄλλων ἔργων εἰς ἑταιρείας.

§77Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του καὶ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς: Πρόκειται περὶ τοῦ ἕλους Τοΐβασι. Ὅπως σᾶς εἶπε καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία σᾶς ἐπεσκέφθη, πρόκειται περὶ ἕλους τὸ ὁποῖον ἔχει ἀρκετὰ στρέμματα γῆς.

§78Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Αὐτό, κ. συνάδελφε, ὑπάγεται εἰς τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας.

§79Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ προτιμηθῇ αὐτό, διότι πρόκειται νὰ σώσητε τὸ στοιχεῖον τὸ ἀγροτικὸν τὸ ὁποῖον ἔχει ἀποθάνει ἀπὸ τὰ ἕλη καὶ δεύτερον θὰ ὠφελήσητε τὴν γεωργίαν καὶ τὸ Δημόσιον. Ἄλλως τε ὑπεσχέθητε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι ἐκ τῶν πρώτων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἀπασχολήσουν, θὰ εἶναι καὶ τὸ χωρίον αὐτό.

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας ἀποτελοῦσιν ἓν ἑνιαῖον σύμπλεγμα. Δὲν δυνάμεθα νὰ προτιμήσωμεν τὸ Α ἢ τὸ Β· πρέπει νὰ γίνουν ὁμαδικῶς.

§81ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρωθυπουργέ, εἶναι καὶ ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα....

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε πληρεξούσιε, δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν τοιαύτην συζήτησιν. Δὲν εἴμεθα καὶ ἁρμόδιοι. Ἕν εἶναι βέβαιον, ὅτι ἀπὸ τὰ μεγάλα ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Ἑλλάδος τὴν πρώτην θέσιν κατέχουν τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θεσσαλίας. Εἶναι μεγίστης σημασίας καὶ ἀπὸ ὑγιεινῆς καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως. Θὰ συντελέσουν δὲ εἰς τὸ μέλλον εἰς τὸ νὰ εὐδοκιμήσουν οἱ προσφυγικοὶ συνοικισμοί, τοὺς ὁποίους ἐγκαθιδρύσαμεν ἐν Μακεδονίᾳ. Εἶναι ἀνάγκη τὰ ἔργα αὐτὰ νὰ γίνουν ἐπειγόντως, ἐξ αὐτοῦ ὅμως δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ παραλειφθοῦν τὰ ἄλλα ἔργα, τὰ ὑδραυλικά. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἐμποδίζει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἄλλων ἔργων, διότι περὶ αὐτῶν ὑπάρχουσιν εἰδικοὶ νόμοι. Ἄν ὅμως εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους νὰ γίνῃ παρομοία παραχώρησις, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ χρησιμοποιήσωμεν μίαν ἐξουσιοδότησιν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ, διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν τέλος, εἶναι νὰ βάλωμεν μίαν διάταξιν ὅτι δύναται νὰ γίνῃ παραχώρησις ἐκμεταλλεύσεως ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους καὶ ἄλλων ἔργων.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμφωνοι οἱ ἐγγεγραμμένοι;

§84Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως ταύτης παραιτοῦμαι.

§85Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως παραιτοῦμαι τοῦ λόγου καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἐπαρχίαν μας ὅπου ὑπάρχει τὸ ἕλος τοῦ τέως Δήμου Ἕλους.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§87Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἰς τὰς ἑταιρείας δίδονται προνόμια περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι προνοεῖ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἢ ὁ νόμος τοῦ 1915. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν παρέχει ὅλας αὐτὰς τὰς εὐκολίας. Ἐν τούτοις οὐδὲ τὸ Κράτος θὰ κάμῃ ἔργα ἀποξηραντικά, διότι καὶ αἱ ἑταιρεῖαι δυσκολεύονται. Πρέπει λοιπὸν νὰ τοὺς δοθοῦν μεγαλύτερα προνόμια. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ εἰσηγηθῇ μίαν τροποποίησιν τοῦ νόμου τοῦ παλαιοῦ ἐπὶ τῷ σκοπῷ βελτιώσεως τῶν προνομίων καὶ διευκολύνσεως τῶν ἑταιρειῶν.

§88Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί γίνεται διὰ τὰς τροπολογίας μου;

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Γίνεται δεκτή, κ. Πρόεδρε, ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μυλωνᾶ.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1ον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Μυλωνᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον. (Ἀναγινώσκεται).

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ 2ου ἄρθρου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει): «Ὁ δημόσιος συναγωνισμὸς δύναται νὰ εἶναι περιωρισμένος, προσκαλουμένων πρὸς τοῦτο τοὐλάχιστον τριῶν οἴκων ἀνεγνωρισμένου κύρους». Τοῦτο δὲ γίνεται διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Μεγάλαι ἑταιρεῖαι ἐκμεταλλεύσεως τοιούτων ἔργων μᾶς εἶπον ὅτι δὲν δέχονται νὰ λάβωσι μέρος εἰς συναγωνισμόν, διότι πολλάκις μετέχουσιν αὐτῶν οἶκοι δευτερεύοντες, οἱ ὁποῖοι σκοπὸν ἔχουν νὰ ἐκβιάσουν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ τεθῇ ἡ τροποποίησις αὐτή. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροπολογήθη καὶ ἀναγινώσκονται καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται).

§93Σ. ΞΥΔΗΣ. Τὸ 5ον ἄρθρον προβλέπει περὶ εἰδικῆς φορολογίας «ἐπιβαλλομένης ἐπὶ τῶν ἰδιοκτητῶν γαιῶν τῶν προσκτωμένων ὠφέλειαν ἐκ τῶν ἔργων καὶ δυναμένης νὰ ἐπεκταθῇ ἐφ’ ὅλης τῆς περιφερείας ἐντὸς τῆς ὁποίας κατασκευασθήσονται τὰ ἔργα». Τί ἐννοεῖτε, κ. Πρόεδρε, μὲ τὴν λέξιν «περιφέρεια»;

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ κ. Μυλωνᾶ, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ ὑπογράφωσι τὴν σύμβασιν καὶ οἱ τρεῖς Ὑπουργοί.

§95Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν· ἂς ὑπογράφουν καὶ οἱ τρεῖς Ὑπουργοί. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροπολογήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 6).

§96Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν λέξιν «ἀπαλλοτρίωσιν» νὰ προστεθῇ «ἢ πρόσκαιρον κατάληψιν τῶν ἀναγκαίων διὰ τὴν κατασκευήν, βελτίωσιν κλπ.». Δηλαδὴ ἡ ἀποζημίωσις νὰ δοθῇ καὶ διὰ τὴν πρόσκαιρον κατάληψιν καὶ βελτίωσιν. Καὶ εἰς τὸ τέλος προστίθεται τὸ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐνέργεια τῶν διατυπώσεων τῶν ἀπαλλοτριώσεων κατ’ οὐδένα λόγον θέλει ἐπιφέρει τὴν ἀναστολὴν ἢ ἐπιβράδυνσιν τῶν ἔργων».

§97ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§99Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ζητήματα ταῦτα, κ. Πρόεδρε, θὰ κανονισθοῦν διὰ διατάξεων τοῦ Συντάγματος, διὰ τῶν ὁποίων θέλομεν κατοχυρώσει τὰ περιουσιακὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ τὸ κῦρος τῆς ἰδιοκτησίας ἐν Ἑλλάδι, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀρκετὰ κλονισθῆ ἐκ τῶν τελευταίων ἀμελετήτων νομοθετημάτων. Οὐδεὶς εἶναι βέβαιος σήμερον ἂν ἔχει ἢ δὲν ἔχει ἰδιοκτησίαν. Σχετικῶς δὲ μὲ τοῦτο ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 7, εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνονται ὅλαι αἱ αὐθαιρεσίαι, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς παρομοίας περιπτώσεις. Τὸ ἄρθρον 7 λέγει (Ἀναγινώσκει): «Προσωρινὰ μέτρα ἐπὶ τῶν ἔργων καὶ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν αὐτῶν, ἔτι δὲ καὶ ἐπὶ τῶν συνιστωμένων ὡς ἀνωτέρω δουλειῶν ἀπαγορεύονται ἀπολύτως, μὴ ἰσχυούσης οὐδ’ ἐφαρμοζομένης τῆς σχετικῆς ἐξαιρετικῆς διαδικασίας τοῦ Εἰρηνοδίκου, ἐπιφυλάσσονται οὐχ ἧττον εἰς τὸν ἰδιοκτήτην πάντα τὰ ἐκ τοῦ κοινοῦ δικαίου λοιπὰ δικαιώματα». Ἂν τὸ 17 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος πρόκειται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν, θὰ ἐπιμείνωμεν πάντοτε εἰς τὸν ὅρον τῆς προηγουμένης ἀποζημιώσεως, ἀντιθέτως δὲ μὲ τὴν προσθήκην τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος, ὅστις εἶπεν ὅτι ἐτέθη ἡ διάταξις αὕτη διὰ νὰ μὴ ἐμποδίζεται ἡ πρόοδος τῶν ἐργασιῶν ἐκ τῆς μὴ πληρωμῆς τῆς ἀποζημιώσεως. Ἐπιμένω ὅτι ὑπάρχει ἡ εὐκολία ἐκ τοῦ νόμου νὰ κατατίθεται ἡ πρόχειρος ἐκτίμησις καὶ νὰ προχωρῇ τὸ ἔργον. Ἄλλως εἰσερχόμεθα πάλιν εἰς τὰς τελευταίας ἀνατρεπτικὰς μεθόδους, νὰ καταλαμβάνωμεν τὰ κτήματα τοῦ κόσμου καὶ νὰ μὴ πληρώνωμεν τίποτε. Αὐτὴ ἡ ἱστορία πρέπει νὰ λείψῃ. Ἐνθυμοῦμαι δέ, κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος· ὅταν ἔγινεν ἡ σύμβασις περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος καὶ ἤρχισαν τὰ ἔργα, ἡ ἑταιρεία ἐχαρακτήρισεν ὡς ζώνην κατακλυζομένην ὑπὸ τῶν ὑδάτων ὁλόκληρον χωρίων τὰς καλλιεργησίμους γαίας καὶ ἡ ἐπαρχία Λεβαδείας ἐπανεστάτησε καὶ εἴχαμε τότε συμπλοκάς, εἴχαμε φόνους, εἴχαμε διάφορα ζητήματα, διὰ νὰ ἀποφύγουν οἱ χωρικοὶ τὴν κατάληψιν ὑπὸ τῆς ἑταιρείας γαιῶν, ἃς ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων ἐκαλλιέργουν ὡς κύριοι καὶ νομεῖς. Διότι αἱ ἑταιρεῖαι αἱ ἀναλαμβάνουσαι τοιαῦτα ἔργα εἶναι ἑταιρεῖαι κερδοσκοπικαί, ζητοῦν νὰ ἀποκτήσωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα δικαιώματα εἰς βάρος τῶν κατοίκων. Εἰς τὴν Κωπαΐδα ἐκτάσεις γαιῶν σημαντικαὶ κατεπατήθησαν, χωρία ὁλόκληρα ἔμειναν ἄνευ ἰδιοκτησίας καὶ ἡ ἑταιρεία ἔχει καὶ νῦν ἀξιώσεις καὶ κατὰ τοῦ Κράτους. Αὐταὶ αἱ διατάξεις, κύριοι, θὰ δώσουν δικαίωμα εἰς τὰς ἑταιρείας νὰ κάμουν καταχρήσεις, νὰ ἁρπάξουν τὰς γαίας τοῦ κόσμου, νὰ ἁρπάξουν τὰς ἰδιοκτησίας, νὰ ἀπαλλοτριώσουν, νὰ κόψουν καὶ νὰ ράψουν καὶ ὁ κόσμος νὰ μὴ τολμᾷ νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν του. Εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ τέρμα εἰς αὐτὰς τὰς ἰδέας, τοῦ νὰ μὴ σεβώμεθα τὴν ἰδιοκτησίαν. Ἀποβάλλομεν τὸν ἰδιοκτήτην καὶ τοῦ λέγομεν: «Τρέχα γύρευε εἰς τὰ δικαστήρια νὰ εὕρῃς τὸ δίκαιόν σου». Ἔρχομαι δὲ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ εἰς τὸ ἑξῆς ζήτημα: Παλαιότερον ὑπῆρχε νόμος ὁ ὁποῖος ἔδιδε δικαιώματα εἰς τοὺς ἀναλαμβάνοντας τὴν ἀποξήρανσιν λιμνῶν ἢ ἑλῶν, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ὅπως ἐπὶ 19 ἔτη ἔχωσι τὴν κάρπωσιν ἐδαφῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπεξηραίνοντο. Δὲν μᾶς ὠφέλησαν τίποτε ὅλα αὐτά. Ἔχομεν ἀπὸ τοῦ 1919 ὁλόκληρον νομοθεσίαν περὶ ὑδραυλικῶν ἔργων Θεσσαλίας. Ἐγὼ ἤμην βουλευτὴς ὅταν ἐψηφίσθησαν εἰδικοὶ νόμοι. Ἐφέραμε τότε τὸν Σίδερ, ἕνα Αὐστριακὸν γεωδαίτην μὲ ὁλόκληρον συνεργεῖον καὶ ἐφέραμε τὸν Λομβάρδον καὶ ἄλλους Ἰταλούς· μᾶς ἔκαμαν σχέδια, προϋπολογισμοὺς κλπ. καὶ εἰς τί κατέληξαν ὅλα αὐτά, κύριοι; Κατὰ τὸ ἔτος 1897 ὅλη ἡ τριγωνομετρία τῆς Θεσσαλίας, τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει τὸ Ἐπιτελεῖον διὰ νὰ ἠξεύρῃ ποῦ θὰ πολεμήσῃ, διότι ἐνόμιζεν ὅτι εἰς Μακεδονίαν μόνον θὰ κάμῃ τὸν πόλεμον καὶ δὲν εἶχε χάρτας τῆς Θεσσαλίας, ἐπῆρε ἀπὸ τὸν Σίδερ τοὺς χάρτας τῆς τριγωνομετρίας τῆς Θεσσαλίας διὰ νὰ κάμῃ τὸν πόλεμον τῆς Θεσσαλίας. Αὐτοὺς τοὺς χάρτας τοὺς ἀφῆκε τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ τοὺς ἀφήρεσαν οἱ Τοῦρκοι καὶ ἠγωνιζόμεθα ἡμεῖς κατόπιν δι’ ἐνεργειῶν εἰς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, ζητοῦντες τὴν τριγωνομετρίαν τῆς Θεσσαλίας. Ποῦ εἶναι τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας; Ἤκουσα νὰ λέγουν ὑδραυλικὰ ἔργα, ἀλλὰ δὲν βλέπω τίποτε. Λέγω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅτι κάμνουν νομοσχέδια θνησιγενῆ, μὲ μόνον σκοπὸν νὰ πλουτίζουν τὸν ὄγκον τῆς ἀτελευτήτου Ἑλληνικῆς νομοθεσίας, τὸν ὁποῖον δὲν ἠξεύρω ποῖος Ἡρακλῆς θὰ ἔλθῃ κατόπιν νὰ καθαρίσῃ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι νομοθετοῦμεν ἐπὶ θεμάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν νόμοι καὶ αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι ἀγνοοῦν ὅτι ὑπάρχουν καὶ καθημέραν φαμπρικάρουν νόμους. Ποῦ θὰ φθάσωμεν ἔτσι; Ματαιοπονοῦμεν, κύριοι, ψηφίζοντες νόμους ποὺ δὲν θὰ ἐφαρμοσθοῦν ἢ κακῶς θὰ ἐφαρμοσθοῦν. Ἐν προκειμένῳ ἐνδείκνυται νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7, ἡ ὁποία εἶναι ἀντισυνταγματικὴ καὶ ἀντίκειται εἰς τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου τῆς ἰδιοκτησίας καὶ νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ ἓν τέλος εἰς αὐτὸν τὸν κατήφορον. Ἐγὼ ἐπιμένω νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη. Γνωρίζω ὅτι δὲν θὰ ἀπαλειφθῇ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μία φωνὴ διαμαρτυρίας κατ’ αὐτῆς τῆς καταστάσεως καὶ αὐτὴ ἡ φωνὴ εἶναι ἡ ἰδική μου.

§100Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ ἐκτάσεων ἑλωδῶν ὅπου θὰ γίνουν ὑδραυλικὰ ἔργα. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ προσωρινῶν μέτρων καὶ δικῶν νὰ ματαιωθοῦν τὰ ἔργα. Αἱ ἀποζημιώσεις θὰ δοθοῦν καὶ αἱ ἑταιρεῖαι θὰ ὑποχρεωθοῦν νὰ ἀποζημιώσουν, ἀλλὰ πολλὲς φορὲς ἀπαιτεῖται ἄμεσος ἐκτέλεσις, ὥστε δὲν εἶναι δυνατόν, προκειμένου περὶ ὑδραυλικῶν ἔργων, νὰ προηγηθῇ ὅλη ἡ διαδικασία τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχομεν μίαν πλημμύραν· θὰ καταφύγωμεν εἰς τὸν νόμον περὶ ἀπαλλοτριώσεως; Δὲν λέγω γενικῶς ὅτι δὲν πρέπει νὰ χορηγῆται ἀποζημίωσις, ἀλλ’ ὅτι ἡ φύσις τῶν ἔργων εἶναι τοιαύτη, ὥστε νομίζω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ δεσμευώμεθα ἀπὸ τὸν νόμον τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ νὰ ἀναμένωμεν τὴν λειτουργίαν καὶ τὴν κίνησιν τῶν δικαστηρίων.

§101Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἁρπαγὴν καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό.

§102Ι. ΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι περιττὸν νὰ δηλώσω ὅτι ἡ ἄμεσος ἀποζημίωσις προϋποθέτει προσωρινὰ μέτρα· ἑπομένως ὅποιος ἔχει δίκαιον θὰ τὸ εὕρῃ.

§103Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Εἶναι συμφωνημένη τιμή. (Θόρυβος καὶ διάλογοι).

§104ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τί τρόπος συζητήσεως εἶναι αὐτός, κ. Πρόεδρε; Ὅποιος θέλει νὰ ὁμιλήσῃ, ἂς ζητήσῃ τὸν λόγον.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ κύριοι πληρεξούσιοι νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις των. Ὅποιος θέλει νὰ ὁμιλήσῃ, ἂς ζητήσῃ τὸν λόγον, ὄχι νὰ ὁμιλῇ αὐθαιρέτως. Κύριε Πραντούνα, μετὰ τὸν κ. Δενδρινόν. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§106Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἂν ὑπάρχῃ περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ δικαιολογῆται πᾶσα ἐλευθερία πρὸς κατάληψιν ἐδάφους ἄνευ προηγουμένης ἀποζημιώσεως, ἡ περίπτωσις αὕτη εἶναι ἡ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συζητουμένου. Καὶ πολὺ δικαίως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι ἔχομεν πολλὰ παραδείγματα ὅτι ἐματαιώθησαν ἔργα ἀκριβῶς ὑπὸ ἀνθρώπων ἐχόντων ἀντίθετα συμφέροντα, εἴτε ὑλικὰ εἴτε πολιτικά, διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς τοῦ νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀπαλλοτριωθῶσι διάφοροι ἐκτάσεις ἄνευ προηγουμένης ἀποζημιώσεως. Ἂν δὲ ὑπάρχῃ περίπτωσις νὰ λάβωμεν τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, ἡ περίπτωσις αὐτὴ εἶναι προκειμένου περὶ ὑδραυλικῶν ἔργων, περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν, τὰ ὁποῖα μαστίζουν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα καὶ ἰδίως ὁλοκλήρους ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὀφείλομεν ἀσυζητητὶ νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§108Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Μίαν τροπολογίαν, κ. Πρόεδρε. Εἰς τὸ ἄρθρον 7 ἔχομεν τὴν διάταξιν ἡ ὁποία λέγει (ἀναγινώσκει): «Προσωρινὰ μέτρα ἐπὶ τῶν ἔργων καὶ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν αὐτῶν, ἔτι δὲ καὶ ἐπὶ τῶν συνιστωμένων ὡς ἀνωτέρω δουλειῶν ἀπαγορεύονται ἀπολύτως, μὴ ἰσχυούσης οὐδ’ ἐφαρμοζομένης τῆς σχετικῆς ἐξαιρετικῆς διαδικασίας τοῦ Εἰρηνοδίκου, ἐπιφυλάσσονται οὐχ ἧττον εἰς τὸν ἰδιοκτήτην πάντα τὰ ἐκ τοῦ κοινοῦ δικαίου λοιπὰ δικαιώματα». Ἐκτὸς τῶν δουλειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐμποδίζουν μέχρι τοῦδε, ἔχομεν καὶ κἄτι τι χειρότερον, καὶ ἁπλοῦν δικαίωμα συλλογῆς ψάθης. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου κάποιον εἰς τὸ χωρίον Σκριποῦ, ὁ ὁποῖος μόνος του, εἰς κτῆμα ἰδικόν του, τὸ ὁποῖον ἠγόρασεν, ἤρχισε νὰ κάμνῃ τὴν ἀποστράγγισιν διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ κτῆμά του καὶ ἀπαλλάξῃ καὶ τὸ χωρίον ἀπὸ τὴν ἑλονοσίαν. Τὸ χωρίον, ἐπειδὴ ἐπὶ τοῦ κτήματος αὐτοῦ εἶχε δικαίωμα συλλογῆς ψάθης, ἐπῆρε προσωρινὰ μέτρα καὶ ἐσταμάτησε τὰ ἔργα τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἠμπορεῖ νὰ γεννηθῇ ἀμφισβήτησις, θέλω νὰ προστεθῇ «ὡς καὶ παντὸς ἑτέρου δικαιώματος, ὡς ἡ συλλογὴ ψάθης κλπ.».

§109ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ μονίμων δουλειῶν. Ἑπομένως συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ περίπτωσις αὐτή.

§110Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Μήπως τυχὸν δὲν συμπεριλαμβάνεται. Ἔπειτα, εἰς τὸ τέλος θὰ ἤθελον νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἑξῆς: «Αἱ τυχὸν ἐκδοθεῖσαι ἀποφάσεις κατὰ παράβασιν τῆς διατάξεως αὐτῆς κηρύσσονται ἀνεκτέλεστοι». Διότι ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἡ διάταξις δὲν ἔχει ἀναδρομικὴν ἰσχύν. Ὅπως δὲ ἠξεύρομεν, οἱ Εἰρηνοδίκαι, πολλὲς φορές, στηριζόμενοι εἰς ἓν μικρὸν πάτημα, ἀποφασίζουν τὴν λῆψιν προσωρινῶν μέτρων.

§111ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἔχουν ληφθῆ ἀποφάσεις κατὰ ἰδιωτῶν, ἐνῷ τὰ προστατευτικὰ αὐτὰ μέτρα παρέχονται ὑπὲρ τῶν ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀναλάβουν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις κατ’ αὐτῶν.

§112Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Πρόκειται περὶ οἱουδήποτε ἐπιχειροῦντος τοιαύτην ἐργασίαν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλος ἔχει τὸν λόγον.

§114Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος ὡμίλησα εἰδικῶς διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κανεὶς περιορισμός, προκειμένου νὰ ἀναλάβῃ εἴτε τὸ Κράτος εἴτε ἑταιρεία τὴν ἀποξήρανσιν ἑλῶν, τὰ ὁποῖα χιλιάδας ἀνθρώπων καταστρέφουν κατ’ ἔτος, ὁ δὲ προσφυγικὸς κόσμος δεκατίζεται. Διὰ ἀτομικὰ συμφέροντα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσῃ μία τοιαύτη ἐργασία. Διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως οὐδεὶς περιορισμὸς τεθῇ.

§115Δ. ΚΑΛΚΑΝΔΗΣ. Ἡ ἰδιοκτησία πρέπει νὰ εἶναι σεβαστή, κύριε.

§116Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Δὲν θὰ πεθάνουν χιλιάδες προσφύγων εἰς τὰ ἕλη τῆς Μακεδονίας διὰ μερικοὺς κτηματίας. Ἀφήσατε τὸ Κράτος νὰ προχωρήσῃ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ συστήσω.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§118Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρήσῃ δευτέρα γνώμη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ μίαν μεγάλην ἀνάγκην ἐθνικήν. Ἀφορᾷ καθαυτὸ τὴν ζωὴν πολλῶν χιλιάδων ἀτόμων. Θὰ ἦτο ἐξωφρενικὸν ἂν ἠθέλομεν νὰ παρεμβάλωμεν οἱονδήποτε ἐμπόδιον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν. Βεβαίως ὅταν ἰσχύῃ Διάταγμα Ἐπαναστατικόν, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπηγορεύθησαν προσωρινὰ μέτρα δι’ ἄλλην ὑπόθεσιν σκανδαλώδη, δύναται νὰ εἴπῃ κανεὶς ἀσφαλῶς, προκειμένου περὶ τοιούτου ἔργου, ὅτι δὲν πρέπει, ὄχι μόνον νὰ διστάσωμεν, ἀλλὰ νὰ εἴμεθα ἀμείλικτοι εἰς τὴν ψήφισιν. Ἀλλ’ εἶναι ἐπάναγκες, ὅπως τεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ὑποχρεοῦνται αἱ ἑταιρεῖαι νὰ καταβάλλουν μίαν ἐγγύησιν τὴν ὁποίαν θὰ ὥριζεν ὁ Πρόεδρος.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἂν θέλετε νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι «ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δύναται νὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς ἀναδόχους τῶν ἔργων εἰς τὴν καταβολὴν ἐγγυήσεως», ἂν καί, δι’ ἐμέ, τοῦτο δὲν ἔχει πρακτικὴν σημασίαν.

§120Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἔχει σημασίαν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ ὑποχρεώσῃ ἐκ τῶν προτέρων τὴν Α ἑταιρείαν νὰ καταθέσῃ ἐγγύησιν· γνωρίζετε δὲ καλύτερον ἀπὸ ἐμὲ ὅτι αὐτὸ ἔχει ψυχολογικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν ἑταιρειῶν. Ἂν λοιπὸν σοβαρῶς σκέπτεσθε, καὶ συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δώσωμεν ἔργα τοιαύτης σημασίας εἰς ἑταιρείας, πρέπει αἱ ἑταιρεῖαι αὐταὶ ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἔχουν, ψυχολογικῶς τοὐλάχιστον, τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελέσουν ἀπροσκόπτως τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνουν. Ἂν θέλωμεν λοιπὸν νὰ γίνῃ κἄτι τι, πρέπει νὰ δώσωμεν τελείαν ἐλευθερίαν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελλιανίτης ἔχει τὸν λόγον.

§122Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Γόντικα. Δὲν γνωρίζω ἂν ὑπάρχουν προτάσεις ἑταιρειῶν ἢ ἁπλῶς ὑποβάλλεται τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ προσελκύσωμεν ἑταιρείας. Εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ἡ ἀποξήρανσις τῶν ἑλῶν εἶναι ἴσως τὸ μεγαλύτερον ἔργον τὸ ὁποῖον θὰ δυνηθῇ νὰ παρουσιάσῃ ποτὲ μία Κυβέρνησις. Ἀνέγνωσα τελευταίως τοὺς πίνακας τοὺς ὁποίους ἐδημοσίευσεν ὁ διευθυντὴς τῆς ὑγείας, ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἔφριξα. Οὐδεμία νόσος φέρει τόσας καταστροφὰς ὅσας ἡ ἑλονοσία. Εἶναι δὲ ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου ἕως τοῦ ἄλλου μαστίζεται ἀπὸ τὴν ἑλονοσίαν. Εἶμαι λοιπὸν τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ πᾶν κώλυμα καὶ ἀφεθοῦν ἐλεύθεραι αἱ ἑταιρεῖαι, ὅπως εἰ δυνατὸν προσέλθωσι περισσότεραι καὶ ἀναλάβωσι τὰ ἀποξηραντικὰ αὐτὰ ἔργα, διότι μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἀποδοθῇ ἡ ὑγεία, ἀλλὰ καὶ θ’ αὐξήσῃ καὶ ὁ πλοῦτος τῆς Ἑλλάδος.

§123Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ δηλώσῃ, ἂν τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ξηρός, ὅπως ὑποχρεοῦνται αἱ ἑταιρεῖαι νὰ παράσχουν ἐγγυήσεις, τὴν ἀποδέχεται ἢ ὄχι.

§124Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ 6ου ἄρθρου, ἐπεκταθεῖσα καὶ ἐπὶ τοῦ 7ου, ἔληξεν. Γίνεται δεκτὸν τὸ 6ον ἄρθρον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ ἄρθρα 7–11).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12. (Ἀναγινώσκεται).

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 12 γίνεται ἡ ἑξῆς προσθήκη (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται ὑπὸ τοὺς ἀνωτέρω ὅρους ἡ παραχώρησις τῆς ἐκτελέσεως καὶ ἄλλων μεγάλων ὑδραυλικῶν ἔργων». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροπολογήθη).

§128Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν, ὡς 13ον ἄρθρον εἰς τὸ νομοσχέδιον, καθ’ ἣν «αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 6, 7 καὶ 8 ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ περιπτώσεων ἀποξηράνσεως ἰδιωτικῶν ἑλωδῶν ἐκτάσεων διὰ δαπάνης τῶν κυρίων ἢ κατόχων αὐτῶν, κατόπιν ἐγκρίσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἀποφάσεις δὲ περὶ προσωρινῶν μέτρων ἐπὶ τοιούτων ἑλωδῶν ἐκτάσεων, ἐκδοθεῖσαι τυχὸν πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου, κηρύσσονται ἀνεκτέλεστοι».

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. πληρεξούσιος ἔχει μίαν τροπολογίαν: δὲν γνωρίζω, ὅπως διατυποῦται, μήπως θίγει ἰδιαίτερα συμφέροντα, νομίζω ὅμως ὅτι δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη τῆς προσθήκης αὐτῆς.

