1924.06.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52Α

Τῆς 4ης Ἰουνίου 1924

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησίς τις ἀφορῶσα τὰ πρακτικά; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰς ἑξῆς ἀναφοράς: — Ἡ Ἰσραηλιτικὴ Κοινότης Πρεβέζης παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως ἐξαιρεθῶσιν οἱ Ἰσραηλῖται τῆς κυριακῆς ἀναπαύσεως. — Ἡ Ἕνωσις ἐφέδρων πολεμιστῶν Ἡρακλείου παρακαλεῖ ὅπως μὴ ἐκδιωχθῇ ὁ ἔφεδρος Ἰωάννης Κλάδος ἀπὸ τὸ ὀθωμανικὸν μαγαζεῖον. — Οἱ ἰδιοκτῆται καταστημάτων Σπάρτης αἰτοῦνται τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. — Ὁ πρόεδρος τοῦ Συνεταιρισμοῦ Βαρυμπόπης διαμαρτύρεται διὰ τὴν στάσιν τοῦ προϊσταμένου τοῦ Γραφείου Ἐποικισμοῦ. — Οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως Ἀμφίσσης παρακαλοῦσιν ὅπως διαταχθῇ ἡ ἄμεσος ἀποστολὴ ἀλεύρων, περιελθόντες εἰς ἀπόγνωσιν ἐκ τῆς ἀπὸ δεκαημέρου στερήσεως τούτων. — Ὁ ἐν ἀποστρατείᾳ ταγματάρχης Γεώργιος Καλογερόπουλος παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς του. — Ἡ Ἕνωσις τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Τρικκάλων– Καλαμπάκας ὑποβάλλει αἰτήματά τινα περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Καβάλλας παρακαλεῖ ὅπως ἐν τῇ ἀποκαταστάσει τῶν προσφύγων μὴ παροραθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων Καβάλλας. — Ὁ Νικόλαος Χαιρέτης παρακαλεῖ ὅπως χορηγηθῇ πίστωσις 20,000 δρ. πρὸς ἀνέγερσιν ἡρῴου ἐν Ἀρχάναις Κρήτης εἰς μνήμην τῶν ἐν πολέμῳ πεσόντων ἀδελφῶν του Γεωργίου καὶ Ἐμμανουὴλ Χαιρέτη. — Ὁ Διδασκαλικὸς Σύνδεσμος Κοζάνης παρακαλεῖ ὅπως βελτιωθῇ οἰκονομικῶς ἡ θέσις τῶν δημοδιδασκάλων. — Οἱ ἱερεῖς Σάμου παρακαλοῦσιν ὅπως ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐκεῖ ὁ νόμος «περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων». — Ἡ Συντεχνία τῶν κηπουρῶν Λαγκαδᾶ ὑποδεικνύει μέτρα τινὰ πρὸς προστασίαν των. — Διάφοροι πρόσφυγες κάτοικοι Ἀθηνῶν ὑποβάλλουσι τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἐκδίκασιν ἀπαιτήσεων γεννηθεισῶν ἐν Μ. Ἀσίᾳ, Κωνσταντινουπόλει καὶ Ἀνατολικῇ Θρᾴκῃ». — Τὸ Σωματεῖον ὑποδηματεργατῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ γνωρίζει τοὺς λόγους δι’ οὓς ἐξηναγκάσθησαν ὑπὸ τῶν ἐργοδοτῶν των νὰ ἀπεργήσουν ἵνα ἐπιτύχωσι τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των καὶ παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ μέτρα ὑπὲρ τῆς προστασίας των. — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Γ. Σολδάτος, Ἀθ. Παπαχριστόπουλος, Λ. Δρυπινᾶς, Κ. Βενιέρης καὶ Σ. Πεζᾶς ὑποβάλλουσι πρότασιν ψηφίσματος «περὶ περιελεύσεως εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Ἑλλ. Δημοσίου τοῦ ἐν Ἀθήναις γηπέδου τοῦ Πανελληνίου Γυμναστηρίου». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Ἀθ. Πρωτοσύγκελλος, Στέφ. Ἀναστασιάδης, Μιλτ. Δεληγιάννης, Γ. Ροδόπουλος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν καὶ προσθήκην εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τελωνιακῶν καὶ οἰκονομικῶν νόμων». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Κ. Ἀλαβάνος, Θ. Σοφούλης, Ἰω. Τσιριμῶκος, Κ. Ζαβιτσιᾶνος, Δ. Μαργέτης, Γ. Σίδερις, Ν. Μπακόπουλος, Π. Χαλόφτης, Δ. Μαρῆς, Π. Παναγιωτόπουλος, Ι. Κούνδουρος, Ι. Πασαλίδης, Θ. Χαβίνης, Θ. Βελλιανίτης καὶ Βύρ. Καραπαναγιώτης ὑποβάλλουσι πρότασιν ψηφίσματος «περὶ ἑρμηνείας τῆς ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1922 ἀποφάσεως τῆς Ἐπαναστάσεως περὶ ἀποκαταστάσεως εἰς τὰς θέσεις των τῶν παρανόμως ἀπομακρυνθέντων μονίμων ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς». — Ὁ πληρεξούσιος Κρανάϊας κ. Ρ. Λιβαθηνόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπονομῆς πολεμικῆς συντάξεως εἰς ὁπλίτας καὶ τὰς ἀπορφανισθείσας οἰκογενείας αὐτῶν, ὡς καὶ εἰς μὴ ἐπιστρατευμένους πολίτας παθόντας ἐν τῇ ζώνῃ τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων». Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κομιστικῆς ὑπηρεσίας Τελωνείων Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης καὶ λοιπῶν Τελωνείων». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Ι. Γιαμούζης, Θ. Κωτούλας καὶ Στέφ. Ἀναστασιάδης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας, συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 29 τοῦ ἀπὸ 19 Δεκεμβρίου 1923 Ν. Διατάγματος». Ὁ πληρεξούσιος Ν. Καλέλλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προαγωγῆς τῶν ἐν διαθεσιμότητι διατελούντων ἀξιωματικῶν πληρεξουσίων». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Σ. Γεωργιλαδάκης, Μ. Βολουδάκης, Ν. Ἀσκούτσης κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας καθηγητῶν Πανεπιστημίου». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Δ. Φλωριᾶς, Δ. Μέλφος, Ὀρ. Ζαφειρίου καὶ Ν. Μανοῦσος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν καὶ προσθήκην ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ ἐπὶ τῶν κίτρων τῆς παρεχομένης ὑπὸ τοῦ νόμου ΒΩΓʹ προσωρινῆς ἀτελείας ζακχάρεως εἰς ὡρισμένα εἴδη ἑσπεριδοειδῶν». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Ἰ. Κούνδουρος καὶ Σ. Ἀντωνιάδης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἐκδίκασιν ἀπαιτήσεων γεννηθεισῶν ἐν Μ. Ἀσίᾳ, Κων)πόλει καὶ Ἀνατ. Θράκῃ».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἔχει τὸν λόγον ὅπως κάμῃ εἰσήγησιν νομοσχεδίων.

§4Γ. ΗΣΑΪΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ὑποβολῆς τῶν πρώτων νομοσχεδίων τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Δʹ Συντακτικῆς Συνελεύσεως, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ πρὸς ὑμᾶς ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὸ πρόγραμμα ὅπερ ἐχάραξεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῶν ἀφορώντων τὰ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Εἶναι βέβαιον, κύριοι πληρεξούσιοι, διὰ νὰ εὑρίσκωμαι ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ὅτι, ὅτε ἀνελάμβανον τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι, κατελήφθην ὑπό τινος δειλίας ἀναλογιζόμενος τὸ βαρὺ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο ν’ ἀντιμετωπίσω, διότι προσέπιπτε καὶ προσπίπτει εἰς τὴν ἀντίληψιν παντὸς ὅτι εἰς Ὑπουργεῖον ἐντελῶς παραγωγικόν, ὡς τοιοῦτο εἶναι τὸ τῆς Συγκοινωνίας, δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ ἔχῃ χαραχθῇ πολιτικὴ παραγωγική, ἀλλὰ καὶ διαρκῶς σταθερὰ καὶ δημιουργική, ἐνῷ ἀντιθέτως χωρὶς νὰ θέλω οὐδένα νὰ θίξω, λόγῳ τῶν ἐξακολουθητικῶν πολέμων, τῶν ἀλλεπαλλήλων Κυβερνήσεων καὶ καθεστώτων, ἦτο φυσικῶς ἀδύνατον νὰ εἶχε κατὰ τὸ παρελθὸν χαραχθῇ πρόγραμμα σταθερῶς δημιουργικόν, ἀλλ’ οὔτε τι νέον ἔργον σοβαρὸν νὰ συντελεσθῇ, οὐδὲ ἡ συντήρησις καὶ τῶν ὑπαρχόντων νὰ ἐπιτευχθῇ ἦτο δυνατόν, τοὐναντίον ἐντατικὴ χρῆσις τῶν Σιδηροδρόμων, κίνησις κολοσσιαία ἐπὶ τῶν κεντρικῶν ἀρτηριῶν τοῦ Κράτους καὶ αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας προελθοῦσα καὶ ἐκ τῆς τραγικῆς Ἀσιατικῆς καταστροφῆς, ἐγέννησαν ζητήματα συγκοινωνιακὰ δυσανάλογα κατὰ πολὺ πρὸς τὰς πρὸ δεκαπενταετίας προβλέψεις τῶν τότε Κυβερνήσεων μὴ ὑπολογιζουσῶν, καὶ δικαίως, τὰς ἀπροόπτως παρουσιασθείσας σημερινὰς ταύτας συνθήκας. Εὐτυχῶς οἱ ἀρχικοί μου δισταγμοὶ δὲν διήρκεσαν ἐπὶ πολύ, καὶ αἰσιοδοξία ἐκ τῶν πραγμάτων κτηθεῖσα ἀντικατέστησε τούτους, καὶ τοῦτο διότι εὐθὺς ὡς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ δημοψηφίσματος ἐτηλεγραφήθη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἡ ἐγκαθίδρυσις τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος ἐξησφάλισε τὴν συμφιλίωσιν καὶ τὴν ὁμόνοιαν, ἥτις ἐπραγματοποιήθη μεταξὺ τοῦ λαοῦ καὶ αὐτῶν τῶν πολιτικῶν παραγόντων, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων, σωρεῖαι αἰτήσεων μεγάλων Εὐρωπαϊκῶν καὶ Ἀμερικανικῶν Οἴκων ὑπεβλήθησαν καὶ ἀντιπρόσωποι ἐστάλησαν ἐνταῦθα διαφόρων σοβαρῶν Ὁμάδων ἵνα μελετήσωσι καὶ ἀναλάβωσι τὴν κατασκευὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν μεγάλων παραγωγικῶν ἔργων, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Ἑλληνικὰ κεφάλαια ἀντιπροσωπευόμενα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ Ὁμίλους ἐπὶ κεφαλῆς ἔχοντας τὰ πρῶτα τραπεζιτικὰ ἱδρύματα τοῦ Κράτους προσφέρονται μετὰ τῆς αὐτῆς προθυμίας διὰ τὴν ἀνάληψιν καὶ ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων. Διὰ τοῦτο, ὡς προεῖπον, ἐπιβάλλεται σήμερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ χαράξῃ πρὸς ῥιζικὴν λύσιν τῶν προβλημάτων τούτων πολιτικὴν σταθερὰν καὶ μεθοδικήν, ἣν καὶ θ’ ἀκολουθήσῃ. Προκειμένου λοιπὸν σήμερον ν’ ἀναδημιουργήσωμεν κατόπιν τῆς δωδεκαετοῦς δυσκόλου περιόδου, καθ’ ἣν οὔτε πρόγραμμα ἑνιαῖον, ὡς εἶπον, ἦτο δυνατὸν νὰ τηρηθῇ, οὔτε ἄξιον λόγου ἔργον νὰ συντελεσθῇ, μελετήσαντες καλῶς τὰς σημερινὰς συνθήκας, τάς τε οἰκονομικὰς καὶ τεχνικάς, καὶ ἐν γένει τὸ γενικὸν πνεῦμα τὸ ἐπικρατοῦν καὶ εἰς ἄλλας ὁμόρους Χώρας καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν Κεντρικὴν Εὐρώπην καὶ Ἀμερικήν, ἐπροτιμήσαμεν τὴν πραγματοποίησιν τῆς συμπληρώσεως τῶν συγκοινωνιακῶν, σιδηροδρομικῶν, ὑδραυλικῶν καὶ ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων καὶ ἐν γένει παντὸς κοινωφελοῦς καὶ παραγωγικοῦ ἔργου, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην ὁ Τόπος, νὰ ἐκτελέσωμεν διὰ τῆς ἀναθέσεως τούτων εἰς Ἑταιρείας ἀνεγνωρισμένου κύρους. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι, ἐὰν τὸ Κράτος εἶχεν ἀφ’ ἑνὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις ἐπαρκεῖς, ἐξ ἄλλου δὲ τὰ τεχνικὰ μέσα καὶ ὀργάνωσιν πλήρη πρὸς ἐκτέλεσιν καὶ παρακολούθησιν τῶν τόσῳ μεγάλων καὶ ἀπαραιτήτων πλέον ἔργων, ἄνευ τῶν ὁποίων εἶναι ἀδύνατον ἐφεξῆς νὰ ζήσῃ ὡς Κράτος πολιτισμένον ἡ Ἑλλὰς καὶ νὰ ἀνταγωνισθῇ εἰς τὸν διεθνῆ στίβον, θὰ ἦτο προτιμότερον ἀναντιρρήτως νὰ ἐκτελέσῃ μόνον του τὰ ἔργα ταῦτα. Διὰ τοῦτο ἐχαράξαμεν ὁριστικῶς τὴν ὁδὸν τῆς ἐκτελέσεώς των δι’ Ἑταιρειῶν, ἥτις εἶναι καὶ ἡ μόνη νῦν ἐπιβεβλημένη. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ὡς γνωρίζετε, διαιρεῖται εἰς δύο μεγάλους κλάδους, 1) εἰς τὰ Δημόσια Ἔργα, εἰς τὰ ὁποῖα συμπεριλαμβάνονται ὑδραυλικά, λιμενικὰ καὶ σιδηρόδρομοι, καὶ 2) εἰς τὰ ΤΤΤ. Ἡ κατάστασις εἰς ἣν εὑρίσκονται τὰ ΤΤΤ εἶναι εἰς πάντας γνωστή. Ἡ ὑπηρεσία τῶν ΤΤΤ δὲν εἶναι ὑπερβολὴ νὰ εἴπῃ τις ὅτι δὲν ἔχει κἂν στέγην. Διὰ τοῦτο ὡς πρῶτον μέλημά μου ἐθεώρησα τὴν τακτοποίησιν τοῦ ζητήματος τούτου καὶ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω σχέδιον νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου προβλέπονται εἰδικοὶ πόροι ἐκ 10–12 ἑκατομμυρίων ἐτησίως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῶμεν νὰ συνάψωμεν δάνειον 80–100 ἑκατομμυρίων πρὸς ἀνέγερσιν μεγαλοπρεποῦς μεγάρου ἁρμόζοντος εἰς τὴν Πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους, πρὸς στέγασιν τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ Τηλεφωνεῖα, περὶ τούτων προβλέπει ἡ ὑπογραφεῖσα σύμβασις, ἣν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω σήμερον, ὑποχρεώνουσα τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν ν’ ἀνεγείρῃ ἰδίαις αὑτῆς δαπάναις, εἰς θέσιν ὑποδειχθησομένην ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, μεγαλοπρεπὲς ἐπίσης μέγαρον πρὸς στέγασιν τῶν ὑπηρεσιῶν της. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω σχέδιον νόμου προβλέπον τὴν ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ΤΤΤ καὶ σχετικὴν βελτίωσιν τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ αὐτῶν ἐν σχέσει πρὸς τὰς σημερινὰς βιωτικὰς ἀνάγκας. Πρὸς τούτοις πληροφορῶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὅτι εὑρίσκονται ὑπὸ μελέτην δύο εἰσέτι συμβάσεις, μία περὶ Ἀσυρμάτου Τηλεγράφου καὶ ἄλλη περὶ Ἀεροπορίας. Ταῦτα εἶναι τὰ προσωρινὰ μέτρα ὡς πρὸς τὰ ΤΤΤ ἐν σχέσει πρὸς τὸν βραχὺν χρόνον τῆς ὑπουργίας μου, ὁ ὁποῖος δὲν μοὶ ἔδωσε τὸν κατάλληλον καιρὸν πρὸς ῥιζικωτέρας λύσεις. Καὶ εἰσέρχομαι εἰς τὸν σπουδαιότερον κλάδον τοῦ Ὑπουργείου μου, τὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, καταθέτων σχέδιον νόμου ὅπερ προβλέπει τὴν ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως αὐτῶν. Ἐκ παραλλήλου δι’ ἑτέρου παρεμφεροῦς νομοσχεδίου ἐνισχύομεν τὸ Πολυτεχνεῖον, τὸ φυτώριον τοῦτο τῶν τεχνικῶν ἐπιστημῶν, τὸ ὁποῖον μελλοντικῶς θὰ μᾶς δώσῃ τὸ ὑλικὸν τὸ ἀπαιτούμενον πρὸς τελείαν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κλάδου τούτου. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἕτερα δύο νομοσχέδια: αʹ) «περὶ μελέτης, κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως δημοσίων ὁδῶν διὰ συμβάσεων» καὶ βʹ) «περὶ τοῦ τρόπου ἐκτελέσεως μεγάλων ὑδραυλικῶν ἔργων». Καὶ τὸ μὲν πρῶτον ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀνάθεσιν τῆς κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως ὁδῶν εἰς Ἑταιρείας ἀνεγνωρισμένου κύρους καὶ εἰς τὴν μελέτην μεγάλων τεχνικῶν ἔργων παρ’ εἰδικῶν τεχνικῶν Ἑταιρειῶν ἢ ἰδιωτῶν μηχανικῶν ἐπὶ ἰδιαιτέρᾳ συμφωνίᾳ καὶ ἀμοιβῇ, τὸ δὲ δεύτερον, τὸ καὶ σπουδαιότερον, δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἵνα, κατόπιν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, ἀναθέσῃ εἰς μεγάλους ἀνεγνωρισμένους Οἴκους τὴν ἐκτέλεσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν μεγάλων ὑδραυλικῶν ἔργων, τῶν μὲν πρὸς ἐξυγίασιν μεγάλων ἐκτάσεων καὶ ἐξάλειψιν τῆς ἐνδημούσης εἰς τὸ πλεῖστον τῆς Χώρας ἑλονοσίας, τῶν δὲ πρὸς ἀπόδοσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν ἀρίστων διὰ τὴν γεωργίαν ἐκτάσεων, τέλος δὲ καὶ πρὸς ἀποτροπὴν τῶν ἐκ τῶν πλημμυρῶν τῶν ποταμῶν καὶ χειμάρρων καταστροφῶν. Πρὸς ταχυτέραν ἀπαρχὴν τῶν σπουδαιοτάτων τούτων ἔργων, ἅτινα θὰ παρουσιάσωσι τὴν Ἑλλάδα ἐντὸς τριετίας, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ ἐκπολιτιστικῆς, ὑπὸ ὅλως διάφορον μορφήν, ἐλήφθη φροντὶς ἵνα δοθῶσιν ἀμέσως πιστώσεις 15 ἑκατομμυρίων, μέχρις οὗ καταλήξωμεν εἰς τὰς ὁριστικὰς συμβάσεις, δυνάμει τῶν ὁποίων θ’ ἀρχίσῃ τὸ Κράτος μόνον του τὰ ἔργα ταῦτα καὶ ἀποζημιώσῃ διὰ τὰς συντελεσθείσας ἐργασίας κατὰ τὸν μέχρι τῆς κατακυρώσεως τῆς συμβάσεως χρόνον. Ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως θὰ στραφῇ μετὰ μεγάλης ἐντάσεως εἰς τὸν ἐξωραϊσμὸν τῶν δύο μεγάλων πρωτευουσῶν τοῦ Κράτους, τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλονίκης, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς διὰ μὲν τὰς Ἀθήνας τοῦ ἐγκεκριμένου καὶ θαυμασίου σχεδίου τοῦ κ. Καλλιγᾶ, διὰ δὲ τὴν Θεσσαλονίκην ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοῦ σχεδίου τοῦ Hebart, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τῆς ὅλης ἀριστοτεχνικῆς Νομοθεσίας τῆς ἐκπονηθείσης ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ νῦν κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις υἱοθετεῖ καὶ τὸ ὑπὸ συναδέλφων πληρεξουσίων κατατεθὲν ψήφισμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου τὸ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Πατησίων Πανελλήνιον Γυμναστήριον τὸ δωρηθὲν ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Ἀνδρ. Συγγροῦ πρὸς τὸν πρίγκιπα Γεώργιον περιέρχεται εἰς τὸ Κράτος, διότι συμπεριλαμβάνεται εἰς τὸ σχέδιον Καλλιγᾶ, ἵνα εὐθυγραμμισθῇ ἡ λεωφόρος Ἀλεξάνδρας, ὡς εἶναι τὸ ἀρχικὸν σχέδιον. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἤδη μεριμνήσει καὶ ἡ σχετικὴ ἐργασία συντελεῖται, ἵνα διαπλατυνθῶσιν αἱ κυριώτεραι ἀρτηρίαι τῆς πόλεως, ἤτοι ἡ λεωφόρος Συγγροῦ Ἀμαλίας–Κηφισιᾶς μέχρι τῶν προαστείων Ἀμαρουσίου καὶ Κηφισιᾶς καὶ Λεωφόρου Ἀλεξάνδρας καὶ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἐφαρμόζουσα τὰ μόνιμα ὁδοστρώματα. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ ὄψιν ἀληθῶς Εὐρωπαϊκῆς μεγαλοπόλεως εἰς τὰς Ἀθήνας θὰ εἶναι ἡ πραγματοποίησις τοῦ πρὸ τόσων ἐτῶν συζητουμένου καὶ μήπω πραγματοποιηθέντος μεγάλου ζητήματος τῆς ὑδρεύσεως τῆς Πρωτευούσης. Καὶ διὰ τὸ ἔργον τοῦτο δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι τῇ 1ῃ Αὐγούστου θ’ ἀνοιχθῶσιν οἱ φάκελοι τῆς προκηρυχθείσης δημοπρασίας καὶ ὅτι αἱ πληροφορίαι τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι πλεῖστοι σοβαροὶ Οἶκοι θὰ μετάσχωσιν εἰς ταύτην. Αἱ συμβάσεις αἱ μελετώμεναι ἤδη μετὰ τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας, τῆς ἠλεκτροκινήσεως τουτέστι τοῦ σιδηροδρόμου Κηφισιᾶς, τῆς πυκνώσεως τῆς συγκοινωνίας διὰ τοῦ Ἠλεκτρικοῦ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ἀνὰ 5 λεπτά, ταῦτα πάντα κατορθούμενα διὰ τοῦ τριπλασιασμοῦ τῆς ἠλεκτροπαραγωγικῆς δυνάμεως τῶν ἐργοστασίων τῆς ἐν λόγῳ Ἑταιρείας δι’ ἱδρύσεως νέων τοιούτων τροφοδοτουμένων διὰ καυσίμου ὕλης ἐκ λιγνίτου ἐγχωρίου, αὐξανομένων τῶν κεφαλαίων της εἰς 600 χιλιάδας λιρῶν Ἀγγλίας, ὡς καὶ ἡ ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως τῶν Τροχιοδρόμων πρὸς πύκνωσιν τῶν γραμμῶν αὐτῶν καὶ ἐπέκτασίν των εἰς συνοικίας ἀποκέντρους καὶ τὰ προάστεια καὶ τοὺς νέους συνοικισμοὺς ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ ὑπὸ τοῦ σχεδίου προβλεπόμενα νέα κτίρια θὰ συμπληρώσωσι τὸν ἐξευρωπαϊσμὸν τῆς Πρωτευούσης. Ὁμοίας φύσεως ἔργα προβλέπονται καὶ διὰ τὴν Θεσσαλονίκην ἐκ παραλλήλου μὲ τὴν ἐλευθέραν ζώνην καὶ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ λιμένος αὐτῆς, ἱδρυομένου ἐλευθέρου λιμένος κατὰ τὸ πρότυπον τοῦ Ἁμβούργου. Ἐν σχέσει μὲ τὴν κατατεθεῖσαν καὶ ὑπὸ συζήτησιν τῆς Συνελεύσεως σύμβασιν τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου, λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ δηλώσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ σοβαρῶς καὶ κατέληξεν ἤδη εἰς συμπεράσματα ἵνα εὐρύνῃ τὴν διώρυγα ταύτην καὶ τοῦτο οὐχὶ ἀπὸ ἐμπορικῆς τόσον ἀπόψεως ὅσον καὶ ἀπὸ πολεμικῆς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ δαπάνη τοῦ ἔργου τούτου θὰ εἶναι μεγάλη καὶ μὴ προσοδοφόρος θέλομεν τὴν συνδυάσει μὲ τὴν μελετωμένην διώρυγα τοῦ Πειραιῶς, ἔργον κατ’ ἐξοχὴν μεγάλης σπουδαιότητος καὶ παραγωγικώτατον, δυνάμενον νὰ γίνῃ διὰ συνδυασμοῦ οἰκονομικοῦ τοιούτου, ὥστε ὄχι μόνον νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀπαιτηθησομένη δαπάνη ὑπολογισθεῖσα εἰς ἓν περίπου δισεκατομμύριον δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ περίσσευμα ν’ ἀπομείνῃ, ὅπερ θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν διώρυγα τῆς Κορίνθου, ὡς προεῖπον. Κρίνω περιττὸν νὰ ἐξάρω τὴν σημασίαν τῶν δύο τούτων κολοσσιαίων ἔργων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἄμυναν τῆς Πρωτευούσης, ἐξ ἄλλου δὲ θὰ δημιουργήσωσι τὸ ἐπίνειον αὐτῆς ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰ ὑπὸ κατασκευὴν λιμενικὰ ἔργα τὸν πρῶτον λιμένα τῆς Μεσογείου, θὰ εἶναι δὲ εὔκολος ἡ ἵδρυσις ἐλευθέρου λιμένος, ἔνθα κολοσσιαῖαι βιομηχανίαι θὰ δημιουργηθῶσιν. Ἐξαιρετικὴν ὅλως σημασίαν ἀποδίδει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν διοργάνωσιν τῶν σιδηροδρομικῶν συγκοινωνιῶν, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τῆς, μὴ φειδομένη δαπανῶν, νὰ λάβῃ πάντα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα πρὸς βελτίωσιν καὶ πύκνωσιν αὐτῆς. Πρὸς τούτοις μελετᾷ τὴν κατασκευὴν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Τριπόλεως–Σπάρτης Τὴν σύνδεσιν τοῦ Ἀγρινίου μετὰ τῆς Ἄρτης, ὡς καὶ τὸν σιδηρόδρομον Β. Δ. Ἑλλάδος διὰ Καρπενισίου μετὰ τοῦ τῶν Συνόρων. Ἡ Ἤπειρος πρέπει νὰ ἐφοδιασθῇ διὰ γραμμῆς ἑνούσης τὴν Ἄρταν καὶ Πρέβεζαν μετὰ τῶν Ἰωαννίνων. Ἡ πρωτεύουσα δ’ αὕτη πρώτη θὰ συνδεθῇ μετὰ τῆς Θεσσαλίας. Ἐπίσης σιδηροδρομικαὶ γραμμαὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ συνδέσωσι τὴν Θεσσαλίαν μετὰ τῆς Κοζάνης καὶ τοῦ δικτύου Θεσσαλονίκης–Μοναστηρίου. Ἡ Δράμα εἶναι ἀνάγκη νὰ συνδεθῇ μετὰ τῆς Καβάλλας καὶ τῶν Ἐλευθερῶν, ἔνθα προσφορώτατος ὅρμος ἀντὶ ἐλαχίστων ἐν συγκρίσει δαπανῶν δυνάμενος νὰ μεταβληθῇ εἰς πρώτης τάξεως λιμένα, ἀντὶ τῆς μεγάλης δαπάνης ἧς ἔχει ἀνάγκην ὁ λιμὴν Καβάλλας. Ἐπίσης ἡ Χαλκιδικὴ ἔχει ἀνάγκην συγκοινωνιῶν ἀπαραιτήτων. Ἡ προέκτασις τῆς στενῆς γραμμῆς Σερακλῆ– Σταυροῦ μέχρι Θεσσαλονίκης ἀφ’ ἑνὸς καὶ μέχρι Λαριγκόβης καὶ Ἀγγίστας ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ἀπαραίτητος. Αὗται εἶναι αἱ πρῶται ἐπείγουσαι γραμμαί, προτιμωμένης τῆς Χαλκιδικῆς, Καβάλλας καὶ κατόπιν τῆς Ἠπείρου. Εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι, ἂν ἡ Γερμανία ἔπαθε μετὰ τὴν ἧτταν αὑτῆς τὴν οἰκονομικὴν καταρράκωσιν, τὴν ὁποίαν πάντες ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι προπολεμικῶς ἡ Κεντρικὴ αὕτη Αὐτοκρατορία εἶχεν ἀναπτύξει τὰς παραγωγικὰς αὑτῆς δυνάμεις εἰς σημεῖον ἀφαντάστου τελειότητος, ἀλλ’ οὐ μόνον τοῦτο, εἶχεν ἐκμεταλλευθῇ τὰς ἐπιστήμας της καὶ τὰς τέχνας της πρὸ παντός, ἐπλησίασεν εἰς τὴν ναυτιλιακὴν ἐμπορικὴν ἐξάπλωσιν νὰ ὑπερβῇ καὶ αὐτὴν τὴν γνωστὴν θαλασσοκράτειραν. Διὰ τοῦτο, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ μεγάλου πολέμου, εἴδομεν τὸ ὄγδοον τοῦτο θαῦμα, δηλαδὴ τὸ τεράστιον τοῦτο πολιορκούμενον πανταχόθεν φρούριον ν’ ἀντέχῃ ἐπὶ ὁλόκληρον τετραετίαν ὄχι μόνον στρατιωτικῶς, ἀλλά, πρὸς μεγάλην ἔκπληξιν τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου, κυρίως οἰκονομικῶς. Τὸ μοιραῖον ἐπῆλθεν, ἡ Γερμανία εὑρέθη ἡττημένη καὶ τὰ οἰκονομικὰ χάσματα τὰ ὁποῖα τῆς ἤνοιξεν ὁ ἐξαντλητικὸς πόλεμος ἦτο ἀδύνατον νὰ φραχθῶσι, διότι ὅλαι αἱ πηγαί της, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, εἶχον ἐκμεταλλευθῇ, οὕτω δὲ ἐπῆλθε καὶ ἀκατάσχετος κατάρρευσις τοῦ νομίσματός της. Καὶ ἡ Ἑλλὰς ἔπαθε τραγικὴν καταστροφὴν καὶ ἡ Ἑλλὰς ἐταλαιπωρήθη ἀπὸ πολὺ διαρκέστερον ἢ ἡ Γερμανία πόλεμον, ἀλλ’ εὐτυχῶς καὶ μὲν ἐξῆλθεν ἐκ τῶν ἀλλεπαλλήλων πολέμων μικροτέρα ἀπὸ τὸ μεγαλειῶδες ἀριστούργημα τῶν Σεβρῶν, ἐτετραπλασιάσθη ὅμως κατὰ πληθυσμὸν καὶ ἔκτασιν ἀπὸ τὴν μικρὰν Ἑλλάδα τοῦ 1910. Ἐκτὸς ὅμως τῆς οὐσιώδους ταύτης διαφορᾶς ἔχει ἀνεκμεταλλεύτους ὅλας τὰς πλουτοπαραγωγικὰς αὑτῆς πηγὰς καὶ ὄντως, ἂν ἀφαιρέσωμεν τὴν ἐμπορικὴν ἡμῶν Ναυτιλίαν, ἥτις εἶχεν ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑποστηρίξεως τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων θαυμασίαν ἀνάπτυξιν, πάντες οἱ ἄλλοι κλάδοι ὑστεροῦσι κατὰ πολύ. Αἱ συγκοινωνίαι της εἶναι ἀτελεῖς, ἡ Βιομηχανία της ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ἐξελίξεώς της, τὸ ἐξαγωγικόν της ἐμπόριον μειονεκτοῦν, τὰ πλεῖστα αὐτῆς μεταλλεῖα τελείως ἀνεκμετάλλευτα, τὰ ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος κείμενα λιγνιτωρυχεῖα εὑρίσκοντο μέχρι πρὸ ὀλίγων ἔτι ἐτῶν ἐν ἀφανείᾳ. Αἱ τεράστιαι ὑδραυλικαὶ πτώσεις της ὡς καὶ αἱ ἀπέραντοι ἐκτάσεις της, αἵτινες εἶναι ἀπρόσιτοι νῦν ὡς ἐκ τῶν πλημμυρῶν καὶ τῶν ἑλῶν, δύνανται νὰ γίνωσι πηγὴ πλούτου ἀποξηραινόμεναι καὶ καλλιεργούμεναι· πάντα λοιπὸν ἀνεκμετάλλευτα· ἰδοὺ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν λοιπὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐξακολουθήσῃ περιβαλλομένη ὑπὸ τῆς ἐμπιστοσύνης σας καὶ εὐτυχήσῃ νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ πρόγραμμά της, τὸ ὁποῖον ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖόν μου κατοπτρίζεται ἐν μέρει εἰς τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐν συνδυασμῷ καὶ πρὸς τὰς γενομένας ἔτι μελέτας, ἔχω πεποίθησιν ἀκράδαντον ὅτι θὰ παύσῃ ἡ ἐξαγωγὴ συναλλάγματος καὶ ἄφθονος θὰ εἰσρεύσῃ ἔξωθεν ὁ χρυσός, οὕτω δὲ θὰ φθάσωμεν καὶ εἰς τὴν ποθητὴν ἐξυγίασιν τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν νομίσματος, ἥτις θὰ γίνῃ βαθμιαίως καὶ μεθοδικῶς, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἐκραγῇ ἀπότομος κρίσις οἰκονομική, ἥτις μέγιστον ἤθελεν ἐπιφέρει κλονισμόν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω εἰσηγούμενος τὰ νομοσχέδιά μου. Κατερχόμενος τοῦ βήματος ἓν ἔχω νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Συνέλευσιν· πιθανὸν κοινοβουλευτικῶς νὰ ἀποτύχω, ἴσως νὰ μὴ φανῶ ἀρκετὰ κατάλληλος πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν νομίμων αἰτήσεων πολιτευομένων καὶ πολιτῶν. Ἔχω ὅμως τὴν πίστιν ὅτι τὸ χαραχθὲν πρόγραμμα τοῦ Ὑπουργείου μου θὰ δυνηθῶ νὰ πραγματοποιήσω. Ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1.) «Περὶ σημάνσεως, συντηρήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς διώρυγος Λευκάδος–Ἀλεξάνδρου». 2.) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. ναυτικῆς σημάνσεως τοῦ στενοῦ Πρεβέζης καὶ τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου». 3.) «Περὶ τοῦ τρόπου ἐκτελέσεως μεγάλων ὑδραυλικῶν ἔργων». 4.) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων Ἔργων κειμένων διατάξεων». 5.) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κλπ. σχετικῶν νόμων». 6.) «Περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου κοινωφελῶν ἔργων Κατερίνης». 7.) «Περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ἀναθεωρήσεως τιμῶν ἐργολαβιῶν κειμένων διατάξεων». 8.) «Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 14 Μαΐου 1924 Συμβάσεως περὶ τηλεφώνων τοῦ Κράτους». 9.) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων 386 καὶ 496 περὶ ἐπιστολῶν καὶ κυτίων μετὰ δεδηλωμένης ἀξίας καὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων». 10.) «Περὶ κατασκευῆς ταχυδρομικῶν κτιρίων». 11.) «Περὶ εἰσπράξεως ἀξιῶν ὑπὸ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας». 12.) «Περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Μαδρίτῃ τῇ 30 Νοεμβρίου 1920 διομολογηθείσης συμφωνίας περὶ τῆς ἐγγραφῆς συνδρομῶν εἰς ἐφημερίδας καὶ περιοδικὰ συγγράμματα».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι: Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προαγωγῆς τῶν ἐν διαθεσιμότητι διατελούντων ἀξιωματικῶν πληρεξουσίων». Εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη χθὲς κατ’ ἀρχήν, ἐσφαλμένως δ’ ἀναγράφεται σήμερον ὡς συζητούμενον κατ’ ἀρχήν. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις καμμία. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§7Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς συζητήσεως κατ’ ἄρθρον.

