1924.06.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58Η

Τρίτη 17 Ἰουνίου 1924.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 6.30′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Οἱ ἀρχιερεῖς τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου παρακαλοῦσιν ὅπως διορισθῶσιν ὡς Μητροπολῖται εἰς διαφόρους Ἐπαρχίας. — Ὁ Θεοφάνης Κακριδῆς, καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, καταγγέλλει τὰς ἀδικοπραγίας ἀνωτάτων ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων. — Αἱ πτυχοῦχοι τηλεφωνήτριαι ζητοῦσιν ὅπως βελτιωθῇ ἡ θέσις των. — Ὁ Νικόλαος Γαλανόπουλος ἐκ Πύργου παρακαλεῖ ὅπως προστατευθῇ ἀπέναντι τοῦ ἐνοικιοστασίου τῆς οἰκίας τοῦ Πολυζωγοπούλου. — Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ζητουμένης ἀπαλλοτριώσεως χώρου πρὸς ἵδρυσιν Τραπεζιτικῶν Γραφείων καὶ Ἀποθηκῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ. — Αἱ Κοινότητες τοῦ βορείου τμήματος Χαλκιδικῆς παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπεκταθῇ ἕως ἐκεῖ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμή. — Οἱ ἔφεδροι Κοινότητος Πλάκας Λήμνου παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς χορηγηθῶσι τὰ ἐν τῇ περιφερείᾳ των ὑπάρχοντα διαθέσιμα τουρκικὰ ἀγροκτήματα. — Οἱ κάτοικοι Βασιλικῶν ζητοῦσι τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κυριακῆς ἀναπαύσεως. — Ὁ πρόεδρος τῆς Κοινότητος Πέραν–Μελάνων παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῶσι τὰ ὑπὲρ τοῦ Κλήρου προτεινόμενα μέτρα. — Οἱ πρόεδροι τῶν Φαρμακευτικῶν Συλλόγων Τρικκάλων, Βόλου καὶ Θεσσαλονίκης εὐχαριστοῦσι τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ φαρμακευτικοῦ νομοσχεδίου. — Οἱ κάτοικοι Κρουσῶνος Μαλεβυζίου Κρήτης παρακαλοῦσιν ὅπως ἀποπερατωθῇ ἡ ἁμαξιτὴ ὁδὸς Ἡρακλείου–Κρουσῶνος. — Οἱ ἔφεδροι Σελίτσανης παρακαλοῦσιν ὅπως γίνωσιν ἀποδεκτὰ τὰ αἰτήματα τῆς «Ὁμοσπονδίας Παλαιῶν Πολεμιστῶν». — Ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Κορωπίου παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσι μέτρα προστασίας οἰνοπαραγωγῆς. — Ὁ πρόεδρος Χορίβου παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα ὑπὲρ τῶν χαλαζοπλήκτων. — Ὁ πρόεδρος τῆς Κοινότητος Πλατάνου καὶ ὁ Συνεταιρισμὸς Πλατάνου παρακαλοῦσιν ὅπως ὑποβληθῇ σύμβασις ἐξαγορᾶς 10,000,000 σταφιδοκάρπου. — Ὁ δημοδιδάσκαλος Θηβῶν Νικόλ. Ἐλευθεριάδης ὑποβάλλει ὑπόμνημα σχετικὸν μὲ τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια. — Οἱ ζωέμποροι Γαυρείου τῆς Ἄνδρου παρακαλοῦσιν ὅπως ἡ παρακράτησις τῶν μεταφερομένων ζώων καὶ λοιπῶν προϊόντων γίνηται ἐν Γαυρείῳ. — Ἡ Ἀχαϊκὴ Ἱερατικὴ Ἕνωσις παρακαλεῖ ὅπως βελτιωθῇ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν ἱερέων. — Κάτοικοι Ἡρακλείου διαμαρτύρονται διὰ τὴν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου ἀποζημίωσιν τῶν σταφιδεμπόρων. — Ἡ Ἕνωσις ἀλευρεμπόρων Καλαμῶν παρακαλεῖ ὅπως δοθῇ αὐθεντικὴ ἑρμηνεία εἰς τὸν νόμον 2125 σχετικῶς μὲ τὰ ἐξ ἀλλοδαποῦ σίτου προερχόμενα ἄλευρα. — Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Ἀργαλαστῆς παρακαλεῖ ὅπως ἀρθῇ ἡ ἀπαγορευτικὴ διαταγὴ ἐξαγωγῆς ἐλαιῶν καὶ ἐλαίου. — Οἱ πρόσφυγες Μηχανικοὶ Θεσσαλονίκης παραπονοῦνται διὰ τὴν μὴ πρόσληψίν των εἰς τὰ βενζινάροτρα. — Ὁ Ἱερατικὸς Σύνδεσμος Ἀρκαδίου Κρήτης παρακαλεῖ ὅπως βελτιωθῇ ἡ οἰκονομικὴ θέσις τῶν μελῶν του. — Ἡ φιλελευθέρα Μακεδονικὴ νεότης ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κυριακῆς ἀναπαύσεως. — Διάφοροι δημοδιδασκαλικοὶ Σύλλογοι παρακαλοῦσιν ὅπως ὑποστηριχθῇ τὸ ὑπόμνημα τῆς Ὁμοσπονδίας των. — Ἡ Ἕνωσις θυμάτων πολέμου Βόλου παρακαλεῖ ὅπως ἀποσταλῇ Γραμματεὺς διὰ τὸν κανονισμὸν τῆς συντάξεώς των. — Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι Σπάρτης παρακαλοῦσιν ὅπως κανονισθῇ ὁ μισθός των ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κτητικῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς. — Ἡ Ἕνωσις τῶν Προσφύγων Λέσβου διαμαρτύρεται κατὰ τῆς Ἐφεδρικῆς Ἑνώσεως, ζητούσης ὅπως τοὺς ἐκτοπίσῃ ἐκ τῶν Μουσουλμανικῶν περιουσιῶν. — Ὁ Σύνδεσμος τῶν τεχνιτῶν ἀρβυλοποιῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα διαμαρτυρίας διὰ τὰ κατ’ αὐτοῦ λεχθέντα. — Διάφοροι πρόσφυγες πωληταὶ σπόγγων αἰτοῦνται ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐνάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματός των ἐλευθέρως ἀνὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν. — Διάφοροι Σύλλογοι Πρεβέζης παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπιψηφισθῇ νομοσχέδιον περὶ μισθοδοσίας ἱεροῦ Κλήρου. — Ὁ Ἱερατικὸς Σύνδεσμος Ἰωαννίνων παρακαλεῖ ὅπως ἐπεκταθῇ ὁ νόμος περὶ ἐνοριῶν καὶ ἐφημερίων καὶ εἰς τὰς νέας Χώρας. — Ἐνοικιασταὶ Ὀθωμανικῶν καταστημάτων Λαρίσης παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ ἀρθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον. — Οἱ κάτοικοι Σκυλλοῦντος ζητοῦσι τὴν μεταφορὰν τοῦ δικαστικοῦ Στρατοδικείου Πύργου εἰς τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν. — Ὁ Συνεταιρισμὸς Παπαράντζας διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας περὶ ἀπαλλοτριώσεως τοῦ ὁμωνύμου ἀγροκτήματος. — Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι Πατρῶν αἰτοῦνται τὴν βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς των θέσεως. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Καλαμπάκας παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσι δρακόντεια μέτρα πρὸς τερματισμὸν τῆς ἀπεργίας. — Ὁ πρόεδρος τῆς Κοινότητος Φαρσάλων παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἐν σχέσει πρὸς τοὺς κλήρους. — Ὁ Σύνδεσμος τεχνιτῶν Κυπαρισσίας παρακαλεῖ ὅπως ἀποτραπῇ ἡ μελετωμένη ἀπόσπασις τοῦ Εἰρηνοδίκου Κρεσταίνων. — Οἱ κάτοικοι Ἐλασσόνος παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ πραγματοποιηθῇ ἡ μελετωμένη ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐπὶ κτημάτων Ὀθωμανικῶν. — Ὁ πληρεξούσιος κ. Κ. Κουρτίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων Θράκης. — Ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Σολδᾶτος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ σημάνσεως, συντηρήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς διώρυγος Λευκάδος–Ἀλεξάνδρου». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Γ. Σεχιώτης, Δ. Φλέσσας, Γ. Σπίγγος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς ἀπομακρυνθέντων ἐκ τοῦ στρατεύματος ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν». — Ὁ πληρεξούσιος Λευκάδος κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ σημάνσεως, συντηρήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς διώρυγος Λευκάδος–Ἀλεξάνδρου». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Β. Καραπαναγιώτης, Χ. Γρηγορίου καὶ Π. Λαδᾶς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἰατρικῶν θέσεων». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Χατζηκυριακοῦ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ μικρᾶς προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 63 τοῦ νόμου 1242, ἀφορώσης εἰς ἀναγνώρισιν συνταξίμου ὑπηρεσίας τῶν προϋπηρετησάντων ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν ἐν κοινοτικοῖς ἢ ἄλλοις σχολείοις ἐπὶ Τουρκοκρατίας τῶν νέων Χωρῶν». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Β. Καραπαναγιώτης, Χ. Γρηγορίου καὶ Π. Λαδᾶς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ στρατεύσεως τῶν ἀστρατεύτων ἰατρῶν». — Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Κ. Ἀλαβάνος, Σ. Θεοδωρόπουλος, Α. Παπαδάμ, Ι. Μαραγκός, Ι. Βενιέρης κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου τῶν ἐπὶ πτυχίῳ πανεπιστημιακῶν ἐξετάσεων κατὰ τὸ τρέχον πανεπιστημιακὸν ἔτος». — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Ι. Λυμπερόπουλος καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 29 Νοεμβρίου 1917 περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ͵ΓΩΚΓʹ, ͵ΓΩΚΕʹ καὶ ͵ΓΠΞϚʹ περὶ Ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου». — Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Α. Χατζηκυριάκος καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ᾼΩΛΖʹ περὶ βαθμολογίας τῶν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἰατρικοῦ κλάδου τοῦ Π. Ναυτικοῦ καὶ προσθήκης διατάξεων». — Ὁ πληρεξούσιος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κ. Π. Καραπάνος αἰτεῖται τρίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. (Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, ἡ ἄδεια χορηγεῖται).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων Οἱ κ. κ. Ι. Μαρματάκης καὶ Σκ. Ζερβὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τορπιλλισθέντων ναυτικῶν.

§3Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπεσχέθη πρὸ πολλοῦ ὅτι θὰ ὑπέβαλλε νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐλαμβάνετο πρόνοια διὰ τοὺς ἀναφερομένους. Καίτοι ὅμως παρῆλθε τόσος καιρός, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ὑπέβαλεν ἀκόμη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ οὕτω παρατείνεται μία δυσάρεστος διὰ τὰ δυστυχῆ αὐτὰ θύματα κατάστασις, ἡ θεραπεία τῆς ὁποίας καθίσταται ἀναγκαία.

§4ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνενῶ καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς λῆψιν ἑνὸς μέτρου ὑπὲρ τῶν θυμάτων αὐτῶν τοῦ μεγάλου πολέμου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Φ. Γιαννακόπουλος καὶ Δ. Σαράτσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Βόλου.

§6Φ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Βόλου δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Συνέλευσιν ζητεῖ τὴν λῆψιν διαφόρων μέτρων πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς του. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅπως μελετήσῃ τὴν ἀναφορὰν καὶ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἐπιμελητηρίου.

§7Δ. ΣΑΡΑΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διαβιβασθῇ παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. Ὑπουργός.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ κ. κ. Τ. Ἀναστασίου, Σ. Γρηγορίου, Ν. Συριόπουλος, Α. Δενδρινός, Σ. Ζερβός, Ν. Ξηρός, Ν. Καλλιοντζῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς σταφιδικοῦ κόσμου Πύργου.

§9Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ μόνον διὰ τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ὅπως δώσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὁδηγίας, ἵνα ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καταρτισθῇ ὑπὸ τὸν ὅρον ἐκεῖνον, ὑπὸ τὸν ὁποῖον ἀνεκοίνωσεν ἡ Κυβέρνησις, δηλαδὴ τῆς ἀγορᾶς τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς τὴν τιμὴν τῶν 3.000–3.200 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον.

§10Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγορᾶς ὡρισμένου ποσοῦ σταφιδοκάρπου ἔχει λυθῆ. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ τονίσω εἶναι, ὅτι πᾶσα ὑποστήριξις γινομένη εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς δὲν πρέπει νὰ θεωρῆται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὡς χάρις. Εἶναι ὑποχρέωσις καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν κόσμον τὸν ἀναξιοπαθοῦντα, ἀλλὰ καὶ χάρις εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Διότι σήμερον ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ἐξακολουθήσουν αἱ Κυβερνήσεις τὴν πολιτικὴν τῶν δανείων παρὰ μόνον ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ γεωργία, διὰ τῆς ὁποίας καὶ μόνης θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγων καὶ Σωματείων Γυθείου.

§12Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ θερμῶς τὴν προκειμένην ἀναφοράν, καθόσον πρόκειται περὶ δικαιοτάτων αἰτημάτων.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλέλλης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν κατοίκων Ἄρτης.

§14Ν. ΚΑΛΕΛΛΗΣ. Οἱ κάτοικοι Ἄρτης δι’ ἀναφορᾶς των ζητοῦσι τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Ἄρτης ἀπὸ τῆς πληρωμῆς τοῦ ποσοῦ δι’ οὗ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας αὐθαιρέτως τὸ ἐπιβαρύνει ὑπὲρ τῆς διώρυγος Λευκάδος καὶ τῆς σημάνσεως τοῦ Ἀμβρακικοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑπέβαλε σχετικὸν νομοσχέδιον, κατὰ τὴν συζήτησιν δὲ αὐτοῦ θὰ γίνῃ ἡ δέουσα ἀνάπτυξις.

§15Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὑπεβλήθη ἤδη σχετικὸν νομοσχέδιον ῥυθμίζον τὸ ζήτημα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σολδᾶτος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῶν Κοινοτήτων τοῦ τέως Δήμου Καρυᾶς Λευκάδος.

§17Γ. ΣΟΛΔΑΤΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀναφορὰν τῶν Κοινοτήτων τοῦ τέως Δήμου Καρυᾶς Λευκάδος, ζητουσῶν τὴν ἐπανίδρυσιν ἐν Καρυᾷ Ἑλληνικοῦ σχολείου. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν τῇ πόλει τῆς Λευκάδος φοιτώντων μαθητῶν ἐν τῷ Ἑλληνικῷ σχολείῳ εἶναι μέγας καὶ εἶναι ἀνάγκη ἀραιώσεως, ἀλλὰ καὶ αἱ ἀποστάσεις εἶναι μεγάλαι, ὥστε διὰ τοὺς μαθητὰς τοὺς μὴ δυναμένους νὰ μένωσι διαρκῶς ἐν τῇ πόλει καθίσταται ἀνέφικτος ἡ ἐκπαίδευσις, ἐνῷ διὰ τῆς ἐπανιδρύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου ἐν Καρυᾷ θὰ ἐξυπηρετηθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ συμφέροντα 16 ἐν ὅλῳ Κοινοτήτων, ἐχουσῶν περὶ τὰς 15.000 κατοίκων, οἵτινες ἀποτελοῦσι τοὺς τρεῖς τέως Δήμους Σφακιωτῶν, Καρυᾶς καὶ Ἐξανθείας, ὧν ἀπὸ τοπογραφικῆς ἀπόψεως κέντρον εἶναι ἡ κωμόπολις Καρυά. Παρακαλῶ λοιπὸν θερμῶς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως ταχέως ζητήσῃ τὴν κατὰ νόμον γνωμάτευσιν τοῦ οἰκείου γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ.

§18Ι. ΛΙΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν σας, κ. συνάδελφε καὶ θὰ ἐνεργήσω.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκ. Ζερβὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἐμ. Κρασᾶ.

§20ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀναφερόμενος πρόσφυξ ὑπάλληλος αἰτεῖται τὴν καταβολὴν αὐτῷ καθυστερουμένης ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας ἀποζημιώσεως δύο μηνῶν. Πρόκειται περὶ πτωχοῦ πρόσφυγος καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς προσγινομένης εἰς αὐτὸν ἀδικίας.

§21Δ. ΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Δυστυχῶς, κ. συνάδελφε, ὑφίσταται νομικὸν κώλυμα διὰ τὴν καταβολὴν τῆς αἰτουμένης ἀποζημιώσεως.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ι. Μαρματάκης καὶ Π. Πολυχρονίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς διδασκάλων Χανίων.

§23Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, δοθέντος ὅτι πρόκειται νὰ προσμετρηθῇ εἰς τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας μικρός τις χρόνος διὰ τὴν σύνταξιν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Γουργουρῆς, Σ. Κρεμεζῆς, Θ. Κριεζῆς, Γ. Δουζίνας καὶ Γ. Μπούμπουλης ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἐπιτροπῆς συνταξιούχων τοῦ Ναυτικοῦ.

§25Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΡΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν ἀναφορὰν τῶν συμπατριωτῶν μου ναυτικῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸ κατώτερον ὅριον τῆς οἰκονομολογικῆς καταστάσεως μὲ τὰς συντάξεις τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. (Ἀναγινώσκει): «Πρόεδρον Συνελεύσεως. Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Πληρεξουσίους Παρνασσίδος Γουργουρῆν, Κρεμεζῆν, Σταματόπουλον. Ἀθήνας Συνταξιοῦχοι ναυτικοί, χῆραι, ὀρφανά, δυστυχοῦντες, συνῆλθον ἅπαντες ἐν βοῇ, παρακαλοῦν Ἐθνοσυνέλευσιν ἐγκρίνῃ νομοσχέδιον, ὅπως περισσεύματα Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου διατεθῶσι περιθαλψιούχους, καθόσον ἄστοργον καὶ ἄδικον Ταμεῖον ἀποταμιεύει χρήματα ἀνήκοντα συνταξιούχους, στερουμένους ἐπιουσίου. Πεποίθαμεν εὐγενῆ ὑμῶν ἐνέργειαν. Εὐγνωμονοῦντες. Ἐπιτροπὴ Περιθαλψιούχων Κωνστ. Ἄγγελος, Χαρ. Ἀρβανίτης, Ἰωάν. Κατσούλης». Εἶναι μία τάξις τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας ἐγκαταλειφθεῖσα εἰς τὴν τύχην της, ἡ τύχη δὲ δυσκόλως εὐνοεῖ τοὺς μοιρολατρικῶς ἐφησυχάζοντας ἢ τοὺς ἕνεκα ἀτολμίας ἀγνοουμένους. Αὕτη πιεζομένη ὑπὸ τῶν περιστάσεων καὶ συναισθανομένη τὴν ἀνάγκην τῆς ἐνισχύσεως τῆς τάξεώς της, ἀκολουθοῦσα δὲ τὸ σοφώτατον δίδαγμα «τὸ ζητούμενον ἁλωτόν, ἐκφεύγει δὲ τ’ ἀμελούμενον», παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν διὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου αὐτῆς καὶ ἡμῶν τῶν πληρεξουσίων, ὅπως ἐν τῇ περὶ τῶν ὅλων μερίμνῃ της φροντίσῃ καὶ καταστήσῃ ἀνετώτερον τὸν βίον εἰς τὰς τάξεις τῶν συνταξιούχων τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. Αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ἐργατῶν θαλάσσης, οἱ γέροντες ἀπόμαχοι οἱ ἔχοντες ὡς μόνον πόρον ζωῆς τὴν πενιχροτάτην περίθαλψιν τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, λαμβάνοντες 30 καὶ 20 καὶ 18 δραχμὰς ἕκαστος, εὑρισκόμενοι εἰς τὴν κατωτάτην βαθμίδα τῆς οἰκονομολογικῆς κλίμακος καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἐν τῇ μεταπολεμικῇ ζωῇ, τῆς ὁποίας τὰς πολλὰς καὶ μεγάλας ἀνάγκας καρτερικῶς ὑφίστανται, παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως λάβῃ τὰ κατάλληλα νομοθετικὰ μέτρα, ὥστε τὰ περισσεύματα τῶν ἐτησίων προσόδων τοῦ Ταμείου, ἀνερχόμενα εἰς 8 περίπου ἑκατομμύρια δρ. νὰ διανέμωνται ἀναλόγως ὡς τακτικὴ αὔξησις τῆς συντάξεώς των πρὸς τοὺς ἀντικρύζοντας εἰς τὸ γῆράς των τὴν δυσχερεστάτην περίοδον τῆς ζωῆς των. Ἐπίσης διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὑποχρεωθῇ τὸ Ταμεῖον νὰ διαθέσῃ ἐφάπαξ ὡς ἐπίδομα ἱκανὸν χρηματικὸν ποσόν, ἵνα δυνηθῶσι καὶ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς πρώτας ἀνάγκας τοῦ βίου. Ἐπιλαμβάνομαι δὲ τῆς εὐκαιρίας νὰ διαδηλώσω ἀπὸ τῆς ἐπισήμου ταύτης θέσεως τὰ εὐγνώμονα αἰσθήματα ὁλοκλήρου τοῦ ναυτικοῦ κόσμου καὶ ἰδιαιτέρως τῶν συμπολιτῶν μου Γαλαξειδιωτῶν πρὸς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ναυτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν.

§26Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ τὸ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§27Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΡΗΣ. Ἔχει κατατεθῆ νομοσχέδιον περὶ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ, τὸ ὁποῖον ἐκάθητο νεκρόν, ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν Ναυτικῶν, Οἰκονομικῶν, Στρατιωτικῶν, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, οἵτινες ὑποβαλόντες τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ἐφρόντισαν, ὥστε νὰ διατεθῇ κατὰ τρόπον δίκαιον καὶ ἀνάλογον τὸ ἐξ 25.000 λιρῶν στερλινῶν κληροδότημα, τὸ ὁποῖον ἡ γενναία καὶ φιλογενὴς ψυχὴ τοῦ ἀειμνήστου καὶ μεγάλου ἐθνικοῦ εὐεργέτου Ἀνδρέου Συγγροῦ κατέλιπε διὰ τοῦ ἀπὸ 9 Μαΐου 1897 κωδικέλλου του εἰς τοὺς ἀποστράτους καὶ ἀπομάχους τοὺς μὴ ἔχοντας στέγην, οἰκογένειαν ἢ σύνταξίν τινα. Ἐπειδὴ ὅμως τοιοῦτοι ἀπόμαχοι δὲν ὑπῆρχον ἐν Ἑλλάδι, συνεπῶς καὶ τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια ἐδέχθησαν καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις συμφωνεῖ ὅτι πρέπει νὰ διανεμηθῇ εἰς τὰ δύο Μετοχικὰ Ταμεῖα, τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον. Ἐκ τοῦ ὅλου ποσοῦ 9,5)20 δίδει εἰς τὸ Ταμεῖον Στρατοῦ, 4,5)20 εἰς τὸ Ταμεῖον Ναυτικοῦ καὶ τὰ 6,5)20 εἰς τὸ Ταμεῖον ἐργατῶν θαλάσσης, ἤτοι τὸ Ἀπομαχικόν. Ἑπομένως ἔπρεπε νὰ ἐκφρασθῇ εὐγνωμοσύνη, διότι πρώτην φορὰν λαμβάνεται μέριμνα νὰ διατεθῇ τὸ ποσὸν αὐτό, ὥστε νὰ ἐνισχυθῶσιν οἱ πόροι τοῦ Ταμείου αὐτοῦ. Οἱ περιθαλψιοῦχοι τοῦ Ν. Α. Ταμείου αἰωνίως θὰ μνημονεύωσιν εὐλαβῶς καὶ μετ’ εὐγνωμοσύνης ἀνεξαντλήτου τῶν ὀνομάτων δύο μεγάλων ἀνδρῶν, τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ Π. Ν. ἀειμνήστου Ζωχιοῦ, ἱδρυτοῦ τοῦ Ν. Α. Ταμείου, καὶ τοῦ πολυτρόπως καὶ γενναιότατα εὐεργετήσαντος τὸ Ἔθνος καὶ τὸ Ταμεῖον ἀειμνήστου Ἀνδρέου Συγγροῦ. Θὰ διατηρήσωσιν ὅμως ἄσβεστον καὶ ζωηρὸν τὸ αἴσθημα τῆς ὀφειλομένης χάριτος καὶ πρὸς τὴν Δʹ τῶν Ἑλλήνων Ἐθνοσυνέλευσιν, ἥτις μετὰ μίαν καὶ πλέον εἰκοσιπενταετίαν διερρύθμισε κατὰ τρόπον δίκαιον τὸ κληροδότημα Συγγροῦ καὶ ἐκανόνισε τὰ τοῦ Ταμείου σύμφωνα πρὸς τὰς περιστάσεις καὶ τὰ εἰσοδήματα αὐτοῦ. Τὸ Ν. Α. Ταμεῖον ἔχει περιουσίαν ἀποτελουμένην ἀπὸ χρεόγραφα διαφόρων Δανείων Ἐθνικῶν, Ἐντόκων Γραμματίων καὶ τοκοφόρων καταθέσεων ἀνερχομένην εἰς 30 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἔχει ἔσοδα 12 περίπου ἑκατομ., ἐξ ὧν διαθέτει τὰ 4 διὰ τοὺς περιθαλψιούχους, ἀνερχομένους εἰς 7.200, καὶ διὰ τὰς δαπάνας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ταμείου, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ἀνὰ χεῖρας ἰσολογισμοῦ τοῦ 1923. Τὰ ὑπόλοιπα 8 παραμένουν ὡς ἀποταμίευμα, ὅπως καὶ τὰ τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Ἐξ αὐτῶν τὸ Δ. Συμβούλιον τοῦ Ν. Α. Ταμείου ἀπεφάσισε νὰ διαθέσῃ, ὡς ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ταμείου μὲ ἐπληροφόρησεν, ἓν ποσὸν ὡς ἐπίδομα ἐφάπαξ, καὶ πρὸς τοῦτο ὑπέβαλε τὸ σχετικὸν ψήφισμα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως δι’ αὐτοῦ ὑποβληθῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον πρὸς ἔγκρισιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἥτις ὅμως δὲν εἶδε τοιοῦτόν τι. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργόν, ὅστις ἀπουσιάζει, ἢ τὸν διάδοχον αὐτοῦ, ἂν οὗτος εὑρίσκεται, ὡς ἡ φήμη φέρει, ὑπὸ παραίτησιν, ὅπως ὑποβάλῃ τὸ σχέδιον νόμου ταχέως, προκειμένου μάλιστα περὶ μέτρου γενικοῦ, περὶ ἐπειγούσης κοινωνικῆς ἀνάγκης. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργόν, ὅπως διατάξῃ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ καὶ τροποποιήσῃ τὸν νόμον περὶ συντάξεων τοῦ Ν.Α.Τ. εἰς τρόπον ὥστε νὰ διανέμηται ὁλόκληρον τὸ ἔσοδον τοῦ Ταμείου, ὡς τακτικὴ σύνταξις, ἐπίσης δὲ νὰ αὐξηθῶσι καὶ αἱ κρατήσεις τῶν ἐργατῶν θαλάσσης ἀναλόγως τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ των, ἵνα αὔριον τύχωσι μεγαλυτέρας συντάξεως ἀνταποκρινομένης εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς συγχρόνου ζωῆς. Οἱ ἐργάται θαλάσσης, οἱ ἀτρόμητοι θαλασσοπόροι, οἱ περιάγοντες τὴν σημαίαν μας τιμίως καὶ ὑπερηφάνως ἀνὰ τὰς θαλάσσας καὶ τὰς ἠπείρους, οἱ τολμηροὶ ναυμάχοι ἀπὸ τῆς ἀνεξαρτησίας μέχρι σήμερον, οἱ ἀποτελοῦντες τὸν δεξιὸν βραχίονα τοῦ ἀγωνιζομένου Ἔθνους, οἱ προθύμως προσενεγκόντες εἰς τοὺς μακροὺς ἀγῶνας αὐτοῦ καὶ τὰ πλοῖά των καὶ τὰ χρήματά των καὶ τὴν ζωήν των, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μεταλαμπαδεύουσι τὸν πολιτισμὸν καὶ διέσωσαν τελευταίως τὴν ἑλληνικὴν τιμὴν καὶ τὴν ζωὴν τόσων ὑπάρξεων κατὰ τὴν τελευταίαν τοῦ Γένους συμφοράν, δικαιοῦνται τῆς νομοθετικῆς προνοίας, τοῦ ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέροντος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως διὰ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὸν ἄρτον εἰς τὰς πενομένας οἰκογενείας των, νὰ ἐξασφαλίσωσι τὰ ὑπόλοιπα ἔτη τῆς ζωῆς των εἰρηνικά, ἀνώδυνα, ἀνεπαίσχυντα, ἵνα παράσχωσιν εἰς τὰς ἀπορφανιζομένας οἰκογενείας των τὴν ἀνακούφισιν καὶ παραμυθίαν. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρακαλεῖται νὰ μοῦ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν.