§130Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Προηγουμένως, κύριοι πληρεξούσιοι, εἶχον ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν καὶ μόλις κατῆλθον τοῦ βήματος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθησαν τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἀλλ’ εὐθὺς ὡς ἐξῆλθον τῆς αἰθούσης ἐτέθη ἄλλη διάταξις. Πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου ἔργου, τὸ ὁποῖον ἔχει διαφύγει τὴν ἀντίληψιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, διότι ἔχει δαπανήσει τὸ Δημόσιον ἤδη 4.000.000 δραχμὰς διὰ τὴν μεταφορὰν μηχανήματος, ὅπερ ἠγοράσθη ἀντὶ 3.500.000 δρ. εἰς τὸν Νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται περὶ ὠφελείας μεγάλης τοῦ Νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας καὶ τοῦ Δημοσίου, διὰ τοῦτο ἐζήτησα νὰ γίνῃ δεκτὴ τροπολογία, δι’ ἧς νὰ ἐπιτρέπηται ἡ κατασκευὴ ἔργων ὑδραυλικῶν καὶ ἐν τῷ Νομῷ Αἰτωλοακαρνανίας.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ προσθήκη τοῦ 12ου ἄρθρου εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀσφαλῶς περιλαμβάνει καὶ τὴν ἰδικήν σας περίπτωσιν, ἀκριβῶς δὲ λόγῳ τῶν ἰδικῶν σας ἀντιρρήσεων ἐγένετο δεκτή. Νομίζω ὅτι περιττεύει νὰ ἀναφέρωμεν περιπτώσεις περιφερειῶν, διότι ἠμπορεῖ νὰ ἀξιωθῇ νὰ γραφῇ καὶ ἄλλη περιφέρεια, ἀφοῦ πρόκειται ὅμως νὰ ἐκτελεσθῶσι καὶ ἄλλα ἔργα, ἀσφαλῶς περιλαμβάνεται καὶ ἡ περίπτωσις τῆς Τριχωνίας.

§132Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν περιληφθῇ ἡ τροπολογία διὰ τὴν Τριχωνίαν, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη διὰ πολὺ σπουδαιότερα ἔργα, ὡς εἶναι τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν τῆς Μεσσηνίας.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τῆς γενικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς τὸ ἄρθρον, περιλαμβάνονται ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα. Ἡ συζήτησις ἔληξεν. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου, λόγῳ τῶν ἐπελθουσῶν τροπολογιῶν, ἀναβάλλεται. — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ταμείου ἐλαιοπαραγωγῆς Κρήτης κλπ.». Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§134Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐφόσον προβλέπεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἐπέκτασις τῶν διατάξεων αὐτοῦ καὶ εἰς ἄλλους Νομούς, ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάγωνται ὑπὸ ἔποψιν ταμείου εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Νομοῦ, προτείνω, ὅπως εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἄρθρου προστεθῇ ἡ φράσις «ἢ ἡ ἕδρα τῆς ἐπαρχίας», ἱδρυομένων οὕτω οὐχὶ νομαρχιακῶν, ἀλλὰ ἐπαρχιακῶν ταμείων. Ὑποβάλλων τὴν τροπολογίαν ταύτην ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἰδίως τὴν ἐπαρχίαν Λευκάδος, ἥτις μαστίζεται κυριολεκτικῶς ὑπὸ τοῦ δάκου, τοῦ ρυγχίτου καὶ ἄλλων συναφῶν ἀσθενειῶν τῆς ἐλαίας. Σήμερον, κύριοι, ἡ Λευκὰς κινδυνεύει νὰ ἴδῃ καταστρεφομένην τὴν ἐλαιοπαραγωγήν της ἐκ τῶν δυσχερειῶν αἵτινες ἐμφανίζονται εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀσθενειῶν, προερχομένην ἐκ τῆς ἀργοπορίας ἀποστολῆς χρημάτων κλπ. Τοῦτο συμβαίνει καὶ σήμερον ἀκόμη, λόγῳ ἐσφαλμένης διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ὅπως διατάξῃ τὴν ἄμεσον ἀποστολὴν τῶν ἀπαιτουμένων χρημάτων, ἵνα πληρωθῶσι τὰ ἡμερομίσθια, καὶ μάλιστα ηὐξημένα, χάριν αὐτῆς τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς τῆς Λευκάδος.

§135Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἦτο σκοπιμώτερον ἡ τροπολογία νὰ γίνῃ εἰς τὸ 10ον ἄρθρον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ προστεθῇ «δύνανται αἱ περιφέρειαι νὰ εἶναι ἐπαρχιακαί».

§136ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ εἶναι γενικαὶ δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ ἄρθρον ἰδιαίτερον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιτρέπεται, ὅπως διὰ Διατάγματος ἐπεκταθῇ ὁ νόμος εἰς ἄλλας ἐπαρχίας.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ ταμεῖον αὐτό, κ. πληρεξούσιε, ἐζητήθη ἰδίως ἀπὸ τὴν Κρήτην, διότι ἐκεῖ ἡ ἀνάγκη εἶναι μεγαλυτέρα. Ἀπὸ τὰ ἄλλα μέρη δὲν ἐξεδηλώθη παρομοία διάθεσις. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐξαρτήσωμεν τὸ ταμεῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν Κρήτην, νὰ τὸ ἐξαρτήσωμεν, λέγω, ἀπὸ Διάταγμα. Ὁρίζομεν μόνον ὅτι διὰ τὰ ἄλλα μέρη δύναται νὰ γίνῃ διὰ Διατάγματος.

§138ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ, ἀλλὰ νὰ ὁρισθῇ γενικῶς δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὅτι διὰ Διατάγματος θὰ κανονίζεται ἡ σύστασις τοῦ ταμείου.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Διατί θέλετε, κ. συνάδελφε, νὰ ἐπιβραδύνετε τὴν λειτουργίαν τοῦ ταμείου τούτου ἐν Κρήτῃ, ἀπαιτοῦντες τὴν ἔκδοσιν Διατάγματος καὶ διὰ τὴν Κρήτην: Τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο κατ’ αἴτησιν τῶν ἐνδιαφερομένων. Διὰ τὰ ἄλλα μέρη δὲν ἔχομεν ἐκδήλωσιν τοιαύτης θελήσεως. Δὲν ἔχει καμμίαν πρακτικότητα ἡ ἀντίρρησις. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι). Σᾶς βεβαιῶ ὅτι πρώτην φορὰν παρουσιάζει ἡ Βουλὴ αὐτὸ τὸ θέαμα. Καθίσατε νὰ συζητήσωμεν ἠρέμα.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§141Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἶχον νὰ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὁ νόμος ἐν ἰσχύϊ καὶ εἰς Κέρκυραν. Οὐχ ἧττον, ἐφόσον ἔχομεν τὸ 12ον ἄρθρον, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν καὶ ἔχομεν ψηφίσματα ἀπὸ τὴν Κέρκυραν ζητοῦντα τὴν ἵδρυσιν τοῦ ταμείου, νομίζω ὅτι θὰ εἴμεθα ἐν τάξει, ἂν ἐπαφιέμεθα εἰς αὐτό.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελλιανίτης ἔχει τὸν λόγον.

§143Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ εἴπω ὅ,τι ἀκριβῶς καὶ ὁ κ. Δενδρινός, νὰ ἐφαρμοσθῇ δηλ. ὁ νόμος καὶ εἰς τὴν Κέρκυραν. Ὑπάρχουν ψηφίσματα ἐκ Κερκύρας ζητοῦντα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ἡ Κρήτη, διὰ τὴν ὁποίαν ἔγινε τὸ νομοσχέδιον.

§144Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νὰ σᾶς εἴπω. Ὁ νόμος προβλέπει περὶ νομαρχιακῶν ταμείων. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς εἶπε, καὶ νομίζω ὅτι ἔχει δίκαιον, ὅτι δὲν δύναται ἡ Λευκὰς νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ νομαρχιακὸν ταμεῖον. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι εἶναι ἀνάγκη μιᾶς τροπολογίας.

§145Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡ τροπολογία ἀφορᾷ τὴν Λευκάδα.

§146Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Βελλιανίτη, εἶπον ὅτι εἰς τὸ 12ον ἄρθρον θὰ γίνῃ τοιαύτη τροπολογία, ὥστε νὰ δύνανται νὰ συστηθοῦν ἐπαρχιακὰ καὶ νομαρχιακὰ ταμεῖα. Ἀφοῦ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ δεχθῶμεν τὴν ἵδρυσιν ταμείου εἰς τὴν Κέρκυραν, διατί ἐπιμένετε;

§147Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Ἐλύθη τὸ ζήτημα.

§148Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἐλύθη. Ἀφοῦ τὰ Κοινοτικὰ Συμβούλια Κερκύρας τὸ ζητοῦν, διατί νὰ μὴ τεθῇ ἀμέσως καὶ διὰ τὴν Κέρκυραν;

§149Δ. ΣΠΙΓΓΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως καὶ διὰ τὴν Κέρκυραν, διότι τὸ ζητοῦν τὰ Κοινοτικὰ Συμβούλια Κερκύρας.

§150Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶπον νὰ διατυπωθῇ ἡ τροπολογία, ὥστε νὰ δύνανται νὰ συσταθοῦν ταμεῖα καὶ κατὰ ἐπαρχίας, διότι ἔχομεν τὸ ζήτημα τῆς Λευκάδος.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γερογιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§152Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἡ Πρέβεζα, ὡς τόπος ἐλαιοπαραγωγός, θέλει τὴν σύστασιν ταμείου καὶ μᾶς παρακαλεῖ ὅπως συστήσωμεν νὰ γίνῃ ἐκεῖ τὸ ταμεῖον ἐλαίας. Μάλιστα εἰς τὴν Πρέβεζαν γίνεται καὶ τὸ ράντισμα τῶν ἐλαιῶν ἐπὶ τρία ἔτη τώρα, φορολογεῖται δὲ τὸ προϊόν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος καὶ εἰς τὴν Πρέβεζαν.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεωργιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§154Τ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 8ου ἄρθρου.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν· τώρα εἴμεθα εἰς τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον.

§156Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι τυπωμένη ἡ τροπολογία.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι ὅλαι θὰ τεθοῦν εἰς ψηφοφορίαν εἰς τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου ἔληξεν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 2–11).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἐζήτησε πρῶτος ὁ κ. Καλδῆς.

§159Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Εἶναι τόσον εὐεργετική, κ. Πρόεδρε, ἡ σύστασις ταμείου πρὸς καταπολέμησιν τῶν ἀσθενειῶν τῶν ἐλαιῶν, ὥστε παρέλκει πᾶς λόγος. Ἀπόδειξις ὅτι τόσοι συνάδελφοι ἐζήτησαν τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν τοῦ ταμείου ἐλαίας καὶ εἰς τὰς περιφερείας των. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 ἔχω νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: Λέγει τὸ ἄρθρον 12 ὅτι διὰ Διατάγματος δύναται νὰ ἐπεκταθῇ ὁ νόμος αὐτὸς καὶ εἰς ἄλλας περιφερείας. Ἀλλὰ πότε; Ὑπὸ μίαν αἵρεσιν, κατόπιν ἐγκρίσεως τῆς πλειονότητος τῶν Κοινοτικῶν Συμβούλων τῆς περιφερείας. Ἐπειδὴ ἀνομολογεῖται ἡ ὠφέλεια τῶν τοιούτων ταμείων, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ αὐτὸς ὁ περιορισμός, διότι δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ζητῇ ἀπὸ κάθε Κοινοτικὸν Συμβούλιον ὑπογραφάς, ἂν θέλει ἢ δὲν θέλει τὴν σύστασιν. Ἐπειδὴ πάντοτε παρουσιάζεται εἰς τὸ μέσον καὶ τὸ φορολογικὸν ζήτημα, θὰ εὑρεθοῦν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐνδοιάσουν δι’ ἓν τόσον εὐεργετικὸν μέτρον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις καὶ νὰ τεθῇ μόνον ὅτι, διὰ Διατάγματος ἐπιτρέπεται ἡ ἐπέκτασις τοῦ νόμου καὶ εἰς ἄλλα μέρη. Τώρα, βεβαίως, τὸ Ὑπουργεῖον θὰ σχηματίσῃ γνώμην ἀπὸ εἰσηγήσεις εἴτε τῶν πληρεξουσίων εἴτε τῶν νομαρχῶν εἴτε τῶν γεωπόνων καὶ θὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος. Ἀποδέχομαι δὲ καὶ τὴν γνώμην τὴν ἀναπτυχθεῖσαν, ὅτι πρέπει εἰς τὸ ταμεῖον νὰ ἐπιτρέπεται καὶ ἡ φορολογία κατὰ περιφερείας.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σολδᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§161Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὁ εἰσηγητὴς τῆς τροπολογίας, ὅπως τεθῇ τὸ 12ον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὰς δὲν ὑπῆρχεν. Ἡ τροπολογία αὐτὴ ἀφορᾷ τὴν σύστασιν τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ γίνῃ ἐφαρμόσιμος ἡ διάταξις, διότι ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον περὶ ἀγροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος δὲν ἐφαρμόζεται, διότι δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ὅταν τὸ ζητήσῃ ἡ πλειονότης τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων, νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ σύστασις, ὄχι δυνητική, διότι μᾶς λέγουν ὅτι «δὲν ἔχομεν προσωπικόν».

§162Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὑπεβάλατε τροπολογίαν;

§163Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Μάλιστα.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσακανίκας ἔχει τὸν λόγον.

§165Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγὼ τὴν σύστασιν τοῦ συναδέλφου μου κ. Καλδῆ. Ὑποθέσατε ὅτι εἰς ἕνα Νομὸν ὑπάρχουν περιφέρειαι ἐλαιοπαραγωγικαὶ μόνον εἰς 2 ἢ 3 Δήμους. Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐξαναγκασθῇ ἡ πλειονότης τῶν Δήμων τοῦ Νομοῦ νὰ ζητήσουν τὴν σύστασιν ταμείου, ἐφόσον δὲν ἔχουν ἄμεσον συμφέρον, καθόσον δὲν εἶναι ἐλαιοπαραγωγικοί;

§166Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις.

§167Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐπιτρέπεται διὰ Προεδρικοῦ Διατάγματος ἡ σύστασις ταμείου ἐλαίας εἰς τὰς Κοινότητας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θὰ ψηφίσουν τοῦτο. Ἤθελα νὰ μὴ ἐξαρτᾶται ἡ σύστασις τοῦ ταμείου τῆς ἐλαίας ἐκ τῆς ὁλικῆς αἰτήσεως τῶν Κοινοτήτων αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὴν ἐπαρχίαν, διότι καθίσταται δῶρον ἄδωρον.

§168Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε δίκαιον. Σᾶς παρακαλῶ, συνεννοηθῆτε μὲ τὸν κ. Τσαρλαμπᾶν καὶ ὑποβάλετε ἀπὸ κοινοῦ μίαν τροπολογίαν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 12, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 13, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποκτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας ὑπὸ τῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν προσφυγόντων Ἑλλήνων τὸ γένος ἐκ Μ. Ἀσίας καὶ Θράκης». Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Ἀρτεμιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§170Β. ΑΡΤΕΜΙΑΔΗΣ. Διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 18 Ὀκτωβρίου 1923, δηλαδὴ πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς Συνθήκης περὶ Ἀνταλλαγῆς Πληθυσμῶν καὶ περιουσιῶν, ἐθεσπίσθησαν τρόποι εὐκόλου ἀποκτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας, κατὰ παράβασιν τῶν διατάξεων τοῦ ἀστικοῦ νόμου τοῦ 1856. Διὰ τοῦ Ν. Διατάγματος αὐτοῦ τοῦ 1923 ἡ ἀπόκτησις τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας εἰς τοὺς καταφυγόντας Ἕλληνας ὁμογενεῖς πρόσφυγας τῆς Μ. Ἀσίας καὶ τῆς Θράκης ἀφέθη εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐξουσίαν τῶν ἰδίων τῶν προσφύγων, ὅπως δι’ αἰτήσεως ζητοῦσι τὴν πολιτογράφησιν οἰκειοθελῶς. Μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς Συμβάσεως τῆς Ἀνταλλαγῆς τῶν Πληθυσμῶν τὸ ζήτημα ἔλαβεν ἄλλην μορφήν. Ἐπειδὴ ἡ Σύμβασις προβλέπει τὴν πολιτογράφησιν τῶν τέως Τούρκων ὑπηκόων ἄνευ σχετικοῦ νόμου, οὗτοι θεωροῦνται ipso jure Ἕλληνες ὑπήκοοι. Ἐκ περισσοῦ δὲ ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης, ἐξέδωκε Ν. Διάταγμα «περὶ ἀθρόας πολιτογραφήσεως», διὰ τοῦ ὁποίου πάντες ὅσοι εἶχον καταφύγει εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τῆς 18 Ὀκτωβρίου 1912 καὶ ὑπήγοντο εἰς τὴν ἀνταλλαγήν, ὑποχρεωτικῶς ἀπέκτησαν τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. Εἰς αὐτὸ τὸ Ν. Διάταγμα δὲν εἶχον προβλέψει καὶ διὰ τοὺς ὁμογενεῖς οἱ ὁποῖοι εἶχον καταφύγει ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐζητήθη ἡ ἀπόκτησις τῆς ἰθαγενείας καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς καταφυγόντας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐν προκειμένῳ συμβαίνει τοῦτο: Ἂν αὐτοὶ ἔχουσιν ἀποκτήσει τὴν ἰθαγένειαν τοῦ Τόπου εἰς τὸν ὁποῖον ἔχουσι καταφύγει, καλῶς ἔχει· ἂν ὅμως δὲν τὴν ἀπέκτησαν, θὰ τὴν ἀποκτήσωσι συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ ἢ μὲ ἄλλους νόμους, οἱ ὁποῖοι προβλέπουν δυσχερεῖς διατυπώσεις, ὅσοι δὲ δὲν ἔχουσιν ἀποκτήσει ξένην ἰθαγένειαν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς προσφυγῆς των μέχρι σήμερον, παραμένουσιν ἄνευ ἰθαγενείας (χαϊματλός). Ἂν γίνῃ ἡ τροπολογία δεκτή, θεωροῦνται ὅτι ἀναδρομικῶς ἔχουν ἀποκτήσει τὴν ἰθαγένειαν ὅσοι πολιτογραφοῦνται ἐφεξῆς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νόμου. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν ὑπάρχει κενὸν κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ μένωσιν αὐτοὶ ἄνευ ἰθαγενείας, γνωρίζετε δὲ ὅτι ἂν μείνωσιν ἄνευ ἰθαγενείας προκύπτουσι ποικίλα ζητήματα προσωπικῆς καταστάσεως.

§171ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τῆς διαμονῆς καὶ ὄχι ἐκεῖ ποὺ προσέφυγον, διότι πιθανὸν νὰ κατέφυγον εἰς ἓν μέρος καὶ ἐκεῖ νὰ ἀπέκτησαν τὴν ἰθαγένειαν.

§172Β. ΑΡΤΕΜΙΑΔΗΣ. Ἂν ἔχωσιν ἀποκτήσει τὴν ἰθαγένειαν τοῦ Τόπου τῆς προσφυγῆς των, τότε θὰ ἀποκτήσωσι τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν δυνάμει ἄλλων νόμων. Ἐπίσης παρακάτω λέγει τὸ νομοσχέδιον, καίτοι προβλέπει τὴν πολιτογράφησιν τῶν καταφυγόντων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἐν τούτοις, πρὸς συμπλήρωσιν κενῶν, θέλει ὁ νομοθέτης νὰ ρυθμίσῃ αὐτὴν τὴν διάταξιν καὶ δι’ αὐτὸ λέγει....

§173Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). «Ἀποκτῶσιν....

§174Β. ΑΡΤΕΜΙΑΔΗΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἀποκτῶσι τὴν ἰθαγένειαν καὶ τὰ ἀνήλικα τέκνα· ἂν ὑπάρχῃ πατήρ, ἀκολουθοῦσι τὴν ἰθαγένειαν τοῦ πατρός».

§175Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα Ἔχομεν δύο προσθήκας· ἔχομεν τὰς χήρας, αἱ ὁποῖαι κατέφυγον εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἔχομεν καὶ τοὺς ἀναχωρήσαντας, τοὺς καταφυγόντας εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸ τῆς 18 Ὀκτωβρίου 1912.

§176Β. ΑΡΤΕΜΙΑΔΗΣ. Ἤθελον νὰ διατυπώσω τὴν παράκλησιν δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καταφύγει εἰς τὴν Ἑλλάδα πρὸ τῆς 18 Ὀκτωβρίου 1912 καὶ δὲν ἀπέκτησαν μέχρι σήμερον τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν.

§177Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχω προσθέσει «εἰς τὴν ἡμεδαπὴν ἢ ἀλλοδαπήν».

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φίλανδρος ἔχει τὸν λόγον, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ ἐγγράφους τὰς τροπολογίας του.

§179Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα.

§180Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει «τοὺς ἐξ Ἀνατολ. Θράκης». Φρονεῖτε, κ. Ὑπουργὲ ὅτι οἱ καταφυγόντες ἐξ Ἀνατολικῆς Θράκης εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι ὅλοι Ἕλληνες ὑπήκοοι καὶ ἑπομένως κατέφυγον εἰς τὸ Κράτος τοῦτο διὰ νὰ ἀποκτήσωσι τὴν ἰθαγένειαν;

§181Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δυνάμει τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης.

§182Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Ἄν, ὃ μὴ γένοιτο, γίνῃ μία καταστροφὴ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ καταφύγωσιν οἱ Ἀθηναῖοι εἰς τὴν Σπάρτην, διὰ τοὺς Ἀθηναίους ἡ Σπάρτη θὰ εἶναι ἀλλοδαπή; Ἐφόσον ἐδῶ πιστοποιεῖται ἀπὸ τὰ προσφυγικὰ Σωματεῖα, τὰ αὐτὰ πιστοποιητικὰ νὰ τὰ ἀναγνωρίζουν καὶ τὰ Προξενεῖα. Ἂν καταφύγω εἰς μίαν περιφέρειαν εἰς τὸ Κογκὸ καὶ δὲν μὲ γνωρίζουν οἱ ἐκεῖ Ἕλληνες, τί θὰ γίνῃ; Ἐγὼ ἔχω ἕνα ἀπὸ τὴν Καλλίπολιν, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐδῶ διὰ νὰ πολιτογραφηθῇ. Οὔτε ἔνορκοι καταθέσεις λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν οὔτε τίποτε ἄλλο. Ἔχει ἕνα σπίτι καὶ θέλει νὰ τὸ πωλήσῃ διὰ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ καὶ δὲν ἠμπορεῖ. Νὰ στείλωμεν λοιπὸν πιστοποιητικὸν ἀπὸ ἕνα ἀνεγνωρισμένον Σωματεῖον ἐκ τῶν ἐν Ἑλλάδι διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου 2–8).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται, λόγῳ τῶν ἐπελθουσῶν τροπολογιῶν.

§184ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ τὴν 10.30′ μ. μ.

(Ὥρᾳ 9.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 11 μ. μ.)

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 5 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναβάλλεται προσωρινῶς μέχρι τῆς ἐλεύσεως τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Κρεμεζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§187Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοθετήματος εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων. Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 6, 9, 10, 11, 12 καὶ 13, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι μεταρρυθμίσεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἢ ἄλλων οὐσιαστικῶν νόμων τοῦ Ποινικοῦ καὶ λοιπῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων, ἀναμφισβητήτως, δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν συζητήσεως καὶ ψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων τούτων. Μεταξὺ ὅμως αὐτῶν συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 7 καὶ 8. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7 εἶναι σχέδιον ψηφίσματος τῆς Κυβερνήσεως ἀφορῶν τὴν μεταβολὴν τῶν ἄρθρων 88 καὶ 90 τοῦ Συντάγματος, δηλ. καλεῖται ἡ Συνέλευσις ἀπόψε εἰς μίαν συζήτησιν, παρόντων, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, 60 περίπου πληρεξουσίων, νὰ μεταβάλῃ συνταγματικὰς πλέον διατάξεις, νὰ μεταβάλῃ θεσμὸν ἰσχύσαντα ἐπὶ δωδεκαετίαν, θεσμόν, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἔστω καὶ τῆς μειοψηφίας τῆς Συνελεύσεως, ἀποτελεῖ λαϊκὴν ἐλευθερίαν, θεσμόν, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἐγγύησιν τῆς καλῆς ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης, χωρὶς κἂν νὰ παρίστανται ἐντιμότατα μέλη τῆς Συνελεύσεως, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἤδη ἐκδεδηλωμένας ἀντιθέτους γνώμας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Παρακαλῶ λοιπὸν ὅπως τὰ ὑπ’ ἀριθ. 7 καὶ 8 μὴ συζητηθῶσιν ἀπόψε, ἵνα ἀκουσθῶσιν αἱ γνῶμαι ὅλων, ὅπως καὶ τοῦ κ. ἐκ Πατρῶν πολιτευτοῦ καὶ λοιπῶν, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν Χώραν ἕνα θεσμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν πραγματικὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης.

§188Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐφόσον δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, δύνανται νὰ ψηφισθῶσιν. Ἄλλως κατ’ ἀρχὴν γίνεται συζήτησις. Ἂν πάλιν ἐκ τῆς συζητήσεως πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι χρειάζεται μεγαλυτέρα ἐξονύχισις ἑνὸς νομοσχεδίου, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐγὼ δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀποκρούσωμεν τοῦτο. Τοῦτο μόνον ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι διὰ τῆς προτάσεως τοῦ ψηφίσματος δὲν ζητεῖται ἡ κατάρριψις συνταγματικῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι τείνουν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ τοὐναντίον ζητεῖται ἡ ἐξασφάλισις περισσότερον τῆς ἐγγυήσεως τῆς δικαστικῆς λειτουργίας.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6, τοῦ ὁποίου δὲν ζητεῖται ἡ ἀναβολή.

§190Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Τὰ δικαστικὰ νομοσχέδια ἀποτελοῦσιν, ὅπως καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ἡμερῶν εἶπεν, ἓν ἑνιαῖον σύνολον.

§191Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ συζήτησις θὰ προχωρήσῃ καὶ ἂν κατὰ τὴν συζήτησιν νομισθῇ ὅτι εἶναι ἀνάγκη εὐρυτέρας ἐρεύνης, ἡ Κυβέρνησις θὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν πρὸς ἐπανάληψιν τῆς συζητήσεως.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6.

§193Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις, ἠμπορεῖ νὰ περατωθῇ· πρέπει νὰ μὴ ἀρχίσῃ.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἔχει μίαν καὶ μόνην συζήτησιν, τότε ἠμπορεῖ νὰ ζητηθῇ ἡ ἀναβολὴ διὰ νὰ εἶναι παρὼν καὶ ὁ κ. Μιχαλακόπουλος.

§195Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐπειδὴ ἐπεκαλέσθησαν τὴν μειονοψηφίαν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, σᾶς δηλῶ, ὡς γενικὸς γραμματεὺς τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης, ὅτι οὐδεμία μειονοψηφία, εἰμὴ ἐλαχίστη, παρετηρήθη εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχὴν τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων, μόνον δὲ ἐπὶ λεπτομερειῶν τινων διετυπώθησαν ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὡς εὐχαί. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι, ἐπειδὴ ἀπουσιάζει εἷς ἐκ τῶν μειονοψηφούντων, πρέπει νὰ μὴ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§196Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πολλὰ ἀπὸ τὰ νομοσχέδια τὰ ἀπέριψεν ἡ Ἐπιτροπή.

§197Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἂς ἀναβληθῇ τὸ ὑπ’ ἀρ. 5 λόγῳ ἀπουσίας τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν καὶ ἂς ἀρχίσωμεν τὰ δικαστικὰ ἀπὸ τὸ ὑπ’ ἀρ. 6, ὅταν δὲ φθάσωμεν εἰς τὸ ψήφισμα, δύνασθε νὰ διατυπώσητε τὰς ἀντιρρήσεις σας.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Κούτρας ἔχει τὸν λόγον.

