1924.05.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49Η

Τῆς 31 Μαΐου 1924

Προεδρία Κ. Ρακτιβάν

(Ὥρᾳ 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σολιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§3Ι. ΣΟΛΙΩΤΗΣ. Δὲν ἠδυνήθην νὰ παρασταθῶ κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἐὰν δὲ ἠδυνάμην νὰ παρασταθῶ θὰ ἔδιδον ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἀνεπιφυλάκτου καὶ ἀπολύτου.

§4Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ. Καίτοι ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ παραστῶ κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, οὐχ ἧττον δὲν παρέστην ἕνεκα λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς μου. Ἐὰν παριστάμην, θὰ ἐψήφιζον ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως.

§5ΕΜΜ. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κακῶς ἀναγράφεται ἐν τοῖς πρακτικοῖς τὸ ὄνομά μου, διότι ὀνομάζομαι Ἐμμανουήλ, δὲν ὡμίλησα δὲ ἐξ ὀνόματος μόνων προσφύγων συναδέλφων, ἀλλ’ ἐξ ὀνόματος πληρεξουσίων, ὧν τινες πρόσφυγες.

§6Α. ΚΟΥΤΡΑΣ. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικὰ ὡς ἑξῆς: «Καίτοι δὲν ἀνήκω εἰς τὰς κυβερνητικὰς τάξεις, θὰ ὑπερψηφίσω τῆς Κυβερνήσεως, διότι κατ’ ἐξουσιοδότησιν τῆς Συνελεύσεως ἐξεδόθη τὸ περὶ ἀσφαλείας τοῦ πολιτεύματος Διάταγμα, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰ οὐσιώδη τοὐλάχιστον σημεῖα περιέχει διατάξεις τοῦ κοινοῦ Ποινικοῦ Νόμου, καὶ ἐδέχθη ἄλλως τε νὰ συζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν ταῖς λεπτομερείαις. Φρονῶ δ’ ἐπὶ πλέον ὅτι ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας δὲν συμφέρει ἐσωτερικῶς καὶ ἰδίως ἐξωτερικῶς ἡ πτῶσις τῆς πρώτης δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς διωρθώθησαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ὁ κτηματικὸς Σύλλογος Μηλεῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων ἐν γένει καὶ δὴ τῶν βρωσίμων ἐλαιῶν καὶ τοῦ ἐλαίου. — Ὁ ἱερεὺς Εὐάγγελος Παπαγεωργίου, πατὴρ τοῦ ἐκ τραυμάτων ἀποθανόντος λοχαγοῦ τοῦ πεζικοῦ Γεωργίου Παπαγεωργίου, παρακαλεῖ ὅπως τῷ ἀπονεμηθῇ σύνταξις. — Αἱ Ἰσραηλιτικαὶ κοινότητες Βόλου καὶ Κομοτινῆς ζητοῦσι τὴν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυριακῆς ἀναπαύσεως, ἐφαρμοζομένης τῆς ἀργίας τοῦ Σαββάτου. — Οἱ Σύλλογοι καὶ τὰ Σωματεῖα Γυθείου ὑποβάλλουσι ψήφισμα περὶ μὴ ἀποσπάσεως ἐκ τοῦ Πρωτοδικείου Γυθείου τῆς ἐπαρχίας Κυθήρων. — Ἡ Κοινότης Πραδίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑποβληθεῖσαν φορολογίαν ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. — Οἱ ὡς ἀνθυπομοίραρχοι ἀποστρατευθέντες ἐνωμοτάρχαι ζητοῦσιν ὅπως συμμετέχωσιν εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον. — Ἡ μαθητιῶσα νεολαία Δυτικῆς Μακεδονίας παρακαλεῖ ὅπως ἱδρυθῶσι γυμναστήρια καὶ ἀθλητικὰ κέντρα εἰς τὰς κυριωτέρας πόλεις τῆς Μακεδονίας. Ἐπίσης ἡ Πατριωτικὴ Ἕνωσις Ἑλληνίδων Κοζάνης παρακαλεῖ διὰ τὸ αὐτὸ ζήτημα. — Ἐπιτροπὴ ἐπιστράτων χωρίου Βοτσίστας Τρικάλων ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῆς μονίμου διαθεσιμότητος τῶν ἀξιωματικῶν. — Ὁ Γεώργιος Ἀσπρέας, ἱστορικὸς συγγραφεύς, αἰτεῖται ὅπως ἡ Συνέλευσις ἐγκρίνῃ τὴν προμήθειαν τοῦ συγγράμματός του «Πολιτικὴ Ἱστορία τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος», διακανονίσῃ δὲ ἀρωγὴν διὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Γʹ τόμου. — Ὁ ἱερεὺς Παναγιώτης Σταμπόλας ὑποβάλλει τὰς γνώμας του ὅσον ἀφορᾷ τὴν μεταρρύθμισιν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν Ἑλλάδι. — Ὁ πληρεξούσιος Ἠλείας κ. Τ. Ἀναστασίου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τῆς ὑπαγωγῆς τῆς νήσου Κυθήρων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Πρωτοδικείου Πειραιῶς». — Ὁ πληρεξούσιος Λοκρίδος Α. Παπαλουκᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἐπιβληθέντω προστίμων εἰς κατοίκους Δαδίου (Λοκρίδος) λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν προσήγαγον τὰ ζῷά των ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν ἐπίταξιν τοῦ 1921». — Οἱ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν Ὑπουργοὶ ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ εἰδικῆς Ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας παρὰ τῇ Κοινωνίᾳ τῶν Ἐθνῶν κλπ.». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Α. Πραντούνας, Μ. Βολουδάκης, Ι. Κούνδουρος, Ν. Ἀβραὰμ καὶ Γ. Βαρδουλάκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 88 καὶ 90 τοῦ Διατάγματος». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Π. Παναγιωτόπουλος, Ι. Ἰσχόμαχος, Ν. Ἀβραὰμ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Κωνσταντινίδης τηλεγραφεῖ ὅτι μὴ δυνηθεὶς νὰ παρευρεθῇ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν τάσσεται ἀνεπιφυλάκτως παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως. — Ἐπίσης τὰ αὐτὰ τηλεγραφεῖ ὁ πληρεξούσιος κ. Ψάρης.

§8Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον δι’ ἀνακοινώσεις δημοσιευθείσας εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπαναφέρωμεν ζήτημα εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἐπὶ οἱασδήποτε ἀνακοινώσεως γενομένης εἰς τὰς ἐφημερίδας. Νομίζω ὅτι σᾶς ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐκθέσητε πολὺ καλὰ τὰς γνώμας σας κατὰ τὴν γενομένην συζήτησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ ζήτημα δι’ ἀνακοινώσεις δημοσιευθείσας εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§10Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐπιτρέψῃ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι διευθύνω τὴν Συνέλευσιν καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέψω. Δὲν θὰ μεταβάλω γνώμην.

§12Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ φέρω ἄλλοτε τὸν λόγον.

§13Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε δίκαιον, κ. Πρόεδρε.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τὴν Νομοθετικήν. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι: Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς πολεμικῶν συντάξεων εἰς ὁπλίτας καὶ τὰς ἀπορφανισθείσας οἰκογενείας αὐτῶν ὡς καὶ εἰς μὴ ἐστρατευμένους πολίτας παθόντας ἐν τῇ ζώνῃ τῶν ἐπιχειρήσεων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§15Δ. ΠΑΖΗΣ. Νὰ συστήσητε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της ἐντὸς 4 ἡμερῶν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνιστῶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της. Ἐνισχύεται δὲ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη μὲ τοὺς κ. κ. Ν. Καλέλλην καὶ Κ. Βουδούρην. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως ἀδείας προαγωγῆς εἰς τὸν βαθμὸν ὑποστρατήγου ἐν ἐφεδρείᾳ». Ὁ κ. Γονατᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§17Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται σχεδίου νόμου καὶ παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐδηλώθη σαφῶς ὅτι, παρὰ τὴν γενικότητα τῆς διατυπώσεως, αὐτὴ ἀφορᾷ τὴν προαγωγὴν ἐμοῦ καὶ τοῦ συνταγματάρχου Ν. Πλαστήρα εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου ἐν ἀποστρατείᾳ. Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εὐχαριστήσω θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν πρότασίν της, ἀλλὰ καὶ θὰ παρακαλέσω ἐν ταὐτῷ τήν τε Κυβέρνησιν καὶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ ἀσχοληθῶσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ νὰ μὴ παρίδωσι τὴν ἐπιθυμίαν τόσον ἐμοῦ ὅσον καὶ τοῦ συνταγματάρχου Πλαστήρα, ἐκδηλωθεῖσαν, ὡς πληροφοροῦμαι, διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως παραμείνωμεν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ συνταγματάρχου, τὸν ὁποῖον εἴχομεν ὅτε ἡγήθημεν τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ μὲ τὸν ὁποῖον ἑκουσίως ἀπεχωρήσαμεν τοῦ στρατεύματος, ὅτε ἔληξεν ἡ ἀποστολή μας. Ἡ εὐχαρίστησίς μας ὅτι ἐξετελέσαμεν οἰκειοθελῶς τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκόν μας ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μας εἰς μίαν περίοδον κρίσιμον θὰ ἀποτελῇ ὑπερεπαρκῆ δι’ ἡμᾶς ἱκανοποίησιν. (Χειροκροτήματα).

§18Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καίτοι ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει, κύριοι πληρεξούσιοι, τὰς ὅλως ἐξαιρετικὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφεραν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος οἱ δύο ἀρχηγοὶ τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1922, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν ἀπονομῆς ἀμοιβῆς διὰ τὰς μεγάλας ἐκείνας ὑπηρεσίας. Οὔτε ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποδώσῃ τοιαύτην ἔννοιαν ἡ Κυβέρνησις, διότι ὁ βαθμὸς τοῦ ὑποστρατήγου ἀπονέμεται εἰς τὰ 9)10 τῶν συνταγματαρχῶν τῶν ἀποστρατευομένων. Οἱ συνταγματάρχαι Γονατᾶς καὶ Πλαστήρας εἰς μίαν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ μέγισται τῶν συμφορῶν ῥαγδαίως ἐπήρχοντο κατὰ τῆς κεφαλῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς διέβλεπε πουθενὰ σωτηρίαν ἐνεφανίσθησαν ἐπὶ τῆς σκηνῆς καὶ ἔσωσαν τὴν Ἑλλάδα, οὔτε ὀλίγον οὔτε πολύ, ἀπὸ ὁλοσχεροῦς καταστροφῆς. Εἴδετε τὴν ἐξέλιξιν τῶν διαπραγματεύσεων ἐν Λωζάννῃ καὶ εἴδετε τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας ὁ ἀντίπαλος ἡμῶν ἤγειρεν εἰς τὴν Συνδιάσκεψιν ἐκείνην, εἴδετε τὴν κολοσσιαίαν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν ἐζήτησε, καὶ συγχρόνως γνωρίζετε ὅτι ἐξηναγκάσθη ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία νὰ παραχωρήσῃ καὶ τὸ Καραγάτς, ἵνα ἐπιτύχῃ τὴν εἰρήνην. Ἠμπορεῖτε βεβαίως νὰ φαντασθῆτε ποῖα θὰ ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα, ἠμπορεῖτε βεβαίως νὰ κρίνητε ἂν θὰ ἠδυνάμεθα σήμερον νὰ ἔχωμεν Ἑλληνικὴν Πατρίδα, ἂν δὲν ἐνεφανίζετο ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922 νὰ συγκρατήσῃ τὴν καταστροφήν, νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἰς τὸν μέγαν τῆς Ἑλλάδος πολίτην, νὰ ἀνασυγκροτήσῃ τὸν Στρατὸν τοῦ Ἔβρου καὶ ἐν γένει νὰ περισυλλέξῃ τὰ ναυάγια τὰ ὁποῖα ἡ Κωνσταντινικὴ προδοσία εἶχε σωρεύσει ἀπὸ τὸ μεγαλοπρεπὲς οἰκοδόμημα ποὺ τῆς εἶχε παραδώσει ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος μετὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου 1920. Διὰ τοσαύτας καὶ τηλικαύτας ὑπηρεσίας βεβαίως δὲν θὰ ἠδύναντο ποτὲ νὰ ἀμειφθῶσιν οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Ἐπαναστάσεως διὰ μιᾶς προαγωγῆς, ἡ ὁποία βεβαίως, ὡς εἶπον, δίδεται εἰς τὰ 9)10 τῶν συνταγματαρχῶν τῶν ἀποστρατευομένων. Ἡ προαγωγὴ τῶν συνταγματαρχῶν Πλαστήρα καὶ Γονατᾶ ἔχει τὴν ἑξῆς καὶ μόνην ἔννοιαν: Ἀποκαθιστᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς εἰς βαθμὸν εἰς τὸν ὁποῖον θὰ δυνηθοῦν νὰ χρησιμοποιηθοῦν καὶ πάλιν, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Πατρὶς λάβῃ ἀπαραίτητον ἀνάγκην τῶν ὑπηρεσιῶν των. Διότι ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι πληρεξούσιοι: Ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη νὰ κληθοῦν ὑπὸ τὰ ὅπλα οἱ συνταγματάρχαι Γονατᾶς καὶ Πλαστήρας, πῶς θὰ ἐκαλοῦντο μὲ ἕνα βαθμὸν τὸν ὁποῖον σήμερον ἔχουν ἀξιωματικοὶ κατὰ πολὺ νεώτεροί των, κατὰ 15 ὅλα ἔτη νεώτεροι αὐτῶν; Διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἀκριβῶς τῆς θέσεώς των ἐν ἑνὶ βαθμῷ ὁ ὁποῖος νὰ ἐξασφαλίζῃ εἰς αὐτοὺς ἀνάλογον διοίκησιν ἐν τῷ Στρατῷ εἰς περίστασιν καθ’ ἣν θὰ παρίστατο ἀνάγκη νὰ κληθοῦν καὶ πάλιν ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν τεθὲν νομοσχέδιον. Βεβαίως ἡ μετριοφροσύνη τῶν δύο ἀρχηγῶν τῆς Ἐπαναστάσεως, οἱ ὁποῖοι ἐπέδειξαν σπάνια παραδείγματα αὐταπαρνήσεως, διαχειρισθέντες ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος μίαν ἀπόλυτον ἐξουσίαν καὶ ἀποσυρθέντες ὡς ἄλλοι Κιγκιννᾶτοι ὅτε ἔσωσαν τὴν Ἑλλάδα, ἡ μετριοφροσύνη, λέγω, τῶν δύο ἀρχηγῶν δὲν πρέπει νὰ ἐπηρεάσῃ ὑμᾶς ὅπως μὴ ψηφίσητε τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν τεθὲν νομοσχέδιον. Τὸ Κράτος θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν του, θὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασίν του. Οἱ συνταγματάρχαι Γονατᾶς καὶ Πλαστήρας ὀφείλουσι νὰ πειθαρχήσωσιν εἰς τὸ Κράτος. (χειροκροτήματα).

