1924.01.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11Η

Τετάρτη 30 Ἰανουαρίου 1924

Προεδρία κ. Κ. Ρακτιβὰν

(Ὥρα 4.20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὅτι: —Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Κ. Ἀλαβᾶνος καὶ Ἑρ. Βαλαρῆς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ συνδρομῆς ὑπὲρ τοῦ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας Τήνου αʹ) πρὸς κατασκευὴν ἐπειγόντων λιμενικῶν ἔργων ἐν τῷ λιμένι Πανόρμου Τήνου καὶ βʹ) πρὸς ὕδρευσιν τῆς κωμοπόλεως Φαλατάδου Τήνου». —Ὁ πληρεξούσιος κ. Λ. Κατσίνας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων». —Ὁ Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως κ. Α. Δοξιάδης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀπαλλοτριώσεως χώρου παρὰ τὴν Θεσσαλονίκην πρὸς ἵδρυσιν νεκροταφείου τῶν κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον πεσόντων Γερμανῶν καὶ Βουλγάρων Στρατιωτῶν». Συμφώνως πρὸς τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Σήμερον εἶναι ἡμέρα νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ συνεχίσεως τῆς πολιτικῆς συζητήσεως. Τί θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ προταχθῇ.

§2Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄς ψηφισθοῦν προηγουμένως μερικὰ νομοσχέδια.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους τοῦ καπνοῦ». (Ἀναγιγνώσκεται τὸ ἄρθρον μόνον).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπεβλήθη τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§5Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπιθυμῶ νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Συνέλευσιν εἰς τί συνίσταται ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἐπέφερον εἰς τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὑπεβλήθη τὸ πρῶτον, λέγει ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὁρίσῃ τὸ ἐξαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Κατὰ τὴν νῦν τροπολογίαν ὁ ὁρισμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι πάντως κατώτερος τῶν ὁρίων τῶν σημερινῶν, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ τὸν ἐλαττώσῃ ἢ νὰ τὸν καταργήσῃ καὶ δεύτερον ἐπιτρέπεται νὰ τὸν ἐλαττώσῃ ἢ νὰ τὸν καταργήσῃ εἰς τὴν μίαν ἐσοδείαν ἢ εἰς πλείονας ἐσοδείας, καὶ τρίτον ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ τὸν ἐλαττώσῃ ἢ νὰ τὸν καταργήσῃ μετὰ ἢ ἄνευ ὅρων. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ὑποστηρίζεται ἐπαρκῶς, χωρὶς νὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι καὶ εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἀσκεῖται πίεσίς τις ἐκ μέρους ὡρισμένων ἐξαγωγέων διὰ τὴν ἐλάττωσιν. Ἐὰν λοιπὸν δὲν δοθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα νὰ θέτῃ ὅρους τινὰς διὰ τὴν ἐλάττωσιν, τότε εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εὑρεθῇ ἕρμαιον τῆς πιέσεως ἐκείνης. Μετὰ πλείστων ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν καπνοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν ἀντηλλάξαμεν ἤδη τὰς σκέψεις μας καὶ γνωρίζω ἐπακριβῶς ποῖοι εἶναι οἱ πόθοι των. Ἐὰν οἱ κύριοι πληρεξούσιοι θέλουν νὰ ὁμιλήσουν, ἂς ὁμιλήσουν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω δηλ. τὸ ἑξῆς· ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐλαττώσωμεν ἐκ τοῦ δασμοῦ τοῦ 1922 κατά τι ποσοστὸν διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ 1923.

§6ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διατί δὲν τὸ βάζετε εἰς τὸν νόμον;

§7Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ νόμος δίδει τὴν ἑξῆς ἐγγύησιν· ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπερβῶμεν τὰ ὅρια τὰ ὑπάρχοντα. Πάντως ἡ κατάστασις θὰ εἶναι ἐπωφελεστέρα.

§8ΙΩ. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ παρεπεμφθῇ αὐτὸ εἰς Ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖτε τὴν ἀναβολήν, κύριε Ὑπουργέ;

§10Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, δὲν τὴν ζητῶ, ἀλλὰ λέγω ὅτι δυοῖν θάτερον ἢ θὰ δώσητε τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἐπιφυλασσόμενοι βραδύτερον νὰ ἐκφράσητε τὴν δυσπιστίαν σας ἢ δὲν θὰ ψηφισθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης.

§12ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, λυποῦμαι διότι διὰ πρώτην φορὰν ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην, διὰ νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὰς δημοκρατικὰς ἀρχὰς καὶ πρὸς τὰς ὑποσχέσεις πρὸς τὸν Λαόν, νὰ προτείνω εἰς ὑμᾶς τὴν ἀπόρριψιν τοῦ πρώτου ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν. Διὰ τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου ἐγκαινιάζεται μία παλαιὰ μέθοδος, ἡ ὁποία εἶχε θεσπισθῆ διὰ πολεμικὰς ἀνάγκας κατὰ τὸ παρελθόν, δηλ. τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῶν ὑπουργῶν νὰ ἐκδίδουν διατάγματα νομοθετικὰ καὶ οἰκονομικοῦ περιεχομένου. Εἶναι περιττόν, νομίζω, νὰ τονίσω τοὺς κινδύνους καὶ τὰ ἄτοπα τῆς τοιαύτης ἐξουσιοδοτήσεως. Ἀκριβῶς δὲ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως φόρου, ἐθεώρησα καθῆκον νὰ προτείνω τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ εὑρεθῇ κατόπιν εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων, διότι δὲν δύναται νὰ παραγνωρισθῇ φυσικὸς νόμος, ὅπως ὁ νόμος τῶν συγκοινωνούντων ἀγγείων σύμφωνα μὲ τὸν ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐλαττωθῇ φόρος τις χωρὶς νὰ παραστῇ ἀνάγκη ἐξευρέσεως νέου φόρου, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω εἰς ποίους ὤμους θὰ πέσῃ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σκόπιμος ἡ ἐξουσιοδότησις καὶ δι’ ἄλλον λόγον· διότι ἐπέρχεται σύγχυσις ἐξουσιῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις τότε νομοθετεῖ, ἡ δὲ Κυβέρνησις διὰ τῶν τελευταίων προγραμματικῶν δηλώσεών της εἶπεν ὅτι δὲν σκέπτεται νὰ ἐπιβάλῃ νέαν φορολογίαν, ἀλλὰ θὰ φροντίσῃ διὰ τὴν καλυτέραν ἀπόδοσιν τῶν ὑφισταμένων φορολογικῶν νόμων.

§13ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ εἰσπράξῃ περισσότερα ἔτσι ἡ Κυβέρνησις;

§14ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εὑρίσκεται ἐν ἀντιθέσει καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου 59 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου. Δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον θὰ κατορθωθῇ, δυνάμει οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς φόρους καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐπέλθῃ τὸ ζητούμενον ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις εἶναι ἀρκετὰ ἁρμοδία νὰ κρίνῃ πότε πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ καὶ πότε νὰ αὐξηθῇ. Ἀλλὰ παρουσιάζεται καὶ ἄλλο ἄτοπον: Εἰς τὴν αʹ παράγραφον τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου ὁρίζεται: (Ἀναγινώσκει) «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως διὰ Β. Διατάγματος ὁρίσῃ τὸ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἴτε εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια εἴτε εἰς συνάλλαγμα ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπιβαλλόμενον ἐξαγωγικὸν τέλος...κλπ.» Εἰς τὴν βʹ παράγραφον ὁρίζεται: (Ἀναγινώσκει) «Τὸ τέλος τοῦτο ὁρίζεται πάντοτε ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν ἀναγραφομένων εἰς τὰ Ν. Διατάγματα... κ. λ. π.» Καὶ ἐρωτῶ ἐφ’ ἅπαξ θὰ ὁρισθῇ ἢ κατ’ ἐπανάληψιν; Διότι ἐκ μόνης τῆς βʹ παραγράφου προκύπτει ὅτι τοῦτο θὰ ὁρισθῇ κατ’ ἐπανάληψιν.

§15Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα· τὸ «ὁρίζεται» εἶναι ἐνεστώς.

§16ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ ἐφ’ ἑνὸς ἄλλου σημείου. Νομίζω ὅτι διὰ τῆς ἐπιδιωκομένης ἐλαττώσεως — καὶ πράγματι πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως —εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὸ Δημόσιον 200 ἑκατομμυρίων καὶ πλέον ἂν αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς.

§17ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ πρόκειται διὰ τοῦ τρόπου τούτου νὰ ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι;

§18ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐξετάζω τὸ ζήτημα ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας. Διὰ τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου θὰ ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι ἴσως κατὰ 200 ἑκατομμύρια. Τὰ 200 ταῦτα ἑκατομμύρια θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην — καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτό — ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ νὰ τὰ λάβῃ ἀπὸ ἄλλας ἀπορωτέρας ἴσως τάξεις. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἂν σκέπτεται νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἀντίκρυσμα τῆς ἐλαττώσεως ταύτης νέους φόρους καὶ ἐπὶ ποίων ὤμων θὰ πέσουν οἱ φόροι οὗτοι. Διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις πρὶν ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν κατάργησιν τῶν φόρων, ἂν δὲν θὰ γίνῃ μετάπτωσις φόρων ἐκ τῶν ἰσχυρῶν ὤμων τῶν ἐμπόρων εἰς τοὺς ἀδυνάτους τῶν πτωχῶν καλλιεργητῶν, διότι γνωρίζω ὅτι ὁ φόρος οὗτος ἐκρατήθη ἐκ τῶν πτωχῶν καλλιεργητῶν, ἀφοῦ ὑπελογίσθη ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἀγορᾶς τῶν καπνῶν. Συνεπῶς ἐπὶ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης δὲν πρόκειται νὰ κινδυνεύσῃ, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ παραγωγή. Τοὐναντίον μάλιστα νομίζω ὅτι ἡ παραγωγὴ θὰ διευκολυνθῇ, διότι θὰ ἐπιτρέψῃ τὸν ἀνταγωνισμὸν μεταξὺ τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν νὰ ἀγοράσουν καπνὸν εὐθηνότερον τῆς νέας ἐσοδείας, ὁ ὁποῖος δὲν βαρύνεται μὲ μεγάλους φόρους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς οὐσίας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρεκάλουν τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν εἶναι νὰ ζητήσῃ, ὅπως ἔχει δικαίωμα, νὰ λύσῃ αὐτὴ τὸ ζήτημα τοῦ ποσοστοῦ τῆς ἐλαττώσεως, διότι, νομίζω, ὑπάρχουν ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει ταύτῃ ἀρκετοὶ εἰδικοί. Δὲν εἶμαι βεβαίως ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος νὰ ἀμφισβητήσω τὴν οἰκονομικὴν δεινότητα τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, θὰ ἤθελον ὅμως νὰ τονίσω ὅτι πρέπει νὰ ζητηθοῦν τὰ φῶτα καὶ τῶν λοιπῶν συναδέλφων τῶν εἰδικῶν, ἰδίως δὲ νὰ παύσῃ ἡ ἐγκαινίασις τῆς νέας ταύτης μεθόδου, τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, δηλ. ἐκδόσεως διαταγμάτων οἰκονομικοῦ καὶ νομοθετικοῦ περιεχομένου, ἡ ὁποία ἔκδοσις εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνος. (Χειροκροτήματα).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλμοῦχος ἔχει τὸν λόγον.

§20Π. ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὴ λαβὼν γνῶσιν τῆς γενομένης προσκλήσεως ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως παραστῶ εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς προχθὲς καὶ ἀναπτύξω κατ’ αὐτὴν τὴν γνώμην μου, ἀναγκάζομαι σήμερον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου: Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Ἀργολίδος ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους, διότι τὰ καπνὰ αὐτῶν εἶναι τελευταίας ποιότητος, συναγωνίζονται δὲ μὲ τὰ καπνὰ τῆς Μ. Ἀσίας. Μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους τὰ καπνὰ Ἀργολίδος εἶναι ἀζήτητα, κατὰ τὴν περιοδείαν μου δὲ τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἶδον ἀποθήκας πλήρεις καπνῶν 2, 3 καὶ 4 ἐτῶν, ἕνεκα δὲ τούτου ἀναγκάζονται πολλοὶ τῶν καπνοπαραγωγῶν, λόγῳ οἰκονομικῶν λόγων, νὰ προβαίνωσιν εἰς τὴν πώλησιν αὐτῶν εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς, δυσαναλόγους πρὸς τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς. Ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐὰν νομίζῃ δίκαιον νὰ λάβῃ μέτρον τι.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης ἔχει τὸν λόγον.

§22Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι, τὸ σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι συνέπεια τῶν διαφόρων τηλεγραφημάτων καὶ ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας ἀπηύθυναν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς πληρεξουσίους αἱ διάφοροι καπνοπαραγωγικαὶ περιφέρειαι. Αἱ σχετικαὶ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχομεν εἶναι ὅτι τὰ καπνὰ διατρέχουν πραγματικῶς λίαν ἐξαιρετικὴν κρίσιν. Τὸ ζήτημα μᾶς ἀπασχολεῖ ἐπὶ μῆνα καὶ πλέον. Ἀπησχολήθημεν εἰς τὸν Τύπον, ἀπησχολήσαμεν κατ’ ἐπανάληψιν τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, καὶ ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον πραγματικῶς ἀποροῦμεν τὴν στιγμὴν ταύτην εἶναι πῶς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶχεν ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀπεπεράτωσε τὰς σχετικὰς διαπραγματεύσεις μὲ τὰς ἐνδιαφερομένας περιφερείας, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν πραγματικῶς τὴν κατεύθυνσιν ἢ μᾶλλον τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι ἤδη ἀναγκαζόμεθα, λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος τοῦ ζητήματος, νὰ ἀφεθῶμεν εἰς τὸ ἔλεος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς σχεδίου νόμου διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ συγκατάθεσις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως περὶ μειώσεως ἢ καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν καπνῶν, ἐσοδείας δύο καὶ τριῶν ἐτῶν. Πρὶν ἢ γνωρίσω, κύριοι συνάδελφοι, τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου θεωρῶ ἐπιτακτικὸν νὰ διαφωτίσω τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως ἣν ὑπέστη ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς καὶ ἐν γένει οἱ φόροι ἐπὶ τῶν καπνῶν Μακεδονίας καὶ Θράκης. Κύριοι, τὸ σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον τὴν στιγμὴν ταύτην ὑποβάλλεται εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς πολιτικῆς, ἡ ὁποία δὲν ἦτο πολιτικὴ σταθεροποιήσεως τῶν μέτρων, προκειμένου περὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ προϊόντος τῆς Ἑλλάδος. Ὅπως γνωρίζετε, ἡ ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις ἐφήρμοσε κατ’ ἀρχὰς τὸ παρακράτημα τὸ συναλλαγματικόν. Ἀλλαχοῦ ἐπέβαλε παρακράτημα 45%, εἰς ἄλλας περιφερείας 65% καὶ λόγῳ πρὸ παντὸς τῆς διαφορᾶς τοῦ τοιούτου παρακρατήματος τὰ παράπονα καὶ αἱ αἰτιάσεις τῶν καπνεμπόρων ἦσαν πλεῖσται ὅσαι. Τὸ παρακράτημα τὸ συναλλαγματικὸν μετεβλήθη εἰς ἐξαγωγικὸν δασμὸν 20%. Κατόπιν αἰτήσεως τῶν διαφόρων καπνεμπόρων ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς τοῦ 20% διὰ τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1923 ἠλαττώθη εἰς 10%. Καὶ τώρα εὑρισκόμεθα πρὸ νέων αἰτήσεων τῶν καπνοπαραγωγῶν, οἵτινες ζητοῦσι κατάργησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ ἔτους 1923 καὶ συνάμα μείωσιν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης, περὶ τῆς ὁποίας δὲν προβλέπει τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον νόμου. Ἀφ’ ἑτέρου ἀντιμετωπίζομεν ἀπαιτήσεις τῶν διαφόρων ξένων ἑταιρειῶν καὶ τῶν καπνεμπόρων, οἵτινες ζητοῦσι κατάργησιν ἢ τοὐλάχιστον μείωσιν τῶν ἐξαγωγικῶν δασμῶν τῆς παραγωγῆς τοῦ 1921 καὶ τοῦ 1922, ἡ ὁποία παραγωγὴ εὑρίσκεται εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν καπνεμπόρων. Κύριοι, προκειμένου περὶ τῶν διττῶν τούτων αἰτήσεων τῶν τε καπνοπαραγωγῶν καὶ καπνεμπόρων, ὀφείλω νὰ δηλώσω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ τοῦ 1923 ἐπιβάλλεται, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδῶ θὰ θελήσωμεν ν’ ἀπαλλάξωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ 1923 ἀπὸ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν, λαμβάνοντες συνάμα ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ καπνὰ τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης εἶναι βεβαρυμένα διὰ τῆς δεκάτης, ἡ ὁποία διὰ τὸ 1923 ἀνέρχεται περίπου εἰς 20%, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου εἶναι ἀρκετὰ δύσκολος ὁ ἀνταγωνισμὸς μὲ τὰ ὅμορα Κράτη, τὰ ὁποῖα ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος πολλαπλασιάζουν τὴν παραγωγήν των. Ἑπομένως ἐρχόμεθα σήμερον νὰ διακηρύξωμεν καὶ νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἢ μᾶλλον τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν κατάργησιν τῶν ἐξαγωγικῶν δασμῶν διὰ τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1923. Δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς δεκάτης, διότι τὸ σχέδιον νόμου δὲν ὁμιλεῖ περὶ αὐτῆς. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ 1921 καὶ 1922, τῆς ὁποίας ἡ ἐσοδεία δὲν εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν ἀλλὰ εἰς χεῖρας ἐμπόρων, θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαχειρισθῇ τὸ ἐν λόγῳ ζήτημα μὲ ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην προσοχήν, διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραιτηθῇ, ὑπὸ τύπον δωρεᾶς, ἑνὸς ποσοῦ 200 ἢ 300 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον εἶναι κεκτημένον πλέον δικαίωμα τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα).