§199Α. ΚΟΥΤΡΑΣ. Οἱ δικαστικοὶ λειτουργοί, ἐνῷ πάντοτε μέχρι πρό τινων ἐτῶν ἠμείβοντο κατ’ ἀναλογίαν περισσότερον τῶν ὁμοιοβάθμων αὐτῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων, ὡς ἐκ τῆς ἐξαιρετικῆς, τῳόντι, ἐν τῇ Πολιτείᾳ θέσεώς των, ἥτις δημιουργεῖ δι’ αὐτοὺς καὶ ἀναλόγους ὑποχρεώσεις ἀξιοπρεποῦς παραστάσεως, ἤδη κατ’ ἀναλογίαν καὶ ἐν τῷ συνόλῳ των ἀμείβονται ὀλιγώτερον ἐκείνων. Οὕτως ὥστε, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ γενικῶς οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι ἀνεπαρκεῖς, ἂν δὲν κέκτηνται καὶ ἰδιαιτέραν τινὰ περιουσίαν, καταντᾷ οὗτοι νὰ μὴ ἐπαρκῶσι σχεδὸν οὐδ’ εἰς τὰς ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας συντηρήσεως· καὶ ἀξιοπρεποῦς παραστάσεως. Τοῦτο ἀναγκάζει πολλοὺς ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν ἀναζήτησιν ἄλλων, μᾶλλον προσοδοφόρων, ἐπαγγελμάτων, ἐπὶ προφανεῖ βλάβῃ τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας, δεδομένου μάλιστα ὄντος ὅτι οἱ οὕτως ἐγκαταλείποντες τὴν δικαστικὴν θέσιν εἶναι, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, ἐκ τῶν δοκιμωτέρων δικαστικῶν λειτουργῶν. Ἂν δὲ ἡ κατάστασις αὕτη συνεχισθῇ ἐπὶ πολύ, δύναται νὰ ἀγάγῃ ἀσφαλῶς εἰς παντελῆ ἐξασθένησιν τοῦ καὶ ἤδη ἱκανῶς ἐξησθενημένου δικαστικοῦ Σώματος, ἐπὶ ἀνυπολογίστῳ βλάβῃ τῶν κρατικῶν συμφερόντων. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων θεωρῶ τὴν αὔξησιν ἐπιβεβλημένην καὶ κηρύσσομαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τὰς ἀκολούθους τροποποιήσεις: 1) Ἐν τῇ αὐξήσει τῶν ἀποδοχῶν νὰ περιληφθοῦν καὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὸ βοηθητικὸν προσωπικὸν τῶν δικαστηρίων καὶ εἰσαγγελιῶν κατώτεροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι (ὑπογραμματεῖς καὶ γραφεῖς) κατὰ τὴν ἀνωτάτην μάλιστα κλίμακα αὐξήσεως. Πολλοὶ ἐκ τούτων εἰσελθόντες εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν ἐν νεαρᾷ ἡλικίᾳ, ὡς ὑπογραμματεῖς, ἐγήρασαν ὑπηρετοῦντες ἔκτοτε συνεχῶς καὶ ἤδη ἐν τῇ θέσει ταύτῃ ἄνευ προαγωγῆς, ἐνῷ παρέχουσι πολυτίμους ὑπηρεσίας, ἀναλόγως τῆς θέσεώς των. 2) Πρὸς τοὺς γραμματεῖς τῶν πολυμελῶν δικαστηρίων ἔχουσιν ἤδη ἐξομοιωθῆ διὰ νόμων καὶ οἱ γραμματεῖς τῶν εἰσαγγελιῶν αὐτῶν. Πλὴν τὸ νομοσχέδιον, διαλαβὸν περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν πρώτων, ἐκ παραδρομῆς ἴσως δὲν διέλαβε περὶ αὐξήσεως καὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν δευτέρων. Ἑπομένως εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ καὶ σχετικὴ τροποποίησις αὐτοῦ. 3) Διὰ διαφόρων νόμων πρὸς δικαστικοὺς λειτουργοὺς ἐξωμοιώθησαν κατὰ βαθμὸν καὶ μισθὸν καὶ ὑπάλληλοι ἄλλων ὑπηρεσιῶν, λ. χ. τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου (σύμβουλοι) καὶ οἱ νομικοὶ σύμβουλοι τοῦ Δημοσίου. Τὴν αὔξησιν δὲ ἐξ ἄλλου τῶν δικαστικῶν ἀποδοχῶν παρηκολούθησε πάντοτε καὶ ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐμμίσθων ὑποθηκοφυλακείων. Ἑπομένως δίκαιον εἶναι νὰ ληφθῇ καὶ ἤδη περὶ τούτων πάντων πρόνοια διὰ σχετικῶν τροποποιήσεων τοῦ σχεδίου νόμου. Ἐν τέλει θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ προτείνω, ὅπως ὁρισθῶσι σαφῶς καὶ δι’ ἀριθμῶν ἐν τῷ σχεδίῳ νόμου αἱ πρότερον καὶ μετὰ τὴν αὔξησιν ἀποδοχαὶ τῶν δικαστικῶν ἐκ πάσης ἐν γένει αἰτίας (τριετῶν, οἰκογενειακῆς καταστάσεως, διαμονῆς, ἐνοικίου κλπ.), προστιθεμένου ἐν τέλει καὶ πίνακος τούτων δι’ ἕκαστον βαθμόν, ὡς καὶ μέχρι τοῦδε διὰ τῶν περὶ αὐξήσεων τῶν ἀποδοχῶν νόμων ἐγένετο. Νὰ διασαφηνισθῇ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂν ὡς βάσις πρὸς αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν θέλει ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀρχικὸς μισθὸς ἢ ὁ μετὰ τὰς τριετίας ηὐξημένος τοιοῦτος (ὁπότε θὰ προκύψῃ ἐπὶ πλέον σημαντικὴ διαφορά). Προσέτι δὲ ἂν καὶ οἱ μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου διορισθησόμενοι ἢ προαχθησόμενοι δικαστικοὶ θὰ λαμβάνωσι τὰς διὰ τοῦ σχεδίου νόμου καθιερουμένας προσθέτους ἀποδοχὰς καὶ διὰ τὰς κλασματικὰς δύο διετίας ἢ τριετίας, ὁπότε, ἀφοῦ καὶ διὰ τὰς πραγματικὰς τοιαύτας παρέχεται αὔξησις, προτιμότερον εἶναι νὰ ὁρισθῇ ὡς ἀρχικὸς μισθὸς ὁ διὰ τῶν πρώτων ηὐξημένος τοιοῦτος, ὡς καὶ πράγματι εἶναι.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἔχει τὸν λόγον.

§201Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη παρετηρήθη μία ἀποψίλωσις τοῦ δικαστικοῦ Σώματος. Ὑπάρχουσι πολλοὶ οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι ἡ ἀποψίλωσις αὕτη ὀφείλεται εἰς τὴν μὴ ἐπαρκῆ ἀμοιβὴν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, λίαν ἀξιεπαίνως, ὑπέβαλε τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνει τὴν ἐπαύξησιν τῶν μισθῶν. Ὅλοι ἐξ ὑμῶν ὅμως δὲν εἶσθε ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται μὲ τὴν Δικαιοσύνην καὶ δὲν γνωρίζετε τίνα μισθὸν παίρνει ἕκαστος δικαστικὸς ὑπάλληλος. Ἐνσυνειδήτως, λοιπόν, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ ἀποφανθῆτε, ἔχετε ἀνάγκην νὰ ἴδητε τί παίρνει σήμερον ἕκαστος ὑπάλληλος δικαστικὸς διὰ νὰ ἴδητε ἂν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ αὐξηθῇ ἢ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ μισθὸς τὸν ὁποῖον παίρνει οὗτος. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι χωλαίνει ἀπὸ ἀπόψεως νομοτεχνικῆς. Θὰ κάμω ἀμέσως μίαν ἁπλῆν ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν μὲ τὴν παράκλησιν νὰ μὴ κυττάξῃ τοὺς πίνακας τοὺς ὁποίους ἔχει εἰς τὰ χέρια του: Τίνα μισθὸν λαμβάνει ὁ Εἰσαγγελεὺς Πρωτοδικῶν καὶ τί τοῦ δίδεται σήμερον, διὰ νὰ κρίνῃ τις, ἂν ἡ αὔξησις ποὺ δίδεται εἰς τὸν Εἰσαγγελέα εἶναι ἀρκετὴ διὰ νὰ συντηρήσῃ τὰ καλὰ μέλη τῆς Δικαιοσύνης;

§202Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σᾶς ἐρωτῶ: Εἶσθε ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν; Τότε διατί δὲν ἀφίνετε νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον καὶ οἵας ἀνάγκας ἔχετε ἐξηγήσεων καὶ πληροφοριῶν εἶμαι διατεθειμένος καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος νὰ σᾶς τὰς παράσχω;

§203Α. ΜΑΡΚΟΥ. Τὰς πληροφορίας τὰς ἐπῆρα μόνος μου.

§204Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι νομοτεχνικῶς τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὀλίγον γριφῶδες καὶ σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως, θὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους πληρεξουσίους πίναξ τοῦ μισθοῦ ποὺ δίδεται καὶ τῆς αὐξήσεως ποὺ πρόκειται νὰ δοθῇ.

§205Χ. ΦΑΚΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐζήτησεν ἕνα πίνακα, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον ἔστειλεν ἕνα κατάλογον, ὁ ὁποῖος εἶναι δυσεξερεύνητος, διότι ἐζητήσαμεν νὰ μάθωμεν τίνα μισθὸν λαμβάνει ἕκαστος Εἰρηνοδίκης πρώτης τάξεως καὶ μᾶς ἐγνώρισεν ὅτι εἶναι 69 ἐν ὅλῳ Εἰρηνοδίκαι, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι μισθὸν περὶ τὸ 1.500.000 δραχμῶν. Ἐκτὸς τούτου ἐζητήσαμεν νὰ μάθωμεν τίνα μισθὸν λαμβάνουν ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἀπήντησεν ὅτι λαμβάνουν ἐτησίως 200.000 δραχμῶν.

§206Α. ΜΑΡΚΟΥ. Εἶπον κατ’ ἀρχὴν ὅτι εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Θὰ ἐπεθύμουν νομοτεχνικῶς νὰ μὴ ἀκολουθηθῇ καὶ διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἡ κακὴ ἀρχὴ ἡ ὁποία ἀκολουθεῖται εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα αὔξησιν μισθοδοσίας, διὰ νὰ εἶναι ἐν συνειδήσει καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὰ ψηφίζει, ἂν ἡ αὔξησις αὕτη εἶναι ἡ πρέπουσα. Συμφωνῶ δὲ κατὰ τοῦτο μὲ τὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν νὰ συμπεριληφθῇ καὶ τὸ κατώτατον προσωπικόν, διότι, κατὰ μίαν σημείωσιν τὴν ὁποίαν ἔχω, οἱ γραμματεῖς...

§207Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχω ἑτοιμάσει σχέδιον τροποποιήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου περιλαμβάνω καὶ τοὺς κατωτέρους ὑπογραμματεῖς καὶ γραφεῖς τῶν πολυμελῶν δικαστηρίων, ἀλλ’ αὐτὰ θὰ τὰ καταθέσωμεν εἰς τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§208Α. ΜΑΡΚΟΥ. Μετὰ τὴν παραδοχὴν καὶ τῆς τροποποιήσεως νὰ αὐξηθῇ ὁ μισθὸς καὶ τοῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ, ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀκρίδας ἔχει τὸν λόγον.

§210Α. ΑΚΡΙΔΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπειδὴ τυγχάνει ἐπ’ ἐσχάτων νὰ ἐξέλθω καὶ ἐγὼ τοῦ δικαστικοῦ Σώματος, θὰ ἤθελον νὰ μὲ ἀκούσητε σχετικῶς μὲ τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἐσχημάτισα περὶ τῆς Δικαιοσύνης. Λέγω τοῦτο, ὅτι ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι οἱ δικαστικοὶ δὲν εἶναι ὑπάλληλοι, ἀλλ’ ἀξιωματοῦχοι ἐν τῷ Κράτει, διότι ὅλοι ἀπονέμουν Δικαιοσύνην καὶ εἰς τὴν Διοίκησιν καὶ εἰς τὸν Στρατὸν καὶ εἰς τὴν Οἰκονομίαν καὶ εἰς τὴν Ἐκπαίδευσιν, δὲν ἠμπορεῖ δὲ νὰ ζήσῃ ἓν Κράτος ἄνευ αὐτῆς, διότι καὶ χωρὶς Ἐκπαίδευσιν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ καὶ χωρὶς Διοίκησιν καὶ χωρὶς Οἰκονομίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ χωρὶς Δικαιοσύνην, διότι αὐτὴ δὲν πηγάζει ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν συνείδησιν τοῦ ἀνθρώπου, δι’ αὐτὸ δὲ μετέχει καὶ τοῦ θείου καὶ τοῦ ἀνθρωπίνου. Θὰ εἶναι δικαιότερον, ὁ μισθὸς νὰ δίδεται ὡς ἀποζημίωσις καὶ ὄχι ὡς μισθός; θὰ ἤθελον δὲ τὸ ἑξῆς: Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καθὼς καὶ τὴν Συνέλευσιν νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν των ὅτι πρόκειται νὰ παράσχουν μεγίστας ὑπηρεσίας οἱ δικαστικοὶ εἰς τὴν Πολιτείαν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον οἱ μισθοὶ οἱ ὁποῖοι προτείνονται νὰ τοὺς δοθοῦν σήμερον δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, ὄχι πλέον διὰ νὰ ζήσουν, ἀλλὰ νὰ ἀπονείμουν δικαιοσύνην, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν μὲ ἕνα καλὸν μισθὸν νὰ προσελκύσωμεν εἰς τὸ δικαστικὸν Σῶμα καὶ ἀνεπτυγμένους νομικῶς δικαστικούς, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλέον χαρακτῆρας, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ἡ Δικαιοσύνη. Σήμερον ἀναγκάζονται ὅλοι νὰ ἐξέρχωνται τοῦ Σώματος καὶ νὰ δικηγοροῦν, μόνον καὶ μόνον, διότι τοιουτοτρόπως ἐπαρκοῦν νὰ ζήσουν, ἐνῷ ὡς δικαστικοὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν. Μὲ 1100 δραχμὰς ποὺ παίρνει ὁ Εἰρηνοδίκης δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχωμεν Δικαιοσύνην, διότι, σημειώσατε καλά, ἡ κατωτέρα Δικαιοσύνη ἡ ἀπονεμομένη ἀπὸ τὸν Εἰρηνοδίκην εἶναι ἄμεσος καὶ ἔχει ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ λαοῦ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἐκ μέρους κανενὸς συναδέλφου ἀντίρρησις, ἵνα δοθῇ πολὺ μεγαλύτερος μισθὸς ἀπὸ τὸν παρεχόμενον σήμερον εἰς τοὺς δικαστικούς. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχωμεν Κράτος καὶ Κοινωνίαν, ἂν δὲν ἔχωμεν Δικαιοσύνην.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§212Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Λυποῦμαι πολύ, κύριοι, διότι θὰ ἀναγκασθῶ καὶ ἐγὼ νὰ ἐπαναλάβω ἴσως πράγματα λεχθέντα παρὰ τῶν προλαλησάντων, ἔτι δὲ περισσότερον λυποῦμαι διότι δὲν θὰ ἤθελον νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ποὺ πρόκειται νὰ ὁμιλήσω διὰ τὰ νομοσχέδια τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἰδιαιτέρως ἐκτιμωμένου παρ’ ἐμοῦ. Νομίζω ὅτι νομοσχέδια, τουλάχιστον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἀπὸ ἀπόψεως νομοτεχνικῆς, χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ ἄλλα, δὲν ἦτο νὰ ἐμφανισθοῦν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὡς ἐμφανίζονται· δὲν εἶναι ἄξια καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ.

§213Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ εἶναι ἡ οὐσία ἀξία.

§214Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν τὸ ἠξεύρω· ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὁμιλῶν, νὰ ἐξωτερικεύσω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγὼ τουλάχιστον γνωρίζω· πιθανὸν ἄλλοι πολλοὶ σοφώτεροι νὰ τὸ κατενόησαν ἀμέσως, νὰ ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ τὸ κατανοήσουν· καὶ φθάνω μέχρι τοῦ σημείου νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ψηφίσω νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως ἢ μειώσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν.

§215Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καθημέραν συναντᾶσθε μὲ Ἐφέτας καὶ μὲ Εἰρηνοδίκας· ἂν ἠρωτᾶτε ἕνα ἐξ αὐτῶν πόσον αὐξάνεται ὁ μισθός του, θὰ σᾶς ἔλεγεν.

§216Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ αὐτὸ δὲν τὸ ἠξεύρω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἠρώτησα μάλιστα, ἐπειδὴ συχνὰ συναντῶμαι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μὲ συναδέλφους καὶ ἀξιότιμα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ἠρώτησα, λέγω, μήπως ἐσχημάτισαν καμμίαν γνώμην περὶ τῶν ἀποδοχῶν, τὰς ὁποίας λαμβάνουν οἱ δικαστικοί, ὥστε νὰ κατορθώσω καὶ ἐγὼ νὰ ἠξεύρω ἂν θὰ ψηφίσω μείωσιν ἢ αὔξησιν καὶ σᾶς διαβιβάζω τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς: Μοῦ εἶπεν ὅτι ἐζήτησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης κάποιον κατάλογον καὶ ὁ κατάλογος αὐτὸς ἔλεγεν ὅτι ὁ Πρόεδρος καὶ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου λαμβάνουν 210,000 δραχ. τὸν χρόνον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κατόπιν τῆς ἐπισήμου βεβαιώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἐγὼ δὲν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ψηφίσω ἑνὸς λεπτοῦ δαπάνην. Ἄν ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου λαμβάνουν 210.000 δραχ. τὸν χρόνον, δὲν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ψηφίσω καμμίαν δαπάνην.

§217Α. ΚΟΥΤΡΑΣ. Ἐπειδὴ τυγχάνει νὰ εἶμαι πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς καὶ ἐζήτησα τὸν κατάλογον, ἔλαβον δὲ τοῦτον, ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ γράφῃ τέτοιο πρᾶγμα.

§218Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπειδὴ συνήθως οἱ πρόεδροι ἔχουν σκέψεις διαφορετικάς, ἐρωτήσατε ἕνα μὴ πρόεδρον.

§219ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐζητήσαμεν ἕνα κατάλογον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ κατάλογος πρέπει νὰ εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ κ. Κούτρα καὶ νὰ κατατεθῇ ὑπὸ τὰς ὄψεις τῆς Συνελεύσεως διὰ νὰ ἠξεύρωμεν.

§220Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡμεῖς ὑπεσχέθημεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ ὑποβάλωμεν πίνακας, ὁποῖος εἶναι ὁ μισθὸς ὁ ἀρχικὸς τὸν ὁποῖον διπλασιάζομεν καὶ μὲ 130% εἰς τοὺς κατωτέρους δικαστικούς, μὲ 90% προσαύξησιν εἰς τοὺς ἀνωτέρους δικαστικοὺς καὶ ποῖος εἶναι ὁ μισθὸς τὸν ὁποῖον μὲ ἐπιδόματα καὶ προσαυξήσεις λαμβάνουν σήμερον οἱ δικαστικοὶ καὶ κατὰ πόσον ἐπέρχεται ἡ αὔξησις αὐτὴ σήμερον. Προκειμένου νὰ συζητήσωμεν ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον δὲν δημιουργεῖ κανόνας δικαίου, τοὺς ὁποίους θὰ ἑρμηνεύσουν δικασταί, ὥστε ἀπὸ νομοτεχνικῆς ἀπόψεως νὰ ἐλέγχηται τὸ νομοσχέδιον, — πρόκειται νὰ τὸ ἑρμηνεύσῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Λογιστηρίου καὶ ἡμεῖς ποὺ τὸ ψηφίζομεν — εἶναι σαφεῖς αἱ διατάξεις του, διότι λέγει ὅτι ὁ μισθὸς αὐξάνεται κατὰ 130%, ἀναφέρεται δὲ εἰς τοὺς νόμους οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἀναμφισβητήτως προσαυξάνεται ἡ μισθοδοσία τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων.

§221Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀλλ’ ἡ νομοποίησις πρέπει νὰ εἶναι σαφής.

§222Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι σαφὴς δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀναδιφῶσι τοὺς κειμένους νόμους. Ὁμολογῶ ὅτι θὰ ἦτο καλύτερον νὰ μὴ παρέπεμπε τὸ ἄρθρον εἰς ἄλλον νόμον, ἀλλ’ ἡ διόρθωσις εἶναι εὔκολος· θὰ ὑποβληθῇ αὔριον ὁ πίναξ καὶ κατόπιν εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ ἡ νέα διατύπωσις. Ἑπομένως νομίζω ὅτι εἶναι ἀπώλεια χρόνου νὰ θέλωμεν νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τοῦτο, ὅτι ἔπρεπεν ἡ διατύπωσις νὰ εἶναι οὕτως ἢ ἄλλως.

§223Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου, τὰ λεγόμενα λέγονται διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσι καὶ κατόπιν. Ἐγὼ εἶχον καθῆκον ἤδη ἐν ἀρχῇ, διότι τώρα μόλις ἀρχίζομεν τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, εἶχον καθῆκον, μίαν φορὰν διὰ πάντα, εἰς τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς ἑνὸς οἱουδήποτε νομοσχεδίου, καὶ ἐλυπήθην ὅτι τοῦτο γίνεται εἰς νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, νὰ εἴπω αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον. Δὲν τὰ λέγω δὲ οὔτε διὰ νὰ ἐλέγξω οὔτε διὰ νὰ ἀπολεσθῇ καιρός. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν ὡς ἀρχὴν ὅτι οἱ νόμοι μας πρέπει νὰ εἶναι σαφεῖς, οἱ νόμοι δὲν εἶναι κτῆμα οὔτε τῶν εἰσηγητῶν αὐτῶν οὔτε ὅλων ἡμῶν οἱ ὁποῖοι τοὺς ψηφίζομεν οὔτε μόνον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ τοὺς ἐφαρμόσουν· εἶναι κτῆμα καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ τοὺς ἀναγινώσκωσι καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἀσχοληθῶσιν ἱστορικῶς εἰς ἕνα νόμον. Ὁ μέλλων νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον μὲ τοιαύτην διατύπωσιν τῶν νόμων. Ἔχει δὲ καὶ ἄλλας συνεπείας.

§224Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶναι δυνατόν ποτε ἐκ τῆς τροποποιήσεως νὰ ἐννοήσητε τὸν ἄλλον τροποποιούμενον νόμον, χωρὶς νὰ τὸν διαβάσετε;

§225Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Σεῖς ἠμπορεῖ νὰ ἔχητε τὴν γνώμην ὅτι πρόκειται περὶ τροποποιήσεως· ἐγὼ δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν γνώμην. Ἐν πρώτοις, διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω, σᾶς λέγω ὅτι δὲν εἰσάγεται νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως νόμου, εἰσάγεται νομοσχέδιον περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Δὲν πρόκειται κἂν οὔτε περὶ τροποποιήσεως νόμου ὑπάρχοντος οὔτε περὶ αὐξήσεως μισθῶν οὔτε περὶ ἀφομοιώσεως, εἰσάγεται ἓν νομοσχέδιον πλῆρες περὶ ἀποδοχῶν. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ἄνευ σημασίας τὸ πρᾶγμα αὐτό, καὶ κατ’ ἀρχὴν ὅταν τὸ ἐξετάσωμεν. Βεβαίως ἤκουσα τοὺς συναδέλφους ὅλους καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τονίζει τοῦτο καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐπικυροῖ, ὅτι πρόκειται νὰ αὐξήσωμεν τοὺς μισθοὺς τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ποιότητα τὴν καλὴν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Βεβαίως δὲν παραγνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὡς καὶ ἡ Συνέλευσις, ὅτι ἡ ποιότης δὲν μεταβάλλεται, δυστυχῶς, μόνον μὲ τὸν μισθόν, ὁ μισθός, βεβαίως, πρέπει νὰ εἶναι ἐπαρκὴς διὰ τὸν δημόσιον ὑπάλληλον ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τοῦ καθημέραν βίου, ἀλλὰ μὴ νομίζῃ κανεὶς ὅτι μὲ τὴν αὔξησιν αὐτὴν δύναται νὰ ἀποκτήσῃ ποιότητα καλήν. Ἂν ὑπάρχει ποιότης δικαστικὴ σήμερον εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον, ὑπάρχει καὶ μὲ τοὺς μισθοὺς τοὺς ὑπάρχοντας, καὶ ἐκεῖ ὅπου ὁ μισθὸς εἶναι μικρὸς ὑπάρχει καὶ ἡ ποιότης, εὐτυχῶς δέ, πλὴν ἐλαχίστων προσώπων τὰ ὁποῖα δὲν θὰ μεταβληθῶσιν ὁσονδήποτε μισθὸν καὶ ἂν τοὺς δώσητε. Ἂν δὲ τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀναγκάζει τοὺς δικαστικοὺς νὰ παραιτοῦνται τοῦ δικαστικοῦ ἀξιώματος καὶ νὰ τρέπωνται πρὸς τὸν δικηγορικὸν κλάδον, ὁμολογῶ ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἀδύνατον νὰ παρακολουθήσῃ τὴν αὔξησιν αὐτὴν καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ διαγωνισθῇ πρὸς τὰς ἀπολαυὰς τῆς ἰδιωτικῆς ἐργασίας. Ἄλλη τις ἀνάγκη καὶ ἄλλαι σκέψεις ἦσαν ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ὡδήγουν μίαν φορὰν καὶ ἕνα καιρὸν τὴν πλειονότητα τῶν ἀνθρώπων, τῶν ἱκανῶν, τῶν ἐντίμων, τῶν ἐπιθυμούντων ἀξιώματα, ὅταν τὰ ἀξιώματα εἶχον ἀξίαν τινὰ καὶ ὅταν εἶχον θέσιν οἱ στρατιωτικοί, οἱ δικαστικοί, οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους ἐν τῇ Κοινωνίᾳ. Ἄλλοι ἦσαν οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι τοὺς ὡδήγουν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, λόγοι, βεβαίως, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐτίμων. Ἀλλ’ ὅταν νομίζετε ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν ἑνὸς κλάδου εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπεύσητε τὸν κλάδον τοῦτον, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ φρονῶ, ἴσως ὄχι μόνος, ὅτι αὐτὸ εἶναι πλάνη.

§226Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ νομίζει κανεὶς αὐτό, ὅτι μόνον διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν θὰ βελτιωθῇ εἷς κλάδος.

§227Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐπίσης θὰ φρονῆτε καὶ σεῖς, κ. Πρόεδρε, ὅπως ὅλοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας κλάδος τῆς Πολιτείας νὰ ἀμείβεται περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους.

§228Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς κάμω μίαν διακοπήν;

§229Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ.

§230Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε ὡς ἀξίωμα, εἰς κανὲν Κράτος τοῦ κόσμου δὲν κρατεῖ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐξισώσητε ἀπολύτως τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι ζητήματα προσφερομένης ὑπηρεσίας, ζητήματα εἰδικότητος ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν ἀνισότητας εἰς τοὺς μισθούς. Ἂν πράγματι δι’ ὡρισμένους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι περιζήτητοι, ἀναγκασθῇ ἡ Πολιτεία νὰ χορηγήσῃ μεγαλυτέρους μισθούς, δὲν ἕπεται ὅτι τοὺς μισθοὺς αὐτοὺς τοὺς ὁποίους χορηγεῖ εἰς προσωπικὸν τὸ ὁποῖον ἄλλως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποκτήσῃ ὀφείλει νὰ χορηγήσῃ καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους. Ἄλλοι μισθοὶ θὰ δοθοῦν εἰς τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους π. χ. Οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι δὲν ἠμείβοντο ποτὲ μὲ τοὺς αὐτοὺς μισθοὺς μὲ τοὺς ὁποίους ἠμείβοντο οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι· ἠμείβοντο πάντοτε περισσότερον. Καὶ ἡ εἴσοδος τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἡ προαγωγὴ αὐτῶν δὲν γίνεται ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους καὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Εἶναι δὲ ἀνάγκη ἡ δικαστικὴ Ἐξουσία νὰ ἵσταται πολὺ ὑψηλά. Θὰ εἶναι βεβαίως εὐχῆς ἔργον καὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων νὰ γίνῃ ἀνάλογος αὔξησις τῶν μισθῶν, δὲν ἠμποροῦμεν ὅμως νὰ ἀναγάγωμεν εἰς ἀξίωμα τὴν ἐξίσωσιν ὅλων τῶν μισθῶν. Διὰ τοὺς δικαστικοὺς λειτουργοὺς θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ αὐξήσωμεν τοὺς μισθοὺς αὐτῶν καὶ μόνον διὰ τὸν λόγον τῆς δυσαναλογίας μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως.

§231Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως φρονεῖ ὅτι ἡ μὴ πύκνωσις τοῦ Σώματος τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν προσωπικοῦ, ἐνῷ ὑπάρχει ἡ ζήτησις. Ἐδῶ ἀκριβῶς κεῖται ἡ διαφωνία. Δὲν εἶναι ἡ δυσαναλογία μεταξὺ τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως λόγῳ τοῦ μισθοῦ.

§232Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Συντελεῖ καὶ ὁ μισθός. Πρώην δικαστικοὶ ἠμποροῦν νὰ τὸ ὁμολογήσουν. Τί νὰ συζητήσωμεν ἐδῶ πέρα;

§233ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Οἱ καλύτεροι δικαστικοί, οἱ ὁποῖοι παρῃτήθησαν ἀπὸ τὸ Σῶμα, ἔφυγαν διότι δὲν ἠδύναντο νὰ ζήσουν.

§234Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Συμφωνῶ νὰ λαμβάνεται πρόνοια ἰδιαιτέρα, κ. συνάδελφε, ὅπως ἐλαμβάνετο πάντοτε, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ μισθοδοσίας τῶν δικαστικῶν εἰς ἐλαχίστην διαφορὰν ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, ἀλλ’ ὑπάρχουν συνθῆκαι καὶ ὅροι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ τοὺς περιλάβῃ, ὅτι αὐτοὶ κυρίως εἶναι ἡ ἀφορμὴ ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐξέπεσε τὸ δικαστικὸν Σῶμα. Ὀφείλει νὰ τὸ ὁμολογήσῃ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων, ὄχι δὲν προσέρχονται, ἀλλὰ κατήντησαν καὶ οἱ χειρότεροι ὑπάλληλοι.

§235ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διατί;

§236Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶπε τοὺς λόγους ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπῆρχε διαφορὰ ἄλλοτε, εἶπε, καὶ ὑπάρχει μέχρι σήμερον εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ὑπαλλήλων τῆς δικαστικῆς Ἐξουσίας. Κύριε Πρόεδρε, σήμερον εἶναι εὐκολωτέρα ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὸ δικαστικὸν Σῶμα παρὰ εἰς τὸν ταμειακὸν κλάδον καὶ τὸν τελωνειακὸν κλάδον.

§237Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω· διότι διὰ τοὺς δικαστικοὺς ἀπαιτεῖται τοὐλάχιστον δίπλωμα Πανεπιστημίου.

§238Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἂν τὰ διπλώματα τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δίδουν τὰ προσόντα, διπλώματα μάλιστα τῆς τελευταίας δεκαετίας, ἀλλοίμονον καὶ εἰς τὸ δικαστικὸν Σῶμα καὶ εἰς τὴν δικαιοσύνην τὴν ὁποίαν θὰ ἀπονέμῃ.

§239Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἄλλο τὸ ζήτημα αὐτό. Εἶναι εὐκολωτέρα ἡ εἰσαγωγὴ τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων.