§19Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Δύο εἶναι αἱ ἀρχαὶ αἱ ἀναγραφόμεναι ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν κανονισμῶν διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ στρατεύματος, ὑπὸ τῆς πείρας τῶν αἰώνων ἀναχθεῖσαι εἰς δόγματα, ἡ τῆς τιμωρίας τῶν πονηρῶν καὶ τῆς ἀμοιβῆς τῶν ἀγαθῶν. Οἱ μὲν ἀπεργαζόμενοι πράξεις κακὰς πρέπει νὰ τιμωρῶνται ἄνευ συγγνώμης, οἱ δὲ πράττοντες ἀγαθὰ ἔργα πρέπει ν’ ἀμείβωνται. Πρέπει πάντοτε νὰ παρέχηται ἀμοιβὴ εἰς τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἐκτελοῦντας τὸ καθῆκόν των, οὐχὶ χάριν αὐτῶν τούτων τῶν ἀμειβομένων, ἀλλὰ χάριν τοῦ παραδείγματος καὶ τοῦ φρονηματισμοῦ τῶν μελλουσῶν γενεῶν, τόσον ἀπαραιτήτου καὶ σκοπίμου δι’ ἑκάστην Πολιτείαν. Τὰ δὲ δύο ταῦτα δόγματα ἔχουσιν ἀπὸ αἰώνων υἱοθετηθῆ παρὰ πάσης εὐνομουμένης Πολιτείας καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὰς κοινωνίας αἱ ὁποῖαι παραβλέπουσιν αὐτά! Ἀλλοίμονον εἰς τὰς κοινωνίας αἱ ὁποῖαι δὲν πλήττουσι τοὺς κακοὺς καὶ δὲν ἀμείβουσι τοὺς καλούς! Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ζητεῖται ὄχι νὰ καρπωθῶσιν ὠφέλειαν οἱ δύο συνταγματάρχαι, ἀλλὰ ζητεῖται ἡ Ἑλληνικὴ Πατρὶς νὰ τιμηθῇ. Οἱ δύο οὗτοι ἄνδρες, βαρυτάτας ἀναλαβόντες εὐθύνας χάριν τῆς Πατρίδος καὶ τοῦ σκοποῦ αὑτῶν ἐπιτυχόντες, νεώτατοι, ἱκανώτατοι ὡς στρατιωτικοί, βεβαίαν τὴν ἀπόκτησιν τῶν ἀνωτάτων τοῦ Στρατοῦ βαθμῶν ἔχοντες, ἑκουσίως ἀπεχώρησαν ἁπλοῖ συνταγματάρχαι τοῦ στρατεύματος. Ἀλλ’ ἤδη ζητεῖται ἡ Ἑλληνικὴ Πατρὶς νὰ μάθῃ νὰ ἀμείβῃ τοὺς ἀγαθούς. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν δύο ἀτόμων, ἀλλὰ περὶ δύο τέκνων τῆς Ἑλλάδος, ἐξόχως τὸ γενικὸν συμφέρον πανταχοῦ ὑπηρετησάντων καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασις τοῦ Ἐθνικοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν τὴν στιγμὴν ταύτην, ἴσως ἐν ὅσοις, νὰ ἐκφράζω τὴν γνώμην, καὶ νὰ παρακαλέσω ὅπως ἐξαιρετικῶς οἱ δύο αὐτοὶ ἄνδρες προαχθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐν ἐφεδρείᾳ ἀντιστρατήγου ἀπ’ εὐθείας δι’ ὑπηρεσίας διακεκριμένας. Παρακαλῶ τὴν πρότασιν ταύτην, ὑποβαλλομένην ὑπὸ τοῦ Ἐθνικοῦ κόμματος, νὰ υἱοθετήσῃ ἡ Συνέλευσις. (Χειροκροτήματα).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀβραὰμ ἔχει τὸν λόγον.

