1924.06.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53Η

Παρασκευὴ 6 Ἰουνίου 1924.

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Θ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κατηργήθη, κύριε Πρόεδρε, ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ διεξαχθῇ σήμερον;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφασίσθη προχθὲς νὰ μὴ γίνῃ συνεδρίασις τὴν Πέμπτην, ἀλλὰ τὴν Παρασκευήν, ἔχουσα ὡς ἀντικείμενον τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν. Ἦτο δικαίωμα τῆς Συνελεύσεως ν’ ἀποφασίσῃ τὴν ἀναβολήν. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Οἱ Συνεταιρισμοὶ Γαργαλιάνων εὐχαριστοῦσι τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀγορὰν δέκα ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου. — Κάτοικοι κωμοπόλεως Δρακείας παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις τῶν κτημάτων των διὰ τὴν ἵδρυσιν σανατορίων. — Ὁ πρόεδρος τῆς ἰσραηλιτικῆς κοινότητος Τρικκάλων παρακαλεῖ ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῆς κυριακῆς ἀναπαύσεως οἱ Ἰσραηλῖται... — Ὁ ἐφεδρικὸς κόσμος Λέσβου, ἀπευθύνων ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν πρὸς τὴν Συνέλευσιν, παρακαλεῖ ταύτην ὅπως ὑποστηρίξῃ τὰς δικαίας ἀξιώσεις των. — Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Λαρίσης παρακαλοῦσιν ὅπως αὐξηθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ ἐπίδομα εἰς 110%. — Οἱ κάτοικοι Κρανίτσης Γορτυνίας διαμαρτύρονται διὰ τὴν μετάθεσιν τοῦ Εἰρηνοδίκου Δημητρακοπούλου. — Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ παρατάσεως τοῦ χρόνου τῶν ἐπὶ πτυχίῳ πανεπιστημιακῶν ἐξετάσεων κατὰ τὸ τρέχον πανεπιστημιακὸν ἔτος». — Οἱ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν Ὑπουργοὶ κ.κ. Π. Ἀραβαντινὸς καὶ Ε. Τσουδερὸς ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ δαπανῶν πρὸς τέλεσιν ἀναμνηστικῶν τελετῶν». — Ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς κ. Α. Χατζηκυριάκος καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως ἀποδοχῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀρχικελευστῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». — Ὁ πληρεξούσιος Κορινθίας κ. Π. Πετρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1332 κλπ. περὶ δικαστικῶν βιβλίων». — Ὁ Σύλλογος τῶν Ἑλληνικῶν Κοινοτήτων Ἀδραμυττικοῦ κόλπου παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα καὶ ἀνευρεθῶσι τὰ ὑπολειπόμενα συντρίμματα τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ τῆς περιφερείας τοῦ Ἀδραμυττικοῦ κόλπου. — Ὁ πληρεξούσιος Κοζάνης κ. Π. Καλαντζόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 686 τῆς Πολ. Δικονομίας καὶ ὑπαγωγῆς τῶν περὶ διαζυγίου διαφορῶν εἰς τὴν συνήθη διαδικασίαν». — Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀκυρώσεως ἀποφάσεως καθορισμοῦ ἡλικίας κλπ.» καὶ ἐπὶ τῶν κάτωθι προτάσεων νόμων: 1) «Περὶ προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν». 2) «Περὶ ἐκπαιδεύσεως τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος». 3) «Περὶ ἐπαναφορᾶς εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων μαθητῶν ἀπορριφθέντων προηγουμένως». — Ὁ πληρεξούσιος Τήνου κ. Κ. Ἀλαβάνος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀμίσθου δικαστικῆς ὑπηρεσίας τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων». — Ὁ πληρεξούσιος Δωρίδος κ. Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προαγωγῶν καὶ μεταθέσεων δικαστικῶν ὑπαλλήλων». — Ὁ αὐτὸς κ. πληρεξούσιος ἑτέραν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς ἐν Σάμῳ, Χίῳ καὶ Θάσῳ ἰσχυούσης φορολογίας ἐλαίου κλπ.». — Ὁ πληρεξούσιος Κορινθίας κ. Π. Πετρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἐν Λουτρακίῳ Περαχώρας». — Οἱ Ὑπουργοὶ Συγκοινωνίας καὶ Οἰκονομικῶν κ.κ. Γ. Ἠσαΐας καὶ Ε. Τσουδερὸς ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2789». — Ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς καταθέτει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἀνασυστάσεως τῶν ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς καταστραφέντων ἀρχείων τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τῆς Εἰσαγγελίας Τρικκάλων». 2) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Ν. Δ. τῆς 23 Ἀπριλίου 1924 περὶ ἀμνηστίας, ἀναστολῆς ποινῶν, παραγραφῆς ἀδικημάτων κλπ.». καὶ 3) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 9 Ἰουλίου 1923 περὶ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς τῶν εἰς τὴν πολεμικὴν ζώνην ὑπηρετούντων στρατιωτῶν καὶ ἐθελοντῶν». — Ὁ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς κ. Γ. Ἠσαΐας καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καθηγητῶν τοῦ Πολυτεχνείου». — Ὁ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς κ. Α. Μητσοτάκης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς ἐπιδόματος εἰς τοὺς συνταξιούχους τοῦ Ν. Α. Ταμείου καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 2875». — Ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς κ. Κ. Σταμούλης καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ ἐπὶ ἓξ μῆνας τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ νόμου 147 τῆς 5ης Ἰανουαρίου 1914 περὶ τῆς ἐν ταῖς προσαρτωμέναις χώραις ἐφαρμοστέας νομοθεσίας καὶ τῆς δικαστικῆς αὐτῶν ὀργανώσεως».

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Καταπότης ἔχει τὸν λόγον.

§5Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Τὸ σωματεῖον τῶν φαρμακοποιῶν Ἡρακλείου Κρήτης ὑπέβαλεν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὑπόμνημα, παραπονούμενον διατί δὲν ἐφηρμόσθη τὸ Ν. Διάταγμα τῆς Ἐπαναστάσεως τῆς 2 Ὀκτωβρίου 1923, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ ἰατροὶ ἐν Κρήτῃ, οἱ ἔχοντες φαρμακεῖα, ἦσαν ὑποχρεωμένοι ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Διατάγματος τούτου ἢ νὰ προσλάβωσι φαρμακοποιούς, οἱ ὁποῖοι νὰ διευθύνωσι τὰ φαρμακεῖα των, ἢ νὰ τὰ κλείσωσι. Τὸ ζήτημα τῶν φαρμακείων ἐν Κρήτῃ, κύριοι συνάδελφοι, ἔχει ἰδιαιτέραν μορφὴν ἀπὸ τὰ κρατοῦντα ἐν τῇ Παλαιᾷ καὶ Νέᾳ Ἑλλάδι. Διὰ τοῦ νόμου 187 τῆς Κρητικῆς Πολιτείας ἐπετρέπετο εἰς τοὺς ἰατροὺς τῆς Κρήτης νὰ παρασκευάζωσι, καθὼς ἔλεγε τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κρητικοῦ νόμου, τὰ πρὸς χρῆσιν τῶν ἰδίων πελατῶν των φάρμακα, ἑπομένως δὲν ἔδιδε δικαίωμα ὁ Κρητικὸς νόμος εἰς τοὺς ἰατροὺς νὰ ἱδρύσωσι φαρμακεῖα, ἀλλὰ διέκρινε ῥητῶς ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς ἰατροὺς νὰ διατηρῶσι φαρμακεῖα, ἔλεγε δὲ ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἐν ἐπαρχίᾳ ἰατροὺς νὰ πωλῶσι φάρμακα μόνον πρὸς χρῆσιν τῶν ἰδίων πελατῶν. Αὐτὸ ἔχει μεγάλην διαφοράν. Μετὰ τὴν προσάρτησιν ἐξεδόθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ ἐν Κρήτῃ λειτουργοῦντα φαρμακεῖα, ὡς καὶ τὰ ἐν Σάμῳ, διότι παρουσιάζεται καὶ ἐκεῖ ἡ αὐτὴ περίπτωσις, ἐξακολουθοῦν νὰ διατηρῶνται, ὅπως καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, δὲν ὥριζεν ὅμως καὶ διὰ τοὺς ἔχοντας δικαίωμα ἰατροὺς νὰ πωλῶσι φάρμακα πρὸς χρῆσιν τῶν ἰδίων πελατῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Λόγῳ τῆς ἀσαφείας καὶ συγχύσεως αὐτῆς ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον ἡ ἀκαθόριστος κατάστασις, ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον ἐν Κρήτῃ. Ἔχομεν ἐν Κρήτῃ ἰατροὺς διατηροῦντας φαρμακεῖα, ἐνῷ, ὡς γνωστόν, δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος ἐν Ἑλλάδι, ἀπαγορεύεται ἡ ἐξάσκησις δύο συγχρόνως ἐπαγγελμάτων. Τὸ Ν. Διάταγμα τῆς Ἐπαναστάσεως τῆς 2 Ὀκτωβρίου 1923 ἠθέλησε νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν ἑρμαφρόδιτον, οὕτως εἰπεῖν, κατάστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἰατρὸς ἠδύνατο νὰ ἔχῃ φαρμακεῖον, παρὰ τὰ κρατοῦντα εἰς τὸ λοιπὸν Κράτος, καὶ εἶπεν, ἐὰν ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Ν. Διατάγματος δὲν προσλάβωσι φαρμακοποιόν, ἵνα διευθύνῃ τὸ φαρμακεῖον αὐτῶν, τὸ φαρμακεῖον κλείει. Περιέργως, τὸ Ν. Ἐπαναστατικὸν Διάταγμα ἀνεστάλη δι’ εἰδικῆς πράξεως τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Κρήτης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καταφανῶς δὲν στηρίζεται ἐπὶ τοῦ νόμου. Τὸ πρᾶγμα λοιπὸν εἶναι ἄξιον ἐλέγχου. Δὲν εἶναι μόνον ἀναφορά, ἀλλ’ ἐνέχει καὶ ἔλεγχον· διατί αὐτὸ τὸ Διάταγμα ἐπὶ ἓν ἔτος νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ; Ἀλλ’ ἔχει καὶ μίαν ἄλλην ἄποψιν· ἐν Κρήτῃ λειτουργοῦν φαρμακεῖα διευθυνόμενα παρὰ πρακτικῶν φαρμακοποιῶν.

§6ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κανένα ἐπιστήμονα δὲν ἔχει.

§7Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Ἐν Ρεθύμνῃ δὲν ὑπάρχει κανείς, ἐνῷ εἰς ἄλλα μέρη ὑπάρχουν. Ἐκτὸς τῶν ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν ὑπάρχουν καὶ φαρμακεῖα διευθυνόμενα ὑπὸ πρακτικῶν φαρμακοποιῶν, δηλαδὴ αὐτοὶ ἦσαν φαρμακοτρίβαι πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1897, ἔδωσαν ἐξετάσεις ἐνώπιον μιᾶς Ἐπιτροπῆς καὶ ἔλαβον τὴν ἄδειαν νὰ ἔχουν φαρμακεῖα. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ μὲ τὰς πολλάς του ἀναβολὰς πρέπει νὰ λυθῇ, διότι δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑπάρχουν δινομίαι εἰς ἕνα Κράτος, εἰς βάρος μάλιστα μιᾶς ἐπιστήμης. Ἐκτὸς δὲ τούτου, λόγῳ τῆς δινομίας αὐτῆς, ἐν Κρήτῃ δὲν ὑπάρχουν φοιτηταὶ φαρμακοποιοὶ καὶ ὁ κόσμος ἐγέμισεν ἀπὸ ἰατροὺς καὶ δικηγόρους, ἐνῷ ὀρθὸν εἶναι νὰ σπουδάζουν καὶ φαρμακοποιοί, τῶν ὁποίων τόσην ἔλλειψιν ἔχομεν ἐνταῦθα. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν θὰ ἐφαρμόσῃ τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον παρανόμως μέχρι σήμερον δὲν ἐφηρμόσθη, καὶ διατί καὶ ἐν τίνι δικαιώματι ἡ Γενικὴ Διοίκησις Κρήτης ἀπαγορεύει τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐπὶ 10μηνον ἤδη καὶ παρατείνεται ἀκόμη ἡ ἰσχὺς τοῦ παλαιοῦ νόμου ἐπὶ δίμηνον. Ὀφείλετε νὰ λάβητε μίαν ἀπόφασιν, ἢ νὰ εἰσαγάγητε νόμον καὶ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς ὅλους τοὺς ἰατροὺς νὰ ἔχουν φαρμακεῖα, πρᾶγμα ἄδικον καὶ παράνομον, ἢ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος διὰ νὰ λήξῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία μᾶς ζημιώνει ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἤθελον ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§8Δ. ΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Προσεχῶς δι’ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας φαρμακείων λαμβάνεται μέριμνα. Ἐν Κρήτῃ ὑπάρχουν οἱ κεκτημένοι δικαιώματα, οἱ φαρμακοτρίβαι, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι οὔτε δίκαιον οὔτε εὔκολον νὰ τοὺς ἀφαιρέσωμεν, ἀλλὰ τίθενται καὶ αὐτοὶ ὑπὸ τὸν αὐστηρὸν κρατικὸν ἔλεγχον.

§9Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Πότε θὰ ὑποβληθῇ;

§10Δ. ΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ἐλπίζω ἕως τὴν Δευτέραν.

§11Μ. ΚΑΤΑΠΟΤΗΣ. Διὰ τὰ φαρμακεῖα τὰ διατηρούμενα ἀπὸ ἰατρούς;

§12Δ. ΠΑΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Δίδεται παράτασις μέχρι τέλους Αὐγούστου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Γρηγορίου ἔχει τὸν λόγον.

§14Σ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ ζήτημα τῶν φαρμακοποιῶν περιεπλέχθη ἀκριβῶς λόγῳ τῆς ἐκδόσεως τοῦ τελευταίου Νομοθετικοῦ Διατάγματος. Εἰς τὴν Κρήτην οἱ ἰατροὶ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ διατηροῦν φαρμακεῖα δυνάμει τοῦ νόμου τῆς Κρητικῆς Πολιτείας. Ὅταν ἐγένετο ἡ ἕνωσις τῆς Κρήτης, ἐπετράπη ἐξαιρετικῶς εἰς τοὺς ἐπιστήμονας ἰατροὺς νὰ διατηροῦν καὶ φαρμακεῖα. Συνεπῶς αὐτοὶ οἱ ἰατροὶ οἱ ὁποῖοι διατηροῦν φαρμακεῖα ἔχουν ἕνα δικαίωμα, τὸ ὁποῖον, ἂν καταργηθῇ, θὰ δημιουργήσῃ δικαιώματα ἀποζημιώσεως τῶν ἰατρῶν ἀπὸ τὸ Κράτος. Εἰς τὸ Νομοθετικὸν αὐτὸ Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου καταργοῦνται τὰ φαρμακεῖα τῶν ἰατρῶν, διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ ἑτέρα ἄποψις τῶν ἐπιστημόνων φαρμακοποιῶν, θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἡ πρακτικωτέρα λύσις θὰ ἦτο ἡ ἑξῆς: ἐξαιρετικῶς διὰ τὰς πόλεις εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχουν καὶ ἰατροὶ ἔχοντες φαρμακεῖα καὶ ἐπιστήμονες φαρμακοποιοί, νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν φαρμακείων κατὰ τόσας θέσεις, ὅσα εἶναι τὰ φαρμακεῖα τῶν ἰατρῶν, διὰ νὰ μὴ ὑποβληθῇ καὶ τὸ Κράτος εἰς ἀποζημιώσεις, διὰ δὲ τὰς πόλεις ὅπου δὲν ὑπάρχουν φαρμακοποιοὶ ἐπιστήμονες, ὡς ἐν Ρεθύμνῃ, φρονῶ ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ παραμείνωσι τὰ φαρμακεῖα τῶν ἰατρῶν, καθόσον ἄλλως τὰ φάρμακα θὰ ἐκπέσουν εἰς τοὺς παντοπώλας ἢ τοὺς φαρμακοτρίβας.

§15Δ. ΠΑΖΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει ἤδη κανονισθῆ διὰ τοῦ νόμου, θέλω ὅμως ἐξετάσει τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τῶν κ.κ. πληρεξουσίων ζητήματα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης.

§17Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Οἱ κάτοικοι Γυθείου καὶ ὁ δικηγορικὸς σύλλογος καὶ ὅλα τὰ σωματεῖα τῆς πόλεως ὑπέβαλον μίαν ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦσι νὰ μὴ ὑπαχθῇ ἡ περιφέρεια τῶν Κυθήρων εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Πειραιῶς, ἀποσπωμένη ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον Γυθείου, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τείνῃ εὐήκοον τὸ οὖς εἰς τὴν παράκλησιν αὐτῶν ταύτην. Συνενῶ καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου μετὰ τῶν συμπολιτῶν μου καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὅπως μελετήσῃ βαθύτατα τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπὸ ἀπόψεως ἰδίᾳ συγκοινωνίας. Ἡ ἀπόστασις τοῦ Γυθείου ἀπὸ τῶν Κυθήρων εἶναι μόλις 35–37 μίλια, ἐνῷ ἡ ἀπόστασις τῶν Κυθήρων ἀπὸ τοῦ Πειραιῶς ἀνέρχεται ἀπὸ 105–110 μίλια, ἑπομένως ἡ συγκοινωνία Γυθείου καὶ Κυθήρων εἶναι ἁπλουστάτη καὶ ἄμεσος, ἐνῷ ἡ ἀπὸ Κυθήρων εἰς Πειραιᾶ εἶναι πολὺ δυσκολωτέρα, δεδομένου ὅτι ὁ ταξιδεύων θέλει κάμψει καὶ τὸν Μαλέαν. Δεύτερον, τὰ μέσα εἶναι τὰ αὐτά, δηλ. τὰ ἀτμόπλοια τὰ ὁποῖα πηγαίνουν εἰς Γύθειον διέρχονται διὰ Κυθήρων καὶ κατερχόμενα διέρχονται πάλιν ἐκ Κυθήρων. Ἐκτὸς τούτων, τὸ Γύθειον πρὸ 45 ἐτῶν ἐκρίθη σκόπιμον νὰ ἀποτελέσῃ ἰδίαν δικαστικὴν περιφέρειαν, ὡρίσθη τὸ Πρωτοδικεῖον τοῦ Γυθείου, οἱ δὲ κάτοικοι τῶν Κυθήρων ὅλοι εὑρέθησαν σύμφωνοι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Πρωτοδικείου Γυθείου. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ βαθύτατα τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Γυθείου, διότι ἡ αἴτησις αὐτῶν εἶναι δικαία καὶ προσέτι συμφέρουσα εἰς τὴν Δικαιοσύνην.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Γρηγορίου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Φοιτητικῶν Σωματείων.

§19Σ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Οἱ φοιτηταί, κύριε Πρόεδρε, ὑπέβαλον ὑπόμνημα πρὸς τοὺς κυρίους πληρεξουσίους, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦσιν ὅπως παρασχεθῶσιν εἰς αὐτοὺς ὡρισμέναι εὐκολίαι ἐν σχέσει μὲ τὴν καταβολὴν τῶν ναύλων των, ἰδίως ὅταν ἔρχωνται ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν. Δὲν πρέπει νὰ παρίδῃ ἡ Συνέλευσις ὅτι εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου μεγάλαι παρέχονται εὐκολίαι εἰς τοὺς φοιτητὰς καὶ ἐδῶ δὲ ὅταν συνεστήθη πρὸ δεκαετίας τὸ φοιτητικὸν δελτίον παρεσχέθησαν εἰς τοὺς κατόχους αὐτοῦ μερικαὶ εὐκολίαι, ἀτυχῶς ὅμως αὗται δὲν διήρκεσαν ἐπὶ πολύ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ φοιτηταί, ἐρχόμενοι εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ τὰς σπουδάς των ὑποβάλλονται εἰς μεγάλας δαπάνας, ὥστε εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ληφθῇ μέριμνα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, ὅπως τοὐλάχιστον ὡρισμέναι Ἑταιρεῖαι δεχθῶσι νὰ κάμωσιν ὡρισμένας ἐκπτώσεις τοῦ ναύλου διὰ τοὺς φοιτητάς. Εἶναι ζήτημα συνδεόμενον καὶ μὲ τὴν ἐθνικὴν ἀναγέννησιν καὶ μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἔχει λάβει δι’ αὐτήν.

§20Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι περιττὴ περισσοτέρα συνηγορία μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ι. Μαρματάκης καὶ Σκεῦος Ζερβὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς Πανελληνίου Ἑνώσεως τορπιλλισθέντων ναυτικῶν.

§22Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Ὑπάρχουν εἰς τὴν Συνθήκην τῶν Βερσαλλιῶν τὰ ἄρθρα 231 καὶ 232, διὰ τῶν ὁποίων ἀναγνωρίζεται δικαίωμα εἰς τοὺς τορπιλλισθέντας, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπληρώνετο ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας πρὸς τοὺς παθόντας. Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ 1920 εἶχε κάμει νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεγνωρίζετο τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἡ Ἐπανάστασις ὅμως διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος κατήργησε δι’ ὡρισμένην τάξιν τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ἐνεργήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν καὶ δι’ αὐτούς, δεδομένου ὅτι εἶναι δίκαιον, ἀφοῦ ἔπαθον ἐκ τορπιλλίσεως, νὰ πληρωθοῦν καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ νὰ ἱκανοποιηθοῦν.

§23ΣΚΕΥΟΣ ΖΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν παγκόσμιον πόλεμον, ὡς γνωστόν, ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη μεγάλας καὶ φοβερὰς καταστροφάς. Ἐκ τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου τόννων ἐμπορικοῦ στόλου της 590,000 τόννοι κατεστράφησαν δυστυχῶς, ὑπερασπιζόμενοι τὰ ὕψιστα τῆς Πατρίδος συμφέροντα. Καὶ οἱ μὲν πλοιοκτῆται ἱκανοποιήθησαν βεβαίως ὑλικῶς, ἔλαβον τὰς ἀποζημιώσεις των εἴτε ἀπὸ τὰς Ἀσφαλιστικὰς Ἑταιρείας εἴτε ἀπὸ τὰ ἄλλα κέρδη τὰ ὁποῖα συνεκόμισαν ἀπὸ τοὺς πλοῦς τοὺς ὁποίους ἔκαμαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου. Ἀλλ’ ἐκ τῶν φονευθέντων ἕνεκα τορπιλλισμοῦ Ἑλλήνων κατὰ τοὺς τορπιλλισμοὺς τῶν ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων, τινῶν μὲν αἱ οἰκογένειαι δι’ ἑνὸς Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως ἔλαβον μικρὰν ἀποζημίωσιν, ὅσαι ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος ἠδυνήθησαν νὰ ὑποβάλουν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῶν πληξάντων τὰς ἑλληνικὰς ταύτας οἰκογενείας φοβερῶν δυστυχημάτων, ὑπάρχουν ὅμως καί τινες οἰκογένειαι, ὀλίγαι βεβαίως, αἱ ὁποῖαι ἐπίσης ἀπώλεσαν τοὺς προστάτας των, πνιγέντας ἢ ἀποθανόντας ἐκ τῶν τραυμάτων των συνεπεία τορπιλλισμῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι δυστυχῶς λάβει καμμίαν ἀπολύτως τοιαύτην ἀποζημίωσιν. Καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ παρατείνῃ τὸν χρόνον τῆς ὑποβολῆς τοιούτων ἀναφορῶν ἐπί τι χρονικὸν διάστημα, διὰ νὰ δυνηθοῦν οὕτω καὶ αἱ ἐκτὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους εὑρισκόμεναι δυστυχεῖς ἑλληνικαὶ οἰκογένειαι, αἵτινες δι’ ὡρισμένους λόγους δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ὑποβάλωσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ τὰ δικαιολογητικά των, νὰ ὑποβάλωσι καὶ αὗται τὰ ἔγγραφα αὐτῶν καὶ ὑφιστάμεναι τὸν σχετικὸν ἔλεγχον νὰ τύχωσι καὶ αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ προσεχῶς τῆς γλίσχρου ταύτης ἀποζημιώσεως. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω θερμότατα τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς τορπιλλισθέντας ἐκείνους Ἕλληνας ναυτικούς, οἱ ὁποῖοι ἀντικρύσαντες ψύχραιμοι καὶ μετὰ περιφρονήσεως τὸν θάνατον ἐπέζησαν τῶν τραυμάτων των καὶ οἱ ὁποῖοι περιήγαγον ὑπερήφανον τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν εἰς ὅλας τὰς θαλάσσας, νὰ λάβῃ ὑπὸ τὴν προστασίαν του καὶ αὐτοὺς καὶ διά τινος σχεδίου νόμου νὰ τοῖς δώσῃ μικρὰν ἔστω ἀποζημίωσιν, ὑλικήν τινα βοήθειαν καὶ ὑποστήριξιν. Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις τῶν τορπιλλισθέντων ναυτικῶν ὑποβάλλει δι’ ἀναφορᾶς της θερμοτάτην παράκλησιν πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς δικαίας αὐτῶν αἰτήσεις, αἵτινες εἶναι ἀπολύτως δίκαιαι καὶ ὀρθαί, αἰτήσεις τὰς ὁποίας ὁλοψύχως συνιστῶ καὶ θερμότατα ὑποστηρίζω.

§24Γ. ΡΟΥΣΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις θὰ πράξῃ πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατόν, δύνανται δὲ καὶ οἱ κ.κ. πληρεξούσιοι νὰ φέρουν οἱασδήποτε τροποποιήσεις κρίνουν ἀναγκαίας ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κολιαλέξης. Ἀπών. Ὁ κ. Σ. Ἀναστασιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀντιπροσώπων σωματείων Λαρίσης, ἀνηκόντων εἰς τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον.

§26Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ τῶν ἀντιπροσώπων σωματείων Λαρίσης, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον, δέον νὰ ἐφελκύσῃ τὴν ὑμετέραν προσοχήν. Καὶ μετὰ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ δώσῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν νομοσχεδίων νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπομονὴν ὅπως ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια αὐτὰ καὶ κατόπιν νὰ κρίνωμεν περὶ τῶν μέτρων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐννόμου Τάξεως.

§27Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ προτάξῃ ὀλίγον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι ὑπάρχουν παρόμοια παράπονα καὶ εἰς τὸν Βόλον καὶ ἀλλαχοῦ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλδῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων Μυτιλήνης.

§29Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Συνηγορῶ, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων Μυτιλήνης, διεκτραγῳδούντων τὴν οἰκονομικήν των θέσιν καὶ ζητούντων βελτίωσιν αὐτῆς καὶ ὁλοψύχως ὑποστηρίζω τὰ αἰτήματα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα καθ’ ὅλα εἶναι δίκαια. Ἐπιφυλάσσομαι δέ, ἐπειδὴ ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ βελτιώσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, νὰ λάβω τὸν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ καὶ ὑποστηρίξω αὐτό. Ἐπὶ τοῦ παρόντος κάμνω τὴν σύστασιν αὐτήν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Βοραζάνης καὶ Πασαλίδης, ὅπως ἀναπτύξωσι τηλεγράφημά των διὰ τὰς προσφυγικὰς ἀνάγκας.

§31Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Πασαλίδη νὰ ἀποταθῶμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ ζητήσωμεν τὴν σύστασιν Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ προβῇ εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν πεπραγμένων ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ἐποικισμοῦ, διότι πράγματι συνέβησαν ἔκτροπα, τολμῶ νὰ εἴπω, ὄργια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ὅπως παταχθῶσιν, ἵνα καταστῇ δυνατὸν νὰ προκόψῃ καὶ εὐοδωθῇ ἡ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων. Εὐτυχῶς ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἰδίᾳ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἐπεσκέφθησαν τὴν Μακεδονίαν καὶ ἀντελήφθησαν ἰδίοις ὄμμασι τὴν κατάστασιν αὐτήν. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα, ἵνα περιορισθῇ, ἂν ὄχι νὰ κατασταλῇ ἐντελῶς, τὸ κακὸν αὐτό. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὅλην ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος τούτου, ὑποθέτω ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος θὰ εἶναι προσεχὴς καὶ ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ ἐπιφυλάσσομαι νὰ προβῶ εἰς εὐρυτέραν ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Πασαλίδης.