§240Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ εἰσαγωγὴ ἄλλοτε εἰς τὸ δικαστικὸν Σῶμα δὲν ἐγίνετο μόνον μὲ τὸ δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐγίνετο μὲ διαγωνισμόν. Εἶχε προνόμια εἰσαγωγῆς, ἀλλ’ εἶχε καὶ προνόμια ἐξαγωγῆς.

§241Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, μεθ’ ὅλην τὴν ἀγόρευσίν σας δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω ἀκόμη τὸ ἑξῆς: Εἶσθε ἐναντίον τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἐνόσῳ δὲν αὐξάνεται ὁ μισθὸς καὶ τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων; Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω.

§242Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Βεβαίως δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐννοήσητε, ὅπως καὶ ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω τὸ νομοσχέδιον. Ὅπως ἐβασανίσθην καὶ ἐγώ, τὸ ὁμολογῶ, διὰ νὰ ἐννοήσω τὸ νομοσχέδιον, παρακαλῶ νὰ βασανισθῆτε καὶ σεῖς διὰ νὰ ἐννοήσητε τοὺς λόγους μου.

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀναφέρετε τὰς διατάξεις τὰς ὁποίας δὲν ἐννοεῖτε. Ἠξεύρω τὸ νομοσχέδιον.

§244Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, σᾶς ἐξήγησα ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω μέχρι ποίου σημείου. Μοῦ εἴπετε ὅτι θὰ μοῦ φέρετε ἕνα πίνακα. Ἡ ἀγόρευσίς μου ἔχει τοῦτον τὸν σκοπόν: Νὰ τὴν ἀκούσῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, μαζὶ μὲ τοὺς πίνακας, νὰ παρουσιάσῃ τὸ νομοσχέδιον—δὲν θέλω νὰ τὸ ἀποσύρῃ—τροποποιημένον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι σαφὲς—εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ τὸ κάμῃ—καὶ νὰ ἠξεύρωμεν τί θέλει ὁ ἕνας καὶ τί θέλει ὁ ἄλλος. Δὲν ἀγνοεῖτε ἐπίσης ὅτι ἡ συζήτησις δὲν ἔχει ἁπλῶς τὴν σημασίαν τὴν νομοτεχνικὴν καὶ τὸν κανόνα τὸν ὁποῖον ἀκολουθοῦν αἱ Συνελεύσεις καὶ αἱ Βουλαί· τὸ γνωρίζετε. Ὁρίζεται ἕνας μισθὸς τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν καὶ βεβαίως πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων, οἱ νεώτεροι ἰδίως, νομίζουν ὅτι αὐτὸς ὁ μισθὸς θὰ εἶναι μόνον διὰ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, διὰ τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, διὰ τοὺς Ἀρεοπαγίτας. Ἡμεῖς ὅμως οἱ παλαιότεροι ἠξεύρομεν τί συνήθως γίνεται εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ Ὑπουργὸς εἰς τὸ μέλλον, ὅπως δὲν θὰ ὑπάρχῃ καὶ Κοινοβούλιον τὸ ὁποῖον εἰς κάποιον νόμον ὁ ὁποῖος θὰ γίνῃ περὶ ἀποκοπῆς δάσους τινὸς θὰ λέγῃ ὅτι οἱ τμηματάρχαι καὶ διευθυνταὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίης ἐξομοιοῦνται κατὰ βαθμὸν καὶ μισθὸν μὲ τοὺς Ἀρεοπαγίτας. Λοιπόν, ὅπως ὑπῆρχε μέχρι σήμερον ὁ μισθὸς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν καὶ διὰ μιᾶς διατάξεως εἶπον ὅτι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, χωρὶς νὰ σκοτισθοῦν καθόλου νὰ ὁρίσουν τὸν μισθόν των, ἐξομοιοῦνται μὲ τοὺς Ἀρεοπαγίτας, τοιουτοτρόπως αὔριον θὰ εἴπουν οἱ διευθυνταὶ τῆς Αʹ ὑπηρεσίας τὸ ἴδιον, ὁ διευθυντὴς τοῦ Ἐποικισμοῦ τὸ ἴδιον. Λοιπὸν τὸ ζήτημα ἔχει καὶ τὴν γενικωτέραν σημασίαν του· διότι, δυστυχῶς, ἂς τὰ λέγωμεν σταρᾶτα, αὐτὸ γίνεται.

§245Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε ὅτι γίνεται πῶς θὰ τὸ ἐμποδίσωμεν τώρα νὰ μὴ γίνεται;

§246Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Θὰ τὸ ἐμποδίσωμεν, ἂν κάμωμεν τὸ νομοσχέδιον σαφέστερον.

§247Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τότε θὰ γίνεται σαφεστέρα καὶ ἡ παραπομπή. (Ἱλαρότης).

§248Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὄχι· θὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ μισθὸς τοῦ Ἀρεπαγίτου θὰ εἶναι αὐτός. Ἂν εἶναι ἀποδοχαί, θὰ τὰς χωρίσωμεν ὡς ἀποδοχάς, ὥστε νὰ εἶναι καταφανεῖς καὶ νὰ μὴ πηγαίνῃ κανεὶς καὶ νὰ λέγῃ ὅτι ἐξομοιοῦται μὲ τὸν βαθμόν, πρέπει νὰ εἴπῃ καὶ τὰς ἀποδοχάς. Ἐγὼ ἐν πάσῃ περιπτώσει σᾶς λέγω ὅ,τι γίνεται. Εἰς τὰ δύο Ὑπουργεῖα, τόσον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ὅσον καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὑπάρχει νόμος προνοῶν διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ εἰς τοὺς ἔχοντας τριετῆ ὑπηρεσίαν. Τοῦτο δημιουργεῖ μίαν κατάπληξιν. Θέλουσι ν’ αὐξήσωσι τὸν μισθὸν καὶ δὲν ἔχουσι τὸ θάρρος νὰ τὸ εἴπωσι φανερά, ἀλλὰ τὸ λέγουσι διὰ τῆς τριετίας.

§249Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι εἶναι κάτι τι διαφορετικὸν ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ γενικῶς ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῆς τριετίας.

§250Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἰπέτε τὰ πράγματα, παρακαλῶ, καθαρώτερα καὶ ἂς συμφωνήσωμεν ὅλοι· εἶσθε οἱ ὀλιγώτερον ἁμαρτωλοί· ἐγὼ ὑπῆρξα περισσότερον ἁμαρτωλός. Ἂς συμφωνήσωμεν ὅλοι, ὥστε νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν, διότι τὸ νὰ λέγετε ὅτι αὐξάνεται ὁ μισθὸς μετὰ ὡρισμένον χρόνον ὑπηρεσίας καὶ θεωρητικῶς ἔχει σκοπὸν καὶ πρακτικῶς εἶναι σκόπιμον, διότι ἕνας ἄνθρωπος δὲν δύναται νὰ προαχθῇ μετὰ ὡρισμένον χρόνον. Ἐθεωρήθη καλὸν νὰ αὐξάνεται ὁ μισθὸς κατὰ τριετίαν. Ἀναγνώσατε τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ ἴδητε τί λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἅπαντες οἱ ἀνώτεροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι κλπ.». Εἶναι σωστὸν διὰ τριετιῶν νὰ αὐξάνωμεν τοὺς μισθούς; Δὲν ἔχω οὐδεμίαν δυσκολίαν. Εἰπέτε το καθαρὰ εἰς τὸν εἰσερχόμενον τὸ πρῶτον εἰς τὴν θέσιν τοῦ πρωτοδίκου, ὅτι δίδονται καὶ 300 δραχμαὶ παραπάνω καὶ ὄχι διὰ τῶν τριετιῶν. Πρόκειται μίαν ὑπάρχουσαν κατάστασιν νὰ μὴ τὴν καταστρέψωμεν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει πράγματι τριετίας αὔριον θὰ ζητήσῃ προαγωγήν. Ἐδῶ μεταβάλλομεν καὶ τὸν χρόνον, διότι λέγει ὅτι αἱ δύο ἡμέραι ἰσοδυναμοῦν μὲ τριετίαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του καί τινας ἀποδοχάς, τὰς ὁποίας ἔχουσιν οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι καὶ ἰδίως οἱ ἀνώτεροι εἰς μερικὰς Ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ συνυπολογισθοῦν εἰς τὸν μισθόν. Πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, διότι, ἂν ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου λαμβάνουσι 210.000....

§251Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Πρὸ τοῦ νομοσχεδίου.

§252Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. ... εἶναι Ἐπιτροπαὶ αἱ ὁποῖαι ἀπολαμβάνουσι πολλά, ὡς ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ζαππείου καὶ ἄλλαι· νὰ ὑπολογισθῶσι καὶ νὰ μὴ ἔλθωσιν εἰς καταπληκτικὴν διαφορὰν ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, καταλήγων, ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἂν δὲ θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ γίνωμαι ὀχληρὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ τὸ διατυπώσῃ σαφέστερον διὰ νὰ γνωρίζωμεν περὶ τίνος πρόκειται.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§254Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ οἰκονομικὴ βελτίωσις, ἡ προτεινομένη διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἦτο ἀνάγκη πρὸ πολλοῦ ἐνδεδειγμένη καὶ ἀνεγνωρισμένη. Αἱ τραγικαὶ ἀνάγκαι τοῦ βίου δὲν ἐπέτρεπον εἰς τὸν δικαστὴν ν’ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὰς μὲ τὰς παρεχομένας ἀποδοχὰς καὶ ἔθεσαν οὕτως εἰς αὐτὸν τὸ δίλημμα ἢ νὰ ἐμμείνῃ ἐκτελῶν τὰ καθήκοντά του τὰ δικαστικὰ διὰ ταπεινώσεως καὶ δι’ ἐξαντλήσεως τῶν οἰκονομικῶν πόρων, ἂν εἶχε τοιούτους, ἢ νὰ τραπῇ εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα. Καὶ ὑπῆρξαν πολλοὶ οἱ ἥρωες, οἱ ἐμμείναντες καρτερικῶς εἰς τὴν πιστὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των ἐπὶ θυσίᾳ τῶν οἰκογενειακῶν ἀναγκῶν των καὶ ἐπὶ στερήσει τῶν πραγματικῶν των ἀναγκαίων μέσων, ἄλλοι δέ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνέμειναν, ἐτράπησαν πρὸς ἄλλα ἔργα, ἀποβαλόντες προώρως τὴν τήβεννον, τὴν ὁποίαν μετὰ τοσούτου ζήλου καὶ μετὰ τοσαύτης ἀγάπης περιεβλήθησαν, ὅταν εἰσήρχοντο εἰς τὸ δικαστικὸν ἐπάγγελμα. Τὴν ἀνάγκην δὲ τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν δικαστῶν πάντες διαλαλοῦν καὶ πάντες ἀναγνωρίζουν, ἀλλ’ ἡ φωνὴ αὐτῶν κατεπνίγετο πρὸ τῆς σκληρᾶς τῶν ἁρμοδίων ἀπαντήσεως ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν ἠδύνατο νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἀνάγκην αὐτήν, μέχρις οὗ τελευταῖον ἡ Πολιτεία ἀνεγνώρισε τὰς ἀνάγκας αὐτῶν καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου προτείνει τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν δικαστῶν. Ἡ αὔξησις αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι δικαία. Καὶ εἶναι δικαία, διότι ὁ δικαστής, ὡς ἐκ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν τῇ Πολιτείᾳ ἔχει μεγίστας ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔχουσιν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ οἱ ἄλλοι κλάδοι. Ὁ δικαστὴς εἶναι ὑποχρεωμένος, πρὸς τήρησιν τῆς ἀξιοπρεπείας του, νὰ ἔχῃ περιβολὴν διάφορον τῶν ἄλλων, νὰ ἔχῃ σχέσεις διαφόρους καὶ ἐν γένει νὰ ἔχῃ μίαν στάσιν ἄψογον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἔδει νὰ αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία. Λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς θέσεώς των ἐν τῇ Πολιτείᾳ ἀνεγνώρισαν πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις καὶ κατὰ καιροὺς ηὔξησαν τὴν μισθοδοσίαν τῶν δικαστῶν εἰς μέτρον μεγαλύτερον ἀπὸ τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους τῶν λοιπῶν κλάδων. Καὶ εἶμαι βέβαιος, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ αὔξησις αὐτή, ἂν δὲν βελτιώσῃ τὴν ποιότητα τῶν δικαστῶν, διότι εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν προλαλήσαντα ὅτι ἡ αὔξησις δὲν θὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ βελτιώσῃ τὸν δικαστήν, θὰ ἐξαλείψῃ ὅμως τὰς σκέψεις αἱ ὁποῖαι ἀπορροφοῦν τοὺς δικαστάς, τὰς σκέψεις τῶν παραιτήσεων, καὶ θὰ ἀποδώσῃ αὐτοὺς ἀπερισπάστους εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των, διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ οὕτω πως καὶ ἡ Κοινωνία, ἡ ὁποία ἔχει τὴν ἀξίωσιν, συνεισφέρουσα εἰς τὰ βάρη ταῦτα νὰ ἔχῃ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης ταχεῖαν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ συντελέσῃ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι θὰ τοὺς παραδώσῃ εἰς τὰ ἔργα των ἀπερισπάστους ἀπὸ τὰς τοιαύτας βιωτικὰς μερίμνας. Καὶ ἐπὶ πλέον φρονῶ ὅτι ὑποσυνειδήτως αἱ στενοχωρίαι αἱ οἰκονομικαὶ τῶν δικαστῶν θὰ διαφθείρουν τοὺς χαρακτῆρας αὐτῶν. Ὅτε ἤμην Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν, εἷς δικαστὴς εἰσῆλθεν εἰς ἕνα κατάστημα ν’ ἀγοράσῃ ἓν ὕφασμα καὶ ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν ὅτι ἔχει 150 δραχ. ὁ πῆχυς. Δὲν μὲ ἐγνώριζεν ἐμένα καὶ ἀπαντᾷ «ἐγὼ εἶμαι δικαστὴς καὶ θὰ μοῦ κάμῃς κάποιαν συγκατάβασιν». Αὐτὰ εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα ὑποσυνειδήτως διαφθείρουν τοὺς χαρακτῆρας. Ὄχι οἱ δικασταί, ἀλλὰ ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἴμεθα ὑπερήφανοι, ἀλλὰ ὅταν ἔχωμεν ἀνάγκας τραγικὰς παρεκκλίνομεν χωρὶς νὰ τὸ καταλάβωμεν. Λέγω λοιπὸν ὅτι θὰ ἐνισχύσῃ πολὺ τὴν δικαστικὴν ἀξιοπρέπειαν ἡ ἐνίσχυσις ἡ οἰκονομική. Δὲν φρονῶ δέ, κύριοι, ὅτι προκειμένου περὶ μιᾶς αὐξήσεως ἔπρεπε νὰ γίνῃ τόσος θόρυβος, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἔχει τὴν ἑτοιμότητα ν’ ἀπαντήσῃ εἰς ἐρωτήσεις αἱ ὁποῖαι προχείρως τῷ ἐγένοντο περὶ μισθῶν διαφόρων, διότι δὲν ἦτο ζήτημα ἀφορῶν τὴν Δικαιοσύνην, ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ ἀριθμῶν. Λοιπὸν ἐγὼ σᾶς λέγω 676.823 καὶ σᾶς προκαλῶ νὰ τὸν ἐπαναλάβητε. Βεβαίως δὲν θὰ ἦτο δυνατόν. Διότι, ἐπὶ τέλους, δὲν ὑπέθετεν ὅτι θὰ ἐγίνοντο καὶ τοιαῦται ἐρωτήσεις ἀπροόπτως. Βεβαίως εἶναι ὀρθόν, ὅπως καὶ οἱ προλαλήσαντες ἠξίωσαν, νὰ προσαχθῇ κατάλογος ὁ ὁποῖος νὰ ἐμφαίνῃ τὴν μισθοδοσίαν τὴν ὁποίαν σήμερον λαμβάνουν οἱ διάφοροι δικαστικοὶ λειτουργοὶ τῶν διαφόρων βαθμῶν καὶ τὰς αὐξήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ δοθοῦν εἰς αὐτούς, διὰ νὰ ἴδωμεν τὸ σύνολον, ἂν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ νὰ ψηφίσωμεν αὐτό. Ὑποθέτω ὅμως ὅτι, οἱονδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ σύνολον, δὲν θὰ εἶναι ἀνώτερον ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἔχουν σήμερον οἱ δικαστικοί. Οὔτε νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν τὸ λεχθὲν ὅτι οἱ Ἀεροπαγῖται λαμβάνουν 100–200.000 δραχ. ἐτησίως. Ἡ κατάστασίς των μᾶς εἶναι ἀκριβῶς γνωστὴ ἰδίαις αἰσθήσεσιν. Τὸ μέτρον τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας εἶναι μέτρον τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς ἡμετέρας συνηγορίας καὶ ὑποθέτω ὅτι ἐκ πάσης πλευρᾶς εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ αὐτῇ ἔχω νὰ τονίσω ὅ,τι οἱ προλαλήσαντες ἰσχυρίσθησαν, ὅτι πρέπει εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ νὰ δοθοῦν αὐξήσεις μεγαλύτεραι, διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι αὐτοὶ εἶναι αἱ ἐργατικαὶ μέλισσαι αἱ ὁποῖαι συνεισφέρουν πολλὰ εἰς τὴν Δικαιοσύνην καὶ ἀρκεῖ νὰ ρίψετε ἓν βλέμμα, ὅταν κατέρχεσθε τὴν ὁδὸν Σταδίου, διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι αὐτοὶ καὶ κατὰ τὰς μᾶλλον προκεχωρημένας ὥρας ἐργάζονται εἰς τὰ γραφεῖα. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§256Ν. ΞΗΡΟΣ. Μὲ ἐξέπληξε, κύριοι, ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς μὴ νομοτεχνικῶς συντεταγμένου καὶ ἀορίστου. Μὲ ἐξέπληξε, διότι ἡ ἐπίθεσις ἐγένετο παρὰ νομικῶν. Εὐτυχῶς ὑπάρχει ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ προσφύγωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ βεβαιωθῶσι, χωρὶς νὰ ἀποροῦν, ὅτι θὰ ἦτο καλύτερον νὰ ἐζήτουν τὸν νόμον 2751 καὶ τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τοῦ 1923· καὶ ὁ νόμος αὐτὸς λέγει (ἀναγινώσκει): «Βαθμὸς καὶ μισθὸς Προέδρου Ἐφετῶν... κλπ.». Ὑπάρχει ὁλόκληρος ἡ κλῖμαξ καὶ οἱ μισθοὶ τοὺς ὁποίους λαμβάνουν δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1923.

§257Α. ΚΟΥΤΡΑΣ. Ὑπάρχουν διάφορα ἐπιδόματα.

§258Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔχετε τὴν βάσιν τοῦ ὀργανικοῦ μισθοῦ, ἡ ὁποία αὐξάνει καθ’ ὡρισμένον ποσοστόν. Ἐφόσον μάλιστα ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη ὅτι θὰ καταθέσῃ πίνακα λεπτομερῆ, τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον.

§259Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη καὶ σᾶς βεβαιοῖ ὅτι αὔριον θὰ τὸ ἔχῃ καταθέσει.

§260Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ τὸ φέρω ἐγὼ αὔριον, ἂν δὲν ἔχω ἐργασίαν, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι εἶναι πολὺ εὔκολον. Δὲν χρειάζεται καμμία σοφία οὔτε μαθηματικὴ ἱκανότης, διότι τὸ νομοσχέδιον τὸ κατατεθὲν λέγει ὅτι ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ τοῦ νόμου 2751, τὸν ὁποῖον λαμβάνουν οἱ δικαστικοὶ μέχρι σήμερον, θὰ λαμβάνουν τὸν μισθὸν αὐτὸν μετὰ προσαυξήσεων ὡρισμένων, αἱ ὁποῖαι καθορίζονται εἰς τὸ Διάταγμα τοῦ 1923 τοῦ ἄρθρου πρώτου τῆς πρώτης παραγράφου.

§261Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἷς ἀξιότιμος συνάδελφος κατήρτισε πρόχειρον πίνακα.

§262Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω πίνακα, ἀλλὰ πίνακα διὰ νὰ ἴδητε αὐτὰ τὰ κούτσουρα πόσον παίρνουν.

§263Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ὡμίλησε περὶ κουτσούρων, διότι θὰ συνέπεσε νὰ γνωρίζῃ ἕνα δικαστὴν ὁ ὁποῖος προσεκολλήθη εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν καὶ λαμβάνει ἴσως ἐπιμίσθιον, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ θέλει νὰ κατηγορήσῃ ἕνα ὁλόκληρον κόσμον, διότι εἷς δικαστὴς πληρώνεται ἀπὸ τὰ κούτσουρα αὐτά. Εἶναι ἀστεῖον. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κατωτέρους δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ εἶναι περισσότερον γενναία εἰς τὸ ἐπίδομα τὸ ὁποῖον τοὺς δίδει, διότι παίρνουν μισθὸν ἐλάχιστον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι καθόλου ἐπαρκής. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου κρατῶ καὶ μίαν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ὑπεσχέθη ὅτι τὸ ποσὸν τῶν γραφικῶν θὰ τὸ δώσῃ ὡς πρόσθετον ἐπίδομα δι’ αὐτούς. Διότι μὴ λησμονεῖτε, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ Δικαιοσύνη ἄνευ τῶν κατωτέρων ὀργάνων.

§264ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὰ ἀντιγραφικὰ αὐτὰ δὲν τὰ παίρνουν ὅλοι οἱ κατώτεροι;

§265Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὰ παίρνουν δύο τρεῖς γραμματεῖς. Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ θελήσετε νὰ τροποποιήσητε τὸ Διάταγμα αὐτό, προσθέτοντες τὸ ποσὸν τοῦτο. Νὰ συμπεριλάβητε δὲ εἰς τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους καὶ τοὺς τῶν ἐμμίσθων ὑποθηκοφυλακείων, διότι καὶ αὐτοὶ εἶναι δίκαιον νὰ συμπεριληφθοῦν.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κιαγιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§267Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀποτελεῖ τὴν πρώτην δικαστικὴν ἐκδήλωσιν τῆς πρώτης Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως. Ἐπιδιώκει δὲ νὰ θεραπεύσῃ μίαν ἀπὸ τὰς πολλαπλὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν τελευταίαν ὀκταετίαν παρουσιάσθησαν παρ’ ἡμῖν. Ἡ λειτουργία τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, κύριοι πληρεξούσιοι, θὰ ἤξιζε τὸν κόπον νὰ τύχῃ εὐρυτέρας ἐρεύνης, ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν διοργάνωσιν τῆς δικαστικῆς Ἐξουσίας θὰ ἦτο ἀπαραίτητον νὰ ἀκουσθῶσιν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν χρήσιμα καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως καθοδηγηθῇ περαιτέρω εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐνδείκνυνται, ἵνα ἡ Δικαιοσύνη ἀποκατασταθῇ εἰς τὴν ἀληθῆ αὐτῆς περίοπτον θέσιν. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρξε τόσον βαθὺς ὁ διασυρμὸς τῆς δικαστικῆς ὑπολήψεως κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον, καθόσον ἀνάξιοι δικαστικοὶ λειτουργοὶ κατέρριψαν τὸ ἀξίωμα αὐτό, παρασύραντες τοῦτο εἰς τὴν διαπάλην τῶν κομματικῶν ἀγώνων, ὥστε νὰ εἰσχωρήσῃ σιγὰ σιγὰ μέσα εἰς τὴν ψυχὴν τῶν λαϊκῶν μαζῶν ἡ ἰδέα ὅτι ἡ Δικαιοσύνη δὲν ἀπονέμεται κατὰ δίκαιον καὶ συνείδησιν, δὲν ἀπονέμεται κατὰ νόμον, ἀλλ’ ἀπονέμεται κατὰ τὰς συμπαθείας καὶ κατὰ τὰ πολιτικὰ φρονήματα, ὄχι μόνον, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ δικαζομένου, ὄχι μόνον ἐκείνου ὁ ὁποῖος προσέρχεται κατηγορούμενος ἐνώπιον τῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ συνηγόρου. Τῆς ἀντιλήψεως δὲ ταύτης ποῖα νομίζετε ὅτι ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα, κύριοι πληρεξούσιοι; Τῆς ἀντιλήψεως ταύτης τὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν ὅτι ἐπῆλθε πλήρης ἡ κατάπτωσις τοῦ περὶ δικαίου αἰσθήματος τῶν πολιτῶν, ὥστε πᾶς πολίτης νὰ πιστεύῃ ὅτι, προσερχόμενος ἐνώπιον τοῦ δικαστοῦ, δὲν θὰ κριθῇ κατὰ τὸ δίκαιον καὶ κατὰ τὴν συνείδησιν, ἀλλὰ θὰ κριθῇ κατὰ λόγον τῶν πολιτικῶν αὐτοῦ φρονημάτων, καὶ ὅτι ἡ Δικαιοσύνη δὲν ἀποτελεῖ, κύριοι πληρεξούσιοι, τίποτε ἄλλο παρὰ ἕνα ἀντικείμενον πολιτικοῦ μεταπρατισμοῦ, ὁ ὁποῖος διεξάγεται μεταξὺ δικαστῶν, δικαζομένων καὶ συνηγόρων. Καὶ γεννᾶται ἐντεῦθεν τὸ ἐρώτημα, ἂν ἔπρεπε νὰ εἰσέλθωμεν πρῶτον εἰς συζήτησιν περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἢ νὰ στρέψωμεν κατ’ ἀρχὴν τὰ βλέμματα ἡμῶν ἐπὶ τοῦ θεμελιώδους ζητήματος, τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιον ἡμῶν, τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς Δικαιοσύνης. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ προέχον δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἔχωμεν δικαστὴν ὁ ὁποῖος νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς τὸν λαὸν τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ δώσῃ δικαιοσύνην εἰς αὐτόν. Πρέπει ἐν τούτοις νὰ αὐξήσωμεν τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, διότι ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν βιωτικῶν ἀναγκῶν, διότι ἡ ἀκριβία τοῦ βίου, ἥτις ὀφείλεται κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον εἰς τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, κατέστησε τὸν βίον τοῦ δικαστοῦ, κύριοι πληρεξούσιοι, δυσχερῆ καὶ προβληματικόν· δι’ αὐτὸ ὀφείλομεν νὰ τὸν ὑποβοηθήσωμεν. Προκειμένου περὶ τῶν δικαστῶν, ἡ αὔξησις τῶν δικαστικῶν ἀποδοχῶν εἶναι ἀναγκαιοτάτη, διότι δὲν πρέπει νὰ ἀγνοήσωμεν ὅτι βάσις πάσης ἐλευθερίας, βάσις πάσης λογικῆς καὶ ἑπομένως καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς γνώμης καὶ τῆς συνειδήσεως, ἀπὸ τῆς ὁποίας πρὸ παντὸς πηγάζει ἡ ὀρθὴ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἀνεξαρτησία. Ἀλλὰ δὲν ἔχει μόνον οἰκονομικὴν ἀξίαν, ἀλλὰ ἔχει καὶ ἠθικὴν τοιαύτην, διότι ἀποτελεῖ μίαν ἐπὶ πλέον ἐγγύησιν διὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ δικαστικοῦ φρονήματος. Ἀπὸ τῶν πολλαπλῶν τούτων ἀπόψεων ἐπιβάλλεται ἡ αὔξησις τῶν δικαστικῶν ἀποδοχῶν, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται νὰ ἐξακολουθήσουν ἐκ παραλλήλου καὶ τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. συνάδελφος, θὰ συνέτεινον εἰς τὴν κατὰ ποιὸν βελτίωσιν τοῦ δικαστικοῦ προσωπικοῦ. Ἐρωτήσας τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης πόσοι εἶναι οἱ δικασταὶ οἱ ἐμπνέοντες δημοκρατικὴν πίστιν ἀπήντησεν ὅτι ἀμφιβάλλει ἂν εἶναι 20 ἐκ τῶν 300.

§268Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶπα ἔτσι. Οὔτε ἠμπορεῖ νὰ πιστοποιηθῇ τοῦτο.

§269Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Ἔπρεπε νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ συνέτεινον εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ποιοῦ τῶν δικαστῶν καὶ κατόπιν ἢ ἐκ παραλλήλου νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα τὰ βοηθητικὰ τὰ ὁποῖα θὰ συνέτεινον εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ δικαστικοῦ φρονήματος. Καὶ θὰ μοῦ εἴπητε: Ποῖα θὰ ἦσαν τὰ μέτρα ἐκεῖνα; Ἡ ἐκκαθάρισις ἀποκρούεται, διότι θεωρεῖται ὡς ἀντιφυσιολογικὸν μέτρον, κατὰ τὴν φράσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι σύμφωνος μετ’ αὐτοῦ. Τὸ παρελθὸν δὲν μᾶς ἔδωκε τοιαῦτα παραδείγματα, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν βασίμως ἐπὶ τούτου, διότι αἱ παρελθοῦσαι Κυβερνήσεις, καταφυγοῦσαι εἰς τὸ μέτρον τῆς ἐκκαθαρίσεως, δὲν ηὐτύχησαν νὰ ἴδωσι πραγματοποιουμένους τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπεδίωκον καὶ αἱ ἐλπίδες των διεψεύσθησαν, τόσον καὶ πρὸ τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ αἱ μετ’ αὐτήν. Διὰ τὸν ἕνα ἢ διὰ τὸν ἄλλον λόγον, κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς τὴν Χώραν αὐτὴν τῆς μακαριότητος ὅλα εἶναι προωρισμένα εἰς ἀποτυχίαν, διότι δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἀληθοῦς βάσεως, ἀλλὰ στηρίζονται ἐπὶ τοῦ ψεύδους, καὶ ὅταν στηρίζωνται ἐπὶ τοῦ ψεύδους τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι θὰ ἀποτύχωσι καὶ τοιουτοτρόπως τὸ μέτρον τοῦτο δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένον. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως: θὰ ἐδυσχεραίναμεν τὸ συμφιλιωτικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις εἶχε τάξει ὡς πρόγραμμα αὐτῆς τὴν συμφιλίωσιν, ἦτο ἑπόμενον ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γεννηθῶσιν ἀφορμαὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἐδυσχέραινον τὸ συμφιλιωτικὸν ἔργον. Ἀλλά, κύριοι πληρεξούσιοι, σήμερον μοῦ φαίνεται ὅτι καὶ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ τῆς συμφιλιώσεως δὲν ἐδικαίωσε, κατ’ ἐμὲ βεβαίως, τὰς ἐλπίδας ἡμῶν. Ἤκουσα πρό τινων ἡμερῶν παρ’ ἐπισήμου προσώπου ὅτι ἀνώτερος δικαστικὸς λειτουργὸς ἐξεφράζετο ἐν κύκλῳ φίλων του κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον: «Ὁ νόμος περὶ αἰσχροκερδείας εἶναι τὸ ἐπικινδυνωδέστερον ὅπλον ἐναντίον τῆς Δημοκρατίας· θὰ τὸ λάβω εἰς τὰς χεῖράς μου καὶ θὰ ἐπιζητήσω νὰ τὸ χρησιμοποιήσω ἀναλόγως ἐναντίον αὐτῆς».