§21Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπιθυμίας τῆς ἐκφρασθείσης ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀντιλήψεων τοῦ Κράτους, τὰς ὁποίας διηρμήνευσε τόσον εὐγλώττως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Συνέλευσις, ἡ διερμηνεύουσα τὴν θέλησιν τοῦ Ἔθνους, δέον ν’ ἀπονείμῃ εἰς τὸν πρῶτον ἀρχηγὸν τῆς Ἐπαναστάσεως συνταγματάρχην Πλαστήραν τιμὴν ἀνωτέραν ἐκείνης ἥτις πρόκειται νὰ τῷ ἀποδοθῇ διὰ τῆς μελετωμένης προαγωγῆς. Αἱ Ἐπαναστάσεις ἐκρήγνυνται βεβαίως εἰς τὰς μεγάλας, εἰς τὰς τραγικὰς στιγμὰς τῆς δοκιμασίας τῶν Ἐθνῶν καὶ ἀπορρέουσιν αὐτομάτως ἀπὸ τὴν ψυχὴν αὐτῶν. Αἱ ἐκρήξεις ὅμως αὗται ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ εὕρουν τὰ σύμβολα τὰ ἐμπνέοντα καὶ καθοδηγοῦντα. Τὸν τραγικὸν Αὔγουστον τοῦ 1922 τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἐδοκιμάζετο κατὰ τρόπον ἀληθῶς πρωτοφανῆ ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὰς καθ’ ὅλην τὴν ἱστορικὴν ἐξέλιξιν αὐτοῦ δοκιμασίας του. Συνεκλονίζετο ἀπὸ ἕνα βαθύτατον πόνον καὶ ἀπὸ μίαν ἀσυγκράτητον ἀγανάκτησιν διὰ τὴν φρικτὴν συμφοράν, ἡ ὁποία ἔπληττεν αὐτὸ κατακέφαλα καὶ τῆς ὁποίας δὲν ἦτο ἄξιον, διότι εἶχε διεξαγάγει ἀγῶνας σκληρούς, μακρούς, αἱματηρούς. Καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ὀδύνης καὶ τῆς γενικῆς ἀπογνώσεως ἐζητεῖτο ὁ ἄνθρωπος. Καὶ τὸν ᾐσθάνθησαν ἐρχόμενον ὅλων αἱ ψυχαί, καὶ τὸν εἶδον τὰ ὄμματα ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ἔβγαινεν ἀπὸ μέσα ἀπὸ τοὺς καπνοὺς καὶ τὰς φλόγας τῆς Σμύρνης καὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Προέβαλε λάμπουσα καὶ φωτεινὴ ἡ μορφή του. Τὸ ὄνομά του ἐφέρετο ἤδη εἰς τὰ χείλη ὅλων εἰς τὰς στιγμὰς τοῦ πένθους καὶ τοῦ ἀπελπισμοῦ, κατὰ τὰς ὁποίας ἀνέκυπτε τὸ ἀγωνιῶδες ἐρώτημα: Δὲν εὑρίσκεται λοιπὸν εἷς ἄνθρωπος διὰ νὰ ἀνατρέψῃ αὐτὸ τὸ ἁμαρτωλὸν καὶ ἐναγὲς καθεστὼς τὸ ὁποῖον μᾶς παρεσκεύασε τόσας συμφορὰς καὶ τόσην ἀτίμωσιν, τὸ ὁποῖον θὰ βυθίσῃ τὴν Πατρίδα εἰς τὸν τάφον τῆς πλήρους καὶ ὁλοσχεροῦς ὑποδουλώσεως καὶ ἐξουθενώσεως; Καὶ ἐλέγομεν ὅλοι: Ὁ Πλαστήρας! Ἔρχεται ὁ Πλαστήρας! Ἦτο ὁ ἄνθρωπος ὁ συμβολίζων τὴν ἀπομείνασαν εἰς τὸ Ἔθνος ἐλπίδα σωτηρίας, ὁ ἐνσαρκώσας τὴν ἐλπίδα αὐτὴν καὶ πραγματώσας τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους. Ἀναδιδασθεὶς εἰς τὴν ἀρχηγίαν τῆς Ἐπαναστάσεως ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς καθολικῆς ἀπαιτήσεως τοῦ ἐθνικοῦ Στρατοῦ χωρὶς αὐτὸς νὰ τὸ ἐπιδιώξῃ ἐχειραγώγησε ταύτην μετὰ σκέψεως καὶ τόλμης τοιαύτης, ὥστε, βοηθούμενος ὑπὸ ἀνταξίων συνεργατῶν, νὰ ἀγάγῃ τάχιστα εἰς πέρας τὸ κύριον αὐτῆς ἔργον τῆς ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ ἀποσυντεθειμένου Στρατοῦ μας καὶ τῆς ἀνασυντάξεως τῶν ἠθικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους. Ὑπῆρξαν μεγάλαι καὶ ἱστορικαὶ αἱ περιστάσεις τὰς ὁποίας ἀντίκρυσεν ἡ Πατρίς μας. Ἀνάλογοι δὲ πρὸς αὐτὰς αἱ προσπάθειαι τῶν ἡρωϊκῶν τέκνων της, τῶν ὁποίων ἡγήθη ὁ θρυλικὸς Πλαστήρας καὶ ἐντελῶς ἐξαιρετικαὶ καὶ ὕψισται αἱ ὑπηρεσίαι των πρὸς αὐτήν, κινδυνεύσασαν τὸν ἔσχατον κίνδυνον. Διὰ τὴν ἀνταξίαν αὐτῶν ἀμοιβὴν ἂς μνησθῶμεν τοῦ παραδείγματος τῶν ἀρχαίων ἡμῶν προγόνων. Ἤμειβον ἐκεῖνοι τοὺς τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα πράττοντας ὑπὲρ τῆς Πατρίδος κατὰ τρόπον ἐμπνευσμένον καὶ ἰδανικόν, ἵνα ἡ ἐπιβράβευσις τῆς ἀρετῆς αὐτῶν πρόκειται παράδειγμα εἰς τοὺς ἐπιγιγνομένους. Μεταξὺ τῶν ἐλαχίστων τέκνων τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος τῶν καθ’ ὅλην τὴν ἱστορικήν της σταδιοδρομίαν εἰς τὰς κρισιμωτάτας τῶν στιγμῶν της προσενεγκόντας ἐκτάκτους ὑπηρεσίας θέλει ἀσφαλῶς ἡ Ἱστορία κατατάξει τὸν συνταγματάρχην Πλαστήραν, σύμβολον τῆς Ἑλληνικῆς ἀρετῆς, σύμβολον τῆς ἀκραδάντου πίστεως ἐπὶ τὸ καθῆκον, τὸ καθῆκον τὸ πατριωτικόν, τοῦ ὁποίου τὴν ἔννοιαν ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ δὲν ἔφθειρεν οὐδὲ ἠλλοίωσέ ποτε ταπεινὸς κομματικὸς φανατισμὸς καὶ εἰς τὴν γραμμὴν τοῦ ὁποίου ἔμεινεν ὑπεράνω ὅλων τῶν καθεστώτων, ὑπεράνω ὅλων τῶν σάλων, ἔμεινε πιστὸς καὶ ἀκλόνητος, κρατούμενος ἐκεῖ ὑπὸ τὴν ὁμόθυμον καὶ στοργικὴν ἀπαίτησιν τῶν συναγωνιστῶν του, τῶν ἀθανάτων εὐζώνων του. Καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς συμφορᾶς καὶ τῆς καταισχύνης ἐγκατέλιπε τελευταῖος τὴν αἱμοβαφῆ γῆν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἀγωνιζόμενος μέχρις ἐσχάτων διὰ νὰ σώσῃ τοὐλάχιστον μέρος τῆς τιμῆς τῶν Ἑλληνικῶν ὅπλων. Διατηρήσας ἀκεραίαν τὴν ἠθικήν του ἀντοχὴν ἐν τῷ μέσῳ τῆς φθορᾶς τῶν χαρακτήρων τῶν Ἑλλήνων καὶ τῆς ἐκδηλώσεως καὶ τῶν κακιῶν μετὰ τῶν ἀρετῶν τῆς φυλῆς ἀνέλαβε τὸν βαρὺν κλῆρον τῆς ἀναδημιουργίας καὶ διαχειρισθεὶς ἐπὶ μακρὸν τὴν ἐπαναστατικὴν ἐξουσίαν παρέμεινεν ἄσπιλος καὶ ἄφθαρτος, ὑπόδειγμα ἀληθὲς ἁγνότητος, λιτότητος καὶ σεμνότητος Ἑλληνικῆς. Εἰς τοιοῦτον Ἕλληνα, εἰς τοιοῦτον ἄνδρα ὀφείλει τὸ Ἔθνος νὰ ἀπονείμῃ ἐντελῶς ἐξαιρετικὰς τιμάς. Ἡ προσήκουσα ἠθικὴ ἀμοιβὴ θὰ ἔδει νὰ εἶναι ἀνάλογος πρὸς ἐκείνην ἣν ἄλλοτε ἡ Συνέλευσις, διερμηνεύουσα τοῦ Ἔθνους τὴν θέλησιν, ἀπένειμεν εἰς τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, κηρύξασα αὐτὸν ἄξιον τῆς Πατρίδος. Διότι ὁσονδήποτε καὶ ἂν τὸ Κράτος θὰ ἤθελε ν’ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἔννοιαν τῶν προαγωγῶν, ἥτις λόγῳ τῆς κατὰ τὰ τελευταῖα ἰδίως ἔτη καταχρήσεως ἐφθάρη, μία προαγωγὴ θ’ ἀπετέλει ἀνεπαρκῆ ἐκδήλωσιν τῆς ὀφειλομένης τιμῆς καὶ εὐγνωμοσύνης, ἡ ὁποία θὰ διηρμηνεύετο πληρέστερον καὶ εὐγλωττότερον, ἂν ἡ Συνέλευσις δι’ ἑνὸς ψῃφίσματός της ἐκήρυσσε τὸν συνταγματάρχην Πλαστήραν ἄξιον τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§23Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα, Κύριοι, μετὰ πολλῆς προσοχῆς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῶν προαγορευσάντων. Ἂν ἀνέρχομαι ἐπὶ τὸ βῆμα, δὲν εἶναι σκοπός μου νὰ ἐκφράσω ἰδέας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἁπλῶς ἀτομικαί, ἀλλὰ γενικαί, λαϊκαί. Ἐθεώρησα ὅτι μοὶ εἶναι ἐπιβεβλημένον καθῆκον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ λόγων τινῶν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Ἐπαναστάσεως συνετέλεσαν ὡς ἀναδιοργανώσαντες τὸν Ἑλληνικὸν Στρατὸν εἰς τὸ νὰ ἀποφύγωμεν τὰς κολοσσιαίας ἀποζημιώσεις, τὰς ὁποίας ὁ Τοῦρκος νικητής, κρίμασιν οἷς οἶδε Κύριος, ἀπῄτει ἀφ’ ἡμῶν. Ἐπιτρέψατε εἰς ἐμέ, Κύριοι, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν κρίσιμον ἐκείνην διὰ τὸ Ἔθνος ἐποχὴν ἔλαβον τὴν ὀδυνηρὰν τιμὴν νὰ κληθῶ ἀπὸ τὴν τότε Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἵνα μετάσχω τῆς Ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας ἐν Λωζάννῃ, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις πιστοποιούσας τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν ἀκρίβειαν τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ. Οἱ ἐκεῖ εὑρισκόμενοι ἐμανθάνομεν συντετριμμένοι τὴν ὀδυνηρὰν ἐκρίζωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὴν συρροὴν τῶν προσφύγων, ῥακῶν ἀνθρωπίνων, τὰς ἐσωτερικὰς δυσχερείας τὰς ὁποίας εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις, τὴν ἔλλειψιν παντὸς οἰκονομικοῦ πόρου, τὴν ἀπομόνωσιν τὴν διπλωματικήν, τὴν σχεδὸν ἀπροκάλυπτον ἐχθρότητα φίλων ἡμῶν παλαιῶν καὶ συμμάχων, τὴν ἐξουθένωσιν εἰς ἣν ἠσθανόμεθα ὅτι εὑρισκόμεθα, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐβλέπομεν καθημερινῶς διατυπουμένας κατὰ τὸν πλέον ἐπίσημον ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν πλέον αὐθάδη τρόπον τὰς ὑπερφιάλους ἀξιώσεις τοῦ νικητοῦ, ζητοῦντος ὄχι ἁπλῶς 4 δισεκατομμύρια φράγκων χρυσῶν, ἀλλὰ καὶ παράδοσιν ἐν μέρει τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν Στόλου, δημοψήφισμα διὰ τὴν Δυτικὴν Θράκην, τὴν ἔξωσιν καὶ τὴν ἐκρίζωσιν καὶ τοῦ Πατριαρχείου ἀκόμη ἐκ Κωνσταντινουπόλεως. Καὶ δὲν ἠδυνάμεθα διπλωματικῶς νὰ εὕρωμεν στήριγμα εἰμὴ ἐλάχιστον, ἐκδηλούμενον καὶ τοῦτο εἰς ἁπλᾶς συμπαθείας, ἐνῷ ἐξ ἄλλου παρηκολουθοῦμεν τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τῶν γενομένων ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ, καὶ μετ’ ἐκπλήξεως καὶ μετ’ ὀδύνης βαθυτάτης, μετὰ πένθους ψυχῆς, ἐβλέπομεν ὅτι εἷς καὶ μόνον ἠγέρθη διὰ νὰ βεβαιώσῃ ὅτι οἱ Ἕλληνες δὲν ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπυρπόλησαν τὴν Σμύρνην καὶ δὴ τὴν Ἑλληνικὴν Συνοικίαν τῆς Σμύρνης, τοῦ ἑνὸς δὲ ἐκείνου ἡ φωνὴ κατεπνίγετο ὑπὸ βοῆς, βοῆς ἥτις κατεδείκνυε τὴν ἐχθρότητα τῆς κοινῆς γνώμης ἐν τῇ φίλῃ Γαλλίᾳ πρὸς τὸν Ἑλληνισμόν. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἑλληνικῆς ἀποστολῆς, ὁ ἄλλοτε μετὰ τόσης εὐμενείας ἀκουόμενος, ὅτε ἐπαρουσίαζε τὰ Ἑλληνικὰ δίκαια ἐνώπιον τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Ἀρείου Πάγου, μετὰ δυσχερείας ἐγίνετο δεκτὸς εἰς ὑπεράσπισιν τῶν δικαίων τῆς συντετριμμένης Ἑλλάδος. Βαθυτέραν ὀδύνην οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ αἰσθανθῇ. Καὶ ἔλεγε τότε ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀποστολῆς, καὶ ἀνεμένομεν ὅλοι, μὲ τὸν παλμὸν καρδίας, νὰ διοργανωθῇ κάπως ὁ ἐθνικὸς Στρατός, διὰ νὰ δύναται νὰ ὁμιλήσῃ, ἄλλως ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ὑπερασπίσῃ τις τὰ ὑπολείμματα τῆς ἄλλοτε δόξης τῆς Ἑλλάδος. Καὶ παρηκολουθοῦμεν μετ’ ἀγωνίας τὰς εἰδήσεις, ὡς παρηκολουθοῦμεν μετ’ ἀγωνίας τὰς πληροφορίας αἱ ὁποῖαι ἤρχοντο ὄχι μόνον ἐξ οἰκείων, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐκείνων οἵτινες μετὰ συμπαθοῦς οἴκτου μόνον παρετήρουν τὴν ἐξέλιξιν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας ἡμῶν. Ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ἐβλέπομεν εἰς τὸ σκότος ν’ ἀνατέλλῃ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ὁ ἥλιος ὁ Ἑλληνικός, ἐκδηλούμενος εἰς τὴν ῥαγδαίαν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Στρατοῦ μας. Καὶ ἀνεδιοργανώθη ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός. Καὶ ἔγινε, κύριοι, ἀληθῶς τὸ ὄγδοον θαῦμα τοῦ κόσμου. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι κατόπιν συντριβῆς στρατιωτικῆς καὶ ἄλλοι φιλοπάτριδες ἄνδρες προσεπάθησαν ἀλλαχοῦ νὰ ἀναδιοργανώσουν ἐθνικοὺς Στρατούς, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐπιβάλουν τὰ δίκαιά των, δὲν κατώρθωσαν νὰ τοὺς ὑπολογίσῃ σοβαρῶς ὁ ἀντίπαλος. Διηνεκῶς ἐμανθάνομεν τὰς προόδους τῆς ἀναδιοργανώσεως τοῦ Στρατοῦ μας. Ἐμάθομεν δὲ μίαν ἡμέραν ὅτι, γενομένων μεγάλων γυμνασίων, οἱ παρακολουθοῦντες ἀγρύπνως ἐκεῖ ἀντιπρόσωποι τῶν ξένων Στρατῶν, τῶν ἄλλοτε συμμάχων Στρατῶν, ἀπεφάνθησαν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς ἔχει κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀναδιοργανωθῇ, ὥστε θὰ εἶναι ἡ νίκη του ἀσφαλὴς καὶ ῥαγδαία (χειροκροτήματα). Δυστυχῶς, κύριοι, μόνον ἡ ἰσχὺς δὲν ἀρκεῖ διὰ τοὺς μικρούς, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἀλλ’ οὔτε καὶ διὰ τοὺς μεγάλους διὰ νὰ δημιουργήσουν διπλωματικὰς καταστάσεις, μηδὲ διὰ νὰ βελτιώσουν τὴν κατάστασιν οἷα διαγράφεται ἀπὸ ἄλλας συνθήκας. Ἐὰν θέλητε παράδειγμα ἰσχυροτάτου Κράτους, τὸ ὁποῖον ἕνεκα τῶν διπλωματικῶν του ἀτασθαλιῶν, ἕνεκα τῶν ἀδεξιοτήτων τῶν διπλωματῶν τῶν διαχειρισθέντων τὰς ὑποθέσεις του, περιπλακὲν εἰς ἕνα πόλεμον, ὅπου οὐδὲν τὸ ὠφέλησεν ἡ ἰσχὺς καὶ τὸ μένος τοῦ Στρατοῦ του, δύνασθε νὰ τὸ εὕρητε πρόχειρον εἰς τὰ ἐρείπια τῆς κραταιᾶς Γερμανίας. Καὶ ἂν ἰσχυρὰ Κράτη δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ μεταβάλλουν τὰς συμφιλιωτικὰς καταστάσεις, κατὰ μείζονα λόγον δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ μικρὰ Κράτη νὰ μεταβάλλουν αὐτάς. Ἀλλ’ ἡ συντελεσθεῖσα ἀναδιοργάνωσις τοῦ ἐθνικοῦ Στρατοῦ συνετέλεσεν ὥστε, ὅτε ἐτέθη τὸ ζήτημα τῆς ἀποπομπῆς τοῦ Πατριαρχείου ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, καὶ ἠδυνήθη ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας, ὁ κ. Βενιζέλος, νὰ δηλώσῃ ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀνεχθῇ τὴν ἐκτόπισιν τοῦ Πατριαρχείου, προτιμῶσα ν’ ἀπεκδυθῇ εἰς νέον πόλεμον μέχρις ἐσχάτων, ἐπῆλθεν ἀμέσως ὑποχώρησις ἐκ μέρους τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν. Καὶ ὅτε ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον ἡ Ἑλλὰς νὰ δεχθῇ δημοψήφισμα διὰ τὴν Δυτικὴν Θράκην διότι δὲν ἀπετέλεσεν ἀπὸ τοῦ 1913 καὶ ἐκεῖθεν τμῆμα τῆς τουρκικῆς Ἐπικρατείας, καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ τὸ ἐθεώρει ζήτημα πολέμου, ὑπεχώρησε καὶ πάλιν ὁ ἀντίπαλος. Καὶ ἐτέθη κατόπιν πρὸς ὁριστικὴν λύσιν τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν τεσσάρων δισεκατομμυρίων —ἦτο ἡμέρα Σάββατον—. Τὴν Παρασκευὴν ἀκόμη τὸ ἀπόγευμα διελάλει ἡ Τουρκικὴ ἀντιπροσωπεία ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ὑποχωρήσῃ, ὅτι τοῦτο θὰ ἀντέκειτο ἀκόμη καὶ εἰς τὰς ἀρχὰς τὰς ἀναγνωρισθείσας ἀπὸ τὰς διεθνεῖς συνθήκας τὰς ὑπογραφείσας μετὰ τὸν τελευταῖον μεγάλον πόλεμον, ὅτι ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ δεχθῇ νὰ μὴ πληρώσῃ ἡ Ἑλλὰς ἀποζημίωσιν διὰ τὰς ζημίας τὰς προελθούσας ἐκ τοῦ πολέμου. Καὶ τὴν πρωΐαν τοῦ Σαββάτου ἀκόμη διεκήρυττε τὸ ἐπίσημον ἀνακοινωθὲν τοῦ Ἰσμὲτ πασᾶ τὸ ἀδύνατον τῆς ὑποχωρήσεως. Ὅτε δὲ τὸ ἀπόγευμα τοῦ Σαββάτου περὶ ὥραν 4ην ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ συνδιάσκεψις τῶν ἰσχυρῶν τῆς γῆς, παρισταμένου τοῦ Τούρκου ἀντιπροσώπου καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἑλληνικῆς ἀποστολῆς, καὶ ὅλοι ἀνέμενον μετ’ ἀγωνίας σφιγγούσης τὴν ψυχήν ὅτι ἐκ νέου θὰ ἤρχιζεν ὁ πόλεμος καὶ ἐδυσπίστουν περὶ τῆς στάσεως τῶν ἰσχυρῶν τῆς γῆς, καὶ ὅτε διεδίδετο ὅτι οἱ ἰσχυροὶ θὰ κατεδίκαζον τὴν Ἑλλάδα εἰς πληρωμὴν ἀρκετὰ σεβαστοῦ ποσοῦ, μέλλοντος νὰ ἔχῃ ὀλεθρίαν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς Χώρας λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς οἰκτρᾶς οἰκονομικῆς καταστάσεώς της, ὅτε τοῦτο συνέβαινεν, εὑρέθημεν πρὸ τοῦ εὐχαρίστου ἀλλ’ ἐκπληκτικοῦ φαινομένου, ὅτι τῇ 4ῃ μ. μ. ἐν τῇ συνελεύσει τῆς μικρᾶς ταύτης Συνδιασκέψεως ὁ Ἰσμὲτ πασᾶς ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ ὅτι παραιτεῖται τῆς ἀποζημιώσεως. Εἰς τί ὀφείλομεν πάντα ταῦτα; Ἀναμφισβητήτως εἰς τὴν θαυμαστὴν καὶ ταχίστην ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Ἑλλ. Στρατοῦ. Μετὰ ταῦτα ὑποβάλλεται νέα ἀξίωσις τουρκική, ὅτι ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς παραιτήσεως ἀπὸ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν 4 δισεκατομ. φράγκων χρυσῶν δὲν συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ παραίτησις ἀπὸ τῆς ἀξιώσεως διὰ τὰς διαφόρους ἐπιτάξεις τὰς ὁποίας εἶχεν ἐνεργήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς ἐν Θράκῃ καὶ Μικρᾷ Ἀσίᾳ, τὸ δὲ ποσὸν ἀνήρχετο εἰς σεβαστὸν ἀριθμὸν ἑκατομμυρίων. Ἀντετάχθη καὶ πάλιν ἀντίρρησις κατηγορηματικὴ καὶ ἡ δύναμις τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ συνετέλεσε καὶ πάλιν εἰς νέαν καὶ ῥιζικὴν παραίτησιν. Καὶ ὅτε κατόπιν προεβλήθη ἡ ἀξίωσις ὅτι ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἡ Ἑλλὰς ἓν μέρος τοῦ ἐμπορικοῦ της Στόλου ἐδηλώθη, ὅτι οὔτε ἓν πλοῖον οὔτε μίαν λέμβον εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἐκ τοῦ ἐμπορικοῦ της Στόλου ἡ Ἑλλάς· (χειροκροτήματα). Καὶ πάλιν ὑπεχώρησεν ἡ Τουρκικὴ ἀντιπροσωπεία. Ἄν, κύριοι, δὲν ἐπληρώσαμεν οὔτε λεπτοῦ ἀποζημίωσιν, ἂν δὲν ἐδώσαμεν οὐδὲ ἓν μέρος τοῦ Στόλου ἡμῶν τοῦ ἐμπορικοῦ, ἂν δὲν ἐδέχθημεν δημοψήφισμα διὰ τὴν Δυτικὴν Θράκην, ἂν κατωρθώσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν σύμβασιν τῆς ἀνταλλαγῆς, κυρίως οὐχὶ τῆς ἀνταλλαγῆς, ἀλλὰ τὴν σύμβασιν διὰ τῆς ὁποίας, ἐξωσθέντων ἅπαξ τῶν Ἑλλήνων, ἀπήρχοντο καὶ οἱ Τοῦρκοι ἐξ Ἑλλάδος, ὥστε νὰ εὕρουν μέρος, ἓν καταφύγιον, ἵνα ζήσουν οἱ Ἕλληνες, οἱ Ἕλληνες οἵτινες εἶχον ἐκδιωχθῆ ἐκ τῶν ἑστιῶν των, ἂν τέλος διεσώθη τὸ Πατριαρχεῖον ἐν μέσῳ τοῦ σάλου καὶ τοῦ κλονισμοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ γένους, ταῦτα πάντα ὀφείλομεν εἰς τὴν θαυμαστὴν τῷ ὄντι ἀναδιοργάνωσιν τοῦ ἐθνικοῦ Στρατοῦ ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου. Κύριοι, δὲν γράφω τὴν ἱστορίαν τῆς Ἐπαναστάσεως σήμερον. Μᾶς λείπει ἡ ἀπόστασις, τὴν ὁποίαν ὁ χρόνος μέλλει νὰ δώσῃ εἰς τὸν κριτικόν, τὸν ἀμερόληπτον, διὰ νὰ εἴπῃ, ὅπως διὰ κάθε Ἐπανάστασιν, τὰ κατὰ καὶ τὰ ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀλλ’ εἶναι, νομίζω, καθῆκον στοιχειῶδες, εἶναι καθῆκον, ἄνευ τῆς ἐπιτελέσεως τοῦ ὁποίου εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, ὅπως ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ συνάδελφος κ. Γρηγοριάδης, νὰ προοδεύσουν αἱ πολιτεῖαι καὶ κοινωνίαι, εἶναι καθῆκον στοιχειῶδες νὰ διαδηλώσωμεν πάντες οἱ Ἕλληνες δι’ ἑνὸς ἐξαιρετικοῦ τρόπου τὴν ἀΐδιον εὐγνωμοσύνην, τὴν ὀφειλομένην εἰς πάντας ἐκείνους οἵτινες ἀναδιωργάνωσαν οὕτω θαυμαστῶς τὸν ἐθνικόν μας Στρατὸν καὶ μᾶς ἐπέτρεψαν νὰ ἐπιτύχωμεν εἰρήνην, δι’ ἧς, ἂν πολλὰ πολύτιμα ἀπωλέσθησαν, διεσώθη τοὐλάχιστον ἡ τιμὴ τῆς Ἑλλάδος. (Ραγδαῖα χειροκροτήματα).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§25Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἰδιαιτέρως εὐχαριστεῖ τὴν Κυβέρνησιν ἡ τροπὴ τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος ἀπὸ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ὅτι ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922 ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα, ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ βεβαίαν καταστροφήν. Εἰς στιγμὰς γενικοῦ πανικοῦ καὶ καθολικῆς ἀποσυνθέσεως ἐνεφανίσθησαν ἄνδρες μὲ χαλυβδίνην τὴν ψυχήν, ἰσχυρὰν τὴν θέλησιν καὶ ἁγνὸν πατριωτισμόν, οἱ ὁποῖοι ἐνεψύχωσαν ὅλον τὸ Ἔθνος, ἀνεπτέρωσαν τὸ φρόνημα τοῦ Στρατοῦ καὶ κατώρθωσαν νὰ σταματηθῇ ἡ συμφορά, νὰ σωθοῦν ὄχι μόνον τὰ ἑλληνικὰ ἀλλὰ καὶ τὰ εὐρωπαϊκὰ συμφέροντα. Ἡ Κυβέρνησις ἐσκέπτετο κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ διαδηλώσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἐπαναστάσεως. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ὑπεβλήθη, ὅπως ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ λόγους πρακτικοὺς καὶ τοῦτο διότι εὑρέθη πρὸ ῥητῆς ἀρνήσεως τῶν δύο Ἀρχηγῶν τῆς Ἐπαναστάσεως συνταγματαρχῶν Πλαστήρα καὶ Γονατᾶ ὅπως τοῖς δοθῇ οἱαδήποτε ἐξαιρετικὴ ἀμοιβὴ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως. Ἡ τιμὴ τῆς σωτηρίας τῆς Ἑλλάδος βεβαίως δὲν ἀνήκει μόνον εἰς τοὺς δύο τούτους ἄνδρας, οὔτε ἦτο δυνατὸν δύο μόνον ἄνθρωποι νὰ ἐπιτελέσουν ἕν τοιοῦτον μέγα ἔργον, ἐὰν δὲν εἶχον συνεργάτας καὶ βοηθοὺς πλειάδα ἐκλεκτῶν τέκνων τῆς Ἑλλάδος. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἐκλεκτῶν τέκνων τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν νὰ ἀχθῇ εἰς θαυμαστὸν πέρας τὸ ἔργον τῆς Ἐπαναστάσεως, ὑπῆρχον καὶ τρεῖς, οἱ ὁποῖοι συγκαταλέγονται μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. (Χειροκροτήματα). Εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Στόλου, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ καὶ ὁ ἀρχηγὸς μιᾶς ἐνδόξου Μεραρχίας Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλὰ τόσον τὰ μέλη ταῦτα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅσον καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ μὴ δεχθῇ οἱανδήποτε ἐξαιρετικὴν ἀμοιβὴν διὰ τὰ μέλη ταῦτα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐφόσον ὅμως τὸ νομοσχέδιον ἐκ τῆς συζητήσεως ἔλαβε τὸν σκοπὸν ἐκφράσεως εὐγνωμοσύνης, ἀποδόσεως φόρου τιμῆς εἰς τὴν Ἐπανάστασιν νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὀφείλει νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦτο τῆς Συνελεύσεως, τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς πανελλήνιον πόθον, ὅτι πρέπει ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922 νὰ τιμηθῇ ἀπὸ τὴν Δʹ Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Βεβαίως δὲν εἶναι εἰς ἕνα ἕκαστον δυνατὸν νὰ ἀπονεμηθῇ ἡ δικαία τιμὴ ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ εἶναι ἐπιβεβλημένον ἐν τῷ προσώπῳ τῶν δύο ἀρχηγῶν τῆς Ἐπαναστάσεως διὰ τὰς ἐξαιρετικὰς αὐτῶν ὑπηρεσίας καὶ τὸ ἁγνὸν τοῦ χαρακτῆρος αὐτῶν νὰ τιμηθῇ, λέγω, ὁλόκληρος ἡ Ἐπανάστασις. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις προτείνει ὅπως τὸ σχέδιον νόμου λάβῃ τὴν μορφὴν τοῦ ψηφίσματος καὶ ἡ Συνέλευσις δι’ εἰδικῆς ἀποφάσεως προαγάγῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου ἐν ἀποστρατείᾳ τοὺς δύο συνταγματάρχας ἀρχηγοὺς τῆς Ἐπαναστάσεως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις ἱκανοποιεῖ τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Λοκρίδος συναδέλφου, δηλαδὴ κηρύσσει ἀξίους τῆς Πατρίδος τοὺς δύο ἀρχηγοὺς καὶ διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς κηρύσσει συγχρόνως ἀξίους τῆς Πατρίδος ὅλους τοὺς πρωτεργάτας τῆς Ἐπαναστάσεως, καὶ ἐκείνους δηλαδὴ οἱ ὁποῖοι δὲν ἀναφέρονται εἰς τὸ ψήφισμα καὶ οἱ ὁποῖοι ἐν τοῖς πρώτοις ἔδρασαν ἵνα ὀργανωθῇ ὁ Στρατὸς καὶ ὁ Στόλος καὶ κατορθώσωμεν νὰ συνάψωμεν εἰρήνην σχετικῶς ἔντιμον εἰς τὴν Λωζάννην. Λοιπὸν τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὑποβάλω ἔχει ὡς ἑξῆς:

