1924.06.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 61Η

Παρασκευὴ 20 Ἰουνίου 1924

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 6.45′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ὁ Μικρασιατικὸς Σύνδεσμος Βόλου παρακαλεῖ ὅπως μὴ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἀγρινίου ζητεῖ τὴν ὑποβολὴν συμπληρωματικοῦ νομοσχεδίου περὶ αἰσχροκερδείας. — Ἡ Ἕνωσις τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων Μαγνησίας αἰτεῖται τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. — Οἱ Παλαιοὶ Πολεμισταὶ Μακρινίτσης ζητοῦσι τὴν λῆψιν προστατευτικῶν καὶ ἀνακουφιστικῶν μέτρων διὰ τοὺς ἐφέδρους. — Ὁ ἐφημεριακὸς Κλῆρος Τρικκάλων παρακαλεῖ διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ ἐνοριακοῦ νόμου. — Οἱ κάτοικοι Πλατάνου Ναυπακτίας παρακαλοῦσι τὴν σύστασιν ἡμιγυμνασίου ἐν τῇ Κοινότητί των. — Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Τρικκάλων ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀνασυστάσεως τῶν κατὰ τὴν 1ην Ἰανουαρίου 1924 καταστραφέντων ἐκ πυρκαϊᾶς Ἀρχείων τοῦ Πρωτοδικείου Τρικκάλων». — Ὁ ἐξ Ἀνατολικῆς Θράκης Ἀντ. Μακρυγιάννης, πτυχιοῦχος Θεολογίας, ὑποβάλλει αἰτιάσεις του κατὰ τοῦ πρώην καθηγητοῦ τῆς Θεολογίας Χρ. Ἀνδρούτσου. — Οἱ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἀθηνᾶς πρόσφυγες μικροπωληταὶ παρακαλοῦσι νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ αὐτῶν. — Ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς διαβιβάζει ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικείου Βερροίας μετὰ τῆς σχετικῆς δικογραφίας περὶ χορηγήσεως ἀδείας πρὸς καταδίωξιν τοῦ πληρεξουσίου Βερροίας κ. Ἀβραὰμ Γρηγοριάδου. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). — Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ ἀποδοχῶν τῶν εἰς ἐκπαιδευτικὰς ἀδείας ἀποστελλομένων λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως». 2) «Περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας πολυταξίων Διδασκαλείων». — Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». 2) «Περὶ τῆς πρὸς ἀποζημίωσιν εὐθύνης τοῦ πιστωτοῦ ἐπὶ των προσωρινῶν καὶ προφυλακτικῶν μέτρων». — Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς τοὺς συνταξιούχους τοῦ Ν. Δ. Ταμείου καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 2873». — Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ αὐξήσεως ἀποδοχῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀρχικελευστῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». 2) «Περὶ δαπανῶν ἀνελκύσεως τοῦ ρυμουλκοῦ «Ἀλέξανδρος Ζ.». 3) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 5 καὶ 1833 καὶ σχετικῶν διατάξεων τῆς ὑπηρεσίας τῶν φάρων». 4) «Περὶ διαβαθμίσεως τοῦ πολιτικοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν». 5) «Περὶ κανονισμοῦ τῆς τροφῆς τῶν καταδίκων, ὑποδίκων τῶν διὰ φυλακίσεως τιμωρουμένων ἀνδρῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». 6) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 3 καὶ 19 τοῦ νόμου 1831 περὶ ὀργανώσεως τῆς ραδιοτηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Β. Ἀρτεμιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποκτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας ὑπὸ τῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν προσφυγόντων Ἑλλήνων τὸ γένος ἐκ Μ. Ἀσίας καὶ Θράκης». —Ὁ πληρεξούσιος κ. Α. Εὐφραιμίδης ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 1368 κλπ. περὶ ἀπωλείας ἀνωνύμων χρεογράφων» καὶ «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων Θράκης». —Ὁ αὐτὸς κ. πληρεξούσιος ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς προτάσεις νόμων: 1) «Περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐφαρμογῆς διὰ τοὺς πρόσφυγας ἐπὶ τριετίαν τοῦ νόμου 1640 περὶ φορολογίας καθαρῶν προσόδων». 2) «Περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1923 Ν. Διατάγματος περὶ ὑποχρεωτικῆς παρατάσεως τῶν μισθώσεων καὶ εἰς τὴν πόλιν Βόλου». —Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Περ. Πιερράκος Μαυρομιχάλης καὶ Π. Πετροπουλάκης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν κατοίκων τῶν ἐπαρχιῶν Γυθείου καὶ Οἰτύλου καὶ τοῦ χωρίου Καστάνιας τῆς Μελιτίνης ἀπὸ τοῦ φόρου αἰγοπροβάτων καὶ χοίρων καὶ τοῦ τῆς ἀδείας πρὸς θήραν τῶν ὀρτύγων δι’ ἀπόχης». —Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Γ. Σολδᾶτος καὶ Β. Ἀλεβιζᾶτος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ παραχωρήσεως δημοσίων ἰαματικῶν πηγῶν εἰς εὐρεῖαν ἐκμετάλλευσιν καὶ περὶ ἀνεγέρσεως ξενοδοχείων, ὑδροθεραπευτηρίων καὶ λουτρῶν». —Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Λ. Πραντούνας, Π. Παναγιωτόπουλος καὶ Λ. Κοκκέβης ὑποβάλλουσι πρότασιν ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἀπριλίου 1924 Ν. Διατάγματος «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως γηπέδων παρὰ τὴν λεωφόρον Συγγροῦ». —Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Γ. Σεχιώτης, Θ. Σοφούλης, Γ. Κονδύλης, Ι. Τσιριμῶκος, Γ. Παπανδρέου, Γ. Σίδερης, Κ. Ἀλαβᾶνος, Θ. Βελλιανίτης καὶ Α. Πρωτοσύγκελλος ὑποβάλλουσι πρότασιν ψηφίσματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 18 Ἰουνίου ἐ.ἔ. ψηφίσματος τῆς Δʹ Συντακτικῆς Συνελεύσεως περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν παρανόμως ἀπομακρυνθέντων μονίμων ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Βιβλιοθήκης αὐτῆς». —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Α. Παπαναστασίου ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἀγορᾶς ἀκινήτου πρὸς χρῆσιν τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων». 2) «Περὶ συστάσεως καὶ προαγωγῆς Οἰκον. Ἐφοριῶν». —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Χατζηκυριάκος ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῶν δημοσίων ναυτικῶν ἔργων κειμένων διατάξεων». —Οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Ἐννόμου Τάξεως κ. Θ. Πάγκαλος καὶ Οἰκονομικῶν κ. Α. Παπαναστασίου ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς παγίας προκαταβολῆς τοῦ Σώματος τῆς Χωροφυλακῆς». —Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Γ. Ἠσαΐας ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ παραχωρήσεως εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης τῶν ἐν αὐτῇ ἐγκαταστάσεων ἀεριόφωτος». 2) «Περὶ ἐπιβολῆς ἐφάπαξ εἰδικῆς φορολογίας διὰ τὴν κατασκευὴν νέων τροχιοδρομικῶν γραμμῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ τῆς ἐπιπροσθέτου αὐξήσεως τοῦ ἑκάστοτε ἐν ἰσχύϊ τιμολογίου τῶν ἐν λειτουργίᾳ γραμμῶν μέχρι δεκαπενταλέπτου πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν». —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Π. Ἀραβαντινὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας πρὸς ἐπίλυσιν ζητημάτων ἀμφισβητουμένης ξένης ἰθαγενείας». Εἰσερχόμεθα εἰς τήν.....

§3Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§5Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Χθὲς ὑπεβλήθησαν τὰ ἀγροτικὰ νομοσχέδια ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς ἔχοντας καὶ τὴν ἐλαχίστην πεῖραν τῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προκαλέσῃ θύελλαν ἐν τῇ Συνελεύσει. Ἡ σκοπιμωτέρα διαδικασία διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν ἐν λόγῳ νομοσχεδίων δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: Νὰ σχηματισθῇ Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἐκπροσωπηθοῦν αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι ἐν ταῖς ὁποίας ἡ σχέσις τοῦ ἀγροδότου καὶ ἀγρολήπτου εἶναι διάφορος ἢ ἐν ταῖς ἄλλαις. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ συνεργασθῇ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ ἀποκρυσταλλώσῃ τὰ συμπεράσματα αὐτῆς καὶ κατόπιν ἡ ἐργασία τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ εἰσαχθῇ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, οὕτως ὥστε νὰ ὑπάρχουν διατυπωμέναι αἱ διάφοροι ἀντιλήψεις τῶν διαφόρων ἀγροτικῶν μερῶν. Μόνον οὕτω κατωρθώθη καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Συνέλευσιν νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν οὐδὲ μέχρι σήμερον νὰ λήξουν αἱ συζητήσεις. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς ἵνα, λαμβάνοντες καὶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, προβῆτε εἰς τὸν καθορισμὸν μιᾶς Ἐπιτροπῆς ἐν συνεννοήσει μετὰ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, οὕτως ὥστε νὰ ἴδωμεν ταχέως ἐπιψηφιζόμενον τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ λύσῃ ἓν τῶν μεγαλυτέρων κοινωνικῶν ζητημάτων.

§6Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀξίωσις, ὅπως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἀντιπροσωπεύωνται ὅλαι αἱ περιφέρειαι, διὰ τὰς ὁποίας ἔχει ἰδιάζουσαν μορφὴν τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα, εἶναι δικαία καὶ πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτή. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ πλήρης ἐλευθερία, νὰ ληφθῇ δὲ πρόνοια νὰ καταρτισθῇ μία ἀρτία Ἐπιτροπή, δὲν βλάπτει δὲ καθόλου ἂν τὰ μέλη αὐτῆς εἶναι περισσότερα.

§7Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Θὰ εἶναι σκόπιμος ἡ ἐνέργεια αὕτη, πρὸς διευκόλυνσιν δὲ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ποῖαι εἶναι αἱ ἐπαρχίαι αἱ ὁποῖαι ἔχουσι μεγαλύτερον ἐνδιαφέρον, χωρὶς νὰ παραλειφθῇ καμμία καὶ ὑποτεθῇ ὅτι μεροληπτοῦμεν. Νομίζω ὅτι εἶναι τῆς Ἠπείρου, Θράκης, Μακεδονίας καὶ Θεσσαλίας.

§8Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἤθελον νὰ προσθέσω ὅπως, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν ἡ ὁποία θὰ καταρτισθῇ, συμπεριληφθοῦν καὶ ὅσοι ἐχρημάτισαν Ὑπουργοὶ τῆς Γεωργίας.

§9Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§10Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ποῖον τὸ συμπέρασμα ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάρτισιν τῆς Ἐπιτροπῆς;

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅτι ἐξουσιοδοτήθην παρὰ τῆς Συνελεύσεως νὰ καταρτίσω ἐν συνεννοήσει μετὰ τῶν διαφόρων πολιτικῶν μερίδων τὴν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ πληρεξουσίους ἀνήκοντας εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐνδιαφέρει τὸ ζήτημα αὐτό, συμπεριλαμβανομένων πάντων τῶν τέως Ὑπουργῶν τῆς Γεωργίας. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Οἱ κ. κ. Γ. Λουπινᾶς, Α. Κοκκέβης καὶ Ν. Μανωλόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Μαραθουπόλεως.

§12Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἀναφορὰ ὑπὸ τῆς Κοινότητος Μαραθουπόλεως κατὰ τῆς ἑταιρείας τῆς ἐκμεταλλευομένης τὸ μεταλλεῖον ἀσφάλτου Μαραθουπόλεως. Ἡ ἑταιρεία αὐτὴ ἡ ἐκμεταλλευομένη τὸ μεταλλεῖον αὐτό, πρὸς διευκόλυνσιν τῶν ἐργασιῶν της, κατεσκεύασε μίαν γραμμὴν λεκοβὶλ ἀπὸ τὸ μεταλλεῖον μέχρι τῆς προκυμαίας. Ἅμα προσήγγισε τὸν συνοικισμὸν Μαράθου ἐθεώρησεν ὅτι ἦτο εὔκολον νὰ καταλάβῃ τὴν κοινοτικὴν ὁδὸν ἡ ὁποία ἔφερεν εἰς τὴν προκυμαίαν. Ἀνέσκαψε τὴν ὁδόν, ἐξύψωσεν αὐτὴν διὰ νὰ τὴν ἰσοπεδώσῃ 2–3 μέτρα καὶ κατέστησεν αὐτὴν ἄχρηστον διὰ τὸν προορισμὸν διὰ τὸν ὁποῖον προωρίζετο, χωρὶς νὰ ἔλθῃ εἰς καμμίαν συνεννόησιν μετὰ τῆς Κοινοτικῆς Ἀρχῆς ἢ ἄλλου τινός. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Μαράθου προσέφυγεν εἰς τὴν Εἰσαγγελικὴν Ἀρχὴν καταγγείλας τὴν αὐθαιρεσίαν αὐτήν. Ἡ δὲ Εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ διέταξε τὴν παῦσιν τῆς ἐργασίας. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρεία, ὅπως καὶ ἄλλαι ἑταιρεῖαι, γνωρίζουσα καὶ ἄλλα μονοπάτια, κατέφυγεν εἰς τὴν διοίκησιν καὶ ἐπεζήτησε διὰ τοῦ Ὑπουργείου νὰ διαφύγῃ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς Εἰσαγγελικῆς Ἀρχῆς.

§13Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐδόθη διαταγὴ νὰ κατεδαφισθῇ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§15Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦσιν ὅπως διατάξητε ταχεῖαν ἐκτέλεσιν τῶν ὁδῶν Ἀλεξάνδρας–Λαζαράτων. Διὰ τὰς ὁδοὺς αὐτὰς διετάχθη καὶ ἐγένετο μελέτη καὶ ἤδη ἐναπόκειται εἰς τὴν κρίσιν σας ὅπως διαταχθῇ καὶ ἡ ἐκτέλεσις. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, καὶ θὰ εἶναι δίκαιον ὅπως προβῆτε εἰς σχετικὰς ἐνεργείας εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Σᾶς παρακαλῶ ὅπως ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως τοπικῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων· πρόκειται περὶ ἑνὸς μέτρου τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ ηὐδοκίμησεν. Ἐπίσης ἐχορηγήθη ἡ ἄδεια ἐγκαταστάσεως τηλεφωνικῶν σταθμῶν, ἀλλὰ χρήματα δὲν ὑπάρχουν· τὸ Ὑπουργεῖον δὲν διαθέτει. Ἂν ὑπαχθοῦν καὶ τὰ τηλέφωνα εἰς τὰ τοπικὰ ἐπαρχιακὰ ταμεῖα τῆς συγκοινωνίας, ἀσφαλῶς θὰ γίνουν, διότι οἱ κάτοικοι δὲν ἀρνοῦνται νὰ πληρώσουν σχετικὸν φόρον προκειμένου περὶ τοπικῶν ἔργων. Αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις.

§16Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε συνάδελφε, ἔχω ὑπὸ μελέτην σχετικὸν νομοσχέδιον περὶ ἐπαρχιακοῦ ταμείου Λευκάδος, τὸ ὁποῖον θέλω ὑποβάλει προσεχῶς.

§17Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, κ. συνάδελφε.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Χ. Σακελλαρίδης, Β. Ἰακωβάκης καὶ Π. Καραλῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἑνώσεως Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν Τρικκάλων–Καλαμπάκας.

§19Χ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι γνωστὴ ἡ συνδρομὴ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν εἰς τοὺς πολέμους τοὺς διεξαχθέντας ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐφεξῆς. Ἐν ἀγαστῇ συμπνοίᾳ μετὰ τῶν συναδέλφων των μονίμων ὑπέστησαν τὰς αὐτὰς θυσίας καὶ ἐδοκίμασαν τοὺς αὐτοὺς κόπους. Παρέμειναν ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς τὸ Στράτευμα, ἀποστρατευθέντες δὲ ἐπανῆλθον εἰς τὴν Κοινωνίαν, ὅπου εὑρέθησαν εἰς ἥσσονα μοῖραν μὲ ἕτερα στοιχεῖα κοινωνικὰ μὲ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ εἶναι ἰσότιμοι. Πρὸς ἄρσιν τῆς ἀνισότητος ταύτης ἔδει νὰ ληφθῶσι μέτρα καὶ νὰ χορηγηθῶσιν ὡρισμένα πλεονεκτήματα εἰς τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς. Δυστυχῶς μέχρι σήμερον οὐδεμία Κυβέρνησις ἐπέστησεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τὴν προσοχήν της. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ διατυπώσῃ σχέδιον νόμου καὶ τὸ φέρῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ὅσον ἀληθὲς εἶναι, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι οἱ λαοὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶσι τοὺς συντελεφεῖς των, ἄλλο τόσον δὲν πρέπει νὰ λησμονῶσι τοὺς συντελεστὰς τοῦ μεγαλείου τῆς Πατρίδος. Εἶναι φοβερὸν ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις ἔλαβε τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς. Δὲν πρέπει δὲ ἡ δημοκρατικὴ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ τὸ αὐτό· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Τρικκάλων–Καλαμπάκας, τῆς ὁποίας τὰ αἰτήματα εἶναι εὔλογα καὶ δίκαια. Ἂν ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αἰτήσεως ταύτης, τὸ ἔπραξα ὄχι ἐκ συμπαθείας πρὸς τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς τοὺς ἀποστρατευθέντας, ἀλλὰ διότι νομίζω ὅτι ἓν μέτρον τοιοῦτον θὰ εἶναι ἀσφαλὴς ἐγγύησις διὰ τὸ μέλλον.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰακωβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§21Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Θεωρῶ ὑποχρέωσιν νὰ ἑνώσω τὴν φωνήν μου μετὰ τῆς φωνῆς τοῦ προλαλήσαντος ὑπὲρ τῶν αἰτημάτων τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Τρικκάλων–Καλαμπάκας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι μέχρι σήμερον ἡ Πολιτεία οὐδεμίαν μέριμναν ἔλαβε διὰ τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐπανῆλθον εἰς τὴν βιοπάλην ὕστερον ἀπὸ μακροὺς πολεμικοὺς ἀγῶνας. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ὅτι παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων δὲν κατωρθώθη νὰ ἀποκατασταθῶσιν οἱ ἀποστρατευθέντες ἔφεδροι ἀκτήμονες καλλιεργηταί. Πρόκειται διὰ τοὺς ἐφέδρους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μίαν δεκαετίαν ὁλόκληρον περιήγαγον τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν νικηταὶ εἰς τὰς Μικρασιατικὰς πεδιάδας. Οἱ ἔφεδροι οὗτοι ἐπιδόντες τὴν κατάρρευσιν τοῦ οἰκοδομήματος, ὅπερ διὰ δεκαετῶν μόχθων ἀνήγειραν, τελοῦσιν ὑπὸ συνθήκας δυσμενεστάτας, χάρις εἰς τὴν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἀναστολὴν τῆς ἀποκαταστάσεως αὐτῶν, ἥτις ἔδει ν’ ἀποτελέσῃ τὸ πρώτιστον καὶ κύριον μέλημα τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταὶ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων ἐπίστευον μέχρι σήμερον ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔλυε ριζικῶς τὸ ἀπὸ πολλοῦ ἀνακινηθὲν ἀγροτικὸν ζήτημα συμφώνως πρὸς τὰς ἐπαγγελίας αὐτῆς καὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεών της καὶ τῶν ὑποσχέσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Δυστυχῶς ὅμως διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη χθὲς εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, κάθε ἄλλο παρὰ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων ἐφέδρων γεωργῶν ἐπιτελεῖται, τοὐλάχιστον διὰ τὸν νομὸν Τρικκάλων. Δὲν γνωρίζομεν ποῖοι λόγοι συνετέλεσαν καὶ ποῖαι ἀφορμαὶ ὤθησαν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὥστε νὰ παρεκκλίνῃ τῆς χαραχθείσης γραμμῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο ὅμως γνωρίζομεν, ὅτι, ἂν ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει κατὰ τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν θὰ ἔλθῃ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα πρὸς συζήτησιν δὲν τροποποιηθῇ τοῦτο ὑπὸ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, τῆς ὁποίας ἅπαντα σχεδὸν τὰ μέλη διαπνέονται ὑπὸ ἀγροτικῶν διαθέσεων, προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ μὴ περιβληθῇ τὸ κῦρος τοῦ νόμου, ἀφοῦ δι’ αὐτοῦ μᾶλλον ὀπισθοδρόμησις ἢ πρόοδος τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος συντελεῖται καὶ ἀφίεται οὕτως ἀπροστάτευτος μία τάξις ἀνθρώπων, ἐκ τῆς εὐημερίας τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται ἡ εὐημερία καὶ ἡ πρόοδος καὶ ἡ ὑπόστασις τοῦ Κράτους.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Ἀνδρεάδης καὶ Κ. Κωνσταντινίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Δράμας.

§23Δ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου μίαν ἀναφορὰν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Δράμας. Τὸ ζήτημα ἔχει ὡς ἑξῆς: Δυνάμει Διατάγματος ἀπὸ Ἰανουαρίου 1923 παρέχεται εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης, Πατρῶν ἓν ἐπίδομα 20% ἐπὶ τοῦ ὀργανικοῦ των μισθοῦ, ταυτοχρόνως δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ Διατάγματι ἀναφέρεται ὅτι θὰ δοθῇ τὸ αὐτὸ ἐπίδομα καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν Νομῶν οἱ ὁποῖοι ἤθελον χαρακτηρισθῆ ὡς παραμεθόριοι. Ὑπὲρ τῆς Θεσσαλονίκης βεβαίως συντρέχει πᾶς λόγος διὰ νὰ δοθῇ αὐτὸ τὸ ἐπίδομα. Ἀλλὰ δὲν βλέπομεν τὸν λόγον διατί τὸ ἴδιον εὐεργέτημα δὲν ἐφαρμόζεται διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τοῦ Νομοῦ Δράμας, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἀπόψεως βιοτικῶν δυσχερειῶν εὑρίσκονται εἰς πολὺ μειονεκτικὴν θέσιν ἀπέναντι τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι γνωστόν ὅτι ἡ ἀκρίβεια τῶν εἰδῶν ἐν Δράμᾳ εἶναι κατὰ 40 καὶ 50% ἀνωτέρα ὅλων τῶν Νομῶν τοῦ Κράτους. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ἔργον στοιχειώδους φιλανθρωπίας νὰ ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους Δράμας. Ἀλλὰ καὶ κάτι ἄλλο. Εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους Καβάλλας παρέχεται ἕν ἐπίδομα λόγῳ ἐνοικίου. Εἰς τοὺς ὑπαλλήλους Δράμας, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς χειροτέραν κατάστασιν, δὲν παρέχεται αὐτὸ τὸ ἐπίδομα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθοῦν νὰ λάβουν ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὰ δίκαια αἰτήματα τῶν δημοσίων τούτων ὑπαλλήλων.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντινίδης ἔχει τὸν λόγον.

§25Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Αἱ ἀπόψεις τῆς ἀναφορᾶς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Δράμας εἶναι δίκαιαι καὶ δι’ αὐτὸ θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ συνηγορήσω καὶ ἐγώ, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀκριβείας τοῦ βίου καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τοποθεσίας, διότι πάντες γνωρίζομεν ὅτι γεωγραφικῶς ἡ Δράμα εἶναι παραμεθόριος πόλις. Τὰ σύνορα δὲν ἀπέχουσι πολύ. Λέγοντες δὲ σύνορα, πάντες ἐννοοῦμεν τὴν ἐξαιρετικὴν σημασίαν τῆς θέσεως. Γνωρίζομεν πάντες ἐκ τοῦ προσφάτου παρελθόντος τί ὑπέστησαν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν συνηγορῶ, ὅπως λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν καὶ τῶν δύο περιπτώσεων, τόσον τῆς ἀκριβείας τοῦ βίου ὅσον καὶ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως, ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Δράμας καὶ ἱκανοποιηθῶσι.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Α. Παπαδάμ, Ι. Μαραγκός, Κ. Καλομενόπουλος καὶ Γ. Βενιέρης, ὅπως καταθέσωσι καὶ ἀναπτύξωσιν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἑρμουπόλεως.

§27Α. ΠΑΠΑΔΑΜ. Οἱ κάτοικοι Ἑρμουπόλεως διαμαρτύρονται διότι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώνουν 50 μονάδας ρεύματος, εἴτε καταναλώσωσιν εἴτε μή. Οἱ κάτοικοι ζητοῦσι τὴν τιμωρίαν τοῦ Τμηματάρχου ὁ ὁποῖος ἐνήργησε σκανδαλωδῶς. Ἐπίσης παρακαλοῦν τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως ἐλαττώσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ρεύματος.

§28Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαταγὴν ἡ ὁποία εἶχε δοθῆ ἤρθη ἡ διαταγὴ αὕτη. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τοῦ ρεύματος, δυστυχῶς αὕτη ὁρίζεται δυνάμει τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος εἶχε ψηφισθῆ καὶ ὁ ὁποῖος προβλέπει περὶ τούτου. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα κανονιστέα καὶ δι’ αὐτὸ ἑτοιμάζει ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν νόμον ὁ ὁποῖος προβλέπει περὶ αὐτοῦ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου.

§29Α. ΠΑΠΑΔΑΜ. Δι’ ἀποφάσεως εἶχε καθορισθῆ ἡ τιμὴ τοῦ ρεύματος, ὥστε διὰ νέας ἀποφάσεως ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἡ μεταβολή.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλομενόπουλος.

§31Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν: Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἐξέδωκε διαταγὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἕκαστος καταναλωτὴς ὀφείλει νὰ πληρώνῃ εἰς τὸν ἐργολάβον τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτισμοῦ 50 μονάδας μηνιαίως ἔστω καὶ ἂν κατηνάλωσεν ὀλιγώτερον. Παρετήρησα μετ’ ἄλλων συναδέλφων ὅτι ἡ τοιαύτη διαταγὴ ἦτο παράνομος, ὁ δὲ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργός, ὄχι βεβαίως ἐξ ἰδίας ἐμπνεύσεως, ἀλλὰ καθ’ ὑπόδειξιν τῆς ὑπηρεσίας μᾶς εἶπεν ὅτι ὑπάρχει εἰ νόμος ὑπαγορεύων τὸ μέτρον τοῦτο. Ἀπεδείχθη ὅμως ὅτι ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἦτο ἀνακριβὴς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνεκάλεσε τὴν διαταγήν. Εὑρίσκομαι πάλιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι καὶ σήμερον τὸ ἴδιον συμβαίνει. Μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐπικαλεῖται ἕνα νόμον. Τὸν παρακαλῶ νὰ ἐξελέγξῃ τὴν πληροφορίαν αὐτὴν τῆς ὑπηρεσίας καὶ θὰ ἴδῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ νόμος καὶ θὰ ἀνακαλέσῃ τὴν διαταγήν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Εἰς τὴν Ἑρμούπολιν καταβάλλομεν τιμὴν τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος ἀνωτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν καταβάλλουσιν ἕτεραι πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ οὐδεὶς λόγος συντρέχει δικαιολογῶν τὴν τοιαύτην διαφοράν. Ἡ Ἑρμούπολις εἶναι πόλις παράλιος, ἔχουσα συχνὴν ἀτμοπλοϊκὴν συγκοινωνίαν, οὕτως ὥστε οἱ γαιάνθρακες στοιχίζουν πολὺ ὀλιγώτερον ἢ εἰς μεσογείους πόλεις εἰς τὰς ὁποίας ὁ ἠλεκτρικὸς ἰδιωτικὸς φωτισμὸς στοιχίζει εὐθηνότερον. Περὶ τούτου ὑπεβλήθη πρὸ μηνῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν σας ἀναφορὰ ἐπὶ τοῦ ἀξιοτίμου προκατόχου σας κ. Κανναβοῦ. Τοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν τὸ περιεχόμενον καὶ ἡ διατύπωσις τῆς ἀναφορᾶς ἡ ὁποία ἔλεγε καθαρὰ τὰ ἑξῆς: «Διατί νὰ πληρώνωμεν 50 καὶ 100% ἀκριβώτερα ἀπὸ ὅ,τι πληρώνουν αἱ ἄλλαι πόλεις τῆς Ἑλλάδος;» Ἀλλ’ ἐπῆλθεν εἶτα ἡ ὑπουργικὴ μεταβολὴ καὶ ὁ κ. προκάτοχός σας δὲν ἔσχε τὸν καιρὸν νὰ λάβῃ μέτρον τι. Ἡ ἀναφορὰ ἐκείνη μένει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ἡ δὲ ὑπηρεσία οὐδὲν ἐνήργησεν, οὐδ’ ἀπήντησεν εἰς τὸν Δήμαρχον Ἑρμουπόλεως οὔτε ἀρνητικῶς οὔτε καταφατικῶς. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναφορὰν καὶ νὰ ἀπαντήσῃ πρὸς τὸν Δήμαρχον Ἑρμουπόλεως διατί πρέπει οἱ Ἑρμουπολῖται νὰ πληρώνουν περισσότερα ἀπὸ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας.

