1924.01.30

1,849 rows · 14,039 words · 172 turns

Date: 1924.01.30
Presidency: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Δ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ
Period: Δ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ
Session: —
Source: ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ, VOLUME Α (1924)

Summary (AI-generated)

Automatic summary, in Greek — not part of the edition. Cite the rows. How the summaries were made.

Model: DeepSeek V4.1 Flash · 2026.09.24 · 606 words

Η 11η συνεδρίαση της Δ Συντακτικής Συνέλευσης πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 1924 υπό την προεδρία του Κωνσταντίνου Δ. Ρακτιβάν. Κύρια εργασία της ήταν η δεύτερη συζήτηση επί των άρθρων του σχεδίου νόμου «περί του εξαγωγικού τέλους του καπνού», για το οποίο ο υπουργός των Οικονομικών Ανδρ. Μιχαλακόπουλος είχε υποβάλει τροπολογία που παρείχε στον υπουργό την εξουσιοδότηση να ορίζει με βασιλικό διάταγμα το εξαγωγικό τέλος του καπνού εντός των ορίων των ισχυόντων, δηλαδή να το μειώνει ή να το καταργεί, για μία ή περισσότερες εσοδείες, με ή χωρίς όρους. Ο Μιχαλακόπουλος υποστήριξε ότι η εξουσιοδότηση ήταν αναγκαία για να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις με τους εξαγωγείς και ότι η κατάσταση της αγοράς, λόγω της διεθνούς υπερπαραγωγής, επέβαλλε μείωση ή κατάργηση του δασμού για την εσοδεία του 1923, ενώ για το 1922 η μείωση έπρεπε να είναι ελάχιστη και υπό όρους.

Ο Σπ. Αντωνιάδης ζήτησε την απόρριψη του νομοσχεδίου, προβάλλοντας ότι εγκαινίαζε τη μέθοδο της εξουσιοδότησης των υπουργών να εκδίδουν νομοθετικά διατάγματα οικονομικού περιεχομένου, ότι αντέβαινε στο άρθρο 59 του Συντάγματος και ότι η μείωση φόρου 200 και πλέον εκατομμυρίων θα κατέληγε σε μετάπτωση βαρών σε ασθενέστερες τάξεις. Ο Π. Καλμούχος ζήτησε μέτρα για τα καπνά της Αργολίδας, που έμεναν αζήτητα. Ο Α. Μπακάλμπασης υποστήριξε την κατάργηση του δασμού του 1923, αλλά ζήτησε προσοχή για την παραγωγή του 1921 και 1922, που βρισκόταν στα χέρια εμπόρων, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα ποσού 200 ή 300 εκατομμυρίων. Ο Κ. Πετρίδης ζήτησε εξαίρεση για τα καπνά του Άργους, αλλά τελικά αρκέστηκε σε σύσταση προς τον υπουργό. Ο Δ. Φλωριάς τάχθηκε υπέρ της ολοσχερούς κατάργησης του φόρου από το 1923 και εφεξής, κάνοντας λόγο για εκβιαστική στάση των καπνεμπόρων, όρο τον οποίο ο Μιχαλακόπουλος απέρριψε ως μη δόκιμο. Ο Θ. Κουτούπης υποστήριξε ότι η μείωση έπρεπε να αφορά μόνο την παραγωγή του 1923, που βρισκόταν στους παραγωγούς, και όχι του 1922, που βρισκόταν στους εμπόρους. Ο Ν. Μπακόπουλος, επικαλούμενος στοιχεία του υπουργείου, αμφισβήτησε τους ισχυρισμούς περί αδυναμίας ανταγωνισμού των ελληνικών καπνών και πρότεινε την παραπομπή του ζητήματος σε κοινοβουλευτική επιτροπή, αντιτιθέμενος στην εξουσιοδότηση. Ο Λ. Καταφυγιώτης έθεσε το ερώτημα γιατί δεν προτιμάται η κατάργηση της δεκάτης αντί του εξαγωγικού δασμού.

Κατά τη συζήτηση υποβλήθηκαν δύο προτάσεις δέκα πληρεξουσίων για αναβολή κάθε νομοθετικής εργασίας και προτεραιότητα της συζήτησης του πολιτειακού ζητήματος. Ο Θ. Πάγκαλος υποστήριξε ότι η Συνέλευση όφειλε να συζητήσει πρώτα τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης και το δυναστικό ζήτημα, ενώ ο Γ. Βοραζάνης και άλλοι ζήτησαν να ψηφιστεί αμέσως το επείγον νομοσχέδιο. Μετά από διακοπή δέκα λεπτών λόγω θορύβου, ο Πάγκαλος δήλωσε ότι οι υποβάλλοντες την πρόταση παραιτούνταν υπό τον όρο να συντομευθεί η συζήτηση, και οι δύο προτάσεις απορρίφθηκαν με ολίγους εγερθέντες. Οι πληρεξούσιοι Αθ. Τζώνης και Κ. Νταής ορκίστηκαν μετά τη διακοπή.

Το άρθρο του νομοσχεδίου, όπως τροποποιήθηκε από τον υπουργό, εγκρίθηκε με εγερθέντες τους περισσότερους, ενώ το σύνολο αναβλήθηκε. Η Συνέλευση ψήφισε κατ' αρχήν ή κατ' άρθρον σχέδια νόμου για την τροποποίηση του νόμου 1831 περί αδειών ασυρμάτων, για την παράταση των προθεσμιών αναθεώρησης των εκλογικών καταλόγων, για την τροποποίηση του νόμου 2345 περί Αρχιμουφτή και Μουφτήδων, για την εγγραφή ομογενών υπό ανταλλαγή στα δημοτολόγια, για την επαναφορά απολυθέντων υπαλλήλων των Δημοσίων Έργων και για προσθήκη παραγράφου στο άρθρο 75 του νόμου 425 περί στρατολογίας. Αναβλήθηκαν το ψήφισμα περί συντάξεων των αποστρατευθέντων αξιωματικών και η πρόταση περί υποβολής στην κρίση της Εθνοσυνέλευσης των νομοθετικών διαταγμάτων μετά την 16η Δεκεμβρίου 1923. Μετά τη διόρθωση των πρακτικών, η συζήτηση συνεχίστηκε επί των προγραμματικών δηλώσεων, με ομιλίες των Σπ. Σίμου και Κ. Σταμούλη, που υποστήριξαν ότι το δυναστικό ζήτημα ήταν λυμένο και ότι έπρεπε να τεθεί στον λαό μόνο το πολιτειακό ζήτημα. Η συνεδρίαση λύθηκε στις 7.50 μ.μ. για την επομένη στις 4 μ.μ.

Model: GPT-6 Luna · 2026.09.24 · 704 words

Η 11η συνεδρίαση της Δ Συντακτικής Περιόδου πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 1924 υπό την προεδρία του Κωνσταντίνου Δ. Ρακτιβάν.

Κύριο νομοθετικό θέμα ήταν το σχέδιο νόμου για το εξαγωγικό τέλος του καπνού. Ο υπουργός Οικονομικών Ανδρέας Μιχαλακόπουλος πρότεινε τροποποίηση που θα έδινε στον υπουργό την εξουσία να μειώσει ή να καταργήσει το τέλος, εντός των ισχυόντων ορίων, για μία ή περισσότερες σοδειές και με ή χωρίς όρους. Υποστήριξε ότι οι διαπραγματεύσεις με τους εμπόρους απαιτούσαν ευχέρεια χειρισμών και ότι η μείωση μπορούσε να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών καπνών. Παρέθεσε στοιχεία για αύξηση της παραγωγής στην Ελλάδα και σε γειτονικές χώρες, από τα οποία συμπέρανε ότι υπήρχε υπερπαραγωγή έναντι της κατανάλωσης. Για τη σοδειά του 1922 πρότεινε, αν χρειαζόταν μείωση, να είναι περιορισμένη και να συνδεθεί με την ταυτόχρονη εξαγωγή καπνών της σοδειάς του 1923.

Η συζήτηση ανέδειξε διαφωνία τόσο για την εξουσιοδότηση του υπουργού όσο και για το ποιοι θα ωφελούνταν από τη μείωση. Ο Σπ. Αντωνιάδης αντιτάχθηκε στην ανάθεση νομοθετικής και φορολογικής αρμοδιότητας στην κυβέρνηση, επικαλούμενος τη συνταγματική αρχή ότι φόρος επιβάλλεται με νόμο και προειδοποιώντας για απώλεια δημόσιων εσόδων και ενδεχόμενη μεταφορά φορολογικών βαρών σε ασθενέστερες τάξεις. Ο Θ. Κουτούπης επίσης αμφισβήτησε την παραχώρηση ευρείας διακριτικής ευχέρειας και υποστήριξε ότι τυχόν μείωση για το 1923 θα μπορούσε να ωφελήσει τους παραγωγούς, επειδή μεγάλο μέρος της σοδειάς βρισκόταν ακόμη στα χέρια τους, ενώ η μείωση για το 1922 θα ευνοούσε κυρίως τους εμπόρους που είχαν ήδη αγοράσει τα καπνά. Ο Ν. Μπακόπουλος ζήτησε κοινοβουλευτική επιτροπή και αναβολή, επικαλούμενος τις αντικρουόμενες πληροφορίες για τις συνθήκες της αγοράς και την ανάγκη ελέγχου των στοιχείων.

Αντιπρόσωποι καπνοπαραγωγικών περιοχών περιέγραψαν διαφορετικές πλευρές της κρίσης. Ο Π. Καλμούχος και ο Κ. Πετρίδης αναφέρθηκαν στα καπνά της Αργολίδας και του Άργους, τα οποία χαρακτήρισαν χαμηλής ποιότητας και δύσκολα ανταγωνιστικά, σημειώνοντας ότι παρέμεναν αποθηκευμένα και πωλούνταν, κατά τους ίδιους, σε χαμηλές τιμές. Ο Πετρίδης πρότεινε να εξαιρεθούν τα καπνά του Άργους, αλλά τελικά μετέτρεψε την πρότασή του σε σύσταση προς τον υπουργό. Ο Α. Μπακαλμπάσης περιέγραψε την εξέλιξη της φορολογίας στη Μακεδονία και τη Θράκη και υποστήριξε ότι έπρεπε να καταργηθεί το εξαγωγικό τέλος του 1923, ενώ η μεταχείριση των σοδειών του 1921 και του 1922 απαιτούσε ιδιαίτερη προσοχή, καθώς αυτές βρίσκονταν κυρίως στα χέρια εμπόρων. Ο Δ. Φλωριάς επίσης ζήτησε κατάργηση του τέλους από το 1923 και επισήμανε ότι η πίεση στους εμπόρους μπορούσε, όπως υποστήριξε, να συμπιεστεί στους παραγωγούς μέσω χαμηλότερων τιμών. Ο Λ. Καταφυγιώτης αντιπαρέβαλε το εξαγωγικό τέλος με τη δεκάτη και ρώτησε γιατί δεν εξεταζόταν η κατάργηση της δεύτερης.

Η συζήτηση διακόπηκε από πρόταση δέκα πληρεξουσίων να αναβληθεί η νομοθετική εργασία και να συνεχιστεί η συζήτηση για το πολιτειακό ζήτημα. Ο Θ. Πάγκαλος υποστήριξε ότι η πολιτειακή εκκρεμότητα και η ανάγκη ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση έπρεπε να προηγηθούν. Η πρόταση απορρίφθηκε, αλλά, μετά από νέα παρέμβασή του, οι υποβάλλοντες παραιτήθηκαν προσωρινά από αυτήν με τον όρο να είναι σύντομες οι ομιλίες για το καπνικό νομοσχέδιο. Ακολούθησε διακοπή της συνεδρίασης λόγω θορύβου.

Μετά την επανάληψη, ο Μιχαλακόπουλος διευκρίνισε ότι η μείωση ή κατάργηση θα γινόταν με βασιλικό διάταγμα και εφάπαξ. Το άρθρο, όπως είχε τροποποιηθεί, εγκρίθηκε από την πλειοψηφία, αλλά η συζήτηση επί του συνόλου αναβλήθηκε. Δεν επιλύθηκε, επομένως, η τελική έκταση της φορολογικής ελάφρυνσης ούτε ο χειρισμός της σοδειάς του 1922.

Στη συνέχεια εγκρίθηκαν κατ’ αρχήν ή κατ’ άρθρον άλλα νομοθετήματα: η τροποποίηση των διατάξεων για τις άδειες ασυρμάτων τηλεγράφων και τηλεφώνων, η παράταση των προθεσμιών αναθεώρησης των εκλογικών καταλόγων, η τροποποίηση του νόμου για τον προσωρινό Αρχιμουφτή και τους Μουφτήδες, η εγγραφή ομογενών που είχαν ανταλλαγεί σε δημοτολόγια και μητρώα αρρένων, η επαναφορά απολυμένων υπαλλήλων των Δημοσίων Έργων και προσθήκη στον νόμο περί στρατολογίας. Η συζήτηση για τις συντάξεις αποστρατευμένων ή αποταχθέντων αξιωματικών αναβλήθηκε, όπως και η πρόταση για έλεγχο των νομοθετικών διαταγμάτων που είχαν εκδοθεί μετά τις 16 Δεκεμβρίου 1923.

Στο τέλος συνεχίστηκε η συζήτηση των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησης. Ο Σπ. Σίμος υποστήριξε ότι η έκπτωση της δυναστείας είχε ήδη κριθεί πολιτικά και ότι έπρεπε να τεθεί στον λαό μόνο το ζήτημα του πολιτεύματος. Ο Κ. Σταμούλης, ενώ τάχθηκε κατά της επανόδου της δυναστείας, υποστήριξε επίσης ότι το δημοψήφισμα έπρεπε να αφορά καθαρά το πολιτειακό ζήτημα. Η συζήτηση για τις κυβερνητικές δηλώσεις παρέμεινε ανολοκλήρωτη, καθώς η συνεδρίαση λύθηκε για την επόμενη ημέρα.

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11Η

Τετάρτη 30 Ἰανουαρίου 1924

Προεδρία κ. Κ. Ρακτιβὰν

(Ὥρα 4.20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὅτι: —Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Κ. Ἀλαβᾶνος καὶ Ἑρ. Βαλαρῆς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ συνδρομῆς ὑπὲρ τοῦ ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας Τήνου αʹ) πρὸς κατασκευὴν ἐπειγόντων λιμενικῶν ἔργων ἐν τῷ λιμένι Πανόρμου Τήνου καὶ βʹ) πρὸς ὕδρευσιν τῆς κωμοπόλεως Φαλατάδου Τήνου». —Ὁ πληρεξούσιος κ. Λ. Κατσίνας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων». —Ὁ Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως κ. Α. Δοξιάδης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀπαλλοτριώσεως χώρου παρὰ τὴν Θεσσαλονίκην πρὸς ἵδρυσιν νεκροταφείου τῶν κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον πεσόντων Γερμανῶν καὶ Βουλγάρων Στρατιωτῶν». Συμφώνως πρὸς τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Σήμερον εἶναι ἡμέρα νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ συνεχίσεως τῆς πολιτικῆς συζητήσεως. Τί θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ προταχθῇ.

§2Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄς ψηφισθοῦν προηγουμένως μερικὰ νομοσχέδια.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους τοῦ καπνοῦ». (Ἀναγιγνώσκεται τὸ ἄρθρον μόνον).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπεβλήθη τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§5Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπιθυμῶ νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Συνέλευσιν εἰς τί συνίσταται ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἐπέφερον εἰς τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὑπεβλήθη τὸ πρῶτον, λέγει ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὁρίσῃ τὸ ἐξαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Κατὰ τὴν νῦν τροπολογίαν ὁ ὁρισμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι πάντως κατώτερος τῶν ὁρίων τῶν σημερινῶν, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ τὸν ἐλαττώσῃ ἢ νὰ τὸν καταργήσῃ καὶ δεύτερον ἐπιτρέπεται νὰ τὸν ἐλαττώσῃ ἢ νὰ τὸν καταργήσῃ εἰς τὴν μίαν ἐσοδείαν ἢ εἰς πλείονας ἐσοδείας, καὶ τρίτον ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ τὸν ἐλαττώσῃ ἢ νὰ τὸν καταργήσῃ μετὰ ἢ ἄνευ ὅρων. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ὑποστηρίζεται ἐπαρκῶς, χωρὶς νὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι καὶ εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἀσκεῖται πίεσίς τις ἐκ μέρους ὡρισμένων ἐξαγωγέων διὰ τὴν ἐλάττωσιν. Ἐὰν λοιπὸν δὲν δοθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα νὰ θέτῃ ὅρους τινὰς διὰ τὴν ἐλάττωσιν, τότε εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εὑρεθῇ ἕρμαιον τῆς πιέσεως ἐκείνης. Μετὰ πλείστων ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν καπνοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν ἀντηλλάξαμεν ἤδη τὰς σκέψεις μας καὶ γνωρίζω ἐπακριβῶς ποῖοι εἶναι οἱ πόθοι των. Ἐὰν οἱ κύριοι πληρεξούσιοι θέλουν νὰ ὁμιλήσουν, ἂς ὁμιλήσουν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω δηλ. τὸ ἑξῆς· ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐλαττώσωμεν ἐκ τοῦ δασμοῦ τοῦ 1922 κατά τι ποσοστὸν διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ 1923.

§6ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διατί δὲν τὸ βάζετε εἰς τὸν νόμον;

§7Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ νόμος δίδει τὴν ἑξῆς ἐγγύησιν· ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπερβῶμεν τὰ ὅρια τὰ ὑπάρχοντα. Πάντως ἡ κατάστασις θὰ εἶναι ἐπωφελεστέρα.

§8ΙΩ. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ παρεπεμφθῇ αὐτὸ εἰς Ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖτε τὴν ἀναβολήν, κύριε Ὑπουργέ;

§10Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, δὲν τὴν ζητῶ, ἀλλὰ λέγω ὅτι δυοῖν θάτερον ἢ θὰ δώσητε τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἐπιφυλασσόμενοι βραδύτερον νὰ ἐκφράσητε τὴν δυσπιστίαν σας ἢ δὲν θὰ ψηφισθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης.

§12ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, λυποῦμαι διότι διὰ πρώτην φορὰν ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην, διὰ νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὰς δημοκρατικὰς ἀρχὰς καὶ πρὸς τὰς ὑποσχέσεις πρὸς τὸν Λαόν, νὰ προτείνω εἰς ὑμᾶς τὴν ἀπόρριψιν τοῦ πρώτου ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν. Διὰ τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου ἐγκαινιάζεται μία παλαιὰ μέθοδος, ἡ ὁποία εἶχε θεσπισθῆ διὰ πολεμικὰς ἀνάγκας κατὰ τὸ παρελθόν, δηλ. τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῶν ὑπουργῶν νὰ ἐκδίδουν διατάγματα νομοθετικὰ καὶ οἰκονομικοῦ περιεχομένου. Εἶναι περιττόν, νομίζω, νὰ τονίσω τοὺς κινδύνους καὶ τὰ ἄτοπα τῆς τοιαύτης ἐξουσιοδοτήσεως. Ἀκριβῶς δὲ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως φόρου, ἐθεώρησα καθῆκον νὰ προτείνω τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ εὑρεθῇ κατόπιν εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων, διότι δὲν δύναται νὰ παραγνωρισθῇ φυσικὸς νόμος, ὅπως ὁ νόμος τῶν συγκοινωνούντων ἀγγείων σύμφωνα μὲ τὸν ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐλαττωθῇ φόρος τις χωρὶς νὰ παραστῇ ἀνάγκη ἐξευρέσεως νέου φόρου, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω εἰς ποίους ὤμους θὰ πέσῃ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σκόπιμος ἡ ἐξουσιοδότησις καὶ δι’ ἄλλον λόγον· διότι ἐπέρχεται σύγχυσις ἐξουσιῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις τότε νομοθετεῖ, ἡ δὲ Κυβέρνησις διὰ τῶν τελευταίων προγραμματικῶν δηλώσεών της εἶπεν ὅτι δὲν σκέπτεται νὰ ἐπιβάλῃ νέαν φορολογίαν, ἀλλὰ θὰ φροντίσῃ διὰ τὴν καλυτέραν ἀπόδοσιν τῶν ὑφισταμένων φορολογικῶν νόμων.

§13ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ εἰσπράξῃ περισσότερα ἔτσι ἡ Κυβέρνησις;

§14ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εὑρίσκεται ἐν ἀντιθέσει καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου 59 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου. Δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον θὰ κατορθωθῇ, δυνάμει οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς φόρους καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐπέλθῃ τὸ ζητούμενον ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις εἶναι ἀρκετὰ ἁρμοδία νὰ κρίνῃ πότε πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ καὶ πότε νὰ αὐξηθῇ. Ἀλλὰ παρουσιάζεται καὶ ἄλλο ἄτοπον: Εἰς τὴν αʹ παράγραφον τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου ὁρίζεται: (Ἀναγινώσκει) «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως διὰ Β. Διατάγματος ὁρίσῃ τὸ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἴτε εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια εἴτε εἰς συνάλλαγμα ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπιβαλλόμενον ἐξαγωγικὸν τέλος...κλπ.» Εἰς τὴν βʹ παράγραφον ὁρίζεται: (Ἀναγινώσκει) «Τὸ τέλος τοῦτο ὁρίζεται πάντοτε ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν ἀναγραφομένων εἰς τὰ Ν. Διατάγματα... κ. λ. π.» Καὶ ἐρωτῶ ἐφ’ ἅπαξ θὰ ὁρισθῇ ἢ κατ’ ἐπανάληψιν; Διότι ἐκ μόνης τῆς βʹ παραγράφου προκύπτει ὅτι τοῦτο θὰ ὁρισθῇ κατ’ ἐπανάληψιν.

§15Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα· τὸ «ὁρίζεται» εἶναι ἐνεστώς.

§16ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ ἐφ’ ἑνὸς ἄλλου σημείου. Νομίζω ὅτι διὰ τῆς ἐπιδιωκομένης ἐλαττώσεως — καὶ πράγματι πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως —εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὸ Δημόσιον 200 ἑκατομμυρίων καὶ πλέον ἂν αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς.

§17ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ πρόκειται διὰ τοῦ τρόπου τούτου νὰ ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι;

§18ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐξετάζω τὸ ζήτημα ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας. Διὰ τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου θὰ ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι ἴσως κατὰ 200 ἑκατομμύρια. Τὰ 200 ταῦτα ἑκατομμύρια θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην — καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτό — ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ νὰ τὰ λάβῃ ἀπὸ ἄλλας ἀπορωτέρας ἴσως τάξεις. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἂν σκέπτεται νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἀντίκρυσμα τῆς ἐλαττώσεως ταύτης νέους φόρους καὶ ἐπὶ ποίων ὤμων θὰ πέσουν οἱ φόροι οὗτοι. Διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις πρὶν ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν κατάργησιν τῶν φόρων, ἂν δὲν θὰ γίνῃ μετάπτωσις φόρων ἐκ τῶν ἰσχυρῶν ὤμων τῶν ἐμπόρων εἰς τοὺς ἀδυνάτους τῶν πτωχῶν καλλιεργητῶν, διότι γνωρίζω ὅτι ὁ φόρος οὗτος ἐκρατήθη ἐκ τῶν πτωχῶν καλλιεργητῶν, ἀφοῦ ὑπελογίσθη ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἀγορᾶς τῶν καπνῶν. Συνεπῶς ἐπὶ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης δὲν πρόκειται νὰ κινδυνεύσῃ, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ παραγωγή. Τοὐναντίον μάλιστα νομίζω ὅτι ἡ παραγωγὴ θὰ διευκολυνθῇ, διότι θὰ ἐπιτρέψῃ τὸν ἀνταγωνισμὸν μεταξὺ τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν νὰ ἀγοράσουν καπνὸν εὐθηνότερον τῆς νέας ἐσοδείας, ὁ ὁποῖος δὲν βαρύνεται μὲ μεγάλους φόρους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς οὐσίας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρεκάλουν τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν εἶναι νὰ ζητήσῃ, ὅπως ἔχει δικαίωμα, νὰ λύσῃ αὐτὴ τὸ ζήτημα τοῦ ποσοστοῦ τῆς ἐλαττώσεως, διότι, νομίζω, ὑπάρχουν ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει ταύτῃ ἀρκετοὶ εἰδικοί. Δὲν εἶμαι βεβαίως ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος νὰ ἀμφισβητήσω τὴν οἰκονομικὴν δεινότητα τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, θὰ ἤθελον ὅμως νὰ τονίσω ὅτι πρέπει νὰ ζητηθοῦν τὰ φῶτα καὶ τῶν λοιπῶν συναδέλφων τῶν εἰδικῶν, ἰδίως δὲ νὰ παύσῃ ἡ ἐγκαινίασις τῆς νέας ταύτης μεθόδου, τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, δηλ. ἐκδόσεως διαταγμάτων οἰκονομικοῦ καὶ νομοθετικοῦ περιεχομένου, ἡ ὁποία ἔκδοσις εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνος. (Χειροκροτήματα).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλμοῦχος ἔχει τὸν λόγον.

§20Π. ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὴ λαβὼν γνῶσιν τῆς γενομένης προσκλήσεως ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως παραστῶ εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς προχθὲς καὶ ἀναπτύξω κατ’ αὐτὴν τὴν γνώμην μου, ἀναγκάζομαι σήμερον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου: Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Ἀργολίδος ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους, διότι τὰ καπνὰ αὐτῶν εἶναι τελευταίας ποιότητος, συναγωνίζονται δὲ μὲ τὰ καπνὰ τῆς Μ. Ἀσίας. Μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους τὰ καπνὰ Ἀργολίδος εἶναι ἀζήτητα, κατὰ τὴν περιοδείαν μου δὲ τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἶδον ἀποθήκας πλήρεις καπνῶν 2, 3 καὶ 4 ἐτῶν, ἕνεκα δὲ τούτου ἀναγκάζονται πολλοὶ τῶν καπνοπαραγωγῶν, λόγῳ οἰκονομικῶν λόγων, νὰ προβαίνωσιν εἰς τὴν πώλησιν αὐτῶν εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς, δυσαναλόγους πρὸς τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς. Ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐὰν νομίζῃ δίκαιον νὰ λάβῃ μέτρον τι.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης ἔχει τὸν λόγον.

§22Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι, τὸ σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι συνέπεια τῶν διαφόρων τηλεγραφημάτων καὶ ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας ἀπηύθυναν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς πληρεξουσίους αἱ διάφοροι καπνοπαραγωγικαὶ περιφέρειαι. Αἱ σχετικαὶ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχομεν εἶναι ὅτι τὰ καπνὰ διατρέχουν πραγματικῶς λίαν ἐξαιρετικὴν κρίσιν. Τὸ ζήτημα μᾶς ἀπασχολεῖ ἐπὶ μῆνα καὶ πλέον. Ἀπησχολήθημεν εἰς τὸν Τύπον, ἀπησχολήσαμεν κατ’ ἐπανάληψιν τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, καὶ ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον πραγματικῶς ἀποροῦμεν τὴν στιγμὴν ταύτην εἶναι πῶς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶχεν ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀπεπεράτωσε τὰς σχετικὰς διαπραγματεύσεις μὲ τὰς ἐνδιαφερομένας περιφερείας, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν πραγματικῶς τὴν κατεύθυνσιν ἢ μᾶλλον τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι ἤδη ἀναγκαζόμεθα, λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος τοῦ ζητήματος, νὰ ἀφεθῶμεν εἰς τὸ ἔλεος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς σχεδίου νόμου διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ συγκατάθεσις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως περὶ μειώσεως ἢ καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν καπνῶν, ἐσοδείας δύο καὶ τριῶν ἐτῶν. Πρὶν ἢ γνωρίσω, κύριοι συνάδελφοι, τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου θεωρῶ ἐπιτακτικὸν νὰ διαφωτίσω τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως ἣν ὑπέστη ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς καὶ ἐν γένει οἱ φόροι ἐπὶ τῶν καπνῶν Μακεδονίας καὶ Θράκης. Κύριοι, τὸ σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον τὴν στιγμὴν ταύτην ὑποβάλλεται εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς πολιτικῆς, ἡ ὁποία δὲν ἦτο πολιτικὴ σταθεροποιήσεως τῶν μέτρων, προκειμένου περὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ προϊόντος τῆς Ἑλλάδος. Ὅπως γνωρίζετε, ἡ ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις ἐφήρμοσε κατ’ ἀρχὰς τὸ παρακράτημα τὸ συναλλαγματικόν. Ἀλλαχοῦ ἐπέβαλε παρακράτημα 45%, εἰς ἄλλας περιφερείας 65% καὶ λόγῳ πρὸ παντὸς τῆς διαφορᾶς τοῦ τοιούτου παρακρατήματος τὰ παράπονα καὶ αἱ αἰτιάσεις τῶν καπνεμπόρων ἦσαν πλεῖσται ὅσαι. Τὸ παρακράτημα τὸ συναλλαγματικὸν μετεβλήθη εἰς ἐξαγωγικὸν δασμὸν 20%. Κατόπιν αἰτήσεως τῶν διαφόρων καπνεμπόρων ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς τοῦ 20% διὰ τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1923 ἠλαττώθη εἰς 10%. Καὶ τώρα εὑρισκόμεθα πρὸ νέων αἰτήσεων τῶν καπνοπαραγωγῶν, οἵτινες ζητοῦσι κατάργησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ ἔτους 1923 καὶ συνάμα μείωσιν τοῦ φόρου τῆς δεκάτης, περὶ τῆς ὁποίας δὲν προβλέπει τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον νόμου. Ἀφ’ ἑτέρου ἀντιμετωπίζομεν ἀπαιτήσεις τῶν διαφόρων ξένων ἑταιρειῶν καὶ τῶν καπνεμπόρων, οἵτινες ζητοῦσι κατάργησιν ἢ τοὐλάχιστον μείωσιν τῶν ἐξαγωγικῶν δασμῶν τῆς παραγωγῆς τοῦ 1921 καὶ τοῦ 1922, ἡ ὁποία παραγωγὴ εὑρίσκεται εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν καπνεμπόρων. Κύριοι, προκειμένου περὶ τῶν διττῶν τούτων αἰτήσεων τῶν τε καπνοπαραγωγῶν καὶ καπνεμπόρων, ὀφείλω νὰ δηλώσω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ τοῦ 1923 ἐπιβάλλεται, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδῶ θὰ θελήσωμεν ν’ ἀπαλλάξωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ 1923 ἀπὸ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν, λαμβάνοντες συνάμα ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ καπνὰ τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης εἶναι βεβαρυμένα διὰ τῆς δεκάτης, ἡ ὁποία διὰ τὸ 1923 ἀνέρχεται περίπου εἰς 20%, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου εἶναι ἀρκετὰ δύσκολος ὁ ἀνταγωνισμὸς μὲ τὰ ὅμορα Κράτη, τὰ ὁποῖα ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος πολλαπλασιάζουν τὴν παραγωγήν των. Ἑπομένως ἐρχόμεθα σήμερον νὰ διακηρύξωμεν καὶ νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἢ μᾶλλον τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν κατάργησιν τῶν ἐξαγωγικῶν δασμῶν διὰ τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1923. Δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς δεκάτης, διότι τὸ σχέδιον νόμου δὲν ὁμιλεῖ περὶ αὐτῆς. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ 1921 καὶ 1922, τῆς ὁποίας ἡ ἐσοδεία δὲν εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν ἀλλὰ εἰς χεῖρας ἐμπόρων, θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαχειρισθῇ τὸ ἐν λόγῳ ζήτημα μὲ ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην προσοχήν, διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραιτηθῇ, ὑπὸ τύπον δωρεᾶς, ἑνὸς ποσοῦ 200 ἢ 300 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον εἶναι κεκτημένον πλέον δικαίωμα τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα).

§23ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι εἶναι κάπως σκληρὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλησε ν’ ἀποδώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δῆθεν ἠμέλησε νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ Κυβέρνησις ἀριθμεῖ βίον μὴ ὑπερβαίνοντα τὰς δύο δεκάδας ἡμερῶν, γνωρίζετε δὲ ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἶναι ὅλως ἀδύνατον νὰ λάβῃ τις γνῶσιν ὅλων τῶν σπουδαίων, τῶν σπουδαιοτάτων ζητημάτων. Βεβαίως ὑπάρχει λύσις εὐχερής, λύσις εὐχερεστάτη, ἡ τῆς μειώσεως ἢ καταργήσεως τοῦ φόρου, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ μελετήσῃ ἀκριβῶς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος. Ὡμίλησε περὶ συναγωνισμοῦ ὁμόρων Κρατῶν. Σκοπὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι νὰ περιορίσῃ τοὺς φόρους τοσοῦτον ὅσον χρειάζεται ἵνα καταστήσῃ τὸ ἐθνικὸν προϊὸν συναγωνίσιμον πρὸς τὰ τῶν ὁμόρων Κρατῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ τόσον ἁπλῶς δύναταί τις νὰ διατυπώσῃ τὰς ἀντιλήψεις του, ἐν τούτοις διὰ νὰ μάθῃ ποῖοι εἶναι οἱ ὅροι τῆς παραγωγῆς καὶ ἡ φορολογία τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ὁμόρων Κρατῶν δὲν εἶναι πρᾶγμα πολὺ εὐχερές. Ἐν τούτοις εὐχαριστῶ τὸν κ. συνάδελφον διότι προσέθεσε τὰς γνώμας του εἰς τὸ ζήτημα καὶ κατέληξεν εἰς συμπεράσματά τινα. Ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται πρὸ πιέσεων. Ἵνα καταλήξωμεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα ἐκαλέσαμεν καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἐμπορίου, οἵτινες ὅμως δι’ ἐπιστολῆς των μᾶς ἐδήλωσαν ὅτι αὐτοὶ ζητοῦν τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου καὶ θεωροῦν περιττὸν νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν σύσκεψιν. Αἱ ἀπόψεις μας, ἔλεγον, εἶναι γνωσταί, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προσέλθωμεν εἰς τὴν σύσκεψιν. Ζητοῦμεν τὴν ἄδειαν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον. Ὑπάρχουν οἱ φρονοῦντες ὅτι, ἀκριβῶς διότι αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος ὁρίζουν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἄνευ νόμου, δὲν δύναται συνεπῶς ὁ Ὑπουργός, —δὲν λέγω ὅτι ἐγὼ θὰ τὸ κάμω, ἀλλ’ ὑπάρχουν οἱ ὑποστηρίζοντες τοῦτο—δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ καταργήσῃ ἄνευ νόμου τὸν φόρον, ἐπιφυλλασσόμενος, φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ ὑποβάλλῃ τὴν πρᾶξιν του ταύτην ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ὥραν τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Συνταγματικὴ συζήτησις, νομίζω, περὶ τοῦ ὅτι κατόπιν ἀδείας τῆς Βουλῆς δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ καταργήσῃ ἢ μειώσῃ φόρους δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ. Ἄλλοτε μάλιστα αἱ Κυβερνήσεις εἶχον ζητήσει ἀδείας τῆς Βουλῆς πρὸς σύναψιν δανείων, τιθεμένων ἐν τῷ νόμῳ τῶν ὅρων οὓς δὲν θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑπερβῇ. Ἀκριβῶς δὲ διότι γίνονται διαπραγματεύσεις καὶ αἱ διαπραγματεύσεις δὲν δύνανται νὰ γίνουν κατ’ ἄλλον τρόπον παρὰ ἐὰν ὑπάρχῃ ἐλευθερία τις περὶ τὴν διαχείρισιν, ζητῶ τὴν προκειμένην ἄδειαν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ἂν συζητηθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον, θὰ χρειασθῇ κατόπιν συζήτησις ὀλίγων ἡμερῶν, λόγῳ τῆς ἐπιμονῆς καὶ τῆς ἀκαμψίας τῶν ἐμπόρων, συζήτησις τεσσάρων–πέντε ἡμερῶν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Νομίζω ὅτι θὰ φθάσωμεν καλύτερον εἰς ἀποτέλεσμα, ὅταν γνωρίζουν ὅτι ὑπάρχει ἐλευθερία τις εἰς τὴν συζήτησιν καὶ εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν, παρὰ ὅταν εἶναι κλειστὴ ἡ συζήτησις.

§24Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μοὶ φαίνεται, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ὑπάρχει μία σχετικὴ παρεξήγησις. Ἐγὼ δὲν ἐπεζήτησα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὸ ζήτημα πραγματικῶς λελυμένον ἐντὸς 15 ἡμερῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον εἶναι πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη, νὰ ἔχουν ἀποπερατωθῇ αἱ σχετικαὶ διαπραγματεύσεις καὶ ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων, τῶν ὁποίων ἡ ἐξασκουμένη πίεσις διεπιστώθη κατὰ τὴν σχετικὴν σύσκεψιν ἡ ὁποία ἐγένετο, ὥστε νὰ κατορθώσωμεν μὲ πλείονα ἐλευθερίαν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἐν λόγῳ σχεδίου νόμου.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις 10 πληρεξουσίων ὅπως ἀναβληθῇ πᾶσα νομοθετικὴ ἐργασία καὶ ἐπιληφθῇ ἡ Συνέλευσις τῆς συζητήσεως τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν ἀποδέχεται τὴν πρότασιν ταύτην.

§26Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διότι εἶναι ἐπεῖγον. Πρέπει νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, διότι ἐνδεχομένη ἀργότερον κατάργησις τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ μόνον τοὺς ἐμπόρους θὰ ὠφελήσῃ.

§27ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὐτὸ μόνον τὸ νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ.

§28Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένω ὅτι τὸ ζήτημα ἐπείγει. Ὁλόκληροι ἐπαρχίαι καταστρέφονται χάριν ὡρισμένων ἐμπόρων καὶ ξένων ἑταιρειῶν.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, κ. Πρόεδρε.

§30Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν. Ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη πρότασις ἀναβολῆς δὲν ἐπιτρέπεται συζήτησις πρὶν ἢ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις.

§31Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Συνέλευσις δὲν δέχεται τὴν ἀναβολήν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πάγκαλος ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς.

§33Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν παύει ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος. (Διαμαρτυρίαι)

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθίσατε παρακαλῶ εἰς τὰς θέσεις σας, κύριοι πληρεξούσιοι.

§35Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι μόνον διὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα χρειάζονται 5 ἕως 6 ἡμέραι......

§36Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις ἀπαιτοῦσι 4 ἕως 5 ἡμέρας, διότι προϋποθέτουν αὗται τρία τινά, τοὺς δύο διαπραγματευομένους καὶ τὸ διαπραγματευόμενον θέμα. Ὅταν ἓν ἐξ αὐτῶν λείπῃ, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὰς διαπραγματεύσεις. Ὑποθέτω λοιπὸν ὅτι θὰ χρειασθοῦν 4 ἢ 5 ἡμέραι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ ἐπεθύμουν νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον ὥστε νὰ ἀρχίσουν ἀμέσως αἱ διαπραγματεύσεις.

§37ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Ἡ Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη.

§39Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν, κ. Πρόεδρε, συμφωνοῦμεν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ συμφωνεῖτε, ἂς συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§41Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὀφείλει τὸ Συνέδριον ἰδιαιτέραν τιμὴν καὶ ἔπαινον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μόλις ὀλίγων ἡμερῶν ἀριθμοῦσα βίον ἔστρεψε τὸ βλέμμα της πρὸς ζήτημα παμμεγίστης σημασίας, ζήτημα, κύριοι πληρεξούσιοι, ὄχι μόνον καθαρῶς οἰκονομικῆς φύσεως, ἀλλὰ ζήτημα συνδεόμενον ἀμέσως καὶ ἀρρήκτως μὲ μίαν ἐκ τῶν μεγαλυτέρων πλουτοπαραγωγικῶν βάσεων τοῦ ὅλου οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Χώρας. Εἶναι, λέγω, ἄξιος παντὸς ἐπαίνου ἰδιαίτατα ὁ κατέχων τὴν ἕδραν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐν τῇ μερίμνῃ του ἐστράφη καὶ κατὰ τῶν μέτρων ἐκείνων τῆς Ἐπαναστάσεως τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἐνεῖχον τὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν σκοπιμότητα, οὐχ ἧττον ὅμως εἶναι ἀπότοκα μιᾶς ἄλλης καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπέβαλεν ὄντως φορολογίαν βαρυτάτην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἵνα ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας...

§42ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἰς τὴν οὐσίαν, εἰς τὴν οὐσίαν.

§43Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἤδη ἐπὶ τῆς οὐσίας. Τὸ ὅλον ζήτημα, κύριοι, στρέφεται εἰς ζωτικώτατα συμφέροντα καὶ εἶναι ζήτημα, ἰδιαίτατον τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἔχομεν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὲ τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν θὰ τῷ δώσῃ ἡ Συνέλευσις, κανονίσῃ τὸν φόρον καὶ τὸ ποσοστόν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω τὸ ἄδικον τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς τὴν καπνοπαραγωγὴν Ἄργους, ἥτις, ὅπως θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω, ὑφίσταται ἀφ’ ἑνὸς βαρυτάτην φορολογίαν καὶ δὲν ἔχει ἀφ’ ἑτέρου οὐδὲν ἀντίκρυσμα, διότι εἶναι τοιαύτης ποιότητος τὰ παραγόμενα καπνὰ ὥστε αἱ δαπάναι τῆς παραγωγῆς μόλις νὰ καλύπτωνται ἀπὸ τὴν ἀπόδοσιν τῶν γαιῶν. Ὑποβάλλω ὅθεν τροπολογίαν διὰ τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους ἐξαιρετικῶς...

§44ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§45Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. .. διότι τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους δὲν δύνανται νὰ ἀνταγωνισθῶσι τὰ λοιπὰ καπνά.

§46ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὰ καπνὰ τῆς Θεσσαλίας...