ΨΗΦΙΣΜΑ

Ἡ Δʹ Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις ἀποτίνουσα φόρον τιμῆς εἰς τὴν σώσασαν τὴν Ἑλλάδα Ἐπανάστασιν τοῦ 1922 ἀποφασίζει νὰ προαχθοῦν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου ἐν ἀποστρατείᾳ οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Ἐπαναστάσεως συνταγματάρχαι Νικόλαος Πλαστήρας καὶ Στυλιανὸς Γονατᾶς.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§27Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἰλικρινῶς πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη, ἀπευθυνόμενος πρὸς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, νὰ ἐξάρω τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερεν ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922 καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐκρήξεως αὐτῆς καὶ κατὰ τὴν μεταγενεστέραν της δρᾶσιν. Λαμβάνω τὸν λόγον ἁπλῶς διὰ νὰ δηλώσω ὅτι συμμερίζομαι ὁλοψύχως τὸν ἐκδηλούμενον πανταχόθεν δίκαιον πόθον, ὅπως ἀπονεμηθῇ πᾶσα τιμὴ εἰς ἐκείνους οἵτινες ἔσωσαν διὰ τοῦ Στρατοῦ τὴν Χώραν ἀπὸ ὁλοσχεροῦς καταστροφῆς καὶ ἐξησφάλισαν εἰς τὴν Πατρίδα ἡμῶν τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν εἰρηνικὴν αὐτῆς εἰς τὸ μέλλον ἀνάπτυξιν. (Χειροκροτήματα).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυβέλος ἔχει τὸν λόγον.

§29Β. ΚΥΒΕΛΟΣ. Ὅσον παρέρχεται ὁ χρόνος, ἐπὶ τοσοῦσον τὰ ὀνόματα τῶν δύο ἡγηθέντων τῆς Ἐπαναστάσεως συνταγματαρχῶν θὰ ἀνέρχωνται εἰς τὴν κοινὴν Ἑλληνικὴν ψυχήν. Ἀπέναντι δὲ τῶν ἀπογόνων μας θὰ ἤμεθα ἀξιοκατάκριτοι, ἐὰν παρεσυρόμεθα ἀπὸ τὴν μετριοφροσύνην μεθ’ ἧς ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Ἐπαναστατικῆς Ὁμάδος. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἀπέναντι τῶν ἀπογόνων μας, οἱ ὁποῖοι θὰ θέσουν εἰς πολὺ ἀνωτέραν μοῖραν τοὺς δύο ἀρχηγοὺς τῆς Ἐπαναστάσεως, νὰ ψηφίσωμεν καὶ ἐπικυρώσωμεν τὸ ψήφισμα τῆς Κυβερνήσεως.

§30Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κατόπιν τῶν ὅσα ἐλέχθησαν παρ’ ἐπιλέκτων μελῶν τῆς Συνελεύσεως, ἰδιαίτατα δὲ κατόπιν τῶν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι περιττεύει κάθε ἄλλη συζήτησις. Νομίζω ὅμως ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐκφράσωμεν τὴν χαράν μας ὅτι ἔλαβε τοιαύτην τροπὴν ἡ συζήτησις, ὅπως διδαχθῶσιν ἐπὶ τέλους ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διὰ πολιτικὴν ἐκμετάλλευσιν μεταχειρίζονται τὸ ἐπιχείρημα ὅτι στρατοκρατούμεθα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§32Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα πρὸς ἐκπλήρωσιν φιλικῆς ἐντολῆς. Ὁ τέως ἀρχηγὸς τῆς Ἐπαναστάσεως συνταγματάρχης Πλαστήρας, προτοῦ ἐγκαταλείψῃ τὰς Ἀθήνας καὶ τὴν Ἑλλάδα ἔχων ὑπ’ ὄψει του τὰς ἀνακοινώσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τὴν ἱστορικὴν ἐκείνην ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν κατέθεσε τὴν ἐξουσίαν τῆς Ἐπαναστάσεως ἐνώπιον τῆς Κυριάρχου Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, καὶ κατὰ τὰς ὁποίας οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἀνήγγειλαν ὅτι εἰς εὔθετον χρόνον τοῦ μέλλοντος θὰ εἰσηγοῦντο τὴν ἀπόδοσιν ἐξαιρετικῶν τιμῶν πρὸς αὐτόν, ὁ συνταγματάρχης Πλαστήρας τὴν ἡμέραν ἐκείνην μοὶ ἀνέθηκεν ὅπως, ὅταν ἐνδεχομένως εἰς τὸ μέλλον ἐπανήρχετο τὸ ζήτημα εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐξ ὀνόματος αὐτοῦ διαβιβάσω τὴν ἄπειρον εὐγνωμοσύνην καὶ ταυτοχρόνως τὴν βαθυτάτην παράκλησιν ὅπως ἡ Συνέλευσις μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν. Πρὸ παντὸς ἐπὶ ἑνὸς σημείου μοὶ ἀνέθηκεν ὅπως ἐκφράσω τὴν ζωηροτάτην ἐπιθυμίαν του· ἡ ζωή του, αἱ καλύτεραι ἡμέραι τοῦ βίου του συνεδέθησαν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου, καὶ ἐπιθυμεῖ καθ’ ὅλον τὸν ὑπόλοιπον βίον του ἀποσυρθεὶς τοῦ Στρατοῦ νὰ διατηρήσῃ τὸν ἀγαπητόν του βαθμόν. Θ’ ἀπετέλει διὰ τὸν συνταγματάρχην Πλαστήραν πλῆγμα αἰσθηματικὸν ἐὰν ἀπεχωρίζετο εἰς τὸ μέλλον ἀπὸ τὸν ἱστορικόν του βαθμόν. Ἐκπληρῶν τὴν φιλικὴν ἐντολὴν ἀνακοινῶ ταῦτα εἰς τὴν Συνέλευσιν. Προσωπικῶς ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Λοκρίδος ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν περίστασιν. Βεβαίως προσωπικῶς θὰ μοὶ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀποδεχθῶ τὴν ἀρχικὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀσφαλῶς εἶναι κοινοτυπία ἡ προαγωγὴ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου. Προσωπικῶς νομίζω ὅτι, ὅπως ἱστορικαὶ ὑπῆρξαν αἱ ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας προσέφερεν ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922, ἱστορικαὶ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι καὶ αἱ τιμαὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπεδίδοντο. Διότι δὲν προσέφερε μόνον τὴν ἀνεκτίμητον ὑπηρεσίαν τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης, ἡ ὁποία ἐτονίσθη ἐντεῦθεν, προσέφερεν ἐπίσης καὶ μίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία μολαταῦτα συνήθως λησμονεῖται· ὡδήγησε μίαν Ἑλλάδα ἡ ὁποία ἐκλυδωνίζετο ἀπὸ τὰς ἐσωτερικὰς διαμάχας καὶ ἐκινδύνευεν ὁριστικῶς, τὴν ὡδήγησεν εἰς τὸν λιμένα τῆς ἀσφαλείας, εἰς τὸν λιμένα τῆς γαλήνης, εἰς τὸν λιμένα τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα). Προσωπικῶς νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις ὀφείλει νὰ ἐκδώσῃ ψήφισμα ὅτι «ἡ Ἐπανάστασις καὶ οἱ ἀρχηγοί της ὑπῆρξαν ἄξιοι τῆς Πατρίδος». Τοιουτοτρόπως καὶ ἡ ἐπιθυμία τοῦ συνταγματάρχου Πλαστήρα ἱκανοποιεῖται καὶ ἡ Συνέλευσις ἐξαίρεται, ἐκφράζουσα τὸ αἴσθημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον αἰσθάνεται καὶ θὰ αἰσθάνηται πάντοτε ἀΐδιον εὐγνωμοσύνην. (Χειροκροτήματα).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀρχικὴ πρότασις ἀποσύρεται καὶ ἀντ’ αὐτῆς ὑποβάλλεται τὸ ἑξῆς ψήφισμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναγνώσῃ ὁ κ. Γραμματεύς.

§34ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συντακτικὴ Συνέλευσις ἀποτίνουσα φόρον τιμῆς εἰς τὴν σώσασαν τὴν Ἑλλάδα Ἐπανάστασιν τοῦ 1922 ἀποφασίζει νὰ προαχθοῦν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου ἐν ἀποστρατείᾳ οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Ἐπαναστάσεως συνταγματάρχαι Νικόλαος Πλαστήρας καὶ Στυλιανὸς Γονατᾶς».

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ψήφισμα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Βʹ κατ’ ἄρθρον ψήφισις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τυχηρῶν καὶ μὴ παιγνιδίων τῆς λειτουργίας αὐτῶν», τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὸ ἑξῆς σημεῖον: Ἔληξεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ αʹ ἄρθρου καὶ ἤρξατο ἡ ψήφισις τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν. Ἀπερρίφθη ἡ πρώτη τροπολογία, ἐμείναμεν εἰς τὰς ἀρξαμένας τροπολογίας καὶ δὲν ἐφθάσαμεν οὔτε εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ πρώτου ἄρθρου.

§37Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διακόψωμεν ἐπὶ 5 λεπτά.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά.

(Ὥρᾳ 7.5′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗ

(Ὥρᾳ 7.20′ μ. μ.)

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ἐξακολουθεῖ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τυχηρῶν παιγνίων καὶ τῆς λειτουργίας αὐτῶν». Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καρασεβδᾶ. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία)

§40Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ 6ῳ ἄρθρῳ περιελήφθη ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καρασεβδᾶ.

§41Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὥστε εἰς τὸ 6ον ἄρθρον τὴν συζητοῦμεν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροπολογία τοῦ κ. Σπυρίδη. Καὶ αὐτὴ ἀνάγεται εἰς τὸ 6ον ἄρθρον.

§43Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἔχει κατατεθῇ μία τροπολογία, ὑπὸ τὴν ὁποίαν εὕρηται ἡ ὑπογραφή μου, χωρὶς ἐγὼ νὰ ἔχω ὑπογράψει. Ἤμην ἠναγκασμένος νὰ κάμω αὐτὴν τὴν δήλωσιν διὰ νὰ ἀρθῇ πᾶσα παρεξήγησις, ἵνα μὴ μείνῃ ἡ ἐντύπωσις ὅτι καὶ ἐγὼ ἤμην σύμφωνος διὰ τὴν τροπολογίαν αὐτήν. (Ἀναγνωσθεῖσα ἡ τροπολογία τῶν κ. κ. Δ. Πολυκράτη, Β. Ἀρτεμιάδη, Ε. Ἐμμανουηλίδη, Α. Γρηγοριάδη, Δ. Μαρσέλου, Γ. Δουζίνα καὶ Δ. Μπότσαρη ἀπορρίπτεται).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει προσέτι τροπολογία τῶν κ. κ. Γ. Δουζίνα καὶ Σ. Θεοδωροπούλου ἥτις ἐπίσης ἀνάγεται εἰς τὸ ἄρθρον 6. Ἤδη θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§45Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός.). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ζητεῖ ὅπως ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου διαγραφῇ ἡ λέξις «περαιτέρω» καὶ νὰ μείνῃ «ἀπαγορεύεται ἡ λειτουργία λέσχης καὶ τυχηρῶν παιγνίων εἰς ἀπόστασιν ἐγγυτέραν τῶν 20 χιλιομέτρων ἀπὸ τοῦ ἄκρου τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν».