§32Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅπως εἴπετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμος. Νόμος ὑπάρχει· μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ὁ νόμος εἶναι δυνητικός, δηλαδὴ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργόν, ἂν θέλῃ, νὰ κανονίσῃ τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῆς τιμῆς τοῦ ρεύματος νὰ πληρώνεται ὑποχρεωτικῶς. Ἑπομένως διέταξα νὰ ἀνασταλῇ ἡ διαταγὴ αὐτή.

§33Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος αὐτὸς δὲν λέγει περὶ τοῦ καταναλωτέου ποσοῦ.

§34Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ νόμος αὐτὸς ὁμιλεῖ περὶ τῆς τιμῆς τοῦ ρεύματος καὶ λέγει ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἂν τὸ νομίσῃ σκόπιμον, νὰ διατάξῃ νὰ πληρώνεται τὸ ἐλάχιστον ὅριον τοῦ ρεύματος καὶ ἐὰν τοῦτο δὲν καταναλωθῇ. Εἶναι λοιπὸν ἡ δυνητικὴ διάταξις τοῦ νόμου, ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν. Δὲν εἶναι, ὅπως εἴπετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ζήτημα, ὅπως ἠξεύρετε, ὑπάρχει ἓν Τεχνικὸν Συμβούλιον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ὅπου παραπέμπονται ὅλαι αἱ ἑταιρεῖαι, σιδηροδρομικαί, ἠλεκτρικαὶ κλπ. Τὸ Συμβούλιον αὐτὸ κανονίζει τὰς τιμὰς τῶν κομίστρων ἢ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος ἢ τοῦ ἀεριόφωτος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τοῦ κόστους, τὴν ὁποίαν κανονίζει τὸ Τεχνικὸν Συμβούλιον. Λοιπόν, ἐφόσον τὸ Συμβούλιον ἐκανόνισε τὴν τιμὴν τοῦ κόστους, ὁ Ὑπουργὸς σύμφωνα μὲ τὸν νόμον εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κανονίσῃ τὴν τιμὴν οὕτως ὥστε νὰ δώσῃ καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενον περιθώριον τοῦ κέρδους. Ἂν σεῖς δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Τεχνικὸν Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου καὶ λέγετε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ κάμῃ τοὺς ὑπολογισμοὺς μόνος του, τοῦτο εἶναι πρᾶγμα ἀδύνατον. Τὸ λέγω κατηγορηματικῶς.

§35Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν ὑπεύθυνον παρὰ μόνον τὸν Ὑπουργόν.

§36ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ ἀπόφασις τῆς ὑπηρεσίας εἶναι παράνομος, διότι....

§37Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δυσαναλόγως βαρύτερον φορολογεῖται ὁ Συριανὸς ἀπὸ τοὺς ἄλλους καταναλωτάς.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Μυλωνᾶς καὶ Δ. Μαργέτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ σταφιδικοῦ πληθυσμοῦ.

§39Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Πρόκειται, κύριοι, περὶ τῆς ἀναφορᾶς τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον καὶ διένειμαν οἱ Συνεταιρισμοὶ σταφιδοπαραγωγῶν πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν περὶ ἐξαγορᾶς τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας τῆς σταφίδος. Εὐτυχῶς ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης παρέλκει σήμερον, διότι πληροφοροῦμαι ὅτι ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν ἡ Κυβέρνησις καὶ θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξαγοράν. Τὰ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς ἐξαγορᾶς εἶναι ἁπλᾶ. Τὸ ἐρχόμενον ἔτος λήγει τὸ προνόμιον τῆς Προνομιούχου. Ἄν, ὅπως ἔχει δικαίωμα, τὸ Κράτος ἐξαγοράσῃ τὸ προνόμιον τοῦτο ἐφέτος, θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ἐξαγορᾶς ἓν ὄφελος ὑπὲρ τοῦ Κράτους 30 ἑκατομμυρίων τοὐλάχιστον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς νὰ διαθέσῃ εἰς προικοδότησιν τοῦ μέλλοντος Ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ διαδεχθῇ τὴν Προνομιοῦχον. Οἱ Συνεταιρισμοὶ σταφιδοπαραγωγῶν δὲν ζητοῦσι νὰ μεταβιβασθῇ εἰς αὐτοὺς ἀπὸ τοῦδε ὁ Ὀργανισμὸς τῆς Προνομιούχου καὶ ἡ διαχείρισις τοῦ παρακρατήματος, διότι ἀκόμη δὲν εἶναι ἕτοιμοι· ἑπομένως ἐν τῷ μεταξὺ θὰ σκεφθῇ τὸ Κράτος, ὅπως τὸ διαχειρισθῇ διά τινος Τραπέζης, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς ἀναθέσεως εἰς τὴν Ὁμοσπονδίαν τῶν Συνεταιρισμῶν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν τῆς διαχειρίσεως τοῦ πολυτίμου τούτου προϊόντος. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ταχύτητος τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἐπιδείξῃ, διότι ἐγγίζει ὁ προσεχὴς Αὔγουστος καὶ ἑπομένως καὶ ἡ διαπραγμάτευσις μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ προσωρινῶς τὴν διαχείρισιν τοῦ ὅλου ζητήματος, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐνέργεια πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ λογαριασμοῦ τῆς ἐξαγορᾶς πρέπει νὰ γίνῃ πρὸ τοῦ Αὐγούστου. Ἤθελον δὲ νὰ ἀκούσω καὶ ἐκ στόματος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ κ. Προέδρου ἢ τοῦ ἁρμοδίου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἂν ἀληθεύει ὅτι ὄντως ἐλήφθη ἀπόφασις περὶ τῆς ἐξαγορᾶς.

§40Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, κ. συνάδελφε, καίτοι εἶναι ἡ δευτέρα ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέλαβον, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον.

§41Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Λελυμένον πῶς;

§42Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διὰ τῆς ἐξαγορᾶς.

§43Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐπιστήσω ἐπίσης τὴν προσοχήν σας καὶ εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐξακριβώσεως τῶν διαφόρων κονδυλίων διὰ τὸ προϊὸν τῆς ἐξαγορᾶς. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν κονδυλίων ὑπάρχει καὶ τὸ δάνειον τῆς ἐκριζώσεως, ἓν ὑπόλοιπον ἐνεργητικοῦ τοῦ δανείου τούτου, τὸ ὁποῖον κατὰ ῥητὴν διάταξιν τῶν συμβάσεων ὀφείλει νὰ εὑρίσκεται εἰς χρυσὸν καὶ κατὰ τὴν διάλυσιν τῆς Ἑταιρείας, εἴτε δι’ ἐκπτώσεως εἴτε δι’ ἐξαγορᾶς· τὸ ἐνεργητικὸν τοῦτο θὰ περιήρχετο εἰς τὸ Κράτος ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Τὸ ὑπόλοιπον τοῦτο, παρὰ τὴν σύμβασιν, δὲν εὑρίσκεται εἰς χρυσόν, ὡς ὤφειλε, διότι μετετράπη εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἦτο 55 δραχμὰς ἡ λίρα, ἐνῷ σήμερον ἔχει πολλαπλασίαν τιμήν. Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου. Κατὰ τὴν σύμβασιν, τὸ Κράτος ἔχει μερίδα ἐπὶ τῶν ἀποθεματικῶν κεφαλαίων, ἔχει τὸ ¼. Τὰ ἀποθεματικὰ κεφάλαια δὲν φαίνονται πλέον εἰς τοὺς ἀπολογισμοὺς τῆς Ἑταιρείας, διότι συνεχωνεύθησαν εἰς τὸ ἑταιρικὸν μετοχικὸν κεφάλαιον διὰ τὸν λόγον ὅτι τὸ ἀρχικὸν κεφάλαιον ἦτο εἰς χρυσὸν καὶ ἑπομένως τὰ μετοχικὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθωσιν εἰς συμπλήρωσιν καὶ ἀπὸ 20.000.000 βλέπομεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν 40.000.000. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἑξῆς λεπτομέρειαν: Ἡ Προνομιοῦχος Ἑταιρεία ὀφείλει νὰ καταβάλῃ μέχρι 4 ἑκατομ. φόρους, ἀναλόγως τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ πρὸς τούτοις καὶ 500.000. Μολονότι ἕνεκα τῆς μεταβολῆς τοῦ νομίσματος καὶ ἐκπτώσεως τῆς δραχμῆς καὶ ὑψώσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων εἰσπράττει ἄλλα κέρδη, δὲν παρέχει τὸ ἀναλογοῦν εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἠναγκάσθη νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ Ἐφετεῖον, οὗτινος τὴν ἀπόφασιν συνιστῶ εἰς τὴν μελέτην σας.

§44Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς ἀνεκοίνωσα ὅτι κατέληξα εἰς ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου διετύπωσα· σεῖς κάμνετε σκέψεις.

§45Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν κάμνω σκέψεις.

§46Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ σᾶς παρακαλέσω, οἱανδήποτε πρότασιν καὶ ἂν ἔχητε, νὰ τὴν ὑποβάλητε καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§47Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ ὑπηρεσία θὰ λάβῃ τὰ μέτρα της. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ἐθεώρησα καλὸν νὰ τὰ εἴπω, δὲν ἐκτείνομαι περισσότερον, ἐφόσον ἐβεβαιώθην ὅτι ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις περὶ ἐξαγορᾶς τῆς Προνομιούχου, τόσον μᾶλλον καθόσον καὶ ἡ τυπωθεῖσα ἀναφορὰ ἔχει διανεμηθῆ.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§49Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε εἰς ἐνίσχυσιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Μυλωνᾶ. Μίαν σύστασιν θὰ εἶχον νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προσέξουν μήπως μὲ διαφόρους παρελκύσεις περάσῃ ἡ προθεσμία τοῦ ἑνὸς μηνός. Ἔχομεν πάθει τόσα πολλὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὥστε νὰ φοβούμεθα τὸ κάθε τι, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον δὲν πρόκειται περὶ 30.000.000, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ 50.000 000. Ὁ καθεὶς ἐννοεῖ ὅτι ἡ Ἑνιαία θὰ κινήσῃ γῆν καὶ οὐρανὸν ὅπως μὲ παρελκύσεις οἱασδήποτε, εἰ δυνατόν, φάγῃ τὴν προθεσμίαν κινητοποιοῦσα τὸ πᾶν. Ἔχει ἐξαγοράσει διάφορα ὄργανα εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ ἔχοντες εἰς τὸ πλευρόν των τοὺς οἰνοπαραγωγικοὺς πληθυσμοὺς εἶναι ἀποφασισμένοι νὰ φθάσωσι μέχρις ἐσχάτων.

§50Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος.

§51Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Σύστασιν κάμνω. Εἶναι ποσὸν τεράστιον.

§52Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον καὶ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προσέξῃ.

§53Γ. ΛΟΥΠΙΝΑΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τῆς ἀγορᾶς τῶν 10.000.000 θετικὴν διὰ νὰ λείψωσιν αἱ ἀμφισβητήσεις.

§54Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καταρτίζεται ἡ σύμβασις καὶ ἐλπίζω ὅτι ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα.

§55Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοχοι τῶν ἀποδείξεων ὑποβάλλουσι νέας ἀξιώσεις καὶ ὑποβάλλουσι τὴν παράκλησιν νὰ ἀγοράσωσι τὰ 10.000.000 λιτρῶν πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ ἀποθέματος, τὸ ὁποῖον μένει. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι πρέπει ν’ ἀγοράσῃ 10.000.000 λίτρας καὶ τὰς ἀγοράζει ἀκριβῶς διότι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξαγωγή. Ἔρχεται ἐντεῦθεν τὸ δίκαιον αἴτημα τῶν κατόχων δελτίων. Θέλουσιν ὅπως ἀνάλογον ποσὸν ἀπὸ αὐτὸ τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ ἀγορασθῇ ἀπὸ τὸ Κράτος, ἀγορασθῇ καὶ ἀπὸ αὐτούς. Τί δικαιότερον τούτου; Τὸ ὑποβάλλω εἰς τὰς σκέψεις σας καὶ θὰ ἴδητε ἂν εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον τὸ αἴτημά των.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκ. Ζερβὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Συλλόγων τῶν Κοινοτήτων τοῦ Ἀδραμυττικοῦ κόλπου.

§57ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῶν Ἑλληνικῶν Κοινοτήτων τοῦ Ἀδραμυττικοῦ κόλπου δὲν εἶναι μία συνήθης ἀναφορά, ἡ ὁποία παρουσιάζεται ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ συμφέροντα ἀτόμων ἢ ὁμάδων ἢ πόλεων ἢ ἐπαρχιῶν· εἶναι μία ἀναφορὰ ἡ ὁποία, ὅταν ἀναγνωσθῇ, προκαλεῖ δάκρυα καὶ σχίζει καρδίας. Διότι εἰς τὸν Ἀδραμυττικὸν κόλπον ὑπάρχει μεγάλη Ἑλληνικὴ ἑστία ἐξαιρετικῆς σημασίας ἀπὸ ἀπόψεως φιλεργίας, πλούτου καὶ πολιτισμοῦ Ἑλληνικοῦ. Ὑπάρχουν Ἑλληνικαὶ Κοινότητες τοῦ Ἀδραμυττικοῦ κόλπου, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς βεβαίως δὲν ἦτο μεγαλύτερος τῶν 75.000. Ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτισμοῦ ἦτο μεγίστης σημασίας. Ἡ καταστροφὴ αὐτῶν τῶν Ἑλληνικῶν Κοινοτήτων ὑπῆρξε τόσον μεγάλη, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν φαντασθῇ κανεὶς καὶ νὰ τὴν περιγράψῃ. Ἐκ τῶν 75,000 Ἀδραμυττηνῶν μόνον 5.000 περιεσώθησαν. Αἱ 70.000 κατεστράφησαν, ἐσφάγησαν. Ἐπειδὴ μία τοιαύτη καταστροφὴ εἰς τὰ χρονικὰ δὲν εἶναι δυνατή, καὶ ἐπληροφορήθησαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ ἐπίστευσαν ὅτι ἓν μέγα μέρος τοῦ πληθυσμοῦ εὑρίσκεται ἐν τῇ ζωῇ καὶ ὅτι εὑρίσκεται πιθανῶς εἰς ὡρισμένον μέρος, κάμνουσιν ἔκκλησιν ἐνώπιον ὑμῶν, ὅπως φροντίσητε, ἔχοντες καὶ τὸ οὐσιαστικὸν καὶ κοινωνικὸν δίκαιον μετ’ αὐτῶν. Αἱ 70.000 τῶν Ἀδραμυττηνῶν ὑπάρχουσι βάσιμοι ὑπόνοιαι καὶ πληροφορίαι σοβαραὶ ὅτι μένουν εἰς τὴν Συρίαν καὶ εἰς διάφορα ἄλλα μέρη, ὅπου ὑπάρχουν μεγαλύτεραι ποσότητες Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει μεταφερθῆ καὶ τὸν μεταχειρίζονται εἰς ὡρισμένας ἀγγαρείας, εἴτε εἰς τὰς πόλεις εἴτε εἰς τὰ χωρία. Εἶναι λοιπὸν ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ προφθάσωμεν, ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς καλὰς σχέσεις μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Τουρκίας, νὰ παράσχωμεν τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀνεύρωμεν τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς συμπολίτας, οἱ ὁποῖοι μέχρι προχθὲς ὑπῆρχον τὰ νεῦρα, τὸ αἷμα καὶ τὸ σφρῖγος τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἴδητε τὰ παιδιὰ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, νὰ ἀκούσητε τοὺς θρήνους καὶ θὰ σχισθῇ ἡ καρδιά σας. Καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διαθέσητε ὀλίγον χρόνον διὰ τὴν ἀνεύρεσιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ κάμετε πρᾶξιν φιλάνθρωπον.

§58Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ νὰ δώσητε ὅλας τὰς σχετικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχετε, διότι γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει μία Διεθνὴς Ὀργάνωσις, ἡ ὁποία παρακολουθεῖ τοὺς μένοντας εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Ὁμολογῶ ὅτι ἐνδιαφέρομαι τὰ μέγιστα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν αὐτὸν πληθυσμὸν τὸν ὁποῖον εἴπετε.

§59ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Αἱ πληροφορίαι μας εἶναι εἰς τὰς διαταγάς σας, ἀλλὰ ὁ πληθυσμὸς ἐκεῖνος ἔχει παράπονα κατὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ἀνταλλαγῆς. Ἐναντίον αὐτῆς ὑπάρχουν βάσιμα παράπονα καὶ δυστυχῶς, ἕνεκα τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τὰ πρόσωπα αὐτά, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορηθοῦν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμπληρωθείσης τῆς ὥρας, αἱ λοιπαὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται.

§61Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§63Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος ἔχει τελείως καταργηθῆ ἀπὸ ἀρκετοῦ ἤδη χρόνου. Ὑπάρχουσιν ἀναβεβλημέναι πολλαὶ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι τίς οἶδε πότε θὰ συζητηθοῦν. Ἐφόσον νομίζετε ὅτι μία ἀπὸ τὰς σπουδαιοτέρας ἀποστολὰς τῆς Συνελεύσεως εἶναι καὶ ὁ ἔλεγχος αὐτῆς καὶ ἀπὸ καιροῦ ὑπάρχουν ὡρισμέναι κατηγορίαι, θὰ παρακαλέσω νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα διὰ τὸν ἔλεγχον.

§64Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζετε, κ. συνάδελφε, ὅτι συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν εἶναι ὡρισμέναι δύο ἡμέραι κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Καὶ κατὰ τὰς δύο αὐτὰς ἡμέρας ὁ ἔλεγχος διεξάγεται κανονικῶς.

§65Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι πρὸ ἀρκετοῦ χρόνου ἔγιναν σοβαρώτατοι ὑπαινιγμοὶ διὰ τὸ ζήτημα τοῦ «Ἀκταίου»· ἐμείναμεν σύμφωνοι ὅπως εἰσαχθῇ τὸ ζήτημα πρὸς συζήτησιν, ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἔγινε τίποτε.

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ «Ἀκταίου» ἔπρεπε νὰ ὑποβάλουν ἐπερώτησιν. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἠρώτησα τὸ Προεδρεῖον ἂν ἔχει ἀναγραφῆ ἐπερώτησις καὶ ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν ὅτι δὲν ἀνεγράφη. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγραφῇ ἐπερώτησις θὰ προταχθῇ.

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἂν καλῶς ἀντελήφθην, πρόκειται περὶ δύο ἀσχέτων πραγμάτων. Ὁ κ. πληρεξούσιος παρεπονέθη, διότι ἐκ συμπτώσεως συνέβη, ὥστε νὰ μὴ διατίθενται αἱ δύο ἡμέραι τῆς ἑβδομάδος διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐπερωτήσεων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν διὰ τὸ «Ἀκταῖον» πράγματι δὲν ἀνεγράφη παρ’ ἡμῶν, ἀλλ’ ὑπάρχει μία ἄλλη ἐπερώτησις σχετικὴ ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ διὰ τὸ «Ἀκταῖον».

§68Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὴν εἶδον. Ἀλλὰ πάντως κατηναλώθησαν ἡμέραι διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλο ἂν ὁ ἔλεγχος κατηναλώθη ἐπὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν κατηναλώθη ἐπὶ ἐπερωτήσεως τοπικῆς φύσεως.

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν λεπτομερειῶν. Δὲν πρόκειται περὶ ζητημάτων γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ παράπονον τοῦ κ. πληρεξουσίου ἀφορᾷ αὐτὸν τὸν λεπτομερειακὸν ἔλεγχον.

§70Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Μοῦ φαίνεται ὅτι ὅλη ἡ κατάστασις ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὴν τροποποίησιν ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὸν Κανονισμόν, τὸ νὰ ὑποβάλλωνται αἱ ἐρωτήσεις ἐγγράφως. Ἂν αἱ ἐρωτήσεις ἐξηκολούθουν νὰ ὑποβάλλωνται προφορικῶς καὶ νὰ χρησιμοποιῆται καθ’ ἑκάστην μία ὥρα πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων, ἀσφαλῶς θὰ ἐγίνετο ὁ ἔλεγχος διὰ τῶν ἐρωτήσεων. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἐπερωτήσεων κατεπλημμύρησεν ἀπὸ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν μόνον θέματα ἐρωτήσεων ἁπλῶν, οὕτως ὥστε θὰ ἴδητε ὅτι ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἐπερωτήσεων ἔχει φθάσει τὸν σεβαστὸν ἀριθμὸν τῶν 130. Νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ νὰ τροποποιήσῃ τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, διότι κατελήξαμεν εἰς ναυάγιον, διότι αἱ ἐρωτήσεις οὐδόλως χρησιμοποιοῦνται παρὰ τῶν πληρεξουσίων, εἴτε διότι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἀπαντῶσιν, εἴτε διότι ἀπεδείχθη ὁ τρόπος οὐχὶ λυσιτελὴς εἰς τὴν ἄντλησιν μιᾶς ἀπαντήσεως ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν δὲν ἐλαμβάνετο τὸ μέτρον αὐτό, ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἀναφορῶν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ 1½ φύλλον, θὰ ἀπετελεῖτο ἀπὸ 6. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν, ἂν μὲ ἐξουσιοδότει ἡ Συνέλευσις, ἦτο νὰ ἀποστείλω ἐκ νέου τὰς ἐρωτήσεις, αἱ ὁποῖαι περιελήφθησαν εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, διότι δὲν ἀπήντησαν ἐγκαίρως οἱ Ὑπουργοί.

§72Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι δύο ἡμέραι τὴν ἑβδομάδα ἀφιεροῦνται πρὸς συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων. Τὸ ζήτημα δὲ τῶν ἐπερωτήσεων εἶναι οὐσιωδέστατον καθῆκον τῶν ἀντιπροσώπων. Ὡρίσθη ἡ Δευτέρα καὶ ἡ Πέμπτη, ῥητῶς λέγει ὁ Κανονισμός. Ἂν συμπέσῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων νὰ ἀργῇ ἡ Συνέλευσις, εἴτε νὰ ἀπασχοληθῇ εἰς ἄλλο θέμα, γίνεται τὴν ἐπιοῦσαν ἡ συζήτησις.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νὰ ἀπασχοληθῇ εἰς ἄλλο θέμα δὲν τὸ λέγει ὁ Κανονισμός.

§74Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Τὸ πνεῦμα αὐτὸ ὅμως εἶναι. Ἔχομεν λοιπὸν ἡμέραν Πέμπτην τὴν ἑορτὴν τῆς Ἀναλήψεως καὶ ἡμέραν Δευτέραν, προχθές, τὴν ἑορτὴν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καὶ τὴν ἑπομένην δὲν ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων. Ἔχομεν ὑποβάλει ἐπερωτήσεις ἐπὶ σπουδαιοτάτων ζητημάτων καὶ δυστυχῶς θὰ φύγωμεν χωρὶς νὰ τὰς συζητήσωμεν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἂν δὲν γίνῃ συνεδρίασις τὴν Δευτέραν ἢ τὴν Πέμπτην, ἡ ἀμέσως ἑπομένη συνεδρίασις ἀφιεροῦται εἰς ἐπερωτήσεις. Ὅταν ὅμως ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε τὴν διακοπὴν ἢ τὴν ἀναβολὴν ἐπί τινας ἡμέρας, ὥρισε συγχρόνως, οὐδενὸς ἀντιλέγοντος, ὅτι τὴν Τρίτην θὰ ἐγίνετο ἡ ἐπανάληψις τῶν ἐργασιῶν μὲ νομοθετικὴν ἐργασίαν. Τότε ἠδύνασθε νὰ ἀντείπητε διὰ νὰ μὴ ληφθῇ αὐτὴ ἡ ἀπόφασις.

§76Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν ἔχω κάμει οὔτε ἐρώτησιν οὔτε ἐπερώτησιν, νομίζω δὲ ὅτι πολλαὶ γίνονται ἄνευ λόγου καὶ ἐγγράφονται πολλοὶ νὰ λάβουν τὸν λόγον. Νομίζω ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ διορθωθῇ διὰ νὰ παριστάνωμεν θέαμα ἐργαζομένων καὶ ὄχι μὴ ἐργαζομένων.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ζήτημα ἐτελείωσε.

§78Δ. ΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, νὰ καταθέσω μερικὰ νομοσχέδια.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας ἔχει τὸν λόγον.

§80Δ. ΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Εἰς μίαν ἀτμόσφαιραν ἀνάγκης οἰκονομιῶν, ὡς ἐδημιουργήθη εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ τὴν Κοινὴν Γνώμην ἐξ ἀθροιστικῆς ὑποβολῆς ἴσως, συνεπείᾳ σπατάλης καὶ καταχρήσεων τῶν προηγηθεισῶν καταστάσεων τῶν ἀποτόκων μεταπολεμικῆς νοοτροπίας, εἰσήγησις περὶ δαπάνης καὶ φορολογικῶν μέτρων θὰ ἦτο πολὺ παρακινδυνευμένη. Πρόκειται ὅμως εὐτυχῶς, κύριοι πληρεξούσιοι, περὶ τῆς ὑγείας τῶν πολιτῶν καὶ τῆς ἀποτροπῆς τοῦ ἐκφυλισμοῦ τοῦ γένους μας, καὶ ἐλπίζω νὰ τύχω κατ’ ἀρχάς, ἂν ὄχι εὐμενοῦς, ἐπιεικοῦς τουλάχιστον ἀκροάσεως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὅλοι διακηρύττομεν ὅτι οὐδὲν πολυτιμότερον τῆς ὑγείας. Εἶναι ὅμως ἀφ’ ἑτέρου βέβαιον ὅτι οὐδέποτε, συστηματικῶς τοὐλάχιστον, περὶ τῆς ὑγείας ἐνδιεφέρθη ἕως τώρα τὸ Κράτος. Ἴσως ἡ ἐπὶ πολὺν καιρὸν κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας συμβίωσίς μας μὲ τοὺς Τούρκους μᾶς ἔκαμε μοιρολάτρας. Πάντως ὅμως ἡ πεπλανημένη πεποίθησις ἐπὶ τὸν ζωοποιὸν ἥλιον τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸν ἀνέφελον οὐρανὸν συνετέλεσεν, ὥστε τὰ πάντα διὰ τὴν ὑγείαν μας ν’ ἀναθέτωμεν εἰς τὰ στοιχεῖα ταῦτα. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐν συντομίᾳ θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναπτύξω, θὰ παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ δημοσιονομικῆς ἀπόψεως. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διακηρύξω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου τοὐλάχιστον ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει ἀνάγκην τόσον οἰκονομιῶν, ὅσον οἰκοκυροσύνης εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν. Ἀπόδειξις ἡ τόση οἰκονομικὴ ζωτικότης μετὰ τόσας δαπάνας καὶ ἀσωτίας εἰς χρῆμα καὶ αἷμα, κατὰ τοὺς ἐνδόξους ἀγῶνας καὶ μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφήν, ὁμοίαν τῆς ὁποίας ἀμφιβάλλω ἂν ἐδοκίμασεν ἄλλο Ἔθνος, ἐν ἀναλογίᾳ πάντοτε τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας. Εἶπον, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας ἀπὸ τῆς πεζῆς καὶ οἰκονομικῆς ἢ δημοσιονομικῆς ἀπόψεώς του. Κατὰ στατιστικὴν τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας τοῦ τέως Τμήματος Ὑγειονομικοῦ περὶ ἑλονοσίας καὶ ἑλωδῶν ἐκτάσεων ἡ ζημία τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ Κράτος, ἀπὸ ἀπόψεως ἡμεραργιῶν καὶ θνησιμότητος ἐξ αἰτίας τῆς ἑλονοσίας, ἀνέρχεται εἰς 860 ἑκατομμύρια ἐτησίως. Ἂν εἰς ταύτην προσθέσωμεν καὶ τὴν ζημίαν ἐκ τῆς φυματιώσεως, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τρομακτικὸν ποσὸν τῶν δύο δισεκατομμυρίων περίπου. Καὶ ἰδοὺ ἐν ὀλίγοις: Κατὰ στατιστικὰς προσεγγιζούσας τὴν ἀλήθειαν ἔχομεν ἐτησίως 18 χιλιάδας θανάτων ἐκ φυματιώσεως. Ἡ ἀναλογία τῶν θνησκόντων πρὸς τοὺς πάσχοντας εἶναι 1 πρὸς 15 περίπου. Ἄρα ἔχομεν 270 χιλιάδας φυματικῶν. Ἐκ τούτων τὸ ⅕ περίπου, ἤτοι 50.000 καὶ πλέον, εἶναι μὲ ἀνοικτὰς φυματιώσεις, δηλαδὴ τελείως ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν καὶ ἐπιβλαβεῖς διὰ τὴν Κοινωνίαν, ἐφόσον δὲν λαμβάνονται μέτρα γενικῆς περισυλλογῆς παρὰ τοῦ Κράτους, ὅπως τοὐλάχιστον ἔπρεπε νὰ γίνεται, πρᾶγμα δυστυχῶς ἀνέφικτον. Μόνον ἐν Νορβηγίᾳ, ἐξ ὅλων τῶν Κρατῶν τοῦ κόσμου, νομίζω, ἔχει ἐπιβληθῆ τοῦτο διὰ νόμου. Δὲν θὰ ἐξετάσω τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑφίσταται ἡ Κοινωνία καὶ ὁ ἐθνικὸς πλοῦτος ἐκ τῆς ἡμεραργίας τῶν ἀσθενῶν τούτων, οἱ ὁποῖοι εἶναι τὰ θύματα τῆς ἀκηδίας τῆς Πολιτείας καὶ τῆς ἀμαθείας τῶν οἰκογενειῶν τῶν μελλοθανάτων αὐτῶν κατὰ τὴν παιδικὴν καὶ νηπιακήν των ἡλικίαν. Οὔτε τὰς δαπάνας πρὸς νοσηλείαν καὶ θεραπείαν αὐτῶν παρὰ τῶν οἰκογενειῶν των, διὰ νὰ μὴ σᾶς καταπλήξω μὲ ἀριθμούς, διὰ τοὺς ὁποίους εἰδικώτεροι εἶναι οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Σᾶς ἀναφέρω μόνον ὅτι 500 καὶ πλέον θεραπεύονται εἰς Σανατόρια τῆς Εὐρώπης καὶ ἰδίως τῆς Ἑλβετίας, ὅπου διὰ τὴν μηνιαίαν δαπάνην, ὑπολογιζομένην εἰς 750 Ἑλβετικὰ φράγκα, ἀποστέλλονται 375.000 Ἑλβετικὰ χρυσᾶ μάρκα, ἤτοι 4.500.000 ἐτησίως εἰς συνάλλαγμα ἐξαγόμενον, δηλαδὴ δραχμαὶ 40 ἑκατομμύρια καὶ πλέον. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας μόνον τὰς 200 χιλιάδας τῶν λεγομένων προφυματικῶν ἢ κυρίως φυματικῶν μὴ φθισιώντων, καὶ ὑπολογίσωμεν ὅτι αὐτοὶ ἀποδίδουν εἰς ἐργασίαν κατὰ ⅓ ὀλιγώτερον τῶν ὑγιῶν, καὶ θέσωμεν ὡς βάσιν 45 δραχμὰς ἡμερησίαν ἀμοιβήν, δηλ. ζημίαν 15 δραχ. ἡμερησίως, ἔχομεν ὁλικὴν ζημίαν ἡμερησίως 3.000.000 δραχ., ἤτοι ἐτησίως 750 ἑκατομμύρια, ἂν ὑπολογίσωμεν 250 ἡμέρας ἐργασίμους. Τὴν ἐκ τῶν ἀφροδισίων νοσημάτων ζημίαν δὲν ὑπολογίζω, καίτοι ἀρκετὰ σοβαρὰν οἰκονομικῶς.