§23ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι εἶναι κάπως σκληρὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλησε ν’ ἀποδώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δῆθεν ἠμέλησε νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ Κυβέρνησις ἀριθμεῖ βίον μὴ ὑπερβαίνοντα τὰς δύο δεκάδας ἡμερῶν, γνωρίζετε δὲ ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἶναι ὅλως ἀδύνατον νὰ λάβῃ τις γνῶσιν ὅλων τῶν σπουδαίων, τῶν σπουδαιοτάτων ζητημάτων. Βεβαίως ὑπάρχει λύσις εὐχερής, λύσις εὐχερεστάτη, ἡ τῆς μειώσεως ἢ καταργήσεως τοῦ φόρου, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ μελετήσῃ ἀκριβῶς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος. Ὡμίλησε περὶ συναγωνισμοῦ ὁμόρων Κρατῶν. Σκοπὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι νὰ περιορίσῃ τοὺς φόρους τοσοῦτον ὅσον χρειάζεται ἵνα καταστήσῃ τὸ ἐθνικὸν προϊὸν συναγωνίσιμον πρὸς τὰ τῶν ὁμόρων Κρατῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ τόσον ἁπλῶς δύναταί τις νὰ διατυπώσῃ τὰς ἀντιλήψεις του, ἐν τούτοις διὰ νὰ μάθῃ ποῖοι εἶναι οἱ ὅροι τῆς παραγωγῆς καὶ ἡ φορολογία τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ὁμόρων Κρατῶν δὲν εἶναι πρᾶγμα πολὺ εὐχερές. Ἐν τούτοις εὐχαριστῶ τὸν κ. συνάδελφον διότι προσέθεσε τὰς γνώμας του εἰς τὸ ζήτημα καὶ κατέληξεν εἰς συμπεράσματά τινα. Ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται πρὸ πιέσεων. Ἵνα καταλήξωμεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα ἐκαλέσαμεν καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἐμπορίου, οἵτινες ὅμως δι’ ἐπιστολῆς των μᾶς ἐδήλωσαν ὅτι αὐτοὶ ζητοῦν τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου καὶ θεωροῦν περιττὸν νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν σύσκεψιν. Αἱ ἀπόψεις μας, ἔλεγον, εἶναι γνωσταί, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προσέλθωμεν εἰς τὴν σύσκεψιν. Ζητοῦμεν τὴν ἄδειαν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον. Ὑπάρχουν οἱ φρονοῦντες ὅτι, ἀκριβῶς διότι αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος ὁρίζουν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἄνευ νόμου, δὲν δύναται συνεπῶς ὁ Ὑπουργός, —δὲν λέγω ὅτι ἐγὼ θὰ τὸ κάμω, ἀλλ’ ὑπάρχουν οἱ ὑποστηρίζοντες τοῦτο—δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ καταργήσῃ ἄνευ νόμου τὸν φόρον, ἐπιφυλλασσόμενος, φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ ὑποβάλλῃ τὴν πρᾶξιν του ταύτην ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ὥραν τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Συνταγματικὴ συζήτησις, νομίζω, περὶ τοῦ ὅτι κατόπιν ἀδείας τῆς Βουλῆς δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ καταργήσῃ ἢ μειώσῃ φόρους δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ. Ἄλλοτε μάλιστα αἱ Κυβερνήσεις εἶχον ζητήσει ἀδείας τῆς Βουλῆς πρὸς σύναψιν δανείων, τιθεμένων ἐν τῷ νόμῳ τῶν ὅρων οὓς δὲν θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑπερβῇ. Ἀκριβῶς δὲ διότι γίνονται διαπραγματεύσεις καὶ αἱ διαπραγματεύσεις δὲν δύνανται νὰ γίνουν κατ’ ἄλλον τρόπον παρὰ ἐὰν ὑπάρχῃ ἐλευθερία τις περὶ τὴν διαχείρισιν, ζητῶ τὴν προκειμένην ἄδειαν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ἂν συζητηθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον, θὰ χρειασθῇ κατόπιν συζήτησις ὀλίγων ἡμερῶν, λόγῳ τῆς ἐπιμονῆς καὶ τῆς ἀκαμψίας τῶν ἐμπόρων, συζήτησις τεσσάρων–πέντε ἡμερῶν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Νομίζω ὅτι θὰ φθάσωμεν καλύτερον εἰς ἀποτέλεσμα, ὅταν γνωρίζουν ὅτι ὑπάρχει ἐλευθερία τις εἰς τὴν συζήτησιν καὶ εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν, παρὰ ὅταν εἶναι κλειστὴ ἡ συζήτησις.

§24Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μοὶ φαίνεται, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ὑπάρχει μία σχετικὴ παρεξήγησις. Ἐγὼ δὲν ἐπεζήτησα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὸ ζήτημα πραγματικῶς λελυμένον ἐντὸς 15 ἡμερῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον εἶναι πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη, νὰ ἔχουν ἀποπερατωθῇ αἱ σχετικαὶ διαπραγματεύσεις καὶ ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων, τῶν ὁποίων ἡ ἐξασκουμένη πίεσις διεπιστώθη κατὰ τὴν σχετικὴν σύσκεψιν ἡ ὁποία ἐγένετο, ὥστε νὰ κατορθώσωμεν μὲ πλείονα ἐλευθερίαν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἐν λόγῳ σχεδίου νόμου.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις 10 πληρεξουσίων ὅπως ἀναβληθῇ πᾶσα νομοθετικὴ ἐργασία καὶ ἐπιληφθῇ ἡ Συνέλευσις τῆς συζητήσεως τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν ἀποδέχεται τὴν πρότασιν ταύτην.

§26Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διότι εἶναι ἐπεῖγον. Πρέπει νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, διότι ἐνδεχομένη ἀργότερον κατάργησις τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ μόνον τοὺς ἐμπόρους θὰ ὠφελήσῃ.

§27ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὐτὸ μόνον τὸ νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ.

§28Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένω ὅτι τὸ ζήτημα ἐπείγει. Ὁλόκληροι ἐπαρχίαι καταστρέφονται χάριν ὡρισμένων ἐμπόρων καὶ ξένων ἑταιρειῶν.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, κ. Πρόεδρε.

§30Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν. Ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη πρότασις ἀναβολῆς δὲν ἐπιτρέπεται συζήτησις πρὶν ἢ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις.

§31Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Συνέλευσις δὲν δέχεται τὴν ἀναβολήν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πάγκαλος ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς.

§33Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν παύει ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος. (Διαμαρτυρίαι)

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθίσατε παρακαλῶ εἰς τὰς θέσεις σας, κύριοι πληρεξούσιοι.

§35Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι μόνον διὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα χρειάζονται 5 ἕως 6 ἡμέραι......

§36Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις ἀπαιτοῦσι 4 ἕως 5 ἡμέρας, διότι προϋποθέτουν αὗται τρία τινά, τοὺς δύο διαπραγματευομένους καὶ τὸ διαπραγματευόμενον θέμα. Ὅταν ἓν ἐξ αὐτῶν λείπῃ, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὰς διαπραγματεύσεις. Ὑποθέτω λοιπὸν ὅτι θὰ χρειασθοῦν 4 ἢ 5 ἡμέραι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ ἐπεθύμουν νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον ὥστε νὰ ἀρχίσουν ἀμέσως αἱ διαπραγματεύσεις.

§37ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη.

§39Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν, κ. Πρόεδρε, συμφωνοῦμεν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ συμφωνεῖτε, ἂς συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§41Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὀφείλει τὸ Συνέδριον ἰδιαιτέραν τιμὴν καὶ ἔπαινον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μόλις ὀλίγων ἡμερῶν ἀριθμοῦσα βίον ἔστρεψε τὸ βλέμμα της πρὸς ζήτημα παμμεγίστης σημασίας, ζήτημα, κύριοι πληρεξούσιοι, ὄχι μόνον καθαρῶς οἰκονομικῆς φύσεως, ἀλλὰ ζήτημα συνδεόμενον ἀμέσως καὶ ἀρρήκτως μὲ μίαν ἐκ τῶν μεγαλυτέρων πλουτοπαραγωγικῶν βάσεων τοῦ ὅλου οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Χώρας. Εἶναι, λέγω, ἄξιος παντὸς ἐπαίνου ἰδιαίτατα ὁ κατέχων τὴν ἕδραν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐν τῇ μερίμνῃ του ἐστράφη καὶ κατὰ τῶν μέτρων ἐκείνων τῆς Ἐπαναστάσεως τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἐνεῖχον τὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν σκοπιμότητα, οὐχ ἧττον ὅμως εἶναι ἀπότοκα μιᾶς ἄλλης καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπέβαλεν ὄντως φορολογίαν βαρυτάτην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἵνα ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας...

§42ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἰς τὴν οὐσίαν, εἰς τὴν οὐσίαν.

§43Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἤδη ἐπὶ τῆς οὐσίας. Τὸ ὅλον ζήτημα, κύριοι, στρέφεται εἰς ζωτικώτατα συμφέροντα καὶ εἶναι ζήτημα, ἰδιαίτατον τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἔχομεν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὲ τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν θὰ τῷ δώσῃ ἡ Συνέλευσις, κανονίσῃ τὸν φόρον καὶ τὸ ποσοστόν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω τὸ ἄδικον τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς τὴν καπνοπαραγωγὴν Ἄργους, ἥτις, ὅπως θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω, ὑφίσταται ἀφ’ ἑνὸς βαρυτάτην φορολογίαν καὶ δὲν ἔχει ἀφ’ ἑτέρου οὐδὲν ἀντίκρυσμα, διότι εἶναι τοιαύτης ποιότητος τὰ παραγόμενα καπνὰ ὥστε αἱ δαπάναι τῆς παραγωγῆς μόλις νὰ καλύπτωνται ἀπὸ τὴν ἀπόδοσιν τῶν γαιῶν. Ὑποβάλλω ὅθεν τροπολογίαν διὰ τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους ἐξαιρετικῶς...

§44ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§45Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. .. διότι τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους δὲν δύνανται νὰ ἀνταγωνισθῶσι τὰ λοιπὰ καπνά.

§46ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὰ καπνὰ τῆς Θεσσαλίας...

§47Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, νὰ μὲ ἀκούσητε· θὰ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐν καιρῷ, ἐὰν θέλητε, νὰ τὴν ἀπορρίψητε. Ἐγὼ ζητῶ νὰ ἐξαιρεθῶσι τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους καὶ τὸ ζητῶ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὸ ὅλον ἐξαγωγικὸν κέρδος. Ἐὰν ἔχητε ἀντίρρησιν, ἀπορρίψατέ την.

§48ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ τροπολογία, ὥστε νὰ γίνῃ διάκρισις διὰ τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους...(Θόρυβος).

§49Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι αἱ διακοπαὶ δὲν μὲ πτοοῦν. Ἔχω καθῆκον νὰ εἰσηγηθῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν μίαν τροπολογίαν. Βεβαίως ἠμπορεῖ νὰ ἐνδιαφέρῃ ἄλλους ἀντιπροσώπους καπνοπαραγωγικῶν ἐπαρχιῶν, ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας μου δὲν ζημιοῦται ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ φόρου, διότι ἀπὸ ὅλην τὴν παραγωγὴν τοῦ Ἄργους —δηλ. δύο ἑκατομμύρια ὀκάδες πρὸς 10% — τὸ Δημόσιον πρόκειται νὰ ζημιωθῇ 200.000 δραχμῶν.

§50Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἀφίνετε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§51Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐγὼ διὰ τὸ Ἄργος εἰδικῶς ὁμιλῶ καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ καπνὰ αὐτοῦ εἶναι τελευταίας ποιότητος.

§52Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα.

§53Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν ληφθῇ ὡς σύστασις, τότε δὲν ὑποβάλλω τὴν τροπολογίαν καὶ ὑποβάλλω τὴν σύστασιν.

§54Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§55Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, παρητήθημεν δὲ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. (Θόρυβος).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη ἡ πρότασις.

§57Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Παρητήθημεν, λέγω, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀντελήφθητε. Ἔθηκα δὶς τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν καὶ εἶπον: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι· καὶ δὲν ἠγέρθησαν.

§59Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ὅλοι εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν πρότασιν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετ’ ὀλίγον θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον. (Ὁ κ. Φλωριᾶς).

§61Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα εἶναι ἄκρας καὶ μεγάλης σπουδαιότητος καὶ ἑπομένως ἡ συζήτησις πρέπει νὰ εἶναι σοβαρὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ 1922 τὸ Κράτος πρόκειται νὰ ζημιωθῇ πολλὰ ἑκατομμύρια, λόγῳ τῆς ἐκβιαστικῆς στάσεως τῶν καπνεμπόρων ἀπέναντι αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν τὸ Κράτος δὲν ἤθελε καταργήσει διὰ τὸ μέλλον τὸν φόρον τοῦ 1923, πάλιν θὰ ζημιωθῇ ἀρκετὰ ἑκατομμύρια, διότι οἱ ἔμποροι διατείνονται ὅτι κινοῦνται ἐντὸς ὡρισμένων χρηματικῶν ὁρίων καὶ ὅτι, λόγῳ τοῦ ἐπιβαλλομένου ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ, εἶναι ἠναγκασμένοι πρὸς πληρωμὴν τοῦ εἰσαγωγικοῦ νὰ περικόπτωσιν ἐκ τοῦ χρηματικοῦ ποσοῦ ὅσα διαθέτουσι διὰ τὴν ἀγορὰν ἑκάστης ὀκᾶς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοῦτο καταλήγει εἰς βάρος τοῦ καπνοπαραγωγοῦ, διότι τότε ὁ καπνέμπορος πιέζων τὸν καπνοπαραγωγὸν ἐξαναγκάζει αὐτὸν νὰ πωλήσῃ τὸν καπνόν του εἰς ἐλάσσονα τιμήν, ὁπότε ἡ προκύπτουσα πάλιν εἰς τὸ Κράτος ζημία λόγῳ τοῦ ἐσωτερικοῦ δασμοῦ, δηλ. τῆς δεκάτης, ἐλαττοῦται καὶ ἑπομένως ἐλαττοῦνται καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους. Ἂν δὲν ἐγνώριζον ὅτι τὸ ἐμπόριον ἐν Μακεδονίᾳ πάσχει σήμερον δεινῶς, ἂν δὲν ἐγνώριζον ὅτι οἱ ἔμποροι ἐξασκοῦσι τὴν πίεσιν τὴν ὁποίαν ἐξασκοῦσι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ὁποία ἐμμέσως ἐξασκεῖται κατὰ τῶν καπνοπαραγωγῶν, ἀναμφισβητήτως θὰ συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μὴ καταργήσῃ κανένα δασμόν. Ἀλλ’ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι τὸ προϊὸν τοῦτο, ἐκ τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι τῆς Ἀνατολ. Μακεδονίας ἀποκτῶσι τὰ μέσα τῆς ζωῆς, ὑφίσταται ἀνταγωνισμὸν ἐκ μέρους τῶν βουλγαρικῶν καπνῶν καὶ τῶν καπνῶν ἀκόμη τῆς Ἀσίας. Προτείνω συνεπῶς ὅπως ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς τὴν ὁλοσχερῆ κατάργησιν τοῦ φόρου αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ ἐντεῦθεν. Ὡς πρὸς τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν διὰ τὸ 1922 ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐξεύρῃ αὕτη τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος, ἐλαττουμένου ἐλαφρῶς τοῦ δασμοῦ τούτου, νὰ μὴ ζημιωθῇ, διότι, ἐπαναλαμβάνω, εὑρίσκεται τοῦτο πρὸ ἑνὸς ἐκβιασμοῦ καὶ θὰ ζημιωθῇ 200 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια.

§62Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικὸν). Ἡ λέξις «ἐκβιασμὸς» δὲν ἔχει θέσιν. Εἶναι μία πίεσις, ἡ ὁποία δὲν σημαίνει ἀνηθικότητα· ἁπλούστατα πρόκειται περὶ ἐναρμονίσεως συμφερόντων.

§63Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἄποψιν τὸ λέγω. Ἀλληλοσυγκρούονται τὰ συμφέροντα τῶν διαφόρων τάξεων.

§64Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τίνι τρόπῳ πιέζονται οἱ καπνοπαραγωγοί;

§65Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Διότι θ’ ἀναγκασθοῦν νὰ πωλήσουν τὰ καπνά των εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς, ὁπότε πλέον τὸ Κράτος θὰ ζημιωθῇ, διότι ὁ φόρος τῆς δεκάτης πληρώνεται ἐκ τῆς ἀξίας τῆς κατ’ ὀκᾶν πωλήσεως τοῦ καπνοῦ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη νέα πρότασις περὶ ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου ὑπογεγραμμένης παρὰ 10 πληρεξουσίων. Ὁ κ. Πάγκαλος ἐπὶ τῆς νέας προτάσεως τῆς ἀναβολῆς.

§67Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, γνωρίζομεν ὅλαι τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐξελέγη ἡ παροῦσα Συνέλευσις. Θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀναπτύξω ποία ἐντολὴ ἐνυπάρχει εἰς τὴν ψῆφον τοῦ Λαοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔστειλεν ἐδῶ, διότι τὴν γνωρίζομεν πάντες. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐνυπάρχει καὶ τὸ κυριώτερον, τὸ οὐσιῶδες, τὸ ἐπίμαχον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λυθῇ πρὸ παντὸς ἄλλου, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ὅλοι ποῦ εὑρισκόμεθα. Ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ἡ κατηγορία κατὰ τῆς Δυναστείας καὶ ὁ βασιλεὺς ἔχει βίᾳ ἐκδιωχθῆ. Οἱαιδήποτε καὶ ἂν εἶναι αἱ συνέπειαι τοῦ θλιβεροῦ συμβάντος τῆς 17ης Δεκεμβρίου, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Χώρα εὑρίσκεται ἐν ἀνωμάλῳ ἀοριστίᾳ. Συνεπῶς ἡ προσοχὴ τῆς Κοινῆς Γνώμης εἶναι ἐστραμμένη πρὸς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ παρακολουθεῖ τὰς συζητήσεις καὶ ἀναμένει νὰ φωτισθῇ περὶ τῆς ἐξελίξεως τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Αὐτὴ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτυχεν ἀκόμη ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἐπὶ τοῦ προγράμματός της. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν κοινοβουλευτικῇ ἀνωμαλίᾳ παρατείνοντες τὰς συζητήσεις ἐπὶ ἄλλων ζητημάτων σπουδαίων μὲν ἀλλ’ ὄχι τόσον σοβαρῶν ὅσον τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνέφερα.