§8Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ζητήσει χθὲς τὸν λόγον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους νὰ ὁμιλήσωσιν εἰς τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξαγωγῆς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κεφαλαίων καὶ καταθέσεων Τραπεζῶν, περὶ ἐλέγχου ἀνωνύμων ἑταιρειῶν κλπ.». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θεοχάρης.

§10Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ φέρεται ὡς κατατεθεῖσα ἡ ἔκθεσις τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ δὲν ἔλαβον γνῶσιν.

§11Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐσφαλμένον, κύριε πληρεξούσιε.

§12Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, οὔτε ρητορικῆς μανία οὔτε βεβαίως ἀντίθεσις πρὸς τὰ κυβερνητικὰ μέτρα μὲ φέρουν εἰς τὸ βῆμα. Πολὺ δὲ ὀλιγώτερον ἀντίθεσις πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργόν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἄλλως τε τρέφω ἐξαιρετικὴν ἐκτίμησιν καὶ ἰδιαιτέραν ὅλως συμπάθειαν. Ἀφορμὴν μοὶ ἔδωκε νὰ μελετήσω προσεκτικῶς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ὁ θόρυβος ὃν τοῦτο προεκάλεσε παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ. Ἀποτέλεσμα τῆς μελέτης αὐτῆς ἦτο νὰ σχηματίσω γνώμην ἐντελῶς ἀντίθετον καὶ πρὸς τὴν ἀρχὴν καὶ πρὸς τὰ μέτρα τὰ λαμβανόμενα διὰ τοῦ νομοσχεδίου καί, ἀκόμη ἀκριβέστερον, πρὸς τὸ λεκτικὸν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι μεταξὺ τῶν σπουδαίων κυβερνητικῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους τὸν πρῶτον ρόλον παίζουν καὶ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα. Ἀλλ’ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ὁσάκις ὑποβάλλονται οἰκονομικὰ μέτρα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν Βουλῶν, πρέπει αὐτὰ καὶ πολὺ νὰ μελετῶνται καὶ μετὰ προσοχῆς νὰ ἐπεξεργάζωνται. Διότι τὸ πρόσφατον παρελθὸν μᾶς ἀπέδειξεν ὅτι μέτρα τοιαῦτα ἀτελῶς ἐπεξεργασθέντα καὶ ἀστόχως ἐφαρμοσθέντα ἐπέφερον τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα τοῦ ἐπιδιωκομένου. Εἰς κάθε νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται εἰς τὴν Συνέλευσιν δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι πρέπει νὰ προσέχῃ τις ποῖος εἶναι ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπός· ἐὰν ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς δὲν ἐμφαίνηται μεταξὺ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, ἀσφαλῶς πρέπει νὰ ἐκτίθηται σαφῶς ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι μεταξὺ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου δὲν κατώρθωσα νὰ ἀνακαλύψω στενὴν συγγένειαν. Ἐὰν ὑπῆρχε μόνον ἡ λέξις «σταθεροποίησις», θὰ ἠδυνάμην νὰ προχωρήσω εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ εἴπω τὰς κρίσεις μου. Ἀλλ’ ἡ λέξις «ρύθμισις» καὶ «σταθεροποίησις» προϋποθέτει ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετήσασα τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Τόπου κατέληξεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Τόπου καὶ ἑπομένως θέλει νὰ λάβῃ μέτρα τοιαῦτα διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατορθώσῃ νὰ σταθεροποιήσῃ τὸ συνάλλαγμα εἰς σημεῖον ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὴν πραγματικὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Τόπου. Καὶ ὅταν πρόκηται περὶ ρυθμίσεως τοῦ συναλλάγματος εἰς μίαν τιμὴν ἀνταποκρινομένην εἰς τὴν πραγματικὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, θὰ ἔπρεπε βεβαίως τὴν κατάστασιν αὐτὴν νὰ τὴν συνοδεύσῃ καὶ μὲ ὑπευθύνους δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ ὁποίου μετὰ λύπης μου παρατηρῶ ὅτι ἐλλείπει ἡ ὑπογραφὴ ἀπὸ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς φρονεῖ ὅτι ἡ σταθεροποίησις καὶ ρύθμισις τοῦ συναλλάγματος ἐπὶ ὡρισμένου ἐπιπέδου προσκόπτει εἰς ὡρισμένας αἰτίας, τὰς ὁποίας διὰ νὰ ἐξαλείψῃ προτείνει τὰ μέτρα αὐτά. Ἐγώ, κύριοι, ὡς ἁπλοϊκὸς ἄνθρωπος καὶ μὴ κατέχων τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα ἐσκέφθην ὡς ἑξῆς: Ποῖον ἄρά γε εἶναι τὸ νόσημα τὸ ὁποῖον ἐπέπεσεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τοῦ ἀνεβοκατεβάσματος τῆς δραχμῆς; Μήπως εἶναι ἀσθένεια καθαρῶς Ἑλληνική, ὅπως εἶναι ὁ φθόνος πρὸς τὴν ἀρετὴν π. χ. (καθαρῶς Ἑλληνικὴ ἀσθένεια), ἢ εἶναι κοινὴ ἀσθένεια, γνωστή, ἡ ὁποία παρουσιάζεται εἰς ὅλα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου; Καὶ εἶδα ὅτι πραγματικῶς τὸ τελευταῖον τοῦτο συμβαίνει εἰς τὴν Ἀγγλίαν, συμβαίνει περισσότερον εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς μεγαλύτερον βαθμὸν εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς πολὺ μεγαλύτερον εἰς τὴν Αὐστρίαν καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν ἐξῆλθεν ἴσως καὶ τῶν ὁρίων. Ἔκαμα λοιπὸν μίαν ἁπλῆν σκέψιν, ὅτι, πρὶν κατατρίψω τὸ κεφάλι μου διὰ νὰ ἴδω ἂν σκέπτεται καλῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἢ ὄχι, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ στρέψω ἓν βλέμμα γύρω μου καὶ νὰ ἴδω πῶς ἀντεμετώπισαν αὐτὴν τὴν ἀσθένειαν οἱ ἄλλοι. Καὶ εἶδον ὅτι εἰς μὲν τὴν Ἀγγλίαν δὲν ἐλήφθη κανὲν μέτρον, εἰς τὴν Γαλλίαν ἐλήφθησαν μέτρα τινά, τὰ ὁποῖα φαίνονται ἀποτυγχάνοντα, καὶ εἰς δύο μόνον Κράτη ἐλήφθησαν μέτρα τὰ ὁποῖα εἶχον ἀποτέλεσμα ἀσφαλές, εἰς τὴν Αὐστρίαν ἀφ’ ἑνὸς καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν ἀφ’ ἑτέρου. Μία βεβαίως ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας αἰτίας—αὐτὸ εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὑποπίπτει εἰς τὴν κοινὴν ἀντίληψιν—τῆς μεταπτώσεως τοῦ συναλλάγματος δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἶναι καὶ τὸ ποσὸν τοῦ χαρτονομίσματος τὸ ὁποῖον τίθεται εἰς κυκλοφορίαν καὶ τὸ ὁποῖον μένει ἀκάλυπτον ἀπὸ ὑγιὲς νόμισμα. Μία ἀπ’ αὐτὰς τὰς αἰτίας δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἶναι αὐτή. Εἰς τὴν Αὐστρίαν ἀπεφάσισαν νὰ σταθεροποιήσωσι τὸ νόμισμά των καὶ νὰ δώσουν κάποιαν ὤθησιν εἰς τὴν βιομηχανικὴν καὶ ἐμπορικὴν ζωὴν καὶ εἶπον: Πρέπει νὰ λησμονήσωμεν τὴν παρελθοῦσαν ἐποχὴν τῆς ἀκεραιότητος τοῦ νομίσματός μας καὶ νὰ δώσωμεν μίαν τιμὴν εἰς αὐτό. Ἔκαμαν λοιπὸν ἓν δάνειον διὰ τοῦ ὁποίου ἐκάλυψαν τὸ χαρτονόμισμα τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἐν κυκλοφορίᾳ. Ἐὰν ἐπρόκειτο λοιπὸν καὶ ἡμεῖς νὰ σταθεροποιήσωμεν τὸ συνάλλαγμά μας, θὰ ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔχομεν ἀκάλυπτον χαρτονόμισμα περίπου 4½ δισεκατομμυρίων, ἐκτὸς τῶν ἐντόκων γραμματίων, καὶ νὰ κάμωμεν ἓν δάνειον 18, 20, 22 ἑκατομμυρίων λιρῶν, ἐάν, ἐννοεῖται, ἦτο τοῦτο δυνατόν, καὶ νὰ θέσωμεν αὐτὸ ὡς ἀντίκρυσμα τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος. Οὕτω δὲ μὲ ὑπολογισμὸν τῆς λίρας εἰς 250 δραχμὰς πᾶς τις δὲν θὰ εἶχεν ἢ νὰ δώσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν 250 δραχμὰς καὶ νὰ λάβῃ μίαν λίραν καὶ τότε οἱονδήποτε μέτρον, οἱαδήποτε ἐνέργεια δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ τὴν σταθερὰν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος. Βεβαίως ἔπρεπε τὸ δάνειον τοῦτο νὰ εἶναι ἐφικτόν, ἀλλὰ τὸ νὰ προχωρήσωμεν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς καὶ προβῶμεν εἰς μέτρον τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζομεν ποῦ δύναται νὰ μᾶς φέρῃ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἀσφαλῶς παραλλήλως τοῦ μέτρου τούτου δέον πάντως νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ μὴ ἔκδοσις πλέον ἐντόκων γραμματίων. Ἡ Κυβέρνησις φαίνεται ὅτι ἀποδίδει ὁλόκληρον τὴν αἰτίαν τῆς μεταπτώσεως τοῦ συναλλάγματος εἰς τὴν ἀχαλίνωτον κερδοσκοπίαν, ὄχι μόνον τῶν ἰδιωτῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις περιλαμβάνει ἕνα ὁλόκληρον ἑξάψαλμον ἐναντίον τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων, ὡσεὶ τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα νὰ μὴ εἶναι κεφάλαια ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὁλόκληρος ἡ οἰκονομικὴ πίστις τοῦ Τόπου αὐτοῦ. Ὁ ἑξάψαλμος, κύριοι, λοιπὸν αὐτός, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς ἀναφέρει εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν, δυστυχῶς μοὶ ὑπενθυμίζει ἕνα παλαιόν μου φίλον, πρώην Ὑπουργὸν προηγουμένης Κυβερνήσεως, παρελθούσης Συνελεύσεως, ὁ ὁποῖος ἀγορεύων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐξήνεγκε καὶ αὐτὸς παρόμοιον ἑξάψαλμον ἐναντίον τῶν Τραπεζῶν καὶ ἔλαβεν ἀνάλογα μέτρα, τῶν ὁποίων εἴδομεν ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα. Δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τοιούτων φράσεων καὶ τοιούτων κατηγοριῶν, μὴ συνοδευομένων ὑπὸ τῶν ἀπαραιτήτων στοιχείων, ὅτι εἶναι, λέγω, δυνατὸν νὰ μᾶς πείσωσιν ὅτι τοκοῦτόν τι συμβαίνει καὶ ὅτι ἐκ τούτου προέρχεται ἡ κακοδαιμονία τοῦ συναλλάγματος. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἆρά γε τόσας αἰτίας ἐναντίον τῆς μεταπτώσεως τοῦ συναλλάγματος κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο μηνῶν καθ’ οὓς εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἀρχήν, ὥστε νὰ ἀνησυχῇ τόσον πολύ; Ἐὰν λάβῃ τις τὴν καμπύλην τῆς μεταπτώσεως τοῦ συναλλάγματος κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο καὶ παραβάλῃ μὲ τὰς διακυμάνσεις τοῦ παρελθόντος, φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ πάντα λόγον νὰ εἶναι εὐτυχής, διότι διὰ τῆς διοικήσεώς της, διὰ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἔσχε κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ τὰς ὀλιγωτέρας μεταπτώσεις ἐν συγκρίσει πρὸς πᾶσαν ἄλλην ἐποχὴν κατὰ τὸ διάστημα τῆς τελευταίας διετίας. Ἑπομένως δὲν βλέπω ποῦ βασίζεται ἡ ἀνησυχία αὐτή, ὥστε νὰ ληφθῶσιν ἐξαιρετικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων θὰ ἴδωμεν ὅτι καὶ τελείως ἀνεφάρμοστα εἶναι καὶ ἴσως καὶ ἐπικίνδυνα, πάντως δὲ κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀνωφελῆ. Μεταξὺ ὅμως τῶν κεφαλαίων τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, ἀποδίδεται καὶ ὡρισμένη κατηγορία, διότι λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει) «εἰς τὴν προσπάθειαν ταύτην διαρκῆ ἐμπόδια προβάλλει ἡ ἀχαλίνωτος κερδοσκοπία ὄχι μόνον τῶν ἰδιωτῶν ἀλλὰ καὶ ὡρισμένων πιστωτικῶν ἱδρυμάτων». Ἐδῶ ἀποδίδεται ὡρισμένη κατηγορία καὶ σαφὴς ἐναντίον ὡρισμένων πιστωτικῶν ἱδρυμάτων Δικαίως οἱ παρακαθήμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ θὰ ἀξιῶσιν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὰς σχετικὰς ἀποδείξεις ποῦ ἠρύσθη τὴν πληροφορίαν διὰ τὴν ὡρισμένην αὐτὴν κατηγορίαν καὶ ποῖα εἶναι τὰ ὡρισμένα αὐτὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα τὰ ὁποῖα καθ’ ὑπέρβασιν πάσης ἠθικῆς προβλέψεως καὶ ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ ἰδίου συμφέροντος προέβησαν εἰς τὰς τοιαύτας πράξεις, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις θὰ τὰ παραπέμψῃ εἰς τὸν κ. Πάγκαλον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσῃ κανεὶς προηγουμένως ἐπὶ τῇ βάσει μόνον μιᾶς ὡρισμένης κατηγορίας, ὅτι ὡρισμένα καταστήματα, τὰ ὁποῖα γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ δὲν γνωρίζει ἡ Συνέλευσις, προέβησαν εἰς τοιαύτας πράξεις αἱ ὁποῖαι φέρουν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ἀποδίδηται μία τοιαύτη κατηγορία ἐναντίον τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων, μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλέγεται καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα.

§13Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§14Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Παρακαλῶ.

§15Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μήπως ἔτυχε νὰ μάθητε πόσα ποσοστὰ ἐπῆρεν ὁ διαχειριζόμενος τὸ συνάλλαγμα τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, υἱὸς τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Τραπέζης, κατὰ τὸ τελευταῖον ἑξάμηνον;

§16Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δυστυχῶς δὲν καταγίνομαι ὄχι μόνον μὲ τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων, ἀλλ’ οὐδὲ μὲ τὰ ἰδικά μου.

§17Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον.

§18Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Λοιπὸν μεταξὺ τῶν πιστωτικῶν αὐτῶν ἱδρυμάτων ἀσφαλῶς συγκαταλέγεται καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Λοιπὸν δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀποδίδηται μία τοιαύτη κατηγορία, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κλονίσῃ τὴν πίστιν ὄχι μόνον τῶν ἰδιωτῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἔξω κόσμου, τοῦ ὁποίου αἱ Τράπεζαι αὐταὶ εἶναι ἀνταποκριταί. Ἐξ ἄλλου διὰ τῶν προτεινομένων μέτρων ἐπιδιώκεται ἡ ἀπαγόρευσις τοῦ νὰ ἐνδύουν ἓν μέρος τῶν κεφαλαίων των αἱ Τράπεζαι εἰς ξένον συνάλλαγμα· ἀλλ’ οὐδεὶς ἀγνοεῖ βεβαίως ὅτι μεταξὺ τῶν ἀξιῶν τῶν ἐκφραζομένων εἰς ξένον συνάλλαγμα ὑπάρχουν ἀσφαλῶς καὶ τὰ Ἐθνικὰ Δάνεια εἰς χρυσόν, ἑπομένως διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαγορεύσῃ, ἢ μᾶλλον θεωρεῖ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν μία Τράπεζα νὰ ἐνδύσῃ τὰ κεφάλαιά της εἰς ἐθνικὰ χρεόγραφα. Ποία εἶναι ἡ κακὴ πίστις αὐτή; Πρὸς τοὺ Κράτος, πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν αὐτοῦ, πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, πρὸς τί;

§19Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διατί δὲν ἔχουν ἔντοκα γραμμάτια;

§20Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω.

§21Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Γνωρίζετε, κ. συνάδελφε, πολλὰ περὶ Τραπεζῶν, ἀλλ’ ὡρισμένα πράγματα.

§22Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι μεταξὺ τῶν ἀξιῶν εἰς ξένον συνάλλαγμα εἶναι καὶ τὰ Ἐθνικὰ Δάνεια εἰς χρυσόν· διὰ τοῦ νομοσχεδίου λοιπὸν αὐτοῦ ἀπαγορεύεται εἰς τὰς Τραπέζας νὰ ἐνδύουν κεφάλαιά των εἰς Ἐθνικὰ Δάνεια εἰς χρυσόν.

§23Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν περιλαμβάνονται τὰ Ἐθνικὰ Δάνεια. Τὸ νομοσχέδιον λέγει «ξένας ἀξίας».