§28Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα· δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω ἀμέσως ἀπάντησιν.

§29Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἰδιαιτέραν περιουσίαν ἀπὸ διάφορα κληροδοτήματα, εἶναι γεγονὸς ὅτι ἔχει περισσεύματα ἀνερχόμενα εἰς ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα σκέπτεται νὰ διαθέσῃ εἰς ἀγορὰν κτημάτων ἐν Ἀθήναις, εἰς τὰ ὁποῖα νὰ ἐγκαταστήσῃ τὰ γραφεῖά του. Ταυτοχρόνως ὅμως οἱ μεριδιοῦχοι τοῦ Ταμείου αὐτοῦ, οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι κατέβαλον τὴν περιουσίαν των, λαμβάνουν σύνταξιν 30 δραχμῶν τὸν μῆνα. Φαντάζομαι ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαιοτέρα ἀξίωσις, ἀφοῦ οὔτε τὸ Δημόσιον Ταμεῖον θὰ ἐπιβαρυνθῇ καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ βοηθηθοῦν ἀπὸ τὴν ἰδίαν των περιουσίαν.

§30Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἀκριβῶς καὶ ἐγὼ ἤθελον νὰ συνηγορήσω νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ αἴτησις αὐτὴ διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξαν οἱ κ.κ. συνάδελφοι. Τὸ Ν. Α. Ταμεῖον ἀπέδωκε τῷ 1922 πλεόνασμα 5.000.0000, τῷ 1920 8.000.000 καὶ τῷ 1924 10,000.000 δρ., ἐνῷ ἀντιθέτως οἱ ναυτικοὶ κατὰ τὰ ἔτη αὐτὰ ὄχι μόνον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὰ τοῦ βίου των, ἀλλὰ εἶχον ὑποστῆ καὶ ὅλας τὰς συνεπείας τὰς ὁποίας ὑφιστάμεθα ὅλοι ἐκ τῆς ἀκριβίας τοῦ βίου. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δικαιοτέρα πρᾶξις ἀπὸ τοῦ νὰ αὐξηθοῦν αἱ συντάξεις αὐταί, καὶ διὰ τοῦτο συνιστῶ θερμῶς τὴν αἴτησιν.

§31Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, ἀλλὰ τὰ αἴτια εἶναι βαθύτερα, δὲν εἶναι αὐτὰ μόνον. Τὰ χρήματα αὐτὰ τῶν συνταξιούχων τὰ διαμοιράζονται κατὰ τὸ δοκοῦν οἱ διαχειριζόμενοι αὐτά. Δὲν ὑπάρχει καμμία διεύθυνσις, αὐτοὶ δὲ φροντίζουν πάντοτε νὰ ἀγοράσουν σπίτι διὰ νὰ ἐγκαταστήσουν τὰ Ταμεῖα διὰ νὰ ἔχουν περισσοτέραν εὐρυχωρίαν. Εἶναι μερικοὶ κύριοι οἱ ὁποῖοι τρέφονται εἰς βάρος τῶν ἄλλων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς διοικήσεως πρὸ παντός.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Καλογερᾶς, Κ. Ρέντης καὶ Γ. Βραχνὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς ταγματάρχου Γεωργ. Καλογεροπούλου.

§33Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἀπεστρατεύθη καὶ κατόπιν, καίτοι ἐζήτησε, δὲν ἐπανῆλθεν. Εἶναι εἷς ἀξιωματικὸς πολὺ καλός, τὸν ὁποῖον γνωρίζω.

§34Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κρεμεζῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἀμφίσσης.

§36Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐννόμου Τάξεως. Πρόκειται περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς ἐλαίου. Εὐτυχῶς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπρόλαβε καὶ ἦρε τὴν ἀπαγόρευσιν αὐτὴν ἐν μέρει καὶ ἡ μόνη σύστασις, ἡ ὁποία ἀπομένει εἰς ἐμέ, εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι ὅπως ἤρθη ἡ ἀπαγόρευσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζουν αἱ ἐπιτόπιοι Ἀρχαὶ πῶς θὰ διατεθῇ τὸ ἥμισυ τοῦ ἀποθέματος, διότι αἱ σχετικαὶ στατιστικαὶ περὶ τῆς ὑπαρχούσης εἰς τὰς ἀποθήκας ποσότητος ἐλαιῶν εὑρίσκεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, αἱ δὲ τοπικαὶ Ἀρχαὶ δὲν ἔχουν τοὺς σχετικοὺς πίνακας, ὥστε νὰ γνωρίζουν μέχρι τίνος ποσοῦ νὰ φθάσουν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ὅστις ἐχορήγησε τὴν ἄδειαν τῆς ἐξαγωγῆς μερικῶς, νὰ χορηγήσῃ ἄδειαν δι’ ὡρισμένην ποσότητα. Ἔχομεν ἤδη ὡρισμένον ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν Παρνασσίδος ὑπάρχουν 3½ ἑκατομ. ὀκάδων· ἐπιτρέψατε τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ 1½ ἑκατομμυρίου.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς πληρεξούσιος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἑτέραν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀμφίσσης.

§38Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Οἱ κάτοικοι Ἀμφίσσης διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ζητοῦσιν ὅπως τὸ αὐτὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον προβλέπει κατατεθὲν νομοσχέδιον διὰ τὰς νήσους Θάσον, Σάμον καὶ Χίον, τοῦ νὰ καταβάλληται ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ οὐχὶ κατὰ τὴν ἔκθλιψιν τῶν ἐλαιῶν, ἀπονεμηθῇ καὶ εἰς αὐτούς. Ὑπάρχει νόμος ὅστις ὁρίζει ὅτι ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου εἰσπράττεται κατὰ τὴν ἔκθλιψιν τοῦ νόμου τούτου ἐξαίρεσις ἐγένετο πρῶτον διὰ τὸν Βόλον, καὶ ἡ ἐπαρχία Βόλου καταβάλλει τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, ἔπειτα διὰ τὸ Γύθειον καὶ κατόπιν διὰ τὰς Ἰονίους νήσους, τὴν Σάμον, τὴν Χίον, τὴν Μυτιλήνην καὶ ὁλόκληρον τὴν Κρήτην. Δὲν βλέπω πῶς δικαιολογεῖται ὅτι οἱ Ἕλληνες πολῖται νὰ μὴ πληρώνουν τοὺς φόρους των ἐξ ἴσου καὶ ἡ μὲν ἡμίσεια Ἑλλάς, τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν, καταβάλλει τὸν φόρον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν—τοῦτο δὲ σημαίνει ὅτι οἱ κάτοικοι δὲν πληρώνουν τὸν φόρον διὰ τὸ ἔλαιον τὸ ὁποῖον καταναλίσκουν διὰ τὰς ἀτομικὰς ἀνάγκας—, ἐνῷ ἡ ὀλιγωτέρα μερὶς τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν πληρώνει τὸν φόρον τοῦτον, διότι πληρώνει κατὰ τὴν ἔκθλιψιν. Τοῦτο δὲν δύνανται νὰ ἐννοήσουν οἱ συμπολῖταί μου καὶ παρακαλοῦν νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν μὲ τὰ ἄλλα μέρη. Εἶναι μάλιστα πρόθυμοι, ὅπως δηλοῦν, νὰ αὐξήσουν τὸν φόρον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§39Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἔχομεν διπλῆν φορολογίαν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Μπιράκης, Σ. Τσακμάκης καὶ Γ. Χατζηκυριακοῦ ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Συντεχνίας Κηπουρῶν Λαγκαδᾶ.

§41Α. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν περιφέρειαν Λαγκαδᾶ εἶναι ἐγκατεστημέναι 35 οἰκογένειαι κηπουρῶν. Οἱ κῆποι οὗτοι ἔχουν παραχωρηθῆ εἰς αὐτοὺς δικαιώματι γεντικιοῦ, δηλαδὴ παρεχωρεῖτο μέρος γῆς καὶ ἐκαλλιεργεῖτο καὶ ἐγίνετο κῆπος, ἐκτίζετο οἰκίσκος καὶ περιήρχετο ὁ κῆπος εἰς τοὺς κληρονόμους ἐπὶ καταβολῇ τελέσματος. Οὕτως ἐγίνοντο κηπουροὶ ἐκ παραδόσεως· τώρα αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα ἀπειλοῦνται νὰ ἐξωσθοῦν, διότι οἱ πρόσφυγες διεκδικοῦσι τοὺς κήπους αὐτοὺς· μᾶλλον ὁ Ἐποικισμὸς ἔχει τὴν ἀντίληψιν ὅτι δύνανται οἱ κῆποι νὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὴν ἀνίδρυσιν συνοικισμοῦ. Ὑποθέτω ὅτι εἶναι τοσαῦται ἐκτάσεις εἰς τὴν περιφέρειαν Λαγκαδᾶ, ὥστε δύναται ὁ συνοικισμὸς νὰ ἱδρυθῇ ἀλλοῦ καὶ νὰ μὴ ἀδικηθοῦν 35 οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠμποροῦν νὰ κάμουν ἄλλην ἐργασίαν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ υἱοθετήσῃ τὴν ἀναφορὰν καὶ νὰ ἐκδώσῃ τὰς δεούσας διαταγάς.

§42Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπὶ τοῦ παρόντος πρόκειται περὶ ἁπλοῦ φόβου. Τὸ δὲ σχετικὸν ὑπόμνημα ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ συζητεῖται διὰ νὰ ἀναγνωρισθοῦν τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀναγνωρισθοῦν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκ. Ζερβὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς διαφόρων προσφύγων κατοίκων Ἀθηνῶν.

§44ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἑνὸς μηνὸς ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἐκδίκασιν ἀπαιτήσεων γεννηθεισῶν ἐν Μ. Ἀσίᾳ, Κωνσταντινουπόλει καὶ Ἀνατολικῇ Θράκῃ». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐμελέτησαν οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι πρόσφυγες καὶ ὑποβάλλουν τὰς γνώμας καὶ τὰς ἀντιρρήσεις των ὑπὸ μορφὴν ἀναφορᾶς, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦν νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ σχετικὴ παράγραφος τοῦ νομοσχεδίου, δι’ ἧς καθιεροῦται ὁλόκληρος διαδικασία προκειμένου περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς κληρονομίας. Ζητοῦν δὲ τοῦτο, διότι, ὡς λέγουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἡ ἀπαισία καταστροφὴ ἔχει φέρει τοιαύτην ἀνατροπήν, ὥστε ἀπὸ οἰκογενείας δὲν ὑπάρχει παρὰ μόνον ὁ σύζυγος ἢ ὁ ἔγγονος. Καλὸν λοιπὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ καθιερωθῇ ὁ βαθμὸς τῆς συγγενείας, παρὰ νὰ ἀφεθῇ τὸ κληρονομικὸν δίκαιον ὡς ἔχει. Πρὸς τούτοις ἀπαγορεύεται εἰς τὰς ἀπαιτήσεις κάτω τῶν 5.000 δραχμῶν ἡ ἔφεσις. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι λέγουν ὅτι δὲν πρέπει νὰ τοῖς κλεισθῇ ἡ θύρα τῆς ἐφέσεως καὶ ζητοῦν, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐντὸς δύο μηνῶν ἔφεσις διὰ τὰς μέχρι τοῦδε ἐκδικασθείσας ὑποθέσεις. Τέλος ζητοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅπως ἡ Ἐπιτροπὴ μὴ διορίζηται παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἵνα μὴ δύνανται ὅμως τὰ μέλη αὐτῆς νὰ ὀχυροῦνται ὄπισθεν τοῦ ἀμεταθέτου των ζητοῦν νὰ ὁρισθῇ διπλάσιος ἀριθμός, ὥστε νὰ δύνανται ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος νὰ κάμνουν τὰς δίκας αὐτάς.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰακωβάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Προέδρων Συνεταιρισμῶν Βαρυμπόπης.

§46Β. ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Συνεταιρισμῶν Βαρυμπόπης, διὰ τῆς ὁποίας 15 Συνεταιρισμοὶ παραπονοῦνται ἐναντίον τοῦ προϊσταμένου τοῦ Γραφείου Ἐποικισμοῦ Τρικκάλων· ἕτεραι δύο παρόμοιαι ἀναφοραὶ κατὰ τοῦ ὑπαλλήλου τούτου ὑπεβλήθησαν, ἀλλ’ οὐδὲν περὶ αὐτοῦ ἐνηργήθη. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι πρόκειται περὶ ὑπαλλήλου ὅστις ἄλλοτε ἵστατο εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς του. Ἤδη ὅμως ἕνεκα τῶν σχέσεων, ἃς ἐδημιούργησεν ἀπό τινος ἐν Τρικκάλοις, τὰ συμφέροντα τῶν Συνεταιρισμῶν κατέστησαν προβληματικά· ἀμέλεια καὶ ἀβελτηρία περὶ τὴν ὑπηρεσίαν παρατηρεῖται, τούτου δ’ ἕνεκα ἐνδείκνυται ἀπαραιτήτως, τόσον διὰ τὸ συμφέρον τοῦ ὑπαλλήλου τούτου, ὅσον καὶ διὰ τὸν Συνεταιρισμόν, ὅπως διαταχθῇ ἡ ἐκεῖθεν μετάθεσίς του, διότι ἀλλαχοῦ μετατιθέμενος ἴσως ἐπανεύρῃ τὴν πρὶν ὑπαλληλικήν του ἠρεμίαν· ἄλλως θέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταγγείλωμεν ὡρισμένα παραπτώματά του.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαργέτης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν.

§48Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Ἡ Πανελλήνιος Συνομοσπονδία τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ τὰ ψηφίσματα τοῦ Γʹ Πανελληνίου Ἀγροτικοῦ Συνεδρίου. Εἰς τὸ Συνέδριον αὐτό, εἰς τὸ ὁποῖον ἀντεπροσωπεύθησαν 1109 Ἀγροτικοὶ Συνεταιρισμοὶ τῆς Ἑλλάδος, ἐπὶ ὀκταήμερον συνεζήτησε περὶ τὰ 14 φλέγοντα ἀγροτικὰ ζητήματα. Ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν ἐγένοντο σχετικὰ ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα ἐστηρίχθησαν ὄχι μόνον εἰς τὰς συζητήσεις τοῦ Συνεδρίου αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ψηφίσματα τῶν προγενεστέρων δύο Συνεδρίων, τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου. Ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν ψηφισμάτων τὰ μᾶλλον ἐπείγοντα καὶ τὰ μᾶλλον σπουδαιότερα εἶναι τὸ ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος τῶν τσιφλικίων καὶ τὸ τοῦ σταφιδικοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἀπὸ τὸ Κράτος ἡ ἔκπτωσις ἢ ἐξαγορὰ τῆς Προνομιούχου Ἑταιρείας. Σχετικὸν μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ τῆς προστασίας τῆς οἰνοπαραγωγῆς ἰδίως ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν τεχνητῶν κρασιῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν πλήξει καὶ πρόκειται νὰ πλήξουν περισσότερον τὴν ἀμπελουργικὴν παραγωγὴν τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο καὶ οἱ πληθυσμοὶ οἱ οἰνοπαραγωγικοὶ ζητοῦν καὶ οὗτοι μαζὶ μὲ τοὺς σταφιδικοὺς τὴν ἔκπτωσιν τῆς Προνομιούχου, διότι ἀναγνωρίζουν ὅτι ἡ ρίζα τοῦ κακοῦ καὶ τῆς κρίσεως τῆς οἰνοπαραγωγῆς ἔγκειται καὶ αὐτὴ εἰς τὴν Ἑνιαίαν, τὴν Ἑνιαίαν μὲ τὰ παραρτήματά της, τὴν Ἑταιρείαν Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων καὶ τὴν Οἰνοποιητικὴν τοῦ Πειραιῶς, τὴν ὁποίαν αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Βενιζέλος τῷ 1914 ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπεκάλεσεν ἐπιεικῶς κακοήθη, χωρὶς ὅμως νὰ λάβῃ καὶ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, ὅπως πατάξῃ τὴν Ἑταιρείαν αὐτήν, ἡ ὁποία ἐκμεταλλεύεται καὶ τοὺς σταφιδικοὺς καὶ τοὺς οἰνοπαραγωγικοὺς πληθυσμοὺς τῆς Ἑλλάδος. Οἱ οἰνοπαραγωγικοὶ πληθυσμοί, γνωρίζοντες ὅτι ὅλος ὁ κόμβος εἶναι εἰς αὐτὴν τὴν Ἑνιαίαν μὲ τὰ παραρτήματά της, ἐζήτησαν καὶ αὐτοὶ τὴν ἔκπτωσιν τῆς Ἑνιαίας, βέβαιοι ὅτι οὕτω θὰ πέσουν καὶ ὅλα τὰ παραρτήματά της. Ἐννοοῦν δὲ νὰ ἐπιμείνουν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ δι’ αὐτὸ ζητοῦν καὶ οἱ οἰνοπαραγωγικοὶ πληθυσμοὶ τὴν ἔκπτωσιν τῆς Ἑνιαίας. Διότι διὰ τοῦ παρακρατήματος, τὸ ὁποῖον δίδεται δωρεὰν ἀπὸ τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς εἰς τὴν Ἑνιαίαν, διὰ τοῦ παρακρατήματος αὐτοῦ ἀντὶ νὰ κατασκευασθῇ οἰνόπνευμα, ὅπως ὑποχρέωσιν ἔχει ἡ Ἑνιαία καὶ τὰ παραρτήματά της, κατασκευάζεται κρασί, διὰ δὲ τὴν κατασκευὴν οἰνοπνεύματος, διὰ τὴν ὁποίαν ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Ἑνιαία νὰ παραδίδῃ ἔναντι τοῦ παρακρατήματος, ἐπέτυχε κατὰ τὸ 1918 τὴν εἰσαγωγὴν μελάσσης καὶ ἄλλων οὐσιῶν, διὰ τῆς ὁποίας κατασκευάζει οἰνόπνευμα εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν ἀμπελουργικωτάτην, ἡ ὁποία μὲ τὴν σταφίδα καὶ τὰ στέμφυλα δύναται νὰ κατασκευάσῃ τὸ οἰνόπνευμα. Διὰ τοῦτο δὲ ζητοῦν ὅλοι τὴν ἄμεσον κατάργησιν τῆς Ἑνιαίας καὶ ἐλπίζουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ εἰσακούσῃ τὴν αἴτησιν αὐτὴν τοῦ κόσμου ὅλου αὐτοῦ τῆς ἀμπελουργικωτάτης Ἑλλάδος. Ἄλλο ζήτημα σπουδαῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιμένουν οἱ μετασχόντες τοῦ Ἀγροτικοῦ Συνεδρίου, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία, ὅπως ὅλοι γνωρίζομεν, γίνεται ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου. Συνεπῶς ὄχι μόνον ἀδικωτάτη εἶναι, ἀλλὰ καὶ ὀπισθοδρομική, διότι ἐμποδίζει τὸν γεωργὸν νὰ αὐξήσῃ τὴν παραγωγὴν διὰ τῆς προμηθείας καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως μηχανημάτων, διότι γνωρίζουν ὅτι αὐτὸ τὸ παραπάνω θὰ τὸ φορολογήσῃ τὸ Κράτος μὲ τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον, χωρὶς νὰ ὑπολογίζῃ τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα θὰ κάμουν δι’ αὐτά. Εἶναι ἐξωφρενικὴ ἡ φορολογία αὐτὴ καὶ ἀντισυνταγματικὴ καὶ δι’ αὐτὸ οἱ ἀγρόται ἀξιοῦσιν ἢ νὰ καταργηθῇ δι’ αὐτοὺς ἡ φορολογία αὐτὴ ἢ νὰ πληρώνωσι καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι τάξεις ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, ἐὰν πληρώνῃ δηλ. καὶ ὁ γεωργὸς ὁ ὁποῖος φαίνεται ὅτι εἶναι τὸ ὑπομονητικώτερον τῶν ζώων ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἀγροτικὸν εἶναι τόσον φλέγον καὶ τόσον ἐπεῖγον, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιμείνω περισσότερον. Τονίζω ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι συναφὲς μὲ τὸ προσφυγικόν, διότι οὕτω θὰ δώσῃ ἀμέσως τὸ κτύπημα κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ. Διότι, μὴ ἀπατώμεθα, κίνδυνος κομμουνισμοῦ ὑπάρχει, ἔχομεν ἀκτήμονας ἀγρότας, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1912 ἀναμένουν τὴν διανομὴν γαιῶν, ἔχομεν τοὺς πρόσφυγας, οἱ ὁποῖοι ἀναμένουν τὴν ἀποκατάστασίν των, πιεζόμενοι δὲ ὑπὸ τῆς ἀναβολῆς θὰ ὑπάγουν εἰς τὰς ἀγκάλας τοῦ κομμουνισμοῦ. Φάρμακον δὲν ὑπάρχει κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ, ἡ πίστις, τὰ βίαια μέτρα εἶναι ἐντελῶς ἄνευ ἀποτελέσματος, διότι κάθε ἰδεολογία καὶ ἡ χειροτέρα ὁμοιάζει μὲ ἀέριον, τὸ ὁποῖον ὅσον τὸ πιέζετε τόσον μεγαλυτέραν δύναμιν ἔχει. Ἕνα φάρμακον ριζικὸν εἶναι, ἡ ἀποκατάστασις κάθε ἀκτήμονος ἀγρότου, ἐντοπίου ἢ πρόσφυγος, ὁπότε οἱ ἀγρόται οἱ ἀποτελοῦντες τὰ 9)10 θὰ εἶναι οἱ καλύτεροι φρουροὶ ἐναντίον πάσης κομμουνιστικῆς τάσεως. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, δεδομένου ὅτι τὰ ἀγροτικὰ ζητήματα εἶναι τόσον σπουδαῖα, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν γενικεύσεως.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ σχέδια νόμων.

