1922.04.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 85η

Τετάρτη. 26η Ἀπριλίου 1922

Προεδρία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

(Ὥρα 6.5′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπ’ αὐτῶν;

§3Γ. ΒΗΛΑΡΑΣ. Ἐπειδὴ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς χθὲς ἀτελῶς ἀνεγράφησαν τὰ ὅσα εἶπον σχετικῶς πρὸς τὴν κληρονομίαν τοῦ Στεφανάτου καὶ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι προσωπικὸν καὶ μὲ θίγει ἀπ’ εὐθείας ἐπαναλαμβάνω τὰ ἑξῆς: 1ον ὅτι τὰ 160 δολλάρια τῆς κληρονομίας Στεφανάτου εὑρίσκονται κατατεθειμένα εἰς Ἀμερικανικὴν Τράπεζαν ἐν Πιτσβούργῳ, καὶ 2ον ὅτι ἡ καθυστέρησις τῆς ἀποστολῆς αὐτῶν εἰς τοὺς νομίμους κληρονόμους προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις δὲν ἀνεγνώρισε τοὺς διπλωματικοὺς τῆς Ἑλλάδος ἀντιπροσώπους, καὶ ὡς ἐκ τούτου εὑρίσκονται ἐν ἀδυναμίᾳ οἱ ὑπὸ τὴν Προξενικὴν των ἰδιότητα διαχειρισταὶ τῶν ἑλληνικῶν κληρονομιῶν νὰ ἀποσύρωσι τὰ χρήματα ἐκ τῶν Τραπεζῶν. Κακῶς δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος ἀπέδωκε τὴν καθυστέρησιν εἰς ἀκηδίαν τῶν κατὰ καιροὺς διπλωματικῶν ὑπαλλήλων. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἐκφράζω τὰς εὐχαριστίας μου εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν ὅστις ἐν τῇ ἀπουσίᾳ μου, γνώστης εὐτυχῶς τοῦ ζητήματος, ὑπερημύνθη τοῦ δικαίου, συνάμα δὲ ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διότι ὁ ἐπερωτήσας συνάδελφος, χωρὶς νὰ μελετήσῃ καὶ ἐξετάσῃ τὰ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπίσημα ἔγγραφα, παρεσύρθη εἰς μομφὴν κατὰ διπλωματικῶν ὑπαλλήλων ἄνευ οὐδεμιᾶς δικαιολογημένης αἰτίας.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀρθῶς προσεθέσατε ταῦτα, ἀλλὰ πάντα ταῦτα θὰ ἀναγραφῶσιν εἰς τὰ σημερινὰ πρακτικά, διότι δὲν ἐλέχθησαν χθές.

§5Γ. ΒΗΛΑΡΑΣ. Ἐλέχθησαν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὰ ἀνεπτύξατε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἑπομένως θὰ περιληφθῶσιν εἰς τὰ σημερινὰ πρακτικά. Παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ δώσητε μίαν περίληψιν. Τὰ πρακτικὰ κυροῦνται. Γνωρίζω πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τὰ ἑξῆς. Τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον Αἰγίνης διὰ τηλεγραφήματός του ζητεῖ ἵνα ἐπιψηφισθῇ τὸ κατ’ ἀρχὴν γενόμενον δεκτὸν κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον πρότασις νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν κοινωφελῶν ἔργων ἐν Αἰγίνῃ».

§7Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντες οἱ πληρεξούσιοι Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐλάβομεν ὅμοιον τηλεγράφημα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κοινότητος Αἰγίνης δι’ οὗ συνιστᾶται ἡ ἐπιψήφισις τῆς ἐν λόγῳ προτάσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν κοινωφελῶν ἔργων Αἰγίνης. Ἡ πρότασις νόμου ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχὴν καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῇ καὶ προταχθῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι θέλει ἀσυζητητὶ ψηφισθῆ προκειμένου νὰ ὑπηρετήσῃ, χωρὶς οὐδεὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἄλλως, ζωτικώτατα συμφέροντα τῶν Αἰγινητῶν.

§8Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§9Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ, διότι πρόκειται περὶ τῆς νήσου Αἰγίνης.

§10Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἔχει ὑποβληθῆ πρότασις νόμου ἀπὸ πέρυσι, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχήν, κατὰ λάθος δὲ δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἀναγραφῇ μεταξὺ τῶν πρώτων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Οἱ μεταπωληταὶ καπνῶν καὶ σιγαρέττων Κερκύρας παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς των θέσεως αὐξηθῇ ἡ διατίμησις τῶν καπνῶν καὶ σιγαρέττων κατὰ 10 λεπτὰ τὸ κυτίον. Ὁ Ξυμητήρης Μιχαὴλ, τέως ὑπενωμοτάρχης, ζητεῖ ὅπως ἐπανέλθῃ εἰς τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς. Οἱ Θ. Ροῦγκος, Κοσμᾶς Μάντσιος κλπ., ἐνοικιασταὶ φόρου δεκάτης χρήσεως 1920 διαφόρων χωρίων ἐπαρχίας Καϊλαρίων, παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπιστραφῶσιν αὐτοῖς τὰ ἐξ ὑπερημεριῶν ἐπιβληθέντα καὶ πληρωθέντα πρόσθετα τέλη. Ἐμπορικὸς σύλλογος καὶ ἅπαντα τὰ Σωματεῖα Τρικκάλων, κατάπληκτα ἐκ τῶν δημοσιεύσεων καθ’ ἃς ἡ τρίμηνος προθεσμία ἐξοφλήσεως παλαιῶν χρεῶν περιορίζεται μέχρι 10 Μαΐου, παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀρθῇ ὁ περιορισμὸς οὗτος καὶ διατηρηθῇ ἡ τρίμηνος προθεσμία. Οἱ κτηματίαι Ἀθηνῶν παρακαλοῦσιν ὅπως οἱ κτηματικοὶ φόροι καθαρᾶς προσόδου πληρώνωνται μέχρι 30 Ἰουνίου 1922 εἰς Στέμματα καὶ Γεωργίους Σταύρους, ὁ συνθετικὸς φόρος καθαρᾶς προσόδου νὰ ὑπολογίζεται ἐφ’ ὅσον ἰσχύει ἐνοικιοστάσιον καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε βραχυνθῆ ἡ ὑπὸ τοῦ νόμου 2749 προθεσμία πρὸς ἐξόφλησιν· ἡ αὐτὴ προθεσμία χρεῶν, νὰ ἰσχύσῃ καὶ πρὸς ἐξόφλησιν δεδουλευμένων ἐνοικίων κατοικιῶν καὶ καταστημάτων. Τὸ προσωπικὸν ὑπηρεσίας φυλακῶν Χαλκίδος παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὸ ψηφισθὲν νομοσχέδιον περὶ ἀποδοχῶν Δικαστικῶν, συμπεριλάβῃ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν φυλακῶν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Γ. Σπηλιόπουλος ὅπως ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ἀλευροβιομηχάνων Ὀλυμπίας.

§13Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐπὶ ἀναφορᾶς προσωπικοῦ Ἑταιρείας Ἀεριόφωτος, ὁ κ. Δ. Παναγιώτου.

§15Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του γενικῶς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, διότι ἡ γενομένη αὔξησις τῆς συντηρήσεως ἐτησίως εἶναι πολὺ μικρά. Νὰ αὐξηθῇ τοὐλάχιστον κατὰ 10.000 καὶ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ συνθετικὸς φόρος, διότι οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, δὲν εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ παίρνουν μηνιαῖον μισθόν, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους νὰ πληρώνουν συνθετικὸν φόρον. Δὲν εἶναι ἐπιχειρηματίαι, ὥστε νὰ ἔχουν περίσευμα, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ὁ μισθὸς δὲν τοὺς φθάνει καὶ ἕνεκα τούτου χρεώνονται δεξιὰ καὶ ἀριστερά. Πρέπει λοιπὸν νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος ἀπὸ τοὺς δημοσίους καὶ ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κρεμέζης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§17Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὅταν ἐκανονίζετο τὸ ἀνώτατον ὅριον 6 χιλ. δραχμαί, ἦσαν ἄλλοι οἱ μισθοὶ καὶ ἄλλαι αἱ ἀνάγκαι, ἑπομένως σήμερον ἀναλόγως τῆς αὐξήσεως τῶν εἰδῶν πρέπει νὰ αὐξηθῇ καὶ ὄχι νὰ μείνῃ 6 χιλιάδες. Διότι οἱ διάφοροι ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι σήμερον πάσχουσιν ἐλεεινὰ καὶ εἶναι ἄδικον νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν αὐτὴν κλίμακα εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν κανονισθῆ τότε.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς λειτουργῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Πύργου ὁ κ. Δ. Παναγιώτου.

§19Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§20Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κούσουλας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§22Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ ἀπὸ πέρυσι· κάποιος πληρεξούσιος ὑπέβαλε μίαν παρατήρησιν ὅτι εἰς πολλὰ δημοτικὰ σχολεῖα ὑπάρχουσι κεναὶ θέσεις. Αὐτὸ τὸ ζήτημα εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τέλους νὰ λυθῇ καὶ νὰ λυθῇ μόνον διὰ νομοθετικῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας τάχιστα νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ. Διότι ἐὰν τὰ σχολεῖα τῆς Ἀττικῆς, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, εἶναι κενά, δύνασθε νὰ φαντασθῆτε τώρα τὰ σχολεῖα τῶν ἐπαρχιῶν. Διότι αἱ Ἀθῆναι καὶ ἡ Ἀττικὴ κατήντησαν ὑδροκέφαλος, ὁ ὁποῖος συνεκέντρωσεν ὅλους τοὺς λειτουργοὺς τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Τὶ δὲ συμβαίνει εἰς ὅλην τὴν ἄλλην Ἑλλάδα; Ὅλα τὰ σχολεῖα εἶναι κενά. Εἶναι δὲ ἀδύνατον, καὶ τονίζω τὸ πρᾶγμα, ἐὰν δὲν διορθωθῶσιν ἐκεῖνοι οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι κωλύουσιν ὅλους τοὺς τελειοφοίτους τῶν Γυμνασίων νὰ σπουδάζωσι εἰς τὰς οἰκείας σχολάς, νὰ ἐξέλθωσιν διδάσκαλοι, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν σχολεῖα μετὰ πενταετίαν. Τὸ τονίζω καὶ πάλιν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ἐν γένει τὴν κατάστασιν καὶ νὰ διορθώσῃ τὰς ἀτελείας τοῦ νόμου, τὰς ὁποίας ἀπὸ πέρυσιν ὑπέδειξα. Ὀρθότερον εἶναι νὰ συγκαλέσῃ μίαν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ λειτουργοὺς τῆς ἐκπαιδεύσεως οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τοὺς νόμους, διότι πολλοὶ νόμοι εἶναι ἄγνωστοι.

§23Χ. ΚΑΡΡΑΣ. Ὑπάρχουν καθηγηταὶ ὑπηρετοῦντες εἰς ἰδιωτικὰ σχολεῖα ἐδῶ εἰς Ἀθήνας καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ πλεονέκτημα νὰ προσμετρᾶται ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας των εἰς σύνταξιν καὶ οἱ ὁποῖοι, ὅταν τοὺς στείλῃ τὸ Ὑπουργεῖον εἰς ἐπαρχίαν δὲν μεταβαίνουσι, προτιμῶσι δὲ νὰ πέρνωσι μισθὸν εἰς ἰδιωτικὰ σχολεῖα καὶ νὰ προσμετρᾶται ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας των αὐτὸς εἰς τὰ ἰδιωτικὰ σχολεῖα ὡς χρόνος συντάξεως. Θὰ παρακαλέσω κ. Ὑπουργέ, τὸ προνόμιον αὐτὸ νὰ τὸ ἀπορρίψητε, διότι ὅλα τὰ σχολεῖα τῶν ἐπαρχιῶν μέσουσιν ἄνευ διδασκάλων.

§24Κ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Χθὲς ὡμολόγησα καὶ ἐγὼ ὅτι εἶναι πολλαὶ θέσεις σχολείων κενῶν. Κύριον μέλημά μου, κύριοι, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου ἦτο νὰ πληρώσω τὰς θέσεις ταύτας. Ἀλλ’ εἶναι ἔργον οὐχὶ εὔκολον, ἀλλὰ δυσχερέστατον, διότι λείπει ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ διότι διάφοροι διδάσκαλοι ἔχουν τὴν ἀξίωσιν νὰ μένουν εἰς τὰς Ἀθήνας. Προτιμοῦν δὲ νὰ μὴ ὑπάγουν εἰς τὰς θέσεις των εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ νὰ παραιτηθοῦν, διότι εἰσέρχονται εἰς τὰς διαφόρους Τραπέζας, καὶ εἰς τὰς διαφόρους ἰδιωτικὰς ἑταιρείας καὶ ἐργάζονται λαμβάνοντες μεγαλύτερον μισθόν. Λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη συνολικῆς τῶν νόμων ἐξετάσεως. Ἐγὼ κύριοι, ἐξέλεξα τρεῖς–τέσσαρας ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰδικοὶ καὶ γνωρίζουν τοὺς νόμους καὶ τοὺς παρεκάλεσα, ἐξετάζοντες ὅλας τὰς περιπτώσεις, νὰ συντάξωσι εἰδικὸν νομοσχέδιον.

§25Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πράγματι προσμετρᾶται ὁ χρόνος τῆς ἰδιωτικῆς ὑπηρεσίας;

§26Κ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ προσμετρῶνται καὶ τὰ ἔτη τῆς φοιτήσεως εἰς τὸ Πανεπιστήμιον.

§27Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι διὰ τοὺς καθηγητὰς μόνον εἶναι καὶ δι’ ἄλλα ἐπαγγέλματα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σπηλιόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀλευροβιομηχάνων Ὀλυμπίας.

§29Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀλευροβιομήχανοι, κ. Πρόεδρε, Ὀλυμπίας δι’ ἀναφορᾶς των, τὴν ὁποίαν ἔχω ἀνὰ χεῖρας, παραπονοῦνται ὅτι ἔχοντες ἀπὸ μακροῦ ἐν ἀπραξίᾳ τοὺς ἀτμομύλους των ἀπετάθησαν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ζητοῦντες παρ’ αὐτοῦ σῖτον, ἀλλ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠρνήθη μὲν εἰς αὐτοὺς τὴν παροχὴν σίτου, ἀλλὰ τοῖς εἶπεν ὅτι σᾶς δίνω, οὐχὶ μίαν καὶ τριανταπέντε τὴν ὀκᾶν, ὅπως δίδω τοῦτον εἰς τοὺς ἀτμομύλους Ἀθηνῶν, Θεσσαλονίκης, Πατρῶν καὶ δὲν ἐξεύρω ποῦ ἀλλοῦ, διότι οἱ μῦλοι αὐτοὶ παρέχουσι καὶ λευκὰ ἄλευρα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα κερδίζει τὸ κράτος 50 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, διὰ τοῦ ὁποίου κατορθώνει ὥστε τὸ Κράτος νὰ ἐλαττώνῃ τὴν προσγενομένην εἰς αὐτοὺς ζημίαν κατὰ τὸ ἥμισυ, ἤτοι ἀπὸ 25 ἑκατομμύρια εἰς 12½ ἑκατομμύρια, ἀλλὰ θὰ σᾶς δώσω σῖτον πρὸς μίαν καὶ 75 τὴν ὀκᾶν ὅπως μοῦ κοστίζει. Ἀλλ’ εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἀλευροβιομήχανοι νὰ ἀγοράσουν τὸν σῖτον πρὸς μίαν καὶ 75, διὰ τὸν λόγον ὅτι τὰ ἄλευρα, τὰ ὁποῖα πωλοῦνται ἀπὸ τοὺς ἀτμομύλους τοὺς προνομιούχους κοστίζουν μίαν ἑβδομήντα πέντε. Ἑπομένως προφανῶς θὰ ἐζημιοῦντο ἄν ἠγόραζον. Ἀλλ’ ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει καὶ ὀφείλει νὰ ἔχῃ καθῆκον νὰ μεριμνᾷ διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ νὰ μεριμνᾷ, ὥστε νὰ ἐλαττώνῃ τὴν ζημίαν τοῦ Κράτους, ἔχει κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ τὸ ἑξῆς καθῆκον: νὰ φροντίζῃ ὥστε ἡ προσπάθεια αὐτὴ νὰ μὴ γίνηται ἐπὶ ζημίᾳ ἤ μᾶλλον οὐχὶ ἁπλῶς ἐπὶ ζημίᾳ ἀλλ’ ἐπὶ καταστροφῇ ἀτόμων, ἐπὶ καταστροφῇ μιᾶς ὁμάδος ἀτόμων, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ οἰκονομικὴν δύναμιν ἰσχυρὰν διὰ τὴν Χώραν. Ἡ εὐθύτης καὶ ἡ εἰλικρίνεια ἀπαιτεῖ ὅπως ἡ λύσις τοῦ ζητήματος καὶ ὁ συμβιβασμὸς αὐτοῦ γίνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν καλλίτερον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπ’ ἐσχάτων μᾶς ἐσυνήθισε μὲ ἐκπλήξεις ἐξόχως σπουδαίας καὶ ὑπερόχους εἶναι δυνατὸν νὰ θελήσῃ νὰ ἐξεύρῃ λύσιν συμβιβάζουσαν τὰ διεστῶτα καὶ ἐναρμονίζουσαν τὰ συγκρουόμενα συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἀλευροβιομηχάνων τῶν ἐπαρχιῶν. Ἀλλ’ ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει τὸν καιρὸν ἤ δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ ἐξεύρῃ λύσιν τινὰ τότε ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Συνέλευσις νὰ εἴπω εἰς αὐτὴν καὶ νὰ ὑποδείξω δύο προχείρους λύσεις. Ἡ μία εἶναι νὰ στείλῃ εἰς τὸν διάβολον τὸν δολοφόνον αὐτῶν τῶν πολιτῶν καὶ πολιτευομένων τῆς Ἑλλάδος, τὸ λεγόμενον Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐγέννησε τὴν ἀκατάσχετον ροπὴν καὶ τάσιν εἰς μερίδα τινὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, οὐ μόνον πρὸς αἰσχροκέρδειαν, ἀλλὰ πρὸς τὸ κλέπτειν. Καὶ ἡ ἄλλη εἶναι νὰ δώσῃ σῖτον καὶ εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους τῆς ὑπαίθρου χώρας καὶ νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ παράγωσι λευκὰ ἄλευρα χάριν τῆς ἰσότητος. Καὶ διὰ νὰ προλάβω τὴν ἀντίρρησιν, τὴν ὁποίαν θὰ μοῦ προέβαλε τυχὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν ἔχει ὑπαλλήλους διὰ νὰ ἐλέγχῃ τοὺς ἀτμομύλους, οἱ ὁποῖοι θὰ παράγουν αὐτὰ τὰ ἄλευρα τὰ λευκά, ὀφείλω νὰ τοῦ ὑπομνήσω ὅτι ἔχει ὑπαλλήλους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὑπαλλήλους. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ σταματήσῃ.

§30Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἑνώνω καὶ ἐγὼ τὰς συστάσεις μου εἰς τὰς τοῦ κ. συναδέλφου.

§31Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον ὁ ὁποῖος ἔχει ὑποβάλει τὴν ἐπερώτησιν, διότι τὸ θέμα εἶναι σπουδαῖον, νὰ ἀναβληθῇ. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος ἐπιμένει θὰ τοῦ ἀπαντήσω τώρα. Ἐὰν πρόκειται περὶ καταργήσεως τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ θὰ ἤμην πρῶτος ἐγώ, ὁ ὁποῖος θὰ ἐδεχόμην τοῦτο, ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἐδέχετο τοῦτο, διότι νομίζω ὅτι δὲν ἐξυπηρετεῖται διὰ τοῦ Ὑπουργείου αὐτοῦ τὸ συμφέρον τῆς Χώρας.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γούναρης (Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης), ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: αʹ) «Περὶ ἐγκρίσεως τῆς γενομένης δαπάνης διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ἐν Ναυπλίῳ Δικαστικοῦ Μεγάρου». βʹ) «Περὶ ἐγκρίσεως τῆς γενομένης δαπάνης διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν καταστημάτων Ἐφετείου καὶ Εἰρηνοδικείου Θεσσαλονίκης». γʹ) «Περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης δραχ. 46.000 διὰ τὴν κατασκευὴν περιτειχίσματος, ἀποχωρητηρίων καὶ τῶν πεζοδρομίων τοῦ Δικαστικοῦ Μεγάρου Κοζάνης». δʹ) «Περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ συμπλήρωσιν τοῦ δικαστικοῦ καταστήματος Βερροίας», καὶ εʹ) «Περὶ συστάσεως Ἐπιτροπείας πρὸς σύνταξιν δικαστικοῦ κώδικος περὶ δικηγόρων».

§33ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον, κ. Πρόεδρε, τὸ τελευταῖον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον;

§35ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξ. Στρατηγὸς (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1708 περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ρυμοτομίας ἐν τῷ ἀποτεφρωθέντι τμήματι τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης».

§37Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρετηρήθη τελευταίως ὅτι ἐξέλειπον τελείως τὰ χάλκινα δεκάλεπτα καὶ πεντάλεπτα καὶ τοῦτο διότι ἡ ἀξία των ἡ πραγματικὴ ὑπερέβη τὴν ὀνομαστικήν των ἀξίαν. Τοιοῦτόν τι παρετηρήθη καὶ ἄλλοτε ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία καὶ εἶχε ἑτοιμάσει δεκάλεπτα χάρτινα, καὶ εἰσηγήθη νόμον περὶ αὐτοῦ. Κατὰ τὸν νόμον ὅμως ἐκεῖνον τὰ χάρτινα ἐκεῖνα κέρματα δὲν ἠδύναντο νὰ κυκλοφορήσωσι παρὰ μόνον εἰς τὰς Νέας Χώρας. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται προσωρινῶς, ἐὰν ἡ Συνέλευσις τὸ ἀποφασίσῃ καὶ εἰς τὴν Π. Ἑλλάδα.

§38ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ γίνωσι κέρματα ἀπὸ ἀλουμίνιον.

§39Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ ἀλουμίνιον, δὲν δύνανται νὰ κατασκευασθῶσι, διότι θὰ ἀπαιτηθῇ μεγάλη δαπάνη. Ἕτερον νομοσχέδιον ὑποβάλλω «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως ἀπὸ 21 Ὀκτωβρίου 1921 μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, περὶ χορηγήσεως δανείων εἰς φερεγγύους κατοίκους τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης, μονίμους ἐν αὐτῇ ἐγκατεστημένους, μέχρι τοῦ ποσοῦ 3.000.000, ὑπὲρ τῆς γεωργίας». Τρίτον νομοσχέδιον ὑποβάλλω «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους 2160 καὶ 2565 τοῦ 1920 ἀποζημίωσιν καπνεργατῶν».

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ περὶ χαρτίνων κερμάτων;

§41ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Κηρυχθέντος τοῦ νομοσχεδίου κατεπείγοντος ψηφίζεται τοῦτο κατ’ ἀρχήν).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων περιφερείας ἐνοριακοῦ ναοῦ Βρυακίας ὁ κ. Πετρακάκος ἔχει τὸν λόγον.

§43Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, κ. Πρόεδρε, καθὼς καὶ ἐπὶ τῆς ἑπομένης ὑπ’ ἀριθ. 8, κατοίκων Ταράψης Λακεδαίμονος, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ λάβῃ πρόνοιαν, πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων αἰτήσεών των.

§44Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αἱ Κοινότητες αὗται ζητοῦσι τὴν ἐγκατάστασιν τηλεφώνου. Ὁμολογουμένως αἱ διὰ τηλεφώνου συγκοινωνίαι δὲν εἶναι πολλαί, ἀλλὰ τοῦτο προέρχεται, διότι πρὸς ἐγκατάστασιν γραμμῶν τηλεφωνικῶν ἀπαιτεῖται ὑπερβολικὴ δαπάνη. Ἐπειδὴ δὲ ὑπάρχουσι γραμμαὶ τηλεφωνικαὶ ἀπὸ τὰς ὁποίας οὐδὲν εἰσπράττεται, θέλω εἰσαγάγει νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ὑποχρεοῦται πᾶσα Κοινότης ἐπιθυμοῦσα τὴν ἐγκατάστασιν τηλεφώνου, νὰ καταβάλῃ καὶ τὰς δαπάνας.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Κ. Ζούμπου, ὁ κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§46Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὸν Κ. Ζούμπον, ἀνάπηρον πολέμου, καὶ θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ λάβωσι ὑπ’ ὄψιν ταύτην. Τὸν κ. Πρόεδρον, παρακαλῶ νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τοὺς Ὑπουργούς.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν γεωργῶν, Στειρίου, Λεβαδείας τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσουκαλᾶς.

§48Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς γεωργῶν τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας, οἱ ὁποῖοι ἀξιοῦσι τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων τῆς Μονῆς Ὁσίου Λουκᾶ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ μεριμνήσῃ πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων αἰτημάτων τῶν γεωργῶν αὐτῶν.

§49Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ νὰ μοὶ σταλῇ ἡ ἀναφορά, κ. Πρόεδρε.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Δροσόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§51Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παναγιώτου.

§53Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐπίσης, κ. Πρόεδρε.

§54Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Καὶ ἡμεῖς, κ. Πρόεδρε, συνιστῶμεν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κρεμέζης περὶ ἐπαγγελματιῶν Πειραιῶς.

§56Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφοράν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κουλάνδρου ἐπὶ ἀναφορᾶς Κτηματικοῦ Συνδέσμου Θεσσαλονίκης.

§58Ν. ΚΟΥΛΑΝΔΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορά, παρακαλῶ, νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οὐχὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Πρόκειται περὶ τῆς ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς οἰκοδομικῶν ὑλῶν δι’ ἀνοικοδόμησιν τῆς Θεσσαλονίκης. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς μᾶς εἶχεν ὑποσχεθῆ ὅτι ἤθελεν εἰσαγάγει νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ εἰσήγοντο ἀτελῶς τὰ εἴδη αὐτά. Δυστυχῶς μέχρι σήμερον τοῦτο κατέστη ἀδύνατον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, διότι ἄλλως κινδινεύομεν νὰ ἔχωμεν τὴν Θεσσαλονίκην πάντοτε ἀνοικοδόμητον.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαζαχαρίου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§60Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι, κ. Πρόεδρε, παρὰ νὰ συστήσω εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πείσῃ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ δεχθῇ νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σιακῆς.

§62ΑΒΡΑΑΜ ΙΣΑΑΚ ΣΙΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀτελείας τῶν οἰκοδομησίμων ὑλῶν διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Θεσσαλονίκης ὑπάρχει κάποιος νόμος παλαιός, ὁ ὁποῖος τὸ προβλέπει καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰ δυνατόν, νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ διότι εἶναι ἀδύνατον ἄλλως νὰ γίνῃ ἡ ἀνοικοδόμησις. Μάλιστα δι’ αὐτὸ ἔχομεν κάμει καὶ πρότασιν, τὴν ὁποίαν κατεθέσαμεν εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τὴν φέρῃ τὸ ταχύτερον πρὸς συζήτησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὴν υἱοθετήσῃ.

§63Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀπαγορεύεται.

§64ΑΒΡΑΑΜ ΙΣΑΑΚ ΣΙΑΚΗΣ. Δυνατὸν νὰ ἀπαγορεύεται, κ. Ὑπουργέ, ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη τὸ ἀπαιτεῖ.

§65Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι τόσον σοβαρὸν τὸ ζήτημα, ὥστε θὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἀπάντησιν, διότι ἐγένοντο παραστάσεις εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι ὑπάρχει προηγούμενος νόμος ἐπὶ Βενιζέλου ψηφισθείς, καὶ σήμερον ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης περιμένει κάτι τι ἐκ τοῦ νόμου τούτου, καὶ αὐτὸ τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον ἔχει, μᾶς στερεῖται σήμερον. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ ἄν ὑπάρχουν τόσον σοβαροὶ λόγοι, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἡ παραχώρησις αὐτή, τὴν ὁποίαν ζητοῦν ἀπὸ πολλοῦ οἱ κάτοικοι. Ἡ Τελωνειακὴ ὑπηρεσία τῆς Θεσσαλονίκης τοὐλάχιστον διεβεβαίωσεν ὅτι ὑπάρχει τρόπος νὰ μὴ γίνουν καταχρήσεις, ἄν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ δοθῇ ἀτέλεια εἰς τὰ ὑλικά.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κρεμέζης ἐπὶ ἀναφορᾶς Συνομοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν τῆς Ἑλλάδος.

§67Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, κ. Πρόεδρε, ἀφορᾷ τὸν Πειραιᾶ καὶ παρακαλῶ νὰ μελετηθῇ σοβαρῶς καὶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρίτσας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ.

§69Ν. ΚΡΙΤΣΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς.

§71Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Παρακαλῶ ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σχοινᾶς διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν περὶ διακανονισμοῦ τῆς ἀρχαιότητος τῶν ἐπανελθόντων ἐξ ἀποτάξεως ἀεροπόρων τοῦ Ναυτικοῦ.

§73Γ. ΣΧΟΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐγγράφως.

§74Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε· ἐπειδὴ ὑπάρχει σχετικὴ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία δὲν συνεζητήθη προχθές, νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ τὸ ἄτοπον.

§75Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Παρατείνεται πολὺ τὸ ἀδίκημα, κ. Ὑπουργέ, ἐπὶ 28 μῆνας τώρα.

§76Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἐξετάσω τὸ πρᾶγμα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως, εἰς τὴν ὁποίαν μοὶ ἐπέστησε τὴν προσοχὴν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἄν τοὐτέστιν εἶνε δυνατὸν νὰ περιληφθῶσιν οἱ ἀδικηθέντες.

§77Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι θὰ εἶνε δυνατόν, κ. Ὑπουργέ.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κώνστας διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν.....