§68Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἂς μὴ ὑποβάλλῃ ἡ Κυβέρνησις νομοσχέδια διὰ νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις.

§69Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Δὲν προτίθεμαι, οὔτε ἔχω σκοπὸν νὰ ἐλέγξω κανένα, οὔτε νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκοπίμως ὑποβάλλει τὰ νομοσχέδια διὰ νὰ παρασύρῃ τὴν συζήτησιν πρὸς ἄλλα δευτερεύοντα θέματα καὶ ἑπομένως νὰ ναρκώσῃ οὕτως εἰπεῖν τὸ δημοκρατικὸν πνεῦμα. Ὁπωσδήποτε ὑπεβλήθη μία πρότασις, κύριοι, ἡ πρότασις νὰ ἀναβληθῶσιν ἅπαντα τὰ ζητήματα διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ Συνέλευσις εἰς τὸ κύριόν της ἔργον καὶ οὕτω κατορθώσωμεν ὅπως ἐντὸς 4 ἕως 5 ἡμερῶν λήξῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν μάλιστα δὲν ἀπατῶμαι οὕτω γίνεται πάντοτε εἰς τοιαύτας περιστάσεις, ὅπως γνωρίζουν ἄλλως τε καὶ οἱ ἐμπειρότεροί μου κύριοι πληρεξούσιοι. Προηγεῖται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατόπιν ἀρχίζουν αἱ Βουλαὶ νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ νομοθετικόν των ἔργον. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εὑρισκόμεθα ἐν ἀνωμαλίᾳ. Καὶ συνήθεις ἀκόμη Βουλαὶ καὶ ἐκεῖναι αἱ Βουλαὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν τὴν ἐντολὴν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως αὐτῆς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἐκκρεμῆ ζητήματα τόσης σοβαρότητος, ζητήματα ἀφορῶντα αὐτὴν ταύτην τὴν ὕπαρξιν τοῦ Ἔθνους, καὶ κοιναί, λέγω, Βουλαὶ περατώνουν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, δίδουν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ κατόπιν εἰσέρχονται εἰς τὸ νομοθετικόν των ἔργον. Δὲν γνωρίζω διατί αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἀκριβῶς ἐπιβάλλεται ὁ ἀντίθετος δρόμος. Ἔχομεν, ὅπως εἶπον, νὰ κριθῇ ἡ σοβαρωτέρα ὑπόθεσις ἔχομεν ἐκδιώξει ἐκτὸς τῶν συνόρων τὸν βασιλέα Γεώργιον καὶ δὲν γνωρίζομεν ἂν εἶναι βασιλεὺς ὁ Γεώργιος ἢ δὲν εἶναι.

§70ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δὲν εἶναι.

§71Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ γνωρίζω. Δὲν τὸ γνωρίζω μέχρις ὅτου ἀποφανθῇ ὁ Λαός, δηλ. ἡ Συνέλευσις, διότι ὁ Λαὸς διὰ τῆς ψήφου του ἔδωκεν εἰς τοὺς πληρεξουσίους τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπουν....

§72ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§74Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο: Νομίζω ὅτι, ἂν ὄχι ἄλλο τι, εἶναι τοὐλάχιστον ἄτοπον νὰ ἐξακολουθῶμεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας νὰ σκιαμαχῶμεν ἢ μᾶλλον νὰ βυζαντινολογῶμεν περὶ ἀπονομῆς χαρίτων, περὶ τῶν τίτλων τῶν ἐφημερίδων καὶ περὶ πολλῶν ἄλλων ζητημάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἐπακολουθήσουν, καὶ νὰ μὴ συνεχίζωμεν τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος, ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὸ πέρας δὲ αὐτῆς τῆς συζητήσεως ν’ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὰ ἄλλα ζητήματα.

§75Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὁ καπνὸς εἶναι ψωμί.

§76ΑΘ. ΤΖΩΝΗΣ. Ἐδῶ δὲν εἶναι Σχολεῖον Εὐελπίδων. (Θόρυβος)... Ἐγὼ δὲν εἶμαι διωρισμένος ὅπως εἶσθε σεῖς. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§77Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Δὲν ἔχετε ὁρκισθῆ καὶ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δημιουργηθέντος θορύβου διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 10′ λεπτά.

(Ὥρᾳ 5.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 5.45′ μ. μ.)

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§80Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ν’ ἀπαγορευθῇ τὸ κάπνισμα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει ἀπολύτως δίκαιον παραπονούμενος διὰ τὸ κάπνισμα ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Τὸ ἄρθρον 31 τοῦ Κανονισμοῦ λέγει ὅτι ἀπαγορεύεται τὸ καπνίζειν ἐντὸς τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων. Νομίζω ὅτι οἱ θέλοντες νὰ καπνίσωσι δύνανται νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τοὺς διαδρόμους. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς τοὺς ἰδίους, κ. πληρεξούσιοι, νὰ τηρήσητε τὸν Κανονισμόν. Παρακαλοῦνται οἱ μὴ ὁρκισθέντες πληρεξούσιοι κ. κ. Τζώνης καὶ Νταῆς νὰ προσέλθωσιν ὅπως ὁρκισθῶσι. (Κομισθέντος τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Ἀθ. Τζώνης καὶ Κ. Νταῆς ἀνέτειναν τὴν δεξιὰν καὶ ὤμοσαν τὸν κάτωθι ὅρκον: «Ὁμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου καὶ ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§82ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἄξιοι! Ἄξιοι!

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πάγκαλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς.

§84Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἔλεγον, κύριοι, ὅτι ἐκτὸς τῶν τυπικῶν λόγων οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος εἶναι καὶ ἄλλοι λόγοι ἰσχυρότεροι, λόγοι ἔχοντες σχέσιν μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὸ κῦρος τοῦ Σώματος. Πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ κύρους αὐτοῦ — πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ ἀντιφρονοῦντες, ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι τὸ κῦρος τοῦ Σώματος ἔχει ἤδη κλονισθῆ —εἶναι ἀνάγκη ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις νὰ προχωρήσῃ ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ σοβαρωτάτου ἐξ ὅλων τῶν ζητημάτων. Δὲν παραγνωρίζω τοὺς λόγους οἵτινες ἐπιβάλλουν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα σοβαρώτατον καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρονται εὐρύτατα ἀρκεταὶ περιφέρειαι τῆς Χώρας. Ἐγὼ βεβαίως δὲν κατέχω τὸ ζήτημα, γνωρίζω ὅμως ὅτι εἶναι τοῦτο ἐπεῖγον, διότι ἕνεκα μέτρων ἀστόχων τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἕνεκα μέτρων φορολογικῶν, τὰ ὁποῖα ὡς βάσιν εἶχον τὴν διὰ παντὸς τρόπου ἐξεύρεσιν χρημάτων καὶ τὰ ὁποῖα ἐπεβλήθησαν ἴσως καὶ ἐξ ἀνωτέρας ἀνάγκης, αἱ καπνοπαραγωγικαὶ περιφέρειαι διέρχονται κρίσιν καὶ κρίσιν σοβαρωτάτην. Πρὸ τοῦ διλήμματος αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ λάβουν τὸν λόγον, ὅπως, ἀφήνοντες κατὰ μέρος μίαν ἀδυναμίαν τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὅλοι μας, τὴν τῆς ἐπαρχικῆς καταναλώσεως, συντομεύσουν τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ὅσοι ἔχουν ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι πράγματι πρόκειται νὰ ὑπερασπίσουν τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν των, νὰ τὰς ὑποβάλουν, ἀλλὰ νὰ εἶναι συντομώταται, ἵνα περατωθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἡ συζήτησις καὶ καταστῇ δυνατὴ συντόμως ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπὸ τὸν ὅρον αὐτὸν καὶ μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἐὰν ὁ ὅρος οὗτος δὲν τηρηθῇ, παραιτούμεθα τῆς προτάσεώς μας καὶ παρακαλοῦμεν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. πληρεξούσιοι ὑποθέτω ὅτι θὰ ἀντελήφθησαν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις κατόπιν τοῦ συμβιβασμοῦ αὐτοῦ. Ὁ κ. Κολιαλέξης ἔχει τὸν λόγον.

§87ΑΘ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μέλφος.

§89Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης.

§91Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν ὑποβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἶναι γνωστοί. Ἡ κρίσις τοῦ καπνοῦ ὑπηγόρευσεν εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ Λαοῦ, νὰ ὑποβάλουν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται δικαίωμα ἐλαττώσεως τῶν φόρων τοῦ καπνοῦ. Καὶ οἱ λόγοι εἶναι οὐσιαστικοὶ καὶ σοβαροί, ἑπομένως ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως σεβαστή. Ἀλλ’ ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν δύο ζητήματα· κατὰ πόσον ἐκ τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρόκειται νὰ ὠφεληθοῦν τάξεις τινὲς καὶ ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ τάξεις. Δηλαδὴ προκειμένου νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου πρόκειται νὰ ὠφεληθοῦν οἱ παραγωγοὶ τοῦ καπνοῦ ἢ οἱ ἐξαγωγεῖς, δηλαδὴ οἱ ἔμποροι. Καὶ βεβαίως ἡ Συνέλευσις ἐνδιαφέρεται νὰ ἀσχοληθῇ ἐφόσον πρόκειται διὰ τῶν προτεινομένων μέτρων νὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ παραγωγοὶ οἱ πτωχοί, οἱ βιοπαλαισταί. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ εἶχε καμμίαν ὄρεξιν, καὶ χρόνον μακρὸν ἂν εἶχε, νὰ ἀσχοληθῇ περὶ τῆς ὠφελείας τῶν ἐμπόρων, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα καθόλου δὲν ἔχει βεβαιωθῇ ἡ Συνέλευσις ὅτι ἔχουν παραβλαφθῆ. Δὲν θὰ ἔλεγον ὅτι τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Βουλῆς, ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς αὐτό, διότι δὲν πρόκειται νὰ ὑπερασπισθῇ ὁ Λαὸς ἔναντι καταχρήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἀντίθετον τὸ ὁποῖον ζητεῖται, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον, εἰς ἀπροσδιόριστον μάλιστα ὅριον, εἶναι καὶ τοῦτο μία παράβασις, μία παραίτησις τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τάξεώς τινος ἢ καθ’ ὅλου τοῦ Λαοῦ, ἀλλὰ δύναται νὰ ἀποβῇ καταφανῶς εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Καὶ πρόκειται περὶ ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνέρχεται ὁ φόρος τοῦ ἔτους αὐτοῦ. Ὥστε ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησε τὸ δικαίωμα αὐτό, ὄχι διότι ἐξοφλῶ τὴν γνώμην ὅτι κακῶς θὰ διαχειρισθῇ τὸ δικαίωμα, ἂν δοθῇ εἰς αὐτόν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου σοβαροῦ ζητήματος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ἠρνεῖτο τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἦτο διατεθειμένη νὰ τὸ παραδώσῃ. Ἀλλά, ἐπειδὴ ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα σύντομοι καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς μίαν πρότασιν, νομίζω ὅτι θὰ ἐξυπηρετηθοῦν τὰ συμφέροντα τῶν καπνοπαραγωγῶν εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δοθῇ τὸ τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ ἐντεῦθεν, ὄχι ὅμως προκειμένου περὶ τοῦ 1922. Καὶ ἐξηγοῦμαι συντόμως: Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω καὶ θὰ τὰς ἔχῃ βεβαίως καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ γνωρίζουν ἐπίσης καλῶς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν καπνοπαραγωγῶν περιφερειῶν, ἡ παραγωγὴ τοῦ 1922 εὑρίσκεται ὁλόκληρος εἰς χεῖρας τῶν ἐμπόρων, ἡ δὲ παραγωγὴ τοῦ 1923 εὑρίσκεται κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν καὶ ἑπομένως ἡ οἱαδήποτε ἐλάττωσις τοῦ φόρου τοῦ 1923 θὰ ὠφελήσῃ μίαν τάξιν διὰ τὴν ὁποίαν ἀναμφιβόλως ἐνδιαφέρεται ἡ Συνέλευσις, τὴν τάξιν τῶν παραγωγῶν καὶ ὁλόκληρον τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελε παράσχει διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου, ὁλόκληρον τὸ κέρδος θὰ περιέλθῃ εἰς ὄφελος τῶν παραγωγῶν. Ἑπομένως, καὶ ἂν δοθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα αὐτό, κάθε ἄλλο παρὰ κακὴ χρῆσις δύναται νὰ γίνῃ, διότι, ὁσαδήποτε χαριστικὴ καὶ ἂν εἶναι ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος μιᾶς τάξεως ἡ ὁποία καὶ συμπαθὴς εἶναι καὶ ἀξία ὑποστηρίξεως. Ἀλλὰ κατ’ οὐδένα λόγον πρέπει εἰς τὸ δικαίωμα αὐτό νὰ συμπεριληφθῇ τὸ ἔτος 1922. Οἱαδήποτε ἀπαλλαγὴ δὲν θὰ εἶναι εἰς ὄφελος τῶν παραγωγῶν καὶ ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θέλω νὰ εἴπω ὀλίγα. Ἡ ἀπαλλαγὴ ἐξ ἑνὸς φόρου, ὅπως καὶ ἡ ἐπιβολὴ ἑνὸς φόρου, πρέπει νὰ ἀπασχολῇ τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιπτώσεως ἑνὸς φόρου, εἰς βάρος τίνος θὰ ἐπιπέσῃ εἷς φόρος ἐπιβαλλόμενος καὶ εἰς ὄφελος τίνος θὰ ἀποβῇ ἡ ἐλάττωσις ἑνὸς φόρου. Καὶ εἶναι καταφανὲς ὅτι ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ φόρου τοῦ 1922 καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου θὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος τῶν κατόχων, οἵτινες εἶναι ἔμποροι καὶ οἱ ὁποῖοι, καθὼς ἀνεπτύχθη καὶ προηγουμένως, κατὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ καπνοῦ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν καὶ καθώρισαν τὴν τιμήν. Αὐτὸ εἶναι μία πλάνη. Οἱ ἔμποροι ἔχοντες εἰς χεῖράς των καπνόν, ἂν θελήσουν νὰ μὴ τὸν ἐξαγάγουν, θὰ κάμουν μίαν πρόσθετον ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς καπνοπαραγωγούς, διότι ἡ ἀγορὰ θὰ ἀπαλλαγῇ τῆς προσφορᾶς τοῦ 1922 καὶ ἑπομένως διψῶσα θὰ ἀντλήσῃ τὸ προϊὸν τοῦ 1923 καὶ 1924 μετὰ μεγαλυτέρας προθυμίας. Ἑπομένως ὑποστηρίζω ὅτι ἐκ τοῦ ὅτι οἱ ἔμποροι διότι δὲν δύνανται νὰ ἐξαγάγουν καὶ εὑρίσκονται ἐν ἀδυναμίᾳ ν’ ἀγοράσουν, δὲν ἕπεται ὅτι ὁ καπνός, εἶδος τὸ ὁποῖον ζητεῖται ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον, θὰ μείνῃ ἀχρησιμοποίητον. Δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν καλωσύνην τῶν ἐμπόρων ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν ζήτησιν καὶ τὴν ἀρίστην ποιότητα, ἡ ὁποία εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ δίδεται εἰς τὸν καπνὸν προπάντων τῶν καλῶν περιφερειῶν ἓν προνόμιον, τὸ ὁποῖον φθάνει μέχρι τοῦ μονοπωλίου. Συνεπῶς οἱ ἔμποροι θὰ ἐξαγάγουν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, διὰ νὰ μὴ παύσῃ τὸ ἐπάγγελμά των, ἔστω καὶ ἂν πραγματοποιηθῇ οἱαδήποτε ζημία, διότι τὴν ζημίαν ἡ ὁποία θὰ πραγματοποιηθῇ ἀπὸ τοῦ 1922, τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται νὰ ἀποφύγουν καὶ τὴν ὁποίαν ἔχουν ὑποστῆ, θὰ προσπαθήσουν νὰ τὴν καλύψουν μὲ τὰ κέρδη τῶν ἑπομένων ἐτῶν διὰ τῆς ἐξακολουθήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των, τῆς ἐξαγωγῆς δηλαδὴ καπνοῦ. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω διὰ νὰ μὴ νομίζουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν ὅτι οἱαδήποτε παροχή, οἱαδήποτε ὠφέλεια, ἡ ὁποία ἤθελε προσγίνει δι’ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ εἰς τοὺς ἐμπόρους, ὅτι δύναται νὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος τῶν καπνοπαραγωγῶν. Ἀλλὰ τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ νὰ δοθῇ ἓν τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐμβάλλει εἰς τὸν καθένα τὴν ὑποψίαν ὅτι δύναται νὰ γίνῃ χρῆσις πολὺ κακή. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μαντινείας διακόπτων ἐτόνισεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ ἔχει δίκαιον οἱ φόβοι του νὰ εἶναι πολὺ ὀρθοί. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κανεὶς ἥσυχος, ὁσονδήποτε ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἂν ἐνδιαφέρωνται ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ὅτι θὰ δυνηθοῦν νὰ μὴ ἐμπλακοῦν εἰς τὴν πλεκτάνην τῶν ἐνδιαφερομένων, οἵτινες εἶναι ἱκανώτατοι, διότι ἀκριβῶς εἶναι ἔμπειροι· ἐπειδὴ δὲ εἶναι ὀλίγοι καὶ εὐκόλως συντάσσονται καὶ εὐκόλως δύνανται νὰ παραστήσωσι τὰ πράγματα διαφορετικὰ ἀπὸ ὅ,τι εἶναι. Μοῦ ἐνθυμίζει ἓν ὅμοιον γεγονὸς ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος, τὸ ζήτημα τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ. Εἶχε τόσον πεισθῆ ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου κατὰ τὸ 1913 καὶ 1914 περὶ τοῦ μονοπωλίου ἐν Μακεδονίᾳ ὥστε ἐπέμενε μέχρι τοῦ νὰ τὸ θέσῃ καὶ ζήτημα ἐμπιστοσύνης ὅπως ἐφαρμόσῃ τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ καὶ ἐπίστευεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν εἶχε τίποτε ἄλλο καλύτερον νὰ κάμῃ παρὰ νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ μονοπώλιον καὶ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ τῶν Νέων Χωρῶν. Ἐχρειάσθη ἀντίστασις σφοδροτάτη διὰ νὰ ὑποχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ ἐπὶ τῶν Νέων Χωρῶν οὔτε δοκιμαστικῶς ἐπὶ τρεῖς μῆνας. Ἦσαν τοιαῦται αἱ ἐπιρροαὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνδιεφέροντο καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ ἐνθυμῆται καὶ γνωρίζει πόσον εἶναι ἐπιζήμιον νὰ δίδωμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ἐνδιαφέρωνται ξένοι καὶ πρόκειται περὶ μικρῶν Κρατῶν ἀπέναντι ξένων ὑποστηριζομένων ὑπὸ μεγάλων Κρατῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν δοθῇ τὸ δικαίωμα αὐτό, δέον νὰ δοθῇ μόνον διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ 1923, διότι διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ 1924 ἔχομεν καιρὸν νὰ ἀσχοληθῶμεν. Ἐν οὐδεμιᾷ ὅμως περιπτώσει δέον νὰ ἐπιτραπῇ ἐλάττωσις φόρου διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ 1922. (Χειροκροτήματα).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος.