§270Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ποῖος ἦτο αὐτός;

§271Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Τὸν γνωρίζουν οἱ ἁρμόδιοι καὶ δύνανται νὰ λάβωσι τὰ κατάλληλα μέτρα. Ὅταν ἔχετε ἐνώπιόν σας τοιαῦτα περιστατικά, τοιαῦτα γεγονότα, πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ προβῆτε μὲ τὴν συνείδησιν καθαρὰν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δικαστικῶν ἀποδοχῶν, χωρὶς ἐκ παραλλήλου νὰ ἔχητε καὶ τὰ μέτρα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξησφάλιζεν ἔστω καὶ τὴν μηχανικὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν ἀπέναντι τῆς Δημοκρατίας; Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης φρονῶ ὅτι τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, ἐφόσον ἀποκρούεται τὸ ἔργον τῆς ἐκκαθαρίσεως, θὰ εἶναι ἡ διοργάνωσις ἑνὸς ἐλέγχου, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχεν ἐν τῇ καθόλου αὐτοῦ δικαιοδοσίᾳ καὶ τὸ ἔργον τῆς βαθμιαίας ἐκκαθαρίσεως. Θὰ διῃρεῖτο οὕτως ἡ Χώρα εἰς διαφόρους δικαστικὰς περιφερείας, εἰς ἑκάστην δὲ θὰ διορίζεται εἷς ἀνώτερος ἐπόπτης καὶ ὁ ἐπόπτης αὐτὸς θὰ παρακολουθῇ τὸν δικαστὴν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ ἔργου αὐτοῦ καὶ εἰς τὴν καθόλου ἀνθρωπιστικὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ, διότι, κατ’ ἐμέ, δὲν ἀρκεῖ νὰ εἶναί τις μόνον ὑπάλληλος καλός, πρέπει πρὸ παντὸς νὰ εἶναι ἄνθρωπος καὶ κατόπιν δύναται νὰ εἶναι ὑπάλληλος. Τοιουτοτρόπως, θὰ μοῦ εἴπητε, τί θὰ συμβῇ; Θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς: Ὁ δικαστής, παρακολουθούμενος ἐκ τοῦ πλησίον, θὰ συνέχεται πάντοτε ἀπὸ τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ παραμικροτέρα παρεκτροπὴ θὰ συνήντα ἀμέσως τὸ δαμόκλειον ξίφος καὶ τοιουτοτρόπως θὰ εἴχομεν τὴν ἐγγύησιν ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐμπνέονται ἀπὸ καμμίαν πίστιν πρὸς τὸ νέον μας πολίτευμα θὰ ἠδύναντο νὰ ἐκπληρώσουν, ἔστω καὶ μηχανικῶς, τὰ καθήκοντά των καὶ θὰ εἴχομεν τὴν ἐγγύησιν ὅτι δὲν θὰ ὑπέχωμεν τὸν κίνδυνον τῆς ὑπονομεύσεως τοῦ νέου πολιτεύματος. Διότι, κύριοι πληρεξούσιοι, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ ἧττα τῆς 1ης Νοεμβρίου δὲν ὀφείλεται οὔτε εἰς τὴν κόπωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος πάντοτε ἔχει μέσα του τὴν θερμουργὸν δύναμιν καὶ μὲ ἐνθουσιασμὸν ἀπέβλεψεν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν, οὔτε εἰς τὰ ἐξαιρετικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ τότε Κυβέρνησις, ἀλλ’ εἰς τὴν δικαιοδοτικὴν ἐξουσίαν τῶν τότε ὑπαλλήλων. Ὁ ὑπάλληλος ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς δικαιοδοτικῆς αὐτοῦ ἐξουσίας καὶ ἰδίως ὁ δικαστής, ὑπὸ τὸν ὅρον «ἐλευθέρα δικαστικὴ ἐκτίμησις», δύναται νὰ διαπράξῃ τὰς μεγαλυτέρας ἀδικίας καὶ νὰ ἀσκήσῃ τὴν μεγαλυτέραν προπαγάνδαν καὶ ἡ προπαγάνδα ἠσκήθη διὰ νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς 1ης Νοεμβρίου. Εὔχομαι ἡ προπαγάνδα αὐτὴ νὰ μὴ ἐπιφέρῃ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπέφερεν ἡ 1η Νοεμβρίου, ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι θὰ παρασκευάσωμεν παρομοίας συμφορὰς διὰ τὴν Χώραν ἡμῶν. Ἀλλά, κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ Δικαιοσύνη δὲν ἀρκεῖ νὰ εἶναι ἀμερόληπτος καὶ ἀφατρίαστος, πρέπει ἐκ παραλλήλου νὰ εἶναι καὶ προσιτὴ εἰς τὸν λαὸν καὶ τοῦτο περιέμενα ἀπὸ τὴν πρώτην Δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἐψήφισα καὶ θὰ ψηφίσω, νὰ πράξῃ, νὰ ἐκλαϊκεύσῃ τὴν Δικαιοσύνην, νὰ τὴν καταστήσῃ προσιτὴν εἰς τὸν λαόν, ὅπως ἄλλως τε ὑπεσχέθη καὶ διὰ τῶν προγραμματικῶν αὐτῆς δηλώσεων. Διότι καθ’ ὃν τρόπον ἀπονέμεται σήμερον ἡ δικαιοσύνη δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι δὲν ἀπονέμεται. Εἷς χωρικός, διὰ νὰ ζητήσῃ ὁ δυστυχὴς νὰ πάρῃ χιλίας δραχμάς, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξοδεύσῃ τρεῖς χιλιάδας καὶ νὰ ἀναμένῃ καὶ ἐπὶ ὁλόκληρα ἔτη. Εἰς τὴν ποινικὴν Δικαιοσύνην, διὰ νὰ καταγγείλῃ τις μίαν πρᾶξιν εἰς βαθμὸν πλημμελήματος, εἶναι ἀνάγκη νὰ διατρέξῃ ἀποστάσεις 15 καὶ 16 ὡρῶν, ὅπως εἶναι εἰς τὸν νομὸν τὸν ἰδικόν μας, χωρὶς ὁδούς, χωρὶς κανὲν μέσον, εἰς κατσάβραχα καὶ μὲ τὸν κίνδυνον ἀλλοῦ μὲν νὰ πέσῃ εἰς ἄγρια θηρία, ἀλλοῦ δὲ εἰς χεῖρας λῃστῶν, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ κέντρον· ἀφίνει τὴν ἐργασίαν του 3–4 ἡμέρας διὰ νὰ εὕρῃ δικηγόρον νὰ συντάξῃ τὴν μήνυσιν καὶ διὰ νὰ ἐνεργήσῃ νὰ ἔλθῃ ἡ ὑπόθεσις, ποῦ νομίζετε; Εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν! Ἀπὸ τὴν Εἰσαγγελίαν, ὅσον καὶ ἂν τὴν παρακολουθήσῃ ὁ δικηγόρος, τὸν ὁποῖον θὰ πληρώσῃ, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ παρέλθῃ χρονικὸν διάστημα τοὐλάχιστον ἕξ μηνῶν διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἀνακρίσεως, ὄχι εἰς τὸ τέλος, ἵνα κατόπιν ἔλθῃ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ δικαστήριον εἰς χρόνον καθ’ ὃν ἢ θὰ ἔχῃ ὑποκύψει εἰς τὴν παραγραφὴν ἢ θὰ ἔχωσιν ἐξατμισθῆ αἱ ἀποδείξεις. Καὶ τότε τί θὰ συμβῇ; Ὁ μὲν παθὼν θὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ δικαστήριον καταρώμενος καὶ τὴν Δικαιοσύνην καὶ τὴν Πολιτείαν καὶ θὰ μεταβῇ εἰς τὸν οἶκόν του μὴ σκεπτόμενος παρὰ πῶς νὰ ἐκδικηθῇ, ὁ δὲ κατηγορούμενος θὰ φύγῃ ἐνθαρρυνόμενος διὰ νὰ ἐπαναλάβῃ τὸ ἔγκλημα, καὶ ἐντεῦθεν αἱ διάφοροι πράξεις τῆς χειροδικίας καὶ αὐτοδικίας, αἵτινες ἀποτελοῦσι τὴν πηγὴν τῆς ἐγκληματικότητος, ἥτις ἠπείλησε τελευταίως νὰ μεταβάλῃ εἰς συντρίμματα ὁλόκληρον τὸ κοινωνικὸν καὶ πολιτικὸν καθεστώς. Ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ Δικαιοσύνη σήμερον καὶ ποῦ πρέπει νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ καταστῇ προσιτὴ εἰς τὸν λαὸν ἡ Δικαιοσύνη καὶ διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ὁ λαὸς νὰ αἰσθανθῇ ἐκεῖνο τὸ περίφημον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται Δικαιοσύνη καὶ νὰ γνωρίσῃ τί εἶναι, διότι σήμερον δὲν τὸ γνωρίζει. Βεβαίως, κύριοι, συνετέλεσαν καὶ τὰ πράγματα τοῦ παρελθόντος καὶ ὑπῆρξαν ἡ αἰτία διὰ νὰ φθάσῃ ἡ Δικαιοσύνη ὅπου ἔφθασεν, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, εἰς ἡμᾶς ἐπιβάλλεται νὰ ἀνεύρωμεν τὰ φάρμακα διὰ τῶν ὁποίων θὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακόν. Θὰ ἐνόμιζον ὡς ἐκ τούτου ὅτι, καταδικασμένον τὸ ὑπάρχον σύστημα εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ περαιτέρω ὑπάρχον. Ὀφείλομεν νὰ καταφύγωμεν εἰς ἄλλο σύστημα καὶ ὡς τοιοῦτον προτείνω τὸ σύστημα τῶν μονομελῶν δικαστηρίων ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸν θεσμὸν τοῦ περιοδεύοντος δικαστοῦ. Φρονῶ δὲ ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τούτου, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸν θεσμὸν τῆς ἐποπτείας καὶ τοῦ ἐλέγχου, περὶ τοῦ ὁποίου προλαβόντως ὡμίλησα, καὶ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸν ἔλεγχον εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ὑπόκεινται αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων τούτων ἐνώπιον τῶν ἀνωτέρων δικαστηρίων, θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ταχεῖαν καὶ ἀμερόληπτον ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης.

§272Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐφαντάσθητέ ποτε κανένα δικαστὴν μὲ ἕνα ντορβᾶ περιοδεύοντα;

§273Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ περιοδεύῃ μὲ ντορβᾶ.

§274Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ τὸν πάρῃ κατ’ ἀνάγκην καὶ θὰ πηγαίνῃ εἰς τοῦ Α καὶ τοῦ Β τὸ σπίτι, διότι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ξενοδοχεῖον.

§275Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, κατὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου προβάλλεται ὡς τὸ σοβαρώτερον ἐπιχείρημα ὅτι δὲν ὑπάρχουν παρ’ ἡμῖν χαρακτῆρες· αὐτὸ εἶναι τὸ σοβαρώτερον ἐπιχείρημα τώρα οἱ παρ’ ἡμῖν ἀσχολούμενοι ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης εὗρον πρόφασιν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Νομίζω, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι ὡς ἔχουσι παρ’ ἡμῖν σήμερον τὰ πράγματα, τὴν δικαιοσύνην ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων τὴν ἀπονέμει ὁ εἰσηγητής, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ποινικὴν τουλάχιστον πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἀντελήφθητε πῶς ἀπονέμεται. Λαμβάνει ὁ πρόεδρος τὴν δικογραφίαν, τὴν ἐξετάζει ἀπ’ ἐδῶ, τὴν ἐξετάζει ἀπ’ ἐκεῖ καὶ ἀπονέμει τὴν δικαιοσύνην, χωρὶς νὰ στραφῇ πολλάκις καὶ εἰς τοὺς παραπλεύρως του δικαστάς. Τὴν κυριαρχοῦσαν γνώμην τὴν ἔχει ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου· κατ’ οὐσίαν γίνεται τοῦτο, ὄχι τυπικῶς. Ἑπομένως τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν εἶναι σοβαρὸν διὰ νὰ μᾶς ἀποτρέψῃ νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸ σύστημα τῶν μονομελῶν δικαστηρίων. Ἀλλ’ ἄν, κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ Συνέλευσις δὲν θὰ εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ ἓν τοιοῦτον σύστημα, τότε ἐπιβάλλεται νὰ στρέψωμεν ἀλλοῦ τὴν προσοχὴν ἡμῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκτασιν τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τῶν Εἰρηνοδικῶν.

§276Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τῶν Εἰρηνοδικῶν τὸ καταλαμβάνω, τῶν Πρωτοδικῶν δὲν τὸ καταλαμβάνω.

§277Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Ν’ αὐξήσωμεν τὴν ἁρμοδιότητά τους. Θὰ ἐνόμιζον ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν νόμον τοῦ μακαρίτου Δημητρακοπούλου, κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ καθήκοντα τοῦ Εἰρηνοδίκου θὰ ἐξασκοῦν οἱ Πρωτοδίκαι. Τοιουτοτρόπως θὰ κατηργοῦντο οἱ Εἰρηνοδίκαι καὶ θὰ εἴχομεν μόνον Πρωτοδίκας, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν μεγαλυτέραν ἔκτασιν ἁρμοδιότητος καὶ τοιουτοτρόπως εἰς τὰς πολιτικὰς ὑποθέσεις, δι’ ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα εἶναι εὐτελῆ, ἀξίας 2–3 χιλ. δραχμῶν, νὰ δύναται ὁ ἐκτελῶν τὰ καθήκοντα Εἰρηνοδίκου Πρωτοδίκης νὰ ἐκδικάζῃ τὰς ὑποθέσεις αὐτάς, ὅτε βεβαίως καὶ αἱ δαπάναι θὰ εἶναι ὀλιγώτεραι καὶ ἡ δικαιοσύνη θὰ ἀπονέμεται ταχύτερον. Καὶ τοῦτο ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὴν ἀπονομὴν τῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀπονομὴν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Ὁ θεσμὸς οὗτος ἴσχυσεν ἐν Κρήτῃ καὶ ἀπέδωκε θαυμάσια ἀποτελέσματα. Οἱ Εἰρηνοδίκαι ἐκεῖ εἶχον δικαίωμα νὰ δικάζουν καὶ πλημμελήματα καὶ οὐδεὶς μετενόησε. Δυνατὸν δὲ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν τοιαύτην ἁρμοδιότητα τὰ πλεῖστα ἐκ τῶν ἀδικημάτων τούτων, ἰδίως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν ἀνάγκην ἀμέσου ἀντιλήψεως τῆς Δικαιοσύνης, διότι, ὅταν ἡ δικαιοσύνη δὲν ἀπονέμεται ὑπὸ τὴν θέρμην τῆς προσβολῆς τῶν συμφερόντων, τότε δὲν εἶναι καλή. Διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἄμεσος ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης καὶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ αἰσθάνηται πᾶς τις τιμωρὸν τὴν χεῖρα τῆς Δικαιοσύνης, θὰ εἶναι εὔλογον νὰ δώσωμεν εἰς τὸν τοιοῦτον δικαστὴν νὰ δικάζῃ καὶ ὡρισμένα ἀδικήματα, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ παρέχηται εἰς τὸν λαὸν ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθησαν σοβαρῶς διὰ τὴν βελτίωσιν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης τῆς Δικαιοσύνης. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἔχω, εἰς τὰς ὁποίας ἔδει νὰ προβῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου βεβαίως ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δικαστῶν. Δὲν πρέπει νὰ ἀκούεται μεθ’ ὅσης ἀκούεται μεμψιμοιρίας ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. ἐκ Πατρῶν πολιτευτοῦ· πρέπει εἷς νόμος νὰ εἶναι σαφής, διότι μετὰ τὴν ἔκδοσιν ἑνὸς νόμου ἐκδίδεται ἕνας δεύτερος ἑρμηνευτικὸς καὶ ἐκδίδεται καὶ οὗτος ὁ ἑρμηνευτικὸς νόμος διὰ νὰ παραστῇ ἀνάγκη νὰ ἐκδοθῇ καὶ ἕτερος ἑρμηνευτικὸς καὶ οὕτως ἐφθάσαμεν εἰς τὴν πολυνομίαν καὶ τὴν κακοδαιμονίαν. Πρέπει οἱ νόμοι νὰ εἶναι σαφεῖς, ἁπλοῖ καὶ ἀναλυτικοί, εἴτε δι’ οἰκονομίαν χρόνου εἴτε δι’ ἄλλους λόγους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν ἐννοῶ. Αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι συντάσσουν τοὺς νόμους ἐννοοῦν νὰ βάλουν τρία γράμματα καὶ οὕτω παρουσιάζουν τοὺς νόμους ὡς παρουσιάζονται δυσνόητοι καὶ ἀκατάληπτοι. Διότι καὶ ἐγὼ σᾶς ὁμολογῶ ὅτι εὑρίσκομαι ἐν τελείᾳ ἀδυναμίᾳ νὰ μάθω τί ψηφίζω. Εἶδον δικαστὴν θέλοντα νὰ κάμῃ τὴν δήλωσιν περὶ καθαρᾶς προσόδου, ἀλλὰ δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ τὸ κάμῃ, καὶ ὅταν δὲν ἠμπορεῖ ἕνας δικαστής, πῶς ἀξιοῦτε νὰ τὸ κάμῃ ἕνας ἁπλοῦς ἄνθρωπος; Πρέπει, ὅταν ἀναγινώσκετε ἕνα νόμον, νὰ καταλαβαίνετε τί λέγει. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς τί θὰ πάρουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Εἶπον ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Πρόεδρος παίρνουν 210.000 δρ. τὸ ἔτος. Ὁμολογῶ ὅτι εἶναι ἀνακριβές, διότι συνήντησα ἀνώτερον Ἀρεοπαγίτην διαμαρτυρόμενον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ λέγοντα ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου μὲ ὅλας τὰς αὐξήσεις καὶ ὅλα τὰ ἐπιδόματα λαμβάνουν μόλις 120.000 δρ. τὸ ἔτος.

§278Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). 115 –120.

§279Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Ὅταν οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα, βεβαίως δὲν ὑπάρχει ζήτημα νὰ ἀρνηθῶμεν τὰς αὐξήσεις. Διότι, ἂν εἶναι ἀληθὲς τὸ ἄλλο, δὲν δυνάμεθα νὰ μοιράζωμεν τὰ χρήματα τοῦ Δημοσίου ὡς κόλλυβα. Ἐγὼ φρονῶ, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι ἕκαστον νομοσχέδιον ὀφείλει νὰ συνοδεύεται ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία θὰ ἀναφέρῃ τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης, ἂν θέλωμεν νὰ κάμωμεν πραγματικῶς οἰκονομικὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν περισυλλογήν, διότι μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον ψηφίζομεν χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τί θὰ χρειασθοῦν τὰ νομοσχέδια· δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ αὐξάνωμεν τὴν πολυνομίαν καὶ νὰ δυσχεραίνωμεν τὰς ὑπηρεσίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ κατωτέρου δικαστικοῦ προσωπικοῦ, ἐγὼ νομίζω ὅτι, ὄχι μόνον τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ πρέπει νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ ἐν γένει τοῦ βοηθητικοῦ δικαστικοῦ προσωπικοῦ, μεταξὺ τοῦ ὁποίου περιλαμβάνονται καὶ οἱ κατώτεροι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ἑρμηνεῖς τῶν Νέων Χωρῶν καὶ μαζὶ μὲ αὐτοὺς οἱ ἰατροδικασταί. Εἰς τὸν θεσμὸν τῶν ἰατροδικαστῶν ἀποδίδω ἐξαιρετικὴν σημασίαν· εἶναι τὸ ὄργανον διὰ τοῦ ὁποίου καὶ βλέπει καὶ ὁμιλεῖ ὁ δικαστής· ἄνευ αὐτοῦ εἶναι ἀδύνατος ἡ ἀνακάλυψις τῆς τεχνικῆς λεγομένης ἀποδείξεως, εἶναι ἀδύνατος ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης ἐν τῇ ποινικῇ δικαιοδοσίᾳ. Ὀφείλομεν λοιπὸν εἰς τὸν θεσμὸν τοῦτον νὰ δώσωμεν μεγαλυτέραν προσοχήν. Ὀφείλετε, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐνισχύσητε καὶ τοὺς ἰατροδικαστὰς οἰκονομικῶς, καθ’ ὃν τρόπον λαμβάνετε πρόνοιαν καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ νὰ μᾶς φέρετε νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ βελτιοῦται ὁ θεσμὸς τῶν ἰατροδικαστῶν καὶ νὰ ἐπεκτείνεται εἰς ὅλα τὰ Πρωτοδικεῖα τοῦ Κράτους. Διότι ἡ ἀνάγκη τῆς τεχνικῆς ἀποδείξεως εἶναι ἀνάγκη γενική, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ἡ Δικαιοσύνη. Διὰ νὰ πεισθῆτε δὲ περὶ τῆς σοβαρότητος τοῦ θεσμοῦ θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς περιστατικόν: Εὑρισκόμην εἰς τὰ Ἰωάννινα κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ Δημοψηφίσματος, ὅτε ἀνεκοινώθη ὁ φόνος ἑνὸς ποιμένος 6 ὥρας μακρὰν τῶν Ἰωαννίνων. Ζητεῖται νὰ γίνῃ ἰατροδικαστικὴ ἔκθεσις, ὁ ἰατρὸς δὲν εὑρίσκεται, τὸ πτῶμα μένει ἐκεῖ ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα. Ἐκλήθησαν ὅλοι οἱ ἰατροὶ τῶν Ἰωαννίνων νὰ μεταβῶσιν· ἠναγκάσθη ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ ἀπειλήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἀλλὰ οὐδεὶς τῶν ἰατρῶν ἐδέχθη καὶ ἀπήντησαν: «Προτιμῶμεν νὰ ὑποστῶμεν τὰς συνεπείας τοῦ νόμου, παρὰ νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τὰς δαπάνας καὶ τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους συνεπάγεται ἕνα τοιοῦτον ταξίδιον». Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ παύσῃ ἡ κατάστασις αὐτή, ἡ ὁποία καὶ τὸ γόητρον τῆς Δικαιοσύνης καταρρίπτει καὶ τὴν Πολιτείαν παραδίδει εἰς τὴν κοινὴν περιφρόνησιν καὶ τὸν οἶκτον τῶν πολιτῶν. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ τὴν προσήκουσαν μέριμναν. Ἔχω ἀπολύτως τὴν γνώμην, καὶ ἡ γνώμη αὕτη μὲ ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ δικαστὴς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συνεδέθη καλῶς ἢ κακῶς, δικαίως ἢ ἀδίκως μὲ ὡρισμένας προλήψεις τοῦ παρελθόντος, ὁ ὁποῖος ἔχει ὡρισμένα φρονήματα, ὁ ὁποῖος πρεσβεύει ὡρισμένας ἀρχάς, δὲν δύναται νὰ ἀναπτύξῃ δημιουργικὴν δρᾶσιν, δὲν εἶναι δυνατόν ποτε, ἐφόσον δὲν ἐμπνέεται ἀπὸ τὴν δημοκρατικὴν πίστιν, νὰ ἀναπτύξῃ δημιουργικὴν δρᾶσιν. Ἄν θὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, θὰ τὴν ἐκτελέσῃ μηχανικῶς, καταρώμενος ταύτην καὶ κατὰ τὸ σύνηθες λεγόμενον στρέφων τὰ νῶτα, μουντζώνων καὶ ἀποχωρῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατόπιν τὴν προσοχὴν ἡμῶν αὐτῶν. Διότι ἡ Δικαιοσύνη ἀποτελεῖ τὸ ἕτερον βάθρον ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται μία Πολιτεία, κατὰ μείζονα δὲ λόγον ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, ὅτε ἐδημιουργήθη ἕνα νέον πολίτευμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην μεγαλυτέρας ὑποστηρίξεως. Διὰ νὰ καταστήσωμεν λοιπὸν τὴν Δικαιοσύνην ἀληθὲς στήριγμα τῆς Δημοκρατίας, πρέπει νὰ ἀναθέσωμεν τὴν διαχείρισιν αὐτῆς εἰς χεῖρας προθύμους καὶ ἱκανάς, πρέπει νὰ τὴν ὑποστηρίξωμεν, πρέπει νὰ τὴν ἀναθέσωμεν εἰς ὄργανα τὰ ὁποῖα θὰ ἐμπνέωνται μόνον ἀπὸ δημοκρατικὴν πίστιν. (Χειροκροτήματα).