§79Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν ἐγγράφως.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἀναβάλλονται.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ

ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ὁ κ. Δροσόπουλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§81Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναδηφῶν τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν βλέπω ὅτι τὰ νομοσχέδια δὲν ἀναγράφονται κατὰ σειρὰν εἰς τὰς διαφόρους ἡμέρας. Δὲν γνωρίζω ποῖοι λόγοι ἐπιβάλλουσι τὴν μεταβολὴν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἀλλὰ παρουσιάζεται καὶ ἕν ἄλλο ἄτοπον, ἐνῷ παρασκευάζεται εἷς πληρεξούσιος διὰ νὰ ὁμιλήσῃ περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὴν ἀρχὴν ἀναγεγραμμένον, αἴφνης βλέπει τοῦτο ἀναγεγραμμένον εἰς τὸ τέλος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει χθὲς ἐφαίνετο ἀναγεγραμμένον ἕν νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὁποίου ἄλλοτε ἐζήτησα τὴν ἐπέμβασιν τοῦ κ. Προέδρου, εἶναι τὸ νομοσχέδιον «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2644 τῆς 8ης Αὐγούστου 1921 περὶ ἀποκαταστάσεως ἀξιωματικῶν ἐν τῇ σειρᾷ ἀρχαιότητος». Χθὲς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἦτο δωδέκατον, σήμερον φέρει τὸν ἀριθμὸν 53. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ ἀπὸ χθὲς ἕως σήμερον κατῆλθε τόσον πολύ. Ἐὰν εἶναι ἐπειγούσης σημασίας ὀφείλει νὰ ψηφισθῇ, ἐὰν δὲν εἶναι τότε ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὸ τέλος. Ἐν τούτοις ἂν καὶ φαίνεται ὅτι πρόκειται τὸ νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ εἰς βʹ συζήτησιν, δὲν ἠξεύρω πῶς ἐψηφίσθη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, διότι αὐτὸ εἶχε παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ὁποία οὐδεμίαν ἀπόφασιν ἐξήνεγκεν ἐπ’ αὐτοῦ. Βλέπομεν σήμερον ὅτι ἐψηφίσθη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, φαίνεται δὲ ὅτι εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 24 Μαρτίου ἐψηφίσθη ἐν στιγμῇ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε δηλώσει ὅτι θὰ διακοπῇ ἡ Συνεδρίασις. Πῶς ἐψηφίσθη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν καὶ ἄνευ συζητήσεως βεβαίως δὲν τὸ γνωρίζω. Τὸ τοιοῦτον ἤθελε νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν, καθ’ ἣν στιγμὴν εἶχε λυθῆ ἡ συνεδρίασις καὶ ἐξερχόμεθα, ὁ κ. γραμματεὺς ἤρχισε νὰ ἀναγινώσκῃ τὰ ἄρθρα ἐπιτροχάδην τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπενέβην καὶ ἐζήτησα τὴν ματαίωσιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι σοβαρώτατον διότι ἀφορᾷ τὴν θέσιν τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν ἐν τῷ στρατεύματι. Νομίζω ὅτι ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει παραπέμψει εἰς Ἐπιτροπήν....

§82Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἔχω λάβει τίποτε.

§83Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ παρακαλέσω ἐὰν εἶναι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τότε νὰ συνέλθῃ ἡ ἐπιτροπή, ἐὰν δὲν εἶναι νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§84Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὅλα τὰ στρατιωτικὰ ἔχουσι παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν.

§85Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ σεβαστὸς ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος κ. Μομφερρᾶτος, ὑπέβαλε ψήφισμα «περὶ ἀκυρώσεως τῆς ποινικῆς διαδικασίας τῶν Ὑπουργείων Λάμπρου καὶ Σκουλούδη». Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν Ἑλληνισμὸν ὑπὸ ποῖον πνεῦμα ἐγένετο ἡ καταδίωξις. Νομίζω ὅτι ἀντιπροσωπεύω ὁλόκληρον τὴν Συνέλευσιν ἐὰν ζητήσω νὰ προταχθῇ τὸ ψήφισμα αὐτὸ ἀπόψε καὶ νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ἀλεξανδρόπουλος ζητεῖ νὰ προταχθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Μομφερράτου τὸ ἀφορὸν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης καὶ τὴν παραπομπὴν εἰς εἰδικὸν δικαστήριον τῶν μελῶν τῶν κυβερνήσεων Σκουλούδη καὶ Λάμπρου. Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§87ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§89Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι ἀνάγκη νὰ συνεννοώμεθα. Ἀκριβῶς τῇ 2 καὶ ¼ μ.μ. ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν μου ὁ κλητὴρ τῆς Βουλῆς, καὶ ἔφερεν τὰ νομοσχέδια ἄνευ Ἡμερησίας Διατάξεως.

§90ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἰς ὅλους. Εἰς ὅλους.

§91Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τοῦτο ὑποθέτω συνέβη εἰς ὅλους, Τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἐζήτησα καὶ μοὶ ἔδωκαν καθ’ ἣν ὥραν εἰσερχόμην εἰς τὸ Βουλευτήριον. Ἐὰν ἡ Ἡμερησία Διάταξις δὲν εἶχε μεταβολὴν περὶ τὴν σειρὰν τῶν ἀριθμῶν, τὸ πρᾶγμα τέλος πάντων δὲν ἤθελεν εἶσθαι σπουδαῖον, διότι ἡμεῖς ἐταξινομήσαμεν τὰ νομοσχέδια ἐπὶ τῇ βάσει τῆς χθεσινῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, χθὲς δὲ δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ποσῶς. Ἐν τούτοις σήμερον ἡ Ἡμερησία Διάταξις ἐν τῇ πρώτῃ σελίδι γίνεται ἄνω κάτω. Τίνι τρόπῳ παρακαλῶ νὰ παρακολουθήσωμεν σήμερον τὴν συζήτησιν; Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 5 νομοσχέδιον γίνεται 50, τὸ 6 γίνεται 56, τὸ 11 γίνεται 52, τὸ 12 γίνεται 53, τὸ 7 γίνεται 3, τὸ 8 γίνεται 4 καὶ τὸ 10 γίνεται 8. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τέλος πάντων νὰ παρακολουθῶμεν ἁπλῶς τουλάχιστον τὰ νομοσχέδια, οὐχὶ δὲ νὰ συζητῶμεν αὐτά, διότι τοῦτο εἶναι μέγα αἴτημα, ὅπερ δὲν προβάλλω, πρέπει τουλάχιστον νὰ ἔχωμεν ἀνὰ χεῖρας αὐτὰ καὶ νὰ ἀναγνώσωμεν αὐτὰ καθ’ ἣν ὥραν ἀναγινώσκονται ὑπὸ τοῦ Γραμματέως, ἔστω καὶ ὡς ἀναγινώσκονται ἐπιτροχάδην. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν ταξινομήσει τὰ νομοσχέδια κατ’ αὔξοντα ἀριθμὸν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ποῦ νὰ εὕρω, κ. Πρόεδρε, μεθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν ἀνακατοσοῦραν τὰ νομοσχέδια καὶ τέσσαρα γιαλιὰ ἐὰν ἠδυνάμην νὰ ἔχω, καὶ τέσσαρας χεῖρας, δὲν ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν νὰ κάμω αὐτὴν τὴν ἐργασίαν ἐνταῦθα.

§92Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τέσσαρας ὥρας.

§93Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ τέσσαρας ὥρας. Ἐὰν θέλετε νὰ συζητῶμεν τὰ νομοσχέδια, πρέπει νὰ μὴ μεταβάλλετε ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν σειρὰν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι στερεότυπος ἡ Ἡμερησία Διάταξις.

§95Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν λέγω ὅτι εἶνε στερεότυπος. Παρακαλῶ ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, ἐν τῇ πείρᾳ, ἣν ἀπεκτήσατε ὡς Πρόεδρος, νὰ εὕρετε τρόπον, ὥστε νὰ εὐκολύνετε ἡμᾶς εἰς τὴν παρακολούθησιν τῶν νομοσχεδίων, ἄλλως νὰ κλείσωμεν τὰ χαρτιά μας.

§96Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος, νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ ἡ μέθοδος τοῦ νὰ μὴ συζητῶμεν κατὰ σειρὰν τὰ νομοσχέδια, ἀλλὰ νὰ προτιμῶμεν τὸ 80 ἤ 150. Εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συζήτησις. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ παρακολουθῶσι τὴν συζήτησιν καὶ ἔχουσιν ὄρεξιν νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὴν συζήτησιν εἶναι ἀδύνατον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των, ἐκτὸς ἄν ὑπάρχουν κατεπείγοντα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι πρέπει νὰ προταχθῶσι, τότε νὰ μεταβληθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις, ὄχι ὅμως καὶ κάθε ἡμέραν.

§97Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κ. Πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλλον πρό τινων ἡμερῶν καὶ ἡ ὁποία νομίζω θὰ διευκολύνῃ παρὰ πολὺ τὴν παρακολούθησιν τῶν νομοσχεδίων. Ἕκαστον νομοσχέδιον εὐθὺς ὡς ὑποβάλλεται νὰ λαμβάνῃ ἕνα γνώρισμα, εἴτε ἕνα αὔξοντα ἀριθμόν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον λαμβάνει ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθοῦν οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι τὰ νομοσχέδια.

§98Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ ἡ ἰδέα εἶναι πρακτικὴ ὥστε ὅταν τις ζητῇ ἕνα νομοσχέδιον νὰ εἶναι εὔκολον νὰ τὸ εὑρίσκῃ.

§99Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Καὶ νὰ ἀναγράφεται ὁ ἀριθμὸς ἐν παρενθέσει εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§100Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§101Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν ἀποσόβησιν τῆς συζητήσεως τῶν δωδεκατημορίων πρῶτον νομοσχέδιον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἦτο ὁ μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν. Σήμερον εἰς τὴν σημερινὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἐκατρακύλισεν εἰς 49 διὰ νὰ μεταπέσῃ ἀπὸ ἐκεῖ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας.

§102Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον θὰ γείνῃ.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος «περὶ ἀκυρώσεως τῶν ἀποφάσεων εἰδικῶν δικαστηρίων....».

§104Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλοὶ συνάδελφοι παρεπονέθησαν διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον συντάσσεται ἡ Ἡμερησία Διάταξις καθ’ ἑκάστην, ὑπέδειξαν δὲ τρόπους συνθηκολογήσεως μεταξὺ τῆς Συνελεύσεως καὶ τοῦ Προεδρείου κατὰ τίνα τρόπον δέον νὰ συντάσσεται ἡ Ἡμερησία Διάταξις διὰ νὰ κατορθώνουν νὰ εἶναι ἐνήμεροι οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι κατὰ τὰς συζητήσεις. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Προεδρεῖον δέον νὰ συμμορφωθοῦν πρὸς τὸν Κανονισμόν, τοῦ ὁποίου τὸ σχετικὸν ἄρθρον καθορίζει. (ἀναγινώσκει): «Ὁ Πρόεδρος κηρύττει τὴν ἔναρξιν τῶν συνεδριάσεων, συναινέσει δὲ τῆς Βουλῆς τὸ τέλος αὐτῶν. Ἀπαγγέλλων δὲ τὸ τέλος, προσδιορίζει συγχρόνως, ἐπινεύσει τοῦ Σώματος, τὴν ἡμέραν καὶ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς ἑπομένης. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις ἐκτίθεται εἰς τὴν αἴθουσαν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς». Ἀντὶ ὅλων τῶν προταθέντων τρόπων καὶ μέσων θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον, ὅστις πολὺ σέβεται τὸν Κανονισμόν, νὰ σεβασθῇ τὸν Κανονισμὸν καὶ κατὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ ἡ Ἡμερησία Διάταξις εἰς τὸ ἑξῆς νὰ συντάσσεται καθ’ ὅν τρόπον ὑποδεικνύει τὸ ἄρθρον 20 τοῦ Κανονισμοῦ.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀρθῶς ὁ κ. συνάδελφος ὑπέμνησε τὸ ἄρθρον 20 τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἡ πρακτικὴ τὸ ἄρθρον τοῦτο τὸ ἠχρήστευσε. Διότι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ κατὰ τὴν ὥραν τῆς λύσεως τῆς συνεδριάσεως ἐλάχιστοι πληρεξούσιοι παρίστανται, ἐν θορύβῳ ἐγειρόμενοι συγχρόνως ἵνα ἀναχωρήσουν. Κατ’ ἐκείνην δὲ τὴν στιγμὴν βεβαίως ἄν ὄχι ἀδύνατον, ἀλλὰ παρὰ πολὺ δύσκολον εἶναι νὰ ὑπάρξῃ συνεννόησις περὶ καταρτισμοῦ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν κατὰ κανόνα τὴν καταρτίζει ἡ πλειοψηφία τῆς Συνελεύσεως, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει ἡ Κυβέρνησις. Ἑπομένως οὕτω καθιερώθη πάντοτε νὰ γίνεται καὶ τοῦτο ἐξακολουθεῖ καὶ τώρα. Ἄν ἐπέρχωνται μεταβολαί τινες εἰς τὴν κατ’ ἀριθμὸν κατάταξιν ὡρισμένων νομοσχεδίων τοῦτο συμβαίνει εἴτε διότι παραπέμπονται εἰς τὰς ἐπιτροπάς, εἴτε εἰς ὑποδείξεις τῶν πληρεξουσίων ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει ἀνάγκην νὰ μελετήσῃ εὐρύτερον τὰ νομοσχέδια ἵνα ἄλλας ἐπιφέρῃ τροποποιήσεις ἐπ’ αὐτῶν καὶ διὰ τοῦτο γίνονται τροποποιήσεις ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Ταῦτα εἶναι ἁπλούστατα καὶ ὑποθέτω δὲν εἶναι πρωτοφανῆ.

§106Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σημαίνει ὅτι εἶναι ὀρθόν, ὅτι συμφέρει εἰς τὴν κανονικὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπειδὴ μετὰ τὸ πέρας τῆς συνεδριάσεως ἐπακολουθεῖ ἀταξία. Δικαίωμα τοῦ Προεδρείου εἶναι διὰ τὴν ἀταξίαν νὰ ἐπιβάλλῃ τὸν Κανονισμόν. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ Κανονισμοῦ δὲν θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ ἡ ἀταξία, διότι οἱ κ. κ. συνάδελφοι θὰ γνωρίζουν ὅτι δὲν θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τὴν ἑπομένην νὰ παραπονεθοῦν περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν διατυποῦται ἡ Ἡμερησία Διάταξις. Ἐπιμένω δὲ καὶ νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἐπιμένω διότι ζητῶ ἀναγκαῖόν τι διὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς Συνελεύσεως. Νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 20 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ λαμβάνουν γνῶσιν οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι ἀπὸ τὴν προηγουμένην ἡμέραν, διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ συζητήσουν.

§107Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Νομίζω ὅτι πρακτικώτερον εἶναι διὰ τὴν καλυτέραν παρακολούθησιν τῶν νομοσχεδίων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ἑκάστου νομοσχεδίου εἰσαγομένου παρὰ τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν νὰ λαμβάνῃ ἕνα ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος θὰ μένῃ, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ εἶναι εὔκολον εἰς ἡμᾶς νὰ τὸ εὑρίσκωμεν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ψηφίσματος. Ὁ κ. Α. Μομφερρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§109Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τὸ ψήφισμα ἔχει ὑποβληθῆ πρὸ καιροῦ. Πρόκειται περὶ κατηγορίας τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν γενομένης ὑπὸ τῆς ἀκυρωθείσης καὶ διαλυθείσης Βουλῆς. Τὸ ψήφισμα ἔχει ὑποβληθῆ πρὸ καιροῦ, ἀλλὰ ἐλησμονήθη. Ἤδη ἀναγνωρίζεται καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ, διότι ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑπόληψιν τῶν μεγάλων ἡμῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Κατὰ τὴν διαλυθεῖσαν καὶ ἀναζήσασαν Βουλὴν εἰσήχθη ἡ κατηγορία κατὰ τῶν πολιτικῶν ἡμῶν ἀνδρῶν, τοῦ κ. Σκουλούδη, τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοῦ Λάμπρου καὶ ἄλλων καὶ ἐγένετο δεκτὸν νὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὰ εἰδικὰ δικαστήρια. Δὲν ἀρκεῖ ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, ἀλλὰ δὲν πρέπει οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη σκιὰ κατηγορίας νὰ μείνῃ, διότι εἶναι ἐκκρεμῆ καὶ ἄλλα θέματα ἀναφερόμενα εἰς τὸ ἠθικὸν τῶν ἀνδρῶν τούτων. Διὰ τοῦ ψηφίσματος ζητῶ νὰ ἀκυρωθῇ πᾶσα κατηγορία. Ὁ λόγος δέ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται, εἶναι ὅτι αἱ πράξεις τῆς διαλυθείσης ἐκείνης Βουλῆς ἦσαν ἀπολύτως ἄκυροι, διότι δὲν ἠδύνατο δι’ ἁπλοῦ Διατάγματος νὰ ἀναζήσῃ Βουλή, διότι δὲν εἵλκυε τὰ δικαιώματα καὶ τὴν ζωήν αὐτῆς ἐκ τῆς κυριαρχικῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ συνεπείᾳ ἑνὸς ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος. Κατ’ ἀκολουθίαν ἐγὼ θεωρῶ ὅτι τὸ ψήφισμα πρέπει νὰ γένηται δεκτὸν καὶ νὰ ἀρθῇ πᾶσα κατηγορία.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§111Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διατύπωσιν θὰ ἐπεθύμουν νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ κείμενον τοῦ ψηφίσματος. (Ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐν Ἀθήναις Γʹ Ἐθνικὴ Συνέλευσις λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πᾶσαι αἱ πράξεις τῆς Βουλῆς τῆς Κʹ Περιόδου, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν ποινικὴν δίωξιν καὶ παραπομπὴν τῶν μελῶν τῶν Ὑπουργείων Στεφάνου Σκουλούδη καὶ Σπυρίδωνος Λάμπρου προῆλθον ἐκ Βουλῆς διαλυθείσης ἤδη νομίμως ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ Συντάγματος, ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη μετὰ τὴν πράγματι καὶ οὐχὶ δικαίαν διὰ Β. Διατάγματος, ἀναβίωσίν της δὲν εἶχε πλέον τὴν ἐντολὴν αὐτῆς ἐκ τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἐκ τῆς θελήσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ οὐδεμίαν εἶχε δικαστικὴν δύναμιν καὶ ὅτι αἱ πράξεις αὗται ἦσαν προϊόν πρὸς ἐξόντωσιν τῶν ἀντιπάλων τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ ἐπίρριψιν εὐθυνῶν εἰς ἀνεύθυνον ἀρχήν». Αὐτὸ εἶναι τὸ κείμενον τοῦ ψηφίσματος κατὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μομφερράτου, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι τὸ ψήφισμα πρέπει νὰ διατυπωθῇ κατὰ τρόπον διάφορον. Ἀντὶ τῆς αἰτιολογίας, ἥν ἀναγράφει ὁ κ. συνάδελφος, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναγράψῃ ὅτι παρεβιάσθησαν ὅλαι ἐν γένει αἱ ἀπαιτούμεναι ὑπὸ τοῦ νόμου διατυπώσεις διὰ τὴν δίωξιν καὶ τὴν παραπομπὴν τῶν ἀνωτέρω Ὑπουργῶν. Θὰ ἠδυνάμεθα ἐπίσης νὰ προσθέσωμεν, ὅτι ἀκυροῦνται αἱ ἀνωτέρω πράξεις, ὡς προϊόντα πολιτικοῦ διωγμοῦ. Τὸ διατακτικὸν δὲ τοῦ ψηφίσματος φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «Κηρύσσει ἀκύρους τὰς πράξεις ταύτας, ὡς καὶ τὰς συναφεῖς ἀνακριτικὰς πράξεις καὶ πᾶσαν τὴν συναφῆ διαδικασίαν. Κηρύσσει ἄκυρον τὴν κατηγορίαν καὶ διατάσσει τὴν ὑπὸ πάσης ἁρμοδίας ἀρχῆς ἐκτέλεσιν τοῦ παρόντος». Ἐπὶ πλέον νομίζω, ὅτι ἐπειδὴ συνεπείᾳ τῆς ποινικῆς διώξεως ἐνεργήθησαν καὶ κατασχέσεις ἐπὶ τῶν περιουσιῶν τῶν μελῶν τῶν κυβερνήσεων τούτων εἶναι δὲ ἐνδεχόμενον ἡ ἄμεσος ἄρσις τῶν κατασχέσεων τούτων νὰ προσκόψῃ εἰς στενὴν δικαστικὴν ἀντίληψιν καὶ ἀπαιτήσῃ νέους δικαστικοὺς ἀγῶνας, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ δηλωθῇ ρητῶς ὅτι καὶ κηρύσσει ἄκυρον πᾶσαν κατάσχεσιν ἐνεργηθεῖσαν. Καὶ ἐν ἄλλο ἀκόμη πρέπει νὰ σημειωθῇ, ἤτοι ὅτι πρέπει ν’ ἀποδοθῇ ἡ ὑπὸ τούτου καταβληθεῖσα χρηματικὴ ἐγγύησις διὰ τὴν προσωρινὴν αὐτοῦ ἐκ τῶν φυλακῶν ἀπόλυσιν. Ἑπομένως πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἡ δήλωσις ὅτι διατάσσεται καὶ ἡ ἀπόδοσις τῆς τυχὸν καταβληθείσης ἐγγυήσεως.

§112Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ φυσικὰ περιλαμβάνεται. Μπορεῖ ὅμως νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ἡ τελευταία φράσις «διατάσσει τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ παρόντος κ.τ.λ.». ἐννοεῖ ὡς ἀκύρους τὰς ὑπὸ πάσης ἀρχῆς ἐνεργηθείσας πράξεις κατασχέσεως καὶ λοιπῶν.

§113Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ ψηφίσματος εἶναι ὅτι καὶ καταργοῦνται ὅλαι αἱ ἐπιβληθεῖσαι κατασχέσεις ὡς ἐπίσης ὅτι διατάσσεται αὐτοδικαίως καὶ ἡ ἀπόδοσις τῆς τυχὸν καταβληθείσης ἐγγυήσεως.

§114Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὡς ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως.

§115Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὶ ἐννοεῖτε μὲ τὴν λέξιν «ἀκύρους»;

§116Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὡς μὴ ὑφισταμένας. Τὸ ἄκυρον εἶναι ἀνύπαρκτον.

§117Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ λέξεως, πρόκειται περὶ οὐσίας. Πρέπει νὰ τεθῇ ἄκυροι.

§118Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀκυρότης περιλαμβάνει καὶ τὸ μὴ νομικῶς ὑφιστάμενον.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Μητσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§120Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «θεωρεῖ», τοὐναντίον δὲ νὰ κηρύττῃ ἀκύρους καὶ μὴ οὔσας.

§121Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ λέγω «κηρύσσει ἀκύρους».

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ λέγει.

§123Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε; Αὐτὴ εἶναι ἡ διατύπωσις «κηρύσσει ἀκύρους τὰς πράξεις αὐτάς».

§124Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κ. συνάδελφε, ἐπὶ τούτου ἤθελον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν ὑμῶν. Εἴπατε ὅτι καλὰ εἶναι νὰ προστεθῇ ἡ φρᾶσις ὅτι τὰ γεγονότα ἦσαν προϊόντα πολιτικοῦ διωγμοῦ. Νομίζω ὅτι καὶ πάλιν τιμᾶτε πως τὸν διωγμὸν ὅταν τὸν ἀποκαλῆτε πολιτικὸν διωγμόν. Πολιτικὸς διωγμὸς λέγεται ὁ διωγμὸς ἐκεῖνος ὁ γενόμενος ἐκ μέρους πολιτικῶν κομμάτων πρὸς ἄλληλα. Διότι οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα καὶ δύναται πολιτικὸν κόμμα νὰ προβῇ εἰς διωγμοὺς οἱ ὁποῖοι προβλέπονται ὑπὸ τοῦ Καταστατικοῦ χάρτου. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ τυραννικοῦ διωγμοῦ. Πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Καὶ εἶναι ἀνάγκη ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ὅπως διὰ παντὸς νὰ μὴ φανῇ ὅτι εἶναι τόσον ἐπιφυλακτικὴ εἰς τὸ πλήττειν καὶ ἀποδεικνύειν ὅτι ἐμφορεῖται ὑπὸ τοῦ συναισθήματος τοῦ ὀφειλομένου διὰ πάντα πεπολιτισμένον λαόν, τοῦ ὅτι μεριμνᾷ καὶ σέβεται τὴν δικαιοσύνην. Ἢ ἔχει ἡ Πολιτεία αὐτὴ δικαιοσύνην, ἢ δὲν λέγεται Πολιτεία. Τὸ πρῶτον συστατικὸν τῶν λαῶν εἶναι νὰ ἔχουν τὸ συναίσθημα τοῦ δικαίου, ἐὰν δὲν τὸ ἔχουν δὲν λέγονται λαοί, λέγονται ὁμάδες ἤ ὅ,τι ἄλλο θέλετε. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ εὑρέθημεν εἰς σημεῖον τοιοῦτον ὥστε νὰ τὸ μελετήσωμεν, ἤθελον καὶ πάλιν σᾶς παρακαλέσει νὰ συστήσητε καὶ σεῖς ὅπως καὶ ἐγώ, ἀφοῦ εἶσθε καὶ ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἀναγινώσκετε τὸ κείμενον, νὰ ἀποφευχθῇ ἡ λέξις «πολιτικός», διότι δὲν εἶναι διωγμὸς πολιτικός, ἀλλὰ νὰ τεθῇ ἡ φράσις «διωγμὸς τυραννικός». Λυποῦμαι δέ, διότι τὸ Ἑλληνικὸν ὑβρεολόγιον καὶ ἡ ἑλληνικὴ διάλεκτος δὲν διεμόρφωσαν λέξιν αἰσχροτέραν διὰ νὰ χαρακτηρίσωμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴδομεν ἡμεῖς.

§125Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πᾶς διωγμὸς δὲν μπορεῖ παρὰ τυραννικὸς νὰ εἶναι.

§126Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, εἶναι καὶ ὁ ἐκ πλάνης διωγμός. Δὲν εἶναι ὅμως ἁπλοῦς διωγμὸς ὁ ἐγκατασταθεὶς διὰ τῶν ὅπλων τῶν ξένων καὶ κυβερνήσας τὸν τόπον ἐν ὀνόματι μέλλοντος Συντάγματος. Λοιπόν, ἐν ὀνόματι τοῦ φαινομένου τούτου ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως διὰ νὰ ἀποφευχθοῦν λεπτότητες, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν ἀδυναμίαν, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν ἔλλειψιν πεποιθήσεως καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν ἀναξιότητα.

§127Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ ψηφίσματι ὑπάρχει καὶ ὁ λόγος τῆς καταδιώξεως, ὅτι ἐγένετο χάριν ἐξοντώσεως τῶν πολιτικῶν τούτων ἀνδρῶν. Ὁ κ. Μητσόπουλος νομίζει ὅτι ἀνεκάλυψε τὸν λόγον ὅτι ἔγινε χάριν τυραννικοῦ διωγμοῦ. Αὐτὸ ὑπονοεῖται εἰς τὸ ψήφισμα. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἡ φρᾶσις αὐτή.

§128Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ θὰ γεννηθοῦν διάφοροι γνῶμαι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διατύπωσιν, θὰ κατέληγον εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ κηρύξωμεν ἀκύρους ὅλας ἐκείνας τὰς πράξεις, διότι εἴτε πρόκειται περὶ διωγμοῦ τυραννικοῦ, εἴτε πολιτικοῦ, εἴτε ἐξοντωτικοῦ, πάντως πρόκειται περὶ διωγμοῦ. Ἑπομένως νὰ παραβλέψωμεν τὸν λόγον αὐτὸν καὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν πιθανότητα.

§129Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ σώζεται οὐδὲ ἡ σκιὰ τῆς κατηγορίας αὐτῆς.

§130Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις πρέπει νὰ ἀπασχοληθῇ ἔτι ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἁπλούστατα τὸ παρὸν εἶναι ἓν ψήφισμα τυπικὸν ὅτι δὲν ὑπάρχει κατηγορία, ἐφ’ ὅσον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς ψήφου του τῆς 1ης Νοεμβρίου ἔθεσε τὰ ζητήματα εἰς τὴν θέσιν των. Οὐσιαστικὴ δίωξις δὲν ὑπάρχει, πρόκειται περὶ τυπικῆς. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι πᾶσα συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ περιποιεῖ τιμὴν εἰς τοὺς συντάξαντας τὴν παραπομπὴν εἰς εἰδικὸν Δικαστήριον, δὲν τιμᾷ δὲ οὐδόλως τὴν Συνέλευσιν.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§132Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ ὑπενθυμίσωμεν τὰ λαβόντα χώραν τότε. Ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Βενιζέλου, καὶ διὰ Β. Διατάγματος ἐπανέφερεν εἰς τὴν ζωὴν Βουλὴν διαλυθεῖσαν. Ἡ Βουλὴ ἐκείνη προέβη εἰς τὴν ἔγερσιν κατηγορίας κατὰ τῶν δύο Κυβερνήσεων. Πρὸς ἄσκησιν τῆς διαδικασίας τοῦ νόμου περὶ τῆς εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν ἐκληρώθη τὸ εἰδικὸν Δικαστήριον. Ἡ κλήρωσις τοῦ Δικαστηρίου ἐξ ὑπαρχῆς ἦν ἀνύπαρκτος, μὴ οὖσα, διότι ἡ Βουλή, ἥτις προέβη εἰς τὴν κλήρωσιν τοῦ Δικαστηρίου καθ’ ἡμᾶς καὶ κατὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ λαοῦ τῆς 1ης Νοεμβρίου ἦτο μὴ οὖσα, ἀνύπαρκτος, ἀνύπαρκτος δὲ Βουλὴ προέβη εἰς τὴν κλήρωσιν εἰδικοῦ Δικαστηρίου, ὅπερ ἀπετελέσθη ἐκ μελῶν, ἐναντίον τοῦ Συντάγματος λαβόντων μέρος εἰς τὸ Δικαστήριον ἐκεῖνο. Διότι πρῶτον μὲν τὸ Δικαστήριον ἐκεῖνο προῆλθεν παρὰ Βουλῆς, μὴ ὑπαρχούσης, δεύτερον δὲ συνήδρευσαν εἰς τὸ Δικαστήριον ἐκεῖνο μέλη, ἅτινα δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ συνεδρεύσωσιν, ἀπεκλείσθησαν δὲ οἱ κατὰ νόμον καὶ κατὰ Σύνταγμα Ἀρεοπαγῖται καὶ Ἐφέται. Καταβιβάζομεν λοιπὸν τὸ ζήτημα, καὶ δὲν εὑρισκόμεθα ἐν τῇ ἱστορικῇ ἀληθείᾳ, ὅταν λέγωμεν, ὅτι κηρύσσομεν τὰς πράξεις ἐκείνας ἀκύρους. Δὲν εἶναι αἱ πράξεις ἐκεῖναι ἄκυροι, εἶναι πράξεις μὴ ὑπάρχουσαι, ὑπάρχει δὲ μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ ἀκυρότητος καὶ ἀνυπαρξίας. Τὸ νὰ κηρύσσωμεν τὰς πράξεις ἀκύρους εἶναι, ὅτι ἀναγνωρίζομεν ὅλην τὴν ἀντισυνταγματικότητα, ἥτις τότε κατέκλυσεν τὴν Ἑλλάδα, διότι ἀκύρους πράξεις δύναται νὰ καταρτίσῃ καὶ νόμιμον σῶμα. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ἀκύρων πράξεων, διότι τοῦτο εἶναι ἀναίρεσις τῆς ἱστορικῆς ἀληθείας, ἀλλὰ περὶ πράξεων μὴ ὑπαρχουσῶν, τὸ ψήφισμα δὲ πρέπει νὰ τροπολογηθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἱστορικῆς ἀληθείας, ἡ δὲ ἱστορικὴ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκείνη δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ παρ’ ἡμῶν ὡς ὑπάρχουσα, οὔτε ἡ κλήρωσις τοῦ Δικαστηρίου ὡς ὑπάρχουσα, οὔτε αἱ ἀποφάσεις, ἃς ἔλαβον ἐκεῖνοι, καὶ αἱ διαδικασίαι ὅλαι δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ὑπάρχουσαι. Δὲν γνωρίζω πῶς πρέπει νὰ διατυπώσητε κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην τὸ ψήφισμα, ἴσως εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναβάλητε τὸ ζήτημα εἰς ἑπομένην συνεδρίασιν. Ἐὰν ὅμως δὲν πρόκειται νὰ ἀναβληθῇ, καὶ πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ λάβητε ἀπόφασιν, ἡ λέξις «ἄκυρος» πρέπει νὰ λείψῃ. Ἡ οὐσία εἶναι ὅτι ἡ Συνέλευσις τῆς 1ης Νοεμβρίου θεωρεῖ ὡς μὴ οὖσαν τὴν Βουλὴν ἐκείνην, τὴν ἀποθανοῦσαν καὶ ἀναζήσασαν, θεωρεῖ ὡς μὴ οὔσας τὰς πράξεις αὐτῆς, ὡς οὐδέποτε λαβούσας χώραν.