§47Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, νὰ μὲ ἀκούσητε· θὰ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐν καιρῷ, ἐὰν θέλητε, νὰ τὴν ἀπορρίψητε. Ἐγὼ ζητῶ νὰ ἐξαιρεθῶσι τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους καὶ τὸ ζητῶ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὸ ὅλον ἐξαγωγικὸν κέρδος. Ἐὰν ἔχητε ἀντίρρησιν, ἀπορρίψατέ την.

§48ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ τροπολογία, ὥστε νὰ γίνῃ διάκρισις διὰ τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους...(Θόρυβος).

§49Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι αἱ διακοπαὶ δὲν μὲ πτοοῦν. Ἔχω καθῆκον νὰ εἰσηγηθῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν μίαν τροπολογίαν. Βεβαίως ἠμπορεῖ νὰ ἐνδιαφέρῃ ἄλλους ἀντιπροσώπους καπνοπαραγωγικῶν ἐπαρχιῶν, ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας μου δὲν ζημιοῦται ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ φόρου, διότι ἀπὸ ὅλην τὴν παραγωγὴν τοῦ Ἄργους —δηλ. δύο ἑκατομμύρια ὀκάδες πρὸς 10% — τὸ Δημόσιον πρόκειται νὰ ζημιωθῇ 200.000 δραχμῶν.

§50Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἀφίνετε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§51Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐγὼ διὰ τὸ Ἄργος εἰδικῶς ὁμιλῶ καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ καπνὰ αὐτοῦ εἶναι τελευταίας ποιότητος.

§52Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα.

§53Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν ληφθῇ ὡς σύστασις, τότε δὲν ὑποβάλλω τὴν τροπολογίαν καὶ ὑποβάλλω τὴν σύστασιν.

§54Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§55Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, παρητήθημεν δὲ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. (Θόρυβος).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη ἡ πρότασις.

§57Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Παρητήθημεν, λέγω, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀντελήφθητε. Ἔθηκα δὶς τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν καὶ εἶπον: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι· καὶ δὲν ἠγέρθησαν.

§59Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ὅλοι εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν πρότασιν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετ’ ὀλίγον θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον. (Ὁ κ. Φλωριᾶς).

§61Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα εἶναι ἄκρας καὶ μεγάλης σπουδαιότητος καὶ ἑπομένως ἡ συζήτησις πρέπει νὰ εἶναι σοβαρὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ 1922 τὸ Κράτος πρόκειται νὰ ζημιωθῇ πολλὰ ἑκατομμύρια, λόγῳ τῆς ἐκβιαστικῆς στάσεως τῶν καπνεμπόρων ἀπέναντι αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν τὸ Κράτος δὲν ἤθελε καταργήσει διὰ τὸ μέλλον τὸν φόρον τοῦ 1923, πάλιν θὰ ζημιωθῇ ἀρκετὰ ἑκατομμύρια, διότι οἱ ἔμποροι διατείνονται ὅτι κινοῦνται ἐντὸς ὡρισμένων χρηματικῶν ὁρίων καὶ ὅτι, λόγῳ τοῦ ἐπιβαλλομένου ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ, εἶναι ἠναγκασμένοι πρὸς πληρωμὴν τοῦ εἰσαγωγικοῦ νὰ περικόπτωσιν ἐκ τοῦ χρηματικοῦ ποσοῦ ὅσα διαθέτουσι διὰ τὴν ἀγορὰν ἑκάστης ὀκᾶς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοῦτο καταλήγει εἰς βάρος τοῦ καπνοπαραγωγοῦ, διότι τότε ὁ καπνέμπορος πιέζων τὸν καπνοπαραγωγὸν ἐξαναγκάζει αὐτὸν νὰ πωλήσῃ τὸν καπνόν του εἰς ἐλάσσονα τιμήν, ὁπότε ἡ προκύπτουσα πάλιν εἰς τὸ Κράτος ζημία λόγῳ τοῦ ἐσωτερικοῦ δασμοῦ, δηλ. τῆς δεκάτης, ἐλαττοῦται καὶ ἑπομένως ἐλαττοῦνται καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους. Ἂν δὲν ἐγνώριζον ὅτι τὸ ἐμπόριον ἐν Μακεδονίᾳ πάσχει σήμερον δεινῶς, ἂν δὲν ἐγνώριζον ὅτι οἱ ἔμποροι ἐξασκοῦσι τὴν πίεσιν τὴν ὁποίαν ἐξασκοῦσι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ὁποία ἐμμέσως ἐξασκεῖται κατὰ τῶν καπνοπαραγωγῶν, ἀναμφισβητήτως θὰ συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μὴ καταργήσῃ κανένα δασμόν. Ἀλλ’ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι τὸ προϊὸν τοῦτο, ἐκ τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι τῆς Ἀνατολ. Μακεδονίας ἀποκτῶσι τὰ μέσα τῆς ζωῆς, ὑφίσταται ἀνταγωνισμὸν ἐκ μέρους τῶν βουλγαρικῶν καπνῶν καὶ τῶν καπνῶν ἀκόμη τῆς Ἀσίας. Προτείνω συνεπῶς ὅπως ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς τὴν ὁλοσχερῆ κατάργησιν τοῦ φόρου αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ ἐντεῦθεν. Ὡς πρὸς τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν διὰ τὸ 1922 ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐξεύρῃ αὕτη τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος, ἐλαττουμένου ἐλαφρῶς τοῦ δασμοῦ τούτου, νὰ μὴ ζημιωθῇ, διότι, ἐπαναλαμβάνω, εὑρίσκεται τοῦτο πρὸ ἑνὸς ἐκβιασμοῦ καὶ θὰ ζημιωθῇ 200 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια.

§62Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικὸν). Ἡ λέξις «ἐκβιασμὸς» δὲν ἔχει θέσιν. Εἶναι μία πίεσις, ἡ ὁποία δὲν σημαίνει ἀνηθικότητα· ἁπλούστατα πρόκειται περὶ ἐναρμονίσεως συμφερόντων.

§63Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἄποψιν τὸ λέγω. Ἀλληλοσυγκρούονται τὰ συμφέροντα τῶν διαφόρων τάξεων.

§64Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τίνι τρόπῳ πιέζονται οἱ καπνοπαραγωγοί;

§65Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Διότι θ’ ἀναγκασθοῦν νὰ πωλήσουν τὰ καπνά των εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς, ὁπότε πλέον τὸ Κράτος θὰ ζημιωθῇ, διότι ὁ φόρος τῆς δεκάτης πληρώνεται ἐκ τῆς ἀξίας τῆς κατ’ ὀκᾶν πωλήσεως τοῦ καπνοῦ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη νέα πρότασις περὶ ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου ὑπογεγραμμένης παρὰ 10 πληρεξουσίων. Ὁ κ. Πάγκαλος ἐπὶ τῆς νέας προτάσεως τῆς ἀναβολῆς.

§67Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, γνωρίζομεν ὅλαι τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐξελέγη ἡ παροῦσα Συνέλευσις. Θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀναπτύξω ποία ἐντολὴ ἐνυπάρχει εἰς τὴν ψῆφον τοῦ Λαοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔστειλεν ἐδῶ, διότι τὴν γνωρίζομεν πάντες. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐνυπάρχει καὶ τὸ κυριώτερον, τὸ οὐσιῶδες, τὸ ἐπίμαχον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λυθῇ πρὸ παντὸς ἄλλου, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ὅλοι ποῦ εὑρισκόμεθα. Ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ἡ κατηγορία κατὰ τῆς Δυναστείας καὶ ὁ βασιλεὺς ἔχει βίᾳ ἐκδιωχθῆ. Οἱαιδήποτε καὶ ἂν εἶναι αἱ συνέπειαι τοῦ θλιβεροῦ συμβάντος τῆς 17ης Δεκεμβρίου, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Χώρα εὑρίσκεται ἐν ἀνωμάλῳ ἀοριστίᾳ. Συνεπῶς ἡ προσοχὴ τῆς Κοινῆς Γνώμης εἶναι ἐστραμμένη πρὸς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ παρακολουθεῖ τὰς συζητήσεις καὶ ἀναμένει νὰ φωτισθῇ περὶ τῆς ἐξελίξεως τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Αὐτὴ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτυχεν ἀκόμη ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἐπὶ τοῦ προγράμματός της. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν κοινοβουλευτικῇ ἀνωμαλίᾳ παρατείνοντες τὰς συζητήσεις ἐπὶ ἄλλων ζητημάτων σπουδαίων μὲν ἀλλ’ ὄχι τόσον σοβαρῶν ὅσον τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνέφερα.

§68Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἂς μὴ ὑποβάλλῃ ἡ Κυβέρνησις νομοσχέδια διὰ νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις.

§69Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Δὲν προτίθεμαι, οὔτε ἔχω σκοπὸν νὰ ἐλέγξω κανένα, οὔτε νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκοπίμως ὑποβάλλει τὰ νομοσχέδια διὰ νὰ παρασύρῃ τὴν συζήτησιν πρὸς ἄλλα δευτερεύοντα θέματα καὶ ἑπομένως νὰ ναρκώσῃ οὕτως εἰπεῖν τὸ δημοκρατικὸν πνεῦμα. Ὁπωσδήποτε ὑπεβλήθη μία πρότασις, κύριοι, ἡ πρότασις νὰ ἀναβληθῶσιν ἅπαντα τὰ ζητήματα διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ Συνέλευσις εἰς τὸ κύριόν της ἔργον καὶ οὕτω κατορθώσωμεν ὅπως ἐντὸς 4 ἕως 5 ἡμερῶν λήξῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν μάλιστα δὲν ἀπατῶμαι οὕτω γίνεται πάντοτε εἰς τοιαύτας περιστάσεις, ὅπως γνωρίζουν ἄλλως τε καὶ οἱ ἐμπειρότεροί μου κύριοι πληρεξούσιοι. Προηγεῖται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατόπιν ἀρχίζουν αἱ Βουλαὶ νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ νομοθετικόν των ἔργον. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εὑρισκόμεθα ἐν ἀνωμαλίᾳ. Καὶ συνήθεις ἀκόμη Βουλαὶ καὶ ἐκεῖναι αἱ Βουλαὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν τὴν ἐντολὴν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως αὐτῆς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἐκκρεμῆ ζητήματα τόσης σοβαρότητος, ζητήματα ἀφορῶντα αὐτὴν ταύτην τὴν ὕπαρξιν τοῦ Ἔθνους, καὶ κοιναί, λέγω, Βουλαὶ περατώνουν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, δίδουν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ κατόπιν εἰσέρχονται εἰς τὸ νομοθετικόν των ἔργον. Δὲν γνωρίζω διατί αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἀκριβῶς ἐπιβάλλεται ὁ ἀντίθετος δρόμος. Ἔχομεν, ὅπως εἶπον, νὰ κριθῇ ἡ σοβαρωτέρα ὑπόθεσις ἔχομεν ἐκδιώξει ἐκτὸς τῶν συνόρων τὸν βασιλέα Γεώργιον καὶ δὲν γνωρίζομεν ἂν εἶναι βασιλεὺς ὁ Γεώργιος ἢ δὲν εἶναι.

§70ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δὲν εἶναι.

§71Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ γνωρίζω. Δὲν τὸ γνωρίζω μέχρις ὅτου ἀποφανθῇ ὁ Λαός, δηλ. ἡ Συνέλευσις, διότι ὁ Λαὸς διὰ τῆς ψήφου του ἔδωκεν εἰς τοὺς πληρεξουσίους τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπουν....

§72ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§74Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο: Νομίζω ὅτι, ἂν ὄχι ἄλλο τι, εἶναι τοὐλάχιστον ἄτοπον νὰ ἐξακολουθῶμεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας νὰ σκιαμαχῶμεν ἢ μᾶλλον νὰ βυζαντινολογῶμεν περὶ ἀπονομῆς χαρίτων, περὶ τῶν τίτλων τῶν ἐφημερίδων καὶ περὶ πολλῶν ἄλλων ζητημάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἐπακολουθήσουν, καὶ νὰ μὴ συνεχίζωμεν τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος, ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὸ πέρας δὲ αὐτῆς τῆς συζητήσεως ν’ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὰ ἄλλα ζητήματα.

§75Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὁ καπνὸς εἶναι ψωμί.

§76ΑΘ. ΤΖΩΝΗΣ. Ἐδῶ δὲν εἶναι Σχολεῖον Εὐελπίδων. (Θόρυβος)... Ἐγὼ δὲν εἶμαι διωρισμένος ὅπως εἶσθε σεῖς. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§77Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Δὲν ἔχετε ὁρκισθῆ καὶ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δημιουργηθέντος θορύβου διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 10′ λεπτά.

(Ὥρᾳ 5.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 5.45′ μ. μ.)

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§80Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ν’ ἀπαγορευθῇ τὸ κάπνισμα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει ἀπολύτως δίκαιον παραπονούμενος διὰ τὸ κάπνισμα ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Τὸ ἄρθρον 31 τοῦ Κανονισμοῦ λέγει ὅτι ἀπαγορεύεται τὸ καπνίζειν ἐντὸς τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων. Νομίζω ὅτι οἱ θέλοντες νὰ καπνίσωσι δύνανται νὰ ἐξέλθωσιν εἰς τοὺς διαδρόμους. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς τοὺς ἰδίους, κ. πληρεξούσιοι, νὰ τηρήσητε τὸν Κανονισμόν. Παρακαλοῦνται οἱ μὴ ὁρκισθέντες πληρεξούσιοι κ. κ. Τζώνης καὶ Νταῆς νὰ προσέλθωσιν ὅπως ὁρκισθῶσι. (Κομισθέντος τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Ἀθ. Τζώνης καὶ Κ. Νταῆς ἀνέτειναν τὴν δεξιὰν καὶ ὤμοσαν τὸν κάτωθι ὅρκον: «Ὁμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου καὶ ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§82ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἄξιοι! Ἄξιοι!

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πάγκαλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς.

§84Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἔλεγον, κύριοι, ὅτι ἐκτὸς τῶν τυπικῶν λόγων οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος εἶναι καὶ ἄλλοι λόγοι ἰσχυρότεροι, λόγοι ἔχοντες σχέσιν μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὸ κῦρος τοῦ Σώματος. Πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ κύρους αὐτοῦ — πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ ἀντιφρονοῦντες, ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι τὸ κῦρος τοῦ Σώματος ἔχει ἤδη κλονισθῆ —εἶναι ἀνάγκη ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις νὰ προχωρήσῃ ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ σοβαρωτάτου ἐξ ὅλων τῶν ζητημάτων. Δὲν παραγνωρίζω τοὺς λόγους οἵτινες ἐπιβάλλουν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα σοβαρώτατον καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρονται εὐρύτατα ἀρκεταὶ περιφέρειαι τῆς Χώρας. Ἐγὼ βεβαίως δὲν κατέχω τὸ ζήτημα, γνωρίζω ὅμως ὅτι εἶναι τοῦτο ἐπεῖγον, διότι ἕνεκα μέτρων ἀστόχων τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἕνεκα μέτρων φορολογικῶν, τὰ ὁποῖα ὡς βάσιν εἶχον τὴν διὰ παντὸς τρόπου ἐξεύρεσιν χρημάτων καὶ τὰ ὁποῖα ἐπεβλήθησαν ἴσως καὶ ἐξ ἀνωτέρας ἀνάγκης, αἱ καπνοπαραγωγικαὶ περιφέρειαι διέρχονται κρίσιν καὶ κρίσιν σοβαρωτάτην. Πρὸ τοῦ διλήμματος αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ λάβουν τὸν λόγον, ὅπως, ἀφήνοντες κατὰ μέρος μίαν ἀδυναμίαν τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὅλοι μας, τὴν τῆς ἐπαρχικῆς καταναλώσεως, συντομεύσουν τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ὅσοι ἔχουν ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι πράγματι πρόκειται νὰ ὑπερασπίσουν τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν των, νὰ τὰς ὑποβάλουν, ἀλλὰ νὰ εἶναι συντομώταται, ἵνα περατωθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἡ συζήτησις καὶ καταστῇ δυνατὴ συντόμως ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπὸ τὸν ὅρον αὐτὸν καὶ μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἐὰν ὁ ὅρος οὗτος δὲν τηρηθῇ, παραιτούμεθα τῆς προτάσεώς μας καὶ παρακαλοῦμεν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. πληρεξούσιοι ὑποθέτω ὅτι θὰ ἀντελήφθησαν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις κατόπιν τοῦ συμβιβασμοῦ αὐτοῦ. Ὁ κ. Κολιαλέξης ἔχει τὸν λόγον.

§87ΑΘ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Παραιτοῦμαι.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μέλφος.

§89Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Παραιτοῦμαι.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης.

§91Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν ὑποβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἶναι γνωστοί. Ἡ κρίσις τοῦ καπνοῦ ὑπηγόρευσεν εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ Λαοῦ, νὰ ὑποβάλουν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται δικαίωμα ἐλαττώσεως τῶν φόρων τοῦ καπνοῦ. Καὶ οἱ λόγοι εἶναι οὐσιαστικοὶ καὶ σοβαροί, ἑπομένως ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως σεβαστή. Ἀλλ’ ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν δύο ζητήματα· κατὰ πόσον ἐκ τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρόκειται νὰ ὠφεληθοῦν τάξεις τινὲς καὶ ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ τάξεις. Δηλαδὴ προκειμένου νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου πρόκειται νὰ ὠφεληθοῦν οἱ παραγωγοὶ τοῦ καπνοῦ ἢ οἱ ἐξαγωγεῖς, δηλαδὴ οἱ ἔμποροι. Καὶ βεβαίως ἡ Συνέλευσις ἐνδιαφέρεται νὰ ἀσχοληθῇ ἐφόσον πρόκειται διὰ τῶν προτεινομένων μέτρων νὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ παραγωγοὶ οἱ πτωχοί, οἱ βιοπαλαισταί. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ εἶχε καμμίαν ὄρεξιν, καὶ χρόνον μακρὸν ἂν εἶχε, νὰ ἀσχοληθῇ περὶ τῆς ὠφελείας τῶν ἐμπόρων, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα καθόλου δὲν ἔχει βεβαιωθῇ ἡ Συνέλευσις ὅτι ἔχουν παραβλαφθῆ. Δὲν θὰ ἔλεγον ὅτι τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Βουλῆς, ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς αὐτό, διότι δὲν πρόκειται νὰ ὑπερασπισθῇ ὁ Λαὸς ἔναντι καταχρήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἀντίθετον τὸ ὁποῖον ζητεῖται, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον, εἰς ἀπροσδιόριστον μάλιστα ὅριον, εἶναι καὶ τοῦτο μία παράβασις, μία παραίτησις τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τάξεώς τινος ἢ καθ’ ὅλου τοῦ Λαοῦ, ἀλλὰ δύναται νὰ ἀποβῇ καταφανῶς εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Καὶ πρόκειται περὶ ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνέρχεται ὁ φόρος τοῦ ἔτους αὐτοῦ. Ὥστε ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησε τὸ δικαίωμα αὐτό, ὄχι διότι ἐξοφλῶ τὴν γνώμην ὅτι κακῶς θὰ διαχειρισθῇ τὸ δικαίωμα, ἂν δοθῇ εἰς αὐτόν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου σοβαροῦ ζητήματος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ἠρνεῖτο τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἦτο διατεθειμένη νὰ τὸ παραδώσῃ. Ἀλλά, ἐπειδὴ ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα σύντομοι καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς μίαν πρότασιν, νομίζω ὅτι θὰ ἐξυπηρετηθοῦν τὰ συμφέροντα τῶν καπνοπαραγωγῶν εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δοθῇ τὸ τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ ἐντεῦθεν, ὄχι ὅμως προκειμένου περὶ τοῦ 1922. Καὶ ἐξηγοῦμαι συντόμως: Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω καὶ θὰ τὰς ἔχῃ βεβαίως καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ γνωρίζουν ἐπίσης καλῶς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν καπνοπαραγωγῶν περιφερειῶν, ἡ παραγωγὴ τοῦ 1922 εὑρίσκεται ὁλόκληρος εἰς χεῖρας τῶν ἐμπόρων, ἡ δὲ παραγωγὴ τοῦ 1923 εὑρίσκεται κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν καὶ ἑπομένως ἡ οἱαδήποτε ἐλάττωσις τοῦ φόρου τοῦ 1923 θὰ ὠφελήσῃ μίαν τάξιν διὰ τὴν ὁποίαν ἀναμφιβόλως ἐνδιαφέρεται ἡ Συνέλευσις, τὴν τάξιν τῶν παραγωγῶν καὶ ὁλόκληρον τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελε παράσχει διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου, ὁλόκληρον τὸ κέρδος θὰ περιέλθῃ εἰς ὄφελος τῶν παραγωγῶν. Ἑπομένως, καὶ ἂν δοθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα αὐτό, κάθε ἄλλο παρὰ κακὴ χρῆσις δύναται νὰ γίνῃ, διότι, ὁσαδήποτε χαριστικὴ καὶ ἂν εἶναι ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος μιᾶς τάξεως ἡ ὁποία καὶ συμπαθὴς εἶναι καὶ ἀξία ὑποστηρίξεως. Ἀλλὰ κατ’ οὐδένα λόγον πρέπει εἰς τὸ δικαίωμα αὐτό νὰ συμπεριληφθῇ τὸ ἔτος 1922. Οἱαδήποτε ἀπαλλαγὴ δὲν θὰ εἶναι εἰς ὄφελος τῶν παραγωγῶν καὶ ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θέλω νὰ εἴπω ὀλίγα. Ἡ ἀπαλλαγὴ ἐξ ἑνὸς φόρου, ὅπως καὶ ἡ ἐπιβολὴ ἑνὸς φόρου, πρέπει νὰ ἀπασχολῇ τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιπτώσεως ἑνὸς φόρου, εἰς βάρος τίνος θὰ ἐπιπέσῃ εἷς φόρος ἐπιβαλλόμενος καὶ εἰς ὄφελος τίνος θὰ ἀποβῇ ἡ ἐλάττωσις ἑνὸς φόρου. Καὶ εἶναι καταφανὲς ὅτι ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ φόρου τοῦ 1922 καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου θὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος τῶν κατόχων, οἵτινες εἶναι ἔμποροι καὶ οἱ ὁποῖοι, καθὼς ἀνεπτύχθη καὶ προηγουμένως, κατὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ καπνοῦ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν καὶ καθώρισαν τὴν τιμήν. Αὐτὸ εἶναι μία πλάνη. Οἱ ἔμποροι ἔχοντες εἰς χεῖράς των καπνόν, ἂν θελήσουν νὰ μὴ τὸν ἐξαγάγουν, θὰ κάμουν μίαν πρόσθετον ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς καπνοπαραγωγούς, διότι ἡ ἀγορὰ θὰ ἀπαλλαγῇ τῆς προσφορᾶς τοῦ 1922 καὶ ἑπομένως διψῶσα θὰ ἀντλήσῃ τὸ προϊὸν τοῦ 1923 καὶ 1924 μετὰ μεγαλυτέρας προθυμίας. Ἑπομένως ὑποστηρίζω ὅτι ἐκ τοῦ ὅτι οἱ ἔμποροι διότι δὲν δύνανται νὰ ἐξαγάγουν καὶ εὑρίσκονται ἐν ἀδυναμίᾳ ν’ ἀγοράσουν, δὲν ἕπεται ὅτι ὁ καπνός, εἶδος τὸ ὁποῖον ζητεῖται ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον, θὰ μείνῃ ἀχρησιμοποίητον. Δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν καλωσύνην τῶν ἐμπόρων ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν ζήτησιν καὶ τὴν ἀρίστην ποιότητα, ἡ ὁποία εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ δίδεται εἰς τὸν καπνὸν προπάντων τῶν καλῶν περιφερειῶν ἓν προνόμιον, τὸ ὁποῖον φθάνει μέχρι τοῦ μονοπωλίου. Συνεπῶς οἱ ἔμποροι θὰ ἐξαγάγουν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, διὰ νὰ μὴ παύσῃ τὸ ἐπάγγελμά των, ἔστω καὶ ἂν πραγματοποιηθῇ οἱαδήποτε ζημία, διότι τὴν ζημίαν ἡ ὁποία θὰ πραγματοποιηθῇ ἀπὸ τοῦ 1922, τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται νὰ ἀποφύγουν καὶ τὴν ὁποίαν ἔχουν ὑποστῆ, θὰ προσπαθήσουν νὰ τὴν καλύψουν μὲ τὰ κέρδη τῶν ἑπομένων ἐτῶν διὰ τῆς ἐξακολουθήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των, τῆς ἐξαγωγῆς δηλαδὴ καπνοῦ. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω διὰ νὰ μὴ νομίζουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν ὅτι οἱαδήποτε παροχή, οἱαδήποτε ὠφέλεια, ἡ ὁποία ἤθελε προσγίνει δι’ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ εἰς τοὺς ἐμπόρους, ὅτι δύναται νὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος τῶν καπνοπαραγωγῶν. Ἀλλὰ τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ νὰ δοθῇ ἓν τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐμβάλλει εἰς τὸν καθένα τὴν ὑποψίαν ὅτι δύναται νὰ γίνῃ χρῆσις πολὺ κακή. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μαντινείας διακόπτων ἐτόνισεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ ἔχει δίκαιον οἱ φόβοι του νὰ εἶναι πολὺ ὀρθοί. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κανεὶς ἥσυχος, ὁσονδήποτε ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἂν ἐνδιαφέρωνται ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ὅτι θὰ δυνηθοῦν νὰ μὴ ἐμπλακοῦν εἰς τὴν πλεκτάνην τῶν ἐνδιαφερομένων, οἵτινες εἶναι ἱκανώτατοι, διότι ἀκριβῶς εἶναι ἔμπειροι· ἐπειδὴ δὲ εἶναι ὀλίγοι καὶ εὐκόλως συντάσσονται καὶ εὐκόλως δύνανται νὰ παραστήσωσι τὰ πράγματα διαφορετικὰ ἀπὸ ὅ,τι εἶναι. Μοῦ ἐνθυμίζει ἓν ὅμοιον γεγονὸς ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος, τὸ ζήτημα τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ. Εἶχε τόσον πεισθῆ ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου κατὰ τὸ 1913 καὶ 1914 περὶ τοῦ μονοπωλίου ἐν Μακεδονίᾳ ὥστε ἐπέμενε μέχρι τοῦ νὰ τὸ θέσῃ καὶ ζήτημα ἐμπιστοσύνης ὅπως ἐφαρμόσῃ τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ καὶ ἐπίστευεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν εἶχε τίποτε ἄλλο καλύτερον νὰ κάμῃ παρὰ νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ μονοπώλιον καὶ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ τῶν Νέων Χωρῶν. Ἐχρειάσθη ἀντίστασις σφοδροτάτη διὰ νὰ ὑποχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ ἐπὶ τῶν Νέων Χωρῶν οὔτε δοκιμαστικῶς ἐπὶ τρεῖς μῆνας. Ἦσαν τοιαῦται αἱ ἐπιρροαὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνδιεφέροντο καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ ἐνθυμῆται καὶ γνωρίζει πόσον εἶναι ἐπιζήμιον νὰ δίδωμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ἐνδιαφέρωνται ξένοι καὶ πρόκειται περὶ μικρῶν Κρατῶν ἀπέναντι ξένων ὑποστηριζομένων ὑπὸ μεγάλων Κρατῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν δοθῇ τὸ δικαίωμα αὐτό, δέον νὰ δοθῇ μόνον διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ 1923, διότι διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ 1924 ἔχομεν καιρὸν νὰ ἀσχοληθῶμεν. Ἐν οὐδεμιᾷ ὅμως περιπτώσει δέον νὰ ἐπιτραπῇ ἐλάττωσις φόρου διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ 1922. (Χειροκροτήματα).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος.

§93Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐμφάνισις, κύριοι πληρεξούσιοι, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος μὲ πρότασιν ἐλαττώσεως τῶν κειμένων φόρων εἰς ἐποχὴν οἰκονομικῆς κρίσεως τῆς κρατικῆς οἰκονομίας, ὅσον παράξενος καὶ ἂν εἶναι ἐκ πρώτης ὄψεως, δὲν πρέπει νὰ σᾶς ξενίσῃ. Δὲν πρέπει νὰ σᾶς ξενίσῃ, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἀντικειμένου ἐκείνου ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι τεθειμένος ὁ φόρος, τοῦ ὁποίου τὴν κατάργησιν ἢ τὴν μείωσιν, ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ζητεῖ διὰ τοῦ σχεδίου νόμου τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβάλει ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν τὸ δικαίωμα ὅπως κατ’ ἰδίαν αὐτοῦ κρίσιν ὑπὸ τὴν στάθμισιν τῶν περιστάσεων ἐλαττώσῃ ἢ καὶ ὁλοσχερῶς καταργήσῃ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Πράττει τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, οὐχὶ διότι θέλει νὰ δυσχεράνῃ τὸ βαρύ του ἔργον ἀλλὰ μὲ τὴν ἄποψιν ὅτι θέλει νὰ τὸ διευκολύνῃ. Θέλει δὲ νὰ τὸ διευκολύνῃ, διότι, παρορῶν τὴν ἐντύπωσιν τῆς στιγμῆς, ἀποβλέπει, καλῶς σκεπτόμενος, εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐκείνου πεδίου ἐκ τοῦ ὁποίου γενικώτερον θὰ ἀπορρεύσουν αἱ φορολογικαὶ ἀποδόσεις εἰς τὸ μέλλον. Διὰ νὰ δυνηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἔχῃ φορολογικὰς ἀποδόσεις, πρέπει νὰ προαχθῶσι πρὸ παντὸς αἱ πλουτοπαραγωγικαὶ δυνάμεις τῆς Χώρας, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀπορρεύσουν αἱ φορολογικαὶ ἀποδόσεις. Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς ὅλους ὅτι τὰ κύρια εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξαγόμενα προϊόντα τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὁ καπνός, ἡ σταφίς, τὸ ἔλαιον. Καὶ ἐκ τῶν τριῶν τούτων προϊόντων ὑπῆρχον πλεονάσματα μεταξὺ παραγωγῆς καὶ ἐγχωρίου καταναλώσεως εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ περίσσευμα ἐξαγωγῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος καὶ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία ἀρύονται συνάλλαγμα. Καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτον τὸν λόγον τὰ προϊόντα αὐτὰ ἔτυχον τῆς προσοχῆς τῆς Ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸ αὐτῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς «Ἡνωμένης» εἰς στιγμὰς δυσκόλου οἰκονομικῆς καταστάσεως. Καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν τριῶν πηγῶν ἐζητήθη ἡ ἐνίσχυσις τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅταν ἐγένετο ὁ νόμος περὶ τοῦ Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν, εἰς αὐτὰ κυρίως τὰ προϊόντα τῆς γῆς ἀπέβλεπεν ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ ἐξητήθη ἀπὸ τὸ συνάλλαγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέρρεεν ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν σταφίδων, τοῦ ἐλαίου καὶ τοῦ καπνοῦ ἓν ὡρισμένον ποσοστὸν νὰ παραμένῃ εἰς ὄφελος τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἡ παραμονὴ τοῦ συναλλάγματος ἐκείνου ἐξητήθη διὰ τῆς μεθόδου τοῦ Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν. Αἱ φορτωτικαὶ τῆς ἐξαγωγῆς ὤφειλον νὰ παραδοθῶσιν ἐπὶ αὐστηρᾷ ποινῇ εἰς μίαν ἀνεγνωρισμένην Τράπεζαν, ἡ ὁποία θὰ εἰσέπραττε τὸ ὅλον ποσὸν καὶ μέρος θὰ ἐδίδετο εἰς τὸν ἐξαγωγέα, μέρος δ’ εἰς τὸ Κράτος.

§94Δ. ΠΑΖΗΣ. Δὲν κατάγεσθε ἀπὸ καπνοπαραγωγὸν περιφέρειαν.

§95Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω. Μὴ νομίζητε ὅτι, ἐπειδὴ κατάγεσθε ἐξ ἐπαρχίας κατ’ ἐξοχὴν καπνοπαραγωγοῦ, ἔχετε σεῖς τὸ μονοπώλιον. Ὅταν ὅμως τὰ κακὰ τοῦ νόμου περὶ Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν ἐγένοντο ἐξόφθαλμα, κατηργήθη ὁ νόμος ἐκεῖνος, ἀλλὰ τὸ Κράτος εἰς τὰς δυσκόλους οἰκονομικὰς περιστάσεις εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκετο δὲν ἠδύνατο νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν πηγὴν αὐτὴν τοῦ συναλλάγματος, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκ τῶν τριῶν αὐτῶν προϊόντων. Κατήργησε τὸν νόμον καὶ ἐξέδωκεν ἓν νομοθετικὸν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέβαλεν ἐξαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ νομοθετήματος, τοῦ ὁποίου τὴν μετατροπὴν ζητεῖ σήμερον ὁ κ. Ὑπουργός. Εἰδικώτερον διὰ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ ἐπεβάλλετο ἐξαγωγικὸς δασμὸς ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου καπνοῦ, ἀνερχόμενος εἰς 20% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ. Αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας γίνεται τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ, εἶναι αἱ ἑξῆς: Ὑπάρχουν ἐν Ἑλλάδι εἰδικώτερον εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχὴν καπνοπαραγωγὸς περιφέρεια τῆς Ἑλλάδος, ὡρισμέναι ξέναι Ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι διεξάγουν τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ. Αὐταὶ αἱ περιφέρειαι συνηνώθησαν καὶ κατήρτισαν ἓν Συνδικάτον.

§96ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ὑπάρχει Συνδικάτον.

§97Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει· ἐὰν δὲν τὸ γνωρίζητε, τόσον τὸ χειρότερον διὰ σᾶς. Ἐφιστῶ δὲ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τούτου ἀκριβῶς, ὅτι αἱ Ἑταιρεῖαι αὐταὶ ἀντιπροσωπεύουσι ξένας Ἑταιρείας, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀμερικανικάς, αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται μὲ δολλάρια. Ἔχει δὲ ὑψίστην σημασίαν τοῦτο, διότι ἡ εἰς δολλάρια ἢ εἰς οἱονδήποτε ὑγιὲς νόμισμα τιμὴ τῶν καπνῶν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν παραμένει ἡ αὐτὴ ἀνεξαρτήτως τῶν συναλλαγματικῶν διακυμάνσεων τῆς δραχμῆς. Διὰ τοὺς ξένους εἶναι τὸ ἴδιον, διότι κρατοῦν τόσον ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ, τὴν δὲ ἀξίαν αὐτὴν τὴν ὑπολογίζουν εἰς τὸ ὑγιὲς συνάλλαγμα καὶ μὲ αὐτὰς τὰς τιμὰς ἀποθήκευσαν τὸν καπνὸν αἱ ξέναι Ἑταιρεῖαι, ἀφοῦ ἐκράτησαν ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς τὸ ποσοστὸν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ. Ἀπὸ πέρυσι δέ, λόγῳ τῆς μὴ ὁμαλῆς λειτουργίας τῆς κρατικῆς μηχανῆς, ἐγεννήθη εἰς τὰς ξένας Ἑταιρείας καὶ ἡ ὄρεξις νὰ πλουτήσωσιν εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν. Ἐγεννήθη οὕτως ἔκτοτε εἷς πόλεμος μεταξὺ τῶν Ἑταιρειῶν καὶ τῶν πτωχῶν παραγωγῶν. Ὁ πτωχὸς παραγωγός, ὅσον καὶ ἂν ἐπώλησε τὰ καπνά του εἰς ὑψηλὴν τιμὴν εἰς δραχμάς, εἶχε νὰ ἀντιπαλαίσῃ πρὸς σκληρὸν βιωτικὸν ἀγῶνα. Καὶ διὰ τοῦτο, εὑρισκομένη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καλύψῃ τὰς δαπάνας τῆς νέας παραγωγῆς, εὑρίσκεται εἰς οἰκονομικὴν στενοχωρίαν, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν αἱ ξέναι Ἑταιρεῖαι διὰ νὰ πλουτήσωσιν εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν. Ἔτυχε νὰ πέσῃ εἰς χεῖράς μου ὑπόμνημα τῶν καπνεμπόρων καὶ ἰδίως τῶν ξένων Ἑταιρειῶν, αἵτινες ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ, διότι δὲν εἶναι, ὡς λέγουσι, δυνατὸν νὰ ἀνταγωνισθοῦν τὰ καπνὰ εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν, ἐφόσον ἐπιβαρύνονται μὲ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν. Καὶ ἔλεγον ὅτι, ἐπειδὴ τὰ ἑλληνικὰ καπνὰ εἶναι βεβαρημένα μὲ 57% ἐπὶ τῆς ἀξίας των ἐκ διαφόρων φόρων, μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων καὶ μὲ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν, ἔλεγον ὅτι πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀνταγωνισθῶμεν. Τοσοῦτο δὲ μᾶλλον καθόσον ἰσχυρίζονται ὅτι ἐν Βουλγαρίᾳ ὑπῆρξαν πλούσιαι ἐσοδεῖαι ἐφέτος καπνῶν αἵτινες ἐπιπεσοῦσαι εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν ἐδυσχέραναν τὴν κατανάλωσιν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Προσθέτουν δ’ ὅτι μετὰ τὴν συνθήκην τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ Τούρκων οἱ τουρκικοὶ πληθυσμοὶ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, οἵτινες θὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν Τουρκίαν, θὰ μεταφυτεύσωσι τὸν καπνὸν καὶ οὕτω θὰ γεννήσουν νέον πεδίον παραγωγῆς καπνοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Ἀναφέρουσιν ἐπιπροσθέτως ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι τάχα τὰ ἑλληνικὰ καπνά, φύσεως κατ’ ἐξοχὴν εὐγενοῦς, εἶναι ἀνανταγώνιστα, διότι ἡ ποιότης παραγωγῆς τῆς βορείου Μακεδονίας δὲν εἶναι καλυτέρα τῆς τῆς παραγωγῆς τῆς Βουλγαρίας, ἢ τῆς παραγωγῆς τοῦ Καρπενησίου δὲν εἶναι καλυτέρα τῆς τῆς Σαμψοῦντος, ἢ τῆς παραγωγῆς τῆς Θεσσαλίας δὲν εἶναι καλυτέρα εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ὥστε νὰ εἶναι ἐξησφαλισμένον τὸ ἐμπόριον. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν εἶχον καὶ ἐγὼ ἐκφέρει γνώμην, συστήσας τὴν σοβαρὰν προσοχὴν τῆς τότε Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀποκλίνων ὑπὲρ τῆς ἀμέσου καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ. Συνηντήθην τότε τυχαίως μετὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Χατζηκυριάκου τὴν ἑπομένην τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν εἶχον ἐκφέρει τὴν γνώμην μου ἐκείνην. Ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Μὲ ἔκπληξιν δὲ μεγάλην, παρόντος καὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου ἤκουσα παρ’ ἀμφοτέρων ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀληθεῖς, διότι δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῶν πραγμάτων, καθόσον κατὰ στατιστικὰς πληροφορίας τοῦ Ὑπουργείου ὄχι μόνον ἡ ποιότης τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν δὲν εἶναι κατωτέρα τῶν τῆς Βουλγαρίας καὶ Τουρκίας, ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον ὅτι ἡ διεθνὴς παραγωγὴ εἶναι οὐσιωδῶς κατωτέρα τῆς διεθνοῦς καταναλώσεως εἰς τρόπον ὥστε, ἂν τὰ καπνὰ τὰ ἑλληνικὰ ἦσαν κατώτερα τῶν ξένων, πάλιν ἡ κατανάλωσις αὐτῶν θὰ ἦτο ἐξησφαλισμένη εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν. Θὰ ἦτο δέ, μοὶ εἶπον, μωρία τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐὰν κατήργει τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν τοῦ καπνοῦ, διότι θ’ ἀπεξενοῦτο ἑνὸς ὡρισμένου εἰσοδήματος χωρὶς νὰ ὠφεληθοῦν οἱ καπνοπαραγωγοί.

§98ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κατανάλωσις εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἂς βάλῃ 50%.

§99Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ ἔχομεν τὰς πληροφορίας ἐκ τῆς Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἔχομεν τὴν βεβαίωσιν ἑνὸς ἁρμοδίου Ὑπουργείου, μιᾶς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία μᾶς βεβαιοῖ ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς, ἐξ ἄλλου δὲ ἔχομεν τὴν βεβαίωσιν ἑνὸς Ὑπουργοῦ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος σᾶς λέγει ὅτι δέχεται νὰ μειώσῃ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ μίαν πλουτοπαραγωγικὴν πηγὴν τῆς Χώρας, ὁμολογῶ ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σχηματίσω σαφῆ γνώμην διὰ νὰ δώσω ψῆφον εὐσυνείδητον ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Καὶ διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως σχηματισθῇ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παραπεμφθῇ τὸ ζήτημα καὶ ἡ ὁποία νὰ ἐκφέρῃ μίαν ἐμπεριστωταμένην γνώμην εἰς τὴν Συνέλευσιν. Εἰδικώτερον δὲ δὲν δύναμαι νὰ ἐγκρίνω τὴν χορήγησιν τῆς ζητουμένης ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως διαχειρισθῇ κατ’ ἰδίαν βούλησιν τὴν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Φοβοῦμαι τὴν κακὴν αὐτὴν ἀρχήν. Πρόκειται περὶ μιᾶς φορολογίας πολλῶν ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων. Καὶ ἂν καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν νὰ δίδωμεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα νὰ διαχειρίζηται κατ’ ἰδίαν κρίσιν τὸν καθορισμὸν μιᾶς φορολογίας τοσούτῳ σημαντικῆς, δὲν ἠξεύρω μὲ ποῖον δικαίωμα θὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὸν αὐριανὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ καθορίσῃ κατ’ ἰδίαν βούλησιν εἴτε τὸν τελωνιακὸν δασμὸν εἴτε τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου. Καὶ τότε τί ἀπομένει; Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κ. πληρεξούσιοι, θὰ παρεκάλουν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ 4–5 ἡμέρας μέχρις ὅτου ἡ Ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας τὸν σχηματισμὸν προτείνω, ὑποβάλῃ τὸ πόρισμά της. Τοῦτο δὲ θὰ χρησιμεύσῃ πολὺ καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ὅλον τὸν καιρὸν νὰ διαπραγματευθῇ μεταξὺ τῶν Ἑταιρειῶν, διότι θὰ ἔχῃ ν’ ἀντιτάξῃ εἰς αὐτὰς τὸ φάσμα καὶ τὴν ἀπειλὴν ὅτι, ἂν τὸ ποσοστὸν μειώσεως τοῦ φόρου δὲν δικαιολογῆται ἐπαρκῶς, δὲν θὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Συνελεύσεως. Ἐνῷ κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις αἱ Ἑταιρεῖαι ἔχουσαι νὰ κάμωσι μόνον μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εὐκολώτερον θὰ ἐνασκήσωσι τὴν πίεσίν των ἐπ’ αὐτοῦ καὶ εὐκολώτερον θὰ νικήσωσιν ἓν ἄτομον εἰς τὸν οἰκονομικὸν αὐτὸν ἀγῶνα παρὰ μίαν Συνέλευσιν. (Χειροκροτήματα).