§280Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι πληρεξούσιοι, μολονότι ἀπὸ ὅλας τὰς μερίδας ἀναγνωρίζεται ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς εὐρυτέραν συζήτησιν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τοῦτο εἶναι εὐχάριστον, διότι εἶναι ἀνάγκη γενικώτερον νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν τὸ ζήτημα τῆς βελτιώσεως τοῦ δικαστικοῦ κλάδου. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας συνάδελφος ἠρώτησεν, ἂν νομίζομεν ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν ἠμποροῦμεν νὰ ἐξυψώσωμεν τὴν Δικαιοσύνην καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἐξ Ἠλείας συναδέλφου συνάγεται ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀναμένωμεν μόνον διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν ἱκανοποιητικὴν ἐξύψωσιν τῆς Δικαιοσύνης· περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία. Ὁ ἐξ Ἰωαννίνων συνάδελφος προέβη ἀκόμη περαιτέρω, ἀναπτύξας ὁλόκληρον σύστημα μεταρρυθμίσεως, διὰ τοῦ ὁποίου θέλει βελτιωθῇ ἡ λειτουργία τῆς Δικαιοσύνης καὶ θέλει καταστῇ ἡ δικαστικὴ Ἐξουσία περισσότερον προσιτὴ εἰς τὸν λαόν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ἀντιμετωπίζει βαθύτερον καὶ γενικώτερον τὸ ζήτημα τοῦ δικαστικοῦ προβλήματος, ἀλλὰ ἐσκέφθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν περίοδον αὐτὴν τῆς Συνελεύσεως νὰ εἰσηγηθῇ ὀργανικὴν μεταρρύθμισιν τῆς λειτουργίας τῆς δικαστικῆς Ἐξουσίας· ἠθέλησε νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν βελτίωσιν τοῦ προσωπικοῦ διὰ νὰ ἠμπορέσῃ βραδύτερον νὰ εἰσηγηθῇ γενικωτέρας καὶ ριζικωτέρας μεταρρυθμίσεις. Βεβαίως δὲν φαντάζομαι ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν ἠμπορεῖ ν’ ἀσφαλίσωμεν καλυτέραν Δικαιοσύνην, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμιλογήσητε ὅτι ἡ μὴ ἱκανοποιητικὴ ἀμοιβὴ τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν συντελεῖ εἰς τὴν ἀραίωσιν τῶν τάξεων τοῦ δικαστικοῦ κλάδου καὶ εἰς τὴν κατάπτωσιν τοῦ ἐπιπέδου τοῦ προσωπικοῦ τοῦ δικαστικοῦ. Πρέπει νὰ ὁμολογήσητε ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν, εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχήν, ἐπέρχεται μία ἐμψύχωσις καὶ θερμαίνεται ἡ πίστις τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν πρὸς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτῶν. Ἔχομεν δὲ μεγάλην ἀνάγκην ἀπὸ τῆς ἐμψυχώσεως καὶ αὐτῆς τῆς αὐξήσεως τῆς πίστεως εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ὕστερον ἀπὸ μεγάλας ἀνωμαλίας πολιτικάς, ἀπὸ ἕνα σάλον πολιτικὸν ἐσωτερικόν, ὁ ὁποῖος παρέσυρε τὸν δικαστικὸν κλάδον, ἐπῆλθε μοιραίως μία κατάπτωσις τοῦ δικαστικοῦ Σώματος. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἰωαννίνων συνάδελφος, καίτοι καὶ αὐτὸς ὁμολογεῖ ὅτι ἡ βιαία ἐγχείρησις τοῦ δικαστικοῦ κλάδου δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποφέρῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, ἐν τούτοις ἀπὸ ὅλον τὸ πνεῦμα τῆς ἀγορεύσεώς του καταφαίνεται ὅτι ἐνδόμυχος πόθος αὐτοῦ εἶναι διὰ βιαίας τοιαύτης ἐγχειρήσεως νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις τοῦ δικαστικοῦ κλάδου. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον. Ἔχομεν τὸ πάθημα τὸ πρὸ τοῦ 1920, ὅταν εἴδομεν ὅτι ὁ δικαστικὸς κλάδος δὲν ἐστάθη εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς του, δὲν ἔμεινεν ὁ πραγματικὸς φρουρὸς τῶν λαϊκῶν δικαίων, ἀλλὰ ἔγινεν ὑποχείριος τῶν ὀρέξεων τοῦ μοναρχισμοῦ, ἠθελήσαμεν νὰ ἀποκαθάρωμεν τὸν δικαστικὸν κλάδον καὶ νὰ τὸν ἐξυψώσωμεν. Τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προσεδοκῶμεν. Ἡ Δικαιοσύνη δὲν ἐβελτιώθη, ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, εἰλικρινῶς φερόμενοι, δὲν ἐβελτιώθη, διότι, ὅταν ὑπάρχωσι τοιαῦται πολιτικαὶ ἀντιθέσεις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει πολιτικῶν φρονημάτων γίνωνται ἐκκαθαρίσεις καὶ μετὰ ταῦτα γίνωνται αἱ εἰσαγωγαὶ τῶν ἐκκαθαρισθέντων, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ ἐπέλθῃ ἡ βελτίωσις τῆς Δικαιοσύνης· εἶναι μοιραία ἡ κατάπτωσις αὐτῆς. Ἐσκέφθημεν λοιπὸν ὅτι, ἀντὶ βιαίως νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ὅλην ἐκκαθάρισιν, νὰ φροντίσωμεν νὰ περιφρουρήσωμεν ἀκόμη περισσότερον τὸν δικαστικὸν κλάδον, νὰ τὸν ἐξυψώσωμεν, νὰ τὸν περιποιηθῶμεν, καὶ εἰς αὐτὸ ἀποβλέπουσι τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἔχει εἰσηγηθῆ ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀποβλέπουσιν ἀκόμη, ὅπως τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς τὸν θέσουν ὑπὸ τὴν κινητήριον δύναμιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, διὰ νὰ εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὁ πραγματικὸς ἐπόπτης τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἐπιδιώκουσιν ἀκόμη, ὅπως ὁ ἔλεγχος τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων γίνεται ἀπὸ Ἀνώτερον Συμβούλιον, ὀλιγώτερον ὀλιγαρχικόν, ἀπὸ Συμβούλιον εὑρισκόμενον εἰς ἀμεσωτέραν ἐπαφὴν μὲ τὴν δικαστικὴν ζωὴν τῶν μέσων καὶ κατωτέρων δικαστηρίων. Δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου ἐλπίζεται ὅτι οἱ δικαστικοὶ λειτουργοί, βλέποντες βελτιουμένην τὴν θέσιν αὐτῶν, τὴν στοργὴν τὴν ὁποίαν δεικνύει ἡ Δημοκρατία πρὸς τὸν δικαστικὸν κλάδον, θέλουσι καὶ αὐτοὶ ἀνταποκριθῆ εἰς τὰς προσδοκίας τὰς ὁποίας στηρίζει αὕτη εἰς τὰ μέλη τοῦ δικαστικοῦ κλάδου. Ἐπὶ πλέον, διὰ τοῦ ἐλέγχου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκτελῆται δι’ ἑνὸς Ἀνωτάτου Συμβουλίου ὀλιγώτερον ὀλιγαρχικοῦ, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία φυσιολογικὴ ἐκκαθάρισις, ἡ ὁποία θὰ ἀποσκορακίσῃ ἀπὸ τὸν κλάδον τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐννοήσωσι ποία εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν Δημοκρατίαν. Δὲν ἦτο ἡ ἰδέα τῆς συμφιλιώσεως· ἡ ἰδέα τῆς συμφιλιώσεως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἔπαιξε τὸν μικρότερον ρόλον· ἡ ἰδέα ἡ ὁποία ἐκυριάρχησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἦτο ἡ ἰδέα τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ δικαστικοῦ κλάδου, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ κατ’ ἄλλον τρόπον ἢ διὰ τῆς περιφρουρήσεως τοῦ δικαστικοῦ κλάδου ἀφ’ ἑνός, τῆς ἐξυψώσεως τῆς θέσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἐξ ἄλλου καὶ δι’ ἑνὸς ἐλέγχου διαρκοῦς, ἀσκουμένου ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ἂν ὑπάρχουν ἄλλαι μέθοδοι, ἂς ἀναπτυχθῶσι νὰ τὰς συζητήσωμεν· δὲν φαντάζομαι ὅτι δι’ αὐτῶν καὶ μόνον τῶν μέτρων ἐπέρχεται πλήρης ἱκανοποίησις τῆς Δικαιοσύνης. Ὑπάρχουσιν ἔπειτα αἱ ὀργανικαὶ διατάξεις τῆς δικαστικῆς λειτουργίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπασχολήσουν τὴν Συνέλευσιν κατὰ τὴν ἄλλην περίοδον τῶν ἐργασιῶν της. Σήμερον θὰ εἴμεθα εὐχαριστημένοι, ἂν δι’ αὐτῶν τῶν μεταβολῶν ἐξυψώσωμεν τοὺς δικαστὰς καὶ αὐξήσωμεν τὴν πίστιν αὐτῶν εἰς τὴν Δικαιοσύνην καὶ δώσωμεν νὰ ἐννοήσουν ὅτι εἰς τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα δὲν θέλομεν οἱ δικασταὶ νὰ φατριάζουν, δὲν θέλομεν νὰ ἀνήκωσιν εἰς κόμματα, θέλομεν νὰ εἶναι οἱ ἱεροφάνται τῆς ἀπονομῆς τοῦ δικαίου, καὶ ἂν τοιοῦτοι ἀποδειχθῶσι, θὰ ἔχουν ὅλην τὴν φιλόστοργον μέριμναν καὶ τῆς Πολιτείας καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Μόνον διὰ τοιούτων μέσων θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξυψώσωμεν τὴν Δικαιοσύνην. Δὲν δυνάμεθα νὰ φαντασθῶμεν ὅτι διὰ βιαίων περιορισμῶν, τῶν ὁποίων τόσον οἰκτρὰν ἔχομεν πεῖραν, θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀποδιώξωμεν τοὺς ἀνικανωτέρους καὶ τοὺς ἀπίστους, ἀλλὰ κατ’ ἄλλον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ προσελκύσωμεν εἰς τὸν κλάδον πᾶν ἱκανὸν καὶ τίμιον στοιχεῖον. Ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται νὰ τελειώσωμεν τὸ ἔργον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται εἶναι ἀπαραίτητον καὶ πρῶτον βῆμα πρὸς βελτίωσιν τῆς Δικαιοσύνης. (Χειροκροτήματα).

§281Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις. Τὸ μέτρον τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν ὀργάνων τῆς Δικαιοσύνης ἀσφαλῶς θέλει συμβάλει εἰς τὴν ἠθικὴν ἀνύψωσιν αὐτῆς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ δικαστικὸν προσωπικόν, λόγῳ τῶν τελευταίων περιπετειῶν καὶ κλονισμῶν τοῦ Κράτους, ὑπέστη μείωσίν τινα. Ἀλλὰ τὸ μέτρον, ὅπως παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἰωαννίνων πολιτευτήν, τὸ μέτρον τῆς ἐκκαθαρίσεως, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη οὗτος, θὰ ἦτο ἀσφαλῶς τὸ τελειωτικὸν καὶ θανατηφόρον πλῆγμα κατὰ τῆς Δικαιοσύνης, θὰ ἔπρεπε δὲ παντὶ σθένει νὰ ἀποτραπῇ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐνισχυομένης ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως. Θὰ εἶχον μόνον, περιορίζων τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, νὰ παρατηρήσω ὅτι ἀνέμενον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ ὑποστηρίξῃ ζωηρότερον καὶ ἐνθερμότερον τὴν ἀνάγκην τῆς οἰκονομικῆς βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν δικαστῶν, μὴ ἀρκούμενος εἰς τὴν πενιχρὰν καὶ ἰσχνοτάτην αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναπτύξῃ εὐρύτερον. Νομίζω ὅτι, ὄχι μόνον αἱ οἰκονομικαὶ ἀνάγκαι τῆς σήμερον, ὄχι μόνον ὁ κίνδυνος ὁ ἀναπτυχθεὶς τῆς ἐρημώσεως τοῦ δικαστικοῦ κλάδου, ἀλλὰ καὶ λόγοι ἠθικῆς τονώσεως καὶ ἀνυψώσεως τοῦ δικαστικοῦ κλάδου ἐπιβάλλουσιν ἐπιτακτικῶς ταύτην, διότι— μὴ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας—ζῶμεν εἰς ἐποχὴν ὑλισμοῦ καὶ οἱ οἰκονομικοὶ ὅροι συμβάλλουν ἀσφαλῶς καὶ εἰς τὴν ἠθικὴν ἀνύψωσιν τῶν δικαστῶν, ἀσκούντων ὑπερτάτην λειτουργίαν ἐν τῇ Κοινωνίᾳ, τῆς ὁποίας ἡ ἀξία πάντοτε ἐξήρθη ἀπὸ τὴν Πολιτείαν καὶ δι’ ἰδιαιτέρας μισθοδοσίας. Ὥστε ἂς μὴ ξενίζῃ τινὰ ἡ διάκρισις ἡ ὁποία γίνεται ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν δικαστικῶν καὶ ἂς μὴ προβάλλεται τυχὸν ὁ κίνδυνος ὅτι θὰ γεννηθῇ ἀξίωσις τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἄλλων κλάδων, τὸν ὁποῖον πιθανὸν νὰ ἐφοβήθη ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἐξηγήσῃ σαφέστερον τοὺς λόγους ταύτης, ὅπως ἐγένετο εἰς ἄλλην ἐποχήν, κατὰ τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1909, ὅτε ἐπεδιώχθη συστηματικῶς ἡ ἀνόρθωσις τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐθεωρήθη καὶ τότε ὅτι ἓν τῶν κυριωτέρων μέτρων τῆς ἀνορθώσεως ἦτο ἡ οἰκονομικὴ ἀνύψωσις, διὰ τῆς ὁποίας, ὀρθῶς παρετηρήθη, ὅτι δὲν θὰ ἐπήρχετο μόνον ἡ βελτίωσις τῆς καταστάσεως τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ συγχρόνως θὰ ἐπροστατεύετο καὶ ὁ δημόσιος πλοῦτος, διότι εἶναι φανερὸν ὅτι, ὅταν ἐφαρμόζωνται οἱ νόμοι καὶ λειτουργῇ καλῶς ἡ Δικαιοσύνη, προστατεύεται καλύτερον ὁ δημόσιος πλοῦτος. Ὥστε ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπρεπε τὸ παράπαν νὰ διστάσῃ, ὅπως σαφέστερον καὶ ἀναλυτικώτερον ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐκθέσῃ τοὺς σοβαρωτάτους λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν δικαστῶν. Διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὑπὸ τὴν συγκεκαλυμμένην διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑπὸ τὴν πενιχρότητα τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως διαβλέπω ἕνα ἐνδοιασμόν, μήπως ἡ Συνέλευσις δὲν θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ ἐνισχύσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ψήφισιν μέτρου νομοθετικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς ἔχει ὑψίστην σοβαρότητα. Ἐνῷ ἐγὼ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν θὰ εἶχε κανένα δισταγμόν, ἵνα ἐνισχύσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τούτου, τὸ ὁποῖον, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, θὰ συνέβαλλεν εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῆς Δικαιοσύνης, ἀποτελοῦσαν τὸ θεμελιωδέστερον καὶ κεφαλαιωδέστερον κεφάλαιον τῆς ἐπιδιωκομένης καθολικῆς ἀναδημιουργίας τοῦ ὅλου δημοσίου ἡμῶν βίου. (Χειροκροτήματα).

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλογερᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§283Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Καίτοι εἶναι τὸ Σῶμα καταπεπονημένον καὶ ἀρκετὰ ἐξηντλήθη τὸ ζήτημα, ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ εἴπω λέξεις τινὰς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Κοινόν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὸ αἴσθημα τὸ ὁποῖον δοκιμάζει ἡ Συνέλευσις καί, νομίζω, ὁ λαὸς ὅλος, ὅπως ἡ Δικαιοσύνη καταστῇ πραγματικῶς τὸ θεμελιῶδες στήριγμα τοῦ τε δημοσίου καὶ τοῦ κοινωνικοῦ βίου. Εἶναι ἀληθές, ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας συνάδελφος, ὅτι τὸ ποιὸν τῶν δικαστῶν κυρίως εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκλόνισε τὴν ὑπόστασιν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸ ποιὸν τοῦτο εἰς δύο αἴτια ὀφείλεται. Πρῶτον, εἰς τὸν κλονισμὸν τὸν ὁποῖον ὑπέστη ἡ Χώρα καὶ ἑπομένως καὶ ἡ Δικαιοσύνη ἐκ τῆς περιπετείας τῶν τελευταίων ἐτῶν, καὶ δεύτερον, ἀναμφισβητήτως, εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ βίου, αἱ ὁποῖαι ἐπήγασαν ἐκ τῆς καταστάσεως τὴν ὁποίαν παρουσίασεν ὁ πόλεμος ὁ Εὐρωπαϊκὸς καὶ εἰς ὅλα τὰ ζητήματα, ἀλλ’ ἰδίως εἰς τὸ ζήτημα καθαρῶς τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὸ ποιόν, δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἰωαννίνων συνάδελφον, ὅτι, ἐπειδὴ νοσεῖ ὁ κλάδος, πρέπει νὰ ἀλλάξωμεν τὸ σύστημα, ἵνα βελτιώσωμεν τὸ ποιὸν τῆς Δικαιοσύνης· διότι εἰς ὡρισμένην ἐποχὴν πάντες ἐνθυμούμεθα ὅτι ἡ Δικαιοσύνη ἵστατο ἀρκετὰ ὑψηλὰ μὲ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ θεραπεύσῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, ἀναμφισβητήτως εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος πρὸς τὸ μέτρον τοῦτο, διότι δὲν πρόκειται μόνον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σταματήσωμεν εἰς τὸ Σῶμα τῆς Δικαιοσύνης ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατ’ ἀνάγκην θὰ τραποῦν πρὸς ἄλλα ἐπαγγέλματα, ἵνα ἐπαρκέστερον ἀντεπεξέλθουν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ βίου, ἀλλὰ κυρίως νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν ἡμῶν ἐπὶ ἑνὸς θεμελιωδεστάτου ζητήματος, τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ νέοι, ἀποφοιτῶντες τοῦ γυμνασίου, ἀναζητοῦσι τὴν ἀνεύρεσιν ἐπαγγέλματος, συμφώνως πρὸς τὴν ἰδιοσυγκρασίαν ἑκάστου, διὰ νὰ ἀποτελέσῃ τοῦτο στήριγμα ἐπαρκὲς τοῦ βίου αὐτοῦ, ὅπως ἕκαστος τὸ ἀντιλαμβάνεται. Ἐπίσης συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα ὅτι τὸ Σῶμα τῆς Δικαιοσύνης, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, ἀποτελεῖ διάκρισιν. Οὐδεὶς παραπονεῖται. Πάντες ἀναγνωρίζουν ὅτι τὸ δικαστικὸν Σῶμα ἀποτελεῖ ἐξαίρεσιν διακρινομένην μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων καὶ μεταξὺ ἀκόμη τῶν ἀξιωματικῶν, ὄχι διότι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἀξιωματικοῦ εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ θεωρῆται, τρόπον τινά, ὑποδεέστερον τοῦ δικαστικοῦ, ἀλλὰ λόγῳ τοῦ πλήθους τῶν ἀξιωματικῶν ἀναγνωρίζουν οἱ ἀξιωματικοὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Χώρα νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν χορήγησιν μισθῶν τοιούτων, ὥστε οἱ μισθοὶ τῶν ἀξιωματικῶν νὰ εἶναι ἴσοι πρὸς τοὺς τῶν δικαστικῶν. Ὥστε εἶναι ἀνεγνωρισμένον ὅτι καὶ κατὰ τὸ σημεῖον τοῦτο ἔπρεπε τὸ Σῶμα τὸ δικαστικὸν νὰ ἀποτελῇ διάκρισιν. Ὄχι μόνον λοιπὸν εἶμαι σύμφωνος ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ηὐχόμην, ὅπως εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, νὰ μὴ παρουσιάζῃ τὴν μορφὴν τὴν δικαστικήν, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡσανεὶ οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν εἶχον ὁλόκληρον τὸ θάρρος. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Συνέλευσις νὰ διστάσῃ, ἵνα συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῆς Δικαιοσύνης, ψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὀφείλομεν κυρίως, κύριοι συνάδελφοι, νὰ προσελκύσωμεν τοὺς νέους δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου διὰ νὰ γίνωσιν ὑπάλληλοι δικαστικοί. Δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῶν δακτύλων ἡμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν ἐπίσης νὰ τονίσω, εἶναι τοῦτο: Ζήτημα, βεβαίως, κυβερνητικὸν εἶναι, ἂν οἱ πόροι τῆς Χώρας ἐξαρκῶσιν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δύναται τὸ Κράτος, ὄχι μόνον νὰ ψηφίζῃ παροχὰς τοιαύτας, ὥστε νὰ ἐμπνεύσωσιν εἰς ἡμᾶς τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιώσωσι κλάδον τινά, ἀλλὰ νὰ δύναται νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ ἐγγύησις ὅτι οἱ νόμοι αὐτοὶ εἶναι ἐφαρμόσιμοι. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι ἡμᾶς. Ἐκεῖνο ὅμως, εἰς τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τοῦτο: Ἐπειδὴ τὸ σχέδιον νόμου ὁρίζει μεγάλας ἀποδοχάς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ κανονίζωνται καὶ αἱ συντάξεις, εἶναι ἐνδεχόμενον, καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι ὁ τιμάριθμος τοῦ βίου θὰ καταστῇ εὐθηνότερος καὶ οἱ μισθοὶ θὰ παραμένωσιν οἱ αὐτοί, καὶ εἶναι ζήτημα, ἄν, προϊόντος τοῦ χρόνου, θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐλάττωσις τῶν μισθῶν, διότι δὲν ἐνθυμοῦμαι, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ βίου μου, νὰ ὑπάρχῃ περίπτωσις νὰ ψηφίζωνται ἐλαττώσεις μισθῶν· πάντοτε ψηφίζονται αὐξήσεις.

§284Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἂν ἔχωμεν ποτὲ μίαν ἐξίσωσιν τῆς δραχμῆς μὲ τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα, φαντάζεσθε ὅτι οἱ μισθοὶ θὰ μείνουν οἱ αὐτοί;

§285Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Διατί τότε, κύριε Πρόεδρε —καὶ μάλιστα τὴν ἀφορμὴν λαμβάνω ἐκ μιᾶς προτάσεως τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ροδόπης συνάδελφος, προκειμένου περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπέβαλε καὶ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας τυγχάνω μέλος, συνεζήτησε καὶ μετὰ συγχαρητηρίων ἀπεδέχθη—διατί νὰ μὴ καταλήξωμεν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο; Καὶ κυρίως τοῦτο μὲ ἠνάγκασε νὰ λάβω τὸν λόγον. Παραδέχομαι τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον πρὸ τοῦ πολέμου, ὡς βάσιν, καὶ ἐπειδὴ παρὰ πάντων εἶναι ἀνεγνωρισμένον ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ὄχι μόνον διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ Κράτος, εἰς τρόπον ὥστε οἱ μισθοὶ νὰ παρακολουθοῦν τὴν αὐξομείωσιν τοῦ συναλλάγματος, παραδέχομαι μίαν βάσιν, ὥστε νὰ δύναται τὸ Κράτος, ἂν ὄχι ὁλόκληρον τὸν τιμάριθμον, ἀλλὰ τὸ ἥμισυ νὰ δίδῃ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους.

§286Ν. ΞΗΡΟΣ. Μεταβαλλομένου τοῦ τιμαρίθμου, θὰ μεταβάλλωνται καὶ οἱ μισθοί; Αὐτὸ θὰ γίνεται κάθε δύο μῆνας;

§287Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ὄχι· δι’ ὡρισμένον χρόνον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ εὐκολία, ἂν εὐθηνήνῃ ὁ βίος, νὰ ἐλαττωθοῦν καὶ οἱ μισθοί. Καὶ δὲν θὰ εὑρίσκεται τὸ Κράτος εἰς τὴν ἀνάγκην οὐδὲ τὰς συντάξεις νὰ αὐξήσῃ ἢ ἐλαττώσῃ οὐδὲ τοὺς μισθούς. Μόνον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν τῆς Κυβερνήσεως.

§288Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς, κ. συνάδελφε, γενικώτερον: Εἰς τὸ σχέδιον ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ὑποβάλει διὰ τὰς οἰκονομίας, ὑπάρχει μία διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ συντάξῃ σχέδιον νόμου περὶ ἑνοποιήσεως τῶν διατάξεων περὶ μισθῶν καὶ καθορισμοῦ κατά τινα τρόπον θετικώτερον καὶ οὐσιαστικῶς δικαιότερον τῶν μισθῶν. Γίνεται μία ἐργασία συστηματικωτέρα. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν διαλογὴν καὶ ἐλπίζω νὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἐκεῖ δύνανται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὅλαι αὐταὶ αἱ παρατηρήσεις.

§289Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου, ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος κατ’ ἀρχὴν ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθοῦν οἱ μισθοὶ τῶν δικαστικῶν, διότι, ὡς εἶπον, ἀποβλέπω ὄχι μόνον εἰς τὴν διατήρησιν τῶν ὑπαρχόντων, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ ἐπιζητήσουν ἄλλο ἐπάγγελμα, ἀλλ’ εἰς ἐκείνους κυρίως οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιζητήσωσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικαστοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐθίχθη ἐντεῦθεν, δηλ. πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ ὑπάρχον Σῶμα νὰ βελτιωθῇ, ἀφοῦ παρὰ πάντων ἀναγνωρίζεται ὅτι τὸ Σῶμα δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν θέσιν, εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἰωαννίνων συνάδελφον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσῃ τὸ σύστημα τῆς ἐκκαθαρίσεως. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδοκιμασθῇ, διότι πάντοτε, δυστυχῶς, εἰς ἀνθρώπους θὰ δοθῇ ἡ ἐφαρμογή, ἐκεῖνα δὲ τὰ πρόσωπα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τῆς ἐκκαθαρίσεως θὰ εἶναι τοῦ ἰδίου Σώματος καὶ θὰ κυττάξωσι πρὸ παντός, λόγῳ τῶν φρονημάτων, νὰ ἱκανοποιήσωσι τὰς βλέψεις αὑτῶν καὶ ἄλλα καὶ ἑπομένως νὰ ἐπέλθῃ βλάβη ἀντὶ ὠφελείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα, τοῦ ἐλέγχου, περὶ τοῦ ὁποίου ἐποιήσατο λόγον ὁ κ. συνάδελφος, τοῦ ἄλλου συστήματος, διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου διὰ Συμβουλίου, ὅπως ἔθιξε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ καὶ ταῦτα εἶναι ζητήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἀφεθῶσιν εἰς πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ τὰ ἐφαρμόσουν, δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν τόσον ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν καὶ νὰ νομίσωμεν ὅτι θὰ φέρωμεν βελτίωσιν.

§290Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀνθρώπινον τὸ ἔργον.

§291Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Μάλιστα. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Σώματος τῶν ἀξιωματικῶν, λόγῳ τῆς πείρας μου, θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐκφέρω γνώμην ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἔχω γνώμην. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀσχοληθῶσι μὲ αὐτὰ τὰ ζητήματα, νὰ προσέξωσιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἵνα μὴ ἐξαρτήσωμεν τὴν τύχην τῶν ἐλπίδων ἡμῶν ἀπὸ πρόσωπα τὰ ὁποῖα, διὰ πολλοὺς λόγους, δύνανται νὰ φέρωσι τὰ ἀντίθετα ἀποτελέσματα.

§292Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ διαγωνισμοῦ θὰ βελτιώσῃ τὸ ζήτημα.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§294Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ὅτι, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου τίθεται μία τῶν βάσεων τῆς ἐξυψώσεως τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι ἀναμφισβήτητον, θὰ ἤθελον ὅμως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας εἰς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἐξ Ἰωαννίνων συνάδελφος· τουτέστι κυρίως τοῦ ἐλέγχου, τοῦ δικαστικοῦ ἐλέγχου, ὁ ὁποῖος, σήμερον τοὐλάχιστον, ἐνεργεῖται πλημμελέστατα. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικώτατον: Ἐπανειλημμένως κατήγγειλα καὶ ἀπ’ εὐθείας διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου πρὸς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκνόμους πράξεις Εἰσαγγελέως καὶ ἐπὶ μῆνας ἀνέμενον τὴν ἄφιξιν ἐπιθεωρητοῦ πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων. Ἂν ἐγώ, πολιτευόμενος καὶ ἔχων ὅλα τὰ μέσα, δὲν κατώρθωσα ἐπὶ ἕξ μῆνας νὰ προσελκύσω ἀνακριτὴν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐπαρχίαν νὰ ἐνεργήσῃ ἀνάκρισιν ἐναντίον Εἰσαγγελέως, πῶς εἶναι δυνατὸν ἕνας ἰδιώτης νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸν ἔλεγχον τῶν δικαστῶν; Τοῦτο εἶναι τὸ μόνον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως: Αὐστηρότατος ἔλεγχος καὶ διαίρεσις εἰς δικαστικὰς περιφερείας.

§295ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν κάμνει ἔλεγχον.

§296Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κατὰ τύπους. Ὁσάκις κατηγορεῖται δικαστὴς ὑπὸ ἰδιώτου, ἡ κατηγορία τίθεται εἰς τὸ χρονοδούλαπον, ὁσάκις δὲ κατηγορεῖται ἰδιώτης, πάντοτε ὁ ἰδιώτης φέρεται ὡς συκοφαντῶν. Ἑπομένως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἰδιαίτερον σύστημα ἐναντίον τῶν κατηγορουμένων δικαστῶν· αἱ μηνύσεις κατὰ τῶν δικαστῶν πρέπει νὰ τυγχάνουν ἰδιαιτέρου κύρους καὶ ὄχι νὰ εἰσάγωνται εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον καὶ νὰ ἀπορρίπτωνται ὑπὸ τῶν συναδέλφων των. Νομίζω ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Συνέλευσιν, διότι μόνον διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, ὁσάκις ἐξασφαλίζεται ὁ ἔλεγχος ὑπὸ ἄλλων εἰδικῶν ὀργάνων, δι’ εἰδικῆς δωσιδικίας, δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα. Ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου οὐδεμία χρειάζεται συζήτησις, διότι γνωστὸν εἶναι τοῖς πᾶσιν ὅτι διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τῆς Δικαιοσύνης, ἀναμφισβητήτως, πᾶσα θυσία ἐπιβάλλεται, ἀλλὰ παραπλησίως τῶν θυσιῶν τούτων ἐπιβάλλεται καὶ εἶναι λαϊκὴ ἀξίωσις, ὅπως ἡ Δικαιοσύνη κατοχυρωθῇ. Ἀναμφισβητήτως Δικαιοσύνην δὲν ἔχομεν, ἀποτέλεσμα δὲ εἶναι οἱ σπαραγμοὶ καὶ αἱ διαιρέσεις, ἀποτέλεσμα καὶ τῆς κρατικῆς ἀμελείας καὶ τῆς κακῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὸν κλάδον τοῦτον προσώπων μὴ ἐχόντων τὰ προσόντα ὑπῆρξεν ἡ κατάπτωσις τῆς Δικαιοσύνης. Εἰς ἡμᾶς ἀπόκειται νὰ θέσωμεν τὴν βάσιν μιᾶς νέας Δικαιοσύνης, ἡ ὁποία ν’ ἀπονέμεται ἐπὶ τῇ βάσει οὐχὶ πολιτικῶν φρονημάτων καὶ συμπαθειῶν, ἀλλ’ ἐν ἰσότητι, ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲ θὰ στηριχθῇ τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα. Αὐτὴν τὴν Δικαιοσύνην ἐπιθυμοῦμεν καὶ αὐτὴν πρέπει νὰ διαρρυθμίσωμεν σήμερον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ ἐρευνήσῃ εἰς τὰ Ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου διὰ νὰ εὕρῃ δέκα μηνύσεις κατὰ ὑπαλλήλων, αἱ ὁποῖαι οὐδέποτε ἐξῆλθον τῶν Ἀρχείων τῆς Εἰσαγγελίας τῶν Ἐφετῶν Πατρῶν. Εἶχεν εἴπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὅτι μηνύσεις κατὰ Εἰσαγγελέως ἐπὶ ἑπτὰ μῆνας εἶχον ἐξαφανισθῆ καὶ μετὰ ἑπτάμηνον ἦλθεν ἀνακριτὴς καὶ εἶπεν ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς δὲν ἵσταται εἰς τὸ ὕψος του. Καὶ ἐν τούτοις τί ἔπαθε; Μετετέθη εἰς καλύτερον μέρος. Σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι ἔλεγχος αὐτός; Δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἡ Δικαιοσύνη, ὅταν τὰ ὄργανα τὰ δικαστικὰ δὲν ὑφίστανται τὰς συνεπείας τοῦ νόμου, ὁσάκις δὲν ἐκτελοῦν τὰ καθήκοντά των; Ἰδοὺ ποῖον εἶναι τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δώσωμεν προσοχήν, διότι μόνον οὕτω θὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὰ ἔκτροπα τὰ ὁποῖα λαμβάνουσι χώραν.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλέλλης ἔχει τὸν λόγον.

§298Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια περὶ αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ ἡ αὔξησις, ὡς γίνεται, δὲν εἶναι δικαία, διότι, ἐνῷ εἰς ἄλλους βαθμοὺς καὶ δὴ εἰς τὸν βαθμὸν τῶν Ἐφετῶν καὶ ἄνω δίδεται αὔξησις κατὰ 80% ἂν θελήσῃ τις, ὅπως δὲν ἀμφιβάλλω καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, νὰ ἐξετάσῃ ὅλας τὰς παραγράφους τῶν διαφόρων ἄρθρων τοῦ νόμου 2859 καὶ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τοῦ 1923....