§93Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐμφάνισις, κύριοι πληρεξούσιοι, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος μὲ πρότασιν ἐλαττώσεως τῶν κειμένων φόρων εἰς ἐποχὴν οἰκονομικῆς κρίσεως τῆς κρατικῆς οἰκονομίας, ὅσον παράξενος καὶ ἂν εἶναι ἐκ πρώτης ὄψεως, δὲν πρέπει νὰ σᾶς ξενίσῃ. Δὲν πρέπει νὰ σᾶς ξενίσῃ, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἀντικειμένου ἐκείνου ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι τεθειμένος ὁ φόρος, τοῦ ὁποίου τὴν κατάργησιν ἢ τὴν μείωσιν, ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ζητεῖ διὰ τοῦ σχεδίου νόμου τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβάλει ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν τὸ δικαίωμα ὅπως κατ’ ἰδίαν αὐτοῦ κρίσιν ὑπὸ τὴν στάθμισιν τῶν περιστάσεων ἐλαττώσῃ ἢ καὶ ὁλοσχερῶς καταργήσῃ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Πράττει τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, οὐχὶ διότι θέλει νὰ δυσχεράνῃ τὸ βαρύ του ἔργον ἀλλὰ μὲ τὴν ἄποψιν ὅτι θέλει νὰ τὸ διευκολύνῃ. Θέλει δὲ νὰ τὸ διευκολύνῃ, διότι, παρορῶν τὴν ἐντύπωσιν τῆς στιγμῆς, ἀποβλέπει, καλῶς σκεπτόμενος, εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐκείνου πεδίου ἐκ τοῦ ὁποίου γενικώτερον θὰ ἀπορρεύσουν αἱ φορολογικαὶ ἀποδόσεις εἰς τὸ μέλλον. Διὰ νὰ δυνηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἔχῃ φορολογικὰς ἀποδόσεις, πρέπει νὰ προαχθῶσι πρὸ παντὸς αἱ πλουτοπαραγωγικαὶ δυνάμεις τῆς Χώρας, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀπορρεύσουν αἱ φορολογικαὶ ἀποδόσεις. Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς ὅλους ὅτι τὰ κύρια εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξαγόμενα προϊόντα τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὁ καπνός, ἡ σταφίς, τὸ ἔλαιον. Καὶ ἐκ τῶν τριῶν τούτων προϊόντων ὑπῆρχον πλεονάσματα μεταξὺ παραγωγῆς καὶ ἐγχωρίου καταναλώσεως εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ περίσσευμα ἐξαγωγῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος καὶ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία ἀρύονται συνάλλαγμα. Καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτον τὸν λόγον τὰ προϊόντα αὐτὰ ἔτυχον τῆς προσοχῆς τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸ αὐτῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς «Ἡνωμένης» εἰς στιγμὰς δυσκόλου οἰκονομικῆς καταστάσεως. Καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν τριῶν πηγῶν ἐζητήθη ἡ ἐνίσχυσις τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅταν ἐγένετο ὁ νόμος περὶ τοῦ Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν, εἰς αὐτὰ κυρίως τὰ προϊόντα τῆς γῆς ἀπέβλεπεν ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ ἐξητήθη ἀπὸ τὸ συνάλλαγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέρρεεν ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν σταφίδων, τοῦ ἐλαίου καὶ τοῦ καπνοῦ ἓν ὡρισμένον ποσοστὸν νὰ παραμένῃ εἰς ὄφελος τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἡ παραμονὴ τοῦ συναλλάγματος ἐκείνου ἐξητήθη διὰ τῆς μεθόδου τοῦ Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν. Αἱ φορτωτικαὶ τῆς ἐξαγωγῆς ὤφειλον νὰ παραδοθῶσιν ἐπὶ αὐστηρᾷ ποινῇ εἰς μίαν ἀνεγνωρισμένην Τράπεζαν, ἡ ὁποία θὰ εἰσέπραττε τὸ ὅλον ποσὸν καὶ μέρος θὰ ἐδίδετο εἰς τὸν ἐξαγωγέα, μέρος δ’ εἰς τὸ Κράτος.

§94Δ. ΠΑΖΗΣ. Δὲν κατάγεσθε ἀπὸ καπνοπαραγωγὸν περιφέρειαν.

§95Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω. Μὴ νομίζητε ὅτι, ἐπειδὴ κατάγεσθε ἐξ ἐπαρχίας κατ’ ἐξοχὴν καπνοπαραγωγοῦ, ἔχετε σεῖς τὸ μονοπώλιον. Ὅταν ὅμως τὰ κακὰ τοῦ νόμου περὶ Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν ἐγένοντο ἐξόφθαλμα, κατηργήθη ὁ νόμος ἐκεῖνος, ἀλλὰ τὸ Κράτος εἰς τὰς δυσκόλους οἰκονομικὰς περιστάσεις εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκετο δὲν ἠδύνατο νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν πηγὴν αὐτὴν τοῦ συναλλάγματος, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκ τῶν τριῶν αὐτῶν προϊόντων. Κατήργησε τὸν νόμον καὶ ἐξέδωκεν ἓν νομοθετικὸν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέβαλεν ἐξαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ νομοθετήματος, τοῦ ὁποίου τὴν μετατροπὴν ζητεῖ σήμερον ὁ κ. Ὑπουργός. Εἰδικώτερον διὰ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ ἐπεβάλλετο ἐξαγωγικὸς δασμὸς ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου καπνοῦ, ἀνερχόμενος εἰς 20% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ. Αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας γίνεται τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ, εἶναι αἱ ἑξῆς: Ὑπάρχουν ἐν Ἑλλάδι εἰδικώτερον εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχὴν καπνοπαραγωγὸς περιφέρεια τῆς Ἑλλάδος, ὡρισμέναι ξέναι Ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι διεξάγουν τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ. Αὐταὶ αἱ περιφέρειαι συνηνώθησαν καὶ κατήρτισαν ἓν Συνδικάτον.

§96ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ὑπάρχει Συνδικάτον.

§97Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει· ἐὰν δὲν τὸ γνωρίζητε, τόσον τὸ χειρότερον διὰ σᾶς. Ἐφιστῶ δὲ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τούτου ἀκριβῶς, ὅτι αἱ Ἑταιρεῖαι αὐταὶ ἀντιπροσωπεύουσι ξένας Ἑταιρείας, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀμερικανικάς, αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται μὲ δολλάρια. Ἔχει δὲ ὑψίστην σημασίαν τοῦτο, διότι ἡ εἰς δολλάρια ἢ εἰς οἱονδήποτε ὑγιὲς νόμισμα τιμὴ τῶν καπνῶν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν παραμένει ἡ αὐτὴ ἀνεξαρτήτως τῶν συναλλαγματικῶν διακυμάνσεων τῆς δραχμῆς. Διὰ τοὺς ξένους εἶναι τὸ ἴδιον, διότι κρατοῦν τόσον ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ, τὴν δὲ ἀξίαν αὐτὴν τὴν ὑπολογίζουν εἰς τὸ ὑγιὲς συνάλλαγμα καὶ μὲ αὐτὰς τὰς τιμὰς ἀποθήκευσαν τὸν καπνὸν αἱ ξέναι Ἑταιρεῖαι, ἀφοῦ ἐκράτησαν ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς τὸ ποσοστὸν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ. Ἀπὸ πέρυσι δέ, λόγῳ τῆς μὴ ὁμαλῆς λειτουργίας τῆς κρατικῆς μηχανῆς, ἐγεννήθη εἰς τὰς ξένας Ἑταιρείας καὶ ἡ ὄρεξις νὰ πλουτήσωσιν εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν. Ἐγεννήθη οὕτως ἔκτοτε εἷς πόλεμος μεταξὺ τῶν Ἑταιρειῶν καὶ τῶν πτωχῶν παραγωγῶν. Ὁ πτωχὸς παραγωγός, ὅσον καὶ ἂν ἐπώλησε τὰ καπνά του εἰς ὑψηλὴν τιμὴν εἰς δραχμάς, εἶχε νὰ ἀντιπαλαίσῃ πρὸς σκληρὸν βιωτικὸν ἀγῶνα. Καὶ διὰ τοῦτο, εὑρισκομένη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καλύψῃ τὰς δαπάνας τῆς νέας παραγωγῆς, εὑρίσκεται εἰς οἰκονομικὴν στενοχωρίαν, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν αἱ ξέναι Ἑταιρεῖαι διὰ νὰ πλουτήσωσιν εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν. Ἔτυχε νὰ πέσῃ εἰς χεῖράς μου ὑπόμνημα τῶν καπνεμπόρων καὶ ἰδίως τῶν ξένων Ἑταιρειῶν, αἵτινες ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ, διότι δὲν εἶναι, ὡς λέγουσι, δυνατὸν νὰ ἀνταγωνισθοῦν τὰ καπνὰ εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν, ἐφόσον ἐπιβαρύνονται μὲ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν. Καὶ ἔλεγον ὅτι, ἐπειδὴ τὰ ἑλληνικὰ καπνὰ εἶναι βεβαρημένα μὲ 57% ἐπὶ τῆς ἀξίας των ἐκ διαφόρων φόρων, μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων καὶ μὲ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν, ἔλεγον ὅτι πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀνταγωνισθῶμεν. Τοσοῦτο δὲ μᾶλλον καθόσον ἰσχυρίζονται ὅτι ἐν Βουλγαρίᾳ ὑπῆρξαν πλούσιαι ἐσοδεῖαι ἐφέτος καπνῶν αἵτινες ἐπιπεσοῦσαι εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν ἐδυσχέραναν τὴν κατανάλωσιν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Προσθέτουν δ’ ὅτι μετὰ τὴν συνθήκην τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ Τούρκων οἱ τουρκικοὶ πληθυσμοὶ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, οἵτινες θὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν Τουρκίαν, θὰ μεταφυτεύσωσι τὸν καπνὸν καὶ οὕτω θὰ γεννήσουν νέον πεδίον παραγωγῆς καπνοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Ἀναφέρουσιν ἐπιπροσθέτως ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι τάχα τὰ ἑλληνικὰ καπνά, φύσεως κατ’ ἐξοχὴν εὐγενοῦς, εἶναι ἀνανταγώνιστα, διότι ἡ ποιότης παραγωγῆς τῆς βορείου Μακεδονίας δὲν εἶναι καλυτέρα τῆς τῆς παραγωγῆς τῆς Βουλγαρίας, ἢ τῆς παραγωγῆς τοῦ Καρπενησίου δὲν εἶναι καλυτέρα τῆς τῆς Σαμψοῦντος, ἢ τῆς παραγωγῆς τῆς Θεσσαλίας δὲν εἶναι καλυτέρα εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ὥστε νὰ εἶναι ἐξησφαλισμένον τὸ ἐμπόριον. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν εἶχον καὶ ἐγὼ ἐκφέρει γνώμην, συστήσας τὴν σοβαρὰν προσοχὴν τῆς τότε Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀποκλίνων ὑπὲρ τῆς ἀμέσου καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ. Συνηντήθην τότε τυχαίως μετὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Χατζηκυριάκου τὴν ἑπομένην τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν εἶχον ἐκφέρει τὴν γνώμην μου ἐκείνην. Ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Μὲ ἔκπληξιν δὲ μεγάλην, παρόντος καὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου ἤκουσα παρ’ ἀμφοτέρων ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀληθεῖς, διότι δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῶν πραγμάτων, καθόσον κατὰ στατιστικὰς πληροφορίας τοῦ Ὑπουργείου ὄχι μόνον ἡ ποιότης τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν δὲν εἶναι κατωτέρα τῶν τῆς Βουλγαρίας καὶ Τουρκίας, ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον ὅτι ἡ διεθνὴς παραγωγὴ εἶναι οὐσιωδῶς κατωτέρα τῆς διεθνοῦς καταναλώσεως εἰς τρόπον ὥστε, ἂν τὰ καπνὰ τὰ ἑλληνικὰ ἦσαν κατώτερα τῶν ξένων, πάλιν ἡ κατανάλωσις αὐτῶν θὰ ἦτο ἐξησφαλισμένη εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν. Θὰ ἦτο δέ, μοὶ εἶπον, μωρία τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐὰν κατήργει τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν τοῦ καπνοῦ, διότι θ’ ἀπεξενοῦτο ἑνὸς ὡρισμένου εἰσοδήματος χωρὶς νὰ ὠφεληθοῦν οἱ καπνοπαραγωγοί.

§98ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κατανάλωσις εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἂς βάλῃ 50%.

§99Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ ἔχομεν τὰς πληροφορίας ἐκ τῆς Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἔχομεν τὴν βεβαίωσιν ἑνὸς ἁρμοδίου Ὑπουργείου, μιᾶς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία μᾶς βεβαιοῖ ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς, ἐξ ἄλλου δὲ ἔχομεν τὴν βεβαίωσιν ἑνὸς Ὑπουργοῦ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος σᾶς λέγει ὅτι δέχεται νὰ μειώσῃ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ μίαν πλουτοπαραγωγικὴν πηγὴν τῆς Χώρας, ὁμολογῶ ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σχηματίσω σαφῆ γνώμην διὰ νὰ δώσω ψῆφον εὐσυνείδητον ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Καὶ διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως σχηματισθῇ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παραπεμφθῇ τὸ ζήτημα καὶ ἡ ὁποία νὰ ἐκφέρῃ μίαν ἐμπεριστωταμένην γνώμην εἰς τὴν Συνέλευσιν. Εἰδικώτερον δὲ δὲν δύναμαι νὰ ἐγκρίνω τὴν χορήγησιν τῆς ζητουμένης ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως διαχειρισθῇ κατ’ ἰδίαν βούλησιν τὴν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Φοβοῦμαι τὴν κακὴν αὐτὴν ἀρχήν. Πρόκειται περὶ μιᾶς φορολογίας πολλῶν ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων. Καὶ ἂν καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν νὰ δίδωμεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα νὰ διαχειρίζηται κατ’ ἰδίαν κρίσιν τὸν καθορισμὸν μιᾶς φορολογίας τοσούτῳ σημαντικῆς, δὲν ἠξεύρω μὲ ποῖον δικαίωμα θὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὸν αὐριανὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ καθορίσῃ κατ’ ἰδίαν βούλησιν εἴτε τὸν τελωνιακὸν δασμὸν εἴτε τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου. Καὶ τότε τί ἀπομένει; Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κ. πληρεξούσιοι, θὰ παρεκάλουν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ 4–5 ἡμέρας μέχρις ὅτου ἡ Ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας τὸν σχηματισμὸν προτείνω, ὑποβάλῃ τὸ πόρισμά της. Τοῦτο δὲ θὰ χρησιμεύσῃ πολὺ καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ὅλον τὸν καιρὸν νὰ διαπραγματευθῇ μεταξὺ τῶν Ἑταιρειῶν, διότι θὰ ἔχῃ ν’ ἀντιτάξῃ εἰς αὐτὰς τὸ φάσμα καὶ τὴν ἀπειλὴν ὅτι, ἂν τὸ ποσοστὸν μειώσεως τοῦ φόρου δὲν δικαιολογῆται ἐπαρκῶς, δὲν θὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Συνελεύσεως. Ἐνῷ κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις αἱ Ἑταιρεῖαι ἔχουσαι νὰ κάμωσι μόνον μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εὐκολώτερον θὰ ἐνασκήσωσι τὴν πίεσίν των ἐπ’ αὐτοῦ καὶ εὐκολώτερον θὰ νικήσωσιν ἓν ἄτομον εἰς τὸν οἰκονομικὸν αὐτὸν ἀγῶνα παρὰ μίαν Συνέλευσιν. (Χειροκροτήματα).