§50Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§52Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τοῦ ἀπὸ 3 Μαΐου 1924 Ν. Διατάγματος συνεστήθη ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις Ἀνταλλαγῆς μὲ σκοπὸν νὰ ἐπιμεληθῇ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης τῆς 23ης Ἰανουαρίου 1923, ὧν ἡ ἐκτέλεσις δὲν εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τὴν ὑπὸ τῆς Συμβάσεως ταύτης προβλεπομένην Μικτὴν Ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ὑποβοηθῇ τὸ ἔργον τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ. Ὡς γνωστόν, ἡ Συνθήκη τῆς Λωζάννης τῆς 23ης Ἰανουαρίου 1923 ἐπιβάλλει τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν πληθυσμῶν καὶ τὴν ἀμοιβαίαν αὐτῶν ἀποζημίωσιν διὰ τῶν περιουσιῶν ἃς ἐγκατέλιπον οὗτοι ἐν Ἑλλάδι καὶ Τουρκίᾳ, τῆς ἐπὶ πλέον διαφορᾶς καταβαλλομένης παρὰ τοῦ Κράτους ἐκείνου ἐν τῷ ὁποίῳ ἤθελεν ἐξακριβωθῇ, μετὰ τὴν τελικὴν ἐκκαθάρισιν παρὰ τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ἐγκατελείφθησαν πλείονες περιουσίαι. Ἐκτελεῖται ὅθεν ἡ Συνθήκη, ὅταν, συμπληρουμένης τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν, ἀποδοθῇ εἰς αὐτοὺς περιουσία τῆς αὐτῆς φύσεως ἢ ἀξίας ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἐγκατέλιπον ἐν τῇ Χώρᾳ ἐξ ἧς ἠναγκάσθησαν ν’ ἀναχωρήσουν. Πρὸς πραγματοποίησιν δὲ τοῦ σκοποῦ τούτου τῆς Συμβάσεως, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἡμετέρους πρόσφυγας, ἀπαιτεῖται 1) νὰ γνωσθῇ ποίαν καὶ πόσην κινητὴν ἢ ἀκίνητον περιουσίαν ἕκαστος ἐξ αὐτῶν ἐγκατέλιπεν ἐν Τουρκίᾳ, 2) ποία ἦτο ἡ ἀξία τῆς περιουσίας ταύτης καὶ 3) ἀνάλογος περιουσία ἐνταῦθα ὅπως ἀποζημιωθῇ διὰ τὴν ἐγκαταλειφθεῖσαν παρ’ αὐτοῦ ἐν Τουρκίᾳ καὶ ἡ συμπλήρωσις τῆς διαφορᾶς ἣν ἐνδεχομένως ἤθελεν ὀφείλῃ ἡ Τουρκία διὰ τὰς ἐπὶ πλέον περιουσίας ἃς ἐγκατέλιπον ἐν τῇ Χώρᾳ αὐτῆς οἱ ἡμέτεροι πρόσφυγες. Ἐκ τῶν τριῶν τούτων στοιχείων, ἅτινα ἀπαραιτήτως ἀπαιτοῦνται πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ σκοποῦ πρὸς ὃν ἀποβλέπει ἡ ὑπὸ συζήτησιν Σύμβασις, δὲν ἔχομεν μέχρι τοῦδε εἰμὴ μόνον μικρὸν μέρος τοῦ τρίτου, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἐγκαταλειφθεισῶν παρὰ τῶν Τούρκων περιουσιῶν ἐνταῦθα εἶναι κατὰ πολὺ μικροτέρα τῆς ἀξίας τῶν ἡμετέρων περιουσιῶν ἐν Τουρκίᾳ. Λαμβανομένου ὅμως ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ καθορισμὸς ἀκριβῶς τῆς περιουσίας ἑνὸς ἑκάστου ἰδιώτου ἢ νομικοῦ προσώπου οἱουδήποτε, Κοινότητος, εὐαγοῦς ἱδρύματος κλπ., δι’ ἀποφάσεως τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ὑψίστου ἐνδιαφέροντος δι’ ἡμᾶς, διότι ἐξ αὐτοῦ ἐξαρτᾶται τὸ ποσὸν ὅπερ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον θὰ δικαιωθῇ νὰ ἀπαιτήσῃ παρὰ τῆς Τουρκίας διὰ λογαριασμὸν τῶν προσφύγων, ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς, ἀποβλέποντας εἰς τὴν πρόχειρον ἱκανοποίησιν τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν διὰ τῆς ταχείας διακανονίσεως τῶν ἐκκρεμῶν τούτων λογαριασμῶν μετὰ τῆς Τουρκίας, νὰ παρίδωμεν τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, νὰ φεισθῶμεν θυσίας ὅπως ἐξαντλήσωμεν ὅλα τὰ δυνατὰ μέσα, ἵνα παρουσιάσωμεν εἰς ἀκέραιον καὶ ἐπιτύχωμεν τὴν εἰς ἀκέραιον ἀναγνώρισιν παρὰ τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς ὅλων τῶν ἀπαιτήσεών μας διὰ τὰς κινητὰς καὶ ἀκινήτους περιουσίας ἃς ἐγκατέλιπον ἐν Τουρκίᾳ οἱ ἡμέτεροι πρόσφυγες ἢ τὰ ἡμέτερα ἱδρύματα καὶ αἱ Κοινότητες, ὡς καὶ ἐκείνας, αἵτινες ἀνήκουσιν αὐτοῖς ἐκ κληρονομίας τῶν φονευθέντων ἢ ἐξαφανισθέντων συγγενῶν των, ὅσον καὶ ἂν τὸ ἔργον τοῦτο ἀπαιτήσῃ χρόνον μακρὸν ἢ ἄλλας θυσίας εἰς δαπάνας ὀργανώσεως καὶ συντηρήσεως ὑπηρεσιῶν. Καὶ ἐνῷ τὸ ἔργον ἡμῶν ἐνώπιον τῆς Μ. Ἐπιτροπῆς εἶναι τοιοῦτο, διότι παρ’ αὐτῆς ἀξιοῦμεν τὸν καθορισμὸν καὶ τὴν καθιέρωσιν ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ ὅπερ δικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν διὰ τὴν ἀξίαν ὅλων τῶν περιουσιῶν μας ὑπὸ τῆς Τουρκίας, τὸ καθῆκον ἡμῶν πρὸς τοὺς πρόσφυγας εἶναι καθ’ ὃν χρόνον, πολὺ μακρὸν κατ’ ἀνάγκην, ἀφοσιούμεθα πρὸς ἐξακρίβωσιν καὶ ἐκτίμησιν τῶν περιουσιῶν των ἐν Τουρκίᾳ διὰ νὰ ἀποζημιώσωμεν αὐτοὺς ἐξ ὁλοκλήρου, ὅταν θὰ καταβάλῃ εἰς ἡμᾶς τὴν διαφορὰν ἡ Τουρκία, ἐν τῷ μεταξὺ ν’ ἀνακουφίσωμεν αὐτοὺς διὰ τοῦ κεφαλαίου τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἤδη εἰς χεῖράς μας καὶ τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς αὐτούς, χρησιμοποιοῦντες ἀπὸ τοῦδε ὑπὲρ αὐτῶν τὰς ἐγκαταλειφθείσας παρὰ τῶν Ὀθωμανῶν περιουσίας ἐνταῦθα. Διότι, ὅσον καὶ ἂν ἀναπτύξωμεν τὰς ὑπηρεσίας ἡμῶν πρὸς συντόμευσιν τοῦ χρόνου ὅστις ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν περιουσιῶν ἡμῶν ἐν Τουρκίᾳ καὶ τῶν Ὀθωμανῶν ἐνταῦθα, εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, νὰ συντελεσθῇ τοσαύτη ἐργασία ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει εἰς ἡμᾶς ἡ κατάστασις τῶν προσφύγων καὶ τὸ καθῆκον, ὅπως πάσῃ θυσίᾳ θεραπεύσωμεν ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἀναβολῆς τὰς πολλαπλᾶς αὐτῶν ἀνάγκας. Παραλλήλως ὅθεν τοῦ ἔργου ἡμῶν, ὅπερ ἀποβλέπει τὴν ὑποβοήθησιν καὶ διευκόλυνσιν τοῦ εἰς τὴν Μ. Ἐπιτροπὴν ἀνατεθειμένου, δέον νὰ συστήσωμεν τὸν ὀργανισμὸν καὶ τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνας δι’ ὧν θὰ δυνηθῶμεν νὰ διαθέσωμεν ἄνευ ἀναβολῆς καὶ ἀπὸ τοῦδε ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων προσφύγων τὰς περιουσίας ἐκείνας αἵτινες ἀνήκουσιν αὐτοῖς καὶ ἃς διαχειριζόμεθα διὰ λογαριασμόν των. Οὐδεὶς σοβαρὸς ἔλεγχος ἀπαιτήσεώς τινος ἐπὶ ἀκινήτου περιουσίας δύναται νὰ ἐννοηθῇ ἄνευ ἐρεύνης ἐπὶ τῶν κτηματολογικῶν βιβλίων τῆς Χώρας ἐν ᾗ εὑρίσκεται τὸ ἀκίνητον, πᾶν δ’ ἕτερον ἀποδεικτικὸν μέσον οὐ μόνον στερεῖται τῆς ἀποδεικτικῆς δυνάμεως τοῦ μέτρου τούτου, ἀλλὰ καὶ προϋποθέτει διαδικασίαν μακρὰν ὅλως ἀσυμβίβαστον μὲ τὰ ἑκατομμύρια τῶν ἀπαιτήσεων ἃς προβάλλουσιν ἀναγκαίως οἱ ἡμέτεροι καὶ οἱ Ὀθωμανοὶ πρόσφυγες. Ἐπειδὴ δὲ κτηματολόγιον παρ’ ἡμῖν μὲν δὲν ὑφίσταται, ἐν Τουρκίᾳ δὲ ὑπάρχει τοιοῦτον καλῶς κατηρτισμένον, δέον ἄνευ ἀναβολῆς νὰ ληφθῇ μέριμνα παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ, ὅπως ὀργανωθῇ δι’ αὐτῆς ὑπηρεσία εἰδικὴ ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὅπως προβῇ εἰς ἀντιγραφὴν κατὰ περιφερείας τῆς κτηματολογικῆς καταστάσεως ὅλων τῶν ἀκινήτων τῶν ἀνηκόντων εἰς ὁμογενεῖς ἐν Τουρκίᾳ καὶ εἰς Ὀθωμανοὺς ἐν Ἑλλάδι, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κτηματολογικῶν τούτων βιβλίων ἐξακριβωθῇ εἴτε παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, ἐν παραβολῇ τῶν δηλώσεων, ποίαν καὶ πόσην περιουσίαν κέκτηται ἕκαστος πρόσφυξ. Ὡς βεβαιοῦσιν οἱ ἀσχοληθέντες ἤδη εἰς κτηματολογικὰ ζητήματα καὶ γνωρίζοντες τὴν κατάστασιν τοῦ κτηματολογίου ἐν Κωνσταντινουπόλει, διὰ τὴν ἀνωτέρω ἐργασίαν προσωπικὸν ἐκ πεντήκοντα τὸ πολὺ προσώπων ἐντὸς ὀκτὼ ἢ δέκα τὸ πολὺ μηνῶν δύναται ἀσφαλῶς νὰ περατώσῃ ὁλόκληρον τὴν ἐργασίαν ταύτην. Ἐξακριβουμένης τῆς ἀκινήτου περιουσίας τῶν προσφύγων, διὰ τῆς ἐρεύνης ἐν τῷ κτηματολογίῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, παρέχονται ἡμῖν ἀμέσως ἐξ αὐτῆς τὰ μέσα διὰ τὴν ταχυτέραν ἐκτίμησιν τῶν περιουσιῶν τούτων, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναγραφομένης π. χ. ἐν τοῖς κτηματολογίοις ἀξίας ἐν παραβολῇ μὲ ἐκείνην ἣν εἶχον προπολεμικῶς, ἐξεταζομένην συνολικῶς κατὰ περιφερείας, ὡς ἐπίσης καὶ τῆς κατὰ προσέγγισιν ἐκτιμήσεως τῆς κινητῆς περιουσίας ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὴν ἀκίνητον καὶ τὴν ἐπαγγελματικὴν κατηγορίαν εἰς ἣν ἀνήκει ἕκαστος, λ.χ. μὲ ἕνα κατὰ συνθήκην συντελεστήν. Παρέχεται ἐν ἑνὶ λόγῳ ἡμῖν τὸ μόνον σοβαρὸν τεκμήριον καὶ κριτήριον τῆς περιουσίας ἑνὸς ἑκάστου. Ἐπιβάλλεται ὅθεν, ὅπως ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἀναβολῆς συστήσωμεν εἰς τὴν ἡμετέραν Ἀντιπροσωπείαν, ἵνα προτείνῃ καὶ ὑποστηρίξῃ ἐνώπιον τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς τὴν ἄμεσον ὀργάνωσιν ὑπηρεσίας πρὸς ἀντιγραφήν, ὡς ἀνωτέρω, τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει κτηματολογικῶν βιβλίων. Διότι ἄλλως οὐδὲν σοβαρὸν καὶ σταθερὸν βῆμα πρὸς ἐξακρίβωσιν καὶ ἐκτίμησιν τῶν προσφυγικῶν περιουσιῶν δύναται νὰ ἐννοηθῇ. Ἄλλως τε, δεδομένου ὅτι καὶ ἡ ἀρξαμένη ἤδη ἐργασία τῶν δηλώσεων παρὰ τῆς μέχρι τοῦδε λειτουργησάσης ὑπηρεσίας παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐν μέρει μόνον συνετελέσθη ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ, δέον δὲ νὰ συνεχισθῇ καὶ συμπληρωθῇ, θὰ συμπέσῃ περίπου ἡ συμπλήρωσις καὶ κατάταξις τῶν δηλώσεων μὲ τὸν χρόνον καθ’ ὃν ἤθελε περατωθῆ καὶ ἡ ἀντιγραφὴ τῶν κτηματολογικῶν βιβλίων Κωνσταντινουπόλεως οὕτως ὥστε οὐσιαστικῶς οὐδεμία χρονοτριβὴ νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ ἔργον ἐν γένει τῆς ἀνταλλαγῆς ἐκ τῆς προσκομίσεως τοῦ σοβαρωτάτου τούτου τεκμηρίου τοῦ πηγάζοντος ἐκ τοῦ κτηματολογίου. Ἐπειδὴ ὅμως, πλὴν τῶν δηλώσεων ἃς θέλουσιν ὑποβάλει οἱ ἔχοντες τὴν ἱκανότητα νὰ διεκδικήσωσι τὴν περιουσίαν αὑτῶν, δέον νὰ ἐκκαθαρισθῇ καὶ ἡ περιουσία τῶν Κοινοτήτων, εὐαγῶν ἱδρυμάτων κλπ., ὡς καὶ τῶν ὀρφανῶν ἀνηλίκων, ἅτινα στεροῦνται τῆς πρὸς τοῦτο ἱκανότητος, διὰ τοῦτο θέλουσιν ἀνασυσταθῆ, ὅσα εἶναι δυνατόν, Συμβούλια Μητροπόλεων, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Μητροπολίτην, κατ’ ἐπαρχίας Μητροπόλεων καὶ ἁρμοδιότητα καὶ δικαιοδοσίαν, ἧς τὰ ὅρια θέλουσιν ὁρισθῆ δι’ Ὑπουργικῆς ἀποφάσεως καὶ εἰς ἃ θέλει ἀνατεθῆ εἰδικώτερον ἡ ἀντιπροσώπευσις τῶν εἰρημένων προσώπων καὶ ὑποβολὴ δηλώσεων πρὸς διεκδίκησιν τῶν περιουσιῶν των. Ἐὰν ὅμως, πρὸς διευκόλυνσιν τοῦ ἔργου ἡμῶν ἐνώπιον τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι ἀναγκαία ἡ σύστασις τῶν Συμβουλίων τῶν Μητροπόλεων, δὲν ἐξυπηρετεῖ ἴσως ἐξ ἴσου αὕτη καὶ τὸν ἕτερον σκοπὸν πρὸς ὃν ἀποβλέπει κυρίως ἡ Διεύθυνσις Ἀνταλλαγῆς καὶ ὅστις συνίσταται εἰς τὴν ἄμεσον ἀνακούφισιν τῶν προσφύγων καὶ διάθεσιν ὑπὲρ αὐτῶν καὶ πρὸ τοῦ τέρματος τοῦ γενικοῦ λογαριασμοῦ ἐκκαθαρίσεως, ὃν θέλει ἐνεργήσει ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπή, τοῦ κεφαλαίου ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἤδη εἰς χεῖρας τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Τῇ ἀληθείᾳ, ἐκεῖνο ὅπερ κωλύει τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπάρχοντος ἤδη εἰς χεῖρας ἡμῶν κεφαλαίου ὁριστικῶς ὑπὲρ τῶν προσφύγων εἶναι 1) ὅτι ἀγνοεῖται τίνος μέρους τοῦ κεφαλαίου τούτου δικαιοῦται ἕκαστος, 2) κατὰ ποίαν ἀναλογίαν δέον νὰ διανεμηθῇ τὸ κεφάλαιον τοῦτο, δεδομένου ὅτι δὲν ἀρκεῖ πρὸς ἐξόφλησιν εἰς ἀκέραιον τῶν ἀπαιτήσεων τῶν προσφύγων, 3) πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διανεμηθῇ τοῦτο παρ’ ἡμῶν, ἐφόσον δὲν ἔχομεν τὴν διάθεσιν τοῦ κεφαλαίου τούτου. Αἰρομένου τοῦ τελευταίου κωλύματος, μετριάζονται κατὰ πολὺ καὶ τὰ δύο πρῶτα, ὡς θέλομεν ἀναπτύξει εὐθὺς κατωτέρω. Οὐδεμία σοβαρὰ σκέψις δύναται πράγματι νὰ γίνῃ περὶ ὁριστικῆς ἀποκαταστάσεως προσφύγων, διοικήσεως ἐπιμελοῦς τῆς ἀνηκούσης αὐτοῖς περιουσίας τῶν ἀνταλλαγέντων Ὀθωμανῶν ἢ συστάσεως Ταμείου Προσφυγικῆς Πίστεως πρὸς ἀνακούφισιν αὐτῶν ἄνευ ἀναγνωρίσεως δικαιώματος πλήρους διαθέσεως τῶν περιουσιῶν αὐτῶν, διὰ τοὺς ἀνωτέρω σκοπούς, ἱκανοποιήσεως προσφυγικῶν ἀναγκῶν δηλονότι παρὰ τοῦ διαχειριζομένου τὰς περιουσίας ταύτας Δημοσίου. Καὶ ἐρωτᾶται: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα διαθέσεως τῶν περιουσιῶν αὐτῶν παρὰ τοῦ Δημοσίου, ἀφοῦ τὸ τελευταῖον τοῦτο στερεῖται δικαιώματος κυριότητος ἐπ’ αὐτῶν; Δεχόμενοι ἀπολύτως ὅτι ἡ κυριότης τῶν περιουσιῶν τούτων ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς πρόσφυγας, μέχρι τῆς ἐξοφλήσεως τῶν ἀπαιτήσεων αὐτῶν ἐκ τῶν ἐγκαταλειφθεισῶν παρ’ αὐτῶν περιουσιῶν δὲν διστάζομεν οὐδαμῶς νὰ διακηρύξωμεν ὅτι τὸ Δημόσιον ἔχει ἐπίσης καὶ δικαίωμα πλήρους καὶ ἀπολύτου διαθέσεως αὐτῶν ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Διότι, εἰς τὴν τελευταίαν ταύτην περίπτωσιν, ὅταν δηλονότι τὸ Δημόσιον διαθέτῃ τὰς περιουσίας ταύτας ὑπὲρ τῶν προσφύγων, δὲν ἐνεργεῖ δι’ ἑαυτὸ καὶ ὡς κύριον ἰδίου κτήματος, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ἀντιπροσώπου τῆς ὁλότητος τῶν προσφύγων καὶ ἐκκαθαριστοῦ τῆς περιουσίας ἥτις ἐνεπιστεύθη εἰς αὐτὸ ὑπὲρ τῶν προσφύγων, ἐκκαθαριστοῦ ὃν ἔταξεν ἡ Συνθήκη τῆς Ἀνταλλαγῆς τῆς 23ης Ἰανουαρίου 1923, ὡς ἔταξεν ἐκκαθαριστὴν τῶν ἀπαιτήσεων τῶν προσφύγων καὶ τῶν λογαριασμῶν μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπήν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου συμβαίνει ὅ,τι περίπου μὲ μίαν ἑταιρείαν ἐν διαλύσει, ἧς διατάσσεται ἡ ἐκκαθάρισις τῆς περιουσίας. Ἔχομεν πρὸ ἡμῶν ἀντ’ αὐτῆς μίαν Κοινωνίαν ἐν διαλύσει, τὴν Ὀθωμανικὴν ἐνταῦθα καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ἐν Τουρκίᾳ, ὀφείλει δὲ ἑκάστη ἐξ αὐτῶν ὅ,τι λαμβάνει εἰς τὴν Χώραν εἰς ἣν μεταβαίνει. Τὸ ἐπὶ πλέον, ἐὰν ὑπάρχῃ, περιέρχεται εἰς τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον πληρώνει τὴν διαφορὰν, ἢ ὀφείλεται εἰς τὸ Κράτος τοῦ ὁποίου οἱ πρόσφυγες δὲν ἐπληρώθησαν ἐξ ὁλοκλήρου ἐκ τῆς ἀξίας τῶν περιουσιῶν αἵτινες περιῆλθον εἰς αὐτούς. Ὅπως εἰς μίαν ἑταιρείαν, ὅπου τὰ συμφέροντα εἶναι ἀσυγκρίτως μικρότερα, δὲν εἶναι νοητὴ ἐκκαθάρισις ἄνευ πραγματοποιήσεως τοῦ ἐνεργητικοῦ, οὕτω καὶ ἐν τῇ παρούσῃ Κοινωνίᾳ εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐκκαθάρισις αὐτῆς καὶ ἐξόφλησις τοῦ παθητικοῦ ἄνευ πραγματοποιήσεως τοῦ ἐνεργητικοῦ. Καί, ὅπως εἰς τὴν ὑπὸ διάλυσιν ἑταιρείαν ὁ ἐκκαθαριστὴς προβαίνων εἰς τὴν ἐκποίησιν διαφόρων στοιχείων τοῦ ἐνεργητικοῦ, πωλεῖ ταῦτα οὐχὶ ὡς ἴδια, ἀλλ’ ὡς ἀνήκοντα εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ τοὺς δανειστάς της, οὓς ἀντιπροσωπεύει, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον δικαιοῦται καὶ τὸ Κράτος, ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐκκαθαριστοῦ, νὰ πωλήσῃ ὅσα θεωρεῖ ὅτι δὲν συμφέρει νὰ διατηρήσῃ ἢ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταλλάξῃ μὲ ἐκεῖνα ἅτινα ἓν μέλος τῆς διαλυθείσης Κοινωνίας ἐν Τουρκίᾳ δικαιοῦται ν’ ἀπαιτήσῃ ἐνταῦθα. Ἄλλως τε δέον νὰ μὴ λησμονῇ τις ὅτι ἡ ἀνταλλαγὴ περιουσιῶν ἐνεργεῖται οὐχὶ παρὰ τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ παρὰ τοῦ Κράτους ἐν ᾧ εὑρίσκονται τὰ ὑπ’ ἀνταλλαγὴν περιουσιακὰ στοιχεῖα. Τίνι τρόπῳ λοιπὸν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐνεργήσῃ ἀνταλλαγὴν περιουσιῶν τὸ Κράτος, ἐὰν δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς πώλησιν διὰ νὰ δώσῃ εἰς ἕκαστον ὅ,τι δικαιοῦται, ἀφοῦ σπανιώτατα θὰ ἔχῃ εἰς χεῖράς του ἀντικείμενα ἴσης ἀξίας καὶ φύσεως διὰ ν’ ἀνταλλάξῃ; Φρονοῦμεν δὲ ὅτι τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἐγένετο ἔτι ἐκτίμησις τῶν ὑπὸ τὴν ἡμετέραν καὶ τῆς Τουρκίας διαχείρισιν περιουσιῶν δὲν δύναται ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ παρακωλύσῃ τὴν διάθεσιν τῶν περιουσιῶν τούτων, ὡς ἀνωτέρω, πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ παθητικοῦ τῆς διαλυθείσης Κοινωνίας, διότι προκειμένου περὶ διαθέσεως ἥτις γίνεται παρὰ τρίτου, Δημοσίου διαχειριστοῦ ἀλλοτρίων, ἐνεργεῖται αὕτη κατὰ τρόπον ὥστε νὰ περιφρουρηθῶσι τελείως τὰ συμφέροντα τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ διὰ δημοσίου πλειστηριασμοῦ. Ἄλλως τε ματαιοῦται τελείως καὶ ὁ σκοπὸς τῆς συμβάσεως, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ ἐκτίμησις τῶν ἐπ’ ἀνταλλαγῇ περιουσιῶν δὲν εἶναι δυνατὴ παρὰ μόνον μετὰ τὴν ἐκτίμησιν τῆς περιουσίας ἑνὸς ἑκάστου παρὰ τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς, διότι σήμερον ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐφαρμογῆς τῆς Συμβάσεως ἀπεδείχθη πλέον ἀναντιρρήτως ὅτι ἡ ἐξακρίβωσις καὶ ἐκτίμησις τῶν ἐπ’ ἀνταλλαγῇ περιουσιῶν εἶναι δυσχερεστάτη, θ’ ἀπαιτήσῃ δὲ χρόνον οὗτινος ἡ διάρκεια, ἐξαρτωμένη ἐκ πλείστων ὅσων γεγονότων ἅτινα εἶναι ἀδύνατον νὰ προβλέψῃ τις ἀπὸ τοῦδε, εἶναι ἄδηλον πόσον ἤθελεν εἶσθαι μακρά. Δι’ ὅλους τοὺς ἀνωτέρω λόγους φρονοῦμεν ὅτι ἑρμηνεύεται ὑγιῶς ἡ Σύμβασις τῆς Ἀνταλλαγῆς, θεωρουμένου ὅτι πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν προσφυγικῶν ἀναγκῶν δικαιοῦται τὸ Δημόσιον νὰ διαθέσῃ ὑπὲρ αὐτῶν ἀπὸ τοῦδε τὰς περιουσίας τῶν ἀνταλλαγέντων Μουσουλμάνων, καίτοι αὗται ἀνήκουσι κατὰ κυριότητα εἰς τὸν προσφυγικὸν κόσμον ἐν τῷ συνόλῳ καὶ ὅτι διὰ τὴν οὕτω γενομένην διάθεσιν τῶν περιουσιῶν τούτων τὸ Κράτος εὐθύνεται, ὡς καὶ πᾶς τρίτος ἐκκαθαριστής, ὑποχρεούμενον νὰ καταβάλῃ τὴν μεγαλυτέραν ἐπιμέλειαν καὶ νὰ διαθέσῃ ταύτας ἀκριβοδικαίως ἀναλόγως τῆς ἀπαιτήσεως ἑκάστου. Καὶ ἀρθέντος ἤδη τοῦ σπουδαιοτέρου κωλύματος, τῆς διαθέσεως τοῦ κεφαλαίου τούτου ὑπὲρ τῶν προσφύγων, βαίνομεν πρὸς ἐξέτασιν τῶν δύο ἄλλων, δηλαδὴ τίνος μέρους τοῦ κεφαλαίου τούτου δικαιοῦται ἕκαστος καὶ κατὰ ποίαν ἀναλογίαν δέον νὰ διανεμηθῇ τοῦτο ἐπὶ τοῦ παρόντος, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν ἀρκεῖ πρὸς ὁλοσχερῆ ἐξόφλησιν τοῦ συνόλου τῶν ἀπαιτήσεων. Τὸ δικαίωμα ἑνὸς ἑκάστου καὶ ἡ ἀναλογία αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος κεφαλαίου δὲν δύναται νὰ καθορισθῇ ἐπακριβῶς εἰμὴ μετὰ τὸν ἔλεγχον τοῦ συνόλου τῶν ἀπαιτήσεων τῶν προσφύγων, φυσικῶν ἢ νομικῶν προσώπων, καὶ ὁ κατὰ προσέγγισιν δ’ ἔτι καθορισμὸς τῶν ἀπαιτήσεων τούτων θέλει ἀπαιτήσει ἱκανὸν χρονικὸν διάστημα. Ἐπιβάλλεται ὅθεν ἐν τῷ μεταξὺ, ἵνα ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τῶν ἀνταλλαγέντων κτημάτων καὶ τοῦ προϊόντος τῆς πωλήσεως τῶν ἀστικῶν κτημάτων, ὧν εἶναι ἀσύμφορος ἡ χρησιμοποίησις δι’ ἀνταλλαγὴν ὑπὲρ τῶν προσφύγων ἢ ὧν ἡ συντήρησις εἶναι δαπανηρὰ καὶ ἀσύμφορος, προικισθῇ τὸ εἰδικὸν Ταμεῖον Προσφυγικῆς Πίστεως, ὅπως καταστῇ δυνατὸν ἵνα καταβληθῇ ἐξ αὐτοῦ καὶ εἰς τοὺς ἀστοὺς πρόσφυγας ἀναλόγως τῆς ἐπαγγελματικῆς τάξεως εἰς ἣν ἀνῆκον ἢ τῆς ἐπαγγελματικῆς ὀργανώσεως ἧς θὰ ἀποτελέσωσι μέλη, νὰ καταβληθῇ, λέγω, ποσὸν ἀνάλογον τῆς εἰκαζομένης περιουσίας κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου τοῦ εἰδικοῦ τούτου Ταμείου ἢ τῆς Διευθύνσεως αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν τοὐλάχιστον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὁ ἀστὸς οὗτος πρόσφυξ ἐκεῖ ἔνθα ἐξήσκει τὸ ἐπάγγελμά του. Τὰ ἐπὶ πλέον δὲ κεφάλαια τοῦ εἰδικοῦ Ταμείου τούτου δύνανται ὡσαύτως νὰ διατεθῶσιν εἰς δάνεια πρὸς συνεταιρισμούς, ὀργανώσεις καὶ ἰδιώτας ἀκόμη πρόσφυγας πρὸς τόνωσιν ἐν γένει προσφυγικῶν ἔργων καὶ βιομηχανιῶν, ἐφόσον κρίνεται παρὰ τοῦ Συμβουλίου ὅτι παρέχουσιν ἱκανὰ ἐχέγγυα πρὸς τοῦτο εἰς ἑκάστην περίπτωσιν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ὀργανισμὸς οὗτος, ὅστις ἐν γενικαῖς γραμμαῖς διαγράφεται ἐνταῦθα καὶ οὗτινος ἡ σύστασις θέλει ἀποτελέσει προσεχέστατα ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας μελέτης παρὰ εἰδικῶν οἰκονομολόγων, ἔχει καὶ Κρατικὸν χαρακτῆρα, τὸ Κράτος ὑπέχει εὐθύνην ἀπέναντι τῶν προσφύγων διὰ τὴν διάθεσιν τῶν περὶ ὧν πρόκειται κεφαλαίων κατὰ τρόπον ὅστις δέον ν’ ἀποκλείῃ πᾶσαν ἀνισότητα ἢ τυχὸν ἀδικίαν εἰς βάρος τῶν προσφύγων. Συνοψίζοντες τ’ ἀνωτέρω καθορίζομεν ὡς ἕπεται τὸ ἔργον ἐν γένει τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς: 1) Κατάληψις, καταγραφὴ καὶ διοίκησις ὅλων τῶν κτημάτων τῶν ἀνταλλαγέντων ἢ ἐπ’ ἀνταλλαγῇ Μουσουλμάνων, φυσικῶν ἢ νομικῶν προσώπων, δι’ εἰδικῆς Κρατικῆς ὑπηρεσίας παρ’ ἑκάστῃ Οἰκονομικῇ Ἐφορίᾳ μὲ προϊστάμενον, ἐφόσον εἶναι δυνατόν, οὐχὶ τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, καὶ Τοπικὸν Συμβούλιον ἐν ᾧ ν’ ἀντιπροσωπεύηται εὐρύτατα τὸ προσφυγικὸν στοιχεῖον. 2) Ὀργάνωσις εἰδικοῦ Ταμείου μὲ πόρους ἐκ τῆς διοικήσεως καὶ διαθέσεως τῶν ἀνωτέρω κτημάτων πρὸς τὸν σκοπὸν ἀμέσου ἀνακουφίσεως τοῦ ἀστικοῦ ἰδίως προσφυγικοῦ κόσμου καὶ τόνωσιν οἰκονομικὴν βαθμηδὸν τοῦ ἐπαγγελματικοῦ, ἐμπορικοῦ, βιοτεχνικοῦ καὶ βιομηχανικοῦ ἐν γένει κόσμου τῶν προσφύγων. 3) Συμπλήρωσις καὶ κατάταξις τῶν δηλώσεων εἰς τρόπον ὥστε νὰ διευκολυνθῇ ὁ ἔλεγχος αὐτῶν. 4) Ἀνασύστασις Συμβουλίων ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Μητροπολίτου κατὰ περιφερείας Μητροπόλεων ἰδίᾳ πρὸς ἀντιπροσώπευσιν καὶ ὑποβολὴν δηλώσεων διὰ τὰ ὀρφανὰ ἀνήλικα, τὰς Κοινότητας καὶ διάφορα εὐαγῆ ἱδρύματα τῆς Δημογεροντίας ἑκάστης Κοινότητος, ἐφόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῶσιν οὗτοι. 5) Παροχὴ πάσης δυνατῆς εὐκολίας πρὸς τὴν ἡμετέραν Ἀντιπροσωπείαν παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ πρὸς ὀργάνωσιν ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἀναβολῆς εἰδικῆς ὑπηρεσίας ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς ἀντιγραφὴν τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει κτηματολογικῶν βιβλίων τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν κτηματικὴν κατάστασιν τῶν ὑπ’ ἀνταλλαγὴν ὁμογενῶν καὶ Μουσουλμάνων. 6) Στενὴ συνεργασία μετὰ τῆς ἡμετέρας Ἀντιπροσωπείας παρὰ τῇ Μικτῇ Ἐπιτροπῇ εἰς ζητήματα πάσης φύσεως ἀφορῶντα τὴν ἐκτέλεσιν τῆς Συμβάσεως τῆς Ἀνταλλαγῆς καὶ ἰδιαιτέρως τὴν πληρεστέραν ἐξακρίβωσιν τῆς περιουσίας ἑκάστου πρόσφυγος καὶ τὴν δικαιοτέραν ἐκτίμησιν αὐτῆς διὰ τῆς συντομωτέρας ὁδοῦ. Πρὸς ἐπίτευξιν τούτων ὀργανοῦται ἡ ὑπηρεσία ἀνταλλαγῆς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπὸ 2 Μαΐου 1923 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἱδρύσεως τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς, ἐκδοθέντος ἤδη τοῦ Διατάγματος περὶ ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας. Αὕτη συμπληροῦται διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως κτηματικῶν γραφείων καὶ συστάσεως κεντρικοῦ γραφείου ἀνταλλαγῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ. Τὰ τῆς διαθέσεως δὲ τῶν κτημάτων τῶν ὑπὸ ἀνταλλαγὴν Μουσουλμάνων ρυθμίζονται διὰ τοῦ ἑτέρου ὑποβαλλομένου ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν νομοσχεδίου περὶ διοικήσεως καὶ διαθέσεως κτημάτων τῶν ἀνταλλασσομένων Μουσουλμάνων.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δουζίνας ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§54Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴθισται, ὅταν ἡ συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου φθάνῃ εἰς τὸ τέρμα της, ἢ νὰ κηρύσσηται ἡ λῆξις τῆς συζητήσεως καὶ νὰ ἐπακολουθῇ ἡ ψηφοφορία ἢ νὰ ἀναβάλλεται τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἑπομένην ἡ περαίωσις τῆς συζητήσεως. Ἐδῶ ἤρξατο καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ τέρμα της ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου διὰ τὴν ὑπαγωγὴν τοῦ Πρωτοδικείου Κυθήρων καὶ ἤδη εὑρίσκεται εἰς τὸ τέρμα τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἐνῷ ἔχουν προηγηθῆ ἄλλαι ὄχι βεβαίως τόσον σπουδαίας σημασίας, ὅπως ἡ πρότασις περὶ τοῦ γηπέδου τοῦ Πανελληνίου Γυμναστικοῦ Συλλόγου. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ πῶς ἡ ὑπηρεσία κατήρτισε τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ τὴν καταρτίζῃ ἐπὶ ἕνα μῆνα τώρα, ἀφοῦ τὴν μίαν ἡμέραν τὴν ἔφερεν 20ήν, τὴν ἑπομένην 60ὴν καὶ ἤδη ἔχει ἀριθμὸν 90.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, παρακαλῶ. Εἶναι ἡ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 56. Γνωρίζετε πῶς καταρτίζεται ἡ Ἡμερησία Διάταξις. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως κανονίζεται ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῆς ἑπομένης τῇ ἐπινεύσει τοῦ Σώματος· ἀλλὰ φυσικὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην περὶ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῆς ἑπομένης· κατὰ συνέπειαν οὗτος γίνεται τῇ συνεννοήσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις ἐκπροσωπεῖ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Συνελεύσεως.