§24Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ (ἀναγινώσκει τὸ νομοσχέδιον). Μάλιστα. Πολὺ πιθανὸν ὅμως καὶ τὰ Ἐθνικὰ Δάνεια νὰ θεωρηθοῦν μία ἀξία μεταφρασμένη εἰς ξένον συνάλλαγμα. Ἐὰν δὲν σαφηνισθῇ δι’ ἑρμηνείας, πολὺ πιθανὸν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ οὕτως πως νὰ ἐξηγηθῇ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει τὸ νὰ ὁρισθῇ ἐκ τῶν προτέρων διὰ τοῦ νομοσχεδίου ποῖον εἶναι τὸ ποσοστὸν τοῦ κεφαλαίου τῶν Τραπεζῶν τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνδύσουν εἰς ξένον συνάλλαγμα, τοῦτο μοὶ φαίνεται ἀπολύτως ἀνεφάρμοστον, πρῶτον διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅλαι αἱ Τράπεζαι οὐδὲ τὰ αὐτὰ κεφάλαια ἔχουν, οὐδὲ τὰς αὐτὰς ἐργασίας κάμνουν, οὐδὲ τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν ὑποκαταστημάτων ἔχουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν· ἑπομένως πῶς εἶναι δυνατὸν διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ ⅙ μόνον τοῦ κεφαλαίου της δικαιοῦται μία Τράπεζα νὰ μεταβάλλῃ εἰς ξένον συνάλλαγμα; Πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν κανόνα αὐτὸν νὰ ὑπαχθῶσιν ὅλαι ἀνεξαιρέτως αἱ Τράπεζαι; Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι κατὰ πρῶτον λόγον ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ συνοδεύωσι πίνακες οἱ ὁποῖοι νὰ δηλοῦν τὰς ἐργασίας ἑκάστης Τραπέζης καὶ κατόπιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πινάκων αὐτῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ὁρίσῃ ποῖον εἶναι τὸ ποσοστὸν ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ δύναται ἑκάστη Τράπεζα νὰ μεταβάλλῃ τὰ κεφάλαιά της εἰς ξένον συνάλλαγμα. Δὲν γνωρίζω ποῦ ἠρύσθη τὰς πληροφορίας του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τῶν ὁποίων ὅμως τὰς ἀποδείξεις δὲν μᾶς ἔφερε. Προκειμένου ὅμως περὶ πληροφοριῶν θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐγὼ ὅτι αἱ ἰδικαί μου πληροφορίαι εἶναι ὅτι εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ Χρηματιστηρίου Ἀθηνῶν τὸ ἡμερησίως πωλούμενον καὶ ἀγοραζόμενον συνάλλαγμα κυμαίνεται μεταξὺ 200,000 καὶ 300.000 λιρῶν.

§25ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τοῖς μετρητοῖς ἢ ἀέρας; Ἐὰν σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν ὅτι καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πωλεῖ ἀέρα, τί θὰ εἰπῆτε;

§26Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐὰν παίζουν ἀέρα εἰς τὸ Χρηματιστήριον, ἀσφαλῶς δὲν εἶναι αἱ Τράπεζαι, ἀλλ’ οἱ μεσῖται, οἱ ὁποῖοι παίζουν μεταξύ των. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι καὶ αἱ ἐντολαὶ τὰς ὁποίας δίδουν αἱ Τράπεζαι δίδονται διὰ τῶν μεσιτῶν. Οἱ μεσῖται, γνωρίζοντες τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἐργασίας τῆς Τραπέζης, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι πολὺ δυσκόλως θὰ ἐμποδισθοῦν ἀπὸ τοῦ νὰ προβοῦν πρῶτον εἰς ἀτομικὰς ἐργασίας καὶ κατόπιν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἐντολῶν τῆς Τραπέζης. Ὁ μεσίτης θὰ πωλήσῃ καὶ θὰ ἀγοράσῃ τὸ διπλάσιον καὶ τὸ τριπλάσιον ποσὸν καὶ οὕτως ὁ κύκλος τῆς ἀγοροπωλησίας τοῦ συναλλάγματος αὐξάνει κατὰ πολύ. Βεβαίως δὲν δύναται νὰ εἰσέλθῃ κανεὶς εἰς τὴν ἀνάπτυξιν σήμερον τῶν δύο πρώτων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον, φρονῶ ὅμως ὅτι μετὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν δὲν πρέπει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν πρώτην ἀπόφασιν, νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν ἁπλῶς κοινοβουλευτικήν, ἔχουσαν ἀριθμὸν μελῶν περισσοτέρων τῶν τῆς ἤδη ὑφισταμένης, ἀλλὰ θὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπὴν πολυμελῆ, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ λάβουν μέρος ὅσοι, ἀναμφιβόλως, κατέχουν τὰ στοιχεῖα.

§27ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ νὰ σταλῇ εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας.

§28Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μίαν φορὰν ποὺ ἔκλεισαν τὰ χαρτοπαίγνια πρέπει νὰ κλείσῃ καὶ τὸ μεγάλο αὐτὸ χαρτοπαίγνιον, τὸ ὁποῖον ἐκμεταλλεύεται πρὸ παντὸς τὸν λαόν.

§29Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶμαι διατεθειμένος, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον παρουσιασθῇ πρὸς ψηφοφορίαν ὅπως εἶναι, νὰ ψηφίσω ἀπολύτως ἐναντίον αὐτοῦ. Ἐὰν ὅμως παρουσιασθῇ τὸ νομοσχέδιον τροποποιημένον, εἶμαι διατεθειμένος νὰ ψηφίσω ἀπολύτως ὑπὲρ αὐτοῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δεχθῇ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς πολυμελῆ κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§30ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι. Νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον.

§31Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ λέγω ἐγώ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ τὸ εἴπητε. Ἡ Ἐπιτροπὴ συνεδριάσασα χθὲς τὸ ἀπόγευμα μετὰ ἡμίσειαν ὥραν ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασίν της, πρέπει δὲ νὰ ζητήσῃ τὰ φῶτα ὅλων τῶν παραγόντων, τὰ φῶτα τῶν Τραπεζῶν, τῶν Ἐπιμελητηρίων καὶ ὅλων τῶν δυναμένων νὰ ἔχωσιν ἔγκυρον γνώμην καὶ ὄχι τῶν μὲν ἐχόντων ἔγκυρον γνώμην, τῶν δὲ μὴ ἐχόντων. Μετὰ τὴν ἐπεξεργασίαν αὐτὴν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ νομοσχέδιον πρὸς ψήφισιν, ἐγὼ δὲ τοὐλάχιστον παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐὰν πιστεύῃ εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα γράφονται, ὅτι ὑπάρχουσιν ὡρισμένα πιστωτικὰ ἱδρύματα τὰ ὁποῖα θέτουν εἰς κίνδυνον τὴν περιουσίαν τῶν ἰδιωτῶν, πρέπει νὰ καταθέσῃ τὰς ἀποδείξεις, διὰ νὰ λάβῃ καὶ ἡ Συνέλευσις γνῶσιν καὶ ὁ κόσμος.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης ἔχει τὸν λόγον.

§33Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Παρετήρησα, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ὡμίλει χθὲς ὁ ἐκ Τυρνάβου πληρεξούσιος, ὅπως καὶ σήμερον, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἀδημονεῖ νὰ ἴδῃ ψηφιζόμενον τὸ νομοσχέδιον, ἑπομένως σταθεροποιούμενον τὸ συνάλλαγμα, ἢ μᾶλλον πῖπτον καὶ δὴ ραγδαίως ὅπως, πιστεύω, ἐλπίζει ἡ Συνέλευσις κατόπιν τῆς ὑποβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἡ σπουδὴ δὲ αὐτῆς ἐξεδηλώθη χθὲς κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ δίδηται καὶ μιᾶς ἡμέρας κἂν εὐκαιρία πρὸς μελέτην μεγαλυτέραν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὅτι ἔπρεπεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ γίνῃ τοῦτο νόμος τοῦ Κράτους. Ἡ σπουδὴ αὐτὴ μοὶ ἐνθυμίζει τὴν σπουδὴν ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὸ γνωστὸν μελόδραμα «Τὸ ὀνειρῶδες βάλς», κατὰ τὸ ὁποῖον εἷς πρίγκιψ πενθερὸς ἀδημονεῖ διὰ νὰ μὴ διαταραχθῇ ἡ Δυναστεία ν’ ἀποκτήσῃ Διάδοχον τὸ ταχύτερον. Ἡ εἰσήγησις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀρκετὰ ἐλαστική, ὁμιλεῖ κατὰ τῆς αἰσχροκερδείας καὶ διὰ τὴν σταθεροποίησιν τοῦ συναλλάγματος. Ἀναμφιβόλως, ἕνας σπουδαῖος λόγος τῆς αἰσχροκερδείας εἶναι ἡ διακύμανσις τοῦ συναλλάγματος, διότι, ὅταν ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων τὸ συνάλλαγμα κυμαίνεται ἐν σχέσει πρὸς τὴν λίραν ἀπὸ 175– 260, ὁ φρόνιμος ἔμπορος δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ στηρίξῃ τὴν τιμὴν τῶν ἐμπορευμάτων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κατωτάτου ὁρίου τοῦ συναλλάγματος, ἀλλά, ὡς φρόνιμος, θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὸ ἀνώτατον. Οὔτε δὲ εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως νὰ ἀνακαλύψῃ ἐκ τῶν βιβλίων ἂν ἔμπορός τις ἠγόρασε μὲ λίραν ὡρισμένης ἀξίας εἰς δραχμάς. Ἀναμφιβόλως, ἡ βάσις τῆς ἀσταθείας τῶν τιμῶν εἶναι τὸ συνάλλαγμα καὶ διὰ τοῦτο ὑπεστήριξα πολλάκις ὅτι τοὺς αἰσχροκερδεῖς θὰ ἔπρεπε νὰ ζητῇ τὸ Κράτος ὄχι εἰς τοὺς παντοπώλας ἢ εἰς τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα, ἀλλὰ περισσότερον εἰς τὰς ὁδοὺς Εὐριπίδου καὶ Σοφοκλέους. Ἡ Κυβέρνησις κατενόησεν ὅτι ὁ λαὸς εὑρίσκεται ἐν μεγάλῃ ἀνησυχίᾳ καὶ ὅτι ἀπὸ τὴν μεταβολὴν τοῦ πολιτεύματος, ἀπὸ τὴν Δημοκρατίαν, δὲν εἶδε μὲν ὅλα ἐκεῖνα τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα ἐξήγγελλον οἱ ἐχθροὶ τῆς Δημοκρατίας, ἀλλὰ δὲν εἶδε καὶ μεταβολὴν εἰς τὴν ζωήν, πρὸ πάντων εἰς τὴν διακύμανσιν τοῦ συναλλάγματος καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς αἰσχροκερδείας. Τὰ ζητήματα ταῦτα ἀπασχολοῦν τὸν λαόν. Ἡ Κυβέρνησις ἠνόησεν ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀσχοληθῇ μὲ αὐτά, ἀλλὰ κατὰ πόσον θὰ ἐπιτύχῃ τὴν λύσιν τούτων εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπασχολήσῃ πολὺ τὴν Συνέλευσιν. Εἰς δύο τινὰ στηρίζεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὅτι μία Τράπεζα δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ χρησιμοποιήσῃ πρὸς ἀγορὰν συναλλάγματος περισσότερα τοῦ ἑνὸς ἕκτου τοῦ κεφαλαίου της, καὶ δὲν ἔχει ἀκόμη δικαίωμα νὰ χρησιμοποιήσῃ καταθέσεις, γενομένας εἰς ξένην Τράπεζαν, πρὸς ἀγορὰν συναλλάγματος. Ἐκίνησεν ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τῆς ἰδέας ὅτι, ἐφόσον δικαιοῦται μία Τράπεζα νὰ χρησιμοποιήσῃ ὅλον τὸ κεφάλαιον, δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ ἀγοράζουσα συνάλλαγμα νὰ στερῇ ἐκ τῆς ἀγορᾶς τὸ ὑπάρχον τοιοῦτο· ἑπομένως ἡ προσφορὰ ἐλαττοῦται, δὲν εἶναι αὕτη ἀνάλογος πρὸς τὴν ζήτησιν καὶ ἑπομένως ἐπέρχεται αὔξησις. Πρὸ παντὸς ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἐλάττωσις, δὲν εἶναι ἡ καταστολὴ τῆς κυβείας, ἡ σταθεροποίησις, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀλλ’ εἶναι ἡ καταβίβασις τῆς τιμῆς· καὶ ὡς φάρμακον προτείνεται ἡ ὕπαρξις εἰς τὴν ἀγορὰν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρου ποσοῦ συναλλάγματος. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατί ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία διαθέτει τὰ κεφάλαιά της πρὸς ἀγορὰν συναλλάγματος, θὰ στερήσῃ τὴν ἀγορὰν τοῦ ὑπάρχοντος καὶ ἑπομένως θὰ ἐλαττώσῃ τὴν προσφορὰν ἀπέναντι τῆς ζητήσεως. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ἀγοράζει τὸ συνάλλαγμα, δὲν τὸ ἀγοράζει διὰ νὰ τὸ μεταβάλῃ εἰς νεκρόν. Ὁ σκοπὸς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δὲν εἶναι ἡ ἀγορὰ καὶ ἡ πώλησις τοῦ συναλλάγματος, ἀλλ’ εἶναι καὶ τὰ δύο, τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ μεταξὺ ἀγορᾶς καὶ πωλήσεως. Ἀσχέτως ὅμως τοῦ ποσοῦ, τοῦ νὰ ἔχωσιν αἱ Τράπεζαι ἀφθονώτερον συνάλλαγμα ἀφ’ ὅσον πρέπει νὰ ἔχωσι κατὰ τὸν συντάκτην τοῦ νομοσχεδίου, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρῶτον ἂν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν λαμβάνει πρόνοιαν περὶ τοῦ γινομένου ἤδη κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ νομοσχεδίου κακοῦ. Ἂν μία Τράπεζα ἔχῃ διαθέσει ὅλον τὸ κεφάλαιόν της πρὸς ἀγορὰν συναλλάγματος, τί θὰ γίνῃ; Ὑποχρεοῦται αὐτὴ ἡ Τράπεζα ἅμα τῇ ψηφίσει τοῦ νομοσχεδίου νὰ μετατρέψῃ ὁλόκληρον τὸ συνάλλαγμα εἰς δραχμάς, ἵνα ἔλθῃ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου; Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θέλῃ νὰ μὲ ἀπαλλάξῃ τῶν ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων αὐτῶν κρίσεών μου, δύναται νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ.

§34Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὑπάρχει διάταξις τελευταία εἰς τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐκτέλεσις αὐτὴ τοῦ νόμου θὰ κανονισθῇ διὰ Διατάγματος, ὅπερ θὰ κανονίζῃ ὅλα τὰ ζητήματα. Τὸ πῶς θὰ κανονίζῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ἐκ τῶν προτέρων, ἀλλά, βεβαίως, θὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα, ὥστε νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἀπότομος πτῶσις τοῦ συναλλάγματος, ἡ ὁποία θὰ ἐπιφέρῃ οἰκονομικὴν καταστροφήν, διότι, ὅπως ἡ ἀπότομος ὕψωσις ἐπιφέρει ἀποτόμους καταστροφάς, οὕτω καὶ ἡ ἀπότομος πτῶσις. Ὑπάρχει διέξοδος, ὅπως τὸ Δημόσιον ἀγοράζῃ διὰ τῶν Τραπεζῶν συνάλλαγμα, ἀλλὰ τοῦτο κανονισθήσεται διὰ Διατάγματος.

§35Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ τελευταῖον ἄρθρον δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει) «αἱ λεπτομέρειαι τῆς ἐκτελέσεως τοῦ παρόντος νόμου καὶ τῆς λειτουργίας τῆς ἄνω ὑπηρεσίας... κλπ.». Τί θὰ γίνῃ, ἐὰν μία Τράπεζα ἔχῃ χρησιμοποιήσει ὁλόκληρον τὸ κεφάλαιόν της, διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ δύναται νὰ ἀνέλθῃ εἰς 1,000,000,000 δραχμάς; Εἰς τοιοῦτον ποσὸν φθάνουσιν αἱ καταθέσεις καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο οὔτε τὸ Κράτος αὐτὸ εἶναι διατεθειμένον ν’ ἀγοράσῃ οὔτε εἶναι φρόνιμον ν’ ἀγοράσῃ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἀδιαφορεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Λοιπὸν περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος δὲν λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἶναι τοῦτο μία ἀκόμη ἀπόδειξις ὅτι συνετάχθη ἐκ τοῦ προχείρου καὶ μόνον ὅπως κάμῃ ἐντύπωσιν, διότι εἰς τὴν ἀπελπισίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁλόκληρος ἡ κοινωνία ἐκρίθη πρέπον κάτι νὰ γίνῃ διὰ νὰ δείξῃ ὅτι δὲν ἀδιαφορεῖ, καὶ εἶναι ἀξιέπαινος διὰ τὴν προσπάθειάν της. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι ἀξιέπαινος καὶ διὰ τὸ φάρμακον τὸ ὁποῖον προτείνει διὰ τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔχουν ἤδη ἀγοράσει αἱ Τράπεζαι ἢ καὶ ἠγόρασαν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀδιαφοροῦσαι διὰ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ θὰ ἔχουν κάμει τὴν δουλειά τους, θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας: Ἐὰν ἐξετάσῃ τὰ κεφάλαια τῶν Ἑλληνικῶν Τραπεζῶν καὶ περιορίσῃ τὸ δικαίωμα ἑκάστης Τραπέζης εἰς ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα, πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν κοινωνίαν ἢ νὰ τὴν ζημιώσῃ; Λαμβάνω ὡς παράδειγμα μίαν Τράπεζαν, τὴν «Τράπεζαν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας», ἡ ὁποία φέρει τὸ ὄνομα τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου.

§36Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νομίζω ὅτι εἰσέρχεσθε εἰς τὰς λεπτομερείας.

§37Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἂν τὸ νομίζητε αὐτὸ λεπτομέρειαν, κύριε Ὑπουργέ, μοὶ δίδετε ἓν ἀκόμη δικαίωμα νὰ πιστεύσω ὅτι δὲν ἔχετε κατανοήσει τὴν σοβαρότητα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τί εἶναι λεπτομέρεια εἰς τὸ νομοσχέδιον. Δὲν μὲ ἀφήσατε νὰ εἴπω τί θέλω. Ἀλλ’ ἂν τὸ νομίζητε ὅτι εἶναι λεπτομέρεια, λυποῦμαι παρὰ πολύ, διότι ἓν νομοσχέδιον ἠμπορεῖ νὰ στηρίζηται εἰς μίαν καὶ μόνην λεπτομέρειαν καὶ ν’ ἀποτελῇ τὸ πᾶν, ἐκτὸς ἂν ὑποθέτητε ὅτι ἡ λεπτομέρεια τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι αὐτή, ἀλλ’ ἡ δημιουργία μερικῶν θέσεων πρὸς ἐξοικονόμησιν προσώπων τινῶν. Ἐὰν μία Τράπεζα, ὡς ἡ «Τράπεζα τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας», ἡ ὁποία διαθέτει 10 ἑκατομμύρια, εἶναι δεσμευμένη νὰ χρησιμοποιήσῃ 1,500,000 ἐκ τοῦ κεφαλαίου της πρὸς ἀγορὰν συναλλάγματος, δὲν ἔχῃ δὲ παρὰ 6,000 λίρας συναλλάγματος διαθεσίμου καὶ τύχῃ νὰ φθάσουν περισσότεροι πελάται διὰ ν’ ἀγοράσουν συνάλλαγμα πέρα τῶν 6,000 λιρῶν, τί θὰ κάμῃ ἡ Τράπεζα; Θὰ εἴπῃ: Σταθῆτε μέχρις ὅτου ἴδω ἂν ἠμπορῶ νὰ σᾶς χορηγήσω συνάλλαγμα; ἂν ἔχῃ δὲ καὶ ὑποκαταστήματα, ἂν καὶ κατὰ πόσον ὑπερέβη τὸ ποσὸν συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει ὁ νόμος, ἵνα μὴ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τὰς αὐστηρὰς τοῦ νόμου; Οὔτε νομίζω ὅτι εἶναι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς κοινωνίας μία Τράπεζα νὰ μὴ διαθέτῃ εἰμὴ μόνον τὸ ⅙ τοῦ κεφαλαίου της. Καὶ ἐπιστεύθη ὅτι θὰ κτυπηθοῦν διὰ τούτου αἱ Τράπεζα καὶ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ κτυπηθῇ ἡ αἰσχροκέρδεια τῶν Τραπεζῶν, τὰς ὁποίας κατηγόρησαν αὐστηρῶς, ἀπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μέχρι τῆς τελευταίας τῶν Τραπεζῶν, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε παρὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐφήρμοσεν, ἐπὶ τῶν κερδῶν τῶν Τραπεζῶν, ἐπὶ τῶν κερδῶν τὰ ὁποῖα ἐξασφαλίζουν ἀπὸ τὸ συνάλλαγμα. Μία ἐρώτησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σπετσῶν πληρεξουσίου θὰ ἔπρεπε ν’ ἀπασχολήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι τῷ εἶπε τί ἐξησφάλισε κάποιος ἐκ τῶν κερδῶν μιᾶς Τραπέζης. Ἀλλὰ μήπως τὴν κυβείαν αὐτὴν τοῦ συναλλάγματος καὶ τὰ παράνομα κέρδη δὲν τὰ ἐκτελεῖ καὶ τὸ ἀνώτατον ἵδρυμα καὶ δὲν συμμετέχει καὶ αὐτὸ τὸ Κράτος; Πόθεν ἐξησφάλισε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὴν συμμετοχήν του εἰς τὰ κέρδη τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης; Μήπως δὲν τὰ ἐξησφάλισεν ἀπὸ τὸ συνάλλαγμα; Καὶ δύναται νὰ μᾶς δώσῃ τὴν πληροφορίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ποῖα εἶναι τὰ κέρδη τῆς Τραπέζης κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰς τὰ ὁποῖα συμμετέσχε καὶ τὸ Κράτος, καὶ ποῖα εἶναι τὰ κέρδη τῆς Τραπέζης ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου μέχρι σήμερον εἰς τὰ ὁποῖα συμμετέσχε καὶ τὸ Κράτος, παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἀκολουθοῦν καὶ αἱ ἄλλαι Τράπεζαι; Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲ αὐτοῦ μονοπωλεῖται τὸ δικαίωμα τῆς ἀγορᾶς τοῦ συναλλάγματος καὶ ἀνατίθεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§38Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα περιλαμβάνεται.

§39Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ναί, ἀλλ’ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀνατίθεται νὰ ἐξελέγχῃ τὰς ἄλλας Τραπέζας.

§40Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὄχι μόνον εἰς αὐτήν.

§41Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἂν αἱ διατάξεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἀποσκοποῦν εἰς τὴν ἐξοικονόμησιν ὡρισμένων προσώπων, ἂν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 5ου δὲν εἶναι προσωπικαὶ διατάξεις, ἵνα ὡρισμένα πρόσωπα καταλάβουν τὰ ἀξιώματα, τὰ ὁποῖα καὶ ὁρίζονται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἐγὼ σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἐξάγεται ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τίθεται ὑπεράνω τοῦ Κράτους, ὅταν ἐξ ὑπαλλήλων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρόκειται ν’ ἀποτελεσθῇ τὸ γραφεῖον αὐτό, ὅταν ὁ διευθυντὴς τοῦ γραφείου πρέπει νὰ εἶναι ὑπάλληλος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, φέρων βαθμὸν τοὐλάχιστον τμηματάρχου, ὅταν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ γραφείου αὐτοῦ προέρχεται ἐκ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δύναται νὰ ὁρίσῃ αὐτὴ τὸν ὑπάλληλον καὶ νὰ τὸν ἔχῃ ὑποχείριον, ἀφοῦ εἶναι ὑπάλληλός της καὶ ἀφοῦ μίαν ἡμέραν παύσῃ ὁ λόγος τῆς ὑπάρξεως τοῦ γραφείου θὰ ἐπανέλθῃ ἐκεῖ, ἠμπορεῖτε νὰ μοὶ εἴπητε ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν τίθεται ρυθμιστὴς τοῦ συναλλάγματος μὲ δικαιώματα ἐπὶ τῶν ἄλλων Τραπεζῶν καὶ νὰ μοὶ λέγητε ὅτι ὑπάγεται εἰς τὸν ἔλεγχον εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάγονται καὶ τὰ ἄλλα πιστωτικὰ ἱδρύματα;

§42Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸς θὰ διορισθῇ κατ’ ἐκλογὴν τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἀφοῦ γίνῃ ὑπάλληλος τοῦ Κράτους θὰ ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του.