§33Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Συμφωνῶ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Βοραζάνης.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαρελᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων χωρίου Χασιᾶς.

§35Δ. ΒΑΡΕΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ πρόνοιαν δι’ ἓν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἴσως ἐν ἀγνοίᾳ του λαμβάνει χώραν, ὅτι διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου πᾶς συλλαμβανόμενος ὡς λαθροϋλοτόμος, ἐκτὸς τῆς τιμωρίας ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, χάνει καὶ τὸ ζῷόν του τὸ μεταγωγικὸν καὶ τὸ ἁμάξι του. Αὐτὴ ἡ τιμωρία εἶναι πρωτάκουστος. Δὲν ἐφαρμόζεται οὔτε εἰς τὸ λαθρεμπόριον. Ἡ ἰσχὺς τῆς ἐγκυκλίου αὐτῆς ἤρξατο ἀπὸ 1ης Ἰουνίου. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ληφθῇ πρόνοια, διότι πῶς θὰ ἐξακριβωθῇ ἂν θὰ εἶναι λαθροϋλοτόμος καὶ ἂν τὰ ξύλα εἶναι χλωρὰ ἢ ξηρά, δεδομένου ὅτι τὸ γεγονὸς θὰ πιστοποιῆται ὑπὸ τοῦ δασικοῦ ὀργάνου, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἄμεσον συμφέρον ἐκ τῆς ἐκβάσεως τῆς δίκης, ἵνα καρπωθῇ τὸ ἥμισυ τοῦ ἐκπλειστηριάσματος τῆς ἀξίας τοῦ κτήνους καὶ τοῦ ἁμαξίου;

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Τ. Ἀναστασίου, Ν. Συριόπουλος καὶ Ν. Καλλιοντζῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς κτηματικοῦ συλλόγου Ἠλείας.

§37Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ, κύριε Πρόεδρε, θερμῶς τὴν ἀναφορὰν τοῦ κτηματικοῦ συλλόγου Ἠλείας καὶ παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μεγάλην προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§38Ν. ΚΑΛΛΙΟΝΤΖΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος Θεσσαλονίκης κ. Σαμαρᾶς νὰ προσέλθῃ ὅπως δώσῃ τὸν νενομισμένον ὅρκον. (Προσκομισθέντος τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου, ὁ πληρεξούσιος κ. Σαμαρᾶς ἀνέτεινε τὴν δεξιὰν καὶ ὤμοσε τὸν κάτωθι ὅρκον: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου καὶ ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§40ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἄξιος, ἄξιος.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Δ. Σαράτσης καὶ Φ. Γιαννακόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Βόλου.

§42Δ. ΣΑΡΑΤΣΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναβληθῇ, διότι περιμένω στοιχεῖα ἐκ Βόλου, τὰ ὁποῖα δὲν μοὶ ἦλθον ἀκόμη.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ὅπως ἀναπτύξῃ ἀναφοράν του.

§44Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, ἔχων πεποίθησιν εἰς τὴν εὐθυδικίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἐπὶ ἑτέρας ἀναφορᾶς ἀγροτικῶν συνεταιρισμῶν Ἄρτης.

§46Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτή, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ἔχει μεγάλην σημασίαν, διότι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι γίνεται πόλεμος συστηματικὸς κατὰ τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν. Ἠγωνίσθημεν ἐπὶ ὁλόκληρα ἔτη διὰ νὰ κατορθώσωμεν ν’ ἀποκτήσουν οἱ χωρικοί μας ἀγροτικὴν συνείδησιν καὶ ὅπως ἐπιτύχωμεν νὰ χειραφετηθῶσιν οἰκονομικῶς καὶ συνεπῶς καὶ πολιτικῶς, παύσωσι δὲ νὰ τοὺς διαθέτωσιν ὡς ἀνδράποδα οἱ διάφοροι τσιφλικιοῦχοι τῆς πολιτικῆς καὶ οἱ διάφοροι ἐκμεταλλευταὶ τούτων. Μέχρι τοῦδε μόλις κατωρθώθη οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ φθάσωσιν εἰς τὴν παιδικήν των ἡλικίαν καὶ ἤδη μόλις εἰσέρχονται εἰς τὴν ἔφηβον, ἡ ὁποία, καθὼς γνωρίζετε, εἶναι ἡ ἐπικινδυνωδεστέρα καὶ συνεπῶς κάλλιστα δύνανται νὰ παρεισφρήσωσιν εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς διάφορα ὄργανα τῶν διαφόρων ἐκμεταλλευτῶν τοῦ ἀγρότου, τὰ ὁποῖα προορισμὸν ἔχουσι νὰ ἐπιτύχωσι τὴν δι’ οἱουδήποτε μέσου δυσφήμησιν καί, εἰ δυνατόν, καὶ τὴν διάσπασιν τῶν συνεταιρισμῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ οἱ ἔξω τῶν συνεταιρισμῶν ἐχθροὶ τῆς συνεταιρικῆς ἰδέας ἐπωφελοῦνται πάσης εὐκαιρίας ὅπως ραδιουργῶσι κατὰ τῶν συνεταιρισμῶν μὲ τελικὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν διάσπασιν τούτων· καὶ δὴ καὶ οἱ ἔχοντες ἔργον τὴν ἐκμετάλλευσιν, ὡς ἐρρήθη, τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν ἐργατῶν ἐν γένει. Ἔχομεν μίαν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἄρτης, ἡ ὁποία εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πολλῶν ἐκπροσώπων συνεταιρισμῶν, ἐπειδὴ ὁ συλληφθεὶς ἐπὶ ὑποθάλψει τῆς ληστείας εἶναι πρόεδρος ἑνὸς τῶν συνεταιρισμῶν. Δὲν γνωρίζω τὸν ἄνθρωπον καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι ἔνοχος ἢ ὄχι· ἀλλ’ ἐπειδή, ὡς εἶπον, ἠξεύρω ὅτι γίνεται ἄγριος πόλεμος κατὰ τῶν συνεταιρισμῶν καὶ θέλουν νὰ δυσφημήσουν διὰ παντὸς μέσου τούτους, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας καὶ νὰ διατάξητε αὐστηρὰς ἀνακρίσεις, ἵνα ἴδητε κατὰ πόσον εὐθύνεται ἢ ὄχι ὁ περὶ οὗ πρόκειται, καὶ ἂν μὲν εὐθύνηται νὰ τιμωρηθῇ παραδειγματικῶς, ἂν δὲ ὄχι, νὰ ἀποδοθῇ αὐτῷ τὸ δίκαιον. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ τὴν ἔκκλησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ σταφιδικὸς κόσμος, εἰς ἣν καὶ αὐτοὶ τονίζουν τὸν ἄγριον πόλεμον ὁ ὁποῖος γίνεται ἐναντίον τῆς συνεταιρικῆς ἰδέας, μάλιστα τώρα, ὅτε οἱ συνεταιρισμοὶ ὑψώνουν τὸ ἀνάστημά των, καὶ ἀντιμετωπίζοντες τοὺς κεφαλαιοκράτας τῆς Ἑνιαίας διεκδικοῦν, καὶ πολὺ δικαίως, νὰ μὴ χάσουν 50 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ χάσουν, ἐὰν τὸ Κράτος δὲν προβῇ εἰς τὴν ἐξαγορὰν τῆς Προνομιούχου.

§47Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Δυστυχῶς οἱ συνεταιρισμοὶ δὲν ἀπέκτησαν ἁγνὰ αἰσθήματα.

§48Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἴσα–ἴσα ἐγὼ κατὰ τὸ Πανελλήνιον Ἀγροτικὸν Συνέδριον ὑπεστήριξα νὰ μὴ ἀναλάβωσιν οἱ συνεταιρισμοὶ νὰ ἀντικαταστήσωσι τὴν Ἑνιαίαν, καὶ τοῦτο διότι οὗτοι εὑρίσκονται, ὡς ἰσχυρίσθην, μόλις ἐν ἐφήβῳ ἡλικίᾳ καὶ τοῦτο θὰ ἦτο λίαν δι’ αὐτοὺς τούτους τοὺς συνεταιρισμοὺς ἐπικίνδυνον· καὶ πρότεινον νὰ ὑποκαταστήσῃ τὴν Ἑνιαίαν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἐξαγοραζούσης τῆς Κυβερνήσεως τὸ προνόμιον τῆς περὶ ἧς πρόκειται Ἑταιρείας, ὅπως μὴ χαθοῦν ὁλόκληρα ἑκατομμύρια ὑπὲρ ὡρισμένων κεφαλαιοκρατῶν, διότι, ἂν δώσωμεν μίαν τοιαύτην ἐπιχείρησιν εἰς τοὺς σταφιδικοὺς συνεταιρισμούς, κινδυνεύομεν νὰ χάσωμεν καὶ τοὺς συνεταιρισμούς, οἱ ὁποῖοι ἂν τυχόν, μὴ ἀνδρωθέντες ἔτι, ἀποτύχωσιν ἐν τῇ μεγάλῃ ταύτῃ διαχειρίσει, θὰ ἐκπέσωσι καταστρεπτικῶς δι’ αὐτοὺς παρὰ τῇ συνειδήσει τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν.

§49Δ. ΜΑΡΓΕΤΗΣ. Διὰ νὰ ἀφοπλίσουν τοὺς ἐνδιαφερομένους ὑπὲρ τῆς Ἑνιαίας οἱ γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ δηλοῦν ὅτι δὲν ζητοῦν μόνον νὰ ἀναλάβουν τὴν ἐπιχείρησιν, ἀλλὰ νὰ φύγῃ ἡ Ἑνιαία, ἡ ὁποία ἐκμεταλλεύεται ὅλον τὸν κόσμον.

§50Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Καὶ νὰ μὴ χαθοῦν τὰ 50 ἑκατομμύρια. Ἐγὼ εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι πράγματι ὑπεισῆλθον εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς πρόσωπα τὰ ὁποῖα τοὺς ἔβλαψαν, ἀλλ’ ἀπόκειται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ παύσῃ τοὺς περισσοτέρους τῶν ἐποπτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἄξιοι τῆς ἀποστολῆς των, νὰ ἐξεύρῃ ἄλλους, νὰ δώσῃ μεγάλους μισθοὺς διὰ νὰ κατορθώσωμεν τὸ μέγα ἔργον τῆς ἱδρύσεως συνεταιρισμῶν, νὰ μὴ τὸ χάσωμεν, περιερχόμενον εἰς τὰς χεῖρας κατεργαρέων καὶ νὰ μὴ πίπτῃ ἡ ὑπηρεσία θῦμα ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι τὰ πάντα ἐκμεταλλεύονται διὰ νὰ ἐξυπηρετήσωσι κρύφια συμφέροντα.

§51Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος πρόεδρος τοῦ συνεταιρισμοῦ παρεπέμφθη διὰ βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐπὶ ὑποθάλψει λῃστείας. Κατόπιν ἀνακοπῆς του διετάχθη ἡ διάρκεια τῆς προφυλακίσεως. Συνεπῶς τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς δικαστικόν. Ἄν παρεπέμφθη ἀδίκως, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Δενδρινός, ἡ διοικητικὴ Ἀρχὴ δὲν δύναται νὰ ἐπεμβῇ. Δὲν φαντάζομαι ὅμως ὅτι μία δικαστικὴ ἀπόφασις θὰ τὸν παρέπεμψεν ἀδίκως. Εἶναι γεγονὸς ὅτι περίπου δύο χιλιάδες λῃσταὶ ὑποθάλπονται. Ἄρα ὑπάρχουν οἱ ὑποθάλποντες.

§52Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν ἀναλαμβάνω εὐθύνην περὶ τῆς ἀθωότητος, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐπωφελήθην τοῦ ζητήματος διὰ νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν διαρκῶν κινδύνων τῶν συνεταιρισμῶν διὰ τῆς μεθόδου τῆς δυσφημήσεως.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κύρκος ἐπὶ ἀναφορᾶς Παμπροσφυγικοῦ Συνδέσμου Μακεδονίας–Θράκης.

§54Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ ἐκτάκτου Παμπροσφυγικοῦ Συνεδρίου Θεσσαλονίκης, διὰ νὰ φέρω ἐν συντόμῳ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ὑπὸ ποίας ψυχολογικὰς συνθήκας εὑρισκόμενος ὁ προσφυγικὸς κόσμος Μακεδονίας καὶ Θράκης ἐνόμισεν ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν νὰ συνέλθῃ ἐκτάκτως διὰ νὰ λάβῃ ὡρισμένας ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἐγνωστοποίησε τόσον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ πρὸς ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε. Ὅταν προεκηρύχθησαν αἱ ἐκλογαί, ὁ προσφυγικὸς κόσμος εἶδεν εὐχαρίστως διὰ τῆς προκηρύξεως αὐτῶν μίαν ἔνδειξιν ὅτι θὰ εἰσηρχόμεθα εἰς ὁμαλὸν κοινοβουλευτικὸν βίον καὶ ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ προσφυγικὸν ζήτημα νὰ τύχῃ μερίμνης μᾶλλον ἐνδελεχοῦς καὶ μελέτης μᾶλλον ἐπιστημονικῆς, ὄχι διότι ἡ Ἐπανάστασις δὲν ἐφρόντισε περὶ τῶν προσφύγων ὅσον θὰ ἔπρεπε νὰ φροντίσῃ, ἀλλὰ διότι ἡ Ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐπανάστασις, ἔχουσαι ταυτοχρόνως νὰ ἀντιμετωπίσουν καὶ τὰ μεγάλα προβλήματα τὰ ὁποῖα ἐδημιούργει ἡ ἐμπόλεμος τότε κατάστασις, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχουν τὴν ψυχραιμίαν καὶ τὸν χρόνον διὰ νὰ σκεφθοῦν περὶ τῆς λύσεως τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ἀτυχῶς αἱ ἀντιλήψεις τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου δὲν ἐδικαιώθησαν, διότι τὸ ζήτημα τὸ πολιτειακὸν ἀπερρόφησεν ἐπὶ τοσοῦτον τὴν ψυχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ὥστε δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ δοθῇ εἰς τὸ προσφυγικὸν ζήτημα ἡ προσοχὴ ἡ ὁποία ἔδει νὰ δοθῇ. Δὲν παρεπονέθη δι’ αὐτὸ ὁ προσφυγικὸς κόσμος, διότι ἐγνώριζε τίνα σημασίαν εἶχε τὸ πολιτειακὸν ζήτημα διὰ τὸν Τόπον, εὐχαρίστως δὲ ἐδέχθη νὰ ὑποτάξῃ τὸ ζήτημα τὸ ἰδικόν του εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἀλλὰ μετὰ τὴν λύσιν τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος εὐλόγως ἠξίου ὁ προσφυγικὸς κόσμος νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως εἰς τὰς διαφόρους λεπτομερείας, τὰς ὁποίας παρουσιάζει τὸ ζήτημα τὸ ἰδικόν του. Καὶ τοῦτο μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἐγένετο. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὁ προσφυγικὸς κόσμος βλέπων ὅτι ἐν μειονεκτικῇ θέσει ἐτίθετο τὸ ζήτημά του ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ συνέλθῃ καὶ νὰ διαδηλώσῃ τὴν δυσφορίαν του διὰ τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ νὰ τὴν φέρῃ τὴν δυσφορίαν του αὐτὴν εἰς γνῶσιν τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Μεταχειρίσθην τὴν λέξιν δυσφορία, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ ἄλλην λέξιν βαρυτέραν. Ἐὰν παρευρίσκετο κανεὶς ἐκ τῶν συναδέλφων ἢ ἐκ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν συνεδρίασιν ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν Θεσσαλονίκῃ, θὰ ἔβλεπεν ὅτι δὲν ἦτο ἁπλῶς δυσφορία αὐτὸ τὸ ὁποῖον συνεῖχε τοὺς ὑπερπεντακοσίους ἀντιπροσώπους, ἦτο κάτι τι περισσότερον. Ἀφ’ ἑτέρου ὑπάρχουν ὡρισμένα ζητήματα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὸ ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ἀπέστειλε τὸ Συνέδριον αὐτὸ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ εἰς τούτων τῶν αἰτημάτων τὴν ἐκτέλεσιν τὴν ἄμεσον καὶ ταχεῖαν θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ, διὰ νὰ καθησυχάσῃ ἡ δυσφορία αὐτή, ἡ ὁποία καὶ τότε ἐπεκράτει καὶ σήμερον ἀκόμη ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπικρατῇ. Ἀλλὰ ταυτοχρόνως ὁ προσφυγικὸς κόσμος ἤθελε νὰ διαδηλώσῃ καὶ κάτι τι ἄλλο· ἤθελε νὰ διαδηλώσῃ ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἀπολύτῳ συμπνοίᾳ πρὸς τοὺς γηγενεῖς πληθυσμοὺς καὶ ἐθεώρησε καθῆκόν του ὡς πρώτην διακήρυξιν νὰ βάλῃ τὴν διακήρυξιν αὐτήν. Ἕν μόνον πρᾶγμα ἤθελον νὰ προσθέσω καὶ ἐπὶ τούτου παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της: Τὰ ζητήματα τὰ προσφυγικὰ νὰ λύωνται ἐν πνεύματι δικαιοσύνης καὶ σεβασμοῦ τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν προσφύγων καὶ τῶν ἐντοπίων.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἱερέως Εὐαγ. Παπαγεωργίου ὁ κ. Κρεμεζῆς.

§56Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Συνηγορῶ, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεονάρδος.

§58Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ μιᾶς ἀναφορᾶς τοῦ ἱερέως Παπαγεωργίου, παραπονουμένου ὅτι δὲν δικαιοῦται συντάξεως συμφώνως μὲ τὸν νόμον 2260 περὶ συντάξεων, καὶ ὅστις ἱερεὺς ἔχει ἀπολέσει υἱὸν λοχαγὸν κατὰ τὰς ἐπιχειρήσεις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ὁ ἱερεὺς αὐτός, πτωχός, κατώρθωσε νὰ ἀναθρέψῃ τὸν υἱόν του, νὰ τὸν σπουδάσῃ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων καὶ νὰ τὸν ἀποστείλῃ τέλος ἀξιωματικὸν εἰς τὸν πόλεμον. Διαρκουσῶν τῶν ἐπιχειρήσεων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὁ λοχαγὸς ἔλαβε δύο τραύματα. Διὰ τοῦ ἑνὸς ἔχασε τὸ ἕνα του χέρι, διὰ τοῦ ἄλλου ἔλαβε τραῦμα διαμπερὲς εἰς τὸ στῆθος καὶ συνεπείᾳ τῶν τραυμάτων αὐτῶν ἀπέθανεν. Ὁ πατήρ του ἐκλήθη τηλεγραφικῶς καὶ εὑρέθη πρὸ τοῦ νεκροῦ υἱοῦ του. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν εἶναι ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ἡλικίας 56 ἐτῶν, δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ παρακαλῇ τὸν Θεὸν νὰ τὸν ἀπαλλάξῃ μιὰν ὥραν ἀρχήτερα ἀπὸ τὴν ζωήν. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ βίου καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐργασθῇ διὰ πολλοὺς λόγους καὶ ἰδίως ἕνεκα τοῦ δυστυχήματος, ἀπετάθη εἰς τὸ Κράτος καὶ ἐζήτησε τὴν συνδρομήν του. Τὸ Κράτος εἰς τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, ὁ ὁποῖος προσέφερεν εἰς τὴν Πατρίδα ὅ,τι εἶχεν ἀγαπητότερον, ἀπήντησε διὰ τοῦ ἄρθρου 23 τοῦ νόμου περὶ συντάξεων. Ὁ νόμος λέγει ὅτι «διὰ νὰ λάβῃ σύνταξιν ὁ πατήρ, πρέπει νὰ ἄγῃ 60 ἐτῶν ἡλικίαν κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ θανάτου τοῦ τέκνου του». Ἐὰν συμπέσῃ ὁ πατὴρ νὰ εἶναι ἡλικίας 59 ἐτῶν καὶ 11 μηνῶν, δὲν δικαιοῦται συντάξεως. Ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω ὅτι δυσκόλως ὑπερβαίνει τις τὸ 60ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του. Τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας διὰ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον ἄρτι κατέθεσεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, λαμβάνει πρόνοιαν διὰ τοὺς στρατιώτας μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ χορηγεῖ σύνταξιν εἰς τοὺς πατέρας, ἀνεξαρτήτως ἡλικίας. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ μιμηθῇ τὸν συνάδελφόν του καὶ θὰ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον 23 τοῦ νόμου 2769 καὶ μάλιστα πρὸς ὑποβοήθησιν καταθέτω πρότασιν σχετικήν, τὴν ὁποίαν ἂν θέλῃ υἱοθετεῖ.

§59ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐφόσον εἶναι ἄπορος.

§60Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Μάλιστα. Μόνον ἐὰν εἶναι ἄπορος καὶ ἀνίκανος.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεονάρδος ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ πρότασιν νόμου.

§62Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, πρόκειται περὶ ἑνὸς ἱστορικοῦ ναοῦ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου. Τὸ ζήτημα βεβαίως δὲν εἶναι καὶ τόσον ἐνδιαφέρον, πάντως ὅμως δὲν εἶναι καὶ ἐντελῶς ἀδιάφορον. Ὁ ναὸς αὐτὸς ἀριθμεῖ βίον πολλῶν ἐτῶν. Ὅταν τὸ Μεσολόγγι ἐπολιορκήθη, ἐπολιορκήθη καὶ τὸ Αἰτωλικὸν στενώτατα. Οἱ πολιορκούμενοι διὰ νὰ ὑδρεύωνται ἔπρεπε νὰ μεταφέρουν ὕδωρ ἀπὸ ἀποστάσεως μιᾶς καὶ ἡμισείας ὥρας. Στενοχωρηθέντες ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοῦ ὕδατος ἤρχισαν νὰ σκέπτωνται περὶ παραδόσεως. Πρὶν ὅμως φθάσουν ἕως ἐκεῖ, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κατέφυγον εἰς τὸν Θεόν, συνῆλθον ὅλοι εἰς τὴν ἐκκλησίαν καὶ ἐδεήθησαν. Εὐθὺς μετὰ τὴν προσευχήν, εἴτε διότι εἰσηκούσθη αὕτη εἴτε διότι οὕτω συνέβη, μία βόμβα ἐχθρικὴ διέτρησε τὸν θόλον τοῦ ναοῦ καὶ κατέπεσεν ἐντός, ἐκ τῆς ὀπῆς δὲ ἡ ὁποία διηνοίχθη ἀνέβλυσεν ὕδωρ γλυκύ. Τὸ τοιοῦτον ἐθεώρησαν, καὶ δικαίως, ὡς εὔνοιαν τοῦ Θεοῦ καὶ τόσον ἐνεψυχώθησαν, ὥστε ἐπετέθησαν κατὰ τῶν Τούρκων καὶ ἔλυσαν τὴν πολιορκίαν. Μετὰ πάροδον χρόνου ἡ ὀπὴ αὕτη ἐκλείσθη. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐνήργησεν ἀνασκαφὴν ἐντὸς τοῦ ναοῦ καὶ ἀνεῦρε τὸ πηγάδι αὐτό. Οἱ κάτοικοι, ἐπειδὴ ἡ ἐκκλησία αὐτὴ εἶναι ἑτοιμόρροπος, ἔσπευσαν νὰ καταθέσουν ὅ,τι εἶχεν ὁ καθένας. Πράγματι δὲ ὑπῆρξε τόση ἡ προθυμία των, ὥστε συνέλεξαν ἕνα ποσὸν 200,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ μὲ 200,000 δραχ. δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ οἰκοδομὴ καὶ μάλιστα ἐκκλησία. Οἱ ἐνορῖται συνεισέφεραν ὅ,τι ἠμποροῦσαν. Νομίζω δὲ ὅτι καὶ τὸ Κράτος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνεισφέρῃ καὶ αὐτὸ κάτι. Δὲν ἀπαιτοῦνται πολλὰ πράγματα. Νομίζω δὲ ὅτι καὶ ἡ Συνέλευσις δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἀντίρρησιν δι’ ἕνα μικρὸν ποσόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καταθέτω σχέδιον ψηφίσματος.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ συναλλάγματος ἐνισχύεται διὰ τῶν κ. κ. Α. Μιχαλακοπούλου, Γ. Ροδοπούλου, Θ. Κουτούπη, Κ. Σπυρίδη, Γ. Πρεζάνη, Δ. Μαργέτη, Δ. Κύρου, Ι. Κουνδούρου, Γ. Σίδερι καὶ Δ. Ἐλευθεριάδη. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἀναβάλλονται αἱ λοιπαὶ ἀναφοραί. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§64Α. ΜΑΡΚΟΥ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ Προεδρεῖον πρότασιν ὑπογεγραμμένην ἀπὸ 15 συναδέλφους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ζητεῖται ἡ πρόταξις τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῶν ἀπολαυῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι ἓν νομοσχέδιον ἐκ τῶν δικαστικῶν τὸ ὁποῖον θὰ ἐπισπάσῃ ὁμόφωνον τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως, ἔχει δὲ κατεπείγοντα χαρακτῆρα. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπεύσῃ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σήμερον, διότι δὲν ἔχει νὰ προκαλέσῃ καμμίαν συζήτησιν.

§65Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὰ δικαστικὰ νομοσχέδια θὰ συζητηθοῦν μετὰ τὰ ἐκπαιδευτικά, ἑπομένως δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος ποὺ θὰ ἔλθουν εἰς συζήτησιν. Παρακαλῶ νὰ μὴ γίνῃ αὐτὴ ἡ σπουδή, προκειμένου περὶ συνόλου νομοθετικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ συζητηθοῦν ἀπὸ κοινοῦ.

§66Α. ΜΑΡΚΟΥ. Θὰ εὑρεθῶμεν χωρὶς δικαστὰς τὸν Σεπτέμβριον.

§67Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ τὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις σημαίνει ὅτι καὶ θὰ τὰ ψηφίσῃ.

§68Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας τῆς ἐξετάσεως τῶν φοιτητῶν».

§69Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐλάβομεν τὰ μέτρα μας νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία καὶ χωρὶς νόμον μέχρι τῆς 15ης τοῦ μηνός, διότι καὶ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ μέρος συνόλου τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ συγχρόνως. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν, ἤθελον παρακαλέσει νὰ ψηφισθοῦν κατ’ ἀρχὴν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦν μέρος συνόλου, ἐφόσον δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις νὰ τὰ ψηφίσωμεν κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ καμμία ἀντίρρησις. Εἶναι νομοσχέδια τυπικά.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, κύριε Πρωθυπουργέ, ἡ πρότασίς σας εἶναι νὰ προταχθῶσι τὰ κατ’ ἀρχήν, ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὰ ἐκπαιδευτικά. Ἐξαιροῦνται τὰ στρατιωτικά, τὰ δικαστικά, τὰ οἰκονομικά, ἂν θέλητε.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰ ἐκπαιδευτικὰ νὰ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν.

§73Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ μεταβληθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις;

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· δὲν μεταβάλλεται. Ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ εἷς ὁ ὁποῖος θέλει νὰ συζητήσῃ, δὲν θὰ ψηφισθῶσιν, ἀλλ’ ὑπάρχουν πολλὰ ὑπηρεσιακὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν θὰ προκαλέσουν καμμίαν συζήτησιν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀρχίσωμεν μετὰ τὰ ἐκπαιδευτικά, τὰ κατ’ ἀρχήν, καὶ κατόπιν θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἀρχήν. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς ὑπὲρ τοῦ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου ἐκτάκτου συνδρομῆς τοῦ Δημοσίου».