§133Κ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἀκύρου καὶ τοῦ μὴ ὑπάρχοντος.

§134Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τεθῇ ἄκυροι καὶ μὴ ὑπάρχουσαι.

§135Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, ὅπερ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, διότι δυνατὸν νόμιμος Ἀρχὴ νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἄκυρον. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν προσβάλλω τὴν ἀπόφασιν, προσβάλλω, τὴν ἀρχήν. Δύναται δικαστήριον νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν, ἥτις νὰ εἶναι ἄκυρος, διότι π.χ. δὲν φέρει τὴν ὑπογραφὴν ὅλων τῶν λαβόντων μέρος δικαστῶν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νομίμου πράξεως. Ἐὰν θέλετε νὰ θέσητε καὶ τὴν λέξιν ἄκυρος, ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι ἡμεῖς θεωροῦμεν πάντα τὰ τότε γενόμενα ὡς μὴ λαβόντα χώραν, ὡς μὴ ὄντα, ἔστω προσθέτως καὶ ἄκυρα.

§136Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ, κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι, ἐὰν θεωρήσωμεν τὴν Βουλὴν τὴν ἀναστᾶσαν, τῆς 31 Μαΐου, ὡς μὴ οὖσαν, ἐρωτῶ τοὺς νομομαθεῖς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Τὰ ἐκ τῆς Βουλῆς ἐκείνης προκύψαντα θὰ τὰ θεωρήσωμεν ὡς ὑπάρχοντα ἤ οὔ; Τὸ ζήτημα ἀπὸ θεωρητικῆς ἀπόψεως ἠμπορεῖ νὰ μὲ εὕρῃ σύμφωνον, ἀλλά, παρακαλῶ ἐγὼ ὡς μὴ νομομαθὴς ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω τὰ φῶτα τῶν νομομαθῶν, ἵνα μὴ ἐκ μιᾶς λέξεως, μιᾶς φράσεως ἑνὸς παρεμπίπτοντος ζητήματος γεννηθῇ κανὲν ζήτημα πολὺ σπουδαῖον διὰ τὰ ἐκπηγάσαντα ἐκ τῆς Βουλῆς ἐκείνης.

§137Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα, ὅπερ τίθησιν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος καὶ ἄλλοτε συνεζητήθη. Καὶ δὲν συνεζητήθη πρῶτον ἐνταῦθα καὶ κατὰ τοὺς νεωτέρους χρόνους· συνεζητήθη καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν ἀρχαίων Ρωμαίων. Ἐκεῖ συνέπεσέ ποτε νὰ ἐκλεχθῇ Ὕπατός τις, φέρων τὸ ὄνομα Φίλιππος Barbarius, ἀλλ’ ἀπεδείχθη, ὅτι κακῶς ἐξελέγη, διότι ἦτο δοῦλος, καὶ οἱ δοῦλοι δὲν εἶχον πολιτικὰ δικαιώματα, ὡς γνωστόν. Ἦλθε λοιπὸν τὸ ζήτημα, τὶ θέλουσι γίνει αἱ πράξεις, ἅς ὡς Πραίτωρ ἔπραξε. Περὶ τούτου ὡμίλησα καὶ ἄλλοτε. Καὶ τότε ἠρωτήθη ὁ μέγιστος τῶν νομομαθῶν Ρωμαίων, ὁ Οὐλπιανός, ὅστις εἶπεν, ὅτι ἡ μὲν ἐκλογὴ τοῦ Πραίτορος εἶναι ἄκυρος, ἐπειδὴ ὅμως αἱ πράξεις αὐτοῦ ἐγένοντο κατὰ τοὺς νομικοὺς τύπους, καὶ ἐκ πλάνης ὅτι ἦτο δοῦλος αἱ πράξεις αὗται δέον νὰ θεωρηθῶσιν ἔγκυροι. Αὐτὸ εἶπεν ὁ νομομαθής. Ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ αὐτῆς τῆς ἱστορίας ἀκριβῶς. Σήμερον πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς μεγάλου ἱστορικοῦ γεγονότος, ὅτι ὁ λαός, ὁ ἀποστείλας ἡμᾶς ἐνταῦθα, θεωρεῖ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκείνη, ἡ ἀναζήσασα, δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ἀναζήσῃ. Ἐν τῇ ἐξουσίᾳ τῆς Συνελεύσεως εἶναι ὅσας ἐκ τῶν πράξεων αὐτῶν ἐννοεῖ νὰ ἀκυρώσῃ, νὰ ἀκυρώσῃ καὶ ὅσας θέλει νὰ ἰσχύσωσι, νὰ ἰσχύσωσι ἐνταῦθα ὑπάρχει ἡ ἀντιπροσωπεία τῆς Ἐθνικῆς Κυριαρχίας. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ χρονοτριβῶμεν περιπλέον.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βοκοτόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§139Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ ἀφήγησις περὶ τοῦ Ρωμαίου Πραίτορος. Δὲν εἶπον οἱ νομοδιδάσκαλοι τῆς Ρώμης ὅτι εἶναι αἱ πράξεις ἔγκυροι ὡς γενόμεναι κατὰ τύποις ὀρθαί, εἶπον ὅτι πράξεις τοῦ Πραίτορος αὐτοῦ εἰσὶν ἔγκυροι, διότι ἐγένοντο ὑπὸ τὴν κοινὴν ἀντίληψιν, ἔστω καὶ κατὰ πλάνην, ὅτι ὁ Πραίτωρ ἦτο πολίτης Ρωμαῖος. Διαφέρει ὅμως τὸ πρᾶγμα πολύ, διότι ἐν προκειμένῳ δὲν ἔχομεν δικαστὴν ἢ πραίτορα κατὰ τὴν κυρίαν ἀντίληψιν, ἐννοεῖται, ρωμαίου πολίτου, ἐνῷ δὲν ἦτο τοιοῦτος, ἀλλ’ ἔχομεν ἐπαναστάτας, ἐγκληματίας, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐδῶ καὶ ἐξετέλουν νομοθετικὰ καθήκοντα.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Θαλασσινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§141Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Ὥστε, κύριε Πρόεδρε, ὡς ἤκουσα, ἁπανταχοῦ ἅπαντες κατενόησαν τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἐσκόπουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὴν συζήτησιν ταύτην. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου συζητεῖται, ἄν ἡ εἰς δίκην εἰσαγωγὴ τοῦ Ὑπουργείου Σκουλούδη εἶναι ἔννομος καὶ ἔγκυρος. Βεβαίως ἡ Βουλή, ἡ ὁποία εἶχε παραπέμψει εἰς δίκην τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, ἦτο Βουλὴ ἀνύπαρκτος, ἄκυρος, διότι ὁ Βασιλεὺς εἶχεν ἀσκήσει τὸ συνταγματικὸν δικαίωμα καὶ εἶχε διαλύσει τὴν Βουλὴν ἐκείνην. Διαλυθεῖσα λοιπὸν ἡ Βουλὴ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναζήσῃ δι’ ἑνὸς ἁπλοῦ Διατάγματος καὶ ἑπομένως ἐπὶ τοῦ προκειμένου αἱ πράξεις, τὰς ὁποίας ἐνήργησεν ἡ Βουλὴ ἐκείνη, εἶναι ἄκυροι καὶ μὴ οὖσαι, διότι τὸ ἄκυρον παράγεται ὄχι μόνον, ὅταν δὲν τηρηθῶσι τύποι τινὲς ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος ἀναγεγραμμένοι, ἀλλὰ καὶ ὅταν ὁ ἐκδοὺς ἀπόφασίν τινα δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ τοιαύτην ἀπόφασιν. Εἴτε προέρχεται λοιπὸν τὸ ἄκυρον ἐκ τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασιν ταύτην εἴτε ἡ ἀπόφασις αὐτὴ εἶναι ἄκυρος διότι δὲν ἐτηρήθησαν διατυπώσεις ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος ἀναγεγραμμέναι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον εἶναι, ὅτι τὸ Σωματεῖον, τὸ ὁποῖον παρέπεμψεν εἰς δίκην τοὺς Ὑπουργοὺς δὲν εἶχε δύναμιν ὅπως ἀποφασίσῃ, ἦτο ἄκυρον. Ταῦτα ἐφαρμόζει τὸ Ρωμαϊκὸν ἀξίωμα ὅτι ὅπερ ἄκυρον ἐστὶ οὐδὲν παράγει ἀποτέλεσμα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀκυρώσῃ τὸ ἄκυρον, τὸ ἀνύπαρκτον, διότι ἀκυροῖ τις τὸ ἀκυρώσιμον, ἀλλὰ τὸ ἀκυρώσιμον προσβάλλεται διὰ ἐνδίκων μέσων καὶ ἀκυροῦται. Τὸ ἄκυρον δὲ δὲν ἀκυροῦται, διότι δὲν ὑπῆρξε ποτέ, δὲν ἐγεννήθη, δὲν ἔλαβεν ἔννομον ὕπαρξιν. Τὰ δὲ δικαστήρια ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχουν μόνον τὸ δικαίωμα νὰ πιστοποιῶσιν, ὅτι συνέτρεξαν ὅλοι οἱ ὅροι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ἄκυρον τὴν πρᾶξιν αὐτήν, καὶ ἑπομένως ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅλα τὰ συμβάντα εἶναι ἄκυρα, ἐπίσης δὲ καὶ οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι δέον νὰ ζητήσωσι τὴν παραπομπὴν κατὰ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ἀναγράφει τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν νόμος, δὲν εἶχον τὴν ἰδιότητα τὴν βουλευτικήν, ἦσαν ἁπλᾶ ἄτομα. Ἑπομένως, φρονῶ, ὅτι ὅ,τι ἐγένετο εἶναι ἄκυρον ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ ὀρθότατα ἡ Συνέλευσις δύναται νὰ κηρύξῃ ἄκυρα τὰ γενόμενα. Ἀλλὰ καὶ κατ’ οὐσίαν μοὶ φαίνεται, ὅτι τὰ θέματα τῆς κατηγορίας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγκατεσπαρμένα ἐν τῷ κατηγορητηρίῳ, καὶ κατ’ οὐσίαν ἐξεταζόμενα δὲν δύνανται νὰ δώσωσι χώραν εἰς ποινικὴν καταδίωξιν κατὰ τοῦ Ὑπουργείου Σκουλούδη. Δὲν πρόκειται λοιπὸν μόνον νὰ δικαιολογήσωμεν τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο κατὰ τύπους, ἀλλὰ καὶ κατ’ οὐσίαν, ἄν ἐξετάσωμεν τὴν ὑπόθεσιν περὶ παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς εἰδικὸν δικαστήριον. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ὑπάρχει καιρὸς κατ’ αὐτὴν τὴν ἑσπέραν διὰ νὰ ἐξετάσωμεν ἕν πρὸς ἕν τὰ θέματα τῆς κατηγορίας, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπεδεικνύοντο, ὅτι εἶναι ὅλως ἀβάσιμα καὶ ἀνυπόστατα, διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ κηρυχθῶσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις ἄκυροι καὶ ἀφοῦ αἱ πράξεις αὐταὶ κηρυχθῶσιν ἄκυροι ἐννοεῖται, ὅτι καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν εἶναι ἄνευ σημασίας τινός.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§143Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἐγενικεύθη τὸ ζήτημα ἀσκόπως. Ἐπανῆλθεν εἰς συζήτησιν θέμα, τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως συνεζητήθη. Κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἔθεσεν εἰς τὴν πραγματικήν του θέσιν, ὥστε ὑπῆρχεν ἡ ἐλπίς, ὅτι δὲν ἤθελεν ἐπανέλθῃ. Τὸ νὰ λέγῃ τις, ὅτι εἶναι ἄκυρος μία Βουλή, ἡ ὁποία συνῆλθεν ὀπωσδήποτε, ἡ ὁποία ἐψήφισεν χιλιάδας νόμων, οἱ ὁποῖοι ἔταμον ἄπειρα δίκαια ἰδιωτικὰ καὶ δημόσια, δὲν γνωρίζω ποῦ στηρίζονται. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς προέβαλε παραδείγματα τῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἐπιφέρῃ μία τοιαύτη ἀπόφασις.

§144Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ὑπεστήριξε κανεὶς ν’ ἀκυρωθῶσι ὅλαι αἱ πράξεις.

§145Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Δυνάμει τῶν νόμων ἐκείνων ἐγεννήθησαν δίκαι, παρήχθησαν τέχναι, ἐγένοντο συναλλαγαί, συνήφθησαν συμβάσεις, εἶναι δυνατὸν νὰ κηρυχθῶσιν ἄκυροι, ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις; Εἴτε καλῶς, εἴτε κακῶς ἐνήργησεν ἡ Βουλὴ ἐκείνη, ἐψήφισεν νόμους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὅλα τὰ ἐξωτερικὰ σημεῖα τῶν νόμων, νόμων καταρτισθέντων ἐν πάσῃ πραγματικότητι.

§146Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπεστήριξα τοιοῦτόν τι.

§147Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ διὰ σᾶς. Ὅταν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, εἶπε, μὴ σπεύδετε, θὰ προχωρήσωσιν αἱ ἐργασίαι τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ὅταν συναντῶνται νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἀντίκεινται εἰς συμφέροντα τοῦ Κράτους θὰ εἰσάγωμεν νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ τοὺς ἀκυρώνῃ.

§148Κ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρόκειται περὶ ἀκυρώσεως ὡρισμένων πράξεων.

§149Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ψήφισμα ὡς συνεπληρώθη ὑπὸ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι θὰ γραφῶσιν ὡς ἑρμηνευτικὴ διάταξις τῆς ἀποφάσεως τῆς ληφθείσης ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, εἶναι ἀρκετόν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις εἶναι νὰ τεθῇ διάταξις, ὥστε νὰ ἐπεκταθῇ τοῦτο καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν Γούναρη.

§150Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. «Ἄκυροι καὶ μὴ οὖσαι» δὲν εἶναι σαφές.

§151Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἵνα μὴ γεννηθῇ ἡ ἀπορία τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς, ἂς γίνῃ «πᾶσαι αἱ ἀφορῶσαι.....πράξεις».

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα «περὶ ἀκυρώσεως τῆς ποινικῆς διώξεως καὶ παραπομπῆς εἰς εἰδικὸν δικαστήριον τῶν μελῶν τῶν Κυβερνήσεων Σπ. Σκουλούδη καὶ Σπ. Λάμπρου;».

§153ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα).

§154Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μεγάλων ποσῶν τὰ ὁποῖα κατεσχέθησαν καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὸν ψηφισθέντα σήμερον νόμον τὰ ἀναλαμβανόμενα ποσὰ πρέπει νὰ πληρώσωσιν χαρτόσημον, παρακαλῶ ὅπως ἡ Συνέλευσις δεχθῇ, ἵνα ἄνευ πληρωμῆς χαρτοσήμου ἀναληφθῶσιν.

§155ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι συνάδελφοι καταθέτουσι πρότασιν ὅπως προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 680, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ μεταγενεστέρου ὑπ’ ἀριθ. 911 τοιούτου «περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν παθόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ».

§157Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμὸν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ εἰσέτι δὲν ὑπέβαλεν τὴν ἔκθεσίν της, διότι δὲν ἠσχολήθη περὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ τοῦτο, διότι δὲν τῇ εἶχε σταλῆ, καὶ τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς ἀσθενοῦντος, πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ συνέλθῃ καὶ νὰ ἐκλέξῃ ἄλλον Πρόεδρον καὶ νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι εἶναι πολὺ σοβαρόν, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§158Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει ἐπεξεργασθῆ παρὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ εἶχε φθάσει εἰς τὸ τέρμα καὶ ἐπρόκειτο νὰ δημοσιευθῇ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐκ μιᾶς τροποποιήσεως ἠτόνησεν τὸ νομοσχέδιον καὶ ἠναγκάσθη ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ νομοσχέδιον πρὸς ψήφισιν. Ἑπομένως εἶχεν ἐπεξεργασθῆ τὸ νομοσχέδιον παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τότε. Τὸ ζήτημα δὲ τῶν ἐπιτροπῶν, ἔλαβε διαστάσεις ἐπικινδύνους, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐργασίαν τὴν νομοθετικήν. Κάθε ἐπιτροπή, εἰς ἣν παραπέμπεται ἕν νομοσχέδιον, δύναται νὰ ἀναβάλλῃ ἐπ’ ἄπειρον, καὶ οἱ παθόντες νὰ περιμένωσι ὅπως ἡ κατάστασις των τακτοποιηθῇ νομοθετικῶς, διότι ὁ νόμος 911 ἔχει πολλοὺς ἀξιωματικοὺς παθόντας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐνῶ εἶναι ἀνίκανοι νὰ ἐκτελέσωσι ὑπηρεσίαν καὶ νομίζω ὅτι νομοθετικῶς πρέπει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἄλλως, κατ’ ἀντίθετον ἐκδοχήν, τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅπως καὶ ἄλλα νομοσχέδια, θὰ πέσωσι εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ δεχθῇ τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ ψηφίσῃ αὐτό, διότι εἶναι τάξις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμα των καὶ σήμερον εἶναι ἀνάπηροι καὶ ὅμως ἀναγκάζονται νὰ ὑπηρετῶσιν ὡς μόνιμοι ἐν ὑπηρεσίᾳ.

§159Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικὴν πρότασιν ὑπέβαλον πολλοὶ πληρεξούσιοι.

§160Γ. ΠΩΠ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν. Εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν εἶναι, ὥστε δύναται ἐν τῷ μεταξὺ νὰ τὸ μελετήσῃ ἡ Ἐπιτροπή.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου;

§162ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 680 νόμου ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 911 μεταγενεστέρου τοιούτου, περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν παθόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει).

§164Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§165Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν, κ. συνάδελφε. Ἀφίσατέ το νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὸ ἄρθρον 1ον;

§167ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτόν. Γίνονται ἐπίσης δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων ἀφορώντων τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους». Ὁ κ. Κ. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§169Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καταρτίζεται μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ τοὺς διευθυντὰς ὅλων τῶν Ὑπουργείων καὶ ἀπὸ τοὺς τμηματάρχας ὅταν δὲν ὑπάρχουσι Διευθυνταὶ διὰ νὰ κανονίσωσι τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§170Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἤξευρα ὅτι εἶναι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§171Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Τώρα ποῦ θὰ ἀκούσητε τὴν γνώμην μου θὰ τὸ μάθετε. Καταρτίζεται μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ τοὺς διευθυντάς. Τὶ νὰ σᾶς εἴπωσιν αὐτοί; Ἐὰν ἀπαιτῆται ὡρισμένος ἀριθμὸς ὑπαλλήλων δι’ ἕκαστον Ὑπουργεῖον, ἐὰν οἱ ὑπάλληλοι πρέπει νὰ εἶναι μόνιμοι ἤ μή, ἐὰν πρέπῃ νὰ μισθοδοτῶνται καὶ πόσον καὶ ποῦ καταλήγετε; Εἰς τὴν γνωμοδότησιν αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ἐὰν αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ κανονίσῃ τὰ τοῦ ἀριθμοῦ, τῆς ποιότητος τῶν προσόντων καὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἠξεύρω ποία εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῶν Ὑπουργῶν καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῶσιν εἰς τὰς γνώμας τῶν ὑπαλλήλων διὰ νὰ κανωνίσωσι τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων. Νομίζω ὅτι ἕκαστος Ὑπουργὸς ἔχει ἰδίαν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει, τοῦτο γίνεται διὰ τοῦ σχηματισμοῦ τῶν διαφόρων τμημάτων. Τοῦτο εἶναι γνώμη μου.

§172Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν ἀκούω καὶ θὰ ἀπαντήσω.

§173Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἠξεύρετε ὅτι οἱ ὑπάλληλοι δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν οὐδεμίαν γνώμην ὡς ἔχει ὁ Ὑπουργός, ὅταν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους μεταβιβάσωμεν αὐτὰ τὰ δικαιώματα καὶ τὰς γνώμας νὰ κανονίζωσι τοὺς βαθμούς, τοὺς μισθοὺς καὶ τὴν μονιμότητα ἢ μὴ τῶν ὑπαλλήλων δὲν εὑρίσκω τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς ἔχει. Ἐκτὸς τούτου δημιουργοῦμεν κανόνας Δικαίου, σχηματίζομεν μίαν ἐπιτροπὴν χωρὶς νὰ ἔχῃ κανὲν δικαίωμα καὶ χωρὶς ἡ γνωμοδότησις αὐτῆς νὰ φέρῃ καμμίαν ὑποχρέωσιν, ἀλλ’ ἁπλῶς διὰ νὰ σχηματισθῇ μία ἐπιτροπή. Δὲν ἐννοῶ τὶ σκοπὸν ἔχει. Δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ καταρτίσῃ μίαν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν βουλευτῶν καὶ παντὸς πολίτου δυναμένου νὰ συνεισφέρῃ τὰ φῶτα του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ σχηματίσῃ μίαν Ἐπιτροπήν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν ἕνα νόμον καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι οἱ ὑπάλληλοι θὰ κάμωσι αὐτό; Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἄσκοπον. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§174Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. συνάδελφος κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν οὐχὶ διὰ μικρόν τι. Κατὰ τὸν κ. συνάδελφον ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, μὴ ἔχουσα πολιτικήν, προσκαλεῖ τοὺς ὑπαλλήλους νὰ τῆς ὑποδείξουν τὴν πολιτικήν, ἥν πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ. Ηὐχαρίστησα τὸν κ. συνάδελφον διὰ τὴν πληροφορίαν, μεταχειρισθεὶς τὸ Ἰταλικὸν ρητὸν gratia per l'aviso Διατί; Διότι ὁ κ. συνάδελφος δὲν θὰ ἔλεγεν ὅ,τι εἶπεν ἐὰν εἶχε ὀπωσοῦν ἐμβαθύνει εἰς τὴν διάκρισιν μεταξὺ πολιτικῆς καὶ τεχνικῆς ὑποστάσεως τοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ρυθμιζομένου ζητήματος. Ἄν ὁ κ. συνάδελφος ἐγίνωσκεν ὅτι τὸ ζήτημα περὶ οὗ προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὄχι μόνον πολιτικὴν μορφήν, ἀλλ’ ἔχει καὶ τεχνικὴν τοιαύτην ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν προσφυγὴν εἰς τεχνικοὺς ἵνα παρ’ αὐτῶν πορισθῶμεν τὰ φῶτα διὰ τὴν τεχνικὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος, δὲν θὰ ἔλεγεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὡς ἀνακάλυψιν μᾶς εἶπεν. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Τὸ ζήτημα τῆς ὀργανώσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅπως ὅλα, ἔχει τὰς δύο αὐτὰς ὄψεις τὴν τεχνικήν, τὴν ὑπὸ τῶν ἐμπειρογνωμόνων καθοριζομένην καὶ τὴν πολιτικήν. Ποία εἶναι ἡ μεταξὺ τῶν δύο στοιχείων διάκρισις; Ἡ πολιτικὴ ὄψις καθορίζει τὸν σκοπόν, εἰς τὸν ὁποῖον δέον ν’ ἀποβλέψῃ ἡ ὑπηρεσία. Δίδει τοὺς γενικοὺς κανόνας οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ κρατήσουν ἐν τῇ ὀργανώσει τῆς ὑπηρεσίας, ἐν τῇ συγκροτήσει αὐτῆς ἐν τῇ κινήσει, ἐν τῇ ἐνεργείᾳ, ἐν τῇ λειτουργείᾳ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἵνα αἱ πολιτικαὶ αὗται ἀρχαὶ πραγματοποιηθῶσι δέον νὰ λάβῃ χώραν ἡ τεχνικὴ διασκευὴ τῆς ὑπηρεσίας. Ἄν ὁ Ὑπουργός, ὁ ἔχων τὰς πολιτικὰς αὐτὰς ἰδέας, ἄν θέλῃ νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐργασία τελεία, θὰ ἐρωτήσῃ τοὺς τεχνικοὺς πῶς καὶ διὰ πόσων καὶ διὰ ποίων ὑπαλλήλων καὶ πῶς συνδυαζομένων καὶ πῶς ἐργαζομένων θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία. Ὁ κ. συνάδελφος νομίζει ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ διασκευάσῃ τὸ τεχνικὸν μέρος τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ τότε ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶναι πολιτικός. Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι τεχνικός. Διὰ νὰ ἐννοήσῃ καλλίτερον ὁ κ. συνάδελφος αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγω καὶ φαίνονται ἴσως ὀλίγον δυσνόητα θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ρίψῃ ἕν βλέμμα εἰς ἕν μέγιστον τμῆμα τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, τὸν στρατόν. Καὶ θὰ τοῦ εἴπω· νομίζετε ὅτι τὸ τεχνικὸν μέρος τῆς ὀργανώσεως, τῆς λειτουργίας, τῆς κινήσεως, τῆς δράσεως τοῦ στρατοῦ εἶναι ἔργον ἀπ’ εὐθείας τοῦ Ὑπουργοῦ, ἤ εἶναι ἔργον τῶν σχετικῶς ἐχόντων τὴν κατάλληλον μόρφωσιν διὰ νὰ τὸ ἐκτελέσωσι; Ἀναμφισβήτως εἶναι τὸ δεύτερον. Ἀλλὰ τότε τί κάμνει ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ στρατῷ; Καθορίζει τὰ πολιτικὰ σημεῖα. Καὶ ταῦτα εἶναι· ἄν θὰ ἔχωμεν στρατόν, πόσον στρατὸν θὰ ἔχωμεν, ποῖον σκοπὸν θὰ ἐπιδιώξωμεν διὰ τοῦ στρατοῦ αὐτοῦ, κατὰ ποῖον σύστημα θὰ ἔχωμεν τὸν στρατὸν αὐτόν, κατὰ τὸ σύστημα τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως, τῆς καθολικῆς στρατεύσεως ἤ τῆς περιωρισμένης καὶ οὕτω καθεξῆς. Θὰ κανονίσωμεν τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ στρατοῦ. Θὰ κανονίσωμεν τὰς γενικὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηρίξωμεν τὸν στρατὸν καὶ θὰ καλέσωμεν τοὺς τεχνικοὺς καὶ θὰ τοὺς εἴπωμεν· κύριοι, ὀργανώσατε τὸν στρατὸν διὰ τοῦτον τὸν σκοπὸν καὶ ἐπὶ τούτων τῶν βάσεων τῶν πολιτικῶν. Λάβετε ὑπ’ ὄψει τὸ ναυτικόν, θὰ εἴδητε τὸ ἴδιον. Λάβετε ὑπ’ ὄψει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τὸ ὁποῖον ἐπιχειρῇ δημόσια ἔργα καὶ θὰ ἴδητε σαφῆ τὴν διάκρισιν τοῦ πολιτικοῦ σημείου ἀφορῶντος τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ τοῦ τεχνικοῦ, τοῦ μηχανικοῦ. Ἡ ὀργάνωσις ὑπηρεσίας εἶναι ἔργον τεχνικόν. Ἡ ὀργάνωσις ὑπηρεσίας πρὸς τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους καθορίζει ὁ πολιτικός, ἐπὶ τῶν βάσεων τὰς ὁποίας καθορίζει ὁ πολιτικὸς εἶναι ἔργον τεχνικόν. Τὰς τεχνικὰς εἰσηγήσεις προκαλοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τοὺς δημοσίους ἡμῶν ὑπαλλήλους τοὺς μόνους κεκτημένους τὴν πεῖραν περὶ τὴν διοργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν. Τὰς εἰσηγήσεις ταύτας θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ θὰ κρίνωμεν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐνεργήσωμεν πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν πολιτικῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους ἐννοοῦμεν νὰ ἐπιδιώξωμεν διὰ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν πολιτικῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας καθωρίσαμεν. Τίνα εἶναι τὰ θέματα, ἅ θὰ ἐξετάσωσιν αἱ ἐπιτροπαί; αʹ) «περὶ τοῦ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἀναγκαίου ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων δι’ ἕκαστον κλάδον κατὰ βαθμὸν καὶ εἶδος ὑπηρεσίας». Ἐρωτῶ εἶναι ἤ δὲν εἶναι τοῦτο τεχνικόν;

§175Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ὁ ἀριθμός;

§176Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα ὁ ἀριθμός.