§100ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀλίγας μόνον λέξεις, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ σᾶς καταστήσω ἐνημέρους πραγμάτων τινῶν. Δὲν θὰ θίξω τὸ ζήτημα τῆς πολιτειακῆς ἀπόψεως· ἔχω μόνον τοῦτο νὰ εἴπω, ὅτι τὸ πολιτειακὸν ζήτημα ἔμεινεν ἐκκρεμὲς εἰς ἄλλας Χώρας ἐπὶ πολὺ μακρὸν χρόνον, χωρὶς νὰ ἐμποδίζηται ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Βουλὴ νὰ λαμβάνῃ μέριμναν ἐπὶ ζητημάτων λίαν ζωτικῶν. Ὑποθέσατε ὅτι αἱ συζητήσεις παρελκύονται ἐπὶ ἕνα μῆνα, δύο μῆνας· ἔπρεπε ν’ ἀφήσωμεν ἄθικτα ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα τῆς Χώρας; Ἂν δὲ ἡ παροῦσα περίστασις, αἱ πολιτικαὶ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, δὲν ἦσαν συνέχεια μιᾶς ἀνωμαλωτάτης περιόδου, βεβαίως ἐγὼ πρῶτος θὰ ἀπέφευγον νὰ ζητήσω τὴν ἐξουσιοδότησιν τοῦ Σώματος, ἵνα ὁρίσω τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου, ὄχι διότι εὑρίσκω τοῦτο ἀντισυνταγματικόν, προκειμένου περὶ ἐλαττώσεως φόρου, ἀλλὰ διότι θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχω συναρωγὸν τὴν θέλησιν καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως. Δυστυχῶς, ὅταν οἱ φόροι ἕνεκα τῶν πολιτικῶν συνθηκῶν ἐπεβάλλοντο κατὰ τρόπον ἀνώμαλον, ταχύν, ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων, εἶναι μοιραῖον καὶ ἡ θεραπεία νὰ μὴ δύναται νὰ γίνῃ κατὰ τρόπον ἀπολύτως κανονικόν, δὲν λέγω συνταγματικόν. Καὶ κατὰ τοῦτο, νομίζω, εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις ἐν τάξει, ἐκτὸς ἂν ἤθελέ τις νὰ παρελκυσθῇ ἡ συζήτησις τοῦ ζητήματος ἐπὶ βλάβῃ ζωτικῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων. Ὁ κ. συνάδελφος ἐμνημόνευσε τῆς γνώμης τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Χατζηκυριάκου. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιον ὑμῶν ἐμερίμνησε καὶ τὸν κ. Χατζηκυριάκον νὰ προσκαλέσῃ εἰς τὴν μεγάλην σύσκεψιν, τὴν τρίωρον, καὶ τοῦ προκατόχου του Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προκαλέσῃ τὴν γνώμην. Ὁ κ. Χατζηκυριάκος εἶπε τὴν γνώμην του. Ἐπετεύχθησαν στατιστικαὶ διεθνεῖς, αἱ ὁποῖαι κατηρτίσθησαν καὶ ἀπὸ πληροφορίας ἰδιωτῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ τῆς Οἰκονομίας. Ἦσαν παρόντες καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Συνέπιπτον δὲ ἰδιωτικαί τε στατιστικαὶ καὶ δημόσιαι — λέγω ἰδιωτικαί, π.χ. Τραπεζῶν, εἰς τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι, πιστεύω, θὰ εἶναι ἀρκετὰ σημαντικοί, ἵνα ἐπιβάλουν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Μαντινείας τροποποίησίν τινα τῶν σκέψεών του. Ἡ Τουρκία, περὶ τῆς ὁποίας ἐλέχθη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι θὰ ἐγίνετο καπνοπαραγωγὸς Χώρα, ἡ Τουρκία τῷ 1922 ἦτο ἤδη καπνοπαραγωγὸς Χώρα, μὲ τὰ ἠλαττωμένα τότε σύνορα· φαίνεται δὲ ὅτι παρήγαγε περίπου 23 ἑκατομμύρια. Ἐπειδὴ δὲ ἀνεχώρησαν ἐκεῖθεν ἔμπειροι καλλιεργηταί, ἐφέτος θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἥσσονα παραγωγήν, ἐν τούτοις θὰ ἔχῃ 25 ἑκατομμύρια χιλιόγραμμα. Ἡ Βουλγαρία τῷ 1922 παρήγαγεν 22 ἑκατομμύρια καὶ ἐφέτος 44 ἑκατομμύρια. Ἡ Γιουγκοσλαυΐα εἶχε τῷ 1922 ἕνδεκα ἑκατομμύρια, ἐφέτος 16–21 ἑκατομμύρια. Θὰ εἴδετε δὲ ἴσως ἐκ τῶν ἐφημερίδων, τῆς Μέσης Εὐρώπης πρὸ πάντων, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀνταλλαγμάτων τὰ ὁποῖα ἐπέτυχεν ἡ Γιουγκοσλαυΐα ἐκ τῆς συνθήκης της μετὰ τῆς Τσεχοσλοβακίας ἦτο ὑποχρέωσις τῆς Τσεχοσλοβακίας νὰ προμηθευθῇ ὡρισμένον ποσὸν καπνῶν ἀπὸ τῶν μονοπωλίων τῆς Γιουγκοσλαυΐας. Διὰ τὴν Ρουμανίαν, κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν τὴν πληροφορίαν ὅτι ἀπὸ 5 ἑκατομμύρια φθάνει εἰς τὰ 10 ἑκατομμύρια. Ὑπάρχουσι δύο πληροφορίαι, ὅτι ἡ Ρωσία εἶχε περὶ τὰ πέντε ἑκατομμύρια τῷ 1923, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τί εἶχε τῷ 1922. Ἡ Ἑλλὰς τῷ 1922 εἶχε μεταξὺ εἴκοσι δύο ἑκατομμυρίων μέχρις εἴκοσιν ὀκτώ· θέσατε μέσον ὅρον εἴκοσι πέντε. Ἐφέτος εἰς 55 ἑκατομμύρια ἀναβιβάζουσιν αἱ προβλέψεις! Ἐρωτῶ λοιπόν· ὑπάρχει ὑπερπαραγωγὴ ἀπέναντι τῆς καταναλώσεως ἢ ὄχι; Ὑπάρχει ἀτυχῶς. Διὰ τοῦτο μὲ πολλὴν θλῖψιν, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, εἶδον ὅτι, ἂν δὲν θέλωμεν νὰ φονεύσωμεν τὴν χρυσοτόκον ὄρνιθα, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ καταβιβάσωμεν ἢ ἴσως καὶ νὰ καταργήσωμεν τελείως τὸν δασμὸν διὰ τὸ 1923. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸ 1922 εἶναι ἀληθές, ὡς εἶπον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὅτι μέγα μέρος τῶν καπνῶν τοῦ 1922 κατέχεται ἀπὸ τὸ ἐμπόριον. Εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι, ὅταν ἠγόραζον οἱ ἔμποροι, ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψιν των τὸν δασμὸν 20%, καὶ ἐκανόνιζον τὰς τιμὰς ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος εἶπεν ὅτι δὲν ἔχουν νὰ ὑποστοῦν καμμίαν ζημίαν ἀπὸ τὰς αὐξομειώσεις τῆς τιμῆς τοῦ δολλαρίου εἰς δραχμάς. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἔχω κάποιαν ἐπιφύλαξιν. Πάντοτε ἐνδέχεται νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς ζημίαν τινά, ἐὰν προηγόρασαν εἰς δραχμὰς καὶ πρόκειται νὰ πραγματοποιήσωσι τὰ δολλάρια εἰς τιμὴν μικροτέραν. Δύναταί τις ὅμως νὰ εἴπῃ ὅτι ᾧτινι περιέρχεται τὸ κέρδος αὐτῷ ἀνήκει καὶ ἡ ζημία. Καὶ ἐπὶ τούτου γεννᾶται ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν ἔλυσεν ἡ σύσκεψις ἡ γενομένη. Διότι ὑπάρχουν οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι εἶχον συντελεσθῇ αἱ ἀγοραί, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι δὲν εἶχον συντελεσθῇ. Κατ’ ἐμὲ τὸ καθεστὼς τὸ κρατοῦν πρότερον τῆς λεγομένης παρακρατήσεως τοῦ συναλλάγματος, ἀκριβέστερον θὰ ἔλεγον τῆς ἀναγκαστικῆς ἀγορᾶς τοῦ συναλλάγματος ἀπὸ τὸ Κράτος ἐπὶ ὡρισμένῃ διατιμήσει, τὸ σύστημα τοῦτο δὲν διέφερε πολὺ ὡς πρὸς τὴν ἐπιβάρυνσιν ἣν ὑφίστατο ὁ ἔμπορος τότε καὶ τὴν ὁποίαν ὑφίστατο κατόπιν ἀπὸ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν. Εἴτε πάρω ἀπὸ σᾶς 48% τοῦ συναλλάγματος καὶ σᾶς πληρώσω τὸ ἥμισυ περίπου αὐτοῦ ἀπὸ ὅ,τι τιμᾶται τὸ δολλάριον ἢ ἡ λίρα εἰς τὴν ἀγοράν, εἴτε σᾶς ἐπιβάλλω φόρον 20%, χωρὶς νὰ σᾶς πληρώσω τίποτε, καταντᾷ τὸ αὐτὸ περίπου. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι οἱ ἔμποροι ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν των κατὰ πᾶσαν πιθανότητα τὴν ἐπιβάρυνσιν. Ἐὰν ἐζημιώθησαν, δὲν εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους νὰ ὑποστῇ τὴν ζημίαν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, κύριοι, δὲν τίθεται οὕτως. Εἶναι πρακτικόν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κριθῇ κατ’ ἀπολύτους ἀρχὰς τὸ ζήτημα, θὰ ἔλεγέ τις ἴσως ὅτι πρέπει τὸ Κράτος ἢ ὁ ἐκπροσωπῶν αὐτὸ Ὑπουργὸς νὰ παλαίσῃ μὲ τοὺς ἐμπορικοὺς ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἔστω μονοπωλειακὴν ἐξαγωγὴν ἑνὸς ἐμπορεύματος καὶ εἴτε νὰ ἡττηθῇ αὐτὸς ἢ νὰ ἡττηθῶσιν ἐκεῖνοι. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ εἶναί τις πρακτικὸς καὶ νὰ προλάβωμεν μεγίστην ζημίαν τῶν παραγωγῶν, θὰ ἦτο, νομίζω, προτιμότερον νὰ ἔλθωμεν εἴς τινα συμβιβασμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔτεινεν εἰς τοῦτο, ὅπως εἶπον καὶ πρὶν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις ἡ τυχὸν δοθησομένη διὰ τὸ 1922 θὰ εἶναι ἡ ἐλαχίστη, θὰ ἐδίδετο δὲ ὑπό τινας ὅρους, ὧν εἷς ὅτι θὰ ἐξήγοντο συγχρόνως καὶ καπνὰ τοῦ 1923. (Ἐπιδοκιμασίαι). Κατὰ τοιοῦτον τρόπον σκέπτομαι ὅτι θὰ ἠδυνάμην νὰ ὑποβοηθήσω τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν τοῦ 1923, ἰδίᾳ κατωτέρων ποιοτήτων, ἔναντι τοῦ μεγίστου ἀνταγωνισμοῦ τοῦ ἐκ τῆς διεθνοῦς ὑπερπαραγωγῆς τοῦ καπνοῦ. Ἐλέχθη, κύριοι, ὅτι αἱ μεγάλαι Ἑταιρεῖαι εἶναι εὐκολώτερον νὰ ἀποπλανήσουν ἓν ἄτομον παρὰ νὰ ἀποπλανήσουν μίαν ὁλότητα. Εἶναι ἓν ζήτημα μέγιστον, ἂν καὶ αἱ ὁλότητες ἀποπλανῶνται δυσκολώτερον ἢ τὰ ἄτομα. Δὲν πρόκειται νὰ τὸ θίξω. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε θὰ προσπαθήσω τὴν ἀνθρωπίνην αὐτὴν ἀδυναμίαν τοῦ νὰ ὑποστῶ πλάνην τινὰ νὰ τὴν ἀποσοβήσω, κατὰ τὸ δυνατόν, συμβουλευόμενος, ὅπως ἔκαμα ἕως τώρα, καὶ τοὺς ἀξιοτίμους ἀντιπροσώπους καπνοπαραγωγῶν μερῶν καὶ ἐμπόρους καὶ εἴ τινα ἄλλον εἰδικόν. Θὰ ἤμην δὲ ὑπόχρεος καὶ εἰς πάντα ὅστις, καὶ ἐὰν τυχὸν δὲν ἤθελεν εἰδικῶς προσκληθῆ, ἤθελε μοὶ συνεισφέρει τὰ φῶτά του. Ἐὰν μετὰ ταῦτα, κύριοι, θέλητε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἔχει καλῶς. Ἄλλως δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. (Χειροκροτήματα).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§102Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου καὶ παρακαλῶ καὶ τοὺς ἄλλους νὰ παραιτηθοῦν. Τὰ πολλὰ λόγια εἶναι φτώχεια! (Χειροκροτήματα).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυβέλος.

§104Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Θεωρῶ καὶ ἐγὼ τὸ ζήτημα ἐξηντλημένον. Ἕν μόνον ἔχω νὰ προσθέσω· ὅτι πᾶσα συζήτησις διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι ἐκεῖνοι ἐκ τῶν ὁποίων δὲν πιέζεται πολὺ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν πρέπει νὰ τυγχάνῃ τῆς εὐμενοῦς ἀκροάσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, ὅταν θὰ κατορθώσῃ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν παγίωσιν αἰσιωτέρων οἰκονομικῶν ὅρων διὰ τὸν Λαόν, θὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σκεφθῇ διὰ τὴν ἄρσιν βαρῶν φορολογικῶν, τὰ ὁποῖα βαρύνουσιν ἰδίᾳ ἐπαρχίας αἱ ὁποῖαι μετὰ μεγίστης δυσκολίας κατορθώνουσιν ἵνα ἀντικρούσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των τὰς οἰκονομικάς.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καταφυγιώτης.

§106Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ δηλώσω ὅτι, ὡς ἐγὼ τοὐλάχιστον φρονῶ, ὑπὸ τῶν φόρων πιέζονται οἱ καπνοπαραγωγοὶ καὶ ὄχι οἱ ἔμποροι. Ἰδίως οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῆς Καρδίτσης κινδυνεύουν νὰ χάσουν τὸ προϊόν των, διότι ἔχει ἐξαχθῆ εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅπου ἔχομεν πληροφορίας ὅτι ἡ κατάστασις δὲν εἶναι καὶ τόσον ὁμαλή. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν δι’ ἓν ζήτημα· διατί, ὅταν θέλωμεν νὰ ἐλαττώσωμεν φόρους, δὲν σκεπτόμεθα πῶς νὰ ἐλαφρύνωμεν τὰς τοπικὰς πιέσεις τοῦ Λαοῦ τοῦ πληρώνοντος τὸν φόρον αὐτοῦ, ἀλλὰ θέλομεν νὰ ἐλαφρύνωμεν τοὺς ἐμπόρους; Διότι περισσοτέρας ὑφίστανται πιέσεις οἱ χωρικοὶ οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἐκ τῆς φορολογίας τῆς δεκάτης παρὰ ἐκ τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ καπνοῦ. Διατί τώρα νὰ σκεπτώμεθα περὶ καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ καπνοῦ καὶ νὰ μὴ εἰσάγηται ἀμέσως νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς δεκάτης; Διότι, κύριοι, θὰ κατελήγομεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ἐὰν ἀντὶ νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος ὁ ἐξαγωγικὸς τοῦ καπνοῦ κατηργεῖτο ἡ δεκάτη.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ λοιποὶ ἐγγεγραμμένοι μοὶ ἐδήλωσαν ὅτι παραιτοῦνται. Οὐδενὸς ἔχοντος τὸν λόγον ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἀναγνωσθῶσι πρῶτον αἱ τροπολογίαι.

§108Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἀπορριφθοῦν αἱ τροπολογίαι. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἔννοια τῆς παραιτήσεως τῶν κ. συναδέλφων ἀπὸ τοῦ νὰ ἀγορεύσουν εἶναι ὅτι ἀποσύρουν τὰς τροπολογίας των.

§109ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§111Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ διασαφισθῇ ἂν ἡ κατάργησις τοῦ φόρου ἢ ἡ μείωσις θὰ γίνῃ διὰ Βασ. Διατάγματος.

§112Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα θὰ γίνῃ διὰ διατάγματος. Δηλῶ δὲ ὅτι τοῦτο θὰ γίνῃ ἐφάπαξ, διότι δὲν ἐννοῶ ἀλλ’ οὔτε καὶ δύναμαι νὰ μεταβάλλω κάθε μῆνα γνώμας καὶ ἀποφάσεις.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται. —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1922 Νομοθ. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1831 περὶ χορηγήσεως ἀδειῶν ἐγκαταστάσεως ἀσυρμάτων τηλεγράφων καὶ τηλεφώνων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται ὑπὸ συναδέλφων νὰ προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 15 πρότασις ψηφίσματος. Δέχεται ἡ Συνέλευσις;

§115Ν. ΞΗΡΟΣ. Περὶ τίνος πρόκειται;

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται διὰ τὸ «περὶ προσωρινῆς παραμονῆς ἐκτάκτων καὶ ἡμερομισθίων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, Προνοίας κλπ.»

§117Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§118Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων». Ἔχει ψηφισθῆ κατ’ ἀρχήν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2345 περὶ προσωρινοῦ Ἀρχιμουφτῆ καὶ τῶν Μουφτήδων τῶν ἐν τῷ Κράτει μουσουλμανικῶν Κοινοτήτων κλπ».

§121Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ νὰ λέγητε ὅτι εἶναι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δὲν σημαίνει τίποτε. Τότε νὰ τροποποιήσωμεν τὸν Κανονισμὸν ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ψηφίσεως καὶ νὰ ψηφίζωνται τὰ νομοσχέδια εἰς δύο ἀναγνώσεις.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδήλωσα ρητῶς ὅτι ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις...

§123Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τί ἀντίρρησις θὰ ὑπάρχῃ ἐφόσον δὲν γνωρίζομεν τί ψηφίζομεν;

§124ΙΩ. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὸ ψηφοδέλτιον ἀντὶ τοῦ σφαιριδίου διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Μουφτήδων Εἶναι ἐπεῖγον.

§125Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πολὺ καλά· εἴμεθα σύμφωνοι.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι), Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. —Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς ὑπὸ ἀνταλλαγὴν ὁμογενῶν εἰς δημοτολόγια καὶ μητρῷα ἀρρένων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῇ ἀρχῇ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων τῶν Δημοσίων Ἔργων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ παροχῆς συντάξεως ἧς ἐστερήθησαν οἱ ἀποστρατευθέντες καὶ ἀποταχθέντες ἀξιωματικοί, ἀνθυπασπισταὶ κλπ. ὡς συμμετασχόντες ἢ εὐνοήσαντες τὸ ἀντεπαναστατικὸν κίνημα». Τὸ ψήφισμα θὰ ψηφισθῇ ἅπαξ. Ἑπομένως, ἐὰν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, θὰ εἰσέλθωμεν ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§129Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. —Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης γʹ παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 75 τοῦ νόμου 425 περὶ στρατολογίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ ὑποβολῆς εἰς τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων τῶν ἐκδοθέντων μετὰ τὴν 16ην Δεκεμβρίου 1923». Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ν’ ἀναβληθῇ.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§133ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά, κ. Πρόεδρε’ διενεμήθησαν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως)

§135Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τὸ λέγον, κ. Πρόεδρε.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπαναγιώτης.

§137Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἰς τὴν χθεσινὴν ψηφοφορίαν σημειοῦμαι ὅτι ἐψήφισα ὑπὲρ τοῦ ψηφίσματος περὶ ἐπανεκδόσεως τῶν ἐφημερίδων ἐνῷ ἐγὼ δὲν παρέστην κατὰ τὴν ψηφοφορίαν. Παρακαλῶ νὰ διορθωθοῦν.

§138Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, παρέστην καὶ δὲν σημειοῦμαι.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅστις ἔχει παρατηρήσεις νὰ τὰς δώσῃ εἰς τὸν κ. Γραμματέα διὰ νὰ γίνωσιν αἱ σχετικαὶ διορθώσεις.

§140ΙΩ. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ συνάδελφος κ. Πάγκαλος ὡμολόγησεν ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχασεν ἐν μέρει τὸ κῦρός της.

§141Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὰ εἴχετε εἴπει προηγουμένως;

§142ΙΩ. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Ὄχι. Ἐσημειώθησαν κρούσματα χθὲς τὸ βράδυ καὶ θέλω νὰ φέρω τὰς κρίσεις μου λόγῳ τῶν ἐπεισοδίων τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ συνεπεία τῶν ὁποίων ἔχασεν ἡ Κυβέρνησις τὸ κῦρός της. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ κῦρος ἐχάθη ἐν μέρει, διὰ νὰ ἐπαναφέρωμεν δὲ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἔχομεν ὅλοι ὑποχρεώσεις νὰ μὴ κωλυσιεργῶμεν οὔτε νὰ παρεμβάλλωμεν δυσκολίας εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφόσον ἔχομεν ἐπίσημον δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅτι αὐτὸς προσερχόμενος εἰς τὴν κάλπην κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ δημοψηφίσματος ὡς ἄτομον θέλει ψηφίσει ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας φρονῶ ὅτι αἱ παρεμβαλλόμεναι ἐνταῦθα κωλυσιεργίαι καὶ προστριβαὶ οὐδόλως συντελοῦσιν εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Ὅθεν προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ παύσῃ πᾶσα κωλυσιεργία καὶ ἀφοῦ ψηφίσωμεν τὰ ἀπαραίτητα νομοσχέδια νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, ἵνα μετὰ τῶν λοιπῶν πολιτικῶν παραγόντων διαφωτίσωμεν τὸν μὴ πεφωτισμένον Λαὸν ὅπως προσερχόμενος κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ δημοψηφίσματος ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ νέου πολιτεύματος τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα).

§143Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἰς τὴν περίληψιν τῶν ὅσα εἶπον παρελείφθη κάτι τι τὸ οὐσιῶδες.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διόρθωσιν τῶν πρακτικῶν βασίζομαι ἀπολύτως εἰς τὸ ὅτι αἱ διορθώσεις τῶν κυρίων πληρεξουσίων εἶναι ἀκριβεῖς καὶ παρακαλῶ νὰ δίδωνται σημειώσεις καὶ διορθώσεις εἰς τὸν κ. Γραμματέα. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς διωρθώθησαν. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Σῖμος ἔχει τὸν λόγον.

§145ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Φοβούμενος καὶ ὀλιγωρῶν, κ. πληρεξούσιοι πρὸ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συναδέλφων μου τῶν ἐγγεγραμμένων ἵνα ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος δηλῶ ὅτι θέλω εἶσθαι λίαν σύντομος. Θὰ περιορίσω δὲ τὸ θέμα μου ἐπὶ ὡρισμένου σημείου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ περιορισθῶ, κύριοι, ἐπὶ τῶν δημοκρατικῶν σημείων τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος τὰ ὁποῖα θεωροῦνται εὐλόγως ὡς ἀπόκρημνα καὶ ἐγγυτέρας καὶ ὡριμωτέρας ἐρεύνης τῶν πραγμάτων, ἡ ὑπόστασις τῶν ὁποίων φαίνεται ὅτι ὑπερέβη τὸ μέτρον τῆς λαϊκῆς διαισθήσεως ἐκείνων τῶν συναδέλφων ἡμῶν, ἐκείνων ἐκ τῶν μελῶν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τὴν γνώμην τῶν ὁποίων διϊστάμενοι ἱδρύσαμεν τὴν ὁμάδα τῶν Δημοκρατικῶν–Φιλελευθέρων, ἐκ τῆς ὁποίας προῆλθον καὶ τρία ἐπίλεκτα μέλη τῆς Κυβερνήσεως.

§146ΙΩ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συμβατικῶς ἢ τυχαίως;

§147ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Ἀλλ’ ἐπὶ ἑνὸς σημείου τῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων δὲν ὑπάρχει δι’ ἡμᾶς ἐπίμαχος διαφορὰ γνώμης, τοῦ σημείου τῆς παραπομπῆς καὶ τοῦ δυναστικοῦ ζητήματος εἰς λαϊκὸν ψήφισμα. Ἡμεῖς, κύριοι, φρονοῦμεν ὅτι τὸ δυναστικὸν ζήτημα ἐλύθη οὐσιαστικῶς καὶ ὁριστικῶς, ἐπιτακτικὴν δὲ θεωροῦμεν τὴν ἐντολὴν ἡμῶν ὅπως καὶ κατὰ τύπους διευθετήσωμεν τὸ ζήτημα ἐνταῦθα. Τὸ ζήτημα κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν τεθὲν προεκλογικῶς εἶναι λελυμένον μετεκλογικῶς. Μία πολὺ σύντομος ἀνασκόπησις τῶν γεγονότων ἐλπίζω, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι θέλει ἐπιρρώσει τὴν γνώμην ἡμῶν. Ὡς ἐνθυμούμεθα πάντες, ἡ Ἐπανάστασις παρὰ τὰς συκοφαντικὰς φήμας τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν — καὶ ὅταν λέγωμεν ἀντιπάλους ἡμῶν ἐννοοῦμεν τὰ λείψανα τοῦ Κωνσταντινισμοῦ τῶν ὁποίων ἡγεῖτο ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς — προεκήρυξε τὰς ἐκλογὰς διὰ τὴν 2αν Ὀκτωβρίου· ἀπεδέχθη τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος, τὸ ἀπεδέχθησαν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν παρὰ τὰς προσχηματικὰς ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας ἔφερον, ὅτι δῆθεν δὲν πρόκειται νὰ διεξαχθοῦν ἐλεύθεραι ἐκλογαί. Ἡ Ἐπανάστασις διὰ λόγους γνωστούς, διὰ λόγους τεχνικοὺς ἀνέβαλε τὰς ἐκλογὰς διὰ τὴν 2αν Δεκεμβρίου καὶ ἐξεκίνομεν πρὸς τὴν ἡμέραν τὴν ὁρισθεῖσαν διὰ τοῦ διατάγματος. Κύριοι, καὶ ἡμεῖς οἱ φιλελεύθεροι εἴχομεν ἀποδεχθῆ διὰ λόγους συμφιλιώσεως τὴν δυναστικὴν λύσιν ὅπως αὕτη προῆλθε μετὰ τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν τῆς Ἐπαναστάσεως. Ὁ βασιλεὺς ἀφανὴς καθ’ ὅλην τὴν περίοδον ἐκείνην ἐθεωρήθη ὡς ἀνεκτὸς καὶ ἐν τῇ συνειδήσει ἡμῶν, εἴχομεν δὲ πάντες τὴν ἐλπίδα ὅτι ἐβαίνομεν πρὸς μίαν ὁμαλὴν ἀποκατάστασιν πραγμάτων. Ἐπηκολούθησεν ὅμως τὸ γνωστὸν κίνημα τὸ ὀκτωβριανόν, τὸ ὁποῖον τί ἀπέδειξεν; Ἀπέδειξεν ἀκριβῶς τὴν ἀδυναμίαν τῶν πολιτικῶν ἡμῶν ἀντιπάλων, οἱ ὁποῖοι προϊδόντες τὴν ἧτταν αὐτῶν ἠθέλησαν ν’ ἀνατρέψουν τὸ καθεστὼς δι’ ἐκνόμων μέσων. Ἐξεταστέον, κύριοι — δὲν θὰ ἐπιμείνω βεβαίως εἰς γεγονότα πρόσφατα καὶ γνωστὰ δι’ ὅλους — ἐξεταστέον, λέγω, ποία ὑπῆρξεν ἡ συμπεριφορὰ τοῦ βασιλέως κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ὅσον καὶ ἂν ἐτήρησεν ἡ Ἐπανάστασις τὰ προσχήματα διὰ λόγους τάξεως, ἀπεδείχθη ὅτι ἡ ἐνοχὴ τοῦ βασιλέως ὑπῆρξεν ἀναμφισβήτητος. Ἐχάθησαν δύο ἀεροπλάνα πρὸ τῶν ὀμμάτων τῆς ἀνακτορικῆς φρουρᾶς τῆς Δεκελείας, εἰς τὴν ὁποίαν ἔμενεν ὁ βασιλεύς. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ συνταγματάρχης Πουρνάρας εἶχε καταλάβει τὸ Σχηματάρι, ἡ ἀνακτορικὴ φρουρὰ τῆς νυκτὸς ἐκείνης ἔψαλλε τὸν «Γυιὸ τοῦ Ἀητοῦ». Δύο ἐκ τῶν ὑπασπιστῶν τοῦ βασιλέως συνελήφθησαν ὡς συνένοχοι εἰς τὸ κίνημα. Καὶ προβάλλει τὸ ἐρώτημα: ἆρα τυχαῖα ἦσαν τὰ γεγονότα καὶ οὐδὲ κἂν εἴδησιν εἶχεν ὁ βασιλεὺς περὶ τῶν συμβαινόντων; Ἀλλά, κύριοι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἦτο ἐπιβεβλημένον κατόπιν τῆς ἀποκαλύψεως τῆς συνενοχῆς τῶν δύο ἐπαναστατῶν, δὲν ἦτο, λέγω, ἐπιβεβλημένον νὰ προβῇ ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος εἰς πρᾶξίν τινα ἡ ὁποία νὰ τὸν ἐξιλεώσῃ ἀπέναντι τῆς εὐλόγου ὑποψίας τῆς Δημοσίας Γνώμης; Θὰ ἐζήτει βεβαίως κανεὶς κατιτὶ ἄλλο περισσότερον, μίαν προκήρυξιν ὅπως καταθέσουν οἱ ἐπαναστάται τὰ ὅπλα. Καὶ ὄχι μόνον τοιοῦτόν τι δὲν ἐγένετο, ἀλλ’ οἱ παροικοῦντες τὴν Ἱερουσαλὴμ γνωρίζομεν πάντες ὅτι οἱ ἄνθρωποι τοῦ Παλατιοῦ διεβεβαίουν ὀλίγον μάλιστα πρὸ τοῦ κινήματος ὅτι ὁ βασιλεὺς δὲν θὰ μετέβαινεν εἰς τὴν Σερβίαν, ὅπου εἶχε κληθῆ διὰ νὰ παραστῇ εἰς τὴν τελετὴν τῆς βαπτίσεως τοῦ διαδόχου τῆς Σερβίας, διότι σπουδαῖα γεγονότα πρόκειται νὰ λάβουν χώραν. Γνωρίζετε πάντες, κύριοι πληρεξούσιοι, ποῖοι ὑπῆρξαν οἱ ἐκτελεσταὶ τῆς μὴ ἐκπτώσεως τῆς Δυναστείας ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἐπρυτάνευσεν ἡ μετριοπάθεια καὶ ἀπεφασίσθη νὰ βαδίσωμεν πρὸς τὰς ἐκλογὰς διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ λύσις κατὰ τρόπον ὁμαλόν. Ὁ πολιτικὸς κόσμος ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ προγραμματισθῇ. Καὶ ἐπρογραμματίσθη πρῶτος ὁ ἀντίπαλος ἡμῶν πολιτικὸς κόσμος θέσας αὐτὸς πρῶτος πρὶν ἢ τὸ θέσωμεν ἡμεῖς τὸ ζήτημα τῆς Δυναστείας. Ὁ πολιτικὸς κόσμος ὁ συμμετασχὼν βεβαίως εἰς τὰς δολοπλοκίας τοῦ Μεταξᾶ ἀλλὰ παραμένων πάντοτε ἀντίπαλος τῆς ἰδικῆς μας παρατάξεως ὕψωσε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τὴν συνταγματικὴν σημαίαν. Ἔθηκαν ἑπομένως αὐτοὶ τὸ ζήτημα. Τὸ ὅτι παρητήθησαν, κύριοι, δὲν ἔχει σημασίαν, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, διότι ἡ αἰτία ὑπῆρξεν ἡ ἀντίληψις ὅτι ἡ ἧττα αὐτῶν ἀνεμένετο ἀσφαλῶς κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ποῖοι ἦσαν οἱ λόγοι οἱ σοβαροὶ τοὺς ὁποίους ἔφερον διὰ νὰ δικαιολογήσουν τὴν ἀποχήν των ἐκ τῶν ἐκλογῶν; Ἔφερον τὸ ψηφοδέλτιον. Δὲν ἤθελον δηλαδὴ νὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὴν Ἀττικὴν καὶ τὴν Μακεδονίαν διὰ ψηφοδελτίων. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἐδέχοντο νὰ ψηφίσουν οἱ πρόσφυγες, ἤθελον δηλαδὴ νὰ στερεώσουν τὴν ἰσοπολιτείαν εἰς τὰ θύματα τῆς ἰδικῆς των πολιτικῆς. Ἐπικειμένων τῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι, ὡς γνωστόν, ἀνεβλήθησαν ἐπὶ 15 ἡμέρας, ἡ ἡμετέρα παράταξις, τῶν λεγομένων Δημοκρατικῶν–Φιλελευθέρων, προέβη εἰς τὴν δημοσίευσιν ἐκλογικοῦ προγράμματος. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταπονήσω τὴν Συνέλευσιν ἀναγινώσκων ὁλόκληρον τὸ πρόγραμμα. Ἐπιτρέψατέ μοι ὅμως νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις ἐκ τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ τέλους, διότι πρόκειται νὰ καθορίσωμεν τὴν θέσιν ἡμῶν ὡς ὁμάδος εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. (Ἀναγινώσκει:) «Ἡ πολιτειακὴ κρίσις, ἥτις ἐγεννήθη μετὰ τὸ ἀδελφοκτόνον κίνημα τῆς 21ης Ὀκτωβρίου, προυκάλεσε δυστυχῶς μίαν θεμελιώδη διαφωνίαν εἰς τοὺς κόλπους τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἥτις ἐπέβαλε τὴν δημιουργίαν τοῦ κόμματος τῆς ἡμετέρας παρατάξεως, εἰς ὃ ἐδόθη ἡ προσωνυμία τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων–Δημοκρατικῶν. «Πεπεισμένοι ἀκραδάντως ὅτι ἡ παραμονὴ τῆς ἐκπεσούσης Δυναστείας εἶναι ἀδύνατος, μετὰ τὰς ἐθνικὰς συμφορὰς, ὧν ἐγένετο ἀφορμή, ἂν μὴ ἔνοχος ἐκ προδοσίας, ἰδίᾳ μετὰ τὴν τελευταίαν στάσιν, πρωτουργὸς τῆς ὁποίας ὑπῆρξεν ἀπὸ τοῦ 1915 τεθεὶς εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Αὐλῆς περισσότερον Γερμανὸς ἢ Ἕλλην ὁ Μεταξᾶς, ἐθεωρήσαμεν καθῆκον ἡμῶν πρὸς τὴν Χώραν ν’ ἀναπετάσωμεν τὴν δημοκρατικὴν σημαίαν καὶ ν’ ἀγωνισθῶμεν πάσῃ δυνάμει ὅπως αἱ τύχαι τοῦ Ἔθνους ἐφεξῆς ἀνατεθῶσιν εἰς τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν ὑπὸ πολίτευμα καθαρᾶς καὶ οὐχὶ βασιλευομένης Δημοκρατίας». Κατέληγε δὲ τὸ ἐκλογικὸν ἡμῶν πρόγραμμα οὕτω: (Ἀναγινώσκει). «Ἡ σημερινὴ Δυναστεία εἶναι ἓν πυορροοῦν φλογῶδες ἀπόστημα εἰς τὸν ἐθνικὸν ὀργανισμὸν καὶ πρέπει νὰ ἐγχειρηθῇ, ἄλλως θὰ πάθῃ καθολικὴν σῆψιν ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ εὐθύνη θὰ πέσῃ ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἵτινες δειλιῶσι νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐνδεδειγμένην ταύτην ἐγχείρησιν. Τὴν εὐθύνην ταύτην δὲν θέλομεν νὰ φέρωμεν, καλοῦμεν δὲ πάντας τοὺς ὁμόφρονας ἐκ τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἐνισχύσωσι τὸν ἀγῶνά μας, ἀγῶνα ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς σωτηρίας τῆς κοινῆς Πατρίδος, ἥτις ἀπὸ ὀκτὼ ἐτῶν ἐγένετο πεδίον πάλης μεταξὺ Λαοῦ καὶ Δυναστείας καὶ μεταπίπτει ἀπὸ ἐπαναστάσεων εἰς ἐπαναστάσεις ἐκ λόγων καθαρῶς δυναστικῶν». Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, ὀλίγας λέξεις τοῦ προγράμματος ἡμῶν, ἵνα καταδηλωθῇ ὅτι ἡ μερὶς ἡμῶν κατῆλθε μὲ ἀναπεπταμένην τὴν σημαίαν ἐπὶ τοῦ δυναστικοῦ ζητήματος. Ἐπεφυλάχθημεν βεβαίως εἰς τὸ πολιτειακὸν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐξωτερικοὺς κινδύνους τοῦ Κράτους. Αἱ ἐκλογαὶ εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν παρουσίαν εἰς τὴν παράταξιν ἡμῶν 118 πληρεξουσίων, πλὴν τῶν ἄλλων τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως». Πλὴν ὅμως τούτου καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐκ τῆς ἑτέρας ὁμοιογενοῦς παρατάξεως, τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, προέβησαν μετὰ τῶν ἄλλων εἰς τὴν σύνταξιν πρωτοκόλλου ὑπογραφέντος παρὰ μεγάλης μερίδος ἐκ τῶν Συντηρητικῶν– Φιλελευθέρων, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Δυναστεία ἐκηρύττετο ἔκπτωτος. Ἐπηκολούθησεν ἡ ἐνέργεια τοῦ στρατιωτικοῦ κόσμου, ἡ ὁποία τί ἦτο, κ. συνάδελφοι; Κύρωσις τῆς λαϊκῆς θελήσεως, ἥτις ἐξεδηλώθη κατὰ τὰς ἐκλογάς. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω ἕκαστον ἐξ ὑμῶν, εἰς οἱανδήποτε καὶ ἂν ἀνήκῃ παράταξιν, ἂν ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων, ἡ θέλησις τοῦ Λαοῦ ἐκ τοῦ ὁποίου προήλθομεν, δὲν ἦτο σαφὴς ὡς πρὸς τὴν ἔκπτωσιν τῆς Δυναστείας. Ἦλθεν ὁ Στρατός, ἦλθεν ὁ Στόλος, ὁ ὁποῖος οὐδὲν ἄλλο ἔκαμε παρὰ ἐξετέλεσε τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Ἐκτελεστὴς ὑπῆρξεν ὁ Στρατός. Δὲν ἔχει σημασίαν ἂν τοῦτο ἐγένετο πρὸ τῆς συγκλήσεως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἡ Συνέλευσις δὲν εἶχε παρὰ νὰ κυρώσῃ πρᾶξιν ἥτις διεδηλώθη ἐν τῇ θελήσει τοῦ Λαοῦ. Καὶ ἐρωτᾶται· διατί τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἐπανέλθῃ ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ; Πρὸς τίνα ἀρά γε σκοπόν; Διατί δηλονότι θὰ γίνῃ ἔφεσις πρὸς τὸν Λαόν; Ποῦ ὑπῆρξεν ἔστω καὶ ἁπλῆ ὑπόνοια διαφορᾶς γνωμῶν ὡς πρὸς τὴν διατήρησιν ἢ μὴ τῆς Δυναστείας; Ἄλλαι Δυναστεῖαι, κύριοι συνάδελφοι, ἐθνικαὶ Δυναστεῖαι ἐξέπεσαν τοῦ Θρόνου των διὰ πράξεις πολὺ ἐλαφροτέρας. Καὶ ἂς ἀνατρέξωμεν εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς: Ἡ Δυναστεία τοῦ Ναπολέοντος τοῦ Γʹ μετὰ τὴν μάχην τοῦ Σεδὰν ἐξέπεσεν ἄνευ διατυπώσεως. Ἡ Δυναστεία τῶν Ὀβρένοβιτς μετὰ τὴν μάχην τῆς Σιγδίτσης ἐξέπεσεν ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ Στρατοῦ. Εἰς μάτην προσεπάθησεν ὁ Μιλάνος νὰ διατηρήσῃ τὸν υἱόν του εἰς τὸν θρόνον διὰ τῆς βίας. Ὁ βασιλεὺς τῆς Σουηδίας καὶ Νορβηγίας, ὁ συνετὸς ἐκεῖνος μονάρχης, ὅταν ἔμαθεν ὅτι εἰς τὴν Νορβηγίαν ἐγένετο κίνημα ἀντιδυναστικόν, ὅτι ἐν τῇ Νορβηγίᾳ ἔλαβε χώραν μικρὸν συλλαλητήριον περὶ ἀποσπάσεως τῆς Νορβηγίας ἐκ τῆς Σουηδίας, ὁ ἴδιος εἶπεν ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ κατασταλῇ τὸ κίνημα, δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ προσβάλῃ ψήφισμα λαϊκόν. «Ἀρκεῖ — εἶπεν ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος — ὅτι δὲν μὲ θέλουσιν ὀλίγοι Νορβηγοί· παρακαλῶ νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος ὁ Λαὸς νὰ ἐκλέξῃ τὸν βασιλέα του». (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ διατί νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ξένων Δυναστειῶν; Ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν τὸ ἱστορικὸν γεγονὸς τῆς ἐξώσεως τοῦ Ὄθωνος. Ἑκατοντάδες πολιτῶν πρὸ τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Ἐπαμεινώνδα Δεληγεώργη ἐξέδωκεν ἓν ἁπλοῦν ψήφισμα περὶ ἐξώσεως, ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἐκύρωσε κατόπιν ἡ Συνέλευσις. Εἰς τὸν Μονάρχην ἐκεῖνον προυτάθη ὑπὸ τῶν φίλων του νὰ ἀντιστῇ, νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Πελοπόννησον, ὅπου ὑπῆρχεν ἡ ἰδέα ὅτι οἱ ὀπαδοὶ τῆς βασιλείας ἦσαν περισσότεροι. Ἐκεῖνος ὅμως ἀπεχώρησε λέγων: «Ἄν δὲν μὲ θέλουν οἱ Ἕλληνες, ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ μείνω». Καὶ ἡ Δυναστεία τοῦ Ὄθωνος, ἢ μᾶλλον ὄχι ἡ Δυναστεία, διότι ἦτο μόνος του...