§100ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀλίγας μόνον λέξεις, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ σᾶς καταστήσω ἐνημέρους πραγμάτων τινῶν. Δὲν θὰ θίξω τὸ ζήτημα τῆς πολιτειακῆς ἀπόψεως· ἔχω μόνον τοῦτο νὰ εἴπω, ὅτι τὸ πολιτειακὸν ζήτημα ἔμεινεν ἐκκρεμὲς εἰς ἄλλας Χώρας ἐπὶ πολὺ μακρὸν χρόνον, χωρὶς νὰ ἐμποδίζηται ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Βουλὴ νὰ λαμβάνῃ μέριμναν ἐπὶ ζητημάτων λίαν ζωτικῶν. Ὑποθέσατε ὅτι αἱ συζητήσεις παρελκύονται ἐπὶ ἕνα μῆνα, δύο μῆνας· ἔπρεπε ν’ ἀφήσωμεν ἄθικτα ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα τῆς Χώρας; Ἂν δὲ ἡ παροῦσα περίστασις, αἱ πολιτικαὶ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, δὲν ἦσαν συνέχεια μιᾶς ἀνωμαλωτάτης περιόδου, βεβαίως ἐγὼ πρῶτος θὰ ἀπέφευγον νὰ ζητήσω τὴν ἐξουσιοδότησιν τοῦ Σώματος, ἵνα ὁρίσω τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου, ὄχι διότι εὑρίσκω τοῦτο ἀντισυνταγματικόν, προκειμένου περὶ ἐλαττώσεως φόρου, ἀλλὰ διότι θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχω συναρωγὸν τὴν θέλησιν καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Δυστυχῶς, ὅταν οἱ φόροι ἕνεκα τῶν πολιτικῶν συνθηκῶν ἐπεβάλλοντο κατὰ τρόπον ἀνώμαλον, ταχύν, ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων, εἶναι μοιραῖον καὶ ἡ θεραπεία νὰ μὴ δύναται νὰ γίνῃ κατὰ τρόπον ἀπολύτως κανονικόν, δὲν λέγω συνταγματικόν. Καὶ κατὰ τοῦτο, νομίζω, εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις ἐν τάξει, ἐκτὸς ἂν ἤθελέ τις νὰ παρελκυσθῇ ἡ συζήτησις τοῦ ζητήματος ἐπὶ βλάβῃ ζωτικῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων. Ὁ κ. συνάδελφος ἐμνημόνευσε τῆς γνώμης τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Χατζηκυριάκου. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιον ὑμῶν ἐμερίμνησε καὶ τὸν κ. Χατζηκυριάκον νὰ προσκαλέσῃ εἰς τὴν μεγάλην σύσκεψιν, τὴν τρίωρον, καὶ τοῦ προκατόχου του Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προκαλέσῃ τὴν γνώμην. Ὁ κ. Χατζηκυριάκος εἶπε τὴν γνώμην του. Ἐπετεύχθησαν στατιστικαὶ διεθνεῖς, αἱ ὁποῖαι κατηρτίσθησαν καὶ ἀπὸ πληροφορίας ἰδιωτῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ τῆς Οἰκονομίας. Ἦσαν παρόντες καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Συνέπιπτον δὲ ἰδιωτικαί τε στατιστικαὶ καὶ δημόσιαι — λέγω ἰδιωτικαί, π.χ. Τραπεζῶν, εἰς τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι, πιστεύω, θὰ εἶναι ἀρκετὰ σημαντικοί, ἵνα ἐπιβάλουν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Μαντινείας τροποποίησίν τινα τῶν σκέψεών του. Ἡ Τουρκία, περὶ τῆς ὁποίας ἐλέχθη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι θὰ ἐγίνετο καπνοπαραγωγὸς Χώρα, ἡ Τουρκία τῷ 1922 ἦτο ἤδη καπνοπαραγωγὸς Χώρα, μὲ τὰ ἠλαττωμένα τότε σύνορα· φαίνεται δὲ ὅτι παρήγαγε περίπου 23 ἑκατομμύρια. Ἐπειδὴ δὲ ἀνεχώρησαν ἐκεῖθεν ἔμπειροι καλλιεργηταί, ἐφέτος θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἥσσονα παραγωγήν, ἐν τούτοις θὰ ἔχῃ 25 ἑκατομμύρια χιλιόγραμμα. Ἡ Βουλγαρία τῷ 1922 παρήγαγεν 22 ἑκατομμύρια καὶ ἐφέτος 44 ἑκατομμύρια. Ἡ Γιουγκοσλαυΐα εἶχε τῷ 1922 ἕνδεκα ἑκατομμύρια, ἐφέτος 16–21 ἑκατομμύρια. Θὰ εἴδετε δὲ ἴσως ἐκ τῶν ἐφημερίδων, τῆς Μέσης Εὐρώπης πρὸ πάντων, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀνταλλαγμάτων τὰ ὁποῖα ἐπέτυχεν ἡ Γιουγκοσλαυΐα ἐκ τῆς συνθήκης της μετὰ τῆς Τσεχοσλοβακίας ἦτο ὑποχρέωσις τῆς Τσεχοσλοβακίας νὰ προμηθευθῇ ὡρισμένον ποσὸν καπνῶν ἀπὸ τῶν μονοπωλίων τῆς Γιουγκοσλαυΐας. Διὰ τὴν Ρουμανίαν, κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν τὴν πληροφορίαν ὅτι ἀπὸ 5 ἑκατομμύρια φθάνει εἰς τὰ 10 ἑκατομμύρια. Ὑπάρχουσι δύο πληροφορίαι, ὅτι ἡ Ρωσία εἶχε περὶ τὰ πέντε ἑκατομμύρια τῷ 1923, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τί εἶχε τῷ 1922. Ἡ Ἑλλὰς τῷ 1922 εἶχε μεταξὺ εἴκοσι δύο ἑκατομμυρίων μέχρις εἴκοσιν ὀκτώ· θέσατε μέσον ὅρον εἴκοσι πέντε. Ἐφέτος εἰς 55 ἑκατομμύρια ἀναβιβάζουσιν αἱ προβλέψεις! Ἐρωτῶ λοιπόν· ὑπάρχει ὑπερπαραγωγὴ ἀπέναντι τῆς καταναλώσεως ἢ ὄχι; Ὑπάρχει ἀτυχῶς. Διὰ τοῦτο μὲ πολλὴν θλῖψιν, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, εἶδον ὅτι, ἂν δὲν θέλωμεν νὰ φονεύσωμεν τὴν χρυσοτόκον ὄρνιθα, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ καταβιβάσωμεν ἢ ἴσως καὶ νὰ καταργήσωμεν τελείως τὸν δασμὸν διὰ τὸ 1923. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸ 1922 εἶναι ἀληθές, ὡς εἶπον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὅτι μέγα μέρος τῶν καπνῶν τοῦ 1922 κατέχεται ἀπὸ τὸ ἐμπόριον. Εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι, ὅταν ἠγόραζον οἱ ἔμποροι, ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψιν των τὸν δασμὸν 20%, καὶ ἐκανόνιζον τὰς τιμὰς ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος εἶπεν ὅτι δὲν ἔχουν νὰ ὑποστοῦν καμμίαν ζημίαν ἀπὸ τὰς αὐξομειώσεις τῆς τιμῆς τοῦ δολλαρίου εἰς δραχμάς. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἔχω κάποιαν ἐπιφύλαξιν. Πάντοτε ἐνδέχεται νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς ζημίαν τινά, ἐὰν προηγόρασαν εἰς δραχμὰς καὶ πρόκειται νὰ πραγματοποιήσωσι τὰ δολλάρια εἰς τιμὴν μικροτέραν. Δύναταί τις ὅμως νὰ εἴπῃ ὅτι ᾧτινι περιέρχεται τὸ κέρδος αὐτῷ ἀνήκει καὶ ἡ ζημία. Καὶ ἐπὶ τούτου γεννᾶται ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν ἔλυσεν ἡ σύσκεψις ἡ γενομένη. Διότι ὑπάρχουν οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι εἶχον συντελεσθῇ αἱ ἀγοραί, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι δὲν εἶχον συντελεσθῇ. Κατ’ ἐμὲ τὸ καθεστὼς τὸ κρατοῦν πρότερον τῆς λεγομένης παρακρατήσεως τοῦ συναλλάγματος, ἀκριβέστερον θὰ ἔλεγον τῆς ἀναγκαστικῆς ἀγορᾶς τοῦ συναλλάγματος ἀπὸ τὸ Κράτος ἐπὶ ὡρισμένῃ διατιμήσει, τὸ σύστημα τοῦτο δὲν διέφερε πολὺ ὡς πρὸς τὴν ἐπιβάρυνσιν ἣν ὑφίστατο ὁ ἔμπορος τότε καὶ τὴν ὁποίαν ὑφίστατο κατόπιν ἀπὸ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν. Εἴτε πάρω ἀπὸ σᾶς 48% τοῦ συναλλάγματος καὶ σᾶς πληρώσω τὸ ἥμισυ περίπου αὐτοῦ ἀπὸ ὅ,τι τιμᾶται τὸ δολλάριον ἢ ἡ λίρα εἰς τὴν ἀγοράν, εἴτε σᾶς ἐπιβάλλω φόρον 20%, χωρὶς νὰ σᾶς πληρώσω τίποτε, καταντᾷ τὸ αὐτὸ περίπου. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι οἱ ἔμποροι ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν των κατὰ πᾶσαν πιθανότητα τὴν ἐπιβάρυνσιν. Ἐὰν ἐζημιώθησαν, δὲν εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους νὰ ὑποστῇ τὴν ζημίαν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, κύριοι, δὲν τίθεται οὕτως. Εἶναι πρακτικόν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κριθῇ κατ’ ἀπολύτους ἀρχὰς τὸ ζήτημα, θὰ ἔλεγέ τις ἴσως ὅτι πρέπει τὸ Κράτος ἢ ὁ ἐκπροσωπῶν αὐτὸ Ὑπουργὸς νὰ παλαίσῃ μὲ τοὺς ἐμπορικοὺς ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἔστω μονοπωλειακὴν ἐξαγωγὴν ἑνὸς ἐμπορεύματος καὶ εἴτε νὰ ἡττηθῇ αὐτὸς ἢ νὰ ἡττηθῶσιν ἐκεῖνοι. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ εἶναί τις πρακτικὸς καὶ νὰ προλάβωμεν μεγίστην ζημίαν τῶν παραγωγῶν, θὰ ἦτο, νομίζω, προτιμότερον νὰ ἔλθωμεν εἴς τινα συμβιβασμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔτεινεν εἰς τοῦτο, ὅπως εἶπον καὶ πρὶν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις ἡ τυχὸν δοθησομένη διὰ τὸ 1922 θὰ εἶναι ἡ ἐλαχίστη, θὰ ἐδίδετο δὲ ὑπό τινας ὅρους, ὧν εἷς ὅτι θὰ ἐξήγοντο συγχρόνως καὶ καπνὰ τοῦ 1923. (Ἐπιδοκιμασίαι). Κατὰ τοιοῦτον τρόπον σκέπτομαι ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ ὑποβοηθήσω τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν τοῦ 1923, ἰδίᾳ κατωτέρων ποιοτήτων, ἔναντι τοῦ μεγίστου ἀνταγωνισμοῦ τοῦ ἐκ τῆς διεθνοῦς ὑπερπαραγωγῆς τοῦ καπνοῦ. Ἐλέχθη, κύριοι, ὅτι αἱ μεγάλαι Ἑταιρεῖαι εἶναι εὐκολώτερον νὰ ἀποπλανήσουν ἓν ἄτομον παρὰ νὰ ἀποπλανήσουν μίαν ὁλότητα. Εἶναι ἓν ζήτημα μέγιστον, ἂν καὶ αἱ ὁλότητες ἀποπλανῶνται δυσκολώτερον ἢ τὰ ἄτομα. Δὲν πρόκειται νὰ τὸ θίξω. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε θὰ προσπαθήσω τὴν ἀνθρωπίνην αὐτὴν ἀδυναμίαν τοῦ νὰ ὑποστῶ πλάνην τινὰ νὰ τὴν ἀποσοβήσω, κατὰ τὸ δυνατόν, συμβουλευόμενος, ὅπως ἔκαμα ἕως τώρα, καὶ τοὺς ἀξιοτίμους ἀντιπροσώπους καπνοπαραγωγῶν μερῶν καὶ ἐμπόρους καὶ εἴ τινα ἄλλον εἰδικόν. Θὰ ἤμην δὲ ὑπόχρεος καὶ εἰς πάντα ὅστις, καὶ ἐὰν τυχὸν δὲν ἤθελεν εἰδικῶς προσκληθῆ, ἤθελε μοὶ συνεισφέρει τὰ φῶτά του. Ἐὰν μετὰ ταῦτα, κύριοι, θέλητε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἔχει καλῶς. Ἄλλως δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. (Χειροκροτήματα).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§102Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου καὶ παρακαλῶ καὶ τοὺς ἄλλους νὰ παραιτηθοῦν. Τὰ πολλὰ λόγια εἶναι φτώχεια! (Χειροκροτήματα).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυβέλος.

§104Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Θεωρῶ καὶ ἐγὼ τὸ ζήτημα ἐξηντλημένον. Ἕν μόνον ἔχω νὰ προσθέσω· ὅτι πᾶσα συζήτησις διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι ἐκεῖνοι ἐκ τῶν ὁποίων δὲν πιέζεται πολὺ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν πρέπει νὰ τυγχάνῃ τῆς εὐμενοῦς ἀκροάσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, ὅταν θὰ κατορθώσῃ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν παγίωσιν αἰσιωτέρων οἰκονομικῶν ὅρων διὰ τὸν Λαόν, θὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σκεφθῇ διὰ τὴν ἄρσιν βαρῶν φορολογικῶν, τὰ ὁποῖα βαρύνουσιν ἰδίᾳ ἐπαρχίας αἱ ὁποῖαι μετὰ μεγίστης δυσκολίας κατορθώνουσιν ἵνα ἀντικρούσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των τὰς οἰκονομικάς.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καταφυγιώτης.

§106Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ δηλώσω ὅτι, ὡς ἐγὼ τοὐλάχιστον φρονῶ, ὑπὸ τῶν φόρων πιέζονται οἱ καπνοπαραγωγοὶ καὶ ὄχι οἱ ἔμποροι. Ἰδίως οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῆς Καρδίτσης κινδυνεύουν νὰ χάσουν τὸ προϊόν των, διότι ἔχει ἐξαχθῆ εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅπου ἔχομεν πληροφορίας ὅτι ἡ κατάστασις δὲν εἶναι καὶ τόσον ὁμαλή. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν δι’ ἓν ζήτημα· διατί, ὅταν θέλωμεν νὰ ἐλαττώσωμεν φόρους, δὲν σκεπτόμεθα πῶς νὰ ἐλαφρύνωμεν τὰς τοπικὰς πιέσεις τοῦ Λαοῦ τοῦ πληρώνοντος τὸν φόρον αὐτοῦ, ἀλλὰ θέλομεν νὰ ἐλαφρύνωμεν τοὺς ἐμπόρους; Διότι περισσοτέρας ὑφίστανται πιέσεις οἱ χωρικοὶ οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἐκ τῆς φορολογίας τῆς δεκάτης παρὰ ἐκ τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ καπνοῦ. Διατί τώρα νὰ σκεπτώμεθα περὶ καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ καπνοῦ καὶ νὰ μὴ εἰσάγηται ἀμέσως νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς δεκάτης; Διότι, κύριοι, θὰ κατελήγομεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ἐὰν ἀντὶ νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος ὁ ἐξαγωγικὸς τοῦ καπνοῦ κατηργεῖτο ἡ δεκάτη.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ λοιποὶ ἐγγεγραμμένοι μοὶ ἐδήλωσαν ὅτι παραιτοῦνται. Οὐδενὸς ἔχοντος τὸν λόγον ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἀναγνωσθῶσι πρῶτον αἱ τροπολογίαι.

§108Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἀπορριφθοῦν αἱ τροπολογίαι. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἔννοια τῆς παραιτήσεως τῶν κ. συναδέλφων ἀπὸ τοῦ νὰ ἀγορεύσουν εἶναι ὅτι ἀποσύρουν τὰς τροπολογίας των.

§109ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§111Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ διασαφισθῇ ἂν ἡ κατάργησις τοῦ φόρου ἢ ἡ μείωσις θὰ γίνῃ διὰ Βασ. Διατάγματος.

§112Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα θὰ γίνῃ διὰ διατάγματος. Δηλῶ δὲ ὅτι τοῦτο θὰ γίνῃ ἐφάπαξ, διότι δὲν ἐννοῶ ἀλλ’ οὔτε καὶ δύναμαι νὰ μεταβάλλω κάθε μῆνα γνώμας καὶ ἀποφάσεις.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1922 Νομοθ. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1831 περὶ χορηγήσεως ἀδειῶν ἐγκαταστάσεως ἀσυρμάτων τηλεγράφων καὶ τηλεφώνων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται ὑπὸ συναδέλφων νὰ προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 15 πρότασις ψηφίσματος. Δέχεται ἡ Συνέλευσις;

§115Ν. ΞΗΡΟΣ. Περὶ τίνος πρόκειται;

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται διὰ τὸ «περὶ προσωρινῆς παραμονῆς ἐκτάκτων καὶ ἡμερομισθίων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, Προνοίας κλπ.»

§117Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§118Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων». Ἔχει ψηφισθῆ κατ’ ἀρχήν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2345 περὶ προσωρινοῦ Ἀρχιμουφτῆ καὶ τῶν Μουφτήδων τῶν ἐν τῷ Κράτει μουσουλμανικῶν Κοινοτήτων κλπ».

§121Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ νὰ λέγητε ὅτι εἶναι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δὲν σημαίνει τίποτε. Τότε νὰ τροποποιήσωμεν τὸν Κανονισμὸν ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ψηφίσεως καὶ νὰ ψηφίζωνται τὰ νομοσχέδια εἰς δύο ἀναγνώσεις.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδήλωσα ρητῶς ὅτι ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις...

§123Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τί ἀντίρρησις θὰ ὑπάρχῃ ἐφόσον δὲν γνωρίζομεν τί ψηφίζομεν;

§124ΙΩ. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὸ ψηφοδέλτιον ἀντὶ τοῦ σφαιριδίου διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Μουφτήδων Εἶναι ἐπεῖγον.

§125Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πολὺ καλά· εἴμεθα σύμφωνοι.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι), Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. —Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς ὑπὸ ἀνταλλαγὴν ὁμογενῶν εἰς δημοτολόγια καὶ μητρῷα ἀρρένων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῇ ἀρχῇ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων τῶν Δημοσίων Ἔργων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ παροχῆς συντάξεως ἧς ἐστερήθησαν οἱ ἀποστρατευθέντες καὶ ἀποταχθέντες ἀξιωματικοί, ἀνθυπασπισταὶ κλπ. ὡς συμμετασχόντες ἢ εὐνοήσαντες τὸ ἀντεπαναστατικὸν κίνημα». Τὸ ψήφισμα θὰ ψηφισθῇ ἅπαξ. Ἑπομένως, ἐὰν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, θὰ εἰσέλθωμεν ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§129Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης γʹ παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 75 τοῦ νόμου 425 περὶ στρατολογίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ ὑποβολῆς εἰς τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων τῶν ἐκδοθέντων μετὰ τὴν 16ην Δεκεμβρίου 1923». Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ν’ ἀναβληθῇ.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§133ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά, κ. Πρόεδρε’ διενεμήθησαν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως)

§135Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τὸ λέγον, κ. Πρόεδρε.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπαναγιώτης.

§137Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἰς τὴν χθεσινὴν ψηφοφορίαν σημειοῦμαι ὅτι ἐψήφισα ὑπὲρ τοῦ ψηφίσματος περὶ ἐπανεκδόσεως τῶν ἐφημερίδων ἐνῷ ἐγὼ δὲν παρέστην κατὰ τὴν ψηφοφορίαν. Παρακαλῶ νὰ διορθωθοῦν.