Καὶ ἤδη σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι πληρεξούσιοι, ἂν μία δαπάνη ἀπὸ 60 ἢ 80 ἑκατομμύρια ἔστω ἐτησίως, χάριν τῶν ἐργαζομένων, διὰ φορολογίας τῶν εὐπορουσῶν κυρίως κοινωνικῶν τάξεων, δὲν θὰ ἦτο δικαιολογημένη ἵνα ἐντὸς 10ετίας ἐλαττώσῃ εἰς τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον τὴν ζημίαν αὐτήν. Ἰδοὺ ἐν σκιαγραφίᾳ καὶ δι’ ὀλίγων μόνον γραμμῶν ἡ πεζὴ καὶ οἰκονομικὴ ἄποψις τοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὑγείας. Ἰδοὺ διατί ἐξ ἀρχῆς εἶπον ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην οἰκοκυρικῆς πολιτικῆς. Περιττὸν νὰ ἐξάρω τὴν ἄποψιν τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς εἰρήνης τῆς Χώρας παρ’ εὐρώστων ἀνδρῶν καὶ τὴν ἀποτροπὴν τοῦ ἐκφυλισμοῦ καὶ τῆς ἐξαφανίσεως τῆς εὐγενεστέρας ἴσως φυλῆς. Ἡ δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὡς πρόγραμμα ἔχει τὴν ἐνίσχυσιν τῶν πλουτοπαραγωγικῶν πηγῶν καὶ τὴν ἐν εἰρήνῃ ἀνάπτυξιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου πρὸς εὐημερίαν ὅλων τῶν κοινωνικῶν τάξεων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ στρέψῃ τὴν προσοχήν της καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καθ’ ἣν ἔχει ὑποχρέωσιν σύμφωνα μὲ τὸ περιλάλητον δόγμα τοῦ Μιραμπώ: «Εἰς τὸ ἑξῆς οἱ ἄποροι καὶ αἱ δυστυχίαι αὐτῶν ἀνήκουν εἰς τὴν Πολιτείαν», καὶ τὴν ἀρχὴν ποὺ διεκήρυξεν ἡ «Δημοκρατικὴ Ἕνωσις», ὅτι ὅλοι οἱ πολῖται εἶναι ἠθικαὶ μονάδες ἄξιαι ἴσου σεβασμοῦ καὶ ἐκτιμήσεως. Τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ δι’ ὀλίγων, ὡς ἐν ἀρχῇ εἶπον, κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ τὰ ὁποῖα ἐξασφαλίζουν μονίμους πόρους, ἐφ’ ὧν θὰ στηριχθῇ πᾶσα πραγματικὴ μέριμνα τοῦ Κράτους, συνίστανται εἰς τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ συστάσεως Ταμείου Ὑγείας». 2) «Περὶ συστάσεως Κεντρικῆς Ὑγειονομικῆς Ἀποθήκης τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως». 3) «Περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας Λαϊκῶν Ἰατρείων καὶ Λαϊκῶν Φαρμακείων». 4) «Περὶ ἱδρυμάτων ὑγιεινῆς καὶ ἰατρικῆς ἐν γένει». 5) «Περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν διατάξεων περὶ συστάσεως φαρμακείων». 6) «Περὶ ἱδρύσεως γραφείων τεχνικῶν ἔργων παρὰ τῇ Διευθύνσει Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως». 7) «Περὶ ἐπιθεωρήσεως φαρμακείων, φαρμακεμπορείων κλπ.». Μετὰ τὸν πόλεμον, κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν ἡ νέα κοινωνικὴ σύνθεσις ἐγέννησε νέας ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους. Διὰ τῶν Λαϊκῶν Ἰατρείων καὶ Φαρμακείων ἡ ὑπὲρ τῆς ὑγείας τῶν προσφύγων μονομερὴς καὶ ἀνεπαρκὴς ἴσως μέριμνα γενικεύεται καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἀπόρους κοινωνικὰς τάξεις, τὰς ἐξ ἴσου δοκιμασθείσας ἐκ τῶν τελευταίων περιπετειῶν. Ἡ Κεντρικὴ Ὑγειονομικὴ Ἀποθήκη θὰ εἶναι τὸ οἰκοκυρευμένον κέντρον ποὺ θὰ προμηθεύεται ὅταν καὶ ὅσα χρειάζονται διὰ τὴν θεραπείαν τῶν ἀσθενῶν καὶ τὰ ἀναγκαιοῦντα ἀντισηπτικὰ εἴδη. Ὑποβάλλων τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, κύριοι πληρεξούσιοι, ὡς ἀπαρχὴν βελτιώσεως τῶν ὅρων ἐν γένει τῆς ὑγείας τῶν πολιτῶν ἐλπίζω, ἂν εὐτυχήσω, εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον νὰ συμπληρώσω ταῦτα διὰ μέτρων κοινωνικῆς ὑγείας καθόλου, μέτρων κοινωνικῆς προνοίας, ὄχι μόνον ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν τῶν ἐν τοῖς μηχανοστασίοις ἐκ τυχαίων γεγονότων καθισταμένων προσωρινῶς ἢ ἐπὶ πολὺ ἀνικάνων πρὸς ἐργασίαν, ἀλλὰ γενικῶς ἐπὶ ὅλων τῶν ἐργαζομένων τάξεων καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν ἐκ κοπώσεως καὶ προώρου μαρασμοῦ καὶ γενικῶς ἀνικανότητος πρὸς παραγωγικὴν ἐργασίαν. Μόνον διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ καταδειχθῇ ὅτι ἡ Δημοκρατία εἶναι ὄντως μήτηρ ὅλων γενικῶς τῶν μελῶν τῆς Πολιτείας καὶ θὰ καταστήσῃ τοὺς πάντας κοινωνοὺς ὅλων τῶν ἀγαθῶν. (Χειροκροτήματα).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἡ Συνέλευσις μοὶ ἀνέθηκε τὴν ἐντολὴν νὰ συγκροτήσω τὴν Ἐπιτροπὴν εἰς ἣν παραπέμπεται τὸ νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως ἀστικῶν κτημάτων ἀνηκόντων εἰς ἀνταλλασσομένους Μουσουλμάνους. Ἀποβλέπων εἰς τὴν σπουδαιότητα τοῦ θέματος καὶ ἐπιθυμῶν νὰ συντελέσω καὶ προσωπικῶς εἰς τὴν ἐξεύρεσιν λύσεως ἐναρμονιζούσης τὰς διισταμένας γνώμας ἀπεφάσισα νὰ συμμετάσχω καὶ ἐγὼ αὐτός. Διὰ τὰ ὑπολειπόμενα μέλη, ταῦτα ἐλήφθησαν ἐξ ἡμισείας ἐκ τῶν ἐντοπίων καὶ προσφύγων πληρεξουσίων τῶν ἐπαρχιῶν ὅπου ὑπάρχουν ἀνταλλασσόμενα κτήματα. Τὰ ὑπολειπόμενα 14 μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι οἱ κ. κ. Εὐστρ. Γονατᾶς, Λ. Τσακμάνης, Λ. Ἰασονίδης (Θεσ)νίκης), Ν. Ζαφειρίου Σερρῶν, Γ. Βοραζάνης Δράμας, Α. Θεολογίτης Καβάλλας, Ν. Κοντολέων Ἐδέσσης, Γ. Μόδης Φλωρίνης, Α. Κόρακας Ἐλασσόνος, Τ. Γεωργιάδης, Σταμάτιος Κιουζὲ Πεζᾶς Ἡρακλείου, Γ. Κιαγιᾶς Ἰωαννίνων, Δ. Ἐλευθεριάδης Ροδόπης καὶ Ἐμ. Ἐμμανουηλίδης Ἀθηνῶν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ἐπισκευῶν τῶν λουτρικῶν καταστημάτων τῆς Κοινότητος Λουτρακίου–Περαχώρας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως θέσεως Νομικοῦ Συμβούλου ἐπὶ τῶν Μουσουλμανικῶν ὑποθέσεων παρὰ τῇ Γενικῇ Διοικήσει Θράκης». Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Μαζαράκης ἔχει τὸν λόγον.

§82Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀτυχῶς εἶχεν ὑποβληθῆ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐθεσπίζετο θέσις εἰδικοῦ συμβούλου ἐπὶ τῶν Μουσουλμανικῶν ὑποθέσεων εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Θράκης. Καὶ ἀναγνωρίζομεν ὅλοι βεβαίως τὴν ἀνάγκην τῆς θέσεως αὐτῆς καὶ τὰς ἰδιαιτέρας συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ Θράκη. Ἀλλὰ σήμερον βλέπω τροπολογίαν ὑποβαλλομένην ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν δημιουργεῖται τοιαύτη θέσις καὶ εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Ἠπείρου. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀπόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ προσθήκη αὐτή· διότι εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καθημερινῶς τονίζομεν τὴν ἀνάγκην περικοπῆς θέσεων, δημιουργοῦμεν θέσεις νέας, αἱ ὁποῖαι συμφωνοῦσι μὲ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου, εἰς τὴν ὁποίαν δίδονται ἀποδοχαὶ καὶ βαθμὸς Νομάρχου. Δὲν νομίζω, ἐκ τῆς πείρας τῆς ὀλίγης τὴν ὁποίαν ἀπέκτησα τόσον καιρόν, ὅτι πρέπει νὰ θεσπίσωμεν καὶ αὐτὰς τὰς θέσεις. Τὸ προσωπικὸν τῶν Γενικῶν Διοικήσεων εἶναι πολυτελέστατον ἀπὸ ἀπόψεως τμηματαρχῶν καὶ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων· εὑρίσκω περιττὴν τὴν προσθήκην ταύτην καὶ μάλιστα διὰ θέσιν ἀνωτέρου βαθμοῦ. Νομίζω ὅτι εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται τόσος λόγος περὶ καταργήσεως θέσεων δὲν πρέπει νὰ δημιουργῶμεν νέας θέσεις, αἱ ὁποῖαι καὶ μεγάλας ἀποδοχὰς ἀπαιτοῦσιν, ἐκτὸς ἂν νομίζητε ὅτι ὑφίστανται ἐπείγοντες λόγοι δημιουργίας ἄλλων θέσεων.

§83Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν σημαίνει ὅτι δὲν θέλομεν νὰ κάμωμεν οἰκονομίας. Ἀναγνωρίζετε καὶ ὑμεῖς ὅτι ἐν Θράκῃ εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἡ θέσις αὕτη. Διατί ὅμως εἶναι ἀναγκαιοτάτη; Διότι ὑπάρχει διαχείρισις Μουσουλμανικῶν περιουσιῶν, σᾶς βεβαιῶ δὲ ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑπάρχει μεγαλυτέρα διαχείρισις. Ὑποθέτω ὅμως ὅτι συνέβη τὸ ἑξῆς, διότι ἔλαβον τὴν πληροφορίαν μετὰ τῆς τροπολογίας: Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου διετυπώθησαν ἀξιώσεις καὶ ἐξηγήθη ὅτι ὑπάρχει ἡ αὐτὴ ἀνάγκη καὶ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐγένετο ἡ τροπολογία. Ἀλλ’ ἐπειδὴ φοβεῖσθε εἰς τὴν αὔξησιν τῶν θέσεων, ἴσως αὔριον, ἂν δὲν προφθάσω δὲ αὔριον τὴν Δευτέραν, θὰ ὑποβάλω σχέδιον ψηφίσματος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐμποδίζηται ἡ κατάληψις κενῶν θέσεων εἴτε παλαιῶν εἴτε νεωστὶ νομοθετημένων, μέχρις ὅτου γίνουν αἱ οἰκονομίαι διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν. Ὥστε νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιος ὅτι καὶ αἱ θέσεις αὐταὶ θὰ ὑποστοῦν τὴν βάσανον τὴν γενικὴν τῶν οἰκονομιῶν.

§84Μ. ΛΑΙΛΙΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ προστεθῇ διάταξις καθ’ ἣν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ προσληφθῶσι διὰ τὰς θέσεις ταύτας δέον ἀπαραιτήτως νὰ γνωρίζωσι τὴν Τουρκικὴν γλῶσσαν καὶ τὴν Τουρκικὴν νομοθεσίαν. Διότι ἄνευ αὐτοῦ δὲν θὰ ἔχῃ οὐδεμίαν ἀξίαν καὶ οὐδεμίαν σημασίαν ἡ πρόσληψις Νομικοῦ Συμβούλου εἰς τὰς ἐν λόγῳ Διοικήσεις.

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Συμφωνῶ καὶ ἐγώ, κ. συνάδελφε, ὅτι εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο νὰ εἶναι οὗτοι κάτοχοι τῆς Τουρκικῆς γλώσσης.

§86Γ. ΔΟΥΚΟΥΜΕΤΖΙΔΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ τεθῇ ἡ γνῶσις τῆς Τουρκικῆς νομοθεσίας ὡς προσὸν ἀπαραίτητον· ἀρκεῖ νὰ εἶναι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς γνώστης τῆς Τουρκικῆς γλώσσης. Τοῦτο τὸ λέγω, διότι ἤδη χρησιμοποιεῖται ἐν Θράκῃ εἰς τοιαύτην θέσιν εἷς ὑπάλληλος ἀπεσπασμένος ἐξ ἄλλης Νομαρχίας, ὁ ὁποῖος, ἂν τεθῶσιν αὐτὰ τὰ προσόντα, θὰ μείνῃ ὁ ἄνθρωπος εἰς τοὺς δρόμους.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι γνώστης αὐτὸς τῆς Τουρκικῆς νομοθεσίας;

§88Γ. ΔΟΥΚΟΥΜΕΤΖΙΔΗΣ. Ἐνδεχόμενον νὰ εἶναι γνώστης τῆς Τουρκικῆς νομοθεσίας, ἀλλὰ πιθανὸν ἡ ὑπηρεσία νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν ὅτι ἀπαιτεῖται καὶ δίπλωμα. Εἶναι γνώστης ἐξ ἐμπειρίας.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἔστω καὶ ἐξ ἐμπειρίας. Δὲν θὰ ἀπαιτηθῇ δίπλωμα.

§90Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ σᾶς φέρω ἓν ἁπλούστατον παράδειγμα εἰλημμένον ἀπὸ τὴν περιφέρειαν Καστορίας, τὴν ὁποίαν ἰδιαιτέρως ἐμελέτησα ὡς πληρεξούσιος προερχόμενος ἐκεῖθεν: Ἀφ’ ἧς ἐγένετο ἡ κατοχὴ ἡ Ἑλληνικὴ ἤρχισε μία νέα κατάστασις πραγμάτων. Ἐνῷ ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὅλα τὰ δάση τῆς περιφερείας ἦσαν δημόσια, μικρὸν κατὰ μικρὸν ἤρχισαν νὰ μεταβάλλωνται εἰς ἰδιωτικά. Ὁ κόσμος ἐβόα καὶ ἔλεγε: «Τί κατάστασις εἶναι αὐτή, ἀφοῦ ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὅλα ἦσαν δημόσια, τώρα νὰ γίνωνται ἰδιωτικά;». Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι καὶ ἐγὼ δὲν εἶχον ἐμβαθύνει εἰς τὸ πρᾶγμα ἐξ ἀρχῆς, ἀλλὰ μερικὰ ζητήματα μοῦ ἔδωσαν ἀφορμὴν νὰ μελετήσω κατὰ βάθος τὸ ζήτημα. Καὶ εἶδον τὸ μέγεθος τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑφίσταται τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὴν ἐλαφρὰν ἐξέτασιν τῶν ζητημάτων. Ἐπὶ παραδείγματι: Ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας τοῦ κ. Τερτίπη ἀντελήφθην ὅτι ἓν δάσος ὀνόματι «Κοτέλτσι», τὸ ὁποῖον ἔτυχε νὰ ἀκούσω ὡς πληρεξούσιος ἐν τῇ περιφερείᾳ μου καὶ τὸ ὁποῖον ἐθεωρεῖτο ὡς δημόσιον, διότι ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὑλοτομεῖτο ἀπὸ τὸ Δημόσιον, μετεβλήθη εἰς ἰδιωτικόν. Ἔσπευσα τότε, μολονότι δὲν εἶχον οὐδεμίαν ἰδιότητα, ὡς ἁπλοῦς πολίτης, νὰ ἐξετάσω τὸν φάκελον τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, καὶ τί εὑρίσκω; Εὑρίσκω μίαν μετάφρασιν τίτλων καὶ μίαν γνωμοδότησιν τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου ἀπὸ πέντε γραμμάς. Αὐτὸ μόνον περιεῖχεν ὁ φάκελος καὶ μίαν διαταγὴν νὰ παραδοθῇ εἰς τὸν τάδε τὸ δάσος αὐτό. Συμπληρῶν λέγω ὅτι τὸ δάσος αὐτὸ εἶχε τοὐλάχιστον ἀξίαν δέκα ἑκατομμυρίων εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχήν, διότι εἶναι πλουσιώτατον καὶ μέγα εἰς ἔκτασιν. Παρατηρῶ εἰς τὸν φάκελον καὶ βλέπω τὸν τίτλον. Ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ εἶμαι νομικὸς καὶ νὰ γνωρίζω ὀλίγον τὴν Τουρκικὴν νομοθεσίαν, βλέπω ὅτι ἀπὸ τὴν μετάφρασιν ἔλειπεν ἡ μόνη φράσις, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ κάθε νομικὸν καὶ κάθε δικαστήν, δηλ. ἡ αἰτία τῆς κτήσεως. Ἀμέσως ὑπωπτεύθην καὶ ἐπερίμενα νὰ μεταβῶ εἰς Καστορίαν νὰ ἐξετάσω τὸ Ἀρχεῖον τὸ Τουρκικὸν καὶ νὰ ἴδω τί συμβαίνει. Ἐξετάζω τὸ Ἀρχεῖον καὶ εὑρίσκω τί; Ὅτι αἰτία κτήσεως ἦτο τὸ χάκι καράρ, δηλαδὴ καλλιέργεια ἐπὶ μίαν δεκαετίαν. Λέγω εἰς τὸν μεταφραστήν: «Διατί εἰς τὴν μετάφρασιν τὴν ὁποίαν ἐστείλατε ἐκεῖ δὲν ἐβάλατε καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἂν τὸ ἔβλεπον οἱ δικασταί, θὰ ἐθεώρουν ὡς δημόσιον τὸ δάσος, διότι φυσικὰ δάσος 150 ἐτῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καλλιεργηθῇ ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ὁ μπέης τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτοῦ;». Μοῦ ἀπήντησεν ὅτι ἐκ παραδρομῆς δὲν ἐτέθη αὐτὴ ἡ φράσις καὶ ὅτι τὸν ἐλύπησε πολὺ αὐτό. Καὶ μοῦ προσθέτει: «Ἐγὼ εἰς τὸν ἐπιθεωρητήν, ἐρωτήσαντά με, εἶπον ὅτι κατὰ λάθος παρελείφθη ἡ φράσις». Ἔρχομαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ βλέπω εἰς τὸν φάκελον τὴν αἴτησιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ.

§91ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖος ἦτο ὁ ἐπιθεωρητής;

§92Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Μὲ διαφεύγει αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ὄνομά του.

§93ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αὐτὸς μένει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀκόμη;

§94Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Δὲν γνωρίζω. Ἐπιτρέψατε νὰ ἐξακολουθήσω διὰ νὰ ἴδητε τί συμβαίνει. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἐπεκτείνομαι πολύ, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα ἀξίζει τὸν κόπον. Ἐπὶ Ὑπουργοῦ Τερτίπη ἔκαμα σκάνδαλον, ἠμπορῶ νὰ εἴπω, διὰ τοῦ Τύπου, νὰ ὑποχρεώσω τὴν ὑπηρεσίαν τότε νὰ βγάλῃ ὅλα τὰ χαρτιά, διότι τὸ δάσος αὐτὸ εἶχε πλοῦτον ἐγγράφων ἀναφερομένων εἰς αὐτό, ἐνῷ εἰς τὸν φάκελον δὲν ὑπῆρχον παρὰ μερικὰ ἀσήμαντα ἔγγραφα. Ἐπῆρα τὰ χαρτιὰ αὐτὰ καὶ ἠναγκάζετο ὁ κ. Τερτίπης, βιαζόμενος ἀπὸ τὴν δημοσιογραφίαν, νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Δικαστήριον. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα ὅτι εἶχε κάμει τὸ Ὑπουργεῖον μίαν τρίστηλον ἀπάντησιν διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ. Λοιπὸν ἔκτοτε ἀγωνίζομαι καὶ ἠναγκάσθην μόνον ὅταν ἦλθεν ἐκ νέου ἡ συζήτησις εἰς Διοικητικὸν Δικαστήριον νὰ ὑπάγω αὐθαιρέτως, τὸ ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ ἔκαμον αὐθαιρέτως, καὶ λέγω εἰς τὸν δικηγόρον τῆς Κοινότητος νὰ μὲ διορίσῃ καὶ ἐμὲ δικηγόρον. Αὐτὸς δὲν ἠθέλησε κατ’ ἀρχάς, ἀλλὰ κατόπιν ἐπείσθη καὶ μὲ διώρισε. Καὶ διηγοῦμαι εἰς τὸ Δικαστήριον αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον. Ἀλλὰ τί ἀπαντᾷ ὁ δικηγόρος κ. Βαμβέτσος, ὁ ὁποῖος ἦτο δικηγόρος τῆς ἀντιπάλου μερίδος; Λέγει ὅτι «καὶ ἂν εἶναι ἀληθῆ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀναφέρει, ὁ τίτλος πάλιν εἶναι ἔγκυρος καὶ δικαιοῦται ὁ μπέης νὰ πάρῃ τὸ δάσος». «Καὶ πῶς», λέγω, «αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;» «Διότι», ἀπήντησε, «τὸ Δημόσιον τὸ Τουρκικὸν ἔδωκεν αὐτὸν τὸν τίτλον καὶ συνεπῶς εἶναι ὑποχρεωμένον πλέον τὸ διάδοχον Ἑλληνικὸν Δημόσιον νὰ τὸν ἀναγνωρίσῃ». Ἀντέκρουσα καὶ ἐνόμιζον ὅτι οἱ δικασταὶ δὲν δύνανται νὰ ἀμφιβάλλουν ὅτι αὐτὸ τὸ δάσος ἦτο δημόσιον. Βραδύτερον, κατὰ τύχην συνήντησα ἕνα ἀπὸ τοὺς δικαστὰς καὶ τοῦ ἔκαμα λόγον περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ ἦτο πεπεισμένος πλέον ὅτι εἶχον δίκαιον ἐγώ. Ὁ δικαστής, καλῇ τῇ πίστει ὁ ἄνθρωπος, μοὶ λέγει: «Ὁ τίτλος εἶναι τοῦ Τουρκικοῦ Δημοσίου καὶ ὑποχρεώνει ἑπομένως καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον». «Τοιαῦτα λέγετε, κύριε», τοῦ λέγω, «κατόπιν τῶν ὅσα σᾶς ἐξέθηκα; Μὲ τοιαύτην σοφίαν δικάζετε τὰς ὑποθέσεις τοῦ Δημοσίου; Πρῶτον ὁ τίτλος αὐτὸς εἶναι τίτλος γιοκλαμᾶς, δηλ. τίτλος τὸν ὁποῖον ἔδιδεν ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ καταρτισθεῖσα τῷ 1870 καὶ οἱ περισσότεροι αὐτῶν ἐδίδοντο μὲ ἕνα μετζῆτι καὶ μὲ μίαν λίραν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, τῷ εἶπον, οὔτε τὰ Δικαστήρια τὰ Διοικητικὰ οὔτε τὰ Δικαστήρια τὰ τακτικὰ ἐν Τουρκίᾳ ἀναγνωρίζουν αὐτούς, τὸ δὲ Ἀνώτατον Δικαστήριον ἐν Κωνσταντινουπόλει τὸ Ἀκυρωτικὸν ἔχει πληθὺν ἀποφάσεων, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ τίτλοι οὗτοι δὲν εἶναι ἔγκυροι». Μοῦ λέγει «Θὰ μὲ ὑποχρεώσητε· θέλω νὰ μὲ διαφωτίσητε».