§299ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἔχετε ἐξακριβώσει, κ. συνάδελφε, τί παίρνουν οἱ δικασταί;

§300Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ἐξηκρίβωσα, ὅπως δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐζήτησε καὶ αὐτὸς ἢ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν γνώμην σας διὰ νὰ πεισθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι εἰς θέσιν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους νὰ παράσχῃ τὴν αὔξησιν αὐτὴν τῶν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὅπως βεβαίως ἐνθυμεῖσθε, αὐξάνει ὁ μισθὸς τῶν Πρωτοδικῶν κατὰ 50%, ἐνῷ ὁ τῶν Ἐφετῶν αὐξάνει κατὰ 80%. Μὴ μοῦ ὁμιλεῖτε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, περὶ οἰκονομιῶν, διότι θὰ μάθετε παρακάτω ὅτι ὑπάρχουσιν ἄλλαι αὐξήσεις ἀφορῶσαι τὰ μέλη τῶν δικαστηρίων. Ὁμιλῶ περὶ τῶν αὐξήσεων ἐπὶ τοῦ ὀργανικοῦ μισθοῦ τοῦ προβλεπομένου ὑπὸ τοῦ νόμου 2791. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπὸν ταῦτα νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§301ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Φθάνει εἰς τὰ 130; Ποῦ φθάνει;

§302Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Πότε φθάνει εἰς τὰ 130 τῶν Πρωτοδικῶν καὶ πότε εἰς τὰ 170 τῶν Ἐφετῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἑξῆς, ὅτι πλὴν τοῦ μισθοῦ λαμβάνουσι καὶ διὰ διαφόρων ἄλλων ὁδῶν.

§303Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὅλοι, κ. συνάδελφε;

§304Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Ὅλοι οἱ ἐπιτήδειοι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ τὸ ἐπαναλάβω, ὅλοι οἱ ἐπιτήδειοι καὶ ὁμιλῶν περὶ ἐπιτηδείων ἐννοῶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, ὡς πάντες οἱ Ὑπουργοὶ γνωρίζετε πλὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, λαμβάνουσι μέρος εἰς τὰ διάφορα Συμβούλια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγκατεστημένα εἰς τὰ Ὑπουργεῖά των. Γνωρίζει ὁ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργὸς ὅτι ὑπάρχει ἐκεῖ τὸ Συμβούλιον τῶν Δασῶν καὶ ὅτι πάντες οἱ δικασταὶ οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν μέρος εἰς αὐτὸ ἔχουν ἐπίδομα; Γνωρίζει ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ὅτι πάντως ὅλοι οἱ δικασταὶ οἱ ὁποῖοι δικάζουσι τὰς ἐνστάσεις τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου λαμβάνουσι ποσοστόν, ὅσαι εἶναι αἱ Ἐφορίαι τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας.

§305Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶναι ἑπτὰ δικασταὶ καὶ εἷς λαμβάνει.

§306Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου. Τουναντίον διὰ τὸν φόρον καθαρᾶς προσόδου ὁ ἀξιότιμος κ. Φακῆς δύναται νὰ βεβαιώσῃ πόσας χιλιάδας δραχμῶν ἐτησίως λαμβάνει ὁ μετέχων τῆς Ἐπιτροπῆς δικαστής.

§307ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πόσα πληρώνονται εἰς κάθε συνεδρίασιν;

§308Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Εἴπατέ μου σεῖς.

§309ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κατ’ ἀπόφασιν 2 δραχμάς.

§310Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Προσθέσατε πόσαι ἀποφάσεις ἐκδίδονται καὶ θὰ ἴδητε πόσαι δραχμαὶ γίνονται. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ μὴ λέγωμεν ὅτι ὁ δεῖνα δικαστὴς λαμβάνει δύο χιλιάδας δραχ. κατὰ μῆνα, ἀλλὰ νὰ λαμβάνωμεν τὰς ἀποφάσεις τὰς ὁποίας ἐκδίδει καὶ νὰ ἀποτιμῶμεν κατόπιν τὰς ἀποφάσεις εἰς δραχμάς. Γνωρίζω ὅτι δικασταί, ὅπου ὑπάγουσι δικαστήρια μικρά, δὲν ἐκδίδουσιν οὔτε 5 ἀποφάσεις κατ’ ἔτος καὶ ὑπάρχουσι δικασταὶ οἱ ὁποῖοι ἐκδίδουσι 400 ἀποφάσεις. Καὶ ἐκεῖνοι καὶ οὗτοι δὲν διακρίνονται κατὰ μισθόν, διότι ὁ μισθὸς εἶναι πάγιος διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν, διότι, ὅταν ἡ ἐργασία ἡ ἄλλη ἀνατίθεται εἰς τοὺς δικαστάς, τότε νὰ προστίθεται εἰς αὐτοὺς καὶ ἐπίδομα καὶ ἀμοιβή. Τοῦτο συντελεῖ εἰς τὴν διαφθορὰν τῶν χαρακτήρων καὶ νομίζω ὅτι ἅπαξ διὰ παντός, ὅπως σοφώτατα ἔπραξεν ὁ νομοθέτης κατὰ τὸ 1922, πρέπει νὰ περικοποῦν αἱ τοιαῦται ἀπολαυαί. Καὶ τότε ὑπῆρχον διαφοραὶ ἐπιδομάτων, διδομένων διὰ νόμου εἰς τοὺς δικαστάς. Ὅταν ἔδωκεν ὁ νομοθέτης τὸ ἐπίδομα εἰς τοὺς δικαστὰς εἶπεν ὅτι τὰ ἄλλα ἐπιδόματα καταργοῦνται. Διὰ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ θάρρος ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπωσιν: «Εἶναι πρέπον οἱ δικασταὶ νὰ λάβουν αὐτὸν τὸν μισθόν, ὁσονδήποτε παχύν». Καί, ἂν θελήσητε, νὰ τὸν καθορίσητε, ἀλλὰ νὰ εἶναι μισθὸς τοιοῦτος, ὥστε ὄχι νὰ ἐλπίζῃ κανεὶς ὅτι τὰ σαπρὰ καὶ ἄκαρπα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἰσῆλθον θὰ βελτιωθοῦν, ἀλλ’ ὅτι ἴσως θὰ συγκρατηθῶσιν ἐκ τῶν ἀνωτέρων δικαστικῶν μάλιστα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἐξέλθωσι τοῦ δικαστικοῦ κλάδου καὶ πρὸ παντὸς καὶ ἀσφαλῶς διὰ νὰ εἰσδύσῃ νέον δικαστικὸν αἷμα εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον, ὥστε τοὐλάχιστον μετὰ μίαν δεκαετίαν νὰ ἴδωμεν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν, διότι ἀναμφισβητήτως οὔτε μὲ τὸ μέτρον αὐτὸ οὔτε ἴσως καὶ μὲ ἄλλα μέτρα θὰ ἴδωμεν αὔριον τὴν πρωίαν ἀναδυομένην τὴν Δικαιοσύνην ἀπὸ τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ὅλοι παραδεχόμεθα ὅτι εὑρίσκεται σήμερον καὶ καταλάμπουσαν τὴν Ἑλληνικὴν Δημοκρατίαν.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπιράκης ἔχει τὸν λόγον.

§312Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ ὁμιλήσω, διότι εἶμαι κατ’ ἀρχὴν σύμφωνος. Μίαν μόνον περίπτωσιν θέλω νὰ ἀναφέρω διὰ νὰ τὴν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἄριστοι δικασταὶ ἔχουσιν ἤδη ἀπομακρυνθῆ τῆς ὑπηρεσίας, διότι αἱ ἀποδοχαί των ἦσαν γλίσχροι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀνεγνωρίσαμεν ὅλοι, καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρόκειται νὰ διορθωθῇ. Οἱ ἄριστοι οὗτοι λειτουργοὶ εἶναι διατεθειμένοι, τοὐλάχιστον κατά τινας πληροφορίας, νὰ ἐπανέλθουν, ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ τύχωσιν ἅπαντες τοῦ εὐεργετήματος τὸ ὁποῖον ἀπονέμεται εἰς τοὺς δικαστὰς διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τουτέστι νὰ ὑπολογισθῇ ὡς χρόνος ὑπηρεσίας ὁ χρόνος καθ’ ὃν εἶχον παραιτηθῆ. Πρέπει διὰ τῆς τροπολογίας του ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀναγνωρίσῃ τοῦτο, διότι τοὐναντίον ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν διαφαίνεται καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς αὐξήσεις καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύνταξιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ φανῇ καθόλου φειδωλὸς εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ καὶ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ καὶ τοῦ βοηθητικοῦ τοιούτου, διότι αὐτοὶ εἶναι οἱ μᾶλλον ἐργαζόμενοι καὶ εἰς αὐτοὺς ὀφείλεται ἡ ταχεῖα ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σεχιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§314Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐπιφυλασσόμενος κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 88 καὶ 90 τοῦ Συντάγματος, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, περὶ προαγωγῆς καὶ μεταθέσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νὰ ὁμιλήσω εὐρύτερον. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ καταπεπτωκότος δικαστικοῦ κλάδου, εἰσηγήσατο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ τὴν τροποποίησιν τῶν ἄρθρων 88 καὶ 90 τοῦ Συντάγματος. Εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἀποσκοπεῖ ἀποκλειστικῶς εἰς τήν, δι’ οἰκονομικῆς τονώσεως καὶ οἰκονομικῆς ἐπαρκείας, ἐξύψωσιν τοῦ δικαστικοῦ κλάδου. Διότι εἶναι πλέον ἢ βέβαιον ὅτι δὲν δύναται ὁ δικαστὴς νὰ εὑρίσκεται ἠθικῶς ἐξυψωμένος εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς διαχειρίσεως τῆς κατ’ ἐξοχὴν εὐαισθήτου καὶ ὑψηλῆς ἀποστολῆς του, ἂν δὲν ἔχῃ οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν. Ἐξ ἄλλου θὰ ἀποφύγωμεν τὸν φόβον τῆς διαρροῆς τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα καὶ θὰ κατορθώσωμεν νὰ προσελκύσωμεν καὶ ἄλλους κατηρτισμένους λειτουργοὺς εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον. Ἰδιαιτέρως ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι πρὸ παντὸς πρέπει νὰ αὐξήσῃ τὸν μισθὸν τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες καὶ περισσοτέραν ὑπηρεσίαν προσφέρουσιν εἰς τὴν Δικαιοσύνην καὶ λόγῳ ποιοῦ τῆς ἐργασίας καὶ λόγῳ ποσότητος. Ἐπίσης καὶ τοῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου οὐδόλως προβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Θὰ ἤθελον, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, προκειμένου νὰ συζητηθῇ ἡ τροποποίησις τῶν ἄρθρων 88 καὶ 90 τοῦ Συντάγματος, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον περὶ προαγωγῆς καὶ μεταθέσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, θὰ ἤθελον νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτή, διότι τὰ πλεῖστα μέλη τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπουσιάζουσιν.

§315ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν συζητοῦμεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τώρα.

§316Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζω ὅτι ἐξέφυγε τῆς συζητήσεως τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου, ὥστε καὶ εἰς ἡμᾶς παρέχεται τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτραπῶμεν τῆς συζητήσεως γενικώτατα.

§317Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἕκαστος, νομίζω, εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἀναπτύσσῃ τὰς ἰδέας του καθ’ ὃν τρόπον ἀντιλαμβάνεται, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίζεται ἡ συζήτησις κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀναπτύξεως ἰδεῶν.

§318Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. συνάδελφος ἔκαμε πρότασιν περὶ ἀναβολῆς ἄλλου νομοσχεδίου.

§319Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Παρατηρῶ μετὰ λύπης, κ. Πρόεδρε, ὅτι προκειμένου περὶ τροποποιήσεως ἐκείνων τῶν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως τὸ δικαστικὸν καὶ ἡ ὁποία τροποποίησις ἀποσκοπεῖ νὰ μεταρρυθμίσῃ διατάξεις θεμελιώδεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη τὸ μεγαλεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τοῦ 1911 μέχρι τοῦ 1915 καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου μεγαλείου στηρίζεται ἡ ἀνόρθωσις τῆς Χώρας κατὰ τῆς λεγομένης προεπαναστατικῆς φαυλοκρατικῆς ἐποχῆς, παρίσταται ἡ Συνέλευσις ἵνα κρίνῃ τόσης σπουδαιότητος πρότασιν, χωρὶς νὰ παρίστανται τοὐλάχιστον τὰ μέλη τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς. Διότι διαφωνῶ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ φυσιολογικὴ ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ κλάδου τῆς Δικαιοσύνης, διότι, βεβαίως, δὲν εἶμαι σύμφωνος εἰς βιαίαν ἐγχείρησιν ἐπὶ τοῦ Σώματος τῆς Δικαιοσύνης διὰ λόγους ψυχολογικούς, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε, κατὰ τὴν ἡμετέραν γνώμην, ὁ ἔλεγχος νὰ μὴ ἀσκῆται παρὰ τῆς Πολιτείας, ἐκπροσωπουμένης παρὰ τοῦ γενικοῦ γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης.

§320Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀσκεῖ τὸν ἔλεγχον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§321Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ. Ὅταν παρίσταται καὶ εἶναι εἰσηγητὴς ὁ γενικὸς γραμματεύς, συγχρόνως δὲ τὰ μέλη διορίζωνται κατὰ πλειοψηφίαν ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν, ὁ Ὑπουργός, ὡς ἀνήκων εἰς κόμμα, βεβαίως θὰ γεννήσῃ εὐλόγους ὑπονοίας ὅτι θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ προαγωγῶν τὸ Συμβούλιον θὰ ἀπαρτίζεται ἐκ μελῶν τὰ ὁποῖα θὰ διορίζῃ ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§322Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κληροῦνται.

§323Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Δὲν κληροῦνται.

§324Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ πρῶτον Συμβούλιον θὰ καταρτισθῇ ἔτσι.

§325Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν ὁ διάδοχος Ὑπουργὸς νὰ τροποποιήσῃ τὰς διατάξεις αὐτὰς καὶ νὰ τοὺς διορίζῃ αὐτός. Πρέπει νὰ εἶναι κατωχυρωμένος ὁ τρόπος τοῦ διορισμοῦ τῶν μελῶν τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου διὰ τοῦ πολιτεύματος.

§326Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὁμιλεῖτε περὶ ἀναβολῆς;

§327Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς σᾶς.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§329Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι συντελοῦμεν εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῆς Δικαιοσύνης, ὅταν διάφοροι συνάδελφοι ἐπιτίθενται δι’ ἀοριστολογιῶν κατὰ τῶν δικαστικῶν προσώπων. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι λόγῳ τῆς ἐσωτερικῆς ἀνωμαλίας τῆς Χώρας ἐπῆλθον γενικοὶ κλονισμοὶ εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλληλικοὺς κλάδους, ἐκεῖ δὲ ὅπου ἐπῆλθεν ὀλιγωτέρα εἶναι ὁ δικαστικὸς κλάδος καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ κλάδος τις ὁ ὁποῖος παρέσχε καὶ παρέχει ὑπηρεσίας εἰς τὴν Χώραν, εἶναι ὁ δικαστικὸς κλάδος. Μὴ θέλωμεν νὰ ἀδικῶμεν ἓν Σῶμα τὸ ὁποῖον παρέσχε πολυτίμους ὑπηρεσίας, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θεωρήσωμεν ὅτι εἶναι μειωμένον.

§330Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ ἀγάπην καὶ στοργὴν πρὸς τὴν Δικαιοσύνην λέγονται ὅλα αὐτά!

§331Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ἡ ἀγάπη καὶ ἡ στοργὴ μεταβάλλεται εἰς κατηγορητήριον καὶ διασείεται ἡ πίστις πρὸς τὴν Δικαιοσύνην καὶ φθάνομεν μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ προτείνῃ ὁ ἐξ Ἰωαννίνων κ. συνάδελφος καὶ τὴν βιαίαν μεταβολήν.

§332Γ. ΚΙΑΓΙΑΣ. Τοὐναντίον, εἶπον ὅτι ἀποδέχομαι καὶ ἐγὼ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι θεωρεῖ τὴν ἐκκαθάρισιν ἀντιφυσιολογικὴν καὶ θέλει τὴν φυσιολογικὴν ἐκκαθάρισιν.

§333Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐλησμονήσατε ὅτι κατὰ τὸ 1917 ἔγινε βιαία ἐκκαθάρισις· ὁλόκληρον Σῶμα δικαστικὸν ἔφυγεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἠναγκάσθημεν μετά τινα χρόνον νὰ τὸ ἐπαναφέρωμεν καὶ νὰ ὑπηρετήσουν αὐτοὶ τοὺς ὁποίους ἐδιώξαμεν. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι συντελεστικὰ διὰ τὸ γόητρον τῆς ὑπηρεσίας αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγονται. Ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συντρέξωμεν τὴν Δικαιοσύνην καὶ ἡ πρώτη πρᾶξις πρέπει νὰ εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις τῶν δικαστῶν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι κανεὶς μάρτυς· ὀλίγοι εἶναι οἱ μάρτυρες, καὶ ὁ δικαστὴς σήμερον εἶναι μάρτυς, ζῶν μὲ τὸν γλίσχρον μισθόν του.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοδωρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§335Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ μὴ ἐπικροτῶν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διότι ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι διὰ τῆς ἀπονομῆς τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως εἰς τὰ ὄργανα τῆς Δικαιοσύνης θὰ προαγάγωμεν τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐλησμόνησε τοὺς προλεταρίους τῆς Δικαιοσύνης, τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους. Ἔχω ὑποβάλει περὶ αὐτοῦ σχετικὴν τροπολογίαν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§336Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Ἐπιδοκιμάζω τὸ νομοσχέδιον καὶ εὔχομαι νὰ ψηφισθῇ γρήγορα χωρὶς τροπολογίαν.

§337Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, κύριοι, ἐπὶ τριῶν σημείων τὰ ὁποῖα ἔφερον πρὸς ἔλεγχον ὄχι τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον πάντες κατ’ ἀρχὴν εὑρίσκουν ὡς ἐξυπηρετικὸν διὰ τὴν ἐξύψωσιν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἔλεγχον ἐπὶ σημείων μακρὰν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ δώσω ποιάν τινα ἀπάντησιν. Ὁ ἔλεγχος τῶν τριῶν τούτων σημείων, παρὰ διαφόρων ἀξιοτίμων ἀγορητῶν ἐξαγγελθείς, εἶναι ὁ κατὰ τῆς ποιοτικῆς καταστάσεως τοῦ δικαστικοῦ Σώματος, ὁ κατὰ τῆς παρασκευασίας τῆς νομοτεχνικῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὁ κατὰ τοῦ τρόπου τῶν αὐξανομένων ἀποδοχῶν. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν νομοτεχνικὴν παρασκευασίαν τοῦ νομοσχεδίου....

§338Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν λέτε παρασκευὴν καλύτερον;

§339Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης)..... παρασκευὴν ἔστω τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἠτιολογημένος ὁ ἔλεγχος, διότι αἱ διατάξεις, ὡς καθορίζονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι σαφεῖς, κατόπιν μάλιστα τῶν δηλώσεων, εἰς τὰς ὁποίας προέβην, ὅτι πρὸς μεγαλυτέραν εὐκολίαν θὰ προσαγάγωμεν καὶ πίνακα, ὄχι μόνον περὶ τοῦ ποῖαι ἀποδοχαὶ παρέχονται διὰ τῶν διατάξεων τούτων, ἀλλὰ καὶ ποῖαι παρείχοντο πρότερον. Φρονῶ δὲ ὅτι πᾶσα ἀντίρρησις περὶ ἀσαφείας καὶ κακῆς διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔχει καμμίαν αἰτιολογίαν ὀρθήν. Ἡ ἀντίρρησις καὶ τρόπον τινὰ ἡ ἔμμεσος μομφή, τὴν ὁποίαν ἠθέλησεν ἀξιότιμος ἀγορητὴς νὰ ἀπαγγείλῃ καθ’ ἡμῶν, διότι δι’ ὄχι σοβαρᾶς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως ἠθελήσαμεν νὰ ὑποβάλωμεν σχέδιον νόμου τόσον ἐξυπηρετικὸν τῆς Δικαιοσύνης, δὲν εὑρίσκω ὅτι εἶναι βάσιμος, δεδομένου ὅτι παρ’ ὅλης τῆς Συνελεύσεως, ὄχι μόνον ἀπόψε, ἀλλὰ πάντοτε ὡμολογήθη καὶ ἀνομολογεῖται ὅτι εἷς οὐσιωδέστατος λόγος τῆς βελτιώσεως τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἡ βάσις τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως, νομίζω δὲ ὅτι θὰ ἠδίκουν τὴν Συνέλευσιν, ἂν προσεπάθουν διὰ πομπωδῶν ἐκφράσεων νὰ διατυπώσω ἐννοίας αἱ ὁποῖαι θὰ παρίστων τὴν ἀνάγκην ταύτην. Φρονῶ ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη οὔτε μεγάλων ἐκφράσεων οὔτε μακρᾶς ἐκθέσεως διὰ νὰ δικαιολογηθῇ ἓν μέτρον ἐπιβεβλημένον, τὸ ὁποῖον ὁμοθύμως ἡ Συνέλευσις ἀναγνωρίζει καὶ κατὰ τοῦ ὁποίου οὐδεὶς ἐν τῇ Συνελεύσει ταύτῃ ἀντετάχθη. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν βάσιν τοῦ ἐλέγχου τῆς ποιοτικῆς καταστάσεως τοῦ δικαστικοῦ κλάδου, περὶ τοῦ ὁποίου ἠκούσθησαν καὶ λόγοι περὶ βιαίας πρῶτον ἐκκαθαρίσεως καὶ εἶτα οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ κλῆρος πάσης Ἐπαναστάσεως ὑπῆρξεν ὁ κλῆρος τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἰδιαίτατα δὲ ἐκκαθαρίσεως τοῦ δικαστικοῦ κλάδου, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως ὅτι εὐτυχεῖς ὑπῆρξαν ἐκεῖνοι οἱ κυβερνῆται οἱ ὁποῖοι εἰς τοιαύτας περιστάσεις κατώρθωσαν νὰ χειραγωγήσωσι τὰς περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως ἀντιλήψεις καὶ ἀποτρέψωσι τὴν τελεσιουργίαν αὐτῆς, τοὐναντίον δὲ δυστυχεῖς ὑπῆρξαν ὅσοι, καμφθέντες πρὸ τῆς τοιαύτης ἀνάγκης, παρέδωσαν τὴν Δικαιοσύνην τῆς Πατρίδος εἰς ὀλισθήματα, τὰ ὁποῖα μακρὸς χρόνος, ὡς τὸ πρόσφατον παρελθόν, δὲν ἠδυνήθη νὰ καλύψῃ. Ἐκεῖνο ἐπίσης τὸ ὁποῖον θέτω ὑπὸ τὴν ἀντίληψιν τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου κυρίως ἐφιστῶ τὴν προσοχήν της εἶναι ὅτι τὸ ἐξαιρετικῶς ἰδιάζον τῆς δικαστικῆς λειτουργίας καὶ αἱ ἐντελῶς ἐξαιρετικαὶ σχέσεις, αἱ ὁποῖαι διαιροῦν ἢ προσεγγίζουν τὴν Δικαιοσύνην πρὸς τὴν Κοινωνίαν καὶ οἱ ἐντελῶς ἐξαιρετικοὶ ὅροι οἱ ὁποῖοι συνδέουν ἢ ἀπομακρύνουν ταύτην ἀπὸ τῆς Κοινωνίας καὶ οἱ ὅροι οἱ ἀπορρέοντες ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς φύσεως τῆς δικαστικῆς λειτουργίας, καλουμένης ἑκάστοτε νὰ τέμνῃ τὰς ἰδιωτικὰς διαφοράς, ἡ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπόφασις δημιουργεῖ καὶ ἀνὰ ἕνα ἐχθρόν, ἐκεῖνον καθ’ οὗ ἀπεφάνθη ὁ δικαστής, εἶναι μία ἀπὸ τὰς σοβαρωτέρας αἰτίας, αἱ ὁποῖαι, ἐξεταζόμεναι, παρουσιάζουν τὴν Δικαιοσύνην ὡς πάντοτε πληττομένην. Κύριοι, συμβαίνει πολλάκις, εἴτε ἕνεκα τῆς ἀσταθείας τῆς ἑρμηνείας τῶν νόμων εἴτε καὶ ἐξ ἀτελείας τῆς νομοθεσίας εἴτε καὶ ἐξ ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας, νὰ δημιουργῆται μία πεποίθησις περὶ δικαίου ἀνυπάρκτου καὶ συνηθέστατα αἱ πεποιθήσεις αὐταὶ δὲν περιορίζονται, δυστυχῶς, μόνον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, ὄχι ἁπλῶς μεθοδεύονται δίκην, ἀλλ’ ἐπεκτείνονται καὶ εἰς τοὺς ἐντεταλμένους τὴν διαχείρισιν ἀλλοτρίων ὑποθέσεων καὶ πολλάκις συμβαίνει, δικηγόροι ἑρμηνεῖς τῆς δίκης, προϊούσης ταύτης, νὰ ὑποβάλλωνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὅτι ὑποστηρίζουσι τὴν ἀλήθειαν, ὥστε συνηθέστατα δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀλήθειαν.

§340Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὰ ἔχει εἴπει αὐτὰ ὁ Δημητρακόπουλος· ἔχουν ἀκουσθῆ τὰ ἴδια ἀκριβῶς.

§341Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ἀντιγραφή.

§342Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι Δημητρακόπουλος ἢ εἶναι Βενιζέλος ὅστις τοιαῦτα εἶπεν, ἀλλὰ χαίρω ὅταν συμπίπτῃ τὰ συστήματα νὰ εἶναι τὰ ἴδια.

§343Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Πρὸς τιμήν σας εἶναι ὅτι ἐπαναλαμβάνετε ἀνάλογα ρήματα πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν μακαρίτην Δημητρακόπουλον.

§344Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον βλέπομεν συμπτωματικώτατον εἶναι τοῦτο, ὅτι καὶ τότε τὰ μέτρα ἐκείνων καὶ τώρα τὰ μέτρα ἡμῶν τείνουσιν εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ γοήτρου τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὅτι ἀντιτιθέμεθα κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς Δικαιοσύνης, χρησιμοποιοῦντες βίαια μέσα, καὶ εἰς ἡμᾶς ἐναπόκειται ἤδη ἡ ἀντίστασις, ἐφόσον εὑρισκόμεθα ἐν τῇ θέσει ταύτῃ, ν’ ἀποτρέψωμεν τὴν ἀνάγκην τῆς λήψεως βιαίων μέσων καὶ διὰ τῆς φυσιολογικῆς παρακολουθήσεως τῶν δικαστικῶν πραγμάτων, διὰ τῶν Εἰσαγγελέων, οἵτινες ἀποτελοῦν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ διὰ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν καὶ Ἐφετῶν ἐπιθεωρητῶν, μὲ τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ παρακολουθήσωμεν τοὺς δικαστὰς εἰς ἑκάστην εἰδικὴν περίπτωσιν, δυνάμεθα νὰ ἐπιβλέψωμεν καὶ ἐξυπηρετήσωμεν τὴν Δικαιοσύνην. Καὶ τὴν ἐξυπηρετοῦμεν πρὸς τούτοις δι’ ὅλων τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν τὴν τιμὴν νὰ θέσωμεν ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν. Φρονοῦμεν ὅτι ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, μὲ τὴν ἁγνότητα τῶν διαθέσεών της ἀπέναντι τοῦ δικαστικοῦ κόσμου, ἐπέτυχεν, ὥστε ἡ Δικαιοσύνη νὰ προσεγγίσῃ εἰς τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον ποθεῖ ταύτην τὸ Ἔθνος καὶ νὰ ἑλκύσῃ πρὸς τὴν Δημοκρατίαν τὸν δικαστικὸν κόσμον, πρὸς τὸν ὁποῖον παρέχει ὅλην τὴν στοργὴν αὐτῆς καὶ τὸν ὁποῖον καλεῖ, ἵνα καὶ αὐτὸς συνευωχηθῇ εἰς μίαν κοινὴν τράπεζαν, τὴν ὁποίαν στρώνει ἡ Δημοκρατία πρὸς ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ πρὸς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη.