§148Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· δὲν ὑπῆρχε Δυναστεία, ἀλλ’ ὁ Βαυαρικὸς Οἶκος εἶχε δικαιώματα ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου.

§149Σ. ΣΙΜΟΣ. .. ἐξέπεσε δι’ ἑνὸς λαϊκοῦ ψηφίσματος. Καὶ ἆρά γε ἡ Δυναστεία, τῶν Γλύξβουργ ἔχει προσφέρει τόσας ὑπηρεσίας εἰς τὸν Τόπον αὐτόν, εἰς τὴν Ἱστορίαν τοῦ Τόπου αὐτοῦ ἔχει ἀναγράψει σελίδας τόσον λαμπράς, τόσον πολυτίμους ὥστε νὰ γίνῃ διὰ τὴν Δυναστείαν αὐτὴν ἐξαίρεσις, γίνῃ, λέγω, ἡ ἐξαιρετικὴ τιμὴ νὰ ἐπανέλθῃ ἐκ δευτέρου; Πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρωμεν τὰς ἐγκληματικὰς πράξεις τῆς Δυναστείας ἐκείνης. Διὰ νὰ μὴ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰ ἔτη 1915–1919, ἂς ἐπισκοπήσωμεν εἰς γενικὰς γραμμὰς τὴν πολιτικὴν τῆς Δυναστείας αὐτῆς ἀπὸ τοῦ 1920 μέχρι τοῦ 1922. Ἐπανῆλθεν ὁ Κωνσταντῖνος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπανῆλθεν ἐκδικητὴς καὶ τρομοκράτης. Καὶ ἐπανῆλθεν ἡ Δυναστεία ἡ δολοφόνος— ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, τὴν φράσιν, διότι ἐδολοφονήθη ὁ Φατσέας καὶ ἔμειναν καὶ θὰ μείνουν ἄγνωστοι οἱ δολοφόνοι — ἡ Δυναστεία ἡ ὁποία ἦλθε μὲ τὸ πρόγραμμα δῆθεν τῆς συμφιλιώσεως τοῦ Λαοῦ καὶ ἡ ὁποία οὔτε κατώρθωσε κἂν νὰ μάθῃ πῶς ἔλαβε χώραν ἡ πρᾶξις αὕτη. Ἔγινε βδελυρὰ ἀπόπειρα κατὰ τοῦ ναυάρχου Κουντουριώτου, κατ’ ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος ἦτο σύμβολον μιᾶς δόξης, ὁ πρωτεργάτης ἐνδόξων ναυμαχιῶν. Ξέναι Δυναστεῖαι, κύριοι, ξέναι Πρεσβεῖαι ἐφρόντιζον καθ’ ἑκάστην νὰ γίνωνται ἐνήμεροι περὶ τῆς ὑγείας τοῦ ἐνδόξου ναυάρχου καὶ μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Δυναστεία δὲν ἐφρόντισεν οὔτε διὰ τὰ προσχήματα ἁπλῶς...

§150ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§151ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Βεβαίως περὶ αὐτοῦ πρόκειται, ἀλλ’ ἐξετάζομεν σήμερον τὸ τυπικὸν μέρος διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ὁ ἐκπεσὼν βασιλεύς, ὅταν ὑπῆρξε πρίγκιψ ἢ Διάδοχος, ἐτήρησε κἂν καὶ αὐτὰ τὰ προσχήματα. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἂν ὁ Κωνσταντῖνος δὲν ἤχθη μέχρι τῆς ἁβρότητος τοῦ νὰ ἐρωτήσῃ τί γίνεται ὁ λαμπρύνας διὰ δύο ἐνδόξων ναυμαχιῶν καὶ τὸν Θρόνον του, ἆρά γε τόσοι πρίγκιπες, τόσοι βλαστοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον, ὁ τότε Διάδοχος τοῦ Θρόνου δὲν ἠδύνατο νὰ διαφωνήσῃ πρὸς τὸν πατέρα καὶ νὰ ζητήσῃ μίαν πληροφορίαν περὶ τῆς ὑγείας τοῦ ναυάρχου, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ὑπῆρξε φίλος, ὑπῆρξεν οἰκεῖος τῆς Αὐλῆς;

§152Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τέλους ὑπῆρξε καὶ Κουντουριώτης!

§153ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐζήτουν πληροφορίας ἂν ἀπέθανε.

§154ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Βεβαίως ταύτην τὴν πληροφορίαν θὰ ἐζήτουν, ἂν ἀπέθανεν ἢ ὄχι. Ἐδολοφονήθη, κύριοι, ἄλλος πολίτης καὶ συνάδελφος ἐμοῦ, ὁ ἀείμνηστος Καβαφάκης. Ἆρά γε ἐζητήθη ἐκ μέρους τῆς Αὐλῆς μία κἂν πληροφορία, πῶς ἔλαβε χώραν μία τοιαύτη πρᾶξις ὑπὸ Κυβέρνησιν τῆς ὁποίας αὐτὸς ἦτο ὁ ἄγων καὶ φέρων τὰς τύχας; Καὶ ἐνῷ εἰς τὴν λεγομένην Γʹ Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ἐδημιουργήθη κυβερνητικὴ κρίσις, παριστάμεθα δὲ ἡμεῖς εἰς αὐτὴν ὡς μέρος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ διευθύνοντος τὸ κόμμα στρατηγοῦ Δαγκλῆ. Ὅταν δὲ εἰς τὸν βασιλέα ἐκεῖνον ἐγένετο παρατήρησις, ὄχι βεβαίως ἐκ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀλλ’ ἐκ τῶν παρασκηνίων, διατί δὲν ἐκλήθη ὁ στρατηγὸς Δαγκλῆς διὰ νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη του, ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος ἀπήντησε: «Μὰ αὐτοὶ εἶναι ἐχθροί μου!». Τοιαύτη Δυναστεία, κ. συνάδελφοι, εἶναι ἀξία νὰ δώσῃ κατεύθυνσιν εἰς τὰς τύχας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ; Ἔθιξα ὀλίγα τινὰ ζητήματα, διὰ νὰ μὴ καταπονήσω τὴν Συνέλευσιν, τῆς ὁποίας εἶναι πολύτιμος ὁ χρόνος. Ἀλλ’ ἂς ἐξετασθῇ καὶ μία ἄλλη περίπτωσις. Τίθεται ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ ἡ λεγομένη κάλπη τῆς Δυναστείας. Ἐρωτῶ· ἐὰν ἡ κάλπη παρὰ πᾶσαν βεβαίως προσδοκίαν ἔχῃ εἰς τὸ «ναὶ» 10, 20 χιλιάδας ψήφων, προβάλλει τὸ ἐρώτημα, κ. συνάδελφοι, ποία Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ καλέσῃ ἕνα βασιλέα ὁ ὁποῖος ὡς κομματάρχης συνεκέντρωσεν ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν ψήφων; Δύναται πλέον νὰ βασιλεύσῃ τῆς ἑτέρας μερίδος; (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ καὶ ἀντιστρόφως: Ἆρά γε, κ. συνάδελφοι, τὰ «ὄχι», τὰ ὁποῖα θὰ εὑρεθοῦν εἰς τὴν κάλπην ἐκείνην τῆς Δυναστείας, αἱ ψῆφοι τοῦ «ὄχι» θὰ θεωρηθοῦν βασιλικαὶ καὶ μοναρχικαὶ ἐν Ἑλλάδι; Διότι, ἂν ὑπάρχῃ κόσμος ὁ ὁποῖος διίσταται πρὸς ἡμᾶς πολιτικῶς, καὶ πρόκειται νὰ τὸν καλέσωμεν νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ ἡμῶν ἢ κατὰ τῆς Δυναστείας, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον, ἐὰν τὸ δημοψήφισμα ἤθελεν ἀποβῆ ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν μας, τὸν κόσμον ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς καταψηφίσῃ νὰ τὸν θεωρήσωμεν ὡς κόσμον βασιλικόν, διότι εἶναι κόσμος πολιτικός. Κύριοι, θεωρῶ τὴν παραπομπὴν τοῦ ζητήματος τοῦ δυναστικοῦ καὶ πάλιν ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ ὡς σφάλμα μέγα. (Χειροκροτήματα). Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὁ μέγας ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς μίαν πρόκλησιν βουλευτοῦ Εὐβοίας εἰπόντος ὅτι καλὸν θὰ ἦτο πρὸς εἰρήνευσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ ἴδιος τὸν Κωνσταντῖνον ἐκ τῆς ἐξορίας, ἐνθυμοῦμαι, λέγω, τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων δηλοῦντα: «Καὶ ἐὰν μόνος ἀπομείνω ἐξ ὅλων τῶν Ἑλλήνων, οὐδέποτε θὰ συγκατανεύσω ἵνα ἐπιστρέψῃ ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος». (Χειροκροτήματα). Δυστυχῶς ὅμως, διότι διεπράχθη τὸ σφάλμα νὰ τεθῇ τὸ προσωπικὸν αὐτὸ ζήτημα κατὰ τὰς ἐκλογάς, ἔγινε τὸ ἀντίθετον τῆς ἐπιθυμίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἀπειρότεροι ἐκλογεῖς πολλάκις δὲν ψηφίζουν ἐπὶ θέματος τὸ ὁποῖον καθορίζει ἡ διανοητικότης τοῦ παραπέμποντος τὸ ζήτημα. Ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι ὄχι μόνον ἁπλοῦν σφάλμα ἀλλὰ καὶ ἐπικίνδυνον ἡ παραπομπὴ εἰς τὸν Λαὸν ζητήματος κατ’ ἐμὲ λελυμένου. Εἶχεν εἴπει —καὶ εὐλόγως— ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι μετὰ τὸ μεγαλούργημα τῆς συνθήκης τῶν Σεβρῶν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἤθελεν ἀποδώσει τὸν φόρον τῆς τιμῆς καὶ τῆς εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν δημιουργὸν τῆς μεγάλης Ἑλλάδος. Εἶχεν εἴπει ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἐκ τῶν νέων ἐκλογῶν ὀφείλει νὰ ἐντοιχίσῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ Βουλευτηρίου μίαν πλάκα ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ἐξέπεσε τοῦ Θρόνου διότι κατεπάτησε τὸ Σύνταγμα καὶ κατεπρόδωσε τὰς ἐλευθερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Κύριοι, τότε μὲν δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ εὐχὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· ἐπῆλθον τὰ ἀντίθετα ἀποτελέσματα, ἐπῆλθεν ἡ καταστροφὴ τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος. Καὶ μετὰ δύο ἔτη, ὅτε καλούμεθα ἡμεῖς ὅπως ἀποδώσωμεν τὴν ἱστορικὴν δικαιοσύνην, ἔπρεπεν ἀντὶ τῆς ἐπιγραφῆς, τὴν ὁποίαν ὁ Ἀρχηγὸς ἡμῶν ἐζήτησε, νὰ στηθῇ μία πλάξ, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις κηρύξασα ἔκπτωτον τὴν Δυναστείαν τῶν Γλύξμπουργ ὡς προδώσασαν τὰς παραδόσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καταλύει ἐφεξῆς τὸν θεσμὸν τοῦ κληρονομικοῦ ἄρχοντος, ὁ ὁποῖος ἀπεδείχθη ἀκατάλληλος διὰ τὰς παραδόσεις καὶ τὴν φύσιν τοῦ Ἕλληνος. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ἡ μορφὴ τῶν πολιτευμάτων μεταπολεμικῶς ἀπώλεσε τὴν ρωμαντικὴν ὡραιολογίαν της. Εἶναι ζήτημα πραγματικῆς ἀνάγκης σήμερον. Ἐὰν μετὰ 100 ἔτη ἐλευθέρου βίου ἀποδειχθῶμεν ἀνίκανοι νὰ αὐτοδιοικηθῶμεν—διότι τοῦτο σημαίνει Δημοκρατία—, οὐδεμία ξένη Δυναστεία δύναται νὰ μᾶς καταστήσῃ εὐτυχεστέρους. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν, κ. συνάδελφοι, τὴν διαδικασίαν τῶν δύο ψηφισμάτων συμφώνως πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, φρονῶ ὅτι θὰ περιέλθῃ ὁ Τόπος εἰς δυσχερείας. Καὶ βεβαίως θὰ τὰς ἀναδεχθῇ εἰς ἀκέραιον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἡ Συνέλευσις, ἢ μᾶλλον τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς Συνελεύσεως τὸ ὁποῖον ἔχει σαφῆ τὴν ἐντολὴν τῶν ἐκλογέων του, ὅπως τὸ δυναστικὸν ζήτημα θεωρῇ λελυμένον καὶ τυπικῶς μόνον ζητήσῃ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως, φρονῶ, λέγω, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐμμείνῃ ἐν τῇ ἀποφάσει αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης.

§156Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, οἱ ἐνθουσιασμοὶ ἤδη ἐκόπασαν καὶ οἱ ἡρωϊσμοὶ ἐγήρασαν. Πάντες ἀποβλέπομεν εἰς τὴν κάρπωσιν ἀγαθῶν εἰρήνης ὑπεισελθόντες εἰς τὸν κάματον ἐξ οὗ ἀναγκαίως ἠρεμοῦμεν. Καὶ ἀπεκτήσαμεν μίαν εἰρήνην, εἰρήνην ἔστω τιμίαν, ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἀνακτήσωμεν τὴν ἡσυχίαν, εἴμεθα δὲ τόσον κουρασμένοι, ὥστε πιστεύει τις ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς ἕνα σταθμόν, εἰς τὸ τέρμα ἴσως, τῆς ἡσυχίας μας καὶ ἐζητήσαμεν μαζὶ μὲ τὴν τιμίαν εἰρήνην καὶ τὴν ἀνάπαυσίν μας. Δι’ αὐτὸ πιστεύω ἀκραδάντως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αἱ δηλώσεις αἱ προγραμματικαὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συσφίγξεως δεσμῶν φιλικῶν πρὸς τὰς τρεῖς Μεγάλας Δυτικὰς Δυνάμεις καὶ πρὸς τοὺς γειτονικοὺς λαοὺς ἱκανοποιῇ ἀπαραιτήτως τὸ συναίσθημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἀπηχοῦσι βαθύτατα καὶ τὸ αἴσθημα ὅλων ἡμῶν. Ἀπηχοῦσι δὲ βαθύτατα τὸ συναίσθημα τοῦτο, διότι ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὅστις τοσούτους κατέβαλεν ἀγῶνας καὶ τόσον ἔχασεν αἷμα καὶ χρῆμα εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ πόδια ἑνὸς βασιλιᾶ, ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, λέγω, θέλει ἤδη τὴν γαλήνην. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως αἱ δηλώσεις αὗται εἶναι ἄξιαι μνείας καὶ ἐξάρσεως, διότι τερματίζουν καὶ ἐσωτερικῶς μίαν συκοφαντίαν πολιτικὴν τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν παραλείπουσιν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ διαδίδωσιν ὅτι ὁσάκις τὸ κόμμα ἡμῶν ἔρχεται εἰς τὴν Ἀρχὴν δὲν ἔχει παρὰ πολεμοχαρεῖς διαθέσεις, καὶ ἐκμεταλλεύονται τὴν κόπωσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν εὐπιστίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὃν καὶ εἰς ἄλλα συνήθως καὶ πλειστάκις ἐξεμεταλλεύθησαν ἵνα κερδίσωσι πολιτικὸν ἔδαφος εἰς βάρος τῆς ἁγνῆς ἱστορίας τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐκ τοῦ ὑπολοίπου μέρους τῶν δηλώσεων τῶν προγραμματικῶν τῆς Κυβερνήσεως οὐδεμίαν ἄλλην θὰ εἶχον νὰ διατυπώσω ἀμφιβολίαν, εἰμὴ νὰ δώσω τὴν ἐκτίμησίν μου καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην μου μὲ μίαν μόνον ἐπιφύλαξιν, τὴν ἐπιφύλαξιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀναλογικῆς ψήφου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου, ὅταν ἐν καιρῷ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον πρὸς συζήτησιν, θὰ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας καθὼς καὶ τὰς ἀντιρρήσεις μου, ἂν ὑπάρξωσι τοιαῦται. Ἀλλὰ προβάλλονται πρὸ ἡμῶν δύο οὐσιώδη, οὐσιωδέστατα, ζητήματα ἔκ τε τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ τοῦ τετελεσμένου γεγονότος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ψηφίσματος τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς δημοκρατικῆς παρατάξεως. Καὶ ταῦτα εἶναι τὸ δυναστικὸν ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ πολιτειακόν, δηλαδὴ ποίαν μορφὴν νὰ δώσωμεν εἰς τὸ πολίτευμά μας. Κύριοι, πιστεύω ὅτι πᾶς ἐξ ἡμῶν θέλων ἐπὶ τούτου ἀκριβοδικαίως νὰ κρίνῃ καὶ εὐσυνειδήτως νὰ ἀποφασίσῃ ἤθελεν εὑρεθῇ πρὸ ἑνὸς διλήμματος, τὸ ὁποῖον δὲν προβάλλει ἀπὸ λόγους ἐσωτερικῆς διαθέσεως, διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κρίνωμεν μὲ τὴν καρδιάν μας, τότε σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς ὅτι καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς τις ἐκ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκομένων δὲν θὰ ἐνόμιζεν ἑαυτὸν ὑστεροῦντα εἰς ἀποδοχὴν τῶν προτεινομένων. Μολονότι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παραδέχονται τὴν θεωρίαν τῆς δεδηλωμένης, διότι δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι εἰς τὸν βουλευτήν, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὸν πληρεξούσιον, εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ περιορισμὸς τοῦ πῶς πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ, ὅπως αὐτὸς κρίνει συμφερώτερον διὰ τὸ Ἔθνος, μολονότι, λέγω, δὲν πιστεύω εἰς τὴν θεωρίαν ταύτην, ἐν τούτοις, προκειμένου περὶ ἑδραιώσεως ἑνὸς θεσμοῦ πολιτειακοῦ καὶ περὶ ἐκπτώσεως Δυναστείας ὁσονδήποτε μισητῆς καὶ ὀλεθρίας, φρονῶ ὅτι τὸ μεγαλύτερον ἔρεισμα τῆς ἑδραιώσεως ταύτης εἶναι ἡ ἐκδήλωσις τῆς θελήσεως τοῦ Λαοῦ, τὸ ἐρώτημα πρὸς τὸν Λαόν, ὁ ὁποῖος, σημειώσατε, δὲν εἶναι μόνον πείσμων ἀλλὰ καὶ παραπονιάρης.

§157Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὅτε ὅμως πρωτοήλθετε, εἴχετε ἀντίθετον γνώμην.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§159Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ πλέον δέ, κ. συνάδελφοι, σεβόμενος τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπακούων εἰς τὸ πρόγραμμα αὐτῆς, δὲν εἶμαι παντάπασι διατεθειμένος νὰ ἀρνηθῶ ἐμπιστοσύνην πρὸς ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων μου εἶχον τὴν ἔμπνευσιν νὰ παρακαλέσω νὰ ἔλθῃ καὶ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν τῆς ἀνωμάλου τῆς Χώρας καταστάσεως, ἀνωμάλου δὲ καὶ ἕνεκα τῆς ἐξακολουθητικῆς ἀντιδράσεως τοῦ ἀντιπάλου ἡμῶν κόσμου καὶ δι’ ἄλλους λόγους. Ἀναλαβὼν δὲ τὴν εὐθύνην καὶ ἐγὼ τῆς τοιαύτης ἐκκλήσεως πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑποχρεοῦμαι ὁμοῦ μετὰ τῶν ἄλλων ὁμοϊδεατῶν μου νὰ παράσχω ἀπόλυτον τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν ἀναλαβόντα τὴν συμφιλίωσιν τοῦ Λαοῦ καὶ τὸ ἔργον τῆς γαληνεύσεως αὐτοῦ. Ἀλλά, κύριοι, παρὰ πάντα ταῦτα, διὰ νὰ μὴ λησμονήσωμεν τὸ παρελθόν, μετὰ τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Καρασεβδᾶς, δικαιοῦμαι ἐγώ, ὅστις ἄλλοτε ὡμίλησα καὶ δὲν παρέσχον τὴν ἐμπιστοσύνην μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν Βενιζέλου, ὅτε αὕτη εἰσηγήθη τὴν ἐπαναφορὰν εἰς τὸν Στρατὸν τοῦ Κωνσταντίνου καὶ τῶν πριγκίπων, δικαιοῦμαι, λέγω, ἐφόσον δὲν ἔδωσα καὶ τότε τὴν ἐμπιστοσύνην μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, εἰσηγηθεῖσαν τὴν ἐπαναφορὰν τῶν Πριγκίπων, νὰ διακηρύξω τὴν ἀτομικήν μου γνώμην ἐλευθέρως.....(Θόρυβος).

§160Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε πληρεξούσιε, ἐγὼ δὲν ἔκαμα τὴν διακοπὴν διὰ νὰ σᾶς κατηγορήσω, τὴν ἔκαμα διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖον ἦτο τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως καὶ ἀπὸ ποίους μετεβλήθη αὐτό.

§161Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. ... Παρὰ πάντα ταῦτα, λέγω, δικαιοῦμαι νὰ διακηρύξω ἀπεριφράστως τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὅτι θεωρῶ ὕπατον τῆς Πατρίδος συμφέρων νὰ μὴ ἐπανέλθῃ καὶ ἐπανιδρυθῇ ἐπὶ τοῦ Θρόνου τοῦ Ἑλληνικοῦ ἡ Δυναστεία τῶν Γλύξμπουργ. Καὶ νομίζω ὅτι πρὸς τὴν γνώμην ταύτην θὰ ταχθῇ σύσσωμος ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσωμεν τὰ δεινὰ καὶ τὰς συμφορὰς τὰς ὁποίας ἐπεσώρευσεν ἡ Βασιλικὴ αὕτη Οἰκογένεια ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, τῶν Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Ἡ βασιλικὴ αὐτὴ Οἰκογένεια εἶχε τὴν θανάσιμον ἰδέαν νὰ πιστεύῃ ὅτι εἰς τὸ χέρι της ἦτο νὰ δίνῃ καὶ νὰ παίρνῃ κατὰ τὴν ἐλευθέραν της βούλησιν. Ἐπίστευεν ὅτι τὰ πολιτικὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα καθώριζεν ὁ συνταγματικὸς ἡμῶν χάρτης εἶχεν ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ τὰ περιορίζῃ ἢ κανονίζῃ, μὴ ἔχουσα νὰ δώσῃ λόγον εἰς οὐδένα — ὡς εἶπεν ὁ Δὸν Κιχώτης ἐκεῖνος βασιλεύς — παρὰ μόνον εἰς τὸν Θεόν. Ἐνόμιζεν ἐκεῖνος ὅτι ἦτο ἡ ῥίζα τοῦ Ἔθνους, ἀπόλυτος κύριος αὐτοῦ, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μίαν πρωΐαν τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1915 ἔρριψε τὸν κύβον ὑψώσας τὴν θέλησίν του ὑπεράνω τοῦ κυριάρχου Λαοῦ. Οὐδείς, κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ τὰ θύματα τῶν χιλιάδων ἀνασκολοπισθέντων Ἑλλήνων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ τις τὰ θύματα τῆς Μ. Ἀσίας. Ἔσπειρεν ἄπειρα ἑλληνικὰ κόκκαλα διὰ νὰ στοιχειώσῃ, διὰ νὰ ἑδραιώσῃ τὸν κλονιζόμενον Θρόνον αὐτοῦ. Ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως ἔχυσεν ἄπειρον ἑλληνικὸν αἷμα διὰ νὰ βάψῃ τὴν βασιλικὴν πορφύραν. Δυναστεία ἡ ὁποία καὶ τὰς Ἑλληνικὰς οἰκογενείας ἐξεπόρνευσε καὶ τὰς συνειδήσεις μωρῶν αὐλοδούλων διέφθειρε, Δυναστεία ἡ ὁποία κατέστρεψε τὰ οἰκονομικὰ τῆς Χώρας, Δυναστεία ἡ ὁποία ἐδημιούργησε τοσαύτας συμφορὰς καὶ ἡ ὁποία καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἀγωνιώδεις προσπαθείας τοῦ Ἔθνους, ὅπως ἀποφύγῃ τὴν πλήρη καταστροφὴν δὲν ὤκνησε νὰ ὁπλίσῃ χεῖρας ἀδελφῶν κατ’ ἀδελφῶν δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι θεμιτόν, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν Θρόνον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ἀφοῦ μάλιστα οὗτος παρεσκευάσθη, ὡς ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, μὲ τὰς ὑγιεστέρας δημοκρατικὰς ἰδέας, νὰ παλινορθώσῃ βασιλέα μέλος τῆς ἀδιορθώτου καὶ κακοποιοῦ αὐτῆς Δυναστείας. Ἀλλά, κύριοι, ἐνῷ τοιαύτη καὶ τοσαύτη, ὡς πιστεύω, ὁμογνωμοσύνη ὑπάρχει μεταξὺ ὅλων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν εἰμὴ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἰδεῶδες, ἐνῷ τοιαύτη ὑπάρχει μεταξὺ ἡμῶν ὁμογνωμοσύνη, διαφωνοῦμεν, ὡς γνωστόν, εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐκπτώσεως τῆς Δυναστείας αὐτῆς καὶ ὄχι εἰς τὸ πολιτειακὸν ζήτημα. Οἱ ἀξιότιμοι προκλήσαντες μεταξὺ τῶν ἄλλων σοβαρῶν καὶ σπουδαίων ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν, ὥστε νὰ ζητοῦν παρ’ ἡμῶν καὶ μόνον τὴν λύσιν τοῦ δυναστικοῦ ζητήματος, προβάλλουσι καὶ τοὺς ἑξῆς δύο οὐσιώδεις λόγους· προβάλλουσι τὸ ὅτι ἐδημιουργήθη δεδικαιολογημένως ἓν γεγονὸς τετελεσμένον καὶ τὸ ὅτι θὰ εἶναι τρομακτικὸν καὶ ἐπικίνδυνον καὶ μεγάλη τῆς Πατρίδος συμφορά, ἐὰν τὸ ζήτημα τοῦτο παραδώσωμεν εἰς χεῖρας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὑποκειμένου εἰς παραπλάνησιν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ὁ Λαὸς πρόκειται νὰ εὑρεθῇ πρὸ μιᾶς δεξιωτάτης παραστάσεως τοῦ διαζευχθέντος τὴν ἀλήθειαν καὶ πεπωρωμένου τὴν ψυχὴν ἀντιπάλου ἡμῶν πολιτικοῦ κόσμου καὶ εἶναι κίνδυνος νὰ διαφθαρῇ καὶ διὰ χρημάτων καὶ δι’ ἄλλων παραστάσεων καὶ οὕτω νὰ διακινδυνεύσῃ τὸ ὕψιστον τῆς Πατρίδος συμφέρον· διότι ὄντως θὰ ὑπάρξῃ μία μερὶς ἡ ὁποία δὲν θὰ ἀφήσῃ ποτὲ νὰ ἐπανιδρυθῇ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου ὁ δυνάστης ἐκεῖνος ὁ τόσον κατηγορηθεὶς παρ’ ἡμῶν. Κύριοι, εἶμαι δημοκράτης καὶ δημοκράτης ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι ἡ Χώρα ἡμῶν ἡ Ἑλληνικὴ δὲν ἔπρεπεν εἰς οὐδεμίαν ποτὲ στιγμὴν νὰ ἔχῃ ἄρχοντα ἄλλον ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἤθελε νὰ ἐκλέξῃ αὐτὴ καὶ δὴ προερχόμενον ἀπὸ τοὺς κόλπους αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ πιστεύσω ὅτι εἰς τὰς δημοκρατικάς μου ἀντιλήψεις θὰ ἐνυπῆρχε τοῦτο, νὰ μὴ θελήσω τουτέστι νὰ σεβασθῶ τὴν κυριαρχίαν τοῦ Λαοῦ καὶ νὰ μὴ θελήσω ἐγώ, ὅστις πρὸ μικροῦ κατηγόρησα μὲ τὰ ζωηρότερα χρώματα καὶ ἀπήγγειλα δριμὺ κατηγορητήριον κατὰ τῆς Δυναστείας ἐκείνης διότι δὲν ἐσεβάσθη τὴν κυριαρχίαν τοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ἡ λύσις τοῦ ἐπικινδύνου τούτου ζητήματος νὰ προέλθῃ ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὀφείλομεν νὰ μὴ δυσπιστῶμεν, κύριοι, εἰς τὸ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὴν ἐντεῦθεν ἐκφερομένην καὶ τὴν ὁποίαν γνώμην ἀναμένει παρ’ ἡμῶν ἵνα κυρώσῃ καὶ αὐτὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θέλομεν. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ἀποφασίσωμεν ἡμεῖς ὅτι εἶναι ὕπατον τῆς Πατρίδος συμφέρον νὰ μὴ ἐπανέλθῃ ἡ Δυναστεία αὕτη καὶ νὰ εἶσθε πεπεισμένοι ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς θὰ κυρώσῃ τὴν γνώμην ἡμῶν ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συντάξεως τῆς Χώρας εἰς Δημοκρατίαν.

§162ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τί ἐννοεῖτε κ. συνάδελφε;

§163Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Νὰ μὴ τεθῇ καθόλου ζήτημα δυναστικόν, ἀλλ’ ἁπλῶς πολιτειακόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§164ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Συμφωνοῦμεν πληρέστατα.

§165Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐξηγῶν, κύριοι, τὴν γνώμην μου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ζήτημα δυναστικὸν πρὸ τοῦ Λαοῦ, δηλῶ ὅτι ὑποστηρίζω τοῦτο ὄχι διότι δυσπιστῶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ἀλλὰ διότι φρονῶ ὅτι τὸ μόνον ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ὀφείλει νὰ εἶναι καθαρόν, εἶναι δὲ τὸ πολιτειακόν. Εἰς κάθε πρᾶξίν μας πρέπει νὰ ἀποδίδωμεν τὴν ἔννοιαν τῆς σκοπιμότητος ἀλλὰ καὶ τῆς πρακτικότητος. Ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀποφανθῇ ὑπὲρ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, τίς λόγος ὑπάρχει νὰ θέσωμεν εἰς αὐτὸν καὶ ζήτημα δυναστικόν;

§166ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Καὶ ἂν ἀποφανθῇ ἀντιθέτως:

§167Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μὴ τὸ φοβεῖσθε. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἓν καὶ μόνον ἐπιθυμεῖ· κατατρυχόμενος ὑπὸ μιᾶς κακοδιοικήσεως, τὴν ὁποίαν ἀφῆκεν ὡς κληροδοσίαν εἰς αὐτὸν ἡ ἐποχὴ τῶν δύο ἐτῶν τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν τὴν τραγικήν μας πτῶσιν καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν τραγικωτέραν περίοδον τῆς ἱστορίας μας, ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, λέγω, κατατρυχόμενος ὑπὸ κακοδιοικήσεως καὶ πιεζόμενος ὑπὸ τῶν λῃστῶν καὶ τῶν ζωοκλεπτῶν, ἓν πρᾶγμα διψᾷ, ἐπιθυμεῖ καὶ ζητεῖ: χρηστὴν διοίκησιν, δικαιοσύνην καὶ ἀσφάλειαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν θέλει εἶναι ὁ παγκάκιστος ἐκεῖνος βασιλεύς. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀνανήψας παρ’ ἡμῶν καὶ μόνον ἀναμένει τὴν κατεύθυνσιν, ἔχων τελείαν ἐπίγνωσιν τοῦ τί ὀφείλει νὰ πράξῃ καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ τὸ πράξῃ. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, σύμφωνος καθ’ ὅλα μὲ ἡμᾶς, ἐπιθυμεῖ νὰ ζήσῃ ὡς Ἔθνος καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ζήσῃ. (Χειροκροτήματα).

§168ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Φραγκούδης. Νομίζω ὅτε ἐλάβομεν τὸ μέτρον νὰ συνερχώμεθα εἰς τὰς 4 καὶ νὰ παρατείνωμεν ἕως τὰς 9 διὰ νὰ μὴ ἐπανερχώμεθα.

§170ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§171Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Αὔριον, κ. Πρόεδρε.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον εἰς τὰς 4 μ. μ. (Ὥρα 7.50′ μ. μ.)

1§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11Η

2Τετάρτη 30 Ἰανουαρίου 1924

3Προεδρία κ. Κ. Ρακτιβὰν

4(Ὥρα 4.20′ μ. μ.)

5§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι

6τὰ θεωρεῖα.

7Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὅτι:

8—Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Κ. Ἀλαβᾶνος καὶ Ἑρ. Βαλαρῆς

9ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ συνδρομῆς ὑπὲρ τοῦ

10ναοῦ τῆς Εὐαγγελιστρίας Τήνου αʹ) πρὸς κατασκευὴν

11ἐπειγόντων λιμενικῶν ἔργων ἐν τῷ λιμένι Πανόρμου Τήνου

12καὶ βʹ) πρὸς ὕδρευσιν τῆς κωμοπόλεως Φαλατάδου Τήνου».

13—Ὁ πληρεξούσιος κ. Λ. Κατσίνας ὑποβάλλει τροπο-

14λογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προ-

15θεσμιῶν πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων».

16—Ὁ Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς, Προνοίας καὶ Ἀντιλή-

17ψεως κ. Α. Δοξιάδης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ

18ἀπαλλοτριώσεως χώρου παρὰ τὴν Θεσσαλονίκην πρὸς ἵδρυ-

19σιν νεκροταφείου τῶν κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον πε-

20σόντων Γερμανῶν καὶ Βουλγάρων Στρατιωτῶν».

21Συμφώνως πρὸς τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύ-

22σεως ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατά-

23ξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων.

24Σήμερον εἶναι ἡμέρα νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ συνεχί-

25σεως τῆς πολιτικῆς συζητήσεως. Τί θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ

26προταχθῇ.

27§2Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄς

28ψηφισθοῦν προηγουμένως μερικὰ νομοσχέδια.

29§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ.

30Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

31(Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

32Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

33Ἡμερησίαν Διάταξιν

34τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας.

35Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ

36τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους τοῦ καπνοῦ».

37(Ἀναγιγνώσκεται τὸ ἄρθρον μόνον).

38§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπεβλήθη τροπολογία ἐκ μέ-

39ρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

40§5Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομι-

41κῶν). Ἐπιθυμῶ νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Συνέλευσιν εἰς τί συνί-

42σταται ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἐπέφερον εἰς τὸ νομοσχέ-

43διον. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὑπεβλήθη τὸ πρῶτον, λέγει ὅτι

44ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὁρίσῃ τὸ

45ἐξαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Κατὰ τὴν νῦν τροπολο-

46γίαν ὁ ὁρισμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι πάντως κατώτερος τῶν

47ὁρίων τῶν σημερινῶν, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ἐπιτρέπεται

48νὰ τὸν ἐλαττώσῃ ἢ νὰ τὸν καταργήσῃ καὶ δεύτερον ἐπι-

49τρέπεται νὰ τὸν ἐλαττώσῃ ἢ νὰ τὸν καταργήσῃ εἰς τὴν

50μίαν ἐσοδείαν ἢ εἰς πλείονας ἐσοδείας, καὶ τρίτον ὅτι ἐπι-

51τρέπεται νὰ τὸν ἐλαττώσῃ ἢ νὰ τὸν καταργήσῃ μετὰ ἢ ἄνευ

52ὅρων. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι ὑποστηρίζεται ἐπαρκῶς, χω-

53ρὶς νὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι καὶ εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἀσκεῖται πί-

54εσίς τις ἐκ μέρους ὡρισμένων ἐξαγωγέων διὰ τὴν ἐλάτ-

55τωσιν. Ἐὰν λοιπὸν δὲν δοθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκο-

56νομικῶν τὸ δικαίωμα νὰ θέτῃ ὅρους τινὰς διὰ τὴν ἐλάττω-

57σιν, τότε εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εὑρεθῇ ἕρμαιον τῆς πιέ-

58σεως ἐκείνης. Μετὰ πλείστων ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν

59καπνοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν ἀντηλλάξαμεν ἤδη τὰς σκέψεις

60μας καὶ γνωρίζω ἐπακριβῶς ποῖοι εἶναι οἱ πόθοι των. Ἐὰν

61οἱ κύριοι πληρεξούσιοι θέλουν νὰ ὁμιλήσουν, ἂς ὁμιλήσουν.

62Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω δηλ. τὸ ἑξῆς· ὅτι δυνάμεθα νὰ

63ἐλαττώσωμεν ἐκ τοῦ δασμοῦ τοῦ 1922 κατά τι ποσοστὸν

64διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ 1923.

65§6ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διατί δὲν τὸ βάζετε εἰς τὸν

66νόμον;

67§7Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομι-

68κῶν). Ὁ νόμος δίδει τὴν ἑξῆς ἐγγύησιν· ὅτι δὲν δυνάμεθα

69νὰ ὑπερβῶμεν τὰ ὅρια τὰ ὑπάρχοντα. Πάντως ἡ κατάστα-

70σις θὰ εἶναι ἐπωφελεστέρα.

71§8ΙΩ. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψή-

72φισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ παρεπεμφθῇ αὐτὸ εἰς Ἐπιτρο-

73πὴν πρὸς μελέτην.

74§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖτε τὴν ἀναβολήν, κύριε Ὑπουργέ;

75§10Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομι-

76κῶν). Ὄχι, δὲν τὴν ζητῶ, ἀλλὰ λέγω ὅτι δυοῖν θάτερον ἢ

77θὰ δώσητε τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἐπιφυλασσό-

78μενοι βραδύτερον νὰ ἐκφράσητε τὴν δυσπιστίαν σας ἢ δὲν

79θὰ ψηφισθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον.

80§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης.

81§12ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, λυποῦμαι διό-

82τι διὰ πρώτην φορὰν ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα εὑρίσκομαι

83εἰς τὴν ἀνάγκην, διὰ νὰ εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὰς δημοκρατι-

84κὰς ἀρχὰς καὶ πρὸς τὰς ὑποσχέσεις πρὸς τὸν Λαόν, νὰ προ-

85τείνω εἰς ὑμᾶς τὴν ἀπόρριψιν τοῦ πρώτου ὑποβαλλομένου

86νομοσχεδίου εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν. Διὰ τοῦ ὑπ’ ὄψει

87νομοσχεδίου ἐγκαινιάζεται μία παλαιὰ μέθοδος, ἡ ὁποία

88εἶχε θεσπισθῆ διὰ πολεμικὰς ἀνάγκας κατὰ τὸ παρελθόν,

89δηλ. τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῶν ὑπουργῶν νὰ ἐκδίδουν δια-

90τάγματα νομοθετικὰ καὶ οἰκονομικοῦ περιεχομένου. Εἶναι

91περιττόν, νομίζω, νὰ τονίσω τοὺς κινδύνους καὶ τὰ ἄτοπα τῆς

92τοιαύτης ἐξουσιοδοτήσεως. Ἀκριβῶς δὲ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ

93ἐλαττώσεως φόρου, ἐθεώρησα καθῆκον νὰ προτείνω τὴν ἀπόρ-

94ριψιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ εὑρεθῇ κατόπιν εἰς τὴν ἀνά-

95γκην ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων,

96διότι δὲν δύναται νὰ παραγνωρισθῇ φυσικὸς νόμος, ὅπως ὁ

97νόμος τῶν συγκοινωνούντων ἀγγείων σύμφωνα μὲ τὸν ὁποῖον

98εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐλαττωθῇ φόρος τις χωρὶς νὰ παραστῇ

99ἀνάγκη ἐξευρέσεως νέου φόρου, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζω εἰς

100ποίους ὤμους θὰ πέσῃ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σκόπιμος ἡ ἐξου-

101σιοδότησις καὶ δι’ ἄλλον λόγον· διότι ἐπέρχεται σύγχυσις

102ἐξουσιῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις τότε νομοθετεῖ, ἡ δὲ Κυβέρνησις

103διὰ τῶν τελευταίων προγραμματικῶν δηλώσεών της εἶπεν ὅτι

104δὲν σκέπτεται νὰ ἐπιβάλῃ νέαν φορολογίαν, ἀλλὰ θὰ φρον-

105τίσῃ διὰ τὴν καλυτέραν ἀπόδοσιν τῶν ὑφισταμένων φορο-

106λογικῶν νόμων.