§95ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αὐτὰ εἰς τὸ Δικαστήριον δὲν τὰ εἴχετε εἴπει;

§96Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Κατὰ σύμπτωσιν εἶχον εὕρει τὸν δικαστήν. Φυσικὰ εἶχον ἐκθέσει ταῦτα καὶ ἐνώπιον τῶν δικαστῶν. Κάμνω λοιπὸν τὸ ἑξῆς: Ἐπειδὴ εἰς τὰς Ἀθήνας εὑρίσκεται εἷς σπουδαῖος νομικός, βαθὺς γνώστης τῆς Τουρκικῆς γλώσσης καὶ νομοθεσίας, ὁ κ. Ὀρφανίδης, εὗρον αὐτὸν καὶ τὸν ὡδήγησα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὅπου τὸν ἐπαρουσίασα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ λέγω: «Εἰπὲ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τί εἶναι αὐτοὶ οἱ γιοκλαμάδες καὶ διατί δὲν τοὺς ἀναγνωρίζουν τὰ Τουρκικὰ δικαστήρια». Καὶ ἐκθέτει αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον καὶ οἱ ἄνθρωποι ἔμειναν κατάπληκτοι. Παίρνω κατόπιν τὸν κ. Ὀρφανίδην καὶ τὸν πηγαίνω εἰς τὸν κ. Μπακάλμπασην καὶ τοῦ λέγω: «Ἂν θέλετε νὰ προστατεύσητε τὴν περιουσίαν τοῦ Δημοσίου, πρέπει νὰ κάμητε διὰ τρεῖς μῆνας μίαν σύμβασιν μὲ τὸν κ. Ὀρφανίδην, νὰ ἀναγνώσῃ ὅλους τοὺς φακέλους καὶ νὰ φέρητε ὅλα τὰ πρωτότυπα Τουρκικὰ ἔγγραφα νὰ ἐξετασθοῦν, διότι, ἂν ἐγὼ εἰς τὴν περιφέρειαν τὴν ὁποίαν γνωρίζω εὑρίσκω τρία ἢ τέσσαρα δάση τοῦ Δημοσίου, τὰ ὁποῖα σφετερίζονται οἱ ἰδιῶται, φαντάζομαι τί θὰ συμβαίνῃ εἰς ὅλας τὰς περιφερείας». Λοιπόν, κύριοι, πράγματι, πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Μπακάλμπαση ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι διώρισεν ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος τὸν κ. Ὀρφανίδην, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐστάλη μὲ ἀποστολὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἀνάλογα ζητήματα. Ἐνθυμοῦμαι δέ, κύριοι, ὅτι ὁ κ. Κρόκος, εἰσηγητής, ἔχων ὑπὸ ἐξέτασιν περίπλοκον ζήτημα ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐξέτασιν ἑνὸς τίτλου, τὴν στιγμὴν ποὺ ἐπῆγα ἐγὼ μὲ τὸν κ. Ὀρφανίδην ἐπωφελήθη τῆς εὐκαιρίας οὗτος καὶ τὸν διεφώτισεν ἐπ’ αὐτοῦ, ἐπροστατεύθησαν δ’ οὕτω μεγάλα συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι μοὶ εἶπε: «Τώρα, βρὲ ἀδελφέ, βλέπω ἕνα ἄνθρωπον γνώστην τῆς Τουρκικῆς νομοθεσίας». Κύριοι, ὑπάρχουν ζητήματα σοβαρώτατα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προσέξωμεν, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον εὑρισκόμεθα εἰς μίαν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγνωρίσωμεν δικαιώματα εἰς Τούρκους ἀπερχομένους· συνεπῶς καὶ ἂν βραδύτερον ἀναγνωρισθῇ ὅτι ἐγένετο λάθος εἰς τὴν ἐκδίκασιν τινὸς τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν, δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ προσφύγωμεν εἰς τὰ Τουρκικὰ Δικαστήρια, διότι ἤδη ὁ ἀνταλλασσόμενος Μουσουλμάνος θὰ ἔχῃ πάρει τὴν περιουσίαν. Εἶναι λοιπὸν σπουδαιότατον τὸ ζήτημα καὶ δι’ αὐτὸ πάντοτε ὑπεστήριξα ὅτι πρέπει σοβαρῶς νὰ ἐξετάζωνται τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ ἀπὸ πρόσωπα κεκτημένα ἐμπειρίαν καὶ γνώσεις βαθείας. Χθὲς ἐπρόκειτο νὰ λάβω τὸν λόγον ἐντεῦθεν, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην, δι’ ἓν ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔλυσε λαμπρὰ ὁ κ. Μυλωνᾶς, τέως Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ἐξέδωκε μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία εἶναι κρύσταλλον διατυπώσεως, διότι εἶναι ἁπλῆ. Τὸ Διοικητικὸν Δικαστήριον ἐπὶ ἀναλόγου ὑποθέσεως εἶχε δικάσει μεταξὺ μιᾶς Κοινότητος καὶ ἑνὸς ἰδιώτου, ἐνῷ εἶναι προφανὲς ὅτι ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει τοιοῦτόν τι, διότι, ἂν τὸ Διοικητικὸν Δικαστήριον ἐπρόκειτο νὰ δικάζῃ μεταξὺ ἰδιωτῶν, τότε τὸ Δικαστήριον θὰ ἦτο ἀντισυνταγματικόν. Μόνον ὑποθέσεις μεταξὺ Δημοσίου καὶ ἰδιωτῶν δύναται νὰ λύσῃ τὸ Διοικητικὸν Δικαστήριον. Ἐν τούτοις ἐδίκασε τὸ Δικαστήριον τοῦτο. Τὰ πράγματα ἦσαν πολὺ ἁπλᾶ καὶ ἐν τούτοις δὲν θὰ σᾶς διέφυγεν ὅτι εἰς ἐφημερίδας παρουσιάζεται ἤδη ἀπὸ τὸν ἰδιώτην, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπιτύχει τὴν ἀπόφασιν τοῦ Διοικητικοῦ Δικαστηρίου, ὡς σκάνδαλον τὸ ὅτι ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν ἐκτελεῖται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον. Καὶ ὁ θρασύτατος αὐτὸς ἰδιώτης δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ συκοφαντῇ καὶ νὰ κατηγορῇ διὰ νὰ καταπτοήσῃ ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ προστατεύσωσι τὴν Κοινότητα. Αὐτὸς κατορθώνει μὲ τὰς ἀποφάσεις αὐτὰς νὰ ἀπατᾷ κόσμον, δὲν ὑπάρχει πρόσωπον δὲ ἄξιον ἐκτιμήσεως εἰς τὴν πρωτεύουσαν τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔχῃ θιχθῇ. Προσποιεῖται ὅτι εἶναι ἕνας ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἀδικεῖται.

§97ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποῖος εἶναι;

§98Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Εἶναι ὁ κ. Παπατέρπου. Ἀγωνίζομαι, ἔπτυσα κυριολεκτικῶς αἷμα ἐπὶ μακροὺς μῆνας. Διατί δέ; Διότι αἱ ἀποφάσεις ἀποτελοῦσιν ἓν τεκμήριον ἰσχυρὸν ὅτι ἕνας ἰδιώτης ἔχων αὐτὴν ἀδικεῖται. Καταλήγων κάμνω μίαν σύστασιν: Νὰ κατατεθῇ νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον πᾶν κτῆμα τὸ ὁποῖον ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἐθεωρεῖτο ὡς δημόσιον, θὰ θεωρῆται ὡς τοιοῦτον μέχρις οὗ δικαστικὴ ἀπόφασις ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ἐναντίου.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§100Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὁ κ. Γενικὸς Διοικητὴς μᾶς ἀνέφερε δύο περιπτώσεις διὰ νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι ἐλλείπουν τὰ εἰδικὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ διαχειρισθῶσιν ὑποθέσεις σχετιζομένας μὲ τὴν Τουρκικὴν νομοθεσίαν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν πρὸς τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τροπολογίαν ὑποβληθέντος νομοσχεδίου ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἀφορᾷ τὴν σύστασιν μιᾶς θέσεως Νομικοῦ Συμβούλου παρὰ τῇ Γενικῇ Διοικήσει Θράκης. Αὐτὸ ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὑπῆρχον καί τινες ἀντιρρήσεις, οὐχ ἧττον ὑπεβλήθη ὄχι τόσον διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς παροχῆς τῶν νομικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ διορισθησομένου, ἀλλὰ διά τινας ἄλλους λόγους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν σοβαρώτεροι. Ἤδη ὑποβάλλεται τροπολογία τῆς διαπλατύνσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ δημιουργοῦνται δύο θέσεις, μία διὰ τὴν Ἤπειρον καὶ ἄλλη διὰ τὴν Μακεδονίαν. Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν ἀνάγκην προσώπων εἰδικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ διαφωτίζουν τὸν Γενικὸν Διοικητήν, ἀλλὰ διισχυρίζομαι μόνον ὅτι τὰ διορισθησόμενα πρόσωπα δὲν θὰ ἔχωσι τὴν ἁρμοδιότητα καὶ τὴν ἀποστολὴν τὴν πρέπουσαν. Ὑπάρχει ἓν Ν. Διάταγμα ἐκδοθὲν τελευταίως ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύθη Διεύθυνσις Ἀνταλλαγῆς μὲ ποικιλίαν θέσεων καὶ μὲ μίαν διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας ἀνατίθεται ἡ ἵδρυσις πολυτελεστάτων ὑπηρεσιῶν, δημιουργεῖ δὲ τὸ Διάταγμα ἀπειρίαν θέσεων. Πρόκειται περὶ Τουρκικῶν ὑποθέσεων. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑπάρχει Κτηματικὸν Γραφεῖον διευθυνόμενον ἀπὸ εἰδικωτάτους ὑπαλλήλους, καὶ εἰς ἄλλας πόλεις καὶ εἰς τὰς πρωτευούσας, ὅπου ὑπάρχουσι Γενικαὶ Διοικήσεις, τὰ εἰδικὰ ταῦτα Γραφεῖα μὲ εἰδικοὺς ὑπαλλήλους, δημιουργούμενα ἀφθόνως ἀπὸ τὸ ἕτερον Ν. Διάταγμα, καὶ ἡ ὑπηρεσία θὰ εἶναι ἡ μόνη ἁρμοδία νὰ λύῃ αὐτὰς τὰς ὑποθέσεις. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον, παρ’ αὐτὴν τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν μὲ πολλοὺς ὑπαλλήλους, θὰ ἔπρεπε νὰ ἱδρυθῇ ἄλλη μὲ παχυλοὺς μισθούς, μὲ τρεῖς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσι τὰς ἀποδοχὰς Νομάρχου. Ἀναγνωρίζω τὰς καλὰς διαθέσεις τοῦ ὑποβαλόντος τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ νὰ ἐναρμονίσῃ αὐτὸ πρὸς τὰ μέτρα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Δὲν συνιστῶ τὴν ἀπόρριψιν ἐντελῶς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νὰ ἐναρμονισθῇ καὶ παραπεμφθῇ αὐτὸ εἰς Ἐπιτροπήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ζητῶ τὸν περιορισμὸν εἰς μίαν καὶ μόνην θέσιν.

§101Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ εἴπω δύο λέξεις: Φαίνεται ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος Ἀθηνῶν– Πειραιῶς ἔχει ἀτελεστάτην γνῶσιν τῆς μεγάλης σημασίας τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ περιφρούρησις καὶ ἡ τακτοποίησις τῶν ὑπὸ ἀνταλλαγὴν περιουσιῶν, διότι, ἂν εἶχεν ἀκριβῆ γνῶσιν, δὲν θὰ ὡμίλει περὶ αὐτοῦ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διὰ τὰς πολυτελεῖς θέσεις τὰς ὁποίας δημιουργεῖ. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον, ὅπως ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, τὴν σύστασιν θέσεως εἰς τὴν Θράκην, οἱ αὐτοὶ ἐπιβάλλουσι τὴν σύστασιν τοιαύτης καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν. Δὲν πρόκειται, ὡς εἶπον, νὰ ἀσχοληθῇ αὕτη διὰ τὰ ὑπὸ ἀνταλλαγήν, ἀλλὰ διὰ τὰ μὴ ὑπὸ ἀνταλλαγήν. Εἰς τὴν Θράκην δὲν ἔχομεν κτήματα ὑπὸ ἀνταλλαγήν.

§102Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑπάρχει Κτηματικὸν Γραφεῖον.

§103Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὅπως εἴπατε, κ. συνάδελφε, αὐτὸ τὸ Γραφεῖον θὰ συγχωνευθῇ μὲ τὸ Γραφεῖον Ἐποικισμοῦ.

§104Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἂς παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς Ἐπιτροπήν.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ παραπεμφθῇ. Σᾶς λέγω ὅτι δι’ οὓς λόγους ἔγινεν εἰς τὴν Θράκην, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἀκριβῶς ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν.

§106Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε· ἐπιτρέψατέ μοι....

§107Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ κάμω εἶναι τὸ ἑξῆς διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν δύο θέσεις.....

§108Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Ἀντὶ νὰ λέγῃ «Θράκης καὶ Μακεδονίας» νὰ τεθῇ «Θράκης ἢ Μακεδονίας».

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐγώ, ἐφόσον οἱ ἰδιαίτεροι νόμοι ἰσχύουσι διὰ τὴν Θράκην καὶ διὰ τὴν Μακεδονίαν, θὰ σᾶς ἐπρότεινον τὰ ἑξῆς: Ν’ ἀπορρίψωμεν τὴν Ἤπειρον καὶ νὰ βάλωμεν Θράκην καὶ Μακεδονίαν.

§110Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Μάλιστα.

§111Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ εἰδικὸς λόγος, ὁ ὁποῖος συντρέχει διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, συντρέχει καὶ διὰ τὴν Ἤπειρον.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Μυλωνᾶ, δὲν ἔχετε γνῶσιν τῆς καταστάσεως ἐκεῖ.

§113Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἔχω ἐπαρκῆ γνῶσιν, ἀφοῦ....

§114Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς ἔθιξα.

§115Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Μὲ ἐθίξατε. Ὡμίλησα περὶ τοῦ Διατάγματος τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν κτημάτων....

§116Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὡμιλήσατε περὶ δαψιλείας θέσεων τοῦ Διατάγματος τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν κτημάτων καὶ ἐκ τούτου ἐμφαίνεται ὅτι δὲν ἔχετε ἐπαρκῆ γνῶσιν τῆς ἀνάγκης τῆς ἱδρύσεως τῆς ὑπηρεσίας ἐκεῖ.

§117Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Νομίζω ὅτι ἔχω ἐπαρκῆ γνῶσιν καὶ ἀκριβῶς ἐν ἐπιγνώσει τοῦ θέματος ὁμιλῶ. Καὶ θὰ ἤμην πρόθυμος, ἂν ἠθέλατε, νὰ ἐγγραφῶ εἰς μίαν ἐπερώτησιν διὰ τὸ Διάταγμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπέστη τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς. Καὶ τότε θὰ ἐβλέπατε ὅτι ἔχω δίκαιον καὶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς λειτουργίας καὶ ὡς πρὸς τὰ προσόντα, τὰ ἀνύπαρκτα ἄλλως τε, τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ Νομοθετικῷ Διατάγματι, καὶ ὡς πρὸς τοὺς γενομένους διορισμούς, οἱ ὁποῖοι ἀνεστάτωσαν τὴν πειθαρχίαν καὶ τὴν ἱεραρχίαν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τὴν ἰσότητα τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωσιν ὑπάλληλοι ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ ἐργαζόμενοι. Αὐτὰ θὰ ἔλεγον εἰς τὴν ἐπερώτησιν καὶ θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ τὰ ἀναπτύξω περαιτέρω.

§118Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Βλέπετε ὅτι δὲν ἔχετε γνῶσιν. Ἂν ἐπηγαίνατε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, θὰ ἐμανθάνετε ὅτι κλέπτονται ὁλόκληροι περιουσίαι, ὁλόκληροι ἰδιοκτησίαι κλέπτονται καὶ διαρπάζονται. Εἶναι ἀνάγκη συντονωτάτης ἐργασίας, ὅπως προφυλαχθῶσιν αἱ περιουσίαι αὐταὶ καὶ διαχειρισθῶσιν.

§119Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως, ἀλλὰ τὸν τρόπον τῆς συστάσεως ἐπικρίνω.

§120Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε αὐτά. Γνωρίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδόθησαν ἰδιαίτερα ἐπιδόματα εἰς ὑπαλλήλους τοῦ αὐτοῦ κλάδου δι’ ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος καὶ ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι συντονωτάτη. Ἔχω δὲ νὰ σᾶς εἴπω καὶ τὰ ἑξῆς: Ὅτι αὐτὰ τὰ ἐπιδόματα ἦσαν ἀναγκαῖα, διότι δὲν πρόκειται περὶ τακτικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ περὶ ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, καὶ πρέπει νὰ μὴ προσελκύωνται ἀπὸ ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ ἀπὸ ἰδιωτικὰς ὑπηρεσίας. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ἂν ἐκ τοῦ πλησίον εἴχετε μελετήσει τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τῶν περιουσιῶν τῶν προσφύγων, θὰ ἦσθε πολὺ ἐπιφυλακτικώτερος εἰς τὰς κρίσεις σας.

§121Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Τὴν ἀνάγκην αὐτὴν τὴν ἐμελέτησα, διότι καὶ νομοσχέδιον εἶχον ἑτοιμάσει ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§122Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ σωθοῦν τὰ κτήματα τὰ Μουσουλμανικά. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, πρέπει νὰ γίνῃ δεκτόν: «οἱ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ δύο ἔτη εἰς τὴν θέσιν καὶ κάτοχοι τῆς Τουρκικῆς γλώσσης». Ἐφ’ ὅσον βεβαιοῦτε, καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὴν βεβαίωσίν σας, ὅτι ἀρκετὸς ἀριθμὸς προσώπων ὑπάρχει γνωριζόντων τὴν Τουρκικὴν γλῶσσαν, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ τὸ δεχθῶ.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλδῆς ἔχει τὸν λόγον.

§124Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Τάσσομαι ἀπολύτως ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, διότι ὄντως διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον τάσσει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη οἱ εἰδικοὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἀφοσιωθοῦν διὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν Μουσουλμανικῶν ὑποθέσεων νὰ εἶναι γνῶσται τῆς Μουσουλμανικῆς νομοθεσίας καὶ γνῶσται τῆς Τουρκικῆς γλώσσης. Παρατηρῶ εἰς τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου μίαν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ τίτλου ὁ ὁποῖος ἀναγράφεται εἰς τὸ διανεμηθὲν σχέδιον καὶ ἐν τῷ τίτλῳ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Νομίζω ὅτι ὀρθότερος εἶναι ὁ τίτλος ὡς διατυποῦται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ὅπου ρητῶς ἀναφέρεται ὅτι διορίζεται εἰδικὸν Συμβούλιον τῶν Μουσουλμανικῶν ὑποθέσεων. Διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅτι ἀντίκειται εἰς τὸ Κατοχυρωτικόν, ἀπὸ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου νὰ λείψῃ ἡ φράσις «Βασιλικὸν Διάταγμα».

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§126Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεπτύχθησαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ὑπὸ ψῆφον νομοσχεδίου ταυτοχρόνως δύο ἀπόψεις ἀντίθετοι. Ἐδόθησαν δηλαδὴ ἀντιφατικαὶ πληροφορίαι. Τὴν μίαν φορὰν ὅτι εἰδικοὶ λόγοι, μὴ ἀνακοινώσιμοι λόγοι, ὅπως τοὺς προσδιώρισεν ὁ κ. Μυλωνᾶς, ἐπιβάλλουσι τοὺς διορισμοὺς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπήντησεν ὅτι αὐτοὶ ἀκριβῶς οἱ λόγοι ἐπιβάλλουσι καὶ τοὺς ἄλλους. Δεύτερον ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τοὺς ἰδίους διορισμούς, ὅτι εἶναι τόσον σπουδαῖος ὁ εἰδικὸς προορισμὸς ὁ ἀνακοινούμενος ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ κατέχουν τὴν Τουρκικὴν νομοθεσίαν, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ γενικώτερα συμφέροντα. Εὑρισκόμην εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐννοήσω περὶ τίνος πρόκειται. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις—ἀναφέρομαι δὲ εἰς τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξέθηκεν—ἐφόσον, λέγω, ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι ἐπιβάλλεται ὁ διορισμὸς διὰ λόγους μὴ ἀνακοινωσίμους, εἶναι ἡ μόνη ἁρμοδία—διότι ἀσφαλῶς ἡ Συνέλευσις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ὕπαρξιν τῆς ἀνάγκης, πιστοποιουμένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως — νὰ προσδιορίσῃ ἐκείνη μόνη τὸν τύπον τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἀνταποκρίνονται εἰς τὸν διορισμὸν τῶν προσώπων τῶν ἀπαραιτήτων εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀπορία τοῦ κ. πληρεξουσίου δὲν θὰ ὑπῆρχεν, ἂν ἀνεγνώριζεν ὅτι, ὅταν ὑπάρχουν εἰδικοὶ λόγοι, δὲν ἀποκλείεται νὰ ὑπάρχουν καὶ γενικοὶ λόγοι. Ἐδῶ ὑπάρχουν καὶ γενικοὶ καὶ εἰδικοὶ λόγοι. Λοιπὸν ἡ ἀπορία σας εἶναι ἀδικαιολόγητος. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ προσόντα, σᾶς λέγω ὅτι ὡς διετυπώθη ἡ διάταξις δὲν ἀποκλείεται ἡ ἱκανοποίησις τῶν δι’ εἰδικοὺς λόγους ἀναγκαίων νὰ διορισθῶσιν. Ἐφόσον ὑπάρχουν πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι πιστοποιοῦν ὅτι ὑπάρχει ἀρκετὸς ἀριθμὸς προσώπων, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν καὶ τὴν Τουρκικὴν γλῶσσαν καὶ τὴν Τουρκικὴν νομοθεσίαν, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ διορίζωμεν αὐτούς.

§128Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἐπειδὴ εἶναι παροδικοὶ ἐντελῶς οἱ λόγοι, νὰ τεθῇ μία ἄλλη διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ Διατάγματος δύνανται νὰ καταργηθῶσιν αἱ θέσεις αὗται.

§129Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Εἶναι περιττόν· ἡ Συνέλευσις συνεδριάζει τακτικὰ καὶ δύναται νὰ τὸ τροποποιήσῃ ὁπόταν θέλῃ.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γρηγοριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§131Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς καταθέσω κάτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἐθίχθη ἐδῶ: Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, ἵνα ὁμιλήσω μὲ τὴν γλῶσσαν τῆς παλαιᾶς ἐποχῆς. Δὲν εἶμαι γνώστης τῶν κοινοβουλευτικῶν τύπων, ἀλλὰ πρέπει πάντως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον πρωτίστως ἠμπορεῖ νὰ μὲ δικαιώσῃ ὁ κ. Γενικὸς Διοικητὴς Θεσσαλονίκης καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἐκ τῶν γνωριζόντων τὰ πράγματα. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἕνεκα τῆς ἐπιπολαιότητος μετὰ τῆς ὁποίας διεχειρίσθη τοιαῦτα ζητήματα ὑπέστη κολοσσιαίαν ζημίαν. Δὲν εἶναι τοῦ τυχόντος ἡ γνῶσις τῆς Ὀθωμανικῆς νομοθεσίας, ἰδιαίτατα τῆς κτηματικῆς. Δὲν εἶναι τοῦ τυχόντος ἡ γνῶσις τοῦ εἰδικοῦ νόμου τῶν Τούρκων, ὁ ὁποῖος πολλάκις διαφέρει τῶν κτηματικῶν σχέσεων. Δὲν εἶναι τοῦ τυχόντος ἡ γνῶσις τοῦ Ὀθωμανικοῦ Δικαίου καὶ ἕνεκα τούτου ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη μεγάλην ζημίαν ἐν Θεσσαλονίκῃ. Εἶναι γνωστὸν ἐκ τῆς Τουρκικῆς νομοθεσίας ὅτι ἡ γῆ ἀνήκει εἰς τὸ Χαλιφάτον καὶ ὄχι εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Μόνον γνώστης τῆς Τουρκικῆς νομοθεσίας καὶ δὴ ἀπόφοιτος Τουρκικῆς Νομικῆς Σχολῆς εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ κατὰ βάθος τὰ ζητήματα αὐτά. Τὸ νομοσχέδιον ὅμως λέγει ὅτι δύνανται νὰ διορισθοῦν εἰς μίαν ἢ πολλὰς θέσεις—ἀδιάφορον—ἐπὶ βαθμῷ καὶ ἀποδοχαῖς Νομάρχου, αὐτὸ δὲ εἶναι τὸ δέλεαρ, οἱ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ διετίαν εἰς ἀνωτέραν διοικητικὴν θέσιν, ἴσως Νομάρχου ἢ Διοικητοῦ. Ἀλλοίμονον ἂν ἔτσι κανονίζωνται αἱ γνώσεις τῆς Τουρκικῆς νομοθεσίας μὲ προσόντα Νομάρχου, ὁ ὁποῖος τίποτε ἄλλο δὲν κάμνει ἀπὸ τοῦ νὰ ἐγκρίνῃ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν Δήμων, τοὺς ὁποίους παραπέμπει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, κυττάζει τὰ λωβοκομεῖα καὶ φρενοκομεῖα καὶ προσυπογράφει καὶ τὰς ἀστυνομικὰς διατάξεις, εἶχον δὲ κάτι ἐπισιτιστικὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἀφῃρέθησαν. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ διαγραφῇ αὐτὸ τὸ προσὸν διὰ νὰ μὴ κινδυνεύσῃ ἡ Ἑλλὰς ἕνεκα ἀμαθείας τῶν μελλόντων νὰ διορισθοῦν νὰ ἀποξενωθῇ μεγάλων δικαιωμάτων ἐπὶ τῶν γαιῶν τῆς Τουρκικῆς Θράκης. Ἄν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ περιφρουρήσῃ τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπεύθυνος, πρέπει πρωτίστως νὰ κάμῃ κάτι ἁπλούστατον, μὲ τὸ ὁποῖον δύναται μὲ ὀλίγα πράγματα, ἀνεξόδως καὶ ἐντὸς ἑξαμήνου, νὰ περιφρουρήσῃ τελείως ὅλα αὐτὰ τὰ κτήματα πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ παρεμπιπτόντως καὶ τῶν προσφύγων καὶ τὸ ὁποῖον ἠμέλησε νὰ τὸ κάμῃ, διότι γνωρίζομεν πολλὰ συμβαίνοντα εἰς τὰς Εὐρώπας, ἀλλὰ δὲν γνωρίζομεν τί γίνεται κάτω ἀπ’ τὴ μύτη μας. Αὐτὸ εἶναι νὰ δημιουργήσωμεν κτηματολόγιον, ἔστω καὶ χωρὶς χαρτογραφικὸν ἀκριβὲς σχεδίασμα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ τέλεια διαβατήρια ἔχουν καὶ φωτογραφίας, ἀλλὰ ἔχουν ὅμως καὶ σημειώσεις γραπτάς. Πολὺ πρὶν ὅμως εὑρεθῇ καὶ γίνῃ πάγκοινον ἀπόκτημα ἡ φωτογράφησις, ἐλειτούργει ὑπηρεσία διαβατηρίων ἄνευ φωτογραφιῶν καὶ λειτουργεῖ ἀκόμη. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἀκόμη χαρτογράφησις, ἄρα δὲν ἔχομεν τὴν φωτογραφίαν τοῦ κτήματος, ἄρα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχωμεν καὶ κτηματολόγιον. Ἐκεῖνοι ὅμως οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν νὰ καρποῦνται ἐκ τῆς σοφίας τῶν Δυτικῶν Ἐθνῶν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ὅσων εὗρον εἰς τὸ Βυζαντινὸν Κράτος, οἱ Τοῦρκοι, ἔχουν κτηματολόγιον σχεδὸν τέλειον. Δὲν ἀπαιτεῖται παρὰ μία διαταγὴ τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ συγκροτήσῃ ὀλιγομελῆ Ἐπιτροπὴν εἰς ἕκαστον Δῆμον ἢ Κοινότητα καὶ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ ἔλθουν οἱ κάτοικοι πρὸς αὐτὴν νὰ δηλώσουν τὰ κτήματα, τὸ εἶδος αὐτῶν, τὰ ὅρια, τοὺς γείτονας ἰδιοκτήτας καὶ περίπου τὴν ἀξίαν καὶ νὰ γίνῃ ἀλφαβητικὸς κατάλογος καὶ νὰ μὴ περιμένωμεν τὴν χαρτογράφησιν. Διότι χαρτογραφικὸν κτηματολόγιον δὲν ἔχει ἀκόμη οὔτε ἡ Γαλλία· ἐχρειάσθησαν δύο καὶ ἥμισυ ἔτη νὰ γίνῃ μόνον τὸ κτηματολόγιον Παλαιοῦ Φαλήρου ἐν Ἑλλάδι καὶ διὰ νὰ γίνῃ χαρτογραφικὸν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀσφαλῶς θὰ περιμένωμεν δύο αἰῶνας μὲ τὰς ἐν χρήσει μεθόδους. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοῦ «περιγραφικοῦ κτηματολογίου» θὰ περιφρουρηθοῦν τὰ κτήματα ἀπὸ τῆς ἁρπαγῆς καὶ δὲν θὰ γίνεται αὐτό, νὰ φθάσῃ εἰς τὸ νῦν σημεῖον ἀσύστολος ἡ διαρπαγὴ ὅλων τῶν δημοσίων ἀποδεδειγμένως οἰκοπέδων ἀπὸ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ μέχρι Πεντέλης καὶ ἀπὸ Πεδίου Ἄρεως μέχρι Καλογραίζας καὶ ἀκόμη, καὶ ὅλα τὰ οἰκόπεδα μὲ ἐντέχνους δίκας πρὸς τρίτους κατελήφθησαν ἀπὸ οἰκοπεδοφάγους. Τὸ ἴδιον δὲ γίνεται καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Θὰ ἀρχίσῃ δὲ νὰ γίνεται καὶ εἰς τὰς Νέας Χώρας ὅταν αἱ μέθοδοι τῆς οἰκοπεδοφαγίας διοχετευθοῦν καὶ ἐκεῖ. Δι’ αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ὕπαρξις κτηματολογίου, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς ἕξ μῆνας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπὸ συζήτησιν τροπολογίαν, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν εἰσηγηθέντα κ. Ὑπουργὸν νὰ διαγράψῃ τὴν φράσιν «ἐπὶ τριετίαν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων», διότι, ἂν πρόκειται περὶ ἑνὸς ὑπαλλήλου ἔχοντος κατὰ τύχην αὐτὰ τὰ προσόντα, εἶναι δυνατὸν αὐτὸς νὰ περιληφθῇ, ἀλλὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ παραθυράκι, ἀπὸ τὸ ὁποῖον μπαίνει ὁ τρώγων τὸν νόμον καὶ νὰ μὴ γίνῃ κάτι τὸ ὁποῖον ἤκουσα λεγόμενον: Ὑπῆρχε κάποτε κάποιος Ἀρνιώτης, ὁ ὁποῖος ἐγύμναζε σκυλλιὰ σοφὰ καὶ ὁ ὁποῖος εἶχεν εἰπεῖ ὅτι, «ἂν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπρόκειτο νὰ κάμουν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἔκαναν ἐμένα τὸν Ἀρνιώτην, καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ γυμνάσουν σκυλλιὰ σοφά, θὰ ἔβαζαν τὸν Σιμόπουλον».