§177Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἡ μισθοδοσία εἶναι τεχνική;

§178Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως. Νὰ μοῦ ἀπαντήσητε λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ ἐλάβατε κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν σας καὶ νὰ ἴδωμεν ἄν θὰ δυνηθῆτε νὰ μοῦ ἀπαντήσετε ὅταν θὰ τὸ λάβετε ὑπ’ ὄψει. βʹ) «Περὶ καταργήσεως καὶ συγχωνεύσεως ὑπηρεσιῶν καὶ θέσεων». γʹ) «Περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν ὑπεραρίθμων ὑπαλλήλων καὶ τῶν δι’ ἀνικανότητα ἀπολυτέων». δʹ) «Περὶ ὁμοιομόρφου βαθμολογίας τῶν ὑπαλλήλων ὅλων τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων». εʹ) «Περὶ αὐξήσεως καὶ ἀφομοιώσεως τῶν μισθῶν κατὰ βαθμοὺς δι’ ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα». Νομίζετε ὅτι τὸ τελευταῖον αὐτὸ δὲν εἶναι τεχνικόν; ϛʹ) «Περὶ καταργήσεως ἐπιμισθίων καὶ λοιπῶν ἀποδοχῶν καὶ ἀμοιβῶν». Νομίζετε ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι τεχνικόν; Εἶσθε ἐλεύθερος νὰ τὸ νομίζετε. ζʹ) «Περὶ ἱδρύσεως σχολῆς δημοσίων ὑπαλλήλων». ηʹ) «Περὶ τῆς εὐθύνης τῶν προϊσταμένων διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τῶν ὑφισταμένων ὑπαλλήλων». θʹ) «Περὶ τῆς συνταγματικῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων καὶ τοῦ χρόνου τοῦ τρόπου ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου». ιʹ) «Περὶ τοῦ τρόπου τελείας ἐφαρμογῆς τῶν περὶ ὡρῶν ἐργασίας διατάξεων τῶν νόμων». ιαʹ) «Περὶ ἀπαγορεύσεως ἀπασχολήσεως τῶν ὑπαλλήλων εἰς ἔργα μὴ ἀναγόμενα εἰς τὸν κύκλον τῶν ὑπηρεσιακῶν αὐτῶν καθηκόντων. ιβʹ) «Περὶ τῶν ὡρῶν καθ’ ἅς πρέπει ν’ ἀφίεται ἐλευθέρα εἴσοδος εἰς τοὺς πολίτας πρὸς ἐνέργειαν τῶν ὑποθέσεών των εἰς τὰ δημόσια γραφεῖα». ιγʹ) Περὶ ὑποχρεώσεων τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ διεκπεραιῶσιν ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου τὰς ὑποθέσεις τῶν πολιτῶν». ιδʹ) «Περὶ ἀδειῶν ἀπουσίας καὶ ἀποδοχῶν τῶν ἀπόντων» ιεʹ) «Περὶ παντὸς ἄλλου προσφόρου κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς μέτρου πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων». Αὐτὰ εἶναι ὅλα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ ἐπερίττευεν ἐντελῶς ἡ συζήτησις ἄν εἶναι ἤ δὲν εἶναι τεχνικὰ αὐτά, ὡς προτίθεται νὰ κάμῃ ὁ κ. συνάδελφος, ὅταν τὸ σύνολον αὐτῶν ἀνάγεται εἰς ζητήματα καθαρῶς τεχνικά, ζητήματα ὀργανισμοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν. Τώρα, λέγει, τὶ χρειάζεται ὁ νόμος; Καὶ ἐγὼ θὰ ἠρώτων· τὶ βλάπτει ὁ νόμος; Ἀλλὰ δὲν ἐρωτῶ αὐτό. Λέγω. Ἔχομεν ἀνάγκην ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ ἀποτελεσθῇ διὰ νὰ γίνῃ μία ἐργασία κανονική, καθ’ ὑποχρέωσιν ἐπιβεβλημένην διὰ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς, αὐτὴ δὲ ἡ ἐργασία κατόπιν νὰ συγκεντρωθῇ εἰς μίαν γενικωτέραν ἐπιτροπὴν τῶν Ὑπουργείων, ἡ ὁποία νὰ ἐκτελέσῃ, ἐπίσης καθ’ ὑποχρέωσιν, τὸ ἔργον ὅ τῆς ἀναθέτομεν. Ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἐν τάξει δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἐργασίαν αὐτὴν ὑποχρεωτικῶς εἰς τοὺς ὑπαλλήλους περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται ἄλλως παρὰ διὰ νόμου. Διότι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, τοὺς κανονίζοντας τὰ ἔργα τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τῶν ὑπαλλήλων, δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὰ ἔργα, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται. Οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἐντεταλμένοι νὰ ἐνεργήσωσιν αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν θὰ ἔχουν ἀνάγκην ὡρισμένων πληροφοριῶν διὰ τὰς ὁποίας εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀπευθυνθῶσι πρὸς διαφόρους ἀρχάς, ἵνα ζητήσωσι πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι θὰ τοὺς δοθῶσι ὑποχρεωτικῶς, διότι κανονίζεται ἡ θέσις αὐτῶν νομίμως. Ἐὰν ἀπευθυνθῶσιν π.χ. εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἤ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἤ πρὸς ἄλλας οἰκονομικὰς ἀρχάς, ἤ πρὸς διοικητικὰς ἀρχὰς διὰ νὰ ζητήσωσι καὶ λάβωσι τὰς σχετικὰς πληροφορίας εἶναι ὑποχρεωμέναι αἱ ἀρχαὶ αὗται νὰ παράσχωσιν αὐτάς. Ἰδοὺ εἷς περαιτέρω λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐκρίθη ἐνδεδειγμένον νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν διὰ νόμου συγκρότησιν τῆς ἐπιτροπῆς. Τῶν λόγων τούτων ὑπαρχόντων δύναμαι νὰ ἐρωτήσω τὶ βλάπτει ὁ νόμος οὗτος ἀφοῦ ὑπάρχουν αὐτοὶ οἱ λόγοι; Ἀπεναντίας τὸν κ. συνάδελφον πρέπει νὰ τὸν εὐχαριστήσω, διότι τοῦ ἐδόθη εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξῃ τὰς γνώμας του ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου τοῦ τόσον σπουδαίου.

§179Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Πρὸ παντὸς ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ λάβῃ τὴν μορφὴν παραπόνου, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργός, παρὰ τὴν φυσικὴν ἰδιοσυγκρασίαν του, δὲν ἠξεύρω ὑπὸ ποίων προαγόμενος συναισθημάτων, ὁσάκις νομίσῃ ὅτι θίγεται ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν εἰσάγει ἤ τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει, νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ τὸν τίτλον τοῦ τετιμημένου καὶ δι’ αὐτὸ μεταχειρίζεται τοιαύτας φράσεις, αἱ ὁποῖαι εὐλόγως δύνανται νὰ παρεξηγηθῶσιν. Ἐγὼ πάντοτε, καὶ ὡς πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς Γούναρην, τὸν ὁποῖον γνωρίζω πρὸ εἰκοσιπενταετίας καὶ τὸν ὁποῖον ἐξετίμησα, ἀπέδωκα πάντοτε τὴν προσήκουσαν τιμήν. Δὲν ἠννόησα τὸ gratia per l’ aviso ἀποτεινόμενος εἰς ἕνα πληρεξούσιον καὶ μάλιστα πρὸς ἐμέ, καίτοι εἶχον ὑπ’ ὄψει μου ὅτι ἡ τελευταία διαμονή του ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἡ ἀνάγνωσις ὑπ’ αὐτοῦ 3000 τόμων τὸν παρέσυρεν εἰς τὴν φράσιν αὐτήν.

§180Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ μ’ ἔβλαψεν.

§181Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Δὲν λησμονῶ ἐπίσης, ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου ἤ περὶ 3000 τόμων, τοὺς ὁποίους ἀνέγνωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι τόσον πολλοὶ ποῦ δὲν παραβάλλω τὴν ἰδικήν μου σοφίαν πρὸς τὴν ἰδικήν του.

§182Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐδιάβασα οὔτε ἕνα τόμον.

§183Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἔτσι λέγουν αἱ ἐφημερίδες.

§184Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἔγκλημα τὸ καταγινώσκουν οἱ Βενιζελικοί.

§185Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μὲ τὴν φυσικὴν εὐφράδειαν καὶ δύναμιν τοῦ λόγου προσεπάθησε νὰ διακρίνῃ ἀδικαιολόγητα πράγματα. Εἶπον ὄντως ὅτι δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰς τεχνικὰς δυσχερείας τῶν διαφόρων κλάδων τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ ὁπωσδήποτε ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους νὰ καθορίσουν μίαν πολιτικὴν κατεύθυνσιν. Σᾶς εἶπον δὲ ὅτι ὡς εἶναι τὸ νομοσχέδιον συντεταγμένον ἀφίνει τὴν ὑπόνοιαν αὐτὴν ἢ τοὐλάχιστον ἐὰν θέλετε νὰ μεταχειρισθῶ ἄλλην ἔκφρασιν παρέχει ἔδαφος εἰς τὴν παρεξήγησιν αὐτήν, ἡ ὁποία δὲν βλέπω κατὰ τὶ βλάπτει τὴν Κυβέρνησιν.

§186Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει νὰ μειωθῇ ἐκ τῆς παρεξηγήσεως.

§187Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Προσπαθήσατε νὰ τὴν ἄρετε, διότι ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι ὑπέπεσα εἰς παρεξήγησιν. Μᾶς εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι πρόκειται περὶ τεχνικῆς δυσχερείας καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, προκειμένου περὶ μισθοδοσίας ὑπαλλήλων τὰ δικαιώματα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι διατάξεις συνταγματικῆς προνοίας, εἶναι τεχνικαὶ δυσχέρειαι; Βεβαίως εἶναι τεχνικὰ ζητήματά τινα, ἀλλὰ τὸ σύνολον πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει. Εἶχον ὑπ’ ὄψει μου, κύριοι, ὅτι οἱ νόμοι καταρτίζονται διὰ νὰ κανονίσωσι δικαιώματα, δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει ὅτι δύνανται νὰ κανονισθῶσι νόμοι διὰ νὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι ὑφιστάμενοι τῶν Ὑπουργῶν νὰ καθορίσωσι ποίους ὑπαλλήλους πρέπει νὰ ἔχῃ ἕκαστον τμῆμα, ποῖος εἶναι ὁ μισθὸς τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἄν πρέπῃ νὰ εἶναι μόνιμοι ἤ ὄχι. Τοῦτο, ὡς πολὺ προσφυῶς εἶπεν ὁ κ. Καλούτσης ἠδύνατο νὰ γίνῃ διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου. Ἦτο ὑποχρέωσις τῶν ὑπαλλήλων τῶν θελόντων βελτίωσιν τοῦ κλάδου των νὰ ἀπαιτήσωσιν, νὰ εἰσαγάγωσιν τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ὡς ἐκ τῆς πείρας των εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐὰν οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἔχουσι τὸ συναίσθημα καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν νόμον ἵνα ὑποχρεώσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους νὰ μᾶς εἴπουν ποῖα μέσα πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῶσι ἵνα βελτιωθῶσιν οἱ ὑπαλληλικοὶ κλάδοι τότε πρέπει νὰ σκεφθῶμεν διαφορετικώτερα. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, διότι ἡ μεγαλυτέρα ἀρετὴ εἶναι τὸ ἀναγνωρίζειν τὰ σφάλματα καὶ τὰς πλάνας, ὅτι θέλετε τὸ ἀναγνωρίσῃ καὶ θέλετε ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄσκοπον παρὰ τὰ κοινοβουλευτικῶς κρατοῦντα καὶ ὄχι σύμφωνον μὲ τὴν κρατοῦσαν γνώμην.

§188Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγκάζομαι καὶ πάλιν, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ὁ κ. συνάδελφος νομίζει, ὅτι πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν τὰς γνώμας τῶν ἐπιτροπῶν. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, κύριε συνάδελφε. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον πρόκειται περὶ ἐρεύνης, τὴν ὁποίαν θὰ κάμωσιν οἱ ὑπάλληλοι, περὶ ἐργασίας τεχνικῆς. Καὶ σεῖς, συγχύζοντες τὰ πράγματα, νομίζετε ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου καλοῦμεν τοὺς ὑπαλλήλους νὰ μᾶς δώσωσι τὴν γνώμην των.

§189ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Θὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀπάντησις τῶν ὑπαλλήλων;

§190Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Θὰ κάμωσι μελέτας περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς. Πρόκειται περὶ ὀργανώσεως ὑπηρεσιῶν. Αὐταὶ δὲ αἱ μελέται αἱ τεχνικαὶ περὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολιτικοῦ ἔργου. Διότι, κύριοι, πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν ἅπαξ διὰ παντός, ὅτι τὸ σοβαρώτερον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἐπιτελέσωμεν, εἶναι τὸ ἔργον τῆς ὀργανώσεως τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Ἡ δὲ ὀργάνωσις τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν δὲν εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ διὰ γενικῶν τινῶν πολιτικῶν θεωριῶν, οὐδὲ διὰ γενικῶν τινῶν φράσεων ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐκφωνοῦνται διὰ νὰ γίνῃ ἐντύπωσις ἐδῶ ἢ ἀλλαχοῦ. Τὸ ἔργον τῆς ὀργανώσεως τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν εἶναι ἔργον τεχνικόν. Εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἀπορρεύσῃ παρὰ ἐκ τῆς βαθυτάτης κατανοήσεως τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἦσαν συγκεκροτημέναι αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι, τὸν τρόπον, καθ’ ὅν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἐλειτούργησαν καὶ λειτουργοῦσιν. Ἐκ τῆς μελέτης ταύτης θὰ προέλθῃ ὁ καθορισμὸς τοῦ τὶ ἔχομεν καὶ τοῦ τὶ δυνάμεθα νὰ πράξωμεν μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχομεν καὶ κατὰ ποῖον τρόπον δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν, καὶ κατὰ ποῖον τρόπον δυνάμεθα νὰ βελτιώσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν. Δι’ αὐτὰ ἔχομεν ἀνάγκην σοβαρᾶς μελέτης τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν. Καὶ ἡ μελέτη αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ τῆς ἐγκυκλίου, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Καλούτσης, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται πρᾶξις νομοθετική, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἀνατεθῇ τὸ ἔργον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ τὸ ἐκτελέσουν.

§191Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἰς τοὺς Ὑπουργούς.

§192Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκόμη ἐξακολουθεῖ ὁ κ. συνάδελφος νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἀρχικὴν του γνώμην. Δὲν ἔφθασε ἀκόμη οὔτε μεθ’ ὅσα εἶπον μέχρι τῆς κατανοήσεως τῆς διακρίσεως τοῦ τεχνικοῦ καὶ τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος. Παρεπονέθη διότι εἶπον ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἀντίληψιν τῆς διακρίσεως ταύτης κατὰ τὴν πρώτην μου ἀγόρευσιν. Λυποῦμαι ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐκ τῆς διακοπῆς, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμε ὁ κ. συνάδελφος, νὰ ἐπαναλάβω ὅτι οὔτε καὶ τώρα δὲν ἔφθασεν μέχρι τῆς κατανοήσεως τῆς διακρίσεως αὐτῆς. Ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς τεχνικῆς δυσχερείας τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ὁ κ. συνάδελφος μᾶς ὁμιλεῖ περὶ Ὑπουργῶν. Ἔργον τῶν Ὑπουργῶν εἶναι τὸ πολιτικὸν καὶ ὄχι τὸ τεχνικόν. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου, κύριοι, ἀπέρρευσε τὸ νομοσχέδιον. Ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀναγκαία διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξέθηκα, δὲν ἀπεκρούσθησαν δὲ ποσῶς οἱ λόγοι ἐκ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. συνάδελφος.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§194Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καταναλίσκει τόσας δυνάμεις, καὶ δυνάμεις τῶν ὁποίων ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην, διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὸ αὐταπόδεικτον. Ἡ κατανάλωσις αὕτη τῶν ρητορικῶν δυνάμεων τοῦ κ. Προέδρου εἶναι ἀπώλεια διὰ τὸ Κράτος καὶ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς κηδόμενοι τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους θὰ συστήσωμεν εἰς αὐτὸν ἡ κατανάλωσις αὕτη νὰ γίνεται μὲ μέτρον. Ἄλλο τὸ πολιτικὸν καὶ ἄλλο τὸ τεχνικὸν μέρος, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, κύριοι, πρόκειται περὶ θεωρήματος, περὶ ἔργου θεωρητικῶς ὡραίου ἤ περὶ πράγματος, τὸ ὁποῖον δέον νὰ δώσῃ πρακτικοὺς καρπούς; Τὸ θεωρητικὸν τοῦτο κατασκεύασμα εἶναι ὅπως πάντα τὰ ἔργα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὰ θεωρητικὰ ὡραῖα μὲν κατὰ θεωρίαν, ἀποτυγχάνοντα δ’ ἐν τῇ πράξει. Φοβοῦμαι δὲ ὅτι θὰ ὑποτεθῇ ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἀπὸ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ ὅλοι συλλήβδην πρόκειται νὰ φενακίσωμεν αὐτούς. Θὰ ὑπερψηφίσω τοῦ νομοσχεδίου διότι πραγματεύεται ἀγαθὸν σκοπὸν, ἀλλὰ θὰ εἴπω πῶς, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα. Ἄν τοῦτο δὲν ἔπραττον, θὰ εἴχετε τὸ δικαίωμα νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι ὁ λόγος μου ἄρνησιν ἐξυπηρετεῖ. Τὶ ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον; Νὰ καθορίσῃ τὰ ζητήματα τοῦ σπουδαιοτάτου κλάδου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Τὸ δὲ πρᾶγμα εἶναι ἐπεῖγον. Ἡ τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν ἀσθένεια, κύριοι, τὴν ὁποίαν πάντες ἀντιλαμβάνεσθε, ὑπάρχει ὄχι διότι τὸ ποιὸν τῶν ὑπαλλήλων εἶναι κακὸν γενικῶς, ἀλλὰ διότι λόγῳ τῶν ὑπαλληλικῶν μεταβολῶν καὶ ἐν γένει τῆς κρατούσης καταστάσεως, ἔχει ἀνάγκην ὅλος αὐτὸς ὁ ὀργανισμὸς νὰ ἐκκαθαρισθῇ, τακτοποιηθῇ, συμπτυχθῇ καὶ τονωθῇ. Ὁ κατάλληλος ἄνθρωπος εἰς τὴν κατάλληλον θέσιν εἶναι ὁ πρωτεύων ὅρος, μετὰ δὲ τοῦτο ὁ κανονισμὸς τῶν λοιπῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ τὰ ὁποῖα πολὺ ὀρθῶς τὸ νομοσχέδιον ἀναθέτει εἰς τοὺς τεχνικοὺς ὑπαλλήλους.

§195Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι πολλὰ ἄλλα ἀκόμη.

§196Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, τὰ τρία πρῶτα θέματα. 1) Περὶ τοῦ κατ’ ἐλάχιστον ὅριον ἀναγκαίου ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων δι’ ἕκαστον ὑπηρεσιακὸν κλάδον κατὰ βαθμὸν καὶ εἶδος ὑπηρεσίας. 2) Περὶ καταργήσεως καὶ συγχωνεύσεως ὑπηρεσιῶν καὶ θέσεων. 3) Περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν ὑπεραρίθμων ὑπαλλήλων καὶ τῶν δι’ ἀνικανότητα ἀπολυτέων. Αὐτὰ τὰ τρία θέματα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιλύσωσιν οἱ ἴδιοι, ἐνδιαφερόμενοι, οἱ διευθυνταὶ καὶ οἱ τμηματάρχαι ὑπὸ τὸν Γενικὸν Γραμματέα; Θὰ ἔλθουν μέσα εἰς τὰς διευθύνσεις των εἰς τὰ τμήματά των νὰ κόψουν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους εἶδον διοριζομένους προσφάτως, ἤ καὶ κατὰ τὸ παρελθόν.

§197Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγει αὐτό.

§198Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑποδείξουν, κ. Πρόεδρε, ἀφήσατέ με νὰ τελειώσω καὶ κατόπιν μοῦ ἀπαντᾶτε. Βεβαίως πρόκειται τεχνικῶς νὰ προταθοῦν ἀπὸ τὰς ἐπιτροπὰς ὅλα αὐτὰ τὰ σπουδαιότατα ζητήματα. Αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται ἀποτελοῦνται ἀπὸ διευθυντὰς καὶ τμηματάρχας ὑπὸ τὴν προεδρείαν τῶν Γεν. Γραμματέων. Γνωρίζομεν δὲ τὶ σημαίνει Γενικὸς Γραμματεὺς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Εἶναι τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ὑπουργοῦ. Καὶ εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ ὑφίστανται τὰς πιέσεις, τὰς ὁποίας νὰ μεταδίδωσι εἰς τοὺς Ὑπουργούς, οἱ Ὑπουργοὶ τὰς πιέσεις των εἰς τοὺς Γενικοὺς Γραμματεῖς, οἱ Γεν. Γραμματεῖς εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ τὸ ἀποτέλεσμα κάθε καλῆς προθέσεως. Νομίζω δ’ ὅτι ἡ πεῖρα ἀπέδειξε τοῦτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ὅπου ἐπὶ τοῦ προηγουμένου Ὑπουργοῦ εἶχε γίνει ἐπιτροπὴ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἥτις δὲν ἔδωκε ἀποτελέσματα καλά. Ἐγένετο δ’ ἄλλη, ἥτις καὶ αὐτὴ τὰ αὐτὰ ἀρνητικὰ ἀποτελέσματα ἔδωκε. Ὂχι, κύριοι, εἶναι πλάνη, εἶναι φενάκη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθοῦν αὐτὰ τὰ ζητήματα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, διότι συνδέονται μὲ ζητήματα προσωπικὰ καὶ γνωρίζομεν τὴν σημασίαν τῶν προσωπικῶν ζητημάτων ἐν Ἑλλάδι. Εἶναι τοιοῦτος ὁ ἑλληνικὸς χαρακτήρ ὥστε κάμπτεται διὰ πᾶν προσωπικὸν ζήτημα. Δὲν θὰ εἶναι συνεπῶς δυνατὸν νὰ περικόψητε τόσας θέσεις ὑπαλλήλων, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς ἕκαστον τμῆμα νὰ εἴπητε: «κύριε, εἶσαι ἄχρηστος καὶ δι’ αὐτὸ θὰ φύγῃς». Διότι αὐτὸς ὁ ἄχρηστος θὰ σπεύσῃ νὰ κρούσῃ ὅλας τὰς θύρας καὶ γνωρίζομεν τὶ θὰ συμβῇ. Κατόπιν ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον: «περὶ ὁμοιομόρφου βαθμολογίας τῶν ὑπαλλήλων, περὶ αὐξήσεως καὶ ἀφομοιώσεως τῶν μισθῶν κλπ.». Ὅλα αὐτὰ εἶναι ὀρθότατα. Πρόκειται νὰ ἴδῃ κανεὶς πρακτικῶς πῶς δύναται νὰ φθάσῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι ζήτημα δημοσίων οἰκονομικῶν. Καὶ ὅταν θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ τολμήσω νὰ φέρω μερικοὺς ἀριθμοὺς καὶ τότε θὰ ἴδωμεν πῶς αἱ δεκάδες χιλιάδων τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐκ πνεύματος σπατάλης προσετέθησαν, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδιωχθῶσιν. Πρὶν ἤ φθάσω νὰ ἐξηγήσω πῶς, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, κατ’ ἀπόλυτον καὶ αὐθαίρετον τρόπον δύναται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τὸ συνδεόμενον μὲ τὰς οἰκονομίας καὶ τὴν τακτοποίησιν τῶν ἀφορώντων τοὺς ὑπαλληλικοὺς κλάδους, ἐπιτραπήτω μοι νὰ ἐκφέρω παρατήρησίν τινα. Ἐπὶ τῆς παραγράφου: «περὶ τῆς συνταγματικῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων καὶ τοῦ χρόνου καὶ τρόπου ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου», τολμῶ νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς διάστημα 24 ὡρῶν παρουσίασε μίαν ἀντίφασιν. Σήμερον διὰ τῆς ὑπογραφῆς του μᾶς παρουσιάζει μίαν γνώμην, κατὰ τὴν ὁποίαν δέχεται ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ, ἤ μᾶλλον τῆς δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ ὑποδείξῃ ποῖος εἶναι ὁ καταλληλότερος τρόπος νὰ ἐξασφαλισθοῦν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἐὰν εἶναι ὁ συνταγματικὸς ἤ ἄλλος τις, καὶ δέχεται, λέγω, διὰ τῆς ὑπογραφῆς του συνταγματικὴν διάταξιν περὶ ἀσφαλείας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Κατὰ τὴν χθεσινὴν ὅμως συνεδρίασιν, προκειμένου ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ συναδέλφου κ. Καρρᾶ ἐπὶ θέματος ὑπαλληλικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν· ἡμεῖς πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ἄν θὰ πρέπῃ νὰ καταργήσωμεν τὰ συμβούλια καὶ νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην ὁ Ὑπουργὸς διὰ τὰς πράξεις αὐτοῦ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, διότι νομίζω ὅτι πράγματι οὐδὲν ἀποδίδουν τὰ συμβούλια τῶν Ὑπουργείων ὑφ’ οὕς ὅρους λειτουργοῦσιν, ἀλλά, κύριοι, προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων ἡμεῖς ἐδῶ θέλομεν νὰ φωτιζώμεθα καὶ ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητῶμεν νὰ φωτιζώμεθα, ἀπὸ ἕνα Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρχηγὸν μεγάλου κόμματος. Πρέπει νὰ ἐκτίθενται ἀποκρυσταλλωμέναι γνῶμαι καὶ οὐχὶ μεταβληταὶ τοιαῦται καὶ ρευσταί. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ποία εἶναι ἡ σκέψις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ζητεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους διὰ συνταγματικῆς διατάξεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ χθὲς ἐδήλωσε ὅτι πρέπει καὶ τὰ συμβούλια νὰ καταργηθῶσιν;

§199Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν, διότι μὲ καταγγέλλετε ὡς ἀντιφάσκοντα ἐδῶ. Ὅπως εἶπον καὶ πρότερον ἀνατίθεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τῶν διαφόρων Ὑπουργείων νὰ ἐπιχειρήσουν νὰ ἐξετάσουν τὰ διάφορα θέματα τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὸ νομοσχέδιον. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ κάμουν αἱ ἐπιτροπαί. Δὲν σᾶς εἶπον ὅτι θὰ υἱοθετήσω ἐγὼ ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως ὅλα τὰ πορίσματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ προέλθουν αἱ ἐπιτροπαί. Διότι ἐὰν ταῦτα εὑρίσκονται σύμφωνα πρὸς τὰς γνώμας τὰς πολιτικάς, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἔχω, θὰ σᾶς εἴπω ὅτι θὰ τὰ υἱοθετήσω, ἄλλως θὰ ἐπιβάλω τὰς πολιτικάς μου γνώμας χρησιμοποιῶν τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ δώσῃ ἡ ἔρευνα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι χρήσιμον διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν πολιτικῶν ἰδεῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἄν αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι θὰ μείνωσι, ἄν τὰ συμβούλια αὐτὰ θὰ μείνουν, ἤ δὲν θὰ μείνουν δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον θέλει νὰ κάμῃ τὸ ἑξῆς, νὰ μᾶς δώσῃ τὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔχουν αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι περὶ τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους λειτουργοῦσι, καὶ τῶν ἀναγκῶν τὰς ὁποίας ἔχουν.

§200Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ εἰς αὐτὸ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, νὰ εἴπω, ὅτι ἄν εἴχετε τὴ ἀποκρυσταλλωμένην πεποίθησιν, ὅτι δὲν πρέπει διὰ Συνταγματικῆς διατάξεως νὰ κανονισθῇ ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων, διατὶ διὰ τῆς ὑπογραφῆς ὑμῶν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἐδώκατε τὴν ἔννοιαν ὅτι συμμερίζεσθε τὴν γνώμην ταύτην, ἧς τὴν ἐξέτασιν ἀναθέτετε τῇ ἐπιτροπῇ; Τὰ θέματα, περὶ ὧν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῇ ἡ ἐπιτροπή, εἶναι θαυμαστά, ὁμολογῶ δὲ ὅτι ὅταν ἀνεῦρον μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος, ἐνεθουσιάσθην, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ πρακτικὰ ἀποτελέσματα. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐργασθῇ ἐπὶ μακρόν, θὰ ὑποβάλῃ τὰ πορίσματά της εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅταν δὲ φθάσῃ ἡ στιγμὴ νὰ ἀναλάβῃ ὁ Ὑπουργός, ἤ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὴν χειρουργικὴν μάχαιραν, ἡ χείρ του θὰ καταπέσῃ ἀδρανής. Περιττὸν νὰ πλανώμεθα, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Θὰ μοὶ εἴπητε, κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ποθούμενον; Κατὰ τρόπον παρουσιάζοντα ὅλα τὰ ἐχέγγυα τῆς ἀμεροληψίας, ἀλλ’ αὐθαίρετον. Ὡς ἐγένετο εἰς ἄλλα Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα προέβησαν εἰς τὴν περικοπὴν πάσης σπατάλης, τῆς ἀφορήτου σπατάλης, ἡ ὁποία ἐκράτησεν εἰς ὅλα τὰ Κράτη λόγῳ τῆς πολεμικῆς καταστάσεως. Τὸ δαπανᾶν ἀφθόνως ἀποτελεῖ ψυχολογικὸν φαινόμενον κατὰ τὰς πολεμικὰς καταστάσεις. Δὲν πρέπει δὲ νὰ ἀποδίδωμεν ἐξαιρετικὴν σημασίαν, ὅτι ἐκράτησε καὶ παρ’ ἡμῖν. Ἐκράτησε καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, εἰς Κράτη μὲ ἀρτιωτάτας βάσεις πολιτικῆς καὶ διοικητικῆς ἀνατροφῆς, ὡς ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ Γαλλίᾳ. Τὶ συνέβη ἐκεῖ καὶ τὶ ἔπραξαν; Προέβησαν εἰς περιορισμὸν τῶν ὑπαλλήλων καὶ εἰς τὴν ἱκανωτέραν αὐτῶν συγκρότησιν, διότι περὶ περιορισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων πρόκειται καὶ μειώσεως ἐξόδων ἑκατομμυρίων ὅλων. Δὲν πρόκειται νὰ καταργήσωμεν ὑπηρεσίας χρησίμους καὶ ἀναγκαίας, ἀλλὰ νὰ συστείλωμεν αὐτὰς νὰ ἐκκαθαρίσωμεν ταύτας τῶν ἀνικάνων, ὁπότε ταχύτερον καὶ μεῖζον ἔργον παραχθήσεται, ὅπερ ἀμέσως αἰσθητὸν γενήσεται τῷ Προϋπολογισμῷ. Ἐν Ἀγγλίᾳ, κύριοι, ἔπραξαν τὸ ἀκόλουθον, καὶ ὑποστηρίζω ὅτι δύναται τοῦτο νὰ γίνῃ καὶ παρ’ ἡμῖν, δοθέντος ὅτι ἔχομεν ἄνδρας καταλλήλους πρὸς τοῦτο, ἄνδρας ἀνεπηρεάστους, ἀδεκάστους καὶ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς πολιτικῆς, ἀρκεῖ νὰ θελήσωμεν νὰ δώσωμεν αὐτοῖς τὴν ἰσχὺν νὰ ταράξωσι τοὺς κύκλους τῶν ἡμετέρων κομματικῶν συμφερόντων. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐλάττωσις τοῦ Ἀγγλικοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐνομοθετήθη ἐν Ἀγγλίᾳ μία Ἐπιτροπὴ τῶν οἰκονομιῶν, ἡ ὁποία ἀπετελέσθη ἀπὸ πέντε μέλη καὶ ἐδόθη εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὰς ὑπηρεσίας νὰ ἐξετάζῃ, νὰ περικόπτῃ κατὰ τρόπον ἀπόλυτον.