§56Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Οὐδέποτε συζήτησις ἐγγίζουσα τὸ τέρμα της ἐματαιώθη διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ τέλος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§57ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καλῶς ἐτέθη εἰς τὸ τέλος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διότι ἐξηγέρθη ὁλόκληρος ὁ λαός. (Θόρυβος).

§58Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ γίνῃ ἀπόψε ἡ ψηφοφορία. (Θόρυβος. Πολλοὶ ζητοῦσι τὸν λόγον).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δίδω τὸν λόγον εἰς οὐδένα. Ἐγὼ θέλω νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν εἰς τὸν κ. πληρεξούσιον καὶ μὲ διακόπτετε ὅλοι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὀρθόν. Λοιπὸν λέγω εἰς τὸν κ. πληρεξούσιον ὅτι ἡ πρότασις νόμου φέρει ἀριθμὸν 56· ἴσως φθάσωμεν καὶ σήμερον εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῆς. Ἐὰν ὅμως δὲν φθάσωμεν μέχρι λήξεως τῆς συνεδριάσεως, τότε ἂς γίνῃ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ ὑπόμνησις διὰ νὰ τεθῇ μεταξὺ τῶν πρώτων εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὔριον. Λοιπὸν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ περιελεύσεως εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου τοῦ ἐν Ἀθήναις γηπέδου τοῦ Πανελληνίου Γυμναστηρίου».

§60Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§62Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν ἠκούσατε, κύριοι πληρεξούσιοι, περὶ τίνος πρόκειται. Ὁ Πανελλήνιος Γυμναστικὸς Σύλλογος εἶναι ὁ μόνος σχεδὸν ποὺ ἔχει γυμναστήριον ὑποφερτὸν πρὸς ἐκγύμνασιν. Κυρίως εἰπεῖν δὲν ὑπάρχει κανὲν Γυμναστήριον κατάλληλον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὅλα εἶναι στενόχωρα. Σήμερον δὲν γίνεται γυμναστικὴ μονοζύγων καὶ διζύγων, ἀλλὰ μόνον ἀθλητικαὶ ἀσκήσεις, δρόμοι, ρίψεις κλπ. Οὐδὲν γυμναστήριον ἔχει χῶρον κατάλληλον διὰ τοιαύτας ἀσκήσεις. Ὁ Πανελλήνιος ἔχει τὸ μόνον ὑποφερτὸν καὶ αὐτὸ ζητοῦν ἤδη νὰ τὸ πάρουν ἀπὸ γυμναστήριον καὶ νὰ τὸ χρησιμοποιήσουν δι’ ἄλλους σκοπούς.

§63Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ γήπεδον ἀνήκει εἰς τὸ γυμναστήριον;

§64Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μάλιστα.

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, κ. Καρασεβδᾶ· ἡ χρῆσις μόνον ἀνήκει εἰς αὐτόν.

§66Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Καὶ ἂν δὲν ἀνήκῃ εἰς τὸν Πανελλήνιον, ἔχετε εἰσαγάγει τόσα νομοσχέδια προνοοῦντα περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς πνευματικῆς καὶ τὸ Κράτος ἔχει λάβει ἀρκετὴν πρόνοιαν περὶ ταύτης ἕως τώρα. Διὰ τὰς σωματικὰς ὅμως ἀσκήσεις κανὲν νομοσχέδιον ἀκόμη δὲν ἔχετε καταθέσει, ἐνῷ ἔχετε μάλιστα εἰπεῖ, κ. Πρωθυπουργέ, κατ’ ἰδίαν, καθὼς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅτι θὰ εἰσαχθοῦν τάχιστα πολλὰ νομοσχέδια διὰ τῶν ὁποίων θὰ ληφθῇ ἐξαιρετικὴ πρόνοια περὶ τῆς γυμναστικῆς. Καὶ ἐνῷ ταῦτα παρελείψατε, ἔρχεσθε τώρα διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νὰ πάρητε τὸ γυμναστήριον τοῦ Πανελληνίου Συλλόγου.

§67Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ παίρνομεν, κύριε συνάδελφε. Σᾶς λέγω, κύριε συνάδελφε, ὅτι τὸ γήπεδον αὐτὸ δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Γυμναστήριον. Αὐτὸ τὸ γήπεδον εἶναι μεγάλης ἀξίας· ἐπειδὴ λοιπὸν πράγματι ἐδωρήθη ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Ἀνδρέαν Συγγρὸν εἰς τὸν Πρίγκιπα Γεώργιον ὅπως προορισθῇ δι’ ἐθνικοὺς σκοπούς, προεβλήθη ὑπό τινος τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων πρότασις νόμου ἀπαλλοτριώσεως ἄνευ ἀποζημιώσεως τοῦ γηπέδου, τὸ ὁποῖον ἐδωρήθη ἀπὸ ἕνα ἐθνικὸν εὐεργέτην εἰς ἕνα Πρίγκιπα. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ἐπιπροσθέτως ὅτι ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον γίνεται εἶναι νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο τὸ σχέδιον τῆς πόλεως. Τὸ σχέδιον τῆς πόλεως θὰ ἐφαρμοσθῇ εἴτε γίνῃ αὐτὸ εἴτε δὲν γίνῃ. Ἑπομένως, κύριε συνάδελφε, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ κάμητε συζήτησιν περὶ γυμναστικῆς. Σᾶς λέγω δὲ τὸ ἑξῆς, ὅτι, καὶ ἂν δὲν γίνῃ δεκτὸν τὸ ψήφισμα, τὰ Γυμναστήριον θὰ φύγῃ.

§68Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι, καὶ ἂν ὁ χῶρος τοῦ Γυμναστηρίου προώρισται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἄλλον σκοπόν, πρέπει τὸ Κράτος νὰ τὸν πάρῃ διὰ νὰ τὸν μεταχειρισθῇ πρὸς γυμναστικὸν σκοπόν, διότι ἡ Ἑλλάς, ὅπου τὸ πρῶτον ἐφευρέθη ἡ γυμναστική, ἔχει παραμελήσει τελευταίως τὴν γυμναστικὴν τελείως. Ἄλλως τε τὸ σχέδιον τῆς πόλεως δὲν ἔχει ἐφαρμοσθῆ πουθενὰ εἰς τὰ ἀπόκεντρα καὶ δὲν καταλαμβάνω διατί θὰ ἐφαρμοσθῇ μόνον ἐδῶ διὰ νὰ λείψῃ τὸ Γυμναστήριον. Ἠμπορεῖ ἐξ ἄλλου τὸ Κράτος νὰ δώσῃ τόπον διὰ Γυμναστήριον εἰς τὸν Πανελλήνιον Σύλλογον καὶ κατόπιν νὰ τοῦ πάρῃ τὸν ἰδικόν του. Ἐπὶ πλέον πρὸ ὀλίγου ἀκόμη ἔκαμε καὶ ἓν ἄλλο χειρότερον τὸ Κράτος. Ἐπῆρεν ἕνα ἄλλο Γυμναστήριον, τὸ Παναθηναϊκόν, καὶ τὸ ἀπηλλοτρίωσε διὰ νὰ ἐγκαταστήσῃ δέκα οἰκογενείας ἀξιωματικῶν. Αὐτὸ εἶναι πρωτοφανές, ὄχι διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν Κίναν ἀκόμη. Δὲν πρέπει νὰ λείψῃ τὸ Γυμναστήριον αὐτό. Λάβετε πρόνοιαν πρὶν καὶ κατόπιν νὰ τὸ πάρετε.

§69Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ ποὺ εἴπετε θὰ γίνῃ. Βεβαίως θὰ ἐξευρεθῇ ὁ χῶρος πρῶτον καὶ κατόπιν θὰ γίνῃ αὐτό. Πρόκειται περὶ τῆς ἰδιοκτησίας· δὲν πρόκειται νὰ φύγῃ τὸ Γυμναστήριον.

§70Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Σᾶς λέγω ὅτι ὄχι μόνον αὐτὸ ἐπῆρε τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ τὸ Παναθηναϊκόν. Εἶναι αἱ μόναι ἐκτάσεις ποὺ ὑπῆρχον διὰ Γυμναστήρια. Ἐξ ὀνόματος τοῦ γυμναστικοῦ κόσμου διαμαρτύρομαι διὰ τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ τὸ ψηφίσῃ· τοὐναντίον πρέπει νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν θέλησίν της, ὅπως τάχιστα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰσηγηθῇ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα νὰ προνοοῦν περὶ γυμναστικῆς καὶ Γυμναστηρίων.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γονατᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§72Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐγώ, ἐκτὸς τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ τὴν ὁποίαν εὑρίσκω ἐπίσης σοβαράν, νομίζω ὅτι καὶ ἀπὸ οὐσιαστικῆς ἀπόψεως δὲν θὰ ἔστεκεν εἰς τὴν σοβαρότητα τῆς Συνελεύσεως νὰ κάμῃ ἓν ψήφισμα δημεύσεως μιᾶς περιουσίας, ἁπλῶς διότι ἀνήκει εἰς μέλος τῆς ἐκπεσούσης Δυναστείας. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐμφορούμεθα ὅλοι ἀπὸ αἰσθήματα οὐχὶ φιλικὰ πρὸς τὴν Δυναστείαν ἐκείνην, γνωρίζετε ὅτι κατελήξαμεν εἰς κάποιο ψήφισμα καὶ εἰς τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο ὡρίσαμεν καὶ μερικοὺς ὅρους καὶ μερικὰς διατάξεις κατὰ τὰς ὁποίας αἱ περιουσίαι τῶν μελῶν τῆς Δυναστείας ὑπάγονται εἰς ἀπαλλοτριώσεις μετὰ ἢ ἄνευ ἀποζημιώσεως, ἀναλόγως τῶν περιπτώσεων ὑφ’ ἃς ἐγένοντο κύριοι τῶν κτημάτων τούτων. Ἐφόσον λοιπὸν ἡ περίπτωσις αὐτὴ τοῦ γηπέδου τοῦ Γυμναστηρίου εἶναι μία ἀπὸ τὰς περιπτώσεις τὰς προβλεπομένας ἀπὸ τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἤδη κάμει, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο τελεία κατάχρησις τῆς ἐξουσίας μας, ἐὰν διὰ νεωτέρου ψηφίσματος δημεύσωμεν τὸ γήπεδον τοῦτο. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως νομίζω ὅτι θὰ ἦτο πολὺ ἀξιοπρεπέστερον διὰ τὴν Συνέλευσιν, ἂν τὸ ἀπαλλοτριώσωμεν μετὰ τὴν ἀναγκαίαν ἐκτίμησιν καὶ ἀποζημίωσιν, ἀλλ’ οὐδέποτε μετὰ δήμευσιν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπότσαρης ἔχει τὸν λόγον.

§74Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τοὐλάχιστον ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ φράσις «πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου Ἀθηνῶν».

§75Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, κύριε Πρόεδρε.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁ κ. Μπότσαρης.

§77Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Προτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, προέλθῃ εἰς ἀπόφασίν τινα ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τοῦ προκειμένου, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ τὸ κατὰ πόσον θὰ ἠδύνατο νὰ παρουσιάσῃ στοιχεῖα μονιμότητος ἡ ληφθησομένη ἀπόφασις. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι, ἂν τύχῃ τῆς ὑμετέρας ἐγκρίσεως τὸ ψήφισμα αὐτό, προφανῶς εἴτε βραδύτερον εἴτε ἀρκετὰ ταχέως, κατόπιν ἐξετάσεως ὡριμωτέρας τῶν πραγμάτων.....

§78Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Θὰ ἔλθῃ δηλαδή, θέλετε νὰ εἴπητε, ἡ Δυναστεία ταχύτερον;

§79Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε· δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν τὸ δυναστικὸν ζήτημα μὲ κάποιον οἰκόπεδον ἀνῆκον εἰς ἕνα Πρίγκιπα. Εἶναι προφανὲς ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ πρόκειται τότε νὰ εἶναι ἐδῶ διὰ νὰ ψηφίσῃ. Ὁπωσδήποτε, ὄχι μόνον νομίζω ὅτι τὸ ψήφισμα δὲν εἶναι ἐφαρμόσιμον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι καὶ προσῆκον. Οἱ νομομαθεῖς ἐκ τῶν συναδέλφων θὰ ἠδύναντο νὰ τὸ κρίνουν. Νομίζω δὲ ὅτι, ὡς εἶπεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ ἀξιότιμος κ. Ἡγέτης τῆς Ἐπαναστατικῆς Ὁμάδος, οὕτω προσήκει εἰς τοὺς ψυχραίμως σκεπτομένους. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ ζήτημα τῆς ἐκτοπίσεως τοῦ μοναδικοῦ Γυμναστηρίου, θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατ’ ἐξοχὴν τὸ δυσαναπλήρωτον τούτου. Ἀφ’ ἑτέρου προφανῶς πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, μάλιστα ἡ μεμελετημένη ἐφαρμογὴ καὶ ἡ βελτίωσις τοῦ σχεδίου τούτου. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ μεταφορὰ τοῦ Γυμναστηρίου τούτου εἰς τὸν ὀπίσω χῶρον τοῦ Πεδίου τοῦ Ἄρεως, ὅστις, ὡς προβλέπεται, μέλλει μίαν ἡμέραν — θὰ τὸ ἴδωσιν αἱ μεταγενέστεραι γενεαί, ἀλλ’ εἶναι ἀδιάφορον — νὰ μεταβληθῇ εἰς ἄλσος καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματισθῇ Γυμναστήριον ἄρτιον, διότι καὶ τὸ ἤδη ὑπάρχον εἶναι ὑποτυπῶδες.

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα, τὸ Γυμναστήριον θὰ φύγῃ, διότι αὐτὸ εἶναι οἰκόπεδον μεγάλης ἀξίας καὶ θὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς οἰκόπεδον. Οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν τοῦ ψηφίσματος ὡρμήθησαν ἀπὸ τὴν ἑξῆς σκέψιν: ὅτι ἡ δωρεὰ ἡ γενομένη ἀπὸ τὸν μακαρίτην Συγγρὸν πρὸς τὸν Πρίγκιπα Γεώργιον πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς δωρεὰ ἐξομοιουμένη πρὸς δωρεὰν ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ ὑπὲρ νομικῶν προσώπων, διότι, ὡς γνωρίζετε, ὁ Συγγρὸς ἐδώρησεν ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν του χάριν φιλανθρωπικῶν σκοπῶν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ τὸ ψήφισμα. Ἔρχεται κατόπιν τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως. Τὸ ψήφισμα ἀναφέρει ὅτι θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, διότι ἐκεῖ κατὰ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνοιχθῇ ὁ δρόμος. Τότε θὰ φύγῃ τὸ Γυμναστήριον, ὅταν θὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Ἡ λεωφόρος Ἀλεξάνδρας ἔχει ἀρκετοὺς χώρους ἑκατέρωθεν, ὄχι δι’ ἕν, ἀλλὰ διὰ πολλὰ Γυμναστήρια.