§43Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Μὲ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα τίθενται ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι πρόκειται περὶ προϊσταμένων ἐχόντων τὸ προσὸν αὐτό, ἀλλ’ ὅταν λέγει ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ βαθμὸν τμηματάρχου, πρόκειται περὶ ὑπαλλήλου ἐν ἐνεργείᾳ, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ τεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου, ἂν δὲν τὸ θέλῃ ἡ Τράπεζα καί, ἂν τοῦ τὸ ἀπαγορεύσῃ, δὲν θὰ ὑπάγῃ. Ὁ ὑπάλληλος, ὁ ἔχων βαθμὸν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἐπὶ τοσοῦτον θὰ δεχθῇ τὸ νέον ὑπούργημα, ἐφόσον θὰ ἐπίστευεν ὅτι ὄχι μόνον δὲν θὰ δυσαρεστήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ θὰ τὴν ἐξυπηρετήσῃ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐπὶ τοῦ ὑπαλλήλου τούτου θὰ ἔχῃ ἐξουσίαν. Καὶ ἐκ τοῦ ἄρθρου 6ου, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι οἱ διευθυνταὶ τῶν ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὡς τοιοῦτοι ἐνεργοῦν ἔλεγχον ἐπὶ παντὸς ὑποκαταστήματος τῶν ἄλλων Τραπεζῶν καὶ τίθενται ὑπεράνω τῶν Τραπεζῶν. Διὰ μίαν στιγμὴν δὲν θὰ κατακρίνω τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα παραδέχομαι ὅτι δὲν εἶναι τόσον αἰσχροκερδής, ὅσον αἱ ἄλλαι Τράπεζαι, ἀλλὰ ἕως ὅτου μεταβληθῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς Τράπεζαν τοῦ Κράτους, ἂς ἀναλάβῃ τὴν ρύθμισιν τοῦ συναλλάγματος αὐτὸ τὸ Κράτος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ συστήσω, διότι τότε ἀλλοίμονον εἰς τὰς Τραπέζας καὶ τὴν κοινωνίαν! Ἐφόσον τὸ Κράτος ἀναγνωρίζει τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὡς μίαν ἀνώνυμον ἑταιρείαν, ὑποκειμένην εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, διὰ τίνα λόγον ἔδωσεν εἰς αὐτὴν περισσότερα προνόμια τῶν ἄλλων Τραπεζῶν; Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀνταγωνιστὴς τῶν λοιπῶν Τραπεζῶν, ἠμπορεῖ νὰ μὴ θέλῃ τὴν καταστροφὴν τῶν λοιπῶν Τραπεζῶν καὶ νὰ μονοπωλήσῃ τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ Τόπου, ἀλλ’ ἀναμφιβόλως διαπνέεται ἀπὸ πνεῦμα κερδοσκοπικὸν καὶ μόνον κερδοσκοπικόν. Ἀλλ’ ἤθελον ἀκόμη νὰ ἐρωτήσω· ἀφοῦ αἱ Τράπεζαι, αἱ ὁποῖαι ὡς πιστωτικὰ ἱδρύματα θεωροῦνται ὀργανισμοὶ ἀναγκαῖοι διὰ μίαν κοινωνίαν, τόσον μάλιστα ἀναγκαῖοι, ὥστε πᾶσα προσπάθεια νὰ γίνηται δι’ αὐτὰς καὶ τὸ Κράτος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει τὸν καλύτερον πιστωτικὸν ὀργανισμὸν νὰ καυχᾶται ὅτι εἶναι τὸ περισσότερον προηγμένον, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω διατί χαίρει σήμερον ἡ Νέα Ὑόρκη ὡς δυνηθεῖσα ν’ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὸ Λονδῖνον τὴν ἀγορὰν τοῦ χρήματος; Σκοπὸς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι νὰ πλήξῃ τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα, ἀλλὰ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ αὐτὰ πᾶν δικαίωμα κερδοσκοπικόν, νὰ μειώσῃ τὰ κέρδη των εἰς τὸ κατώτερον δυνατὸν ὅριον, ἀλλ’ ὄχι νὰ πλήξῃ τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα καὶ πλήττουσα τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα νὰ πλήξῃ αὐτὴν τὴν κοινωνίαν. Ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἀπασχοληθῇ κατὰ τίνα τρόπον θὰ προσείλκυε περισσότερα κεφάλαια εἰς τὰς Τραπέζας, ἀλλὰ μὲ τὸν νόμον τῆς ἀποδόσεως τῶν εἰς χρυσὸν καταθέσεων εἰς χαρτονόμισμα ἐτρομοκράτησεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κρατοῦσι σήμερον τὸ συνάλλαγμα εἰς τὸ τόσον χαμηλὸν σημεῖον, καὶ ἐκείνους ἀπὸ τὴν βοήθειαν τῶν ὁποίων περιμένομεν νὰ πέσῃ τὸ συνάλλαγμα καὶ νὰ ἐξυγιασθῇ τὸ νόμισμά μας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ μεγαλύτερος συντελεστὴς τοῦ νὰ εἶναι ἡ δραχμὴ εἰς ὃ σημεῖον δυσάρεστον εὑρίσκεται σήμερον, ἀλλὰ περισσότερον εὐχάριστον ἀπὸ ὅ,τι εὑρίσκονται τὰ ἄλλα νομίσματα τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν Κρατῶν, ὁ μεγαλύτερος συντελεστὴς τῆς θέσεως τῆς δραχμῆς εἶναι τὰ ἐμβάσματα τῆς Ἀμερικῆς, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠσχολήθη κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ εὐνοήσῃ. Καὶ δίδω τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι μόνον εἰς τὴν Λακεδαίμονα ὑπελόγισα ὅτι ὑπάρχουν κρυμμένα εἰς τὰς κασέλλας τῶν χωρικῶν περὶ τὰ 5 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ἐὰν δὲ ἀναλόγως πρὸς τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διαθέτει μία ἐπαρχία ὑπολογίσωμεν τὰ ποσὰ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν, φαντάζομαι ποῖα θὰ εἶναι τὰ κρυμμένα ποσὰ εἰς συνάλλαγμα. Χάρις εἰς τὴν δυσπιστίαν τῶν χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι προτιμῶσι νὰ κρατῶσι νεκρὸν τὸ χρῆμά των ἀντὶ νὰ τὰ βγάλωσιν εἰς τὴν κοινωνίαν, δὲν σταθεροποιεῖται ἡ δραχμή. Ἀλλ’ οὔτε τὸ ζήτημα τῆς ἀποδόσεως τῶν καταθέσεων ἠθέλησέ ποτε νὰ κανονίσῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἀμφιβάλλω δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας οὔτε θὰ ἠσχολήθη ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος, οὔτε ἔκαμέ τι, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν πεποίθησιν εἰς τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος κρατεῖ κρυμμένον τὸ χρῆμά του, ὅτι δύναται νὰ τὸ δώσῃ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ ἐμπορίου. Τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι περιοριστικὸν καὶ θὰ ὀξύνῃ ἀκόμη τὸ κακόν, θὰ ἐμπνεύσῃ περισσότερον φόβον εἰς τοὺς κατόχους τοῦ ἐξωτερικοῦ αὐτοῦ συναλλάγματος πρὸ πάντων τοῦ προερχομένου ἐξ Ἀμερικῆς. Ἀλλ’ ὅταν ἱδρύηται ἕνα πιστωτικὸν ἵδρυμα θέτει ἕνα σκοπόν. Κυρίως τὰ πιστωτικὰ καταστήματα ὡς κύριον σκοπὸν ἔχουσι τὸ νὰ εἶναι Τράπεζαι προεξοφλήσεως, Τράπεζαι τοῦ συναλλάγματος κλπ. Ὅταν μία Τράπεζα σκοπὸν τῆς ὑπάρξεώς της καὶ τῆς ἐργασίας της ἔχῃ τὸ συνάλλαγμα, τί θὰ κάμῃ ἡ Τράπεζα αὐτή, ὅταν διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, γινομένου νόμου, περιορισθῇ, ὥστε μόνον τὸ ⅙ νὰ χρησιμοποιῇ πρὸς τὸν σκοπόν της, νὰ κρατῇ δὲ ἐν νεκρώσει καὶ ἀδρανείᾳ ὁλόκληρον τὸ ὑπόλοιπον ποσόν; Εἶναι συντελεστικὸν τῆς οἰκονομικῆς κινήσεως τοῦ Τόπου ἡ νέκρωσις κεφαλαίων; Αἱ ἐμπνεύσεις τοῦ προστάτου καὶ ρυθμιστοῦ τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς ζωῆς, τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι νὰ παρέχῃ πᾶσαν εὐκολίαν εἰς τὴν κίνησιν τῶν κεφαλαίων, ὅπως καταστέλλωνται τὰ μονοπώλια καὶ ὅπως εὐκολώτερον εἰσάγωνται νεώτεροι παράγοντες τῆς κρατικῆς ζωῆς, ὅπως ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ ρυθμίζηται περισσότερον ἀπὸ τὴν ἀλήθειαν τῆς καταστάσεως καὶ ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ μίαν μονοπωλιακὴν κρίσιν. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὁ ρυθμιστὴς τοῦ συναλλάγματος, κατὰ τίνα τρόπον εἰργάσθη εἰς τὸ συνάλλαγμα; Μέχρι σήμερον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα μετέσχεν εἰς τὴν ἀσχημίαν τῆς ὁδοῦ Σοφοκλέους καὶ Εὐριπίδου, εἰς ὃν βαθμὸν οἱονδήποτε ἄλλο πιστωτικὸν ἵδρυμα, ἢ ὄχι; Καὶ ἂν αὐτὸς ὁ κολοσσός, ὁ ἔχων δικαίωμα νὰ ἀποκτήσῃ ὁσονδήποτε συνάλλαγμα, διότι τῆς ἐδόθη διὰ νόμου τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ ἀπεριόριστον ἀριθμὸν χαρτονομισμάτων, δύναται ν’ ἀγοράζῃ συνάλλαγμα καὶ νὰ μετέχῃ τῆς κερδοσκοπίας διὰ τῶν αὐτῶν προσώπων διὰ τῶν ὁποίων μετέχουν καὶ αἱ ἄλλαι Τράπεζαι, διὰ προσώπων περὶ τῶν ὁποίων ἔλαβεν ἀφορμὴν τὸ Κράτος νὰ λάβῃ μέτρα περιοριστικά, πῶς μᾶς παρέχεται ἡ ἐμπιστοσύνη ὅτι τὸ πιστωτικὸν αὐτὸ ἵδρυμα, ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνική, μονοπωλοῦσα τὸ δικαίωμα, θὰ τὸ ἐκμεταλλευθῇ πρὸς ὄφελος τῆς κοινωνίας καὶ ὄχι πρὸς ἴδιον ὄφελος; Κάθε ἄλλο εἶμαι διατεθειμένος παρὰ νὰ πιστευθῇ ὅτι εἶμαι συνήγορος τῶν Τραπεζῶν. Τὰς θεωρῶ ὅλας ὡς τὰ μεγαλύτερα κέντρα τῆς κερδοσκοπίας. Καὶ εἶμαι ἀληθῶς κατηγανακτημένος, διότι ἡ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις κατὰ τῶν πιστωτικῶν αὐτῶν ἱδρυμάτων δὲν ἔλαβεν οὐδὲν μέτρον διὰ τὴν παράβασιν τοῦ νόμου κατὰ τῆς τοκογλυφίας. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἂν γνωρίζει μὲ ποῖον τόκον τοκίζουν αἱ Τράπεζαι τῆς Ἑλλάδος.

§44Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). 18–20%.

§45Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ὅταν λέγετε ὅτι τοκίζουν αἱ Τράπεζαι 18–20%, σᾶς ἀπευθύνω τὴν ἐρώτησιν: Διατί δὲν ἐφαρμόζετε τὸν νόμον περὶ τοκογλυφίας καὶ δὲν συλλαμβάνετε τοὺς διευθυντὰς αὐτούς, ἵνα τοὺς βάλητε εἰς τὴν φυλακήν; Γνωρίζετε ὅτι ὁ νόμος λέγει ὅτι ὁ τόκος δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀνώτερος τῶν 9%; Εἶναι λυπηρὸν ὅτι μετὰ τόσης ἀδιαφορίας λέγει ὅ,τι εἶπε, καὶ θὰ ἦτο πολὺ περισσότερον ἐν τάξει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἂν ἔλεγεν ὅτι τοκίζουν ὅσον ὁ νόμος ὁρίζει, παρά, ὅταν γνωρίζει ὅτι τοκίζουν μὲ 18 καὶ 20%, νὰ μὴ λαμβάνῃ μέτρα κατὰ τῶν Τραπεζῶν. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς κακῶς κατέχει τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατέχει. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἂν καλύπτει τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δηλοῦντα ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ὅτι καταπατεῖται ἕνας κοινωνικὸς νόμος μεγάλης σημασίας, τὸν ὁποῖον ἐκέρδισεν ὁ Λαὸς διὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Συνελεύσεως τοῦ 1911, ἂν γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι τοιοῦτος νόμος καταπατεῖται καὶ κατὰ τοιοῦτον ἀσύστολον τρόπον. Κατέχομαι ἀληθῶς ὑπὸ ἀγανακτήσεως, διότι ἐπερίμενα ἀπὸ τὴν Δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν, ἂν δὲν ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ ἄλλα πράγματα καὶ νὰ εὐεργετήσῃ κατὰ διάφορον τρόπον τὴν κοινωνίαν, τοὐλάχιστον νὰ ἔθετε τέρμα εἰς μίαν ἀσχημίαν, ἡ ὁποία τελεῖται καὶ ἡ ὁποία βαρύνει τὴν Δημοκρατικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐβάρυνε καὶ ὅλας τὰς προηγουμένας. Κατόπιν ὅμως τῆς δηλώσεως αὐτῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι διατελεῖ ἐν γνώσει τῆς τοιαύτης παραβιάσεως καὶ ἀνέχεται ταύτην, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπεκτείνω τὴν συζήτησιν ἐπὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον δὲν θὰ κάμῃ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὰς Τραπέζας νὰ παραβαίνουν τοὺς νόμους, ὅπως παραβαίνουν ἕνα νόμον τόσον σαφῆ καὶ τοσαύτης κοινωνικῆς σημασίας, ὅπως εἶναι ὁ νόμος περὶ τοκογλυφίας.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§47Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐφόσον βάσις τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν καθεστῶτος εἶναι ἡ ἀναγνώρισις τοῦ ἰδιωτικοῦ κεφαλαίου καὶ ὄχι ἡ κοινοκτημοσύνη, ἡ ἀναγνώρισις τοῦ χρήματος καὶ ὄχι ἡ κατάλυσις αὐτοῦ, ὅπως ἐγένετο ματαιοτάτη ἄλλως τε, ἀπόπειρα πρὸ ἐλαχίστου χρόνου εἰς τὴν σοβιετικὴν Ρωσίαν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν ὅτι αἱ Τράπεζαι εἶναι ὀργανισμὸς ἀπαραίτητος διὰ τὴν κίνησιν τοῦ χρήματος καὶ τῶν συναλλαγῶν. Ἐὰν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ καταλύσητε τοὺς ἐμπόρους, τοὺς παντοπώλας, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀγοράζετε ὅ,τι χρειάζεσθε, τοὺς ἐμπορευομένους δηλ. τὰ ἐμπορεύματα καὶ τὰ προϊόντα τῆς γῆς τότε δύνασθε νὰ σκεφθῆτε καὶ ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ καταργήσητε καὶ τὰς Τραπέζας. Ἀλλ’ ὅταν, ὑπὸ τὸ ἡμέτερον οἰκονομικὸν καθεστώς, ἀναγνωρίζονται ὀργανισμοί τινες ὡς ἀπαραίτητοι, εἶναι μοιραῖον ὅτι θὰ ἴδωμεν ἐνίοτε ὑπερβολὰς ἢ καί, ἂν θέλητε, τάσεις πρὸς καταχρήσεις ἐκ μέρους τῶν ὀργανισμῶν ἐκείνων, οἱοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι. Καθημερινῶς, ἄλλως τε, ἀναγνωρίζοντες ὅτι ἡ ἀστικὴ δικαιοσύνη ἢ ἡ ἀστυνομία εἶναι ἀναγκαία καταγγέλλομεν οὐχ ἧττον ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ὑπερβασίας αὐτῶν. Ὀρθὴ λοιπὸν πολιτικῶς χάραξις εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν ὑπερβασιῶν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, ὁ δὲ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιον ὑμῶν συνέλαβε κάποτε, εἰς τὰ πρῶτα βήματα τοῦ ὑπουργικοῦ του βίου, τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν θὰ ἦτο ματαιοπονία, ἐάν, ἐπὶ μακροὺς μῆνας καταγινόμενος, ἤθελε παρουσιάσει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἕνα κώδικα περὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, εἰδικώτερον μεριμνῶντα περὶ τῶν Τραπεζῶν. Ἐνόμιζον ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὰ προσκόμματα, τὰ ὁποῖα, ἄλλως τε, ἦσαν ἀνυπέρβλητα, ἦτο δυνατὸν νὰ παρακαμφθοῦν, καὶ νὰ κατορθωθῇ νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ σχέδιον ἐκεῖνο τοῦ κώδικος, καὶ ἐὰν ἀπεδεικνύετο, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πλειονοψηφίας, καὶ αὐτῆς ταύτης, ὅτι, εἴτε κατὰ βάσιν εἴτε ἐν σπουδαίαις λεπτομερείαις, ὁ κῶδιξ ἐκεῖνος ἦτο ἄστοχος, ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς δὲν εἶχε παρὰ νὰ δώσῃ τὴν παραίτησίν του, εὐχόμενος ὅπως ἄλλος εἰς τὸ μέλλον καταρτίσῃ καλύτερα σχέδια. Διὰ τὴν περιέργειαν δὲ τοῦ πράγματος ἂς σᾶς εἴπω ὅτι κατηρτίσθη τότε μία Ἐπιτροπὴ εἰς ἣν παρεπέμφθη τὸ σχέδιον, ὁ δὲ ἀείμνηστος Βαλαωρίτης εἶχε κηρυχθῆ, κατ’ ἀρχήν, ὑπὲρ αὐτοῦ. Δὲν ἠθέλησεν ὅμως ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ εἰσακούσῃ τὴν παράκλησιν τοῦ Ὑπουργοῦ, προθύμου νὰ δώσῃ διασαφήσεις ὅπου θὰ ἐνόμιζεν ἡ Ἐπιτροπὴ ὅτι ὁ κῶδιξ ἐκεῖνος ἐφαίνετο ἀτελής, καίτοι ἦτο ἔργον μακροτάτων μελετῶν. Συνῆλθεν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἀπεφάνθη ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ ἐξετασθῇ τὸ σχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχε καὶ διατάξεις πρωτοτύπους καὶ διατάξεις εἰλημμένας ἀπὸ ξένας νομοθεσίας, ὅτι ἔπρεπεν ἁπλῶς νὰ μεταφράσωμεν τὸν βελγικὸν κώδικα. Εἶπον τότε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι, ἐὰν ἐγὼ ἔκαμνα αὐτὸ τὸ εὔκολον ἔργον τῆς μεταφράσεως, συλλογίζομαι ὁποίας ἀγρίας ἐπιθέσεις θὰ ὑφιστάμην ὡς Ὑπουργός. Μετὰ πάροδον ὀλίγων ἡμερῶν κατετέθη ἡ ἔκθεσις καὶ πολλὰ ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς διεμαρτυρήθησαν ὅτι κακῶς ἐτέθη ἡ ὑπογραφή των εἰς τὴν ἔκθεσιν, διότι οὔτε ἐκλήθησαν κἂν οὔτε μετέσχον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀνέφερα, κύριοι, αὐτὴν τὴν μικρὰν σελίδα διὰ νὰ σᾶς δείξω ὅτι πράγματι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ λάβῃ τις μέτρα περιοριστικὰ κατὰ ὀργανισμῶν τόσον ἰσχυρῶν. Καὶ ἡ δυσκολία αὕτη γεννᾷ σφοδρὰν ἀγανάκτησιν τοῦ κοινοῦ, ἡ ὁποία ἐνίοτε δύναται νὰ ἔχῃ βλαβερὰ ἀποτελέσματα καὶ διὰ τὰ κεφάλαια καὶ διὰ τὴν κοινωνίαν καὶ διὰ τὴν καθόλου ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα ἀπαιτοῦν πολὺ μεγάλην ψυχραιμίαν, εἶναι καθαρῶς τεχνικὰ καὶ δὲν λύονται, ὅπως ἄλλοτε ἐπεζητεῖτο, μὲ αἰσθηματολογίαν. Ποῖος ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῆς Πελοποννήσου δὲν ἐνθυμεῖται τὸ περίφημον «μονοπώλιον ἢ θάνατος» τῆς σταφίδος; Ἐγίνοντο πρὸ εἰκοσαετίας συλλαλητήρια ἐπὶ συλλαλητηρίων ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου, μαῦραι σημαῖαι, ἀπειλαὶ ἐκστρατειῶν κατὰ τῆς πρωτευούσης....

§48Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μπαρμπάσαινα.

§49Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐτυχῶς δὲν ἐγένετο τὸ μονοπώλιον, διότι θὰ ἐπήρχετο ἴσως ὁ θάνατος τῆς σταφίδος. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν ἐν ψυχικῇ ὁρμῇ νὰ θέλωμεν νὰ λύσωμεν ζητήματα τόσον λεπτὰ καὶ σπουδαῖα. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ χαρίσητε τὴν ὑπομονήν σας ἐπ’ ὀλίγον, ἐν τῇ βεβαιότητι ὅτι δὲν θὰ εἴπω πράγματα ἐπιβλαβῆ, ἐὰν μὴ εἴπω ἐπωφελῆ. Παράλογοι χειρισμοὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων, εἰς τὴν παροῦσαν μάλιστα ἐποχήν, δύνανται νὰ φέρουν βλάβας πολὺ μεγαλυτέρας ἢ ὅσον φανταζόμεθα. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος, ἐμνημόνευσε τὸ ζήτημα τῶν εἰς χρυσὸν καταθέσεων καὶ ἀπαιτήσεων. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον νῦν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ὅταν τῷ ἔκαμα μικρὰν εἰσήγησιν, παραδίδων τὸ χαρτοφυλάκιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐγὼ εἶχον λάβει τὴν ἀπόφασιν νὰ καταργήσω τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, καθ’ ὃ ὅστις εἶχε κατάθεσιν ἢ ἀξίωσιν εἰς χρυσὸν ἔβλεπεν ἑαυτὸν ἐξοφληθέντα διὰ ἰσοπόσου χαρτονομίσματος. Θὰ σᾶς ἀναφέρω δύο περιπτώσεις, κύριοι, αἱ ὁποῖαι περιῆλθον, κατὰ σύμπτωσιν, εἰς γνῶσιν ἐμοῦ, οὐχὶ ὡς πολιτικοῦ, δύο περιπτώσεις — συνεπείας τοῦ νόμου τούτου. Ὑπῆρχε κάποιος ὁμογενὴς ὁ ὁποῖος εἶχε καταθέσει εἰς τὴν Τράπεζαν ἕνα μεγάλον ποσὸν εἰς αὐτούσιον χρυσόν, διά τινα σκοπόν, ἵνα ἀνατοκίζηται, καὶ μετὰ δεκαετίαν διατίθενται οἱ τόκοι εἰς προίκισιν θυγατέρων συμπολιτῶν του. Ὅταν ἔμαθε τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο, αὐτὸς ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀποφασίσει καὶ ἄλλα μέρη τῆς περιουσίας του νὰ διαθέσῃ κατ’ ἀνάλογον τρόπον ἔγινε διαπρύσιος κῆρυξ τῆς ἀνικανότητος, ὡς ἔλεγε, τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διακηρύττων ὅτι δὲν πρέπει κανεὶς εἰς τὸ μέλλον νὰ καταθέτῃ χρήματα εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§50Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἔχω καταθέσει ἐπερώτησιν δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἡ ἐπερώτησις δὲν θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν.

§51Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἴπω καὶ ἕνα ἄλλο παράδειγμα. Ὁμογενὴς ἄλλος, ὄχι ἐκ τῆς Ἑσπερίας αὐτός, ἀπέθανε καὶ ἀφῆκε διαθήκην, δι’ ἧς διέθετε μέγα ποσόν, μοὶ φαίνεται 30,000 λιρῶν εἰς χρυσόν, καὶ ὥριζε νὰ κατατεθῇ αὐτὸ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν καθ’ ὡρισμένον τρόπον οἱ τόκοι του. Μετὰ τὸν θάνατόν του ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα περὶ τῶν εἰς χρυσὸν καταθέσεων. Οἱ ἐκτελεσταὶ τῆς διαθήκης ἐπροκάλεσαν γνωμοδότησιν Ἑλλήνων καὶ ξένων νομομαθῶν, ἂν οἱ ἐκτελεσταὶ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ σεβασθοῦν τὴν διάταξιν τοῦ διαθέτου, ἐνῷ ἐγνώριζον τὸν κίνδυνον τοῦ ν’ ἀντικατασταθῇ ὁ χρυσὸς μὲ χαρτονόμισμα. Καὶ οἱ νομομαθεῖς ἀπεφάνθησαν ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἦσαν ὑποχρεωμένοι οἱ ἐκτελεσταί, ἀλλ’ εἶχον, τοὐναντίον, εὐθύνην, ἐὰν συνεμορφοῦντο μὲ τὴν διάταξιν τῆς διαθήκης, ἥτις, ὅπως κάθε διάταξις, ἔπρεπε νὰ ἑρμηνεύηται μὲ τοὺς κανόνας τῆς λογικῆς, σκεφθέντες ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ὁ διαθέτης, ἐὰν ἔζη σήμερον, ποτὲ δὲν θὰ ἀνέγραφε τοιαύτην ἐπικίνδυνον διάταξιν. Ἰδοὺ λοιπὸν δύο παραδείγματα, κατὰ σύμπτωσιν περιελθόντα εἰς γνῶσίν μου — καὶ βεβαίως θὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα — ἀποδεικνύοντα ἀποφυγὴν καταθέσεων εἰς τὸ μέλλον παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ἤγουν ἔλλειψιν πάσης ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸ κυριώτερον πιστωτικὸν κατάστημα τῆς Χώρας. Ἐννοεῖ πᾶς τις τῆς ἐντεῦθεν ζημίας τὸ μέγεθος. Τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, ἐπαναλαμβάνω, πρέπει νὰ μελετῶνται καὶ νὰ ἐξονυχίζωνται μετὰ μεγίστης προσοχῆς, διότι ἡ βλάβη ἐκ σφαλερῶν λύσεων δὲν εἶναι πάντοτε πρόσκαιρος, οὐδὲ κἂν ὑπολογίσιμος. Καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν νὰ δεχθοῦν κατ’ ἀρχὴν διὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται ἡ κατάργησις ὡς προφυλακτικὸν μέτρον. Ζητῶ νὰ προστεθῇ τελικὴ διάταξις εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας, δυνάμει τῆς ὁποίας σεῖς οἱ ἴδιοι θὰ δυνηθῆτε νὰ τὸ καταργήσητε ὁπόταν θέλητε. Ζητῶ αὐτὸ τὸ προφυλακτικὸν μέτρον: Νὰ δύναται ὁ νόμος, ἐάν, ὡς φοβοῦμαι, καταδειχθῇ βλαβερὸς, νὰ καταργηθῇ διὰ Διατάγματος τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, ἀφοῦ εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ Βουλὴ νὰ μὴ συνεδριάζῃ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἑλλὰς δὲν διέρχεται νῦν τὸ πρῶτον συναλλαγματικὴν κρίσιν, ὅπως εἶναι γνωστόν, τὴν διῆλθε καὶ ἄλλοτε, ἀλλὰ καὶ αἱ λοιπαὶ Χῶραι, κατὰ τὸ πλεῖστον, διέρχονται σήμερον κρίσιν συναλλαγματικήν, ὑπερβᾶσαν ἔν τισι καὶ τὰ ὅρια ἅτινα ὡς μυθιστορηματικὰ ἀνεγινώσκομεν εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ σταδίου μας κατὰ τὰς οἰκονομικὰς μελέτας ἐπὶ τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως. Μέχρι τοῦ 1918 πρὸς ἀποσόβησιν τῆς ἐν Ἑλλάδι συναλλαγματικῆς κρίσεως ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶχε λάβει μέτρα περιορισμοῦ ἀνάλογα πρὸς τὰ ληφθέντα μετὰ τὸ 1917 ἢ πρὸς τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον. Διότι ὁ νόμος ͵ΓΧΜΒʹ, περὶ τοῦ ὁποίου τοσάκις ἐγένετο λόγος, ἐθεσπίσθη τῷ 1909, ὅτε ἤδη τὰ ἐμβάσματα τῶν μεταναστῶν καὶ αἱ πρόσοδοι τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας εἶχον ἐπουλώσει τὰς πληγὰς τὰς ὁποίας ἐπαρουσίαζε τὸ ἐμπορικὸν ἡμῶν ἰσοζύγιον, τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν. Ἠρχίσαμεν νὰ λαμβάνωμεν εἰδικὰ μέτρα πρὸς προστασίαν τῆς δραχμῆς, πολὺ μετὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ πολέμου καὶ ἰδίᾳ ἀπὸ τοῦ 1918, ὅτε καθιερώσαμεν τὸν ἔλεγχον τοῦ συναλλάγματος, ὅστις ἔπειτα ἤρθη, διὰ νὰ τεθῇ, μετ’ οὐ πολύ, ἐκ νέου. Τῷ 1921 ἐτέθη τὸ consortium τῶν Τραπεζῶν καὶ καθιερώθη ἡ τιμὴ κρατικοῦ συναλλάγματος, ἥτις διέφερε κατὰ πολὺ τῆς ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ ἀγορᾷ. Ἡ Ἐπανάστασις ἐπέβαλε παρακράτημα ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος, ἀναγκαστικὴν ἀγορὰν μέρους τοῦ ἀντιτίμου εἰς συνάλλαγμα τῶν ἐξαγομένων προϊόντων, ἐπὶ τιμῇ πολὺ μικροτέρᾳ τῆς φυσικῆς. Τέλος δὲ ὡρίσθη ὑποχρέωσις τῶν Τραπεζῶν πρὸς τὸ μεταβιβάζειν εἰς τὸ Κράτος διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, 15% ἐκ τοῦ συναλλάγματος τὸ ὁποῖον ἤθελον ἀγοράζει καθημερινῶς. Τοῦτο διεχειρίζετο ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους. Δὲν γνωρίζω ἂν δύναται νὰ μᾶς δώσῃ ἀκριβῆ πληροφορίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς πόσον ἀνέρχεται αὐτὸ τὸ 15%, τὸ ὁποῖον περιέρχεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§52Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς 50,000 λίρας τουλάχιστον.