§201Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ προτείνῃ.

§202Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα νὰ προτείνῃ. Καὶ οὕτω ἐπετεύχθη τὸ πρᾶγμα.

§203Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπρότεινε, δὲν ἐπετεύχθη.

§204Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐπετεύχθη.

§205Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἐπετεύχθη, διότι ἔγινε 160 χιλιάδων λιρῶν οἰκονομία εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν 1921–1922. Θὰ σᾶς παραθέσω ἕνα πίνακα λεπτομεριῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ παύσουν αἱ ἀμφισβητήσεις τῶν παρ’ ἐμοῦ λεγομένων. Ἐν Ἀγγλίᾳ ἐξελέγησαν δύο διακεκριμμένοι πολῖται, καὶ Πρόεδρος ἦτο ὁ κ. Geddes, ὁ ὁποῖος ἦτο πρώην διευθυντὴς τῶν σιδηροδρόμων, κατὰ τὸν πόλεμον τῷ εἶχε ἀνατεθῇ ἡ διεύθυνσις τῶν Ἀγγλικῶν σιδηροδρομικῶν πολεμικῶν γραμμῶν ἐν Γαλλίᾳ, ἀπέδειξε δὲ τοιαύτην ἱκανότητα καὶ εὐσυνειδησίαν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας του, ὥστε ὁ πολὺς Λόϋδ Τζὼρτζ τῷ ἀνέθεσεν τὴν προεδρίαν αὐτῆς τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὴν ἀντιπροεδρείαν ἔδωκε εἰς τὸν Λόρδον Inchcape, ὁ ὁποῖος ἦτο διευθυντὴς Ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρείας, γνωστὸς ἐπίσης διὰ τὸ ἀδέκαστον αὐτοῦ, προσετέθησαν δ’ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τρία ἄλλα μέλη. Ἐννοεῖτε ὅτι, ὅταν ὑπεβλήθη αὐτὴ ἡ ἐργασία, ἀντιδράσεις σημαντικαὶ ἤρχισαν, πρῶτον ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους. Αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι ἐξανέστησαν, οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἔτρεξαν εἰς τοὺς βουλευτάς, οἱ βουλευταὶ προεκάλεσαν ἀντίδρασιν σημαντικωτάτην κατὰ τῶν προτάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς. Τότε ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπετάθη εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἐξήγησε τὰ πράγματα, καὶ εἶπεν εἰς τοὺς Ἄγγλους ὅτι κάθε 50.000.000 λιρῶν ἔξοδα περικοπτόμενα ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν ἐκπίπτουσι τὴν φορολογίαν κατὰ ἕν σελίνιον εἰς τὴν λίραν. Τὸ πρᾶγμα ἦτο πολὺ καταληπτὸν καὶ τὸ ἀντελήφθησαν οἱ φορολογούμενοι, διότι ἐκεῖ ἐπικρατεῖ ἡ τάξις, ὅτι ὁ φόρος αὐξομοιοῦται ἀναλόγως τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους, λοιπὸν 50.000.000 οἰκονομία ἑνὸς σελινίου κατὰ λίραν ἐλάττωσις τοῦ φόρου, 100.000.000 οἰκονομία δύο σελινίων ἐλάττωσις κατὰ λίραν. Ἐὰν εἰς ἑκάστην λίραν ὁ Ἄγγλος πληρώνει 6 σελίνια μετὰ τὰς οἰκονομίας αὐτὰς ἀντελήφθη ὅτι θὰ πληρώνῃ 4, καὶ ἀμέσως τὸ ἀποτέλεσμα ἐπῆλθε, καὶ ἐπῆλθε παρὰ τὴν διακοπὴν τοῦ φίλου μου κ. Ὑπουργοῦ τῶν στρατιωτικῶν. Ἰδοὺ ποῖαι εἶναι αἱ προτάσεις (ἀναγινώσκει).

Καὶ τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι ἐπετεύχθησαν οἰκονομίαι ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1921–1922 λίρες 163.494.585. Αὐτὸ τουλάχιστον ἀναφέρει ἡ εἴδησις, ἥν ἔχω ἀνὰ χεῖρας.

§206Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τί ἔκθεσις εἶναι;

§207Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπίσημος ἔκθεσις δημοσιευομένη εἰς τὸ φύλλον τῆς 27ης Ἀπριλίου 1922 τῆς Γαλλικῆς ἐφημερίδος «Journal des Débats».

§208Γ. ΠΩΠ. Ἀλλ’ αὐταὶ αἱ οἰκονομίαι, κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον τοῦ «Journal des Débats» δὲν ἀφορῶσι μείωσιν ὑπαλλήλων, προσωπικοῦ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν ὑπαλλήλων....

§209Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐξηγήθην ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀπορῶ δὲ δι’ ὑμᾶς, ὁ ὁποῖος εἶσθε τόσον ὀξὺς τὴν ἀντίληψιν. Ἐπρόλαβον καὶ εἶπον ὅτι εἶναι σχετικόν.

§210Γ. ΠΩΠ. Δυστυχῶς δὲν τὸ ἤκουσα.

§211Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς ἄν νομίζετε ὅτι ἡ περικοπὴ 20.000 ὑπαλλήλων δὲν ἐπιφέρει μείωσιν δαπανῶν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§212Γ. ΠΩΠ. Ἀναμφισβητήτως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ὀργανώσεως ἐδῶ.

§213Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη τῶν περικοπῶν εἰς τὰς ὑπηρεσίας θὰ παρουσιασθῇ. Καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ὁ μόνος τρόπος. Καὶ εἶπον ὅτι ὑπάρχουσι πρόσωπα εἰς ἃ δύναται νὰ ἀνατεθῇ τὸ ἡράκλειον αὐτὸ ἔργον. Τὰ πρόσωπα ταῦτα πρέπει νὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου, εὐϋπόληπτοι πολῖται, ἀδέκαστοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ κοινωνία νὰ ἔχῃ ἀπόλυτον πεποίθησιν. Θὰ θυσιάσωσιν 20.000 ἀνθρώπους, θὰ ἀποσπάσωσιν ὅμως τὴν εὐγνωμοσύνην 5 ἑκατομμυρίων Ἑλλήνων φορολογουμένων ἐὰν κατορθώσωσι νὰ λύσωσι τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ θὰ ἀποκαθάρωσι τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας ἀπὸ τοὺς ἀχρήστους καὶ θὰ ἀφήσωσι τοὺς πράγματι ἱκανοὺς καὶ χρησίμους ὑπαλλήλους. Ἐὰν δὲ τοποθετηθῇ ὁ κατάλληλος ὑπάλληλος εἰς τὴν κατάλληλον θέσιν, ἡ ἀπόδοσις εἰς ἔργον ἔσται μείζων ἤ πρότερον. Θὰ ἤμουν δὲ τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ γενικωτέρα τις ἔρευνα εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας διὰ τὴν περικοπὴν πάσης περιττῆς δαπάνης καὶ σπατάλης, διότι σπατάλη, κύριοι, ἐπεκράτησεν. Ὅταν ἐνθυμηθῇ τις τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐκράτει πρὸ τοῦ 1910, ἴσως ὑπερβολικόν, ἀλλὰ πνεῦμα οἰκοκυροσύνης, καὶ ἴδῃ τὰ μετὰ τὸ 1910 κρατήσαντα ἀπὸ ἀπόψεως γενναιοδωρίας θὰ φθάσῃ εἰς δυσάρεστον συμπέρασμα διὰ τὴν λαϊκὴν ἀνεκτικότητα, ἡ ὁποία κρατεῖ παρ’ ἡμῖν.

§214Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1909 ἔγινε διὰ τὴν σπατάλην.

§215Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἐνθυμεῖσθε καλά, κ. Ὑπουργέ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔλαβον ἀρκετὸν μέρος εἰς αὐτὴν διὰ νὰ γνωρίζω. Δὲν ἔγινε διὰ τὴν σπατάλην· ἀπ’ ἐναντίας ἔγινε διὰ τὴν ὑπερβολικὴν οἰκονομίαν εἰς τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα, διότι πρὸ τοῦ 1910 ἡ πολιτικὴ τῶν οἰκονομιῶν ἔτεινεν εἰς τὰ πῶς νὰ περικόπτουν περισσότερον, καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ ἀείμνηστος Θεόδωρος Δεληγιάννης ἐδιχοτόμει τὸν ἐπιστολικὸν χάρτην χάριν οἰκονομίας.

§216Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι τὰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζοντο εἰς τὸν τότε Πρωθυπουργόν καὶ ἔλεγον· ἔχετε αὐτοὺς ἐδῶ, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ κόψετε· ἔχετε αὐτοὺς ἐκεῖ καὶ πρέπει νὰ τοὺς κόψετε. Περὶ τῶν ἀργομίσθων ἐπρόκειτο. Καὶ ποία ἄλλη μεγαλειτέρα σπατάλη εἶναι ἀπὸ τοὺς ἀργομίσθους;

§217Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ, κ. Ὑπουργέ, ὡς ὑπηρετήσας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ ἐκ τοῦ σύνεγγυς παρακολουθήσας πάντοτε τὰ δημόσια πράγματα ὅτι ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐν συγκρίσει μὲ τὴν σημερινήν δὲν ὑπῆρχον ἀργόμισθοι. Ἐγὼ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐξανέστην κατὰ τῶν δύο πολιτικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, οὕς ἐθεώρουν περιττοὺς καὶ ἐν τούτοις οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ δὲν ἦσαν ἀργόμισθοι. Ἔκτοτε, κ. Ὑπουργέ, ἔπαυσα νὰ ὁμιλῶ περὶ τῶν ἀργομίσθων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Δὲν ἔγινεν ἡ Ἐπανάστασις δι’ αὐτὸν τὸν λόγον. Ἔγινεν ἀπ’ ἐναντίας, διότι ἡ κρατικὴ καὶ ἡ ἐθνική, οὕτως εἰπεῖν, μηχανὴ δὲν ἐκινεῖτο ὅπως ἔπρεπε καὶ τὸ πνεῦμα αὐτὸ τῆς οἰκονομίας ἦτο ὑπερβολικόν.

§218Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ εἶπον διὰ τὸν λόγον αὐτόν, τὸν ὁποῖον λέγετε. Ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἀντίθετον.

§219Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καθὼς γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ, ἐν τῇ πράξει συνέβαινε τὸ ἑξῆς. Ὅταν ἕν κόμμα ἤθελε νὰ κατηγορήσῃ, κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα, τὸ κρατοῦν ἄλλωστε καὶ νῦν, μίαν Κυβέρνησιν ἐφωνάσκει διὰ τὴν σπατάλην καὶ τοὺς ἀργομίσθους, ἀλλὰ διετήρει τούτους ὅταν τὸ κόμμα ἀνελάμβανε τὴν ἀρχήν. Συνεπῶς δὲν εἶναι, κατὰ τὴν γνώμην μου βέβαιον ὅτι ὑπῆρχε σπατάλη.

§220Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι ὑπῆρχον. Εἶπον τὸ τὶ ἐλέγετο.

§221Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ταῦτα, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ λάβωμεν ἕν σοβαρὸν μέτρον, θὰ ἔπρεπε νὰ ὡριμάσῃ αὐτὴ ἡ σκέψις, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχουν οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐπιληφθῶσι τοιούτου ἔργου, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ τὸ πράξωσι μὲ πᾶσαν ἀμεροληψίαν καὶ τότε τὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶνε λίαν εὐεργετικὰ καὶ διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ διὰ τὸν Προϋπολογισμόν. Τὸ προτεινόμενον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως σύστημα ἀποτελεῖ φενάκην καὶ ματαιοπονίαν.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος Ἄρτης κ. Ν. Καλλέλης ἔχει τὸν λόγον.

§223Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἀναμφισβητήτως ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ἡ ὁποία προτάσσεται τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ τίθεται ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ προκαλέσῃ ἀληθῶς ἀνακούφισιν εἰς τὰς ψυχὰς ἡμῶν πάντων, διότι ὑπάρχει ἐν αὐτῇ διατετυπωμένη ἡ πρόθεσις ἐκ μέρους τοῦ ὑποβάλλοντος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως ληφθῶσι μέτρα ἀφορῶντα τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς διοικήσεως τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴ εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμενοι ἠναγκάσθημεν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τοῦ σημείου τῆς ἀνάγκης πρὸς ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπάρχει μεγάλη καὶ καταφανὴς ἀπορία. Ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ἐκ Μεσσήνης, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ὁρμώμενος μετὰ σαφηνείας, ἀλλὰ καὶ πειστικότητος ἀνέπτυξε τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Καὶ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ὑψώθη ἡ φωνὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος βεβαίως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρόθεσιν, εὑρέθη συνεπὴς πρὸς ἑαυτόν, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως τὰ ἐπιχειρήματα αὐτοῦ, διὰ νὰ ἀποκρούσῃ τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἐκεῖθεν καὶ ἐκεῖθεν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε νὰ πείσωσιν ἐμέ, ὁ ὁποῖος εἶχον τὴν διάθεσιν νὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου, ἐὰν εὕρισκον, ὅτι ταῦτα ἦσαν πειστικά. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, «δὲν ἐρωτῶ, ἐὰν ὠφελῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐρωτῶ τὶ βλάπτει τὸ νομοσχέδιον». Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ὄχι μόνον νὰ μὴ θεωρήσω σοβαρὸν τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίζηται νομοσχέδιόν τι ὅταν δὲν βλάπτῃ, ἀλλ’ ἐγὼ θὰ προχωρήσω καὶ θὰ εἴπω τὶ ὠφελεῖ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ἐὰν πραγματικῶς ὠφελῇ ἤ βλάπτῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§224Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὸ ἀνέπτυξε.

§225ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ εἶπεν εἰς τὸν λόγον του.

§226Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Ἄρα κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὠφελεῖ τὸ νομοσχέδιον. Συμφωνότατοι εἴμεθα, μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ἀρχικῶς ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ λήψεως τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀποσκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον, νὰ συσταθῇ μία ἐπιτροπή, διατί; Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ συνάδελφός του νὰ συστήσωσι μίαν ἐπιτροπήν, νὰ δώσωσιν ἐντολὴν εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτῶν ὑπαλλήλους, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἀναθέσωσιν ὅλα αὐτὰ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀνατίθενται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Καὶ ἠκούσθησαν, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη καὶ ἐκ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἐκ τοῦ στόματος ἄλλων ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. συναδέλφων, ἠκούσθησαν τὰ ἑξῆς. Θὰ ἠδύναντο νὰ ἀρνηθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι αὐτό, διότι τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον των, δὲν εἶναι καθῆκόν των, δηλονότι ἀνατίθεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καθῆκόν τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἔγκειται εἰς τὰ ἄλλα ὑπηρεσιακὰ αὐτῶν καθήκοντα.

§227ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀσφαλῶς.

§228Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Ἀσφαλῶς. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διὰ τὴν ἐπιπρόσθετον αὐτὴν ἐργασίαν των οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐντέλλονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ ἐκτελέσωσι ὅσα θὰ ἐκτελέσωσι ξένα πρὸς τὰ μέχρι τοῦδε καθήκοντά των, πῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς δὲν προεῖδεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀμειφθῶσιν;

§229Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ὑποβληθῇ ἄλλο νομοσχέδιον.

§230Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Πρόκειται λοιπὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἵνα κατόπιν ἀσχοληθῶμεν, ἵνα κατόπιν ψηφίσωμεν ἄλλο νομοσχέδιον. Ἀπαντῶ εἰς τὴν διακοπὴν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, ὅτι εἶναι ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ προβλέπῃ περὶ ἀμοιβῆς τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν...

§231Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν θὰ εἰσάγω ἄλλο.

§232Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ἐφόσον κατέχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν θέσιν αὐτὴν θὰ φέρῃ πᾶσαν ἀντίδρασιν διὰ τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου ἀμείβοντος τοὺς ὑπαλλήλους διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Οὐδεὶς δύναται νὰ μᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ εὑρίσκηται εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν διαρκῶς καὶ ἡ γνώμη αὐτοῦ θὰ εἶναι γνώμη σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν εἶναι ἀληθὴς ἡ ἀντίληψις, ὅτι ἡ ἐργασία αὐτὴ εἶναι ξένη πρὸς τὰ μέχρι τοῦδε διαγεγραμμένα καθήκοντα τῶν ὑπαλλήλων, εἰς οὕς ἀνατίθεται ἡ ἐντολή, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐγὼ θεωρῶ ἄδικον νὰ μὴ ἀμείβονται οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί.

§233Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζετε, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι δὲν δύνανται νὰ προσφέρωσι ἀμισθεὶ καὶ μίαν ὑπηρεσίαν;

§234Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Δὲν μᾶς ἔχουσι συνηθείσει εἰς τοιαύτην γενναιοδωρίαν οἱ ὑπάλληλοι.

§235Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ρίπτωνται κατὰ τοιούτων δημοσίων ὑπαλλήλων μομφαὶ τοιαῦται.

§236Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Μὴ λησμονῆτε, κ. συνάδελφε, ὅτι ἔχομεν καὶ πληθὺν ἀργομίσθων, οἱ ὁποῖοι καταβιβρώσκουσι τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, διὰ τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλεται ἡ ψαλὶς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρέχουσιν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Πατρίδα, ἀλλ’ εἶπον, ὅτι ὑπάρχει πληθὺς σήμερον ἀργομίσθων, εἶναι ὀγκωδέστατος ἀριθμὸς ὑπαλλήλων ἀνικάνων τοιούτων, τοὺς ὁποίους χαρακτηρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τῇ ἐκθέσει του.

§237ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Αὐτὸ προβλέπει τὸ νομοσχέδιον.

§238Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Σᾶς τὸ εἶπον. Ὅπου τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὀρθὸν θὰ μὲ εὕρητε σύμφωνον, ἔχω δὲ τὴν ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι ἠδύνατο νὰ διαταχθῇ ἐκ μέρους τῶν διαφόρων κ.κ. Ὑπουργῶν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, ἵνα συνεργασθῇ μετὰ τῆς ἄλλης ἁρμοδίας ὑπηρεσίας πρὸς ὑποβολὴν εἰς τοὺς προϊσταμένους αὐτῶν τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα προβλέπει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἠδύνασθε, κ. Πρωθυπουργέ, ὑμεῖς αὐτὸς νὰ διατάξητε τοὺς ὑφ’ ὑμῶν διευθυντάς, ἵνα ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν ἄλλων συσκεφθῶσιν ἐπὶ τῶν μέτρων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Ἤδη διὰ τοῦ νομοσχεδίου γεννᾶται τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα, ὅτι γεννᾶται σοβαρὰ σκέψις εἰς τὴν ψυχὴν παντὸς ὑπαλλήλου περὶ τοῦ μέλλοντος αὐτῶν, καθ’ ὅν χρόνον θὰ ἀποκρυσταλλωθῶσι τὰ συμπεράσματα τῆς μελέτης των. Ἅπαντες οἱ ὑπάλληλοι θὰ ἀνησυχήσουν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι θὰ ἔχουν πάντοτε ὑπ’ ὄψιν των τὴν γνωμοδότησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλωσιν αἱ Ἐπιτροπαὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὅλοι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι θὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων τούτων καὶ τῶν ἐπὶ τούτων παρατηρήσεων τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν θὰ κριθῇ ἡ ἐν τῷ μέλλοντι δημοσία αὐτῶν ὑπηρεσία. Ἀλλ’ ἄν κριθοῦν οἱ ὑπάλληλοι, ὑπ’ αὐτῶν, ὑπὸ τῶν ἐντεταλμένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ κρίνωσι τούτους, τότε κατ’ ἀνάγκην ὁ χαρακτήρ τοῦ ὑπαλλήλου θὰ χαλαρωθῇ ἀκόμη περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἦτο μέχρι σήμερον. Καὶ ὁμιλῶ οὕτω διότι θέλω νὰ εἶμαι ἐν τάξει πρὸς τὰ πράγματα καὶ νὰ μὴ βλέπω τὰ πράγματα ὅπως συμφέρει, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν πραγματικὴν αὐτῶν μορφήν. Διότι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ εἴπω, χωρὶς νὰ θελήσω νὰ ἐξετάσω τὰ αἴτια, ὅτι σήμερον οἱ χαρακτῆρες τῶν ἀτόμων ὑπέστησαν ποιάν τινα χαλάρωσιν.

§239Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ποῖος πταίει;

§240Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἐξετάσωμεν τὰ αἴτια, μὲ ἐνδιαφέρουν τὰ ἀποτελέσματα.

§241Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μᾶς ἐνδιαφέρουν ἡμᾶς.

§242Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Καὶ ὅταν εἰς τὰ ἀποτελέσματα εἶσθε σύμφωνοι δὲν δικαιοῦσθε νὰ λέγετε τίποτε ἄλλο παρὰ πῶς νὰ τροποποιήσωμεν μίαν πραγματικὴν κατάστασιν ὑφισταμένην.

§243Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἀπὸ πότε ἤρχισαν νὰ καταστρέφωνται οἱ χαρακτῆρες;

§244Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Παρατηρῶ πῶς ἔχετε πάθει ἀμνησίαν, διότι ἀπὸ τριῶν καὶ ἥμισυ ἐτῶν δὲν ὑπάρχουν οὔτε χαρακτῆρες, οὔτε συνειδήσεις ἐν Ἑλλάδι. Νῦν δὲ δημιουργεῖται νέα Ἑλλὰς ἐπὶ τῇ βάσει νέων χαρακτήρων.

§245Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πταίομεν ἡμεῖς, διότι δὲν ἐζητήσαμεν ποινικὰς εὐθύνας, διότι ἄν ἐφηρμόζετο ὁ νόμος θὰ εἶσθε ὅλοι εἰς τὰς φυλακάς.

§246Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Δὲν δύναμαι ν’ ἀπαντήσω, διότι ἀπαντῶν θὰ ἐξέλθω τοῦ θέματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐγὼ μόνον δηλῶ ὅτι ὑπὲρ τοῦ δικαίου καὶ μόνου ἀγωνίζομαι. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐθεώρησεν ἀπαραίτητον τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι, ὡς εἶπεν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ μόνου θὰ ἠδύνατο ἡ ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας ἴσως–ἴσως δὲν ἀμφισβητεῖ σοβαρῶς τὸ δυνατὸν τοῦ καταρτισμοῦ καὶ διὰ τοῦ ἄλλου τρόπου, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς πρεσβεύομεν, θὰ ἠδύνατο, λέγει, ν’ ἀπευθύνεται εἰς τὰς διαφόρους ἀρχὰς καὶ τοιουτοτρόπως νὰ λαμβάνῃ τὰς πληροφορίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν εἶναι σοβαρόν. Καὶ νομίζω ὅτι οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ ὅτι οὐδεμία ὑπηρεσία θὰ ἔφερε τὴν ἐλαχίστην ἀντίρρησιν εἰς μίαν ἐπιτροπὴν τοιαύτην, ἐγκαθισταμένην διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Οὐδεὶς δύναται νὰ φαντασθῇ ὅτι ὑπηρεσία τις κρατικὴ θὰ ἠρνεῖτο τὴν παροχὴν πάσης χρησίμου πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὑπηρεσίας.

§247Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τὶ βλάπτει;

§248Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Εἰς τὶ βλάπτει ἀπήντησα. Μὴ θέλετε νὰ ρίψετε ἔλαιον εἰς τὴν πυρὰν διὰ νὰ ἀναφλεγῇ ἡ αἴθουσα καὶ βεβαίως ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ πληρώσῃ τὰς συνεπείας θὰ εἶμαι ἐγὼ καὶ ὄχι σεῖς.

§249Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Μὴ ἀνησυχῆτε.

§250Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Εἶπον ὅτι μόνον εἰς τὴν ἐξασθένησιν τῆς πεποιθήσεως τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων περὶ τῆς μονιμότητος αὐτῶν συντελεῖ ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἰδιαίτατα, ὅταν ἔχωμεν τὰ τρία πρῶτα ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 1ου, τὰ ὁποῖα ἐπιφέρουν ἀναμφισβητήτως κλονισμὸν εἰς τὰς ψυχὰς καὶ τὸν χαρακτῆρα τῶν ὑπαλλήλων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἄν εἰς τὰ ἐδάφια ἐκεῖνα ἤθελε ὑποχωρήσει ἄς βεβαιωθῇ ὅτι ἂν καὶ μὲ εὗρε ἀντιλέγοντα μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τοσοῦτο ἀντιδράσαντα, ἐν τούτοις τότε θὰ μὲ εὕρῃ συμφωνότατον.

§251Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ποῖα νὰ λείψουν;

§252Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Τὰ τρία πρῶτα ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 1ου τοῦ νομοσχεδίου.

§253Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἀναγκαιότατα.

§254Γ. ΠΩΠ. Ἄν ἀπαλειφθοῦν τὰ ἐδάφια αὐτά, τότε ὅλαι αἱ περὶ οἰκονομιῶν προσπάθειαι καταπίπτουν. Διότι αἱ οἰκονομίαι δὲν κεῖνται εἰς τὴν μείωσιν ἀριθμοῦ τινος ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ἔγκεινται εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς ὑπηρεσίας. Ὄταν δὲ μία ὑπηρεσία ὀργανωθῇ εἶναι πιθανὸν νὰ χρειασθῇ πλειοτέρους ὑπηλλήλους ἀπὸ τοὺς ἤδη ὑφισταμένους. Ἐνῶ ἀντιθέτως ἄν ἀπαλειφθοῦν ταῦτα, τότε δὲν μένει τίποτε εἰς τὸ νομοσχέδιον. Πίπτει ἡ βάσις ἡ ὀργανωτικὴ ἡ ὁποία διέπει τὸ νομοσχέδιον, ὥστε ζητήσατε ἂν θέλετε τὴν ἀπάλειψιν τῶν ἄλλων ἄρθρων διὰ νὰ σᾶς ὑποστηρίξω καὶ ἐγώ.

§255Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Ἄν εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ἐγίνετο ἡ ἐργασία ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἀπέφερε τὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα ὑμεῖς προβλέπετε ἐγκρίνοντες τὴν μὴ ἀπάλειψιν τῶν ἐδαφίων αὐτῶν, νὰ εἶσθε πλήρως βέβαιος ὅτι καὶ ἐγὼ θὰ εὑρισκόμην σύμφωνος μὲ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τρέμω πρὸ τῆς ἰδέας ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ μία γνωμοδότησις, τῆς ὁποίας τὸ κῦρος οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ἀπέναντι τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ μέρους μιᾶς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν θὰ καταστήσῃ ἡ Συνέλευσις αὐτή, δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὑπέβαλλε τὸ νομοσχέδιον, ὅταν, λέγω, μιὰ γνωμοδότησις τοιαύτη ὑπάρχει ἡ ὁποία, ὄντως σᾶς εἶπον, φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ προκύψῃ βαθεῖα μελέτη ξένη πρὸς πάντα τὰ ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν τοιαύτην ψυχολογικὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν τελοῦσιν τὰ ἡμέτερα πράγματα, νὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς συμπεράσματα ὄχι ἐπωφελῆ διὰ τοὺς διαφόρους ὑπαλληλικοὺς κλάδους. Δι’ αὐτὸ εἶμαι περισσότερον διατεθειμένος νὰ εἶχε ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὰ δικαιώματα αὐτὰ καὶ ὄχι μία τοιαύτη Ἐπιτροπή.

§256Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ κανονίσῃ τὸ τεχνικὸν μέρος ἡ δὲ Κυβέρνησις θὰ δώσῃ τὴν κατεύθυνσιν.

§257Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Ναί, ἀλλὰ ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ λέγῃ ὅτι τὸ τάδε τμῆμα πρέπει νὰ συγχωνευθῇ μὲ τὸ τάδε καὶ ἄλλα πολλά, ἡ γνώμη λέγω, τῆς Ἐπιτροπῆς πολὺ θὰ βαρύνῃ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας γνώμης.