107§13ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ εἰσπράξῃ περισ-

108σότερα ἔτσι ἡ Κυβέρνησις;

109§14ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εὑρί-

110σκεται ἐν ἀντιθέσει καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου 59 τοῦ

111Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται

112ἄνευ νόμου.

113Δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον θὰ κατορθωθῇ, δυνάμει

114οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐλαττώσωμεν

115τοὺς φόρους καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐπέλθῃ τὸ ζητούμενον ἰσο-

116ζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις

117εἶναι ἀρκετὰ ἁρμοδία νὰ κρίνῃ πότε πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ

118καὶ πότε νὰ αὐξηθῇ. Ἀλλὰ παρουσιάζεται καὶ ἄλλο ἄτοπον:

119Εἰς τὴν αʹ παράγραφον τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου ὁρίζεται:

120(Ἀναγινώσκει) «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν

121Οἰκονομικῶν ὅπως διὰ Β. Διατάγματος ὁρίσῃ τὸ ἐπὶ τοῦ

122καπνοῦ εἴτε εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια εἴτε εἰς συνάλλαγμα

123ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπιβαλλόμενον ἐξαγωγικὸν τέλος...κλπ.»

124Εἰς τὴν βʹ παράγραφον ὁρίζεται: (Ἀναγινώσκει) «Τὸ τέλος

125τοῦτο ὁρίζεται πάντοτε ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν ἀναγραφομένων

126εἰς τὰ Ν. Διατάγματα... κ. λ. π.»

127Καὶ ἐρωτῶ ἐφ’ ἅπαξ θὰ ὁρισθῇ ἢ κατ’ ἐπανάληψιν;

128Διότι ἐκ μόνης τῆς βʹ παραγράφου προκύπτει ὅτι τοῦτο

129θὰ ὁρισθῇ κατ’ ἐπανάληψιν.

130§15Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν).

131Δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα·

132τὸ «ὁρίζεται» εἶναι ἐνεστώς.

133§16ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προ-

134σοχὴν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ ἐφ’ ἑνὸς ἄλλου σημείου.

135Νομίζω ὅτι διὰ τῆς ἐπιδιωκομένης ἐλαττώσεως — καὶ πρά-

136γματι πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως —εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ

137ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὸ Δημόσιον 200 ἑκατομμυρίων καὶ πλέον

138ἂν αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς.

139§17ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ πρόκειται διὰ τοῦ τρό-

140που τούτου νὰ ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι;

141§18ΣΠ. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐξετάζω τὸ ζήτημα ἀπὸ ἀπό-

142ψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας. Διὰ τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου θὰ

143ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι ἴσως κατὰ 200 ἑκατομμύρια. Τὰ 200

144ταῦτα ἑκατομμύρια θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην — καὶ ἐπι-

145μένω εἰς αὐτό — ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ νὰ τὰ λάβῃ ἀπὸ

146ἄλλας ἀπορωτέρας ἴσως τάξεις. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ἐπὶ

147τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Ἐθνοσυ-

148νέλευσιν ἂν σκέπτεται νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἀντίκρυσμα τῆς ἐλατ-

149τώσεως ταύτης νέους φόρους καὶ ἐπὶ ποίων ὤμων θὰ πέ-

150σουν οἱ φόροι οὗτοι. Διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἐ-

151θνοσυνέλευσις πρὶν ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν κατάργησιν τῶν

152φόρων, ἂν δὲν θὰ γίνῃ μετάπτωσις φόρων ἐκ τῶν ἰσχυρῶν

153ὤμων τῶν ἐμπόρων εἰς τοὺς ἀδυνάτους τῶν πτωχῶν καλλι-

154εργητῶν, διότι γνωρίζω ὅτι ὁ φόρος οὗτος ἐκρατήθη ἐκ τῶν

155πτωχῶν καλλιεργητῶν, ἀφοῦ ὑπελογίσθη ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους

156κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἀγορᾶς τῶν καπνῶν. Συνεπῶς ἐπὶ

157τῆς ἐλαττώσεως ταύτης δὲν πρόκειται νὰ κινδυνεύσῃ, κατὰ

158τὴν γνώμην μου, ἡ παραγωγή. Τοὐναντίον μάλιστα νομίζω

159ὅτι ἡ παραγωγὴ θὰ διευκολυνθῇ, διότι θὰ ἐπιτρέψῃ

160τὸν ἀνταγωνισμὸν μεταξὺ τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν

161νὰ ἀγοράσουν καπνὸν εὐθηνότερον τῆς νέας ἐσοδείας, ὁ

162ὁποῖος δὲν βαρύνεται μὲ μεγάλους φόρους. Ἐν πάσῃ περι-

163πτώσει δὲν ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς οὐσίας. Ἐκεῖνο

164τὸ ὁποῖον θὰ παρεκάλουν τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν εἶναι νὰ

165ζητήσῃ, ὅπως ἔχει δικαίωμα, νὰ λύσῃ αὐτὴ τὸ ζήτημα τοῦ

166ποσοστοῦ τῆς ἐλαττώσεως, διότι, νομίζω, ὑπάρχουν ἐν

167τῇ Ἐθνοσυνελεύσει ταύτῃ ἀρκετοὶ εἰδικοί. Δὲν εἶμαι βε-

168βαίως ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος νὰ ἀμφισβητήσω τὴν οἰκονομικὴν

169δεινότητα τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, θὰ

170ἤθελον ὅμως νὰ τονίσω ὅτι πρέπει νὰ ζητηθοῦν τὰ φῶτα καὶ

171τῶν λοιπῶν συναδέλφων τῶν εἰδικῶν, ἰδίως δὲ νὰ παύσῃ

172ἡ ἐγκαινίασις τῆς νέας ταύτης μεθόδου, τῆς ἐξουσιο-

173δοτήσεως, δηλ. ἐκδόσεως διαταγμάτων οἰκονομικοῦ καὶ νο-

174μοθετικοῦ περιεχομένου, ἡ ὁποία ἔκδοσις εἶναι πολὺ ἐπικίν-

175δυνος. (Χειροκροτήματα).

176§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλμοῦχος ἔχει τὸν λόγον.

177§20Π. ΚΑΛΜΟΥΧΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὴ λαβὼν γνῶσιν

178τῆς γενομένης προσκλήσεως ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ

179τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως παραστῶ εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς

180προχθὲς καὶ ἀναπτύξω κατ’ αὐτὴν τὴν γνώμην μου, ἀναγκά-

181ζομαι σήμερον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουρ-

182γοῦ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου: Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Ἀργολίδος

183ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους, διότι τὰ

184καπνὰ αὐτῶν εἶναι τελευταίας ποιότητος, συναγωνίζονται

185δὲ μὲ τὰ καπνὰ τῆς Μ. Ἀσίας. Μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ

186ἐξαγωγικοῦ τέλους τὰ καπνὰ Ἀργολίδος εἶναι ἀζήτητα,

187κατὰ τὴν περιοδείαν μου δὲ τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἶδον ἀπο-

188θήκας πλήρεις καπνῶν 2, 3 καὶ 4 ἐτῶν, ἕνεκα δὲ τούτου

189ἀναγκάζονται πολλοὶ τῶν καπνοπαραγωγῶν, λόγῳ οἰκονο-

190μικῶν λόγων, νὰ προβαίνωσιν εἰς τὴν πώλησιν αὐτῶν εἰς

191ἐξευτελιστικὰς τιμάς, δυσαναλόγους πρὸς τὰ ἔξοδα τῆς πα-

192ραγωγῆς. Ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν

193Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ

194ἐὰν νομίζῃ δίκαιον νὰ λάβῃ μέτρον τι.

195§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης ἔχει τὸν λόγον.

196§22Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι, τὸ σχέδιον νόμου τὸ

197ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑ-

198πουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι συνέπεια τῶν διαφόρων

199τηλεγραφημάτων καὶ ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας ἀπηύθυναν καὶ

200πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς πληρεξουσίους αἱ διάφοροι

201καπνοπαραγωγικαὶ περιφέρειαι. Αἱ σχετικαὶ πληροφορίαι

202τὰς ὁποίας ἔχομεν εἶναι ὅτι τὰ καπνὰ διατρέχουν πραγμα-

203τικῶς λίαν ἐξαιρετικὴν κρίσιν. Τὸ ζήτημα μᾶς ἀπασχολεῖ

204ἐπὶ μῆνα καὶ πλέον. Ἀπησχολήθημεν εἰς τὸν Τύπον, ἀπησχο-

205λήσαμεν κατ’ ἐπανάληψιν τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, καὶ

206ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον πραγματικῶς ἀποροῦμεν τὴν στιγμὴν

207ταύτην εἶναι πῶς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶχεν ὅλα τὰ

208ἀπαιτούμενα στοιχεῖα πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ σχετικοῦ νομο-

209σχεδίου δὲν ἀπεπεράτωσε τὰς σχετικὰς διαπραγματεύ-

210σεις μὲ τὰς ἐνδιαφερομένας περιφερείας, ὥστε νὰ γνωρίζω-

211μεν πραγματικῶς τὴν κατεύθυνσιν ἢ μᾶλλον τὴν λύσιν τὴν

212ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι

213ἤδη ἀναγκαζόμεθα, λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος τοῦ ζητήματος, νὰ

214ἀφεθῶμεν εἰς τὸ ἔλεος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκο-

215νομικῶν. Εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς σχεδίου νόμου διὰ τοῦ

216ὁποίου ζητεῖται ἡ συγκατάθεσις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως περὶ

217μειώσεως ἢ καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν κα-

218πνῶν, ἐσοδείας δύο καὶ τριῶν ἐτῶν.

219Πρὶν ἢ γνωρίσω, κύριοι συνάδελφοι, τὴν γνώμην μου ἐπὶ

220τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοσχεδίου θεωρῶ ἐπιτακτικὸν νὰ διαφωτίσω

221τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως ἣν ὑπέστη ὁ

222ἐξαγωγικὸς δασμὸς καὶ ἐν γένει οἱ φόροι ἐπὶ τῶν καπνῶν

223Μακεδονίας καὶ Θράκης. Κύριοι, τὸ σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον

224τὴν στιγμὴν ταύτην ὑποβάλλεται εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς

225πολιτικῆς, ἡ ὁποία δὲν ἦτο πολιτικὴ σταθεροποιήσεως τῶν

226μέτρων, προκειμένου περὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ προϊόντος τῆς

227Ἑλλάδος. Ὅπως γνωρίζετε, ἡ ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις

228ἐφήρμοσε κατ’ ἀρχὰς τὸ παρακράτημα τὸ συναλλαγματικόν.

229Ἀλλαχοῦ ἐπέβαλε παρακράτημα 45%, εἰς ἄλλας περιφε-

230ρείας 65% καὶ λόγῳ πρὸ παντὸς τῆς διαφορᾶς τοῦ τοιούτου

231παρακρατήματος τὰ παράπονα καὶ αἱ αἰτιάσεις τῶν καπνεμ-

232πόρων ἦσαν πλεῖσται ὅσαι. Τὸ παρακράτημα τὸ συναλλαγμα-

233τικὸν μετεβλήθη εἰς ἐξαγωγικὸν δασμὸν 20%. Κατόπιν αἰτή-

234σεως τῶν διαφόρων καπνεμπόρων ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς τοῦ

23520% διὰ τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1923 ἠλαττώθη εἰς 10%.

236Καὶ τώρα εὑρισκόμεθα πρὸ νέων αἰτήσεων τῶν καπνο-

237παραγωγῶν, οἵτινες ζητοῦσι κατάργησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ

238δασμοῦ τοῦ ἔτους 1923 καὶ συνάμα μείωσιν τοῦ φόρου τῆς

239δεκάτης, περὶ τῆς ὁποίας δὲν προβλέπει τὸ ἐν λόγῳ σχέ-

240διον νόμου. Ἀφ’ ἑτέρου ἀντιμετωπίζομεν ἀπαιτήσεις τῶν

241διαφόρων ξένων ἑταιρειῶν καὶ τῶν καπνεμπόρων, οἵτινες ζη-

242τοῦσι κατάργησιν ἢ τοὐλάχιστον μείωσιν τῶν ἐξαγωγικῶν

243δασμῶν τῆς παραγωγῆς τοῦ 1921 καὶ τοῦ 1922, ἡ ὁποία

244παραγωγὴ εὑρίσκεται εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν καπνεμπόρων.

245Κύριοι, προκειμένου περὶ τῶν διττῶν τούτων αἰτήσεων τῶν

246τε καπνοπαραγωγῶν καὶ καπνεμπόρων, ὀφείλω νὰ δηλώσω

247τὸ ἑξῆς: ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ τοῦ 1923 ἐπιβάλλε-

248ται, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδῶ θὰ θελήσωμεν

249ν’ ἀπαλλάξωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ 1923 ἀπὸ τὸν ἐξαγω-

250γικὸν δασμόν, λαμβάνοντες συνάμα ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ καπνὰ

251τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης εἶναι βεβαρυμένα διὰ τῆς δε-

252κάτης, ἡ ὁποία διὰ τὸ 1923 ἀνέρχεται περίπου εἰς 20%,

253κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου εἶναι ἀρκετὰ δύσκολος

254ὁ ἀνταγωνισμὸς μὲ τὰ ὅμορα Κράτη, τὰ ὁποῖα ἀπὸ ἔτους

255εἰς ἔτος πολλαπλασιάζουν τὴν παραγωγήν των. Ἑπο-

256μένως ἐρχόμεθα σήμερον νὰ διακηρύξωμεν καὶ νὰ παρακα-

257λέσωμεν τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἢ μᾶλλον τὴν Κυβέρνησιν

258νὰ ἀποδεχθῇ τὴν κατάργησιν τῶν ἐξαγωγικῶν δασμῶν διὰ

259τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1923. Δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς δεκάτης,

260διότι τὸ σχέδιον νόμου δὲν ὁμιλεῖ περὶ αὐτῆς. Προκειμένου

261ὅμως περὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ 1921 καὶ 1922, τῆς ὁποίας

262ἡ ἐσοδεία δὲν εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν

263ἀλλὰ εἰς χεῖρας ἐμπόρων, θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυ-

264βέρνησιν νὰ διαχειρισθῇ τὸ ἐν λόγῳ ζήτημα μὲ ὅλην

265τὴν ἀπαιτουμένην προσοχήν, διότι πρόκειται περὶ ἀν-

266θρώπων οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πα-

267ραιτηθῇ, ὑπὸ τύπον δωρεᾶς, ἑνὸς ποσοῦ 200 ἢ 300

268ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον εἶναι κεκτημένον πλέον δικαίωμα

269τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα).

270§23ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκο-

271νομικῶν). Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἐπρό-

272κειτο νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι εἶναι κάπως

273σκληρὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλησε ν’ ἀποδώσῃ εἰς τὴν Κυ-

274βέρνησιν, ὅτι δῆθεν ἠμέλησε νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦ κα-

275πνοῦ. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ Κυβέρνησις ἀριθμεῖ βίον μὴ

276ὑπερβαίνοντα τὰς δύο δεκάδας ἡμερῶν, γνωρίζετε δὲ ὅτι

277ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἶναι ὅλως ἀδύνατον νὰ λάβῃ τις

278γνῶσιν ὅλων τῶν σπουδαίων, τῶν σπουδαιοτάτων ζητημά-

279των. Βεβαίως ὑπάρχει λύσις εὐχερής, λύσις εὐχερεστάτη, ἡ

280τῆς μειώσεως ἢ καταργήσεως τοῦ φόρου, ἀλλ’ ἡ Κυβέρ-

281νησις ἔπρεπε νὰ μελετήσῃ ἀκριβῶς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον

282ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος. Ὡμίλησε περὶ συναγωνισμοῦ ὁμόρων

283Κρατῶν. Σκοπὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι νὰ

284περιορίσῃ τοὺς φόρους τοσοῦτον ὅσον χρειάζεται ἵνα κατα-

285στήσῃ τὸ ἐθνικὸν προϊὸν συναγωνίσιμον πρὸς τὰ τῶν

286ὁμόρων Κρατῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ τόσον ἁπλῶς δύναταί τις νὰ δια-

287τυπώσῃ τὰς ἀντιλήψεις του, ἐν τούτοις διὰ νὰ μάθῃ ποῖοι

288εἶναι οἱ ὅροι τῆς παραγωγῆς καὶ ἡ φορολογία τῆς ἐξαγω-

289γῆς τῶν ὁμόρων Κρατῶν δὲν εἶναι πρᾶγμα πολὺ εὐχερές.

290Ἐν τούτοις εὐχαριστῶ τὸν κ. συνάδελφον διότι προσέθεσε

291τὰς γνώμας του εἰς τὸ ζήτημα καὶ κατέληξεν εἰς συμπερά-

292σματά τινα. Ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑ-

293ρίσκεται πρὸ πιέσεων. Ἵνα καταλήξωμεν εἰς ὡρισμένα συμ-

294περάσματα ἐκαλέσαμεν καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἐμπο-

295ρίου, οἵτινες ὅμως δι’ ἐπιστολῆς των μᾶς ἐδήλωσαν ὅτι

296αὐτοὶ ζητοῦν τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου καὶ θεωροῦν περιττὸν

297νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν σύσκεψιν. Αἱ ἀπόψεις μας,

298ἔλεγον, εἶναι γνωσταί, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προσέλθωμεν

299εἰς τὴν σύσκεψιν.

300Ζητοῦμεν τὴν ἄδειαν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον. Ὑπάρ-

301χουν οἱ φρονοῦντες ὅτι, ἀκριβῶς διότι αἱ διατάξεις τοῦ Συν-

302τάγματος ὁρίζουν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἄνευ

303νόμου, δὲν δύναται συνεπῶς ὁ Ὑπουργός, —δὲν λέγω ὅτι ἐγὼ

304θὰ τὸ κάμω, ἀλλ’ ὑπάρχουν οἱ ὑποστηρίζοντες τοῦτο—δύ-

305ναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ καταργήσῃ ἄνευ νόμου τὸν φόρον,

306ἐπιφυλλασσόμενος, φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ ὑποβάλλῃ τὴν πρᾶ-

307ξιν του ταύτην ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν

308ὥραν τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Συνταγματικὴ

309συζήτησις, νομίζω, περὶ τοῦ ὅτι κατόπιν ἀδείας τῆς Βουλῆς

310δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ καταργήσῃ ἢ μειώσῃ φόρους δὲν

311δύναται νὰ χωρήσῃ. Ἄλλοτε μάλιστα αἱ Κυβερνήσεις εἶ-

312χον ζητήσει ἀδείας τῆς Βουλῆς πρὸς σύναψιν δανείων, τι-

313θεμένων ἐν τῷ νόμῳ τῶν ὅρων οὓς δὲν θὰ ἠδύνατο ἡ Κυ-

314βέρνησις νὰ ὑπερβῇ. Ἀκριβῶς δὲ διότι γίνονται διαπραγ-

315ματεύσεις καὶ αἱ διαπραγματεύσεις δὲν δύνανται νὰ γίνουν

316κατ’ ἄλλον τρόπον παρὰ ἐὰν ὑπάρχῃ ἐλευθερία τις περὶ τὴν

317διαχείρισιν, ζητῶ τὴν προκειμένην ἄδειαν ἀπὸ τὴν Συνέλευ-

318σιν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ἂν συζητηθῇ σήμερον τὸ νομο-

319σχέδιον, θὰ χρειασθῇ κατόπιν συζήτησις ὀλίγων ἡμερῶν,

320λόγῳ τῆς ἐπιμονῆς καὶ τῆς ἀκαμψίας τῶν ἐμπόρων, συζή-

321τησις τεσσάρων–πέντε ἡμερῶν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέ-

322λεσμα. Νομίζω ὅτι θὰ φθάσωμεν καλύτερον εἰς ἀποτέ-

323λεσμα, ὅταν γνωρίζουν ὅτι ὑπάρχει ἐλευθερία τις εἰς τὴν

324συζήτησιν καὶ εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν, παρὰ ὅταν εἶναι

325κλειστὴ ἡ συζήτησις.

326§24Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μοὶ φαίνεται, κ. Ὑπουργέ, ὅτι

327ὑπάρχει μία σχετικὴ παρεξήγησις. Ἐγὼ δὲν ἐπεζήτησα

328παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὸ ζήτημα

329πραγματικῶς λελυμένον ἐντὸς 15 ἡμερῶν. Ἐκεῖνο τὸ

330ὁποῖον θὰ ἤθελον εἶναι πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχε-

331δίου τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη, νὰ ἔχουν ἀποπερατωθῇ αἱ σχετι-

332καὶ διαπραγματεύσεις καὶ ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων, τῶν

333ὁποίων ἡ ἐξασκουμένη πίεσις διεπιστώθη κατὰ τὴν σχετικὴν

334σύσκεψιν ἡ ὁποία ἐγένετο, ὥστε νὰ κατορθώσωμεν μὲ πλεί-

335ονα ἐλευθερίαν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἐν

336λόγῳ σχεδίου νόμου.

337§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις 10 πληρεξουσίων ὅπως

338ἀναβληθῇ πᾶσα νομοθετικὴ ἐργασία καὶ ἐπιληφθῇ ἡ Συνέ-

339λευσις τῆς συζητήσεως τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος. Ἐρωτῶ

340τὴν Συνέλευσιν ἂν ἀποδέχεται τὴν πρότασιν ταύτην.

341§26Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ

342διότι εἶναι ἐπεῖγον. Πρέπει νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις εἰς τὸν

343κ. Ὑπουργόν. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις, διότι

344ἐνδεχομένη ἀργότερον κατάργησις τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ

345μόνον τοὺς ἐμπόρους θὰ ὠφελήσῃ.

346§27ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὐτὸ μόνον τὸ νομοσχέδιον

347νὰ συζητηθῇ.

348§28Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένω ὅτι τὸ ζήτημα

349ἐπείγει. Ὁλόκληροι ἐπαρχίαι καταστρέφονται χάριν ὡρισμέ-

350νων ἐμπόρων καὶ ξένων ἑταιρειῶν.

351§29ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέ-

352διον, κ. Πρόεδρε.

353§30Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμόσητε τὸν

354Κανονισμόν. Ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη πρότασις ἀναβολῆς δὲν ἐπι-

355τρέπεται συζήτησις πρὶν ἢ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις.

356§31Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Συνέλευσις δὲν δέχε-

357ται τὴν ἀναβολήν.

358§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πάγκαλος ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς

359ἀναβολῆς.

360§33Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφώνως πρὸς τὸν

361Κανονισμὸν παύει ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος. (Διαμαρ-

362τυρίαι)

363§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθίσατε παρακαλῶ εἰς τὰς θέσεις σας,

364κύριοι πληρεξούσιοι.

365§35Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουρ-

366γοῦ, ὅτι μόνον διὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα χρειάζονται 5

367ἕως 6 ἡμέραι......

368§36Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομι-

369κῶν). Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις ἀπαι-

370τοῦσι 4 ἕως 5 ἡμέρας, διότι προϋποθέτουν αὗται τρία τινά,

371τοὺς δύο διαπραγματευομένους καὶ τὸ διαπραγματευόμενον

372θέμα. Ὅταν ἓν ἐξ αὐτῶν λείπῃ, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ἄλλο

373μέρος νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὰς διαπραγματεύσεις. Ὑποθέτω

374λοιπὸν ὅτι θὰ χρειασθοῦν 4 ἢ 5 ἡμέραι. Δι’ αὐτὸν τὸν

375λόγον θὰ ἐπεθύμουν νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον ὥστε νὰ

376ἀρχίσουν ἀμέσως αἱ διαπραγματεύσεις.

377§37ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

378§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβο-

379λῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγιστοι). Ἡ

380Συνέλευσις δὲν παρεδέχθη.

381§39Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν, κ. Πρόε-

382δρε, συμφωνοῦμεν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς δευ-

383τέραν ἀνάγνωσιν καὶ κατόπιν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις.

384§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ συμφωνεῖτε, ἂς συζητηθῇ τὸ νο-

385μοσχέδιον. Ὁ κ. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

386§41Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὀφείλει τὸ Συνέ-

387δριον ἰδιαιτέραν τιμὴν καὶ ἔπαινον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν,

388ἡ ὁποία μόλις ὀλίγων ἡμερῶν ἀριθμοῦσα βίον ἔστρεψε τὸ

389βλέμμα της πρὸς ζήτημα παμμεγίστης σημασίας, ζήτημα,

390κύριοι πληρεξούσιοι, ὄχι μόνον καθαρῶς οἰκονομικῆς φύ-

391σεως, ἀλλὰ ζήτημα συνδεόμενον ἀμέσως καὶ ἀρρήκτως

392μὲ μίαν ἐκ τῶν μεγαλυτέρων πλουτοπαραγωγικῶν βάσεων

393τοῦ ὅλου οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Χώρας. Εἶναι,

394λέγω, ἄξιος παντὸς ἐπαίνου ἰδιαίτατα ὁ κατέχων τὴν ἕδραν

395τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐν τῇ μερίμνῃ του

396ἐστράφη καὶ κατὰ τῶν μέτρων ἐκείνων τῆς Ἐπαναστά-

397σεως τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἐνεῖχον τὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν

398σκοπιμότητα, οὐχ ἧττον ὅμως εἶναι ἀπότοκα μιᾶς ἄλλης

399καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπέβαλεν ὄντως φορολογίαν βαρυ-

400τάτην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἵνα ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς

401ἐθνικὰς ἀνάγκας...

402§42ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἰς τὴν οὐσίαν, εἰς τὴν

403οὐσίαν.

404§43Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἤδη ἐπὶ τῆς οὐσίας. Τὸ ὅλον ζήτημα,

405κύριοι, στρέφεται εἰς ζωτικώτατα συμφέροντα καὶ εἶναι

406ζήτημα, ἰδιαίτατον τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν ἐπαρ-

407χίαν μου. Ἔχομεν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην ὅπως ὁ κ.

408Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὲ τὴν διακριτικὴν ἐξου-

409σίαν τὴν ὁποίαν θὰ τῷ δώσῃ ἡ Συνέλευσις, κανο-

410νίσῃ τὸν φόρον καὶ τὸ ποσοστόν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατη-

411ρήσω τὸ ἄδικον τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς τὴν καπνοπαρα-

412γωγὴν Ἄργους, ἥτις, ὅπως θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω,

413ὑφίσταται ἀφ’ ἑνὸς βαρυτάτην φορολογίαν καὶ δὲν ἔχει ἀφ’

414ἑτέρου οὐδὲν ἀντίκρυσμα, διότι εἶναι τοιαύτης ποιότητος τὰ

415παραγόμενα καπνὰ ὥστε αἱ δαπάναι τῆς παραγωγῆς μόλις

416νὰ καλύπτωνται ἀπὸ τὴν ἀπόδοσιν τῶν γαιῶν. Ὑποβάλλω

417ὅθεν τροπολογίαν διὰ τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους ἐξαιρετικῶς...

418§44ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

419§45Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ... διότι τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους δὲν δύ-

420νανται νὰ ἀνταγωνισθῶσι τὰ λοιπὰ καπνά.

421§46ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὰ καπνὰ τῆς Θεσσαλίας...

422§47Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, νὰ μὲ ἀκούσητε· θὰ

423ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύ-

424σεως καὶ ἐν καιρῷ, ἐὰν θέλητε, νὰ τὴν ἀπορρίψητε. Ἐγὼ

425ζητῶ νὰ ἐξαιρεθῶσι τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους καὶ τὸ ζητῶ διὰ

426τὸν ἑξῆς λόγον, διότι δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὸ ὅλον ἐξα-

427γωγικὸν κέρδος. Ἐὰν ἔχητε ἀντίρρησιν, ἀπορρίψατέ την.

428§48ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ τροπολο-

429γία, ὥστε νὰ γίνῃ διάκρισις διὰ τὰ καπνὰ τοῦ Ἄργους...(Θό-

430ρυβος).

431§49Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι αἱ διακοπαὶ δὲν

432μὲ πτοοῦν. Ἔχω καθῆκον νὰ εἰσηγηθῶ πρὸς τὴν Συνέλευ-

433σιν μίαν τροπολογίαν. Βεβαίως ἠμπορεῖ νὰ ἐνδιαφέρῃ ἄλ-

434λους ἀντιπροσώπους καπνοπαραγωγικῶν ἐπαρχιῶν, ἐγὼ

435ὅμως νομίζω ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας μου δὲν ζημιοῦται ἡ

436εἰσαγωγὴ τοῦ φόρου, διότι ἀπὸ ὅλην τὴν παραγωγὴν τοῦ

437Ἄργους —δηλ. δύο ἑκατομμύρια ὀκάδες πρὸς 10% — τὸ

438Δημόσιον πρόκειται νὰ ζημιωθῇ 200.000 δραχμῶν.

439§50Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν

440ἀφίνετε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

441§51Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐγὼ διὰ τὸ Ἄρ-

442γος εἰδικῶς ὁμιλῶ καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν

443ὅτι τὰ καπνὰ αὐτοῦ εἶναι τελευταίας ποιότητος.

444§52Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μά-

445λιστα.

446§53Κ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν ληφθῇ ὡς σύστασις, τότε δὲν ὑπο-

447βάλλω τὴν τροπολογίαν καὶ ὑποβάλλω τὴν σύστασιν.

448§54Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομι-

449κῶν). Μάλιστα.

450§55Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει πρότασιν περὶ ἀνα-

451βολῆς, παρητήθημεν δὲ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ψηφισθῇ τὸ

452νομοσχέδιον. (Θόρυβος).

453§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη ἡ πρότασις.

454§57Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Παρητήθημεν, λέγω, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ

455ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

456§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀντελήφθητε. Ἔθηκα δὶς τὸ ζήτημα

457εἰς ψηφοφορίαν καὶ εἶπον: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν

458παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι· καὶ δὲν ἠγέρθησαν.

459§59Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ὅλοι εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν πρότασιν.

460§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετ’ ὀλίγον θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον. (Ὁ

461κ. Φλωριᾶς).

462§61Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν

463θέμα εἶναι ἄκρας καὶ μεγάλης σπουδαιότητος καὶ ἑπομένως

464ἡ συζήτησις πρέπει νὰ εἶναι σοβαρὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τού-

465του. Διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τοῦ ἐξαγωγικοῦ δα-

466σμοῦ τοῦ 1922 τὸ Κράτος πρόκειται νὰ ζημιωθῇ πολλὰ

467ἑκατομμύρια, λόγῳ τῆς ἐκβιαστικῆς στάσεως τῶν καπνεμ-

468πόρων ἀπέναντι αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν

469τὸ Κράτος δὲν ἤθελε καταργήσει διὰ τὸ μέλλον τὸν φόρον

470τοῦ 1923, πάλιν θὰ ζημιωθῇ ἀρκετὰ ἑκατομμύρια, διότι οἱ

471ἔμποροι διατείνονται ὅτι κινοῦνται ἐντὸς ὡρισμένων χρημα-

472τικῶν ὁρίων καὶ ὅτι, λόγῳ τοῦ ἐπιβαλλομένου ἐξαγωγικοῦ

473δασμοῦ, εἶναι ἠναγκασμένοι πρὸς πληρωμὴν τοῦ εἰσαγωγι-

474κοῦ νὰ περικόπτωσιν ἐκ τοῦ χρηματικοῦ ποσοῦ ὅσα διαθέ-

475τουσι διὰ τὴν ἀγορὰν ἑκάστης ὀκᾶς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώ-

476σει τοῦτο καταλήγει εἰς βάρος τοῦ καπνοπαραγωγοῦ, διότι

477τότε ὁ καπνέμπορος πιέζων τὸν καπνοπαραγωγὸν ἐξαναγ-

478κάζει αὐτὸν νὰ πωλήσῃ τὸν καπνόν του εἰς ἐλάσσονα τι-

479μήν, ὁπότε ἡ προκύπτουσα πάλιν εἰς τὸ Κράτος ζημία λόγῳ

480τοῦ ἐσωτερικοῦ δασμοῦ, δηλ. τῆς δεκάτης, ἐλαττοῦται καὶ

481ἑπομένως ἐλαττοῦνται καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους. Ἂν δὲν

482ἐγνώριζον ὅτι τὸ ἐμπόριον ἐν Μακεδονίᾳ πάσχει σήμερον

483δεινῶς, ἂν δὲν ἐγνώριζον ὅτι οἱ ἔμποροι ἐξασκοῦσι τὴν πίε-

484σιν τὴν ὁποίαν ἐξασκοῦσι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ

485ὁποία ἐμμέσως ἐξασκεῖται κατὰ τῶν καπνοπαραγωγῶν,

486ἀναμφισβητήτως θὰ συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μὴ

487καταργήσῃ κανένα δασμόν. Ἀλλ’ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι τὸ

488προϊὸν τοῦτο, ἐκ τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι τῆς Ἀνατολ. Μακε-

489δονίας ἀποκτῶσι τὰ μέσα τῆς ζωῆς, ὑφίσταται ἀνταγωνισμὸν

490ἐκ μέρους τῶν βουλγαρικῶν καπνῶν καὶ τῶν καπνῶν ἀκόμη

491τῆς Ἀσίας. Προτείνω συνεπῶς ὅπως ἡ Κυβέρνησις προβῇ

492εἰς τὴν ὁλοσχερῆ κατάργησιν τοῦ φόρου αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ

4931923 καὶ ἐντεῦθεν. Ὡς πρὸς τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν διὰ τὸ

4941922 ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως

495ἐξεύρῃ αὕτη τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος, ἐλατ-

496τουμένου ἐλαφρῶς τοῦ δασμοῦ τούτου, νὰ μὴ ζημιωθῇ, διότι,

497ἐπαναλαμβάνω, εὑρίσκεται τοῦτο πρὸ ἑνὸς ἐκβιασμοῦ καὶ

498θὰ ζημιωθῇ 200 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια.

499§62Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονο-

500μικὸν). Ἡ λέξις «ἐκβιασμὸς» δὲν ἔχει θέσιν. Εἶναι μία

501πίεσις, ἡ ὁποία δὲν σημαίνει ἀνηθικότητα· ἁπλούστατα

502πρόκειται περὶ ἐναρμονίσεως συμφερόντων.

503§63Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἄποψιν τὸ λέγω. Ἀλλη-

504λοσυγκρούονται τὰ συμφέροντα τῶν διαφόρων τάξεων.

505§64Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τίνι τρόπῳ πιέζονται οἱ καπνοπαρα-

506γωγοί;

507§65Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Διότι θ’ ἀναγκασθοῦν νὰ πωλήσουν τὰ

508καπνά των εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς, ὁπότε πλέον τὸ Κρά-

509τος θὰ ζημιωθῇ, διότι ὁ φόρος τῆς δεκάτης πληρώνεται

510ἐκ τῆς ἀξίας τῆς κατ’ ὀκᾶν πωλήσεως τοῦ καπνοῦ.

511§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη νέα πρότασις περὶ ἀναβολῆς

512τοῦ νομοσχεδίου ὑπογεγραμμένης παρὰ 10 πληρεξουσίων.

513Ὁ κ. Πάγκαλος ἐπὶ τῆς νέας προτάσεως τῆς ἀναβολῆς.

514§67Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, γνωρίζομεν ὅλαι

515τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐξελέγη ἡ παροῦσα Συνέ-

516λευσις. Θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀναπτύξω ποία ἐντολὴ ἐνυ-

517πάρχει εἰς τὴν ψῆφον τοῦ Λαοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔστειλεν

518ἐδῶ, διότι τὴν γνωρίζομεν πάντες. Εἰς τὰς προγραμματικὰς

519δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐνυπάρχει καὶ τὸ κυριώτερον,

520τὸ οὐσιῶδες, τὸ ἐπίμαχον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ

521λυθῇ πρὸ παντὸς ἄλλου, διὰ νὰ γνωρίζωμεν ὅλοι ποῦ εὑ-

522ρισκόμεθα. Ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ἡ κατηγορία κατὰ τῆς

523Δυναστείας καὶ ὁ βασιλεὺς ἔχει βίᾳ ἐκδιωχθῆ. Οἱαιδήποτε

524καὶ ἂν εἶναι αἱ συνέπειαι τοῦ θλιβεροῦ συμβάντος τῆς 17ης

525Δεκεμβρίου, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Χώρα εὑρίσκεται

526ἐν ἀνωμάλῳ ἀοριστίᾳ. Συνεπῶς ἡ προσοχὴ τῆς Κοινῆς

527Γνώμης εἶναι ἐστραμμένη πρὸς τὴν αἴθουσαν ταύτην

528καὶ παρακολουθεῖ τὰς συζητήσεις καὶ ἀναμένει νὰ φωτι-

529σθῇ περὶ τῆς ἐξελίξεως τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ τὸ ζήτημα τοῦτο.

530Αὐτὴ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέτυχεν ἀκόμη ψῆφον

531ἐμπιστοσύνης ἐπὶ τοῦ προγράμματός της. Νομίζω λοιπὸν

532ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν κοινοβουλευτικῇ ἀνωμαλίᾳ παρατεί-

533νοντες τὰς συζητήσεις ἐπὶ ἄλλων ζητημάτων σπουδαίων

534μὲν ἀλλ’ ὄχι τόσον σοβαρῶν ὅσον τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον

535ἀνέφερα.

536§68Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἂς μὴ ὑποβάλλῃ ἡ Κυβέρνησις νομο-

537σχέδια διὰ νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις.

538§69Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Δὲν προτίθεμαι, οὔτε ἔχω σκοπὸν νὰ

539ἐλέγξω κανένα, οὔτε νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκοπίμως

540ὑποβάλλει τὰ νομοσχέδια διὰ νὰ παρασύρῃ τὴν συζήτησιν

541πρὸς ἄλλα δευτερεύοντα θέματα καὶ ἑπομένως νὰ ναρκώσῃ

542οὕτως εἰπεῖν τὸ δημοκρατικὸν πνεῦμα.

543Ὁπωσδήποτε ὑπεβλήθη μία πρότασις, κύριοι, ἡ πρό-

544τασις νὰ ἀναβληθῶσιν ἅπαντα τὰ ζητήματα διὰ νὰ προ-

545χωρήσῃ ἡ Συνέλευσις εἰς τὸ κύριόν της ἔργον καὶ οὕτω κα-

546τορθώσωμεν ὅπως ἐντὸς 4 ἕως 5 ἡμερῶν λήξῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ

547τοῦ πολιτειακοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν μά-

548λιστα δὲν ἀπατῶμαι οὕτω γίνεται πάντοτε εἰς τοιαύτας

549περιστάσεις, ὅπως γνωρίζουν ἄλλως τε καὶ οἱ ἐμπειρότε-

550ροί μου κύριοι πληρεξούσιοι. Προηγεῖται ἡ συζήτησις ἐπὶ

551τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ κα-

552τόπιν ἀρχίζουν αἱ Βουλαὶ νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ νομοθετι-

553κόν των ἔργον.

554Νομίζω ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εὑρισκόμεθα ἐν ἀνωμα-

555λίᾳ. Καὶ συνήθεις ἀκόμη Βουλαὶ καὶ ἐκεῖναι αἱ Βουλαὶ

556αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν τὴν ἐντολὴν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως

557αὐτῆς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἐκκρεμῆ ζητήματα τόσης σοβα-

558ρότητος, ζητήματα ἀφορῶντα αὐτὴν ταύτην τὴν ὕπαρξιν

559τοῦ Ἔθνους, καὶ κοιναί, λέγω, Βουλαὶ περατώνουν τὴν

560συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, δίδουν

561ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ κατόπιν εἰσέρ-

562χονται εἰς τὸ νομοθετικόν των ἔργον.

563Δὲν γνωρίζω διατί αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία εἰς τὰς σημερινὰς

564περιστάσεις, εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἀκριβῶς ἐπι-

565βάλλεται ὁ ἀντίθετος δρόμος. Ἔχομεν, ὅπως εἶπον, νὰ κριθῇ

566ἡ σοβαρωτέρα ὑπόθεσις ἔχομεν ἐκδιώξει ἐκτὸς τῶν συνόρων

567τὸν βασιλέα Γεώργιον καὶ δὲν γνωρίζομεν ἂν εἶναι βασι-

568λεὺς ὁ Γεώργιος ἢ δὲν εἶναι.

569§70ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δὲν εἶναι.

570§71Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ γνωρίζω. Δὲν τὸ γνω-

571ρίζω μέχρις ὅτου ἀποφανθῇ ὁ Λαός, δηλ. ἡ Συνέλευσις,

572διότι ὁ Λαὸς διὰ τῆς ψήφου του ἔδωκεν εἰς τοὺς πληρεξου-

573σίους τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπουν....

574§72ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι.

575§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

576§74Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο: Νομίζω ὅτι,

577ἂν ὄχι ἄλλο τι, εἶναι τοὐλάχιστον ἄτοπον νὰ ἐξακολουθῶ-

578μεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας νὰ σκιαμαχῶμεν ἢ μᾶλλον νὰ

579βυζαντινολογῶμεν περὶ ἀπονομῆς χαρίτων, περὶ τῶν τίτλων

580τῶν ἐφημερίδων καὶ περὶ πολλῶν ἄλλων ζητημάτων τὰ ὁποῖα

581θὰ ἐπακολουθήσουν, καὶ νὰ μὴ συνεχίζωμεν τὰς συζη-

582τήσεις ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος, ἐπὶ τοῦ προγράμ-

583ματος τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὸ πέρας δὲ αὐτῆς τῆς συζη-

584τήσεως ν’ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὰ ἄλλα ζητήματα.

585§75Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὁ καπνὸς εἶναι ψωμί.