§81Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Πουθενὰ δὲν ὑπάρχει.

§82Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ Πολύγωνον ἔχει ἀρκετοὺς χώρους καὶ εἶναι εἰς ὀλίγων βημάτων ἀπόστασιν.

§83Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ φράσις «πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως» καὶ τότε τὸ Δημόσιον εἶναι ἐλεύθερον. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὅλα τὰ Γυμναστήρια δὲν εἶναι καταλλήλως καμωμένα, ἀλλ’ ἐφόσον δὲν γίνονται καλύτερα πρέπει νὰ μένουν.

§84Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Εἶμαι εὐγνώμων πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἠθέλησε νὰ δώσῃ διαφωτιστικὰς πληροφορίας. Νομίζω ὅτι καὶ μετὰ τὰς πληροφορίας ταύτας, ἐφόσον κατενόησα τὴν ἔκτασιν αὐτῶν, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀλλοιωθῇ ἡ ἄποψις ἀφ’ ἧς ἐξετάζω ἐγὼ τὸ ζήτημα. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν διακρίνουσαν τὸν ἐθνικὸν ἡμῶν χαρακτῆρα προχειρολογίαν, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι θέλομεν καταστρέψει τὸ Γυμναστήριον καὶ εἰς τὴν θέσιν αὐτοῦ θ’ ἀφίενται λίθοι καὶ κέραμοι ἐπὶ καιρόν. Τὸ διατί μαρτυρεῖ τὸ ὅτι, ὁσάκις κατεστρέψαμεν, οὐδὲν ἱδρύσαμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀναμφισβητήτως ἔλεγον καθ’ ἣν στιγμὴν ἔλαβον τὴν τιμὴν τῆς διακοπῆς ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, ἔλεγον πλέον τούτου ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸ σχέδιον τοῦτο εἰς ὅσα σημεῖα δύναται νὰ τύχῃ μιᾶς πλατύνσεως σκέψεως, ἀντὶ νὰ βλέπωμεν περικοπὰς δένδρων καὶ ἐπὶ τῶν πεζοδρομίων ἐπεκτάσεις τῶν ὁδῶν, θὰ ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἐπεκτάσεως καὶ πλατύνσεως τῶν ἀρτηριῶν, ἐφόσον τοῦτο ἦτο δυνατὸν ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἐξεταστέον τὴν στιγμὴν αὐτήν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Λεωφόρος Ἀλεξάνδρας ὀφείλει νὰ καταλήγῃ κατ’ ὀρθὴν γωνίαν ἐπὶ τὴν ὁδὸν Πατησίων· τὸ ἀποτεμνόμενον τότε οἰκόπεδον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ 35 μέχρι 40 μέτρων πρόσοψιν, καθ’ ὅσον δύναμαι ἐκ τοῦ μακρὰν νὰ κρίνω, θὰ ἀποτελέσῃ οἰκόπεδον πολύτιμον, καθόσον θὰ ἔχῃ πρόσοψιν ἐπὶ δύο κεντρικῶν λεωφόρων καὶ ἑπομένως θὰ εἶναι κατάλληλον διὰ ξενοδοχεῖον ἢ ἄλλο τι. Ἀλλὰ πρὶν ἢ ὑψώσωμεν Ἱσπανικοὺς Πύργους ἐν τῇ φαντασίᾳ ἡμῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ συνέχεια τῆς γυμναστηριακῆς παραδόσεως, τῆς ὁποίας ὁ μᾶλλον διαπρύσιος κῆρυξ εἶναι ὁ μέλλων νὰ στερηθῇ τοῦ Γυμναστηρίου Σύλλογος. Θὰ εἶχον νὰ συστήσω ὅπως περιληφθῇ διάταξις καθ’ ἣν τὸ ψήφισμα θὰ ἰσχύσῃ μόνον ἐφόσον καὶ ἀφοῦ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἵδρυσις ἀρτίου, ἀναμφισβητήτως τελειοτέρου, Γυμναστηρίου. Δὲν θὰ ἔπρεπε δὲ καὶ διὰ λόγους πλέον γυμναστικῆς καὶ ἀθλητικῆς παραδόσεως καὶ λόγῳ μακρᾶς ἕξεως, ν’ ἀπομακρυνθῇ κατὰ πολὺ τοῦ χώρου εἰς τὸν ὁποῖον λειτουργεῖ ἤδη τὸ Γυμναστήριον. Ὑπολείπεται εἰς τὴν ψύχραιμον κρίσιν ὑμῶν νὰ τεθῇ ἡ δυνατότης τῆς ἀφαιρέσεως ἄνευ ἀποζημιώσεως, ἢ ἂν ἡ δυνατότης αὐτὴ θέλει ἐπεκταθῆ ἰσορρόπως καὶ εἰς πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ὅλην περιουσίαν τῆς τέως βασιλικῆς οἰκογενείας. Ἀλλ’ ἂν πέπρωται νὰ λαμβάνωμεν μέτρα τῶν ὁποίων ἡ συνέχεια θὰ καταστῇ ἀδύνατος, μέλλομεν τότε νὰ παλινῳδῶμεν καὶ ἀναμφιβόλως θέλομεν ἐκθέσει εἰς οὐχὶ εὐμενῆ σχόλια τὴν σοβαρότητα τῆς ἀποφάσεώς μας. Ἤδη τὸ πρωτεῦον ζήτημα εἶναι ἡ ἐξεύρεσις τοῦ χώρου καὶ ἡ ἵδρυσις ἑνὸς Γυμναστηρίου, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ περιλαμβάνηται πᾶν ὅ,τι ἔχει σχέσιν μὲ τὰς παιδιὰς τὰς ἀθλητικὰς καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἀφ’ ἧς θέλει καταστῆ δυνατὴ ἡ ἀνεύρεσις τοῦ νέου Γυμναστηρίου, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ ψηφίσματος τούτου.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φραγκούδης ἔχει τὸν λόγον.

§86Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Θεωρῶ τὴν βάσιν τοῦ ψηφίσματος πολὺ ὀρθήν, διότι ναὶ μὲν διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς ἐκπτώσεως τῆς Δυναστείας διεκηρύξαμεν ὅτι ἡ περιουσία τῶν μελῶν τῆς βασιλικῆς οἰκογενείας περιέρχεται εἰς τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ Γυμναστήριον δὲν εἶναι γνωστὸν ἂν ἀνήκει εἰς τὴν βασιλικὴν οἰκογένειαν ἢ εἰς τὸ Κράτος, καλὸν εἶναι νὰ καθορίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα δι’ εἰδικοῦ ψηφίσματος. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν χρησιμοποίησίν του, αὐτὸ εἶναι ζήτημα εἰδικῆς μελέτης καὶ ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκει ὅτι καλὸν εἶναι νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν διέξοδον τῆς λεωφόρου Ἀλεξάνδρας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Γυμναστήριον, νομίζω ὅτι τοῦτο δύναται νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὸ Πεδίον τοῦ Ἄρεως, τὸ ὁποῖον ἡ Ἀδελφότης τῶν Νέων εἶχε πρότερον ζητήσει διὰ παιδιὰς καὶ τὸ ὁποῖον ἀγνοῶ διὰ ποῖον λόγον ἠρνήθη τὸ Ὑπουργεῖον νὰ δώσῃ.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοδωρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§88Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ συστήσω ὅπως τεθῇ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐγκατασταθῇ πρῶτον τὸ Γυμναστήριον εἰς ἓν γήπεδον τοῦ Δημοσίου καὶ κατόπιν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀρθότατον.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἔχει τὸν λόγον.

§90Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀπὸ δύο ἀπόψεων δὲν νομίζω ὀρθὸν τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Συνελεύσεως ὑποβαλλόμενον ψήφισμα· ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς αὐθαιρεσίας καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς καταστροφῆς ἑνὸς ἔργου τὸ ὁποῖον δὲν λαμβάνεται πρόνοια νὰ διορθωθῇ. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἀπόψεως, ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἐξ Ἀθηνῶν κ. πληρεξούσιος, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ἰδιοκτησία ἄνευ προηγουμένης ἀποζημιώσεως, κατ’ ἐξαίρεσιν τῆς γενικῆς ἀρχῆς ἡ ὁποία ἐλήφθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§91ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πρόκειται περὶ δωρεᾶς.

§92Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἔχετε ἰδεῖ τὴν δωρεὰν ποὺ ἔγινεν; Ἀφοῦ δὲν τὴν εἴδετε, δὲν γνωρίζετε τίποτε. Ἐφόσον λοιπὸν δὲν ἐλήφθη γενικὴ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως δι’ ὅλα τὰ κτήματα τῆς ἐκπεσούσης Δυναστείας, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ληφθῇ εἰδικὴ ἀπόφασις διὰ τὸ Γυμναστήριον. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, τὸ μέτρον αὐτὸ θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν καταστροφὴν ἑνὸς ἱδρύματος τὸ ὁποῖον προορίζεται διὰ τὴν ἐκγύμνασιν τῆς νεολαίας.

§93Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ ἂν ἀνῆκε τὸ γήπεδον εἰς Ἕλληνα πολίτην, ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτό, διότι τὸ Γυμναστήριον διέστρεφε τὸ σχέδιον τῶν Ἀθηνῶν, ἐπειδὴ εὑρέθη κάποιος Πρίγκιψ. Πρόκειται λοιπὸν περὶ διορθώσεως μιᾶς ἀσχημίας.

§94Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἀνεξαρτήτως ὅλων αὐτῶν, ἐφόσον ὑπάρχει ἓν Γυμναστήριον, θὰ εἶναι ἀνακολουθία εἰς τὸν σημερινὸν αἰῶνα νὰ καταστρέψωμεν ἓν Γυμναστήριον χωρὶς νὰ μεριμνήσωμεν ἐκ τῶν προτέρων νὰ κάμωμεν ἄλλο Γυμναστήριον. Διότι, ἂν ἡ Συνέλευσις καταλήξῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γραφῇ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις πρὶν ἢ ἐξευρεθῇ ἄλλο γήπεδον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐγκατασταθῇ τὸ Γυμναστήριον.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§96Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως τοὐλάχιστον τῆς τελευταίας φράσεως «χάριν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ σχεδίου Ἀθηνῶν».

§97Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐδέχθημεν ἤδη.

§98Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δέχομαι νὰ καταληφθῇ τὸ οἰκόπεδον τοῦτο, ὅπως εἶναι διατυπωμένον ἐν τῷ ψηφίσματι, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διωχθῇ εὐθὺς ἀμέσως τὸ Γυμναστήριον πρὶν ἢ ἐγκατασταθῇ κάπου ἀλλοῦ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει φρονῶ ὅτι τὸ ψήφισμα ἔχει ἀνάγκην καλυτέρας νομικῆς διατυπώσεως καὶ πρὸς τοῦτο θὰ ἦτο καλὸν νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλος ἔχει τὸν λόγον.

§100Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα δύναται νὰ θεωρηθῇ λῆξαν. Ἀλλὰ ἕνα πρᾶγμα φοβοῦμαι, ὅτι τὸ Πολύγωνον ὑπάρχει εἰς τὸ σχέδιον πόλεως καὶ δὲν θὰ δύναται οὐδεὶς γυμναστικὸς Σύλλογος νὰ λάβῃ θέσιν, διότι καὶ ἄλλοτε ἐζήτησαν ἀθλητικὰ Σωματεῖα γήπεδα καὶ ἠρνήθησαν νὰ τοῖς δώσουν. Μοὶ φαίνεται ὅτι διὰ τὴν Πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους θὰ εἶναι καλὸν νὰ ληφθῇ μέριμνα ὥστε τὰ γήπεδα, ἔνθα ὑπάρχουν γυμναστικὰ Σωματεῖα νὰ μείνουν, διότι τὰ ἀθλητικὰ γήπεδα, ἀπαλλοτριωθέντα ἀπὸ τὸν Δῆμον, παρὰ τὰ κολοσσιαῖα ἔξοδα τῶν ἀθλητικῶν Συλλόγων, οἱ ὁποῖοι τόσον πενιχρῶς ὑποστηρίζονται, ἐξώδευσαν καὶ τὸν τελευταῖον ὀβολὸν διὰ νὰ κάμουν ἕνα οἰκόπεδον, καὶ κινδυνεύουν νὰ πεταχθοῦν εἰς τοὺς δρόμους.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωτοπαπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§102Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν διὰ νὰ γίνῃ τὸ κτῆμα ἐθνικόν, εἶμαι σύμφωνος, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τὸν ἀπαράβατον νὰ μείνῃ τὸ γήπεδον εἰς τὸ Ἀθλητικὸν Σωματεῖον.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δουζίνας ἔχει τὸν λόγον.

§104Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀκουσθῶσι πρῶτον οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀντιληπτὴ εἰς τὴν συνείδησίν μου ἡ σπουδὴ πρὸς μεταβολὴν ἢ βελτίωσιν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, χωρὶς νὰ ἐκτεθῶσιν οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι καὶ τὸ ἐπεῖγον ἐπιβάλλουν καὶ τὴν ἀνάγκην νὰ μεταβληθῇ ἐπὶ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης, ὅπου οὔτε κατοικίαι ὑπάρχουν οὔτε συγκοινωνίαι. Ἐὰν βεβαίως ἐπρόκειτο οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν νὰ κάμουν ἔναρξιν τῆς ἐκποιήσεως τῶν κτημάτων τῶν Πριγκίπων, βεβαίως θὰ εἶναι ἀρχὴ ἀρεστή. Δὲν διαβλέπω ὅμως εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν παρὰ προτάσεις ὠφελείας παροδίων. Πρῶτον ἐκ τοῦ ἀνοίγματος τῶν ὁδῶν, κατὰ τὸν νόμον, δημιουργοῦνται ὠφελήματα ὑπὲρ τῶν παροδίων, αὐξάνονται δηλαδὴ αἱ τιμαὶ τῶν οἰκοπέδων, δημιουργοῦνται νέα οἰκόπεδα. Ἐφόσον λοιπὸν οὐδεὶς λόγος ὑπεβλήθη δικαιολογῶν τὴν μεταβολὴν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, ὁ σκοπὸς δὲν εἶναι διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς πόλεως, διότι οὐδεὶς λόγος ἐξετέθη, ἀλλ’ εἶναι μόνον ἡ ὠφέλεια τῶν παροδίων, οἱοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι οἱ παρόδιοι.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὁμιλῆτε περὶ ὠφελείας παροδίων, ὅταν δὲν ἔχητε βεβαιωμένα τὰ πράγματα. Διότι καὶ ἐγὼ ἐπείσθην νὰ δεχθῶ τὸ ψήφισμα, ὅταν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως ἦλθε καὶ μοῦ ἐπέδειξε τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ λεωφόρος Ἀλεξάνδρας ἐπεκτείνεται κατ’ εὐθεῖαν ἀπὸ τὴν ὁδὸν Πατησίων. Ἑκατέρωθεν γίνονται δύο κηπάρια, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν εἴσοδον τοῦ πάρκου τοῦ Πολυγώνου.

§106Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐάν, κ. Πρόεδρε, εἶχον τὰ σχέδια τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, θὰ ἐπειθόμην εἰς τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἴπετε, διότι θὰ εἶχον λόγους ν’ ἀναγνωρίσω τὴν ἀνάγκην τῆς βελτιώσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως ἐπὶ ἑνὸς μόνον σημείου τῆς πόλεως.

§107Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς μόνον σημείου τῆς πόλεως. Πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις.

§108Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἄμεσος ἀνάγκη, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ ὑπέβαλλε νομοσχέδιον σχετικῶς πρὸς τὴν ἀνάγκην ταύτην.

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ὠφελοῦνται οἱ παρόδιοι διὰ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ ψηφίσματος τούτου, προτείνω νὰ παραπεμφθῇ τοῦτο εἰς Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν θὰ συγκροτήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως, ἵνα αὕτη τὸ διατυπώσῃ, καὶ δεύτερον νὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ παρόδιοι νὰ ὑποβάλλωσι πᾶσαν ἀποζημίωσιν.

§110Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν νομίζω ὅτι μᾶς ἱκανοποιεῖ ἡ προτεινομένη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λύσις. Δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἱκανοποίησις τῶν πολιτῶν ἐν σχέσει πρὸς τὸ σχέδιον τῆς πόλεως διὰ τῆς καταβολῆς ὀλίγων χρημάτων οἱ πολῖται θὰ ἱκανοποιηθῶσι διὰ τῆς βελτιώσεως τοῦ ὅλου σχεδίου τῆς πόλεως.

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὅταν λέγωμεν ὠφέλειαν, ἐννοοῦμεν ὠφέλειαν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ σχεδίου.

§112Γ. ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Οὐδεμία μελέτη προσήχθη περὶ τῆς ὠφελείας τῆς μεταβολῆς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν οὕτω μονομερῶς.

§113Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοῆτε ὅτι οὐδέποτε εἰσάγονται εἰς τὴν Βουλὴν μελέται μεταβολῆς σχεδίου πόλεων. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ καυχηθῇ ὅτι δὲν ἐπέτρεψεν ἄνευ μελέτης μεταβολὴν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐπεδίωξε νὰ γίνῃ κανονικὴ μελέτη τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως καὶ δι’ αὐτὸ ὑφίσταται καὶ ἐργάζεται Ἐπιτροπὴ ἐκ προσώπων εἰδικῶν, ἡ ὁποία ἐξεπόνησε τὸ σχέδιον τῆς πόλεως. Ἕν τμῆμα ἐλάχιστον τοῦ νέου σχεδίου εἶναι καὶ τοῦτο, καὶ ἐπειδὴ εἴμεθα Συντακτικὴ Συνέλευσις καὶ λαμβάνομεν ἀποφάσεις ἐξαιρετικὰς, δι’ αὐτὸ ἐδέχθημεν καὶ τὴν τοιαύτην λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὠφελῶνται παρόδιοι, σᾶς λέγω ὅτι διὰ τὴν ὠφέλειαν τῶν παροδίων, ἐφόσον ὑπάρχει τοιαύτη, θὰ καταβληθῇ ὑπ’ αὐτῶν ἀποζημίωσις.

§114Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Διατί ὑπεχωρήσατε, κ. Πρόεδρε; Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ παροδίων καὶ ἀποζημιώσεων, πρόκειται νὰ πάρωμεν τὸ κτῆμα αὐτὸ ἀπὸ τὸν Πρίγκιπα Γεώργιον. (Θόρυβος).

§115Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§116Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζω ὅτι ἀπεδέχθη, κατόπιν τῆς συζητήσεως, τὴν παραπομπὴν τοῦ σχεδίου ψηφίσματος εἰς Ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ θὰ παραπεμφθῇ.

§118Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Φρονῶ συνεπῶς ὅτι περιττεύει ἡ περαιτέρω συζήτησις.

§119Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν παρεδέχθη τίποτε· θὰ παραδεχθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Συνέλευσις. Νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν δέχεται ὅπως παραπεμφθῇ τὸ ψήφισμα εἰς Ἐπιτροπήν.

§121ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σχέδιον ψηφίσματος παραπέμπεται εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§123Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι προσωπικόν.

§124Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Παρατηρεῖται μία τακτικὴ ἀντιπολιτεύσεως μὲ τὸ νὰ ρίπτωνται τακτικῶς ὑπαινιγμοὶ ἀόριστοι εἰς πᾶν ζήτημα. Αὐτὸ θεωρεῖται τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς τακτικῆς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον, τίνα ἀντίρρησιν ἔχει, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις προτείνει, ὅπως πᾶσα ἀποζημίωσις, καταβληθησομένη ὑπὸ τῶν παροδίων, κατατεθῇ εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον;

§125Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἤθη εἶναι πρωτοφανές, πρότασις ψηφίσματος ὑποβληθεῖσα ὑπὸ πέντε συναδέλφων, ὄχι μόνον νὰ υἱοθετῆται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀναγράφηται πρώτη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ τοῦτο ὅτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σύμπας μετ’ ἀγωνίας ἀναμένει τὴν λύσιν τόσων ἄλλων σοβαρῶν ζητημάτων. Αὐτὰ εἶναι προσωπικά.

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ κτήματος τούτου καὶ ἄνευ ἀποζημιώσεως, θὰ ἠδύνατο ἁπλῶς νὰ ὑποβάλῃ ψήφισμα ἀπαλλοτριώσεως, χωρὶς νὰ ὁρίζηται ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον θὰ προωρίζετο τὸ κτῆμα. Τότε θὰ ἐγίνετο ἀσφαλῶς δεκτὸν τὸ ψήφισμα καὶ θὰ ἠδύνατο εἶτα ἐπὶ τοῦ κτήματος τούτου νὰ ἐπιφέρῃ τροποποίησιν τοῦ σχεδίου τοῦ πόλεως ἐπὶ τοῦ τμήματος αὐτοῦ, χωρὶς νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπραξε τοιοῦτό τι. Ζητοῦμεν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως καὶ μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀπεδέχθημεν τὸ σχέδιον ψηφίσματος τῶν κυρίων πληρεξουσίων. Δέν πρέπει νὰ παραβλέπητε ὅτι εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο χωλαίνει ἡ πόλις καὶ ἐμποδίζεται ἡ κυκλοφορία. Ἡ διαδρομὴ τῶν ἁμαξῶν καὶ αὐτοκινήτων εἶναι δυσχερὴς λόγῳ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ σχεδίου.

§127Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦτο βάσιμον, ἂν ἐπρόκειτο τὸ σχέδιον τῆς πόλεως νὰ ἐκτελεσθῇ ἀμέσως. Ἀλλ’ ἔχομεν ἑκατομμύρια ἄλλα μέρη τῆς πόλεως τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους. Ἀλλ’ ἀφοῦ, κ. Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως ἀμέσως, ἀλλὰ θὰ γίνῃ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἐξευρεθῇ ἄλλο γήπεδον καὶ ἐγκατασταθῇ εἰς αὐτὸ τὸ γυμναστήριον, ποῦ εἶναι ἡ ἄμεσος ἀνάγκη, παρακαλῶ;

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βελλιανίτη, θὰ ὑποστηρίξητε τὴν παραπομπὴν εἰς Ἐπιτροπήν; Ἡ παραπομπὴ ἀνηγγέλθη.

§129Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρωθυπουργέ, σᾶς παρακαλῶ, ἀπεδέχθητε τὴν παραπομπὴν εἰς Ἐπιτροπήν;

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§131Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀντιτάσσομαι εἰς τὴν γνώμην αὐτήν. Τί πρόκειται νὰ μελετήσῃ ἡ Ἐπιτροπή;

§132Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Παρεπέμφθη εἰς Ἐπιτροπήν, ὅπως προστεθῇ ἓν ἄρθρον, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ γήπεδον αὐτὸ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως, ὑποχρεοῦνται οἱ παρόδιοι εἰς καταβολὴν τοῦ τιμήματος τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς αὐτούς.

§133Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Τὸ γήπεδον αὐτὸ ἐχαρίσθη εἰς τὸν Πρίγκιπα διὰ μίαν αἰτίαν· ἡ αἰτία αὐτὴ εἶναι τὸ γυμναστήριον. Ποῖος εἶναι λοιπὸν σήμερον ὁ ἰδιοκτήτης; Τὸ γυμναστήριον.

§134Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήσατε τὸν λόγον πρὶν ἢ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν.

§136Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδιαφέρουσαι.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπήντησεν εἰς μίαν ἐρώτησιν τοῦ κ. Καραπάνου.

§138Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δικαιοῦμαι νὰ λάβω τὸν λόγον.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις.

§140Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠρκέσθη εἰς μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. πληρεξούσιον ἐκ Βάλτου....

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε πληρεξούσιε, δὲν σᾶς δίδω τὸν λόγον.

§142Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σᾶς εὐχαριστῶ. Περὶ τούτου δὲν ἀμφέβαλλον, διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις στερεῖται Προέδρου τῆς Συνελεύσεως.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§144Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀναβάλλεται δι’ αὔριον.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 3: «Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως παροχῆς δανείου πρὸς τὴν νέαν ἑταιρείαν τῆς διώρυγος Κορίνθου πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἀναγκαίων ἔργων ἐπισκευῆς κλπ.». Ὁ κ. Σκ. Ζερβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§146ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Συγκοινωνίας ζητοῦσι τὴν ἄδειαν διὰ τὴν κύρωσιν συμβάσεως περὶ παροχῆς δανείου 12 ἑκατομμυρίων δραχ. εἰς τὴν νέαν ἑταιρείαν τῆς διώρυγος Κορίνθου διὰ τὴν ἄμεσον ἐκτέλεσιν ἔργων ἐπισκευῆς, διορθώσεως καὶ βελτιώσεως τῆς διώρυγος ταύτης. Τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι σοβαρόν, ὄχι τόσον διὰ τὰ 12 ἑκατομμύρια δραχ. τοῦ δανείου, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἄδεια, ὅσον διὰ τὸ ἔργον τῆς διώρυγος τῆς Κορίνθου. Ἡ Ἑλλάς, κύριοι, Κράτος κατ’ ἐξοχὴν ναυτικὸν ἔκπαλαι, ἀπέβλεψεν ἰδιαιτέρως πάντοτε εἰς τὸν Ἰσθμὸν τῆς Κορίνθου. Καὶ τὴν τομὴν τοῦ Ἰσθμοῦ τούτου δὲν ἐξετέλεσεν εἰς τὴν ἀρχαιότητα, διότι ἐφοβεῖτο τὴν μῆνιν τοῦ Θείου.