§258Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ σᾶς ἐξηγήσω. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω μέχρι πρό τινος, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὑπάρχουσι διάφοροι ὑπηρεσίαι. Μία ἐξ αὐτῶν εἶναι ἡ στατιστική. Ἐγὼ περὶ τοῦ τρόπου, περὶ τῶν σκοπῶν τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐπιδιώξῃ τὸ τμῆμα τῆς στατιστικῆς, ἔχω διαφόρους πολιτικὰς γνώμας, διότι νομίζω ὅτι ἡ στατιστικὴ δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ νὰ εἶναι ἁπλῶς παροχὴ πληροφοριῶν χρησίμων διὰ τὴν μελέτην τὴν ἱστορικήν, τῆς κινήσεως τῆς ὅλης ἐργασίας, ἀλλὰ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ὑπηρεσία παρέχουσα τὰ στοιχεῖα πρὸς παρακολούθησιν τῆς κινήσεως ταύτης ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ἀμέσου διορθώσεως. Αὕτη ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἕνα μέγιστον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων διὰ τὰς διαφόρους ἀνάγκας, διὰ τὰς ὁποίας σήμερον καλεῖται ἐν γένει αὐτὴ ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον, καλεῖται νὰ ἔλθῃ ἡ ὑπαλληλικὴ ἀντίληψις περὶ τοῦ τρόπου τοῦ κατὰ τὸν ὁποῖον αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία δύναται νὰ λειτουργήσῃ μὲ τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἔχει σήμερον, περὶ τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ ὑπηρεσία αὐτή, περὶ τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ καὶ τὰ λοιπά. Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου αὐτὸν τὸν ὀργανισμὸν τὸν ὑπάρχοντα, τὸν ἐπιβάλλοντα τὰς δαπάνας, τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐκπληροῖ τὸ ἀπαιτούμενον προσωπικὸν καὶ θὰ ἴδωμεν τὶ εἰμποροῦμεν νὰ κάνωμεν. Πρέπει αὐτὸν τὸν ὀργανισμὸν νὰ τὸν χρησιμοποιήσω προσθέτων καὶ ἄλλους σκοπούς. Πρέπει νὰ περιορίσω τοὺς ὑπάρχοντας σκοπούς, ἢ νὰ ἐκπληρώσω ἄλλους σκοποὺς χρησιμοτέρους. Πρέπει ἐν σχέσει μὲ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ νὰ περιορίσω τοὺς σκοποὺς αὐτοὺς καὶ νὰ περιορίσω τὰς δαπάνας, ἵνα μὴ δαπανῶμεν ὅσα δαπανῶμεν σήμερον. Ἵνα ἐφαρμόσω αὐτὰ ἐγὼ ἀναλόγως τῆς καταστάσεως, πρέπει νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου μίαν ἀνάλυσιν, μίαν μελέτην τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Διότι ἐὰν ἐγὼ μετέβαινον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἔλεγον· κύριοι, ἐννοῶ νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ ἐκεῖνο εἰς τὴν δημοσίαν αὐτὴν ὑπηρεσίαν προσθέτων ἢ ἐλαττώνων τὰ ἔργα αὐτῆς χωρὶς νὰ ἔχω λάβει ὑπ’ ὄψιν μου τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὡς ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἡ ὑπηρεσία αὐτή, θὰ ἐπάθαινα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς συνηθέστατα παθαίνομεν, δηλαδὴ θὰ ἔδιδα διαταγάς, αἱ ὁποῖαι, παρ’ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν τοῦ προσωπικοῦ, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσιν, διότι αἱ διαταγαὶ αὐταὶ δὲν θὰ ἦσαν προσηρμοσμέναι πρὸς τὸν ὀργανισμὸν καὶ τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ, διότι δὲν θὰ ἀπέρρεον ἐκ γνώσεως τῆς καταστάσεως τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν. Ζητοῦμεν νὰ ἔλθωσιν αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ἴδιαι νὰ μᾶς κάμωσι μίαν ἔρευναν τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται καὶ νὰ μᾶς εἴπωσι ποία εἶναι ἡ κατάστασίς των, ποία εἶναι ἡ ἱκανότης των ἐν σχέσει μὲ τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἔχουσι δημιουργήσει, ποῖαι εἶναι αἱ ἐλλείψεις των, ποῖα εἶναι τὰ αἴτια τῶν ἐλλείψεων καὶ τὰ λοιπά. Ἐπὶ πλέον δὲ ζητοῦμεν νὰ μᾶς δοθῇ τὸ ὑλικόν, ἵνα κατασκευάσωμεν σήμερον γενικὸν νόμον περὶ ὑπαλλήλων, νὰ θέσωμεν εἰς συνάφειαν τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας ἀπὸ ἀπόψεως προσωπικοῦ καὶ κατατάξεως διαφόρων ὑπαλλήλων. Δι’ ὅλα ταῦτα ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ἐργασίας τῶν ὑπαλλήλων, διότι τὸ ζήτημα τὸ πολιτικὸν εἶναι ἐλάχιστον, διότι εἶναι βασικὸν ἐντελῶς, τὸ δὲ τεχνικὸν μέρος εἶναι μέγιστον. Εἶναι πλέον ἀπὸ τὰ ἐννέα δέκατα. Τὸ τεχνικὸν μέρος εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτήσῃ κόπον μέγαν, καὶ ἐργασίαν πολλήν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι πολύτιμος ἡ συνδρομὴ τὴν ὁποίαν θὰ μᾶς δώσουν οἱ ἐπάλληλοι. Ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ ἐργασία ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ θὰ εἶναι εἰς κατάστασιν ἡ Συνέλευσις, ὅπως γίνεται εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς τοῦ κόσμου, νὰ συζητήσῃ περὶ τούτου, ἔχουσα ὅλο τὸ ὑλικόν, τότε δύναται ἕκαστος νὰ κάμῃ τὰς ἰδίας αὑτοῦ κρίσεις. Δι’ αὐτὸ νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Μὴ χανώμεθα εἰς παρατηρήσεις ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἄχρηστον. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἶναι χρήσιμον. Δὲν θὰ τὸ ἔφερον δὲ νὰ εἶσθε βέβαιοι ἐὰν δὲν ἦτο χρήσιμον, διότι βλάπτει μία συζήτησις, ἡ ὁποία προσπαθεῖ νὰ μὲ πείσῃ ὅτι εἶναι ἄσκοπον, καὶ ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ μὲ πείσῃ, καὶ ἡ ὁποία συζήτησις, ἂν μή τι ἄλλο, καταναλίσκει τὴν ὥραν τῆς Συνελεύσεως τὴν λίαν χρήσιμον.

§259Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Τοὐλάχιστον παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ μᾶς προσκομίσητε ἕνα πίνακα τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, ἵνα ἴδωμεν ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν.

§260Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Καὶ ποῖος ἦτο.

§261Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Ἀφίσατε τέλος πάντων τὰ παλαιά, εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως. Ἄν εἴχομεν τὸν πίνακα αὐτὸν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ λάβωμεν διὰ τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου καὶ μέριμναν, ἵνα, ἀφοῦ προηγουμένως ἀποφανθῇ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτοῦ ἢ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑφισταμένη περὶ τῆς ἀπολύσεως τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, κατόπιν ἔλθωμεν εἰς τὴν λῆψιν μέτρων περὶ ἀπολύσεως τῶν μονίμων ὑπαλλήλων, διότι νομίζω ὅτι οἱ μόνιμοι ὑπάλληλοι τυγχάνουσι ποιᾶς τινος εὐνοίας μείζονος ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Δι’ αὐτὸ ἐπῄνεσα τὴν πρόθεσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ φοβοῦμαι τὰ ἀποτελέσματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ καταλήξῃ. Εὔχομαι νὰ ἐπέλθουν τὰ ἀποτελέσματα οἷα προσδοκᾷ αὐτά, ὁπότε ἄς εἶναι βέβαιος ὅτι θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ τὸν συγχαρῶ.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κούσουλας ἔχει τὸν λόγον.

§263Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον εἶναι ἕν τῶν σπουδαιοτάτων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν. Εἶναι γνωστὸν τὶ πολυνομίαν ἔχομεν καὶ πῶς συντάσσονται οἱ νόμοι ἐκ μέρους τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἔρχεται νὰ μᾶς συγκροτήσῃ μίαν Ἐπιτροπὴν ἐξ ὅλων τῶν Ὑπουργείων ἵνα ἐξετάσῃ αὕτη ἐπὶ τῇ βάσει τίνων θεμελιωδεστέρων ἀρχῶν τοῦ δικαίου δύνανται νὰ διαρρυθμισθῶσιν αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι. Σπουδαιότερον λοιπὸν νομοσχέδιον ἀπὸ τὸ προκείμενον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Καταπολεμοῦνται αἱ τρεῖς πρῶται βάσεις αὐτοῦ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος. Διατί; Οἱ φόβοι, τοὺς ὁποίους ὁ ἔντιμος προλαλήσας ἐξέφρασεν εἶναι ἀστήρικτοι διότι ἡ Κυβέρνησις ἡ νῦν καὶ αἱ πρώην διάφοροι Κυβερνήσεις ἀπὸ τῆς πρώτης Νοεμβρίου καὶ ἐντεῦθεν, αἱ ὁποῖαι ἦλθον εἰς τὴν ἀρχήν, δὲν ἀνέστειλαν τοὺς νόμους τῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὴν συνταγματικὴν ἰσοβιότητα διὰ νὰ κορέσωσι τὰ πάθη, τὰ ὁποῖα φαντάζεται ὁ κ. συνάδελφος ὅτι θὰ ἀνακύψωσιν ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἐὰν οἱ φόβοι ἦσαν βάσιμοι, ἦτο πολὺ φυσικώτερον νὰ γίνῃ τοῦτο ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὅτε τὰ πάθη ἦσαν νωπότερα. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον εἶχε συνταχθῆ ἀπὸ τῆς 4ης Μαρτίου καὶ ἐπρόκειτο νὰ θεμελιώσῃ μίαν ἑνιαίαν θεμελιώδη βάσιν, δικαίας καὶ ἀναλόγου μισθοδοσίας διὰ πάντας τοὺς ὑπαλλήλους τῶν διαφόρων κλάδων, ἀναλόγως τῶν προσόντων καὶ τῆς σπουδαιότητος αὐτῶν, διατὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένοντο αἱ βελτιώσεις τῆς μισθοδοσίας τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, καὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν, δι’ ἑτέρου δὲ νομοσχεδίου ὑποβεβλημένου ἡμῖν προνοεῖται περὶ τῆς μισθοδοσίας μόνον τῶν στρατιωτικῶν; Θὰ ἐπεθύμουν δὲ καὶ ὀρθὸν καὶ δίκαιον θὰ ἦτο, ἐφόσον δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ γίνῃ εὐθὺς ἀμέσως νόμος τοῦ Κράτους καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ ἀπὸ τὰς ἐπιτροπάς, νὰ ληφθῇ μία πρόνοια καὶ περὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ἄλλων δημοσίων ὑπαλλήλων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ δοθῇ ἕν ἐπίδομα προσωρινὸν μέχρις ὅτου ὁριστικῶς κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ρυθμισθῇ ἡ μισθοδοσία τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων. Καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 ὁρίζεται ὅτι περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν δικαστηρίων παντὸς βαθμοῦ ληφθήσεται εἰδικὴ μέριμνα. Διατὶ προσέθηκεν τὴν διάταξιν ταύτην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Βεβαίως καὶ ὀρθὸν καὶ δίκαιον ἦτο νὰ τεθῇ ἡ τοιαύτη διάταξις ὡς ἐκ τῆς εἰδικότητος τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ δικαστικοὶ λειτουργοί. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ αὐτὸς λόγος συντρέχει καὶ ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ ἔχουσιν εἰδικότητα ἀποστολῆς.

§264Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ κυρίως εἰπεῖν δὲν εἶναι ὑπάλληλοι, εἶναι ἐντελῶς ἰδιάζουσα ἡ φύσις αὐτῶν.

§265Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Ὅλοι εἶναι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, κ. συνάδελφε, ἀλλὰ κατὰ κλάδους, τινὲς ἔχουσιν ἰδιάζουσαν φύσιν καὶ δὴ καὶ εἰδικότητα ἀποστολῆς, ὡς οἱ δικαστικοί, οἵτινες ἴσως καὶ διὰ τοῦτο ἀπολαμβάνουσι τῶν προνομίων τῆς δικαστικῆς ἰσοβιότητος. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί, ἔχουν ὅλως ἰδιάζουσαν φύσιν καὶ ἀποστολὴν ἀποτελοῦν δὲ εἰδικότητα ὅλως ἐξαιρετικὴν περὶ ὧν δὲν δύνανται νὰ ἀποφαίνωνται οἱ διάφοροι τμηματάρχαι τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας καὶ δὲν δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν ὑπὸ τοὺς γενικοὺς νόμους τοὺς διέποντας τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, ἀλλ’ ὑπὸ ὅλως εἰδικοὺς νόμους διέποντας αὐτούς. Σᾶς ὑπομιμνήσκω ὅτι ὁ πανυπαλληλικὸς νόμος 2494, ὁ ὁποῖος προνοεῖ περὶ τῆς διαβαθμίσεως ὅλων τῶν ὑπαλλήλων τῶν Ὑπουργείων, ἐν τούτοις εἰς οὐδεμίαν διαβάθμισιν ὑπήγαγε τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς· καὶ ἦτο ἀδύνατον νὰ γίνῃ τοῦτο, δι’ ὃ εἰδικὸς νόμος κανονίζει τὰ κατ’ αὐτούς. Συμβαίνει δὲ διὰ τὸν λόγον τοῦτον τὸ ἑξῆς παράδοξον: Ὅτι λειτουργοὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἔχοντες εἰκοσαετῆ καὶ τριακονταετῆ ὑπηρεσίαν εἶναι κατώτεροι τῶν γραμματέων πρώτης τάξεως κατὰ μισθόν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος λοιπὸν αὐτοῦ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οὗτοι εἰς τὴν διάταξιν τοῦ 2ου ἄρθρου, ἵνα κανονισθῇ ἐπὶ τέλους καὶ ἡ τύχη αὐτῶν, ὅπως ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως. Κατὰ τὰ ἄλλα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ θεωρῶ ἀναγκαιότατον καὶ σπουδαιότατον, ἀνάγκη δὲ νὰ παύσῃ πᾶσα ἀντίδρασις κατ’ αὐτοῦ, ἵνα ταχέως γίνῃ νόμος καὶ τεθῇ τάξις εἰς τὰ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§267Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε· ὅταν ἤκουον τοῦ φίλου μου πληρεξουσίου κ. Λυκουρέζου ἀγορεύοντος κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἀντικοινοβουλευτικοῦ, ἐπίστευσα, ὅτι, ἵνα πληρεξούσιος τῆς περιωπῆς τοῦ κ. πληρεξουσίου ἐκ Μεσσηνίας χαρακτηρίζῃ αὐτὸ τοιουτοτρόπως, εἶχε πραγματικῶς ἀναγνώσει καὶ ἐμβαθύνει εἰς τὴν οὐσίαν αὐτοῦ. Ὅταν προχείρως ἀνέγνων ἐνταῦθα τὸ νομοσχέδιον—διότι δὲν ἔσχον τὸν καιρὸν νὰ ἀναγνώσω αὐτὸ κατ’ οἶκον—ἐπείσθην, ὅτι πᾶν ἄλλο περιέχει ἢ ἔννοιάν τινα ἀντικοινοβουλευτικήν. Ἐξ ἐναντίας ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀπορρέει ἐκ τῶν καλῶς ἐννοουμένων ἀρχῶν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, διότι ὁ κοινοβουλευτισμὸς δὲν εἶναι αὐθαίρετος τις ἐξουσία, μὴ ἔχουσα χαλινόν, καὶ μὴ ἀναγνωρίζουσα φῶτα εἰς ἄλλους. Ἐξ ἐναντίας, ἵνα ὦμεν ἀληθῶς κοινοβουλευτικοὶ ἄνδρες, πρέπει νὰ σεβώμεθα καὶ νὰ τιμῶμεν τὴν εἰδικότητα, ὅπου καὶ ἄν αὕτη εὑρίσκηται. Ἄν τῷ ὄντι τὸ νομοσχέδιον ἀνέθετεν τὴν τελικὴν κρίσιν τῶν ἐν’ αὐτῷ θεμάτων εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, ἤθελον καὶ ἐγὼ θεωρήσει αὐτὸ ἀντικοινοβουλευτικόν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἀφίνει τὴν τελικὴν κρίσιν εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν. Ποῦ εὑρίσκετε ὅλον ἐκεῖνον τὸν ἀντικοινοβουλευτισμόν; Ἐγὼ γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι δὲν εἶμαι διατεθειμένος, ἵνα χειροκροτῶ πάντα τὰ μέτρα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἔχομεν καθῆκον καὶ ἵνα πᾶν μέτρον καὶ πᾶν ὅ,τι ὑποβάλλεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀποκρούεται παρ’ ἡμῶν. Προκειμένου περὶ νομοσχεδίου τοιαύτης σπουδαιότητος, νομίζω, ὅτι δὲν χωρεῖ πνεῦμα συμπολιτεύσεως καὶ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως. Ἐνταῦθα πρόκειται νὰ ρυθμίσωμεν τὰς δημοσίας λειτουργείας, πρόκειται νὰ κανονίσωμεν τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, πρόκειται νὰ ἐπιφέρωμεν οἰκονομίας, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διαβλέπω καὶ τὴν πρόθεσιν ταύτην. Δὲν νομίζω λοιπόν, ὅτι εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον, οὐδὲ συμφέρον πρὸς τὸν τόπον νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ προαιρέσεως συμπολιτεύσεως, ἢ ἀντιπολυτεύσεως, οὐδὲ ἀνήκω ἐγώ, κύριοι, εἰς τὴν τάξιν πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἵτινες αἰσθάνονται μῖσος καὶ ἀποστροφὴν πρὸς τοὺς δημοσίους λειτουργοὺς τοῦ Κράτους. Ἐξ ἐναντίας νομίζω, ὅτι καθῆκον ἔχομεν νὰ τιμῶμεν αὐτούς, διότι καὶ οὗτοι κατὰ γενικὸν κανόνα τιμῶσι τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, καὶ τιμῶσι τὴν πατρίδα ἡμῶν ἀνέκαθεν, οὐχὶ μόνον σήμερον. Τὶς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου; Θέλει φέρει τάξιν εἰς τὸν ἐπικρατοῦντα κυκεῶνα, θέλει ἐμπεδώσει τὴν πειθαρχίαν, καταργήσει τὴν ἄσκοπον δαπάνην, ἤτοι τὴν σπατάλην τοῦ δημοσίου πλούτου. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θὰ εἶμαι εὐτυχής, κύριοι, παριστάμενος πρὸ τῆς ὑποβολῆς ἐργασίας, ἥτις θέλει δυνηθῆ νὰ ἐκπληρώσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς προθέσεις καὶ ὅλους αὐτοὺς τοὺς σκοπούς. Ἐάν, κύριοι, λάβωμεν τὰς ποικίλας ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους καὶ διαιρέσωμεν αὐτὰς καθ’ Ὑπουργεῖα, θέλομεν νομίσει, ὅτι ὅσα εἶναι τὰ Ὑπουργεῖα, τοσαῦτα εἶναι καὶ τὰ ἀντιμαχόμενα εἴδη τῶν ὑπηρεσιῶν, διότι οὐδεμία ἀλληλουχία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν Ὑπουργείων, οὐδεὶς σύνδεσμος, οὐδεμία οὕτως εἰπεῖν συνεννόησις. Ὑπάλληλός τις τοῦ Ὑπουργείου Α, ἔχων τὸν αὐτὸν βαθμὸν πρὸς ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου Β. ἔχει διάφορον μισθοδοσίαν, καὶ ἐν τῇ ὑπαλληλικῇ ἱεραρχίᾳ ὑπάρχουσι διακρίσεις, αἵτινες δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουσι. Ἐσόμεθα εὐτυχεῖς, ἐὰν οἱ δημόσιοι λειτουργοί, εἰς οὓς ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἀναθέτει τὴν ἐργασίαν ταύτην, ἐμφορηθῶσιν ὑπὸ τοῦ πνεύματος, ὑφ’ οὗ νομίζω, ὅτι πάντες ἐμφορούμεθα, καὶ δέον νὰ ἐμφορώμεθα. Ἐάν, κύριοι, λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν ἀριθμὸν ἑκάστης τῶν ὑπηρεσιῶν, ἑκάστου τῶν Ὑπουργείων, οὐχὶ τῆς κεντρικῆς μόνον ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὅλης τῆς περιφερείας, θέλομεν εὑρεθεῖ πρὸ στρατιᾶς ὑπαλλήλων κατὰ μέγα μέρος ἀχρήστων, κατὰ μέγα μέρος περιττῶν καὶ ἐπιβλαβῶν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἄλλοτε ἐπὶ παραδείγματι τὸ Γενικὸν λογιστήριον τοῦ Κράτους διῳκεῖτο διὰ 18 ὑπαλλήλων. Σήμερον, λόγῳ αὐξήσεως τῆς ἐργασίας, ἃς διοικεῖται τὸ Γενικὸν Λογιστήριον τοῦ Κράτους διὰ 36 ὑπαλλήλων, δι’ 106, διὰ 200 ὑπαλλήλων. Τὶ ἐβεβαίωσαν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, πρὸ τινῶν μηνῶν ἐνταῦθα; Ὅτι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον εἶχε δύναμιν 500 ὑπαλλήλων· ἐρωτῶ, κατὰ τετρακοσίας φορὰς ἐγένετο μεγαλείτερον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος; Ἤθελον εἶσθαι εὐτυχής, ἐὰν τοῦτο συνέβαινε, καὶ τότε ἂς εἴχομεν καὶ 500 ὑπαλλήλους ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ. Ρίψατε τὸ βλέμμα εἰς μίαν ἑκάστην τῶν ὑπηρεσιῶν, θέλετε ἴδει στρατιὰν ὁλόκληρον ὑπαλλήλων, ἐργαζομένων καὶ μὴ ἐργαζομένων. Ἴδετε τὸ Βουλευτήριον. Μοὶ λέγουσι, δὲν γνωρίζω ἐγώ, ὅτι 70 κλητῆρες εἶναι διωρισμένοι ἐνταῦθα. Ἄλλοτε ἡ ἐργασία διεξήγετο διὰ 8, διὰ 10 κλητήρων. Εἶναι ὅλοι αὐτοὶ ἀναγκαῖοι; Μοὶ λέγουσιν, ὅτι ἐν ἄλλοις Ὑπουργείοις, ἐν ἄλλαις ὑπηρεσίαις τὰ αὐτὰ συμβαίνουσι. Τὶ κατάστασις εἶναι αὐτή; Μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι θέλετε φθάσει εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν τὰ δημόσια Ταμεῖα θέλουσι κλείσει τὰς θύρας ἐλλείψει χρημάτων. Ταῦτα πάντα ἔχων ὑπ’ ὄψει μου, θεωρῶ εὐτύχημα τὴν ὑποβολὴν τοιούτου νομοσχεδίου, ἐξ οὗ βλέπομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συνησθάνθη τὴν κατωφέρειαν, εἰς ἥν τὸ Κράτος φέρεται, καὶ θέλει νὰ θέσῃ χαλινόν. Ἂς μὴ ἐμποδίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν τοιαύτην προαίρεσιν, ἄν ἀληθῶς τοιαύτην ἔχῃ, καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι τοιαύτην ἔχει. Θὰ ἐπεθύμουν, ἵνα τὸ νομοσχέδιον γένηται ἀρτιώτερον, θὰ ἐπεθύμουν νὰ προσαχθῇ καὶ πίναξ λεπτομερὴς τῶν ἐλπιζομένων ἐκ τῆς τοιαύτης διαρρυθμίσεως τῶν ὑπηρεσιῶν οἰκονομιῶν. Διότι, κύριοι, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὑπάρχει πληθώρα δημοσίων λειτουργῶν, ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν. Ἀλλ’ ἐὰν λάβωμεν τὸν πέλεκυν εἰς χεῖρας, καὶ ἀρχίσωμεν παύοντες καὶ καταργοῦντες θέσεις, χωρὶς νὰ μελετήσωμεν τὰς ὑπηρεσίας, θέλομεν ζημιώσει τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, διότι τὸ σύστημα τοῦτο θέλει φέρει ἀναστάτωσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅταν, ἐδημιουργήθησαν τοσαῦται ὑπηρεσίαι μετὰ τοσούτου πολυαρίθμου προσωπικοῦ, νὰ λάβητε τὴν ψαλίδα καὶ νὰ κόπτητε θέσεις καὶ ὑπαλλήλους. Θέλετε φέρει τὴν παραλυσίαν ἑκάστης τῶν ὑπηρεσιῶν. Εἶναι ἀνάγκη δημιουργίας νέου συστήματος διοικητικοῦ, μόνον ὑπὸ νέον σύστημα διοικητικὸν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττώσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, συγχωνεύοντες ὑπηρεσίας, καὶ βλέπω ὅτι ἐν τῷ 1ῳ ἄρθρῳ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου διαφαίνεταί πως ἡ πρόνοια αὕτη. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δέον νὰ ψηφισθῇ. Αἱ ἀγορεύσεις, αἵτινες ἐνταῦθα κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐγένοντο, ἄς χρησιμεύσωσι ὡς εἰδοποίησις πρὸς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, οἵτινες θέλουσιν ἀποτελέσει τὴν ὁριζομένην ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου Ἐπιτροπὴν, ἃς χρησιμεύσωσιν ὡς εἰδοποίησις πρὸς αὐτούς, ἐκ τίνων ἰδεῶν καὶ τίνων ἀρχῶν, καὶ ἐπὶ τίνων βάσεων πρέπει αὐτοὶ νὰ ἐργασθῶσι. Ὅταν δέ, κύριοι, προσκομισθῇ ἡ ἐργασία αὕτη ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡμῶν ἔγκειται, ἵνα σταθμίσωμεν τὴν ἐργασίαν, νὰ συζητήσωμεν καὶ κρίνωμεν αὐτήν, ὅπου δὲ χρῄζει βελτιώσεως νὰ βελτιώσωμεν αὐτήν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον φαίνεται, ὅτι εἶναι προϊὸν μελέτης προϋπαρχούσης, ἡμεῖς δὲ ἐκ τῶν προτέρων καὶ ἀνεξελέγκτως νὰ καταδικάζωμεν αὐτὸ, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι, ἀντιβαίνει εἰς τὸν κοινοβουλευτισμόν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθόν. Εἴπερ τις καὶ ἄλλος εἰμὶ ὑπὲρ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, ἀλλὰ μὴ ὦμεν ὑπερβολικοί, καὶ μὴ παρεξηγῶμεν τὰς ἐννοίας, τὰς περιεχομένας ἐν ταῖς λέξεσιν. Οὐδόλως ἐγὼ αἰσθάνομαι τὴν φιλοτιμίαν μου προσβαλλομένην, ὅταν ζητῶμεν τὰ φῶτα τῶν ἁρμοδιωτέρων καὶ σοφωτέρων. Καὶ ὅταν, κύριοι, ἕκαστος τῶν Ὑπουργῶν ἔχει τὸ δικαίωμα, καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἐπικαλῆται τὰς γνώμας τῶν ὑπαλλήλων, κατὰ ποῖον λόγον καὶ κατὰ ποίαν λογικὴν καὶ κατὰ ποῖον σύστημα, δὲν ἔχομεν ἡμεῖς τὸ καθῆκον οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ νὰ ἐπικαλούμεθα τὰς γνώμας τῶν εἰδικωτέρων ἡμῶν, τῶν σοφωτέρων ἡμῶν, τοιοῦτοι δὲ ἐν ταῖς ὑπηρεσίαις εἶναι οἱ διευθύνοντες Τμηματάρχαι. Διὰ τοῦτο νομίζω, κύριοι, ὅτι θέλομεν προσφέρει ὑπηρεσίαν καὶ πρὸς τὴν πατρίδα καὶ πρὸς τὸ Κράτος καὶ πρὸς τὰς ὑπηρεσίας αὐτὰς καὶ πρὸς τοὺς συμπολίτας ἡμῶν, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περιβάλωμεν διὰ τῆς ψήφου ἡμῶν.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§269Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὑπεβλήθη νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾶται ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ τὰ θέματα τὰ ἀφορῶντα τὸ νομοσχέδιον. Ἐκτὸς τῆς ἐπιτροπῆς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ συντάξῃ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἠγέρθη συζήτησις, ἡ ὁποία κατηνάλωσε τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐὰν πρέπῃ νὰ γίνῃ νομοσχέδιον ἤ ὄχι. Ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ὀρθῶς ἐγένετο τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ βλέπω πρὸς στιγμὴν ὅτι δὲν ἦτο ἀπαραίτητον τὸ σχέδιον αὐτό. Ἔπρεπε νὰ καταναλώσωμεν μίαν ἑσπέραν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι νομίζω ὅτι ἡ ἐργασία τῆς Συνελεύσεως δὲν διεξάγεται ὁμαλῶς. Εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ὑπερτάτης ἀνάγκης νὰ ἀσχοληθῶμεν διὰ τὸ Συντακτικὸν ἔργον τῆς Συνελεύσεως, ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ δὲ ἔτος δὲν κατορθώθη, παρὰ νὰ συζητῶμεν διὰ τὸ αʹ ἄρθρον ἐπὶ ἕξ συνεδριάσεις, ἐὰν εἶναι ἀνεκτὴ ἡ ἐλευθέρα ἡ θρησκεία. Τὸ συντακτικὸν ἔργον καταναλίσκει 4 ἡμέρας καθ’ ἑβδομάδα, αἱ δύο ἡμέραι εἶναι προωρισμέναι διὰ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, ἡ μία ἡμέρα εἶναι διατεθειμένη διὰ τὸ νομοθετικὸν ἔργον. Ἔχομεν πληθὺν νομοθετικῆς ἐργασίας, διότι πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος καὶ οὐδὲν πράττομεν. Ἐὰν μᾶς ἐρωτήσωσι τὶ ἐπράξαμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην θὰ ἀπαντήσωμεν ὅτι συνεζητήσαμεν ἐὰν πρέπῃ νὰ γίνῃ νομοσχέδιον ἢ ὄχι. Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτὴ καὶ πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτή. Ὑπάρχουσι σπουδαιότατα νομοσχέδια· ἄρχονται αἱ ἐργασίαι εἰς τὰς 5½, ἔχομεν μίαν ὥραν ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις, ἑσπερινὴν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ ἀρχίζομεν ἐὰν πρέπῃ νὰ προταχθῇ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ἢ μή, ἕως τὴν 9ην εἰσερχόμεθα καὶ ἐρωτῶ· Θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ εἴμεθα συνυπεύθυνοι διὰ τὴν κατάστασιν; Κύριοι, ἰδοὺ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία αὐτὴ καὶ εἴπατέ μοι, κύριοι, ἐὰν μία ἡμέρα τῆς ἑβδομάδος ἔχει διατεθεῖ διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Καλῶ λοιπὸν ὑμᾶς εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδόν, διότι ἐξήλθομεν ἐντελῶς τοῦ ἔργου ἡμῶν.