§138Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, παρέστην καὶ δὲν σημειοῦμαι.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅστις ἔχει παρατηρήσεις νὰ τὰς δώσῃ εἰς τὸν κ. Γραμματέα διὰ νὰ γίνωσιν αἱ σχετικαὶ διορθώσεις.

§140ΙΩ. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ συνάδελφος κ. Πάγκαλος ὡμολόγησεν ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχασεν ἐν μέρει τὸ κῦρός της.

§141Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὰ εἴχετε εἴπει προηγουμένως;

§142ΙΩ. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Ὄχι. Ἐσημειώθησαν κρούσματα χθὲς τὸ βράδυ καὶ θέλω νὰ φέρω τὰς κρίσεις μου λόγῳ τῶν ἐπεισοδίων τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ συνεπεία τῶν ὁποίων ἔχασεν ἡ Κυβέρνησις τὸ κῦρός της. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ κῦρος ἐχάθη ἐν μέρει, διὰ νὰ ἐπαναφέρωμεν δὲ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἔχομεν ὅλοι ὑποχρεώσεις νὰ μὴ κωλυσιεργῶμεν οὔτε νὰ παρεμβάλλωμεν δυσκολίας εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφόσον ἔχομεν ἐπίσημον δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅτι αὐτὸς προσερχόμενος εἰς τὴν κάλπην κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ δημοψηφίσματος ὡς ἄτομον θέλει ψηφίσει ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας φρονῶ ὅτι αἱ παρεμβαλλόμεναι ἐνταῦθα κωλυσιεργίαι καὶ προστριβαὶ οὐδόλως συντελοῦσιν εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Ὅθεν προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ παύσῃ πᾶσα κωλυσιεργία καὶ ἀφοῦ ψηφίσωμεν τὰ ἀπαραίτητα νομοσχέδια νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, ἵνα μετὰ τῶν λοιπῶν πολιτικῶν παραγόντων διαφωτίσωμεν τὸν μὴ πεφωτισμένον Λαὸν ὅπως προσερχόμενος κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ δημοψηφίσματος ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ νέου πολιτεύματος τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα).

§143Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἰς τὴν περίληψιν τῶν ὅσα εἶπον παρελείφθη κάτι τι τὸ οὐσιῶδες.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διόρθωσιν τῶν πρακτικῶν βασίζομαι ἀπολύτως εἰς τὸ ὅτι αἱ διορθώσεις τῶν κυρίων πληρεξουσίων εἶναι ἀκριβεῖς καὶ παρακαλῶ νὰ δίδωνται σημειώσεις καὶ διορθώσεις εἰς τὸν κ. Γραμματέα. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς διωρθώθησαν. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Σῖμος ἔχει τὸν λόγον.

§145ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Φοβούμενος καὶ ὀλιγωρῶν, κ. πληρεξούσιοι πρὸ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συναδέλφων μου τῶν ἐγγεγραμμένων ἵνα ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος δηλῶ ὅτι θέλω εἶσθαι λίαν σύντομος. Θὰ περιορίσω δὲ τὸ θέμα μου ἐπὶ ὡρισμένου σημείου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ περιορισθῶ, κύριοι, ἐπὶ τῶν δημοκρατικῶν σημείων τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος τὰ ὁποῖα θεωροῦνται εὐλόγως ὡς ἀπόκρημνα καὶ ἐγγυτέρας καὶ ὡριμωτέρας ἐρεύνης τῶν πραγμάτων, ἡ ὑπόστασις τῶν ὁποίων φαίνεται ὅτι ὑπερέβη τὸ μέτρον τῆς λαϊκῆς διαισθήσεως ἐκείνων τῶν συναδέλφων ἡμῶν, ἐκείνων ἐκ τῶν μελῶν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τὴν γνώμην τῶν ὁποίων διϊστάμενοι ἱδρύσαμεν τὴν ὁμάδα τῶν Δημοκρατικῶν–Φιλελευθέρων, ἐκ τῆς ὁποίας προῆλθον καὶ τρία ἐπίλεκτα μέλη τῆς Κυβερνήσεως.

§146ΙΩ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συμβατικῶς ἢ τυχαίως;

§147ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Ἀλλ’ ἐπὶ ἑνὸς σημείου τῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων δὲν ὑπάρχει δι’ ἡμᾶς ἐπίμαχος διαφορὰ γνώμης, τοῦ σημείου τῆς παραπομπῆς καὶ τοῦ δυναστικοῦ ζητήματος εἰς λαϊκὸν ψήφισμα. Ἡμεῖς, κύριοι, φρονοῦμεν ὅτι τὸ δυναστικὸν ζήτημα ἐλύθη οὐσιαστικῶς καὶ ὁριστικῶς, ἐπιτακτικὴν δὲ θεωροῦμεν τὴν ἐντολὴν ἡμῶν ὅπως καὶ κατὰ τύπους διευθετήσωμεν τὸ ζήτημα ἐνταῦθα. Τὸ ζήτημα κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν τεθὲν προεκλογικῶς εἶναι λελυμένον μετεκλογικῶς. Μία πολὺ σύντομος ἀνασκόπησις τῶν γεγονότων ἐλπίζω, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι θέλει ἐπιρρώσει τὴν γνώμην ἡμῶν. Ὡς ἐνθυμούμεθα πάντες, ἡ Ἐπανάστασις παρὰ τὰς συκοφαντικὰς φήμας τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν — καὶ ὅταν λέγωμεν ἀντιπάλους ἡμῶν ἐννοοῦμεν τὰ λείψανα τοῦ Κωνσταντινισμοῦ τῶν ὁποίων ἡγεῖτο ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς — προεκήρυξε τὰς ἐκλογὰς διὰ τὴν 2αν Ὀκτωβρίου· ἀπεδέχθη τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος, τὸ ἀπεδέχθησαν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν παρὰ τὰς προσχηματικὰς ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας ἔφερον, ὅτι δῆθεν δὲν πρόκειται νὰ διεξαχθοῦν ἐλεύθεραι ἐκλογαί. Ἡ Ἐπανάστασις διὰ λόγους γνωστούς, διὰ λόγους τεχνικοὺς ἀνέβαλε τὰς ἐκλογὰς διὰ τὴν 2αν Δεκεμβρίου καὶ ἐξεκίνομεν πρὸς τὴν ἡμέραν τὴν ὁρισθεῖσαν διὰ τοῦ διατάγματος. Κύριοι, καὶ ἡμεῖς οἱ φιλελεύθεροι εἴχομεν ἀποδεχθῆ διὰ λόγους συμφιλιώσεως τὴν δυναστικὴν λύσιν ὅπως αὕτη προῆλθε μετὰ τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν τῆς Ἐπαναστάσεως. Ὁ βασιλεὺς ἀφανὴς καθ’ ὅλην τὴν περίοδον ἐκείνην ἐθεωρήθη ὡς ἀνεκτὸς καὶ ἐν τῇ συνειδήσει ἡμῶν, εἴχομεν δὲ πάντες τὴν ἐλπίδα ὅτι ἐβαίνομεν πρὸς μίαν ὁμαλὴν ἀποκατάστασιν πραγμάτων. Ἐπηκολούθησεν ὅμως τὸ γνωστὸν κίνημα τὸ ὀκτωβριανόν, τὸ ὁποῖον τί ἀπέδειξεν; Ἀπέδειξεν ἀκριβῶς τὴν ἀδυναμίαν τῶν πολιτικῶν ἡμῶν ἀντιπάλων, οἱ ὁποῖοι προϊδόντες τὴν ἧτταν αὐτῶν ἠθέλησαν ν’ ἀνατρέψουν τὸ καθεστὼς δι’ ἐκνόμων μέσων. Ἐξεταστέον, κύριοι — δὲν θὰ ἐπιμείνω βεβαίως εἰς γεγονότα πρόσφατα καὶ γνωστὰ δι’ ὅλους — ἐξεταστέον, λέγω, ποία ὑπῆρξεν ἡ συμπεριφορὰ τοῦ βασιλέως κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ὅσον καὶ ἂν ἐτήρησεν ἡ Ἐπανάστασις τὰ προσχήματα διὰ λόγους τάξεως, ἀπεδείχθη ὅτι ἡ ἐνοχὴ τοῦ βασιλέως ὑπῆρξεν ἀναμφισβήτητος. Ἐχάθησαν δύο ἀεροπλάνα πρὸ τῶν ὀμμάτων τῆς ἀνακτορικῆς φρουρᾶς τῆς Δεκελείας, εἰς τὴν ὁποίαν ἔμενεν ὁ βασιλεύς. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ συνταγματάρχης Πουρνάρας εἶχε καταλάβει τὸ Σχηματάρι, ἡ ἀνακτορικὴ φρουρὰ τῆς νυκτὸς ἐκείνης ἔψαλλε τὸν «Γυιὸ τοῦ Ἀητοῦ». Δύο ἐκ τῶν ὑπασπιστῶν τοῦ βασιλέως συνελήφθησαν ὡς συνένοχοι εἰς τὸ κίνημα. Καὶ προβάλλει τὸ ἐρώτημα: ἆρα τυχαῖα ἦσαν τὰ γεγονότα καὶ οὐδὲ κἂν εἴδησιν εἶχεν ὁ βασιλεὺς περὶ τῶν συμβαινόντων; Ἀλλά, κύριοι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἦτο ἐπιβεβλημένον κατόπιν τῆς ἀποκαλύψεως τῆς συνενοχῆς τῶν δύο ἐπαναστατῶν, δὲν ἦτο, λέγω, ἐπιβεβλημένον νὰ προβῇ ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος εἰς πρᾶξίν τινα ἡ ὁποία νὰ τὸν ἐξιλεώσῃ ἀπέναντι τῆς εὐλόγου ὑποψίας τῆς Δημοσίας Γνώμης; Θὰ ἐζήτει βεβαίως κανεὶς κατιτὶ ἄλλο περισσότερον, μίαν προκήρυξιν ὅπως καταθέσουν οἱ ἐπαναστάται τὰ ὅπλα. Καὶ ὄχι μόνον τοιοῦτόν τι δὲν ἐγένετο, ἀλλ’ οἱ παροικοῦντες τὴν Ἱερουσαλὴμ γνωρίζομεν πάντες ὅτι οἱ ἄνθρωποι τοῦ Παλατιοῦ διεβεβαίουν ὀλίγον μάλιστα πρὸ τοῦ κινήματος ὅτι ὁ βασιλεὺς δὲν θὰ μετέβαινεν εἰς τὴν Σερβίαν, ὅπου εἶχε κληθῆ διὰ νὰ παραστῇ εἰς τὴν τελετὴν τῆς βαπτίσεως τοῦ διαδόχου τῆς Σερβίας, διότι σπουδαῖα γεγονότα πρόκειται νὰ λάβουν χώραν. Γνωρίζετε πάντες, κύριοι πληρεξούσιοι, ποῖοι ὑπῆρξαν οἱ ἐκτελεσταὶ τῆς μὴ ἐκπτώσεως τῆς Δυναστείας ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἐπρυτάνευσεν ἡ μετριοπάθεια καὶ ἀπεφασίσθη νὰ βαδίσωμεν πρὸς τὰς ἐκλογὰς διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ λύσις κατὰ τρόπον ὁμαλόν. Ὁ πολιτικὸς κόσμος ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ προγραμματισθῇ. Καὶ ἐπρογραμματίσθη πρῶτος ὁ ἀντίπαλος ἡμῶν πολιτικὸς κόσμος θέσας αὐτὸς πρῶτος πρὶν ἢ τὸ θέσωμεν ἡμεῖς τὸ ζήτημα τῆς Δυναστείας. Ὁ πολιτικὸς κόσμος ὁ συμμετασχὼν βεβαίως εἰς τὰς δολοπλοκίας τοῦ Μεταξᾶ ἀλλὰ παραμένων πάντοτε ἀντίπαλος τῆς ἰδικῆς μας παρατάξεως ὕψωσε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τὴν συνταγματικὴν σημαίαν. Ἔθηκαν ἑπομένως αὐτοὶ τὸ ζήτημα. Τὸ ὅτι παρητήθησαν, κύριοι, δὲν ἔχει σημασίαν, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, διότι ἡ αἰτία ὑπῆρξεν ἡ ἀντίληψις ὅτι ἡ ἧττα αὐτῶν ἀνεμένετο ἀσφαλῶς κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ποῖοι ἦσαν οἱ λόγοι οἱ σοβαροὶ τοὺς ὁποίους ἔφερον διὰ νὰ δικαιολογήσουν τὴν ἀποχήν των ἐκ τῶν ἐκλογῶν; Ἔφερον τὸ ψηφοδέλτιον. Δὲν ἤθελον δηλαδὴ νὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὴν Ἀττικὴν καὶ τὴν Μακεδονίαν διὰ ψηφοδελτίων. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἐδέχοντο νὰ ψηφίσουν οἱ πρόσφυγες, ἤθελον δηλαδὴ νὰ στερεώσουν τὴν ἰσοπολιτείαν εἰς τὰ θύματα τῆς ἰδικῆς των πολιτικῆς. Ἐπικειμένων τῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι, ὡς γνωστόν, ἀνεβλήθησαν ἐπὶ 15 ἡμέρας, ἡ ἡμετέρα παράταξις, τῶν λεγομένων Δημοκρατικῶν–Φιλελευθέρων, προέβη εἰς τὴν δημοσίευσιν ἐκλογικοῦ προγράμματος. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταπονήσω τὴν Συνέλευσιν ἀναγινώσκων ὁλόκληρον τὸ πρόγραμμα. Ἐπιτρέψατέ μοι ὅμως νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις ἐκ τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ τέλους, διότι πρόκειται νὰ καθορίσωμεν τὴν θέσιν ἡμῶν ὡς ὁμάδος εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. (Ἀναγινώσκει:) «Ἡ πολιτειακὴ κρίσις, ἥτις ἐγεννήθη μετὰ τὸ ἀδελφοκτόνον κίνημα τῆς 21ης Ὀκτωβρίου, προυκάλεσε δυστυχῶς μίαν θεμελιώδη διαφωνίαν εἰς τοὺς κόλπους τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἥτις ἐπέβαλε τὴν δημιουργίαν τοῦ κόμματος τῆς ἡμετέρας παρατάξεως, εἰς ὃ ἐδόθη ἡ προσωνυμία τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων–Δημοκρατικῶν. «Πεπεισμένοι ἀκραδάντως ὅτι ἡ παραμονὴ τῆς ἐκπεσούσης Δυναστείας εἶναι ἀδύνατος, μετὰ τὰς ἐθνικὰς συμφορὰς, ὧν ἐγένετο ἀφορμή, ἂν μὴ ἔνοχος ἐκ προδοσίας, ἰδίᾳ μετὰ τὴν τελευταίαν στάσιν, πρωτουργὸς τῆς ὁποίας ὑπῆρξεν ἀπὸ τοῦ 1915 τεθεὶς εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Αὐλῆς περισσότερον Γερμανὸς ἢ Ἕλλην ὁ Μεταξᾶς, ἐθεωρήσαμεν καθῆκον ἡμῶν πρὸς τὴν Χώραν ν’ ἀναπετάσωμεν τὴν δημοκρατικὴν σημαίαν καὶ ν’ ἀγωνισθῶμεν πάσῃ δυνάμει ὅπως αἱ τύχαι τοῦ Ἔθνους ἐφεξῆς ἀνατεθῶσιν εἰς τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν ὑπὸ πολίτευμα καθαρᾶς καὶ οὐχὶ βασιλευομένης Δημοκρατίας». Κατέληγε δὲ τὸ ἐκλογικὸν ἡμῶν πρόγραμμα οὕτω: (Ἀναγινώσκει). «Ἡ σημερινὴ Δυναστεία εἶναι ἓν πυορροοῦν φλογῶδες ἀπόστημα εἰς τὸν ἐθνικὸν ὀργανισμὸν καὶ πρέπει νὰ ἐγχειρηθῇ, ἄλλως θὰ πάθῃ καθολικὴν σῆψιν ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ εὐθύνη θὰ πέσῃ ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἵτινες δειλιῶσι νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐνδεδειγμένην ταύτην ἐγχείρησιν. Τὴν εὐθύνην ταύτην δὲν θέλομεν νὰ φέρωμεν, καλοῦμεν δὲ πάντας τοὺς ὁμόφρονας ἐκ τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἐνισχύσωσι τὸν ἀγῶνά μας, ἀγῶνα ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς σωτηρίας τῆς κοινῆς Πατρίδος, ἥτις ἀπὸ ὀκτὼ ἐτῶν ἐγένετο πεδίον πάλης μεταξὺ Λαοῦ καὶ Δυναστείας καὶ μεταπίπτει ἀπὸ ἐπαναστάσεων εἰς ἐπαναστάσεις ἐκ λόγων καθαρῶς δυναστικῶν». Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, ὀλίγας λέξεις τοῦ προγράμματος ἡμῶν, ἵνα καταδηλωθῇ ὅτι ἡ μερὶς ἡμῶν κατῆλθε μὲ ἀναπεπταμένην τὴν σημαίαν ἐπὶ τοῦ δυναστικοῦ ζητήματος. Ἐπεφυλάχθημεν βεβαίως εἰς τὸ πολιτειακὸν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐξωτερικοὺς κινδύνους τοῦ Κράτους. Αἱ ἐκλογαὶ εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν παρουσίαν εἰς τὴν παράταξιν ἡμῶν 118 πληρεξουσίων, πλὴν τῶν ἄλλων τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως». Πλὴν ὅμως τούτου καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐκ τῆς ἑτέρας ὁμοιογενοῦς παρατάξεως, τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, προέβησαν μετὰ τῶν ἄλλων εἰς τὴν σύνταξιν πρωτοκόλλου ὑπογραφέντος παρὰ μεγάλης μερίδος ἐκ τῶν Συντηρητικῶν– Φιλελευθέρων, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Δυναστεία ἐκηρύττετο ἔκπτωτος. Ἐπηκολούθησεν ἡ ἐνέργεια τοῦ στρατιωτικοῦ κόσμου, ἡ ὁποία τί ἦτο, κ. συνάδελφοι; Κύρωσις τῆς λαϊκῆς θελήσεως, ἥτις ἐξεδηλώθη κατὰ τὰς ἐκλογάς. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω ἕκαστον ἐξ ὑμῶν, εἰς οἱανδήποτε καὶ ἂν ἀνήκῃ παράταξιν, ἂν ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων, ἡ θέλησις τοῦ Λαοῦ ἐκ τοῦ ὁποίου προήλθομεν, δὲν ἦτο σαφὴς ὡς πρὸς τὴν ἔκπτωσιν τῆς Δυναστείας. Ἦλθεν ὁ Στρατός, ἦλθεν ὁ Στόλος, ὁ ὁποῖος οὐδὲν ἄλλο ἔκαμε παρὰ ἐξετέλεσε τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Ἐκτελεστὴς ὑπῆρξεν ὁ Στρατός. Δὲν ἔχει σημασίαν ἂν τοῦτο ἐγένετο πρὸ τῆς συγκλήσεως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἡ Συνέλευσις δὲν εἶχε παρὰ νὰ κυρώσῃ πρᾶξιν ἥτις διεδηλώθη ἐν τῇ θελήσει τοῦ Λαοῦ. Καὶ ἐρωτᾶται· διατί τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἐπανέλθῃ ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ; Πρὸς τίνα ἀρά γε σκοπόν; Διατί δηλονότι θὰ γίνῃ ἔφεσις πρὸς τὸν Λαόν; Ποῦ ὑπῆρξεν ἔστω καὶ ἁπλῆ ὑπόνοια διαφορᾶς γνωμῶν ὡς πρὸς τὴν διατήρησιν ἢ μὴ τῆς Δυναστείας; Ἄλλαι Δυναστεῖαι, κύριοι συνάδελφοι, ἐθνικαὶ Δυναστεῖαι ἐξέπεσαν τοῦ Θρόνου των διὰ πράξεις πολὺ ἐλαφροτέρας. Καὶ ἂς ἀνατρέξωμεν εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς: Ἡ Δυναστεία τοῦ Ναπολέοντος τοῦ Γʹ μετὰ τὴν μάχην τοῦ Σεδὰν ἐξέπεσεν ἄνευ διατυπώσεως. Ἡ Δυναστεία τῶν Ὀβρένοβιτς μετὰ τὴν μάχην τῆς Σιγδίτσης ἐξέπεσεν ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ Στρατοῦ. Εἰς μάτην προσεπάθησεν ὁ Μιλάνος νὰ διατηρήσῃ τὸν υἱόν του εἰς τὸν θρόνον διὰ τῆς βίας. Ὁ βασιλεὺς τῆς Σουηδίας καὶ Νορβηγίας, ὁ συνετὸς ἐκεῖνος μονάρχης, ὅταν ἔμαθεν ὅτι εἰς τὴν Νορβηγίαν ἐγένετο κίνημα ἀντιδυναστικόν, ὅτι ἐν τῇ Νορβηγίᾳ ἔλαβε χώραν μικρὸν συλλαλητήριον περὶ ἀποσπάσεως τῆς Νορβηγίας ἐκ τῆς Σουηδίας, ὁ ἴδιος εἶπεν ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ κατασταλῇ τὸ κίνημα, δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ προσβάλῃ ψήφισμα λαϊκόν. «Ἀρκεῖ — εἶπεν ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος — ὅτι δὲν μὲ θέλουσιν ὀλίγοι Νορβηγοί· παρακαλῶ νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος ὁ Λαὸς νὰ ἐκλέξῃ τὸν βασιλέα του». (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ διατί νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ξένων Δυναστειῶν; Ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν τὸ ἱστορικὸν γεγονὸς τῆς ἐξώσεως τοῦ Ὄθωνος. Ἑκατοντάδες πολιτῶν πρὸ τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Ἐπαμεινώνδα Δεληγεώργη ἐξέδωκεν ἓν ἁπλοῦν ψήφισμα περὶ ἐξώσεως, ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἐκύρωσε κατόπιν ἡ Συνέλευσις. Εἰς τὸν Μονάρχην ἐκεῖνον προυτάθη ὑπὸ τῶν φίλων του νὰ ἀντιστῇ, νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Πελοπόννησον, ὅπου ὑπῆρχεν ἡ ἰδέα ὅτι οἱ ὀπαδοὶ τῆς βασιλείας ἦσαν περισσότεροι. Ἐκεῖνος ὅμως ἀπεχώρησε λέγων: «Ἄν δὲν μὲ θέλουν οἱ Ἕλληνες, ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ μείνω». Καὶ ἡ Δυναστεία τοῦ Ὄθωνος, ἢ μᾶλλον ὄχι ἡ Δυναστεία, διότι ἦτο μόνος του...