586§76ΑΘ. ΤΖΩΝΗΣ. Ἐδῶ δὲν εἶναι Σχολεῖον Εὐελπίδων. (Θό-

587ρυβος)... Ἐγὼ δὲν εἶμαι διωρισμένος ὅπως εἶσθε σεῖς. (Θό-

588ρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

589§77Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Δὲν ἔχετε ὁρκισθῆ καὶ δὲν ἔχετε δικαί-

590ωμα νὰ ὁμιλῆτε. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

591§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δημιουργηθέντος θορύβου διακόπτεται ἡ

592συνεδρίασις ἐπὶ 10′ λεπτά.

593(Ὥρᾳ 5.30′ μ. μ.)

594ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

595(Ὥρᾳ 5.45′ μ. μ.)

596§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνε-

597δρίασις.

598§80Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρα-

599καλῶ, κ. Πρόεδρε, ν’ ἀπαγορευθῇ τὸ κάπνισμα.

600§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει

601ἀπολύτως δίκαιον παραπονούμενος διὰ τὸ κάπνισμα ἐντὸς

602τῆς αἰθούσης. Τὸ ἄρθρον 31 τοῦ Κανονισμοῦ λέγει ὅτι ἀπα-

603γορεύεται τὸ καπνίζειν ἐντὸς τῆς αἰθούσης τῶν συνεδριά-

604σεων. Νομίζω ὅτι οἱ θέλοντες νὰ καπνίσωσι δύνανται νὰ

605ἐξέλθωσιν εἰς τοὺς διαδρόμους. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς τοὺς

606ἰδίους, κ. πληρεξούσιοι, νὰ τηρήσητε τὸν Κανονισμόν.

607Παρακαλοῦνται οἱ μὴ ὁρκισθέντες πληρεξούσιοι κ. κ. Τζώ-

608νης καὶ Νταῆς νὰ προσέλθωσιν ὅπως ὁρκισθῶσι.

609(Κομισθέντος τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου οἱ πληρεξούσιοι κ. κ.

610Ἀθ. Τζώνης καὶ Κ. Νταῆς ἀνέτειναν τὴν δεξιὰν καὶ ὤμο-

611σαν τὸν κάτωθι ὅρκον:

612«Ὁμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου

613καὶ ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν

614Πατρίδα καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθή-

615κοντά μου»).

616§82ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἄξιοι! Ἄξιοι!

617§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πάγκαλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς

618προτάσεως περὶ ἀναβολῆς.

619§84Θ. ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Ἔλεγον, κύριοι, ὅτι ἐκτὸς τῶν τυπικῶν

620λόγων οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζη-

621τήσεως ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος εἶναι καὶ ἄλλοι λόγοι

622ἰσχυρότεροι, λόγοι ἔχοντες σχέσιν μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ

623τὸ κῦρος τοῦ Σώματος. Πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ κύρους

624αὐτοῦ — πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ ἀντιφρονοῦντες, ἐγὼ

625ὅμως νομίζω ὅτι τὸ κῦρος τοῦ Σώματος ἔχει ἤδη κλονισθῆ

626—εἶναι ἀνάγκη ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις νὰ προχωρήσῃ ἐπὶ

627τῆς συζητήσεως τοῦ σοβαρωτάτου ἐξ ὅλων τῶν ζητημάτων.

628Δὲν παραγνωρίζω τοὺς λόγους οἵτινες ἐπιβάλλουν τὴν

629λύσιν τοῦ ζητήματος τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα

630σοβαρώτατον καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρονται εὐρύτατα

631ἀρκεταὶ περιφέρειαι τῆς Χώρας. Ἐγὼ βεβαίως δὲν κατέχω τὸ

632ζήτημα, γνωρίζω ὅμως ὅτι εἶναι τοῦτο ἐπεῖγον, διότι ἕνεκα

633μέτρων ἀστόχων τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἕνεκα

634μέτρων φορολογικῶν, τὰ ὁποῖα ὡς βάσιν εἶχον τὴν διὰ παν-

635τὸς τρόπου ἐξεύρεσιν χρημάτων καὶ τὰ ὁποῖα ἐπεβλήθησαν

636ἴσως καὶ ἐξ ἀνωτέρας ἀνάγκης, αἱ καπνοπαραγωγικαὶ περι-

637φέρειαι διέρχονται κρίσιν καὶ κρίσιν σοβαρωτάτην.

638Πρὸ τοῦ διλήμματος αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους

639συναδέλφους οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ λάβουν τὸν λόγον,

640ὅπως, ἀφήνοντες κατὰ μέρος μίαν ἀδυναμίαν τὴν ὁποίαν

641ἔχομεν ὅλοι μας, τὴν τῆς ἐπαρχικῆς καταναλώσεως, συν-

642τομεύσουν τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ὅσοι ἔχουν

643ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι πράγματι πρόκειται νὰ ὑπερασπί-

644σουν τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν των, νὰ τὰς ὑποβάλουν,

645ἀλλὰ νὰ εἶναι συντομώταται, ἵνα περατωθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν

646ταχύτερον ἡ συζήτησις καὶ καταστῇ δυνατὴ συντόμως ἡ

647ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπὸ τὸν ὅρον αὐτὸν καὶ μὲ τὴν

648ἐπιφύλαξιν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἐὰν ὁ ὅρος

649οὗτος δὲν τηρηθῇ, παραιτούμεθα τῆς προτάσεώς μας καὶ

650παρακαλοῦμεν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

651§85ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

652§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. πληρεξούσιοι ὑποθέτω ὅτι θὰ ἀντελή-

653φθησαν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διεξαχθῇ

654ἡ συζήτησις κατόπιν τοῦ συμβιβασμοῦ αὐτοῦ. Ὁ κ. Κολια-

655λέξης ἔχει τὸν λόγον.

656§87ΑΘ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Παραιτοῦμαι.

657§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μέλφος.

658§89Δ. ΜΕΛΦΟΣ. Παραιτοῦμαι.

659§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτούπης.

660§91Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν

661ὑποβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἶναι γνωστοί. Ἡ

662κρίσις τοῦ καπνοῦ ὑπηγόρευσεν εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους

663καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὰ συμφέρον-

664τα τοῦ Λαοῦ, νὰ ὑποβάλουν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ζη-

665τεῖται δικαίωμα ἐλαττώσεως τῶν φόρων τοῦ καπνοῦ. Καὶ

666οἱ λόγοι εἶναι οὐσιαστικοὶ καὶ σοβαροί, ἑπομένως ἡ ἀπόφα-

667σις τῆς Κυβερνήσεως σεβαστή. Ἀλλ’ ἔχομεν νὰ ἐξετάσω-

668μεν δύο ζητήματα· κατὰ πόσον ἐκ τοῦ δικαιώματος τὸ ὁ-

669ποῖον ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρόκειται νὰ

670ὠφεληθοῦν τάξεις τινὲς καὶ ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ τάξεις.

671Δηλαδὴ προκειμένου νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐλαττώσεως

672τοῦ φόρου πρόκειται νὰ ὠφεληθοῦν οἱ παραγωγοὶ τοῦ κα-

673πνοῦ ἢ οἱ ἐξαγωγεῖς, δηλαδὴ οἱ ἔμποροι. Καὶ βεβαίως ἡ

674Συνέλευσις ἐνδιαφέρεται νὰ ἀσχοληθῇ ἐφόσον πρόκειται

675διὰ τῶν προτεινομένων μέτρων νὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ πα-

676ραγωγοὶ οἱ πτωχοί, οἱ βιοπαλαισταί. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ

677εἶχε καμμίαν ὄρεξιν, καὶ χρόνον μακρὸν ἂν εἶχε, νὰ ἀσχο-

678ληθῇ περὶ τῆς ὠφελείας τῶν ἐμπόρων, τῶν ὁποίων τὰ συμ-

679φέροντα καθόλου δὲν ἔχει βεβαιωθῇ ἡ Συνέλευσις ὅτι ἔ-

680χουν παραβλαφθῆ.

681Δὲν θὰ ἔλεγον ὅτι τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Συντάγματος, τὸ

682ὁποῖον λέγει ὅτι οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται ἄνευ τῆς συγκα-

683ταθέσεως τῆς Βουλῆς, ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς αὐτό, διό-

684τι δὲν πρόκειται νὰ ὑπερασπισθῇ ὁ Λαὸς ἔναντι καταχρή-

685σεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἀντίθετον τὸ ὁποῖον

686ζητεῖται, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομι-

687κῶν νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον, εἰς ἀπροσδιόριστον μάλιστα

688ὅριον, εἶναι καὶ τοῦτο μία παράβασις, μία παραίτησις τῶν

689δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν θὰ ἀποβῇ

690εἰς βάρος τάξεώς τινος ἢ καθ’ ὅλου τοῦ Λαοῦ, ἀλλὰ δύνα-

691ται νὰ ἀποβῇ καταφανῶς εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου.

692Καὶ πρόκειται περὶ ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων, εἰς τὰ

693ὁποῖα ἀνέρχεται ὁ φόρος τοῦ ἔτους αὐτοῦ. Ὥστε ἀπορῶ

694πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησε τὸ δικαίωμα

695αὐτό, ὄχι διότι ἐξοφλῶ τὴν γνώμην ὅτι κακῶς θὰ διαχει-

696ρισθῇ τὸ δικαίωμα, ἂν δοθῇ εἰς αὐτόν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι

697ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου σοβαροῦ ζητήματος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν

698Οἰκονομικῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ἠρνεῖτο τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ

699ἂν ἡ Βουλὴ ἦτο διατεθειμένη νὰ τὸ παραδώσῃ. Ἀλλά,

700ἐπειδὴ ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα σύντομοι καὶ νὰ καταλήξωμεν

701εἰς μίαν πρότασιν, νομίζω ὅτι θὰ ἐξυπηρετηθοῦν τὰ συμφέ-

702ροντα τῶν καπνοπαραγωγῶν εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δοθῇ

703τὸ τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν

704ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ ἐντεῦθεν, ὄχι ὅμως προκειμένου περὶ τοῦ

7051922. Καὶ ἐξηγοῦμαι συντόμως: Κατὰ τὰς πληροφορίας

706τὰς ὁποίας ἔχω καὶ θὰ τὰς ἔχῃ βεβαίως καὶ ἡ Κυβέρνησις

707καὶ γνωρίζουν ἐπίσης καλῶς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν καπνο-

708παραγωγῶν περιφερειῶν, ἡ παραγωγὴ τοῦ 1922 εὑρίσκεται

709ὁλόκληρος εἰς χεῖρας τῶν ἐμπόρων, ἡ δὲ παραγωγὴ τοῦ

7101923 εὑρίσκεται κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς χεῖρας τῶν παραγω-

711γῶν καὶ ἑπομένως ἡ οἱαδήποτε ἐλάττωσις τοῦ φόρου τοῦ

7121923 θὰ ὠφελήσῃ μίαν τάξιν διὰ τὴν ὁποίαν ἀναμφιβόλως

713ἐνδιαφέρεται ἡ Συνέλευσις, τὴν τάξιν τῶν παραγωγῶν καὶ

714ὁλόκληρον τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ὑπουρ-

715γὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελε παράσχει διὰ τῆς ἐλαττώσεως

716τοῦ φόρου, ὁλόκληρον τὸ κέρδος θὰ περιέλθῃ εἰς ὄφελος

717τῶν παραγωγῶν. Ἑπομένως, καὶ ἂν δοθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουρ-

718γὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα αὐτό, κάθε ἄλλο παρὰ

719κακὴ χρῆσις δύναται νὰ γίνῃ, διότι, ὁσαδήποτε χαριστικὴ

720καὶ ἂν εἶναι ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἀποβῇ εἰς ὄφε-

721λος μιᾶς τάξεως ἡ ὁποία καὶ συμπαθὴς εἶναι καὶ ἀξία

722ὑποστηρίξεως. Ἀλλὰ κατ’ οὐδένα λόγον πρέπει εἰς τὸ

723δικαίωμα αὐτό νὰ συμπεριληφθῇ τὸ ἔτος 1922. Οἱαδήποτε

724ἀπαλλαγὴ δὲν θὰ εἶναι εἰς ὄφελος τῶν παραγωγῶν καὶ ἀκρι-

725βῶς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θέλω νὰ εἴπω ὀλίγα.

726Ἡ ἀπαλλαγὴ ἐξ ἑνὸς φόρου, ὅπως καὶ ἡ ἐπιβολὴ ἑνὸς φό-

727ρου, πρέπει νὰ ἀπασχολῇ τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ

728ζήτημα τῆς ἐπιπτώσεως ἑνὸς φόρου, εἰς βάρος τίνος θὰ ἐπι-

729πέσῃ εἷς φόρος ἐπιβαλλόμενος καὶ εἰς ὄφελος τίνος θὰ ἀπο-

730βῇ ἡ ἐλάττωσις ἑνὸς φόρου. Καὶ εἶναι καταφανὲς ὅτι ἡ

731ἀπαλλαγὴ τοῦ φόρου τοῦ 1922 καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου

732θὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος τῶν κατόχων, οἵτινες εἶναι ἔμποροι

733καὶ οἱ ὁποῖοι, καθὼς ἀνεπτύχθη καὶ προηγουμένως, κατὰ

734τὴν ἀγορὰν τοῦ καπνοῦ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸν ἐξαγωγικὸν

735δασμὸν καὶ καθώρισαν τὴν τιμήν.

736Αὐτὸ εἶναι μία πλάνη. Οἱ ἔμποροι ἔχοντες εἰς χεῖράς των

737καπνόν, ἂν θελήσουν νὰ μὴ τὸν ἐξαγάγουν, θὰ κάμουν μίαν

738πρόσθετον ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς καπνοπαραγωγούς, διότι ἡ

739ἀγορὰ θὰ ἀπαλλαγῇ τῆς προσφορᾶς τοῦ 1922 καὶ ἑπομέ-

740νως διψῶσα θὰ ἀντλήσῃ τὸ προϊὸν τοῦ 1923 καὶ 1924 μετὰ

741μεγαλυτέρας προθυμίας. Ἑπομένως ὑποστηρίζω ὅτι ἐκ τοῦ

742ὅτι οἱ ἔμποροι διότι δὲν δύνανται νὰ ἐξαγάγουν καὶ εὑρί-

743σκονται ἐν ἀδυναμίᾳ ν’ ἀγοράσουν, δὲν ἕπεται ὅτι ὁ καπνός,

744εἶδος τὸ ὁποῖον ζητεῖται ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον, θὰ μείνῃ

745ἀχρησιμοποίητον. Δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν καλωσύνην τῶν

746ἐμπόρων ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν ζήτησιν καὶ

747τὴν ἀρίστην ποιότητα, ἡ ὁποία εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ δί-

748δεται εἰς τὸν καπνὸν προπάντων τῶν καλῶν περιφερειῶν

749ἓν προνόμιον, τὸ ὁποῖον φθάνει μέχρι τοῦ μονοπωλίου. Συ-

750νεπῶς οἱ ἔμποροι θὰ ἐξαγάγουν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον,

751διὰ νὰ μὴ παύσῃ τὸ ἐπάγγελμά των, ἔστω καὶ ἂν πραγματο-

752ποιηθῇ οἱαδήποτε ζημία, διότι τὴν ζημίαν ἡ ὁποία θὰ

753πραγματοποιηθῇ ἀπὸ τοῦ 1922, τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται νὰ

754ἀποφύγουν καὶ τὴν ὁποίαν ἔχουν ὑποστῆ, θὰ προσπαθήσουν

755νὰ τὴν καλύψουν μὲ τὰ κέρδη τῶν ἑπομένων ἐτῶν διὰ τῆς

756ἐξακολουθήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των, τῆς ἐξαγωγῆς δη-

757λαδὴ καπνοῦ.

758Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω διὰ νὰ μὴ νομίζουν οἱ ἐνδιαφερό-

759μενοι ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν ὅτι οἱαδήποτε παροχή, οἱαδή-

760ποτε ὠφέλεια, ἡ ὁποία ἤθελε προσγίνει δι’ ἐλαττώσεως τοῦ

761δασμοῦ εἰς τοὺς ἐμπόρους, ὅτι δύναται νὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος

762τῶν καπνοπαραγωγῶν.

763Ἀλλὰ τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ νὰ δοθῇ ἓν τοιοῦτον δικαί-

764ωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐμβάλλει εἰς

765τὸν καθένα τὴν ὑποψίαν ὅτι δύναται νὰ γίνῃ χρῆσις πολὺ

766κακή. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μαντινείας διακόπτων

767ἐτόνισεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ ἔχει δίκαιον οἱ φόβοι του νὰ

768εἶναι πολὺ ὀρθοί. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κανεὶς ἥσυχος,

769ὁσονδήποτε ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἂν

770ἐνδιαφέρωνται ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ὅτι θὰ δυνηθοῦν νὰ μὴ

771ἐμπλακοῦν εἰς τὴν πλεκτάνην τῶν ἐνδιαφερομένων, οἵτινες

772εἶναι ἱκανώτατοι, διότι ἀκριβῶς εἶναι ἔμπειροι· ἐπειδὴ δὲ

773εἶναι ὀλίγοι καὶ εὐκόλως συντάσσονται καὶ εὐκόλως δύνανται

774νὰ παραστήσωσι τὰ πράγματα διαφορετικὰ ἀπὸ ὅ,τι εἶναι.

775Μοῦ ἐνθυμίζει ἓν ὅμοιον γεγονὸς ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος,

776τὸ ζήτημα τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ. Εἶχε τόσον πεισθῆ

777ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου κατὰ τὸ 1913 καὶ 1914 περὶ τοῦ

778μονοπωλίου ἐν Μακεδονίᾳ ὥστε ἐπέμενε μέχρι τοῦ νὰ τὸ

779θέσῃ καὶ ζήτημα ἐμπιστοσύνης ὅπως ἐφαρμόσῃ τὸ μονο-

780πώλιον τοῦ καπνοῦ καὶ ἐπίστευεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν

781εἶχε τίποτε ἄλλο καλύτερον νὰ κάμῃ παρὰ νὰ ἐπεκτείνῃ

782τὸ μονοπώλιον καὶ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ τῶν

783Νέων Χωρῶν. Ἐχρειάσθη ἀντίστασις σφοδροτάτη διὰ νὰ

784ὑποχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ

785τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ ἐπὶ τῶν Νέων Χωρῶν οὔτε δοκι-

786μαστικῶς ἐπὶ τρεῖς μῆνας.

787Ἦσαν τοιαῦται αἱ ἐπιρροαὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνδιεφέ-

788ροντο καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ ἐνθυ-

789μῆται καὶ γνωρίζει πόσον εἶναι ἐπιζήμιον νὰ δίδωμεν

790τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ἐνδιαφέρωνται

791ξένοι καὶ πρόκειται περὶ μικρῶν Κρατῶν ἀπέναντι ξένων

792ὑποστηριζομένων ὑπὸ μεγάλων Κρατῶν. Ἐν πάσῃ περι-

793πτώσει, ἐὰν δοθῇ τὸ δικαίωμα αὐτό, δέον νὰ δοθῇ μόνον

794διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ 1923, διότι διὰ τὴν παραγωγὴν

795τοῦ 1924 ἔχομεν καιρὸν νὰ ἀσχοληθῶμεν. Ἐν οὐδεμιᾷ

796ὅμως περιπτώσει δέον νὰ ἐπιτραπῇ ἐλάττωσις φόρου διὰ

797τὴν παραγωγὴν τοῦ 1922. (Χειροκροτήματα).

798§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος.

799§93Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐμφάνισις, κύριοι πληρεξού-

800σιοι, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐνώπιον τοῦ νομοθε-

801τικοῦ Σώματος μὲ πρότασιν ἐλαττώσεως τῶν κειμένων φόρων

802εἰς ἐποχὴν οἰκονομικῆς κρίσεως τῆς κρατικῆς οἰκονομίας,

803ὅσον παράξενος καὶ ἂν εἶναι ἐκ πρώτης ὄψεως, δὲν πρέπει

804νὰ σᾶς ξενίσῃ. Δὲν πρέπει νὰ σᾶς ξενίσῃ, λαμβανομένου

805ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἀντικειμένου ἐκείνου ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι τεθει-

806μένος ὁ φόρος, τοῦ ὁποίου τὴν κατάργησιν ἢ τὴν μείωσιν,

807ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑ-

808πουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ζητεῖ διὰ τοῦ σχεδίου

809νόμου τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβάλει ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν τὸ

810δικαίωμα ὅπως κατ’ ἰδίαν αὐτοῦ κρίσιν ὑπὸ τὴν στάθμισιν

811τῶν περιστάσεων ἐλαττώσῃ ἢ καὶ ὁλοσχερῶς καταργήσῃ τὸν

812ἐξαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Πράττει τοῦτο ὁ κ.

813Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, οὐχὶ διότι θέλει νὰ δυσχε-

814ράνῃ τὸ βαρύ του ἔργον ἀλλὰ μὲ τὴν ἄποψιν ὅτι θέλει νὰ

815τὸ διευκολύνῃ. Θέλει δὲ νὰ τὸ διευκολύνῃ, διότι, παρορῶν

816τὴν ἐντύπωσιν τῆς στιγμῆς, ἀποβλέπει, καλῶς σκεπτόμενος,

817εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐκείνου πεδίου ἐκ τοῦ

818ὁποίου γενικώτερον θὰ ἀπορρεύσουν αἱ φορολογικαὶ ἀπο-

819δόσεις εἰς τὸ μέλλον. Διὰ νὰ δυνηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν

820Οἰκονομικῶν νὰ ἔχῃ φορολογικὰς ἀποδόσεις, πρέπει νὰ

821προαχθῶσι πρὸ παντὸς αἱ πλουτοπαραγωγικαὶ δυνάμεις τῆς

822Χώρας, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀπορρεύσουν αἱ φορολογικαὶ

823ἀποδόσεις. Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς ὅλους ὅτι τὰ κύρια εἰς τὸ

824ἐξωτερικὸν ἐξαγόμενα προϊόντα τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὁ κα-

825πνός, ἡ σταφίς, τὸ ἔλαιον. Καὶ ἐκ τῶν τριῶν τούτων προϊόν-

826των ὑπῆρχον πλεονάσματα μεταξὺ παραγωγῆς καὶ ἐγχω-

827ρίου καταναλώσεως εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ περίσσευμα

828ἐξαγωγῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος καὶ ἡ ἐθνικὴ οἰκο-

829νομία ἀρύονται συνάλλαγμα. Καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτον τὸν

830λόγον τὰ προϊόντα αὐτὰ ἔτυχον τῆς προσοχῆς τῆς Ἐπανα-

831στατικῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸ αὐτῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως

832τῆς «Ἡνωμένης» εἰς στιγμὰς δυσκόλου οἰκονομικῆς κατα-

833στάσεως. Καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν τριῶν πηγῶν ἐζητήθη ἡ ἐνί-

834σχυσις τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅταν ἐγένετο ὁ

835νόμος περὶ τοῦ Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν, εἰς αὐτὰ κυρίως

836τὰ προϊόντα τῆς γῆς ἀπέβλεπεν ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ ἐξη-

837τήθη ἀπὸ τὸ συνάλλαγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέρρεεν ἐκ τῆς

838ἐξαγωγῆς τῶν σταφίδων, τοῦ ἐλαίου καὶ τοῦ καπνοῦ ἓν ὡρι-

839σμένον ποσοστὸν νὰ παραμένῃ εἰς ὄφελος τοῦ Κράτους.

840Ἀλλ’ ἡ παραμονὴ τοῦ συναλλάγματος ἐκείνου ἐξητήθη

841διὰ τῆς μεθόδου τοῦ Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν. Αἱ φορτω-

842τικαὶ τῆς ἐξαγωγῆς ὤφειλον νὰ παραδοθῶσιν ἐπὶ αὐστηρᾷ

843ποινῇ εἰς μίαν ἀνεγνωρισμένην Τράπεζαν, ἡ ὁποία θὰ εἰ-

844σέπραττε τὸ ὅλον ποσὸν καὶ μέρος θὰ ἐδίδετο εἰς τὸν ἐξα-

845γωγέα, μέρος δ’ εἰς τὸ Κράτος.

846§94Δ. ΠΑΖΗΣ. Δὲν κατάγεσθε ἀπὸ καπνοπαραγωγὸν περι-

847φέρειαν.

848§95Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω.

849Μὴ νομίζητε ὅτι, ἐπειδὴ κατάγεσθε ἐξ ἐπαρχίας κατ’ ἐξο-

850χὴν καπνοπαραγωγοῦ, ἔχετε σεῖς τὸ μονοπώλιον. Ὅταν ὅμως

851τὰ κακὰ τοῦ νόμου περὶ Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν ἐγένοντο

852ἐξόφθαλμα, κατηργήθη ὁ νόμος ἐκεῖνος, ἀλλὰ τὸ Κράτος

853εἰς τὰς δυσκόλους οἰκονομικὰς περιστάσεις εἰς τὰς ὁποίας

854εὑρίσκετο δὲν ἠδύνατο νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν πηγὴν αὐτὴν

855τοῦ συναλλάγματος, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκ τῶν τριῶν αὐτῶν προ-

856ϊόντων. Κατήργησε τὸν νόμον καὶ ἐξέδωκεν ἓν νομοθετικὸν

857διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέβαλεν ἐξαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ

858τῆς ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία

859τοῦ νομοθετήματος, τοῦ ὁποίου τὴν μετατροπὴν ζητεῖ σήμε-

860ρον ὁ κ. Ὑπουργός. Εἰδικώτερον διὰ τοῦ νομοθετήματος

861αὐτοῦ ἐπεβάλλετο ἐξαγωγικὸς δασμὸς ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου

862καπνοῦ, ἀνερχόμενος εἰς 20% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ.

863Αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας γίνεται τὸ ἐξαγωγικὸν

864ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ, εἶναι αἱ ἑξῆς: Ὑπάρχουν ἐν Ἑλλάδι

865εἰδικώτερον εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν, ἡ ὁποία εἶναι

866ἡ κατ’ ἐξοχὴν καπνοπαραγωγὸς περιφέρεια τῆς Ἑλλάδος,

867ὡρισμέναι ξέναι Ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι διεξάγουν τὸ ἐξαγω-

868γικὸν ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ. Αὐταὶ αἱ περιφέρειαι συνηνώ-

869θησαν καὶ κατήρτισαν ἓν Συνδικάτον.

870§96ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ὑπάρχει Συνδικάτον.

871§97Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει· ἐὰν δὲν τὸ γνωρίζητε,

872τόσον τὸ χειρότερον διὰ σᾶς. Ἐφιστῶ δὲ τὴν προσοχήν σας

873ἐπὶ τούτου ἀκριβῶς, ὅτι αἱ Ἑταιρεῖαι αὐταὶ ἀντιπροσωπεύ-

874ουσι ξένας Ἑταιρείας, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀμερικανικάς, αἱ

875ὁποῖαι ἐργάζονται μὲ δολλάρια. Ἔχει δὲ ὑψίστην σημασί-

876αν τοῦτο, διότι ἡ εἰς δολλάρια ἢ εἰς οἱονδήποτε ὑγιὲς νό-

877μισμα τιμὴ τῶν καπνῶν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν παραμένει

878ἡ αὐτὴ ἀνεξαρτήτως τῶν συναλλαγματικῶν διακυμάνσεων

879τῆς δραχμῆς. Διὰ τοὺς ξένους εἶναι τὸ ἴδιον, διότι κρατοῦν

880τόσον ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ, τὴν δὲ

881ἀξίαν αὐτὴν τὴν ὑπολογίζουν εἰς τὸ ὑγιὲς συνάλλαγμα καὶ

882μὲ αὐτὰς τὰς τιμὰς ἀποθήκευσαν τὸν καπνὸν αἱ ξέναι

883Ἑταιρεῖαι, ἀφοῦ ἐκράτησαν ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς τὸ ποσο-

884στὸν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ.

885Ἀπὸ πέρυσι δέ, λόγῳ τῆς μὴ ὁμαλῆς λειτουργίας τῆς

886κρατικῆς μηχανῆς, ἐγεννήθη εἰς τὰς ξένας Ἑταιρείας καὶ

887ἡ ὄρεξις νὰ πλουτήσωσιν εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν. Ἐγεν-

888νήθη οὕτως ἔκτοτε εἷς πόλεμος μεταξὺ τῶν Ἑταιρειῶν καὶ

889τῶν πτωχῶν παραγωγῶν. Ὁ πτωχὸς παραγωγός, ὅσον

890καὶ ἂν ἐπώλησε τὰ καπνά του εἰς ὑψηλὴν τιμὴν εἰς

891δραχμάς, εἶχε νὰ ἀντιπαλαίσῃ πρὸς σκληρὸν βιωτικὸν ἀγῶ-

892να. Καὶ διὰ τοῦτο, εὑρισκομένη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κα-

893λύψῃ τὰς δαπάνας τῆς νέας παραγωγῆς, εὑρίσκεται εἰς οἰ-

894κονομικὴν στενοχωρίαν, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἐκμεταλ-

895λευθῶσιν αἱ ξέναι Ἑταιρεῖαι διὰ νὰ πλουτήσωσιν εἰς βάρος

896τῶν παραγωγῶν.

897Ἔτυχε νὰ πέσῃ εἰς χεῖράς μου ὑπόμνημα τῶν καπνεμπό-

898ρων καὶ ἰδίως τῶν ξένων Ἑταιρειῶν, αἵτινες ζητοῦσι τὴν κατάρ-

899γησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ, διότι δὲν εἶναι, ὡς λέγουσι,

900δυνατὸν νὰ ἀνταγωνισθοῦν τὰ καπνὰ εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν,

901ἐφόσον ἐπιβαρύνονται μὲ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν. Καὶ

902ἔλεγον ὅτι, ἐπειδὴ τὰ ἑλληνικὰ καπνὰ εἶναι βεβαρημένα μὲ

90357% ἐπὶ τῆς ἀξίας των ἐκ διαφόρων φόρων, μεταξὺ δὲ τῶν

904ἄλλων καὶ μὲ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμόν, ἔλεγον ὅτι πρέπει

905νὰ καταργήσωμεν τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν διὰ νὰ δυνηθῶ-

906μεν νὰ ἀνταγωνισθῶμεν. Τοσοῦτο δὲ μᾶλλον καθόσον

907ἰσχυρίζονται ὅτι ἐν Βουλγαρίᾳ ὑπῆρξαν πλούσιαι ἐσοδεῖαι

908ἐφέτος καπνῶν αἵτινες ἐπιπεσοῦσαι εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν

909ἐδυσχέραναν τὴν κατανάλωσιν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν.

910Προσθέτουν δ’ ὅτι μετὰ τὴν συνθήκην τῆς ἀνταλλαγῆς

911τῶν πληθυσμῶν μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ Τούρκων οἱ τουρκι-

912κοὶ πληθυσμοὶ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, οἵτινες θὰ

913μεταβῶσιν εἰς τὴν Τουρκίαν, θὰ μεταφυτεύσωσι τὸν καπνὸν

914καὶ οὕτω θὰ γεννήσουν νέον πεδίον παραγωγῆς καπνοῦ,

915τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν εἰς βάρος

916τῆς καταναλώσεως τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Ἀναφέρουσιν

917ἐπιπροσθέτως ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι τάχα

918τὰ ἑλληνικὰ καπνά, φύσεως κατ’ ἐξοχὴν εὐγενοῦς, εἶναι

919ἀνανταγώνιστα, διότι ἡ ποιότης παραγωγῆς τῆς βορείου

920Μακεδονίας δὲν εἶναι καλυτέρα τῆς τῆς παραγωγῆς τῆς Βουλ-

921γαρίας, ἢ τῆς παραγωγῆς τοῦ Καρπενησίου δὲν εἶναι καλυτέρα

922τῆς τῆς Σαμψοῦντος, ἢ τῆς παραγωγῆς τῆς Θεσσαλίας δὲν

923εἶναι καλυτέρα εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ὥστε νὰ εἶναι ἐξησφαλι-

924σμένον τὸ ἐμπόριον. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν

925εἶχον καὶ ἐγὼ ἐκφέρει γνώμην, συστήσας τὴν σοβαρὰν προσο-

926χὴν τῆς τότε Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀποκλί-

927νων ὑπὲρ τῆς ἀμέσου καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ.

928Συνηντήθην τότε τυχαίως μετὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς

929Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Χατζηκυριάκου τὴν ἑπομένην τῆς

930ἡμέρας καθ’ ἣν εἶχον ἐκφέρει τὴν γνώμην μου ἐκείνην. Ἐγέ-

931νετο λόγος περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Μὲ ἔκπληξιν δὲ

932μεγάλην, παρόντος καὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Ὑπουρ-

933γείου ἤκουσα παρ’ ἀμφοτέρων ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ αὐτοὶ δὲν

934εἶναι ἀληθεῖς, διότι δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῶν πραγμάτων,

935καθόσον κατὰ στατιστικὰς πληροφορίας τοῦ Ὑπουργείου ὄχι

936μόνον ἡ ποιότης τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν δὲν εἶναι κατω-

937τέρα τῶν τῆς Βουλγαρίας καὶ Τουρκίας, ἀλλὰ τὸ σπουδαιότε-

938ρον ὅτι ἡ διεθνὴς παραγωγὴ εἶναι οὐσιωδῶς κατωτέρα τῆς

939διεθνοῦς καταναλώσεως εἰς τρόπον ὥστε, ἂν τὰ καπνὰ τὰ

940ἑλληνικὰ ἦσαν κατώτερα τῶν ξένων, πάλιν ἡ κατανά-

941λωσις αὐτῶν θὰ ἦτο ἐξησφαλισμένη εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν.

942Θὰ ἦτο δέ, μοὶ εἶπον, μωρία τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐὰν

943κατήργει τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν τοῦ καπνοῦ, διότι θ’ ἀπε-

944ξενοῦτο ἑνὸς ὡρισμένου εἰσοδήματος χωρὶς νὰ ὠφεληθοῦν

945οἱ καπνοπαραγωγοί.

946§98ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ ἐξασφα-

947λισθῇ ἡ κατανάλωσις εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς καὶ ἡ Κυβέρ-

948νησις ἂς βάλῃ 50%.

949§99Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ ἔχομεν τὰς πληροφορίας

950ἐκ τῆς Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἔχομεν τὴν βε-

951βαίωσιν ἑνὸς ἁρμοδίου Ὑπουργείου, μιᾶς ἁρμοδίας ὑπηρε-

952σίας, ἡ ὁποία μᾶς βεβαιοῖ ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω

953πρὸς ὑμᾶς, ἐξ ἄλλου δὲ ἔχομεν τὴν βεβαίωσιν ἑνὸς Ὑπουρ-

954γοῦ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος σᾶς λέγει ὅτι

955δέχεται νὰ μειώσῃ τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν διὰ νὰ ἐξασφα-

956λίσῃ μίαν πλουτοπαραγωγικὴν πηγὴν τῆς Χώρας, ὁμο-

957λογῶ ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σχημα-

958τίσω σαφῆ γνώμην διὰ νὰ δώσω ψῆφον εὐσυνείδητον ἐπὶ

959τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Καὶ διὰ τοῦτο προτείνω,

960ὅπως σχηματισθῇ κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, εἰς τὴν

961ὁποίαν νὰ παραπεμφθῇ τὸ ζήτημα καὶ ἡ ὁποία νὰ ἐκφέρῃ

962μίαν ἐμπεριστωταμένην γνώμην εἰς τὴν Συνέλευσιν.

963Εἰδικώτερον δὲ δὲν δύναμαι νὰ ἐγκρίνω τὴν χορήγησιν

964τῆς ζητουμένης ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν

965Οἰκονομικῶν ὅπως διαχειρισθῇ κατ’ ἰδίαν βούλησιν τὴν φορο-

966λογίαν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Φοβοῦμαι τὴν κακὴν αὐτὴν ἀρχήν.

967Πρόκειται περὶ μιᾶς φορολογίας πολλῶν ἑκατοντάδων ἑκα-

968τομμυρίων. Καὶ ἂν καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν νὰ δίδωμεν

969εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ δικαίωμα νὰ διαχει-

970ρίζηται κατ’ ἰδίαν κρίσιν τὸν καθορισμὸν μιᾶς φορολογίας

971τοσούτῳ σημαντικῆς, δὲν ἠξεύρω μὲ ποῖον δικαίωμα

972θὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὸν αὐριανὸν Ὑπουργὸν τὸ δι-

973καίωμα τοῦ νὰ καθορίσῃ κατ’ ἰδίαν βούλησιν εἴτε τὸν τε-

974λωνιακὸν δασμὸν εἴτε τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας τῆς

975καθαρᾶς προσόδου. Καὶ τότε τί ἀπομένει;

976Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κ. πληρεξούσιοι, θὰ παρεκά-

977λουν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ 4–5

978ἡμέρας μέχρις ὅτου ἡ Ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας τὸν σχηματι-

979σμὸν προτείνω, ὑποβάλῃ τὸ πόρισμά της. Τοῦτο δὲ θὰ χρη-

980σιμεύσῃ πολὺ καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομι-

981κῶν, κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ὅλον

982τὸν καιρὸν νὰ διαπραγματευθῇ μεταξὺ τῶν Ἑταιρειῶν, διότι

983θὰ ἔχῃ ν’ ἀντιτάξῃ εἰς αὐτὰς τὸ φάσμα καὶ τὴν ἀπειλὴν

984ὅτι, ἂν τὸ ποσοστὸν μειώσεως τοῦ φόρου δὲν δικαιολογῆται

985ἐπαρκῶς, δὲν θὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Συνελεύσεως. Ἐνῷ

986κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις αἱ Ἑταιρεῖαι ἔχουσαι νὰ κάμωσι

987μόνον μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εὐκολώτερον

988θὰ ἐνασκήσωσι τὴν πίεσίν των ἐπ’ αὐτοῦ καὶ εὐκολώτερον

989θὰ νικήσωσιν ἓν ἄτομον εἰς τὸν οἰκονομικὸν αὐτὸν ἀγῶνα

990παρὰ μίαν Συνέλευσιν. (Χειροκροτήματα).

991§100ΑΝΔΡ. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκο-

992νομικῶν). Ὀλίγας μόνον λέξεις, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ

993σᾶς καταστήσω ἐνημέρους πραγμάτων τινῶν. Δὲν θὰ θίξω

994τὸ ζήτημα τῆς πολιτειακῆς ἀπόψεως· ἔχω μόνον τοῦτο νὰ

995εἴπω, ὅτι τὸ πολιτειακὸν ζήτημα ἔμεινεν ἐκκρεμὲς εἰς ἄλλας

996Χώρας ἐπὶ πολὺ μακρὸν χρόνον, χωρὶς νὰ ἐμποδίζηται ἐν

997τῷ μεταξὺ ἡ Βουλὴ νὰ λαμβάνῃ μέριμναν ἐπὶ ζητημάτων

998λίαν ζωτικῶν. Ὑποθέσατε ὅτι αἱ συζητήσεις παρελκύονται

999ἐπὶ ἕνα μῆνα, δύο μῆνας· ἔπρεπε ν’ ἀφήσωμεν ἄθικτα ὅλα τὰ

1000ἄλλα ζητήματα τῆς Χώρας; Ἂν δὲ ἡ παροῦσα περίστασις,

1001αἱ πολιτικαὶ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, δὲν ἦσαν

1002συνέχεια μιᾶς ἀνωμαλωτάτης περιόδου, βεβαίως ἐγὼ πρῶ-

1003τος θὰ ἀπέφευγον νὰ ζητήσω τὴν ἐξουσιοδότησιν τοῦ

1004Σώματος, ἵνα ὁρίσω τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου,

1005ὄχι διότι εὑρίσκω τοῦτο ἀντισυνταγματικόν, προκειμένου

1006περὶ ἐλαττώσεως φόρου, ἀλλὰ διότι θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχω συ-

1007ναρωγὸν τὴν θέλησιν καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως.

1008Δυστυχῶς, ὅταν οἱ φόροι ἕνεκα τῶν πολιτικῶν συνθηκῶν ἐπε-

1009βάλλοντο κατὰ τρόπον ἀνώμαλον, ταχύν, ὡς ἐκ τῆς ἀνάγ-

1010κης τῶν πραγμάτων, εἶναι μοιραῖον καὶ ἡ θεραπεία νὰ μὴ

1011δύναται νὰ γίνῃ κατὰ τρόπον ἀπολύτως κανονικόν, δὲν

1012λέγω συνταγματικόν. Καὶ κατὰ τοῦτο, νομίζω, εὑρίσκεται ἡ

1013Κυβέρνησις ἐν τάξει, ἐκτὸς ἂν ἤθελέ τις νὰ παρελκυσθῇ ἡ

1014συζήτησις τοῦ ζητήματος ἐπὶ βλάβῃ ζωτικῶν οἰκονομικῶν

1015συμφερόντων. Ὁ κ. συνάδελφος ἐμνημόνευσε τῆς γνώμης

1016τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Χατζη-

1017κυριάκου. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιον ὑμῶν ἐμε-

1018ρίμνησε καὶ τὸν κ. Χατζηκυριάκον νὰ προσκαλέσῃ εἰς τὴν

1019μεγάλην σύσκεψιν, τὴν τρίωρον, καὶ τοῦ προκατόχου του

1020Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προκαλέσῃ τὴν γνώμην. Ὁ

1021κ. Χατζηκυριάκος εἶπε τὴν γνώμην του. Ἐπετεύχθησαν

1022στατιστικαὶ διεθνεῖς, αἱ ὁποῖαι κατηρτίσθησαν καὶ ἀπὸ πλη-

1023ροφορίας ἰδιωτῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ

1024τοῦ τῆς Οἰκονομίας. Ἦσαν παρόντες καὶ οἱ ἀξιότιμοι συ-

1025νάδελφοί μου ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονο-

1026μίας. Συνέπιπτον δὲ ἰδιωτικαί τε στατιστικαὶ καὶ δημόσιαι —

1027λέγω ἰδιωτικαί, π.χ. Τραπεζῶν, εἰς τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς, οἱ

1028ὁποῖοι, πιστεύω, θὰ εἶναι ἀρκετὰ σημαντικοί, ἵνα ἐπιβάλουν

1029εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Μαντινείας τροποποίησίν

1030τινα τῶν σκέψεών του. Ἡ Τουρκία, περὶ τῆς ὁποίας

1031ἐλέχθη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι θὰ ἐγίνετο καπνοπαραγωγὸς

1032Χώρα, ἡ Τουρκία τῷ 1922 ἦτο ἤδη καπνοπαραγω-

1033γὸς Χώρα, μὲ τὰ ἠλαττωμένα τότε σύνορα· φαίνεται

1034δὲ ὅτι παρήγαγε περίπου 23 ἑκατομμύρια. Ἐπειδὴ δὲ ἀνε-

1035χώρησαν ἐκεῖθεν ἔμπειροι καλλιεργηταί, ἐφέτος θὰ ἔπρεπε

1036νὰ ἔχῃ ἥσσονα παραγωγήν, ἐν τούτοις θὰ ἔχῃ 25 ἑκατομ-

1037μύρια χιλιόγραμμα. Ἡ Βουλγαρία τῷ 1922 παρήγαγεν 22

1038ἑκατομμύρια καὶ ἐφέτος 44 ἑκατομμύρια. Ἡ Γιουγκοσλαυΐα

1039εἶχε τῷ 1922 ἕνδεκα ἑκατομμύρια, ἐφέτος 16–21 ἑκα-

1040τομμύρια. Θὰ εἴδετε δὲ ἴσως ἐκ τῶν ἐφημερίδων, τῆς Μέ-

1041σης Εὐρώπης πρὸ πάντων, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀνταλλαγμάτων

1042τὰ ὁποῖα ἐπέτυχεν ἡ Γιουγκοσλαυΐα ἐκ τῆς συνθήκης της

1043μετὰ τῆς Τσεχοσλοβακίας ἦτο ὑποχρέωσις τῆς Τσεχοσλο-

1044βακίας νὰ προμηθευθῇ ὡρισμένον ποσὸν καπνῶν ἀπὸ τῶν

1045μονοπωλίων τῆς Γιουγκοσλαυΐας.