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἀρτεμιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§133Β. ΑΡΤΕΜΙΑΔΗΣ. Τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου κατετέθη ὑπὸ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Μεταγενεστέρως ἐθεσπίσθη ὁλόκληρος νομοθεσία περὶ τῆς διοικήσεως τῶν Μουσουλμανικῶν κτημάτων ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν κτημάτων τῶν Τούρκων ὑπηκόων ἀφ’ ἑτέρου, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπόκεινται εἰς ἀνταλλαγήν. Ἐξεδόθη Νομοθετικὸν Διάταγμα κατ’ ἐξουσιοδότησιν τῆς Συνελεύσεως περὶ «ἱδρύσεως Γενικῆς Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς» καὶ συγχρόνως ἐξεδόθη καὶ Διάταγμα «περὶ «ἐξωτερικῆς Ὑπηρεσίας Ἀνταλλαγῆς». Εἰς τὸ Ν. Διάταγμα «περὶ ἱδρύσεως Γεν. Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς» ἡ ἵδρυσις θέσεως Νομικοῦ Συμβούλου προβλέπεται. Ἀνεξαρτήτως τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κατέθεσε χθὲς δύο σχέδια νόμων· τὸ πρῶτον περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαχειρίσεως τῶν Μουσουλμανικῶν περιουσιῶν τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν καὶ τὸ δεύτερον περὶ καταργήσεως τοῦ Κτηματικοῦ Γραφείου Θεσσαλονίκης. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ Κτηματικοῦ Γραφείου Θεσσαλονίκης προβλέπεται ὁ χωρισμὸς τῆς διαχειρίσεως τῶν Μουσουλμανικῶν περιουσιῶν ἀπὸ τῆς περιουσίας τῶν Τούρκων ὑπηκόων τῶν μὴ ὑπαγομένων εἰς ἀνταλλαγήν. Ἡ μὲν διαχείρισις τῶν Μουσουλμανικῶν περιουσιῶν ἀνατίθεται εἰς εἰδικὰ Κτηματικὰ Γραφεῖα, τὰ ὁποῖα ἱδρύονται, ἡ δὲ διαχείρισις τῶν περιουσιῶν τῶν Τούρκων τῶν μὴ ὑπαγομένων εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν παραμένει εἰς τὰς Οἰκονομικὰς Ἐφορίας. Νομίζω ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου πρέπει νὰ περιορισθῇ μόνον διὰ τὴν Θράκην, ὅπως πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ κτήματα τῆς Θράκης δὲν ὑπόκεινται εἰς τὴν ἀνταλλαγήν. Ἑπομένως θέσις Νομικοῦ Συμβούλου, ὄχι εἰδικοῦ Συμβούλου, δύναται νὰ ὑπάρξῃ μόνον διὰ τὴν Θράκην. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ προσόντα, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐδῶ πρόκειται περὶ διορισμοῦ φίλων, ὄχι τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω τίνων. Ἀλλὰ διὰ νὰ δύναται νὰ διορισθῇ τις Νομικὸς Σύμβουλος πρέπει, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ εἶναι ἀπόφοιτος Ἑλληνικοῦ καὶ Τουρκικοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐπὶ πενταετίαν νὰ ἔχῃ ἐξασκήσει τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα ἐν Τουρκίᾳ καὶ ἐν Ἑλλάδι. Ἐδῶ πρόκειται περὶ κολοσσιαίων συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ μοῦ φαίνεται ὅτι μία ἐπὶ πλέον θυσία ἔστω καὶ χιλιάδων δραχμῶν δύναται νὰ γίνῃ διὰ νὰ εὑρεθοῦν Νομικοὶ Σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι νὰ δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Καταθέτω δὲ καὶ σχετικὴν τροπολογίαν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκ. Ζερβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§135ΣΚΕΥΟΣ ΖΕΡΒΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι μεγάλης σημασίας. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ μέτρον τοῦτο καὶ εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ εἰς τὰς νήσους. Διότι καὶ ἐκ τῶν νήσων ἀνεχώρησαν ἑκατοντάδες καὶ χιλιάδες Μουσουλμάνων. Τὰ κτήματα αὐτὰ εἶναι τοῦ Τουρκικοῦ Δημοσίου καὶ φυσικὸς κληρονόμος εἶναι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Ποῖος θὰ ὑπερασπίσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἂν δὲν ἔχωμεν ἕνα Κέρβερον ἐκεῖ; Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ καὶ πάλιν, ὅπως λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ ἐπεκτείνητε τὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου λαμβανόμενον μέτρον καὶ εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ εἰς τὰς νήσους ἐκείνας ὅπου ὑπῆρχον Τουρκικοὶ πληθυσμοί, δηλ. εἰς τὴν Σάμον, Χίον, Μυτιλήνην κλπ. Διότι οὕτως θὰ προσπορισθῇ καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον θησαυρὸν παμμεγίστης ἀξίας. Ὅσον δὲ ἀφορᾶ τὰ προσόντα, νομίζω ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη οἱ Σύμβουλοι νὰ γνωρίζουν τὴν Τουρκικὴν γλῶσσαν καὶ τὴν Τουρκικὴν νομοθεσίαν καὶ νὰ εἶναι τελειόφοιτοι τοῦ Πανεπιστημίου μας.

§136Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποστηρίξω ἀκριβῶς ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ζερβός. Δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν οἰκονομίαν ὀλίγων χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῷ πρόκειται νὰ σώσωμεν ἑκατομμύρια. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπου ὑπάρχουν περιουσίαι Τουρκικαὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀνταλλάξιμοι.

§137Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾶ δὲ τὰ πρόσωπα, ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς, ἀνεξαρτήτως τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον θὰ διορισθῇ καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι αἰωνόβιον, προτείνω νὰ προτιμῶνται οἱ ἀπόφοιτοι τοῦ Τουρκικοῦ Πανεπιστημίου, οἱ χρηματίσαντες ἐπὶ διετίαν δικηγόροι. Διότι οἱ ἀπόφοιτοι τοῦ Τουρκικοῦ Πανεπιστημίου γνωρίζουν κάλλιστα τὴν Τουρκικὴν νομοθεσίαν καὶ δύνανται νὰ προσφέρουν μεγίστας ὑπηρεσίας. Ἤδη δὲ μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν ἔχουν συρρεύσει εἰς τὴν Ἑλλάδα πλεῖστοι τοιοῦτοι. Δι’ αὐτὸ προτείνω, εἰς τὰ προσόντα, νὰ προστεθῇ «καὶ ἀπόφοιτοι τοῦ Τουρκικοῦ Πανεπιστημίου».

§138Δ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Ἐξεδηλώθη ὁμόφωνος ἡ γνώμη τῆς Συνελεύσεως ὅτι ἡ θέσις τοῦ τοιούτου Νομικοῦ Συμβούλου διὰ τὴν Θράκην καὶ τὴν Μακεδονίαν εἶναι ἀπολύτως ἐπιβεβλημένη. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὅτι ἐκτὸς τῶν προσώπων αὐτῶν, ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἓν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ δίπλωμα τῆς Νομικῆς Σχολῆς τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Διότι προκειμένου περὶ τῆς Δυτικῆς Θράκης εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γνωρίζουν τὴν Τουρκικὴν νομοθεσίαν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται.

§140ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10.30′ μ. μ.

(Ὥρᾳ 9.30′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 11 μ.μ.)

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. — Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγχωνεύσεως τοῦ δικαστικοῦ Ἀρχείου Μικρᾶς Ἀσίας μετὰ τοῦ Γενικοῦ Ἀρχείου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ περὶ μονιμοποιήσεως ἐκτάκτων τινῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποκτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας ὑπὸ τῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν προσφυγόντων Ἑλλήνων τὸ γένος ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας καὶ Θράκης». Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κοσμίδης.

§143Γ. ΚΟΣΜΙΔΗΣ. Ἔλαβον τὸν λόγον, κύριοι πληρεξούσιοι, περὶ τοῦ σχεδίου τούτου νόμου· προφανῶς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ κρίσιν τῆς Συνελεύσεως ἀφορᾷ τὸ ἐκ τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης διὰ τοὺς ἀνταλλασσομένους πληθυσμούς, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω σχετικά τινα, νὰ διαφωτίσω καὶ μερικὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα θὰ θέσω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως. Πρόκειται περὶ τῶν Ἑλλήνων ἐκείνων, οἵτινες κατὰ διαφόρους περιόδους, λόγῳ τῶν Ρωσοτουρκικῶν κατὰ καιροὺς πολέμων μετὰ τὸ 1821, 1828, 1854, κατὰ τὸν Κριμαϊκὸν τῷ 1879 ἠναγκάσθησαν νὰ καταφύγουν ἐκ τοῦ Πόντου, ἴσως καὶ ἐξ ἄλλων μερῶν, εἰς τὴν Ρωσίαν. Αὐτοὶ οἱ Ἕλληνες, ἔχοντες τὴν ὑπηκοότητα τὴν Τουρκικήν, ἑκάστην φορὰν κατὰ τοὺς διαφόρους πολέμους ἠναγκάζοντο ὁμαδικῶς, ὅπως καὶ τὴν φορὰν ταύτην, τῷ 1912 ἠναγκάσθησαν ἐν Μ. Ἀσίας καὶ Θράκης νὰ καταφύγουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καθ’ ὅμοιον τρόπον ἠναγκάζοντο νὰ τρέπωνται πρὸς τὴν Ρωσίαν καὶ τὸν Καύκασον. Κατὰ τὸν μέγαν πόλεμον τοῦ 1914 πλεῖσται χιλιάδες Ἑλλήνων, ἐχόντων Τουρκικὴν ὑπηκοότητα, ἠναγκάσθησαν ὑπὸ τῆς Ρωσικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκδιωχθῶσιν ἐκ τοῦ Ρωσικοῦ ἐδάφους· τότε διάφοροι Κοινότητες παρεκάλεσαν ὅπως ἡ Ρωσικὴ Κυβέρνησις μὴ ἐκδιώξῃ αὐτούς, ἀλλ’ ἔκτοτε παρέμειναν Τοῦρκοι ὑπήκοοι, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ζητοῦν τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. Τί πρέπει νὰ γίνῃ καὶ δι’ αὐτούς;

§144Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). — Ὑποβάλετε τροπολογίαν καὶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον, διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. — Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δαπανῶν πρὸς τέλεσιν ἀναμνηστικῶν πλακῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐλέγχου τῶν πράξεων τῶν ὀργάνων τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν Νομῶν». Ὁ κ. Ν. Γρηγοριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§146Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἴσως εἶναι εὐτύχημα ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει. Οὐδέποτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκρυσταλλωθῇ ἐπιγραμματικὴ εἰσήγησις εἰς νομοσχέδιον τοιαύτης σημασίας. Πράγματι, εἶναι καλλιτέχνημα ἡ διατύπωσις τῆς εἰσηγήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὰς τροποποιήσεις τοῦ Ν. Διατάγματος περὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν Νομῶν. Διετυπώθη δὲ ψυχολογικώτατα ἡ ὅλη ἔννοια, ἡ ὁποία ὄντως ἐν τῇ ἀκριβολόγῳ σαφηνείᾳ της θαμβοῖ τὸν ἀναγνώστην. Ἴσως παρέλειψέ τι ὁ κ. Ὑπουργός, διότι δὲν ἀρκεῖ ὁ πολίτης νὰ καταστῇ ὄργανον τῆς διοικήσεως, νὰ ἀπαλλαγῇ τοῦ ραγιαδισμοῦ τὸν ὁποῖον ἔχει, ἀλλὰ ἀπαιτεῖται, οἱ ἐκπροσωποῦντες τὴν κρατικὴν ὑπόστασιν, οἱ ἐνασκοῦντες τὴν Ἀρχήν, νὰ διεισδύσωσιν εἰς τὸ πνεῦμα τῶν ἀρχομένων, ἵνα ἀποβῇ μεστὴ ἀποτελεσμάτων ἡ διοίκησις, εὐάρεστος δὲ εἰς τοὺς πολίτας, καὶ νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς συγχρόνους ἀνάγκας. Διὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ καθὼς ἔχει τὸ πνεῦμα ἡ Συνέλευσις νὰ δεχθῇ τὰς τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι, κυρίως εἰπεῖν, δὲν εἶναι τροποποιήσεις, ἀλλὰ κύρωσις τοῦ σχετικοῦ Ἐπαναστατικοῦ Διατάγματος, θ’ ἀποκτηθῇ σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ τὸ συναίσθημα τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς ἀρχομένους Λόγῳ τῆς σημαινούσης ταύτης ἐλλείψεως δὲν ἐπικοινωνοῦσιν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους μετὰ τῶν ἀρχομένων καὶ δὲν πληροῦται ἡ μεγίστη αὕτη ἀνάγκη, ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ὁ αὐτὸς τρόπος διοικήσεως νὰ εἶναι ξένος ὁ ὑπάλληλος πρὸς τὸν λοιπὸν κόσμον καὶ περιοριζόμενος εἰς κύκλον ἀψύχων διὰ τῆς γραφειοκρατικῆς μεθόδου καταντᾷ νὰ νομίζῃ ἑαυτὸν ἄντικρυς ἀντίθετον πρὸς τὸν πολίτην καὶ καταντᾷ αὐτὸς ὁ βοηθὸς τοῦ πολίτου νὰ εἶναι ἐχθρὸς τοῦ πολίτου. Ἕως τώρα ἐνομίσθη ὅτι ἔπρεπε νὰ βελτιώνωμεν δι’ ἐμβαλλωμάτων τὸ Ναπολεόντειον διοικητικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἀπὸ τοὺς βαρβάρους εἰσήχθη καὶ ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς συγκεντρώσεως πάσης ἐξουσίας εἰς χεῖρας ὡρισμένων ἀτόμων μᾶς ἤγαγεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον εἰς τὸ ὁποῖον ἐφθάσαμεν. Ἀλλ’ ὅμως καὶ διὰ τῶν σκοπουμένων μέτρων πᾶν ἄλλο ἐπιδιώκεται ἢ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ τῆς ἀναθέσεως τῆς διοικήσεως εἰς χεῖρας τῶν πολιτῶν, δυστυχῶς. Δημιουργεῖται μόνον ἰδιαίτερος θεσμὸς αὐτοδιοικήσεως κληθείς, κατ’ ἐμὲ δέ, θεσμὸς παραδιοικήσεως, μὲ ἔξοδα ὑπερβολικά, μὲ ἰδιαιτέρας ἐγκαταστάσεις, καὶ ἐξ ἄλλου μία συγκέντρωσις ὑπηρεσιῶν καὶ ἐξουσιῶν κατὰ Νομοὺς πραγματοποιουμένων παρ’ ὑπαλλήλων, ὥστε καὶ πάλιν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπομνήσω ὅτι εἰς ἡμᾶς αὐτούς, τοὺς μὴ νομικούς, θὰ ἐνεποίει μεγίστην ἐντύπωσιν ἐκεῖνος ὁ νομοθέτης ὁ ὁποῖος, προκειμένου νὰ ὀργανώσῃ τὴν Δικαιοσύνην ἑνὸς Τόπου, ἐν ἀρχῇ νομοθετεῖ ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνων τῶν ἐθίμων τὰ ὁποῖα ἐπιτοπίως εὑρίσκει. Συγκεκριμένως σοφὸς πράγματι θὰ ἦτο ὁ ἐπιχειρῶν νὰ εἰσαγάγῃ τὴν Εὐρωπαϊκὴν ἀντίληψιν τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου ἐν Ἀλβανίᾳ νομοθέτης, ἂν ἤρχιζεν ἀπὸ τῆς βεντέτας καὶ προσεπάθει νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ ἀπαραβίαστον τοῦ «ξεβγαλτῆ» τοῦ ἀποσοβοῦντος τὴν χειροδικίαν διὰ μόνης τῆς παρουσίας τοῦ προστάτου τοῦ ἀδικήσαντος, μέχρι τοιούτου σημείου κατὰ τόπον καὶ χρόνον, ὥστε ὁ ἐκδικητὴς βαθμηδὸν νὰ μὴ δύναται νὰ εὕρῃ περίστασιν νὰ αὐτοδικήσῃ. Τοὐναντίον, ἄς τὸ εἴπω τολμηρῶς, ἠλίθιος καὶ ἄξιος τῆς τύχης τοῦ πρώην Μπρὲτ Βὴδ ὁ στενὸς τὴν ἀντίληψιν νομοθέτης, ὁ παραβλέπων τὸ φυσικὸν σύστημα δικαιοσύνης τοῦ τόπου καὶ ἐπιχειρῶν νὰ ἐκριζώσῃ τὴν βεντέταν δι’ ἀναγραφῆς μεγάλων ποινῶν ἁπλῶς. Τὸ αὐτὸ δύναται νὰ λεχθῇ καὶ διὰ τὴν Κορσικὴν ἢ τὴν Μάνην σχετικῶς. Ἀλλ’ ἂν ἐπρόκειτο οὐχὶ περὶ ἀγρίου ἐθίμου, ἀλλ’ ἀνωτέρου διοικητικοῦ συστήματος, πῶς νὰ λεχθῇ ὁ ἀψυχολόγητος νομοθέτης ὁ περιφρονῶν τὸ ἐπιτόπιον φυσικὸν σύστημα διοικήσεως; Φυσικὸν διοικητικὸν σύστημα ἡμῶν τῶν μέχρι τοῦδε εἰς τὰς Νέας Χώρας βιούντων πᾶν ἄλλο ὑπῆρξεν ἢ τὸ σύστημα τὸ Ναπολεόντειον. Εἶχε θαυμαστὰς τὸ διοικητικὸν ἡμῶν σύστημα, εἶχε κάτι τι τὸ ὁποῖον πᾶν ἄλλο ἢ ἐμπειρικὸν ἦτο, τὸ ὁποῖον οὐδὲ αἱ ἄλλαι Δημοκρατίαι αἱ μᾶλλον νεωτερίζουσαι, οὐδὲ ἡ Σοβιετικὴ Δημοκρατία εὗρε δι’ ἄλλου ν’ ἀντικαταστήσῃ. Αὐτὸ τὸ τοπικὸν ἑκάστης Κοινότητος Σοβιὲτ δὲν εἶναι οὐδὲν ἄλλο ἢ τροποποίησις τῶν διοικητικῶν συμβουλίων τὰ ὁποῖα εἴχομεν εἰς τὰς Νέας Χώρας. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἦτο ἀπόρροια μελέτης τῶν πραγμάτων ἀπὸ Εὐρωπαϊκὰς αὐθεντίας αἱ ὁποῖαι ἦλθον ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐμελέτησαν τὸ ὑπάρχον διοικητικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον διὰ μέσου τεσσάρων καὶ πέντε αἰώνων εἶχε διατηρηθῆ, καὶ ἦτο τὸ τῆς Βυζαντιακῆς Διοικήσεως, ἐμελέτησαν τὰς τροποποιήσεις του, τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα τοῦ τόπου καὶ ἐπέβαλον εἰς τὴν Τουρκίαν. Ἡ Τουρκία εἶχεν ἄλλας ἀντιλήψεις ὡς πρὸς τὸ τελειοποιημένον σύστημα τοῦτο. Ἐν τούτοις τόσον καλὴν εὗρε τὴν μέθοδον αὐτὴν τῆς διοικήσεως, ὥστε αὐτὴ ἡ καχύποπτος Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ ἀποδεχθῇ ἐκ τῶν πραγμάτων τὴν ὀρθότητα τοῦ συστήματος αὐτοῦ καὶ νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ καθ’ ὅλην τὴν Τουρκικὴν Ἐπικράτειαν. Δὲν ἦτο λοιπὸν Τουρκικὸν τὸ σύστημα ἀλλ’ ἀπόρροια μελέτης σπουδαίων αὐθεντιῶν, τὸ ὁποῖον ἐπεξετάθη εἰς ὅλην τὴν Τουρκικὴν Χώραν. Σήμερον ἀντὶ τοῦ συστήματος τούτου, τὸ ὁποῖον οὐδαμῶς ἔχει μελετηθῆ καὶ πρὸς τὸ ὁποῖον ἔχουν ὅλως ἀδικαιολόγητον κάποιαν προκατάληψιν οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἐρχόμενοι ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς τὰς Νέας Χώρας, εἰσάγεται τὸ ἐν τῷ Νομοθετικῷ Διατάγματι σύστημα. Πράγματι δὲ δὲν διαφέρει καθόλου τὸ σύστημα τοῦτο τὸ εἰσαγόμενον διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 9 Μαΐου 1923 ἀπὸ τὸ προϋπάρχον, ὡς διατυποῦται εἰς τρεῖς ὀγκώδεις τόμους φυλαττομένους εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὰς γενικότητας τοὐλάχιστον. Γνωρίζομεν ὅτι ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ 1917 καὶ ἐντεῦθεν αἱ Κυβερνήσεις ἠθέλησαν νὰ εἰσαγάγουν κάποιον σύστημα διοικητικὸν τροποποιοῦν τὰς μέχρι τοῦδε ἰσχυούσας ἀρχάς, σύστημα ἀποκεντρώσεως διοικητικῆς γενικῶς καὶ κατέληξαν νὰ σχηματίσωσιν Ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι ὑπέβαλον διαφόρους προτάσεις. Δυστυχῶς ὁ συλλογεὺς τῶν πορισμάτων τῶν Ἐπιτροπῶν αὐτῶν ὑπῆρξεν εἷς καὶ μόνος, ἑδρεύων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Λοιπὸν ὁ κύριος εἰσηγητὴς τῶν θεμάτων αὐτῶν ἀπέρριψε πᾶν ὅ,τι ἀντέκειτο εἰς τὰς προκαταλήψεις, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐν τῷ νῷ, συνήγαγε τὰ πορίσματα τὰ ὁποῖα ἦσαν σύμφωνα μὲ τὰς ἰδέας του καὶ ἀπεκρυστάλλωσεν αὐτὰ εἰς ἓν νομοθέτημα. Τὸ νομοθέτημα υἱοθετήθη καὶ διετυπώθη εἰς τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τῆς 9 Μαΐου 1923. Εἰσάγει δὲ διοίκησιν δευτερευουσῶν ὑποθέσεων ἀσκουμένην ὑπὸ πολυμελοῦς Συμβουλίου ἀναλόγου πρὸς τὸν πληθυσμὸν κλπ. καὶ συνεδριάζοντος ὀλίγας ἡμέρας κατ’ ἔτος. Τὸ Τοπικὸν αὐτὸ Συμβούλιον, τὸ Νομαρχιακόν, τὸ ὁποῖον ἔχει δικαιώματα ὡρισμένα, ἐκλέγει ἐκτελεστικὴν Ἐπιτροπὴν ἀποκαλουμένην Νομαρχιακὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἔχει καὶ ὁ Νομάρχης μερικὰ δικαιώματα. Καὶ αὐτὴ ἡ Ἐπιτροπή, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ νομοθέτης προσπαθεῖ νὰ μὴ ἔχῃ σχέσιν ἐξαρτήσεως ἢ ἐπηρεασμοῦ μὲ τὸ ἐκλέγον καὶ ἐλέγχον αὐτὴν Συμβούλιον, συνεδριάζει ἐπὶ ὡρισμένας ἡμέρας κατὰ μῆνα, προσλαμβάνει ὑπαλλήλους, δημιουργεῖ θέσεις καὶ διάφορα ἄλλα πράγματα. Νέοι ὑπάλληλοι, νέαι θέσεις, νέα μισθολόγια, διὰ τὸν χειρισμὸν ζητημάτων περιωρισμένων μᾶλλον καὶ οὐχὶ τῆς γενικῆς δικαιοδοσίας πάσης διοικητικῆς Ἀρχῆς ὡς τοιαύτης. Πρὸ τοῦ νομοθετήματος τούτου ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε τὰ πάντα νὰ ἀναθέσῃ, κακῶς ὑπείκουσα εἰς κάποιον δικηγορισμὸν τότε, εἰς τὸν Νομάρχην καὶ τὸν Εἰσαγγελέα. Ὁ Εἰσαγγελεὺς εἶναι ὄργανον τῆς διοικήσεως, διότι ἐπιβλέπει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων καὶ ἑπομένως πᾶσαν παρανομίαν ὀφείλει νὰ περιστέλλῃ καὶ νὰ τὴν ἐκδικάζῃ. Γνωρίζετε πόσαι προσελήφθησαν καὶ ἐδικάσθησαν αὐτεπαγγέλτως ἀπὸ τοὺς Εἰσαγγελεῖς. Ἀλλ’ ὁ Νομάρχης εἶναι παράξενον ὄργανον διοικήσεως· εἶναι μία μεσολαβοῦσα Ἀρχὴ ἡ ὁποία τίποτε ἄλλο δὲν πράττει παρὰ νὰ πρωτοκολλῇ τὰς αἰτήσεις τῶν πολιτῶν, νὰ ἐκτελῇ αὐτομάτως κάποιαν γραφικὴν κίνησιν καὶ κατόπιν νὰ διαβιβάζῃ τὴν γνώμην του εἰς τὴν προϊσταμένην Ἀρχήν. Παρέρχονται οὕτω περὶ τὰς 15 ἡμέρας ἕως ὅτου πρωτοκολληθῇ ἡ αἴτησις τοῦ πολίτου καὶ μεταβῇ εἰς τὴν ἀνωτέραν Ἀρχήν. Ἐκεῖ νέα πρωτοκόλλησις καὶ μεταβίβασις τῆς ὑποθέσεως εἰς ἀνωτέραν Ἀρχὴν καὶ καταλήγει τοιουτοτρόπως ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἴς τινα τμηματάρχην. Ὁ τμηματάρχης αὐτὸς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη μετετράπη εἰς Γεν. Διευθυντήν, ἀλλὰ τὸ σύστημα οὐδαμῶς ἤλλαξεν. Ἐδημιουργήθησαν ἐν τῷ μεταξὺ καὶ τὰ συγκεντρωτικώτατα Συμβούλια τῶν ὑπαλλήλων, τὰ ὁποῖα πολλάκις εὑρίσκονται εἰς σύγκρουσιν μὲ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν πολιτῶν, μὲ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργοῦ, μὲ τὰς ἀποφάσεις τῶν Τμημάτων, ἄλλοτε ἄλλας. Ὁ Νομάρχης ὅμως οὐσιωδῶς δὲν εἶναι παρὰ ἓν ὄργανον διὰ τελετάς, διὰ τὴν παράστασιν τοῦ Κράτους. Ἐποπτεύει, ὡς καὶ πρὸ ὀλίγου μοῦ ἐξέφυγε νὰ εἴπω ἀτόπως τότε δι’ ἄλλο νομοθέτημα, ἐποπτεύει τὰ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν Δήμων, τὸν ὁποῖον τελικῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ὑπ’ ὄψιν του, προσυπογράφει τὰς ἀστυνομικὰς διατάξεις, τὸ ὁποῖον κάλλιστα δύναται νὰ πράττῃ καὶ ἄλλος ὑπάλληλος, ἔστω καὶ ὁ Δήμαρχος, καὶ τελευταῖον ἔχει τὸν ἔλεγχον τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων. Εἶναι πράγματι Ἀρχὴ δαπανῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐποπτεύουσα Ἀρχὴ συνέχουσα πάντα τὰ κρατικὰ ὄργανα καὶ ἔχουσα δικαιώματα ἐλέγχου ἐπὶ τῶν κρατικῶν ὀργάνων. Τοιουτοτρόπως διοικεῖ τὴν Ἑλλάδα πραγματικῶς ὄχι ὁ Ὑπουργός, ἀλλ’ ὁ ὑπὲρ αὐτὸν τμηματάρχης, οἱ δὲ βουλευταὶ τρέχουν ἀπὸ τὸ ἓν μέρος εἰς τὸ ἄλλο, ἀνεβοκατεβαίνουν σκάλες δι’ ἁπλουστάτας ὑποθέσεις τῶν ἐκλογέων των, διὰ νὰ ξεθάψουν αὐτὰς ἀπὸ τὰ χρονοδούλαπα τῶν Ὑπουργείων διὰ νὰ ἔχουν ἓν ναὶ ἢ ἓν ὄχι οἱ πολῖται, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς Νέας Χώρας ἄλλοτε, ὡς τὸ ἠξεύρουν ὅλοι οἱ συνάδελφοι τῶν Νέων Χωρῶν, ἐξαιρέσει ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔμενον ἐν Κωνσταντινουπόλει ἢ ἐν Ἀθήναις, ἐντὸς ἑβδομάδος ἐλάμβανον κατηγορηματικὸν τὸ ναὶ ἢ τὸ ὄχι διὰ πᾶσαν ὑπόθεσιν μὴ ἔχουσαν σχέσιν μὲ δικαστικὴν ἐνέργειαν. Μὲ τὸ σύστημα τὸ ὑπάρχον εἰς τὰς Νέας Χώρας τότε καὶ προσωρινὰ ἀκόμη μέτρα ἐλαμβάνοντο, διότι ἀπὸ τὰ Τοπικὰ Συμβούλια ἀντεπροσωπεύετο καταλλήλως ἡ δικαστικὴ γνώμη, καὶ ἐγκυρότερον, διότι μέλος μὲ ψῆφον ἦτο καὶ ὁ Πρόεδρος Πρωτοδικῶν, παρὰ ἀπὸ τὸν ἁπλοῦν Εἰρηνοδίκην τὸν σημερινόν. Καὶ ἀπηλλάσσοντο οἱ πολῖται περιττῶν δαπανῶν καὶ πρὸ παντὸς τοῦ πολυτιμοτάτου χρόνου ἐγίνετο ἐξοικονόμησις μεγίστη. Ἀλλὰ ἐκτελεστικὰ ὄργανα δὲν ἦσαν κάποιοι ἀγαθοὶ ὑπάλληλοι, κάποια ὄργανα ἰδιαίτερα τῆς παραδιοικήσεως, ὅπως δημιουργεῖται διὰ τῶν νομοθετικῶν τούτων μέτρων, ἀλλ’ ἦτο μία τοπικὴ Βουλή, εἰς τὴν ὁποίαν ἀντεπροσωπεύετο καὶ ἡ γνώμη καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ ἡ γνώμη καὶ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἡ τοπικὴ ἐκαλεῖτο Τοπικὸν Συμβούλιον, ἀλλ’ ἦτο καὶ ἐκτελεστικὴ ἐν ταὐτῷ καὶ εἶχε τὴν δικαιοδοσίαν νὰ διευθετῇ ζητήματα καὶ ἀποφασίζῃ ἐπὶ αἰτήσεων παντὸς εἴδους, ξυλεύσεως, ἀνθρακεύσεως, ἀσβεστοκαμινεύσεως, νὰ κατανέμῃ τοὺς φόρους ἀκόμη μεταξὺ τῶν πολιτῶν, προστατευομένου τελείως τοῦ δημοσίου θησαυροῦ ἀπὸ καταδολιεύσεις, πᾶν ἄλλο δὲ ἢ ὅ,τι κάμνουν σήμερον οἱ διάφοροι ὑπάλληλοι εἰς τὰς Νέας Χώρας, οἱ ἀποκρύπτοντες τὰς προσόδους. Καὶ χίλια ἄλλα πράγματα. Ἐξέδιδεν ἀδείας ἐκμεταλλεύσεως τοῦ δημοσίου πλούτου γενικῶς, ἐξετέλει ἐπιτάξεις ἐν περιπτώσει πολέμου καὶ ἐν γένει αὐτὴ ἀντεπροσώπευε πάντα τὰ Ὑπουργεῖα, ἐξαιρέσει τῶν Ὑπουργείων τῆς Δικαιοσύνης, τῆς Παιδείας καὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Τὰ δικαιώματα ὅλων τῶν ἄλλων Ὑπουργείων μετεβιβάζοντο εἰς αὐτὰς τὰς Ἐπιτροπάς. Ἐπειδὴ δὲ ὑπῆρχον ὑπάλληλοι ἔχοντες ψῆφον αὐτοδικαίως μέλη τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ, πρόεδρος τοῦ ὁποίου ἦτο ὁ Νομάρχης, εἰσηγητὴς τῶν ὑποθέσεων ἦτο ὁ Διευθυντὴς τῆς Νομαρχίας, εἰς τὸν ὁποῖον τελευταίως ἐδόθη καὶ ψῆφος, ὁ Οἰκον. δὲ Ἔφορος ἦτο καὶ αὐτὸς μέλος μὲ δικαίωμα ψήφου, ὡς καὶ οἱ θρησκευτικοὶ ἀρχηγοί, καὶ παρ’ ἡμῖν δὲ κάλλιστα θὰ ἦτο δυνατόν, καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ Ἱεροδικείου, δηλαδὴ ὑπάλληλος τοῦ νομικοῦ κόσμου, πολὺ καλύτερος τοῦ Εἰρηνοδίκου, δι’ αὐτοῦ ἐπαρκέστατα ἀντεπροσωπεύοντο τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ αἱ ἀξιώσεις τοῦ Κράτους εἰς τὴν τοπικὴν διοίκησιν. Ἐπὶ πλέον εἶχε καὶ μέλη ἰδιαίτερα ἐκλεγόμενα ἀπὸ τοὺς πολίτας. Ἐκεῖ ὑπῆρχεν ὁ ἔλεγχος, τουτέστιν ὁ νοικοκύρης εἰς τοὺς Νομούς. Δὲν νομίζω ὅτι παρεκβαίνει τῆς ἀρχῆς τοῦ ὅλου νομοσχεδίου, τουτέστι τῆς εἰσαγωγῆς τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἰδιαίτατα εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ γενικῶς εἰς ὅλον τὸ Κράτος. Ὑπῆρχον μέλη πολλαπλάσια τῶν ὑπαλλήλων ἐκλεγόμενα ἀπὸ τὸν λαόν, ἐλέγχοντα τὰς ὑποθέσεις τῆς τοπικῆς διοικήσεως, τοιαῦτα δὲ Συμβούλια ὑπῆρχον εἰς τὰς Γενικὰς Διοικήσεις, τοὺς Νομοὺς καὶ εἰς τὰς τοπικὰς διοικήσεις. Παραβιαζομένου δὲ τοῦ νόμου ἢ δικαιώματος ἐγίνετο ἡ ἔφεσις ὄχι εἰς Συμβούλιον ἀποτελούμενον ἀπὸ ἐφέτας, ἀλλ’ ἀπὸ ἄλλους ὑπαλλήλους, εἰς διοικητικὸν Συμβούλιον ἀνωτέρας διοικήσεως. Ἀντὶ τοῦ ὑπὸ τύπον εἰσαγομένου ἐλέγχου, ὑπῆρχεν ἄλλος ἔλεγχος οὐσιώδης, τὸ Συμβούλιον τῆς Ἀνωτέρας Ἀρχῆς, τὸ τοπικὸν Συμβούλιον, τουτέστι τοῦ Νομοῦ καὶ τελευταῖον τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Τὰς ὑποθέσεις τὰς ὁποίας μέλος τι τοῦ Συμβουλίου ἢ τῶν ὑπαλλήλων, ἤθελε νὰ ἐφεσιβάλῃ τὰς παρέπεμπον εἰς τὸ διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Νομοῦ καὶ τοῦτο ἠδύνατο νὰ παραπέμψῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Γεν. Διοικήσεως καὶ ἐκεῖθεν μέχρι τοῦ Ὑπουργοῦ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ Ὑπουργὸς εἶχεν εἴκοσιν ὑποθέσεις ἀπὸ ἕκαστον Νομὸν νὰ κρίνῃ κατ’ ἔτος καὶ ἦτο δικαίωμά του τέλος πάντων νὰ φροντίζῃ περὶ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ τῆς ἐποπτείας τῆς διοικήσεως. Ὅταν ἀνετράπη τὸ πολίτευμα καὶ ἐγένετο κοινοβουλευτικόν...