§148Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· δὲν ὑπῆρχε Δυναστεία, ἀλλ’ ὁ Βαυαρικὸς Οἶκος εἶχε δικαιώματα ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου.

§149Σ. ΣΙΜΟΣ. .. ἐξέπεσε δι’ ἑνὸς λαϊκοῦ ψηφίσματος. Καὶ ἆρά γε ἡ Δυναστεία, τῶν Γλύξβουργ ἔχει προσφέρει τόσας ὑπηρεσίας εἰς τὸν Τόπον αὐτόν, εἰς τὴν Ἱστορίαν τοῦ Τόπου αὐτοῦ ἔχει ἀναγράψει σελίδας τόσον λαμπράς, τόσον πολυτίμους ὥστε νὰ γίνῃ διὰ τὴν Δυναστείαν αὐτὴν ἐξαίρεσις, γίνῃ, λέγω, ἡ ἐξαιρετικὴ τιμὴ νὰ ἐπανέλθῃ ἐκ δευτέρου; Πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρωμεν τὰς ἐγκληματικὰς πράξεις τῆς Δυναστείας ἐκείνης. Διὰ νὰ μὴ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰ ἔτη 1915–1919, ἂς ἐπισκοπήσωμεν εἰς γενικὰς γραμμὰς τὴν πολιτικὴν τῆς Δυναστείας αὐτῆς ἀπὸ τοῦ 1920 μέχρι τοῦ 1922. Ἐπανῆλθεν ὁ Κωνσταντῖνος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπανῆλθεν ἐκδικητὴς καὶ τρομοκράτης. Καὶ ἐπανῆλθεν ἡ Δυναστεία ἡ δολοφόνος— ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, τὴν φράσιν, διότι ἐδολοφονήθη ὁ Φατσέας καὶ ἔμειναν καὶ θὰ μείνουν ἄγνωστοι οἱ δολοφόνοι — ἡ Δυναστεία ἡ ὁποία ἦλθε μὲ τὸ πρόγραμμα δῆθεν τῆς συμφιλιώσεως τοῦ Λαοῦ καὶ ἡ ὁποία οὔτε κατώρθωσε κἂν νὰ μάθῃ πῶς ἔλαβε χώραν ἡ πρᾶξις αὕτη. Ἔγινε βδελυρὰ ἀπόπειρα κατὰ τοῦ ναυάρχου Κουντουριώτου, κατ’ ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος ἦτο σύμβολον μιᾶς δόξης, ὁ πρωτεργάτης ἐνδόξων ναυμαχιῶν. Ξέναι Δυναστεῖαι, κύριοι, ξέναι Πρεσβεῖαι ἐφρόντιζον καθ’ ἑκάστην νὰ γίνωνται ἐνήμεροι περὶ τῆς ὑγείας τοῦ ἐνδόξου ναυάρχου καὶ μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Δυναστεία δὲν ἐφρόντισεν οὔτε διὰ τὰ προσχήματα ἁπλῶς...

§150ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§151ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Βεβαίως περὶ αὐτοῦ πρόκειται, ἀλλ’ ἐξετάζομεν σήμερον τὸ τυπικὸν μέρος διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ὁ ἐκπεσὼν βασιλεύς, ὅταν ὑπῆρξε πρίγκιψ ἢ Διάδοχος, ἐτήρησε κἂν καὶ αὐτὰ τὰ προσχήματα. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἂν ὁ Κωνσταντῖνος δὲν ἤχθη μέχρι τῆς ἁβρότητος τοῦ νὰ ἐρωτήσῃ τί γίνεται ὁ λαμπρύνας διὰ δύο ἐνδόξων ναυμαχιῶν καὶ τὸν Θρόνον του, ἆρά γε τόσοι πρίγκιπες, τόσοι βλαστοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον, ὁ τότε Διάδοχος τοῦ Θρόνου δὲν ἠδύνατο νὰ διαφωνήσῃ πρὸς τὸν πατέρα καὶ νὰ ζητήσῃ μίαν πληροφορίαν περὶ τῆς ὑγείας τοῦ ναυάρχου, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ὑπῆρξε φίλος, ὑπῆρξεν οἰκεῖος τῆς Αὐλῆς;

§152Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τέλους ὑπῆρξε καὶ Κουντουριώτης!

§153ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐζήτουν πληροφορίας ἂν ἀπέθανε.

§154ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Βεβαίως ταύτην τὴν πληροφορίαν θὰ ἐζήτουν, ἂν ἀπέθανεν ἢ ὄχι. Ἐδολοφονήθη, κύριοι, ἄλλος πολίτης καὶ συνάδελφος ἐμοῦ, ὁ ἀείμνηστος Καβαφάκης. Ἆρά γε ἐζητήθη ἐκ μέρους τῆς Αὐλῆς μία κἂν πληροφορία, πῶς ἔλαβε χώραν μία τοιαύτη πρᾶξις ὑπὸ Κυβέρνησιν τῆς ὁποίας αὐτὸς ἦτο ὁ ἄγων καὶ φέρων τὰς τύχας; Καὶ ἐνῷ εἰς τὴν λεγομένην Γʹ Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ἐδημιουργήθη κυβερνητικὴ κρίσις, παριστάμεθα δὲ ἡμεῖς εἰς αὐτὴν ὡς μέρος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ διευθύνοντος τὸ κόμμα στρατηγοῦ Δαγκλῆ. Ὅταν δὲ εἰς τὸν βασιλέα ἐκεῖνον ἐγένετο παρατήρησις, ὄχι βεβαίως ἐκ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀλλ’ ἐκ τῶν παρασκηνίων, διατί δὲν ἐκλήθη ὁ στρατηγὸς Δαγκλῆς διὰ νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη του, ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος ἀπήντησε: «Μὰ αὐτοὶ εἶναι ἐχθροί μου!». Τοιαύτη Δυναστεία, κ. συνάδελφοι, εἶναι ἀξία νὰ δώσῃ κατεύθυνσιν εἰς τὰς τύχας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ; Ἔθιξα ὀλίγα τινὰ ζητήματα, διὰ νὰ μὴ καταπονήσω τὴν Συνέλευσιν, τῆς ὁποίας εἶναι πολύτιμος ὁ χρόνος. Ἀλλ’ ἂς ἐξετασθῇ καὶ μία ἄλλη περίπτωσις. Τίθεται ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ ἡ λεγομένη κάλπη τῆς Δυναστείας. Ἐρωτῶ· ἐὰν ἡ κάλπη παρὰ πᾶσαν βεβαίως προσδοκίαν ἔχῃ εἰς τὸ «ναὶ» 10, 20 χιλιάδας ψήφων, προβάλλει τὸ ἐρώτημα, κ. συνάδελφοι, ποία Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ καλέσῃ ἕνα βασιλέα ὁ ὁποῖος ὡς κομματάρχης συνεκέντρωσεν ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν ψήφων; Δύναται πλέον νὰ βασιλεύσῃ τῆς ἑτέρας μερίδος; (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ καὶ ἀντιστρόφως: Ἆρά γε, κ. συνάδελφοι, τὰ «ὄχι», τὰ ὁποῖα θὰ εὑρεθοῦν εἰς τὴν κάλπην ἐκείνην τῆς Δυναστείας, αἱ ψῆφοι τοῦ «ὄχι» θὰ θεωρηθοῦν βασιλικαὶ καὶ μοναρχικαὶ ἐν Ἑλλάδι; Διότι, ἂν ὑπάρχῃ κόσμος ὁ ὁποῖος διίσταται πρὸς ἡμᾶς πολιτικῶς, καὶ πρόκειται νὰ τὸν καλέσωμεν νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ ἡμῶν ἢ κατὰ τῆς Δυναστείας, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον, ἐὰν τὸ δημοψήφισμα ἤθελεν ἀποβῆ ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν μας, τὸν κόσμον ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς καταψηφίσῃ νὰ τὸν θεωρήσωμεν ὡς κόσμον βασιλικόν, διότι εἶναι κόσμος πολιτικός. Κύριοι, θεωρῶ τὴν παραπομπὴν τοῦ ζητήματος τοῦ δυναστικοῦ καὶ πάλιν ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ ὡς σφάλμα μέγα. (Χειροκροτήματα). Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὁ μέγας ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς μίαν πρόκλησιν βουλευτοῦ Εὐβοίας εἰπόντος ὅτι καλὸν θὰ ἦτο πρὸς εἰρήνευσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ ἴδιος τὸν Κωνσταντῖνον ἐκ τῆς ἐξορίας, ἐνθυμοῦμαι, λέγω, τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων δηλοῦντα: «Καὶ ἐὰν μόνος ἀπομείνω ἐξ ὅλων τῶν Ἑλλήνων, οὐδέποτε θὰ συγκατανεύσω ἵνα ἐπιστρέψῃ ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος». (Χειροκροτήματα). Δυστυχῶς ὅμως, διότι διεπράχθη τὸ σφάλμα νὰ τεθῇ τὸ προσωπικὸν αὐτὸ ζήτημα κατὰ τὰς ἐκλογάς, ἔγινε τὸ ἀντίθετον τῆς ἐπιθυμίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἀπειρότεροι ἐκλογεῖς πολλάκις δὲν ψηφίζουν ἐπὶ θέματος τὸ ὁποῖον καθορίζει ἡ διανοητικότης τοῦ παραπέμποντος τὸ ζήτημα. Ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι ὄχι μόνον ἁπλοῦν σφάλμα ἀλλὰ καὶ ἐπικίνδυνον ἡ παραπομπὴ εἰς τὸν Λαὸν ζητήματος κατ’ ἐμὲ λελυμένου. Εἶχεν εἴπει —καὶ εὐλόγως— ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι μετὰ τὸ μεγαλούργημα τῆς συνθήκης τῶν Σεβρῶν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἤθελεν ἀποδώσει τὸν φόρον τῆς τιμῆς καὶ τῆς εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν δημιουργὸν τῆς μεγάλης Ἑλλάδος. Εἶχεν εἴπει ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἐκ τῶν νέων ἐκλογῶν ὀφείλει νὰ ἐντοιχίσῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ Βουλευτηρίου μίαν πλάκα ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ἐξέπεσε τοῦ Θρόνου διότι κατεπάτησε τὸ Σύνταγμα καὶ κατεπρόδωσε τὰς ἐλευθερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Κύριοι, τότε μὲν δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ εὐχὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· ἐπῆλθον τὰ ἀντίθετα ἀποτελέσματα, ἐπῆλθεν ἡ καταστροφὴ τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος. Καὶ μετὰ δύο ἔτη, ὅτε καλούμεθα ἡμεῖς ὅπως ἀποδώσωμεν τὴν ἱστορικὴν δικαιοσύνην, ἔπρεπεν ἀντὶ τῆς ἐπιγραφῆς, τὴν ὁποίαν ὁ Ἀρχηγὸς ἡμῶν ἐζήτησε, νὰ στηθῇ μία πλάξ, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις κηρύξασα ἔκπτωτον τὴν Δυναστείαν τῶν Γλύξμπουργ ὡς προδώσασαν τὰς παραδόσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καταλύει ἐφεξῆς τὸν θεσμὸν τοῦ κληρονομικοῦ ἄρχοντος, ὁ ὁποῖος ἀπεδείχθη ἀκατάλληλος διὰ τὰς παραδόσεις καὶ τὴν φύσιν τοῦ Ἕλληνος. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ἡ μορφὴ τῶν πολιτευμάτων μεταπολεμικῶς ἀπώλεσε τὴν ρωμαντικὴν ὡραιολογίαν της. Εἶναι ζήτημα πραγματικῆς ἀνάγκης σήμερον. Ἐὰν μετὰ 100 ἔτη ἐλευθέρου βίου ἀποδειχθῶμεν ἀνίκανοι νὰ αὐτοδιοικηθῶμεν—διότι τοῦτο σημαίνει Δημοκρατία—, οὐδεμία ξένη Δυναστεία δύναται νὰ μᾶς καταστήσῃ εὐτυχεστέρους. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν, κ. συνάδελφοι, τὴν διαδικασίαν τῶν δύο ψηφισμάτων συμφώνως πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, φρονῶ ὅτι θὰ περιέλθῃ ὁ Τόπος εἰς δυσχερείας. Καὶ βεβαίως θὰ τὰς ἀναδεχθῇ εἰς ἀκέραιον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἡ Συνέλευσις, ἢ μᾶλλον τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς Συνελεύσεως τὸ ὁποῖον ἔχει σαφῆ τὴν ἐντολὴν τῶν ἐκλογέων του, ὅπως τὸ δυναστικὸν ζήτημα θεωρῇ λελυμένον καὶ τυπικῶς μόνον ζητήσῃ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως, φρονῶ, λέγω, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐμμείνῃ ἐν τῇ ἀποφάσει αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης.