§53Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, ὴν ἔχω ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι περὶ τὰς 600,000 λίρας κατὰ μῆνα περιήρχοντο ἀπὸ αὐτὸ τὸ 15% καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο, κατὰ τὰς πληροφορίας μου, ἦτο ἀρκετὸν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου, εἰς συνάλλαγμα, πληρωμὴν τῶν τόκων τῶν δημοσίων χρεῶν, συνήθεις προμηθείας καὶ ἄλλας ἀνάγκας, μηδὲ αὐτῶν τῶν τοῦ ἐπισιτισμοῦ ἐξαιρουμένων. Κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι θὰ ἦτο ὁ πρῶτος ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κατέχητε ἀκριβῶς πρὸ τοῦ σκεφθῆτε νὰ συντάξητε καὶ ὑποβάλητε τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§54Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν μοὶ ἐχρησίμευεν ὁ ἀριθμὸς αὐτός.

§55Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι σᾶς ἐχρησίμευεν, ἀφοῦ θέλετε νὰ σταθεροποιήσητε τὸ συνάλλαγμα καί, ὡς λέγετε ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου, νὰ πολεμήσητε καὶ τὴν αἰσχροκέρδειαν. Ὁ ἐκ Ροδόπης ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπε πολὺ σωστὰ ὅτι ἐφαντάσθη νὰ ἐρωτήσῃ τοὺς εἰδήμονας ἂν ἡ ἀσθένεια τῆς πτώσεως τοῦ νομίσματος ἀπαντᾷ μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ καὶ ἀλλαχοῦ, καὶ ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν ὅτι εἶναι σχεδὸν παγκόσμιος ἡ ἀσθένεια. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ἂν ἠρώτησε καὶ ποῖα φάρμακα ἐχρησιμοποιήθησαν ἀλλαχοῦ, ἵνα τὰ αὐτὰ μεταχειρισθῶμεν καὶ ἡμεῖς ἐδῶ, ἤ, ἐὰν δὲν ἐπέτυχον ἀλλαχοῦ, νὰ μὴ τὰ μεταχειρισθῶμεν, ματαίως κοπιάζοντες καὶ ἴσως βλάβην προξενοῦντες. Εἰς πολὺ παλαιὰν ἐποχήν, πρὸ 150 ἐτῶν, ὅταν ἐξεδίδετο ἄφθονον τὸ χαρτονόμισμα τῶν assignats εἰς τὴν Γαλλίαν, ἐνόμισαν ὅτι δι’ αὐστηροτάτων ποινῶν καὶ δι’ αὐτῆς τῆς ποινῆς τοῦ θανάτου θὰ ἠδύναντο νὰ σταθεροποιήσουν τὴν τιμὴν τοῦ χαρτονομίσματος. Ἀλλ’ ἀπεδείχθη ὅτι οἱ μόνοι νόμοι οἱ ὁποῖοι δὲν πτοοῦνται ἀπὸ ποινικοὺς νόμους καὶ ἀπὸ αὐστηρὰς ἀπειλὰς εἶναι οἱ οἰκονομικοί. Αὐτοὶ εἶναι ἀμείλικτοι. Δὲν δύνασθε νὰ τοὺς περιορίσητε ἐντὸς ὁρίων. Εἶναι μάλιστα καὶ ἐκδικητικοί. Δύνανται νὰ ζημιώσουν ὅταν τοὺς περιφρονῆτε. Θὰ ἐπεθύμουν ἐν τούτοις νὰ μάθω: Λέγων ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ σταθεροποιήσῃ τὴν δραχμὴν ἐννοεῖ ἆρά γε ὅτι θὰ κατορθώσῃ νὰ τὴν καθηλώσῃ εἰς ὡρισμένην ἀξίαν; Ἐξηγοῦμαι: Ἡ λίρα δὲν ἀντιπροσωπεύει, ὅπως γνωρίζετε, τὸ ἄρτιον νόμισμα, ἀλλὰ τὸ δολλάριον, ἐν τούτοις ἂς λάβωμεν ὡς βάσιν τὴν λίραν. Θὰ κατορθώσητε νὰ κρατήσητε τὴν τιμὴν τῆς λίρας παγίαν εἰς 220 λ.χ. ἢ 240 ἢ 250 δραχμάς; Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός;

§56Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Βεβαίως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ζητεῖται ὅπως ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος περιορισθῇ ἐντὸς στενωτάτων ὁρίων.

§57Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ παραδείγματι 3, 4, 5, 10, 15 δραχμάς;

§58Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ὁρίσω. Ἀποκλείονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὡρισμένα αἴτια τὰ ὁποῖα συντελοῦν εἰς τὰς ἀποτόμους διακυμάνσεις.

§59Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ὀφείλω νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν, κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Σχετικῶς μὲ τὰς ἄλλας Χώρας, θεωρεῖται σήμερον ὅτι ἡ Ἰταλία κατήγαγεν ἕνα θαῦμα, σταθεροποιήσεως τοῦ νομίσματος αὐτῆς, καὶ ἡ τιμὴ τῆς λίρας τῆς ἀγγλικῆς παίζει συνήθως μεταξὺ 85 καὶ 100 λιρεττῶν. Ἀναλόγως σκεπτόμενος πρέπει νὰ δεχθῆτε ὅτι, ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι ἡ λίρα πρέπει νὰ ἀντιστοιχῇ ἐν Ἑλλάδι εἰς 220 δραχμάς, θὰ κυμαίνηται ἐν τούτοις ἀπὸ 200 ἕως 240, ἐκτὸς ἐὰν ἡμεῖς εἴμεθα θαυματοποιοὶ ἀνώτεροι ἀπὸ τοὺς οἰκονομολόγους τῆς Ἰταλίας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν μακρὰν παράδοσιν καὶ κατώρθωσαν νὰ ἐξυγιάσουν τὰ δημόσια οἰκονομικά των εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἐθνικῶν καὶ νομισματικῶν ἀνωμαλιῶν. Διὰ νὰ εἶσθε ἀκριβεῖς ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀναμένουν ἴσως πολλὰ πράγματα ἀπὸ τὸ νομοσχέδιόν σας, πρέπει νὰ τοῖς εἴπητε ὅτι θὰ ὑπάρχῃ διακύμανσις τῆς τιμῆς τῆς λίρας μεταξὺ 200 ἕως 240 δραχμῶν, ἐὰν ἐν Ἑλλάδι κατορθώσωμεν ὅ,τι κατώρθωσεν ἡ Ἰταλία. Ἓν δὲ ἀπὸ τὰ δυσκολώτερα, ἂν μὴ ἀδύνατα, πράγματα εἶναι τὸ νὰ εὕρητε ποία θὰ εἶναι ἡ τιμὴ ἡ προσήκουσα τῆς λίρας εἰς δραχμάς, ἡ τιμὴ ἡ ἀνάλογος πρὸς τὴν ἀληθῆ, τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας. Εἶδον ὅτι τὸ πρόβλημα αὐτὸ ἐλύθη εἰς κάποιαν ἐφημερίδα δι’ ἑνὸς τριστήλου ἄρθρου ἐπὶ τῇ βάσει λογαριασμῶν τινων ἀριθμῶν περὶ τοῦ πληθυσμοῦ, τοῦ ποσοῦ τοῦ νομίσματος, πρὸ τοῦ πολέμου, τοῦ ποσοῦ χαρτονομίσματος ὅπερ χρειάζεται τώρα ἡ Χώρα, διότι ἔχομεν περισσότερον πληθυσμὸν καὶ ἀκρίβειαν βίου. Ὁ συγγραφεὺς ἔκαμνε τοὺς ὑπολογισμούς του καὶ εὕρισκεν ὅτι ἡ δικαία τιμὴ τῆς λίρας θὰ ἦτο 200 περίπου δραχμαί. Ἐν τούτοις πολὺ σοφώτεροι δὲν κατώρθωσαν ἀλλαχοῦ δι’ ὑπολογισμῶν νὰ εὕρουν τὴν ἀκριβῆ τιμὴν τοῦ νομίσματός των. Ἐν Γαλλίᾳ τὴν ἐπαύριον τοῦ πολέμου ἡ λίρα εἶχε τριάντα γαλλικὰ φράγκα, ἔπεσε κατόπιν, καὶ ἐθεώρησαν ὅτι θὰ ἐστερεοποιεῖτο περὶ τὰ 50 φράγκα, ἐθεωρήθη δὲ φυσικὸν νὰ κυμαίνηται ἡ τιμὴ τῆς λίρας μεταξὺ 45 καὶ 55 περίπου γαλλικῶν φράγκων, 10 τοῖς ἑκατὸν περὶ τὴν προσήκουσαν τιμήν. Καὶ δι’ ἀσθενῆ πυρέσσοντα διακύμανσις 39.0, 39.2, 38.8 δὲν εἶναι σπουδαία διαφορά. Ἐνῷ ὅμως ἦσαν ἥσυχοι καὶ νέαι ἐκδόσεις χαρτονομίσματος δὲν ἔγιναν, διὰ μιᾶς ἡ λίρα ἔφθασεν εἰς τὰ 70, κυμαινομένη μεταξὺ 62 ἕως 78. Φαίνεται, εἶπον τότε, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ τιμὴ ἡ ἀντιστοιχοῦσα εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Γαλλίας. Παρῆλθον μῆνές τινες, ἡ λίρα ἔφθασεν εἰς τὰ 90, 100, 110, 120. Ἀλλὰ τότε εἰσηκούσθησαν αἱ γνῶμαι τῶν εἰδημόνων καὶ ἐρρίπτετο πανταχοῦ ἡ κραυγὴ ὅτι ἡ βελτίωσις καὶ σταθεροποίησις τοῦ φράγκου μόνον διὰ τῆς σταθεροποιήσεως, τῆς ἰσοσκελίσεως τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ. Αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι ἡ πρώτη καὶ κυρία βάσις. Πρὸ ὀλίγων μηνῶν, ὁμιλήσας ἐν Πάτραις περὶ τῆς συναλλαγματικῆς πολιτικῆς, προτοῦ γίνω Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔλεγον ὅτι, ἐφόσον ἐγεννήθησαν ἐκ τῆς πληθωρικῆς κυκλοφορίας ὡρισμένοι οἰκονομικοὶ ὅροι, ἐδόθη ἀνάπτυξις εἰς τινας ἐγχωρίους βιομηχανίας, θὰ ἦτο σφάλμα ἀληθῶς, καὶ ἂν ἠδυνάμεθα ἀκόμη, θὰ ἦτο σφάλμα, νὰ ἐξυγιάνωμεν τὴν δραχμὴν ἀποτόμως. Εἶπον δὲ τότε καὶ τὸ ἐπανέλαβον ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν —καὶ ὑπῆρξα τελείως εὐτυχὴς— δὲν εἶπον ἄλλως τε καμμίαν ἐφεύρεσιν νέαν, διότι καὶ ἡ κατόπιν πολιτικὴ τῶν διαδόχων Κυβερνήσεων δὲν ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τῆς διατυπώσεώς μου ἐκείνης, ὅτι χρειάζεται ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ καταρτισμὸς σημαντικοῦ τινος ἀποθέματος εἰς συνάλλαγμα πρὸς περκοιτολὴν τῶν διακυμάνσεων. Ὅτε δὲ ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἠρώτησε τί θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν κυβείαν τῆς ὁδοῦ Ἀριστείδου, τῷ ἀπήντησα ὅτι ἤλπιζον μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ μὴ ἔχουν πλέον δουλειὰν οἱ παίζοντες. Καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι, διὰ τὴν βραχεῖαν περίοδον τὴν ὁποίαν διήνυσα ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ πρᾶγμα εἶχεν ἐπιτευχθῆ. Ἐγὼ γνωρίζω μὲ ποίους κόπους ἐπετεύχθη, ἀφοῦ τὸ στὸκ τοῦ συναλλάγματος ἦτο περὶ τὰς 2.600.000 λίρας, ἡ δὲ βοήθεια τῆς Διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διαχειριζομένης τὸ σπουδαῖον τοῦτο ἔργον, ἦτο μικρὰ —εὔχομαι σεῖς νὰ εἶσθε εὐτυχέστεροι ἐμοῦ— μικρὰ εἴτε ἐξ ἀγνοίας πραγματικῆς τοῦ πῶς καὶ πότε ἔδει νὰ δράσῃ εἴτε ἐξ ὀκνηρίας θελήσεως.

§60ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐκ συμφέροντος.

§61Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ἐκ συμφέροντος, διότι δὲν συνηθίζω νὰ ἀποδίδω προχείρως συμφέροντος ἐλατήρια. Προκειμένου δὲ περὶ τῆς ἐξυγιάσεως τῆς δραχμῆς βραδεῖα καὶ βαθμιαία ἀπαιτεῖται πολιτική. Θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ πάλιν τῶν ἰατρῶν τὰς μαρτυρίας ἂν μεταξὺ δύο ἀσθενῶν πηγαίνει καλύτερα ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει πυρετοῦ διακυμάνσεις, τὴν μίαν ἡμέραν 41.0, τὴν ἄλλην 39.0, τὴν ἄλλην 40.0, τὴν ἄλλην 38.0, ἢ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν μίαν ἡμέραν 41.0, τὴν ἄλλην 40.8, τὴν ἄλλην 40.6. Θὰ σᾶς εἴπουν πιθανῶς ὅτι ὁ δεύτερος, διότι ἔχει περισσοτέρας ἐλπίδας ἐπὶ τὴν ἴασίν του. Προκειμένου δὲ περὶ τῆς ἐξυγιάσεως τῆς δραχμῆς ἡ πολιτικὴ ἔδει νὰ εἶναι βραδείας, ἀσφαλοῦς καὶ βαθμιαίας, ἀλλὰ σταθερᾶς ἐξυγιάσεως αὐτῆς πρὸς ἀποφυγὴν σφοδρῶν καὶ βιαίων κλονισμῶν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τῆς Χώρας. Ἦτο ἀναγκαία, νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ἡ προεισαγωγὴ αὕτη, προτοῦ ἐξετάσωμεν τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὸν σκοπόν του καὶ τὰ μέσα του. Τὸ νομοσχέδιον ἀπαγορεύει εἰς τὰς Τραπέζας νὰ μετατρέπωσι τὰς καταθέσεις των εἰς ξένον συνάλλαγμα ἢ ἄλλας ξένας ἀξίας. Τὸ νομοσχέδιον προδήλως δεικνύει ἕνα φόβον, τὸν φόβον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δύναται νὰ εἶναι κυρία τῆς συναλλαγματικῆς ἀγορᾶς, καίτοι ἔχει ἤδη ἀποκτήσει ἓν ἀπόθεμα λιρῶν ἀρκετὰ σοβαρόν. Τὸ νομοσχέδιον λέγει εἰς τὰς Τραπέζας: Δὲν δύνασθε τὰς καταθέσεις σας νὰ μετατρέψητε, ἂς εἴπωμεν τοῦτο, εἰς λίρας, διότι ἡ ἀγοροπωλησία συναλλάγματος εἰς λίρας εἶναι τὸ συνηθέστερον. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διὰ νὰ προστατευθοῦν αἱ Τράπεζαι, θὰ τὸ ἠννόουν περισσότερον, ἀλλὰ νὰ προστατεύσητε δι’ αὐτοῦ τὴν δραχμὴν καὶ νὰ ἐπιτύχητε τὴν εὐθηνίαν τοῦ βίου, μοὶ φαίνεται δυσκατόρθωτον. Δὲν ὑποθέτω διὰ τοὺς καταναλωτὰς ὅτι θὰ θέλητε νὰ ἀπαγορεύσητε καὶ τὴν ἀγορὰν ποσοῦ μικροῦ, διότι, ὅπως ἐλέχθη ὑπό τινος τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, θὰ ἦτο δύσκολος ἡ θέσις μιᾶς Τραπέζης, ἐὰν πέντε ἄτομα ταυτοχρόνως τῆς ζητήσουν ποσὸν λ.χ. πέντε χιλιάδων λιρῶν διὰ νὰ ταξιδεύσουν. Δὲν θὰ τὸ ἔχῃ. Πρόκειται, νομίζω, νὰ ἀποτρέψητε ἵνα αἱ Τράπεζαι χρησιμοποιήσουν τὰς καταθέσεις των πρὸς σχηματισμὸν ἀποθέματος σημαντικῶν ποσῶν συναλλάγματος. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: Νομίζετε ὅτι εἶναι ἀσφαλὲς ὅτι ἡ Τράπεζα, μετατρέπουσα καταθέσεις εἰς λίρας, θὰ κερδίσῃ; Δύναται καὶ νὰ χάσῃ. Ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι μία Τράπεζα προβαίνει εἰς ἐπένδυσιν μεγάλου μέρους τῶν καταθέσεών της εἰς λίρας καὶ ἐπέλθῃ ὅ,τι κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1923, ὁπότε ἡ λίρα, ἀγορασθεῖσα περίπου πρὸς δραχ. 450, κατῆλθε κάτω τῶν 150, ἡ Τράπεζα ἐκείνη δὲν θὰ κατεστρέφετο;

§62ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἀφεύκτως θὰ ἐπτώχευεν.

§63Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πιθανώτατα. Δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργός, ἀπαγορεύων τὴν ἀγορὰν ξένου συναλλάγματος, ἤθελε νὰ προστατεύσῃ τὰς Τραπέζας, θὰ συνεφώνουν μετ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ὄχι ὅταν λέγῃ ὅτι θὰ προστατεύσῃ τὴν δραχμὴν καὶ τοὺς καταναλωτάς. Θὰ ἐπροστάτευεν ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη τὸν μωρὸν διευθυντὴν μιᾶς Τραπέζης, ὁ ὁποῖος σπουδαῖον ποσὸν τῶν καταθέσεων ἤθελεν ἐπενδύσει εἰς ξένον συνάλλαγμα, ἀπὸ τοὺς κινδύνους τῆς βελτιώσεως τῆς δραχμῆς ἔναντι τοῦ συναλλάγματος ἐκείνου, ἡ δὲ βελτίωσις, ἀναμφισβητήτως, ἐκτὸς τῆς ἐπιδράσεως οἰκονομικῶν παραγόντων, οὓς ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ροδόπουλος, καὶ ἰδίᾳ τῆς ἐλαττώσεως τῆς πληθωρικῆς κυκλοφορίας, δύναται νὰ ἐπέλθῃ, διά τινα χρόνον, καὶ ἐκ ψυχολογικῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι παίζουν σπουδαῖον ρόλον, ὄχι γενικῶς, ἀλλ’ ἰδίᾳ εἰς λαοὺς ἀρεσκομένους εἰς τὸ παίζειν καὶ ἰδιαίτερον, ὡς ἡμεῖς, ἔχοντας χρηματιστήριον εὐαίσθητον καὶ εὑρισκομένους ὑπὸ συνθήκας ἀνωμάλους, καθ’ ἃς ὁ ρόλος τοῦ ψυχολογικοῦ παράγοντος γίνεται εὐρύτερος. Οὐδὲν τὸ παράδοξον νὰ παραστῶμεν πάλιν εἰς θέαμα οἷον τοῦ Μαΐου 1923, ὅτε διὰ κοινῆς ὁρμῆς ἐπεβλήθη σχεδὸν ἐκ τυχαίου περιστατικοῦ ἡ πρὸς τὰ κάτω ῥοπὴ τῆς λίρας. Τί συνέβη τότε διὰ νὰ πέσῃ ἡ λίρα, θὰ σᾶς τὸ εἴπω, διότι δὲν εἶναι ἀκριβῶς γνωστόν. Ὁ κ. Βενιζέλος ἔστειλεν ἐκ Λωζάννης ἓν τηλεγράφημα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπεδείκνυε νὰ ληφθῶσιν ὡρισμένα μέτρα, εἰς τρόπον ὥστε «ἀφοῦ ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ἀποφανθῇ κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ δανείου» νὰ δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν βραδύτερον τὰ μέτρα δι’ ἄλλους σκοποὺς πιστώσεων. Τὸ τηλεγράφημα ἀπεκρυπτογραφήθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ λελανθασμένως. Ἔλεγεν: «Ἀφοῦ ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ἀπεφάνθη ὑπὲρ τοῦ δανείου κλπ.». Ἐγένετο δημοσίως γνωστόν, ὅτι ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ἀπεφάνθη ὑπὲρ τοῦ δανείου, ὁ κόσμος δὲν ἐγνώριζεν ὅτι εἶχεν ἤδη ἀπορρίψει τὴν ἰδέαν ἐγγυήσεως τῶν Κρατῶν, καὶ μόνον μίαν ἠθικὴν προστασίαν τοῦ δανείου ἠδύνατο ἴσως νὰ ἀναλάβῃ, καὶ ἐνόμισαν ὅλοι ὅτι ὁ χρυσὸς ἐξεκίνησεν ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν καταπλέων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πανικὸς ἐξεδηλώθη εἰς τοὺς κατέχοντας δολλάρια καὶ λίρας, καί, ὡς εἶχον τότε μάθει, εὑρισκόμενος εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἡ συρροὴ εἰς τὰς Τραπέζας ἦτο παμμεγίστη, ἐθεωροῦντο σχεδὸν τὰ δολλάρια καὶ αἱ λίραι ὡς νόμισμα τεῖνον πρὸς ἐξευτελισμόν. «Λάβετε», ἔλεγον ὅλοι, «πρὸς Θεοῦ, λάβετε δολλάρια καὶ δώσατέ μας δραχμάς». Καὶ αἱ Τράπεζαι ἔπρεπε νὰ μετατρέψουν εἰς δραχμὰς τριπλάσιον ποσὸν λιρῶν παρ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχον προμηθευθῆ, διὰ νὰ ἀποδώσουν καταθέσεις. Θὰ εἶναι λοιπὸν ὄχι ἅπαξ, ἀλλὰ δὶς καὶ τρὶς μωροὶ οἱ τραπεζῖται, ἐὰν ἐνδώσωσι τὰς καταθέσεις τοῦ κόσμου εἰς ξένον νόμισμα, τρέχοντες τὸν κίνδυνον νὰ προκαλέσουν πτώχευσίν των, ἐν περιπτώσει βελτιώσεως τῆς δραχμῆς. Βεβαίως αἱ Τράπεζαι σήμερον ἀγοράζουν συνάλλαγμα, αὔριον πωλοῦν συνάλλαγμα, ὅπως ὁ ντῶλερ τῆς Ἀγγλίας, σήμερον ἀγοράζει σταφίδα, ἐὰν ἐννοήσῃ ὅτι αἱ τιμαὶ θὰ ὑψωθοῦν, καὶ πωλεῖ, ἐὰν ἐννοήσῃ τὸ ἀντίθετον. Κανεὶς δὲν ἐσκέφθη νὰ εἴπῃ τοὺς ἐμπόρους προϊόντων ἀνηθίκους, οὕτω προβλέποντας καὶ οὕτω πράττοντας. Καὶ ὁ τραπεζίτης θ’ ἀγοράσῃ, ὀφείλει νὰ ἀγοράσῃ, λίρας, διὰ τὰς ἀνάγκας του τὰς παρούσας καὶ μελλούσας, ἐὰν προβλέπῃ ὅτι θὰ ὑψωθῇ ἡ λίρα. Ὀφείλει, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ ἀγοράσῃ καὶ νὰ κάμῃ ἓν στόκ, ἀλλὰ πάντως ὄχι μέγα, διότι τότε θὰ εἶναι μωρός, ἀφοῦ, ὡς εἶπον, θὰ ἐκτεθῇ εἰς κινδύνους.

§64Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ καλοὶ τραπεζῖται δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι ποτὲ μέγα στὸκ ξένου συναλλάγματος.

§65Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ λέγω, καὶ ἀπὸ αὐτὸ ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ σώσῃ τὰς Τραπέζας, θέτων αὐτὰς ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν του διὰ νὰ τὰς προστατεύσῃ διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν τοῦ νομοσχεδίου.

§66Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν πρόκειται περὶ κηδεμονίας, διότι κατὰ τὸν πανικὸν τοῦ μηνὸς Μαΐου αἱ Τράπεζαι εἶχον συγκεντρώσει τόσον χρυσὸν ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν, ὥστε, ἂν δὲν ἐπενέβαινεν ἡ Πολιτεία, θὰ ἐπήρχοντο ἐπιζήμια ἀποτελέσματα. Καὶ βεβαίως τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι καὶ πρὸς ὄφελος τῶν Τραπεζῶν καὶ πρὸς ὄφελος τῶν ἰδιωτῶν.

§67Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς ὅτι τώρα ἀποκαλύπτεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἔλεγον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ εἰσαχθῇ μᾶλλον πρὸς προστασίαν τῶν Τραπεζῶν καὶ τῶν καταθετῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν λέγει τοῦτο ἐν τῇ αἰτιολογικῇ του ἐκθέσει, ἐν ᾗ μᾶς καλεῖ, ἐναντίον τῶν Τραπεζῶν, νὰ σώσωμεν τὴν δραχμήν.

§68ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πρὸς προστασίαν τῶν μετόχων.

§69Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω τί λέγει ἤδη ὁ κ. Ὑπουργός. Φοβεῖται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπενδυθοῦν, παρὰ πάντα λόγον, μεγάλα ποσὰ ἐκ τῶν καταθέσεων καὶ θέλει νὰ προστατεύσῃ καὶ τὰς Τραπέζας καὶ τοὺς καταθέτας. Ἀλλὰ, ὅπως σᾶς εἶπον, τοιοῦτος φόβος δὲν ὑπάρχει. Καὶ ἂν ὑπῆρχεν ἄλλοτε, μετὰ τὴν συμφορὰν τοῦ 1923, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη τὸ νομοσχέδιον κατά τινας συνεπείας αὐτοῦ. Γίνεται ἐξαγωγὴ προϊόντων καὶ γνωρίζετε ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ προϊόντων γίνεται ἐνίοτε ἀθρόως· εἷς ἰδιώτης, εἷς μεγαλέμπορος προσέρχεται καὶ προσφέρει ἓν ποσὸν λιρῶν, διότι χρειάζεται νὰ φέρῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα 20,000 λίρας, ἢ 30,000 λίρας, ἢ 100,000 λίρας, διὰ νὰ ἀγοράσῃ καπνά, διὰ νὰ ἀγοράσῃ σταφίδα, καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐνεργοῦνται ἀγοραὶ σταφίδος εἰς ποσὰ πολὺ ἀνώτερα ἐν συνόλῳ τῶν 2,000,000 λιρῶν. Οἱ ἀγοράζοντες ἔχουν ἤδη τὸ τίμημα εἰς λίρας καὶ θέλουν νὰ τὰς κάμουν δραχμάς. Ποῦ θέλετε νὰ εὕρουν αἱ Τράπεζαι δραχμὰς διὰ νὰ ἀγοράσουν τὰς λίρας; Δύνασθε νὰ μοὶ δώσητε μίαν ἀπάντησιν;

§70Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μά, κύριε πληρεξούσιε, ἴσως δὲν ἀντελήφθητε.

§71Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πιθανὸν ἡ ἀντίληψίς μου νὰ εἶναι μικρά, ἀλλὰ θὰ μὲ βοηθήσητε.