§270Γ. ΠΩΠ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν διακοπήν. Ἤθελον προτείνει νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς πρωτοβαθμίου ἐπιτροπῆς διὰ τμηματαρχῶν καὶ δι’ εἰσηγητῶν, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ κλάδου. Διὰ νὰ λείψῃ πᾶσα ὑπόνοια ἐπεμβάσεως θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἄλλο τι ἀκόμη, ἀντιθέτως πρὸς τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῶν ἄλλων ἀγορευσάντων συναδέλφων, νὰ μὴ μετάσχῃ ὁ γενικὸς γραμματεὺς τῶν Ἐπιτροπῶν, ν’ ἀφεθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι μόνοι των μεριμνῶντες διὰ τὰ τοῦ ἰδίου οἴκου αὐτῶν καὶ ὄχι διὰ τοῦ γενικοῦ γραμματέως, ὁ ὁποῖος εἶναι πρόσωπον πολιτικόν. Δὲν πρόκειται νὰ νομοθετήσωσιν, ἀλλὰ νὰ διατυπώσωσι γνώμην. Ἐκεῖ πιθανὸν ὁ γενικὸς γραμματεὺς διὰ τῆς παρουσίας του νὰ παρέχῃ ἀφορμὴν σκέψεων ἀναλόγως πρὸς ἐκείνας, τὰς ὁποίας ὑπελογίσατε. Καὶ ὁ κ. Καλλέλης ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἀκριβῶς ἀποδίδει ἐξαιρετικὴν σημασίαν. Διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει ὅπως τὸ πέρας τῆς ἐργασίας τῆς δευτεροβαθμίου ἐπιτροπῆς ὑποβληθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν ταὐτοχρόνως ὅταν θὰ δίδεται πρὸς μελέτην καὶ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παρίτσης ἔχει τὸν λόγον.

§272Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Καλῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις βεβαίως ὑποβαλοῦσα τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τοὺς κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἐπέκρινον τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ διὰ νομοσχεδίου ζητήσαντος νὰ ὑποβάλῃ εἰς ὑπαλλήλους ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ ἕκαστος τῶν κυρίων Ὑπουργῶν δι’ ἰδιαιτέρας ἐντολῆς εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἑτέρας ἁρμοδιότητος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κυρίως θέλω νὰ τονίσω εἰς τὴν Συνέλευσιν εἶναι τὸ ἑξῆς: Μήπως ἄρα γε πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἐπιφέρωμεν ἐμμέσως νέαν ἐκκαθάρισιν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους; Διότι τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ αʹ ἄρθρου ἢ μᾶλλον τὸ γʹ, ὁμιλεῖ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν ὑπεραρίθμων ὑπαλλήλων καὶ δι’ ἀνικανότητα ἀπολυτέων. Νομίζω ὅτι αὐτὸ τὸ ἐδάφιον δίδει λαβὴν εἰς μίαν τοιαύτην ὑπόνοιαν, εἰς μίαν τοιαύτην ἰδέαν, τὴν ὁποίαν δυνατὸν νὰ σχηματίσουν καὶ ἄλλοι, δηλαδὴ ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους ἀναθέτει τὸ νομοσχέδιον αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Ἄν πρόκειται δι’ ἑνὸς τοιούτου μέσου νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ὑπαλλήλων, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰς δηλώσεις αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως γενομένας πέρυσι τὸν Ὀκτώβριον ἔχει λήξει ὁριστικῶς πλέον καὶ δὲν δύναται ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ ἐπανέλθῃ οὐδὲ ἡ Κυβέρνησις, ὡς εἶπεν τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.........

§273Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Διατὶ δὲν δύναται ἡ Ἐθνοσυνέλευσις νὰ ἐπανέλθῃ;

§274Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἐδήλωσεν οὕτω πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν λέγω ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται, ἀλλ’ ἔρχεται εἰς ἀντίκρουσιν πρὸς τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν ἐπανερχόμεθα, ὅτι ἔχει λήξει τὸ ἔργον τῆς ἐκκαθαρίσεως.

§275Γ. ΠΩΠ. Ὄχι δὲν ἔχει τοιαύτην πρόθεσιν τὸ νομοσχέδιον.

§276Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἑπομένως ἐὰν δὲν πρόκειται καὶ βεβαίως δὲν θὰ πρόκειται, καλὸν θὰ ἦτο νομίζω νὰ διατυπωθῇ ἐνταῦθα τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη τῶν ὑπαλλήλων ἐν τῇ καταργήσει τῶν διαφόρων θέσεων καὶ ἐν τῇ ἀπομακρύνσει ἐκ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων εἶναι καλὸν καὶ ὀρθὸν, καὶ δίκαιον, ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοὺς ὑπεραρίθμους, νὰ προχωρήσῃ δὲ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας ἐπιβάλλουσι τοῦτο, εἰς τοὺς μονιποποιηθέντας κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν.

§277Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου ζητήματος.

§278Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν μεθαύριον ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ διατυπώσῃ μὲ τὸ κῦρος τῆς θέσεώς της γνώμας, νομίζετε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἕν προηγούμενον ἀρκετὰ σοβαρὸν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θίγει διὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης, καὶ ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις μετὰ δυσκολίας βεβαίως θὰ ἔλθῃ νὰ πολεμήσῃ τοιαύτην ἀπόφασιν ληφθεῖσαν παρὰ προσώπων, τὰς τεχνικὰς ἰδέας τῶν ὁποίων ἀναγνωρίζει τόσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅσον καὶ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις; Καὶ καθ’ ἥν στιγμὴν ἔλθει μία γνωμοδότησις ἐκ μέρους προσώπων ἁρμοδίων καὶ γνωριζόντων τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους δυσκόλως θὰ πολεμήσῃ ἕτερος ἔχων ἀντίθετον γνώμην, τὰ πορίσματα τῆς ἐργασίας ἐκείνης. Περὶ τούτου πρόκειται. Βεβαίως κυρίαρχος εἶναι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ν’ ἀποδεχθῇ ἤ ν’ ἀπορρίψῃ. Σεῖς διὰ ποῖον λόγον δὲν θέλετε ἐκ τῶν προτέρων ἐν τῇ διατυπώσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ μή γίνωσι αἱ ὑποδείξεις αὐταὶ ἄν καὶ ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως εἶναι τοιαύτη;

§279Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Αὐτοὶ δὲν θὰ σᾶς κάνουν ὑποδείξεις;

§280Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Βεβαίως. Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται καὶ τὶ θέλω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νὰ μὴ ἐπανέλθωμεν ἐμμέσως εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ὑπαλλήλων. Ἄν πρόκειται περὶ ἐκκαθαρίσεως ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ ὑποβάλλῃ σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως νομοσχέδιον περὶ τῆς τοιαύτης ἤ τοιαύτης ἐκκαθαρίσεως τῶν ὑπαλλήλων.

§281Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἔχετε ἄδικον. Τὸ νομοσχέδιον δὲν λέγει τοιαῦτα πράγματα.

§282Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Τὸ τρίτον ἐδάφιον λέγει περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν ὑπεραρίθμων κλπ.

§283Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ ἐδάφιον συνδυάσατέ το μὲ τὸ πρῶτον περὶ τοῦ κατ’ ἐλάχιστον ὅριον ἀναγκαίου ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων δι’ ἕκαστον ὑπηρεσιακὸν κλάδον κατὰ βαθμὸν καὶ εἶδος ὑπηρεσίας. Λοιπόν, μᾶς λέγει ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι δι’ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν ἀπαιτοῦνται 50 ὑπάλληλοι καὶ σήμερον ὑπάρχουν 60. Γεννᾶται τὸ ζήτημα ἄν οἱ ὑπόλοιποι αὐτοί, οἱ ἄλλοι 10 πρέπει νὰ φύγουν, καὶ τὴν ἐρωτῶ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ μᾶς εἴπῃ ἄν θὰ τοὺς συγχωνεύσῃ εἰς καμμίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν, τέλος πάντων τὶ θὰ γίνουν αὐτοί. Καὶ τοὺς ἐρωτῶ αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους πῶς θὰ τοὺς δικαιολογήσωμε, διότι ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν νὰ τοὺς ρίψωμεν εἰς τὸν δρόμον. Διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἑνὸς Ὑπουργείου εἰμπορεῖ νὰ μᾶς εἴπῃ· δύνασθε νὰ τοὺς μεταφέρετε εἰς ἄλλον κλάδον ποῦ ὑπάρχει ἔλλειψις. Δύνασθε νὰ τοὺς μεταβιβάσητε εἰς τὸ γενικὸν νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ καταρτισθῇ ἀπὸ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας τῶν Ὑπουργείων ὅπου ὑπάρχῃ ἀνάγκη. Αὐτὰ ἐρωτῶμεν· τὶ θὰ γίνῃ, ἐρευνῶντες τὰ πράγματα νὰ μᾶς εἴπουν γνώμας. Διότι δυνατὸν νὰ μᾶς δώσουν γνώμας τεχνικὰς, τὰς ὁποίας ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν. Λ. χ. ὑπάρχουν πολλοὶ ὑπάλληλοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τμῆμα ἁλυκῶν. Αὐτοὺς δύνασθε νὰ τοὺς μεταφέρητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὰς δηλώσεις τῶν φόρων καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Τώρα τὶ θὰ μᾶς εἰποῦν, θὰ ἰδοῦμε ἐὰν συνδυασθοῦν ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι.

§284Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἄν πρόκειται περὶ ὀλίγων ὑπαλλήλων 10, 20 καὶ 30 δὲν γεννᾶται βεβαίως ζήτημα.

§285Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἰδοῦμε ἄν θὰ γεννηθῇ ζήτημα.

§286Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Πρόκειται περὶ πολλῶν ὑπαλλήλων, περὶ χιλιάδων καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι διὰ τῆς ὑπερψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ ἐπέλθουν σοβαρώταται οἰκονομίαι εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους. Ἄν δὲν πρόκειται περὶ τούτου τοῦ πράγματος δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ καταναλωθῇ τόσος χρόνος. Φοβοῦμαι λοιπὸν ὅτι διὰ τῶν ὑποδείξεων τῶν ἐπιτροπῶν θὰ ἀρχίσουν ἀπὸ τοὺς ἀρχαιοτέρους καὶ μονίμους καὶ ὄχι ἀπὸ τοὺς ἐκτάκτους καὶ ὑπεραρίθμους. Ἔχω κάμει μίαν ὑπόδειξιν ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀρχίσουν ἀπὸ τὸ Ω, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ Α.

§287Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν τὸ Ω εἶναι ἡ ἀνικανότης;

§288Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει Α καὶ Ω. Ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ τὰ εἰπῇ ὅλα, δὲν θὰ ἀρχίσῃ ἕνα–ἕνα. Θὰ τελειώσῃ τὴν ἐργασίαν τῆς καὶ θὰ μᾶς τὴν φέρῃ καὶ θ’ ἀφίνῃ τὴν ἐκλογὴν τῶν μέτρων. Τότε θὰ ἴδωμεν πόθεν θ’ ἀρχίσωμεν καὶ ποῖον θὰ εἶναι τὸ Α. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ θὰ μᾶς τὰ εἰπῇ ὅλα ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ὅ,τι ἔχει νὰ εἰπῇ καὶ ὅ,τι πορίσματα ἔχει.

§289Γ. ΠΩΠ. Καὶ αἱ μειοψηφίαι.

§290Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ὅλα μαζὺ θὰ μᾶς τὰ εἴπουν.

§291Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἔντιμος ἐκ Ψαρρῶν συνάδελφος κ. Πὼπ, νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον καὶ ἐγὼ νὰ συμφωνήσω. Ἤκουσα ἀρκετοὺς ἐκ τῶν ὑπαλλήλων νὰ λέγουν ὅτι, ἄν πρόκειται νὰ καταρτισθοῦν ἐπιτροπαί, αἱ ἐπιτροπαὶ νὰ καταρτισθοῦν ὄχι ἐκ τῶν γενικῶν γραμματέων, δηλαδὴ οἱ γενικοὶ γραμματεῖς νὰ μὴ μετάσχουν, διότι διὰ τῆς συνεργασίας αὐτῆς οἱ μικροὶ ὑπάλληλοι δὲν ἔχουν νὰ κερδίσουν πολλὰ πράγματα. Τοὐναντίον ἐκ τῆς συνεργασίας αὐτῆς ἔχουν νὰ χάσουν διότι ἐπὶ τῆς ἐργασίας αὐτῆς θὰ ἐπιδράσῃ κυρίως ὁ πολιτικὸς χαρακτήρ.

§292Γ. ΠΩΠ. Οἱ γενικοὶ γραμματεῖς ἀγνοοῦν τὰ πράγματα τῶν Ὑπουργείων των. Προτείνω τὸ ἑξῆς, ἄν εἶναι δυνατόν, νὰ προστεθῇ ὅτι εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς θὰ συμμετάσχουν οἱ Διευθυνταὶ καὶ οἱ μόνιμοι αὐτῶν ἀναπληρωταί, πλὴν αὐτῶν θὰ συμμετάσχουν οἱ προϊστάμενοι ἀνεξαρτήτων γραφείων. Καὶ συγχρόνως εἰς ἑκάστην Διεύθυνσιν νὰ ἀντιπροσωπεύηται καὶ τὸ ἀμέσως κατώτερον προσωπικὸν δι’ ἑνὸς Γραμματέως ἤ Εἰσηγητοῦ, διότι τότε θὰ εἶναι μὲν πολυμελὴς ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη, ἀλλὰ θὰ κατορθώσῃ νὰ καταμερισθῇ κατ’ εἰδικότητα τῶν ἐργασιῶν, ὥστε ἐντὸς μηνὸς νὰ τερματισθῇ ἡ ἐργασία ὄντως καὶ μετὰ μελέτην καὶ γνῶσιν τῶν ἀναγκῶν ἑνὸς ἑκάστου κλάδου καὶ ἑνὸς ἑκάστου τμήματος. Πρόκειται περὶ ἐπιτροπῆς τεινούσης νὰ καθορίσῃ τὰ τοῦ ἰδίου αὐτῆς οἴκου καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη καὶ μετὰ ζήλου θὰ ἐργασθῇ καὶ ἀμισθεί, τὴν καταδικάζομεν νὰ ἐργασθῇ. Ἑπομένως αὐτό, τὸ ὁποῖον προτείνω ἐγώ, εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, διότι δὲν εἶναι θεωρητικόν, δὲν εἶναι πολιτικόν, εἶναι κυριώτατα τεχνικὸν τὸ ἔργον. Καὶ φέρω ἕν παράδειγμα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τρεῖς Διευθύνσεις· μόνον οἱ τρεῖς αὐτοὶ Διευθυνταὶ θὰ κατορθώσουν νὰ γνωρίσωσιν ὅλας τὰς ἀνάγκας ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ὑπαγομένων εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν; Κατὰ τί, παρακαλῶ, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσθέτω ἐγώ, πρόκειται νὰ βλάψῃ; Φοβεῖσθε ὅτι παραβλάπτεται ἡ ἱεραρχία; Ἀμφιβάλλω. Τοὐναντίον ὁ τμηματάρχης θὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τοῦ γραμματέως διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων. Φοβεῖσθε τὴν ὑλικὴν δαπάνην; Ἀλλὰ δὲν πληρώνομεν τίποτε. Φοβεῖσθε τὴν χρονοτριβήν; Τοὐναντίον κερδίζομεν χρόνον. Συγχρόνως δὲ διὰ τοῦ νόμου καθορίζομεν καὶ προθεσμίαν ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν καὶ ὑποδείξεις αὐτῶν τούτων τῶν ὑπαλλήλων ὅτι οὕτω καλύτερον θὰ καθορισθῶσι τὰ τῆς θέσεως αὐτῶν, καὶ ὅτι καὶ αἱ ἐκθέσεις των ὄντως καὶ πραγματικῶς θὰ ἀποδίδωσι τελείαν τὴν εἰκόνα καὶ τῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τῶν ἐπενεκτέων διορθώσεων, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἄδικον νὰ ἀποφύγωμεν τὴν προσθήκην πέντε λέξεων καὶ νὰ μὴ δημιουργήσωμεν τὴν πραγματικὴν μορφήν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον. Συγχρόνως δὲ ἐπιμένω πρὸς ἀποφυγήν, ἐπαναλαμβάνω, τῶν παρεξηγήσεων, ἀλλ’ ἵνα καὶ τὸ ἔργον τῶν ἐπιτροπῶν ἀποβῇ κεχωρισμένον πάσης πολιτικῆς σκέψεως, νὰ λείψῃ τὸ παροδικὸν καὶ μεταβατικὸν τοῦ Γεν. Γραμματέως ἡ παρουσία ὡς προέδρου, νὰ προΐσταται δὲ ὁ ἀρχαιότερος τῶν Διευθυντῶν, ἤ, ὑπαρχόντων πολλῶν ἀρχαιοτέρων, ὁ πρεσβύτερος, ἤ ἄν πάντες οὗτοι εἶναι πρεσβύται, ὡς συμβαίνει συνήθως μὲ τοὺς ἄρρενας νὰ ἐμφανίζωνται ὑπὸ τοῦ ἀμειλίκτου χρόνου, δι’ ἐκλογῆς νὰ ἐκλέγηται εἷς ἐξ αὐτῶν.

§293ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ κλήρου.

§294Γ. ΠΩΠ. Καθ’ οἱονδήποτε τρόπον. Ἐκτὸς τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσθέσῃ καὶ τοῦτο, ὅτι συνυποβάλλονται μετὰ τῶν ἐκθέσεων καὶ τῶν μειονοψηφιῶν αἱ γνῶμαι, διότι πολὺ πιθανὸν νὰ εἶναι πολύτιμοι αὗται καὶ νὰ ἀπερρίφθησαν ὑπὸ τῆς μιᾶς ἢ ἄλλης ἐπιτροπῆς.

§295Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν θὰ συντάσσωνται πρακτικά;

§296Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἐξεύρω.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μανασάκης ἔχει τὸν λόγον.

§298Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ εἶχον ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον δι’ ὅ,τι προβλέπει περὶ γνωμοδοτήσεως διὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν περιττῶν ὑπαλλήλων. Ὑπάρχουν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ μερικοί, οἱ ὁποῖοι καίτοι δὲν συμπεριλαμβάνονται σήμερον εἰς τὰς τάξεις τῶν ὑπαλλήλων, φρονοῦμεν ὅτι κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ συμπεριληφθοῦν. Καὶ ἔχω νὰ ἀναφέρω ὡρισμένα παραδείγματα ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους οὐδεμία εἰδικὴ κατηγορία ἐβάρυνεν ἤ βαρύνει παρὰ μόνον συνέπεσε νὰ ἀπολυθῶσι διὰ πολιτικοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω. Ἄν θέλῃ μάλιστα καὶ συγκεκριμένα παραδείγματα ὁ κ. Πρωθυπουργός, δύναμαι νὰ εἴπω ταῦτα. Ὑπάλληλοι τῆς Κρητικῆς Πολιτείας, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν τοιοῦτοι μετὰ τὴν ἵδρυσιν αὐτῆς, ἀπὸ τοῦ 1898 καὶ ἐντεῦθεν καὶ οἱ ὁποῖοι διετηρήθησαν καθ’ ὅλην τὴν διαδρομὴν τῶν πολλαπλῶν μεταβολῶν τῶν Κυβερνητικῶν ἐν Κρήτῃ, καὶ ὡς τοιοῦτοι περιῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους μετὰ τὴν Ἕνωσιν, ἐσχάτως ἀπελύθησαν χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀπολύτως εἰδικὴ κατηγορία κατ’ αὐτῶν παρὰ μόνον διὰ πολιτικοὺς λόγους· θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅπως ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτοῦ πρὸς ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν, λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν περίπτωσιν ταύτην καὶ πρόσωπα μέν, τὰ ὁποῖα θὰ εὕρῃ βαρυνόμενα ἔστω καὶ μὲ μίαν κατηγορίαν, αὐτὰ τὰ πρόσωπα νὰ μὴ τὰ συμπεριλάβῃ, ἔστω καὶ ἄν εἶναι ἱκανὰ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, πρόσωπα ὅμως, τὰ ὁποῖα οὐδεμία ἀπολύτως βαρύνει κατηγορία......

§299Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν αὐτό.

§300Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Εἶναι πολὺ σχετικὸν διότι ἐξ αὐτοῦ θὰ κρίνωμεν καὶ περὶ τῆς διαχειρίσεως ἐν τῷ μέλλοντι τοῦ ὑπαλληλικοῦ ζητήματος. Περὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ σημερινοῦ καθεστῶτος, εὐμενέσταται ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ἐν τούτοις τῇ εἰσηγήσει πολιτευομένων ἐκ τοῦ τόπου ἐκείνου ἀπελύθησαν τὰ πρόσωπα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐσεβάσθησαν ἁπάσας τὰς Κυβερνήσεις....

§301Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτά;

§302Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ἀμεσωτάτην.

§303Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τὰ πρόσωπα αὐτὰ εἶνε ἐκτὸς ὑπηρεσίας. Ἐδῶ πρόκειται νὰ βελτιώσωμεν τὴν θέσιν τῶν ὑπαλλήλων.

§304Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Τὰ πρόσωπα αὐτὰ ἄφινον εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον ποσοστὰ τῶν μισθῶν των κατὰ μῆνα καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶχε συμπληρωθῆ μέχρι τῆς ἀπολύσεως των ὁ χρόνος τῆς συντάξεως δὲν λαμβάνουσι καμμίαν σύνταξιν καὶ πένονται κυριολεκτικῶς, ἔχουσι δὲ καταβάλει, εἰς τὸ Ταμεῖον τῶν συντάξεων 6.000 καὶ 7000 καὶ 8.000 δραχμὰς ἕκαστος. Ὁ κ. Μαγριπλῆς, ἀνώτερος διοικητικὸς ὑπάλληλος, ἀπελύθη χωρὶς νὰ δύναται νὰ τῷ προσαφθῇ ἡ παραμικρὰ κατηγορία, τοὐναντίον ὑπάρχουν ἐκθέσεις ὑπὲρ αὐτοῦ, τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ σημερινοῦ καθεστῶτος ὅτι, ἐξεπλήρωσε πάντοτε τὸ καθῆκόν του. Ὁ κ. Γ. Μαλεβυζώτης, υἱὸς ἀνδρός, ὁ ὁποῖος προσέφερε πλείστας ὑπηρεσίας εἰς τοὺς παλαιοὺς Κρητικοὺς ἀγῶνας, ἀπελύθη, ἐνῷ ὑπηρέτει ἐσχάτως εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος, σᾶς παρακαλῶ.

§306Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι θέμα σχετιζόμενον ἀμεσώτατα μὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον.

§307Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ ἐπαναφορᾶς ὑπαλλήλων παυθέντων ἀδίκως. Εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§308Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπευθύνω μίαν παράκλησιν. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν συζητοῦμεν ἕν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ συστηθῶσιν ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐρευνήσωσι τὰ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ μᾶς δώσωσι τὰς γνώμας αὐτῶν καὶ τὸ ἀναγκαῖον ὑλικὸν διὰ νὰ προβῶμεν εἰς ὀργάνωσιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Λέγετε ὅτι ὑπάρχουσιν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐπαύθησαν, ὡς σεῖς λέγετε, οὐχὶ νομίμως. Ὀφείλω νὰ πληροφορήσω ὑμᾶς ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην ἐν Ἑλλάδι ἰσχύουσιν οἱ νόμοι. Δὲν δέχομαι δὲ ὅτι ἐξ οἱουδήποτε συστήματος σήμερον προσβάλλονται οἱ νόμοι, ὅπως προσεβάλλοντο κατ’ ἄλλην ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν νόμος ἦτο ἡ αὐθαίρετος θέλησις τῶν παρανόμως κατακρατούντων τὴν ἀρχήν. Σᾶς λέγω λοιπὸν ὅτι σήμερον ἰσχύουσιν οἱ νόμοι καὶ ὑπάρχει κοινοβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον δύναται πᾶς τις νὰ ἐλέγξῃ ἐάν τι κακῶς ἐγένετο. Δύνασθε νὰ φέρετε ἐπερώτησιν, νὰ ἀναφέρετε τὰ πρόσωπα αὐτά, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, καὶ θὰ ἴδωμεν ἂν ἐπαύθησαν καλῶς ἤ κακῶς. Ἐὰν ἐπαύθησαν κακῶς, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ἀνορθωθῇ τὸ ἄδικον, ἀλλ’ ἐὰν ἐπαύθησαν καλῶς, θὰ μείνουν ἐκεῖ, ὅπου εἶναι. Μὴ προσπαθῆτε νὰ γεννήσετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι κατεδιώχθησαν πολιτικῶς, διότι καταδιώξεις πολιτικαὶ δὲν γίνονται σήμερον.

§309Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Λυποῦμαι ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς δὲν μὲ ἐννόησεν. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι παρανόμως ἀπελύθησαν. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν τύπων παύσας αὐτούς· ἀλλ’ ὑπάρχουν λόγοι οὐσιαστικοί, λόγοι ἀπόψεως δικαίου, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν πρέπει, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπηνίχθη ὁ κ. Πρωθυπουργός, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐφαρμοζόμενον καὶ ἐν τῷ μέλλοντι......

§310Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐπαύθησαν νομίμως, τὶ παραπονεῖσθε;

§311Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Δὲν εἶπον, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι παραπονοῦνται ὅτι παρανόμως ἐπαύθησαν. Δὲν εἶπον ὅτι ἐπαύθησαν παρανόμως, ἀλλὰ τὸ δίκαιον τὸ οὐσιαστικὸν βοᾷ ὑπὲρ αὐτῶν. Ὑπηρέτησαν τὴν Κρητικὴν Πολιτείαν ἐπὶ δεκαπενταετίαν καὶ δὲν λαμβάνουσι σύνταξιν, διότι δὲν συνεπλήρωσαν τὸν χρόνον τῆς συντάξεως. Παρακαλῶ λοιπὸν ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἐναντίον αὐτῶν κατηγορία ὡρισμένη νὰ ἐπανέλθωσι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οὕτως ὥστε, συμπληροῦντες τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας των, νὰ λάβωσι σύνταξιν.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§313Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ προστεθῇ εἰς τὸ 1 ἄρθρον μετὰ τὸ 15ον ἐδάφιον τὸ ἑξῆς. «Ὁ οἰκεῖος Ὑπουργὸς δύναται νὰ αὐξήσῃ κλπ.»

§314Γ. ΠΩΠ. Νὰ τεθῇ «ἤ εἰσηγητοῦ».

§315Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα ἄς τεθῇ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἐτροπολογήθη καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 2ον).

§316Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ προστεθοῦν καὶ τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει) Διότι ἠμπορεῖ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ θεωρήσῃ ὅτι δύναται νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν μελέτην τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος.

§317Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν τὸ διδακτικὸν προσωπικόν. Ἐὰν φρονῆτε, ὅτι ὅπως ἔχῃ περιλαμβάνεται καὶ ἡ μελέτη τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος νὰ τεθῇ «λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν γένει». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2ον ὡς ἐτροπολογήθη καθὼς καὶ τὸ 3ον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου λόγῳ τῶν τροπολογιῶν).

§318Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἡ μειονοψηφία τῶν ἐπιτροπῶν νὰ ὑποβάλῃ τὰς γνώμας της.

§319Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι καὶ αἱ γνῶμαι τῶν μειονοψηφούντων θὰ σημειοῦνται ἐν τοῖς πρακτικοῖς.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ἐκ μέρους 12 πληρεξουσίων ὅπως προταχθῇ τὸ ὑπ. ἀριθ. 147 νομοσχέδιον.

§321Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν νὰ ἀφήσωσι νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 4 καὶ κατόπιν τὸ 147.

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας συνομολογηθείσης ἐν Neully Συμβάσεως «περὶ ἐθελουσίας μεταναστεύσεως ἀπὸ 14)27 Νοεμβρίου 1919».

§323Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸν λόγον, διότι ἔχω διαφωνίας.

§324Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ, διότι ἐψήφισεν πανομοιότυπον ἡ Βουλγαρία καὶ θὰ καταγγείλῃ τὴν σύμβασιν.

§325Γ. ΠΩΠ. Πρέπει νὰ ψηφισθῇ, διότι ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῶσιν νόμοι ἀναγόμενοι εἰς τὸ σύστημα τῆς μεταναστεύσεως καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν. Ἡ Βουλγαρία τὸν ἐψήφισεν, τώρα πρέπει καὶ ἡμεῖς.

§326Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν συνθήκην τοῦ Neully καὶ ἔχω ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§327Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ποίαν συνθήκην τοῦ Neully; Ὑπάρχει μία σύμβασις περὶ ἀμοιβαίας μεταναστεύσεως, ἡ ὁποία ὑπεγράφη καὶ ἐκείνη συγχρόνως πρὸς τὴν συνθήκην τοῦ Neully. Τὸ ζήτημα ἐνδιαφέρει μεγάλως ἡμᾶς, καθόσον τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐκποιηθῶσιν ἐν Βουλγαρίᾳ εἶναι κατὰ πολὺ ἀνώτερα καὶ κατ’ ἀριθμὸν καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἀξίας τῶν ἐν Ἑλλάδι κτημάτων τῶν Βουλγαρικῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐκποιηθῶσιν. Δι’ αὐτὸ καὶ τὸ νομοσχέδιον οὕτως ἐγένετο, διότι εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις νὰ ψηφίσῃ πανομοιότυπον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καὶ ἐψήφισε.

§328Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλ’ εἶναι μία διάταξις τοῦ νόμου, ἡ ὁποία δὲν ἀναφέρει ποσῶς τὴν συνθήκην τοῦ Neully, ἡ τοῦ ἄρθρου 12. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν Βουλγάρων ὑπηκόων, ἀλλ’ ὁμιλῶ καὶ περὶ τῶν ὀθωμανῶν ὑπηκόων. Ἡ συνθήκη τοῦ Neully ἀφορᾷ τοὺς Βουλγάρους ὑπηκόους. Ἐδῶ παρεντίθεται μία διάταξις, ἡ ὁποία δὲν ὁμιλεῖ περὶ Βουλγάρων ὑπηκόων, ἀλλὰ περὶ τῶν Ὀθωμανῶν, ἐνῷ ἡ συνθήκη αὕτη εἶναι μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας καὶ δὲν ἀφορᾷ τοὺς Ὀθωμανοὺς ὑπηκόους. Λοιπὸν πρέπει νὰ διορθωθῇ.

§329Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν ὁ Τοῦρκος ἦτο εἰς τὴν Βουλγαρίαν, ἦτο Βούλγαρος, ὑπήκοος ἀλλ’ Ὀθωμανὸς τὸ γένος.

§330Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὄχι, πρόκειται περὶ Βουλγάρου τὸ γένος καὶ Ὀθωμανοῦ ὑπηκόου. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, δὲν πρόκειται περὶ παρονυχίδος. Ἀφορᾷ κολοσσιαῖα ὀθωμανικὰ κτήματα. Πρέπει νὰ δώσωμεν ἑρμηνείαν.