1046Διὰ τὴν Ρουμανίαν, κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν τὴν πληρο-

1047φορίαν ὅτι ἀπὸ 5 ἑκατομμύρια φθάνει εἰς τὰ 10 ἑκατομμύ-

1048ρια. Ὑπάρχουσι δύο πληροφορίαι, ὅτι ἡ Ρωσία εἶχε περὶ τὰ

1049πέντε ἑκατομμύρια τῷ 1923, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τί εἶχε

1050τῷ 1922. Ἡ Ἑλλὰς τῷ 1922 εἶχε μεταξὺ εἴκοσι δύο

1051ἑκατομμυρίων μέχρις εἴκοσιν ὀκτώ· θέσατε μέσον ὅρον εἴκοσι

1052πέντε. Ἐφέτος εἰς 55 ἑκατομμύρια ἀναβιβάζουσιν αἱ προ-

1053βλέψεις! Ἐρωτῶ λοιπόν· ὑπάρχει ὑπερπαραγωγὴ ἀπέναντι

1054τῆς καταναλώσεως ἢ ὄχι; Ὑπάρχει ἀτυχῶς. Διὰ τοῦτο

1055μὲ πολλὴν θλῖψιν, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, εἶδον ὅτι, ἂν

1056δὲν θέλωμεν νὰ φονεύσωμεν τὴν χρυσοτόκον ὄρνιθα, εἴμεθα

1057ὑποχρεωμένοι νὰ καταβιβάσωμεν ἢ ἴσως καὶ νὰ καταργή-

1058σωμεν τελείως τὸν δασμὸν διὰ τὸ 1923. Ὅσον

1059ἀφορᾷ διὰ τὸ 1922 εἶναι ἀληθές, ὡς εἶπον οἱ ἀξιό-

1060τιμοι συνάδελφοι, ὅτι μέγα μέρος τῶν καπνῶν

1061τοῦ 1922 κατέχεται ἀπὸ τὸ ἐμπόριον. Εἶναι ἐπίσης ἀλη-

1062θὲς ὅτι, ὅταν ἠγόραζον οἱ ἔμποροι, ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψιν

1063των τὸν δασμὸν 20%, καὶ ἐκανόνιζον τὰς τιμὰς ἐπὶ τῇ

1064βάσει ταύτῃ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος εἶ-

1065πεν ὅτι δὲν ἔχουν νὰ ὑποστοῦν καμμίαν ζημίαν ἀπὸ τὰς

1066αὐξομειώσεις τῆς τιμῆς τοῦ δολλαρίου εἰς δραχμάς. Ἐπι-

1067τρέψατέ μοι νὰ ἔχω κάποιαν ἐπιφύλαξιν. Πάντοτε ἐνδέχε-

1068ται νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς ζημίαν τινά, ἐὰν προηγόρασαν εἰς

1069δραχμὰς καὶ πρόκειται νὰ πραγματοποιήσωσι τὰ δολλάρια

1070εἰς τιμὴν μικροτέραν. Δύναταί τις ὅμως νὰ εἴπῃ ὅτι ᾧτινι

1071περιέρχεται τὸ κέρδος αὐτῷ ἀνήκει καὶ ἡ ζημία.

1072Καὶ ἐπὶ τούτου γεννᾶται ζήτημα τὸ ὁποῖον δὲν ἔλυσεν ἡ

1073σύσκεψις ἡ γενομένη. Διότι ὑπάρχουν οἱ ὑποστηρίζοντες

1074ὅτι εἶχον συντελεσθῇ αἱ ἀγοραί, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ οἱ ὑπο-

1075στηρίζοντες ὅτι δὲν εἶχον συντελεσθῇ. Κατ’ ἐμὲ τὸ καθε-

1076στὼς τὸ κρατοῦν πρότερον τῆς λεγομένης παρακρατήσε-

1077ως τοῦ συναλλάγματος, ἀκριβέστερον θὰ ἔλεγον τῆς ἀναγ-

1078καστικῆς ἀγορᾶς τοῦ συναλλάγματος ἀπὸ τὸ Κράτος ἐπὶ

1079ὡρισμένῃ διατιμήσει, τὸ σύστημα τοῦτο δὲν διέφερε πολὺ

1080ὡς πρὸς τὴν ἐπιβάρυνσιν ἣν ὑφίστατο ὁ ἔμπορος τότε

1081καὶ τὴν ὁποίαν ὑφίστατο κατόπιν ἀπὸ τὸν ἐξαγωγικὸν

1082δασμόν. Εἴτε πάρω ἀπὸ σᾶς 48% τοῦ συναλλάγματος καὶ

1083σᾶς πληρώσω τὸ ἥμισυ περίπου αὐτοῦ ἀπὸ ὅ,τι τιμᾶται

1084τὸ δολλάριον ἢ ἡ λίρα εἰς τὴν ἀγοράν, εἴτε σᾶς ἐπιβάλλω

1085φόρον 20%, χωρὶς νὰ σᾶς πληρώσω τίποτε, καταντᾷ τὸ

1086αὐτὸ περίπου. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι οἱ ἔμποροι ἔλαβον ὑπ’

1087ὄψιν των κατὰ πᾶσαν πιθανότητα τὴν ἐπιβάρυνσιν. Ἐὰν ἐζη-

1088μιώθησαν, δὲν εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους νὰ ὑποστῇ

1089τὴν ζημίαν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, κύριοι, δὲν τίθεται οὕτως.

1090Εἶναι πρακτικόν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κριθῇ κατ’ ἀπολύτους

1091ἀρχὰς τὸ ζήτημα, θὰ ἔλεγέ τις ἴσως ὅτι πρέπει τὸ Κράτος

1092ἢ ὁ ἐκπροσωπῶν αὐτὸ Ὑπουργὸς νὰ παλαίσῃ μὲ τοὺς ἐμ-

1093πορικοὺς ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἔστω μονοπω-

1094λειακὴν ἐξαγωγὴν ἑνὸς ἐμπορεύματος καὶ εἴτε νὰ ἡττηθῇ

1095αὐτὸς ἢ νὰ ἡττηθῶσιν ἐκεῖνοι. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ

1096εἶναί τις πρακτικὸς καὶ νὰ προλάβωμεν μεγίστην ζημίαν

1097τῶν παραγωγῶν, θὰ ἦτο, νομίζω, προτιμότερον νὰ ἔλθωμεν

1098εἴς τινα συμβιβασμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔτεινεν εἰς τοῦτο, ὅπως

1099εἶπον καὶ πρὶν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις ἡ τυχὸν

1100δοθησομένη διὰ τὸ 1922 θὰ εἶναι ἡ ἐλαχίστη, θὰ ἐδίδετο

1101δὲ ὑπό τινας ὅρους, ὧν εἷς ὅτι θὰ ἐξήγοντο συγχρόνως καὶ

1102καπνὰ τοῦ 1923. (Ἐπιδοκιμασίαι).

1103Κατὰ τοιοῦτον τρόπον σκέπτομαι ὅτι θὰ ἠδυνάμην

1104νὰ ὑποβοηθήσω τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν τοῦ 1923,

1105ἰδίᾳ κατωτέρων ποιοτήτων, ἔναντι τοῦ μεγίστου ἀνταγωνι-

1106σμοῦ τοῦ ἐκ τῆς διεθνοῦς ὑπερπαραγωγῆς τοῦ καπνοῦ.

1107Ἐλέχθη, κύριοι, ὅτι αἱ μεγάλαι Ἑταιρεῖαι εἶναι εὐκολώ-

1108τερον νὰ ἀποπλανήσουν ἓν ἄτομον παρὰ νὰ ἀποπλανή-

1109σουν μίαν ὁλότητα. Εἶναι ἓν ζήτημα μέγιστον, ἂν καὶ αἱ

1110ὁλότητες ἀποπλανῶνται δυσκολώτερον ἢ τὰ ἄτομα. Δὲν

1111πρόκειται νὰ τὸ θίξω. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε θὰ προσπαθήσω

1112τὴν ἀνθρωπίνην αὐτὴν ἀδυναμίαν τοῦ νὰ ὑποστῶ πλάνην

1113τινὰ νὰ τὴν ἀποσοβήσω, κατὰ τὸ δυνατόν, συμβουλευόμε-

1114νος, ὅπως ἔκαμα ἕως τώρα, καὶ τοὺς ἀξιοτίμους ἀντιπρο-

1115σώπους καπνοπαραγωγῶν μερῶν καὶ ἐμπόρους καὶ εἴ τινα

1116ἄλλον εἰδικόν. Θὰ ἤμην δὲ ὑπόχρεος καὶ εἰς πάντα ὅστις,

1117καὶ ἐὰν τυχὸν δὲν ἤθελεν εἰδικῶς προσκληθῆ, ἤθελε μοὶ

1118συνεισφέρει τὰ φῶτά του. Ἐὰν μετὰ ταῦτα, κύριοι, θέλητε

1119νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἔχει καλῶς. Ἄλλως δὲν ἔχω

1120ἀντίρρησιν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. (Χειροκροτήματα).

1121§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

1122§102Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παραιτοῦμαι τοῦ λό-

1123γου καὶ παρακαλῶ καὶ τοὺς ἄλλους νὰ παραιτηθοῦν. Τὰ

1124πολλὰ λόγια εἶναι φτώχεια! (Χειροκροτήματα).

1125§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυβέλος.

1126§104Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Θεωρῶ καὶ ἐγὼ τὸ ζήτημα ἐξηντλημέ-

1127νον. Ἕν μόνον ἔχω νὰ προσθέσω· ὅτι πᾶσα συζήτησις διὰ

1128τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐλαττωθοῦν οἱ φόροι ἐκεῖνοι ἐκ

1129τῶν ὁποίων δὲν πιέζεται πολὺ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν πρέ-

1130πει νὰ τυγχάνῃ τῆς εὐμενοῦς ἀκροάσεως ἐκ μέρους τῆς

1131Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, ὅταν θὰ κατορθώσῃ νὰ συν-

1132τελέσῃ εἰς τὴν παγίωσιν αἰσιωτέρων οἰκονομικῶν ὅρων διὰ

1133τὸν Λαόν, θὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σκεφθῇ διὰ τὴν ἄρσιν

1134βαρῶν φορολογικῶν, τὰ ὁποῖα βαρύνουσιν ἰδίᾳ ἐπαρχίας αἱ

1135ὁποῖαι μετὰ μεγίστης δυσκολίας κατορθώνουσιν ἵνα ἀντι-

1136κρούσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των τὰς οἰκονομικάς.

1137§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καταφυγιώτης.

1138§106Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ.

1139Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον

1140νὰ δηλώσω ὅτι, ὡς ἐγὼ τοὐλάχιστον φρονῶ, ὑπὸ τῶν φόρων

1141πιέζονται οἱ καπνοπαραγωγοὶ καὶ ὄχι οἱ ἔμποροι. Ἰδίως οἱ

1142καπνοπαραγωγοὶ τῆς Καρδίτσης κινδυνεύουν νὰ χάσουν τὸ

1143προϊόν των, διότι ἔχει ἐξαχθῆ εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅπου ἔχο-

1144μεν πληροφορίας ὅτι ἡ κατάστασις δὲν εἶναι καὶ τόσον ὁμαλή.

1145Ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν δι’ ἓν ζή-

1146τημα· διατί, ὅταν θέλωμεν νὰ ἐλαττώσωμεν φόρους, δὲν σκε-

1147πτόμεθα πῶς νὰ ἐλαφρύνωμεν τὰς τοπικὰς πιέσεις τοῦ Λαοῦ

1148τοῦ πληρώνοντος τὸν φόρον αὐτοῦ, ἀλλὰ θέλομεν νὰ ἐλα-

1149φρύνωμεν τοὺς ἐμπόρους; Διότι περισσοτέρας ὑφίστανται

1150πιέσεις οἱ χωρικοὶ οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἐκ τῆς φορολογίας

1151τῆς δεκάτης παρὰ ἐκ τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ καπνοῦ.

1152Διατί τώρα νὰ σκεπτώμεθα περὶ καταργήσεως τοῦ ἐξα-

1153γωγικοῦ δασμοῦ τοῦ καπνοῦ καὶ νὰ μὴ εἰσάγηται ἀμέσως

1154νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς δεκάτης; Διότι, κύριοι,

1155θὰ κατελήγομεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ἐὰν ἀντὶ νὰ καταρ-

1156γηθῇ ὁ φόρος ὁ ἐξαγωγικὸς τοῦ καπνοῦ κατηργεῖτο ἡ

1157δεκάτη.

1158§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ λοιποὶ ἐγγεγραμμένοι μοὶ ἐδήλωσαν

1159ὅτι παραιτοῦνται. Οὐδενὸς ἔχοντος τὸν λόγον ἡ συζήτησις

1160κηρύσσεται περατωμένη. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἀναγνωσθῶσι

1161πρῶτον αἱ τροπολογίαι.

1162§108Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονο-

1163μικῶν). Θὰ ἀπορριφθοῦν αἱ τροπολογίαι. Ὑποθέτω ὅτι ἡ

1164ἔννοια τῆς παραιτήσεως τῶν κ. συναδέλφων ἀπὸ τοῦ νὰ

1165ἀγορεύσουν εἶναι ὅτι ἀποσύρουν τὰς τροπολογίας των.

1166§109ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

1167§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον.

1168§111Χ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ διασα-

1169φισθῇ ἂν ἡ κατάργησις τοῦ φόρου ἢ ἡ μείωσις θὰ γίνῃ διὰ

1170Βασ. Διατάγματος.

1171§112Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονο-

1172μικῶν). Μάλιστα θὰ γίνῃ διὰ διατάγματος. Δηλῶ δὲ ὅτι

1173τοῦτο θὰ γίνῃ ἐφάπαξ, διότι δὲν ἐννοῶ ἀλλ’ οὔτε καὶ δύ-

1174ναμαι νὰ μεταβάλλω κάθε μῆνα γνώμας καὶ ἀποφάσεις.

1175§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται).

1176Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροπολογήθη

1177ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγεί-

1178ρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

1179Τὸ σύνολον ἀναβάλλεται.

1180—Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ

1181τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1922 Νομοθ. Διατά-

1182γματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1831 περὶ χορηγήσεως

1183ἀδειῶν ἐγκαταστάσεως ἀσυρμάτων τηλεγράφων καὶ τηλε-

1184φώνων».

1185(Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

1186§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται ὑπὸ συναδέλφων νὰ προταχθῇ

1187ἡ ὑπ’ ἀριθ. 15 πρότασις ψηφίσματος. Δέχεται ἡ Συνέ-

1188λευσις;

1189§115Ν. ΞΗΡΟΣ. Περὶ τίνος πρόκειται;

1190§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται διὰ τὸ «περὶ προσωρινῆς παραμο-

1191νῆς ἐκτάκτων καὶ ἡμερομισθίων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου

1192Ὑγιεινῆς, Προνοίας κλπ.»

1193§117Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονο-

1194μικῶν). Ὄχι.

1195§118Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρα-

1196καλῶ νὰ προταχθῇ τὸ «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν

1197πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων». Ἔχει ψη-

1198φισθῆ κατ’ ἀρχήν.

1199§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου

1200νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν πρὸς ἀναθεώρησιν

1201τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων».

1202(Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

1203§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου

1204«περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2345 περὶ προσω-

1205ρινοῦ Ἀρχιμουφτῆ καὶ τῶν Μουφτήδων τῶν ἐν τῷ Κράτει

1206μουσουλμανικῶν Κοινοτήτων κλπ».

1207§121Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τὸ νὰ λέγητε ὅτι εἶναι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς

1208δὲν σημαίνει τίποτε. Τότε νὰ τροποποιήσωμεν τὸν Κανο-

1209νισμὸν ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ψηφίσεως καὶ νὰ ψηφί-

1210ζωνται τὰ νομοσχέδια εἰς δύο ἀναγνώσεις.

1211§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδήλωσα ρητῶς ὅτι ἐφόσον δὲν ὑπάρ-

1212χει ἀντίρρησις...

1213§123Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Τί ἀντίρρησις θὰ ὑπάρχῃ ἐφόσον δὲν

1214γνωρίζομεν τί ψηφίζομεν;

1215§124ΙΩ. ΒΑΛΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρόκειται

1216περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὸ ψηφοδέλ-

1217τιον ἀντὶ τοῦ σφαιριδίου διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Μουφτήδων

1218Εἶναι ἐπεῖγον.

1219§125Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Πολὺ καλά· εἴμεθα σύμφωνοι.

1220§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακα-

1221λοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι), Ἡ Συ-

1222νέλευσις παρεδέχθη.

1223—Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ

1224ἐγγραφῆς ὑπὸ ἀνταλλαγὴν ὁμογενῶν εἰς δημοτολόγια καὶ

1225μητρῷα ἀρρένων».

1226(Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

1227§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῇ ἀρχῇ τοῦ σχεδίου νό-

1228μου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων τῶν

1229Δημοσίων Ἔργων».

1230(Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

1231§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου ψηφί-

1232σματος «περὶ παροχῆς συντάξεως ἧς ἐστερήθησαν οἱ ἀπο-

1233στρατευθέντες καὶ ἀποταχθέντες ἀξιωματικοί, ἀνθυπα-

1234σπισταὶ κλπ. ὡς συμμετασχόντες ἢ εὐνοήσαντες τὸ ἀντε-

1235παναστατικὸν κίνημα». Τὸ ψήφισμα θὰ ψηφισθῇ ἅπαξ.

1236Ἑπομένως, ἐὰν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, θὰ εἰσέλ-

1237θωμεν ἐπὶ τοῦ συνόλου.

1238§129Θ. ΚΟΥΤΟΥΠΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ.

1239§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

1240—Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσ-

1241θήκης γʹ παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 75 τοῦ νόμου 425

1242περὶ στρατολογίας».

1243(Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

1244§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφί-

1245σματος «περὶ ὑποβολῆς εἰς τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνοσυνελεύ-

1246σεως τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων τῶν ἐκδοθέντων μετὰ

1247τὴν 16ην Δεκεμβρίου 1923».

1248Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ν’

1249ἀναβληθῇ.

1250§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

1251§133ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικά,

1252κ. Πρόεδρε’ διενεμήθησαν.

1253§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

1254(Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνε-

1255δριάσεως)

1256§135Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τὸ

1257λέγον, κ. Πρόεδρε.

1258§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπαναγιώτης.

1259§137Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. Εἰς τὴν χθεσινὴν ψηφοφο-

1260ρίαν σημειοῦμαι ὅτι ἐψήφισα ὑπὲρ τοῦ ψηφίσματος περὶ

1261ἐπανεκδόσεως τῶν ἐφημερίδων ἐνῷ ἐγὼ δὲν παρέστην

1262κατὰ τὴν ψηφοφορίαν. Παρακαλῶ νὰ διορθωθοῦν.

1263§138Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, παρέστην καὶ δὲν

1264σημειοῦμαι.

1265§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅστις ἔχει παρατηρήσεις νὰ τὰς δώσῃ

1266εἰς τὸν κ. Γραμματέα διὰ νὰ γίνωσιν αἱ σχετικαὶ διορθώσεις.

1267§140ΙΩ. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὁ συνάδελφος

1268κ. Πάγκαλος ὡμολόγησεν ὅτι ἡ Συνέλευσις ἔχασεν ἐν μέ-

1269ρει τὸ κῦρός της.

1270§141Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὰ εἴχετε εἴπει προηγουμένως;

1271§142ΙΩ. ΓΙΑΜΟΥΖΗΣ. Ὄχι. Ἐσημειώθησαν κρούσματα

1272χθὲς τὸ βράδυ καὶ θέλω νὰ φέρω τὰς κρίσεις μου λόγῳ τῶν

1273ἐπεισοδίων τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ συ-

1274νεπεία τῶν ὁποίων ἔχασεν ἡ Κυβέρνησις τὸ κῦρός της. Ὁ-

1275μολογῶ ὅτι τὸ κῦρος ἐχάθη ἐν μέρει, διὰ νὰ ἐπαναφέρωμεν

1276δὲ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἔχομεν ὅλοι ὑποχρεώσεις νὰ μὴ κωλυσι-

1277εργῶμεν οὔτε νὰ παρεμβάλλωμεν δυσκολίας εἰς τὸ ἔργον

1278τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφόσον ἔχομεν ἐπίσημον δήλωσιν τοῦ

1279κ. Πρωθυπουργοῦ ὅτι αὐτὸς προσερχόμενος εἰς τὴν κάλπην

1280κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ δημοψηφίσματος ὡς ἄτομον θέλει

1281ψηφίσει ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας φρονῶ ὅτι αἱ παρεμβαλλό-

1282μεναι ἐνταῦθα κωλυσιεργίαι καὶ προστριβαὶ οὐδόλως συντε-

1283λοῦσιν εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Ὅθεν προτείνω εἰς

1284τὴν Συνέλευσιν νὰ παύσῃ πᾶσα κωλυσιεργία καὶ ἀφοῦ ψη-

1285φίσωμεν τὰ ἀπαραίτητα νομοσχέδια νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς

1286ἐπαρχίας μας, ἵνα μετὰ τῶν λοιπῶν πολιτικῶν παραγόντων

1287διαφωτίσωμεν τὸν μὴ πεφωτισμένον Λαὸν ὅπως προσερχό-

1288μενος κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ δημοψηφίσματος ψηφίσῃ ὑπὲρ

1289τοῦ νέου πολιτεύματος τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα).

1290§143Α. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἰς τὴν περίληψιν τῶν ὅσα εἶπον

1291παρελείφθη κάτι τι τὸ οὐσιῶδες.

1292§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διόρθωσιν τῶν πρακτι-

1293κῶν βασίζομαι ἀπολύτως εἰς τὸ ὅτι αἱ διορθώσεις τῶν κυ-

1294ρίων πληρεξουσίων εἶναι ἀκριβεῖς καὶ παρακαλῶ νὰ δίδων-

1295ται σημειώσεις καὶ διορθώσεις εἰς τὸν κ. Γραμματέα. Τὰ

1296πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς διωρθώθησαν.

1297Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δη-

1298λώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Σῖμος ἔχει τὸν λόγον.

1299§145ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Φοβούμενος καὶ ὀλιγωρῶν, κ. πληρεξούσιοι

1300πρὸ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συναδέλφων μου τῶν ἐγγεγραμμένων

1301ἵνα ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος δηλῶ ὅτι θέ-

1302λω εἶσθαι λίαν σύντομος. Θὰ περιορίσω δὲ τὸ θέμα μου ἐπὶ

1303ὡρισμένου σημείου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυ-

1304βερνήσεως. Θὰ περιορισθῶ, κύριοι, ἐπὶ τῶν δημοκρατικῶν

1305σημείων τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος τὰ ὁποῖα θεω-

1306ροῦνται εὐλόγως ὡς ἀπόκρημνα καὶ ἐγγυτέρας καὶ

1307ὡριμωτέρας ἐρεύνης τῶν πραγμάτων, ἡ ὑπόστασις τῶν

1308ὁποίων φαίνεται ὅτι ὑπερέβη τὸ μέτρον τῆς λαϊκῆς διαι-

1309σθήσεως ἐκείνων τῶν συναδέλφων ἡμῶν, ἐκείνων ἐκ τῶν

1310μελῶν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τὴν γνώμην

1311τῶν ὁποίων διϊστάμενοι ἱδρύσαμεν τὴν ὁμάδα τῶν Δημο-

1312κρατικῶν–Φιλελευθέρων, ἐκ τῆς ὁποίας προῆλθον καὶ τρία

1313ἐπίλεκτα μέλη τῆς Κυβερνήσεως.

1314§146ΙΩ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συμβατικῶς ἢ τυχαίως;

1315§147ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Ἀλλ’ ἐπὶ ἑνὸς σημείου τῶν κυβερνητικῶν

1316δηλώσεων δὲν ὑπάρχει δι’ ἡμᾶς ἐπίμαχος διαφορὰ γνώμης,

1317τοῦ σημείου τῆς παραπομπῆς καὶ τοῦ δυναστικοῦ ζητήμα-

1318τος εἰς λαϊκὸν ψήφισμα. Ἡμεῖς, κύριοι, φρονοῦμεν ὅτι τὸ

1319δυναστικὸν ζήτημα ἐλύθη οὐσιαστικῶς καὶ ὁριστικῶς, ἐπι-

1320τακτικὴν δὲ θεωροῦμεν τὴν ἐντολὴν ἡμῶν ὅπως καὶ κατὰ

1321τύπους διευθετήσωμεν τὸ ζήτημα ἐνταῦθα. Τὸ ζήτημα κατὰ

1322τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν τεθὲν προεκλογικῶς εἶναι λελυμένον

1323μετεκλογικῶς.

1324Μία πολὺ σύντομος ἀνασκόπησις τῶν γεγονότων ἐλπίζω,

1325κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι θέλει ἐπιρρώσει τὴν γνώμην ἡμῶν.

1326Ὡς ἐνθυμούμεθα πάντες, ἡ Ἐπανάστασις παρὰ τὰς συκο-

1327φαντικὰς φήμας τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν — καὶ ὅταν λέγωμεν

1328ἀντιπάλους ἡμῶν ἐννοοῦμεν τὰ λείψανα τοῦ Κωνσταντινι-

1329σμοῦ τῶν ὁποίων ἡγεῖτο ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς — προεκή-

1330ρυξε τὰς ἐκλογὰς διὰ τὴν 2αν Ὀκτωβρίου· ἀπεδέχθη τὴν

1331ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος,

1332τὸ ἀπεδέχθησαν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν παρὰ τὰς

1333προσχηματικὰς ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας ἔφερον, ὅτι δῆθεν

1334δὲν πρόκειται νὰ διεξαχθοῦν ἐλεύθεραι ἐκλογαί. Ἡ Ἐπανά-

1335στασις διὰ λόγους γνωστούς, διὰ λόγους τεχνικοὺς ἀνέβαλε

1336τὰς ἐκλογὰς διὰ τὴν 2αν Δεκεμβρίου καὶ ἐξεκίνομεν πρὸς

1337τὴν ἡμέραν τὴν ὁρισθεῖσαν διὰ τοῦ διατάγματος.

1338Κύριοι, καὶ ἡμεῖς οἱ φιλελεύθεροι εἴχομεν ἀποδεχθῆ διὰ

1339λόγους συμφιλιώσεως τὴν δυναστικὴν λύσιν ὅπως αὕτη προ-

1340ῆλθε μετὰ τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν τῆς Ἐπαναστάσεως.

1341Ὁ βασιλεὺς ἀφανὴς καθ’ ὅλην τὴν περίοδον ἐκείνην ἐθεω-

1342ρήθη ὡς ἀνεκτὸς καὶ ἐν τῇ συνειδήσει ἡμῶν, εἴχομεν δὲ

1343πάντες τὴν ἐλπίδα ὅτι ἐβαίνομεν πρὸς μίαν ὁμαλὴν ἀποκα-

1344τάστασιν πραγμάτων. Ἐπηκολούθησεν ὅμως τὸ γνωστὸν

1345κίνημα τὸ ὀκτωβριανόν, τὸ ὁποῖον τί ἀπέδειξεν; Ἀπέδειξεν

1346ἀκριβῶς τὴν ἀδυναμίαν τῶν πολιτικῶν ἡμῶν ἀντιπάλων, οἱ

1347ὁποῖοι προϊδόντες τὴν ἧτταν αὐτῶν ἠθέλησαν ν’ ἀνατρέ-

1348ψουν τὸ καθεστὼς δι’ ἐκνόμων μέσων.

1349Ἐξεταστέον, κύριοι — δὲν θὰ ἐπιμείνω βεβαίως εἰς γεγο-

1350νότα πρόσφατα καὶ γνωστὰ δι’ ὅλους — ἐξεταστέον, λέγω,

1351ποία ὑπῆρξεν ἡ συμπεριφορὰ τοῦ βασιλέως κατὰ τὴν ἐπο-

1352χὴν ἐκείνην. Ὅσον καὶ ἂν ἐτήρησεν ἡ Ἐπανάστασις τὰ

1353προσχήματα διὰ λόγους τάξεως, ἀπεδείχθη ὅτι ἡ ἐνοχὴ

1354τοῦ βασιλέως ὑπῆρξεν ἀναμφισβήτητος. Ἐχάθησαν δύο

1355ἀεροπλάνα πρὸ τῶν ὀμμάτων τῆς ἀνακτορικῆς φρουρᾶς τῆς

1356Δεκελείας, εἰς τὴν ὁποίαν ἔμενεν ὁ βασιλεύς. Καθ’ ἣν στι-

1357γμὴν ὁ συνταγματάρχης Πουρνάρας εἶχε καταλάβει τὸ

1358Σχηματάρι, ἡ ἀνακτορικὴ φρουρὰ τῆς νυκτὸς ἐκείνης

1359ἔψαλλε τὸν «Γυιὸ τοῦ Ἀητοῦ». Δύο ἐκ τῶν ὑπασπιστῶν

1360τοῦ βασιλέως συνελήφθησαν ὡς συνένοχοι εἰς τὸ κίνημα.

1361Καὶ προβάλλει τὸ ἐρώτημα: ἆρα τυχαῖα ἦσαν τὰ γεγο-

1362νότα καὶ οὐδὲ κἂν εἴδησιν εἶχεν ὁ βασιλεὺς περὶ τῶν

1363συμβαινόντων; Ἀλλά, κύριοι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν

1364ἦτο ἐπιβεβλημένον κατόπιν τῆς ἀποκαλύψεως τῆς συνενοχῆς

1365τῶν δύο ἐπαναστατῶν, δὲν ἦτο, λέγω, ἐπιβεβλημένον νὰ προ-

1366βῇ ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος εἰς πρᾶξίν τινα ἡ ὁποία νὰ τὸν ἐξιλε-

1367ώσῃ ἀπέναντι τῆς εὐλόγου ὑποψίας τῆς Δημοσίας Γνώμης; Θὰ

1368ἐζήτει βεβαίως κανεὶς κατιτὶ ἄλλο περισσότερον, μίαν

1369προκήρυξιν ὅπως καταθέσουν οἱ ἐπαναστάται τὰ ὅπλα. Καὶ

1370ὄχι μόνον τοιοῦτόν τι δὲν ἐγένετο, ἀλλ’ οἱ παροικοῦντες

1371τὴν Ἱερουσαλὴμ γνωρίζομεν πάντες ὅτι οἱ ἄνθρωποι τοῦ

1372Παλατιοῦ διεβεβαίουν ὀλίγον μάλιστα πρὸ τοῦ κινήματος

1373ὅτι ὁ βασιλεὺς δὲν θὰ μετέβαινεν εἰς τὴν Σερβίαν, ὅπου εἶχε

1374κληθῆ διὰ νὰ παραστῇ εἰς τὴν τελετὴν τῆς βαπτίσεως τοῦ

1375διαδόχου τῆς Σερβίας, διότι σπουδαῖα γεγονότα πρόκειται

1376νὰ λάβουν χώραν.

1377Γνωρίζετε πάντες, κύριοι πληρεξούσιοι, ποῖοι ὑπῆρξαν οἱ

1378ἐκτελεσταὶ τῆς μὴ ἐκπτώσεως τῆς Δυναστείας ἀπὸ τοῦ Ὀ-

1379κτωβρίου. Ἐπρυτάνευσεν ἡ μετριοπάθεια καὶ ἀπεφασίσθη

1380νὰ βαδίσωμεν πρὸς τὰς ἐκλογὰς διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ λύσις κα-

1381τὰ τρόπον ὁμαλόν. Ὁ πολιτικὸς κόσμος ἦτο πολὺ φυσικὸν

1382νὰ προγραμματισθῇ. Καὶ ἐπρογραμματίσθη πρῶτος ὁ ἀντί-

1383παλος ἡμῶν πολιτικὸς κόσμος θέσας αὐτὸς πρῶτος πρὶν ἢ

1384τὸ θέσωμεν ἡμεῖς τὸ ζήτημα τῆς Δυναστείας. Ὁ πολιτικὸς

1385κόσμος ὁ συμμετασχὼν βεβαίως εἰς τὰς δολοπλοκίας τοῦ

1386Μεταξᾶ ἀλλὰ παραμένων πάντοτε ἀντίπαλος τῆς ἰδικῆς μας

1387παρατάξεως ὕψωσε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τὴν συνταγματικὴν

1388σημαίαν. Ἔθηκαν ἑπομένως αὐτοὶ τὸ ζήτημα. Τὸ ὅτι πα-

1389ρητήθησαν, κύριοι, δὲν ἔχει σημασίαν, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον,

1390διότι ἡ αἰτία ὑπῆρξεν ἡ ἀντίληψις ὅτι ἡ ἧττα αὐτῶν ἀνε-

1391μένετο ἀσφαλῶς κατὰ τὰς ἐκλογάς.

1392Ποῖοι ἦσαν οἱ λόγοι οἱ σοβαροὶ τοὺς ὁποίους ἔφερον διὰ

1393νὰ δικαιολογήσουν τὴν ἀποχήν των ἐκ τῶν ἐκλογῶν; Ἔφε-

1394ρον τὸ ψηφοδέλτιον. Δὲν ἤθελον δηλαδὴ νὰ διεξαχθοῦν αἱ

1395ἐκλογαὶ εἰς τὴν Ἀττικὴν καὶ τὴν Μακεδονίαν διὰ ψηφο-

1396δελτίων. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἐδέχοντο νὰ ψηφί-

1397σουν οἱ πρόσφυγες, ἤθελον δηλαδὴ νὰ στερεώσουν τὴν ἰσο-

1398πολιτείαν εἰς τὰ θύματα τῆς ἰδικῆς των πολιτικῆς.

1399Ἐπικειμένων τῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι, ὡς γνωστόν, ἀνε-

1400βλήθησαν ἐπὶ 15 ἡμέρας, ἡ ἡμετέρα παράταξις, τῶν λεγο-

1401μένων Δημοκρατικῶν–Φιλελευθέρων, προέβη εἰς τὴν δημο-

1402σίευσιν ἐκλογικοῦ προγράμματος. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κατα-

1403πονήσω τὴν Συνέλευσιν ἀναγινώσκων ὁλόκληρον τὸ πρό-

1404γραμμα. Ἐπιτρέψατέ μοι ὅμως νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις ἐκ

1405τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ τέλους, διότι πρόκειται νὰ καθορίσω-

1406μεν τὴν θέσιν ἡμῶν ὡς ὁμάδος εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. (Ἀναγι-

1407νώσκει:) «Ἡ πολιτειακὴ κρίσις, ἥτις ἐγεννήθη μετὰ τὸ ἀδελ-

1408φοκτόνον κίνημα τῆς 21ης Ὀκτωβρίου, προυκάλεσε δυστυ-

1409χῶς μίαν θεμελιώδη διαφωνίαν εἰς τοὺς κόλπους τοῦ κόμμα-

1410τος τῶν Φιλελευθέρων, ἥτις ἐπέβαλε τὴν δημιουργίαν τοῦ

1411κόμματος τῆς ἡμετέρας παρατάξεως, εἰς ὃ ἐδόθη ἡ προ-

1412σωνυμία τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων–Δημοκρατικῶν.

1413«Πεπεισμένοι ἀκραδάντως ὅτι ἡ παραμονὴ τῆς ἐκπεσού-

1414σης Δυναστείας εἶναι ἀδύνατος, μετὰ τὰς ἐθνικὰς συμφορὰς,

1415ὧν ἐγένετο ἀφορμή, ἂν μὴ ἔνοχος ἐκ προδοσίας, ἰδίᾳ μετὰ

1416τὴν τελευταίαν στάσιν, πρωτουργὸς τῆς ὁποίας ὑπῆρξεν

1417ἀπὸ τοῦ 1915 τεθεὶς εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Αὐλῆς περισσότε-

1418ρον Γερμανὸς ἢ Ἕλλην ὁ Μεταξᾶς, ἐθεωρήσαμεν καθῆκον

1419ἡμῶν πρὸς τὴν Χώραν ν’ ἀναπετάσωμεν τὴν δημοκρατι-

1420κὴν σημαίαν καὶ ν’ ἀγωνισθῶμεν πάσῃ δυνάμει ὅπως αἱ

1421τύχαι τοῦ Ἔθνους ἐφεξῆς ἀνατεθῶσιν εἰς τὴν λαϊκὴν κυ-

1422ριαρχίαν ὑπὸ πολίτευμα καθαρᾶς καὶ οὐχὶ βασιλευομένης

1423Δημοκρατίας».

1424Κατέληγε δὲ τὸ ἐκλογικὸν ἡμῶν πρόγραμμα οὕτω: (Ἀνα-

1425γινώσκει). «Ἡ σημερινὴ Δυναστεία εἶναι ἓν πυορροοῦν φλο-

1426γῶδες ἀπόστημα εἰς τὸν ἐθνικὸν ὀργανισμὸν καὶ πρέπει νὰ

1427ἐγχειρηθῇ, ἄλλως θὰ πάθῃ καθολικὴν σῆψιν ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ

1428εὐθύνη θὰ πέσῃ ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἵτινες δειλιῶσι

1429νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐνδεδειγμένην ταύτην ἐγχείρησιν. Τὴν

1430εὐθύνην ταύτην δὲν θέλομεν νὰ φέρωμεν, καλοῦμεν δὲ πάν-

1431τας τοὺς ὁμόφρονας ἐκ τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἐνισχύσωσι τὸν

1432ἀγῶνά μας, ἀγῶνα ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς σωτηρίας τῆς

1433κοινῆς Πατρίδος, ἥτις ἀπὸ ὀκτὼ ἐτῶν ἐγένετο πεδίον πά-

1434λης μεταξὺ Λαοῦ καὶ Δυναστείας καὶ μεταπίπτει ἀπὸ ἐπανα-

1435στάσεων εἰς ἐπαναστάσεις ἐκ λόγων καθαρῶς δυναστικῶν».

1436Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι συνά-

1437δελφοι, ὀλίγας λέξεις τοῦ προγράμματος ἡμῶν, ἵνα κατα-

1438δηλωθῇ ὅτι ἡ μερὶς ἡμῶν κατῆλθε μὲ ἀναπεπταμένην

1439τὴν σημαίαν ἐπὶ τοῦ δυναστικοῦ ζητήματος. Ἐπεφυλάχθη-

1440μεν βεβαίως εἰς τὸ πολιτειακὸν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐξωτερικοὺς

1441κινδύνους τοῦ Κράτους. Αἱ ἐκλογαὶ εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα

1442τὴν παρουσίαν εἰς τὴν παράταξιν ἡμῶν 118 πληρεξουσίων,

1443πλὴν τῶν ἄλλων τῆς «Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως». Πλὴν

1444ὅμως τούτου καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐκ τῆς ἑτέρας ὁμοιογε-

1445νοῦς παρατάξεως, τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, προέ-

1446βησαν μετὰ τῶν ἄλλων εἰς τὴν σύνταξιν πρωτοκόλλου ὑπο-

1447γραφέντος παρὰ μεγάλης μερίδος ἐκ τῶν Συντηρητικῶν–

1448Φιλελευθέρων, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Δυναστεία ἐκηρύττετο ἔκ-

1449πτωτος. Ἐπηκολούθησεν ἡ ἐνέργεια τοῦ στρατιωτικοῦ κό-

1450σμου, ἡ ὁποία τί ἦτο, κ. συνάδελφοι; Κύρωσις τῆς λαϊκῆς

1451θελήσεως, ἥτις ἐξεδηλώθη κατὰ τὰς ἐκλογάς. Θὰ ἐπε-

1452θύμουν νὰ ἐρωτήσω ἕκαστον ἐξ ὑμῶν, εἰς οἱανδήποτε

1453καὶ ἂν ἀνήκῃ παράταξιν, ἂν ἡ θέλησις τῶν ἐκλογέων, ἡ

1454θέλησις τοῦ Λαοῦ ἐκ τοῦ ὁποίου προήλθομεν, δὲν ἦτο σαφὴς

1455ὡς πρὸς τὴν ἔκπτωσιν τῆς Δυναστείας.