§72Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει σκοπὸν τὸν κανονισμὸν τῶν ἐμπορικῶν πράξεων ἑκάστης Τραπέζης. Εἶναι ἐλεύθεραι αἱ Τράπεζαι ἑκάστην ἡμέραν νὰ ἐκτελοῦν ὁσασδήποτε ἐμπορικὰς πράξεις, ἀδιάφορον ἂν τὸ ποσὸν τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἀγοράσουν ἢ θὰ πωλήσουν, θὰ ὑπερβαίνῃ τὸ ⅙ τοῦ κεφαλαίου των. Πρόκειται περὶ τοῦ ἀποθέματος. Ἄλλως τε, κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ ἠξεύρητε ὅτι πρὸ τοῦ κλεισίματος τῆς καταστάσεως ἑκάστης ἑσπέρας δὲν δύναται νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν τὸ στοιχεῖον τῆς ἀγορᾶς, διότι αἱ Τράπεζαι ἀγοράζουν καὶ πωλοῦν, δύνανται δὲ κατὰ τὸ κλείσιμον τῆς καταστάσεως νὰ μὴ παρουσιάζηται καμμία διαφορά, ἐνῷ εἶναι δυνατὸν καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν νὰ ἐξετέλεσαν πράξεις καὶ δύο ἑκατομμυρίων λιρῶν.

§73Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω: Τί θὰ γίνῃ, ἂν μίαν ἢ δύο ἡμέρας δὲν παρουσιασθῇ κανεὶς νὰ ἀγοράσῃ λίρας, παρουσιάζηται εἷς μόνον διὰ νὰ πωλήσῃ λίρας, διότι πρόκειται λ. χ. νὰ κάμῃ ἀγορὰς σταφίδος; Τὸ βράδυ θὰ φθάσῃ ὁ ἐπιθεωρητής σας καὶ θὰ τὸν ἁρπάσῃ ἀπὸ τὸ αὐτί;

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ πωλήσῃ.

§75Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν δὲν παρουσιάζηται ἀγοραστής;

§76Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Πηγαίνει εἰς ἄλλην Τράπεζαν.

§77Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως δὲν θὰ θέλῃ ἄλλη Τράπεζα νὰ ἀγοράσῃ. Ὑπάρχουν ἐποχαὶ κατὰ τὰς ὁποίας εἰσάγεται ἀθρόον τὸ συνάλλαγμα, ἰδίως κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἀγορᾶς τῆς σταφίδος καὶ ἐν μέρει τοῦ καπνοῦ, περισσότερον τῆς σταφίδος, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἡ μεγάλη ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος γίνεται κατ’ Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον, λοιπὸν τότε εἰσάγεται συνάλλαγμα. Ἴσως λοιπὸν δὲν θὰ εὑρίσκηται Τράπεζα θέλουσα νὰ ἀγοράσῃ καὶ νὰ πωλήσῃ συγχρόνως. Ἀλλὰ διὰ νὰ πωλήσῃ πρέπει νὰ εὑρεθῇ ἡ ἄλλη Τράπεζα πρόθυμος νὰ ἀγοράσῃ συνάλλαγμα. Τὸ νομοσχέδιον ὅμως τὸ ἀπαγορεύει, ἐφόσον ἀπαγορεύει τὴν χρησιμοποίησιν τῶν μέσων δι’ ὧν ἐργάζονται αἱ Τράπεζαι, δηλ. τῶν καταθέσεων καὶ τῶν κεφαλαίων. Καὶ ἂν ὁ πωλητὴς λιρῶν ἀποταθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, αὕτη δὲ πιθανῶς τῷ εἴπῃ ὅτι δὲν χρειάζεται ἐκείνην τὴν ἡμέραν, ἔχει κάμει τὰς προμηθείας της, πῶς θὰ γίνῃ ἡ λειτουργία τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου; (Ὁ κ. Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ, Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, μειδιᾷ).

§78Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅταν ὁμιλοῦν οἱ πληρεξούσιοι, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μειδιᾶτε. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγονται ἐδῶ εἶναι ἀποτελέσματα πείρας μακροτέρας τῆς ἰδικῆς σας.

§79Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μὲ παρεξηγήσατε. Δὲν μειδιῶ.

§80Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἢ, ἐὰν Οἶκός τις τηλεγραφήσῃ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ νὰ τῷ ἀγοράσῃ μία Τράπεζα 50 χιλ. λίρας, πῶς θὰ γίνῃ ἡ πρᾶξις; Ἡ Τράπεζα θὰ ἀρνηθῇ, λόγῳ τοῦ νομοσχεδίου σας. Καὶ σημειώνω ὅτι εἰς πλουσίους ἰδιώτας ἀφίνεται ἐλεύθερον τὸ στάδιον, εἶναι δὲ πρόδηλον ὅτι δύναται εὐκόλως νὰ γίνῃ καταστρατήγησις.

§81Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Μία Τράπεζα τοῦ ἐξωτερικοῦ ἕνεκα μιᾶς πιστώσεως σύρει συνάλλαγμα ἡ ἰδική μας Τράπεζα, χωρὶς νὰ ἔχῃ πίστωσιν, ὅταν παρουσιασθῇ συνάλλαγμα ἀπὸ τὴν ἀγοράν, τότε ἀγοράζει καὶ πάλιν. Δὲν γίνονται αἱ πράξεις τοῖς μετρητοῖς. Ἡ βάσις εἶναι αἱ πιστώσεις.

§82Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο ἓν θέλω νὰ παρατηρήσω. Εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ἀπαγορεύεται ἐπίσης, διὰ λόγους ἰσότητος, νὰ μεταχειρίζηται τὰς καταθέσεις της κατὰ τὸν ὅμοιον τρόπον, δηλαδὴ πρὸς ἀγορὰν συναλλάγματος, καὶ ἐρωτηθεὶς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις τοῦ νομοσχεδίου ἰσχύει καὶ διὰ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι περιλαμβάνεται καὶ αὕτη ἐν τῇ γενικῇ ἐκφράσει τοῦ νομοσχεδίου «εἰς τὰς ἐν Ἑλλάδι ἑδρευούσας Τραπέζας». Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴμεθα σύμφωνοι ἐπὶ μιᾶς βάσεως, ὅτι τὸ ἄλφα καὶ ὠμέγα τῆς ὑπάρξεως τῆς λειτουργίας Τραπεζῶν, ἐκτὸς ἂν θελήσωμεν νὰ τὰς καταργήσωμεν, εἶναι αἱ καταθέσεις. Θὰ ηὐχόμην ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἀπέτυχον εἰς τὴν προσπάθειάν μου τὴν παλαιάν, νὰ θέσωμεν περιορισμούς τινας εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς λήψεως καὶ χρησιμοποιήσεως τῶν καταθέσεων. Εἰς τὸ Ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου σας θὰ εἶναι ἀντίτυπον τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου καὶ θὰ ἴδητε ὅτι εἶχον λάβει τοιαύτην τινὰ πρόνοιαν, λ.χ. ὅτι αἱ καταθέσεις δὲν δύνανται νὰ εἶναι δυσανάλογοι πρὸς τὸ κεφάλαιον. Ὀφείλω νὰ προσθέσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τότε ὑπέβαλον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν Δικηγορικῶν Συλλόγων τοῦ Κράτους καὶ αὐτῶν τούτων τῶν Τραπεζῶν καὶ τῶν Δικαστικῶν Σωμάτων. Αἱ ἀπαντήσεις τὰς ὁποίας ἔλαβον ἦσαν ἐλάχισται. Μόνον ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν συνέστησεν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ 20 περίπου μέλη, ἡ ὁποία τὸ ἐπεξειργάσθη ἐπιμελῶς καὶ μὲ ἐλαχίστας παρατηρήσεις ἀπεφάνθη ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ὅλας σχεδὸν αὐτοῦ τὰς διατάξεις. Θὰ ἦτο, ἐπαναλαμβάνω, χρησιμώτατον νὰ ἐπέλθῃ περιορισμός τις, ὥστε νὰ μὴ δύναται λ.χ. μία Τράπεζα μὲ κεφάλαια δύο ἑκατομμυρίων νὰ δέχηται διακοσίων ἑκατομμυρίων καταθέσεις. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τοῦτο, ὅτι ὁ σκοπὸς τῶν Τραπεζῶν εἶναι νὰ ἐργάζωνται κυρίως μὲ τὰς καταθέσεις, νὰ ἔχωσι δὲ τὰ κεφάλαιά των εἰς ἐγγύησιν τῶν πιστωμάτων αὐτῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὀργανισμὸς τῶν Τραπεζῶν, καὶ δὴ τῶν ἐμπορικῶν, εἶναι, ὡς εἶπον, τὸ ἄλφα καὶ τὸ ὠμέγα τῆς τραπεζιτικῆς τέχνης. Τόσον δὲ εἶναι βέβαιον τοῦτο, ὥστε θεωρεῖται ὅτι ἐκείνη ἡ Τράπεζα εἶναι ὑγιὴς ἡ ὁποία τὸ κεφάλαιόν της δὲν μεταχειρίζεται ποσῶς διὰ τὰς ἐργασίας της, ἀλλ’ ἔχει διαθέσει εἰς ἀκίνητα ἢ εἰς πιστώσεις ἐπὶ τοῦ Δημοσίου, ὅπως λ.χ. ἡ Τράπεζα τῆς Γαλλίας ἢ ἡ Ἐκδοτικὴ Τράπεζα τῆς Ἀγγλίας. Τὸ νὰ ἐργάζηται μία Τράπεζα διὰ τῶν καταθέσεών της, μακρὰν τοῦ νὰ εἶναι ἐν ἀνωμαλίᾳ, εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, φυσικόν, ἐπιβεβλημένον. Ἄλλοτε, ὅταν ἐγίνοντο συζητήσεις περὶ Τραπεζῶν, οἱ βλέποντες εἰς τοὺς ἰσολογισμοὺς τῶν Τραπεζῶν ἀναγραφόμενα περὶ τὰ 400 ἑκατομμύρια δραχμῶν καταθέσεις ἐξανίσταντο καὶ διεμαρτύροντο, νομίζοντες ὅτι τὰ κεφάλαια ἔμενον νεκρά. Ἐνόμιζον δηλαδὴ ὅτι ἡ Τράπεζα ἐλάμβανε τὰς καταθέσεις καὶ ἐκλείδωνε τὰ χρήματα εἰς τὰ χρηματοκιβώτιά της, πληρώνουσα τόκους! Τώρα εἰς ὅλους εἶναι γνωστὸν ὅτι μία Τράπεζα τὰς καταθέσεις αὐτῆς διαθέτει, τὰς μὲν μακροχρονίους εἰς μακροπροθέσμους ἐπιχειρήσεις, τὰς δὲ βραχυχρονίους εἰς βραχυπροθέσμους ἐπιχειρήσεις, διὰ νὰ εἶναι πάντοτε ἑτοίμη εἰς ἀπόδοσιν αὐτῶν καὶ νὰ μὴ τρέχῃ τὸν κίνδυνον στάσεως πληρωμῶν. Δεξαμεναί, ὅπως εἶπον ἄλλοτε ἐνταῦθα, συλλέγουσαι τὰ ὕδατα τῶν οἰκονομιῶν καὶ διανέμουσαι αὐτὰς εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν. Κατὰ συνέπειαν, ὅταν λέγετε ὅτι θέλετε νὰ ἀπαγορεύσητε εἰς τὰς Τραπέζας νὰ μεταχειρίζωνται τὰς καταθέσεις των δι’ ὡρισμένον σκοπόν, καταργεῖτε τὸν θεμελιώδη κανόνα τῆς τραπεζιτικῆς τέχνης, καθ’ ὃν αἱ ἐργασίαι διεξάγονται διὰ τῶν καταθέσεων. Καὶ ἀπαγορεύετε τοῦτο καὶ εἰς τὴν Ἐθνικήν. Ὑποθέσωμεν ὅτι γίνεται ἕνας πανικὸς ἢ μία ὁρμή, ὅπως ὀλίγον μετὰ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῆς Δημοκρατίας· ἐξ ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης ἔσπευσεν ὁ λαὸς νὰ προσφέρῃ περὶ τὰ 6,000,000 λιρῶν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Τί θὰ κάμητε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας; Βέβαια θὰ ἀγοράζῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὸ προσφερόμενον ποσόν, ἀφοῦ θέλετε νὰ στερεοποιήσητε τὴν δραχμήν, δηλαδὴ δὲν θέλετε νὰ τὴν ἐξυγιάσητε ἀποτόμως. Ἀλλ’ ἡ Ἐθνικὴ δὲν πρέπει νὰ μεταχειρισθῇ τὰς καταθέσεις της· αὐταὶ πρέπει νὰ μένουν ἄθικτοι, πρέπει νὰ μεταχειρισθῇ τὸν μηχανισμὸν τοῦ νόμου ͵ΓΧΜΒʹ, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ Διατάγματος τοῦ 1923. Δηλαδὴ διὰ νὰ μὴ θίξῃ τὰς εἰς χαρτονόμισμα διαθεσίμους καταθέσεις ἡ Ἐθνικὴ θὰ πρέπῃ νὰ ἐκδώσῃ νέον χαρτονόμισμα ἵνα ἀγοράσῃ προσφερομένας λίρας. Θὰ μοὶ εἴπητε ἴσως ὅτι τὸ χαρτονόμισμα αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ προξενῇ φόβον, διότι θὰ ἦτο κεκαλυμμένον ἀπὸ τὸ συνάλλαγμα τὸ ὁποῖον ἠγοράσθη δι’ αὐτοῦ. Δὲν ἔχει οὕτω. Δυστυχῶς τὸ βλέπω γραφόμενον συχνάκις. Πληθώρα καὶ αἱ ἐξ αὐτῆς συνέπειαι ὑπάρχουν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἐν σοβαρᾷ ἐκτάσει. Ἀπὸ χρυσὸν ὑπέφερεν ἡ Ἀμερική, κύριε Ὑπουργέ· ἐμαζεύθη ἐκεῖ πολὺς χρυσός, ὄχι χαρτονόμισμα κεκαλυμμένον ἀπὸ συνάλλαγμα, καὶ ὑπέφερε, καὶ οἱ οἰκονομολόγοι ἔλεγον ὅτι θὰ πάθῃ τὴν ἱστορίαν τοῦ Μίδα. Καὶ ἐκεῖνος ὁ κίνδυνος ἦτο μικρότερος, διότι ὁ χρυσὸς ἐξάγεται, τὸ χαρτονόμισμα ὄχι. Θὰ ἴδητε νέαν αὔξησιν τιμῶν, ὄχι βέβαια ὅσην μὲ τὸ ἀκάλυπτον χαρτονόμισμα, ἀλλ’ ἀρκετήν. Διατί λοιπὸν νὰ μὴ χρησιμοποιηθῇ τὸ ὑπάρχον ἤδη χαρτονόμισμα τῶν καταθέσεων, ἀλλὰ νὰ ἐκδοθῇ νέον;

§83Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ καταδολιεύσεως τοῦ νόμου.

§84Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρωτῶ: Ἐὰν προσφερθοῦν νέα 6,000,000 λιρῶν, τί θὰ πράξητε;

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ τὰ ἀγοράσωμεν.

§86Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι θὰ εἶναι περισσότερον ἐπιβλαβές, ἐὰν τὰ ἀγοράσητε μὲ ἔκδοσιν νέου χαρτονομίσματος, καὶ διόλου, ἐὰν χρησιμοποιήσητε τὸ χρῆμα τῶν καταθέσεων, τὸ τυχὸν ὑπάρχον.

§87Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ψυχολογία εἶναι εὔκολος, ὅπως εἰς τὰ assignats.

§88Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ αὐτὰ ἦσαν κεκαλυμμένα ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῆς γῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ γῆ νὰ δίδῃ τὴν ἰδίαν πίστιν τὴν ὁποίαν δίδει ὁ χρυσός, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, τὸν ὁποῖον εἶπον ἤδη, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ κάλυμμα, ἡ γῆ, ἡ ὁποία εἶναι ἀληθὴς πλοῦτος καὶ περιουσία, δὲν δύναται νὰ ταξιδεύσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, δὲν εἶναι διεθνὴς ἀξία εὐκόλως χρησιμοποιήσιμος, ὡς ὁ χρυσός. Πρόκειται δὲ ἤδη ὁ λόγος περὶ τῶν ἀνταλλαγῶν τῶν διεθνῶν καὶ ὄχι περὶ τῆς ἐσωτερικῆς ἀξίας τοῦ χαρτονομίσματος, ἥτις ἄλλως τε καὶ αὐτή, κατὰ τὸ πλεῖστον, θὰ ρυθμισθῇ ἀπὸ τὴν διεθνῆ ἀξίαν, ἀπὸ τὴν διανομισματικὴν ἀξίαν.

§89Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν εὑρίσκῃ τις χρυσὸν ὁσονδήποτε εἰς κάλυμμα τοῦ χαρτονομίσματος;

§90Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν θὰ εἴχομεν τὴν πληθωρικὴν πιστωτικὴν κυκλοφορίαν. Εἴθε νὰ ἦτο δυνατόν. Ὑποθέτω ἐν τούτοις ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐντριβὴς εἰς τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, εἶναι σύμφωνος μετ’ ἐμοῦ εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ γενομένη πληθωρικὴ κυκλοφορία δὲν ἀπαντᾷ μόνον ὅπου ὑπάρχει νοσηρὸν νόμισμα, χαρτονόμισμα, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαντᾷ καὶ ὅπου ὑπάρχει ὑγιὲς νόμισμα. Διότι τὸ νόμισμα εἶναι μέτρον ἀξιῶν καὶ ἂν περισσεύῃ θὰ ὑποτιμηθῇ, ἤτοι θὰ ὑπερτιμηθοῦν τὰ προϊόντα, ἐὰν ὅμως τὸ νόμισμα ἔχῃ διεθνῆ ἀξίαν, ὡς ὁ χρυσός, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑποτιμηθῇ ἐν Ἑλλάδι, ἀρκεῖ νὰ τὴν ἐξοδεύσητε εἰς ἄλλας Χώρας πρὸς ἀγορὰν προϊόντων γῆς ἢ τέχνης διὰ νὰ μὴ χάσητε σχεδὸν τίποτε. Δι’ αὐτὸ παρετηρήθη ὅτι, διαρκοῦντος τοῦ μεγάλου πολέμου, ἀποτελέσματά τινα τῆς πληθωρικῆς κυκλοφορίας ἐπῆλθον καὶ ὅπου ὑπῆρχε χρυσός, ἀλλὰ δὲν ἐπετρέπετο ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ χρυσοῦ, ὅπως εἰς τὴν Ἑλβετίαν, Σουηδίαν καὶ ἀλλαχοῦ. Ἐὰν λοιπὸν τὸ σχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας γίνῃ νόμος, τότε πρὸς ἀγορὰν λιρῶν δὲν θὰ χρησιμοποιῆται πλέον εἰμὴ νέον χαρτονόμισμα. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπῆρχε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, θὰ εὑρίσκεσθε εἴς τινα στενοχωρίαν, διότι θὰ ἦσθε ἠναγκασμένος νὰ θέσητε εἰς σύντονον ἐνέργειαν τὸ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νόμου ͵ΓΧΜΒʹ μέτρον τοῦ Διατάγματος 1923. Νὰ ἐκδίδητε δηλαδὴ ἄφθονον χαρτονόμισμα. Θὰ εἶναι δὲ περίεργον οἰκονομικῶς νὰ λέγητε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας ὅτι δὲν τῇ ἐπιτρέπετε νὰ ἀγοράζῃ συνάλλαγμα μὲ τὰς καταθέσεις της, ὅσον καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ τῇ λέγετε νὰ ἀγοράζῃ πᾶν προσφερόμενον συνάλλαγμα, ἐκδίδουσα χάρτινον νόμισμα. Εἶναι μία ἀντίφασις.

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει ἀντίφασις.

§92Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀντίφασις εἶναι προφανής. Ἀπὸ τὸ ἓν μέρος ἀπαγορεύετε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ ἀγοράζῃ καὶ ἀποταμιεύῃ διὰ τῶν καταθέσεών της συνάλλαγμα, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος τῇ ἐπιβάλλετε ν’ ἀγοράζῃ συνάλλαγμα, ἐκδίδουσα χάρτινον νόμισμα, παράγουσα πληθώραν κυκλοφοριακήν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ μόνον μέτρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη καὶ εἰς ἄλλα μέρη καὶ τὸ ὁποῖον μετ’ ἄλλων ὅμως μέτρων οἰκονομικῶν θὰ ἠδύνατο νὰ ἦτο ἀντικείμενον συζητήσεως, θὰ ἦτο τὸ ἀπαγορεῦον τὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξαγωγὴν κεφαλαίων ἑλληνικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀρθότατα ἐχώρισε τὴν πρώτην περίπτωσιν τοῦ σχεδίου του, τῆς ἀγορᾶς συναλλάγματος, ἀπὸ τὴν δευτέραν, τῆς ἐξαγωγῆς κεφαλαίων, διότι ἐνόησεν ὅτι κάθε ἀγορὰ συναλλάγματος δὲν σημαίνει καὶ ἐξαγωγὴν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αὐτὸ τὸ μέτρον ἐθεωρήθη χρήσιμον καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλων λόγων ἐκεῖ. Αἱ Τράπεζαι ἐκεῖ δὲν ἔθετον, πρὸ τοῦ πολέμου, κεφάλαια διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς ἐσωτερικῆς βιομηχανίας, ὅπως εἰς τὴν Γερμανίαν. Τὸ χρῆμα τοῦ Γαλλικοῦ λαοῦ διετίθετο εἰς δάνεια καὶ ἐπιχειρήσεις ἔξω τοῦ Γαλλικοῦ ἐδάφους. Ἐχάθησαν πολλὰ χρήματα, ἐχάθησαν δισεκατομμύρια εἰς τὴν Τουρκίαν, περισσότερα εἰς τὴν Ρωσίαν καὶ δι’ αὐτὸ ἀπεφάσισαν νὰ ἐμποδίσωσιν αὐτὴν τὴν ἐκροὴν τοῦ κεφαλαίου, νὰ τὸ ἐξαναγκάσουν νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὸ ἐσωτερικόν, πρὸς προαγωγὴν τῶν ἐθνικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἂν ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν, διὰ νὰ μὴ φεύγουν τυχὸν ἑλληνικαὶ καταθέσεις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ διὰ νὰ τὰς ἀναγκάσωμεν νὰ λάβουν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, νὰ ἐπενδυθοῦν εἰς τίτλους βιομηχανιῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ, ἐφόσον τοῦτο εἶναι συμφέρον καὶ διὰ τὸν Τόπον, ἂν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἤθελε νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν, θὰ ἔλεγον ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἄξιον συζητήσεως. Ἀλλ’ ὄχι μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι τοιοῦτον μέτρον θὰ ἐσταθεροποίει ἀμέσως τὸ συνάλλαγμα. Αὐτὸ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ παραδεχθῶ. Διότι καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, ἀφ’ ἧς ἐφηρμόσθη τὸ μέτρον, ἡ λίρα ἀπὸ 28 καὶ 30 φράγκα ἔφθασεν εἰς τὰ 50, 60, 70, 126 καὶ κατέβη πάλιν εἰς τὰ 70. Κατέβη δὲ ὅταν ὁ κ. Πουανκαρέ, θέσας ἐπανειλημμένως ζητήματα ἐμπιστοσύνης, ἐπέτυχε μέτρα νομοθετικὰ ἰσοσκελίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπέβαλεν 20% νέους φόρους καὶ περιέκοψε δαπάνας. Ὑπὸ τοιαύτας προϋποθέσεις ἀποδέχομαι νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ὄχι διότι, ἐπαναλαμβάνω, θὰ φέρῃ ἀμέσως τὴν σταθεροποίησιν τοῦ συναλλάγματος. Ἀπησχολήθη, κύριοι συνάδελφοι, ὅλος ὁ κόσμος μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἔχουν γραφῆ τόσον πολλά, ὥστε διατρέχει τις τὸν κίνδυνον νὰ ἀναγινώσκῃ ἀδιακόπως τὰ αὐτά, ἂν θελήσῃ νὰ παρακολουθήσῃ ὅ,τι δημοσιεύεται. Ἔγιναν ἐν τούτοις δύο ἐπίσημοι συσκέψεις διεθνεῖς, εἰς ἃς ἀντεπροσωπεύθησαν τὰ Κράτη μὲ ὅ,τι εἶχον ἐκλεκτότερον εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ τὰ δημοσιονομικά. Ἀντεπροσωπεύθη καὶ ἡ Ἑλλάς. Καὶ ἔφθασαν καὶ εἰς τὴν συνδιάσκεψιν τῶν Βρυξελλῶν καὶ εἰς τὴν τῆς Γενεύης εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι τοιαῦτα περιοριστικὰ μέτρα εἶναι ἄνευ ἀποτελέσματος. Ἀπαιτεῖται ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ δι’ αὐστηρῶν οἰκονομιῶν ἀφ’ ἑνός, δι’ ἀμειλίκτου αὐξήσεως τῶν φόρων ἀφ’ ἑτέρου, ἵνα εὑρεθῆτε εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν ὄχι μόνον νὰ ἴδητε τὸ νόμισμα βελτιούμενον, ἀλλὰ καὶ τὸν βίον εὐθηνότερον καί, μετ’ οὐ πολύ, νὰ ἐλαττώσητε καὶ τοὺς φόρους. Κατὰ δὲ τὸ 1921, ὅταν, μετὰ τὰς Βρυξέλλας, ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον καὶ πάλιν νὰ διασαλπισθοῦν διὰ μιᾶς διεθνοῦς διασκέψεως γνωστοί τινες οἰκονομικοὶ νόμοι, τείνοντες εἰς τὸ νὰ σταθεροποιήσουν τὸ συνάλλαγμα, ἔγινεν ἡ νέα διάσκεψις τῆς Γενεύης. Ἡ Ἰταλία—ἂν δὲν ἀπατῶμαι—ἡγεῖτο ἀποστολῆς· ὁ διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἰταλίας διεκήρυξεν ὅτι εἶχον δοκιμάσει ὅλα τὰ περιοριστικὰ συστήματα, ὅλα τὰ μέτρα πρὸς σταθεροποίησιν, καὶ τὰ consortium καὶ τὰ συνδικάτα καὶ τὰς ἀπαγορεύσεις χρησιμοποιήσεως κεφαλαίων — ὀφείλω νὰ εἴπω ἐν παρόδῳ ὅτι οἱ Γάλλοι κεφαλαιοῦχοι ἦσαν κατὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς— καὶ διεκήρυξαν οἱ Ἰταλοὶ ὅτι, ἀφοῦ ἐδοκίμασαν ὅλα, κατέληξαν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι τὸ καλύτερον εἶναι νὰ μὴ τίθηται οὐδεὶς περιορισμός. Κατήργησαν ὅλα τὰ μέτρα τὰ περιοριστικά, συγχρόνως ὅμως ἔλαβον τὸ ὑγιές, τὸ σπουδαιότερον μέτρον, ἐφρόντισαν δηλαδὴ παντὶ τρόπῳ ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτῶν νὰ γίνῃ ἰσοσκελής. Ἐκτὸς τοῦ ἰσοσκελοῦς Προϋπολογισμοῦ ἀπαιτεῖται βέβαια καὶ τὸ ἰσοζύγιον τῶν διεθνῶν πληρωμῶν, τὸ καὶ ἄλλως λεγόμενον ἰσοζύγιον τοῦ ἐμπορίου. Ἀλλ’ ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐὰν προνοῇ, ὡς πρέπει, καὶ περὶ ἀποσύρσεως βαθμιαίας μέρους τοῦ χαρτονομίσματος τοῦ περισσεύοντος, μοιραίως θὰ ἐπιφέρῃ τὸ ἰσοζύγιον τὸ ἐμπορικόν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἡ πληθωρικὴ κυκλοφορία ἔχει τὸ ἀγαθὸν ὅτι προάγει τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν ἐν γένει παραγωγὴν τὴν ἐθνικὴν τεχνητῶς. Γεννῶνται κεφάλαια τῶν παραγωγῶν, ὧν αἱ ἀνάγκαι δὲν αὐξάνουν ἀναλόγως. Ἐπληροφορήθην ἀσφαλῶς ἀπὸ ἀξιότιμον φίλον ὅτι οἱ ἀγρόται τῆς Ζακύνθου ἔχουν καταθέσει δεκάδας ἑκατομμυρίων εἰς τὰς Τραπέζας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐδέποτε πρότερον εἶχε γίνει. Πληρώνονται εἰς ὑπερτίμησιν τὰ προϊόντα των, ἐνῷ αἱ ἀνάγκαι των δὲν ηὔξησαν ἀναλόγως, καὶ οἰκονομοῦν. Τοῦτο δὲ συμβαίνει καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Χρησιμοποιοῦντες καταλλήλως τὰ ποσὰ ταῦτα δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν μίαν αὔξησιν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Ἐλάττωσις δὲ τῆς εἰσαγωγῆς ξένων προϊόντων ἐπέρχεται ἐξ ἄλλου ἕνεκα τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς· εἶναι τὰ πράγματα ἀκριβὰ καὶ ἕκαστος καταναλίσκει ὀλιγώτερα. Προσθέσατε καὶ τὸ ὀρθότατον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Ἐπανάστασις, ἢ μᾶλλον νομίζω ὅτι καὶ πρὸ τῆς Ἐπαναστάσεως εἶχε ληφθῆ, κατὰ μίμησιν τῆς Ἰταλίας, τὸ ὀρθότατον μέτρον νὰ καταβάλλωνται οἱ τελωνιακοὶ δασμοὶ εἰς χρυσόν, καὶ θὰ ἴδητε τότε ὅτι καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον μειοῦται ἡ εἰσαγωγὴ καὶ αὐξάνει ἡ παραγωγὴ τῶν ἀναγκαίων τοῦ βίου, ἔστω καὶ εἰς κατωτέραν ποιότητα παραγομένων. Τὸ μόνον λοιπὸν μέτρον εἶναι ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἐπερίμενα μᾶλλον, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ συνεννοηθῆτε μετὰ τοῦ συγχωριανοῦ σας ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ συντονίσητε τὰς ἐνεργείας σας καὶ τὰ μέτρα σας, καὶ παρουσιάζοντες ἓν σύστημα, ἓν πρόγραμμα, θὰ εἴχετε τὴν ἐπιδοκιμασίαν ὁλοκλήρου τῆς Συνελεύσεως, διότι καὶ ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κοινὴ Γνώμη ἀναμφισβητήτως ποθοῦν μίαν σταθεροποίησιν τοῦ συναλλάγματος.