§76ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ν’ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 26 Φεβρουαρίου 1924 μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως περὶ συνομολογηθείσης τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 1ης Ἰουνίου 1922 συμβάσεως περὶ χορηγήσεως προσωρινοῦ δανείου φρ. 50,000,000». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1923 συνομολογήσεως δανείου ἐκ Κανναδικῶν δολλαρίων 8.000.000». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας πιστώσεων διὰ τὴν ἀνέγερσιν, ἐπισκευὴν καὶ προμήθειαν εἰδῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τελωνειακῶν τινων καταστημάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν προσφύγων τοῦ τέλους ἀδείας ἀσκήσεως ἐπιτηδεύματος διὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1924–25». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλλην. Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθν. Τραπέζης συναφθείσης συμβάσεως περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας ἐξοφλήσεως τοῦ ἐκ φρ. 13.710.000 τμήματος τοῦ Δανείου τῶν 40.000.000». (Ἀναβάλλεται).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως τῆς μελέτης κατασκευῆς ἢ συντηρήσεως τῶν δημοσίων ὁδῶν διὰ συμβάσεων». (Ἀναβάλλεται).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως ἐν Κρήτῃ καὶ Δυτ. Θρᾴκῃ τῆς ἐν τῷ λοιπῷ Κράτει ἰσχυούσης Δημοτικῆς καὶ Κοινοτικῆς Νομοθεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀπὸ 26 Δεκεμβρίου 1923 Νομοθ. Διατάγματος περὶ φόρου κύκλου ἐργασιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸν νόμον 232 τοῦ 1914 περὶ οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας Στρατοῦ». (Ἀναβάλλεται).

§86Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐὰν ἀκόμη, κ. Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχῃ καμμία ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῶν παρόντων, δὲν εἶναι δικαιολογημένη ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ψήφισις τῶν νομοσχεδίων. Ζημιοῦται ὁ σκοπὸς τῆς Συνελεύσεως, διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ τις εἰς Ἐθνοσυνέλευσιν «ἔχετε καμμίαν ἀντίρρησιν, καὶ ἀφοῦ δὲν ἔχετε νὰ τὰ ψηφίσωμεν».

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε πληρεξούσιε, πρῶτον ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι οἱ πληρεξούσιοι ἔχουν ὑπ’ ὄψει των τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, δὲν ἐφθάσαμεν δὲ εἰς σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσωμεν κανονικῶς. Δεύτερον, αὐτὴν τὴν στιγμὴν μόνον τὰ κατ’ ἀρχὴν ἐκφωνοῦνται· ἑπομένως ὑπάρχει καὶ ἡ πρώτη καὶ ἡ δευτέρα κατ’ ἄρθρον συζήτησις διὰ νὰ δύναται νὰ λάβῃ πᾶς πληρεξούσιος τὸν λόγον.

§88Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐδῶ δὲν ἔχομεν κανένα γραφεῖον νὰ κουβαλᾶμε κάθε ἡμέραν 40 νομοσχέδια, ὥστε νὰ εἴμεθα πρόχειροι δι’ ἐνδιαφέροντα νομοσχέδια, ἐὰν δὲ θέλῃ κανεὶς νὰ ζητήσῃ κανὲν νομοσχέδιον οὔτε κλητὴρ ὑπάρχει ἐν τῇ Συνελεύσει.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι ὅτι αἱ παρατηρήσεις αὐταὶ γίνονται ἀπὸ ἕνα ἀπὸ τοὺς πλέον ἐμπείρους πληρεξουσίους, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοὺς τίτλους τῶν νομοσχεδίων ἠμπορεῖ νὰ κρίνῃ ἂν πρόκειται περὶ νομοσχεδίων ἐπειγόντων ἢ θιγόντων κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ καθεστῶτα, ὥστε νὰ ἔχουν ἀνάγκην εὐρείας συζητήσεως. Ἀλλὰ γνωρίζει ὁ κ. πληρεξούσιος ὅτι ὑπάρχουν νομοσχέδια ἐντελῶς τυπικά, μερικαὶ κυρώσεις συμβάσεων, μερικὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα οὐδέποτε προκαλοῦν συζήτησιν, οὐδὲ κατ’ ἀρχὴν οὐδὲ κατ’ ἄρθρον. Ὥστε, ἂν δὲν ὑπάρχῃ οὐδεὶς ἀντιλέγων, ἂς ψηφίζωνται κατ’ ἀρχήν, ἂν δ’ ὑπάρχῃ κανεὶς ἀντιλέγων ἐπί τινος νομοσχεδίου, νὰ ἀναβάλληται τοῦτο καὶ νὰ τίθηται πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς ἑπομένης.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως λιρῶν Ἀγγλίας 20 δι’ ὁδοιπορικὰ εἰς τοὺς μεταβαίνοντας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρὸς ἐφαρμογὴν τεχνητοῦ μέλους ἀξιωματικούς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 357 περὶ μηνιαίου μισθοῦ θυρωρῶν καὶ ὑπηρετῶν τῶν στρατιωτικῶν Καταστημάτων κλπ.».

§92Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀναβάλλεται.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Περὶ ἐκχωρήσεως τῶν κερδῶν ἐκ λαχνῶν προερχομένων ἐξ ὁμολογιῶν τοῦ Ἀναγκ. Δανείου 6½% τοῦ 1922».

§94Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῆς ἐξακολουθήσεως ὅλων τῶν μέτρων....

§95Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀναβάλλεται.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκεῖ νὰ φέρηται ἁπλῶς ἀντίρρησις ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου καὶ θὰ ἀναβάλληται.

§97Ι. ΜΑΡΜΑΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔξω ὁ κόσμος περιμένει νὰ τοῦ δείξωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Κατὰ τὸ σύστημα αὐτό, ὅταν κάθε νομοσχέδιον διὰ τὸ ὁποῖον οἱοσδήποτε πληρεξούσιος λέγει ὅτι ἔχει ἀντίρρησιν ἀναβάλληται, δὲν θὰ κάμωμεν ποτὲ τίποτε. Ἄς περιμένουν οἱ ἔχοντες ἀντιρρήσεις νὰ τὰς ὑποβάλουν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1795 περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας».

§99Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδὲ ἀκούομεν τί ψηφίζεται.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε πρὸ ὑμῶν τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ψηφίζεται τὸ περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1795 κλπ.

§101Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις. Ἀπορῶ πῶς γίνεται σήμερον παράβασις ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶχε δηλώσει ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν ὅτι, ὅταν ὑπάρχῃ καὶ εἷς ἀντιλέγων, τὸ νομοσχέδιον θὰ ἀναβάλληται, ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συναφθείσης συμβάσεως περὶ χορηγήσεως δανείου 50 ἑκατομ. διὰ τὴν πληρωμὴν ἀποζημιώσεως ἀπαλλοτριωτέων ἀγροτικῶν καὶ ἀστικῶν κτημάτων ἐν Δυτικῇ Θράκῃ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθέσεως τῶν καθηκόντων τοῦ δευτερεύοντος διατάκτου τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν δαπανῶν αὐτῆς εἰς τὸ Σῶμα τῆς διαχειρίσεως ἁρμοδιότητος ἐπιμελητείας».

§103ΣΚ. ΖΕΡΒΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρκείας τῆς ἐν τῷ Π. Ναυτικῷ ὑπηρεσίας τῶν ἀποστελλομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν».

§105Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις. Καὶ δι’ ὅλα τὰ κατωτέρω.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὰ ἀναγγέλλω κατ’ ἀρχὴν καὶ ὑποβάλλετε τὰς ἐνστάσεις σας. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθν. Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συναφθείσης τῇ 4 Μαρτίου 1924 συμβάσεως ἀφορώσης τὴν παροχὴν ἐγγυήσεως εἰς τὴν Ἐθν. Τράπεζαν διὰ τὰ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων δαπανηθησόμενα πρὸς ἐγκατάστασιν προσφύγων ἐπὶ γαιῶν μὴ περιελθουσῶν κατὰ κυριότητα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ταύτην». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθν. Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συναφθείσης τῇ 22 Ἀπριλίου 1924 συμβάσεως ἀφορώσης τὴν χορηγίαν προκαταβολῆς ἐκ δρ. 30.000.000 εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 47 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναβάλλεται.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1830 περὶ ὀργανώσεως τοῦ κλάδου τῶν τηλεγραφητῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ».

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀναβάλλεται ἐπίσης καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 49.

§111Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐπίγνωσις τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ψηφίζομεν κατ’ ἀρχήν, ἄλλως τε νὰ γίνῃ τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς διὰ νὰ καταργηθῇ ἡ κατ’ ἀρχὴν ἐπιψήφισις.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀνεπτύχθησαν ἀντιρρήσεις ἀπὸ τὸν κ. ἐκ Λακεδαίμονος συνάδελφον καὶ δὲν ἐγένοντο δεκταί. Ἡ Συνέλευσις εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προτάξῃ οἱονδήποτε νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν ἔκαμε κατάχρησιν καὶ δι’ αὐτὸ εἴπομεν δι’ ὅσα δὲν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις ἐκ τῶν νομοσχεδίων νὰ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν.

§113Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι ἀγνοοῦμεν τὰ νομοσχέδια.

§114Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω: Ἐὰν ὅλα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν ἐν ἀγνοίᾳ, προετάσσοντο εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, δὲν θὰ ἐψηφίζοντο χωρὶς νὰ ἔχῃ κανεὶς ἐξ ἡμῶν ἀντίρρησιν; Διεξήχθη μία συζήτησις πρὸ ἡμερῶν καὶ ἐκανονίσθη ὁ τρόπος. Κωλυσιεργία εἶναι, ὅταν ἐψηφίσθησαν 30 νομοσχέδια ἀπόψε καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέτρον κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς;

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θεωρῶ τὸ ζήτημα ἐξηντλημένον, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 20 Ἰουλίου 1923 Νομοθ. Διατάγματος περὶ ἐλέγχου τῶν τελωνειακῶν παραστατικῶν καὶ προσθήκης διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν Οἰκονομικὴν Ἐπιθεώρησιν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁρισμοῦ τῶν ἀριθμῶν κλάδων τινῶν ἀξιωματικῶν Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καὶ συναφῶν διατάξεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 53 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν τριῶν νέων ἐδαφίων τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ Συμφώνου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ περὶ ἀστυνομίας τῶν πόλεων ἀναβάλλεται... Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 8 Μαρτίου 1923 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ νόμου ΤΟΔʹ περὶ ἐξαλείψεως τῆς λῃστείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 57 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῶν ἐκ Τουρκίας εἰς τὴν Ἑλλάδα καταφυγόντων ὁμογενῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν εἰς τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον ζημιωθέντων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 645 καὶ 1833 καὶ σχετικῶν διατάξεων τῆς ὑπηρεσίας τῶν φάρων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ ἐπιμισθίου εἰς ἄνδρας τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συνομολογηθείσης συμβάσεως περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας λήξεως τῶν προσωρινῶν εἰς δραχμὰς χρυσᾶς δανείων τῆς ἄνω Τραπέζης πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, 1) 40.000.000 πρὸς 6% τοῦ 1915, 2) 5.000.000 πρὸς 6% τοῦ 1917, τῶν μετατραπέντων εἰς προσωρινὰ δάνεια, εἰς Τραπεζικὰ Γραμμάτια ἴσου ποσοῦ πρὸς 4% ἐτησίως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν διὰ τῶν νόμων 2000 καὶ 2039 χορηγηθεισῶν πιστώσεων δι’ οἰκοδομικὰ ἔργα κλπ. τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως συνεργείου παρὰ τῷ σταθμῷ τῶν αὐτοκινήτων τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 70 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναβάλλεται.

§127Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 73 νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου ὑδρεύσεως καὶ ἐξυγιάσεως Ἀγουλινίτσης». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ναυτικοῦ φωτισμοῦ λιμένων, ἐπινείων καὶ ἀγκυροβολίων καταφυγῆς καὶ τῶν συναφῶν ὑποχρεώσεων τῶν λιμενικῶν ταμείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαφόρων διατάξεων ἀφορωσῶν εἰς τὰ τῶν συντάξεων ἀνδρῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δαπανῶν ἀνελκύσεως τοῦ ρυμουλκοῦ «Ἀλέξανδρος Ζ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ τῆς τροφῆς τῶν καταδίκων, ὑποδίκων καὶ διὰ φυλακίσεως τιμωρουμένων ἀνδρῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πληρωμῆς τῶν χρεῶν τῆς χρήσεως 1923–1924 ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τοῦ ἐδαφ. 4 τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ ἀπὸ 26 Ὀκτωβρίου 1923 Ν. Δ. περὶ λογιστικῆς διευθετήσεως Γενικῆς Διοικήσεως Θράκης». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως παραρτημάτων Ἀστυνομικῆς Σχολῆς Κερκύρας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§136Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ ψηφίσωμεν κατ’ ἀρχὴν αὔριον ἀπὸ τὰ 100 καὶ πέραν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προαγωγῆς τῶν ἐν διαθεσιμότητι διατελούντων ἀξιωματικῶν πληρεξουσίων». Ὁ κ. Γ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§138Γ. ΜΟΔΗΣ. Δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ ρίψω πάρθια βέλη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ κατὰ τῶν στρατιωτικῶν συναδέλφων μας, ἀλλὰ διότι νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα ἀρχῆς καὶ μᾶλλον εὐρυτέρας σημασίας. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λασηθίου κ. Κούνδουρος προχθὲς ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀντιστρατιωτικὸν πνεῦμα τὴν ἐλαφρὰν ἄλλωστε τάσιν, τὴν ἐκδηλωθεῖσαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Δριμύτερος δὲ μετ’ αὐτὸν ἐπῆλθεν ὁ κ. Καραπαναγιώτης, ὁ ὁποῖος ἀπεδείχθη πράγματι δεινὸς καὶ τοῦ λόγου μαχητής, ζητῶν νὰ καταπολεμήσῃ τὸ λεγόμενον ἀντιστρατιωτικὸν πνεῦμα, ἐπιχειρήσας οὐχὶ μόνον νὰ θέση ὡς βάσιν τῆς πολιτικῆς, ἀλλὰ καὶ ὡς μέτρον διὰ τοὺς πολιτευτάς, τὸν χρόνον τῆς στρατιωτικῆς ἑκάστου ὑπηρεσίας. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, κύριοι, ἀντιστρατιωτικὸν πνεῦμα σημαίνει κάτι τι τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντίθετον τῆς ἐννοίας ἡ ὁποία σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τῷ προσεδόθη. Ἀντιστρατιωτικὸν πνεῦμα ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει καὶ εἰς τὰ στρατιωτικώτερα Κράτη, ὅπως ἦτο ἡ παλαιὰ Γερμανία καὶ ἡ σύγχρονος Γαλλία, ἀλλά, καθὼς γνωρίζετε, οἱ στρατιωτικοὶ ἐκεῖ δὲν ἔχουν πολλὴν σχέσιν μὲ τὴν πολιτικήν. Ὅλως ἀντιθέτως εἰς τὸ Μεξικόν, εἰς μερικὰς Νοτιοαμερικανικὰς Δημοκρατίας εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ ἀγωνίζονται καὶ εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῆς πολιτικῆς. Ἀλλ’ ἠκούσατε νὰ γίνεται λόγος περὶ μιλιταριστικοῦ πνεύματος τῶν μερῶν ἐκείνων; Τὸ ζήτημα τίθεται ὡς ἑξῆς: Παραδεχόμεθα ὅλην τὴν ἀνάγκην τῆς δημιουργίας Στρατοῦ· ὑπάρχει μεταξὺ ἡμῶν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος φαντάζεται ὅτι ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας διάγει τὸ Κράτος αὐτὸ καὶ κατόπιν τῶν παθημάτων καὶ τῶν διδαγμάτων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν, ὁ ὁποῖος θ’ ἀμφισβητήσῃ τὸ γεγονὸς τῆς ἀνάγκης τῆς δημιουργίας Στρατοῦ ἀναλόγου πρὸς τοὺς πόρους μας καὶ τὸ παρελθόν μας καὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ μέλλοντος; Καὶ ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐρωτῶ: Διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ Στρατοῦ αὐτοῦ ἐνδείκνυται πᾶσα θυσία; Διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ Στρατοῦ αὐτοῦ θὰ πάρωμεν ὡς πρότυπον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὰ πραγματικῶς στρατιωτικὰ Κράτη, ἢ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λάβωμεν ὡς πρότυπον ἡμεῖς; Καὶ ἐρωτῶ: Εἰς τὸν Στρατὸν ὑπάρχουν τόσα ἄφθονα στελέχη, ὥστε νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὰ ζωηρότερα στοιχεῖα νὰ εὑρίσκωνται μακρὰν τοῦ κυρίου αὑτῶν ἔργου; Δι’ ὅλα αὐτὰ θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ καθορισθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἡ προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν συναδέλφων, τῶν ἐν διαθεσιμότητι εὑρισκομένων, γίνηται ἐφάπαξ ἐπὶ χρονικὸν διάστημα ὡρισμένον καὶ πάγιον, διότι βεβαίως δὲν εἶναι γνωστὸν πόσον θὰ διαρκέσῃ ἡ Συνέλευσις, καὶ δὲν θὰ ἦτο δίκαιον, ἄν, παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν, παρετείνετο ἐπὶ μακρόν, ὥστε οἱ στρατιωτικοὶ πληρεξούσιοι νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ἀνήκουν καὶ νὰ ἐργάζωνται εἰς δύο κυρίους.

§139Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ὑπάρχει λόγος, διότι ἐδηλώθη καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τῶν στρατιωτικῶν πληρεξουσίων ὅτι ταχύτατα, ὅταν γίνῃ τὸ νέον Σύνταγμα, θὰ ληφθῇ μέτρον, ὅπως οἱ στρατιωτικοὶ μὴ πολιτεύωνται, εὑρισκόμενοι εἰς τὸν ἐνεργὸν Στρατόν.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§141Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, θὰ ζημιωθῇ ὁ Στρατός, οὔτε, φυσικά, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ Στρατὸς ἐζημιώθη, διότι ἀπεφασίσθη εἰς μίαν Συνέλευσιν, ἔχουσαν ὅλως ἐξαιρετικὴν ἀποστολήν, νὰ εἰσέλθουν καὶ στρατιωτικοί, οὔτε εἶναι κἂν θέμα συζητήσεως, διότι στρατιωτικοὶ πάντοτε εἰσῆλθον εἰς τὰς Ἐθνικὰς Συνελεύσεις καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου, τὴν ἐκφρασθεῖσαν ἄλλως τε καὶ εἰς ἄλλο Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἦτο ἐπιτακτικὸν καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Συνέλευσιν αὐτὴν ὅσους ὁ λαὸς θὰ ἔκρινεν ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσέλθουν. Νὰ μὴ συγχύζωμεν τὰ πράγματα. Δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς Βουλῆς, πρόκειται περὶ Συνελεύσεως εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύναντο καὶ οἱ στρατιωτικοὶ νὰ συνεισφέρουν τὰ φῶτά των. Εἰς δὲ τὴν ἐξαιρετικὴν περίστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Χώρα λέγω ὅτι εἶχον καὶ καθῆκον νὰ εἰσέλθουν. Αὐτὰ τὰ εἶπον, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ προεκάλεσε νὰ ἔλθω εἰς τὸ βῆμα. Μίαν μόνον λέξιν θέλω νὰ εἴπω: Δὲν γνωρίζω ποία εἶναι ἡ σκοπιμότης τοῦ νομοσχεδίου.

§142Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οἱ προβιβασμοὶ ἔφθασαν εἰς τὴν σειράν των. Κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας νόμους, οἱ ἐν διαθεσιμότητι ἀξιωματικοί, ἵνα προαχθῶσιν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀνακαλοῦνται εἰς τὴν ἐνέργειαν, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς ἀνακαλέσω, διότι εἶναι πληρεξούσιοι.

§143Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ πλάνη μου εἶναι δεδικαιολογημένη, διότι ἐκάματε προαγωγὰς εἰς τὰς ὁποίας συμπεριλαμβάνονται καὶ πληρεξούσιοι.

§144Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτοὶ ἔγιναν καὶ ὡς παραλειφθέντες τῆς 12ης Δεκεμβρίου, ὁπότε δὲν εἶχον τεθῆ εἰς διαθεσιμότητα.

§145Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ παρατήρησίς μου ἔγκειται ἐν τούτῳ: Μήπως εἶναι ἄκυροι αἱ προαγωγαὶ τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι πληρεξούσιοι; Διατί δὲν λαμβάνεται πρόνοια εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅτι, καὶ ἂν τυχὸν εἶναι ἄκυροι, νὰ τὰς νομιμοποιῆτε; Ἐγὼ βεβαίως δὲν ἔκαμα προαγωγὴν οὐδενὸς πληρεξουσίου ἀξιωματικοῦ, ὅτε ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§146Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κάθε ἄλλο· μοὶ εἶπον ὅτι ἦσαν παραλειφθέντες.

§147Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν γνωρίζω. Γνωρίζω μόνον ὅ,τι ἐκάματε. Π. χ. προήχθη ὁ κ. Σφακιανάκης. Τώρα εἰς ποίαν κατηγορίαν ἀνήκει, δὲν εἶμαι πρόχειρος.

§148Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οἱ προβιβασμοὶ τοὺς ὁποίους ἔκαμα εἶναι προβιβασμοὶ παραλειφθέντων ἀπὸ τὰς προαγωγὰς τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Ἐπανάστασις.

§149Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ παρατήρησίς μου γίνεται πρὸς τὸ συμφέρον τῶν ἀξιωματικῶν. Ὀρθὸν εἶναι νὰ τεθῇ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ, ἵνα, ἐὰν τυχὸν εἶναι ἄκυροι αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι προαγωγαί, νὰ νομιμοποιηθῶσιν ἤδη.

§150Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κάμνω τὴν δήλωσιν, καὶ ἂς ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἔχει ἀναδρομικὴν ἰσχὺν ὁ νόμος.

§151Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Φαίνεται, εἶναι ἀνάγκη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ δηλώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι δὲν εἶμαι ἐκ τῶν στρατιωτικῶν πληρεξουσίων, ἔχω παραιτηθῆ καὶ συνεπῶς δὲν μὲ ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀνάγκη νὰ λεχθῇ καὶ τοῦτο, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν θελήσωμεν νὰ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν τοὺς στρατιωτικοὺς διὰ τὰς ἐνδεχομένας ἀνάγκας τῆς Πατρίδος. Ἡ Ἐπανάστασις ἔκρινε τότε ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῶσι καὶ στρατιωτικοὶ πληρεξούσιοι καὶ ἀφῆκε τὸ στάδιον ἐλεύθερον, μὴ ἐπεμβᾶσα ὅμως εἰς τὰ τῆς ἐπιτυχίας των. Ἠγωνίσθησαν καὶ ἐπέτυχον. Ἦτο δὲ ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ εἰσαγωγὴ πληρεξουσίων κατεχόντων καλῶς τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα καὶ δυναμένων ἐγκύρως νὰ εἴπωσι τὰς γνώμας των, διότι πολλάκις συνέβη ἀνεξετάστως νὰ θίγωνται πράγματα τὰ ὁποῖα βλάπτουσι τὸ σύνολον. Ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ εἰσαγωγὴ πληρεξουσίων στρατιωτικῶν εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ὁ λαὸς τοὺς ἀπέστειλεν ἐνταῦθα, εἴτε λαβὼν ὑπ’ ὄψιν τὴν τοιαύτην ἔννοιαν εἴτε καὶ διότι τοὺς ἐξέλεξεν ὡς ἄτομα, νὰ τὸν ἀντιπροσωπεύσουν. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι βεβαίως λόγος νὰ χάσωσι τὴν σειράν των καὶ τὴν προαγωγήν των, διότι ἐδέχθησαν ἓν ἐπὶ πλέον καθῆκον πρὸς τὴν Πατρίδα. Ἡ διάταξις ἐτέθη ὀρθῶς καὶ ἡ Συνέλευσις ὀφείλει ἀσφαλῶς νὰ μὴ παραλείψῃ καὶ τὸ θιγόμενον ἰδιαιτέρως συμφέρον αὐτῶν, διότι ἔχει ἀνάγκην πρωτίστως τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν ἐν τῷ Στρατεύματι ἐπὶ πολὺν χρόνον. Τοὐναντίον θὰ ἠδίκει καὶ τὸ Στράτευμα ἐξ οἱασδήποτε παραλείψεως. Ἡ ἐνέργεια τῶν στρατιωτικῶν πληρεξουσίων κατὰ τὸ μέχρι τοῦδε εἰδικὸν αὐτῶν στάδιον ὑπῆρξε θαυμασία καὶ πρέπει νὰ συνεχισθῇ διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοθετήματος, ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀποδώσῃ εἰς τὸ Στράτευμα τὰς ἱκανότητας τὰς μοναδικὰς ἃς περικλείει ἡ ὁμὰς τῶν στρατιωτικῶν πληρεξουσίων, ἵνα παράσχωσι τὰς ὑπηρεσίας των πάλιν, ὅταν ζητηθῶσιν εἰς τὸ Στράτευμα. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο γίνεται τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ὁ Στρατός, ἐν καιρῷ τῷ δέοντι, εὕρῃ πάλιν ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ ἔχῃ ὡς ἡγέτας του, διότι εἰς τὴν στρατιωτικὴν συνείδησιν ἐπιπλέουσιν ὡρισμένα ὀνόματα ὡρισμένων ἀξιωματικῶν καὶ στρατηγῶν. Τὰς ὑπηρεσίας τοιούτων ἡγετῶν δὲν πρέπει νὰ στερηθῇ ὁ Στρατός. Δέον νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς αὐτόν, διότι, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, δὲν θ’ ἀποδώσωσι τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα ἐπανερχόμενοι ὡς ἔφεδροι εἰς τὰς τάξεις ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης, διότι νεώτεροί των, μικροτέρας πείρας καὶ ἱκανότητος, θὰ τοὺς ἔχωσιν ὑπερπηδήσει, ἀκριβῶς τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν προσέφεραν μίαν ἀκόμη ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Πατρίδα.

§152Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Λαμβάνω τὴν πληροφορίαν ὅτι προηγάγετε ἀξιωματικοὺς ἐκ τῶν μὴ παραλειφθέντων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νομίζω ὅτι ἡ δήλωσις εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν εἶναι ἀρκετή.

§153Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς προστίθεται ἄρθρον δεύτερον ἔχον οὕτως: «Ἡ διάταξις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου ἔχει ἀναδρομικὴν ἰσχύν».

§154Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Διὰ τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν.

§155Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κόρακας ἔχει τὸν λόγον.

§157Α. ΚΟΡΑΚΑΣ. Ἤθελον τὸ ἑξῆς νὰ παρατηρήσω: Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ σχεδίου νόμου τὸ ὁποῖον τροποποιεῖ τὸ προγενέστερον, θὰ ἦτο σκοπιμότερον νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον: «Οἱ περιορισμοὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 807 περὶ μὴ προαγωγῆς τῶν ἐν διαθεσιμότητι διατελούντων ἀξιωματικῶν δὲν ἰσχύουσι διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς πληρεξουσίους τοὺς ἐκλεγέντας διὰ τὴν Δʹ Ἐθνοσυνέλευσιν, δι’ οὓς ὁ χρόνος τῆς διαθεσιμότητος προσμετρεῖται εἰς τὸν χρόνον τοῦ προβιβασμοῦ». Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία μου δέον νὰ γίνῃ δεκτή, διότι, ὡς ἔχει ἤδη τὸ ἄρθρον, ἔχει κάτι τι τὸ σόλοικον.

§158Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ τροπολογία σας γίνεται δεκτή.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, γενομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κόρακα. (Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προμηθειῶν καὶ ἐργασιῶν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας».

§160Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν, ἀφοῦ ἡ Συνέλευσις τὸ ἐζήτησε, νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ τὸ πρακτικώτερον θὰ ἦτο, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις ἑτοιμάζει νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ ἰδίου ζητήματος, ἡ Συνέλευσις ν’ ἀνέβαλλε τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα συζητηθῶσιν ἀπὸ κοινοῦ.