§346Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω, ὀλίγα λεπτὰ νὰ καθίσουν οἱ κύριοι πληρεξούσιοι νὰ ψηφίσωμεν μερικὰ νομοσχέδια εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§347ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐκ συναλλαγματικῶν καὶ ἐμπορικῶν ἢ μὴ γραμματίων εἰς διαταγὴν διαφορῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 22)28 Νοεμβρίου 1923 περὶ ἀμέσου ἐκδικάσεως αὐτοφώρων τινῶν πλημμελημάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων διὰ καταδίκων, καὶ περὶ καθορισμοῦ δαπάνης πρὸς διατροφὴν τῶν διὰ πολιτικὰ ἀδικήματα καταδίκων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑπολογισμοῦ ἀμίσθου δικαστικῆς ὑπηρεσίας τῶν κατωτέρω δικαστικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Αὐγούστου 1923 Ν. Διατάγματος περὶ διατιμήσεως καὶ διώξεως τῆς αἰσχροκερδείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ αἰσχροκερδείας κλπ. διατάξεων τοῦ ἀπὸ 17 Μαΐου ἐ. ἔ. Ν. Διατάγματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ Β. Δ. περὶ ἀναδημοσιεύσεως εἰς ἓν ἑνιαῖον κείμενον τῶν νόμων περὶ κυριακῆς ἀναπαύσεως εἰς Θεσσαλονίκην καὶ λοιπὰς πόλεις ἐχούσας πληθυσμὸν διαφόρων θρησκευμάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 3059 περὶ κατατάξεως ἐθελοντῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως ἀποδοχῶν τῶν ἀξιωματικῶν κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπομακρυνθέντων ἐκ τοῦ στρατεύματος ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ ναοῦ Ἁγίου Γερασίμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ τοῦ ἐν Ἀθήναις Πολιτικοῦ Νοσοκομείου «Ἐλπὶς» Ν. Διαταγμάτων τῆς 9 καὶ 23 Ὀκτωβρίου 1923». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως καὶ μισθώσεως Καπνεργοστασίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς ἐν Σάμῳ, Χίῳ καὶ Θάσῳ ἰσχυούσης φορολογίας τοῦ ἐλαίου καταβαλλομένης ἐν τοῖς ἐλαιοτριβείοις διὰ τῆς ἐν τοῖς τελωνείοις καταβαλλομένης τοιαύτης κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑδρεύσεως τῆς πόλεως Κορίνθου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ὑδρεύσεως καὶ ἐξυγιάνσεως Ἀγουλινίτσης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης ἄρθρων εἰς τοὺς κωδικοποιηθέντας νόμους 2517 καὶ 3025 τοῦ νέου σχεδίου τῆς πόλεως Σερρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς τοὺς συνταξιούχους τοῦ Ν. Α. Ταμείου καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ κωδικοποιουμένου νόμου 2873». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως Ἐθνικῶν Ὀρφανοτροφείων καὶ Οἰκοτροφείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν Ἐθνικῶν Ὀρφανοτροφείων καὶ Οἰκοτροφείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΑΦΜΓʹ περὶ στρατιωτικῶν εἰσφορῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγχωνεύσεως τοῦ δικαστικοῦ Ἀρχείου Μικρᾶς Ἀσίας μετὰ τοῦ Γενικοῦ Ἀρχείου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ περὶ μονιμοποιήσεως ἐκτάκτων τινῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως δημοσίου γηπέδου ἐν Μακεδονίᾳ πρὸς ἵδρυσιν Νεκροταφείου τῶν κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον πεσόντων Γερμανῶν καὶ Βουλγάρων στρατιωτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1923 Ν. Διατάγματος περὶ παραχωρήσεως γηπέδου ἐν Θεσσαλονίκῃ διὰ συνοικισμὸν Ποντίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως τῶν κτιρίων τοῦ Διοικητικοῦ Κέντρου Θεσσαλονίκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως τῆς μελέτης κατασκευῆς ἢ συντηρήσεως τῶν δημοσίων ὁδῶν διὰ συμβάσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 27 Ἰουνίου 1924 συμβάσεως περὶ ἀγορᾶς σταφιδοκάρπου διὰ λογαριασμὸν τοῦ Ἑλλην. Δημοσίου». Ὁ κ. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§348Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι τοιοῦτον νομοσχέδιον ἔρχεται ὑπὸ συζήτησιν εἰς τοιαύτην ὥραν.

§349Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι κατ’ ἀρχήν, κ. συνάδελφε.

§350Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἔρχεται καὶ εἰς τοιαύτην ὥραν, ὥστε οὐδὲ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συζητουμένου ἐπιζητεῖται νὰ ἀγοράσῃ τὸ Κράτος 10.000.000 σταφιδοκάρπου ἐκ τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας. Τὸ μέτρον τοῦτο προτείνεται ἑκάστοτε. Ἀγορὰ σταφιδοκάρπου παρὰ τοῦ Κράτους, αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, εἶναι ἀντιπολιτικὴ καὶ ἀντιοικονομική· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι τὸ Κράτος προσπαθεῖ νὰ πείσῃ τὴν παραγωγὴν ὅτι εἰς οἱανδήποτε περίστασιν, καθ’ ἣν τὸ προϊὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πωληθῇ διὰ διαφόρους λόγους ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, ὅτι θὰ ἔρχεται τὸ Κράτος ἑκάστοτε νὰ ἐξαγοράζῃ αὐτὸ διὰ νὰ ἀναπληρώνῃ τὰ κενὰ τῆς καταναλώσεως. Κατὰ γενικὴν ἀρχὴν τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐντελῶς ἀντιοικονομικὸν καὶ ψυχολογικῶς ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ ὅλου κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἑκάστοτε θὰ εἶναι δυνατὸν οἱ παραγωγοί, συσσωματούμενοι, νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ ζητῶσιν ἀπὸ τὸ Κράτος τὴν συνδρομήν του διὰ τὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα δὲν ἐπωλήθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, καίτοι προέρχομαι ἀπὸ σταφιδικὰ μέρη, ν’ ἀποκρούσω τὸ μέτρον τοῦτο διὰ γενικοὺς λόγους. Μετά τινας μῆνας θὰ ἔχωμεν νέαν παραγωγὴν καὶ θὰ δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς τὸν κόσμον, συσσωματούμενον διὰ διαμαρτυριῶν, ν’ ἀξιώσῃ παρὰ τοῦ Κράτους ν’ ἀγοράσῃ τὸ πλεόνασμα τῆς σταφίδος, εἰς τιμὰς τὰς ὁποίας φαντάζεται ὁ παραγωγὸς νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸ Κράτος. Νομίζω ὅτι δὲν συνεισφέρει οὐδεμίαν ὠφέλειαν εἰς τὴν δημοσίαν παραγωγὴν μέτρον ἐντελῶς προωρισμένον νὰ δυσχεράνῃ τὰ πράγματα τῆς σταφίδος, ἀλλὰ καὶ νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τοὺς παραγωγοὺς νὰ ζητοῦν ἑκάστοτε νὰ ἐπεμβαίνῃ τὸ Κράτος καὶ νὰ διαρρυθμίζῃ τὰ τῆς καταναλώσεως καὶ παραγωγῆς. Καὶ αὔριον ὅλα τὰ ἄλλα προϊόντα τῆς παραγωγῆς θὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν ἀξίωσιν. Ἐγώ, ἐνδιαφερόμενος διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ δώσῃ ἰδιάζουσαν προσοχήν, διότι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχωμεν συνταράξεις καὶ ἀνωμαλίας κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, διότι οἱ παραγωγοὶ θὰ ἀξιώσωσιν ὅλα τὰ πλεονάσματα νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος νὰ τὰ ἀγοράσῃ εἰς ὑψηλὴν τιμήν, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ὀγκώδη, οὐσιαστικῶς δὲ δὲν δύναται νὰ ὠφελήσῃ τὴν παραγωγήν, διότι αἱ σημεριναὶ τιμαὶ εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἱκανοποιήσωσι καὶ τὰς ἀξιώσεις τῶν παραγωγῶν. Πρὸς τίνα λόγον ἔρχεται τὸ Κράτος σήμερον....

§351ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δι’ οὓς λόγους ἦλθε καὶ πέρυσιν.

§352Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὀφείλετε νὰ γνωρίζετε ὅτι διὰ τοῦ κονσόρτσιουμ...

§353Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κονσόρτσιουμ.

§354Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κατὰ τὸ παρελθὸν τὸ Κράτος ἐχειρίσθη τὸ σταφιδικὸν συνάλλαγμα ἐπὶ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς· ἐλογαριάσθη ἡ τιμὴ τῆς λίρας πρὸς 150 δραχμάς, ἐνῷ ἡ τιμὴ τῆς τρεχούσης ἀξίας της ἦτο 250 δραχ., διὰ τὸ περιπλέον ἠναγκάσθη τὸ Κράτος νὰ κρατήσῃ τὸ σταφιδικὸν συνάλλαγμα. Ἦλθε διαμαρτυρία ἐξ Ἠλείας μερικῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι σταφιδόκαρπον κατωτέρας ποιότητος, εὑρέθησαν δὲ ποσὰ εἰς χεῖρας ἐμπόρων.

§355Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πρόκειται περὶ παραγωγῶν· ἡμεῖς ἀμυνόμεθα διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, περὶ τῶν ἐμπόρων ὁμιλοῦν οἱ ἀντιφρονοῦντες.

§356Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μὴ ἀνησυχεῖτε· αἱ διαμαρτυρίαι σας θὰ γραφοῦν καὶ θὰ ἀκουσθῶσιν εἰς τὴν Ὀλυμπίαν, ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μοὶ κάμνει ἐντύπωσιν καὶ τὸ ὁποῖον μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα εἰς τὰς 3 μετὰ τὸ μεσονύκτιον εἶναι ὅτι ὁλόκληρος ὁ σταφιδικὸς πληθυσμὸς τῆς Πελοποννήσου εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσῃ φορολογίαν κατὰ χιλιόλιτρον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν εἰς τρόπον ὥστε νὰ καλυφθῶσι τὰ 30.000.000. Ἂν τὸ Κράτος εἶχε τὴν γενναιοδωρίαν νὰ δώσῃ τὰ 30.000.000, θὰ ἦτο μία πρᾶξις φιλάνθρωπος, τὴν ὁποίαν ἐγὼ θὰ ἐδεχόμην εὐχαρίστως, ἀλλ’ ἤδη πρόκειται αὐτὰ τὰ 30.000.000 νὰ τὰ πληρώσῃ ὁλόκληρος ὁ σταφιδικὸς πληθυσμὸς τῆς Πελοποννήσου καὶ μάλιστα ἡ Κορινθία, ἡ ὁποία ἔχει πρᾶγμα πολυτελείας, λόγῳ δὲ τῆς καταναλώσεως καὶ τῶν ὑψηλῶν τιμῶν σήμερον δὲν ἔχουσιν οὔτε ἡ Κορινθία οὔτε αἱ Πάτραι σταφιδόκαρπον πρὸς ἐξαγοράν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐγὼ διαμαρτύρομαι, διότι ἔχω ἐντολὴν ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς μου, οἱ ὁποῖοι θὰ πληρώσωσιν 100.000 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Αὐτὸ τὸ θεωρῶ ἐπιζήμιον, ἰδιαιτέρως διὰ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα. Δὲν βλέπω διατί νὰ ταράττεσθε· ἂς τὸ ἀγοράσῃ τὸ Κράτος. Τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει τὸ Κράτος ἀπὸ πέρυσι συντελοῦσιν εἰς τὴν ἰσορρόπησιν τῆς καταναλώσεως καὶ ἐξαγωγῆς. Τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀντιοικονομικόν. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐξηγόρασε κατὰ τὸ παρελθὸν 30.000.000 σταφιδοκάρπου: Τί ἐγένοντο αὐτά; Ὑπάρχει ἡ πληροφορία ὅτι εὑρίσκονται εἰς ὅλας τὰς ἀποθήκας τῆς Πελοποννήσου καὶ σήπονται, δὲν κατώρθωσε δὲ τὸ Δημόσιον νὰ πωλήσῃ τὰ ποσὰ αὐτὰ διὰ δημοπρασίας. Ἀκόμη δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐξαγάγῃ ἀπὸ τὰς ἀποθήκας οὔτε ἓν δράμιον σταφίδος.

§357Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). 20.000.000 θὰ εἰσπράξωμεν.

§358Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Καὶ θὰ ζημιωθῇ τὰ 30.000.000. Εἴκοσιν ἑκατομμύρια ἠγόρασε πρὸς 3 χιλ. τὸ χιλιόλιτρον· εἶναι 60.000.000.

§359Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Σεῖς εἶσθε ἀντίθετοι.

§360Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μάλιστα καὶ εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ἐὰν πρὸ εἰκοσαετίας ἤμεθα ἀντίθετοι. Δὲν γνωρίζω ἂν μετὰ τρεῖς μῆνας θὰ εἶσθε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εὔχομαι νὰ εἶσθε. Θὰ ἴδητε ὅτι ἐν Πελοποννήσῳ θὰ ἔχωμεν τοιαύτην ἐξέγερσιν, ὥστε θὰ ἀναγκασθῆτε ν’ ἀγοράσητε 100.000 λίτρας καὶ θὰ εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ τεθῶ ἐπὶ κεφαλῆς διὰ νὰ σᾶς ἀναγκάσω νὰ ἀγοράσητε καὶ θὰ ἴδητε τὸ δημόσιον ταμεῖον κυλιόμενον πρὸς τὰ ἐκεῖ.

§361Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι ἀντιπρόσωπος προερχόμενος ἀπὸ ἀγροτικὴν περιφέρειαν ἔρχεται καὶ πολεμεῖ μέτρον τεῖνον πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν.

§362Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀγροτικὰ συμφέροντα.

§363Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἀλλὰ εἶναι τὰ λάθη τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν ὅπου στέλλουν ἀντιπροσώπους ξένους πρὸς τὰ συμφέροντά των.

§364Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἠξεύρω πῶς προστατεύονται τὰ συμφέροντα. Δὲν περιμένω ἀπὸ σένα.

§365Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι ἀγροτικῶν πληθυσμῶν πρέπει νὰ παρουσιάσωμεν ἑνιαῖον μέτωπον, διότι ὑπάρχουν πολλὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα χρήζουν προσοχῆς καὶ μελέτης καὶ ὑποστηρίξεως, καθὼς ἡ ἐλαιοπαραγωγή. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν νὰ ζητήσωμεν τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδικῶν ἐπαρχιῶν, πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ ὑποστηρίξωμεν αὐτοὺς καὶ μάλιστα ἀφοῦ διὰ τοῦ προτεινομένου μέτρου δὲν πρόκειται νὰ πληρώσωμεν οὔτε ἡμεῖς οὔτε τὸ Κράτος. Ἐλέχθη ὅτι ἡ Ἠλεία μόνον τὸ θέλει. Ὄχι, αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθὲς καὶ σήμερον ἔχομεν τηλεγραφήματα ἀπὸ τοὺς Γαργαλιάνους καὶ ἀλλαχόθεν νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ψηφίσῃ τὸ μέτρον αὐτό, διότι ἀπειλεῖται σοβαρῶς ἡ παραγωγή. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ ἄτοπον τοῦτο γίνεται, διότι ἀποβλέπουν εἰς ἀτομικὰ συμφέροντα καὶ βεβαίως θὰ ἴδητε, κ. Πετρίδη, τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν ἐξεγειρόμενον, ὄχι διὰ νὰ κτυπήσῃ τὴν Κυβέρνησιν—ἡ ὁποία τὸν ὑποστηρίζει—ἀλλ’ ἀντιπροσώπους οἱ ὁποῖοι καταπροδίδουν τὰ συμφέροντά του.

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§367Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει καταρτισθῆ μὲ τὴν γενικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3, δίδει τὸ δικαίωμα τῆς ἀγορᾶς 10.000.000 λιτρῶν. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ μέρη παράγοντα μικρὰς ποσότητας, ὅπως ἡ Λευκάς, ἡ ὁποία παράγει 500.000 λίτρας καὶ πληρώνει 500 δρ. κατὰ χιλιόλιτρον. Νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ ἀγορασθῇ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ τὸ ἀνάλογον.

§368Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ ἀγορασθοῦν ἐν ἀναλογίᾳ ἀπὸ ὅλα τὰ σταφιδικὰ μέρη.

§369Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ὁρισθῇ ὅτι ἡ Τράπεζα ὀφείλει ν’ ἀγοράσῃ ἀπὸ ὅλα τὰ σταφιδοπαραγωγὰ μέρη.

§370Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔτσι λέγει ὁ νόμος.

§371Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δύναται νὰ γίνῃ μία διασάφησις. Κάμετε μίαν τροπολογίαν.

§372Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐφόσον ἔχω τὴν συγκατάθεσίν σας, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν πλέον.

§373ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§374Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὅλοι οἱ θορυβοῦντες ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου κατάγονται ἐκ σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὄχι, οὔτε κἂν ἐξ ἀγροτικῶν ἐπαρχιῶν. Καὶ φυσικὸν εἶναι, κύριοι, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι καταγόμεθα ἐξ ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπέστησαν ζημίας καὶ καταστροφὰς χωρὶς ποτε τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ ἀρωγόν, νὰ δικαιούμεθα νὰ ἐρωτήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν....

§375Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ποῖος σᾶς πταίει;

§376Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐν τίνι δικαιώματι οἱ μὲν εἶναι καλὰ παιδιά, οἱ δὲ κακὰ παιδιὰ τῆς Κυβερνήσεως; Διὰ τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία τίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν, ζητεῖται ἡ κατασπατάλησις 30.000.000 δραχμῶν ὑπὲρ ὡρισμένων περιφερειῶν σταφιδικῶν εἰς βάρος πρῶτον τοῦ δημοσίου ταμείου...

§377Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές. Εἶναι ἀνακρίβειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος.

§378Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω πῶς ὑπὲρ ὡρισμένων διαμερισμάτων, ἐναντίον ὅλων τῶν ἄλλων καὶ ἐναντίον τοῦ δημοσίου ταμείου, εἰς τὸ ὁποῖον συνεισφέρει καὶ ἡ ἐπαρχία, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ἀντιπρόσωπος. Καὶ ὅτι σπαταλᾷ τὸ Δημόσιον τὰ χρήματα αὐτὰ ἀναμφισβήτητον καὶ ἀδιαφιλονείκητον εἶναι ὅτι τὸ Δημόσιον ἔχει ἤδη ἀγοράσει σταφιδόκαρπον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐδαπάνησε σημαντικώτατα ποσὰ ἑκατομμυρίων καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος τὸν φυλάττει κατεσπαρμένον εἰς διαφόρους ἀποθήκας τῆς Πελοποννήσου, χωρὶς νὰ καταστῇ δυνατὸν μέχρι σήμερον νὰ διαθέσῃ οὔτε ἓν ἑκατόλιτρον. Ποία θὰ εἶναι ἡ τύχη τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδαπάνησε τὸ Δημόσιον μέχρι σήμερον, ἀφίνω εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν. Κύριοι, ἐδόθη εἰς ἀγορὰν τοῦ σταφιδοκάρπου ἐκείνου—δὲν εἶναι κοινὸν μυστικὸν—ὅ,τι σκάρτο πρᾶγμα, ὅ,τι βρώμικο πρᾶγμα καὶ ἐναπετέθη εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου, ἵνα ἐνθυλακωθῇ τὸ ποσὸν τῶν ἑκατομμυρίων αὐτῶν. Θὰ ἀγορασθῇ σταφὶς διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἀπὸ ὡρισμένας περιφερείας, ὅπου ὑπάρχει πλεόνασμα, ἵνα ὑποχρεωθοῦν, κατὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοὺς ἰδικούς σας, αἱ διάφοροι ἄλλαι σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν θὰ ἀγορασθῇ οὔτε ὀκᾶ, νὰ ἐξαγάγουν μὲ 90 δραχμὰς ἐξαγωγικὸν δασμόν. Καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ ἐρωτήσω τὸν ἑαυτόν μου, ἂν ὁ δασμὸς αὐτὸς εἶναι εἰς βάρος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐκείνων, ἀπὸ τοὺς ὁποίους θ’ ἀγορασθῇ, καὶ δὲν εἶναι εἰς ὄφελος ὡρισμένων σταφιδοπαραγωγῶν; Καὶ ὅταν ἀποθηκευθῇ καὶ ἡ σταφὶς αὐτὴ καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὑπάρχον εἰς τὸ ἀποταμίευμα τοῦ Δημοσίου αὐξηθῇ κατὰ 10.000.000, τότε θὰ ἴδωμεν πῶς θὰ διατεθῇ ἀπὸ τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον, ἔχει δείξει μέχρι τοῦδε τρομακτικὴν ἀνικανότητα εἰς τὰς ἐμπορικάς του ἐπιχειρήσεις. Τί θὰ μπῇ εἰς τὰς ἀποθήκας καὶ πῶς θὰ διατεθῇ. Καὶ ἰσχυρίζεσθε ὅτι θὰ διατεθῇ, καὶ θὰ διατεθῇ ἵνα γίνῃ οἰνόπνευμα καὶ κρασί, ἀλλὰ βεβαιωθεῖτε ὅτι δὲν θὰ γίνῃ, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ πνεῦμα θὰ εἶναι τὸ χρῆμα τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον θὰ πετάξῃ ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἵνα εἰσέλθῃ εἰς τὰ θυλάκια ἐκείνων τῶν ὁποίων θὰ εἰσέλθῃ. Ἂν, κύριοι, νομίζετε ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κυρώνει μίαν τοιαύτην σύμβασιν τόσης σπουδαιότητος, εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν εἰς τοιαύτας ὥρας ἐνώπιον ἂν δὲν εἶναι 33 θὰ εἶναι 35, πληρεξουσίων, βεβαίως δύνασθε νὰ τὸ κάμετε. Ἀλλ’ ὅταν ἔχετε τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τὰ καπνοπαραγωγὰ μέρη νὰ εἰσπράττητε φόρους ἐξαγωγικοὺς εἰς χρυσὸν καὶ νὰ καταστρέφητε ἕνα ἐμπόριον, ὅταν διὰ νὰ ἀρθῇ κατὰ μέρος ὁ φόρος ἐδέησε νὰ γίνωσι δὲν γνωρίζω πόσαι συσκέψεις, ὥστε νὰ δυνηθῶσι τὰ μεγάλα ἀποθέματα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον, νὰ εὕρωσι κάποιαν διέξοδον, νομίζετε ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θέλει νὰ σεβασθῇ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, νὰ διαθέτῃ ἑκατομμύρια ὁλόκληρα δωρεὰν εἰς ὡρισμένους πληθυσμούς, διότι ἁπλούστατα συνέπεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ κατάγεται ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων;

§379Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ περιφέρειά μου δὲν βγάζει οὔτε ἕνα σπυρὶ σταφίδα.

§380Ν. ΞΗΡΟΣ. Οὔτε τοῦ κ. Βουδούρη, ποὺ φωνάζει τόσον τοὐλάχιστον ἡμεῖς εἰς τὸ Μοσχοχῶρι βγάζουμε καμμιὰ ὀκᾶ.

§381Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νὰ πάρετε μιὰ γεωγραφία, κ. συνάδελφε. Οἱ ὑπομνηταὶ τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζετε δὲν ἔχουσι σταφίδα.

§382Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ φωτισθῶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, πῶς εἶναι συμφέρον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται ὑπὲρ ὡρισμένων περιφερειῶν, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν μᾶς ἐφώτισε περὶ τῆς ὠφελιμότητος τοῦ νομοσχεδίου.

§383Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἀντελήφθητε τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου, οὔτε κατέχετε τὰ ἄρθρα τὰ ὁποῖα διετυπώθησαν. Τί νὰ σᾶς ἀπαντήσω;

§384Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὴν σοφίαν σας δὲν τὴν ἠμφισβήτησα ποτέ, ἀλλ’ ἐπεθύμουν αὐτὴν τὴν σοφίαν νὰ τὴν μεταδώσητε καὶ εἰς ἡμᾶς.

§385Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν τὸ ἐδιαβάσατε καθόλου, διότι ἀλλέως δὲν θὰ ὁμιλούσατε περὶ σπατάλης τοῦ Δημοσίου.

§386Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἀκριβῶς 30.000.000 δραχμῶν σπαταλᾷ τὸ Δημόσιον, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπιβάλλετε φόρους διὰ νὰ πάρετε 10 δραχμὰς ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§387Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δημοκοπεῖτε.

§388Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν ἐσυνήθισα νὰ δημοκοπῶ, οὔτε νὰ ρίχνω Κυβερνήσεις γιὰ νὰ πετύχω τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Ἂν σεῖς ὀργανοῦσθε διὰ τοιοῦτον σκοπόν, δικαίωμά σας εἶναι.

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§390Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματος, ἄλλως τε εἶμαι παλαιὸς βουλευτὴς καὶ γνωρίζω τὰ καθήκοντά μου.

§391Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε, κ. Πρόεδρε, νὰ κανονίζετε σεῖς τὸν τρόπον τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. πληρεξουσίου· θὰ χειρισθῇ τὸ ζήτημα ὅπως αὐτὸς θέλει.

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§393Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θὰ ἀχθῇ εἰς ἕνα συμπέρασμα.

§394Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὁ προλαλήσας πληρεξούσιος Κερκύρας ἀποταθεὶς πρὸς τὸν πληρεξούσιον Κορινθίας τοῦ εἶπεν ὅτι κακὰ κάμνωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὸν ἐκλέγουσι.

§395Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν μοῦ κάμνει καμμίαν ἐντύπωσιν. Ἐκλέγομαι 25 χρόνια καὶ θὰ βγῶ καὶ ἄλλα τόσα.

§396Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶχεν αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἡ παρέκβασίς μου, ὅτι ἐστρέφετο κατὰ αἰτιάσεως ἀδίκου, τὴν ὁποίαν προηγουμένως ἐξέφερεν ἄλλος πληρεξούσιος, χωρὶς ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος νὰ τοῦ κάμῃ τὴν παρατήρησιν ὅτι εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§397Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δικαίωμα τοιαύτης παρατηρήσεως δὲν ἀναγνωρίζομεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ὁ ὁμιλῶν ἔχει δικαίωμα νὰ κάμνῃ οἱασδήποτε παρεκβάσεις.

§398Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἔχει ὅμως δικαίωμα νὰ λέγῃ ἀνακριβείας, διότι ἔχει ὡρισμένους λόγος.

§399Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ὀλυμπίας ἐξέφερε μίαν φράσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. Καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μοῦ εἴπῃ τί ἐννοεῖ λέγων ὅτι ἔχω γνωστοὺς λόγους καὶ δὲν θὰ προχωρήσω ἂν δὲν ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν ἢ δὲν δώσῃ ἐξηγήσεις.

§400Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχω νὰ δώσω ταύτην τὴν ἐξήγησιν, ὅτι διὰ νὰ κωλυσιεργήσητε ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ἀναφέρετε ὡρισμένα πράγματα, ἐνῷ ρητῶς λέγονται τὰ ἀντίθετα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Λέγετε ὅτι ζημιώνεται τὸ Δημόσιον, ἐνῷ τοῦτο εἶναι ἀνακριβέστατον. Ἂν ἐρρίπτετε βλέμμα εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἴχετε ὑποχρέωσιν, τότε, σεβόμενος τὸν ἑαυτόν σας καὶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, δὲν θὰ τὸ ἐλέγετε. Λέγετε ὅτι πρόκειται περὶ ἐξυπηρετήσεως τῶν ἐμπόρων, ἐνῷ τὸ ἄρθρον 3 λέγει ὅτι θὰ ἀγορασθῇ ἀπὸ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ ἑπομένως δὲν ὑποστηρίζομεν τὰ συμφέροντα τῶν ἐμπόρων, ὅπως ἴσως σεῖς ὑποστηρίζετε τὰ συμφέροντα τῶν ὑποτιμητῶν, ἀλλὰ τῶν παραγωγῶν, τῶν ὁποίων εἴμεθα ἀντιπρόσωποι.

§401Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος μὲ κατηγόρησεν ἐπὶ ἀνακριβείᾳ· θὰ τοῦ ἀποδώσω τὸ φιλοφρόνημα, διότι ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ ἐμπόρων.

§402Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἴπετε ὅτι εἶναι ζημία τοῦ Δημοσίου.

§403Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, διότι τὸ Δημόσιον θὰ ἀγοράσῃ τὴν παλαιὰν σταφίδα, θὰ τὴν βάλῃ εἰς τὰς ἀποθήκας, θὰ σαπίσῃ καὶ θὰ πληρώσῃ τὰ 30.000.000 τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἄλλους νὰ τὰ πληρώσουν. Θ’ ἀναγκασθῇ νὰ βάλῃ εἰς τοὺς Λαμιεῖς φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ διὰ νὰ καλύψῃ τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν θὰ διαθέσῃ πρὸς χάριν ὑμῶν. Αὐτὰ λέγω ἐγὼ καὶ αὐτὰ ὑποστηρίζω. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἄλλως θὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν νὰ ψηφισθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ τὸ ὑποστηρίξουν καὶ ποῖοι ποῦ δὲν θὰ τὸ ὑποστηρίξουν.

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔληξεν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ συνέλευσις παρεδέχθη. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐννόμου Τάξεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 26 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸ ὁποῖον ἔμεινεν ἐκκρεμές. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν...

§405Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ποῖος σᾶς ἔδωσεν αὐτὴν τὴν πληροφορίαν; Δὲν ὑπέβαλον τροπολογίαν.

§406ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήσατε νὰ μείνῃ ἐκκρεμὲς καὶ σᾶς δίδω τὸν λόγον μήπως ἔχετε νὰ εἴπητέ τι ἐπ’ αὐτοῦ.

§407Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν εἶναι, πρὶν ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα νὰ ἔχωμεν μίαν γνῶσιν τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ διατεθοῦν.

§408Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἀναβληθῇ αὐτό.

§409Σ. ΞΥΔΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§410Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελον περίπου τὰ ποσά.

§411Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ κ. Προέδρου. (Θόρυβος). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ θέσωμεν προθεσμίαν 5 ἡμερῶν εἰς ὅλας τὰς Ἐπιτροπὰς νὰ φέρουν τὰς ἐκθέσεις των.

§412ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τί ἐγένετο ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 26 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως;

§413ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§414ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶχεν ὁ κ. Καφαντάρης.

§415Γ. ΣΕΧΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχει ἀντίρρησιν ὁ κ. Καφαντάρης. Σᾶς τὸ λέγω ἐγώ.

§416ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ψήφισμα «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 18 Ἰουνίου ἐ. ἔ. ψηφίσματος τῆς Δʹ Συνελεύσεως «περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν παρανόμως ἀπομακρυνθέντων μονίμων ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Βιβλιοθήκης αὐτῆς» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§417Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Συνέλευσιν σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νόμων καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2882». Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, ἐγγραφῇ δὲ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§419Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὰς Ἐπιτροπὰς τί θὰ γίνῃ;

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ δέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ ταχθῇ πενθήμερος προθεσμία εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς διὰ νὰ καταθέσουν τὰς ἐκθέσεις των καὶ ἂν δὲν τὰς καταθέσουν νὰ ἐγγραφοῦν τὰ νομοσχέδια διὰ νὰ συζητηθοῦν;

§421ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§422Δ. ΜΑΡΚΟΥ. Πλὴν τοῦ ἀγροτικοῦ.

§423Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Πρὸ παντὸς τοῦ ἀγροτικοῦ.

§424Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ συμπληρώσητε τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν.

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ὑπάρχουν κενὰ ἔχω τὴν ἄδειαν νὰ τὴν συμπληρώσω;

§426ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§427Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἄς τελειώσωμεν, κ. Πρόεδρε.

§428ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 6.30 μ. μ. (Ὥρᾳ 3 π. μ.)