1456Ἦλθεν ὁ Στρατός, ἦλθεν ὁ Στόλος, ὁ ὁποῖος οὐδὲν ἄλ-

1457λο ἔκαμε παρὰ ἐξετέλεσε τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Ἐκτελε-

1458στὴς ὑπῆρξεν ὁ Στρατός. Δὲν ἔχει σημασίαν ἂν τοῦτο ἐγέ-

1459νετο πρὸ τῆς συγκλήσεως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἡ Συνέ-

1460λευσις δὲν εἶχε παρὰ νὰ κυρώσῃ πρᾶξιν ἥτις διεδηλώθη

1461ἐν τῇ θελήσει τοῦ Λαοῦ. Καὶ ἐρωτᾶται· διατί τὸ ζήτημα

1462τοῦτο θὰ ἐπανέλθῃ ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ; Πρὸς τίνα ἀρά γε

1463σκοπόν; Διατί δηλονότι θὰ γίνῃ ἔφεσις πρὸς τὸν Λαόν;

1464Ποῦ ὑπῆρξεν ἔστω καὶ ἁπλῆ ὑπόνοια διαφορᾶς γνωμῶν

1465ὡς πρὸς τὴν διατήρησιν ἢ μὴ τῆς Δυναστείας; Ἄλλαι

1466Δυναστεῖαι, κύριοι συνάδελφοι, ἐθνικαὶ Δυναστεῖαι ἐξέπε-

1467σαν τοῦ Θρόνου των διὰ πράξεις πολὺ ἐλαφροτέρας. Καὶ

1468ἂς ἀνατρέξωμεν εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς: Ἡ Δυναστεία τοῦ

1469Ναπολέοντος τοῦ Γʹ μετὰ τὴν μάχην τοῦ Σεδὰν ἐξέπεσεν

1470ἄνευ διατυπώσεως. Ἡ Δυναστεία τῶν Ὀβρένοβιτς μετὰ

1471τὴν μάχην τῆς Σιγδίτσης ἐξέπεσεν ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ

1472Στρατοῦ. Εἰς μάτην προσεπάθησεν ὁ Μιλάνος νὰ διατη-

1473ρήσῃ τὸν υἱόν του εἰς τὸν θρόνον διὰ τῆς βίας.

1474Ὁ βασιλεὺς τῆς Σουηδίας καὶ Νορβηγίας, ὁ συνετὸς

1475ἐκεῖνος μονάρχης, ὅταν ἔμαθεν ὅτι εἰς τὴν Νορβηγίαν ἐγέ-

1476νετο κίνημα ἀντιδυναστικόν, ὅτι ἐν τῇ Νορβηγίᾳ ἔλαβε

1477χώραν μικρὸν συλλαλητήριον περὶ ἀποσπάσεως τῆς Νορ-

1478βηγίας ἐκ τῆς Σουηδίας, ὁ ἴδιος εἶπεν ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ

1479κατασταλῇ τὸ κίνημα, δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ προσβάλῃ ψήφισμα

1480λαϊκόν. «Ἀρκεῖ — εἶπεν ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος — ὅτι δὲν μὲ θέ-

1481λουσιν ὀλίγοι Νορβηγοί· παρακαλῶ νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος

1482ὁ Λαὸς νὰ ἐκλέξῃ τὸν βασιλέα του». (Χειροκροτήματα).

1483Ἀλλὰ διατί νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ξένων

1484Δυναστειῶν; Ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν τὸ ἱστορικὸν γεγονὸς

1485τῆς ἐξώσεως τοῦ Ὄθωνος. Ἑκατοντάδες πολιτῶν πρὸ τῆς

1486πλατείας τῆς Ὁμονοίας ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Ἐπαμεινώνδα

1487Δεληγεώργη ἐξέδωκεν ἓν ἁπλοῦν ψήφισμα περὶ ἐξώσεως,

1488ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἐκύρωσε κατόπιν ἡ Συνέλευσις.

1489Εἰς τὸν Μονάρχην ἐκεῖνον προυτάθη ὑπὸ τῶν φίλων του

1490νὰ ἀντιστῇ, νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Πελοπόννησον, ὅπου ὑπῆρ-

1491χεν ἡ ἰδέα ὅτι οἱ ὀπαδοὶ τῆς βασιλείας ἦσαν περισσότεροι.

1492Ἐκεῖνος ὅμως ἀπεχώρησε λέγων: «Ἄν δὲν μὲ θέλουν οἱ

1493Ἕλληνες, ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ μείνω». Καὶ ἡ Δυναστεία τοῦ

1494Ὄθωνος, ἢ μᾶλλον ὄχι ἡ Δυναστεία, διότι ἦτο μόνος του...

1495§148Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· δὲν ὑπῆρχε Δυ-

1496ναστεία, ἀλλ’ ὁ Βαυαρικὸς Οἶκος εἶχε δικαιώματα ἐπὶ τοῦ

1497Ἑλληνικοῦ Θρόνου.

1498§149Σ. ΣΙΜΟΣ... ἐξέπεσε δι’ ἑνὸς λαϊκοῦ ψηφίσματος. Καὶ

1499ἆρά γε ἡ Δυναστεία, τῶν Γλύξβουργ ἔχει προσφέρει τόσας

1500ὑπηρεσίας εἰς τὸν Τόπον αὐτόν, εἰς τὴν Ἱστορίαν τοῦ Τόπου

1501αὐτοῦ ἔχει ἀναγράψει σελίδας τόσον λαμπράς, τόσον πολυ-

1502τίμους ὥστε νὰ γίνῃ διὰ τὴν Δυναστείαν αὐτὴν ἐξαίρεσις,

1503γίνῃ, λέγω, ἡ ἐξαιρετικὴ τιμὴ νὰ ἐπανέλθῃ ἐκ δευτέρου;

1504Πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρωμεν

1505τὰς ἐγκληματικὰς πράξεις τῆς Δυναστείας ἐκείνης. Διὰ νὰ

1506μὴ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰ ἔτη 1915–1919, ἂς ἐπισκοπή-

1507σωμεν εἰς γενικὰς γραμμὰς τὴν πολιτικὴν τῆς Δυνα-

1508στείας αὐτῆς ἀπὸ τοῦ 1920 μέχρι τοῦ 1922. Ἐπανῆλθεν ὁ

1509Κωνσταντῖνος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπανῆλθεν ἐκδικητὴς καὶ

1510τρομοκράτης. Καὶ ἐπανῆλθεν ἡ Δυναστεία ἡ δολοφόνος—

1511ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, τὴν φράσιν, διότι ἐδολοφονήθη ὁ

1512Φατσέας καὶ ἔμειναν καὶ θὰ μείνουν ἄγνωστοι οἱ δολοφό-

1513νοι — ἡ Δυναστεία ἡ ὁποία ἦλθε μὲ τὸ πρόγραμμα δῆθεν

1514τῆς συμφιλιώσεως τοῦ Λαοῦ καὶ ἡ ὁποία οὔτε κατώρθωσε κἂν

1515νὰ μάθῃ πῶς ἔλαβε χώραν ἡ πρᾶξις αὕτη. Ἔγινε βδελυρὰ

1516ἀπόπειρα κατὰ τοῦ ναυάρχου Κουντουριώτου, κατ’ ἀνθρώπου

1517ὁ ὁποῖος ἦτο σύμβολον μιᾶς δόξης, ὁ πρωτεργάτης ἐνδόξων

1518ναυμαχιῶν. Ξέναι Δυναστεῖαι, κύριοι, ξέναι Πρεσβεῖαι ἐφρόν-

1519τιζον καθ’ ἑκάστην νὰ γίνωνται ἐνήμεροι περὶ τῆς ὑγείας

1520τοῦ ἐνδόξου ναυάρχου καὶ μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Δυναστεία

1521δὲν ἐφρόντισεν οὔτε διὰ τὰ προσχήματα ἁπλῶς...

1522§150ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

1523§151ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Βεβαίως περὶ αὐτοῦ πρόκειται, ἀλλ’ ἐξετά-

1524ζομεν σήμερον τὸ τυπικὸν μέρος διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ὁ ἐκπε-

1525σὼν βασιλεύς, ὅταν ὑπῆρξε πρίγκιψ ἢ Διάδοχος, ἐτήρησε κἂν

1526καὶ αὐτὰ τὰ προσχήματα. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἂν ὁ Κων-

1527σταντῖνος δὲν ἤχθη μέχρι τῆς ἁβρότητος τοῦ νὰ ἐρωτήσῃ

1528τί γίνεται ὁ λαμπρύνας διὰ δύο ἐνδόξων ναυμαχιῶν καὶ τὸν

1529Θρόνον του, ἆρά γε τόσοι πρίγκιπες, τόσοι βλαστοὶ οἱ ὁποῖοι

1530ὑπῆρχον, ὁ τότε Διάδοχος τοῦ Θρόνου δὲν ἠδύνατο νὰ δια-

1531φωνήσῃ πρὸς τὸν πατέρα καὶ νὰ ζητήσῃ μίαν πληροφορίαν

1532περὶ τῆς ὑγείας τοῦ ναυάρχου, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ὑπῆρξε

1533φίλος, ὑπῆρξεν οἰκεῖος τῆς Αὐλῆς;

1534§152Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τέλους ὑπῆρξε καὶ Κουντου-

1535ριώτης!

1536§153ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐζήτουν πληροφορίας ἂν ἀπέ-

1537θανε.

1538§154ΣΠ. ΣΙΜΟΣ. Βεβαίως ταύτην τὴν πληροφορίαν θὰ ἐζή-

1539τουν, ἂν ἀπέθανεν ἢ ὄχι.

1540Ἐδολοφονήθη, κύριοι, ἄλλος πολίτης καὶ συνάδελφος

1541ἐμοῦ, ὁ ἀείμνηστος Καβαφάκης. Ἆρά γε ἐζητήθη ἐκ μέρους

1542τῆς Αὐλῆς μία κἂν πληροφορία, πῶς ἔλαβε χώραν μία

1543τοιαύτη πρᾶξις ὑπὸ Κυβέρνησιν τῆς ὁποίας αὐτὸς ἦτο ὁ

1544ἄγων καὶ φέρων τὰς τύχας;

1545Καὶ ἐνῷ εἰς τὴν λεγομένην Γʹ Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ἐδη-

1546μιουργήθη κυβερνητικὴ κρίσις, παριστάμεθα δὲ ἡμεῖς εἰς

1547αὐτὴν ὡς μέρος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἐζη-

1548τήθη ἡ γνώμη τοῦ διευθύνοντος τὸ κόμμα στρατηγοῦ Δαγκλῆ.

1549Ὅταν δὲ εἰς τὸν βασιλέα ἐκεῖνον ἐγένετο παρατήρησις, ὄχι

1550βεβαίως ἐκ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀλλ’ ἐκ τῶν παρασκηνίων,

1551διατί δὲν ἐκλήθη ὁ στρατηγὸς Δαγκλῆς διὰ νὰ ζητηθῇ ἡ

1552γνώμη του, ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος ἀπήντησε: «Μὰ αὐτοὶ εἶναι

1553ἐχθροί μου!». Τοιαύτη Δυναστεία, κ. συνάδελφοι, εἶναι ἀξία

1554νὰ δώσῃ κατεύθυνσιν εἰς τὰς τύχας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ;

1555Ἔθιξα ὀλίγα τινὰ ζητήματα, διὰ νὰ μὴ καταπονήσω τὴν

1556Συνέλευσιν, τῆς ὁποίας εἶναι πολύτιμος ὁ χρόνος.

1557Ἀλλ’ ἂς ἐξετασθῇ καὶ μία ἄλλη περίπτωσις. Τίθεται ἐνώ-

1558πιον τοῦ Λαοῦ ἡ λεγομένη κάλπη τῆς Δυναστείας. Ἐρωτῶ·

1559ἐὰν ἡ κάλπη παρὰ πᾶσαν βεβαίως προσδοκίαν ἔχῃ εἰς τὸ

1560«ναὶ» 10, 20 χιλιάδας ψήφων, προβάλλει τὸ ἐρώτημα, κ.

1561συνάδελφοι, ποία Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ καλέσῃ

1562ἕνα βασιλέα ὁ ὁποῖος ὡς κομματάρχης συνεκέντρωσεν ἕνα

1563ὡρισμένον ἀριθμὸν ψήφων; Δύναται πλέον νὰ βασιλεύσῃ τῆς

1564ἑτέρας μερίδος; (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ καὶ ἀντιστρόφως:

1565Ἆρά γε, κ. συνάδελφοι, τὰ «ὄχι», τὰ ὁποῖα θὰ εὑρεθοῦν

1566εἰς τὴν κάλπην ἐκείνην τῆς Δυναστείας, αἱ ψῆφοι τοῦ «ὄχι»

1567θὰ θεωρηθοῦν βασιλικαὶ καὶ μοναρχικαὶ ἐν Ἑλλάδι; Διότι,

1568ἂν ὑπάρχῃ κόσμος ὁ ὁποῖος διίσταται πρὸς ἡμᾶς πολιτικῶς,

1569καὶ πρόκειται νὰ τὸν καλέσωμεν νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ ἡμῶν ἢ

1570κατὰ τῆς Δυναστείας, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον, ἐὰν

1571τὸ δημοψήφισμα ἤθελεν ἀποβῆ ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν μας, τὸν

1572κόσμον ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς καταψηφίσῃ νὰ τὸν θεωρήσωμεν

1573ὡς κόσμον βασιλικόν, διότι εἶναι κόσμος πολιτικός.

1574Κύριοι, θεωρῶ τὴν παραπομπὴν τοῦ ζητήματος τοῦ δυνα-

1575στικοῦ καὶ πάλιν ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ ὡς σφάλμα μέγα. (Χει-

1576ροκροτήματα).

1577Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὁ μέγας ἀρχη-

1578γὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς μίαν πρόκλησιν βουλευτοῦ Εὐβοί-

1579ας εἰπόντος ὅτι καλὸν θὰ ἦτο πρὸς εἰρήνευσιν τοῦ Ἑλληνι-

1580κοῦ Λαοῦ νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ ἴδιος τὸν Κωνσταντῖνον ἐκ τῆς

1581ἐξορίας, ἐνθυμοῦμαι, λέγω, τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος τῶν Φι-

1582λελευθέρων δηλοῦντα: «Καὶ ἐὰν μόνος ἀπομείνω ἐξ ὅλων

1583τῶν Ἑλλήνων, οὐδέποτε θὰ συγκατανεύσω ἵνα ἐπιστρέψῃ ὁ

1584βασιλεὺς Κωνσταντῖνος». (Χειροκροτήματα). Δυστυχῶς ὅμως,

1585διότι διεπράχθη τὸ σφάλμα νὰ τεθῇ τὸ προσωπικὸν αὐτὸ ζήτη-

1586μα κατὰ τὰς ἐκλογάς, ἔγινε τὸ ἀντίθετον τῆς ἐπιθυμίας τοῦ

1587κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἀπειρότεροι ἐκλογεῖς πολ-

1588λάκις δὲν ψηφίζουν ἐπὶ θέματος τὸ ὁποῖον καθορίζει ἡ δια-

1589νοητικότης τοῦ παραπέμποντος τὸ ζήτημα. Ὑποθέτω ὅτι θὰ

1590εἶναι ὄχι μόνον ἁπλοῦν σφάλμα ἀλλὰ καὶ ἐπικίνδυνον ἡ πα-

1591ραπομπὴ εἰς τὸν Λαὸν ζητήματος κατ’ ἐμὲ λελυμένου.

1592Εἶχεν εἴπει —καὶ εὐλόγως— ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσε-

1593ως ὅτι μετὰ τὸ μεγαλούργημα τῆς συνθήκης τῶν Σεβρῶν ὁ

1594Ἑλληνικὸς Λαὸς ἤθελεν ἀποδώσει τὸν φόρον τῆς τιμῆς καὶ

1595τῆς εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν δημιουργὸν τῆς μεγάλης Ἑλλά-

1596δος. Εἶχεν εἴπει ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἐκ τῶν

1597νέων ἐκλογῶν ὀφείλει νὰ ἐντοιχίσῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ Βουλευ-

1598τηρίου μίαν πλάκα ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι ὁ Βασιλεὺς Κωνσταν-

1599τῖνος ἐξέπεσε τοῦ Θρόνου διότι κατεπάτησε τὸ Σύνταγμα καὶ

1600κατεπρόδωσε τὰς ἐλευθερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Κύριοι,

1601τότε μὲν δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ εὐχὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς

1602Κυβερνήσεως· ἐπῆλθον τὰ ἀντίθετα ἀποτελέσματα, ἐπῆλθεν

1603ἡ καταστροφὴ τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος. Καὶ μετὰ δύο ἔτη, ὅτε

1604καλούμεθα ἡμεῖς ὅπως ἀποδώσωμεν τὴν ἱστορικὴν δικαιοσύ-

1605νην, ἔπρεπεν ἀντὶ τῆς ἐπιγραφῆς, τὴν ὁποίαν ὁ Ἀρχηγὸς

1606ἡμῶν ἐζήτησε, νὰ στηθῇ μία πλάξ, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι ἡ Δʹ

1607τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις κηρύξασα ἔκπτωτον τὴν Δυναστείαν

1608τῶν Γλύξμπουργ ὡς προδώσασαν τὰς παραδόσεις τοῦ Ἑλλη-

1609νικοῦ Ἔθνους καταλύει ἐφεξῆς τὸν θεσμὸν τοῦ κληρονομικοῦ

1610ἄρχοντος, ὁ ὁποῖος ἀπεδείχθη ἀκατάλληλος διὰ τὰς παρα-

1611δόσεις καὶ τὴν φύσιν τοῦ Ἕλληνος. (Χειροκροτήματα).

1612Κύριοι, ἡ μορφὴ τῶν πολιτευμάτων μεταπολεμικῶς ἀπώλε-

1613σε τὴν ρωμαντικὴν ὡραιολογίαν της. Εἶναι ζήτημα πραγμα-

1614τικῆς ἀνάγκης σήμερον. Ἐὰν μετὰ 100 ἔτη ἐλευθέρου βίου

1615ἀποδειχθῶμεν ἀνίκανοι νὰ αὐτοδιοικηθῶμεν—διότι τοῦτο ση-

1616μαίνει Δημοκρατία—, οὐδεμία ξένη Δυναστεία δύναται νὰ μᾶς

1617καταστήσῃ εὐτυχεστέρους. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν, κ. συνάδελ-

1618φοι, τὴν διαδικασίαν τῶν δύο ψηφισμάτων συμφώνως πρὸς

1619τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, φρονῶ ὅτι

1620θὰ περιέλθῃ ὁ Τόπος εἰς δυσχερείας. Καὶ βεβαίως θὰ τὰς ἀνα-

1621δεχθῇ εἰς ἀκέραιον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἡ Συνέ-

1622λευσις, ἢ μᾶλλον τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς Συνελεύσεως τὸ ὁποῖ-

1623ον ἔχει σαφῆ τὴν ἐντολὴν τῶν ἐκλογέων του, ὅπως τὸ δυνα-

1624στικὸν ζήτημα θεωρῇ λελυμένον καὶ τυπικῶς μόνον ζητή-

1625σῃ τὴν ψῆφον τῆς Συνελεύσεως, φρονῶ, λέγω, ὅτι εἶναι ὑπο-

1626χρεωμένον νὰ ἐμμείνῃ ἐν τῇ ἀποφάσει αὐτοῦ. (Χειροκροτή-

1627ματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

1628§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης.

1629§156Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, οἱ ἐνθουσιασμοὶ

1630ἤδη ἐκόπασαν καὶ οἱ ἡρωϊσμοὶ ἐγήρασαν. Πάντες ἀποβλέπομεν

1631εἰς τὴν κάρπωσιν ἀγαθῶν εἰρήνης ὑπεισελθόντες εἰς τὸν κά-

1632ματον ἐξ οὗ ἀναγκαίως ἠρεμοῦμεν. Καὶ ἀπεκτήσαμεν μίαν

1633εἰρήνην, εἰρήνην ἔστω τιμίαν, ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἀνακτήσωμεν

1634τὴν ἡσυχίαν, εἴμεθα δὲ τόσον κουρασμένοι, ὥστε πιστεύει τις

1635ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς ἕνα σταθμόν, εἰς τὸ τέρμα ἴσως, τῆς ἡσυχί-

1636ας μας καὶ ἐζητήσαμεν μαζὶ μὲ τὴν τιμίαν εἰρήνην καὶ τὴν

1637ἀνάπαυσίν μας. Δι’ αὐτὸ πιστεύω ἀκραδάντως, κύριοι συνά-

1638δελφοι, ὅτι αἱ δηλώσεις αἱ προγραμματικαὶ τοῦ κ. Προέδρου

1639τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συσφίγξεως δεσμῶν

1640φιλικῶν πρὸς τὰς τρεῖς Μεγάλας Δυτικὰς Δυνάμεις καὶ πρὸς

1641τοὺς γειτονικοὺς λαοὺς ἱκανοποιῇ ἀπαραιτήτως τὸ συναίσθη-

1642μα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἀπηχοῦσι βαθύτατα καὶ τὸ αἴσθημα

1643ὅλων ἡμῶν. Ἀπηχοῦσι δὲ βαθύτατα τὸ συναίσθημα τοῦτο, δι-

1644ότι ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὅστις τοσούτους κατέβαλεν ἀγῶνας καὶ

1645τόσον ἔχασεν αἷμα καὶ χρῆμα εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος,

1646ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ πόδια ἑνὸς βασιλιᾶ, ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, λέγω,

1647θέλει ἤδη τὴν γαλήνην.

1648Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως αἱ δηλώσεις αὗται εἶναι

1649ἄξιαι μνείας καὶ ἐξάρσεως, διότι τερματίζουν καὶ ἐσωτερικῶς

1650μίαν συκοφαντίαν πολιτικὴν τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι

1651δὲν παραλείπουσιν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ διαδίδωσιν ὅτι ὁσάκις

1652τὸ κόμμα ἡμῶν ἔρχεται εἰς τὴν Ἀρχὴν δὲν ἔχει παρὰ πο-

1653λεμοχαρεῖς διαθέσεις, καὶ ἐκμεταλλεύονται τὴν κόπωσιν, ἀλ-

1654λὰ καὶ τὴν εὐπιστίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὃν καὶ εἰς ἄλλα

1655συνήθως καὶ πλειστάκις ἐξεμεταλλεύθησαν ἵνα κερδίσωσι πο-

1656λιτικὸν ἔδαφος εἰς βάρος τῆς ἁγνῆς ἱστορίας τοῦ Κόμματος

1657τῶν Φιλελευθέρων.

1658Καὶ ἐκ τοῦ ὑπολοίπου μέρους τῶν δηλώσεων τῶν προγραμ-

1659ματικῶν τῆς Κυβερνήσεως οὐδεμίαν ἄλλην θὰ εἶχον νὰ

1660διατυπώσω ἀμφιβολίαν, εἰμὴ νὰ δώσω τὴν ἐκτίμησίν μου καὶ

1661τὴν ἐμπιστοσύνην μου μὲ μίαν μόνον ἐπιφύλαξιν, τὴν ἐπιφύ-

1662λαξιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀναλογικῆς ψήφου, ἐπὶ τοῦ

1663ὁποίου, ὅταν ἐν καιρῷ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον πρὸς συζήτη-

1664σιν, θὰ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας καθὼς καὶ τὰς ἀντιρρήσεις μου,

1665ἂν ὑπάρξωσι τοιαῦται.

1666Ἀλλὰ προβάλλονται πρὸ ἡμῶν δύο οὐσιώδη, οὐσιωδέστατα,

1667ζητήματα ἔκ τε τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερ-

1668νήσεως καὶ ἐκ τοῦ τετελεσμένου γεγονότος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ

1669ψηφίσματος τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς δημο-

1670κρατικῆς παρατάξεως. Καὶ ταῦτα εἶναι τὸ δυναστικὸν ἀφ’

1671ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ πολιτειακόν, δηλαδὴ ποίαν μορφὴν νὰ

1672δώσωμεν εἰς τὸ πολίτευμά μας. Κύριοι, πιστεύω ὅτι πᾶς

1673ἐξ ἡμῶν θέλων ἐπὶ τούτου ἀκριβοδικαίως νὰ κρίνῃ καὶ εὐσυ-

1674νειδήτως νὰ ἀποφασίσῃ ἤθελεν εὑρεθῇ πρὸ ἑνὸς διλήμματος,

1675τὸ ὁποῖον δὲν προβάλλει ἀπὸ λόγους ἐσωτερικῆς διαθέσεως,

1676διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κρίνωμεν μὲ τὴν καρδιάν μας, τότε

1677σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς ὅτι καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς τις ἐκ τῶν ἐν τῇ

1678αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκομένων δὲν θὰ ἐνόμιζεν ἑαυτὸν ὑστε-

1679ροῦντα εἰς ἀποδοχὴν τῶν προτεινομένων. Μολονότι δὲν

1680εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παραδέχονται τὴν θεωρίαν τῆς δε-

1681δηλωμένης, διότι δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω ὅτι εἰς τὸν βου-

1682λευτήν, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὸν πληρεξούσιον, εἶναι

1683δυνατὸν νὰ τεθῇ περιορισμὸς τοῦ πῶς πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ,

1684ὅπως αὐτὸς κρίνει συμφερώτερον διὰ τὸ Ἔθνος, μολονότι, λέγω,

1685δὲν πιστεύω εἰς τὴν θεωρίαν ταύτην, ἐν τούτοις, προκειμένου

1686περὶ ἑδραιώσεως ἑνὸς θεσμοῦ πολιτειακοῦ καὶ περὶ ἐκπτώσεως

1687Δυναστείας ὁσονδήποτε μισητῆς καὶ ὀλεθρίας, φρονῶ ὅτι τὸ

1688μεγαλύτερον ἔρεισμα τῆς ἑδραιώσεως ταύτης εἶναι ἡ ἐκδή-

1689λωσις τῆς θελήσεως τοῦ Λαοῦ, τὸ ἐρώτημα πρὸς τὸν Λαόν,

1690ὁ ὁποῖος, σημειώσατε, δὲν εἶναι μόνον πείσμων ἀλλὰ καὶ

1691παραπονιάρης.

1692§157Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὅτε ὅμως πρωτοήλθετε, εἴχετε ἀντί-

1693θετον γνώμην.

1694§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

1695§159Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ πλέον δέ, κ. συνάδελφοι, σε-

1696βόμενος τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως

1697καὶ ὑπακούων εἰς τὸ πρόγραμμα αὐτῆς, δὲν εἶμαι παντά-

1698πασι διατεθειμένος νὰ ἀρνηθῶ ἐμπιστοσύνην πρὸς ἐκεῖνον

1699τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων μου εἶ-

1700χον τὴν ἔμπνευσιν νὰ παρακαλέσω νὰ ἔλθῃ καὶ ἀναλάβῃ

1701τὴν διαχείρισιν τῆς ἀνωμάλου τῆς Χώρας καταστάσεως,

1702ἀνωμάλου δὲ καὶ ἕνεκα τῆς ἐξακολουθητικῆς ἀντιδράσεως

1703τοῦ ἀντιπάλου ἡμῶν κόσμου καὶ δι’ ἄλλους λόγους. Ἀνα-

1704λαβὼν δὲ τὴν εὐθύνην καὶ ἐγὼ τῆς τοιαύτης ἐκκλήσεως

1705πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑποχρεοῦμαι ὁμοῦ

1706μετὰ τῶν ἄλλων ὁμοϊδεατῶν μου νὰ παράσχω ἀπόλυτον

1707τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν ἀναλαβόντα τὴν συμ-

1708φιλίωσιν τοῦ Λαοῦ καὶ τὸ ἔργον τῆς γαληνεύσεως αὐτοῦ.

1709Ἀλλά, κύριοι, παρὰ πάντα ταῦτα, διὰ νὰ μὴ λησμονή-

1710σωμεν τὸ παρελθόν, μετὰ τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἔκα-

1711μεν ὁ κ. Καρασεβδᾶς, δικαιοῦμαι ἐγώ, ὅστις ἄλλοτε ὡμί-

1712λησα καὶ δὲν παρέσχον τὴν ἐμπιστοσύνην μου εἰς τὴν

1713Κυβέρνησιν Βενιζέλου, ὅτε αὕτη εἰσηγήθη τὴν ἐπαναφο-

1714ρὰν εἰς τὸν Στρατὸν τοῦ Κωνσταντίνου καὶ τῶν πριγκίπων,

1715δικαιοῦμαι, λέγω, ἐφόσον δὲν ἔδωσα καὶ τότε τὴν ἐμπιστο-

1716σύνην μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, εἰσηγηθεῖσαν τὴν

1717ἐπαναφορὰν τῶν Πριγκίπων, νὰ διακηρύξω τὴν ἀτομικήν

1718μου γνώμην ἐλευθέρως.....(Θόρυβος).

1719§160Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε πληρεξούσιε, ἐγὼ δὲν ἔκαμα

1720τὴν διακοπὴν διὰ νὰ σᾶς κατηγορήσω, τὴν ἔκαμα διὰ νὰ

1721ἴδωμεν ποῖον ἦτο τὸ πνεῦμα τῆς Συνελεύσεως καὶ ἀπὸ ποί-

1722ους μετεβλήθη αὐτό.

1723§161Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ.... Παρὰ πάντα ταῦτα, λέγω, δικαιοῦ-

1724μαι νὰ διακηρύξω ἀπεριφράστως τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ

1725ζητήματος τούτου, ὅτι θεωρῶ ὕπατον τῆς Πατρίδος συμφέ-

1726ρων νὰ μὴ ἐπανέλθῃ καὶ ἐπανιδρυθῇ ἐπὶ τοῦ Θρόνου τοῦ

1727Ἑλληνικοῦ ἡ Δυναστεία τῶν Γλύξμπουργ. Καὶ νομίζω ὅτι

1728πρὸς τὴν γνώμην ταύτην θὰ ταχθῇ σύσσωμος ὁ Ἑλληνικὸς

1729Λαός, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσωμεν τὰ δεινὰ

1730καὶ τὰς συμφορὰς τὰς ὁποίας ἐπεσώρευσεν ἡ Βασιλικὴ αὕτη

1731Οἰκογένεια ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, τῶν Ἑλληνικῶν

1732οἰκογενειῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Ἡ βασιλικὴ αὐτὴ

1733Οἰκογένεια εἶχε τὴν θανάσιμον ἰδέαν νὰ πιστεύῃ ὅτι εἰς τὸ

1734χέρι της ἦτο νὰ δίνῃ καὶ νὰ παίρνῃ κατὰ τὴν ἐλευθέραν της

1735βούλησιν. Ἐπίστευεν ὅτι τὰ πολιτικὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα

1736καθώριζεν ὁ συνταγματικὸς ἡμῶν χάρτης εἶχεν ἀπόλυτον

1737δικαίωμα νὰ τὰ περιορίζῃ ἢ κανονίζῃ, μὴ ἔχουσα νὰ δώσῃ

1738λόγον εἰς οὐδένα — ὡς εἶπεν ὁ Δὸν Κιχώτης ἐκεῖνος βασι-

1739λεύς — παρὰ μόνον εἰς τὸν Θεόν. Ἐνόμιζεν ἐκεῖνος ὅτι ἦτο

1740ἡ ῥίζα τοῦ Ἔθνους, ἀπόλυτος κύριος αὐτοῦ, ἐκεῖνος ὁ

1741ὁποῖος μίαν πρωΐαν τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1915 ἔρριψε τὸν

1742κύβον ὑψώσας τὴν θέλησίν του ὑπεράνω τοῦ κυριάρχου Λαοῦ.

1743Οὐδείς, κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ τὰ

1744θύματα τῶν χιλιάδων ἀνασκολοπισθέντων Ἑλλήνων τῆς Ἀ-

1745νατολικῆς Μακεδονίας, ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ

1746τις τὰ θύματα τῆς Μ. Ἀσίας. Ἔσπειρεν ἄπειρα ἑλληνικὰ

1747κόκκαλα διὰ νὰ στοιχειώσῃ, διὰ νὰ ἑδραιώσῃ τὸν κλονιζό-

1748μενον Θρόνον αὐτοῦ. Ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως ἔχυσεν

1749ἄπειρον ἑλληνικὸν αἷμα διὰ νὰ βάψῃ τὴν βασιλικὴν πορφύ-

1750ραν. Δυναστεία ἡ ὁποία καὶ τὰς Ἑλληνικὰς οἰκογενείας ἐξεπόρ-

1751νευσε καὶ τὰς συνειδήσεις μωρῶν αὐλοδούλων διέφθειρε, Δυ-

1752ναστεία ἡ ὁποία κατέστρεψε τὰ οἰκονομικὰ τῆς Χώρας, Δυ-

1753ναστεία ἡ ὁποία ἐδημιούργησε τοσαύτας συμφορὰς καὶ ἡ

1754ὁποία καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἀγωνιώδεις προσπαθείας τοῦ

1755Ἔθνους, ὅπως ἀποφύγῃ τὴν πλήρη καταστροφὴν δὲν ὤκνησε

1756νὰ ὁπλίσῃ χεῖρας ἀδελφῶν κατ’ ἀδελφῶν δὲν εἶναι δυνατόν,

1757δὲν εἶναι θεμιτόν, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν Θρό-

1758νον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ἀφοῦ μάλι-

1759στα οὗτος παρεσκευάσθη, ὡς ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, μὲ τὰς

1760ὑγιεστέρας δημοκρατικὰς ἰδέας, νὰ παλινορθώσῃ βασιλέα μέ-

1761λος τῆς ἀδιορθώτου καὶ κακοποιοῦ αὐτῆς Δυναστείας.

1762Ἀλλά, κύριοι, ἐνῷ τοιαύτη καὶ τοσαύτη, ὡς πιστεύω, ὁμο-

1763γνωμοσύνη ὑπάρχει μεταξὺ ὅλων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν

1764εἰμὴ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἰδεῶδες, ἐνῷ τοιαύτη ὑπάρχει μεταξὺ

1765ἡμῶν ὁμογνωμοσύνη, διαφωνοῦμεν, ὡς γνωστόν, εἰς τὸν τρόπον

1766τῆς ἐκπτώσεως τῆς Δυναστείας αὐτῆς καὶ ὄχι εἰς τὸ πολιτεια-

1767κὸν ζήτημα. Οἱ ἀξιότιμοι προκλήσαντες μεταξὺ τῶν ἄλλων

1768σοβαρῶν καὶ σπουδαίων ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν,

1769ὥστε νὰ ζητοῦν παρ’ ἡμῶν καὶ μόνον τὴν λύσιν τοῦ δυναστι-

1770κοῦ ζητήματος, προβάλλουσι καὶ τοὺς ἑξῆς δύο οὐσιώδεις λό-

1771γους· προβάλλουσι τὸ ὅτι ἐδημιουργήθη δεδικαιολογημένως ἓν

1772γεγονὸς τετελεσμένον καὶ τὸ ὅτι θὰ εἶναι τρομακτικὸν καὶ

1773ἐπικίνδυνον καὶ μεγάλη τῆς Πατρίδος συμφορά, ἐὰν τὸ ζήτη-

1774μα τοῦτο παραδώσωμεν εἰς χεῖρας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ,

1775ὑποκειμένου εἰς παραπλάνησιν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐν

1776τῇ περιστάσει ταύτῃ ὁ Λαὸς πρόκειται νὰ εὑρεθῇ πρὸ μιᾶς

1777δεξιωτάτης παραστάσεως τοῦ διαζευχθέντος τὴν ἀλήθειαν καὶ

1778πεπωρωμένου τὴν ψυχὴν ἀντιπάλου ἡμῶν πολιτικοῦ κόσμου

1779καὶ εἶναι κίνδυνος νὰ διαφθαρῇ καὶ διὰ χρημάτων καὶ δι’ ἄλ-

1780λων παραστάσεων καὶ οὕτω νὰ διακινδυνεύσῃ τὸ ὕψιστον τῆς

1781Πατρίδος συμφέρον· διότι ὄντως θὰ ὑπάρξῃ μία μερὶς ἡ ὁποία

1782δὲν θὰ ἀφήσῃ ποτὲ νὰ ἐπανιδρυθῇ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου

1783ὁ δυνάστης ἐκεῖνος ὁ τόσον κατηγορηθεὶς παρ’ ἡμῶν.

1784Κύριοι, εἶμαι δημοκράτης καὶ δημοκράτης ἀπὸ ἐκείνους

1785οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι ἡ Χώρα ἡμῶν ἡ Ἑλληνικὴ δὲν ἔπρε-

1786πεν εἰς οὐδεμίαν ποτὲ στιγμὴν νὰ ἔχῃ ἄρχοντα ἄλλον ἀπὸ

1787ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἤθελε νὰ ἐκλέξῃ αὐτὴ καὶ δὴ προερχόμε-

1788νον ἀπὸ τοὺς κόλπους αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ πιστεύσω

1789ὅτι εἰς τὰς δημοκρατικάς μου ἀντιλήψεις θὰ ἐνυπῆρχε τοῦτο,

1790νὰ μὴ θελήσω τουτέστι νὰ σεβασθῶ τὴν κυριαρχίαν τοῦ Λαοῦ

1791καὶ νὰ μὴ θελήσω ἐγώ, ὅστις πρὸ μικροῦ κατηγόρησα μὲ τὰ

1792ζωηρότερα χρώματα καὶ ἀπήγγειλα δριμὺ κατηγορητήριον

1793κατὰ τῆς Δυναστείας ἐκείνης διότι δὲν ἐσεβάσθη τὴν κυριαρ-

1794χίαν τοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ἡ λύσις τοῦ

1795ἐπικινδύνου τούτου ζητήματος νὰ προέλθῃ ἀπ’ εὐθείας ἐκ

1796τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὀφείλομεν νὰ μὴ δυσπιστῶμεν, κύριοι,

1797εἰς τὸ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ

1798ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὴν ἐντεῦθεν ἐκ-

1799φερομένην καὶ τὴν ὁποίαν γνώμην ἀναμένει παρ’ ἡμῶν ἵνα

1800κυρώσῃ καὶ αὐτὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θέλομεν. Διὰ τοῦτο

1801προτείνω νὰ ἀποφασίσωμεν ἡμεῖς ὅτι εἶναι ὕπατον τῆς Πα-

1802τρίδος συμφέρον νὰ μὴ ἐπανέλθῃ ἡ Δυναστεία αὕτη καὶ νὰ

1803εἶσθε πεπεισμένοι ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς θὰ κυρώσῃ τὴν

1804γνώμην ἡμῶν ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συντάξεως τῆς Χώρας

1805εἰς Δημοκρατίαν.

1806§162ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τί ἐννοεῖτε

1807κ. συνάδελφε;

1808§163Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Νὰ μὴ τεθῇ καθόλου ζήτημα δυναστι-

1809κόν, ἀλλ’ ἁπλῶς πολιτειακόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀρι-

1810στερᾶς).

1811§164ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Συμφωνοῦμεν

1812πληρέστατα.

1813§165Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐξηγῶν, κύριοι, τὴν γνώμην μου, ὅτι

1814δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ζήτημα δυναστικὸν πρὸ τοῦ Λαοῦ, δηλῶ

1815ὅτι ὑποστηρίζω τοῦτο ὄχι διότι δυσπιστῶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν

1816Λαόν, ἀλλὰ διότι φρονῶ ὅτι τὸ μόνον ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέ-

1817πει νὰ τεθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ὀφείλει νὰ εἶναι κα-

1818θαρόν, εἶναι δὲ τὸ πολιτειακόν. Εἰς κάθε πρᾶξίν μας

1819πρέπει νὰ ἀποδίδωμεν τὴν ἔννοιαν τῆς σκοπιμότητος ἀλλὰ

1820καὶ τῆς πρακτικότητος. Ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀποφανθῇ

1821ὑπὲρ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, τίς λόγος ὑπάρχει νὰ

1822θέσωμεν εἰς αὐτὸν καὶ ζήτημα δυναστικόν;

1823§166ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Καὶ ἂν ἀπο-

1824φανθῇ ἀντιθέτως:

1825§167Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μὴ τὸ φοβεῖσθε. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς

1826ἓν καὶ μόνον ἐπιθυμεῖ· κατατρυχόμενος ὑπὸ μιᾶς κακοδιοική-

1827σεως, τὴν ὁποίαν ἀφῆκεν ὡς κληροδοσίαν εἰς αὐτὸν ἡ ἐποχὴ

1828τῶν δύο ἐτῶν τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν τὴν τραγικήν μας

1829πτῶσιν καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν τραγικωτέραν περίοδον

1830τῆς ἱστορίας μας, ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, λέγω, κατατρυχόμενος

1831ὑπὸ κακοδιοικήσεως καὶ πιεζόμενος ὑπὸ τῶν λῃστῶν καὶ

1832τῶν ζωοκλεπτῶν, ἓν πρᾶγμα διψᾷ, ἐπιθυμεῖ καὶ ζητεῖ: χρη-

1833στὴν διοίκησιν, δικαιοσύνην καὶ ἀσφάλειαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον

1834δὲν θέλει εἶναι ὁ παγκάκιστος ἐκεῖνος βασιλεύς. Ὁ Ἑλληνι-

1835κὸς Λαὸς ἀνανήψας παρ’ ἡμῶν καὶ μόνον ἀναμένει τὴν κα-

1836τεύθυνσιν, ἔχων τελείαν ἐπίγνωσιν τοῦ τί ὀφείλει νὰ πράξῃ

1837καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ τὸ πράξῃ. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαός,

1838σύμφωνος καθ’ ὅλα μὲ ἡμᾶς, ἐπιθυμεῖ νὰ ζήσῃ ὡς Ἔθνος

1839καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ζήσῃ. (Χειροκροτήματα).

1840§168ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ δια-

1841κόψωμεν.

1842§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Φραγκούδης. Νομίζω ὅτε

1843ἐλάβομεν τὸ μέτρον νὰ συνερχώμεθα εἰς τὰς 4 καὶ νὰ παρα-

1844τείνωμεν ἕως τὰς 9 διὰ νὰ μὴ ἐπανερχώμεθα.

1845§170ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

1846§171Γ. ΦΡΑΓΚΟΥΔΗΣ. Αὔριον, κ. Πρόεδρε.

1847§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον εἰς τὰς

18484 μ. μ.

1849(Ὥρα 7.50′ μ. μ.)