§161Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω μερικὰς γενικὰς ἰδέας, ἵνα τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§163Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι φυσικὸν μετὰ ἕνα δεκαετῆ μακρὸν πόλεμον ἐκτὸς τοῦ ἐμψύχου ὑλικοῦ νὰ ὑποστῇ φθορὰν καὶ τὸ ἄψυχον ὑλικὸν καὶ εἶναι ζήτημα φρονήσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ εἰς τὴν ἄμεσον ἀνανέωσιν τοῦ ὑλικοῦ τούτου διὰ τὴν καλυτέραν ἄμυναν τῆς Χώρας. Ὡς γνωρίζετε, τὸ ὑλικὸν τὸ ἀφορῶν τὸ Στράτευμα εἶναι τῶν ἑξῆς κατηγοριῶν: 1) Ὑλικὸν Στρατοῦ, δηλαδὴ ἀντίσκηνα, κουβέρται, ἱματισμός, καπέλλα κλπ. 2) Ὑλικὸν πολέμου, δηλαδὴ πυροβόλα, ὅπλα, πυρομαχικὰ κλπ. 3) Ὑγειονομικὸν ὑλικόν. 4) Κτηνιατρικὸν ὑλικόν, ὑλικὸν Μηχανικοῦ καὶ ἀεροπορικόν. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ὅτι τὸ ὑλικὸν τοῦ Στρατοῦ εἶναι δύο εἰδῶν: Εἶναι τὸ ὑλικὸν λεγόμενον τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ τὸ ὑλικὸν τῆς κοινῆς χρήσεως. Βεβαίως μετὰ ἕνα πόλεμον δεκαετῆ καὶ σχεδὸν συνεχῆ τὸ ὑλικὸν ἐπιστρατεύσεως θὰ ἔχῃ κατὰ τὰ 9)10 ἀνάγκην ἀνανεώσεως καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ μερικῶν γνωμῶν μου, τὰς ὁποίας, ἂν εὑρίσκῃ καλάς, τὰς λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑλικὸν τῆς κοινῆς χρήσεως, κύριοι πληρεξούσιοι, θὰ εἴπω μερικὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ τηρῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ προλαμβάνωνται καὶ αἱ σπατάλαι τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ προασπίζηται καὶ ἡ ὑπόληψις τῶν διαχειριζομένων τὰς τοιαύτας ὑπηρεσίας. Πρῶτον· οὐδὲν ὑλικὸν νὰ παραλαμβάνῃ ἄνευ Ἐπιτροπῆς πολυμελοῦς, εἰ δυνατὸν πενταμελοῦς, διότι ὁ εἷς πλανᾶται εὐκολώτερον τῶν πολλῶν. Δεύτερον· ὁ ἐπιμελητὴς ἐκεῖνος ἢ ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ θὰ τῷ εἴπῃ: «Κύριε Ὑπουργέ, ἔχομεν ἀνάγκην ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐντὸς μηνός», ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ ἀμέσως, διότι καὶ τὸ Ἐπιτελεῖον ἐν συνόλῳ, ἀλλὰ καὶ αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωμέναι τοὐλάχιστον ἓξ μῆνας πρὸ τῆς παραδόσεως τῶν ὑλικῶν νὰ προκηρύσσουν τοὺς διαγωνισμοὺς διὰ τὸ ὑλικὸν τῆς κοινῆς χρήσεως. Δηλαδὴ· ἂν ἔχωμεν ἀνάγκην τόσων χιλιάδων στολῶν, νὰ μὴ παρουσιασθῇ ὁ ἐπιμελητὴς εἰς τὸ τέλος Σεπτεμβρίου καὶ νὰ εἴπῃ «Κύριε Ὑπουργέ, ἔχομεν ἀνάγκην δέκα χιλιάδων στολῶν χακὶ π. χ. παραδοτέων μετὰ ἕνα μῆνα», διότι πότε θὰ γίνουν αἱ δημοπρασίαι, πότε αἱ προσφοραί; Εἶναι δὲ πιθανώτατον ὅτι θὰ παρουσιασθῇ εἷς μόνον νὰ ἔχῃ τὰς στολάς. Οὕτω συνήθως συμβαίνει καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῆς προθεσμίας. Τρίτον· ἡ προθεσμία τῆς παραλαβῆς μετὰ τὴν δημοπρασίαν νὰ εἶναι τοὐλάχιστον δίμηνος. Τέταρτον, καὶ κυριώτερον· ὁ ἔλεγχος ἐκ μέρους τῶν χημικῶν νὰ εἶναι αὐστηρός. Οὐδέποτε εἷς χημικὸς νὰ ἐλέγχῃ μίαν τσόχαν, πάντοτε νὰ εἶναι δύο, καὶ νὰ μὴ ἐλέγχουν μόνον τὸ δεῖγμα, διότι 90% τὸ παραλαμβανόμενον δὲν εἶναι ὅμοιον μὲ τὸ δεῖγμα, ἀλλὰ καὶ τὸ παραλαμβανόμενον ἐκ νέου νὰ ἐξετάζηται χημικῶς δι’ ἀναλύσεως καὶ δι’ ἄλλων χημικῶν, ὄχι διὰ τῶν ἰδίων. Σᾶς ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας νὰ εὕρητε τοιούτους χημικοὺς καταλλήλους. Αὐτὰς τὰς τέσσαρας παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑλικὸν κοινῆς χρήσεως. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν παρέκβασιν διὰ ζήτημα τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἀπὸ ἐτῶν καὶ δὲν εὐθύνει τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, τὸ ζήτημα τῶν συνεργατικῶν, τὸ ζήτημα τῶν ἀρβυλῶν. Δίδεται εἰς τὰς συνεργατικάς, ὡς γνωστόν, ἀπὸ τοῦ 1917, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ κατασκευὴ τῶν ἀρβυλῶν, ἀλλὰ κατὰ τρόπον περίεργον. Ἀνέρχεταί τις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διότι πρέπει νὰ ἠξεύρητε ὅτι ὅλοι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ εἶναι ἀρβυλοποιοί, καὶ ζητεῖ νὰ τῷ δοθῇ ἡ κατασκευὴ 10.000 ἀρβυλῶν, κατερχόμενος δὲ συναντᾷ τὸν Α ἀρβυλοποιόν, εἰς ὃν παραχωρεῖ τὸ δικαίωμα κατασκευῆς λαμβάνων παρ’ αὐτοῦ 10 ἢ καὶ πλέον δραχμὰς κατὰ ζεῦγος, ἤτοι ἐν ὅλῳ 100.000 δραχμάς. Ὁ τελευταῖος οὗτος κατασκευαστὴς λόγῳ τῆς μικρᾶς τιμῆς τὰ κατασκευάζει ἐντελῶς ψεύτικα καὶ εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ φθάνῃ μέχρι προδοσίας. Θὰ ἐνθυμῶνται ὅλοι οἱ στρατιωτικοὶ πληρεξούσιοι οἱ διατελέσαντες διοικηταὶ μονάδων εἰς τὸν Ἕβρον ὅτι ζεῦγος ἀρβυλῶν, τὸ ὁποῖον τὸ πρωΐ ἐλάμβανον οἱ στρατιῶται, τὴν ἑσπέραν τὸ ἀπέρριπτον μετὰ τὴν πορείαν ὡς καταστραφέν. Ἡ μέση διάρκεια αὐτῶν ἦτο μόνον ἑνὸς μηνός. Δι’ ὃ ἠναγκάσθημεν τότε νὰ ἀναφέρωμεν ἐπανειλημμένως εἰς τὸν Ἀρχιστράτηγον ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προβῇ εἰς τὴν παραγγελίαν ἀρβυλῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅπερ καὶ ἐγένετο, προμηθευθεισῶν γαλλικῶν ἀρβυλῶν, τὰς ὁποίας διεφυλάξαμεν διὰ νὰ τὰς ἔχωμεν, ἂν διετάσσετο προέλασις, νὰ τὰς δώσωμεν εἰς τοὺς στρατιώτας, διότι μὲ τὰς ἄλλας τὴν ἑπομένην θὰ εὑρίσκοντο ἀνυπόδετοι. Δὲν φαντάζεσθε, κύριοι πληρεξούσιοι, ποία ἦτο ἡ ἀγανάκτησις ὅλων ἡμῶν τῶν εὑρισκομένων εἰς τὸν Ἕβρον τότε. Ἤμην Ἐπιτελάρχης τοῦ Σώματος Στρατοῦ εἰς τὸ Διδυμότειχον καὶ καθ’ ἑκάστην πρωΐαν ἐκαλούμην εἰς τὸ τηλέφωνον ὑπὸ τῶν Σωματαρχῶν καὶ Ἐπιτελαρχῶν, οἵτινες μοὶ ἔλεγον ὅτι εἶναι ἔγκλημα κατὰ τῆς Πατρίδος ἡ προμήθεια τοιούτων ὑποδημάτων. Νομίζω ὅτι καὶ τώρα ὑπάρχουν εἰς τὰς ἀποθήκας ἄνω τῶν 700.000 ζευγῶν.

§164ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐτιμωρήθη κανείς;

§165Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τιμωρήσητε ὅλον τὸν κόσμον. Αἱ ἀναφοραὶ τῶν Σωμάτων Στρατοῦ εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ταῦτα, κ. πληρεξούσιοι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑλικὸν τῆς κοινῆς χρήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑλικὸν ἐπιστρατεύσεως, πάσης φύσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι βεβαίως ἀξίας δισεκατομμυρίων, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ τρόπου παραγγελίας καὶ παραλαβῆς αὐτοῦ. Ἓν καλὸν ὑλικὸν δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ ἐξυπηρετῇ τὰς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου, νὰ εἶναι εὐθηνὸν καὶ νὰ εὑρίσκηται εὐκόλως, ἀλλὰ πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ἐξυπηρετῇ τὰς τεχνικὰς καὶ τὰς πολεμικὰς ἰδιότητας ἑνὸς ὑλικοῦ. Σήμερον τὸ Κράτος ἡμῶν, μετὰ δεκαετῆ πόλεμον, ἔχει ὑλικὸν κουρασμένον. Ἀναμφισβητήτως ὅμως νομίζω ὅτι ἔχομεν ἐπαρκὲς τοὐλάχιστον ὑλικόν, ὥστε, ἐὰν συμβῇ τίποτε, νὰ δυνάμεθα νὰ ἀντεπεξέλθωμεν διὰ τοῦ ὑλικοῦ αὐτοῦ, συμπληρωμένου ἐν ἀνάγκῃ. Πρέπει δὲ ἡ ὑπηρεσία νὰ φροντίσῃ σοβαρῶς διὰ τὴν συμπλήρωσιν ἢ ἀνανέωσιν τοῦ ὑλικοῦ, νὰ μὴ γίνῃ δὲ αὕτη διὰ τῶν διαφόρων προσφορῶν αἱ ὁποῖαι προσφέρονται ὑπὸ διαφόρων ἀτόμων παρουσιαζομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Πρὸς ἀνανέωσιν τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ, ἐπειδὴ τοῦτο θὰ ἀποτελέσῃ τὸ πολεμικὸν ὑλικὸν τοῦ μέλλοντος, πρέπει νὰ σκεφθῇ σοβαρῶς ἡ ὑπηρεσία, ὅπως προμηθευθῇ ὑλικὸν καλὸν καὶ καινουργὲς διὰ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Ἡ ἐξέτασις αὐτοῦ νὰ γίνῃ ἐκ πολυμελοῦς Ἐπιτροπῆς ἐξ εἰδικῶν ἀξιωματικῶν καὶ τοῦ Ἐπιτελείου, διότι σήμερον π. χ. ἔχομεν ὅπλα τῶν 6 καὶ 5· ἐὰν ἔλθῃ τις καὶ μᾶς προσφέρῃ τῶν 8; ἐγὼ θὰ τὸ ἀπέρριπτα, ὄχι μόνον διότι εἶναι βαρὺ καὶ δὲν θὰ ἠμπορέσῃ ὁ στρατιώτης νὰ τὸ φέρῃ, ἀλλὰ καὶ κυρίως διότι λόγῳ τῆς διαφορᾶς τοῦ βάρους τῶν φυσιγγίων θὰ παραστῇ ἀνάγκῃ νὰ αὐξηθῶσι τὰ μεταγωγικὰ εἰς μέγαν βαθμόν. Ἐὰν δὲ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι εἶναι λίαν περιωρισμένης συνθέσεως, καταλαμβάνει πόσα φορτηγὰ ζῷα θὰ μᾶς χρειασθοῦν ἐν ἐπιστρατεύσει διὰ μίαν τοιαύτην αὔξησιν τοῦ βάρους, ἡ ὁποία εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε δὲν γνωρίζω ἂν ὑπάρχουν τόσα κτήνη εἰς τὸ Κράτος διὰ νὰ συμπληρώσωσι τὰ μεταγωγικὰ τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθοῦν. Λέγω μερικὰ παραδείγματα, κύριοι πληρεξούσιοι, διὰ νὰ ἀποδείξω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι οὐδεμία προμήθεια πολεμικοῦ ὑλικοῦ πρέπει νὰ γίνῃ ἄνευ ἐπισταμένης ἐξετάσεως, διότι δὲν ἐπείγει τὸ πρᾶγμα καὶ οὐδεμία παραλαβὴ δύναται νὰ γίνῃ ἄνευ ἐπισταμένης ἐπιβλέψεως ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς. Τοῦτο εἶναι μία μέθοδος τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐφήρμοσε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος προκειμένου περὶ τοῦ ὑλικοῦ αὐτοῦ καὶ πάντοτε ἐπέτυχε, διότι ὅλα τὰ ὑλικὰ τὰ πολεμικὰ τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον παρελάβομεν εἶναι ποιότητος ἀρίστης καὶ διαρκείας μεγάλης. Καὶ τοῦτο διότι ἡ Κυβέρνησις ὁσάκις ἀπέστειλεν ἀξιωματικοὺς πρὸς παραλαβὴν τοιούτων ὑλικῶν ἀπέστειλε τοὺς καλυτέρους ἀξιωματικούς, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἰσήρχοντο εἰς τὸ Στράτευμα διὰ νὰ γίνουν στρατηγοί, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος φιλοδοξεῖ νὰ γίνῃ στρατηγὸς θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν καὶ θὰ ἐπιστήσῃ παντοῦ τὴν προσοχήν του, ἵνα τὸ παραληφθητέμενον ὑλικὸν εἶναι ἄριστον. Καὶ εἰς τοῦτο παρακαλῶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν θὰ κάμῃ τὰς Ἐπιτροπὰς, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἀρίστους ἀξιωματικούς, ἐκείνους τοὺς ὁποίους νομίζει ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ τοὺς ἴδῃ στρατηγούς. Αὐτοὺς πρέπει νὰ ἐκλέξῃ διὰ τὴν παραλαβὴν τῶν ὑλικῶν. Ἐπὶ πλέον δὲ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τῷ ὑποβάλω τὴν γνώμην ὅτι, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ὥρισεν, ἐὰν ὥρισεν, ὡρισμένον χρηματικὸν ποσόν, πρέπει τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ κατανεμηθῇ μεταξὺ τῶν ὑλικῶν ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ μὴ γίνηται ἡ παραγγελία καὶ ἡ παραλαβὴ ὑλικῶν ἁπλῶς διότι μᾶς προσφέρονται ταῦτα εἰς εὐθηνὰς τιμάς. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ μία Ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία νὰ μεριμνήσῃ ποῖα ὑλικὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ παραληφθῶσι πρῶτον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν χρηματικῶν πιστώσεων τὰς ὁποίας ἔδωκε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐὰν τοῦτο γίνῃ, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι καὶ σεῖς θὰ εἶσθε ἡσυχώτατος καὶ ἡ ὑπηρεσία σας θὰ προσπορισθῇ ἄριστον ὑλικὸν καὶ τὰ δημόσια συμφέροντα θὰ προασπισθῶσι καὶ ἡ ὑπόληψις τῶν διαχειριζομένων τὰς ὑπηρεσίας ταύτας θὰ ἐξασφαλισθῇ.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλογερᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§167Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν προτίθεμαι ν’ ἀπασχολήσω τὴν Συνέλευσιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ἐξεταζομένου ζητήματος, ἐφόσον ὅμως ἡ πρότασις αὐτὴ ἔφθασεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, σκόπιμον θεωρῶ νὰ προκαλέσω τὰς γνώμας τῶν κ. συναδέλφων ἐπὶ ζητημάτων τινῶν, διότι αὗται θὰ μοὶ εἶναι ὠφέλιμοι διὰ τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐκ πείρας γνωρίζω ὅτι σοβαρώταται καταχρήσεις λαμβάνουσι χώραν κατὰ τὰς προμηθείας, ἐκ τριῶν λόγων: Πρῶτον ὅτι γίνονται ἐνίοτε προμήθειαι ἐπὶ τῇ βάσει ἐξαιρέσεων τοῦ νόμου, θεωρούμεναι ὡς ἐξαιρετικῶς κατεπείγουσαι. Δεύτερον ἐκ τῆς συμβάσεως ἡ ὁποία συνάπτεται μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ προμηθευτῶν καὶ τρίτον κατὰ τὴν παραλαβήν. Ἔχω τὴν γνώμην, καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἐπεθύμουν νὰ προκαλέσω τὴν γνώμην τῶν κ. συναδέλφων, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν προμηθειῶν γενικῶς, ἀλλ’ ἰδίως τῶν τοῦ Στρατοῦ, πρέπει νὰ κατοχυρωθῇ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ γίνωνται προμήθειαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐξαιρέσεων τοῦ νόμου, παρὰ μόνον ὅταν εἶναι ἐξαιρετικῶς ἐπείγουσαι αἱ προμήθειαι. Ἐπίσης νὰ ληφθῇ μέριμνα, ὥστε κατὰ τὴν σύμβασιν ἡ ὁποία συνάπτεται μεταξὺ Δημοσίου καὶ προμηθευτῶν νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσχωροῦν ὅροι δυνάμενοι νὰ ἐπιδέχωνται διαφόρους ἑρμηνείας ἐκ τῶν ὁποίων δύνανται νὰ λάβωσι χώραν καταχρήσεις. Μοὶ εἶπον ὅτι εὑρέθησαν πρὸ παρομοίου ζητήματος ἐν Γερμανίᾳ κατὰ τὸν μακροετῆ πόλεμον· ἔλαβε μέτρα ἡ νέα Γερμανικὴ Κυβέρνησις, ὥστε νὰ ψηφίζηται παρὰ τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπή, κατὰ τὴν περίοδον τῆς Βουλῆς, ἵνα μόνον πρὸς ταύτην ἀπηυθύνοντο αἱ αἰτήσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι ἔχει π. χ. ἀνάγκην τοῦ δεῖνα καὶ δεῖνα πράγματος· ἡ μόνιμος αὕτη Ἐπιτροπὴ προέβαινεν εἰς τὴν κύρωσιν τῆς δημοπρασίας καὶ τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως. Ἐπίσης, ἐπειδὴ εἶναι γνωστὰ τὰ μέρη ἐκ τῶν ὁποίων εἰσάγονται τὰ εἴδη, νομίζω ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἶναι ἀναγκαῖον νὰ καταρτισθῶσιν Ἐπιτροπαὶ ἐν Πειραιεῖ καὶ Θεσσαλονίκῃ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλίζηται καὶ τὸ σημεῖον τοῦτο, ὥστε νὰ μὴ λαμβάνωσι χώραν καταχρήσεις. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, κ. συνάδελφοι, καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἤθελον προκαλέσει τὴν προσοχὴν ὑμῶν. Ἐπειδὴ ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος προμηθειῶν ἐπιστρατεύσεως, καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ εἴπω μόνον δύο λέξεις: Εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ προμήθειαι αἱ ἀφορῶσαι τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ὑλικοῦ ἐπιστρατεύσεως, ἀναμφισβητήτως κατὰ τὸ παρελθόν, ἐγίνοντο ἐπὶ τῇ βάσει ἐξηκριβωμένων ἀναγκῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν βλέψεων τῆς Χώρας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐμπεριστατωμένων δοκιμῶν ὑπὸ Ἐπιτροπῶν εἰδικῶν τῶν διαφόρων ὑλικῶν, ἐκείνων τῶν ὁποίων θὰ εἶχεν ἀνάγκην τὸ Κράτος, καὶ κατόπιν μακρᾶς, ἐπιμόνου καὶ λίαν ἐπιμεμελημένης ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος. Φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι, ἐὰν ἠθέλομεν καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ μὴ λάβωσι χώραν καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι δυνατὸν νὰ ἔχωσιν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς μελλούσης ἐξελίξεως τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκολουθηθῇ ἑτέρα ὁδός. Δὲν εἶναι δὲ δυνατόν, οὔτε πρέπον, οὔτε συμφέρον νὰ παραγγελθῇ προμήθειά τις ὡρισμένου εἴδους ἐπὶ τῇ βάσει προσφορᾶς ἢ ἀντιλήψεως ὑποκειμενικῆς οἱουδήποτε προσώπου ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ. Ἐὰν τὸ Κράτος δὲν σταθμίσῃ σαφῶς τὰ πράγματα ὧν ἔχει ἀνάγκην καὶ δὲν λάβωσι χώραν ὅλα ὅσα προηγουμένως ἀνέφερα, εἶναι ἀδύνατον νὰ προληφθῶσιν αἱ καταχρήσεις. Εὐτυχὴς ἐπὶ τούτων θὰ εἶμαι ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην τῶν κ. συναδέλφων. Διότι, ἐὰν τὸ ἀντίθετον ἤθελε λάβει χώραν, εἶναι ἐνδεχόμενον οὐ μόνον νὰ μὴ ὀχυρωθῇ τὸ Κράτος ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ζημιῶν αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν, ἀλλὰ κυρίως νὰ μὴ ἀποκτήσῃ τὸ εἶδος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον, ἵνα τὸ Κράτος ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντα αὑτοῦ.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης.

§169Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν πρὸ ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἀνέπτυξεν ἐνώπιον ἡμῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπίτευξιν οἰκονομιῶν, ἐγέννησεν ἀναμφισβητήτως εἰς τὰς ψυχὰς ὅλων ἡμῶν τὴν ἀνακουφιστικὴν ἐλπίδα ὅτι συντόμως θὰ ἀρχίσῃ πραγματοποιουμένη μία λαϊκὴ ἀξίωσις, ἡ ἀξίωσις τῆς πάσῃ θυσίᾳ ἐπιτεύξεως οἰκονομιῶν καὶ ἡ διὰ ταύτης ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ μεθ’ ὅλων τῶν συνεπειῶν τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἀκριβείας τοῦ βίου. Βεβαίως ἡ ἐπίτευξις οἰκονομιῶν εἶναι εὐχῆς ἔργον. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀποκρύψω τοὺς ἐνδοιασμούς μου ὡς πρὸς τὴν δυνατότητα τοῦ περιορισμοῦ τῶν δαπανῶν, λόγῳ τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἶχεν ἐκφράσει τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ὁ ὑπ’ ἐμοῦ προταθεὶς νόμος παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Οἰκονομιῶν, τῆς ὁποίας τυγχάνω μέλος. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν διὰ τὴν παραπομπὴν ταύτην. Ἀλλ’ ἐσκέφθην ὅτι ἐν τῷ μεταξύ, λόγῳ τοῦ δημιουργηθέντος θορύβου ἐξ ἀφορμῆς τῆς κατατεθείσης προτάσεως νόμου, ἦτο ἀπαραίτητον νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνασκευὴν ἀνακριβειῶν τινων, εἰς ἐπίσημα ἀνακοινωθέντα, καὶ νὰ προσπαθήσω νὰ δημιουργήσω νέαν ἀτμόσφαιραν, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ὡριμάσῃ ἡ ἰδέα τῆς ἀνάγκης ὅπως ψηφίσωμεν νόμον διὰ τὰς προμηθείας. Ὡς γνωρίζετε οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν, αἱ δαπάναι διὰ προμηθείας τοῦ Στρατοῦ ἀπορροφοῦν τὸ μέγα μέρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Θὰ ἀναφέρω δὲ ἀριθμούς τινας διὰ νὰ καταδείξω τὴν σπουδαιότητα τοῦ θέματος. Τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ 1922–1923 ἀνῆλθεν εἰς 1.640.000.000. Ἐκ τούτων 1.200.000.000 ἐδαπανήθησαν διὰ προμηθείας καὶ ἐργασίας. Τῷ 1923–1924 ἔναντι 1.510.000.000 ἐδαπανήθησαν 900 ἑκατομμύρια. Διὰ τὸ 1924–1925 ἔναντι 1.000.000.000 προεβλέφθη διὰ προμηθείας καὶ ἐργασίας ποσὸν 710 ἑκατομμυρίων. Εἶναι φανερὸν ὅθεν ὅτι αἱ δαπάναι διὰ προμηθείας τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀπορροφοῦν μέγα μέρος τῶν ἐσόδων. Εἶναι συνεπῶς ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν μέτρα προληπτικά. Οὐδεὶς ἀμφιβάλλει ὅτι ἔγιναν καὶ θὰ γίνωνται καταχρήσεις, ἐφόσον δὲν θέτομεν περιορισμούς. Διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι γίνονται καταχρήσεις, ἀρκετὸν νὰ ἀναφέρω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τῶν δαπανῶν διατροφῆς τῶν ἀνδρῶν τοῦ Στρατοῦ. Κατὰ τὸ 1922–1923 ἡ δαπάνη διατροφῆς τῶν ἀνδρῶν ἀνῆλθεν εἰς 8.75, ἢ δραχμὰς 12 μὲ σημερινὴν κτητικὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ἀσυγκρίτως μικρότερον τοῦ πραγματικοῦ, διότι εἰς τὴν πραγματικότητα, ὡς πάντες οἱ στρατιωτικοὶ συνάδελφοι θὰ γνωρίζωσιν, ἐδαπανήθη ἀσυγκρίτως μεγαλύτερον, δεδομένου ὅτι ἐπιτάξεις ἐγένοντο εἰς εὐτελεῖς τιμὰς ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ καὶ ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἐπιταχθέντων θὰ ὑπερβαίνῃ ἴσως τὸ ἓν δισεκατομμύριον. Ἡ διατροφὴ τῶν ἀνδρῶν τῷ 1923–1924 ἐστοίχισεν ἡμερησίως 12.50, ἤτοι 11.25 μὲ τὴν σημερινὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς. Διὰ τὸ 1924–1925 ὑπολογίζεται εἰς 13.20, ὁ ἱματισμὸς ἐστοίχισεν ἐτησίως 3,750 ἢ 3,375 μὲ τὴν σημερινὴν ἀξίαν τῆς δραχμῆς. Ἡ νομὴ διὰ τὸ 1923–1924 ἀναλόγως ἐστοίχισεν 27.40 καὶ οὕτω καθεξῆς. Τὰ ποσὰ ταῦτα, ὅπως παρατηρεῖτε, εἶναι κατὰ πολὺ μεγαλύτερα τῶν ἀπαιτουμένων. Εἶναι εὐνόητον ὅτι, διὰ νὰ ὑποχρεοῦται τὸ Δημόσιον νὰ δαπανᾷ τοιαῦτα ποσά, τὰ ὑπὸ τοῦ Κράτους διατιθέμενα δὲν ἐκπληροῦν τὸν προορισμόν των, ἀλλὰ κατασπαταλῶνται ἢ κλέπτονται διὰ διαφόρων τρόπων.

§170Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ διατροφῆς ἐν ἐκστρατείᾳ, θὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν. Θὰ ἦτο καλὸν νὰ χωρίσητε τὸ ζήτημα τῆς σπατάλης καὶ τῆς καταχρήσεως. Ἐὰν αἱ 8.50 ἐτρώγοντο ἀπὸ τοὺς στρατιώτας, ἦσαν ὀλίγαι, ἐὰν δὲν ἐτρώγοντο καὶ ἐκλέπτοντο, ἦσαν πολλαί. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ βάσις τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς Στρατοῦ εἶναι τὸ στομάχι. Λέγω τοῦτο, ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ οἰκονομιῶν σᾶς παρακαλῶ, θὰ ἦτο καλὸν τὴν προσοχήν σας νὰ ἐστρέφετε εἰς ἄλλα ζητήματα.