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ποῖος ἐζήτησε τὸν λόγον;

§48Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως παρακαλῶ νὰ προσέξῃ. Ἔχουν ἐκμισθωθῆ παρὰ τοῦ Δημοσίου ἢ παρὰ Μονῶν καὶ μισθωθῆ παρ’ ἰδιωτῶν κτήματα διὰ νὰ γίνουν λουτροπόλεις. Ἂν ἐπιτραπῇ καὶ εἰς αὐτὰς νὰ ἐγκαταστήσωσι χαρτοπαίγνια, οἱ μισθωταὶ θὰ ἔχουν καὶ ἄλλα εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του ὁ ἐκμισθωτής. Λοιπὸν νὰ ἀπαγορευθῇ ὅπως δήποτε ἡ λειτουργία λεσχῶν εἰς κτήματα μισθωθέντα ἀπὸ Μονὰς ἢ ἀπὸ τὸ Δημόσιον.

§49Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Κύριε συνάδελφε, εἶναι προσωρινὸς ὁ νόμος. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κηρύξωμεν ἐκτὸς νόμου τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Ὑπεγράψαμεν συμβόλαια μετ’ αὐτῶν· δὲν ἠμπορεῖ τὸ ἴδιον Κράτος τὸ ὁποῖον ὑπέγραψε τὸ συμβόλαιον νὰ ἔλθῃ σήμερον καὶ νὰ τοῖς εἴπῃ: σᾶς κηρύττω ἐκπτώτους. Πρέπει νὰ εὕρωμεν ἕνα τρόπον νὰ διευκολύνωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ἐπειδὴ μὲ αὐτοὺς ἔχει συμβληθῆ τὸ Κράτος.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ἔληξεν. Ὑπάρχει τροπολογία λέγουσα ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἵδρυσις λεσχῶν τυχηρῶν παιγνίων εἰς ἀπόστασιν ἀπέχουσαν 16 τοὐλάχιστον χιλιόμετρα.....

§51ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι. 20 χιλιόμετρα.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται.

§53Σ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Μίαν πληροφορίαν. Μανθάνω ὅτι μία τῶν τριῶν Ἑταιριῶν ἀπὸ τοῦδε ἐνῳκίασεν ἓν μέγα κτίριον εἰς τὸν Διόνυσον.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Πρωθυπουργός). Διὰ διαγωνισμοῦ, κ. συνάδελφε, θὰ γίνῃ.

§55Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν Βουλιαγμένην συμπίπτει ὁ ἰδιοκτήτης νὰ εἶναι καὶ ἀνάδοχος.

§56Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐννόμου Τάξεως). Ἡ Βουλιαγμένη δὲν περιλαμβάνεται· εἶναι 17 χιλιόμετρα.

§57Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἀπὸ τὸ κέντρον τῆς πόλεως, ἀπὸ τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας, μέχρι Βουλιαγμένης εἶναι 23 χιλιόμετρα.

§58ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀπὸ τὴν Πύλην τοῦ Ἀδριανοῦ εἶναι 17 χιλιόμετρα.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Βραχνοῦ καὶ τοῦ κ. Γ. Μαρῆ ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου λέγουσα ὅτι: «Προστίθεται δευτέρα παράγραφος ἔχουσα οὕτως: Ἐπίσης λύεται πᾶσα ὑποχρέωσις κλπ.».

§61ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπορρίπτεται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 4ον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, ὡς καὶ τὸ 5ον. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον.

§65Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Νὰ εἴπωμεν ὅτι καταργεῖται.

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἅμα εἴπωμεν ὅτι καταργεῖται, τότε εἶναι ἐλεύθεροι. (Ἀναγινώσκονται τροπολογίαι τῶν κ. κ. Καρασεβδᾶ καὶ Σπυρίδη, αἵτινες καὶ ἀπορρίπτονται. Ψηφίζονται τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις πολλῶν πληρεξουσίων νὰ προταχθῇ τὸ «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξαγωγῆς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κεφαλαίων καὶ καταθέσεων Τραπεζῶν».

§68Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δι’ ἄλλης ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως ἀπεφασίσθη νὰ προταχθῶσιν ἄλλα νομοσχέδια. Διαμαρτύρομαι καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§69Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι πληρεξούσιοι, ἀποδίδει ἐξαιρετικὴν σημασίαν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχει πεποίθησιν ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ θὰ ἐπιτευχθῇ κατὰ μέγα μέρος ἡ σταθεροποίησις τοῦ συναλλάγματος καὶ ἡ καταπολέμησις τῆς αἰσχροκερδείας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, ἐπειδὴ ὅμως ἐξ ἄλλου ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶχεν ἴσως τὴν ἀνάγκην ἐπεξεργασίας εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς στέργω εἰς τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἡ ἔκθεσις αὐτῆς πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐντὸς βραχυτάτης προθεσμίας. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν γνώμην ὅτι ἡ προθεσμία τῶν 3 ἡμερῶν εἶναι ἀρκετὴ διὰ τὴν ἐκπόνησιν τῆς ἐκθέσεως ταύτης, καθόσον πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τοῦ ὁποίου ἓν ἢ δύο ἄρθρα ἀποτελοῦν τὴν οὐσίαν. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία δύναται νὰ συμπληρωθῇ ἀπὸ 2 ἢ 3 μέλη ἐξ εἰδικῶν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μιχαλακόπουλος.

§71Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα κατ’ ἐξοχὴν εἶναι ἐνδιαφέρον. Ἡ σταθεροποίησις τοῦ συναλλάγματος εἶναι μία λέξις γοητευτική. Τὰ μέσα τὰ ὁποῖα προτείνονται καὶ ἀπὸ ἐμπειρογνώμονας καὶ ἀπὸ ἐπιστήμονας καὶ ἀπὸ πρακτικοὺς εἶναι διάφορα.

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Περὶ προτάξεως πρόκειται;

§73Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 134, ὁμολογῶ δὲ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις σήμερον ὅτι ἠδύνατο νὰ γίνῃ συζήτησις. Κατ’ ἐμέ, ὁ ὁποῖος δὲν τὸ ἀνέγνωσα, θὰ παρακαλέσω νὰ στέρξῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, διότι δὲν ἔλαβον τὸν καιρὸν νὰ τὸ μελετήσω. Δὲν ἐφανταζόμην ὅτι θὰ ἤρχετο σήμερον εἰς αʹ συζήτησιν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν καὶ θὰ γραφῇ ἐκ τῶν πρώτων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§75Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πρὶν ἡ Κυβέρνησις λάβῃ τὰ μέτρα περὶ σταθεροποιήσεως τοῦ συναλλάγματος θὰ ἔπρεπε νὰ λάβῃ μέτρα πρὸς σταθεροποίησιν τῶν μέτρων, διότι ἐλήφθησαν μέτρα ἀποκλεισμοῦ τοῦ συναλλάγματος καὶ ἔπειτα ἐπετράπη. Ἐνῷ συζητεῖται εἰς τὴν Συνέλευσιν λῆψις μέτρων κατὰ τῶν τυχηρῶν παιγνιδίων, ὅλαι αἱ ὁδοὶ πέριξ τοῦ Χρηματιστηρίου ἔχουσι μεταβληθῆ εἰς τυχηρὰ παιγνίδια, ἀπὸ τῶν τροφίμων τὰ ὁποῖα συνεκεντρώθησαν ἐκεῖ μέχρι τοῦ ἐλαχίστου πράγματος. Ἡ σταθεροποίησις τοῦ συναλλάγματος, ὡς εἶπεν ὁ ἐκ Πατρῶν συνάδελφος, εἶναι ὡραία λέξις, ἐὰν δὲ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπετυγχάνετο ἡ σταθεροποίησις, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἀδικαιολόγητος ἡ Κυβέρνησις, διότι ἀργὰ ἔλαβε μέτρα διὰ τὴν σταθεροποίησιν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἄνευ ἀντικειμένου, διότι ἀπεφασίσθη νὰ μὴ συζητηθῇ σήμερον παρὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν.

§77Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἀνεβλήθη, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ κάμητε παρατήρησιν εἰς ἐμὲ παρὰ εἰς τὴν φωνήν σας, διότι οὐδέποτε σᾶς ἀκούομεν τί λέγετε· μόνον μαντεύομεν τί ἀποφασίζετε.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λυποῦμαι δυστυχῶς, διότι δὲν ἔχω φωνὴν πολὺ δυνατωτέραν. Ἐὰν τοῦτο τὸ κώλυμα τὸ θεωρῆτε οὐσιῶδες, ἀντικαταστήσατέ με. Κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προτάσσεται τὸ «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως ἐκδοθέντων Νομοθετικῶν Διαταγμάτων».

§79Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις ζητεῖται ἐφόσον δὲν ὑπάρχουν σοβαραὶ ἀντιρρήσεις. Πρόκειται περὶ τοῦ ψιφίσματος διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦνται δι’ ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως τὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα τὰ ἐκδοθέντα ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουν ἰσχὺν νόμου. Διὰ τοῦ ψιφίσματος δὲν ἀποκλείεται ἡ κατάργησις ἢ τροποποίησις αὐτῶν, ἀλλ’ ἁπλῶς περιβάλλονται τὸν τύπον τοῦ νόμου.

§80Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ παρακαλῶ ἵνα εἰς τὸ μέλλον ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας, ἡ ὁποία εἶναι ἔργον τοῦ Προεδρείου, γίνεται κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησίς σας.

§82Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι τὸ ἐναντίον παραβλάπτει καὶ τὰς συζητήσεις καὶ τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους καθιστᾷ οὐχὶ ἐνημέρους εἰς τὰς συζητήσεις.

§83Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι ὀρθὴ καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον γίνεται. Ἀλλὰ δυστυχῶς κατὰ τὰς 2–3 τελευταίας συνεδριάσεις παρημελήθη λόγῳ τῆς σπουδαιότητος τῶν συζητήσεων. Ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον, θὰ ἐπεθύμουν κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως νὰ ἐκανονίζετο ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῆς ἑπομένης.

§84Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως.

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις εἰσηγεῖται, ἡ δὲ Συνέλευσις ἀποφασίζει.

§86Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο θὰ προκαλέσῃ σάλον ἐν τῇ Συνελεύσει καὶ θὰ ἐπιφέρῃ μίαν πραγματικὴν ἀσυνεννόησιν. Διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως κανονίζῃ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ παραμένῃ ἡ σειρὰ τῶν νομοσχεδίων ἡ αὐτὴ ἵνα μὴ ἐπέρχηται σύγχυσις.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι εὔκολον, ἀλλ’ ὁ Κανονισμὸς προβλέπει ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προταχθῇ νομοσχέδιον καὶ δι’ αὐτὸ ἐπρότεινα· ὅταν ὅμως ἠγέρθη ἀντίρρησις, ὑπεχωρήσαμεν, καθὼς εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Τραπεζῶν.

§88Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πάντοτε ὑπάρχει ἕνας ὄγκος νομοσχεδίων, εἶναι δὲ ἀδύνατον ἡ Συνέλευσις νὰ μαντεύσῃ ποῖα ἐξ αὐτῶν θὰ ἔλθουν εἰς συζήτησιν διὰ νὰ τὰ μελετήσῃ. Ἑπομένως ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κάποιος χωρισμός.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Νὰ χωρισθοῦν κατὰ Ὑπουργεῖα, στρατιωτικά, ναυτικά, ἐκπαιδευτικὰ κ.τ.λ.

§90Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις ἐπὶ ποίων νομοσχεδίων θ’ ἀσχοληθῇ.

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα νὰ γίνῃ κατὰ κατηγορίας.