§156Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, οἱ ἐνθουσιασμοὶ ἤδη ἐκόπασαν καὶ οἱ ἡρωϊσμοὶ ἐγήρασαν. Πάντες ἀποβλέπομεν εἰς τὴν κάρπωσιν ἀγαθῶν εἰρήνης ὑπεισελθόντες εἰς τὸν κάματον ἐξ οὗ ἀναγκαίως ἠρεμοῦμεν. Καὶ ἀπεκτήσαμεν μίαν εἰρήνην, εἰρήνην ἔστω τιμίαν, ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἀνακτήσωμεν τὴν ἡσυχίαν, εἴμεθα δὲ τόσον κουρασμένοι, ὥστε πιστεύει τις ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς ἕνα σταθμόν, εἰς τὸ τέρμα ἴσως, τῆς ἡσυχίας μας καὶ ἐζητήσαμεν μαζὶ μὲ τὴν τιμίαν εἰρήνην καὶ τὴν ἀνάπαυσίν μας. Δι’ αὐτὸ πιστεύω ἀκραδάντως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αἱ δηλώσεις αἱ προγραμματικαὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συσφίγξεως δεσμῶν φιλικῶν πρὸς τὰς τρεῖς Μεγάλας Δυτικὰς Δυνάμεις καὶ πρὸς τοὺς γειτονικοὺς λαοὺς ἱκανοποιῇ ἀπαραιτήτως τὸ συναίσθημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἀπηχοῦσι βαθύτατα καὶ τὸ αἴσθημα ὅλων ἡμῶν. Ἀπηχοῦσι δὲ βαθύτατα τὸ συναίσθημα τοῦτο, διότι ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὅστις τοσούτους κατέβαλεν ἀγῶνας καὶ τόσον ἔχασεν αἷμα καὶ χρῆμα εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ πόδια ἑνὸς βασιλιᾶ, ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, λέγω, θέλει ἤδη τὴν γαλήνην. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως αἱ δηλώσεις αὗται εἶναι ἄξιαι μνείας καὶ ἐξάρσεως, διότι τερματίζουν καὶ ἐσωτερικῶς μίαν συκοφαντίαν πολιτικὴν τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν παραλείπουσιν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ διαδίδωσιν ὅτι ὁσάκις τὸ κόμμα ἡμῶν ἔρχεται εἰς τὴν Ἀρχὴν δὲν ἔχει παρὰ πολεμοχαρεῖς διαθέσεις, καὶ ἐκμεταλλεύονται τὴν κόπωσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν εὐπιστίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὃν καὶ εἰς ἄλλα συνήθως καὶ πλειστάκις ἐξεμεταλλεύθησαν ἵνα κερδίσωσι πολιτικὸν ἔδαφος εἰς βάρος τῆς ἁγνῆς ἱστορίας τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐκ τοῦ ὑπολοίπου μέρους τῶν δηλώσεων τῶν προγραμματικῶν τῆς Κυβερνήσεως οὐδεμίαν ἄλλην θὰ εἶχον νὰ διατυπώσω ἀμφιβολίαν, εἰμὴ νὰ δώσω τὴν ἐκτίμησίν μου καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην μου μὲ μίαν μόνον ἐπιφύλαξιν, τὴν ἐπιφύλαξιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀναλογικῆς ψήφου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου, ὅταν ἐν καιρῷ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον πρὸς συζήτησιν, θὰ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας καθὼς καὶ τὰς ἀντιρρήσεις μου, ἂν ὑπάρξωσι τοιαῦται. Ἀλλὰ προβάλλονται πρὸ ἡμῶν δύο οὐσιώδη, οὐσιωδέστατα, ζητήματα ἔκ τε τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ τοῦ τετελεσμένου γεγονότος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ψηφίσματος τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως. Καὶ ταῦτα εἶναι τὸ δυναστικὸν ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ πολιτειακόν, δηλαδὴ ποίαν μορφὴν νὰ δώσωμεν εἰς τὸ πολίτευμά μας. Κύριοι, πιστεύω ὅτι πᾶς ἐξ ἡμῶν θέλων ἐπὶ τούτου ἀκριβοδικαίως νὰ κρίνῃ καὶ εὐσυνειδήτως νὰ ἀποφασίσῃ ἤθελεν εὑρεθῇ πρὸ ἑνὸς διλήμματος, τὸ ὁποῖον δὲν προβάλλει ἀπὸ λόγους ἐσωτερικῆς διαθέσεως, διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κρίνωμεν μὲ τὴν καρδιάν μας, τότε σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς ὅτι καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς τις ἐκ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκομένων δὲν θὰ ἐνόμιζεν ἑαυτὸν ὑστεροῦντα εἰς ἀποδοχὴν τῶν προτεινομένων. Μολονότι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παραδέχονται τὴν θεωρίαν τῆς δεδηλωμένης, διότι δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι εἰς τὸν βουλευτήν, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὸν πληρεξούσιον, εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ περιορισμὸς τοῦ πῶς πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ, ὅπως αὐτὸς κρίνει συμφερώτερον διὰ τὸ Ἔθνος, μολονότι, λέγω, δὲν πιστεύω εἰς τὴν θεωρίαν ταύτην, ἐν τούτοις, προκειμένου περὶ ἑδραιώσεως ἑνὸς θεσμοῦ πολιτειακοῦ καὶ περὶ ἐκπτώσεως Δυναστείας ὁσονδήποτε μισητῆς καὶ ὀλεθρίας, φρονῶ ὅτι τὸ μεγαλύτερον ἔρεισμα τῆς ἑδραιώσεως ταύτης εἶναι ἡ ἐκδήλωσις τῆς θελήσεως τοῦ Λαοῦ, τὸ ἐρώτημα πρὸς τὸν Λαόν, ὁ ὁποῖος, σημειώσατε, δὲν εἶναι μόνον πείσμων ἀλλὰ καὶ παραπονιάρης.

§157Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὅτε ὅμως πρωτοήλθετε, εἴχετε ἀντίθετον γνώμην.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§159Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ πλέον δέ, κ. συνάδελφοι, σεβόμενος τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπακούων εἰς τὸ πρόγραμμα αὐτῆς, δὲν εἶμαι παντάπασι διατεθειμένος νὰ ἀρνηθῶ ἐμπιστοσύνην πρὸς ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων μου εἶχον τὴν ἔμπνευσιν νὰ παρακαλέσω νὰ ἔλθῃ καὶ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν τῆς ἀνωμάλου τῆς Χώρας καταστάσεως, ἀνωμάλου δὲ καὶ ἕνεκα τῆς ἐξακολουθητικῆς ἀντιδράσεως τοῦ ἀντιπάλου ἡμῶν κόσμου καὶ δι’ ἄλλους λόγους. Ἀναλαβὼν δὲ τὴν εὐθύνην καὶ ἐγὼ τῆς τοιαύτης ἐκκλήσεως πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑποχρεοῦμαι ὁμοῦ μετὰ τῶν ἄλλων ὁμοϊδεατῶν μου νὰ παράσχω ἀπόλυτον τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν ἀναλαβόντα τὴν συμφιλίωσιν τοῦ Λαοῦ καὶ τὸ ἔργον τῆς γαληνεύσεως αὐτοῦ. Ἀλλά, κύριοι, παρὰ πάντα ταῦτα, διὰ νὰ μὴ λησμονήσωμεν τὸ παρελθόν, μετὰ τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Καρασεβδᾶς, δικαιοῦμαι ἐγώ, ὅστις ἄλλοτε ὡμίλησα καὶ δὲν παρέσχον τὴν ἐμπιστοσύνην μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν Βενιζέλου, ὅτε αὕτη εἰσηγήθη τὴν ἐπαναφορὰν εἰς τὸν Στρατὸν τοῦ Κωνσταντίνου καὶ τῶν πριγκίπων, δικαιοῦμαι, λέγω, ἐφόσον δὲν ἔδωσα καὶ τότε τὴν ἐμπιστοσύνην μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, εἰσηγηθεῖσαν τὴν ἐπαναφορὰν τῶν Πριγκίπων, νὰ διακηρύξω τὴν ἀτομικήν μου γνώμην ἐλευθέρως.....(Θόρυβος).

§160Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε πληρεξούσιε, ἐγὼ δὲν ἔκαμα τὴν διακοπὴν διὰ νὰ σᾶς κατηγορήσω, τὴν ἔκαμα διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖον ἦτο τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως καὶ ἀπὸ ποίους μετεβλήθη αὐτό.

§161Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. ... Παρὰ πάντα ταῦτα, λέγω, δικαιοῦμαι νὰ διακηρύξω ἀπεριφράστως τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὅτι θεωρῶ ὕπατον τῆς Πατρίδος συμφέρων νὰ μὴ ἐπανέλθῃ καὶ ἐπανιδρυθῇ ἐπὶ τοῦ Θρόνου τοῦ Ἑλληνικοῦ ἡ Δυναστεία τῶν Γλύξμπουργ. Καὶ νομίζω ὅτι πρὸς τὴν γνώμην ταύτην θὰ ταχθῇ σύσσωμος ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσωμεν τὰ δεινὰ καὶ τὰς συμφορὰς τὰς ὁποίας ἐπεσώρευσεν ἡ Βασιλικὴ αὕτη Οἰκογένεια ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, τῶν Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Ἡ βασιλικὴ αὐτὴ Οἰκογένεια εἶχε τὴν θανάσιμον ἰδέαν νὰ πιστεύῃ ὅτι εἰς τὸ χέρι της ἦτο νὰ δίνῃ καὶ νὰ παίρνῃ κατὰ τὴν ἐλευθέραν της βούλησιν. Ἐπίστευεν ὅτι τὰ πολιτικὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα καθώριζεν ὁ συνταγματικὸς ἡμῶν χάρτης εἶχεν ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ τὰ περιορίζῃ ἢ κανονίζῃ, μὴ ἔχουσα νὰ δώσῃ λόγον εἰς οὐδένα — ὡς εἶπεν ὁ Δὸν Κιχώτης ἐκεῖνος βασιλεύς — παρὰ μόνον εἰς τὸν Θεόν. Ἐνόμιζεν ἐκεῖνος ὅτι ἦτο ἡ ῥίζα τοῦ Ἔθνους, ἀπόλυτος κύριος αὐτοῦ, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μίαν πρωΐαν τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1915 ἔρριψε τὸν κύβον ὑψώσας τὴν θέλησίν του ὑπεράνω τοῦ κυριάρχου Λαοῦ. Οὐδείς, κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ τὰ θύματα τῶν χιλιάδων ἀνασκολοπισθέντων Ἑλλήνων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ τις τὰ θύματα τῆς Μ. Ἀσίας. Ἔσπειρεν ἄπειρα ἑλληνικὰ κόκκαλα διὰ νὰ στοιχειώσῃ, διὰ νὰ ἑδραιώσῃ τὸν κλονιζόμενον Θρόνον αὐτοῦ. Ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως ἔχυσεν ἄπειρον ἑλληνικὸν αἷμα διὰ νὰ βάψῃ τὴν βασιλικὴν πορφύραν. Δυναστεία ἡ ὁποία καὶ τὰς Ἑλληνικὰς οἰκογενείας ἐξεπόρνευσε καὶ τὰς συνειδήσεις μωρῶν αὐλοδούλων διέφθειρε, Δυναστεία ἡ ὁποία κατέστρεψε τὰ οἰκονομικὰ τῆς Χώρας, Δυναστεία ἡ ὁποία ἐδημιούργησε τοσαύτας συμφορὰς καὶ ἡ ὁποία καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἀγωνιώδεις προσπαθείας τοῦ Ἔθνους, ὅπως ἀποφύγῃ τὴν πλήρη καταστροφὴν δὲν ὤκνησε νὰ ὁπλίσῃ χεῖρας ἀδελφῶν κατ’ ἀδελφῶν δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι θεμιτόν, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν Θρόνον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ἀφοῦ μάλιστα οὗτος παρεσκευάσθη, ὡς ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, μὲ τὰς ὑγιεστέρας δημοκρατικὰς ἰδέας, νὰ παλινορθώσῃ βασιλέα μέλος τῆς ἀδιορθώτου καὶ κακοποιοῦ αὐτῆς Δυναστείας. Ἀλλά, κύριοι, ἐνῷ τοιαύτη καὶ τοσαύτη, ὡς πιστεύω, ὁμογνωμοσύνη ὑπάρχει μεταξὺ ὅλων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν εἰμὴ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἰδεῶδες, ἐνῷ τοιαύτη ὑπάρχει μεταξὺ ἡμῶν ὁμογνωμοσύνη, διαφωνοῦμεν, ὡς γνωστόν, εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐκπτώσεως τῆς Δυναστείας αὐτῆς καὶ ὄχι εἰς τὸ πολιτειακὸν ζήτημα. Οἱ ἀξιότιμοι προκλήσαντες μεταξὺ τῶν ἄλλων σοβαρῶν καὶ σπουδαίων ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν, ὥστε νὰ ζητοῦν παρ’ ἡμῶν καὶ μόνον τὴν λύσιν τοῦ δυναστικοῦ ζητήματος, προβάλλουσι καὶ τοὺς ἑξῆς δύο οὐσιώδεις λόγους· προβάλλουσι τὸ ὅτι ἐδημιουργήθη δεδικαιολογημένως ἓν γεγονὸς τετελεσμένον καὶ τὸ ὅτι θὰ εἶναι τρομακτικὸν καὶ ἐπικίνδυνον καὶ μεγάλη τῆς Πατρίδος συμφορά, ἐὰν τὸ ζήτημα τοῦτο παραδώσωμεν εἰς χεῖρας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὑποκειμένου εἰς παραπλάνησιν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ὁ Λαὸς πρόκειται νὰ εὑρεθῇ πρὸ μιᾶς δεξιωτάτης παραστάσεως τοῦ διαζευχθέντος τὴν ἀλήθειαν καὶ πεπωρωμένου τὴν ψυχὴν ἀντιπάλου ἡμῶν πολιτικοῦ κόσμου καὶ εἶναι κίνδυνος νὰ διαφθαρῇ καὶ διὰ χρημάτων καὶ δι’ ἄλλων παραστάσεων καὶ οὕτω νὰ διακινδυνεύσῃ τὸ ὕψιστον τῆς Πατρίδος συμφέρον· διότι ὄντως θὰ ὑπάρξῃ μία μερὶς ἡ ὁποία δὲν θὰ ἀφήσῃ ποτὲ νὰ ἐπανιδρυθῇ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου ὁ δυνάστης ἐκεῖνος ὁ τόσον κατηγορηθεὶς παρ’ ἡμῶν. Κύριοι, εἶμαι δημοκράτης καὶ δημοκράτης ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι ἡ Χώρα ἡμῶν ἡ Ἑλληνικὴ δὲν ἔπρεπεν εἰς οὐδεμίαν ποτὲ στιγμὴν νὰ ἔχῃ ἄρχοντα ἄλλον ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἤθελε νὰ ἐκλέξῃ αὐτὴ καὶ δὴ προερχόμενον ἀπὸ τοὺς κόλπους αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ πιστεύσω ὅτι εἰς τὰς δημοκρατικάς μου ἀντιλήψεις θὰ ἐνυπῆρχε τοῦτο, νὰ μὴ θελήσω τουτέστι νὰ σεβασθῶ τὴν κυριαρχίαν τοῦ Λαοῦ καὶ νὰ μὴ θελήσω ἐγώ, ὅστις πρὸ μικροῦ κατηγόρησα μὲ τὰ ζωηρότερα χρώματα καὶ ἀπήγγειλα δριμὺ κατηγορητήριον κατὰ τῆς Δυναστείας ἐκείνης διότι δὲν ἐσεβάσθη τὴν κυριαρχίαν τοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ἡ λύσις τοῦ ἐπικινδύνου τούτου ζητήματος νὰ προέλθῃ ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὀφείλομεν νὰ μὴ δυσπιστῶμεν, κύριοι, εἰς τὸ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὴν ἐντεῦθεν ἐκφερομένην καὶ τὴν ὁποίαν γνώμην ἀναμένει παρ’ ἡμῶν ἵνα κυρώσῃ καὶ αὐτὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θέλομεν. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ἀποφασίσωμεν ἡμεῖς ὅτι εἶναι ὕπατον τῆς Πατρίδος συμφέρον νὰ μὴ ἐπανέλθῃ ἡ Δυναστεία αὕτη καὶ νὰ εἶσθε πεπεισμένοι ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς θὰ κυρώσῃ τὴν γνώμην ἡμῶν ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συντάξεως τῆς Χώρας εἰς Δημοκρατίαν.

§162ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τί ἐννοεῖτε κ. συνάδελφε;

§163Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Νὰ μὴ τεθῇ καθόλου ζήτημα δυναστικόν, ἀλλ’ ἁπλῶς πολιτειακόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§164ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Συμφωνοῦμεν πληρέστατα.

§165Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐξηγῶν, κύριοι, τὴν γνώμην μου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ζήτημα δυναστικὸν πρὸ τοῦ Λαοῦ, δηλῶ ὅτι ὑποστηρίζω τοῦτο ὄχι διότι δυσπιστῶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ἀλλὰ διότι φρονῶ ὅτι τὸ μόνον ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ὀφείλει νὰ εἶναι καθαρόν, εἶναι δὲ τὸ πολιτειακόν. Εἰς κάθε πρᾶξίν μας πρέπει νὰ ἀποδίδωμεν τὴν ἔννοιαν τῆς σκοπιμότητος ἀλλὰ καὶ τῆς πρακτικότητος. Ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀποφανθῇ ὑπὲρ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, τίς λόγος ὑπάρχει νὰ θέσωμεν εἰς αὐτὸν καὶ ζήτημα δυναστικόν;

§166ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Καὶ ἂν ἀποφανθῇ ἀντιθέτως:

§167Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μὴ τὸ φοβεῖσθε. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἓν καὶ μόνον ἐπιθυμεῖ· κατατρυχόμενος ὑπὸ μιᾶς κακοδιοικήσεως, τὴν ὁποίαν ἀφῆκεν ὡς κληροδοσίαν εἰς αὐτὸν ἡ ἐποχὴ τῶν δύο ἐτῶν τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν τὴν τραγικήν μας πτῶσιν καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν τραγικωτέραν περίοδον τῆς ἱστορίας μας, ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, λέγω, κατατρυχόμενος ὑπὸ κακοδιοικήσεως καὶ πιεζόμενος ὑπὸ τῶν λῃστῶν καὶ τῶν ζωοκλεπτῶν, ἓν πρᾶγμα διψᾷ, ἐπιθυμεῖ καὶ ζητεῖ: χρηστὴν διοίκησιν, δικαιοσύνην καὶ ἀσφάλειαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν θέλει εἶναι ὁ παγκάκιστος ἐκεῖνος βασιλεύς. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀνανήψας παρ’ ἡμῶν καὶ μόνον ἀναμένει τὴν κατεύθυνσιν, ἔχων τελείαν ἐπίγνωσιν τοῦ τί ὀφείλει νὰ πράξῃ καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ τὸ πράξῃ. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, σύμφωνος καθ’ ὅλα μὲ ἡμᾶς, ἐπιθυμεῖ νὰ ζήσῃ ὡς Ἔθνος καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ζήσῃ. (Χειροκροτήματα).

§168ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Φραγκούδης. Νομίζω ὅτε ἐλάβομεν τὸ μέτρον νὰ συνερχώμεθα εἰς τὰς 4 καὶ νὰ παρατείνωμεν ἕως τὰς 9 διὰ νὰ μὴ ἐπανερχώμεθα.

§170ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§171Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Αὔριον, κ. Πρόεδρε.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον εἰς τὰς 4 μ. μ. (Ὥρα 7.50′ μ. μ.)