§147Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ Νέρων......

§148ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἡ ψυχολογία τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, κ. συνάδελφε, δὲν φαίνεται διατεθειμένη ν’ ἀκούσῃ μακρὰν ἱστορίαν. Ἄλλως θὰ ἀνέφερον τὰς προσπαθείας τοῦ Περιάνδρου τῆς Κορίνθου, ὅστις πρῶτος, φαίνεται, ἐνεπνεύσθη τὸ σχέδιον τῆς τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ τῷ 625–585 π.Χ., χωρὶς ὅμως καὶ νὰ ἀποπειραθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τούτου, διότι οἱ χρησμοὶ ἀπηγόρευσαν τοῦτο, αἰτιολογούμενοι ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Θείου δὲν ἔπρεπε ν’ ἀλλοιῶνται ὑπὸ τῶν θνητῶν ἀνθρώπων. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος δὲν ἔταμε τὸν Ἰσθμὸν τῆς Κορίνθου, καίτοι ἐσκέφθη καὶ ἐπόθησε τοῦτο. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον καὶ τὸ μέγιστον μηχανικὸν πνεῦμα τῆς ἀρχαιότητος, Δημήτριος ὁ Πολιορκητής, δὲν ἐξετέλεσε τὴν τομὴν ταύτην, καίτοι σοβαρῶς ἐμελέτησε καὶ ἠθέλησε τὴν διώρυγα ταύτην. Αὐτὸς τέλος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ Νέρων, μὴ πολυενδιαφερόμενος διὰ τὰς σκέψεις τοῦ Θείου καὶ τοὺς χρησμοὺς τοῦ Μαντείου, ἀπεφάσισε καὶ ἔθεσεν εἰς ἐκτέλεσιν τὸ ἔργον, ἀνοίξας καὶ τὰς πρώτας εὐρείας τάφρους, αἵτινες καὶ σώζονται ἀκόμη, ἔχουσαι πλάτος τεσσαράκοντα μέτρων. Ὑπῆρξάν τινες οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι ὁ Δημήτριος δὲν ἐξετέλεσε τὴν τομήν, διότι τάχα ἐπιστεύετο τότε ὅτι ἡ θάλασσα τοῦ Κορινθιακοῦ ἦτο ὑψηλοτέρα τοῦ Σαρωνικοῦ καὶ ὅτι ἑπομένως ἐκ τοῦ ἔργου τούτου ἔμελλε νὰ κατακλυσθῇ ἡ Σαλαμὶς καὶ ἡ Αἴγινα καὶ ὅλαι αἱ λοιπαὶ νῆσοι τοῦ Σαρωνικοῦ. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ὁ Ἀρχιμήδης εἶχεν ἀποδείξει καὶ διδάξει ὅτι ἡ ἐπιφάνεια τοῦ ὕδατος τῆς Θαλάσσης ἀπέχει παντοῦ τὸ αὐτὸ ἐκ τοῦ κέντρου τῆς γῆς, ἀφοῦ εἶναι μέρος τοῦ φλοιοῦ της, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιφάνεια, ὡς ἐπιφάνεια σφαιρικοῦ σώματος, ἀπέχει ἐξ ἴσου ἐκ τοῦ κέντρου τῆς σφαίρας, τοῦ κέντρου τῆς γῆς. Ἡ Ἑλλὰς ἔκπαλαι ἀπέδωκε μεγίστην σοβαρότητα εἰς τὸν Ἰσθμόν, τὸν ὁποῖον ἐθεώρησεν ὡς τόπον κατ’ ἐξοχὴν ἱερὸν τοῦ Θεοῦ τῆς Θαλάσσης Ποσειδῶνος. Ὑπῆρξε μάλιστα ἐποχὴ καθ’ ἣν καὶ ἐθεοποίησε τὸν Ἰσθμὸν τοῦτον, προσωποιήσασα αὐτὸν ὡς πωγωνοφόρον ἄνδρα, ὅστις ἔφερεν εἰς ἑκατέραν χεῖρα ἓν πηδάλιον. Ἀπὸ τοῦ 1826 ὅμως καὶ ἐντεῦθεν τὸ ζήτημα ἔλαβε σοβαρὰν μορφήν. Κατ’ αἴτησιν τοῦ Ἰωάννου Καποδιστρίου, ὁ Γάλλος μηχανικὸς Βιρλὲτ Ντῶ μετέβη ἐπὶ τόπου καὶ ἐμελέτησεν ἐπισταμένως τὸν Ἰσθμὸν καὶ τὸ μέρος τῆς μελλούσης τομῆς του. Τῷ δὲ 1855 ὁ ἐκ Κρήτης μηχανικὸς Λεωνίδας Λυγούνης, διευθύνων τὰ ἔργα τῶν ὑδάτων τοῦ Νείλου, ἦλθε καὶ ἔκαμε σοβαρὰς ἐπίσης μελέτας, ἄνευ ὅμως θετικοῦ τινος ἀποτελέσματος. Καὶ μόνον ὅταν ὁ Φερδινάνδος ντὲ Λεσσὲψ ἐπεράτωσε τὴν διώρυγα τοῦ Σουὲζ τῷ 1856–1862 καὶ τῇ 20ῇ Νοεμβρίου 1862 παρέδωκε ταύτην εἰς κοινὴν χρῆσιν, συνδέσας τὴν Μεσόγειον μὲ τὴν Ἐρυθρὰν Θάλασσαν, τότε καὶ μόνον τότε ἐτέθη ἐπὶ τάπητος φλέγον καὶ τὸ ζήτημα τῆς τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου. Ὁ πρῶτος νόμος, ὁ ὁποῖος ἐδημοσιεύθη ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διώρυγος, ἦτο τῆς 16 Νοεμβρίου 1869, ὑπ’ ἀριθ. ΤΜϚʹ, ἄνευ ὅμως ἀποτελέσματος, διότι δὲν παρουσιάσθη οὐδεμία ἑταιρεία διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Ἔπρεπε νὰ παρέλθῃ δωδεκαετία ὁλόκληρος διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ παρουσιάσῃ ἡ διῶρυξ τοῦ Σουὲζ τὰ κολοσσιαῖά της ἀποτελέσματα ἀπὸ ἐμπορικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, διὰ νὰ παρουσιασθῇ καὶ μία σοβαρὰ μεγάλη ἑταιρεία ὑπὸ τὸν Γάλλον στρατηγὸν Στέφανον Τύρ, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε τὸ ἔργον. Ἡ ἑταιρεία ὅμως αὐτὴ ὑπῆρξεν οὐχὶ εἰς τὸ ὕψος της δυστυχῶς, ὅπως ἐπίσης φαίνεται ὅτι δὲν εἶχε καὶ ἄφθονα τὰ ὑλικὰ μέσα καὶ δι’ αὐτὸ ὁ δεύτερος νόμος, ὁ ὁποῖος ἐδημοσιεύθη τῇ 27ῃ Μαρτίου 1881, ηὔξανε μὲν τὸ βάθος ἀπὸ 6½ εἰς 8 μέτρα, τὸ πλάτος ὅμως ἀπὸ 42 μέτρων, ὅπου ἦτο εἰς τὸν πρῶτον νόμον, ἠλαττοῦτο εἰς 22 μέτρα, ἐνῷ τὸ μῆκος παρέμενε τὸ αὐτὸ τῶν 6.300 μέτρων. Ἡ ἑταιρεία πραγματικῶς ἀνέλαβε τὸ ἔργον, ἐξέθηκεν εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν ὁμολογίας 30.000.000, αἱ ὁποῖαι ἐκαλύφθησαν πεντάκις, δυστυχῶς ὅμως ἡ ἑταιρεία δὲν μετεχειρίσθη ταῦτα δεόντως καὶ σωφρόνως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Ἡ περίοδος τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου ὡρίζετο διὰ τῆς συμφωνίας ταύτης εἰς ἓξ ἔτη. Ὁ στρατηγὸς Τὺρ κατὰ τὰ ἐγκαίνια, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο πομπωδῶς τῇ 22 Ἀπριλίου 1882, διεβεβαίου τοὺς πάντας ὅτι ἐντὸς 3–4 ἐτῶν θ’ ἀποπερατώσῃ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἡ ἑταιρεία του ἀνέλαβε διὰ 99 ἔτη, μετὰ τὴν πάροδον τῶν ὁποίων ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ παραδώσῃ αὐτὸ ἐν ἀρίστῃ καταστάσει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν μὲ ὅλα τὰ μηχανήματα καὶ τὰ λοιπὰ αὐτοῦ ἐξαρτύματα καὶ ἔργα. Μετὰ πάροδον 4 ἐτῶν ἡ ἑταιρεία βλέπουσα ὁλονὲν αὐξανομένας τὰς δυσκολίας ἐζήτησε νὰ τροποποιηθῇ ὁ πρῶτος νόμος· καὶ ἡ τροποποίησις τοῦ πρώτου νόμου ἐγένετο ἐπὶ μεγίστῃ βλάβῃ τοῦ Κράτους, διότι δι’ αὐτῆς δὲν ἔπρεπε πλέον νὰ κατασκευασθῶσι δύο μεγάλαι γέφυραι, ἀλλὰ μία μόνον γέφυρα κεντρικὴ καὶ τοιουτοτρόπως αἱ δύο γέφυραι τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, ὅλως ἀδίκως καὶ παρανόμως, συνεπτύχθησαν εἰς μίαν, τὴν μίαν καὶ μόνην σημερινὴν γέφυραν, δι’ ἧς διέρχεται ὁ σιδηρόδρομος τῆς Πελοποννήσου. Τῷ 1887, 14ῃ Ἀπριλίου, ἡ ἑταιρεία ἐζήτησε παράτασιν τῆς προθεσμίας διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, ἐπείσθη ἀδιστάκτως ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον ἐντὸς τῆς ἀρχικῶς ταχθείσης ἑξαετοῦς προθεσμίας. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πράγματι ἐχορήγησε τοιαύτην, παρατείνασα τὴν προθεσμίαν μέχρι τῆς 31ης Δεκεμβρίου 1891, ἀλλὰ τῷ 1889 ἐπῆλθεν ἡ χρεωκοπία τοῦ Κοντοὰρ ντ’ Ἐσκὸντ τῶν Παρισίων, τὸ ὁποῖον ἦτο κυρίως οἰκονομικὸς τῆς ἑταιρείας παράγων καὶ ὅστις πράγματι εἶχεν ἀναλάβει τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου καὶ μετὰ πάροδον ὀλίγων μηνῶν, τῇ 19ῃ Ἰουλίου τοῦ 1889, αἱ ἐργασίαι τῆς διώρυγος ἔπαυσαν, τὸ δὲ ἔργον διέτρεξε μέγιστον κίνδυνον νὰ καταχωσθῇ καὶ καταστραφῇ, ἐὰν δὲν παρουσιάζετο εἰς τὸ μέσον ὁ μέγας ἐθνικὸς εὐεργέτης Ἀνδρέας Συγγρός. Οὗτος ἐπὶ κεφαλῆς μιᾶς ὁμάδος, εἰς ἣν μετεῖχε καὶ ὁ Λ. Βλαστός, ἐσχημάτισε τὴν πρώτην Ἑλληνικὴν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἀνέλαβε καὶ ἐτελείωσε τὸ ἔργον τῆς διώρυγος, λαβοῦσα νέαν παράτασιν προθεσμίας. Ἀλλ’ ἡ ἐκτέλεσις ὑπῆρξε ταχεῖα καὶ ἐσπευσμένη, δὲν ἐγένετο δὲ μὲ τὴν δέουσαν προσοχήν, δὲν εἶχε τὸν ἀναγκαῖον χρόνον οὔτε τὸ ἀναγκαιοῦν χρῆμα εἶχε καὶ δι’ αὐτὸ ἡ διῶρυξ τῆς Κορίνθου ἐτέθη ἐν χρήσει τῇ 25ῃ Ἰουλίου τοῦ 1893, τῇ δὲ 28ῃ Ὀκτωβρίου 1893 ἐδόθη εἰς κοινὴν χρῆσιν. Ἀλλ’ εἶχε σπουδαῖα καὶ σοβαρώτατα ἐλαττώματα. Ποῖα ὑπῆρξαν τὰ ἐλαττώματα τὰ μεγάλα τῆς διώρυγος ταύτης; Τὰ ἐλαττώματα ταύτης εἶναι δύο κυρίως, τὸ πλάτος καὶ τὰ πρανῆ. Τὸ πλάτος αὐτῆς εἶναι 24 μέτρα εἰς τὴν ἐπιφάνειαν καὶ 21 εἰς τὸν πυθμένα, ἐνῷ τὸ πλάτος τῆς διώρυγος τοῦ Σουὲζ εἶναι 75 μέτρα, τὸ δὲ πλάτος τῆς διώρυγος τοῦ Παναμᾶ εἶναι 50 μέτρα. Τὸ μικρὸν πλάτος τῆς διώρυγος ἡμῶν εἶναι σπουδαιότατον ἐλάττωμα ἀπὸ ἐμπορικῆς ἀπόψεως, θανάσιμον δὲ ἐλάττωμα ἀπὸ πολεμικῆς ἀπόψεως, διότι δὲν ἐπιτρέπει τὴν δίοδον τῶν μεγάλου ἐκτοπίσματος μονάδων τῆς ναυτιλίας διὰ τῆς διώρυγος καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη τὸ χρηματικὸν ποσὸν τὸ ὁποῖον ζητοῦσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατεθῇ εἰς τὸ ζήτημα τῆς εὐρύνσεως τοῦ πλάτους τῆς διώρυγος, ὅπερ εἶναι τὸ κεφαλαιῶδες καὶ βασικὸν ταύτης ἐλάττωμα. Ἡ διῶρυξ, ὡς ἔχει, βεβαίως προσέφερε, προσφέρει καὶ θὰ προσφέρῃ μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν ἀκτοπλοΐαν. Βεβαίως ἡ διῶρυξ, παραμένουσα μὲ τὸ πλάτος τῶν 24 μέτρων, βοηθεῖ τὴν ἀκτοπλοΐαν ἐν γένει, τὴν Ἑλληνικὴν συγκοινωνίαν καὶ τὸ ἐμπόριον. Ἐὰν μελετήσωμεν τοὺς πίνακας τῆς συγκοινωνίας λ. χ, τοῦ πορθμοῦ Μεσσήνης μὲ τὸν Πειραιᾶ, θὰ ἴδωμεν ὅτι διὰ τὸν περίπλουν τῆς Πελοποννήσου θέλει 477 μίλια, διὰ μέσου δὲ τῆς διώρυγος 403, ἡ διαφορὰ ἑπομένως εἶναι 74 μίλια, ἐνῷ τὰ ἀτμόπλοια ἀπὸ τοῦ Γιβραλτὰρ μέχρι Πειραιῶς κερδίζουσι μόνον 38 μίλια. Ἐὰν πλεύσωμεν εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀπὸ τὸ Πρίντεζι, τότε θὰ ἴδωμεν ὅτι διὰ μὲν τὸν περίπλουν τῆς Πελοποννήσου θέλομεν 464 μίλια, διὰ μέσου δὲ τῆς διώρυγος 333 μίλια· ἑπομένως ἡ διαφορὰ εἶναι ἀπείρως μεγαλυτέρα, διότι ἓν ἀτμόπλοιον ἐκ Βρινδησίου μέλλον νὰ καταπλεύσῃ εἰς Πειραιᾶ διευκολύνεται κατὰ 131 μίλια, ἐνῷ ἀπὸ τὴν Κέρκυραν κερδίζει 133 μίλια καὶ ἀπὸ τὰς Πάτρας 195 ὅλα μίλια. Ἡ διῶρυξ τῆς Κορίνθου λοιπὸν βοηθεῖ τὴν Ἑλληνικὴν ἀκτοπλοΐαν καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸ Ἀδριατικόν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, παραμένοντος τοῦ πλάτους αὐτοῦ ὡς ἔχει νῦν, ἀπὸ ἐμπορικῆς μὲν ἀπόψεως δὲν ἔχομεν νὰ χάσωμεν βεβαίως ἐξαιρετικῶς σπουδαῖα πράγματα, ἐνῷ ἀπὸ ναυτικῆς πολεμικῆς ἀπόψεως τὸ ζήτημα εἶναι τελείως διάφορον.

§149Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Διατί δὲν τὸν κρατικοποιοῦν;

§150ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον. Ἡ διῶρυξ προσέφερε καὶ προσφέρει εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἐτησίως 120 ἑκατομμύρια τοὐλάχιστον· ἑπομένως μέχρι τοῦδε προσέφερεν εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ὑπὲρ τὰ ἓξ δισεκατομμύρια, χωρὶς τὸ Κράτος νὰ ἐξοδεύσῃ οὔτε μίαν δεκάραν δι’ αὐτήν.

§151ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πῶς τὰ προσέφερεν;

§152ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Δι’ ἐλαττώσεως τῶν κομίστρων. Προκειμένου δι’ ἕνα τόννον ἀπὸ τὰς Πάτρας εἰς τὸν Πειραιᾶ ἔχει βελτίωσιν εἰς τὸ τίμημα κομίστρων 200 ὅλας δραχμάς.

§153ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Μὲ τὰ διόδια;

§154ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Μάλιστα. Εἶναι ἐξηκριβωμένον ὅτι κατὰ μῆνα περὶ τὰ 12,000,000 διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἡ διῶρυξ προσφέρει εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ ἑπομένως κατὰ τὰ διαρρεύσαντα ἀπὸ τῆς κατασκευῆς της ἔτη ἔχει προσφέρει εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν περὶ τὰ ἓξ δισεκατομμύρια. Τὸ πλάτος λοιπὸν εἶναι μικρὸν ἀπὸ ναυτικῆς πολεμικῆς ἀπόψεως καὶ δέον νὰ διευρυνθῇ διὰ τὰ μεγάλα πολεμικά μας πλοῖα.

§155ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἀντελήφθην.

§156ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὸ πλάτος τῆς διώρυγος εἶναι μικρόν. Τοῦτο δὲ εἶναι ἓν ἐκ τῶν θανασίμων ἐλαττωμάτων τῆς διώρυγος καὶ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη, ἐφόσον σκεπτόμεθα διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς διώρυγος, νὰ μὴ σκεφθῶμεν ὡς ἁπλοῦς ἐμπειρικὸς ἰατρός, ὁ ὁποῖος, ὅταν ἔχῃ πυρετὸν ὁ ἀσθενής του, τότε ἀμέσως τοῦ δίδει κινίνην, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ πόθεν προέρχεται ὁ πυρετός του, ἀλλὰ νὰ βάλωμεν προσεκτικῶς καὶ θαρραλέως τὸν δάκτυλον εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων καὶ νὰ διακρίνωμεν τὴν ἀσθένειαν τῆς διώρυγος τῆς Κορίνθου. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ διευρυνθῇ ὁ Ἰσθμός, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θ’ ἀποκτήσῃ μεγίστην ἐμπορικὴν καὶ ἰδίᾳ πολεμικὴν σημασίαν. Εἶναι δὲ γνωστὸν ποίας ὑπηρεσίας προσέφερε καὶ εἰς τὸν παγκόσμιον πόλεμον ἡ διῶρυξ αὕτη, ὄχι μόνον διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν διεθνῆ ἀγῶνα διὰ τῆς Ἰτέας. Δυστυχῶς δὲ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐπαρουσίασεν ἐνώπιον τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ κόσμου τὰς ὑπηρεσίας μας ταύτας, διότι ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ κάμῃ διαφήμισιν τῶν σπουδαιοτάτων ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας προσήνεγκεν ἡ Ἑλλὰς εἰς τοὺς Συμμάχους καὶ τὸν κοινὸν ἀγῶνα. Μεταξὺ δὲ τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων εἶναι καὶ ἡ ὑπηρεσία τῆς διώρυγος τῆς Κορίνθου. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσωμεν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας πρὶν ἢ προβῇ εἰς τι θετικὸν συμπέρασμα καὶ οἱανδήποτε ἀπόφασιν νὰ ἐρωτήσῃ καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν, διότι εἴτε μεταθέσητε τὸν Ναύσταθμον εἰς τὴν Ἰτέαν εἴτε τὸν ἀφήσητε ἐκεῖ ὅπου εἶναι, ἀλλὰ διευρύνητε τὴν διώρυγα τοῦ Ἰσθμοῦ, πάντοτε ἡ ναυτικὴ σημασία τῆς Ἑλλάδος θὰ εἶναι ὅλως ἐξαιρετικῆς σημασίας καὶ σπουδαιότητος.

§157Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ διεύρυνσις τοῦ Ἰσθμοῦ, πράγματι, εἶναι ζήτημα ὑψίστης σημασίας καὶ σπουδαιότητος.

§158ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι προσωπικότης ναυτική, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, λέγει ὅτι τὰ πρανῆ τῆς διώρυγος νοσοῦσι καὶ νοσοῦσι σοβαρῶς. Τὰ τοιχώματα τῆς διώρυγος εἶναι ἀπότομα καὶ σαθρά. Ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐντὸς τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου ἔχομεν πολλὰς ἐσβεσμένας ἡφαιστειώδεις ἑστίας, καὶ ἀρκεῖ νὰ ἐνθυμηθῆτε τὰ ἰαματικὰ ὕδατα Λουτρακίου, τὰ θειοῦχα ἀέρια τοῦ Σουσακίου, τὰ ὕδατα τοῦ Γαλαξειδίου, τῆς Ὑπάτης κλπ. καὶ πρὸς τὸν Σαρωνικὸν τὰ ὕδατα τῶν Μεθάνων, τῆς Αἰγίνης, ὀλίγον κατωτέρω τῆς Κύθνου, τῆς Ἄνδρου κλπ., θὰ ἴδητε τότε ὅτι εἶναι πολλαὶ αἱ ἐσβεσμέναι ἡφαιστειώδεις ἑστίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπέδρασαν σοβαρῶς ἐπὶ τῆς γεωλογικῆς συστάσεως τῶν τοιχωμάτων τῆς διώρυγος. Ἐπίσης ἓν ἐκ τῶν προτερημάτων τῆς διώρυγος εἶναι τοῦτο: Ὅτι ὑπὸ τὸν Ἰσθμὸν δὲν ρέουσιν ἄφθονα ὑπόγεια ὕδατα, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων θὰ εἴχομεν εὐκόλους τὰς καταπτώσεις τοῦ ἐδάφους ἢ καθιζήσεις τῶν κρηπιδωμάτων αὐτῆς. Τὰ ἀνώτερά της ὅμως στρώματα εἶναι σαθρὰ καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον εὐθὺς ἅμα τῇ παραδόσει θὰ εἶναι ὑψίστης σημασίας ἡ διεύρυνσις τοῦ Ἰσθμοῦ. Ὄντως, ἂν εὐρυνθῇ, καὶ εἶναι δυνατὸν καὶ εὔκολον νὰ εὐρυνθῇ, τότε θὰ ἑνωθῇ ὁ Σαρωνικὸς μὲ τὴν Ἀδριατικὴν Θάλασσαν εἰς τὰς μεγάλας μονάδας τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἡ δὲ ἐκ τούτου πολεμικὴ ἀξία τῆς Ἑλλάδος θὰ εἶναι ἐξαιρετικὴ καὶ ὅλως ἰδιαιτέρα ἀπὸ ναυτικῆς ἰδίως ἀπόψεως καὶ κινήσεως στόλων.

§159Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν γνωρίζω ἂν παρευρίσκεσθε, ὅταν ἔκαμα τὴν εἰσήγησιν τοῦ νομοσχεδίου, πάντως ὅμως θὰ ἀνεγνώσατε τὰ πρακτικὰ καὶ θὰ εἴδετε ὅτι εἶπον πάντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἴπετε καὶ ἐν συντομίᾳ μάλιστα, καὶ βεβαίως εἶναι ἓν ἐκ τῶν μελημάτων τῆς Κυβερνήσεως ἡ διεύρυνσις τοῦ Ἰσθμοῦ. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου......