§92Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δὲν φαντάζομαι ὅτι κοινὸν νομοσχέδιον δύναται νὰ γίνῃ κατεπεῖγον ἀπὸ τῆς συντάξεως τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως μέχρι τῆς ἑπομένης, διότι παραδέχομαι ὅτι συντάσσεται κατόπιν συνεννοήσεως ἡ Ἡμερησία Διάταξις, ἀλλὰ θέλω νὰ γνωστοποιήσω ἓν πρᾶγμα διὰ ν’ ἀποκλείσω καὶ αὐτὴν τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Μοὶ συνέβη νὰ κληθῶ ἔξω ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἐπιστρέφων νὰ εὕρω ψηφισμένον νομοσχέδιον. Ἦτο δὲ συμπαιγνία ἀπὸ ἐνδιαφερομένων θελόντων νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§93Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Πότε συνέβη;

§94Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τῷ 1910–1911. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι μὲ τὴν ἀφθονίαν τῆς ὑποβολῆς τῶν νομοσχεδίων καὶ μὲ τὴν ἀπειλουμένην ὑποβολὴν νέων τοιούτων ἡ ἀνάγνωσίς των μόνον ἡ ἁπλῆ χρειάζεται ὁλόκληρον περίπου ἑβδομάδα. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προτάσσωνται νομοσχέδια, ἀλλ’ ἡ ψήφισίς των πρέπει νὰ προαναγγέλληται ἀπὸ ἡμέρας. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Μεσσήνης εἶναι ὀρθή, νὰ συντάσσηται ἡ Ἡμερησία Διάταξις καὶ νὰ μὴ μεταβάλληται καθόλου, διότι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν πρόταξιν ὡρισμένων νομοσχεδίων παραμένουν. Ἡ τοιαύτη ἀνωμαλία τῆς μεταθέσεως νομοσχεδίων ἀπὸ τῆς ἀρχῆς εἰς τὸ τέλος καὶ ἀντιστρόφως ἔχει πολλάκις σκοπὸν ὑφαρπαγῆς καὶ ἔχει σκοπὸν τὴν ὑποβολὴν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν συνεννοήσει τῶν ἐνδιαφερομένων κατὰ τὴν 3ην ἀνάγνωσιν καὶ τὰς βλέπομεν τὴν ἑπομένην ψιφισμένας. Συνέβη. Μάλιστα καὶ ἓν ἄτοπον· τροπολογία τὴν ὁποίαν οὔτε κἂν ἠκούσαμεν τὴν εἴδομεν ὡς ψηφισμένην εἰς τὰ πρακτικά. Ὁ τρόπος τῆς ψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν εἶναι πρωτοφανής· ἠμπορεῖ νὰ συζητῇ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἐπὶ διαφόρων πραγμάτων, ἀλλ’ ἐπὶ νομοσχεδίων δὲν συζητεῖ. Ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ ἀναγγέλληται ἀπὸ πολλὰς ἡμέρας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς πληρεξούσιος διὰ διαφόρους λόγους νὰ εἶναι ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι πέρατος τῆς συνεδριάσεως ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Ὁ ἐνδιαφερόμενος ὅμως διὰ τὴν συζήτησιν ἑνὸς νομοσχεδίου θὰ κανονίζῃ τὴν ἀπουσίαν του γνωρίζων τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως. Πρέπει νὰ παύσῃ ἡ ψήφισις τῶν χιλιάδων αὐτῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ὅλοι ἀφορῶσι τὸν δυστυχισμένον Προϋπολογισμὸν καὶ οἱ ὁποῖοι νόμοι θὰ καταστήσωσι βαρὺ τὸ ἔργον τῆς διορισθησομένης ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπῆς ὅπως ἀνεύρῃ τὰς κρατικὰς δαπάνας. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔπαθεν ἀπὸ ὀλιγονομίαν, ἔπαθεν ἀπὸ πολυνομίαν. Ἐψηφίσθησαν τόσοι νόμοι ὥστε καὶ αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι νὰ μὴ τοὺς γνωρίζωσι. Πρέπει λοιπὸν νὰ συντελέσωμεν ὅλοι ὅπως οἱ νόμοι ψηφίζωνται ὀλιγώτερον τροχάδην.

§95Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ἐκ Λακεδαίμονος συνάδελφος ἔχει ἀπόλυτον δίκαιον, ἀλλὰ βεβαίως τὰ ὅσα εἶπε δὲν ἀφορῶσι τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἡμεῖς εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ μέτρον περὶ τῶν σοβαρωτέρων νομοσχεδίων ἐχόντων μεγάλην συζήτησιν.

§96Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Καλὰ θὰ ἦτο νὰ σταματήσῃ καὶ ἡ κατάθεσις νομοσχεδίων. Ἂς ψηφίσωμεν πρῶτα τὰ 283 τὰ ὁποῖα ἀναγράφει ἡ Ἡμερησία Διάταξις καὶ κατόπιν καταθέτετε καὶ ἄλλα.

§97Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τώρα ἐξαιρετικῶς τὴν Συνέλευσιν νὰ δεχθῇ τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ τρόπου διαθέσεως ἀστικῶν κτημάτων, ἀνηκόντων εἰς ἀνταλλασσομένους Μουσουλμάνους πόλεως Θεσσαλονίκης».

§98ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ τρόπου διαθέσεως ἀστικῶν κτημάτων ἀνηκόντων εἰς ἀνταλλασσομένους Μουσουλμάνους πόλεως Θεσσαλονίκης».

§100ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν).

§102Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, νὰ συμπληρώσητε τὴν Ἐπιτροπὴν μὲ 5 πρόσωπα.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἐνισχύεται αὕτη διὰ τῶν κ. κ. Γ. Ἀλεκτορίδη, Ν. Τερζόγλου, Β. Ἀρτεμιάδη, Ν. Κωνσταντοπούλου καὶ Μ. Κύρκου. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ξενοδοχείων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ προαστείων δι’ ἕτερον σκοπόν». (Ἀναγινώσκεται τὸ 1ον ἄρθρον).

§104Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ὑπεστήριξα ὅτι τὰ ξενοδοχεῖα τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς ἔχουσιν ἀποβάλει κατὰ τὸ πλεῖστον τὸν κύριον αὐτῶν προορισμόν. Ἔπαυσαν νὰ εἶναι ξενοδοχεῖα, οἰκοδομαὶ δηλαδὴ προωρισμέναι νὰ παρέχουν στέγην πρὸς διαβατικοὺς ἀνθρώπους ἐρχομένους εἰς τὴν πρωτεύουσαν διὰ τὰς ὑποθέσεις των, διότι μετεβλήθησαν κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς μονίμους κατοικίας ἀνθρώπων μονίμων ἐγκατεστημένων ἐδῶ εἰς τὰ ξενοδοχεῖα. Εἰς τὰ ξενοδοχεῖα σήμερον κατοικοῦσιν ἄνθρωποι ἰδιοκτῆται, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐμπορεύονται, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔρχονται διὰ τὰς ὑποθέσεις των εἰς τὴν Πρωτεύουσαν διανυκτερεύουσιν εἰς τὰς καρέκλας τῶν καφενείων. Ἀλλὰ τὸ μαρτύριον εἶναι μεγαλύτερον δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔρχονται χάριν τῶν δημοσίων κοινῶν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν. Δὲν ὑπάρχει μεγαλύτερος ἐξευτελισμὸς καὶ μεγαλύτερον μαρτύριον ἀπ’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑφίστανται οἱ πληρεξούσιοι ἐρχόμενοι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τρέχοντες ἵνα ἐξασφαλίσωσι μίαν κλίνην. Γνωρίζω πληρεξουσίους οἱ ὁποῖοι ἐκοιμήθησαν εἰς τὰ Κυβέλεια εἰς τὰς καρέκλας καὶ πολλοὶ ἀναγκάζονται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν κακοηθεστέραν αἰσχροκέρδειαν. Ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι πληρώνουν διὰ μίαν κλίνην 50, 60, 70 καὶ 80 δραχμὰς καὶ ὄχι εἰς κεντρικὰ μέρη. Ἀσχέτως πρὸς τὸ ζήτημα τῶν πληρεξουσίων, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχουν ὑποχρέωσιν ὅλαι αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις νὰ λαμβάνουν μέτρα προληπτικὰ, ὥστε, ὅταν ἔρχωνται οἱ πληρεξούσιοι νὰ ἀσκήσουν τὰ καθήκοντά των, νὰ μὴ ταλαιπωρῶνται, ἀλλὰ νὰ εὑρίσκουν δωμάτια, διότι σήμερον δὲν ἠμποροῦν οἱ περισσότεροι νὰ ἐργασθοῦν ἐκεῖ ὅπου μένουν, ἀσχέτως ὅμως πρὸς αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ φροντίσῃ καὶ διὰ τὸν ξένον κόσμον τὸν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐρχόμενον διὰ τὰς ὑποθέσεις του καὶ νὰ φροντίσῃ ὥστε τὰ ξενοδοχεῖα νὰ ἐκτελῶσι τὸν προορισμὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἔγιναν. Γνωρίζω τὰς ἀντιρρήσεις, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα θὰ θίξῃ ἄλλα ζητήματα, ἐνοικιοστασίου κλπ., ἀλλά, ἂν μελετηθῇ, θὰ εὑρεθῇ ἡ λύσις. Ἀντὶ οἱ ἔξωθεν ἐρχόμενοι νὰ καταφεύγουν εἰς δωμάτια, εὐκολώτερον εἶναι ὁ μονίμως κατοικῶν νὰ εὕρῃ μίαν κατοικίαν· ἅπαξ θὰ στενοχωρηθῇ, ἀλλὰ θὰ εὕρῃ. Εἰς ὅλας τὰς πόλεις τῆς Εὐρώπης λαμβάνεται μέριμνα διὰ τοὺς ξένους. Ἄλλως τε εἶναι καὶ σημεῖον πολιτισμοῦ, διότι ἐκτίθεται ἡ Πρωτεύουσα εἰς τὰ ὄμματα τῶν ξένων, ὅταν ἔρχωνται ἐδῶ καὶ δὲν ἠμπορῇ ἡ Πρωτεύουσα νὰ τοὺς στεγάσῃ. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς περισσοτέρας λεπτομερείας. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα ἔπρεπε νὰ τύχῃ περισσοτέρας μελέτης καὶ δι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ τὸ μελετήσῃ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰ ἄλλα ζητήματα καὶ νὰ ἔλθῃ πλῆρες, διότι ὅπως παρουσιάζεται προοιωνίζεται βελτίωσίν τινα διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ δὲν θεραπεύει τὸ κακόν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ τονίζω καὶ πάλιν ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ φροντίσῃ ἰδιαιτέρως διὰ τοὺς πληρεξουσίους καὶ νὰ τοῖς παράσχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ ἠμποροῦν νὰ ἐργάζωνται.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανουηλίδης.

§106Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ, κύριοι πληρεξούσιοι, εἰς ὅσα εἶπεν ὁ προλαλήσας ἐκ Λέσβου συνάδελφος. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὑφίσταται μία κατάστασις ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ξένους τοὺς ἐπισκεπτομένους τὴν πρώτην πόλιν τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν νομοθετούντων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος ξενοδοχείων. Εἶναι ἀδύνατον τὴν ἑσπέραν καθ’ ἣν θὰ φθάσῃ εἰς τὰς Ἀθήνας εἷς ξένος, ἂν δὲν ἔχῃ λάβει τὰ μέτρα του ἢ δὲν ἔχῃ θυλάκια χρηματιστοῦ ἢ τραπεζίτου, νὰ εὕρῃ κατάλυμα καὶ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ γυρίζῃ ἀπὸ καφενείου εἰς καφενεῖον καὶ νὰ μείνῃ ὅλην τὴν νύκτα εἰς δύο καρέκλας. Ὁ κ. συνάδελφος ὡμίλησε περὶ τῆς ταλαιπωρίας τὴν ὁποίαν ὑφίστανται οἱ πληρεξούσιοι, ὁπωσδήποτε ὅμως εἴμεθα μεταξύ μας καὶ ἠμποροῦμεν νὰ παραβλέπωμεν, ἂν καὶ ἡ ταλαιπωρία καὶ ὁ ἐξευτελισμὸς εἶναι μέγας. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν ξένων οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἀπὸ τὰ διάφορα μέρη τὸ πρᾶγμα εἶναι χειρότερον. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ μία τροποποίησις, διότι ὑπάρχει ὡρισμένη τάξις ἀνθρώπων, ἡ ὁποία μένει εἰς τὰ ξενοδοχεῖα, ἂν καὶ δὲν εἶναι ξένοι, λόγῳ τοῦ ὅτι ἐνοικιάζουσι τὰ ἰδικά των οἰκήματα ἢ λόγῳ οἰκονομίας, διότι ὑπάρχει μία διατίμησις εἰς τὰ ξενοδοχεῖα, ἡ ὁποία ὅμως δὲν τηρεῖται, διότι ὅποιος δὲν ἔχει στέγην θὰ πληρώσῃ πέρα τῆς διατιμήσεως διὰ νὰ εὕρῃ. Νομίζω ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ λάβῃ μέτρα.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρός.