§171Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνθέσεως τῆς μερίδος ἐκστρατείας οἱ ἄνδρες θὰ ἠδύναντο νὰ διατρέφωνται καλῶς, ἐνῷ κατὰ τὸ πλεῖστον, ὡς γνωστόν, οἱ ἄνδρες δὲν διατρέφονται καλῶς, οὔτε μὲ τὸ σύστημα τῶν εἰς εἶδος χορηγιῶν οὔτε μὲ τὸ σύστημα τοῦ ἀντιτίμου τοῦ συσσιτίου. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ ἠδυνόμεθα νὰ διαθρέψωμεν ἀσυγκρίτως καλύτερον τοὺς ἄνδρας. Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἀνέφερα τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, οὓς ἐξήγαγον ἐξ ὑπολογισμῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰς θερμαντικὰς μονάδας ἀναγκῶν τῶν ἀνδρῶν καὶ ἐξ ἐπισήμων πινάκων ληφθέντων 1ον ὡς πρὸς τὴν δύναμιν τοῦ Στρατοῦ ἀπὸ τὸ Ἐπιτελεῖον, 2ον ὡς πρὸς τὴν μέσην τιμὴν τοῦ συναλλάγματος ἀπὸ τὸ Χρηματιστήριον, 3ον ὡς πρὸς τὴν μέσην τιμὴν τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας (Διεύθυνσιν Στατιστικῆς), 4ον ἀπὸ τοὺς πίνακας προϋπολογισμοῦ καὶ 5ον ἀπὸ τὰ διάφορα Διατάγματα καὶ λοιπὰ στοιχεῖα. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω ἀναλύων τοὺς σχετικοὺς πίνακας. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς ἓν ἀνακοινωθὲν ἐπίσημον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Λυποῦμαι ὅτι θὰ ἔλθω εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος, ὡς φαίνεται, ὑπέπεσεν ἢ μᾶλλον ἤκουσεν εἰσηγήσεις κακῶν συμβούλων καὶ ἐξέδωκε τὸ ἐσφαλμένον ἀνακοινωθέν. Δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀφήσω ἀσχολίαστον, διότι δὲν θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὅλα βαίνουν καλῶς καὶ ὅτι τίποτε τὸ μεμπτὸν δὲν γίνεται εἰς τὸ Στράτευμα καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν μέτρα νομοθετικά.

§172Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶναι εἶδος ἐπερωτήσεως.

§173Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ σχετίζεται μὲ τὴν ὑπόθεσιν, τὸ λέγω. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου καὶ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως εἶδον δημοσιευθὲν ἓν ἀνακοινωθέν, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι δαπανῶμεν δραχμὰς κατὰ μέσον ὅρον 5.50 ἡμερησίως κατ’ ἄνδρα. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι μὲ 5.50 δραχμὰς εἶναι ἀδύνατον νὰ διατραφῇ ἓν ἄτομον. Πῶς κατέληξαν εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό; Λαμβάνουν, ὡς φαίνεται, ὑπ’ ὄψιν μόνον τὰ Διατάγματα καὶ τὰς ἐγκυκλίους καὶ οὐχὶ τὴν πραγματικότητα. Ἀλλὰ μὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ ὁ λοχαγὸς τοῦ λόχου μεταβαίνων νὰ ἀγοράσῃ τρόφιμα διὰ τὸ συσσίτιον, θὰ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὴν ἀγορὰν ὡρισμένα εἴδη λαχανικῶν καὶ τὸ κρέας. Τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν τροφίμων θὰ τὸ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ἀποθήκας, εἰς τὰς ὁποίας αἱ διατιμήσεις τῶν διαφόρων εἰδῶν εἶναι πολὺ ἐσφαλμέναι. Διότι, ἐπὶ παραδείγματι, ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου τῆς στρατιωτικῆς ἀποθήκης ἀναγράφεται πρὸς δραχμὰς 10 καὶ χορηγεῖται εἰς τοὺς λόχους εἰς αὐτὴν τὴν τιμήν, ἐνῷ κοστίζει δραχμὰς 20.55. Οὕτω δημιουργεῖται ἡ ἐσφαλμένη ἐντύπωσις ὅτι ἡ διατροφὴ τοῦ στρατιώτου στοιχίζει πολὺ εὐθηνά.

§174Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μήπως εἶναι σκόπιμος ἡ διατίμησις εἰς ὄφελος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι τὰ διάφορα ταῦτα εἴδη ἐκ τῶν στρατιωτικῶν ἀποθηκῶν;

§175Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πραγματικῶς ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τῶν στρατιωτικῶν ἐπρομηθεύοντο καὶ οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοί, αἱ οἰκογένειαι τῶν στρατιωτικῶν, αἱ χῆραι αὐτῶν, ἀλλ’ ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ μέτρον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλλεν ἴσως ἡ ἐμπόλεμος κατάστασις, καὶ δι’ αὐτὸ κατήργησα τὰς ἀποθήκας ἐκείνας. Ἀλλὰ θέλω νὰ ἴδω ποῦ εἶναι τὸ ψευδὲς τοῦ ἀνακοινωθέντος.

§176Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ψευδὲς ὄχι ὑπὸ τὴν κακὴν ἔννοιαν, ἀλλ’ ἀνακριβές.

§177Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἐλάβετε, κύριε συνάδελφε, ὑπ’ ὄψιν τί στοιχίζουν τὰ εἴδη ταῦτα χωρὶς τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς;

§178Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐγκύκλιος τῆς 9ης Ἰανουαρίου ἐ.ἔ., εἰς τὴν ὁποίαν ἀναγράφεται τὸ ἔλαιον 10 δραχμάς, ἡ σάκχαρις 7 δραχμάς, ὁ καφὲς 18 δραχμάς, ἀναφέρεται εἰς καφέν, σάκχαριν καὶ ἔλαιον τὰ ὁποῖα ἠγοράσθησαν, κατ’ ἐπισήμους πληροφορίας, τῇ 20 Δεκεμβρίου πρὸς 20.55 χονδρικῶς τὸ λάδι, πρὸς 28 δραχμὰς ὁ καφὲς καὶ πρὸς 10 δραχμὰς περίπου ἡ σάκχαρις μὲ συνάλλαγμα εὐθηνὸν καὶ χωρὶς τὰ μεταφορικὰ καὶ λοιπὰ ἔξοδα.

§179Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς προστίθεται εἰς τὴν τιμὴν τῶν οὕτω διατιμωμένων εἰδῶν;

§180Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι.

§181Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. Τί γίνεται διὰ τὴν εὐκολίαν τῶν ἀξιωματικῶν;

§182Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐξετάζω τὰ αἴτια οὐδὲ κατηγορῶ τινά. Ἀναφέρω τὰ γεγονότα οὐχὶ βεβαίως ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἵνα ἀποδείξω τὸ ἀνακριβὲς τοῦ ἀνακοινωθέντος.

§183Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. Τί συζητεῖτε λοιπὸν τὸ ζήτημα αὐτό;

§184Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Σᾶς εἶπον, κύριε συνάδελφε, ὅτι δὲν ἐλέγχω τὸν Ὑπουργὸν οὔτε τὴν Κυβέρνησιν διότι δίδουν εὐθηνὰ τρόφιμα εἰς τοὺς ἀξιωματικούς.

§185Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. Εὑρῆκες τοὺς πλουσίους νὰ ἐλέγξῃς καὶ κτυπήσῃς!

§186Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν πρόκειται διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, σᾶς ἐπαναλαμβάνω. Θέλω νὰ ἀποδείξω ὅτι τὸ ἀναφερόμενον ποσὸν τῶν 5½ δραχμῶν εἶναι ἀπολύτως ἀνεπαρκὲς καὶ ἀνακριβὲς καὶ ὑποθέτω ὅτι τοῦτο ἀρκετὰ ἀπεδείχθη ἐξ ὅσων εἶπον. Ἄλλως τε αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω διὰ τὸ ἀνακοινωθὲν τὰ λέγω κυρίως διὰ νὰ διευκολύνω τὴν Συνέλευσιν νὰ σχηματίσῃ γνώμην περὶ τῆς σκοπιμότητος τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἀνακρίβεια εἰς τὸ ἀνακοινωθέν, ἀνακρίβεια εἰς τὸ γεγονὸς περὶ τιμαρίθμου. Οἱ περισσότεροι τῶν κυρίων συναδέλφων θὰ γνωρίζητε ὅτι τιμάριθμοι τοῦ βίου ὑπάρχουν πολλοί. Τιμάριθμος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἐργατικός, τιμάριθμος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μικροαστικός, μεγαλοαστικὸς καὶ τιμάριθμος νεοπλούτων. Διότι ὁ ἐργάτης θὰ ἔχῃ ἀνάγκην ὀλιγωτέρων πραγμάτων. Ὁ τιμάριθμος λοιπὸν ἑκάστης τάξεως κοινωνικῆς εἶναι διάφορος. Συνεπῶς ὁ τιμάριθμος 14, καὶ ἰδίως ὁ ἀναγραφόμενος πρὸς ὑπολογισμὸν τῆς σημερινῆς ἀξίας τῶν τροφίμων, εἶναι ἀπολύτως ἐσφαλμένος. Ὁ τιμάριθμος 14 ἀφορᾷ τὴν μεσαίαν ἀστικὴν τάξιν, ὡς ὑπελογίσθη ἀπὸ τὴν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Δὲν θὰ ἐξακολουθήσω ἐπὶ τοῦ ἀνακοινωθέντος, διότι αὐτὸ ἀνάγεται εἰς ἄλλο κεφάλαιον συζητήσεως. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι οἱ εἰσηγηθέντες τὸ ἀνακοινωθὲν στεροῦνται καὶ τῶν στοιχειωδῶν γνώσεων περὶ τιμαρίθμου. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω μόνον ἓν γεγονὸς ἀκόμη, τὸ γεγονὸς ὅτι κατηγορεῖται τὸ σύστημα τὸ προτεινόμενον ὅπως αἱ παραλαβαὶ τῶν ὑλικῶν γίνωνται εἰς ἑλληνικοὺς λιμένας καὶ ὄχι εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ δὲ περίεργον εἶναι ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐβασίσθη κατ’ ἀνάγκην βεβαίως λόγῳ τῶν πολλῶν του ἀσχολιῶν ἵνα ἀποκρούσῃ τὸ ὑπ’ ἐμοῦ προτεινόμενον μέτρον, ἐδημοσίευσεν ἔκθεσιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐμμέσως ἐπιδοκιμάζει τὸ εἰς τὸ ἀνακοινωθὲν ὑπὸ τῆς ἰδίας ἀποκρουόμενον σύστημα παραλαβῆς εἰς τὸ ἐσωτερικόν, διότι οἱ θεωροῦντες κακὴν τὴν πρότασιν τοῦ νὰ γίνεται ἡ παραλαβὴ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἀποδίδουν τὰ αἴτια τῶν καταχρήσεων εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ παραλαβαὶ ἔγιναν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§187ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὄχι παντοῦ· ἐκεῖ ποὺ δὲν εἶχον παραλάβει ἀξιωματικοί, ἐκεῖ ποὺ παρέλαβον ἄλλοι.

§188Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἀσχοληθῶμεν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θὰ ἀποφύγω καὶ ἐγὼ νὰ ἀναλύσω τὰς ἀπόψεις μου ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τονίσω τὴν ἀνάγκην ὅπως ψηφισθῇ οὕτως ἢ ἄλλως νόμος περὶ προμηθειῶν, διότι ἡ ἀφορμὴ τῶν καταχρήσεων ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν αὐστηρῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι νὰ δύνανται νὰ περιφρουρήσουν τὸ Δημόσιον κατὰ πάσης καταχρήσεως. Θὰ γνωρίζητε τὸ παράδειγμα τοῦ Ἄγγλου δικαστοῦ ὁ ὁποῖος ἐτιμώρησε τὸν ἀπολέσαντα ἓν ποσὸν χρυσῶν λιρῶν τραπεζίτην. Ὁ τραπεζίτης οὗτος εἶχεν ἀφήσει εἰς τὸ γραφεῖόν του ἔκθετον ἓν ποσὸν χρυσῶν λιρῶν, τὰς ὁποίας ἔκλεψεν ὁ πτωχὸς καὶ πεινῶν ὑπάλληλός του. Ὁ δικαστὴς ἀντὶ νὰ τιμωρήσῃ τὸν κλέψαντα ὑπάλληλον ἐτιμώρησεν αὐτὸν τὸν τραπεζίτην μὲ τὴν αἰτιολογίαν ὅτι διέφθειρε σκανδαλίσας τὸν χαρακτῆρα τοῦ ὑπαλλήλου του.

§189Π. ΔΑΓΚΛΗΣ. Δὲν μᾶς βγάζεις ἕνα ζουμί, βρὲ ἀδελφέ; (Γέλωτες).

§190Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Τὸ παράδειγμα ἀνέφερα διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι αἱ καταχρήσεις ὀφείλονται κατὰ μέγα μέρος εἰς τὴν ἔλλειψιν αὐστηρῶν διατάξεων νόμων. Διότι μέχρι σήμερον ὑπῆρχον διατάξεις μόνον εἰς ἐγκυκλίους καὶ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε τροποποιοῦνται κατὰ τὰ συμφέροντα τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἄλλως τε αἱ ἐνδιαφερόμεναι ὑπηρεσίαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσωσι περιορισμοὺς μόναι καὶ εἰς ἑαυτὰς καὶ νὰ προτείνωσι μέτρα περιοριστικά. Διὰ τοῦτο ἐθεώρησα καλὸν νὰ προτείνω ὁ ἴδιος τὸ ὑπ’ ὄψιν σχέδιον. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ ἕνα νόμον νὰ ἐξαγνίσωμεν καὶ νὰ χαλυβδώσωμεν τοὺς διεφθαρμένους χαρακτῆρας. Γνωρίζω ὅτι ἡ διαφθορὰ εἶναι ἀσθένεια τοῦ συγχρόνου πολιτισμοῦ. Εἰς τὴν διαφθορὰν ταύτην ὠθοῦν ὄχι μόνον ἡ ἔλλειψις διατάξεων αὐστηρῶν, ὄχι μόνον τὰ μαινόμενα αὐτοκίνητα τῶν νεοπλούτων, ὄχι μόνον ὁ μεταπολεμικὸς ὀργασμὸς τῶν στερηθέντων τὰς ἀπολαύσεις τῆς ζωῆς, οἱ ὁποῖοι πάσῃ θυσίᾳ προσπαθοῦν νὰ κερδίσουν χρήματα διὰ νὰ κορέσουν τὴν φλέγουσαν δίψαν τῆς ἡδονῆς, ἀλλὰ κυρίως ἡ εὔκολος καταστρατήγησις τῶν κειμένων διατάξεων, διὰ τῆς ὁποίας καταστρατηγήσεως κατορθώνουν οἱ ἐπιτήδειοι νὰ ἀνεγείρουν μέγαρα καὶ ἐπαύλεις, νὰ ἐμφανίζωνται ὡς νέοι ἀριστοκράται οἱ τέως δουλοπρεπεῖς προλετάριοι. Ἡ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ πεῖρά μου μὲ ἔπεισεν ὅτι ὑπάρχουν διάφορα τρωτὰ εἰς τὸ ἤδη ἰσχῦον σύστημα προμηθειῶν. Τὰ τρωτὰ ταῦτα δυνάμεθα νὰ παραβάλωμεν μὲ παράθυρα ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἰσέρχονται εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον διάφοροι καταχρασταί. Ἐθεώρησα λοιπὸν σκόπιμον νὰ κλείσω ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα ἀπὸ αὐτὰ τὰ παράθυρα καὶ νὰ δώσω ἀφορμὴ εἰς ὑμᾶς νὰ κλείσητε καὶ τὰ τυχὸν ἀπομένοντα ἀνοικτά. Τὸ ζήτημα τῶν προμηθειῶν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι σπουδαιότατον. Δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἐξ ἴσου σπουδαῖον μὲ τὸ Διάταγμα περὶ κατοχυρώσεως τοῦ πολιτεύματος. Διότι μὲ τὸ Διάταγμα αὐτὸ καθιστῶμεν τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ἀκινδύνους, ἀλλὰ μὲ τὸ Διάταγμα κατοχυρώσεως τοῦ δημοσίου πλούτου ἀφοπλίζομεν αὐτόχρημα τοὺς ἐχθροὺς τοῦ πολιτεύματος. Ὁ λαός, κύριοι συνάδελφοι, στενάζει ὑπὸ τὰ βάρη τῶν φόρων καὶ δαπανῶν τῆς ζωῆς καὶ ὁ λαὸς ἀναμένει ἀπὸ ἡμᾶς ἀνακούφισιν, ἀναμένει νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀπαγορευθῇ εἰς τὸ μέλλον ὅπως ἐμφανίζωνται οἱ διάφοροι ἀνήθικοι ἐκμεταλλευταὶ τοῦ λαοῦ μὲ μέγαρα καὶ αὐτοκίνητα. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν αἱ μυριάδες τῶν στεναγμῶν ποὺ περικλείουν τὰ χιλιόδραχμα τοῦ Δημοσίου νὰ ἐξεδηλοῦντο ταυτοχρόνως, θὰ ἐδημιουργεῖτο τοιαύτη ἔκρηξις ποὺ θὰ ἐσάρωνεν ὑπὸ τὰ ἐρείπια τῶν μεγάρων της ὅλην τὴν τάξιν τῶν πλουτοκρατῶν. Λέγω ταῦτα διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς ἀνάγκης ἐπιψηφίσεως διατάξεων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῶμεν νὰ περιφρουρήσωμεν τὸν δημόσιον πλοῦτον. Δὲν ἀναφέρω συγκεκριμένα γεγονότα καταχρήσεων. Ἐὰν θέλητε, ἔχω φάκελον ὁλόκληρον, ἀλλ’ αὐτὰ τὰ γνωρίζει διὰ τοῦ Τύπου ὁλόκληρος ἡ κοινωνία καὶ θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ τὰ ἴδια πράγματα ἐνώπιον ὑμῶν καὶ νὰ δημιουργήσω ἴσως σάλον καὶ διαμαρτυρίας ἀσκόπους ἐκ μέρους φίλων ὡρισμένων καταχραστῶν, μὴ θεωρουμένων τοιούτων. Οἱ κομμουνισταὶ διατείνονται ὅτι ἡ διαφθορὰ εἶναι ἀσθένεια ὀργανικὴ ἀνίατος ὅλων τῶν ἀστικῶν καθεστώτων. Εἰς ἡμᾶς ἐναπόκειται νὰ τοὺς διαψεύσωμεν ἐμπράκτως διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ ὁ λαὸς νὰ μᾶς σαρώσῃ τὸ ταχύτερον.

§191ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω: Διατί, ὅταν ἦσθε ἐν ὑπηρεσίᾳ, δὲν ἐνεργήσατε διὰ τὴν περιστολὴν τῶν καταχρήσεων;

§192Σ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. συναδέλφου, ὅτι πῶς οἱ προτείνοντες τὰ μέτρα, ὅταν ἦσαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, δὲν ἐμερίμνησαν διὰ τὴν περιστολὴν τῶν καταχρήσεων, καὶ ἐπειδὴ τυγχάνω ἀξιωματικὸς τοῦ ἐλέγχου, εἶναι δὲ ἐνδεχόμενον ἡ παρατήρησις ν’ ἀφορᾷ καὶ ἐμέ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι ἡ προσπάθειά μου πρὸς περιστολὴν τῶν καταχρήσεων χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ 1920, ὅτε τὸ πρῶτον ὑπέβαλον ὑπόμνημα εἰς τὸν κ. Βενιζέλον, ὁ ὁποῖος ὥρισε καὶ ἡμέραν ἀκροάσεως, ἀλλὰ δυστυχῶς κατόπιν ἀνεχώρησεν εἰς Εὐρώπην καὶ δὲν ἔγινε τίποτε. Τῷ 1921 ὑπέβαλον ἕτερον ὑπόμνημα εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν Θεοτόκην, ὁ ὁποῖος ἀντὶ ἄλλης ἀπαντήσεως μὲ ἀπέστειλεν ἐπειγόντως εἰς Μικρὰν Ἀσίαν καὶ μὲ ἐμήνυσεν ἐπὶ δυσμενείᾳ κατὰ τοῦ καθεστῶτος. Τῷ 1922 παρουσιάσθην εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν κ. Μαυρομιχάλην, εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Γονατᾶν καὶ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ ὑπέβαλον μακροσκελὲς ὑπόμνημα. Δυστυχῶς ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐπαναστάσεως, ἀπησχολημένος εἰς μεγάλα ζητήματα, δὲν ἠδυνήθη νὰ μὲ παρακολουθήσῃ. Ἐπὶ σειρὰν ἡμερῶν ἀνέμενον εἰς τοὺς διαδρόμους καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἐνθυμῆται ὅτι μὲ συνήντησεν εἰς τὰ Γραφεῖα τῆς Ἐπαναστάσεως. Ἀνέφερον ὀνομαστὶ πίνακας καταχρήσεων καὶ ἀνελάμβανον ὅλην τὴν εὐθύνην τῶν καταγγελιῶν μου. Ἐκ τῶν ὑπομνημάτων καὶ λοιπῶν στοιχείων ἐσχημάτισα ὁλόκληρον σειρὰν ὀγκωδῶν φακέλων. Ἔκτοτε, ἀναλογιζόμενος ὅτι ὡς ἀξιωματικὸς εἶναι ἀδύνατον νὰ συντελέσω εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν καταχρήσεων — ἴσως νὰ θεωρηθῇ τοῦτο ματαιοδοξία — ἀπεφάσισα νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν Συνέλευσιν διὰ νὰ καταγγείλω ἀπὸ τοῦ βήματος τὰ γινόμενα. Καὶ ἡ μὲν εἴσοδός μου ἐπετεύχθη, ἀλλ’ αἱ δυνάμεις μου εἶναι ἀνεπαρκεῖς ν’ ἀντεπεξέλθω ἐναντίον τοῦ ὄγκου τῆς διαφθορᾶς, διότι ὑπέστην καὶ θὰ ὑποστῶ ἐπιθέσεις ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων. Θὰ ἐξακολουθήσω ὅμως τὸν ἀγῶνα καί, ἂν καὶ τώρα δὲν κατορθώσω τίποτε, δὲν βλέπω τί περισσότερον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κονδύλης.