§160ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Δὲν γνωρίζω τί εἴπετε, γνωρίζω ὅμως ὅτι δεύτερον σοβαρώτατον ἐλάττωμα τῆς διώρυγος εἶναι τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλεῖ, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν πρανῶν τῆς διώρυγος εἰς τὴν κοινὴν χρῆσιν. Ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1893 μέχρι σήμερον εἴχομεν σχεδὸν καθ’ ἕκαστον ἔτος πτώσεις χώματος ἄλλοτε ἄλλας τὸ ποσὸν καὶ τὴν ἔκτασιν. Τῷ 1894 κατέπεσαν 6,500 κυβικὰ μέτρα καὶ ἀπῃτήθη τότε δαπάνη 844,214 δραχμῶν. Τῷ 1897 διάφοροι ποσότητες κατέπεσαν, αἵτινες ἠμπόδισαν σπουδαίως τὴν δίοδον τῆς διώρυγος καὶ ἀπῃτήθησαν 21,123 δραχμῶν. Τῷ 1906 κατέπεσαν 1,500 κυβικὰ μέτρα χώματος καὶ ἐξωδεύθησαν 210 χιλ. δραχμῶν. Τελευταίως εἴχομεν τὴν μεγίστην ἐξ ὅλων τῶν πτώσεων χώματος. Ἡ πτῶσις τῶν τελευταίως πεσόντων χωμάτων ἦτο ὑπὲρ τὰς 55.000 κυβικὰ μέτρα. Καὶ ἔρχεται ἀμέσως ἡ ἐρώτησις· ἂν ἡ πτῶσις αὕτη ἦτο ἆρά γε τυχαία, ὀφειλομένη εἰς τὸ ἀσθενὲς τῶν στρωμάτων, ἢ μήπως ἦτο ἄλλη τις ἰδιαιτέρα ταύτης ἀφορμὴ καὶ ποία ἦτο αὕτη. Κύριοι, ἡ τελευταία πτῶσις, ἡ ὁποία ἔκλεισεν εἰς 70 μέτρα περίπου τὴν διώρυγα τῆς Κορίνθου, δὲν ἦτο τυχαία πτῶσις, ἀλλ’ ἦτο ἀποτέλεσμα τοῦ τελευταίου ἀντεπαναστατικοῦ κινήματος. Ὅταν, κύριοι, τὸ ἀντεπαναστατικὸν κίνημα ἔθεσε τὰ τηλεβόλα του εἰς τὸ 3100 χιλιόμετρον τοῦ τοιχώματος τῆς διώρυγος καὶ ἐβομβάρδιζε τὸν ἐθνικὸν στρατόν, ὁ κλονισμὸς ἦτο τόσος, ὥστε τὴν ἑπομένην τῶν γεγονότων τούτων παρετηρήθη ἓν σχίσμα μέγιστον εἰς τὸ πρανὲς τῆς διώρυγος καὶ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας κατέπεσεν ὁ μέγας οὗτος ὄγκος τῶν χωμάτων. Καὶ τὸ γεγονὸς λοιπὸν τοῦτο, ὅτι ἐπὶ 6 μῆνας ἡ διῶρυξ παρέμενε κεκλεισμένη εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν συγκοινωνίαν καὶ ἐχάθησαν περὶ τὰ 70 ἑκατομμύρια εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ ὅτι ἡ πεσοῦσα μία τοσαύτη ποσότης θέλει 12 ἑκατομμύρια διὰ νὰ ἀφαιρεθῇ ἐκ τῆς διώρυγος καὶ ἐπισκευασθῇ ἡ συγκοινωνία αὐτῆς, πρέπει νὰ καταλογισθῇ εἰς τὸ τελευταῖον ἀντεθνικὸν κίνημα. Ἤδη ζητεῖται τὸ ποσὸν τῶν 12 ἑκατομμυρίων πρὸς ἐκχωμάτωσιν καὶ ἐπισκευήν, ἀλλὰ πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἐπισκευὴ αὕτη τῆς διώρυγος; Τὰ 12 ἑκατομμύρια, κύριοι, θὰ παρεκάλουν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ μὴ τὰ διαθέσωσιν ἄνευ ἐπιμελοῦς καὶ μεμελετημένου σχεδίου, δὲν πρέπει ταῦτα νὰ διατεθῶσιν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε. Νομίζω ὅτι τώρα, ὅτε ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται εἰς ἐποχὴν τῆς ἀνασυγκροτήσεώς της, τώρα ὅτε οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν ἐπαρουσίασαν ὀργανισμοὺς καὶ νομοσχέδια πρὸς ἀναδιοργάνωσιν τῆς Ἑλλάδος, νομίζω ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας νὰ μὴ σκέπτεται μόνον ὡς Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἀλλὰ καὶ νὰ συμβουλευθῇ καὶ τοὺς συναδέλφους του ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἰδίᾳ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοὺς διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη, ἀντὶ νὰ διατεθῶσι 12 ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἐκσκαφὴν καὶ ἀπομάκρυνσιν 600.000 κυβ. μέτρων χώματος πρὸς ἐλάφρυνσιν τῶν βεβαρημένων πρανῶν— καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους διατίθενται ἐτησίως περὶ τὰς 1.100.000 δρ. διὰ τὰς τοιαύτας μικροβλάβας καὶ μικροπτώσεις τῶν χωμάτων — νομίζω ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ τὰ πράγματα ῥιζικῶς καὶ σοβαρῶς καὶ νὰ τεθῶσι δι’ αὐτῶν τῶν 12 ἑκατομμυρίων ἑδραῖαι αἱ βάσεις μιᾶς ἐργασίας σοβαρᾶς, μιᾶς μελέτης, μεμελετημένης καὶ ἐπιστημονικῆς, οὕτως ὥστε προσεχῶς νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ῥιζικὴ λύσις τοῦ ὅλου σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος τῆς διώρυγος τῆς Κορίνθου. Καὶ νομίζω ὅτι πρὸς τοῦτο εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμή, διότι ἔχομεν εἰς μέγιστον βαθμὸν τὴν ἀνεργίαν, εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμή, διότι δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν τοὐλάχιστον 10 χιλιάδας ζεύγη βραχιόνων δι’ ἓν τοιοῦτον ἐθνικὸν ἔργον, εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὰ γειτονικὰ Κράτη γίνεται σοβαρώτατος λόγος διὰ μίαν ἄλλην μεγάλην διώρυγα, ἡ ὁποία θὰ συνδέσῃ τὸ Αἰγαῖον καὶ τὴν λοιπὴν Εὐρώπην. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀνεγίνωσκον εἰς τὴν «Βεογράδσκε Νοβόστι» τὸ σχέδιον τῆς κατασκευῆς τῆς διώρυγος τοῦ Δουνάβεως–Αἰγαίου, ἥτις θὰ ἑνώσῃ τὸν Δούναβιν καὶ τὸ κέντρον τῆς Εὐρώπης μετὰ τοῦ Μεγάλου Μοράβα, μετὰ τοῦ νοτίου Μοράβα καὶ τούτους πρὸς τὸ Ἀξιόν, ἡ δὲ Κεντρικὴ καὶ Μέση Εὐρώπη θὰ ἔχῃ ἐπίνειόν της τὴν Θεσσαλονίκην. Εἶναι ἓν μέγα σχέδιον ἑνὸς μεγίστου ἔργου, εἰς τὸ ὁποῖον ταχὺ ἢ βραδέως θὰ προσκαλέσωμεν ἢ θὰ προσκληθῶμεν νὰ λάβωμεν ἐνεργὸν μέρος. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ μὴ κατατριβώμεθα εἰς μικρὰ πράγματα, ἀλλὰ νὰ ἀντικρύσωμεν τὰ πράγματα ὡς ἔχουσιν ἐν τῇ πραγματικότητι καὶ τῇ σοβαρότητί των καὶ νὰ λύσωμεν τὸ σπουδαιότατον τοῦτο ζήτημα, διότι διὰ τῆς διευρύνσεως τῆς διώρυγος τῆς Κορίνθου ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ ἐμπορικῆς ἀπόψεως θὰ ἀποκτήσῃ σπουδαιότητα, ἀπὸ πολεμικῆς δὲ ἀπόψεως θὰ γίνῃ παράγων σοβαρώτατος. Καὶ ἡ Ἑλλὰς εἶναι καιρὸς νὰ λύσῃ τὰ μέγιστα καὶ οὐσιωδέστατα προβλήματά της, ὄπισθεν τῶν ὁποίων ἵσταται αὐτὴ ἡ ὕπαρξις καὶ εὐτυχία της, αὐτὴ ἡ ζωὴ καὶ ἐθνική της ὑπόστασις. Θὰ δυνηθῇ ἆρά γε νὰ λυθῇ καὶ τὸ μέγα τοῦτο πρόβλημα τῆς συνενώσεως τῆς Εὐρώπης μετὰ τοῦ Αἰγαίου, ὁπότε ἡ Θεσσαλονίκη θὰ παίξῃ ἕνα μεγάλον ρόλον, ἓν σπουδαιότατον πρόσωπον; Τὸ μόνον ὅμως ζήτημα εἶναι ὅτι δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἱκανότητα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Καὶ δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτόν, διότι βλέπομεν καθ’ ἑκάστην τὴν τηλεφωνικὴν τῶν Ἀθηνῶν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, νὰ εἶναι οἰκτρὰ καὶ ἀπελπιστική, βλέπομεν καθ’ ἑκάστην τὴν κατάστασιν τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν– Λαυρείου καὶ τὴν συγκοινωνίαν τῶν Ποδαράδων ἀπελπιστικήν, βλέπομεν τὴν ἀσφαλτόστρωσιν τῶν ὁδῶν Πατησίων καὶ Κηφισιᾶς χωλαίνουσαν. Καὶ ὅταν βλέπομεν ὅτι αἱ ὑποσχέσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν Ποδαράδων δὲν ἐξετελέσθησαν, καὶ ὅταν βλέπομεν τὰ χάλια τῆς ὁδοῦ τῶν Πατησίων καὶ τῆς λεωφόρου Κηφισιᾶς, ἡ ὁποία χελωνοειδῶς καὶ κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ προχωρεῖ, διότι διὰ κάθε μέτρον πρέπει νὰ παρέλθῃ εἷς ὁλόκληρος μήν, διὰ νὰ τεθῶσι μερικὰ μέτρα ἀσφάλτου, λυποῦμαι καὶ λυποῦμαι πολύ, διότι τοιαῦτα μεγάλα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσιν ἐπαγρύπνησιν καὶ περιφρούρησιν ἐνδελεχῆ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ προσοχὴν ὅλως ἰδιαιτέραν, φοβοῦμαι, λέγω, μήπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἀσχολούμενος καὶ τυρβάζων περὶ ἄλλα ἐπίσης ἴσως σοβαρὰ καὶ σπουδαῖα ἔργα, δὲν θὰ ἔχῃ καιρὸν καὶ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τὰ φέρῃ εἰς φῶς καὶ εἰς πέρας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κάμνω ἔκκλησιν εἰς τὸν χαρακτῆρα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὰς χεῖράς του ἐναποθέτω τὴν τύχην τῆς διώρυγος τῆς Κορίνθου, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ σπουδαιότατον κεφάλαιον ὄχι μόνον ἐμπορικόν, ὄχι μόνον ναυτικὸν καὶ πολεμικόν, ἀλλὰ ὅλων τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους.

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Αἱ παρατηρήσεις σας εἶναι ὀρθαὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὔρυνσιν, ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι προϊὸν μιᾶς ἐξαιρετικῆς ἀνάγκης.

§162Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Σεῖς νομίζετε ὅτι τὰ 12 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ διανεμηθῶσι, θὰ πάνε ἐντελῶς χαμένα, διότι δὲν θὰ χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὸ μέγα σχέδιον τῆς εὐρύνσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ μείνητε ἥσυχος, διότι τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ τὰ ὁποῖα δίδονται χρησιμοποιοῦνται καὶ διὰ τὴν εὔρυνσιν, διότι τὰ χώματα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ βγοῦν καὶ ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο πάλιν θὰ ἔβγαινον, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ καὶ τὸ σχέδιον τῆς εὐρύνσεως, διότι ἀπὸ ἐκεῖ θὰ ἤρχιζεν ἡ ἐργασία. Καὶ οὕτως, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἀποσοβοῦμεν τὸν κίνδυνον τὸν ἀναμφισβήτητον ὁ ὁποῖος ὑπάρχει, νὰ περνᾷ ἕνα βαπόρι καὶ νὰ κινδυνεύῃ νὰ κομματιασθῇ, ἐξασφαλίζομεν τὴν μεγάλην συμφοράν, κάμνομεν τὴν οἰκονομίαν τῶν 15 ἑκατομμυρίων κατὰ μῆνα εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ γίνεται καὶ μικρὰ ἀπαρχὴ τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον εἶναι μέσα εἰς τὸ πρόγραμμα τὸ Κυβερνητικόν, ὅπως σᾶς ἀνέφερα καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικήν μου ἔκθεσιν. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα σύμφωνοι· εἰς τὰς λεπτομερείας θέλομεν συζητήσει αὐτάς.

§163ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐγὼ εἶπον τὰς γνώμας μου καὶ εἰσηγήθην τὰ δέοντα, εὔχομαι δὲ ὁλοψύχως τὰ διδόμενα δώδεκα ἑκατομμύρια εἰς τὴν νέαν ἑταιρείαν τῆς διώρυγος τῆς Κορίνθου νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὄντως διὰ τὴν ἐκσκαφὴν καὶ διεύρυνσιν αὐτῆς.

§164Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σᾶς ἀπήντησα ἐπ’ αὐτοῦ, κ. συνάδελφε.

§165ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς πρώτης Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς διευρύνσεως δὲν εἶναι ἁπλοῦν ζήτημα καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ θεραπεύσωμεν ἐμπειρικῶς, ἀλλὰ ὅτι εἶναι ἐπεῖγον καὶ σοβαρώτατον καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀντικρύσωμεν τὰ γεγονότα ἐν τῇ εὐρυτάτῃ αὐτῶν σημασίᾳ καὶ νὰ ζητήσωμεν, ὅπως τὸ Κράτος προσφέρῃ ἄρτιον τὸ ἔργον αὐτὸ εἰς τὴν Κοινωνίαν, τὸν Στρατὸν καὶ τὸν Στόλον, διότι πολλὰς θέλει προσφέρει τοῦτο ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὴν ναυτιλίαν καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεμεζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§167Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δὲν θὰ ἐξάρω τὴν σημασίαν τῆς διώρυγος τῆς Κορίνθου. Εἶναι τόσον προφανής· ἄλλως τε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ δηλώσῃ ὅτι ἡ διῶρυξ ἐνδιαφέρει τὰ μάλιστα καὶ αὐτὴν τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἐνδιαφέρει, κατ’ ἐμέ, ἡ διεύρυνσις αὐτῆς. Ὑπάρχει ζήτημα ἀφορῶν κυριώτατα τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν, ἰδιαιτέρως δὲ μοῦ ἐλέχθη ὅτι τάχιστα περὶ αὐτοῦ θέλομεν ἀσχοληθῆ. Θὰ ἤθελον μόνον, μεθ’ ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπε, νὰ θίξω ὡρισμένα τινὰ σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου. Γνωρίζετε, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, θέλω ὅμως ἀπαντήσει ἐπὶ ὡρισμένων σημείων, καὶ εἶναι δυνατόν, νομίζω, πρὶν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον νὰ προβῆτε εἰς νέαν σύμβασιν μὲ τὴν ἑταιρείαν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Τόσον ὁ ἀρχικὸς νόμος ὅσον καὶ οἱ διάφοροι νόμοι δὲν ἔλαβον οὐδὲν μέτρον, ἵνα ὁπλίσωσι τὸ Κράτος κατὰ τῆς Ἑταιρείας ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν αὕτη δὲν συντηρεῖ τὴν διώρυγα καὶ δὲν παρέχει ἐλευθέραν καὶ ἀκώλυτον τὴν δι’ αὐτῆς διέλευσιν, δὲν ἐπεφύλαξε δὲ εἰς ἑαυτὸ τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὴν ἑταιρείαν ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν πληροῖ τὴν ὑποχρέωσίν της ταύτην, τοῦ νὰ ἀσφαλίζῃ κατὰ συνέχειαν ἐλεύθερον διάπλουν τῶν πλοίων. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι, ἐφόσον μοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἑταιρεία τῆς διώρυγος Κορίνθου, ἐὰν δὲν ἐλάμβανε τὴν βοήθειαν τὴν ὁποίαν ἐχορήγησεν ἤδη τὸ Κράτος— ὀφείλεται μάλιστα ἰδιαιτέρα τιμὴ εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, διότι καὶ πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου ἐχορήγησεν αὐτῇ τὰ ἀναγκαιοῦντα—, θὰ ἔλεγον ὅτι, ἐφόσον εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ ἑταιρεία, ἔχομεν δὲ ἀπολύτως πιστοποιημένον ὑπὸ μηχανικῶν ἁρμοδίων ὅτι ὅλον τὸ ἔργον ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν κινδυνεύει, νὰ ὁπλίσωμεν τὸ Κράτος διὰ τῆς ποινῆς τῆς ἐκπτώσεως τῆς ἑταιρείας αὐτῆς, ἐφόσον αὕτη δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀσφαλίζῃ τὸν ἐλεύθερον διάπλουν τοῦ Ἰσθμοῦ καὶ ἀντ’ αὐτῆς τῆς παροχῆς τὸ Κράτος νὰ παράσχῃ τὸ δάνειον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑποστῇ νέαν ἐκβίασιν παρομοίαν τῆς παρούσης τὸ Κράτος ὑπὸ τῆς ἑταιρείας πρὸς παροχὴν νέου δανείου. Μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μεταβῶ ἐπὶ τόπου καὶ νὰ ἀκούσωμεν τὰς γνώμας τῶν μηχανικῶν. Μᾶς ἐπιστοποίησαν ὅτι τὰ πρανῆ εἶναι εἰς ἄκρον ἐπισφαλῆ καὶ ὅτι, ἂν δὲν ληφθῇ πραγματικὴ μέριμνα, κινδυνεύομεν ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ γενικῆς καταπτώσεως, δηλαδὴ ἄνευ διώρυγος, διότι θὰ καταπέσωσι πολὺ περισσότερα χώματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνελκυσθῶσιν ἐκεῖθεν. Θὰ ἤθελον ἀκριβῶς καὶ διὰ τοὺς πολεμικοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἐτόνισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει, νὰ τεθῇ ὁ ὅρος αὐτός, ὅπως ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ ἑταιρεία, ὡς εἶναι ἐκ τῶν προτέρων βέβαιον, δὲν δυνηθῇ νὰ ἀσφαλίσῃ τὸν ἐλεύθερον διάπλουν, νὰ ἄρῃ τὰ νέα ἐμπόδια, νὰ ἔχῃ εἰς χεῖράς του τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὴν ἑταιρείαν, εἰς τρόπον ὥστε τὸ Κράτος ἢ νὰ ἀναλάβῃ μόνον τὴν λειτουργίαν τῆς διώρυγος ταύτης ἢ νὰ ἱδρύσῃ ἕνα αὐτόνομον ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος δύναται κάλλιστα νὰ γίνῃ καὶ νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὄχι μόνον τὴν ἀσφάλειαν τῆς διώρυγος, ἀλλὰ καὶ τὴν διεύρυνσιν αὐτῆς, καὶ οὕτω καὶ τοὺς πολεμικοὺς σκοπούς, διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας. Εἶναι τόσον κολοσσιαία ἡ διαφορά, ὅπως τὴν ἀνέπτυξε καὶ τὴν προσδιώρισεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος, τῆς τιμῆς τῆς μεταφορᾶς ἐμπορευμάτων διὰ τοῦ περίπλου τῆς Πελοποννήσου ἢ τοῦ κέρδους τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν, τὸ ὁποῖον ἀπολαμβάνουσιν αὗται εἰς οἰκονομίας μισθῶν πληρωμάτων καὶ λοιπῶν ἄλλων ἐξόδων, ὥστε ἀναμφισβητήτως μία εἰδικὴ φορολογία ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς μεταφορᾶς ἐμπορευμάτων, μία εἰδικὴ φορολογία ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα θὰ ἔδιδε πόρους ἱκανούς, κατὰ ὑπολογισμοὺς ἀτελεῖς, πάντως ἀτελεῖς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἠδυνήθην νὰ κάμω, πόρους ἀρκετὰ σοβαρούς. Διὰ τοῦ τρόπου λοιπὸν αὐτοῦ θὰ ἐξευρίσκοντο ἀρκετοὶ πόροι, ὥστε εἰδικὸν νὰ συσταθῇ ταμεῖον, αὐτόνομος ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο καὶ τὴν διεύρυνσιν νὰ κάμῃ καὶ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Ἰσθμοῦ νὰ ἐπιτύχῃ. Ἐξ ἄλλου ἐκ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον διατίθεται, ὡς ἔχει σήμερον τὸ νομοσχέδιον, εἶναι προφανὲς ὅτι 4 ἑκατομμύρια μόνον διατίθενται διὰ τὴν ἀπόφραξιν, διότι φαίνεται ὅτι ἡ πρώτη δόσις κατεβλήθη ἐξ ἀρχῆς καὶ μετὰ τὴν ἀπόφραξιν θὰ ὑποβληθοῦν τὰ σχέδια τῆς διευρύνσεως. Ὑποθέτω ὅτι, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μοῦ ἐδώσατε, ἡ ἀσφάλισις καὶ μόνη τοῦ Ἰσθμοῦ διὰ τῆς ἀποκοπῆς τῶν χωμάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐπικρέμανται πρὸς τὸ στενὸν τῆς διώρυγος θὰ στοιχίσῃ ἄνω τῶν 200 χιλιάδων λιρῶν.

§168Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐταὶ εἶναι αἱ προτάσεις τῆς ἑταιρείας τῆς Ὁλλανδίας, αἱ ὁποῖαι ἀπερρίφθησαν, διότι εἶναι κατὰ τὸ τετραπλάσιον δαπανηρότεραι ἐν σχέσει μὲ αὐτὰ ποὺ δαπανᾷ σήμερον ἡ ἑταιρεία. Ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον, ἐτηλεγράφησα εἰς τὴν Ἑταιρείαν τοῦ Ἰσθμοῦ τοῦ Σουὲζ καὶ αἱ προτάσεις τὰς ὁποίας μοὶ ὑπέβαλεν ἦσαν τερατώδεις.

§169Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Φρονεῖτε ὅτι τὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὴν σύμβασιν, θὰ ἐπαρκέσουν διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ Ἰσθμοῦ; Διότι ὑπάρχει μία κολοσσιαία διαφορὰ μεταξὺ τῶν προτάσεων καὶ τῶν ὀκτὼ ἑκατομμυρίων. Ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, κατὰ τὴν πλέον συμφερωτέραν πρότασιν, ἀπαιτοῦνται μόνον διὰ τὴν ἐξασφάλισιν πεντήκοντα ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ὅσον καὶ ἂν εἶναι ἐξωγκωμένον τὸ ποσὸν αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον προτείνεται νὰ γίνῃ μὲ 50.000.000, νὰ γίνῃ μὲ 8.000.000. Ἐπὶ τούτου ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν καὶ θὰ ἤθελον, εἰ δυνατόν, ἀποσυρομένου τοῦ νομοσχεδίου νὰ κληθῇ ἡ ἑταιρεία νὰ παράσχῃ εἰς τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα τῆς ἐκπτώσεως ἐν ᾗ περιπτώσει εἰς τὸ μέλλον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσφαλίζῃ τὸν ἐλεύθερον διάπλουν τῆς διώρυγος, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν πρανῶν καὶ τὴν διεύρυνσιν νὰ γίνῃ μία εἰδικὴ μελέτη καὶ νὰ διατεθῇ ἓν μεγαλύτερον ποσόν.

§170Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε συνάδελφε, ἐκαλέσαμεν τοὺς μηχανικοὺς διὰ νὰ μᾶς εἴπουν τὴν γνώμην των. Μᾶς εἶπον ὅτι ὁ κίνδυνος εἶναι ἄμεσος. Ἐγὼ εἶπον ὅτι, ἂν ἐξοδεύσωμεν τὰ 8 αὐτὰ ἑκατομμύρια, ὁ κίνδυνος ἐλαττώνεται.

§171Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, κ. Ὑπουργέ, οἱ μηχανικοί μας εἶπον ὅτι μὲ τὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ἓν ἐλάχιστον τμῆμα νὰ ἀσφαλισθῇ.

§172Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἕν τμῆμα, ἀλλὰ τὸ πλέον ἐπικίνδυνον. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον εἶναι μόνον ἀπαρχὴ τοῦ μεγάλου σχεδίου, διότι σήμερον ἀφαιροῦνται χώματα καὶ οὕτως ἐπέρχεται ἐλάττωσις τοῦ κινδύνου. Κατόπιν θὰ μᾶς δείξῃ ἡ κατάστασις τί πρέπει νὰ κάμωμεν. Σήμερον ὅμως εἶναι τόσον ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε κἂν νὰ σκεφθῶμεν. Πρέπει τὸ ἔργον νὰ ἀρχίσῃ ἀμέσως νὰ γίνῃ.

§173Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Τὸ ἔργον τῆς ἀποφράξεως δηλαδή.

§174Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἀπόφραξις μόνη εἶναι ἐπικίνδυνος, διότι, ἂν κάμωμεν μόνον τὴν ἀπόφραξιν, χωρὶς νὰ ἐλαφρώσωμεν τὰ πρανῆ, ἔχομεν τὸν κίνδυνον νὰ τὸ κάμωμεν χειρότερα.

§175Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ: Πλὴν τῶν χωμάτων τὰ ὁποῖα εἶχον καταπέσει ἀφῃρέθη τίποτε περισσότερον;

§176Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως.

§177Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἀφῃρέθη τίποτε περισσότερον.

§178Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐγὼ ἐπῆγα καὶ τὰ εἶδα ἀπὸ ἐπάνω· ἔχουν ἀφαιρεθῆ.

§179Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει φρονῶ ὅτι καὶ ἡ νέα σύμβασις ἔχει τὸ ἐλάττωμα τῆς παλαιᾶς, τοῦ νὰ μὴ ὁπλίζῃ δηλαδὴ τὸ Κράτος μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκπτώσεως τῆς ἑταιρείας. Εἶναι ἓν ἐλάττωμα σοβαρώτατον.

§180Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἰς αὐτὸ ἔχετε δίκαιον.