§108Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἀφορμὴν εἰς τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν διεξετραγώδησαν οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι ἔχει δώσει τὸ γεγονὸς ὅτι διάφοροι ἰδιοκτῆται διὰ νὰ ἐπιτύχουν μεγάλα ἐνοίκια ἐνοικιάζοντες τὰ σπίτια των κατῴκησαν εἰς τὰ ξενοδοχεῖα ἢ ὅτι διάφοροι δὲν δύνανται λόγῳ τοῦ ἐνοικιοστασίου νὰ καθίσουν εἰς τὰ σπίτια των καὶ μένουν διαρκῶς μὲ τὰς οἰκογενείας των ἐπὶ ἕν, δύο καὶ τρία ἔτη εἰς τὰ ξενοδοχεῖα εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ δωμάτιον διὰ τοὺς ξένους. Τὸ ἰδικό μου σπίτι κατήντησε ξενοδοχεῖον διὰ τοὺς συμπολίτας μου ποὺ δὲν ἔχουν νὰ πᾶν νὰ κοιμηθοῦν. Συνιστῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ὅπως ἀρθῇ ἐν μέρει τὸ ἐνοικιοστάσιον σχετικῶς μὲ τοὺς ἰδιοκτήτας ὥστε ὅσοι ἔχουν σπίτια νὰ πᾶνε εἰς αὐτὰ νὰ καθίσουν ὑποχρεωτικῶς.

§109Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει σκοπὸν νὰ προλάβῃ τὴν μὴ μείωσιν τῶν ξενοδοχείων διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῶν δι’ ἄλλους σκοπούς. Ἐπ’ αὐτοῦ καὶ μόνον ἐπιτρέπεται συζήτησις. Ἄν τις ἔχῃ νὰ εἰσηγηθῇ τρόπον διορθώσεως ἄλλων ἀτόπων σχετικῶς μὲ τὰ ξενοδοχεῖα, δύναται νὰ τὸ κάμῃ εἰσάγων σχετικὴν πρότασιν νόμου.

§110Α. ΠΡΑΝΤΟΥΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε ἡ μείωσις τῆς στέγης τῶν ξενοδοχείων προῆλθε κυρίως ἐκ τῆς μέθης τῆς αἰσχροκερδείας τῶν ξενοδόχων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι πέντε—ἕξι ἐκ τῶν ξενοδοχείων, τὴν Πλάζαν, τὸ Τούριστ, Πάλας καὶ ἄλλα μετέβαλον εἰς γραφεῖα, τὰ ὁποῖα ἐνοικιάζουν 5, 6, 7 χιλιάδας τὸν μῆνα, τὰ δὲ κτίρια τὰ ἀπέδωσαν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας οἱ τέως ξενοδόχοι ἀμειφθέντες μὲ τὸν λεγόμενον ἀέρα ἀντὶ ἑκατομμυρίων ὁλοκλήρων. Τὸ νομοσχέδιον λοιπόν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Καρασεβδᾶς, ἀφορᾷ τὴν ἐπαναφορὰν τῶν τέως ξενοδοχείων εἰς ξενοδοχειακὰς ἐπιχειρήσεις καὶ εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ λεχθὲν ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται παραμένουν εἰς τὰ ξενοδοχεῖα, εἶναι τρεῖς κατηγορίαι· πρῶτον εἶναι οἱ ἀδελφοί μας πρόσφυγες, οἱ ἀστοί, καὶ ἡ τάξις τῶν συνταξιούχων καὶ τῶν ἀποστράτων, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν τὴν σύνταξίν των καὶ ἐγκατεστάθησαν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ μένουν μονίμως· δεύτερον εἶναι οἱ ἀκτήμονες, καὶ οἱ ἄλλοι εἴμεθα ἡμεῖς οἱ κτηματίαι, οἱ λεγόμενοι πρόσφυγες τῶν Ἀθηνῶν, τῶν ὁποίων ἀφῄρεσε τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτὸ τὸ μπολσεβικικὸν ἐνοικιοστάσιον. Ποῦ θέλετε νὰ πᾶμε ἡμεῖς, ἐὰν μᾶς ἐκδιώξουν ἐκεῖθεν;

§111Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ θέσις τοῦ ξένου ἐν Ἀθήναις ὁμολογουμένως εἶναι ὄχι εὐχάριστος, διότι μετὰ πολὺν ἀγῶνα μόλις κατορθώνει νὰ εὕρῃ στέγην. Ἀφορμὴ ὅμως τούτου δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξαν τινὲς ἐκ τῶν προλαλησάντων κ. πληρεξουσίων. Δὲν εἶναι οὔτε τὸ γεγονὸς ὅτι τινὲς τῶν ἰδιοκτητῶν ἔχουν ἐγκατασταθῆ μονίμως εἰς τὰ ξενοδοχεῖα, οὔτε ἄλλος τις λόγος οὔτε ἡ μεγάλη αἰσχροκέρδεια εἰς τὴν ὁποίαν καταγγέλλουσιν οἱ κ. πληρεξούσιοι ὅτι καταφεύγουν οἱ ἰδιοκτῆται. Ἀφορμὴ τούτου εἶναι ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ χώρου τῶν ξενοδοχείων ἐν σχέσει πρὸς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας. Τὸ φαινόμενον τοῦτο δὲν παρετηρήθη, μόνον ἐν Ἀθήναις ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα μέρη. Ἀλλ’ αὐτὸ παρετηρήθη εἰς μεγαλύτερον βαθμὸν ἐν Ἀθήναις, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς ὅτι ἡ Χώρα μας προσελκύει μεγαλύτερον ἀριθμὸν ξένων καὶ λόγῳ τοῦ κλίματος καὶ λόγῳ τῆς ἱστορίας αὐτῆς καὶ ἄλλων αἰτίων. Ὑπέδειξάν τινες τῶν κ. πληρεξουσίων ὅτι τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ ἔλυε ῥιζικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἦτο ἡ ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἐκείνους τοὺς διαμένοντας μονίμως ἐν τοῖς ξενοδοχείοις. Δὲν φαντάζομαι, κύριοι, ὅτι τοῦτο θὰ ἦτο εὔκολον, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐλαμβάνετο τοιαύτη διάταξις ἔπρεπε ταυτοχρόνως νὰ ληφθῇ καὶ ἄλλη τις διάταξις ἵνα ἐξασφαλίσωμεν ἐκείνους τοὺς ὁποίους θὰ ἐξαναγκάσωμεν εἰς ἔξωσιν, νὰ ἀνεύρωσι στέγην. Ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἔδωκεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τὴν προσήκουσαν προσοχὴν καὶ ἐπεζήτησε πραγματικῶς νὰ τὸ λύσῃ. Ἐψήφισε νόμον διὰ τοῦ ὁποίου οἱ ἐγείροντες νέα ξενοδοχεῖα δὲν ὑπάγονται εἰς διατιμήσεις. Ἐψηφίσθη δὲ νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηλλάσσοντο παντὸς δασμοῦ τὰ ὑλικὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν ἀνέγερσιν ξενοδοχείων. Ἀλλὰ τὰ μέτρα ταῦτα δὲν ἦσαν ἀρκετά, ἵνα λύσουν τὸ ζήτημα, διότι εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν παρετηρήθη μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὴν στέγην τῶν ξενοδοχείων, ἀλλὰ παρετηρήθη γενικῶς. Τὸ ζήτημα τῆς στέγης, κύριοι, ἔχει παρουσιασθῇ ὑπὸ μορφὴν ὀξυτάτην ἐν τῇ Πρωτευούσῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. πληρεξουσίου ἐκ Μυτιλήνης καὶ νὰ ὁρισθῇ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο ἐκ προχείρου νὰ ἐπιφέρωσι ποίαν τινα βελτίωσιν τοῦ ζητήματος, διότι ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένητε. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ψηφίσητε, ὡς ἔχει, τὸ νομοσχέδιον πρὸς ἀποφυγὴν μεγαλυτέρου κακοῦ.

§112Λ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι παρεξηγήθη ἀσφαλῶς τὸ νομοσχέδιον, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ εἰς τὸν δεῖνα καὶ δεῖνα ὅτι θέλω νὰ γίνητε ξενοδόχος; Πρώτην φορὰν ἠκούσθη τοιοῦτόν τι. Ὑπῆρχον ξενοδοχεῖα· ποῖος τὰ ἀφῆκε τὰ ξενοδοχεῖα; τὰ ἀφῆκεν ὁ ξενοδόχος.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλος.

§114Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Εὐτυχῶς ἐγένετο εὐρυτέρα συζήτησις, κ. πληρεξούσιοι, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε νὰ δοθῇ φῶς διὰ μερικὰ πράγματα. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅταν προυτάθη, προυτάθη ἀκριβῶς διὰ νὰ ἐξασφαλισθοῦν ὡρισμένα κέντρα νὰ μὴ γίνουν χαρτοπαίγνια καὶ ὡρισμένα ξενοδοχεῖα νὰ μὴ μετατραποῦν εἰς γραφεῖα. Ἀλλ’ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν ἔφερεν εἰς φῶς διάφορα ζητήματα. Ὑπάρχει μία τάξις προσφύγων ἀστέγων, ἥτις μὲ ὀλίγα χρήματα εὑρίσκονται μονίμως εἰς μερικὰ μικρὰ δωμάτια καὶ περιμένουν ἀφ’ ἑνὸς τὸ Κράτος νὰ τοῖς δώσῃ μίαν στέγην, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ δυνηθοῦν νὰ κτίσουν μίαν νέαν πόλιν.

§115Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀφορμὴ ἡ ὁποία μὲ φέρει νὰ λάβω τὸν λόγον εἶναι ἡ τελευταία ὁμιλία τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι εἶπεν ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ.

§116Α. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ νομοσχέδιον μένει ὡς ἔχει, ἑπομένως ἡ ἰσχὺς του ἄρχεται ἀπὸ 1ης Μαρτίου ἐνεστῶτος ἔτους καθ’ ἃ ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ ἀμέσως ἐν ἀρχῇ ἀναγράφεται.

§117Δ. ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ. Ἀλλά, κύριε Ὑπουργέ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξωσθῶσι τὰ ἐγκατεστημένα εἰς τοιαύτας οἰκοδομὰς πρώην ξενοδοχεῖα γραφεῖα; Πρόκειται περὶ γραφείων καὶ βιομηχανικῶν καὶ ἐμπορικῶν ἐγκαταστάσεων αἱ ὁποῖαι συντελοῦσι μεγάλως εἰς τὴν πρόοδον τῆς Χώρας. Δὲν ἐπιτρέπεται λοιπὸν νὰ πετάξωμεν αὐτοὺς εἰς τὸν δρόμον διὰ νὰ ἔλθωσιν ἄλλοι νὰ στεγασθῶσιν εἰς τὰ γραφεῖά των.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ροδοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (Οὐδεὶς ἐγείρεται).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως παροχῆς δανείου πρὸς τὴν νέαν Ἑταιρείαν τῆς διώρυγος τῆς Κορίνθου πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἀναγκαίων ἔργων ἐπισκευῆς καὶ λοιπῶν».

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, νὰ σταματήσωμεν ἐδῶ καὶ ἂν ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν νὰ προταχθῶσιν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τὰ ὑπ’ ἀριθμοὺς 15, 30, 70 καὶ 125.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δι’ ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως ἔχει ἀποφασισθῆ προηγουμένως νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις νόμου «περὶ προμηθειῶν καὶ ἐργασιῶν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας».

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Εἶναι πρότασις νόμου διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ὁ κ. Ὑπουργός.

§124ΕΜ. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εὑρίσκομαι εἰς κατάρτισιν νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει καὶ τὸ θέμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ πρότασις αὕτη. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἀναμείνῃ ἡ Συνέλευσις καὶ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον καθὼς καὶ ἡ πρότασις αὕτη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν.

§125Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν προκειμένην πρότασιν.

§126ΕΜ. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν πρόκειται περὶ προτάσεως νόμου, πρόκειται περὶ ἐλέγχου ὁ ὁποῖος εἶναι ἀποδεκτὸς ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ἐπιθυμητός, διότι θέλομεν νὰ διαφωτισθῶμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς συστάσεις τὰς ὁποίας ἔχετε νὰ κάμητε προκειμένου περὶ τῶν προμηθειῶν, τὰς δεχόμεθα λίαν εὐχαρίστως καὶ σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ τὰς φέρητε ὥστε νὰ τὰς συζητήσωμεν.

§127Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μετὰ ἕνα μῆνα, κύριε Ὑπουργέ, θὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Συνελεύσεως καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ δὲν θὰ κατορθωθῇ νὰ συζητηθῇ τίποτε σχετικὸν πρὸς τὸ θέμα αὐτό.

§128ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ προχωρήσωμεν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 15.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἡ Συνέλευσις συναινῇ, ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ χορηγήσεως εἰς τοὺς πληρεξουσίους προσθέτου ἐτησίας ἀποζημιώσεως». (Ἀναγινώσκεται τὸ σχέδιον ψηφίσματος).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ψήφισμα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν Δευτέραν ὥραν 5 μ.μ. (Ὥρᾳ 9 μ. μ.).