§93ΕΜΜ. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τοῦτο εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, κύριε συνάδελφε· εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι εἰς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, ὅτι μᾶς χρειάζεται ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§94Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξε τὸ συνέδριον τῶν Βρυξελλῶν καὶ κατόπιν τὸ συνέδριον τῆς Γενούης ἦτο ὅτι τὰ περιοριστικὰ μέτρα ὅλα βλάπτουν, διότι ἐμποδίζουν τὴν ἐλευθέραν κίνησιν τοῦ ἐμπορίου καὶ ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κερδοσκοπία δὲν εἶναι ἐπιβλαβής. Ἡ κερδοσκοπία, ὄχι ἡ κυβεία—γίνεται πάντοτε σύγχυσις μεταξὺ κερδοσκοπίας καὶ κυβείας—, ἡ κερδοσκοπία πολλάκις χρησιμεύει ὡς στοιχεῖον μετριάσεως τῶν ὀξυτήτων τῆς ἀγορᾶς, τῶν πρὸς τὰ ἄνω ἢ τὰ κάτω παραφορῶν, μάλιστα εἰς Τόπους οἱ ὁποῖοι εἶναι εὐεπίφοροι εἰς ἐξάψεις, εἴτε πεσσιμισμοῦ εἴτε ὀπτιμισμοῦ. Οὐδεὶς κατηγορεῖ τὴν κερδοσκοπίαν, τὸ λογικῶς προβλέπειν δηλαδὴ καὶ ἀγοράζειν ἢ πωλεῖν, πρὸς ἀντιμετώπισιν μελλουσῶν ἀναγκῶν. Ἄλλο ὅμως εἶναι ἡ κυβεία...

§95ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τίς ἡ διαφορά;

§96Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κερδοσκοπία σημαίνει πραγματικὴν ἀγορὰν καὶ πραγματικὴν πώλησιν. Ἡ κυβεία σημαίνει ἀέρα καὶ ἐκ τῶν προτέρων ὕπαρξιν σκέψεως καὶ θελήσεως καταφανοῦς νὰ πληρωθῇ ἡ διαφορὰ μόνον. Ὁ κερδοσκοπῶν ἔμπορος κάμνει πρόβλεψιν. Ὁ παίζων ἐν κυβείᾳ σχεδὸν χαρτοπαικτεῖ. Καὶ ὅ,τι μᾶς βασανίζει εἶναι ἡ κυβεία καὶ ὄχι ἡ κερδοσκοπία. Ἡ κυβεία, ὅπως ὀρθότατα ἐλέχθη, εἶναι ἀνησυχητικὴ καὶ ἀπὸ ἠθικῆς ἀπόψεως· διότι τίνες μετέχουν αὐτῆς κυρίως. Εἶναι τὸ στοιχεῖον τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἀπετέλει τὴν βάσιν τῆς ἠθικότητος καὶ τῆς συντηρήσεως τῆς κοινωνίας. Εἶναι ἡ μεσαία τάξις. Ἡ μεσαία τάξις εἶδε τὰ εἰσοδήματά της ἐλαττούμενα ἐκ τοῦ ἐνοικιοστασίου, τῆς ἀκριβείας τοῦ βίου, τῆς ἐκπτώσεως τῆς δραχμῆς καὶ ἄλλων λόγων, καὶ θέλουσα νὰ ἐπιτύχῃ νέους πόρους ἐστράφη ἐπὶ τὸ τυχηρόν, τὸ εὔκολον κέρδος, τὴν κυβείαν, ἐξ ἧς χάνουν ἀντὶ νὰ κερδίζουν, διότι συνήθως οὗτοι εἶναι τὰ θύματα τῶν μεγάλων κερδοσκόπων, τῶν ἐν ἐπιγνώσει καὶ προβλέψει ἀγοραζόντων ἢ πωλούντων. Ἰδοὺ ποῦ πρέπει νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀμέριστος. Ἀμφιβάλλω δὲ ἂν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ ἠμπορέσητε νὰ καταπολεμήσητε τὴν κυβείαν...

§97Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴπομεν αὐτό· τὸ νομοσχέδιόν μας δὲν εἶναι μαγικόν.

§98Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ εἰσαγάγῃ ἡ Κυβέρνησις νομοσχέδιον ἐντὸς 5 ἡμερῶν διὰ τὴν κυβείαν.

§99Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἦτο τότε καλύτερον, ἀντὶ τμηματικῶς νὰ παρουσιάζωνται καὶ νὰ συζητῶνται τὰ νομοσχέδια, νὰ τὰ συζητήσωμεν ὡς ἓν σύνολον. Ἐὰν εἴχετε ὅλα τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια καταθέσει, δὲν θὰ εὑρισκόμην εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ κουράσω ὑμᾶς ἐπὶ μίαν ὥραν, ἀγορεύων ἐπὶ ἑνὸς μόνον μέτρου καὶ ἐπὶ πραγμάτων τὰ ὁποῖα κατὰ 90% εἶναι ἴσως γνωστά.

§100Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς ὡρισμένον σκοπόν.

§101Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ ἄλλο εἰς ὡρισμένον καὶ ὅλα μαζὶ θὰ ἐπιτύχουν τοῦ γενικοῦ σκοποῦ.

§102Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν πρέπει νὰ αἰτιᾶσθε τὴν Κυβέρνησιν διότι εἰς διάστημα δύο μηνῶν δὲν ἔλυσε ζητήματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔλυσαν αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις ἐπὶ μίαν δεκαετίαν.

§103Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, εἶπον καὶ ἄλλοτε ὅτι τὸ πρόβλημα τὸ οἰκονομικὸν δὲν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ δικαιολογῇ μίαν ἀπόλυτον αἰσιοδοξίαν. Δὲν πρέπει κανεὶς εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα νὰ εἶναι ἀπαισιόδοξος, ἀλλὰ καὶ ὑπερβολικὴ αἰσιοδοξία, μακάριος αἰσιοδοξία, δὲν εἶναι καλή. Ἔχομεν ἤδη ἕνα ἔλλειμμα σχεδὸν πάγιον περισσότερον ἀπὸ 2 δισεκατομμύρια, ἄγνωστον πόσον. Μέρος αὐτοῦ ἔχει ταμειακῶς ἀντιμετωπισθῆ προσωρινῶς δι’ ἐντόκων γραμματίων. Δυστυχῶς δὲν εἶναι εὔκολον νὰ λάβῃ κανεὶς στατιστικὰς ἐπικαίρους καὶ ἐὰν τὰς ζητήσῃ. Καὶ αὐτὴ ἡ κατάστασις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία πρέπει νὰ δημοσιεύηται κατὰ δεκαπενθήμερον κατὰ τὴν σύμβασιν, εἰς ἐμὲ περιέρχεται μετὰ πολλὰς ἡμέρας, περὶ τὰς 35–45, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνῃ τις ποία εἶναι ἡ κατάστασις σήμερον. Ἀλλ’ ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας δύναμαι νὰ θεωρῶ ἀκριβεῖς, ἔχομεν 2.000,000,000 περίπου ἔντοκα γραμμάτια.

§104Γ. ΠΡΕΖΑΝΗΣ. 1,900,000,000.

§105Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί. Αὐτὸ τὸ ποσόν, κύριοι, εἶναι ἓν χρέος, ἀλλ’ ἔχει τοῦτο τὸ ἰδιάζον ὡς χρέος, ὅτι δύναται νὰ ἀναζητηθῇ πολὺ ταχύτερον παρὰ τὰ ἄλλα δημόσια χρέη, ἅτινα εἶναι πληρωτέα μὲ κανονικὰς δόσεις.

§106Γ. ΠΡΕΖΑΝΗΣ. Δύναται νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πόσα ἔχουσι διαθέσει σήμερον αἱ Τράπεζαι εἰς ἔντοκα γραμμάτια;

§107Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρέπει νὰ γίνῃ ἔλεγχος εἰς τὰς Τραπέζας, διότι ὑπὸ ἕνα κονδύλι, τὸ πρῶτον, φέρει τὸν τίτλον: Μετρητά. (Ἀναγινώσκει)....

§108Γ. ΠΡΕΖΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς ἀναγνώσητε. Τί ἔχετε διαθέσει εἰς ἔντοκα γραμμάτια;

§109Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι μόνον σήμερον δὲν ἀσκεῖται ἔλεγχος ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Ὑπῆρχεν ἄλλοτε ὑπηρεσία, ἡ ὁποία κατηργήθη.

§110Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει δὲ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ὅλοι τὴν πραγματικότητα, ἀνεξαρτήτως τοῦ τίς εἶναι κυβερνήτης, διότι τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς ἐθνικὸν καὶ ὄχι κομματικόν. Καὶ οἱοσδήποτε ἂν εὑρεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ ἴδια περίπου μέτρα θὰ πρέπῃ νὰ λάβῃ, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐξυγιάσῃ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Τόπου. Εἶναι ἀπαραίτητον νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις τί θὰ γίνῃ μὲ τὸ χρέος αὐτὸ τῶν 2,000,000,000, τὸ ὁποῖον ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν δύναται νὰ λήξῃ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ παρουσιάσῃ κάποιο πρόγραμμα οἰκονομικὸν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς εἰσηγήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι εἰσήγησιν, ὅπως ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἔκαμεν, ἔκαμεν ἁπλᾶς δηλώσεις ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας. Εἰσήγησις θὰ ἐσήμαινε τίνα μέτρα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τακτοποίησιν τοῦ κυμαινομένου χρέους καὶ πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ὑπάρχοντος καὶ τοῦ ἐτησίου, οὗ ἀγνοοῦμεν τὴν ἔκβασιν, ἢ ποίαν πολιτικὴν θὰ μετήρχετο, μεταβατικήν, ἂν ὄχι καὶ ὁριστικήν, τὴν ὁποίαν εἶναι ἴσως ἀδύνατον νὰ παρουσιάσῃ νῦν. Τίνα μέτρα θὰ παρουσιάσῃ, ἵνα φθάσωμεν μίαν ἡμέραν, καὶ συντόμως, εἰς τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ δι’ αὐτῶν εἰς τὴν σταθεροποίησιν τοῦ ἐθνικοῦ μας νομίσματος. Τὰ δύο περίπου δισεκατομμύρια τῶν ἐντόκων γραμματίων ἐδανείσθημεν, ἄλλα πρὸς 5%, ἄλλα πρὸς 6%, ἴσως καὶ περισσότερον, κατὰ συνέπειαν ὁ Προϋπολογισμός μας, παρουσιάζων ἤδη ἐτήσιον ἔλλειμμα, θὰ ἐπιβαρύνηται καὶ μὲ τόκον αὐτῶν ἐν τῷ μέλλοντι. Ὁμοιάζομεν μὲ τὸν ἔμπορον ὁ ὁποῖος, μὴ δυνάμενος νὰ ἰσοσκελίσῃ τὸν προϋπολογισμόν του τὸν οἰκιακὸν ἢ τοῦ μαγαζειοῦ του, ἀναγκάζεται νὰ δανείζηται μὲ προσωρινὰ γραμμάτια ἀνανεούμενα. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ὑγιὴς πολιτική, οὔτε δύναται νὰ γίνεται ἐπ’ ἄπειρον. Ὅσοι μελετῶσι τὰ οἰκονομικὰ φαινόμενα λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψιν τὸν κίνδυνον ὅτι, ἐὰν ἐκ δυσπιστίας γίνῃ ἀναζήτησις ἀθρόα, ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ἀντεπεξέλθῃ εἰς αὐτήν, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐκδώσῃ νέον χαρτονόμισμα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀναζήτησις τῶν ἐντόκων γραμματίων δὲν παρετηρήθη εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου ἀθρόα, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι καὶ οἱ πανικοί, οἱ ὁποῖοι καταλαμβάνουν τὴν χρηματαγορὰν τὴν ἰδικήν μας, δὲν λαμβάνουν χώραν εἰς κανὲν ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου.

§111Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ πλεῖστα τῶν ἐντόκων γραμματίων εἶναι πενταετῆ καὶ μονοετῆ καὶ κίνδυνος τῆς ἀναζητήσεως δὲν ὑπάρχει.

§112Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰ πενταετῆ δὲν ὑπάρχει ἄμεσος, διὰ τὰ μονοετῆ πάντως ὑπάρχει.

§113Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλω νὰ σᾶς ἐξαγάγω ἀπὸ μερικοὺς φόβους μεγάλους, τοὺς ὁποίους ἔχετε.

§114Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω πολὺ μεγάλους φόβους, ἀλλὰ θὰ ὁμολογήσητε ὅτι ὁ ἀσχολούμενος μὲ τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του σοβαρώτατα καὶ τὸ ἐνδεχόμενον τοῦτο, καὶ ὄχι νὰ μείνῃ ἀμέριμνος. Ἐκτὸς τῶν τόκων τοῦ ποσοῦ τῶν ἐντόκων γραμματίων θὰ ἐπιβαρυνθῶμεν καὶ μὲ τοὺς τόκους τῶν προκαταβολῶν τοῦ προσφυγικοῦ δανείου. Ὅταν δὲ θὰ γίνῃ ἡ εἰδικὴ Συνδιάσκεψις ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης, θὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ Ἑλλὰς μὲ τὴν ἀναλογίαν τῆς συμμετοχῆς της εἰς τὸ χρέος τὸ τουρκικόν, μὲ τὴν ἀναλογίαν ἥτις βαρύνει τὰς πρώην τουρκικὰς ἐπαρχίας μας, 11% περίπου ἐκ τοῦ ὅλου τουρκικοῦ χρέους, καὶ ἔπειτα μὲ τὰς καθυστερουμένας ἐτησίας δόσεις ἀπὸ τοῦ 1913, ὁπότε περιῆλθον εἰς ἡμᾶς αἱ πρώην τουρκικαὶ ἐπαρχίαι. Αὗται, κατὰ τὴν συνθήκην τῆς Λωζάννης, ἀτόκως εὐτυχῶς, κατανέμονται εἰς δέκα ἐτησίας δόσεις. Θὰ ἐπιβαρυνθῇ λοιπὸν ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ μὲ αὐτὰς καὶ μὲ τὸ ποσὸν τῶν συντάξεων θυμάτων τοῦ πολέμου, τῶν μήπω ἐκκαθαρισθεισῶν. Περαιτέρω, ἐὰν θέλητε νὰ ἐπιτύχητε τὴν σταθεροποίησιν τοῦ συναλλάγματος, θὰ ὑπολογίσητε κατὰ προσέγγισιν ποῖον ποσὸν χαρτονομίσματος εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὰς συναλλαγάς. Ὁ ὑπολογισμὸς δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀκριβής, ἀλλὰ κατὰ προσέγγισιν, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ καί, κατά τινα τρόπον, τοῦ τιμαρίθμου τοῦ βίου καὶ ἄλλων τινῶν στοιχείων. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι τὸ Ἀναγκαστικὸν Δάνειον, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς ἐκδόσεως τοῦ χαρτονομίσματος ἐκάμαμεν ἀπὸ τὸν λαόν, πρέπει καὶ αὐτὸ νὰ ἐξοφληθῇ, ἀποσυρομένου βαθμιαίως ὡρισμένου ποσοῦ χαρτονομίσματος ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας. Ἐὰν ἔχωμεν λ.χ. 6 δισεκατομμύρια δραχμῶν εἰς κυκλοφορίαν καὶ μᾶς χρειάζωνται διὰ τὰς συναλλαγὰς τρία, πρέπει τὰ τρία ποὺ περισσεύουν καὶ παράγουν τὴν πληθώραν καὶ συνεπῶς τὴν ἀκρίβιαν τοῦ βίου, πρέπει νὰ τὰ ἀφαιρέσωμεν βαθμιαίως, ἤτοι ἐντὸς 15 ἐτῶν ἀνὰ 200 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος. Αὐτὰ τὰ 200 ἑκατομμύρια πρέπει νὰ περισσεύσουν ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμόν μας διὰ νὰ τὰ ἀποσύρωμεν ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν καὶ τὰ καύσωμεν. Διὰ νὰ περισσεύσουν ὅμως, πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν νέους φόρους ἢ νὰ κάμωμεν οἰκονομίας ἢ καὶ τὰ δύο. Ὑπάρχει ὅμως σπουδαιότερόν τι, νὰ προσπαθήσωμεν νὰ προστατεύσωμεν, νὰ προαγάγωμεν τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, τὴν παραγωγὴν ἐν γένει, τὴν ναυτιλίαν, ὥστε, αὐξανομένων τῶν ἐθνικῶν εἰσοδημάτων, νὰ δυνηθῶμεν, χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῶμεν διὰ νέων δυσβαστάκτων φορολογιῶν, νὰ ἔχωμεν περισσότερα δημόσια ἔσοδα. Ὅλα αὐτὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Καὶ ἕνεκα ὅλων τῶν λόγων τούτων θὰ παρακαλέσω αὐτὴν νὰ παραπέμψῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς εἰδικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ τὸ ἐξετάσῃ ἐπισταμένως, ἂς ἔχῃ δὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι πάντες θὰ προσπαθήσωμεν νὰ βοηθήσωμεν εἰς τὴν βελτίωσιν ὅλων τῶν μέτρων ὅσα θὰ προσαγάγῃ ἵνα φέρωμεν ἀγαθόν τι εἰς τὴν Χώραν καὶ ὄχι ἵνα κάμωμεν συστηματικὴν ἀντιπολίτευσιν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§115Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα ἐξηντλήθη καὶ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μετὰ τὰς παρασχεθείσας πληροφορίας εἰς τὴν Συνέλευσιν, εἶναι νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§117Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Αἱ Τράπεζαι, κύριοι πληρεξούσιοι, χρησιμεύουν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ σημερινοῦ μας οἰκονομικοῦ συστήματος, τοῦ κεφαλαιοκρατικοῦ, ὑπὸ τὸν τύπον τῶν ἰδιωτικῶν ἑταιρειῶν, τῶν ἀνωνύμων. Εἰς ὅσους λοιπὸν τὸ σύστημα τοῦτο τὸ οἰκονομικὸν εἶναι ἀντιπαθές, διότι παρέχει ἀδικίας εἰς τὸν κόσμον, βεβαίως καὶ αἱ τοιαῦται Τράπεζαι δὲν θὰ εἶναι συμπαθεῖς ὡς ἐξυπηρετοῦσαι τὸ καθεστὼς τοῦτο.

§118Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Αἱ Τράπεζαι εἶναι συγκεντρωτικοὶ ὀργανισμοί, οἱ ὁποῖοι διευκολύνουν τὴν μετάβασιν εἰς ἄλλο καθεστώς.

§119Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὑπὸ τὴν μορφὴν μὲ τὴν ὁποίαν λειτουργοῦν αἱ Τράπεζαι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀντιπαθεῖς, ἐν τούτοις, ἐφόσον τὸ οἰκονομικὸν καθεστὼς ὑφίσταται, ἀναμφιβόλως εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι παρέχουν αἱ Τράπεζαι μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς Χώρας, καὶ συνεπῶς δὲν πρέπει νὰ ἀποτελοῦν μεμονωμένως τὸν στόχον οἱασδήποτε πολιτικῆς ριζικῆς, ἐφόσον τὸ ὅλον οἰκονομικὸν καθεστὼς παραμένει. Διὰ τοῦτο μοὶ ἐγεννήθη ἀπορία, διατί γίνεται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου μία παρέκκλισις τοῦ ἰσχύοντος κανόνος, δηλαδὴ τῆς ἐλευθερίας τοῦ νὰ κανονίζουν τὴν σχέσιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ ἐνεργητικοῦ πρὸς τὰς ἐργασίας τοῦ παθητικοῦ, δηλαδὴ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ παθητικοῦ πρὸς τὸ ἐνεργητικόν. Ἡ ἐλευθερία αὐτὴ εἶναι ἀπαράβατος κανὼν τῆς τραπεζιτικῆς τέχνης. Καὶ εἰς ἄλλα Κράτη δὲν ἐπεδιώχθη περιορισμὸς τῆς ἀναλογίας τῆς σχέσεως τοῦ ἐνεργητικοῦ πρὸς τὸ παθητικόν. Ὑπεστηρίχθη ὅτι πρέπει αἱ καταθέσεις νὰ καλύπτωνται πάντως δι’ ἑνὸς ποσοῦ μετρητῶν ἢ ἄλλων ἀξιῶν, δυναμένων εὐκόλως νὰ ρευστοποιηθοῦν, εἰς τρόπον ὥστε εἰς ἐνδεχομένην ἀναζήτησιν νὰ μὴ δύναται νὰ ὑποστῇ ζημίας μία Τράπεζα. Τοῦτο δὲν ἐγένετο κανὼν νομοθετικός. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, μόνον εἰς τὴν Ἀμερικήν, ὅπου ὑπάρχει μία ἐπέμβασις ἰδιόρρυθμος ἐπὶ τῶν Τραπεζῶν, ἐθεσπίσθη ὁ κανὼν ὅτι 25% τουλάχιστον ἐπὶ τῶν καταθέσεων πρέπει νὰ εἶναι μετρητὰ ἢ ρευστοποιήσιμοι ἀξίαι. Εἰς κανὲν ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου δὲν ἐπεβλήθη νομοθετικὸς περιορισμὸς ἐπὶ τῆς σχέσεως τοῦ ἐνεργητικοῦ πρὸς τὸ παθητικόν. Ὑπάρχει ἡ τραπεζιτικὴ πολιτική, τὸ στοιχειῶδες συμφέρον τοῦ τραπεζίτου, ἡ ὁποία ὑπαγορεύει ὅτι περὶ τὰ 10 ἕως 15% πρέπει νὰ εἶναι πάντοτε εἰς τὸ Ταμεῖον, ὥστε εὐκόλως νὰ δύνανται αἱ Τράπεζαι νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς μίαν δύσκολον στιγμήν. Ἐπίσης δὲν ἐθεσπίσθη εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου ἀναλογία μεταξὺ τῶν χορηγῶν πρὸς τὸ ἐμπόριον καὶ τῶν καταθέσεων. Πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Μιχαλακόπουλος εἶπεν....

§120Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει εἰς τὴν Γερμανίαν, προκειμένου περὶ τῶν Τραπεζῶν καταθέσεων, (Depositen Banken), ὑπάρχει ὅριον, τὸ ὁποῖον δὲν δύνανται νὰ ὑπερβοῦν.

§121Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἀπὸ πότε;

§122Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν.

§123Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Προπολεμικῶς.

§124Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, πρὸ πολλῶν ἐτῶν, εἶναι στοιχειῶδες, καὶ ἔχει δίκαιον ὁ κ. Μιχαλακόπουλος, τὸ νὰ μὴ ἐπιτρέπηται νὰ ὑπερβοῦν αἱ καταθέσεις ὡρισμένον ὅριον.

§125Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Προπολεμικῶς εἰς τὴν Γερμανίαν εἴθιστο περὶ τὰ 20% ἡ ἀναλογία, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, καὶ δὴ ὄχι διὰ νομοθετικῆς διατάξεως, ἤδη κατέπεσεν εἰς 3%. Γίνεται λοιπὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου παράβασις τῆς ἐλευθερίας αὐτῆς τῆς χρησιμοποιήσεως ἐκ μέρους τῶν Τραπεζῶν τῶν καταθέσεων, ἐγένετο δὲ παράβασις πρὸς ποῖον σκοπόν; Τὸ νομοσχέδιον, εἰς τὴν αἰτιολογικήν του ἔκθεσιν, ἀναφέρει ὅτι ὁ σκοπὸς εἶναι ἀφ’ ἑνὸς ἡ προστασία τῶν Τραπεζῶν, ἐξ ἄλλου δὲ ἡ καταπολέμησις τῆς κυβείας. Συμφωνῶ χωρὶς νὰ ἀναπτύξω περισσότερον τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους τόσον ἐμβριθῶς ὁ κ. Μιχαλακόπουλος ἀνέφερε, συμφωνῶ μαζί του ὅτι οὔτε ἡ κυβεία καταπολεμεῖται, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἴσως κακὰ θὰ ἐπιφέρῃ, διότι θὰ ἐπαυξήσῃ τὴν κυβείαν τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς· ἐξ ἄλλου δὲ ἐπιφέρει καὶ τὸ κακὸν ὅτι δὲν θὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία τοῦ νομίσματος, διότι, ἐφόσον αἱ καταθέσεις δὲν θὰ χρησιμοποιηθοῦν πρὸς ἀγορὰν συναλλάγματος, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ ἐκδώσῃ χαρτονόμισμα πληθωρικόν. Τὸ χαρτονόμισμα τοῦτο ἀσφαλῶς εἶναι πληθωρικὸν διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ κ. Μιχαλακόπουλος, ἔστω καὶ ἂν καλύπτηται διὰ χρυσοῦ. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι οὐδαμῶς ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς ὁ ὁποῖος εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἀναφέρεται. Καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ ἰδιαιτέρως τὸ ζήτημα καὶ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ὅπως σᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Μιχαλακόπουλος.