§181Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐκτὸς αὐτοῦ δὲν ἠδυνάμην παρὰ νὰ τονίσω τοῦτο, ὅτι, ἐφόσον τὸ ὅλον ἔργον τῆς ἀσφαλίσεως τοῦ Ἰσθμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μὲ ὀκτὼ ἑκατομμύρια, δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν διατί, ὄχι σεῖς, ἀλλὰ καὶ ὁ προηγούμενος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας — λέγω δὲ τοῦτο διὰ νὰ μὴ φανῇ ὅτι ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως ὁμιλῶ — διατί, ἀφοῦ ἐγνώριζεν ἐκ τῶν προτέρων ὅτι τὰ ὀκτὼ αὐτὰ ἑκατομμύρια, δὲν θὰ ἐπαρκέσουν διὰ τὸν Ἰσθμόν, διατί τὰ δαπανᾶτε, καὶ ἐνῷ ἐγνωρίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δαπανήσωμεν κατόπιν νέα χρήματα διὰ νὰ ἀνασύρωμεν νέα χώματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν καταπέσει, διατί δαπανᾶτε τὰ ὀκτὼ αὐτὰ ἑκατομμύρια περιττῶς, ἀφοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ἡ σύμβασις εἰς τὰ τέσσαρα ἑκατομμύρια τῆς ἀποφράξεως καὶ νὰ ληφθῇ ἀμεσωτάτη μέριμνα διὰ τὴν πραγματικὴν διεύρυνσιν καὶ ἀσφάλειαν τῆς διώρυγος, ἥτις δὲν θὰ ἀσφαλισθῇ μὲ τὰ ἐπὶ πλέον ὀκτὼ ἑκατομμύρια, ἅτινα οὕτω περιττῶς θὰ δαπανῶνται.

§182Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε συνάδελφε, σᾶς ἀπήντησα. Ἀναλαμβάνετε σεῖς τὴν εὐθύνην νὰ βγάλετε τὰ θεμέλια, χωρὶς νὰ ἐλαφρυνθῶσι τὰ πρανῆ;

§183Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν ἔκαμε τίποτε πλέον τοῦ νὰ ἀφαιρέσῃ τοὺς καταπεσόντας ὄγκους.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηλίας ἔχει τὸν λόγον.

§185Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἀπαντῶν εἰς τὸν προλαλήσαντα ἐξ Ἀθηνῶν πληρεξούσιον εἶπεν ὅτι, ἐφόσον εἶναι κατ’ ἀρχὴν σύμφωνος, δέχεται νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἔλαβον τὸν λόγον, ὡς εἰδικὸς μαθηματικός, διότι ἡ σύμβασις αὕτη δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ ἕνα μαθηματικὸν πρόβλημα τοκοχρεολυσίας. Ἰδοὺ ποῖον: Τὸ Κράτος δανείζεται 12 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἀπὸ τὸ κοινὸν μὲ τόκον 7% δι’ ἐντόκων γραμματίων, δανείζει δὲ αὐτὸ μὲ 1,5% μόνον. Ὅθεν ζημιοῦται τὸ Κράτος, πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον, ποὺ εἶναι ὁ τόκος ὑψωμένος εἰσέτι, 5,5% ἐτησίως. Δηλαδὴ τὸ Κράτος διὰ τὰ 12.000.000, τὰ ὁποῖα θὰ δανείσῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν, θὰ πληρώνῃ ἐτησίως τόκον 840.000 δρ. καὶ ἔναντι αὐτῶν ἀσφαλίζεται ἐτησίως μὲ 214.300 δραχ. μόνον ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν. Καὶ μάλιστα εἰς αὐτὸ τὸ ποσὸν περιλαμβάνεται καὶ χρεολύσιον 60.000 δραχ. ἐτησίως, δηλαδὴ ὑπολείπεται διὰ τόκον 150 χιλ. δραχ. περίπου, ἐνῷ αὐτὸ πληρώνει τόκον 840.000, ἤτοι ζημιώνεται ἐτησίως περίπου 700.000 δραχ. Ἐνῷ δὲ τὸ Κράτος ἀποφασίζει νὰ χαρισθῇ εἰς τὴν ἑταιρείαν, ἐν τούτοις παρουσιάζεται ἐν τῇ συμβάσει ἡ ἑταιρεία ὡς ἐπιβάλλουσα τοὺς ὅρους της. Μοῦ κάμνει μάλιστα ἐντύπωσιν πῶς οἱ συντάξαντες τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν γράφουν ἐν αὐτῇ ὅτι «ἐλήφθη μέριμνα περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἀποδόσεως τοῦ δανείου».

§186Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐὰν αὐξηθοῦν αἱ εἰσπράξεις, ἐξασφαλίζεται ὁλόκληρον τὸ δάνειον.

§187Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ναί, ἀλλὰ ἐδῶ γράφετε ἕνα ἀριθμὸν 214.300. Ἐφόσον δὲν πρόκειται περὶ στρογγύλου ἀριθμοῦ δίδει τὴν ἐντύπωσιν ὅτι αὐτὸς εἶναι τὸ 10% τοῦ μέσου ὅρου τῶν εἰσπράξεων σειρᾶς ἐτῶν.

§188Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ναί.

§189Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Νομίζετε σεῖς ὅτι αἱ 214.000 δραχ. θὰ αὐξηθοῦν; Θὰ γίνουν 300.000, 400.000; Ἐγὼ δέχομαι τὴν ἀπίθανον περίπτωσιν ὅτι θὰ γίνουν 400.000. Ἐφόσον τὸ Κράτος ἐπὶ τῶν 12.000.000 θὰ πληρώνῃ ὡς τόκον μόνον 840.000 καὶ τὸ χρεολύσιον θὰ κοστίζῃ ἄλλας 60.000, ἤτοι ἐν ὅλῳ θὰ στοιχίζῃ εἰς τὸ Κράτος τὸ δάνειον τοῦτο ἐτησίως 900.000 δραχ., πῶς ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ τις ὅτι τὸ Κράτος ἐξασφαλίζεται διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν χρημάτων του μὲ 214.000 ἢ καὶ μὲ 400.000 ἐτησίως;

§190Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἀπόδοσις ὁλοκλήρου τοῦ δανείου ἐξασφαλίζεται διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τῆς συμβάσεως τὴν ὁποίαν, φαίνεται, δὲν ἀνεγνώσατε· εἰς τὴν τελευταίαν αὐτοῦ παράγραφον λέγει: «Τὸ Δημόσιον δικαιοῦται ὅπως λάβῃ ἐκ τοῦ πληρωθησομένου ποσοῦ ἐκ 5.000.000 φράγκων τῇ ἑταιρείᾳ μετὰ τὴν ἔκπνευσιν τῆς διαρκείας τοῦ προνομίου πᾶν ποσὸν ὅπερ θέλει κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὀφείλεσθαι ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ἐκ τοῦ δανείου».

§191Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐγὼ ἐμελέτησα τὴν σύμβασιν, κ. Ὑπουργέ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς κάμνει λάθος ὅσον ἀφορᾷ τὴν σημασίαν τῆς παραγράφου ταύτης, ἥτις ὁμιλεῖ περὶ ὀφειλῆς τῆς ἑταιρείας. Θὰ ὀφείλῃ προφανῶς ἡ ἑταιρεία μόνον τότε, ἂν δὲν πληρώσῃ ὅ,τι ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ ἐκ τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἐκ τῆς συμβάσεως ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώνῃ μόνον 10% ἐτησίως ἐκ τῶν εἰσπράξεων ἢ ὡς ἐλάχιστον ὅριον 214.000 δραχ. Τοῦ ποσοῦ τούτου τὴν πληρωμὴν σκοπεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἡ διάταξις αὕτη καὶ οὐχὶ τὰ χαριζόμενα ἑκατομμύρια, ἅτινα ἄλλως τε μετὰ 55 ἔτη, ὅτε λήγει ἡ σύμβασις, ἀνατοκιζόμενα θὰ ἀνέλθουν εἰς 250 ἢ 350 ἑκατομμύρια περίπου, ἀναλόγως τοῦ ἐπιτοκίου, ὅπερ θὰ λάβωμεν ὡς βάσιν 5% ἕως 7%, καὶ συνεπῶς δὲν δύνανται νὰ ἐξασφαλισθῶσι μὲ τὰ 5.000.000 φράγκα. Εἶναι ὅθεν ἡ σύμβασις μεροληπτικὴ ὑπὲρ τῆς ἑταιρείας καὶ ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ φαίνεται ἡ καλὴ πρόθεσις τῆς ἑταιρείας νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ Κράτος τὰ χρήματά του, ἐάν ποτε ηὔξανον αἱ εἰσπράξεις της. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου φαίνεται ἡ ἑταιρεία ἐπιβάλλουσα τοὺς ὅρους της· διότι περαιτέρω ἀναφέρει ἡ σύμβασις ὡς ἀνώτατον ὅριον ἀποδόσεως ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ἐν περιπτώσει αὐξήσεως τῶν εἰσπράξεών της τόκον 4½% καὶ ½% χρεωλύσιον περίπου, πέρα τούτου δὲ τοῦ τόκου δὲν δικαιοῦται νὰ πάρῃ τὸ Κράτος ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις της, δηλαδὴ τότε θὰ δίδει ἡ ἑταιρεία ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸ 10% τῶν εἰσπράξεών της, ἐνῷ ἔπρεπε, διὰ νὰ φανῇ ἡ καλὴ πρόθεσις τῆς ἑταιρείας, νὰ λέγῃ ὅτι, ἂν εἰσπράξῃ περισσότερα, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ μέρισμά τι λογικὸν εἰς τοὺς μετόχους, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ Κράτος νὰ εἰσπράττῃ τὰ χρήματά του, λαμβάνον τότε πλέον τοῦ 10%.

§192Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πολὺ εὐχαρίστως θὰ τὸ δεχθῇ ἡ ἑταιρεία, διότι οὐδέποτε ἔδωσε μέρισμα.

§193Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δὲν γνωρίζομεν τί γίνεται εἰς τὸ μέλλον. Σεῖς ὁ ἴδιος εἴπετε προηγουμένως ὅτι ἴσως αὐξηθοῦν αἱ εἰσπράξεις. Πῶς ἡ ἑταιρεία ἐφρόντισε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἐν τῇ ἐνδεχομένῃ περιπτώσει τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσπράξεών της, τὸ δὲ Κράτος ὄχι; Οὕτω καταντᾷ ἡ ἑταιρεία νὰ ἐπιβάλλῃ ὅρους, ἐνῷ τὸ Κράτος χαρίζει εἰς αὐτὴν 7–9 ἑκατομμύρια ἢ μᾶλλον 9.000.000 περίπου, διότι μόνον 3.000.000 ἐξασφαλίζομεν διὰ τοῦ λεγομένου ἐλαχίστου ὁρίου τῆς ἐτησίας δόσεως τῆς ἑταιρείας πρὸς τὸ Κράτος, ἥτις θὰ εἶναι καὶ ἡ πραγματικὴ δόσις.

§194Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν χαρίζει τὸ Κράτος· μᾶλλον τὰ δανείζει μὲ πολὺ μικρὸν τόκον.

§195Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐνῷ αὐτὸ τὰ δανείζεται μὲ πολὺ μέγαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προτιμᾷ τὴν φράσιν ὅτι δανείζει μὲ μικρὸν τόκον παρὰ ὅτι χαρίζει, ἀλλά, κ. Ὑπουργέ, δὲν ἀλλοιοῦνται τὰ διδόμενα καὶ ἑπομένως τὸ πρόβλημα τὰ αὐτὰ ἐξαγόμενα θὰ δώσῃ ἢ ὅτι ζημιοῦται τὸ Κράτος ἐτησίως ἐπὶ 55 ἔτη 600 ἢ 500 χιλιάδας δραχμῶν, αἵτινες ἴσως ἐλαττωθοῦν βραδύτερον, ἐλαττουμένου τοῦ τόκου ἐν Ἑλλάδι, ἢ ὅτι ζημιοῦται ἐφάπαξ ποσὸν κυμαινόμενον ἀπὸ 9–7 ἑκατομμύρια εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό.

§196Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ κηρύξωμεν ἔκπτωτον τὴν ἑταιρείαν.

§197Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Δὲν παρίσταται ἀνάγκη, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ κηρύξητε ἔκπτωτον τὴν ἑταιρείαν. Νὰ τὴν ἀφήσητε πτωχευμένην ἤδη ὅπως εἶναι. Πρὸς τοῦτο ἀρκεῖ μόνον νὰ μὴ τῆς χαρίσητε ἑκατομμύρια διὰ νὰ ἀνακύψῃ εἰς σημεῖον, ὥστε νὰ ὑπαγορεύῃ τοὺς ὅρους, ὅπως συμβαίνει ἐν τῇ προκειμένῃ συμβάσει. Τότε αἱ περαιτέρω διαπραγματεύσεις δύνανται νὰ γίνουν κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα τὴν θέλησιν τοῦ Κράτους καὶ ἀνεκτοὺς ὅρους ὑπὲρ αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ σύμβασις πρέπει νὰ ἀναθεωρηθῇ ἐπὶ νέων βάσεων. Εἶχον καθῆκον νὰ ὁμιλήσω ὀλίγα εἰς τὴν Συνέλευσιν. Δὲν θὰ ὡμίλουν, ἐὰν ἦτο ἐν ἁρμονίᾳ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις μὲ τὴν σύμβασιν, ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις βεβαιοῖ ὅτι ἐξασφαλίζεται ἡ ἀπόδοσις τοῦ δανείου, ἐνῷ τοὐναντίον συμβαίνει καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Συνέλευσις ἐν πλάνῃ διατελοῦσα θὰ ἐψήφιζεν ἕνα νόμον χορηγήσεως δανείου χωρὶς νὰ ἐξασφαλίζηται ἡ ἀπόδοσίς του, θὰ ἐζημιοῦτο δὲ τὸ Κράτος ἀρκετὰ ἑκατομμύρια. Τελευτῶν θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως δεχθῇ νὰ παραπεμφθῇ ἡ σύμβασις εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν.

§198Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα· εἴπομεν νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνισχύεται καὶ διὰ τοῦ κ. Β. Χατζηλία.

§200Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ μάθω ἂν εἶναι βέβαιον τὸ Τμῆμα τῶν Δημοσίων Ἔργων ὅτι, ἂν δαπανηθῶσι τὸ 12 αὐτὰ ἑκατομμύρια, δὲν θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον νέας καταπτώσεις.

§201Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Πιθανόν.

§202Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ κλίσις τῶν τοιχωμάτων καὶ τὸ ὕψος τῆς διώρυγος εἶναι τοιοῦτον, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ 12 ἑκατομμύρια νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐξασφάλισις. Ἐὰν πρόκειται διὰ τῆς δαπάνης αὐτῆς νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐλευθέρα διέλευσις διὰ τῆς διώρυγος ἐντὸς 2 ἢ τριῶν μηνῶν, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν πρέπει νὰ δαπανηθῶσιν, ἐὰν ὅμως νομίζωμεν ὅτι μὲ τὴν δαπάνην τῶν 12 αὐτῶν ἑκατομμυρίων θὰ στηρίξωμεν τὰς κλίσεις τῆς διώρυγος καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον νέας καταπτώσεις, εἴμεθα ἠπατημένοι.

§203Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αἱ κλίσεις καὶ τὰ ὕψη ὑπῆρχον ἀνέκαθεν. Ὁ λόγος εἶναι ὅτι ἐβλάβησαν τὰ χώματα ἀπὸ τὴν πολυκαιρίαν καὶ κατέπεσαν.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ ἑρμηνείας τῆς ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1922 ἀποφάσεως τῆς Ἐπαναστάσεως περὶ ἀποκαταστάσεως εἰς τὰς θέσεις των τῶν παρονόμως ἀπομακρυνθέντων ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς».

§206Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἀπὸ μερικοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπόντες αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἠρωτήθην περὶ τοῦ ψηφίσματος τούτου καὶ εἶναι πιθανὸν νὰ ἔχωσιν ἀντιρρήσεις, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§208Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐπειδὴ τὰ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 6, 7, 8, 9 καὶ 10 ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια ἔχουν παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, πρὶν ἢ ψηφισθοῦν κατ’ ἀρχὴν ἴσως πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐκθέσεων.

§209Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ Ἐπιτροπὴ νομίζω ὅτι ὑπέβαλε τὰς ἐκθέσεις της.

§210Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν Ἐπιτροπὴ θὰ ὑποβάλῃ αὔριον τὴν ἔκθεσίν της.

§211Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἂς ἀναβληθῶσι τότε δι’ αὔριον.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 11. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κληροδοτήματος Ἀνδρέου Συγγροῦ». Ὁ κ. Πρέκας ἔχει τὸν λόγον.

§213Α. ΠΡΕΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι πλήρως σύμφωνος πρὸς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι πρόκειται σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ λάβωσι τὴν κατεύθυνσίν των τὰ σοβαρὰ ποσὰ τῶν 25.000 λιρῶν, συμφώνως πρὸς τὰς διαθέσεις τοῦ ἀειμνήστου ἐθνικοῦ εὐεργέτου Ἀνδρέου Συγγροῦ. Θὰ εἶχον ὅμως ἐπ’ αὐτοῦ μίαν καὶ μόνην παρατήρησιν: Λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀείμνηστος ἐθνικὸς εὐεργέτης Ἀνδρέας Συγγρὸς διὰ τοῦ ἀπὸ τῆς 9ης Μαΐου 1897 κωδικέλλου του κατέλιπε κληροδότημα ἐκ λιρῶν στερλινῶν εἴκοσι πέντε χιλιάδων (25.000), ὅπως οἰκοδομηθῶσιν ἀνάλογοι κατοικίαι καὶ διατρέφωνται καὶ συντηρῶνται ἐν αὐταῖς ἀπόστρατοι καὶ ἀπόμαχοι μὴ οἰκογενειάρχαι καὶ μὴ ἔχοντες δικαίωμα συντάξεώς τινος». Οἱ ὅροι συνεπῶς οἱ προαπαιτούμενοι εἶναι νὰ εἶναι ἀπόστρατοι ἢ ἀπόμαχοι καὶ νὰ μὴ ἔχωσιν οἰκογένειαν. Ἀναφέρει δὲ κατωτέρω ἡ ἔκθεσις ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν οἱ συγκεντροῦντες ἀμφοτέρας τὰς προϋποθέσεις τοῦ κληροδοτήματος, δηλ. τῆς ἀποστρατείας καὶ τῆς μὴ κτήσεως δικαιώματος συντάξεώς τινος, ἀλλὰ τοῦτο κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν ἀκριβές. Διότι εἶναι μὲν γνωστὸν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ στρατιωτικός τις ἀπόστρατος, ἂν δὲν ὑπαχθῇ εἰς τοὺς ὅρους καὶ τὰς συνεπείας τῆς ἀποστρατείας, ὅτε καὶ θὰ ἔχῃ τὸ ἐλάχιστον ἔστω ὅριον τῆς συντάξεως, ἀλλὰ δὲν συμβαίνει καὶ τὸ ἴδιον πρᾶγμα προκειμένου καὶ περὶ τῶν ἀπομάχων ἐργατῶν θαλάσσης τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, ἐν τῷ ὁποίῳ βεβαίως τοιοῦτοι ὑπάρχουσι, πάντως ὅμως ἐλάχιστοι. Ἐγὼ γνωρίζω συγκεκριμένως δύο συμπολίτας μου θαλασσολύκους πραγματικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν σύνταξιν, μολονότι εἶναι ἀπόμαχοι ὑπερβάντες τὸ 60ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των, διότι δὲν συνεπλήρωσαν εἰκοσιπενταετῆ ἐνεργὸν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν, καὶ ἐρωτῶ: Ποῦ ἀλλοῦ ἀπέβλεψεν ὁ διαθέτης ἢ πρὸς αὐτοὺς ἀκριβῶς; Πρὸς ἐκείνους δηλονότι, οἱ ὁποῖοι δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν κατώρθωσαν νὰ συμπληρώσωσι τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον καὶ νὰ ἀποκτήσωσι μικράν τινα σύνταξιν. Σημειώσατε ὅτι αὐτοί, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλῶ, εἶναι δύο πλοίαρχοι τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐθνικωτάτας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος προσέφεραν. Εἶναι δύο ἀδελφοί, ὁ Θεοδόσιος Νομικὸς καὶ ὁ Γρηγόριος Νομικός. Κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1913 εἰς τὸ Δυρράχιον ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν διώκει τὴν «Τριφυλίαν», ἡ ὁποία καὶ μόνη ἀντετάχθη εἰς τὸ τουρκικὸν πολεμικὸν καὶ ἀντετάχθη ἀποτελεσματικῶς, δι’ ὃ καὶ ἐπαρασημοφορήθη ὁ ἐν λόγῳ πλοίαρχος. Γνωρίζω δὲ ὅτι οὐδὲ ὁ εἷς οὐδὲ ὁ ἄλλος ἐξ αὐτῶν ἔχει συμπληρώσει τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον καὶ στεροῦνται ἀμφότεροι ἀπολύτως συντάξεως. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον προικοδοτεῖται, καὶ πολὺ εὐλόγως, μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο, θὰ εἶχον τὴν γνώμην ὅτι διὰ νὰ εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ πρὸς τὸ γράμμα τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου ἐθνικοῦ εὐεργέτου, θὰ ἔπρεπε καὶ οἱ τυχὸν μὴ ἔχοντες συμπληρωμένον τὸν πρὸς σύνταξιν ἀπαιτούμενον χρόνον, ἀλλ’ ἔχοντες ὑπηρεσίαν θαλάσσης ὑπερδεκαπενταετῆ καὶ ἡλικίαν ὑπερβαίνουσαν τὸ 60ὸν ἔτος νὰ λαμβάνουν σύνταξιν.

§214Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παίρνουν.

§215Α. ΠΡΕΚΑΣ. Δὲν παίρνουν.

§216Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔπρεπε νὰ παίρνουν.

§217Α. ΠΡΕΚΑΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν παίρνουν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ ἤθελον νὰ ληφθῇ πρόνοια, διὰ νὰ εἴμεθα ἐν τάξει καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ πρὸς τὸ γράμμα τῆς διαθήκης, διὰ μιᾶς προσθήκης εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως καὶ αὐτοί, κατὰ λόγον τῶν ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας των, ἔχωσι τὸ δικαίωμα συντάξεως, ἐφόσον ὑπερέβησαν τὸ 60ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ ἑτοιμάσω τροπολογίαν καὶ προσθήκην ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο, δὲν δυσκολεύομαι νὰ τὸ πράξω.

§218Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω κατ’ ἀρχὴν καμμίαν ἀντίρρησιν. Ὁπωσδήποτε ὑποβάλετε τὴν τροπολογίαν σας.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον, ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν). —Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἐκδίκασιν ἀπαιτήσεων γεννηθεισῶν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ, Κωνσταντινουπόλει καὶ Ἀνατολικῇ Θράκῃ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). —Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συναφθείσης συμβάσεως περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἐξοφλήσεως τοῦ ἐκ φρ. 13.710.000 τμήματος τοῦ Δανείου τῶν 40.000.000». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). —Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῶν νόμων ͵ΒΡΝϚʹ τοῦ 1893, 145 τοῦ 1914 καὶ 2527 τοῦ 1920 περὶ συστάσεως Ἑνώσεως πρὸς προστασίαν τῆς βιομηχανικῆς ἰδιοκτησίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τελωνειακῶν καὶ οἰκονομικῶν νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Αὐγούστου 1923 Ν. Δ. περὶ διατιμήσεων καὶ διώξεως τῆς αἰσχροκερδείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως τῆς μελέτης κατασκευῆς ἢ συντηρήσεως τῶν δημοσίων ὁδῶν διὰ συμβάσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 357 τοῦ 1914 περὶ μηνιαίου μισθοῦ θυρωρῶν καὶ ὑπηρετῶν τῶν Στρατ. Καταστημάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1795 περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας Ἐπιτροπῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας παρὰ τῇ ἕδρᾳ ἑκάστου Πρωτοδικείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ΓΦΑʹ νόμου ἀφορῶντος τὴν Διοίκησιν τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Πειραιῶς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως γραφείου ὑγειονομικοῦ τύπου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταγραφῆς τῶν ἀσκούντων τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἰατροῦ καὶ φαρμακοποιοῦ ἐν τῷ Κράτει». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 3 καὶ 19 τοῦ νόμου 1831 περὶ ὀργανώσεως τῆς ραδιοτηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρκείας τῆς ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ ὑπηρεσίας τῶν ἀποστελλομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τάξεως τῶν Σωμάτων καὶ κανονισμοῦ τῆς ἀρχαιότητος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατατάξεως σημαιοφόρων, ἀνθυποπλοιάρχων, λογιστῶν καὶ ὑπολογιστῶν εἰς τὸ ἀεροπορικὸν Σῶμα». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσόντων προαγωγῆς τῶν ὑποπλοιάρχων εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλωτάρχου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1830 περὶ ὀργανώσεως τοῦ κλάδου τῶν τηλεγραφητῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀρδεύσεως περιφερειῶν Κοινοτήτων Βασιλικοῦ, Μουλκίου καὶ Κιάτου (Σικυῶνος) τοῦ πρώην Δήμου Σικυῶνος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν συντάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατατάξεως ὁπλαρχηγῶν ἐν τῷ Στρατῷ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κομιστικῆς ὑπηρεσίας τελωνείων Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης καὶ λοιπῶν τελωνείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατασκευῆς ταχυδρομικῶν κτιρίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εἰσπράξεως ἀξιῶν ὑπὸ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. περὶ ναυτικῆς σημάνσεως τοῦ στενοῦ Πρεβέζης καὶ τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων κειμένων διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ σχεδίων πόλεων κλπ. νόμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§220ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω δύο ἀνακοινώσεις: —Οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Α. Παπαναστασίου καὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Γ. Ἠσαΐας καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἑταιρείας Marconi διομολογηθείσης συμβάσεως περὶ ἐγκαταστάσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως σταθμῶν ἀσυρμάτου τηλεγράφου καὶ σταθμῶν ἀσυρμάτου τηλεφώνου». —Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Π. Καρασεβδᾶς, Δ. Μπότσαρης, Δ. Ἀνδρεάδης, Μ. Λαίλιος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ περιελεύσεως εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου τοῦ ἐν Ἀθήναις γηπέδου τοῦ Πανελληνίου Γυμναστηρίου». Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον 6 μ.μ. (Ὥρᾳ 10 μ.μ.).