§194Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἀξιέπαινος, κύριοι πληρεξούσιοι, ἡ σπουδὴ ἐνίων ἀξιοτίμων συναδέλφων τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν διὰ τὴν σύστασιν πρὸς λῆψιν τῶν μέτρων ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ περιεφρούρουν τὸν δημόσιον πλοῦτον. Δύναμαι ἐν τούτοις νὰ βεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι μολονότι τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνέλαβον ἀφ’ ἧς διωρίσθην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὀγκῶδες ἦτο καὶ δυσχερές, δὲν παρέλειψα νὰ ἀσχοληθῶ καὶ μὲ τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὰς προμηθείας. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς πολεμικῆς περιόδου καὶ κατόπιν αὐτῆς πολλαὶ καταχρήσεις συνέβησαν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Αἱ καταχρήσεις αὗται συνέβησαν κατὰ διαφόρους τρόπους καὶ ἐκ διαφόρων αἰτίων. Εἶναι καταχρήσεις αἱ ὁποῖαι βαρύνουσι κακοπίστους προμηθευτάς, προμηθευτὰς ὅμως, εἰς τοὺς ὁποίους εἶχε γεννηθῆ ἡ ἐλπὶς ὅτι θὰ κατορθώσωσι νὰ δελεάσωσι τὰς ὑπηρεσίας διὰ νὰ εἰσαγάγωσι τὰς προμηθείας των τὰς ἐλλιπεῖς ποιοτικῶς ἢ ποσοτικῶς, τὰς μὴ παρουσιαζούσας δηλαδὴ ὅλα τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐν τῇ συμβάσει ὑπεσχέθησαν ὅτι θὰ παρουσιάσωσιν. Εἶναι ἐπίσης καταχρήσεις ἐξ ἀμελείας τῶν ὀργάνων τῆς ὑπηρεσίας, ἐξ ἀμελείας ἐγκληματικῆς ἢ ἐξ ἀμελείας ἁπλῆς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει, δυστυχῶς, εἶναι ἑκάστοτε ἡ ἀπόδειξις ἡ ὁποία θὰ ἔδιδε τὴν νομικὴν δυνατότητα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ τιμωρήσῃ σκληρῶς, νὰ πατάξῃ ἀμειλίκτως διὰ νὰ παραδειγματίσῃ. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἄπειρος ἐντελῶς, ἀδαὴς τῶν πραγμάτων καὶ τῶν προσώπων—εἰς τὰ μέτωπα δὲν ἔχομεν προμηθείας ποτέ ἠσχολήθην ἐν τούτοις εἰς τὰ ζητήματα τῶν προμηθειῶν μετὰ ἰδιαζούσης προσοχῆς, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅπως προφυλαχθῶ ἵνα μὴ ὑπογράψω κάτι τι τὸ ὁποῖον θὰ ἐζημίου τὸ Δημόσιον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅπως ἀντιληφθῶ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ ὁριστικῶς μία κατάστασις τῳόντι νοσηρά. Ὑπάρχουσιν ἤδη ὑποθέσεις πολλαὶ διὰ καταχρήσεις τῆς προμηθείας, εὑρισκόμεναι εἰς χεῖρας τῆς Δικαιοσύνης. Ἐμελέτησα ὅλας αὐτάς, προσεπάθησα συγχρόνως νὰ φωτισθῶ ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον καλύτερον ἐμοῦ τὰ τῶν προμηθειῶν. Ἐκάλεσα πανταχόθεν, ὅπου ὑπῆρχον ἄνθρωποι τοὺς ὁποίους ἐγνώρισα ὡς τιμίους, διὰ νὰ ζητήσω τὴν συμβουλήν των καὶ προσεπάθησα νὰ συγκεντρώσω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ κεφαλῆς τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν ἀνθρώπους ἐμπνέοντας ἐμπιστοσύνην. Διὰ τῶν προσπαθειῶν τούτων ἔχω κατορθώσει ἤδη νὰ σχηματίσω μίαν γνώμην περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ῥιζικὴ θεραπεία τῆς καταστάσεως. Δὲν φρονῶ ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ροδόπης συνάδελφος εἶναι ἐπαρκῆ, δὲν φρονῶ ὅτι τινὰ τούτων εἶναι ἐφαρμόσιμα. Ἀρκεῖ νὰ παρατηρήσῃ τις εἰς τὸ αʹ ἄρθρον ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ εἶναι ὑποστράτηγος διὰ νὰ γίνῃ δημοπρασία, ἢ συνταγματάρχης, ἢ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς κλπ... γνωρίζετε δὲ ὅτι αἱ δημοπρασίαι γίνονται ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος. Φαντασθῆτε κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ τοῦτο, ἐὰν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἑπταμελῆ Ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν προεδρίαν ὑποστρατήγου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν δημοπρασίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως ὑπάρχουσι τρόποι διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατωρθοῦτο νὰ ἐπιδιωχθῇ μία θεραπεία τῆς καταστάσεως. Δὲν φρονῶ ὅτι μία κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ ἔδιδε περισσότερα δικαιώματα εἰς τὸν Ὑπουργόν. Φρονῶ, τοὐναντίον, ὅτι τὰ ζητήματα προμηθειῶν πρέπει νὰ φύγουν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν Ὑπουργῶν. Ὅσον τὰ ζητήματα ταῦτα ὀλιγώτερον διαχειρίζονται ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας, ὅσον περισσότερον ταῦτα ἐξαρτῶνται ἀπὸ πρόσωπα ἀνεξάρτητα τῆς πολιτικῆς, κατὰ τοσοῦτον περισσότερον θ’ ἀποφευχθοῦν αἱ καταχρήσεις εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Φρονῶ ὅτι θὰ ἔπρεπε διὰ τὰς προμηθείας ὅλων τῶν Ὑπουργείων νὰ ἱδρυθῇ ἓν Γραφεῖον Προμηθειῶν τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ ἔχῃ πληροφορίας ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας ἀγορὰς τοῦ κόσμου, τῆς Εὐρώπης δηλαδὴ καὶ τῆς Ἀμερικῆς, καὶ νὰ δύναται οὕτω νὰ καθορίζῃ τὸν τρόπον ἑκάστης προμηθείας. Διότι, ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω καὶ τοῦτο πρὸς ὑμᾶς, δὲν ἀρκεῖ νὰ κάμητε δημοπρασίας καὶ νὰ ἐξασφαλίσητε τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν τῆς δημοπρασίας διὰ νὰ ἀποφύγητε ζημίας εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Ὑπάρχουν προμήθειαι αἱ ὁποῖαι συμφέρει νὰ γίνωσι διὰ δημοπρασίας, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι αἱ ὁποῖαι δὲν συμφέρει νὰ γίνωσι διὰ δημοπρασίας, διότι τὸ ὑπὸ προμήθειαν εἶδος εὑρίσκεται εἰς χεῖρας ἑνὸς πωλητοῦ καὶ συνεπῶς διὰ τῶν ἀπ’ εὐθείας διαπραγματεύσεων ἐπιτυγχάνονται καλύτεραι τιμαὶ παρὰ ἐὰν ἀποταθῆτε εἰς μεσίτας διὰ νὰ ἐμπορευθοῦν τὸ ἀπὸ τὴν αὐτὴν πηγὴν ἀγορασθησόμενον εἶδος. Περιπτώσεις τοιαῦται παρουσιάσθησαν ἤδη μετὰ τὸν μεγάλον πόλεμον, διότι ἀπέμειναν ἀρκετὰ ἀποθέματα εἰς τὰ κέντρα τῆς Εὐρώπης, ἀποθέματα τὰ ὁποῖα διάφοροι Ἑταιρεῖαι ἤδη τὰ ἐμονοπώλησαν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι θὰ ἦτο εὔκολον νὰ ὑπάρχῃ ἓν Γραφεῖον παρακολουθοῦν τὰς ἀγορὰς τοῦ κόσμου, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ καθορίζῃ εἰς ἕκαστον τῶν Ὑπουργείων τὸν τρόπον τῆς προμηθείας τῶν ἐμπορευμάτων τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην. Θὰ εἶναι δυνατὸν αἱ ὑπηρεσίαι τῶν Ὑπουργείων νὰ παραμένωσιν ὡς ἔχουσι καὶ νὰ ἐνεργῶσι μὲ ὅλας τὰς ἀναγκαίας προθεσμίας διὰ τὴν παράδοσιν κλπ. τὰς δημοπρασίας συμφώνως ταῖς ὁδηγίαις τοῦ Γενικοῦ Γραφείου Κρατικῶν Προμηθειῶν καὶ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν ὅλων τῶν διατυπώσεων νὰ ὑποβάλλουν τοὺς φακέλους πρὸς ἔγκρισιν ὄχι εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ἀλλ’ εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν Κρατικῶν Προμηθειῶν, τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Γενικοῦ Γραφείου Κρατικῶν Προμηθειῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὅμως αὕτη, ἀποτελουμένη, φέρ’ εἰπεῖν, ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν, ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει ἡ προμήθεια, θὰ δύναται νὰ συνεδριάζῃ ἅπαξ τοῦ μηνός, νὰ ἐγκρίνῃ τὰς προμηθείας καὶ νὰ καταρτίζῃ τὰς συμβάσεις. Ἔχομεν βεβαίως ἐν σχεδίῳ τὰ μέτρα ταῦτα καὶ συνεννοούμεθα μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ διατυπώσωμεν ἓν νομοσχέδιον κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον πρὸς καταπολέμησιν τῶν καταχρήσεων καὶ πρὸς ριζικὴν θεραπείαν ἑνὸς κακοῦ τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη τῆς Εὐρώπης. Ἐκτὸς τῶν μέτρων τούτων, διέταξα ἤδη ὅπως ἡ δικαστικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου μετὰ τοῦ νομικοῦ συμβούλου καὶ ἄλλων νομομαθῶν καταρτίσῃ σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ κακόπιστοι προμηθευταὶ θὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν. Διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι, μολονότι εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τῆς Δικαιοσύνης καταχρήσεις ἀποδεδειγμέναι, κατὰ τὰς ὁποίας εἴτε ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους εἴτε προμηθευταὶ κακόπιστοι ἐνήργησαν, οὐδεμία μέχρι τῆς στιγμῆς ἐξεδόθη ἀπόφασις, οὐδὲν μέτρον διώξεως ἐλήφθη. Βεβαίως ἡμεῖς θὰ προσπαθήσωμεν νὰ παρακολουθήσωμεν τὰς ὑποθέσεις αὐτὰς καὶ δὲν θὰ τοὺς ἀφήσωμεν ποτὲ νὰ διαφύγουν ἄνευ ποινῆς. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ τὴν ριζικὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ τούτου καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς τὰ στρατιωτικὰ ποινικὰ δικαστήρια τῆς ἐκδικάσεως τῶν ὑποθέσεων τῶν κακοπίστων προμηθευτῶν καὶ τῶν τυχὸν στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων τῶν μὴ ἐκτελούντων τὰ καθήκοντά των ἐν σχέσει μὲ τὰς προμηθείας μετὰ τῆς ἰδιαζούσης φειδοῦς διὰ τὸν δημόσιον πλοῦτον. Ὁ συνάδελφος κ. Κρεμεζῆς σᾶς ὡμίλησε περὶ τῶν ἀρβυλῶν τοῦ Στρατοῦ. Πιστοποιῶ ὅσα εἶπε διὰ τὰς ἀρβύλας αἱ ὁποῖαι ἐστάλησαν εἰς τὸν Στρατὸν τοῦ Ἔβρου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἠκολουθήθη μία μέθοδος προμηθείας ἀρβυλῶν ἐξυπηρετικὴ μὲν διαφόρων συνεργατικῶν ὀργανώσεων, αἱ ὁποῖαι ὀνομάζονται «Συνεργατικοὶ Συνεταιρισμοὶ Ἀρβυλοποιῶν», εἶναι ὅμως κατὰ τὸ πλεῖστον ὁμάδες ἐργατῶν ὑπὸ ἐκμετάλλευσιν διαφόρων ἐπιτηδείων, ἀλλ’ οὐχὶ ἐξυπηρετικὴ καὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Στρατοῦ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ἀρβυλῶν τούτων ἦτο ἀθλία καὶ ἦτο ἀληθὲς συγχρόνως ὅτι δὲν ἐξυπηρετοῦντο διὰ τῶν συνεργατικῶν αὐτῶν οἱ ἐργάται. Ὅταν ἦλθον ἐδῶ πρὸ τοῦ δημοψηφίσματος, ἠναγκάσθην καὶ ἐγὼ νὰ δώσω εἰς τὰς συνεργατικὰς αὐτὰς περὶ τὰς 50.000 πρὸς κατασκευήν. Ἦσαν διάφοροι ἀνάγκαι αἱ ὁποῖαι μὲ ἐξηνάγκαζον εἰς τοῦτο, ἀλλὰ καὶ δὲν εἶχον ἀκόμη ἀντιληφθῆ περὶ τίνος ἐπρόκειτο. Ἐνόμιζον ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐξυπηρετήσεως τῶν ἐργατῶν. Ὅταν ἀντελήφθην περὶ τίνος ἐπρόκειτο, κατήργησα τὰ συμβούλια ταῦτα καὶ εἰδοποίησα τὰς συνεργατικὰς ταύτας ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ λάβουν ἀρβύλας. (Χειροκροτήματα).

§195Γ. ΜΟΔΗΣ. Διὰ τὴν τιμωρίαν των ἐκάματε τίποτε;

§196Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ὑπάρχουν πρόσωπα, ὑπάρχουν 300 συνεργατικαί, ἀποτελούμεναι ἑκάστη ἀπὸ ὀλίγους ἐργάτας, αἱ ὁποῖαι ἀναλαμβάνουν τὴν κατασκευὴν τῶν ἀρβυλῶν καὶ τὴν παράδοσιν καὶ αἱ ὁποῖαι τὰς παραδίδουν, χωρὶς νὰ δύναται κανεὶς νὰ λάβῃ καὶ μέτρα ἐναντίον των. Τὰς ἐπληρώνοντο μάλιστα εἰς τιμὰς ὑπερβολικωτέρας, διότι ἐθεωρεῖτο μία ἀνάγκη ἐξυπηρετήσεως ἐργατῶν, ἦτο δὲ αὐτόχρημα μία διασκόρπισις δημοσίου χρήματος. Ἴσως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλήφθη τὸ μέτρον νὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ληφθῇ καὶ εἶχεν ἀνάγκην ὁ Στρατὸς τοῦ Ἕβρου καὶ ἐφόσον δὲν εὕρισκεν ἀρβύλας ἀντοχῆς μεγαλυτέρας, διαρκείας δηλ. δύο μηνῶν, ἀπέβαινεν ἀπαραίτητον νὰ ἐξοικονομηθῇ μὲ ἑνὸς μηνὸς διαρκείας. Ὅταν εἴχομεν ἕνα Στρατὸν 150,000 ἀνδρῶν καὶ ἔχοντα ἀνάγκην ἀρβυλῶν εἰς μέγαν ἀριθμόν, δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ προμηθευθῇ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἠναγκάσθη νὰ προμηθευθῇ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ διὰ τῶν συνεργατικῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ζήτημα τῶν συνεργατικῶν ὁριστικῶς ἐτελείωσεν. Ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνὸς δὲν ἐδόθη εἰς καμμίαν συνεργατικὴν ἐργασία, οὔτε θὰ δοθῇ, καὶ εἰδοποιῶ τὰς συνεργατικὰς καὶ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος νὰ μὴ περιμένουν ἐργασίαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διότι εἶναι ὡς νὰ ἀναμένουν βοήθημα ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς Πατρίδος των χωρὶς νὰ παρέχουν ἐργασίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώνωνται αἱ ἀρβύλαι πρὸς 120 δρ. τὸ ζεῦγος, ὅταν δύνανται νὰ εὑρεθῶσι τοιαύτης ποιότητος καὶ μὲ 60 δρ.

§197Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Διατί δὲν κάμετε εἰς τὰς φυλακάς;

§198Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἠσχολήθην μέχρι τῆς στιγμῆς μὲ τοιοῦτον ζήτημα· θὰ τὸ ἐξετάσω ἀργότερον. Πάντως ὅμως μᾶς χρειάζονται πολλαὶ ἀρβύλαι διὰ τὸν Στρατόν. Ἐξ ἄλλου χρειάζεται ἐργασία διὰ τοὺς ἐργάτας καὶ δι’ αὐτὸ ἐστρέψαμεν τὴν προσοχήν μας πῶς νὰ κατορθώσωμεν, ἵνα ἱδρυθῇ ἓν ἐργοστάσιον ἀρβυλοποιίας, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλυε τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας ἀρβυλῶν τοῦ Στρατοῦ, θὰ ἔλυεν ἓν ζήτημα ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων τοῦ Στρατοῦ, διότι, ὅπως γνωρίζετε πάντες, κατὰ τὰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις ἐκεῖνο τὸ εἶδος τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην ὁ Στρατὸς συχνότατα, καὶ τὸ ὁποῖον συνεπῶς ἀπαιτεῖται νὰ εὑρίσκηται ἐν ἀφθονίᾳ εἰς τὴν Χώραν εἶναι τὰ ὑποδήματα. Δὲν γνωρίζω ἂν θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἵδρυσις τοῦ ἐργοστασίου, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς τοὺς ἐργάτας θὰ ἔδιδεν ἐργασίαν καὶ τὸ Κράτος θὰ ἐξησφάλιζεν ἀπὸ τῆς προμηθείας, χωρὶς νὰ φοβῆται καταχρήσεις, διότι συμβάσεις ὁριστικαὶ θὰ καθώριζον τὸν τρόπον τῆς προμηθείας των ἐκ τοῦ ἐργοστασίου.

§199Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸ Ναύπλιον ὑπάρχουν μηχανήματα μετακομισθέντα ἐκ Θεσσαλονίκης ἀξίας 3.000.000. Πρέπει νὰ φροντίσῃ νὰ μάθῃ τὸ Ὑπουργεῖον τί γίνονται.

§200Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ τὸ Ναύπλιον πρώτην φορὰν τὸ μανθάνω, θὰ προσπαθήσω νὰ τὸ ἐξακριβώσω.

§201Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Εἰς τὰ Ἰωάννινα, ὡς γνωστόν, ὑπάρχει μία ἀνθηροτάτη βιομηχανία ἀρβυλῶν καὶ τσαρουχίων, ἀλλὰ κατέστη ἀδύνατον νὰ ἀνοιχθῇ ἡ πύλη τῆς κατασκευῆς. Οἱ ἐργάται προσεφέρθησαν ὑπὸ ὅρους συμφερωτέρους, διότι ἐκεῖ ὁ βίος εἶναι εὐθηνότερος καὶ δύνανται νὰ διαγωνίζωνται, ἀλλὰ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ δοθοῦν εἰς αὐτούς, διότι ὑπῆρχον εἰς τὰς ἀποθήκας μεγάλαι ποσότητες.

§202Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν θὰ ἐπρόλαβαν νὰ πάρουν.

§203Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Εἰς τὸ μέλλον δὲν πρέπει νὰ κοινοποιῆται διὰ τῶν ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν νὰ λαμβάνουν γνῶσιν;

§204Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν θὰ δώσωμεν εἰς τὰς συνεργατικὰς πλέον. Θὰ κάμωμεν δημοπρασίαν, ἐὰν δὲν κάμωμεν ἐργοστάσιον.

§205Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐὰν γίνῃ τὸ ἐργοστάσιον, ἂς ληφθῇ μέριμνα, ὥστε ἡ συγκέντρωσις τῶν ἐργατῶν νὰ εἶναι γενικωτέρα.

§206Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό. Δυστυχῶς, ὅταν ἔγιναν οἱ συνεταιρισμοί, ἐπὶ τοιαύτης σκέψεως ἐβάδισαν. Ἐνόμισαν ὅτι θὰ γίνωσι συνεταιρισμοὶ ἀπὸ 100 ἐργάτας, θὰ ἔχωσι διοικητικὸν συμβούλιον καὶ θὰ ἠσχολοῦντο μόνον ἐργάται εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Κατόπιν ἐβγῆκαν εἰς τὴν μέσην οἱ χρηματοδόται οἱ ὁποῖοι ἐξεμεταλλεύθησαν τοὺς ἐργάτας καὶ ἐθησαύριζον αὐτοί. Ἐπωφελοῦντο μερικὰ πρόσωπα εἰς βάρος τῶν ἐργατῶν. Αὐτὰ ἔχω νὰ σᾶς εἴπω διὰ τὰς προμηθείας σχετικῶς μὲ τὸ ὑλικὸν τοῦ Στρατοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς προμηθείας ὑλικοῦ πολέμου, ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν: Ὅλαι αἱ ὑποδείξεις τοῦ κ. πληρεξουσίου Πρεβέζης ἔχουσι ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Εἰς ἓν μόνον δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. ἐκ Πρεβέζης συνάδελφον, περὶ τῆς ἐπαρκείας ἢ ἀνεπαρκείας τοῦ ὑλικοῦ τὸ ὁποῖον σήμερον διαθέτει ὁ Στρατός. Ἡ ἐκτίμησις αὐτὴ ἐκ μέρους ἡμῶν γίνεται ἐν τῷ μέτρῳ τῆς εὐθύνης ἡ ὁποία βαρύνει τοὺς ὤμους μας διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας ταύτης. Βεβαίως ἡ ἀνανέωσις τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ πρέπει νὰ γίνεται κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα εἰς τὸ Κράτος τὴν τελευταίαν λέξιν τῆς τέχνης καὶ τῆς ἐφευρετικότητος ἐν τῇ βιομηχανίᾳ τῶν πολεμικῶν ὅπλων. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα ὀφείλουν νὰ συνδυασθοῦν καὶ πρὸς τὰς ἐπειγούσας ἀνάγκας τῆς Χώρας καὶ μὲ τὴν ἐπάρκειαν ἢ ἀνεπάρκειαν τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ τοῦ ὑπάρχοντος σήμερον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι οἱ διαπρεπέστεροι ἀξιωματικοί, οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ διακριθέντες εἰς τὴν τέχνην εἶναι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους συμβουλευόμεθα διὰ τὰς προμηθείας αὐτάς. Δύναμαι ἐπίσης νὰ βεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι οὐδὲν ὑλικὸν μὴ πρωτίστης ἀνάγκης παραγγέλλεται ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἔχει ἤδη καταρτισθῇ ἡ σειρὰ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ προμηθευθῶμεν τὸ ὑλικὸν ἐπιστρατεύσεως τοῦ Στρατοῦ μας, καὶ δὲν ἀποβλέπομεν ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰμὴ εἰς τὴν ἀγορὰν ἐκείνων τῶν ὁποίων ἡ προμήθεια ἐπείγει καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἔλλειψις μᾶς κρατεῖ ἐν ἀνησυχίᾳ. Αὐτὰ ἔχω, κ. πληρεξούσιοι, νὰ εἴπω διὰ τὸ ζήτημα τῶν προμηθειῶν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ ἐνώπιον ὑμῶν ἐν σχεδίοις νόμων τὰς σκέψεις της διὰ τὴν διόρθωσιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῶν κηδομένων τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου πληρεξουσίων ζητημάτων. Νομίζω ὅτι, ὅπως ὁλόκληρον τὸ στρατιωτικὸν πρόγραμμα δὲν ἀποβλέπει παρὰ εἰς τὴν δημιουργίαν ἑνὸς Στρατοῦ στερεοῦ, ἑνὸς Στρατοῦ ἱκανοῦ, ἑνὸς Στρατοῦ ἐμπνευσμένου, ἑνὸς Στρατοῦ ἀξίου τοῦ ὀνόματος τούτου, Στρατοῦ ἀποκλειστικῶς τὸ στρατιωτικόν του ἔργον σκεπτομένου καὶ μόνον εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ πρὸς τὴν Πατρίδα καθήκοντος ἀποβλέποντος, οὕτω καὶ ἐν τῷ ζητήματι τῶν προμηθειῶν ἡ δημοκρατικὴ Κυβέρνησις θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της. Θὰ λάβῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατορθώσῃ νὰ πατάξῃ πᾶσαν κατάχρησιν τοῦ Δημοσίου καὶ νὰ περιφρουρήσῃ εἰς τὸ μέλλον τὸ Δημόσιον ἀπὸ τοιαύτας ζημίας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, δι’ ὅλον τὸν ἔλεγχον τὸν ὁποῖον ὁ κ. ἐκ Ροδόπης πληρεξούσιος μοὶ ἔκαμε διὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς καὶ ἐγὼ δὲν ἠννόησα, διὰ πέντε καὶ ἑξῆντα, πέντε τὸ λάδι κλπ., δὲν τὰ φρονῶ ἄξια τῆς προσοχῆς τῆς Συνελεύσεως καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὰ σημασίαν μεγαλυτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἀπέδωκεν, ἀλλὰ νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φέρωμεν τὰς σκέψεις μας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἰς σχέδιον νόμου ἐνώπιον αὐτῆς, ἵνα κρίνῃ κατὰ πόσον περιεφρουρήσαμεν ἢ μὴ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. (Χειροκροτήματα).

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§208Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἀξιέπαινος, κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. ἐκ Ροδόπης πληρεξούσιος, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς προτάσεως νόμου τὴν ὁποίαν εἰσήγαγεν ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ μεγάλο αὐτὸ ζήτημα, καὶ ἀληθῶς ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐμερίμνησε περὶ τόσων πραγμάτων, ὥστε νὰ προκαλέσῃ ἡ δημοκρατικὴ Κυβέρνησις ἀρίστην ἐντύπωσιν διὰ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν, ὅπως καὶ διὰ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ἕτερος Ὑπουργός, πῶς δὲν ἐφρόντισεν ὅπως περιλάβῃ καὶ τὸ σπουδαιότατον τοῦτο θέμα εἰς τὴν ἔρευνάν του. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο, νὰ μὴ περιορίσῃ τὰς ἐνεργείας της ὅσον ἀφορᾷ τὰς προμηθείας τοῦ Στρατοῦ, ἀλλὰ νὰ μεριμνήσῃ γενικῶς περὶ τῶν προμηθειῶν τοῦ Κράτους, ἔστω καὶ ἂν ἀπαιτῶνται ὡρισμέναι τεχνικαὶ γνώσεις διὰ τὰς προμηθείας ὡρισμένων κλάδων. Ἀναμφισβητήτως ὁ τρόπος τῆς προμηθείας εἶναι εἷς καὶ ὁ αὐτός. Πρέπει νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ἄνδρες πείρας τοῦ ἐμπορίου καὶ ἀρετῆς ἀναμφισβητήτου, ὥστε νὰ γεννηθῇ ἐντύπωσις ὅτι μὲ τὸ Κράτος μόνον τίμιοι δύνανται νὰ συναλλάσσωνται. Ἀλλ’ εἶναι μία ἀλήθεια, ἡ ὁποία πρέπει νὰ λεχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τίμιοι χορηγηταὶ δὲν ἔχουσι σχέσιν μὲ τὸ Δημόσιον. Ἀποφεύγουσι νὰ ἔρχωνται εἰς συναλλαγὰς μὲ τὸ Κράτος, διότι γνωρίζουν ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν πρέπει νὰ ἐνεργήσουν δὲν εἶναι ὁ εὐθύτερος, ἐγεννήθη δὲ ἐκ τούτου ἡ πεποίθησις ὅτι οἱ χορηγηταὶ τοῦ Δημοσίου δὲν συγκαταλέγονται μεταξὺ τῶν τιμιωτέρων.

§209Ε. ΠΑΥΛΙΔΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ προσβάλλητε οὕτως ὅλον τὸν κόσμον.

§210Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἂν καὶ 10% εἶναι κακοί, ἐπιτρέπεται γενικὸς χαρακτηρισμός.

§211Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Αὐτὸ γίνεται παντοῦ.

§212Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Βεβαίως ἐν καιρῷ πολέμου αἱ στρατιωτικαὶ ἀνάγκαι εἶναι τόσον ἐπιτακτικαί, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπωνται χρονοτριβαί, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προλαμβάνωνται αἱ καταχρήσεις. Δι’ αὐτὸ καὶ εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Κράτος, τὸ ὁποῖον ἔχει τοὺς τιμιωτέρους διαχειριστάς, διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ἔγιναν καταχρήσεις μέγισται. Ὅταν ὅμως ἠκολούθησεν ἡ εἰρήνη, ἠσχολήθη τὸ Κράτος διὰ τοῦ διορισμοῦ Ἐπιτροπῶν κοινοβουλευτικῶν, αἵτινες ὄχι μόνον προέβησαν εἰς ἀνακρίσεις, ἀλλ’ ἐκράτησαν ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ ἐδημοσίευσαν αὐτὰ εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔλθουν εἰς φῶς καταχρήσεις διὰ τὰς ὁποίας ἦσαν ὑπαίτιοι διάφοροι ἀξιωματικοὶ ἢ διάφοροι ἄλλοι μεγαλόσχημοι. Καὶ ἐν καιρῷ ὅμως εἰρήνης εἶναι δυστυχῶς ἀληθὲς ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος προμηθεύεται εἰς τιμὴν πολὺ ἀνωτέραν ἀπὸ ὅσον καὶ κοινὸς ἀστός. Θὰ ἦτο τολμηρὸν νὰ ὁρίσω τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ εἶναι 20 καὶ 25% ἀκριβέστερον ἀπὸ ὅ,τι προμηθεύεται ἡ κοινωνία, καὶ φυσικὰ περισσότερον ἀπὸ ὅσον τὸ χονδρικὸν ἐμπόριον. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον, ὅπως ἄριστα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μεριμνήσῃ πρὸς συγκρότησιν ὄχι Ὑπουργείου, ἀλλὰ μιᾶς ὑπηρεσίας προμηθειῶν, εἰς τὴν ὁποίαν, ἂν μὴ ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, τοὐλάχιστον κατ’ ἔφεσιν νὰ ὑποβάλλωνται αἱ ἀποφάσεις τῶν διαφόρων εἰδικῶν Ὑπουργείων, καὶ νὰ μὴ μείνῃ ἀποκλειστικῶς εἰς αὐτὸ τὸ δικαίωμα τοῦ ὁρίζειν τὰς προμηθείας καὶ τοῦ ἐκλέγειν τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως. Πρὸ παντὸς ὅμως δὲν πρέπει οἱ διατάσσοντες καὶ ἐνεργοῦντες τὰς προμηθείας νὰ εἶναι τὰ ἴδια πρόσωπα, δηλαδὴ οἱ αὐτοὶ οἱ διεξάγοντες τὴν προμήθειαν καὶ διαχειριζόμενοι τὴν κατανάλωσιν τῶν προμηθευομένων, ἐπειδὴ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κρύπτονται αἱ καταχρήσεις· διότι κανεὶς ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία ἔκαμε τὰς προμηθείας δὲν θὰ φέρῃ εἰς φῶς τὴν κακὴν ποιότητα τῶν προμηθευθέντων εἰδῶν. Πρέπει ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις νὰ υἱοθετήσῃ διὰ τὰς προμηθείας τὸ μέτρον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, νὰ δοθῇ ὁ τίτλος τοῦ προμηθευτοῦ εἰς εὐσυνειδήτους καὶ ἱκανούς, νὰ γίνωνται γνωστοὶ οἱ κακοὶ προμηθευταὶ οἱ χορηγήσαντες κακῆς ποιότητος εἴδη, οἵτινες νὰ διαγράφωνται ἐκ τοῦ καταλόγου τῶν προμηθευτῶν τοῦ Δημοσίου. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ὅλα τὰ εἴδη νὰ ἔχωμεν ὡρισμένους χορηγητάς, ἀλλὰ εἰς τὰ βιομηχανικὰ εἴδη εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρίζωνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐνδιαφέρωνται χάριν τῆς ὑπολήψεώς των νὰ φανῶσιν ἄξιοι τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν τοῖς κάμνει τὸ Κράτος, καὶ δὲν θὰ ἐκτεθῶσιν εἰς τὸν κίνδυνον νὰ διαγραφῶσι τοῦ καταλόγου, διότι ὄχι μόνον θὰ παύσωσι νὰ εἶναι προμηθευταὶ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ θὰ δυσφημηθῶσι καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν. Ὅπως γίνονται σήμερον αἱ προμήθειαι, συμβαίνουν πολλὰ τὰ δυσάρεστα. Συμβαίνει νὰ ἐξαγγέλληται μία δημοπρασία πρὸς προμήθειαν εἴδους τινὸς τοῦ ὁποίου ἦσαν γνωστοὶ εἰς τοὺς ἁρμοδίους οἱ κάτοχοι οἱ ὁποῖοι καὶ ἐκλήθησαν νὰ δώσουν προσφορὰς ἐντὸς τόσης προθεσμίας παραδόσεως, ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατον εἰς πάντα ἄλλον, καὶ τηλεγραφικῶς συνεννοούμενον μὲ τὰς πηγάς, νὰ δυνηθῇ νὰ κάμῃ προσφοράν. Συνέβη πολλάκις ἔμποροί τινες νὰ ἔχουν εἴδη τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ διαθέσουν. Οὗτοι ἐπέτυχον νὰ προκηρυχθῇ διαγωνισμὸς καὶ δι’ αὐτοῦ νὰ χορηγήσουν τὸ ἄχρηστον εἶδος καὶ εἰς ὑψηλὴν τιμήν. Διὰ τὰς ἐν καιρῷ εἰρήνης προμηθείας, διὰ τὰς ὁποίας δύνανται ἐκ τῶν προτέρων αἱ ὑπηρεσίαι νὰ γνωρίζωσι τὰς ἀνάγκας, δὲν εἶναι δικαιολογημένον νὰ καλῶνται οἱ προμηθευταὶ νὰ παραδίδωσι τὰ διάφορα εἴδη ἐντὸς 15 μόνον ἡμερῶν ἢ ἑνὸς μηνός. Ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἀξιοτιμώρητος, ὅταν δὲν προβλέπῃ τὰς ἀνάγκας καὶ δὲν εἰδοποιῇ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ἐγκαίρως νὰ προκηρύξῃ δημοπρασίαν μὲ προθεσμίαν δύο–τριῶν μηνῶν, ἂν μὴ περισσότερον. Διά τινα εἴδη ὑποκείμενα εἰς φθορὰν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρίζωνται τμηματικαὶ προμήθειαι μὲ τιμὰς ὁριζομένας ὀλίγον πρὸ τοῦ χρόνου τῆς προμηθείας. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως ὅτι διὰ νὰ ρυθμισθοῦν τὰ ζητήματα ταῦτα πρέπει νὰ ὀργανωθῇ μία ἰδιαιτέρα ὑπηρεσία καὶ χαίρω διότι μὲ προέλαβεν εἰς τοῦτο ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός, ὥστε ἡ δήλωσίς του νὰ δεσμεύῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ παρέχῃ τὴν βεβαιότητα ὅτι κατόπιν τῆς ἐπαγγελίας αὐτῆς, τῆς ἀξίας παντὸς ἐπαίνου, πολὺ ταχέως θὰ ἴδωμεν ὑποβαλλόμενον καὶ ψηφιζόμενον νομοσχέδιον ὅπως σταματήσουν αἱ καταχρήσεις, ἀλλὰ καὶ ἡ δυσφήμησις ἡ ὁποία γίνεται ἐναντίον τῶν ἀνωτέρων ὀργάνων τοῦ Κράτους. Μετὰ λύπης μου ἤκουσα λεγόμενον περὶ δημοσίας τινὸς ὑπηρεσίας ὅτι αὕτη κατήντησεν εἰς χειροτέραν κατάστασιν καὶ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν προμηθειῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐθεωρήθη δηλαδὴ ἡ ὑπηρεσία προμηθειῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὡς ὄρος συγκρίσεως σχετικῶς μὲ τὰς καταχρήσεις.