§147Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἐπὶ ἐθίμων ἐβασίζετο τὸ σύστημα αὐτό;

§148Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐπὶ ἐθίμων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπάρχοντος συστήματος. Ἀπ’ ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ εἰσαχθῇ τότε εἰς ψήφισιν καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἐξ 100 ἄρθρων καὶ εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ὑπάρχει οὐδεμία διαφορά, παρὰ μερικὰ κονδύλια τὰ ὁποῖα προστίθενται ἐδῶ· κατὰ τὰ ἄλλα εἶναι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη ὁ εἰσηγητὴς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀποκαλεῖ τὴν ἡμίσειαν Ἑλλάδα διοικουμένην ἀνεπαρκῶς καὶ θεωρεῖ τὴν ἰδίαν γνώμην του ἐπιστημονικήν.

§149Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι ἐργασία μιᾶς Ἐπιτροπῆς ὁλοκλήρου.

§150Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Τῆς ὁποίας εἰσηγητὴς ἦτο καὶ ὁ σήμερον προϊστάμενος.

§151Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἦτο ὁ Γεν. Γραμματεὺς καὶ αὐτὸς εἰσηγητής.

§152Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ὁ συνεκτικὸς κρίκος. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Βαλαλᾶ.

§153Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι εἰς τρεῖς ὁλοκλήρους τόμους. Ὑπάρχουν δὲ καὶ τὰ πρακτικά.

§154Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα.

§155Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἶναι ἔργον τῶν Ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι εἰργάσθησαν ἐπὶ ἔτη καὶ οὐχὶ ἑνὸς προσώπου.

§156Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὰ ἐδιαβάσατε αὐτά;

§157Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἀφοῦ τὰ λέγω, τὰ ἐδιάβασα καὶ ὄχι μιὰ φορὰ κλασσικὴν βιβλιοθήκην δὲν ἔχω ἐδῶ, καὶ κατέφυγα νὰ σχηματίσω γνώμην εἰς τὰς γνωστὰς βιβλιοθήκας τοῦ Βάλτου καὶ τῆς Βονίτσης.

§158Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Λέγω διὰ τὰ πρακτικὰ τῶν Ἐπιτροπῶν.

§159Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Δὲν τὰ ἐδιάβασα!...

§160Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Οὐδεὶς νόμος παρεσκευάσθη καλύτερον ὅσον ὁ νόμος τῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι ἦτο ἡ καλυτέρα Ἐπιτροπή.

§161Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων ἔχει τὴν καλυτέραν γνώμην πάντοτε, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν μὲ πείθει, πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ὅλων τῶν πληρεξουσίων τῶν Νέων Χωρῶν τὴν γνώμην, ἐκτὸς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔμενον ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ θὰ ἴδῃ ἂν ἀσπάζονται ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω ἢ ὄχι. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου ριπτόμεθα πάλιν εἰς τὸν δικηγορισμόν, ὁ ὁποῖος ἐκτελεῖ τὰ δικαιώματα τοῦ Νομάρχου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως, καὶ ἐπαναφέρεται τὸ σύστημα τοῦ νὰ ἐλέγχωνται αἱ πράξεις τῶν διοικητικῶν Συμβουλίων δι’ ἰδιαιτέρας Ἐπιτροπῆς ἀπὸ ἐφέτας, ἀπὸ κάποιον ὑπάλληλον τῆς Νομαρχίας καὶ ἀπὸ δικαστικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὸ πολυπληθὲς ἔργον τῶν Συμβουλίων καὶ θὰ παραμένῃ τὸ Κράτος ἄνευ ἐλέγχου. Καὶ πάλιν θὰ ἴδωμεν νὰ ἔχωσιν ἕνα ἐφέτην καὶ πέντε Νομοὶ καὶ θὰ φθάσωμεν πάλιν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, ἐνῷ ἡ πραγματικὴ θεραπεία τῶν ἀναγκῶν πρὸ παντὸς τῶν Νέων Χωρῶν θὰ ἐπιτυγχάνηται δι’ ἄλλου τρόπου, νὰ εἶναι τὰ δύο Συμβούλια, τὸ ἀποκεντρωτικὸν καὶ ἡ αὐτοδιοίκησις ἕν. Λοιπόν, κύριοι, τὰ θέματα αὐτὰ εἶναι σπουδαιότατα ὅσον ἀφορᾷ τὰς Νέας Χώρας, διότι, ὅπως γνωρίζετε, οἱ πλεῖστοι τῶν κατοίκων τῶν Νέων Χωρῶν εἶναι καὶ αὐτοὶ πρόσφυγες καὶ ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν καλὴν διοίκησιν. Ὅλοι μας δὲ ἀναγνωρίζομεν τὸ ὑπέροχον ἔργον τῶν μεγάλων θυσιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ μήτηρ Ἑλλὰς διὰ νὰ τοὺς ἐλευθερώσῃ. Ἀλλ’ ὡρισμένως καὶ αἱ Παλαιαὶ Χῶραι πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὰς Νέας δὲν ἦσαν ὥριμοι νὰ τὰς διοικήσωσι. Πρέπει δὲ νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι τὸν πολίτην τὸν ἔχομεν παραφορτώσει διὰ βαρῶν πολλῶν, προσπαθοῦμεν δὲ νὰ δημιουργήσωμεν νέους φόρους ἐν συγκρίσει πρὸς ἄλλα μισθολόγια, καὶ αὐτῶν τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου μὲ 40 δραχμὰς κατὰ συνεδρίασιν, καὶ αὐτὰ ὅλα εἰς βάρος τοῦ πολίτου. Τότε ἀδίκως εἰσάγομεν τὴν αὐτοδιοίκησιν. Φοβοῦμαι δὲ ὅτι θὰ δημιουργηθῇ τοιαύτη κατάστασις, ὥστε τὸ ἔργον τῆς ἀποκεντρώσεως τάχιστα θ’ ἀνατραπῇ. Ἐὰν πάλιν θέλωμεν νὰ εἰσαγάγωμεν τὴν πραγματικὴν αὐτοδιοίκησιν ἀντὶ τοῦ μικτοῦ διοικητικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ φυσικὴ διοίκησις τῶν Νέων Χωρῶν, τότε βελτιοῦμεν κατά τι τὴν διοίκησιν, ἀλλὰ μεταβιβάζομεν συγχρόνως τὴν Ἐξουσίαν τοῦ Κέντρου, ὁπότε πιθανὸν νὰ φθάσωμεν εἰς πλεῖστα κακά. Ὅλοι γνωρίζομεν οἱ κατοικοῦντες εἰς τὰς Νέας Χώρας πόσοι ὑπεκφεύγουν τὰς δηλώσεις τῆς φορολογίας, πόσαι ἀδικίαι γίνονται εἰς τὰς ἐπιτάξεις. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι σήμερον εἰς τὰς Νέας Χώρας οἱ πλεῖστοι τῶν ἀνθρώπων κατήντησαν νὰ ἀμύνωνται κρύπτοντες ὁπωσδήποτε τὰ εἰσοδήματά των. Εἰς τὸ παρελθὸν δὲν συνέβαινεν αὐτό· διότι ἦσαν ἀλληλέγγυοι, διότι κατεμερίζοντο τὰ ποσὰ εἰς ἑκάστην περιοχὴν καὶ διότι οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ ἀποκρύψῃ τὰ ἔσοδά του. Σήμερον διὰ τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου εἶναι ζήτημα ἂν ἔχομεν ἀληθεῖς δηλώσεις καθαρᾶς προσόδου, καίτοι τὸ Κράτος ἔχει πλείστους ἁρμοδίους καὶ ἐμπειροτέχνας. Ἔ, λοιπὸν ὅλα ταῦτα ὅταν ἐκλείψωσι, τότε ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ καυχηθῇ ὅτι διὰ δευτέραν φορὰν ἠλευθέρωσε τὰς Νέας Χώρας ὑπὸ τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ μικτοῦ ἐξ ὑπαλλήλων καὶ ἰδιωτῶν διοικητικοῦ Συμβουλίου.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§163Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν ὑπέθετον ὅτι θὰ παρίστατο ἀνάγκη νὰ λάβω τὸν λόγον, ἐπειδὴ τὸ σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ Κυβέρνησις ἀποτελεῖ συνέχειαν ἁπλῶς καὶ συμπλήρωσιν τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς αὐτοδιοικήσεως, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκεν ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις. Τότε τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα εἶχεν ἄρθρα 121, παρελείφθη δέ, ἀναβληθὲν διὰ τὸ μέλλον, τὸ τμῆμα τοῦ ἐλέγχου τῶν πράξεων τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν Νομῶν, ἐπειδὴ ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπὴ δὲν εἶχε καταρτίσει ἀκόμη τὰς ἐργασίας της. Εὐλόγως ἑπομένως εἰσάγεται σήμερον πρὸς ἔγκρισιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως αὐτῇ ὁ ἀξιότιμος φίλος καὶ συνάδελφος, ὁ προλαλήσας, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐλέγξῃ καὶ τὰ σημεῖα τὰ τρωτά, κατὰ τὴν γνώμην αὐτοῦ, τοῦ συστήματος τῆς αὐτοδιοικήσεως, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη. Εἶναι γεγονὸς ὡμολογημένον ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα, ἀπὸ ὅλον τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Χώρας καὶ ἀπὸ τῶν ἐπισήμων ἐπίσης ὅτι τὸ συγκεντρωτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἴσχυεν εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν περίοδον τοῦ αἰῶνος τῆς ἐλευθερίας, ὑπῆρξε σύστημα ἐπιζήμιον, ὑπῆρξε διακοπὴ μιᾶς ἱστορικῆς συνεχείας, ἐπειδὴ κατὰ τὴν περίοδον τῆς δουλείας ἴσχυεν ἡ κοινοτικὴ αὐτοδιοίκησις. Ἑπομένως ἀπετέλεσε μίαν ἐπιζήμιον διακοπὴν ἱστορικῆς συνεχείας καὶ καθ’ ἑαυτὸ ἐπίσης ὑπῆρξεν ἐσφαλμένον. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ διαφωνία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑφίσταται. Τὸ ζήτημα ἑπομένως ἦτο κατὰ τίνα τρόπον τὸ συγκεντρωτικὸν αὐτὸ σύστημα, καταργούμενον, θὰ ἀντικαθίστατο. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν συνέστησαν Ἐπιτροπαὶ πρὸς μελέτην τῆς εἰσαγωγῆς αὐτοδιοικήσεως. Εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς αὐτὰς μετέσχον ἀντιπρόσωποι τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπιστήμης καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τὰ πορίσματα αὐτῶν διετυπώθησαν εἰς ὡρισμένα νομοσχέδια. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις δὲν υἱοθέτησεν ἀπολύτως, ἀλλὰ ἐπέφερεν εἴς τινα σημεῖα οὐσιώδεις τροποποιήσεις. Φοβοῦμαι ὅτι ἀπὸ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου ἐσχηματίσθη μία συγκεχυμένη ἀντίληψις εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ περιεχόμενον τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἡ ὁποία ἔχει εἰσαχθῆ καὶ ἡ ὁποία κατ’ αὐτάς, διὰ τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν, ὅπως ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Χώραν. Ἡ οὐσία τῆς αὐτοδιοικήσεως ταύτης εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἔχομεν ἤδη ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν τὴν λειτουργίαν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου διὰ τὰς ὑποθέσεις τοῦ Δήμου. Ἐντελῶς περίπου κατ’ ἀνάλογον τρόπον δημιουργεῖται τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον διὰ τὰς ὑποθέσεις τῶν Νομῶν. Διότι μέχρι τοῦδε συμβαίνει τὸ περίεργον νὰ ὑπάρχῃ ἡ ὀργάνωσις τοῦ ἐλαχίστου καὶ τοῦ μεγίστου, δηλαδὴ τῆς Κοινότητος καὶ τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐλλείπῃ ἡ διάμεσος ὀργάνωσις τοῦ Νομοῦ. Ἐπὶ τῇ βάσει συστήματος ἀναλογικοῦ, ὅπως περίπου συμβαίνει καὶ μὲ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἐκλέγονται τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια. Ταῦτα συνέρχονται ἕνα μῆνα κατ’ ἔτος, ἐξ αὐτῶν δὲ ἐκλέγεται ἡ Νομαρχιακὴ Ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας ὁ προορισμὸς εἶναι ἐκτελεστικός. Δηλαδὴ τὰ μὲν Νομαρχιακὰ Συμβούλια εἶναι περίπου ἡ Βουλὴ τοῦ Νομοῦ, ἡ δὲ Νομαρχιακὴ Ἐπιτροπὴ εἶναι ἡ Κυβέρνησις τῶν Νομῶν—ὅπως δηλ. συμβαίνει μὲ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ τὴν Δημαρχιακὴν Ἐπιτροπήν. Προκειμένου περὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως, δύο εἶναι τὰ οὐσιώδη ζητήματα: Πρῶτον ποία θὰ εἶναι ἡ δικαιοδοσία τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, καὶ δεύτερον ποῖοι θὰ εἶναι οἱ πόροι αὐτοῦ. Αὐτὰ εἶναι τὰ δύο κεφαλαιώδη ζητήματα. Γνωρίζω ὅτι αἱ ἀξιώσεις τῶν Νέων Χωρῶν, εὐλόγως—καὶ διότι ἔχουν τὴν ἀνάμνησιν τοῦ παρελθόντος καὶ διότι ἔχουν τὴν πικρὰν πεῖραν τοῦ συγκεντρωτικοῦ συστήματος τοῦ Παλαιοῦ Κράτους —αἱ ἀξιώσεις τῶν Νέων Χωρῶν εἶναι ὅπως ἡ αὐτοδιοίκησις χορηγηθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν εὐρυτάτη. Ἡ χορηγηθεῖσα αὐτοδιοίκησις ὁμολογουμένως δὲν εἶναι εὐρεῖα· ἐν τούτοις κατὰ οὐσιώδη σημεῖα χορηγεῖται πλήρως.

§164Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ νόμος περὶ αὐτοδιοικήσεως εἶναι ἄγνωστος εἰς τὰ περισσότερα μέλη τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως.

§165Α. ΔΕΝΑΞΑΣ. Ὁ νόμος αὐτὸς ἔχει δημοσιευθῆ εἰς τὴν ἐπίσημον ἐφημερίδα;

§166Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν ἐξεδόθη, δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν δημοσίευσιν διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἄλλως τε ἦτο ἐπιβεβλημένη, ἀλλ’ ἐξεδόθη εἰς πλεῖστα χωριστὰ ἀντίτυπα, ἀποσταλέντα εἰς ὅλους τοὺς Νομάρχας τοῦ Κράτους πρὸς διανομήν. Μετὰ τὴν ψήφισιν καὶ τοῦ ὑπολοίπου τμήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει τεθῆ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως, παρουσιάζεται μία εὐκαιρία πρὸς ἔκδοσιν τεύχους ἀκεραίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅπως πλεῖστοι ἄλλοι, καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ὑπέστη εἰς τὸ παρελθὸν διαβολὰς καὶ εἶναι μιὰ εὐκαιρία σήμερον πρὸς ἀποκατάστασιν αὐτοῦ.

§167Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει ἕνα νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ προκληθῇ βεβαίως συζήτησις, ἐπὶ τοῦ νόμου περὶ αὐτοδιοικήσεως τῶν Νομῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐπέφερε μίαν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, νομίζω ὅτι ἐκεῖ εἶναι εὐκαιρία νὰ συζητηθῇ ἂν χρήζει εὐρυτέρας μεταρρυθμίσεως ὁ νόμος περὶ αὐτοδιοικήσεως τῶν Νομῶν. Νομίζω ὅτι ἔχει τόπον μία εὐρυτέρα συζήτησις καὶ εἶναι κρῖμα ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐδέσσης συνάδελφος ἀνέπτυξεν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§168Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ νομοσχέδιόν σας εἰσάγει μίαν ἀσήμαντον τροποποίησιν.

§169Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Βεβαιότατα, ἀλλὰ παρέχει εὐκαιρίαν.

§170Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐκεῖνο ἀφορᾶ μόνον τὴν ἀναπλήρωσιν μελῶν πλειοψηφίας εἰς τὴν περίπτωσιν θανάτου, ἐνῷ τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον προσθέτει ὁλόκληρον τμῆμα εἰς τὸ ἰσχῦον σύστημα αὐτοδιοικήσεως 40 ἄρθρων. Ἑπομένως σήμερον ὑπάρχει ἐπικαιρότης συζητήσεως.

§171Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος τῶν διοικητικῶν Δικαστηρίων δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ αὐτοδιοίκησις.

§172Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον ἀφορᾷ διοικητικὸν Δικαστήριον τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀποτελεῖ ὀργανικὸν τμῆμα τοῦ νόμου τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἑπομένως παρέχει ἀφορμὴν συζητήσεως. Κατ’ ἐξοχὴν ἑπομένως ἡ εὐκαιρία αὐτὴ παρουσιάζεται σήμερον. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι δύο εἶναι τὰ κύρια σημεῖα τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως. Πρῶτον ποία θὰ εἶναι ἡ δικαιοδοσία της καὶ δεύτερον ποῖοι θὰ εἶναι οἱ πόροι. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον, ὑπάρχει ἄρθρον ὁρίζον ὅτι ἡ νομαρχιακὴ αὐτοδιοίκησις ἀφορᾷ 1) τὴν συγκοινωνίαν, 2) τὴν δημοσίαν ὑγείαν, 3) τὴν δημοσίαν ἀντίληψιν, 4) τὴν ἐκπαίδευσιν, 5) τὴν γεωργίαν καὶ κτηνοτροφίαν, 6) τὴν ἐποπτείαν τῆς λειτουργίας τῶν ἐν τῷ Νομῷ διοικητικῶν καὶ ἀστυνομικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους καὶ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν, 7) τὴν δημιουργίαν πόρων πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν σκοπῶν τῆς αὐτοδιοικήσεως τοῦ Νομοῦ, 8) τὴν διοίκησιν τῆς περιουσίας τοῦ Νομοῦ. Ἐξ ὅλων αὐτῶν ἡ περισσότερον οὐσιώδης εἶναι ἡ συγκοινωνία καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος δι’ ὅν, ὅταν ἄλλοτε εἰσήγετο ἓν νομοσχέδιον ταμείου ὁδοποιΐας, διεμαρτυρήθημεν λέγοντες ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι δὲν εἶναι ἐνήμεροι τῶν νόμων, διότι ἐφόσον πρόκειται ἡ συγκοινωνία ὁλόκληρος νὰ χορηγηθῇ εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν οἱαδήποτε ἄλλη πρόνοια εἶναι περιττὴ καὶ ἀντιφατική. Ἡ δικαιοδοσία, ἡ ὁποία κυρίως παρέχεται, εἶναι δικαιοδοσία συγκοινωνίας, δικαιοδοσία ἐντελῶς οὐσιώδης, ἐπειδὴ ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα κεφάλαια τῆς κακοδαιμονίας τῆς διοικήσεως καὶ τῆς διαμαρτυρίας τῶν Νέων Χωρῶν εἶναι ἡ κατάστασις τῆς συγκοινωνίας. Διὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἀναλαμβάνει τὴν κατασκευὴν καὶ τὴν συντήρησιν ὅλων τῶν ὁδῶν τοῦ Νομοῦ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἀχρηστεύει πλέον διὰ τοὺς Νομοὺς καὶ διατηρεῖ τὴν δικαιοδοσίαν του διὰ τὰς ἐθνικὰς ὁδούς, δηλ. δι’ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι συνδέουν πρωτευούσας Νομῶν. Νομίζω ὅτι ἐφόσον ἡ συγκοινωνία ὁλόκληρος ἔχει χορηγηθῆ ἤδη, ἐχορηγήθη οὐσιῶδες τμῆμα, οὐσιώδης ἁρμοδιότης εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό· ἐχορηγήθη καὶ ἡ μέριμνα διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν καὶ διὰ τὴν δημοσίαν ἀντίληψιν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ λῆψις μέτρων δι’ ὅλα τὰ κοινωφελῆ ἱδρύματα. Ἐπίσης ἡ μέριμνα διὰ τὴν γεωργίαν καὶ τὴν κτηνοτροφίαν. Οὐσιῶδες κεφάλαιον ἐπίσης εἶναι ἡ ἐκπαίδευσις. Μία ἀπὸ τὰς κεφαλαιώδεις ἀξιώσεις τῶν Νέων Χωρῶν εἶναι ἡ εὐρυτέρα ἁρμοδιότης ἡ τοπικὴ πρὸς ἐποπτείαν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἔχουν ἐντελῶς ἔντονον καὶ ἁδρὰν τὴν ἀνάμνησιν αἱ Νέαι Χῶραι ὅτι ἡ λειτουργία τῆς ἐκπαιδεύσεως πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως ἦτο ἀρίστη, μετὰ δὲ τὴν ἀπελευθέρωσιν ὑπέστη μείωσιν καὶ φθορὰν καὶ εἶναι θλιβερὸν τὸ συναίσθημα ὅτι, προκειμένου περὶ ἐκπαιδεύσεως, ἡ ὁποία εὐλόγως ἀνεμένετο περισσότερον γόνιμος κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἐλευθερίας, ἡ ἀπόδοσις αὑτῆς ὑπέστη μείωσιν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκπαίδευσιν, βεβαίως ὑπάρχουσι δύο διακεκριμένα ζητήματα: Τὸ ζήτημα τοῦ προγράμματος καὶ τὸ ζήτημα τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῶν κτιρίων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον, εἶναι σαφὲς ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὑπόθεσις τοπική, ὥστε νὰ κρίνεται κατὰ τὰς τοπικὰς ἀντιλήψεις, εἶναι ὑπόθεσις ἐθνικοῦ πολιτισμοῦ, ἀφορᾷ ἑπομένως τὸ Κράτος, δηλαδὴ τὴν Κυβέρνησιν, δηλαδὴ τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν ἀριθμητικὴν καὶ τὴν ποιοτικὴν ἐποπτείαν τοῦ προσωπικοῦ καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ κτίρια, εὐλόγως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθῇ τοπικὴ δικαιοδοσία, καὶ ἐφόσον ἔχομεν ἐκ τοῦ παρελθόντος τὴν πεῖραν ὅτι ἡ τοπικὴ πρόνοια ὑπῆρξε γόνιμος, ἀσφαλῶς βάσιμος λόγος πρὸς δισταγμὸν δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ. Ὁμολογῶ ὅτι κατὰ τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ νόμος τῆς αὐτοδιοικήσεως ὁ ἰσχύων εἶναι ἐλλιπής. Ἐπεδίωξα τότε, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐπετεύχθη ταυτότης ἀντιλήψεων ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ κατὰ τὸ κεφάλαιον τοῦτο, καὶ διότι ἀπέδιδα οὐσιώδη σημασίαν καὶ εἰς τὰ λοιπά, ἐπροτίμησα νὰ ὑστερήσῃ κατὰ τὸ τμῆμα τοῦτο ὁ νόμος τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐμπιστευόμενος τὴν προσθήκην αὐτοῦ εἰς τὸ μέλλον, ἐπειδὴ ἤμην βέβαιος ὅτι τὸ ρεῦμα τοῦ ποταμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στραφῇ πρὸς τὰ ὀπίσω, ὅτι ἡ κατεύθυνσις ἄγει ἀσφαλῶς πρὸς βαθμὸν εὐρύτατον τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦτο ἐπεῖγον εἶναι νὰ εἰσαχθῇ κατ’ ἀρχὴν ἐν λειτουργίᾳ ὁ θεσμὸς καὶ τοῦ θεσμοῦ ἅπαξ εἰσαχθέντος θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ περίπου ἀναπόφευκτον ἡ δικαιοδοσία νὰ εὐρύνεται. Ἄλλως τε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ καὶ εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ καταβάλουν κάθε μέριμναν διὰ νὰ εὐδοκιμήσουν κατὰ τὸ τμῆμα τῆς δικαιοδοσίας, τὸ ὁποῖον τοῖς παρεσχέθη, ὥστε νὰ ἀποκτήσουν τίτλους ἐπὶ τοῦ Κράτους διὰ νὰ ἐπιδιώξουν τὴν βαθμιαίαν ἐπέκτασιν τῆς δικαιοδοσίας των εἰς τὸ μέλλον.