§126Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§127Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν θέλω περαιτέρω νὰ σᾶς ἀναπτύξω τὰ ζητήματα τῆς σταθεροποιήσεως τοῦ συναλλάγματος, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Μιχαλακόπουλος, καὶ κρίνω περιττὸν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ αὐτοῦ.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γρηγοριάδης.

§129Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Κάθε ἄλλο, κύριοι, παρὰ θὰ ἐπεθύμουν μετὰ τοὺς προλαλήσαντας καὶ δὴ μετὰ τὸν ὄγκον ὁ ὁποῖος παρουσιάσθη ἐντεῦθεν, τῆς ἐπιχειρηματολογίας καὶ σοφῆς ἀναλύσεως τῶν πραγμάτων ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν πολιτευτοῦ, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος. Ἀφοῦ ὅμως πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω μερικὰ πράγματα. Ἐτονίσθη ὅτι ἡ ἀσθένεια εἶναι εἰδική, καὶ ἐτονίσθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πατρῶν ἰατρὸν τῆς ἀσθενείας ἡ ὁποία ὠνομάσθη διεθνὴς γρίππη, καὶ προετάθησαν πολλά, πλεῖστα φάρμακα πᾶν ἄλλο ὅμως ἢ ἐπιτυχῆ. Τοῦτο μοὶ ὑπενθυμίζει τὴν ἀρχαίαν παροιμίαν, καθ’ ἥν, ὅπου ἰατροὶ πολλοὶ καὶ φάρμακα πολλά, ἐκεῖ καὶ νόσοι πλεῖσται. Διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἰδικῆς μας ἀσθενείας προετάθησαν πολλά, ἀλλ’ ἔχουν τὸ τρωτὸν ὅτι ἢ ἡ συνταγὴ εἶναι κακῶς ἀντιγεγραμμένη ἢ τὰ συστατικὰ τῶν φαρμάκων ἕωλα καὶ ἠλλοιωμένα, διότι μακρόθεν ἔρχονται ἀργὰ μέχρις ἡμῶν καὶ χάνουν τὴν ζωτικότητα τὴν ὁποίαν θὰ εἶχον, ἂν ἤρχοντο αὐτούσια. Ἴσως τὸ πρᾶγμα ὀφείλεται εἰς ἓν γενικὸν νόσημα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον πάσχομεν ὅλοι καὶ ἰδιαίτατα αἱ Κυβερνήσεις αἱ ἰδικαί μας, ὥστε ὁσάκις εὑρίσκονται οἱ ἄνδρες οἱ φιλοδοξοῦντες νὰ γίνουν Ὑπουργοί, δὲν χρησιμοποιοῦν τὸν χρόνον των διὰ νὰ προπαρασκευασθοῦν πρὸς κυβέρνησιν τῆς Χώρας, ἐξευρίσκοντες τὰ μέσα καὶ σκεπτόμενοι τί θὰ κάμουν ὅταν γίνουν Ὑπουργοί, ἐφόσον εὑρίσκονται ἐκτὸς τῆς Ἀρχῆς, ἀλλὰ περισσότερον φροντίζουν πῶς νὰ καταρρίψουν μίαν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τὴν διαδεχθοῦν αὐτοί. Τότε δὲ ἀναγκάζονται νὰ λαμβάνουν πρόχειρα μέτρα, νὰ υἱοθετοῦν τὰς τυχούσας γνώμας τῶν εἰδικωτάτων διὰ τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα πολλάκις τμηματαρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύονται μέτρα σπουδῆς καὶ οὐδὲν ἄλλο. Διότι, ἂν ἦσαν ἄριστα, ἁπλούστατα δὲν θὰ εἴχομεν τόσην πληθώραν μέτρων, καὶ ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου νέαν πρότασιν νόμου πρὸς διόρθωσιν τῶν ἀτόπων, τῆς ἐψηφισμένης ἤδη καὶ πιστευθείσης ὡς πανακείας προτάσεως τῶν εἰδικῶν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν λέγω ταῦτα διὰ μόνον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον οἱ πολιτευόμενοί μας νὰ μᾶς συνήθιζον εἰς τὴν ἰδέαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν κάποιος ἐπρότεινε, τοῦ νὰ προπαρασκευάζωνται, ὥστε ὅταν ἔλθουν ὡς κυβερνῆται, νὰ ἔχουν ἕτοιμα καὶ μελετημένα μέτρα ἀνάλογα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ διορθωθοῦν τὰ πράγματα. Τοῦτο εὐτυχῶς βλέπω σκοπούμενον ἀπὸ τοὺς εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην (δεικνύει τὴν πτέρυγα τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου) καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ τὸ ἀπεμιμοῦντο καὶ ἄλλοι. Ἐξ ὅσων ὅμως ἤκουσα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἀπὸ τὴν μακρὰν κοινωνικὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχω, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ τίποτε μὲ τὰ μέτρα ποὺ λαμβάνει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλά, διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον τὰ μέτρα ταῦτα θὰ εἶναι ἀποτελεσματικά, πρέπει πρὸ παντὸς νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι γίνεται κάποια σύγχυσις εἰς τὰ σχετικὰ μὲ τὴν διακύμανσιν τοῦ συναλλάγματος. Συγχέομεν πολλάκις τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον μὲ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ καὶ μὲ τὸ χαρτονόμισμα. Καὶ ὅτι τὰ συγχέομεν, ὅτι εἶναι πράγματα ἐντελῶς χωριστά, εἶναι εὐχερὲς νὰ τὸ ἴδωμεν ὄχι εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα ποὺ συμβαδίζουν αὐτοὶ οἱ ὅροι, δηλ. ἀρτιότητος συναλλάγματος καὶ μεγάλου ἐθνικοῦ πλούτου καὶ ἰσοσκελοῦς Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἐκεῖ ὅπου διίστανται, μὴ συνυπάρχοντες οἱ ὅροι οὗτοι. Ἡ Ρουμανία, Κράτος κατὰ πολὺ ὑπέρτερον ἡμῶν κατὰ τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον, ὄχι μόνον ἐν συνόλῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀναλογίᾳ κατοίκων καὶ ἐκτάσεως, ἔχει χαρτονόμισμα κατὰ πολὺ χειρότερον ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ὑφίσταται τὰς διακυμάνσεις εἰς πολὺ μείζονα κλίμακα ἡμῶν. Οὐδ’ ἡ περίοδος ἡσυχίας εἶναι ἡ μοναδικὴ αἰτία ἐξυγιάσεως τοῦ χαρτονομίσματος. Μὴ ἀπορεῖτε. Ἀπόδειξις: ἡ Ρουμανία τὴν στιγμὴν τῆς εἰσβολῆς τῶν Οὔγγρων, τῷ 1919, εἰς αὐτήν, ἐνῷ ἐπέκειτο καὶ ἡ εἰσβολὴ τῶν Μπολσεβίκων καὶ διίστατο σοβαρώτατα μὲ τὴν Σερβίαν διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Μπανάτου καὶ ἐνῷ ἐκκρεμὴς ἔμενεν ὁ κανονισμὸς τῆς κυριαρχίας διὰ τὸ τετράπλευρον τῆς Σιλιστρίας καὶ ἦτο ἀμφιβόλου ἐκβάσεως διὰ τὰ Ρουμανικὰ συμφέροντα, εἶχε τὸ λέϊ αὐτῆς ἴσον πρὸς τεσσαράκοντα λεπτὰ τῆς χρυσῆς δραχμῆς· ἀλλὰ μετὰ τὴν κατὰ τῶν Οὔγγρων νίκην, τὴν διακανόνισιν τοῦ ζητήματος τοῦ Μπανάτου, τὴν ὁριστικὴν προσάρτησιν τῆς Σιλιστρίας, τὴν νίκην τῶν Πολωνῶν κατὰ τῶν Σοβιέτ, ἐξ ἧς καὶ ἐκ τῆς Μικρᾶς Ἀντὰντ ἀπεσοβήθη καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τῆς παγκοσμίου ἀγορᾶς πᾶς κίνδυνος τῆς Ρουμανίας ἀπὸ τῶν Μπολσεβίκων, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν Ρουμανικὴν ἀποστράτευσιν, τὸ λέϊ κατῆλθε καὶ μετὰ τὸ κατρακύλισμα τῆς δραχμῆς εἰς ἀξίαν ἕνδεκα λεπτῶν τῆς χαρτίνης Ἑλληνικῆς δραχμῆς τοῦ 1922. Ἀλλ’ οὔτε κἂν ἡ ἰσοσκέλισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀρκεῖ μόνη πρὸς βελτίωσιν τοῦ χαρτονομίσματος καὶ ἐξάλειψιν τῆς διακυμάνσεως τοῦ συναλλάγματος, διότι τὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἔχουν ἄμεσον σχέσιν μὲ τὰ δημόσια χρεόγραφα, ἡ ἀξία τῶν ὁποίων εἶναι προσάρτησις ἐκείνων, ὄχι ὅμως μὲ τὸ χαρτονόμισμα. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔχει ἄμεσον σχέσιν μὲ τὸ χαρτονόμισμα εἶναι τὸ ἀντίκρυσμα τοῦ χαρτονομίσματος. Αἱ παλαιαὶ ἀλλὰ καὶ ὑγιεῖς θεωρίαι μᾶς ἔλεγον ὅτι τὸ ἀντίκρυσμα αὐτὸ πρέπει νὰ μένῃ ἀσάλευτον, ἀδιάθετον, καὶ ὅταν τὸ ἀντίκρυσμα αὐτὸ καλύπτῃ ὁλόκληρον τὸ χαρτονόμισμα, τότε ἡ διακύμανσις εἶναι μηδενική, ὅταν εἶναι εἰς τὸ ἥμισυ, κατέρχεται καὶ ἡ τιμὴ τοῦ χαρτονομίσματος μέχρι τοῦ ἡμίσεος τῆς ὀνομαστικῆς του ἀξίας· ἤτοι ἡ πραγματικὴ ἀξία τοῦ χαρτονομίσματος εἶναι ὄντως συνάρτησις τοῦ ἀντικρύσματος αὐτοῦ. Ταῦτα καὶ ἐνομίζοντο καὶ ἦσαν ἀληθῆ. Ἀργότερα ὑπετιμήθη ὁ παράγων ἐκεῖνος καὶ τὰ τοιαῦτα ἐθεωρήθησαν ὅτι ἦσαν παλαιαὶ οἰκονομικαὶ ἀντιλήψεις καὶ εἰς πολλὰ Κράτη εἶπον ὅτι τὸ πᾶν εἶναι ἡ πίστις καὶ ἑπομένως εἶναι περιττὸν νὰ ἔχωμεν ἀντίκρυσμα κλεισμένον μέσα στὶς κάσσες. Ἀλλ’ ἂν αὐτὸ ἐφαρμόζεται εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις, ἀπεδείχθη τρανότατα κατὰ τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις καὶ καθ’ ὅλην τὴν πολεμικὴν καὶ τὴν τωρινὴν περίοδον ὅτι δὲν εἶναι ἐφαρμοστέον πάντοτε καὶ ὅτι ἰδίᾳ ἐκ τῶν μικρῶν Κρατῶν μόνον τὰ ἔχοντα ἀντίκρυσμα χαρτονομίσματος ἔχουν σταθερὰν τιμὴν νομίσματος, ὄχι χρεογράφου. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ σεβαστὸς ἐκ Πατρῶν ἡγέτης νὰ φρονῶ ὅτι τὸ μόνον μὴ ἀκριβὲς σημεῖον τῆς προμνησθείσης δημηγορίας εἶναι ὅτι καὶ ἐν Ἑλβετίᾳ καὶ ἐν Ἡνωμέναις Πολιτείαις τὰ μέτρα τὰ σχετικὰ ἀπέτυχον. Νομίζω, τοὐναντίον, ὅτι οὐδὲ στιγμὴν ἔπαυσε νὰ εἶναι μηδαμινὴ εἰς τὰς Χώρας ἐκείνας ἡ διακύμανσις τοῦ συναλλάγματος, ὁ δ’ ἐκ Πατρῶν ἡγέτης, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διέλαβε περὶ τῆς μὴ βελτιώσεως ἐν γένει τῶν τοῦ βίου εἰς τὰς Χώρας ἐκείνας, δηλ. περὶ τῆς μὴ ἐκλείψεως τῆς ἐν γένει δυσπραγίας, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι, νομίζω, ἄσχετον πρὸς τὰ ληπτέα μέτρα διὰ τὸ χαρτονόμισμα. Ὑπῆρξεν εὐκαιρία ν’ ἀποκτήσωμεν καὶ ἡμεῖς ἀντίκρυσμα τοῦ ἐκδοθέντος χαρτονομίσματος, ἀλλὰ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν πολλάκις τὴν ἀπωλέσαμεν. Τελευταίως ὅμως κατωρθώθη νὰ ἀπολεσθῇ καὶ ἡ τελευταία καὶ καλυτέρα εὐκαιρία ἐκ πταίσματος καὶ ἀσυγγνώστου ὀλιγωρίας τῶν Ἑλληνικῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν. Οἱ κύριοι αὐτοὶ χωρὶς νὰ διαμαρτυρηθοῦν, ἐνῷ ἡ Συνθήκη τῆς Λωζάννης δὲν ἐπιβάλλει αὐτουσίαν τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ χρυσοῦ εἰς χεῖρας τῶν ἀνταλλακτέων Μουσουλμάνων, ἐνῷ ἦτο γνωστὸν ὅτι ὁ χρυσὸς αὐτὸς ἀπεκτήθη ἐδῶ καὶ μάλιστα καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ πολέμου, μὴ στρατολογηθέντων καὶ μὴ ὑποβληθέντων εἰς εἰδικοὺς φόρους τῶν Μουσουλμάνων, καίτοι δὲν εἶχον οὗτοι δικαίωμα ἐκ τῆς Συνθήκης νὰ ἐξαγάγουν αὐτούσιον τὸν χρυσὸν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, δὲν κατωρθώθη νὰ ἐννοήσουν ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ἰσχὺν τῆς Συνθήκης, ἀδιαμαρτυρήτως δὲ ἀφήκαμεν νὰ συναποκομίσουν καὶ τὸν χρυσὸν οἱ ἀνταλλασσόμενοι αὐτούσιον.

§130ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἰς τί ποσὸν ὑπολογίζετε ὅτι ἀνέρχεται;

§131Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Λέγουν ὅτι ἀνέρχεται εἰς δεκάδας, πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων λιρῶν χρυσῶν. Σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι νόμισμα ἐπικαταλλαγῆς ἐν ὅλῃ τῇ Εὐρωπαϊκῇ Τουρκίᾳ μέχρι τοῦ 1914 ἦτο ὁ χρυσός, ὅτι ὁλόκληρον τὸ ἐξ ἑνὸς δισεκατομμυρίου χρυσῶν φράγκων γαλλικὸν δάνειον πρὸς τὸν Σερβικὸν Στρατὸν κατηναλώθη ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ὁ διὰ τῶν συμμαχικῶν Στρατῶν πλοῦτος ἀπεταμιεύθη κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῶν μὴ δαπανώντων Μουσουλμάνων εἰς χρυσόν. Μόνον ἐξ Ἐδέσσης φανερώτατα ὑπὸ τῶν μετριωτάτων Μουσουλμάνων μικρεμπόρων ἐξήχθη χρυσὸς 350 χιλ. λιρῶν.

§132ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡ Μικτὴ Ἐπιτροπὴ ἔδωκεν ὁδηγίας νὰ μὴ προβαίνωσιν εἰς ἔρευναν τῶν ἀποσκευῶν τῶν ἀναχωρούντων.

§133Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ναί. Καὶ νὰ τηρηθῇ ὅμως μυστικὸν τὸ ὅτι δὲν ἠμποδίζετο ἡ ἐξαγωγὴ χρυσοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο, ἀφοῦ ἀδιαμαρτυρήτως οἱ κοιμώμενοι Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι ἐδέχθησαν τὴν πρότασιν τῆς «ἀμοιβαιότητος» τῶν Τούρκων ἀντιπροσώπων. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἔγκλημα τῶν ἡμετέρων. Ὅταν δὲ οἱ Εὐρωπαῖοι τῆς Μικτῆς ἠρωτήθησαν παρὰ τρίτων Ἑλλήνων πῶς ἐπέτρεψαν πρᾶγμα μὴ ῥητῶς ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ Συνθήκῃ, ἐνῷ σχεδὸν διεθνῶς ἰσχύει ἡ παρακώλυσις ἐξαγωγῆς χρυσοῦ καὶ νόμος ἑλληνικὸς ὑπάρχει τοιοῦτος, ἀπήντησαν:— Ἀλλά, κύριοι, δὲν εἴμεθα τεταγμένοι ἡμεῖς νὰ προτείνωμεν μέτρα ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, ὅταν δὲν ἔχουν ἀντίρρησιν οἱ ἀντιπρόσωποί σας! Πλὴν τούτου ὅμως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ χρυσοῦ τῶν Μουσουλμάνων ἔγινα πλειστάκις ὀχληρὸς εἰς τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως...

§134Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀπόφασις διεθνής.

§135Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Τώρα ναί. Ἀλλ’ ἠμποροῦμεν νὰ βγάλωμεν τὰ μέλη αὐτὰ καὶ νὰ πάρωμεν νέαν ἀπόφασιν Ὑπάρχει ἀκόμη ὁ ἴδιος νόμος καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀλλάξῃ.

§136Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, διὰ τῆς Συνθήκης δικαιοῦνται νὰ παραλαμβάνωσι μετὰ τῆς κινητῆς αὐτῶν περιουσίας καὶ τὰ χρήματά των· ἡ Συνθήκη εἶναι ὑπὲρ τὸν νόμον.

§137Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν ὅμως ἡμεῖς τοῖς δίδωμεν τὰ δικαιώματα αὐτά. Δὲν ἀντίκειται ὁ νόμος αὐτὸς πρὸς τὴν Συνθήκην. Οὐδαμοῦ τῆς Συνθήκης ἀναγράφεται ὅτι παραλαμβάνουν αὐτούσιον τὸν χρυσόν των. Ἔπρεπε νὰ πάρουν μὲ τὴν τρέχουσαν τιμὴν τῆς λίρας εἰς χαρτονόμισμα τὴν ἀξίαν τοῦ χρυσοῦ των ἢ εἰς συνάλλαγμα, ὁ χρυσὸς δὲ νὰ κλειδωθῇ εἰς τὸ κρατικὸν Ταμεῖον ὡς ἀντίκρυσμα τοῦ χαρτονομίσματος. Οἱ Τοῦρκοι κάμνουν κάθε ἡμέραν παραβάσεις καὶ καταχρήσεις, δὲν ἐπιτρέπουν εἰς τοὺς ἀνταλλασσομένους Ἕλληνας νὰ ἐξαγάγουν τὰ κτήνη των, προφασιζόμενοι ὅτι θέλουν νὰ προφυλάξουν τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν ἐπιζωοτίαν.

§138ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Λησμονεῖτε ὅτι κρινόμεθα ὡς ἡττημένοι;

§139Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι. Ἄφετε τοὺς λόγους. Ζητῶ νὰ μὴ προσθέτωμεν διὰ βλακωδῶν ἑρμηνειῶν νέα βάρη ἐκ τῶν συνθηκῶν. Τὸ ζήτημα, σχετικῶς μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, εἶναι τοῦτο: Ὅτι, ἐὰν ἐγκαίρως ἐδημιουργοῦμεν ἀντίκρυσμα χαρτονομίσματος, θὰ περιωρίζετο ἀσφαλῶς ἡ διακύμανσις τοῦ συναλλάγματος. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὑπάρχει τὸ ⅒ εἰς χρυσὸν καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι κλεισμένον εἰς τὸ Ταμεῖόν μας, τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατέλθῃ παρακάτω ἡ ἀξία τῆς δραχμῆς τοῦ ⅒ τοῦ συναλλάγματος, διότι εἶναι δυνατὸν ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις νὰ καλύψῃ ὅλον τὸ χαρτονόμισμα εἰς τὴν τιμὴν αὐτήν. Ἄλλως ἡ διακύμανσις δὲν θὰ ἔχῃ κατώτατον ὅριον καὶ τὰ Κράτη θὰ τείνουν νὰ ἐκμηδενίσουν τὸ χαρτονόμισμα, ὅσα στεροῦνται ἀντικρύσματος, ὅπως συνέβη εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅτε κατ’ ἀνάγκην θὰ φθάσῃ ν’ ἀρχίσουν ἀπὸ τὴν ἀρχήν. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ὁ τρομακτικὸς ἀντίκτυπος ἔρχεται ἄμεσος καὶ ἡ ἀκριβία τοῦ βίου ὑπερβαίνει πᾶν ὅριον. Κάποτε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, στηριζόμενος ἐπὶ τῆς ἰσοσκελίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐρωτηθείς, ὅταν τὸ συνάλλαγμα ἔπιπτεν, ἂν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ πτῶσις τοῦ χρυσοῦ, εἶχεν ἀπαντήσει μετὰ στόμφου ἀφαντάστου: «Ἡ Κυβέρνησις βλέπει ἐφαρμοζόμενα τὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς της. Δὲν ἔχει τίποτε νὰ εἴπῃ». Δὲν ἐπρόκαμε νὰ ξηρανθῇ ἡ μελάνη τῆς δημοσιεύσεως τῶν στομφωδῶν λόγων του, καὶ ἐπῆλθεν ἀποτόμως πάλιν ἡ αὔξησις.

§140ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ποῖος ἦτο αὐτός;

§141Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Κοφινᾶς. Ἀλλ’ ὁ κ. Κοφινᾶς ἦτο ἀθῶος τῆς πτώσεως τοῦ συναλλάγματος ὡς καὶ τῆς κατόπιν ὑψώσεώς του. Κάποια Ἑταιρεία Καπνῶν ἐπώλησεν ἐν μιᾷ ὥρᾳ εἰς 8 Τραπέζας ἐν Ἀθήναις 800,000 δολλάρια. Ἐπῆλθεν ὁ πανικός. Συνάλλαγμα ὑπῆρχεν ἄφθονον εἰς τὴν Χώραν καὶ εἰς τὰ ταμεῖα τῶν ἰδιωτῶν καὶ τῶν Ἑταιρειῶν καὶ εἰς τὸ κομπόδεμα τῶν χωρικῶν ἐκ δυσπιστίας πρὸς τὴν δραχμήν. Ἡ πίστις μετεστράφη, ἐγένετο ἀντίθετος ροπή, ἧς ἀποτέλεσμα ἡ ἀθρόα προσφορὰ καὶ πτῶσις τοῦ συναλλάγματος. Δυστυχῶς καὶ ὁ κ. Κοφινᾶς μετὰ πολλῶν ἄλλων συγχέει τὰ τρία διακεκριμένα, ἐθνικὸν πλοῦτον, χρεόγραφα Κράτους καὶ χαρτονόμισμα. Ἔχουν μὲν σχέσιν ταῦτα, ἀλλὰ δὲν εἶναι συνάρτησις ἀλλήλων. Ὁ ἐθνικὸς πλοῦτος εἶναι συνάρτησις τῆς γενικῆς εὐπραγίας, τὰ δημόσια οἰκονομικὰ συνάρτησις τῶν κρατικῶν χρεογράφων καὶ μόνον τὸ ἀντίκρυσμα συνάρτησις τοῦ χαρτονομίσματος. Σχετικῶς ὅμως μὲ τὴν ἐξαγωγὴν χρυσοῦ, ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀρχὰς καταδιωκούσας τοὺς ἐξάγοντας τὸν χρυσόν, νὰ μάθῃ ὅτι ἀπεκαλύφθη εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὁλόκληρος σπεῖρα ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐμπορεύονται τὸν χρυσόν, ταξιδεύοντες μὲ τοὺς μεταναστεύοντας Τούρκους, καὶ ἐξάγουν τὸν χρυσόν. Ἀπόδειξις ὅτι τὸ χρυσοῦν εἰκοσόφραγκον ἔχει εἰς τὰ χωριὰ 4 καὶ 5 δραχμὰς περισσοτέρας ἀπὸ ὅ,τι ἔχει εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, διότι οἱ μεταναστεύοντες Τοῦρκοι καὶ οἱ ἔμποροι χρυσοῦ, περιοδεύοντες, μετατρέπουν τὸ χαρτονόμισμά των εἰς χρυσόν. Δὲν εἶναι δὲ ἄσχετος καὶ ἡ βελτίωσις τῆς χαρτίνης τουρκικῆς λίρας. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἂν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπιτρέπουσα νὰ ἀποστραγγίζεται ἡ ζωτικὴ ἰκμὰς τοῦ Τόπου διὰ τῆς ἐξακολουθούσης ἐξαγωγῆς χρυσοῦ. Ἄλλως πρέπει νὰ σπεύσῃ νὰ σωφρονίσῃ τοὺς Ἕλληνας ἀντιπροσώπους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀνταλλαγῆς, διὰ νὰ ληφθῇ πρόνοια, τοὐλάχιστον διὰ τοὺς μένοντας Μουσουλμάνους, τῶν ὁποίων δὲν εἶναι ὀλίγος ὁ χρυσός, κρατούμενος πρὸς ἐξυγίασιν τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος.

§142Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπεφασίσατε νὰ τὸ παραπέμψητε εἰς εἰδικὴν Ἐπιτροπήν;

§143Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, ἂν ἡ Συνέλευσις θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἐπιφυλαχθῶ νὰ ἀπαντήσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἄρθρον, διότι ἡ πολεμικὴ ἡ ὁποία διεξήχθη ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἦτο πολεμικὴ στρεφομένη κατὰ τῆς βάσεως, ἀλλὰ μόνον κατὰ τῶν λεπτομερειῶν.

§144Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Οἱ κυριώτεροι ἀγορηταὶ κατέληξαν νὰ ἀποσταλῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ἡμεῖς θέλομεν ἄπλετον φῶς, καὶ ἂν θέλητε νὰ ὁμιλήσητε δύνασθε νὰ λάβητε τὸν λόγον. Ἐὰν ἀναβάλωμεν διὰ τὴν Παρασκευήν, θὰ χρειασθῶμεν 2 καὶ 3 ὥρας περισσότερον, διότι θὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀγορητῶν.

§145Α. ΜΥΛΩΝΑΣ. Τὸ ζήτημα τίθεται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, εἶναι κυρίως ζήτημα ἀρχῆς, δὲν εἶναι ζήτημα λεπτομερειῶν. Λοιπὸν ἡ ἀρχὴ πρέπει νὰ συζητηθῇ, ἂν πρέπει νὰ τεθῇ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἢ ὄχι.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δὲν εἶναι οὐδεὶς ἕτερος ἐγγεγραμμένος. Ὥστε, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, θὰ ἐρωτήσω τὴν Συνέλευσιν ἂν δέχεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν.

§147ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§148Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἤδη, ὅτε τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχήν, θὰ παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, ὅπως παραπεμφθῇ πρὸς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν τῆς Συνελεύσεως, ἥτις νὰ ἐνισχυθῇ διὰ πάντων τῶν κυρίων πληρεξουσίων οἵτινες μετέσχον τῆς συζητήσεως, ἢ καὶ δι’ ἄλλων οἵτινες θὰ ἠδύναντο νὰ συμβάλουν εἰς τὴν πληρεστέραν αὐτοῦ κατάρτισιν. Νὰ παρακληθῇ δὲ ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ὅπως ὑποβάλῃ ταχέως τὴν ἔκθεσίν της.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§150ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ μεθαύριον, ὥραν 5.30′ μ.μ. (Ὥρᾳ 9.30′ μ.μ.)