§213Π. ΚΑΡΑΛΗΣ. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, κύριε συνάδελφε, καὶ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἔχει τὴν ἑξῆς ἀπορίαν: Πῶς ὅλοι σεῖς οἱ ὁποῖοι ἔρχεσθε καὶ συνιστᾶτε αὐτὰ τὰ μέτρα, ὅταν ἦσθε ἀξιωματικοὶ τοῦ Οἰκονομικοῦ, δὲν ἐφηρμόσατε τὰ μέτρα ταῦτα.

§214Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Δὲν ὑποθέτω ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἀντιπρόσωπος τῶν ἀξιωματικῶν οὐδ’ ὑπεύθυνος δι’ αὐτούς.

§215Π. ΚΑΡΑΛΗΣ. Γενικῶς ὁμιλῶ.

§216Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἂν ἀποτείνησθε εἰς ἐμὲ ὡς ὑπεύθυνον, δύναμαι νὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅτι θὰ ἀπελογούμην μόνον ἐφόσον ἡ ἐρώτησις ἀφορᾷ ἐμὲ αὐτόν. Ἐγὼ δὲν διεχειρίσθην προμηθείας, δὲν ἀνεμίχθην ποτὲ μὲ τὰς προμηθείας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἢ ἄλλου τινός. Ἐὰν νομίζητε ὅτι ἀνεμίχθην, φέρετε τὸν ἔλεγχόν σας καὶ εὐχαρίστως θὰ ὑποβληθῶ εἰς αὐτόν. Ἐγὼ δὲν κατηγορῶ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν, οὔτε ὡρισμένην Κυβέρνησιν, οὔτε ὡρισμένας χρονικὰς περιόδους.

§217Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σεῖς ὁ ὁποῖος ὑπεβάλετε τόσα ὑπομνήματα πρὸς τόσους Ὑπουργοὺς πῶς δὲν ὑπεβάλετε καμμίαν μήνυσιν;

§218Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ ὑποβολὴ μηνύσεων δὲν εἶναι εὔκολος, διότι πρέπει νὰ ἔχητε ἀποδείξεις καὶ ὅταν δὲν ἔχῃ κανεὶς ἀποδείξεις ὁ μηνυτὴς λαμβάνει τὴν θέσιν τοῦ κατηγορουμένου. Ἀλλὰ πρὸς τιμὴν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐπιμελητείας ἔχω νὰ τονίσω τὴν γενναιότητα ἑνὸς τοιούτου κατὰ τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1909, κατόπιν στρατηγοῦ τῆς Ἐπιμελητείας, ὁ ὁποῖος, παρ’ ὅλην τὴν θύελλαν τὴν ὁποίαν ἤγειρεν, ἔγινεν ἀφορμὴ ὅπως ἔλθωσιν εἰς φῶς πλεῖσται ὅσαι καταχρήσεις. Ἀλλά, διὰ νὰ τελειώσω, ἔχω νὰ τονίσω ὅτι, ἐφόσον διεξάγεται ἡ πρωτοβουλία τῆς προμηθείας καὶ ἡ κατανάλωσις τῶν ὑλικῶν ἐντὸς τοῦ κύκλου τῶν αὐτῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, ὅλα αὐτὰ τὰ ἔκτροπα δὲν δύνανται νὰ ἔλθουν εἰς φῶς. Διὰ τὰς προμηθείας τοῦ Κράτους πρέπει νὰ συμβάλουν διάφοροι παράγοντες μὴ ἔχοντες σχέσιν οὔτε κοινὴν προέλευσιν. Διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος, νομίζω ὅτι διὰ τὰς προμηθείας τοῦ Στρατοῦ ἢ τοῦ Ναυτικοῦ δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύωνται μόνον οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Στρατοῦ ἢ τοῦ Ναυτικοῦ, οὔτε πρέπει νὰ θεωρῆται ὀρθὸν ὅτι ἄνθρωποι ἄμοιροι τῆς πολεμικῆς τέχνης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζουν πῶς θὰ προμηθευθοῦν τὸ σιτάρι τὸ ὁποῖον θὰ φάγῃ ὁ Στρατός, ἢ ἄλλα παρόμοια εἴδη.

§219ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι καὶ τὰ εἴδη τοῦ ὑλικοῦ πολέμου.

§220Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἡ προμήθεια τῶν πυροβόλων καὶ τῶν ὅπλων εἶναι τὸ εὐκολώτερον τῶν πραγμάτων, διότι ἡ παγκόσμιος ἐπιστήμη ἔχει διονυχίσει τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ εἶναι ξεκαθαρισμένον ποῖον σύστημα εἶναι τὸ καλύτερον. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἄλλως τε δὲν διαθέτει τόσον ἄφθονα τὰ μέσα, ὥστε νὰ ἀνανεώνῃ κάθε τόσον τὸ πολεμικὸν ὑλικόν. Τοὺς πολέμους τοὺς Βαλκανικοὺς διεξήγαγε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος μὲ πυροβόλα καὶ ὅπλα τὰ ὁποῖα εἶχε προμηθευθῇ πρὸ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν διάρκειαν ποὺ ἔγιναν ὅλαι αἱ προμήθειαι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἐπρομηθεύθη οὔτε ἓν πυροβόλον οὔτε ἓν ὅπλον, καὶ ἦτο αὕτη περίοδος μεγάλων προμηθειῶν, ὥστε δὲν ὑπῆρχε φόβος νὰ γίνῃ κατάχρησις.

§221Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀκριβῶς αὐταὶ αἱ προμήθειαι τῶν ὅπλων καὶ πυροβόλων περιποιοῦν τιμὴν εἰς τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικούς, διότι οὐδέποτε ἠγέρθη καὶ ὑπόνοια κἂν περὶ καταχρήσεως.

§222Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μὴ λησμονεῖτε, κύριε συνάδελφε, ὅτι εἰς παλαιοτέραν ἐποχήν, κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897, τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικὸν εἶχε τορπίλλας ἄνευ ἐμπυρίων. Ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι εἴτε εἰς τὸν Στρατὸν εἴτε εἰς τὸ Ναυτικὸν ἐπικρατεῖ πνεῦμα καταχρήσεων, ἀλλὰ λέγω ὅτι πρὸς καταστολὴν τοῦ πνεύματος τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς ὅλους τοὺς κλάδους δὲν πρέπει νὰ ἀνατίθηται εἰς ἕκαστον κλάδον ἡ προμήθεια τῶν εἰδῶν τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸν κλάδον αὐτόν, ἀλλ’ εἰς Γενικὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις νὰ κανονίζῃ τὰς προμηθείας καὶ τοὺς προμηθευτάς, οἱ δὲ ἁρμόδιοι νὰ ἔχουν συμβουλευτικὴν ψῆφον. Μόνον τότε θὰ ὀργανωθῶσιν αἱ προμήθειαι καθὼς πρέπει, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελοῦν τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν θὰ ἐνδιαφέρωνται διὰ τὴν ὑπόληψίν των, ἐπειδὴ κατὰ τούτων θὰ στρέφηται ἡ κοινὴ ἀγανάκτησις. Σήμερον, στρεφόμενοι πάντες ἀορίστως κατὰ τοῦ Στρατοῦ, δὲν θίγουν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἔνοχοι, ἀλλὰ θίγουν τὰς ὑπηρεσίας, πολλαὶ τῶν ὁποίων εἶναι ξέναι πάσης εὐθύνης.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§224Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου περιττεύει· νομίζω ὅτι θὰ ὑποβληθῇ σχέδιον νόμου, ὅτε θὰ συζητήσωμεν εὐρύτερον. Ἐὰν ἐπιμένητε νὰ ὁμιλήσητε, ὁμιλήσατε, θὰ παρακαλέσω μόνον νὰ εἴμεθα ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομοι, διότι δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν τίποτε.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§226Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ πρότασις νόμου δὲν ἔφερεν ἐμὲ εἰς τὸ βῆμα, μόνον αὐτή· ἡ τροπὴ τῆς συζητήσεως μὲ ἠνάγκασε νὰ ζητήσω τὸν λόγον. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῆς προτάσεως τοῦ νόμου μόνον, ἐγὼ δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἡ τροπὴ ὅμως τῆς συζητήσεως, ὅπως γίνεται, μὲ ἠνάγκασε νὰ εἴπω ὀλίγας καὶ μόνον λέξεις. Κυρίως, ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, τὴν ἑσπέραν ταύτην δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν καμμίαν πρότασιν νόμου, ἀλλ’ οὔτε καὶ κατ’ ἀρχήν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐξ ὅλων τῶν ἀγορεύσεων δὲν διέκρινα καμμίαν συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου, ἀλλ’ ἔλεγχον προκατόχων Ὑπουργῶν, ἔλεγχον παρόντος Ὑπουργοῦ ἴσως. Αὐτὴ εἶναι ἡ συζήτησις, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι ὠφελιμωτάτη, τόσον διὰ τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν, ὅσον καὶ διὰ τὰ μέλλοντα σχέδια νόμων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅσον καὶ διὰ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἀσχολεῖται διὰ στρατιωτικὰ ζητήματα. Τὸ ὅτι γίνονται καταχρήσεις εἰς τὰς προμηθείας τοῦ Στρατοῦ ἢ ὅτι ἐγένοντο καταχρήσεις εἶναι κοινὸν μυστικόν. Ἐὰν σκοπὸς τῆς συζητήσεως εἶναι νὰ ἐμφανίσωμεν τὰ ἕλκη καὶ τὰς πληγὰς ἐμφανεστέρας, ἵνα διαγνώσωμεν τὴν διάγνωσιν τῆς νόσου καὶ τὴν θεραπείαν, βεβαίως ἡ συζήτησις εἶναι πολὺ σκόπιμος, εἶναι πολὺ ὀρθή. Αἱ πληγαὶ καὶ τὰ ἕλκη εἶναι ἔτι χειρότερα ἀπὸ ὅ,τι ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀξιέπαινος δὲ εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ κ. ἐκ Ροδόπης πληρεξουσίου, ὁ ὁποῖος ἔθιξε τὸ ζήτημα τοῦτο. Οὐχ ἧττον ὅμως, ἐὰν πιστεύωμεν ὅλοι οἱ φρονοῦντες ὅτι προστατεύομεν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὅτι διὰ μιᾶς προτάσεως νόμου ἢ δι’ ἑνὸς σχεδίου τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ νόμος ἢ διὰ προσθήκης ἄρθρων τινῶν ἀκόμη εἰς ὑπάρχοντας νόμους λύεται τὸ ζήτημα, δύναμαι νὰ ἰσχυρισθῶ καὶ ἰσχυρίζομαι ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς μεγάλην πλάνην. Ἐὰν πάλιν φρονῶμεν ὅτι μόνον τὸ τμῆμα τοῦτο ἢ τὸ μέρος αὐτό, τουτέστι τῶν προμηθειῶν, δὲν γίνεται καλῶς εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δημοκρατίαν, ἀσχέτως πρὸς ὅλα τὰ ἄλλα, πάλιν εὑρισκόμεθα εἰς πλάνην. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἓν μέρος τοῦ Κράτους καλόν, ἐὰν δὲν εἶναι ὅλον τὸ Κράτος, ἐὰν δὲν δημιουργήσωμεν Κράτος καὶ ἐὰν δὲ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι πρέπει νὰ καταρτισθῇ Κράτος, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ δημιουργήσωμεν κρατικὴν ἀντίληψιν, νομίζω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ σωθῇ τὸ ἓν μέρος. Δυστυχῶς ἀπὸ τὰς προσπαθείας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως δὲν εἶμαι τελείως ἱκανοποιημένος, οὔτε ἀπὸ ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας μετεῖχον ἐγώ. Χρειάζεται μέγας κόπος καὶ μεγάλη ἐργασία καὶ συντονισμὸς πανταχόθεν διὰ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν προσήκουσαν ὁδὸν καὶ νὰ δημιουργήσωμεν Κράτος τοιοῦτο, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ εὑρίσκωμεν χαρακτῆρας ἰσχυρούς, ἐντίμους, ἀνεπηρεάστους καὶ μὴ δυναμένους νὰ δελεασθῶσι. Φρονεῖτε ὅτι τοῦτο εἶναι εὔκολον τὴν σημερινὴν ἐποχήν; Ἐὰν τὸ φρονῆτε ὅτι εἶναι εὔκολον, τότε δὲν χρειάζεται νόμος, εἶναι ἔργον διοικήσεως· ὁ καλὸς διοικητὴς δύναται νὰ εὕρῃ τοὺς ἐντίμους χαρακτῆρας, τοὺς καλοὺς κλπ. Δυστυχῶς τὰ πράγματα δὲν εἶναι σήμερον ὅπως ἦσαν πρὸ τοῦ πολέμου. Ὁ Εὐρωπαϊκὸς πόλεμος ἐδημιούργησεν ἄλλην κατάστασιν πραγμάτων, ἐδημιούργησεν ἄλλας συνθήκας· μετεβλήθησαν χαρακτῆρες ἰσχυρότατοι, χαρακτῆρες ἀδιάφθοροι· ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἄλλην ἰδέαν περὶ τιμῆς καὶ ἠθικῆς καὶ περὶ καθήκοντος σκέπτονται ἄλλως. Σήμερον τὸ χρῆμα εἰσῆλθε παντοῦ, εἶναι ἀφθονώτερον. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ δελεάσουν ἐπιτυγχάνουν δελεασμόν. Διαθέτουν ἄφθονα τὰ μέσα, ἔχουν καὶ εἰς χρῆμα καὶ εἰς ἀνθρώπους ὑλικὸν παντὸς φύλου. Λοιπὸν χρειάζεται ἡ προσοχὴ τῆς διοικήσεως καὶ κυρίως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἢ τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ, προκειμένου περὶ προμηθειῶν, ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἀρκεῖ καὶ μόνον, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβῃ αὐτὴν ἢ ἐκείνην τὴν κατάχρησιν; Ἐφόσον λοιπὸν εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον καὶ κανεὶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρίζηται ὅτι δύναται νὰ προλάβῃ τὰ πάντα εἶναι ζήτημα ἀπασχολοῦν σήμερον, τὸ ὁποῖον πρέπει ριζικῶς νὰ ἀπασχολήσῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ συσταθῶσιν Ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι θὰ κληθῶσι νὰ προσφέρωσι τὰ φῶτά των. Βεβαίως οἱ ἁρμοδιώτεροι θὰ λάβουν μέρος, ἐὰν δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος ὁ ὁποῖος θὰ δικαιολογήσῃ τὴν καλὴν προμήθειαν τῶν ὑλικῶν τοῦ Στρατοῦ, ὄχι τοῦ πολέμου, τοῦ ὑλικοῦ τῆς Ἐπιμελητείας. Εἶναι ἓν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἀπασχολήσῃ καὶ τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ εἶχον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως· νομίζω, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις θὰ ἀπεφάσιζε καὶ θὰ ἐπεζήτει διὰ πολλοὺς καὶ ποικίλους λόγους τὴν σύστασιν τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Ἴσως ἡ σύνθεσις τῆς Βουλῆς ἡ σημερινὴ ἢ τῆς Συνελεύσεως νὰ μὴ πείθῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἶναι ἀνάγκη τῆς συστάσεως τοιούτων Ἐπιτροπῶν ἐν τῷ παρόντι, οὐχ ἧττον ὅμως, ὅπως καὶ ἂν εἶναι ἡ σύστασις τῆς Συνελεύσεως, ἀπὸ ἀπόψεως φρονημάτων, ἐννοῶ, νομίζω ὅτι ἔπρεπε πάντως νὰ γίνῃ μία Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ μία ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀσχολῶνται καὶ ἐπὶ τῶν προμηθειῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῇ κανεὶς ἐλευθέρως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ προμηθειῶν κρατικῶν, ἐνῷ, ἂν ἤμεθα εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐκεῖ παρευρίσκετο καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἔδιδεν ἐξηγήσεις, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν καὶ νὰ συζητῶμεν περὶ ὅλων τῶν σχετικῶν θεμάτων ἐλευθέρως. Κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν εἶναι ἄνευ σημασίας τὸ πρᾶγμα αὐτό. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς προμηθείας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὸ παρελθόν, πρέπει νὰ διακρίνωμεν προμηθείας προπολεμικὰς καὶ προμηθείας γενομένας κατὰ τὸν πόλεμον· οἱ ὁμιλοῦντες περὶ προμηθειῶν γενομένων μετὰ τὸν πόλεμον πιθανὸν νὰ ἀγνοῶσι τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκετο τὸ Κράτος. Τὰ πράγματα δὲν εἶναι ὅπως ἦσαν πρὸ τοῦ πολέμου, ἤλλαξαν διαρκοῦντος τοῦ πολέμου καὶ παραμένουν εἰσέτι. Ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι πλέον εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο πρὸ τοῦ πολέμου τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ· τὸ νὰ λέγῃ κανεὶς ὅτι κάμνει προμηθείας καὶ θέτει τοὺς δεῖνα καὶ δεῖνα ὅρους δὲν ἀρκεῖ. Δυστυχῶς ἡ σύμβασις δὲν εἶναι ἑτεροβαρής, εἶναι σύμβασις ἀμφοτεροβαρὴς καὶ πρέπει τοὺς ὅρους αὐτοὺς νὰ τοὺς δέχηται καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ προμηθεύσῃ τὰ εἴδη. Ἐλέχθη: Διατί δὲν μᾶς παραδίδουν τὰ εἴδη εἰς τὸν Πειραιᾶ; Διότι δὲν μᾶς τὰ προσφέρουν. Ἐγώ, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον, πολλάκις ἔκαμα προκηρύξεις καὶ ἐζήτουν νὰ παραδίδωνται τὰ εἴδη ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Οὐδεὶς τὸ παρεδέχθη. Τί συμβαίνει; Δυσπιστία διὰ τὰς ἑλληνικὰς Ἀρχάς, διὰ τὸ παρελθόν, δυσπιστία διὰ τὴν πληρωμὴν καὶ διάφοροι ἄλλοι λόγοι. Δεύτερον, λέγουσιν ὅτι τὰ ἀπαιτούμενα εἴδη πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ παραγγέλλῃ πρὸ 5 καὶ 6 μηνῶν· ἄριστον τοῦτο, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ περιστάσεις καθ’ ἃς παρουσιάζονται ἀνάγκαι ἐπιτακτικαὶ καὶ ἀνάγκαι διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐγκαίρως ἡ παραγγελία ἕνεκα λόγων τοὺς ὁποίους παρουσιάζει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι πάντοτε δικαιολογημένοι. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πολλάκις δὲν ἔχει νὰ πληρώσῃ τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν παραγγελίαν ποσὸν καὶ ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῆς παραγγελίας. Πολλάκις διὰ τοιοῦτον λόγον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠρνεῖτο νὰ ἐκδώσῃ καὶ μᾶς δώσῃ τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν προμήθειαν συνάλλαγμα. Πόσος θόρυβος καὶ πόσαι συζητήσεις ἐγίνοντο συχνὰ διὰ νὰ μᾶς ἐκδίδηται τὸ συνάλλαγμα ἀμέσως καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μεθ’ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν τοῦτο ποτὲ δὲν κατωρθοῦτο, διότι καὶ δέκα ἡμέρας κάμνει διὰ νὰ γυρίσῃ ἀπὸ γραφείου εἰς γραφεῖον μία τοιαύτη ἔγκρισις καὶ ἀποστολὴ τῆς ἐντολῆς. Δι’ αὐτὸ τὰ πράγματα βαδίζουν τὸν δρόμον των. Σᾶς ὁμιλῶ περὶ προμηθειῶν αἱ ὁποῖαι εἶχον προβλεφθῆ ἀπὸ τὸν προκάτοχόν μου Ὑπουργὸν καὶ ὅμως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ προμήθεια, διότι ἔλειπον πολλὰ πράγματα. Ὑπέδειξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι αἱ Ἐπιτροπαὶ πρέπει νὰ κανονίζωνται κατὰ τὸν ἄλφα ἢ βῆτα τρόπον καὶ νὰ ἱδρυθῇ Ἐπιμελητήριον προμηθειῶν διὰ νὰ συλλέγωνται αἱ τιμαί. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι αἱ προμήθειαι γίνονται πάντοτε μὲ μειοδοτικὴν δημοπρασίαν, ἀλλὰ μὲ ζήτησιν τῶν τιμῶν τῶν διαφόρων Ἐπιμελητηρίων τοῦ κόσμου, ὥστε τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν γίνονται αἱ προκηρύξεις τῶν μειοδοσιῶν ὑπάρχουν αἱ τιμαὶ αἱ ὁποῖαι ἰσχύουσιν εἰς ὅλας τὰς μεγάλας ἀγορὰς τοῦ κόσμου.

§227Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐννοῶ μόνον νὰ γνωρίζωμεν τὰς τιμὰς διὰ τῶν Ἐπιμελητηρίων, θέλω τὸν τρόπον καθ’ ὃν θὰ γίνῃ ἡ προμήθεια νὰ μὴ τὸν καθορίζῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ κάποιος ἄλλος, ὥστε ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κάμῃ τὴν μειοδοσίαν· νὰ μὴ δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι αὐτὸ θὰ τὸ πάρω ἀπὸ τὸ δεῖνα κατάστημα ἢ ἂν θὰ γίνῃ ἡ προμήθεια μὲ δημοπρασίαν ἐδῶ ἢ εἰς τὸ Λονδῖνον ἢ μὲ διαπραγματεύσεις. Αὐτὰ θέλω νὰ τὰ καθορίζῃ ὄχι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου.

§228Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὰ πράγματα δυστυχῶς, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν ἀλλάσσουν ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους οὔτε ἀπὸ τὴν στολὴν τῶν ἀνθρώπων· δὲν παίζει ρόλον τὸ ποίαν στολὴν φέρει τὸ πρόσωπον, διότι καὶ τὰ στρατιωτικὰ πρόσωπα ἔκαμαν ἐπιτυχεῖς προμηθείας καὶ ἐπιτυχεῖς διαγωνισμοὺς καὶ ὠφέλησαν τὸ Δημόσιον κατὰ πολὺ εἰς πλείστας περιστάσεις, ἀλλὰ καὶ οἱ πολῖται περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλοῦμεν.

§229Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρέπει νὰ μορφωθῇ ὁ λαὸς καὶ νὰ ἀποκτήσωμεν χαρακτῆρας, αὐτὸ δὲ θὰ κατορθωθῇ δι’ αὐτῶν τῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων πιέζομεν τὸν κόσμον νὰ γίνῃ τίμιος.

§230Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐὰν οἱ χαρακτῆρες δημιουργῶνται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ μόνον, τότε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν θὰ προσθέσωμεν μερικοὺς πολίτας καὶ ἡσυχάζομεν. Τὸ μέτρον αὐτὸ ἐδοκιμάσθη, κύριοι, εἰς τοὺς πολέμους τοῦ 1912–1913, καὶ πρὸ τοῦ πολέμου, μετεῖχον πολλοὶ εἰς τὰς προμηθείας καὶ ἐκλήθη καὶ τὸ Ἐπιμελητήριον, ἐπὶ Ὑπουργοῦ τοῦ κ. Λ. Μιχαλακοπούλου ἐγένοντο προμήθειαι, καὶ τί συνέβη; Ἕνας γενικὸς ἀντιπρόσωπος, ὁ ὁποῖος ἐστάλη ἀπὸ τὸ Ἐπιμελητήριον, δὲν κατώρθωσε νὰ ὑπάγῃ ποτὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ οὕτως ἐματαιοῦντο αἱ συνεδριάσεις. Δὲν εἶναι μόνον ἡ συναίσθησις τοῦ καθήκοντος, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ θέλησις.

§231Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἔλεγον ὅτι, ἐὰν θέλητε νὰ καταλήξῃ συντόμως ἡ προσπάθειά σας, ἔχει ἀνάγκην τροποποιήσεως ὁ Νόμος ὁ Ποινικός, διότι, ὡς εἶναι, τιμωρεῖ καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν δῶρα καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δίδουν. Ἐὰν τροποποιηθῇ αὐτὸ τὸ σημεῖον τοῦ Ποινικοῦ Νόμου καὶ ἀπαλλαγῇ τῆς ποινικῆς δίκης ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δίδει τὰ δῶρα, τότε θὰ ἀνακαλύπτωνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δωροδοκοῦνται. Δὲν θὰ γίνηται οὐδεμία κατάχρησις. Εἶναι παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔχω κάμει πρὸ πολλοῦ.

§232Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, τὰ στρατιωτικὰ δικαστήρια δὲν εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ φέρωσι τὸν πανικὸν εἰς ὅλα τὰ ἐγκλήματα. Δὲν ἀρκεῖ μόνον ὁ καθένας ἐγκληματίας ν’ ἀπειληθῇ ὅτι θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ Στρατοδικεῖον διὰ νὰ φοβῆται, διότι εἰς ἀπάντησιν ἔχομεν κατηγορουμένους ἐπὶ καταχρήσεσι τῶν ὁποίων αἱ ὑποθέσεις εὑρίσκονται ἐκκρεμεῖς εἰς τὰ στρατιωτικὰ δικαστήρια. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ γνωρίζει καὶ ἐζήτησε καὶ τὸν φάκελον καὶ ἐν τῇ ἐρεύνῃ θὰ ἴδητε πόσαι διαταγαὶ ἔχουσιν ἐκδοθῆ πρὸς ταχεῖαν περαίωσιν αὐτῶν. Ὄχι μόνον ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων Ὑπουργῶν μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν εἶδον νὰ εἰσαχθῇ κανεὶς εἰς δίκην.

§233Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἴπατέ μας διατί δὲν ἐδικάσθησαν.