§173ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἴπατε ὅτι τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια θὰ ἀναλάβουν μὲ δαπάνας τοπικὰς τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἐπίσης εἴπατε ὅτι τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια δι’ ἰδίων δαπανῶν θὰ ἀναλάβωσι τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἐλήφθη πρόνοια ἀνακουφίσεως τοῦ λαοῦ ἐκ τῶν φορολογικῶν βαρῶν, ὡς καὶ τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ Κράτους διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν;

§174Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἀκούσητε. Τὸ κεφάλαιον τῶν πόρων, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα καὶ εἰς τὸ ὁποῖον πρόκειται ἐντὸς ὀλίγου νὰ εἰσέλθω, πραγματεύεται ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα, ἀλλὰ προτοῦ εἰσέλθω εἰς αὐτὸ θὰ ἐξετάσω ἄλλο ζήτημα, θιγὲν ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου: Ὅτι τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἔπρεπε νὰ εἶναι μικτόν, ἔπρεπε δηλ. νὰ ὑπάρχουν καὶ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι νὰ μετέχουν εἰς τὸ Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ὑπάρχουν ἐπίσης καὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ τόπου. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ δὲν ἤθελε δημιουργήσει τὴν αὐτοδιοίκησιν εὐρείαν, δηλ. ἀπολύτως ἀπηλλαγμένην τοῦ Κράτους. Ἐνῷ τὸ εἰσαγόμενον σύστημα εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον τάσσει μόνον τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Νομοῦ, οὐδὲν δὲ ἀπολύτως δικαίωμα ἀναγνωρίζει εἰς τὸ Κράτος ἐλέγχου προληπτικοῦ, αἱ ἀποφάσεις τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου εἶναι ἐκτελεσταὶ καὶ μόνον ὁ ἔλεγχος τῆς νομιμότητος ἐκ τῶν ὑστέρων ὑπάρχει, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δημιουργοῦνται διοικητικὰ Δικαστήρια διὰ νὰ ἐλέγχουν ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ ἀκυρώνουν τὰς παρανόμους πράξεις. Εἰσέρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τῶν πόρων. Ἐξητάσαμεν κατὰ τίνα τρόπον συντίθεται τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον καὶ ποία ἡ ἁρμοδιότης αὐτοῦ. Ἤδη προβαίνομεν εἰς μίαν ἀνάλυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου. Σύμφωνα πρὸς τὸν ἰσχύοντα νόμον, τὸ Συμβούλιον ἔχει τριῶν εἰδῶν πόρους: Πρῶτον, χορηγίαν τοῦ Κράτους. Καθ’ ὃ μέρος τὸ Κράτος ἀπαλλάσσεται δαπανῶν, ὑποχρεοῦται εἰς ἀντίστοιχον χορηγίαν. Δεύτερον, ὑπὸ τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου ἐπιβολὴ ἐμμέσων καὶ ἀμέσων φόρων καὶ τρίτον ἡ περιουσία τοῦ Νομοῦ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θέλω νὰ προσθέσω ὅτι θεωρῶ ἀνεπαρκῆ τὴν χορηγίαν τοῦ Κράτους, ὅπως ὁρίζεται εἰς τὸν νόμον. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῆς αὐτοδιοικήσεως τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως. Φρονῶ ὅμως ἐπίσης ὅτι ταχέως πρέπει καὶ ἡ ἁρμοδιότης τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου νὰ ἐπεκταθῇ καὶ τὸ Κράτος νὰ καταστῇ γενναιότερον εἰς χορηγίας, εἰς τρόπον ὥστε καὶ οἰκονομικῶς νὰ τονωθῇ τὸ Συμβούλιον καὶ εἰς ἁρμοδιότητα νὰ καταστῇ εὐρύτερον. Πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὅσον ὀλεθρία ὑπῆρξεν ἡ συγκέντρωσις ἡ διοικητικὴ εἰς τὸ παρελθόν, τόσον ἀσφαλῶς γόνιμος θὰ εἶναι ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις εἰς τὸ μέλλον. Πρέπει βαθμηδὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν διὰ νὰ τῆς ἀποδώσωμεν τὴν ζωὴν τὴν ὁποίαν πράγματι ἔχει διὰ νὰ γονιμοποιήσῃ τὰς δυνάμεις της, ἐπειδὴ πιστεύω ὅτι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανεύρῃ τὴν ἀποκλειστικὴν αὐτῆς ἀσχολίαν εἰς τὰς μεγάλας γραμμὰς καὶ τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα θὰ ἀπαλλαγῇ ὅλων τῶν μικρῶν ἀσχολιῶν. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἐπαρχίαι ἐπίσης θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσουν μίαν νέαν γόνιμον ζωήν. Πιστεύω ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις βαθμιαίως ἐξελισσομένη θὰ ἀποτελέσῃ ἀσφαλῶς τὴν ἀφετηρίαν τῆς ἀναγεννήσεως τῆς Χώρας καὶ θὰ εἶναι ἴσως ἡ μεγαλυτέρα ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν ἡ Δημοκρατία θὰ ἔχῃ προσφέρει εἰς τοὺς πολίτας. (Χειροκροτήματα).

§175Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν: Ἡ ἀπογοήτευσις τῶν Νέων Χωρῶν καὶ ἰδίως τῆς Μακεδονίας ἐκ τοῦ μέχρι σήμερον ὑπάρχοντος διοικητικοῦ συστήματος εἶναι τόσον ἔκδηλος, ὥστε νὰ ἐπιβάλλεται νὰ μὴ χάνωμεν οὔτε ὥραν, παρὰ νὰ σπεύσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἀποκέντρωσιν. Ὑπολογίζω λοιπὸν ὅτι θὰ προσφέρωμεν μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὰς Νέας Ἐπαρχίας ἂν σπεύσωμεν καὶ ἐπικυρώσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Σήμερον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ συμπλήρωσις τοῦ ὑπάρχοντος Νομοθετικοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Εἶναι ἔργον σπουδαῖον τὸ σύστημα τῆς νέας αὐτοδιοικήσεως. Εἶναι ἐργασία στηριζομένη εἰς τὴν ἀποκρυστάλλωσιν τῶν σκέψεων σοβαρῶν προσώπων πολιτικῶν, προερχομένων ἐξ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν Νέων Χωρῶν. Καὶ ἀποκρυστάλλωσις παρατηρήσεων καὶ ἐπιστημονικῶν θεωριῶν τοῦ εἰσηγητοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος καὶ ἐπιστημονικῶς ἐμελέτησε τὸ ζήτημα καὶ ἐπιτοπίως ἐξήτασε καὶ γνωρίζει καλῶς, διότι ἐμελέτησεν ἐπὶ τόπου τὸ ζήτημα καὶ ἀντελήφθη τὴν πραγματικὴν κατάστασιν, ὥστε τὸ σύστημα εἶναι καθ’ ὅλα τέλειον, προσαρμοζόμενον ἀπολύτως πρὸς τὰς συνθήκας τῶν Νέων Χωρῶν. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν.

§176Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρέπει νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς μίαν ἀπορίαν, ἡ ὁποία μοὶ διετυπώθη: Διατί ἡ Ἐπανάστασις εἰσήγαγε τὸν θεσμὸν καὶ δὲν τὸν ἐφήρμοσε. Κύριοι, ἐφαρμογὴ τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως σημαίνει ἐκλογὴν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων. Καὶ τότε, μέχρι μὲν τῆς εἰρήνης ἐκλογαὶ δὲν ἐπετρέποντο οἱαιδήποτε, μετὰ δὲ τὴν εἰρήνην εἶχον προταχθῆ αἱ γενικαὶ ἐκλογαί. Ἑπομένως παρὰ τὴν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τὴν ἰδικήν μου ἐπιθυμίαν, ὁ ὁποῖος εἶχον συνδέσει τὴν προσωπικήν μου φιλοτιμίαν μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ, ὑπεκύψαμεν εἰς τὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῶν γενικῶν συμφερόντων τῆς Χώρας, ἡ ὁποία καθίστα ἀδύνατον τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων. Ἐπίσης μετὰ τὰς γενικὰς ἐκλογὰς δὲν ἦτο ἀμέσως δυνατή, διότι ἔπρεπε νὰ προταχθῇ τὸ Δημοψήφισμα. Μόνον σήμερον αἱ περιστάσεις καθιστοῦν δυνατὴν τὴν ἐνέργειαν τῶν τοπικῶν ἐκλογῶν καὶ ἠκούσαμεν εὐχαρίστως ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσεχῶς θὰ ἐνεργήσῃ αὐτάς.

§177Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Ἡ μὴ ἐφαρμογὴ τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ δὲν ἐγένετο, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν νομαρχιακαὶ ἐκλογαί, διότι δὲν εὑρέθη οἰκονομία τις ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐφαρμογήν του, ἀλλὰ διότι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀντίσχῃ εἰς τὰς ἐπιθέσεις καὶ τὴν ἄρνησιν τὴν ὁποίαν συνήντησε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ἔβλεπεν ὅτι οἱ κύριοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠρέσκοντο εἰς τὸ σύστημα αὐτό, ἤρχισαν νὰ πολεμοῦν τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Θὰ σᾶς ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπ’ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐδέσσης πληρεξούσιος. Τὸν γνωρίζω ἀπὸ τὴν Καστορίαν, ἀξιωματικὸν τότε, παρακολουθοῦντα μὲ ἕνα μικρὸ φεσάκι τὴν διοίκησιν. Γνωρίζω πολὺ καλὰ τὴν διοίκησιν καὶ τὰ συστήματά της. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ συγχέῃ τὰ πράγματα, διότι ἄλλο εἶναι αὐτοδιοίκησις καὶ ἄλλο νομαρχιακὴ διοίκησις. Ἰδίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ παρακολουθήσῃ τὸ σύστημα αὐτὸ τῶν διοικητικῶν Συμβουλίων, διότι τὰ Συμβούλια αὐτὰ τὰ διοικητικὰ δύνανται νὰ συντελέσουν πολὺ εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν φόρων, διότι ἂν σήμερον γίνονται καταχρήσεις καὶ ἀτελὴς ἐφαρμογὴ τῶν οἰκονομικῶν νόμων εἶναι διότι ὁ οἰκονομικὸς ὑπάλληλος μέσα εἰς τὸ γραφεῖόν του δὲν ἔχει οὐδένα ἐλεγκτήν, ἐνῷ τὸ Συμβούλιον αὐτὸ τὸ διοικητικὸν ἔχει ἐλεγκτὴν ἕνα ἀριθμὸν προσώπων, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν τὸν τόπον καὶ βοηθοῦν τὴν κατάστασιν.

§178Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ βοηθήσουν αὐτά;

§179Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Βεβαίως θὰ βοηθήσουν αὐτά. Δὲν γνωρίζω τί θὰ γίνῃ εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, ἀλλ’ εἰς τὴν Νέαν Ἑλλάδα θὰ βοηθήσουν πολύ. Λοιπὸν περὶ ἑνὸς τοιούτου συστήματος διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως ἔχει γίνει ἓν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἂν ἐφηρμόζετο θὰ ἐγίνετο αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ἐξ Ἐδέσσης συνάδελφος.

§180Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Βαλαλᾶς ἐδήλωσεν ὅτι εἶχον μὲν ἐπιθυμίαν ἐφαρμογῆς τῆς αὐτοδιοικήσεως, προσέκρουσα ὅμως εἰς ἀντίστασιν καὶ ὑπεχώρησα. Ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν εἶναι ἀκριβής. Εἶναι γεγονὸς ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε διαφωνία, καὶ τότε εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δηλώσω ὅτι, ἂν ὁ νόμος τῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν ἐδημοσιεύετο, θὰ ἐγκατέλειπον ἀμέσως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τότε, τοῦ ὁποίου ἡ ὑπογραφὴ καθυστέρησεν ἐπὶ δύο μόνον ἡμέρας, ὑπεγράφη καὶ ἐδημοσιεύθη. Ἑπομένως πᾶσα ἀντίστασις ἤρθη. Ὑπελείπετο πλέον εἰς τὴν ἰδικήν μου διακριτικὴν ἐκτίμησιν νὰ σταθμίσω κατὰ πόσον αἱ περιστάσεις ἐπέτρεπον τὰς ἐκλογάς. Ἐσχημάτισα ὅμως προσωπικῶς τὴν πεποίθησιν ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἦσαν ἐκ τῶν περιστάσεων ἀδύνατοι. Ἦλθε κατόπιν τὸ ζήτημα, μήπως ἦτο δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως κατ’ ἄλλον τρόπον, δηλ. διὰ διορισμοῦ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων. Τὸ συνεζήτησα καὶ εἷς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κυρίων μὲ τοὺς ὁποίους τὸ συνεζήτησα εἶναι ὁ κ. Βαλαλᾶς. Κατόπιν ὅμως μελέτης τοῦ ζητήματος κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι, ἂν τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια, τὰ πρῶτα μάλιστα, διωρίζοντο, ὁ θεσμὸς θὰ ἐχρεοκόπει, ἐπειδὴ ἡ οὐσία τῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ των ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ εὑρέθην οὕτως εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποστῶ ἐγὼ τὴν πικρίαν τῆς μὴ ἀμέσου ἐφαρμογῆς τῆς νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως, τὴν ὁποίαν εἰσηγήθην καὶ διεκήρυξα ἀκριβῶς ἀπὸ ἀγάπην τοῦ θεσμοῦ.

§181Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ ἀνεμιγνυόμην εἰς τὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἐκ Λέσβου κ. συνάδελφος μὲ ἀνέμιξεν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Τὸ Διάταγμα ὑπεγράφη ἐν γνώσει καὶ ἐν πεποιθήσει ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ πρὸ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, καὶ τότε ἠρώτησα ἐγὼ ἰδίως ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐσέβοντο ὑπερβολικὰ τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμούς, ποίαν σημασίαν εἶχεν ἡ δημοσίευσις ἑνὸς Διατάγματος ἐσπευσμένως, ἀφοῦ ἦτο γνωστὸν ἐκ τῶν προτέρων ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῶν βουλευτικῶν.

§182Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ (Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας). Ὁ κ. Παπανδρέου εἶχεν ἐπιληφθῆ τοῦ ζητήματος τούτου μὲ τὴν ἀπόφασιν νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ καὶ προσεφέρθημεν ὅλοι νὰ τὸν ἐνισχύσωμεν, διότι ὅλοι ἤμεθα ἐνθουσιώδεις ὑπὲρ τοῦ συστήματος τούτου. Δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην εἶπον ὅτι θὰ δημοσιευθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ δὲν ἐφηρμόσθη.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§184Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἕνας συγγραφεὺς ὁ ὁποῖος σήμερον διευθύνει τὸ ἐπίσημον ὄργανον τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως» ἔγραφε κάποτε ὅτι εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν βλέπει κανεὶς τοὺς ἀνθρώπους νὰ περιπατοῦν μὲ τὸ κεφάλι κάτω καὶ τὰ πόδια ἐπάνω, γιατὶ εἰς ἕνα τόπον, ὅπου ὅλα γίνονται ἀνάποδα, ἔπρεπε καὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ περιπατοῦν ἀνάποδα. Αὐτὸ μπορεῖ νὰ τὸ παρατηρήσωμεν εἰς κάθε κοινοβουλευτικὸν νομοσχέδιον, ὅπως καὶ εἰς τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τοῦ ἐκ Λέσβου κ. συναδέλφου. Καὶ ἔχομεν πρὸ ἡμῶν νομοσχέδιον διὰ τὴν διοίκησιν τῶν Νομῶν, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε πρὶν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ παρουσιασθῇ ἕνα νομοσχέδιον ποὺ νὰ κανονίζῃ καλύτερον τοὺς Νομούς. Διότι βεβαίως μὲ τὴν διαίρεσιν τὴν σημερινὴν εἶναι ἀδύνατον νὰ σταθῇ αὐτοδιοίκησις νομαρχιακή, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι θὰ εἶναι ἀδύνατον εἰς ἀντιπροσώπους τοῦ Καρπενισίου νὰ μεταβοῦν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν μποροῦν νὰ πᾶνε παρὰ μόνον μέσῳ Λαμίας καὶ Ἀθηνῶν. Καὶ τὸ παράδοξον τοῦτο, διότι ὅταν ἐγένετο ἡ διοικητικὴ διαίρεσις δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ συγκοινωνία, ἐνῷ ἀντιθέτως θὰ ἔπρεπεν ἡ ἐπαρχία Εὐρυτανίας νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸν Νομὸν Φθιώτιδος. Ἰδοὺ διατί δὲν θὰ μπορέσῃ νὰ σταθῇ καμμία αὐτοδιοίκησις. Ἔπειτα, παρουσιάζεται νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον κανονίζει τὴν διοίκησιν τῶν Νομῶν, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε πρῶτα ἀπ’ ὅλα νὰ φροντίσωμεν ὅπως κανονισθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις τοῦ κυττάρου, τῆς Κοινότητος. Εἶναι ἀδύνατον, καὶ ψηφιζόμενον τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι θὰ εἶναι τοῦτο νεκρόν. Καὶ αἱ νομαρχιακαὶ αὐτοδιοικήσεις θὰ παραμείνουν νεκραί, ὅπως νεκρὸν παρέμεινε καὶ τὸ Κράτος, διότι στηρίζεται εἰς νεκρὰ κύτταρα. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ζωντανέψωμεν τὰ κύτταρα. Κάθε ὀργανισμὸς εἶναι ζωντανὸς ἐφόσον στηρίζεται σὲ ζωντανὰ κύτταρα. Καὶ ὅμως τὸ Κράτος δὲν εἶναι ζωντανόν, διότι δὲν ἔχει ζωντανὰ κύτταρα· ἔτσι καὶ ἡ νομαρχιακὴ αὐτοδιοίκησις δὲν θὰ εἶναι ζωντανή, ἐφόσον τὰ κύτταρα θὰ εἶναι νεκρά. Ἔπειτα, διότι ἀκριβῶς δὲν ἐφροντίσαμεν νὰ ἔχωμεν τὰ κύτταρα αὐτὰ ὠργανωμένα καλύτερον, θὰ ἔχωμεν, μὲ τὸ σύστημα μάλιστα μὲ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ σχηματισθοῦν αἱ νομαρχιακαὶ διοικήσεις, δηλ. μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, θὰ ἔχωμεν κοντὰ στὸ ἕνα μεγάλο κακὸ καὶ δεύτερον, ὅτι οἱ νομαρχιακοὶ σύμβουλοι θὰ εἶναι κομματάρχαι τῶν βουλευτῶν.

§185Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δέχομαι ὅτι μπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ γνώμη ὀρθὴ περὶ τροπολογίας τοῦ νόμου περὶ νομαρχιακῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐπειδὴ ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν ἐπέρασε τὴν βάσανον τὴν κοινοβουλευτικήν.

§186Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Μὰ ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ συμπλήρωμα ἑνὸς νόμου ὁ ὁποῖος δὲν ὑπέστη κοινοβουλευτικὴν βάσανον, ἔπρεπε νὰ διανεμηθῇ μαζὶ καὶ τὸ Νομοθετικὸν αὐτὸ Διάταγμα. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως αὐτῇ ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι εἶναι καιρὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ πάρωμεν μίαν νομοτεχνίαν ἄλλην ἀπὸ τὴν σημερινήν. Βλέπει κανεὶς εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδια νὰ γίνεται λόγος περὶ τροπολογίας τοῦ ἐδαφίου τάδε τοῦ νόμου τάδε. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν σατανικὴν τακτικήν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι χωρὶς σκοπόν. Ἀπὸ σκοποῦ αἱ κρατικαὶ ὑπηρεσίαι....

§187Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν δὲν ὑπάρχει παραπεμπτικὴ διάταξις.

§188Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας μὲ τὴν διαλογικὴν συζήτησιν πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου ἠθέλησαν νὰ ἀποδείξωσιν ὅτι τὸ Ν. Διάταγμα τῆς Ἐπαναστάσεως εἶναι νεκρὸν γράμμα. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν αἴτησιν τοῦ κ. συναδέλφου νὰ διανεμηθῇ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, ὥστε νὰ ἔχωμεν αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν μας. Δὲν φρονῶ ὅτι ἡ διανομὴ τοῦ κειμένου τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς Ἐπαναστάσεως δὲν δύναται νὰ μὴ ὠφελήσῃ τὴν συζήτησιν.

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θέλετε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ κάμῃ μίαν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος ἐκείνου; Δὲν ὑπάρχει δυσκολία νὰ γίνῃ.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§191Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεμπιπτόντως ἔχω νὰ προσθέσω δύο λέξεις: Ἐπειδὴ ἠμφισβητήθη τὸ ὅτι ὁ κ. Παπανδρέου ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ Νομοθετικὸν ἐκεῖνο Διάταγμα, ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω ὅτι ὄντως ὁ κ. Παπανδρέου ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ τι, ἀλλὰ παρενέπεσαν τὰ διάφορα ζητήματα καὶ δὲν ἐφηρμόσθη.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§193Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ἢ μόνον διὰ τὸ εὐμέθοδον τῆς ἐργασίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Συζητοῦμεν σήμερον τὸ περὶ ἐλέγχου τῆς διοικήσεως· ἐπ’ αὐτοῦ θὰ συζητήτωμεν, ἐκεῖνο δὲ οἱ ὁποῖοι παραδέχονται τὴν αὐτοδιοίκησιν δὲν δύνανται νὰ θέσωσι τίποτε ἄλλο παρὰ τὰ ζητήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὸ νομοσχέδιον. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ συζητήσωσι, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ζητῶσι τὴν προσαγωγὴν τῶν παλαιοτέρων νόμων, πρέπει νὰ φροντίζωσι νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν αὐτῶν ἐκ τῶν προτέρων καὶ νὰ τοὺς μελετῶσιν, ἀφοῦ μάλιστα εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ γνωρίζωσι τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ ἄγνοια τῶν νόμων δὲν ἐπιτρέπεται. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἂς προσαχθῇ τὸ Νομοθετικὸν ἐκεῖνο Διάταγμα συμφώνως πρὸς τὴν αἴτησιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀγνοοῦσι τὸν νόμον. Λοιπὸν ὅταν τὸ διαβάσῃ κανεὶς καὶ θέλῃ νὰ τὸ τροποποιήσῃ, ἂς εἰσαγάγῃ πρότασιν τροποποιήσεως, διότι ἄλλως, ὅταν προσαχθῇ ὁ νόμος, θὰ ἀνέρχεται ὁ εἷς εἰς τὸ βῆμα καὶ ὁ ἄλλος καὶ θὰ συζητῇ ὄχι πλέον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρόκειται πρὸς συζήτησιν, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ νόμου. Δὲν θὰ κάμωμεν δὲ τίποτε ἄλλο εἰμὴ νὰ συζητῶμεν ἐπὶ ἕνα χρόνον καὶ οὔτε τὰ νομοσχέδια αὐτὰ νὰ ψηφίσωμεν οὔτε ἐκλογὰς νὰ κάμωμεν. Ἐνῷ εἶναι ἀνάγκη νὰ τελειώσουν ὅλα αὐτά, νὰ προκηρύξῃ μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως ἡ Κυβέρνησις τὰς ἐκλογὰς καὶ νὰ κατέλθωσιν οἱ πληρεξούσιοι εἰς τὰς ἐπαρχίας των νὰ ἐξηγήσωσιν εἰς τὸν λαὸν τὸν νέον αὐτὸν νόμον.

§194Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νομοθετικοῦ ἐκείνου Διατάγματος, πρόκειται περὶ προσθήκης; ὥστε τὸ καλύτερον εἶναι νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἵνα τοῦτο καταστῇ νόμος καὶ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογή του καὶ ἂν ἐν τῇ ἐκτελέσει ἀποδειχθῇ ὅτι ἔχει ἐλλείψεις νὰ τὰ διορθώσωμεν. Λέγω τοῦτο διότι καὶ ἄλλοτε κατὰ τὸ 1899 ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἐψήφισεν ἐπίσης νόμον περὶ ἀποκεντρώσεως, ὁ ὁποῖος εἶχε παρασκευασθῆ ἀπὸ εἰδικοὺς παλαιοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἄλλους, ἀλλὰ δὲν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Διατάγματος περὶ διοικήσεως τῶν Νομῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῆς περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων νομοθεσίας». Ὁ κ. Μαργέτης ἔχει τὸν λόγον.

§196Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀδύνατον ὅπως ἔχουν παρουσιασθῇ τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ τὰ συζητήσωμεν, διότι γίνονται τόσαι τροποποιήσεις εἰς τὸν νόμον περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, κατὰ τὴν Ρωμαϊκὴν πάντοτε τακτικήν, ἡ ὁποία τηρεῖται ἀπὸ σκοποῦ. Οἱ κρατικοὶ ὑπάλληλοι ἀφίνουν ἐπίτηδες τροποποιήσεις εἰς ὡρισμένας παραγράφους ἢ προσθήκας ὡρισμένων λέξεων, διὰ νὰ δύνανται οὕτω καὶ τὰς προσωπικὰς διατάξεις νὰ τὰς περνοῦν χωρὶς νὰ ἀντιληφθῇ τοῦτο ἡ Συνέλευσις, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ Κυβέρνησις.

§197Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω τί γίνεται εἰς ἄλλους νόμους, πρέπει νὰ ὁμολογήσητε ὅμως ὅτι ἐδῶ δὲν εὑρίσκεται οὐδεμία προσωπικὴ διάταξις καὶ χωρὶς νὰ διαβάσητε τὸ κείμενον τοῦ νόμου θὰ ἴδητε ὅτι πρόκειται περὶ ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου. Δὲν πρόκειται περὶ προσωπικῆς διατάξεως. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ διατύπωσις δυσχεραίνει. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, παραπλεύρως νὰ ὑπῆρχεν ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον. Ἀλλὰ τί θέλετε, τοῦτο εἶναι κακὴ συνήθεια τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν.

§198Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀκολουθήσῃ κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν νομοσχεδίων τὸ Ἑλβετικὸν σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον, καὶ μία μόνη διάταξις ὡρισμένου νόμου ἂν τροποποιηθῇ, ἡ τροπολογία δὲν περιορίζεται εἰς τὸ τροποποιούμενον ἄρθρον, ἀλλὰ διατυποῦται μετ’ αὐτῆς ὁλόκληρος ὁ νόμος καὶ ἀναφέρεται ὅτι «ὁ νόμος τάδε τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς». Οὕτω δὲ καὶ ἡ ὑπηρεσία καὶ οἱοσδήποτε ἄλλος, ὅστις θέλει νὰ μελετήσῃ τὸν νόμον, θὰ λαμβάνῃ τὸν τελευταῖον νόμον καὶ θὰ δύναται νὰ κατατοπισθῇ ἀμέσως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικήσεως τῶν νομῶν, ἤθελον νὰ ὑποστηρίξω ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ βάσις τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τῆς Ἐπαναστάσεως περὶ διοικήσεως τῶν Νομῶν. Ἡ βάσις τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς ὑπὸ τῶν πολιτῶν τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, ὅπως γίνεται καὶ διὰ τὰ κοινοτικά, κατ’ ἐμὲ εἶναι ἐσφαλμένη. Καὶ ὄχι μόνον δὲν θὰ προαγάγῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἀλλὰ τουναντίον θὰ μᾶς φέρῃ κοντὰ εἰς τὸ μεγάλο κακὸν τὸ ὁποῖον ἔχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, δηλ. τὸν κομματισμόν. Θὰ μᾶς φέρῃ καὶ δεύτερον κακόν, τὸν νομαρχιακὸν κοινοβουλευτισμόν. Καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἐπρότεινον ὅπως ἡ ἐκλογὴ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων γίνεται ἐμμέσως, διὰ τῶν Κοινοτήτων.

§199Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δηλαδή;

§200Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Δηλαδὴ ὑποστηρίζομεν καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὴν ὁμοσπονδιακὴν ὀργάνωσιν. Θὰ ἤθελον δηλ. ἄμεσον ἐκλογὴν μόνον διὰ τοὺς κοινοτικοὺς ἄρχοντας, οἱ κοινοτικοὶ δὲ ἄρχοντες κατόπιν νὰ ἀποστέλλουν τοὺς ἀντιπροσώπους εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον. Ἐπὶ πλέον θὰ εἶχον καὶ κάποιαν ἄλλην ἀντίρρησιν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι ἡ περιφέρεια τοῦ Νομοῦ διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ θὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον συνέβη εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, δηλ. νὰ ἔχωμεν ἕνα Νομόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ κατὰ μέσον ὅρον περὶ τὰς 100 κοινότητας. Συνεπῶς θὰ ἔχωμεν τὴν σημερινὴν ἀδυναμίαν τοῦ Νομάρχου καὶ ἐν γένει τῆς ὑπηρεσίας τῆς Νομαρχίας ὅπως ἐπιβλέπῃ τὰς 100 κοινότητας. Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἔχομεν παραπάνω ἀπὸ τὸν Νομὸν τὴν Γεν. Διοίκησιν, ἡ ὁποία ἔχει 3 ἢ 4 Νομοὺς καὶ ἀπ’ ἐπάνω ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν ἔχομεν τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐπιβλέπει ἐπίσης 4 ἢ 5 ἢ 6 Γενικὰς Διοικήσεις. Ἐνῷ λοιπὸν εἶναι πολὺ ὀλίγοι οἱ Νομοὶ (οἱ 4 ἢ 5) διὰ τὴν Γεν. Διοίκησιν, ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν τὸν Νομὸν ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ καθοδηγήσῃ ἢ νὰ ἐπιβλέψῃ τὰς 100 κατὰ μέσον ὅρον κοινότητας.

§201Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, αὐτὴ βεβαίως εἶναι μία σοβαρὰ παρατήρησις. Ἡ ἐπαρχία πράγματι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχει μίαν ὀντότητα· ἀλλὰ διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἕνας ὀργανισμὸς παρὰ τὴν Κοινότητα εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ ὄργανα μηχανικὰ διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὸν προορισμόν του. Νομίζετε, ὅπως ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα, ὅτι εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἐπαρχία; Νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον βλέπετε ὅτι προβλέπεται ἀνάπτυξις τῆς συγκοινωνίας. Ὁ Νομὸς καλῶς ὡρίσθη ὡς μονὰς τῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι ἔχει μίαν ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας. Ὑπάρχουν περιφέρειαι τοῦ Κράτους, εἰς τὰς ὁποίας ἴσως ὁ Νομὸς εἶναι μικρὰ περιφέρεια. Π. χ. εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ἕνεκα λόγων ἰδιαιτέρων γεωγραφικῶν, ὁ Νομὸς ἔχει μικρὰν περιφέρειαν. Ὁ Νομὸς Λαρίσης καὶ ὁ Νομὸς Τρικκάλων ἠμποροῦν νὰ ἀποτελέσουν μίαν περιφέρειαν. Τὸ ἴδιον ἠμπορεῖ νὰ ἔχωμεν καὶ διὰ Νομούς τινας τῆς Μακεδονίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφόσον δημιουργοῦμεν τὸν Νομὸν ὡς μίαν ὀντότητα μιᾶς ἐξελίξεως, ὀρθὸν εἶναι νὰ τεθῇ ὁ Νομὸς ὡς μονὰς τῆς αὐτοδιοικήσεως μεταξὺ τοῦ Κράτους. Τώρα, ἂν μεταξὺ τοῦ Νομοῦ καὶ τῆς Κοινότητος ὑπάρχῃ κενόν, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ λύσωμεν εἰς τὸ μέλλον. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι θὰ ὑπάρχῃ κενόν· ἀλλὰ πῶς θὰ λυθῇ αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ὁ Νομὸς ὁμολογουμένως πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ μίαν βάσιν αὐτοδιοικήσεως. Ἔχετε τὸν Νομάρχην καὶ μερικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται νὰ βοηθήσωσι τὸν Νομὸν νὰ ἐκτελῇ τὸν προορισμόν του. Σᾶς λέγω δὲ ὅτι καὶ πολλάκις θὰ εἶναι ζήτημα ἂν θὰ κατορθώσῃ ὁ Νομὸς νὰ ἀποκτήσῃ τὰ ἀναγκαῖα ὄργανα. Πολὺ περισσότερον θὰ εἶναι δύσκολον διὰ τὴν ἐπαρχίαν.

§202Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Θέλω νὰ καταλήξω εἰς εὐρυτέραν περιφέρειαν, κ. Πρόεδρε.

§203Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τότε φθάνετε εἰς τὸ ἄλλο ἄτοπον. Μὴ λησμονῆτε ὅτι ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις προϋποθέτει καὶ μίαν κοινότητα συμφερόντων, σύνδεσμον μεταξὺ τῶν μελῶν τῶν διαφόρων Κοινοτήτων. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως δύνασθε νὰ εἰπῆτε ὅτι ὁ Νομὸς εἶναι μεγάλος μᾶλλον παρὰ μικρός· ἀλλ’ εἶναι ἐπιβεβλημένος σήμερον· δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸν ἀλλάξωμεν. Εἰς μερικὰ μέρη θὰ προσκόψωμεν εἰς δυσχερείας. Εἶπε προηγουμένως ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς διὰ τὴν Λευκάδα. Ἄλλο τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς.

§204Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἀκριβῶς ἐγὼ θὰ ἤθελα μίαν κλίμακα διαφορετικήν. Μετὰ τὴν Κοινότητα θὰ ἤθελον μίαν αὐτοδιοίκησιν τῆς ἐπαρχίας, ὄχι ὅπως ἔχει σήμερον, ἀλλὰ μὲ εὐρύτερα ὅρια, καὶ ἐπάνω ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν μίαν διοίκησιν, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ ὅρια εὐρύτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ Νομὸς καὶ μικρότερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις, ὅπου λειτουργοῦν τοιαῦται. Θὰ εἴχομεν τότε τὴν ἑξῆς κλίμακα: 15 περίπου κοινότητες θὰ ἀπετέλουν κατὰ μέσον ὅρον μίαν ἐπαρχίαν. Περὶ τὰς 15 ἐπαρχίαι θὰ ἀπετέλουν μίαν Διοίκησιν καὶ περὶ τὰς 15 Διοικήσεις θὰ ἀπετέλουν τὸ Κράτος. Τώρα, ἐπειδὴ ἀκριβῶς παραδέχομαι καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἀπὸ τοῦδε νὰ ἔχωμεν καὶ τὸ προσωπικὸν τὸ ἀναγκαῖον δι’ ὅλην αὐτὴν τὴν ὀργάνωσιν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν Διοικήσεων, θὰ ἠμπορούσαμε νὰ δώσωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν εἰς τὰς Διοικήσεις, ὁπότε ἀκριβῶς θὰ τὰς εἴχομεν εἰς μικρότερον ἀριθμὸν καὶ ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς Νομούς, ὥστε νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν μὲ τὸ ὑπάρχον σήμερον προσωπικόν. Ἀλλὰ θὰ ἐβάζαμε μίαν βάσιν καλυτέραν διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Θὰ ἠμποροῦσαν δὲ διὰ τὴν διοίκησιν αὐτῶν τῶν Νομῶν τῶν μεγαλυτέρων, τῶν εὐρυτέρων τῶν σημερινῶν, νὰ ὁρίσουν ἀνὰ ἕνα ἀντιπρόσωπόν των αἱ ἐπαρχίαι προσωρινῶς, ἀντὶ νὰ ὑπάρχῃ ἕνα Συμβούλιον, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἓν διάμεσον μεταξὺ τῶν Κοινοτήτων καὶ τῶν Διοικήσεων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπανερχόμενος εἰς τὰς Κοινότητας, εἰς τὰ κύτταρα αὐτὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως, φρονῶ ὅτι ὁσηνδήποτε αὐτοδιοίκησιν νομαρχιακὴν καὶ ἂν δώσωμεν καὶ ὁσηνδήποτε αὐτοδιοίκησιν κοινοτικήν, ἂν δὲν ἀπαλλάξωμεν τὰς Κοινότητας ἀπὸ ὡρισμένα κρατικὰ βάρη, δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ ὀρθοποδήσουν. Σήμερον αἱ Κοινότητες δὲν ἔχουν μόνον τὴν διοίκησιν τῆς Κοινότητος, ἀλλ’ ἔχουν πολλὰς κρατικὰς ὑπηρεσίας, ὅπως εἶναι ἡ στρατολογία, διάφοροι ἄλλαι ὑπηρεσίαι, σωρεία ὁλόκληρος, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ ὅλους τοὺς κοινοτικοὺς ἄρχοντας καὶ τοὺς κάμνει νὰ μὴ ἔχουν μιᾶς ὥρας καιρὸν διὰ νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τὴν διοίκησιν τοῦ χωρίου. Ἀνάγκη λοιπόν, κατ’ ἐμὲ νὰ λείψουν ἀπὸ τὰς Κοινότητας τὰ βάρη αὐτὰ καὶ ἂς διορίσῃ τὸ Κράτος ἕνα ὑπάλληλον, τὸν Εἰρηνοδίκην π. χ. ὁ ὁποῖος νὰ κάμνῃ αὐτὰς τὰς ἐργασίας τὰς κρατικάς.

§205Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴμεθα ἐκτὸς τοῦ θέματος. Ἂν ἐξακολουθήσωμεν ἔτσι, θὰ σηκωθοῦμε νὰ φύγωμε. Ὅποιος τῶν κυρίων πληρεξουσίων θέλει νὰ εἰσαγάγῃ τροπολογίαν, ἂς τὴν ὑποβάλῃ.

§206Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε πληρεξούσιε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ παίζετε ρόλον Προέδρου.

§207Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὁ Κανονισμὸς εἶναι ἀνώτερος τοῦ Προέδρου. Ἐγὼ ἤθελον νὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν καὶ μὲ ἠμποδίσατε καὶ ἐπιτρέπετε τὰς διαλογικὰς συζητήσεις. Λοιπὸν λέγω καὶ ἐγὼ καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ θὰ ἐπιμείνω καὶ θὰ προκαλέσω ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως, ὅτι ὁστιςδήποτε θέλει δύναται νὰ εἰσαγάγῃ οἱανδήποτε τροπολογίαν ἢ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ ὅλου νομοσχεδίου.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀναγνωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§209ΑΝ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνονται τροποποιήσεις ἐν τῇ δημοτικῇ καὶ κοινοτικῇ νομοθεσίᾳ, ἀποτελεῖ ἓν μέρος τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐθέσπισεν ἡ Ἐπανάστασις καὶ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ εἰσαγάγῃ. Καὶ βεβαίως μετὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, κατὰ τὴν ὁποίαν τόσον πανηγυρικῶς ἐξεδηλώθη ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ δημοκρατικὴ συνείδησις θὰ ἦτο ἀδικαιολόγητος καθυστεροῦσα τὴν μὴ εἰσαγωγὴν τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως, καὶ δι’ αὐτὸ καὶ αἱ προτεινόμεναι τροποποιήσεις διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διέπονται ἀπὸ πνεῦμα πλήρους αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ περιέχουν καὶ κάποιαν ριζικωτέραν μεταρρύθμισιν καὶ μεταβολὴν τῆς δημοτικῆς καὶ κοινοτικῆς νομοθεσίας, διότι προβάλλεται τὸ ἐρώτημα ἂν κοινοτικὸς θεσμὸς ὁ ὁποῖος εἰσήχθη καὶ ἐνομοθετήθη ὑπὸ τὰς αἰσιωτέρας προβλέψεις, ἂν ὁ θεσμὸς αὐτός, ἰσχύων ἀπὸ δεκαετίας, ἀνταπεκρίθη πρὸς τὰς προβλέψεις ἐκείνων καὶ ἂν ἐδικαίωσε τὰς προσδοκίας, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθησαν οἱ εἰσηγησάμενοι τὸν νόμον αὐτόν. Νομίζω ὅτι οὐδεμία πρόβλεψις ἐπετεύχθη διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ τοῦ κοινοτικοῦ καὶ ὅτι διὰ τοῦ κοινοτικοῦ νόμου ἐδημιουργήθη μᾶλλον μία ἀνυπαρξία διοικήσεως. Κατετμήθησαν 115 Δῆμοι εἰς 2700 Κοινότητας τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, κατετμήθησαν τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων, ἐπολλαπλασιάσθησαν τὰ ἔσοδα τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῆς διοικήσεως καὶ δὲν γνωρίζω ἂν ἐγένετό τι σοβαρὸν ἐκ μέρους τῶν Κοινοτήτων μὲ τὸν ἰσχύοντα θεσμὸν αὐτὸν τὸν λεγόμενον κοινοτικόν.

§210Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νὰ μᾶς εἴπητε διατί δὲν ἔγινε.

§211ΑΝ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω. Κυρίως ὁ σκοπὸς ὁ ὁποῖος ἐπροκάλεσε τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ κοινοτικοῦ νόμου ἦτο πῶς νὰ καλλιεργηθῇ καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ τὸ πνεῦμα τῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ τοὺς ἀστικοὺς καὶ ἰδίᾳ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι ὠργανωμένοι εἰς ἀνεξαρτήτους καὶ ἰδίας κοινότητας, δηλαδὴ εἰς νομικὰ πρόσωπα τοῦ δημοσίου δικαίου, νὰ δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ κοινοτικὰ συμφέροντα ἐπὶ τῇ βάσει ἰδίων οἰκονομικῶν πόρων, τοὺς ὁποίους ἰσχυρίζοντο ὅτι ἀπερρόφων αἱ πρωτεύουσαι τῶν τέως δήμων. Καὶ ἐρωτῶ: Ἐπετεύχθη ὁ σκοπὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἐπροκάλεσε τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ; Ἀμφιβάλλω. Καὶ ὄχι μόνον ἀμφιβάλλω, ἀλλὰ δύναμι καὶ μετὰ βεβαιότητος νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἐπετεύχθη ὁ σκοπὸς αὐτοῦ, διότι προσέκοψε πρῶτον εἰς τὸ ἀκατάλληλον τῶν προσώπων, προσέκοψεν εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τὴν πνευματικήν, εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς μορφώσεως τῶν Κοινοτικῶν Συμβούλων καὶ τῶν Προέδρων, διότι παρετηρήθη τὸ φαινόμενον ὅτι Πρόεδροι Κοινοτήτων δὲν ἐγνώριζον νὰ ὑπογράφωσι καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, διότι ἐκλεγόμενοι ἀπὸ ἕνα στενὸν κύκλον δὲν ἠδύναντο παρὰ νὰ εἶναι τὰ προϊόντα τοῦ στενοῦ αὐτοῦ κύκλου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀνεπάρκεια τῶν προσώπων, ἡ ἀκαταλληλότης τῶν προσώπων, ἡ ὁποία ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ χρεωκοπήσῃ ὁ θεσμὸς αὐτός, εἶναι ἀκόμη καὶ ἡ ἀνεπάρκεια τῶν οἰκονομικῶν πόρων, διότι ἀνεξαρτήτως τοῦ γεγονότος ὅτι μία Κοινότης διὰ τὴν ὁποίαν καθιερώθη ὅτι ἠδύνατο νὰ ἱδρυθῇ καὶ μὲ 300 ἀκόμη κατοίκους, ἀνεξαρτήτως τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἐπαρκεῖς πόρους πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν κοινοτικῶν ἀναγκῶν, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ καὶ νέους φόρους, διότι τὰ Κοινοτικὰ Συμβούλια εὑρισκόμενα καὶ δρῶντα ἐντὸς ὡρισμένου στενοῦ κύκλου ὑφίσταντο πάντοτε τὴν ἐπιρροὴν τῶν μελῶν τῆς Κοινότητος, ἡ ὁποία πάντοτε δὲν στέργει νέας φορολογίας, πάντοτε παρεμποδίζει νέους φορολογικοὺς πόρους, εἰς τρόπον ὥστε δὲν δύναται οὐδεμία ἀνεπάρκεια νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς Κοινότητας αὐτάς. Καὶ τί ἀπέμεινε μετὰ τοῦτο, ἀφοῦ ἐπάρκεια οἰκονομικὴ δὲν ὑπῆρχεν, ἀφοῦ ἀκαταλληλότης προσώπων ἐσημειώθη; Παρετηρήθη μία ἀνυπαρξία δημοτικῆς διοικήσεως καὶ τὰ Κοινοτικὰ Συμβούλια ἀπέμειναν μόνον ὄργανα διοικήσεως καὶ ἐλησμόνησαν διατί ἐξηφανίσθη ἐντελῶς ἡ ἰδιαιτέρα ἰδιότης τῆς τοπικῆς διοικήσεως. Ἐχρησίμευσαν καὶ χρησιμεύουν οἱ Πρόεδροι διὰ νὰ δίδουν ὡρισμένας πληροφορίας εἰς τὰς δημοσίας Ἀρχάς, διὰ νὰ παρέχουν πιστοποιήσεις περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως......

§212Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὸ πλεῖστον ψευδεῖς.

§213ΑΝ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως· καὶ οὐδεμίαν ἀνάγκην γενικωτέραν ἐθεράπευσαν αἱ Κοινότητες διὰ τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι διέφθειραν καὶ τοὺς χαρακτῆρας, διότι ἐπλούτισαν ἀκόμη καὶ τὰ ἀνακριτικὰ γραφεῖα διὰ μηνύσεων διὰ πιστοποιήσεις ψευδεῖς δι’ ὡρισμένας στρατολογικὰς ὑποθέσεις, διότι χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἐπίγνωσιν καὶ τῶν καθηκόντων των καὶ τῆς ἀποστολῆς των ἔδιδον πιστοποιητικὰ ὅτι ἕνας ἔχει τέσσαρα παιδιά, ἐνῷ οὐδέποτε εἶχεν οὔτε ἕν. Ἀλλὰ δὲν διέφθειρε μόνον τοὺς χαρακτῆρας ὁ θεσμὸς αὐτός, ἀλλὰ καὶ τοὺς δημοδιδασκάλους, διότι τοὺς κατεστήσαμεν γραμματεῖς τῶν Κοινοτήτων, τοὺς ἀπεμακρύναμεν ἀπὸ τὸ ἔργον των καὶ τοὺς κατεστήσαμεν ἀναφορογραφεῖς καὶ γραμματεῖς τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων, ἀλλὰ καὶ μηνίοντας οἱονεὶ ἐκ τῶν παθῶν καὶ τῶν ἀδυναμιῶν τῶν Προέδρων· διὰ νὰ οἰκονομήσωμεν δαπάνας ἀνεθέσαμεν εἰς τοὺς διδασκάλους τὴν γραμματείαν μὲ ἐπίδομα 15 δραχ. κατὰ μῆνα. Ἀλλ’ ἦτο καὶ εἷς ἄλλος λόγος καὶ εἷς ἄλλος σκοπὸς ὁ ὁποῖος εἶχε προκαλέσει τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ κοινοτικοῦ θεσμοῦ. Ἐνθυμοῦμαι τὸν εἰσηγητὴν τοῦ κοινοτικοῦ νόμου, τὸν ἀείμνηστον Ε. Ρέπουλην, ὁ ὁποῖος ὁμιλῶν πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1912 εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς συλλόγους τῆς Κορινθίας ἔλεγε τὰ ἑξῆς: «Θὰ ἀπελευθερώσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τὴν τυραννίαν τῶν δημάρχων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὰ ὄργανα τῆς φαυλοκρατίας. Θὰ καταρρίψωμεν τὰ δημοτικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι μεταβληθῆ εἰς κομματικὰ πρακτορεῖα». Δὲν ἠξεύρω, κύριοι πληρεξούσιοι, ἂν ὁ διαπρεπὴς ἐκεῖνος πολιτευτὴς διετήρησε μέχρι τέλους τοῦ θανάτου του τὰς ἐλπίδας τὰς ὁποίας εἶχε στηρίξει ἐπὶ τοῦ κοινοτικοῦ θεσμοῦ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἐνεργουμένων ἐν τῷ μεταξὺ ἐκλογῶν θὰ ἔβλεπεν, ὅπως εἶπε, μίαν ἅμιλλαν εὐγενοῦς φιλοδοξίας πρὸς κατάληψιν τῆς κοινοτικῆς Ἀρχῆς διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κοινοτικῶν συμφερόντων ἢ θὰ ἔβλεπεν ἀγῶνα ἐπικρατήσεως ἐπὶ τῇ βάσει συνηθειῶν κακῶν, τὰς ὁποίας ἀπέκτησαν ἀκριβῶς ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ κοινοτικοῦ νόμου. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι ὅτι οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων προσεκλήθησαν καὶ συνήχθησαν ἀπὸ τῶν περάτων τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸ 1920 καὶ μετὰ πολυτελῆ γεύματα εἰς τὸ Ζάππειον ἔψαλον τὰ ἐπινίκια τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ ἔργου καὶ ἐπευφήμησαν τὸν πρωτεργάτην τοῦ ἐθνικοῦ μεγαλείου διὰ νὰ μεταβοῦν ἔπειτα εἰς τὰς Κοινότητας καὶ νὰ συντελέσουν εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας! Λοιπὸν καὶ οἱ σκοποὶ οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ δὲν ἐπέτυχον, διότι καὶ χρεοκοπία καὶ ἀβαρία ἐπῆλθε τοῦ κοινοτικοῦ θεσμοῦ διὰ τῆς ἀνυπαρξίας μιᾶς τοπικῆς διοικήσεως, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὠνειρεύθη ὁ μακαρίτης Ἐμ. Ρέπουλης καὶ αὐτὸ δὲν ἐπέτυχε, διότι εἰς μελλούσας ἐκλογὰς θὰ ἴδητε μετὰ πόσου φανατισμοῦ καὶ μετὰ πόσης ἐμπαθείας θὰ διεξαχθοῦν αἱ κοινοτικαὶ ἐκλογαί. Καὶ βέβαια θ’ ἀπετέλει τόλμημα διὰ τὴν παροῦσαν στιγμὴν νὰ συστήσῃ κανεὶς τὴν κατάργησιν τοῦ κοινοτικοῦ θεσμοῦ καὶ τὴν ἐπαναφορὰν τῶν δήμων, διότι βέβαια ἔχομεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν δύο γνώμας, αἱ ὁποῖαι συμπίπτουν ἀκριβῶς εἰς τὴν ταχεῖαν διενέργειαν ἐκλογῶν. Ἀλλ’ ἂν θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν Δήμων, βέβαια ἔπρεπε νὰ θέσῃ μίαν προϋπόθεσιν. Ἡ προϋπόθεσις αὕτη ἦτο ὅτι ἡ ἐπαναφορὰ τῶν Δήμων δύναται νὰ γίνῃ μόνον διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν δημάρχων, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς διὰ τοῦ Τύπου, ἀλλὰ δὲν βλέπομεν τὴν ἐφαρμογὴν καμμιᾶς διατάξεως σχετικῆς εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Καὶ ὄχι μόνον ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ τῶν δημάρχων, ἀλλὰ καὶ μία πλήρης αὐτοδιοίκησις θὰ ἠδύνατο ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν κοινοτικὸν θεσμὸν τὸν ἀδρανῆ μέχρι σήμερον, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ παλαιοῦ θεσμοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι δύναται νὰ σταματήσῃ ὀλίγον ἡ Συνέλευσις διὰ νὰ σκεφθῇ ἂν πρέπει νὰ διατηρήσῃ ἕνα θεσμὸν τοιοῦτον, ὁ ὁποῖος ἐπέφερε τὴν ἀδράνειαν καὶ τὴν ἀνυπαρξίαν τῆς τοπικῆς διοικήσεως ἢ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν θεσμὸν τὸν δημοτικὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει προσωρινῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκεῦος Ζερβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§215ΣΚΕΥΟΣ ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅλοι οἱ μέχρι τοῦδε ὁμιλήσαντες διὰ τὰ σχετικὰ περὶ αὐτοδιοικήσεως νομοσχέδια, ὡμίλησαν κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἀπὸ θεωρητικῆς ἀπόψεως, ἐκτὸς σπανιωτάτων ἐξαιρέσεων. Βεβαίως ἐγὼ δὲν εἶμαι ὁ ἁρμόδιος, ἀλλὰ γνωρίζω τὸ ζήτημα καθολοκληρίαν, ἐπειδὴ εἰς τὴν Δωδεκάνησον τὸ ζήτημα τῆς αὐτοδιοικήσεως παραμένει ὅπως ὑπῆρξεν ἀπὸ 150–200 ἐτῶν. Ἡ αὐτοδιοίκησις τῶν νήσων, ἕνεκα τῆς γεωγραφικῆς των θέσεως εἶναι πλήρης. Ὅταν προσεχῶς, ἐλπίζω, κατέλθωμεν εἰς τὴν Δωδεκάνησον, θὰ συναντήσωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν πλήρη. Εἰς τὴν Δωδεκάνησον ἡ Κοινότης ἐκλέγει κατ’ ἔτος τοὺς ἀντιπροσώπους της ἐν τῷ Νομαρχιακῷ Συμβουλίῳ. Ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Κοινότητος, ὁ Νομάρχης δηλαδή, ἔχει περὶ ἑαυτὸν ἓν Συμβούλιον, τοῦ ὁποίου ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν εἶναι διπλάσιος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Κοινοτήτων.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ταύτην τὴν στιγμὴν ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§217Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον ὁμιλεῖ ὁ κ. Ζερβὸς πρέπει ν’ ἀποσύρωσι τὴν πρότασιν, διότι θὰ χάσωμεν καιρὸν ἀναγινώσκοντες τὸν κατάλογον. Βλέπω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου· διὰ τίνα λόγον νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§218ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαβάστε τὰ ὀνόματα.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει). Μάρακας, Τσιγκόλης, Καταπότης, Γοβατζιδάκης, Μπογιώτας, Μάρκου καὶ Κωνσταντινίδης.

§220Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι κωλυσιεργία.

§221Ι. ΤΣΙΓΚΟΛΗΣ. Δὲν εἶναι κωλυσιεργία. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθήμεθα ἕως τὰς τρεῖς μὲ παρόντας δέκα πέντε πληρεξουσίους.

§222Γ. ΜΑΡΑΚΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§223Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ τελειώνομεν.

§224Γ. ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ. Δὲν ἐννοῶ διατί ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκφράζει τὴν ἀπορίαν του διὰ νόμιμον δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἤσκησαν οἱ ὑπογράψαντες παρεχόμενον ἀπὸ τὸν κανονισμόν.

§225Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς εἴπω τὸν λόγον. Διότι διὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν ὑπάρχει σοβαρὰ ἀντίρρησις. Βλέπετε ὅτι ἀκούομεν μερικὰς λεπτομερειακὰς ἀντιρρήσεις. Ποῖος λόγος νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐνστάσεως ὀφείλομεν ν’ ἀναγνώσωμεν τὸν κατάλογον. Ἀλλ’ εἶναι περιττὴ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου ἐκτὸς ἐάν τινες τῶν ὑπογραψάντων ἀποσύρουν τὴν ὑπογραφήν των.

§227ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διαβάστε πάλιν τὰ ὀνόματα. (Ἐκφωνηθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῶν ὀνομάτων τῶν ὑποβαλόντων τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, εὑρίσκονται παρόντες μόνον οἱ κ.κ. Α. Μάρκου, Μ. Καταπότης, Γ. Μάρακας καὶ Ι. Τσιγκόλης).

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν, θεωρεῖται ὡς μὴ ὑποβληθεῖσα. Ὁ κ. Ζερβὸς παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ.

§229ΣΚΕΥΟΣ ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ μεγαλυτέρα κατηγορία κατὰ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι δῆθεν δὲν παρέχει κατάλληλον προσωπικόν. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ πεῖρα τῶν ὑποδούλων μερῶν, ὅπου ἡ αὐτοδιοίκησις εἶναι πλήρης οὐχὶ μόνον εἰς τὸν Νομόν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Κοινότητα καὶ ὅπου ἐφαρμόζεται θαυμάσια, ἔχει ἀποδώσει μέγιστα καὶ ἄριστα ἀποτελέσματα, μᾶς ἐνθαρρύνει πλήρως καὶ μᾶς ἐπιτάσσει τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν τούτου. Ἐν ᾗ περιπτώσει εἰσαγάγωμεν αὐτὴν καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, θὰ ἔχωμεν τὰ ἴδια ἀποτελέσματα καὶ ἀπείρως ἔτι βελτίονα, διότι καὶ σχολεῖα θὰ ἐγίνοντο εἰς ὅλας τὰς πόλεις καὶ τὰ χωρία καὶ δικαστικὰ κτίρια καὶ μεγαλοπρεπεῖς ναοὶ καὶ νοσοκομεῖα καὶ διοικητικὰ κτίρια καὶ ἔργα ὁδοποιΐας καὶ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία θὰ ὑπάρχῃ πλήρης καὶ τελεία. Συμπέρασμά μου, κύριοι, εἶναι ὅτι ἡ προσωπική μου πρακτικὴ πεῖρα, ἡ ὁποία εἶναι ἄσχετος μὲ τὴν θεωρητικὴν καὶ ἐπιστημονικήν, εἶναι ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις, εἰσερχομένη εἰς τὸν Νομὸν καὶ εἰς τὴν Κοινότητα, θὰ παράσχῃ τὰ σπουδαιότερα καὶ ἄριστα ἀποτελέσματα.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§231Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐνισχύσητε τὴν διοικητικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετασθοῦν τὰ δύο νομοσχέδια.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§233Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ ψηφισθῇ, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 93 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Εἶναι ἐπεῖγον.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου 2789». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§235ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ ἀπόγευμα ὥρᾳ 6 μ.μ. (Ὥρᾳ 2 π.μ.).