§234Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διότι ἐκηρύχθησαν ἀναρμόδια τὰ στρατιωτικὰ δικαστήρια· στρατιωτικοὶ συνεργοῦντες μετὰ πολιτῶν παραπέμπονται εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια, διότι διὰ νὰ καταχρασθῇ ὁ στρατιωτικὸς θὰ συμφωνήσῃ μὲ ἕνα πολίτην. Δὲν εἶναι μόνον αἱ καταχρήσεις τῆς Ἀμερικῆς, ἀλλ’ εἶναι καὶ τοῦ Αʹ Σώματος τοῦ Στρατοῦ.

§235Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἕως ὅτου ἀποφασίσῃ τὸ Στρατοδικεῖον ἐπὶ τῆς σωρείας τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν ὅτι εἶναι ἀναρμόδιον, ἔμειναν ἐκκρεμεῖς αἱ ὑποθέσεις ἐπὶ τρία ἔτη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι καταχρήσεις γίνονται καὶ ἐκ προθέσεως καὶ ἐξ ἀγνοίας καὶ ἐξ ἀμελείας, οὐχ ἧττον ὅμως ἦλθεν ἡ συζήτησις ἐδῶ καὶ ἐπὶ μιᾶς περιπτώσεως καταχρήσεων ἐπὶ τῆς κατασκευῆς ἀρβυλῶν. Εἶναι ὁμολογουμένως τὸ πρᾶγμα χειρότερον ἀπὸ ὅ,τι παρεστάθη ἀπὸ τοὺς ὁμιλήσαντας πρὸ ὀλίγου. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι μόνον, δὲν εἶναι αἰωρούμενον, ἀλλ’ ἔχει συνέχειαν καὶ συνάφειαν μὲ τὴν ὅλην κατάστασιν, διότι, ἐὰν ἐκ τῶν ὑστέρων ἐξετάσῃ τις τὰ πράγματα, καὶ μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἑνὸς πολιτεύματος, θὰ ἴδῃ ὅτι ἀπεφασίσθη ὑπὸ Κυβερνήσεως προγενεστέρας καὶ ἐδόθη ἐργασία εἰς τοὺς ἐργάτας τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἡ ἰδέα αὐτὴ ἀρχικῶς ὅταν ἐλήφθη ἦτο ἐπαινετή, διότι ὑπῆρξε μία κρίσις ἐργασίας, διότι οἱ διάφοροι κεφαλαιοῦχοι εἶχον κάμει συνασπισμὸν καὶ οἱ ἐργάται, δημιουργοῦντες ἀπεργίαν, δὲν εὕρισκον ἐργασίαν. Τότε ἐπενέβη τὸ Κράτος κατὰ τὸ 1919.

§236Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Παλαιότερα. Τῷ 1911.

§237Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τότε ἦσαν ὁμαλὰ τὰ πράγματα.

§238Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἱδρύθησαν τότε.

§239Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κατόπιν ἤρχισαν οἱ ψευδοσυνεργατικοὶ συνεταιρισμοί, ἐδόθη ἡ ἐργασία αὐτὴ ἕνεκα κοινωνικῆς ἀνάγκης, ἀλλ’ αἱ συνεργατικαὶ Ἑνώσεις ἐπολλαπλασιάσθησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἔκαμον πλοκάμους καὶ ἐξηπλώθησαν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§240ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἶχε μάλιστα δοθῆ καὶ μία διαταγὴ νὰ μὴ δίδουν ἐγγυήσεις.

§241Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἐπαλλαπλασιάσθησαν αἱ συνεργατικαὶ Ἑνώσεις, εἶχον δὲ ἐγγράψει κυρίως μέλη εἰς αὐτὰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν εἶχον σχέσιν μὲ τὴν ἐργασίαν αὐτήν, καὶ ὅμως ἦσαν μέλη συνεργατικά. Αὐταὶ αἱ συνεργατικαὶ Ἑνώσεις προσήρχοντο εἰς τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐζήτουν πρὸς προστασίαν τῶν ἐργατῶν ἐργασίαν, ἐπίεζον δὲ πολλάκις καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ νὰ λάβουν ἐργασίαν. Κατόπιν ἐδημιουργεῖτο ὁ λεγόμενος χρηματοδότης, ὁ ὁποῖος ἀνελάμβανε τὴν ἐργασίαν πρὸς 170 δραχμάς, εἰς τὴν κλίμακα δὲ τοῦ Ὑπουργείου ἐπώλει 160 δραχμὰς τὸ ζεῦγος καὶ κατήρχετο εἰς τὸν ἐργάτην μὲ 120 δραχμὰς διὰ νὰ κατασκευάσῃ τὰς ἀρβύλας ὁ πραγματικὸς ἐργάτης, ὅπως ἀνέφεραν οἱ προλαλήσαντες. Οἱ διάφοροι ἐκμεταλλευταὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐπώλουν καὶ μετεπώλουν. Αὐτὴ ἡ κατάστασις ἤρξατο ἀπὸ τοῦ 1915–1920, ἔλαβεν ἐπέκτασιν μεγίστην κατὰ τὸ 1921–1922, ἐσυνεχίσθη δὲ καὶ ἐπὶ Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία προσεπάθησε νὰ περιορίσῃ τὸ πρᾶγμα, ἀλλ’ ἀπολύτως δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ περιορίσῃ, διότι δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι μετὰ τὴν συμφορὰν τὴν ἐθνικὴν ἐδημιουργήθη ἐδῶ ἄλλη κατάστασις ἐσωτερικὴ καὶ ἐργατική, καθ’ ἣν εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ ὑποχωρήσεις. Αὐτὴν τὴν κατάστασιν εὗρον, ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§242ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πόσας ἀρβύλας εὑρήκατε;

§243Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν εὗρον ἀρβύλας, εὗρον αἰτήσεις διὰ νὰ δοθῇ ἐργασία εἰς τὰ συνεργατικὰ συνεργεῖα. Ἦλθον πολλοὶ πληρεξούσιοι, δὲν γνωρίζω ἂν ἤλθετε καὶ ὑμεῖς, ἦλθον ἐν τῷ δικαίῳ, διότι πολλοὶ συνεργατικοὶ συνεταιρισμοὶ ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας ἐδικαιοῦντο νὰ λάβωσιν ἐργασίαν, διότι μὲ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον εἶχε ληφθῆ, νὰ δοθῶσι 1000 ζεύγη εἰς κάθε συνεργατικὸν συνεταιρισμόν, ἐδικαιοῦντο νὰ λάβουν καὶ οἱ τῶν ἐπαρχιῶν. Δικαιότατα λοιπὸν οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ οἱ πληρεξούσιοι τῶν μερῶν εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκουν οἱ συνεταιρισμοὶ ἤρχοντο καὶ ὑπεστήριζον ὅτι «ἐδώσατε εἰς αὐτούς, πρέπει νὰ δώσητε καὶ εἰς ἡμᾶς». Εἰδικώτερον δὲ ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ ἦλθεν ὅλος ὁ σύλλογος τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν πληρεξουσίων καὶ μοὶ ἔλεγε νὰ δώσω ἐργασίαν.

§244Π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦλθον ἐγώ.

§245Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐβαρεθήκατε νὰ ἔλθητε, διότι εἴχετε καθῆκον νὰ ἔλθητε, διότι ὅλα τὰ ἐργατικὰ σωματεῖα συνῆλθον καὶ ἐζήτουν τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἐφρόνουν ὅτι εἶχον: τουτέστι νὰ τοῖς δώσωμεν ἐργασίαν καὶ θὰ τοῖς ἔδιδον, ἂν δὲν συνέβαινεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον θ’ ἀκούσητε τώρα.

§246Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐκεῖνος εἰς τὸν ὁποῖον ἐδίδετο ἡ ἄδεια ἦτο μέλος τῆς συνεργατικῆς ἢ ἐδίδετο εἰς οἱονδήποτε;

§247Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὁ χρηματοδότης ἦτο αὐτός. Λοιπὸν τότε ἀμέσως ἐζήτησα τὸν φάκελον καὶ συνάμα καλῶ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐπιμελητείας καὶ τοῦ ἐζήτησα τὴν πληροφορίαν πόσας ἀρβύλας ἔχομεν εἰς τὰς ἀποθήκας μας. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον μοῦ ἐπαρουσίασεν ἦτο ὁμολογουμένως ὑπέρογκον. Ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν καὶ ἐπιστράτευσιν ἀκόμη καὶ νὰ ἔχωμεν ἀρβύλας. Διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὸν φάκελον ὁ ὁποῖος ἦτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐκεῖ εἶδον τὰς ἐκθέσεις τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὅλων τῶν μεράρχων, πολλῶν διοικητῶν συνταγμάτων, οἱ ὁποῖοι περιέγραφον μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα τὴν ποιότητα τῶν ἀρβυλῶν αὐτῶν. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς, τουτέστιν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναλάβω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, οὐδὲ ἓν ζεῦγος ἀρβυλῶν ἐδόθη εἰς κανένα. Τὸ ἐτήρησα ἀπολύτως μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν παρῃτήθην. Δὲν ἐδόθη ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου καὶ ἐπὶ τῶν δύο Κυβερνήσεων οὔτε ἓν ζεῦγος ἀρβυλῶν εἰς συνεταιρισμούς. Ὀφείλω, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως καὶ νὰ ἐξάρω τὴν ἀρετὴν τόσον τῶν συνιστώντων ὅσον καὶ τοῦ λαοῦ τοῦ ἰδίου. Διότι, ἐνῷ εἶχον ἀναριθμήτους πιέσεις πανταχόθεν, εἴτε ἐκ τῶν κυρίων πληρεξουσίων εἴτε ἐξ ἄλλων συνηγορούντων, εἶπον ὅτι, ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι ἔδωσα εἰς ἕνα, ἔστω καὶ ἓν ζεῦγος, τότε πρέπει νὰ δώσω εἰς τὸν ἄλλον 10.000. Μὲ αὐτὰς τὰς λέξεις ὑπεχώρουν καὶ μετὰ 10–15 ἡμέρας ἀπεδέχθησαν ὅλοι καὶ ἔπαυσα νὰ ἔχω καμμίαν ἐνόχλησιν. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου μου προσεπάθησε νὰ μὲ πείσῃ ὅτι τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπεχείρουν εἶναι ἀδύνατον, διότι αἱ πιέσεις εἶναι πολλαί. Εἶπον ὅτι δύναμαι, ἀντέστην καὶ δὲν ἔδωσα. Ἡ ὑπηρεσία τὸ ἐγνώριζεν αὐτὸ καὶ δυστυχῶς ἀκούω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῆς Ἐπιμελητείας δὲν τῷ κατέστησε γνωστὸν ἓν μέτρον διατηρηθὲν ἐπὶ δύο μῆνας, καὶ διετηρήθη μετ’ αὐστηρότητος καὶ ἀμεροληψίας καὶ ἰσότητος. Ἡ ὑπηρεσία, φρονῶ, ἔπρεπε νὰ σᾶς τὸ εἴπῃ αὐτό. Σᾶς τὸ λέγω ἐπίτηδες διὰ νὰ τὸ ἐλέγξητε. Δὲν σᾶς κατέστησε γνωστὸν ὅτι ἐπὶ δύο μῆνας οὔτε ἓν ζεῦγος εἶχε δοθῆ. Ἐγὼ μάλιστα, κ. Ὑπουργέ, μόλις τὸ ἔμαθον διὰ φίλου μου καὶ φίλου σας σᾶς τὸ παρήγγειλα, ἀλλ’ εἶχε δοθῆ ἡ παραγγελία.

§248Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ ἔδωσα ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως καὶ ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην, διότι τὸ ἐθεώρησα ὡς ἐθνικὴν ἀνάγκην.

§249Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἐγνώριζον τὴν ἐθνικὴν ἀνάγκην καὶ εἰς ἐμὲ αἱ ἴδιαι πιέσεις ἐγένοντο, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔστερξα νὰ δώσω διὰ νὰ μὴ κάμω τὴν κακὴν ἀρχήν. Ἰδοὺ ποῖον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς τῶν ἀρβυλῶν καὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον παρείχοντο. Αἱ ἀποθῆκαι τοῦ Στρατοῦ ἔχουν σήμερον ἀρκετὸν ποσὸν ἀρβυλῶν· ἀλλὰ δυστυχῶς εἶναι ἀνάγκη τὸ Κράτος νὰ μεριμνήσῃ καὶ θὰ μεριμνήσῃ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, πρὸς κατασκευὴν ἄλλης ποιότητος ἀρβυλῶν δι’ ἐνδεχομένην ἄλλην περίπτωσιν καὶ ἀνάγκην, ἀλλ’ ἀφοῦ καταναλωθοῦν αἱ ὑπάρχουσαι. Λοιπὸν ὅ,τι θέλει νὰ τηρήσῃ τις ἐν αὐστηρότητι καὶ ἰσότητι τὸ τηρεῖ καὶ γίνεται καὶ ἀποδεκτὸν εὐαρέστως καὶ ἀπὸ τοὺς πολιτευομένους καὶ ἀπὸ τοὺς πολίτας. Δύο λέξεις θέλω νὰ εἴπω διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν: Ἐθίγη καὶ ἓν ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει. Πρόκειται περὶ τοῦ ὑλικοῦ τοῦ πολέμου. Βεβαίως τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐπαρκείας τοῦ ὑλικοῦ πολέμου δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ τὴν ἔχω ἐγώ· τὴν ἔχει ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν της τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἔχει τὰς γενικωτέρας ἀνάγκας καὶ κατευθύνσεις τῆς πολιτικῆς της, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐν τῷ προγράμματί της τούτῳ ἔχει βοηθὸν συνυπεύθυνον, ὅπως εἶναι ἐν τῷ συνόλῳ της, καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὑρέθη εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ παράσχῃ ὡρισμένας πιστώσεις διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν τῷ μέτρῳ δὲ τῶν πιστώσεων ἐκείνων, ὑποθέτω, ἐκτὸς ἂν ἤρχισαν ἤδη, ὅτι θὰ γίνουν αἱ παραγγελίαι. Μόνον ἀκροθιγῶς θὰ εἴπω λέξεις τινάς: Ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ ὑλικοῦ πολέμου καὶ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ Στρατοῦ δὲν εἶναι ζήτημα ἁπλῶς ἑνὸς ἢ δύο προσώπων καὶ τῆς γνώμης τοῦ Α ἢ τοῦ Β ἀνήκοντος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως χρημάτων οὔτε ἀπὸ ἀπόψεως εὐθηνίας καὶ καταλληλότητος, ἀλλὰ γενικῶς, ὑποθέτω ὅτι θὰ ἐθίγῃ ἢ θὰ ἐξητάσθη τοὐλάχιστον εἰς τὸ Γενικὸν Συμβούλιον τῶν στρατηγῶν, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε κατὰ γενικὰς κατηγορίας ἢ γραμμάς.

§250Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ποῖον ζήτημα ἐννοεῖτε;

§251Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ Στρατοῦ.

§252Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἐν Θεσσαλονίκῃ εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἄλλως τε αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς τεχνικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ τὸ ἐξετάσουν αἱ Ἐπιτροπαί, αἱ δοκιμαὶ αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ νὰ ἴδωμεν τὰ πορίσματα, διότι αὐτὸ δὲν φαίνεται εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ ὅπλου. Θὰ φανῇ, ἀφοῦ δοκιμασθῇ, ἀφοῦ ρίψουν ὡρισμένας βολάς. Ὅλα αὐτὰ γίνονται ἀπὸ ἀνθρώπους εἰδικούς.

§253Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑπάρχει κάτι τι ἄλλο γενικώτερον στρατιωτικὸν συνδυαζόμενον μὲ τὴν πολιτικήν. Ὑπάρχει ἡ προμήθεια τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ Στρατοῦ, ἡ ὁμοιογένεια, ἀναλόγως τῆς ἐντάσεως τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν τῷ νῷ τις. Πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὁμοιογένειαν τῶν ὅπλων συμφώνως μὲ τὰ ὑπάρχοντα, τόσον τῶν ὅπλων ὅσον καὶ τῶν πυροβόλων.

§254Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θὰ ἐπιδιωχθῇ νὰ ἔχωμεν τὴν ὁμοιογένειαν, ὅταν εἶναι δυνατὸν τοῦτο.

§255Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἀκριβῶς ἐδῶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας. Δυστυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν διότι θὰ ἐχρειάζετο νὰ ἦτο μία Ἐπιτροπή.

§256Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀλλ’ εἶναι πολλαὶ Ἐπιτροπαί, δὲν εἶναι μία.

§257Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν εἶναι Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί.

§258Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ βεβαίως δὲν ἠμπορεῖ νὰ δοκιμάσῃ ὅπλα.

§259Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὄχι βεβαίως, ἀλλ’ ἠμπορεῖ νὰ καθορίσῃ μίαν πολιτικὴν καὶ ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ἂν εἶναι σπουδὴ νὰ ἔλθουν τὰ ὅπλα ἀπ’ ἐκεῖ, διότι τὸ ζήτημα ἐν ταῖς γενικαῖς αὐτοῦ γραμμαῖς δὲν εἶναι ἁπλῶς τεχνικόν. Σᾶς εἶναι γνωστόν, κ. Ὑπουργέ, ὅτι καὶ διὰ παραγγελθέντα ἀκόμη πυροβόλα ἐγένετο ἀμφισβήτησις μεταξὺ εἰδικῶν. Ἐγὼ δέ, μὴ ἔχων τὰς γνώσεις τὰς ὁποίας ἔχετε σεῖς ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, κατήρτισα Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐζήτησα νὰ μετάσχουν καὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ Πυροβολικοῦ, οἱ ὁποῖοι τὰ μετεχειρίσθησαν ἐν τῷ πολέμῳ, διὰ νὰ ἐκφέρουν τὴν γνώμην των. Αὐτὰ εἶναι τεχνικὰ ζητήματα. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι γενικωτέρας σημασίας.

§260Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Τὸ καταστάλαγμα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἠλείας συναδέλφου ἦτο ἀπὸ μιᾶς μὲν ἀπόψεως ὅτι δὲν ἀρκοῦν νομοθετικὰ μέτρα, ἀλλὰ χρειάζεται ἠθικοποίησις ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας διὰ νὰ εὐδοκιμήσουν τὰ μέτρα αὐτά, καὶ δεύτερον ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ συντελεστικώτερα μέτρα διὰ νὰ περιορίζωνται τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος ἀτοπήματα εἶναι ἡ λειτουργία Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ὁ ἀντιλέγων. Ἀλλ’ ἐδῶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἔδωκε τὴν ἐμπρέπουσαν ἀπάντησιν, εἰπὼν ὅτι, ὅταν ὑπάρχῃ καὶ γενικωτέρα ἐξασθένησις τῶν ἀρετῶν τοῦ ἀνθρώπου, τίθενται φραγμοὶ διὰ μέτρων νομοθετικῶν εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἀσθενέστεροι χαρακτῆρες νὰ ἐμποδίζωνται ἀπὸ τοῦ νὰ παρασυρθοῦν εἰς τὸν κατήφορον τῆς ἀθετήσεως τῶν πρὸς τὸ Κράτος ὑποχρεώσεων. Ἑπομένως, ὅσον καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι μόνον μὲ νομοθετικὰ μέτρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν νὰ ἔχωμεν τὴν καλυτέραν ἀπόδοσιν ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς διαχειρίσεως τῶν δημοσίων πραγμάτων, πάλιν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο παρὰ ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ λάβωμεν μέτρα νομοθετικά, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τοῦ παραδείγματος τῶν τιμωριῶν νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἠθικὴν ἀνύψωσιν τῆς κοινωνίας. Καὶ εἶχε πολὺ δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φέρῃ τὸ παράδειγμα τῆς Ἀγγλικῆς κοινωνίας κατὰ τὰ τέλη τοῦ 18ου αἰῶνος, ὁπότε πράγματι αἱ ἠθικαὶ ἀρχαὶ εἶχον καταπέσει, εἶχον τὰ ἠθικὰ ἐλατήρια χαλαρωθῆ, ἀλλ’ ἀντιθέτως εἶχε δημιουργηθῆ ἐναντίον αὐτῆς τῆς ἠθικῆς καταπτώσεως μία φυσιολογικὴ ἀντίδρασις, ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα ἕνα ἠθικὸν σχολαστικισμὸν ἐν Ἀγγλίᾳ, ὁ ὁποῖος ὅμως ἐπέδρασεν εὐεργετικῶς εἰς τὴν διοίκησιν τῶν κοινῶν καὶ ἐν γένει εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ χαρακτῆρος τῶν Ἄγγλων. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἄλλο καταστάλαγμα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἠλείας συναδέλφου, ὅτι χρειάζονται αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, εἰς τοῦτο δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐδῶ αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ὑπάρχουν κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν λειτουργοῦν, ἐπὶ παραδείγματι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως ἀλλαχοῦ. Θὰ ἦτο βεβαίως εὐχῆς ἔργον νὰ ἐλειτούργουν καὶ ἐνταῦθα. Ἡ κυριωτέρα διαφορὰ κεῖται εἰς τοῦτο: εἰς τὸ ὅτι ἀλλαχοῦ λειτουργοῦν κατὰ τοιοῦτον τρόπον αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, ὥστε παρέχουν μεγαλυτέραν ἐμπιστοσύνην καὶ ἀποτελοῦν τρόπον τινὰ βοηθητικὸν ὄργανον τῆς Κυβερνήσεως κυρίως διὰ τὰ ζητήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ συζητηθοῦν δημοσίᾳ. Καὶ πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾶ τὰς ἐξωτερικὰς ὑποθέσεις, σκέπτεται, πρὶν εἰσηγηθῇ τὴν μεταρρύθμισιν τῆς συνθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ὀργανώσῃ μίαν ἐπαφὴν τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὥστε τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦν νὰ συζητηθοῦν δημοσίᾳ νὰ δύνανται νὰ συζητῶνται ἐν στενωτέρῳ κύκλῳ μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν διαφόρων κομμάτων. Ἤδη καὶ διὰ τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἔγινε κάτι τι ἀνάλογον. Ἡ πεῖρα θὰ μᾶς δείξῃ ἂν ἠμποροῦμεν αὐτὸ νὰ τὸ μονιμοποιήσωμεν εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν διὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦν νὰ συζητηθοῦν δημοσίᾳ νὰ γίνεται συνεργασία εἰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς ἐν στενωτέρῳ κύκλῳ τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ Σώματος. Ἀλλ’ αὐταὶ εἶναι γενικώτεραι παρατηρήσεις αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὰς συζητήσεις τοῦ μέλλοντος. Ἐτονίσθη ἀπὸ ὅλους ὅτι ἰδίως ἀπὸ τὸν πόλεμον καὶ ἐντεῦθεν καὶ λόγῳ τῆς χαλαρώσεως τῶν ἠθικῶν ἐλατηρίων καὶ λόγῳ τῶν μεγάλων ποσῶν τῶν προμηθειῶν, διότι, ἂν συγκρίνητε τὰς προπολεμικὰς προμηθείας μὲ τὰς σημερινάς, θὰ ἴδητε ὅτι μεγάλη διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ προμηθειῶν προπολεμικῶν καὶ σημερινῶν, καὶ λόγῳ λοιπὸν τῶν μεγάλων ποσῶν τῶν προμηθειῶν ἔγιναν πολλαὶ καταχρήσεις. Κατὰ ποῖον τρόπον διηυκολύνθησαν αὐταὶ αἱ καταχρήσεις, ἤδη ἐτονίσθη ἀπὸ τοὺς διαφόρους συναδέλφους. Διότι δηλ. αἱ παραγγελίαι δὲν ἐγίνοντο ἐγκαίρως, διότι ἡ ἰδία ὑπηρεσία εἶναι ἡ παραγγέλλουσα, ἡ χρησιμοποιοῦσα ἀφ’ ἑνὸς καὶ προμηθεύουσα ἀφ’ ἑτέρου, διότι κατὰ τὴν παραλαβὴν εἶναι ἡ αὐτὴ πάλιν ὑπηρεσία ἡ χρησιμοποιοῦσα ἡ ὁποία ἐνεργεῖ τὴν παραλαβὴν καὶ διότι ἀκόμη κατὰ τὴν πληρωμὴν παρουσιάζονται δυσχέρειαι. Ὅλαι αὐταὶ αἱ διέξοδοι, πρὸ τῶν ὁποίων εὑρισκόμεθα, συνέτεινον εἰς τοῦτο. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς εἶπεν, ἀνακοινώνων σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ ποίους τρόπους θὰ ἠδυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἡ ὁποία διευκολύνει τὰς καταχρήσεις, δηλ. δι’ ὀργανώσεως μιᾶς Ἐπιτροπῆς περιλαμβανούσης ὄχι μόνον ἀντιπροσώπους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων Ὑπουργείων, τῆς Συγκοινωνίας, τῆς Γεωργίας, τῶν Οἰκονομικῶν κλπ., καθὼς καὶ ἀντιπροσώπους τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι ὑπὸ τὸν διαρκῆ ἔλεγχον τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου, καὶ διὰ τῆς ἐνεργείας τῆς προμηθείας χωριστὰ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν παραγγέλλουσαν, ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν διατάσσουσαν, διὰ τῆς ἐνεργείας τῆς παραλαβῆς ἐκτὸς τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν περισσότερον προσιτὴν εἰς τοὺς προμηθευτὰς καὶ τέλος διὰ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἐγκαίρου πληρωμῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περιορισθοῦν αἱ καταχρήσεις. Δὲν λέγω ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου θὰ ἀποκλεισθοῦν ἐντελῶς αἱ καταχρήσεις, ἀλλὰ θὰ περιορισθοῦν, διότι δὲν θὰ ἀποφασίζηται ἡ προμήθεια ἐντὸς ἑνὸς γραφείου στενοῦ, ὅπου ὑπάρχει μόνον εἷς προϊστάμενος, διότι, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ὁ Ὑπουργὸς ἐπιμελὴς καὶ εὐσυνείδητος, θὰ ὁμολογήσητε πάντες ὅτι θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιβλέψῃ ὁ ἴδιος τὰς λεπτομερείας τῆς προμηθείας, ὥστε ἡ ἰδική του ἀνάμιξις νὰ ἀποσοβῇ ζημίας. Λοιπὸν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθοῦν αἱ καταχρήσεις. Ὅλαι αἱ σκέψεις τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν εἰς αὐτὸ κατέληξαν. Καὶ ἄλλοτε τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Ἀθηνῶν εἶχεν ὑποβάλει ὑπομνήματα διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν καταχρήσεων τὰ ὁποῖα κατέληγον εἰς τὸ αὐτὸ συμπέρασμα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπομένει εἶναι νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ νὰ ἐπιβλέψωμεν, ὥστε νὰ λειτουργήσῃ ἀπροσκόπτως. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετόν, ὅπως ἐμποδίσωμεν τὰς καταχρήσεις, νὰ καταδιώξωμεν τοὺς ὑπευθύνους καὶ νὰ κάμωμεν καλυτέραν ἐκλογὴν τῶν καταλλήλων προσώπων. Χρειάζεται ἀλλαγὴ ὁλοκλήρου τοῦ συστήματος τῶν προμηθειῶν καθ’ ὃν τρόπον ἐξέθεσα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν λειτουργίαν τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ εἶναι νὰ ἴδωμεν κατ’ ὀλίγον πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν τὸ σύστημα καθ’ ὃ αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ νὰ ἀποτελοῦν μονίμους ὀργανώσεις, συνεργαζομένας μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία εἶναι πλέον περιττὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ, ἀφοῦ θὰ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται τὸ νομοσχέδιον. Βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινοῦ διακανονισμοῦ τῆς ὑδρονομῆς διὰ τῶν ἀρδευτικῶν ὑδάτων τοῦ χειμάρρου Γλαύκου–Λεύκας τῆς μεσημβρινῆς πεδιάδος Πατρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§262ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον ὥραν 5.30′ μ.μ. (Ὥρᾳ 10.30′ μ. μ.)