§331Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Σᾶς δηλῶ, ὅτι πρόκειται ἀπολύτως περὶ Βουλγάρων τὸ γένος, ἀδιαφόρως πρὸς τὴν ἰθαγένειαν αὐτῶν, ἐὰν ἦσαν Ἕλληνες ἤ Ὀθωμανοὶ ὑπήκοοι. Ἀναγκαίως δὲ ὅταν εὑρίσκοντο εἰς τὴν Θράκην πρὸ τοῦ Βουλγαρικοῦ πολέμου, αὐτοὶ ἦσαν Βούλγαροι, ἀλλ’ ὀθωμανοὶ ὑπήκοοι. Ὁμοίως ἦσαν εἰς Μακεδονίαν πρὸ τοῦ 1912 Ὀθωμανοὶ ὑπήκοοι, ἀλλὰ Βούλγαροι τὸ γένος, καὶ ἑπομένως περὶ αὐτῶν πρόκειται.

§332Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἡ συνθήκη ὁμιλεῖ περὶ Βουλγάρων. Πρέπει νὰ εἶσθε σύμφωνος πρὸς τὴν συνθήκην.

§333Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀφορᾷ μόνον τοὺς Βουλγάρους. Δὲν ἔχομεν καμμίαν σύμβασιν μὲ τὴν Τουρκίαν ἐπ’ αὐτοῦ.

§334Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει Ὀθωμανῶν ὑπηκόων, ἐνῷ ἡ συνθήκη τοῦ Neully ὁμιλεῖ περὶ Βουλγάρων.

§335Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ ζήτημα εἶναι δι’ ἡμᾶς καὶ ἔχομεν συμφέρον μέγα καὶ προσεπαθήσαμεν καὶ ἐπετύχομεν νὰ δοθῇ ἑρμηνεία εἰς τὸ ἄρθρον 12 ὅτι περιλαμβάνονται καὶ οἱ μεταναστεύσαντες ἀπὸ τοῦ 1900. Αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν ἔδωκεν ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ τοῦτο ἐπετύχαμεν, διὰ τοῦτο δὲ σπεύδομεν εἰς τὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ σύμβασις.

§336Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγὼ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βλέπω εἶναι μία διαφωνία μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς γνώμης σας.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (Ἀναγινώσκεται). (Γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιρρήσεως τὰ ἄρθρα 1–15). Ἄρθρον 16. (Ἀναγινώσκεται).

§338Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐδῶ ἐννοεῖτε καὶ τὰς ἀμοιβὰς τῶν ἀντιπροσώπων;

§339Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ποίων ἀντιπροσώπων;

§340Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἰς τὴν μικτὴν ἐπιτροπὴν ἀπέστειλεν ἡ Κυβέρνησις ὡρισμένους ἀντιπροσώπους, πράκτορας κ.τ.λ. Εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τοὺς πληρώνῃ;

§341Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι.

§342Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὥστε εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι; Δὲν τὸ ἀναφέρετε αὐτό.

§343Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι. Β. Διατάγματα θὰ τὰ κανονίσουν.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16ον. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τοῦτο; (Γίνεται δεκτὸν ἀπαντᾷ). (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 17 καὶ 18, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 147, νομοσχέδιον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν μισθῶν τῶν νομικῶν συμβούλων πρὸς τοὺς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν».

§346ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§347ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα νὰ προταχθῇ.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά, ὁ κύριος Πὼπ, ἔχει τὸν λόγον.

§349Γ. ΠΩΠ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ πρόκειται περὶ τῶν νομικῶν συμβούλων. Οὐδεμία ἀντίρρησις ὑπάρχει διὰ τὴν προτεινομένην ἀφομοίωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν νομικῶν συμβούλων, πρὸς τὸν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. Ἀλλ’ ἐν Ἑλλάδι κρατεῖ θεσμός τις, ὁ ὁποῖος λέγεται Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὁ δὲ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κάλλιον παντὸς ἄλλου γνωρίζει τίνες ὑπηρεσίαι παρέχονται ὑπὸ τοῦ σώματος τούτου, ἀφ’ ἧς διωργανώθη εἰς γενικὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, βεβαρυμένην διὰ τοῦ ἐλέγχου ὅλων τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν, ἐλέγχου τὸν ὁποῖον διεξάγει μετὰ πάσης ἐπιστημονικῆς βαρύτητος καὶ μετὰ πάσης ἐντιμότητος καὶ δικαιοσύνης. Πάντες οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἔκπαλαι, ἀφ’ ἧς τὸ πρῶτον ἱδρύθη διὰ Β. Διατάγματος τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, κατεῖχον θέσεις καθαρῶς δικαστικάς, αὐτὸ δὲ τοῦτο τὸ Σύνταγμα ἐπρονόησε περὶ τῆς ὑπάρξεως τοῦ θεσμοῦ τούτου τοῦ Κράτους. Νῦν, ὅτε τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἔχει ἐπιβαρυνθῆ διὰ τοῦ ἐλέγχου καὶ αὐτῶν τῶν ὑπολόγων διαφόρων χρήσεων δήμων καὶ κοινοτήτων, πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ ποιῆται οἰκονομίαν διὰ καταργήσεως θέσεων, θέσεων τοιούτων δικαστικῶν καὶ νὰ προβῇ εἰς διαβάθμισιν αὐτῶν εἰς θέσεις ὑπαλληλικάς. Ἐν ᾧ δὲ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, καθ’ ἥν ηὐξάνετο ὁ μισθὸς τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὀρθῶς καὶ δικαίως ἠγέρθην, καὶ εἶπον ἔχετε ἀπαλήψει ἀπὸ τὸν νόμον τοῦτον, ἐκείνους, οἵτινες ἀφομοιοῦνται πρὸς δικαστάς, καίτοι ὑπάγονται ἐν τῷ δικαστικῷ κλάδῳ, ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου παρετήρησεν ὅτι ἀτυχῶς κατὰ περιόδους ὑπάλληλοί τινες ἔλαβον χαρακτηρισμὸν δικαστικόν, ἵνα πᾶσα μέριμνα λαμβανομένη ὑπὲρ τῶν δικαστῶν παρακολουθεῖ καὶ αὐτοὺς πρὸς δικαστικοὺς ἐξομοιουμένους. Παρετήρησα τότε ὅτι προκειμένου περὶ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ὡς νομικῶν συμβούλων τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο ἀπολύτως ἄδικον, διότι ἀνατρέπει κατάστασιν πραγμάτων τηρουμένην ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος καὶ μέχρι τοῦδε, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν εἰς ἐποχὴν καθ’ ἥν ἑκατομμύρια ὅλα ψηφίζονται ἵνα παράσχομεν ἄνεσιν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, δὲν εἶναι δὲ ἀπίθανον νὰ προέλθωμεν καὶ εἰς νέας αὐξήσεις, νὰ θέλωμεν νὰ ἐξοικονομήσωμεν ψυχία τινά, πράττοντες καὶ τὸ ἄδικον τοῦτο, θέλοντες νὰ ὑποβιβάσωμεν καὶ τὰ διὰ συνταγματικῆς ρήτρας ἐξομοιούμενα πρὸς τοὺς δικαστὰς μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων, τῶν τόσων δικαίων, τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεών μου ἀφήσαντος νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἤθελον προκειμένου περὶ νομικῶν συμβούλων, νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν ἐπαναφέρουσαν τὰ πράγματα ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκοντο κατὰ τὸ 1832. Εὑρίσκω πολὺ καλὴν τὴν προσπάθειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ περισυλλέξῃ τὰ οἰκονομικά, καὶ θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἐπιμείνῃ πρὸς τοῦτο ἐπειδὴ δὲν πρόκειται οὔτε περὶ σπατάλης, οὔτε περὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς ἱκανοποίησιν προσώπων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐμφανίσεως, περὶ ἀμέσου ὑπάρξεως ἑνὸς θεσμοῦ ἐν τῇ χώρᾳ τοῦ ὁποίου ἀληθῶς ὑπάρχουν πολύτιμοι αἱ ὑπηρεσίαι καὶ ὑπῆρξαν πολύτιμοι, ἀφ’ ἧς διὰ θορύβου γενομένου μεγάλου κατὰ τὴν Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν τοῦ 1910 ἐπῆλθε πλήρης ἡ ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ ἐκκαθάρισις. Διὰ νὰ μὴ γίνῃ σκέψις περὶ ὑποβολῆς νέου νομοσχεδίου θὰ ὑπέβαλλον εἰς αὐτὸ τροπολογίαν σχετικήν.

§350Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ μιᾶς τροπολογίας νὰ εἰσάγωμεν τοιαύτας δαπάνας καὶ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, αἱ ὁποῖαι καλὰ καλὰ δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχονται. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ ληφθῶσι ὑπ’ ὄψει καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτό.

§351Γ. ΠΩΠ. Καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου.

§352Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου.

§353Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς νομικοὺς συμβούλους, θὰ ἔλεγον ὅτι οἱ νομικοὶ σύμβουλοι, ἐλάμβανον πάντοτε μισθοδοσίαν ἐντελῶς ἐξαιρετικήν, ἕνεκα τῶν πολλαπλῶν αὐτῶν καθηκόντων.

§354Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ψήφισις ἑνὸς μονομεροῦς νομοσχεδίου διεγείρει τόσας ἄλλας ἀπαιτήσεις δικαίας ἴσως καὶ αὐτὰς, ὀρθὸν καὶ φρόνιμον εἶναι, προκειμένου περὶ ποσῶν οὐχὶ ἀσημάντων, νὰ ἴδωμεν τὰ ποσὰ αὐτὰ καὶ ν’ ἀνεύρωμεν τὰ ποσὰ αὐτὰ καὶ εἶτα νὰ φέρωμεν ἕν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν. Καθ’ ὅ ἔχω λοιπὸν δικαίωμα ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω ἄλλο. Ἐνταῦθα παρουσιάσθη τὸ ἑξῆς. Ὑπάρχει ἕν ἄρθρον εἰς τὸν νόμον περὶ πολιτικῶν ὑπαλλήλων, διὰ τοῦ ὁποίου ἀφομοιοῦνται πρὸς τοὺς Ἀρεοπαγίτας τὰ μέλη τοῦ νομικοῦ Συμβουλίου, τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, οἱ Καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ Καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου. Εἶναι ῥητὸν ἄρθρον. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐρχόμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ ἑνὸς κλάδου, τοῦ κλάδου τῶν νομικῶν Συμβούλων. Εἰς τοῦτο ἔδωκε ἀφορμὴν ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς περὶ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, διότι οἱ νομικοὶ Σύμβουλοι εἶπον· καὶ ἡμεῖς ἀνήκομεν εἰς αὐτὸ τὸ Σῶμα, τὸ Δικαστικόν. Τὴν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν παρουσιάσθησαν αἱ δίκαιαι ἀπαιτήσεις τῶν ἄλλων τριῶν αὐτῶν κλάδων πρέπει νὰ ὑποβάλω ἕν νέον νομοσχέδιον προσεχῶς καὶ νὰ λάβω ὑπ’ ὄψει καὶ αὐτούς.

§355Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τοὺς νομικοὺς Συμβούλους αὐτοὶ πρὸ τοῦ νέου καθεστῶτος ἐλάμβανον μισθοδοσίαν κατὰ δρ. 200 μεγαλυτέραν τῆς μισθοδοσίας τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, λόγῳ τῶν πολλαπλῶν αὐτῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἔχουν. Συνηγορεῖ πᾶς λόγος περὶ ἐξαιρετικῆς μερίμνης ὑπὲρ αὐτῶν, διότι τώρα λαμβάνουν μισθοδοσίαν ὀλιγωτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν λαμβάνουν οἱ ἐφέται. Λαμβάνουν μισθοδοσίαν Πρωτοδίκου. Ἀλλ’ ἐνῶ ὁ Πρωτοδίκης λαμβάνει μισθοδοσίαν 1000 δρ., ὁ νομικὸς σύμβουλος λαμβάνει ὀλιγωτέραν. Πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διαχειρισθῇ αὐτὴν τὴν σοβαρὰν λειτουργίαν μὲ μισθοδοσίαν τόσον μικράν;

§356Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ὁ δικαστὴς διορίζεται μὲ προσόντα. Νομικὸς σύμβουλος διορίζεται εἷς ἁπλοῦς δικηγόρος.

§357Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅπως ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον;

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀποσύρει. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συναφθείσης τῇ 17 Φεβρουαρίου 1922 συμβάσεως, περὶ αὐξήσεως τῶν διὰ λογαριασμὸν αὐτῆς κυκλοφορούντων τραπεζιτικῶν γραμματίων κατὰ 550 ἑκατομμύρια». Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν;

§359ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 2633 περὶ διαθέσεως τῶν ἐντὸς τοῦ νέου σχεδίου τῆς καείσης ἐκτάσεως Θεσσαλονίκης περιλαμβανομένων ἀκινήτων».

§361Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ εἶναι νομοσχέδιον ὑπηρεσιακόν.

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου 1432 περὶ Ἱερατικῶν Σχολῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου 2743 περὶ ἀναγκαστικοῦ δανείου δραχμῶν 1.600.000.000».

§363Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε· ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν διὰ μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλει διὰ τὰ ζητήματα τῶν ἐνοικίων. Ὡς γνωστὸν οἱ ἰδιοκτῆται λαμβάνουσι κατὰ τὸν νόμον τὸ ἥμισυ τοῦ ἐνοικίου εἰς Γεωργίους Σταύρους καὶ τὸ ἥμισυ εἰς Στέμματα, ἐνῶ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώνουν τοὺς φόρους τῶν οἰκοδομῶν εἰς Γεωργίους Σταύρους. Θὰ ἦτο ἄδικον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἀναθεωρήσῃ τὸ ἀδίκημα αὐτό.

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαποστόλου ἔχει τὸν λόγον.

§365Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, πρόκειται νὰ πείσωμεν τοὺς ἐκλογεῖς μας περὶ τῆς ἀναγκαιότητος τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐδόσαμεν ἐξηγήσεις λεπτομερεῖς καὶ δὲν ἐννοοῦμεν νὰ ἀναβάλητε τὴν τρίμηνον προθεσμίαν. Ἔπρεπε νὰ τὸ ἔχετε μελετήσει σοβαρώτερον, διότι εἶναι παμμεγίστης σημασίας. Ἐπανερχόμεθα ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας μας, ἐβραχνιάσαμεν διὰ νὰ πείσωμεν τὸν κόσμον νὰ σταθῇ ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως. Ἑπομένως οὐδὲ τὴν προθεσμίαν, οὐδὲ τίποτε νὰ μεταβάλετε. Ἐὰν θέλετε νὰ φέρετε μεταβολὰς καὶ νὰ δώσετε δικαιώματα εἰς τὴν Τράπεζαν, δύνασθε μετὰ τὸ τρίμηνον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὁρίσει εἰς τὸν νόμον, νὰ δώσετε καὶ 10 ἡμέρας ἀκόμη. Καμμίαν μεταβολὴν δὲν θὰ κάμετε εἰς τὸν νόμον· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλαμβάνωμεν καὶ πάλιν νὰ ἐξηγῶμεν εἰς τὸν λαὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τροποποιημένον. Κάθε ὀφειλέτης ἔλαβε γνῶσιν ὅτι ἐντὸς τριμήνου προθεσμίας θὰ πληρώσῃ. Ἡμεῖς δὲ ἐπείσαμεν τὸν κόσμον ὅτι πρόκειται ὁ νόμος αὐτὸς νὰ καταλήξῃ εἰς τοὺς ἰσχυροὺς ὤμους. Εἴπομεν εἰς τοὺς ὀφειλέτας· δέχεσθε ἐντὸς τριμήνου νὰ δώσετε τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ὀφείλετε εἰς τοὺς ἰσχυροτέρους ὤμους; Τώρα ἔρχεσθε σεῖς καὶ περικόπτετε τὴν προθεσμίαν. Τώρα λέγει ὁ κ. συνάδελφος διὰ τὰ ἐνοίκια καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ὅτι ἡ διάταξις περὶ τῶν ἐνοικίων ἐτέθη ὑπὲρ τῶν ἐνοικιστῶν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλῃ νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς τὸ δικαίωμα νὰ πληρώσωσι εἰς Σταύρους καὶ εἰς Στέμματα τὸν φόρον, δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν.

§366Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα τῶν ἐνοικίων εἶναι μία ἁπλῆ πρότασις καὶ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ συνάδελφος ἐξ Ἀττικο–Βοιωτίας κ. Τσουκαλᾶς. Ἀπήντησα εἰς αὐτόν, ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀρχικῶς ὑπέβαλον, δὲν ὑπῆρχεν ἡ διάταξις αὐτή. Τὴν διάταξιν ἐζήτησε καὶ ἔθεσεν ἡ Συνέλευσις, ἡ ὁποία, ἐὰν θέλῃ δύναται νὰ τὴν μεταβάλῃ, δὲν εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐμέ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν τὸ ἔχω εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον. Θέλω ἀπαντήσῃ εἰς τὸ ζήτημα τῶν προθεσμιῶν. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὰς πρὸς τὰς Τραπέζας δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι αὔριον θὰ ἔχητε τὰ ὑπομνήματα τῶν Τραπεζῶν καὶ τὰς διαμαρτυρίας κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὄχι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Λυποῦμαι, ὅτι ἀπουσιάζει ὁ κ. Καλογερόπουλος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀνέπτυσεν τὸ θέμα. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν προθεσμιῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι σοβαρώτατον διὰ τὸ δημόσιον Ταμεῖον. Πρόκειται περὶ 130.000.000 δραχ., καταθέσεων ξένων ὑπηκόων καὶ τὰς ὁποίας, ἐὰν παραμείνωμεν ἐπὶ τρίμηνον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ παραλάβωμεν ἀπὸ τὰς Τραπέζας καὶ νὰ τὰ θέσωμεν εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος διὰ νὰ σταματήσωμεν τὸ πρᾶγμα.

§367Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Οἱ κάτοικοι οἰκιῶν πληρώνουσι φόρους εἰς τὸ Δημόσιον εἰς Γεωργίους Σταύρους καὶ στέμματα, παρακαλῶ νὰ ἀφομοιωθῶσι.

§368Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προτιμῶνται περισσότερον τὰ στέμματα.

§369Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὑπάρχει μία μεγάλη τάξις μικροϊδιοκτητῶν, αὐτοί, ἀφ’ ἑνὸς ὑποβάλλονται εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑποχρεοῦνται εἰς πληρωμὴν φόρων εἰς Γεωργίους Σταύρους. Δὲν εἶναι δίκαιον.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Φανίτσιος ἔχει τὸν λόγον.

§371Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀποδεικνύει, ὅτι τὸ βρέφος, τὸ ὁποῖον ἔγινε εἰς τοὺς 9 μῆνας ἀποδεικνύεται ὅτι ἔγινε εἰς τοὺς 7 μῆνας καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προτείνει νέαν μεταρρύθμισιν, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ὅμως τὶ θὰ συμβῇ εἰς τὰς ἐπαρχίας μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγώ, ὁ ὁποῖος κατεψήφισα τὸ νομοσχέδιον, ὅταν ἐπῆγα εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περιέλθω τὰ χωρία καὶ τὰς κωμοπόλεις διὰ νὰ πείσω τοὺς ἐκλογεῖς μου καὶ διὰ νὰ τοὺς ἀποδείξω τὶ εἶναι τὸ νομοσχέδιον, τοὺς ὑπεσχέθην δέ, συμφώνως μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τοὺς ὑπεσχέθην, ὅτι εἶναι τρίμηνος ἡ προθεσμία. Σήμερον ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὑποδεικνύει, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ μέχρι τῆς 10 Μαΐου, δέχομαι τοῦτο, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι πολλὰ ἑκατομμύρια θέλουσι διαφύγῃ, διότι ὁ νόμος ἐγένετο χάριν τοῦ Δημοσίου καὶ οὐχὶ χάριν τῶν ἀτόμων. Δέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑπὸ μίαν αἵρεσιν, δηλαδὴ νὰ γίνῃ δι’ ὅλους, νὰ μὴ ἔχουν αἱ τράπεζαι ἄλλην προθεσμίαν καὶ ὁ λαὸς ἄλλην.

§372Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ Τράπεζαι διεμαρτυρήθησαν, ἔπεσαν εἰς τὰ πόδια μου λέγουσαι: κλεῖσε καὶ δι’ ἡμᾶς διὰ τὰς 10 Μαΐου τὴν προθεσμίαν. Τὸ ζήτημα τῶν Τραπεζῶν ἐγεννήθη, ὡς ἑξῆς καὶ παρακαλῶ νὰ ἐννοηθῶ, κατόπιν τῶν ὅσων εἶπον, διατὶ ζητῶ τὴν συντόμευσιν μέχρι τῆς 10 Μαΐου. Δυνάμει συμβάσεων, προϋπαρχουσῶν πρὸ εἰκοσαετίας καὶ πλέον, ὑπῆρχον Κράτη ξένα, τῶν ὁποίων οἱ ὑπήκοοι ἦσαν ἀπηλλαγμένοι, δυνάμει τῶν συμβάσεων αὐτῶν. Ἐπαναλαμβάνω, ἦσαν ἀπηλλαγμένοι ἀπὸ τοῦ νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς καταναγκαστικὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ συνάψῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Διὰ τοὺς ὑπηκόους αὐτούς, διὰ τὰ Κράτη αὐτὰ ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν, ὅτε εἶχον χαρτονομίσματα εἰς ἀκέραιον νὰ ἀναλάβωμεν τὰ στέμματα καὶ νὰ τὰ ἀντικαταστήσωμεν μὲ Γεωργίους Σταύρους. Ἐπεξετείναμεν τοῦτο γενικώτερον, διότι μᾶς ἐλέχθη, ὅτι δὲν ἦτο ἴσως ὀρθὸν οἱ ξένοι ὑπήκοοι νὰ λάβωσι μέρος εἰς ἕν ἀναγκαστικὸν δάνειον, τὸ ὁποῖον ἔκαμε τὸ Κράτος. Ἀντηλλάξαμεν μέχρι τοῦδε καθ’ ὁλοκληρίαν τὰ μετρητά, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀνὰ χεῖρας οἱ ξένοι αὐτοὶ ὑπήκοοι εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος.

§373ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πόσα ἑκατομμύρια εἶναι;

§374Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπερβῶσι τὰ 50.000.000 δρ., διότι δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη ἡ ἐξέλιξις. Ἀλλὰ ἐπαρουσιάσθη ἕν ἄλλο γεγονὸς σοβαρώτερον, ὅτι οἱ ξένοι ὑπήκοοι ἐκτὸς τῶν μετρητῶν τὰ ὁποῖα εἶχον εἰς τὴν τσέπην των, εἶχον καὶ ἔχουσι κατατεθειμένα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Τραπέζας τὰ 120.000.000 ἕως 130.000.000 δρ. καὶ ἦλθον καὶ μᾶς εἶπον ἀπὸ τὰς διαφόρους Πρεσβείας: κύριοι, νὰ διατάξητε τὰς Τραπέζας, αὐτὸν τὸν λογαριασμόν, τὸν ὁποῖον ἔχουσιν εἰς μικτὸν νόμισμα μέχρι τοῦδε οἱ ὑπήκοοί μας νὰ τὸν μετατρέψητε εἰς Γεωργίους Σταύρους. Ποῖον εἶναι τὸ συμπέρασμα; Ὅτι αὐτὰ τὰ 120.000.000 δρ. Στέμματα ἔπρεπε νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον καὶ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον νὰ στείλῃ εἰς τὰς Τραπέζας 120.000.000 δρ. εἰς Γεωργίους Σταύρους πρὸς ἀντικατάστασιν. Ἐγὼ εἶπον εἰς τὰς Πρεσβείας. Ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο αὐτὸ τὸ δάνειον οἱ ὑπήκοοί σας θὰ ἐλάμβανον ἀπὸ τὰς Τραπέζας αὐτὰς τὰς καταθέσεις, τὰς ὁποίας ἔχουσι εἰς διάστημα δύο ἡμερῶν, πέντε ἡμερῶν, εἰς ἕνα μῆνα, εἰς τρεῖς μῆνας; Ὄχι βέβαια, διότι αὐταὶ αἱ καταθέσεις εἰσὶ κατατεθειμέναι εἰς ἐργασίας, εἰς λογαριασμοὺς ἀνοικτούς. Ἄφετε αὐτὰ μέχρις ὅτου παρέλθῃ τὸ τρίμηνον, εὐθὺς δὲ ὡς παρέλθῃ δυνάμει τοῦ ὑφισταμένου νόμου αἱ Τράπεζαι εἶναι ὑποχρεωμέναι ἀφ’ ἑαυτῶν νὰ πληρώσωσι τὰς καταθέσεις αὐτῶν εἰς Γεωργίους Σταύρους. Αὐταὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ παρέλθῃ τὸ τρίμηνον, καὶ ἀφοῦ μαζί τους ἔκαμα μίαν μακρὰν συζήτησιν κατελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, αὐτὸ τὸ διάστημα, πέραν τοῦ ὁποίου αἱ Τράπεζαι θὰ εἶναι ὑποχρεωμέναι ἀφ’ ἑαυτῶν των νὰ πληρώσουν εἰς Γεωργίους Σταύρους τοὺς ξένους καταθέτας, νὰ συντομεύσωμεν τὴν προθεσμίαν μέχρι τῆς 10 Μαΐου. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω, ὅτι ἰσχυρά, ἰσχυρότατα Κράτη, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπίεσαν καὶ μᾶς εἶπον—σήμερον δὲ ἀκόμη εἶχον μακρότατον ὑπόμνημα Πρεσβείας μεγάλης Δυνάμεως, ἡ ὁποία ἔλεγεν, ὅτι ἐὰν συντομευθῇ ἡ προθεσμία μέχρι τῆς 10 Μαΐου εἶναι δυνατὸν νὰ κάμω μίαν ἀνακοίνωσιν εἰς τὴν Πατρίδα μου διὰ νὰ καθησυχάσω τοὺς καταθέτας τοὺς ξένους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν εἰς τὰς ἑλληνικὰς Τραπέζας χρήματα. Τοῦτο μὲ ἤγαγεν εἰς τὸ νὰ κάμω τὴν συντόμευσιν διὰ τὰς 10 Μαΐου. Κύριοι, τοῦτο θέλω νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, πόθεν προέρχεται ἡ συντόμευσις, τὴν ὁποίαν ζητῶ. Ἔρχεται ἤδη τὸ ζήτημα τῶν Τραπεζῶν. Αἱ Τράπεζαι μοῦ λέγουν. Πολὺ καλά, κύριε, ὄχι μόνον διὰ τὸ ζήτημα τῆς 10 Μαΐου, ἀλλὰ καὶ ἄν ἤθελεν παραμείνει ἡ προθεσμία μέχρι τοῦ τριμήνου, ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην, διότι αἱ Τράπεζαι ἔχουν δικαίωμα νὰ καλέσουν ὅλους τοὺς καταθέτας των, δυνάμει τοῦ νόμου, καὶ νὰ τοὺς εἰποῦν· ὁρίστε, κύριοι, νὰ πάρετε τὰ χρήματά σας μισὰ καὶ μισά. Ἐγὼ ἐπίεζα τὰς Τραπέζας μὲ ἀπειλὰς καὶ τὰς κρατοῦσα νὰ μὴ καλέσουν οὐδένα ἐκ τῶν καταθετῶν των νὰ τὸν πληρώσουν. Αἱ Τράπεζαι μοῦ ἔλεγαν δὲν καλοῦμεν νὰ πληρώσωμεν κανένα καταθέτην μας ἐφ’ ὅσον οἱ ὀφείλοντες εἰς ἡμᾶς δὲν ἔρχονται νὰ μᾶς πληρώσουν μὲ στέμματα. Ἂν ὅμως οἱ ὀφείλοντες εἰς ἡμᾶς μᾶς πληρώσουν μὲ Στέμματα καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ὑπερβεῖ ἕνα ὡρισμένον ὅριον, τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς αἱ Τράπεζαι νὰ κρατήσωμεν διὰ τὸν ἑαυτόν μας, τότε εἴμεθα ὑποχρεωμέναι νὰ καλέσωμεν τὸν Α ἤ τὸν Β καταθέτην μας νὰ τοῦ ἀποδώσωμεν μέρος τῶν Στεμμάτων μας. Καὶ ἐτέθη τότε τὸ ἑξῆς ζήτημα. Κύριε Ὑπουργέ, μοῦ εἶπαν αἱ Τράπεζαι, ἄν δὲν μᾶς δώσητε τὸ δικαίωμα ὥστε μετὰ τὴν λῆξιν τῆς τριμήνου προθεσμίας ἤ τῆς δεκαημέρου ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς προθεσμίας νὰ παρουσιασθοῦν ὀφειλέται μας καὶ μᾶς καταθέσουν 100 ἑκατομμυρίων στέμματα, τὶ θὰ τὰ κάνωμεν ἡμεῖς τὴν ἐπιοῦσαν ὅπου δὲν ἰσχύει ἡ προθεσμία πλέον; Προσέξατε, διότι τὸ ζήτημα γεννᾶται ἀνεξαρτήτως τῆς συντομεύσεως τῆς προθεσμίας. Τὶ θὰ τὰ κάμωμεν τὴν ἐπαύριον, θὰ τὰ κρατήσωμεν διὰ λογαριασμόν μας, ἐφ’ ὅσον δυνάμεθα, ἀλλ’ ἄν ὑπερβῇ τὰς δυνάμεις μας θὰ ὑποφέρωμεν ἡμεῖς ὡς Τράπεζαι, καὶ τότε μὲ ἠπείλησαν, μοῦ εἶπαν, μᾶς ἐξαναγκάζετε νὰ μὴ καλέσωμεν τοὺς καταθέτας μας· διὰ τοῦτο νὰ μᾶς δώσετε μίαν περαιτέρω προθεσμίαν πέντε ἤ δέκα ἡμερῶν ὁπότε θὰ καλέσωμεν τοὺς καταθέτας μας ὅλους ἀμέσως. Δὲν εἶναι ὑπὲρ τῶν Τραπεζῶν αὐτὴ ἡ προθεσμία, διότι μόνον διὰ τῆς περαιτέρω αὐτῆς προθεσμίας, τὴν ὁποίαν δίδω, συγκρατῶ τὰς Τραπέζας νὰ μὴ καλέσουν ὅλους τοὺς καταθέτας των νὰ πάρουν τὰ χρήματά των, τὰ μισὰ εἰς Στέμματα καὶ τὰ μισὰ εἰς Γεωργίους Σταύρους, καθὼς ἄλλως τε εἶναι δικαίωμά των. Εὐθὺς ὡς μοῦ ἐζήτησαν αὐτὴν τὴν παράτασιν, ἐπωφεληθεὶς τοῦ πράγματος, εἶπον, μάλιστα, θὰ σᾶς δώσω αὐτὴν τὴν παράτασιν καὶ σεῖς θὰ μοῦ δώσετε δύο τινά. Πρῶτον, ὅτι δὲν θὰ καλέσετε τοὺς καταθέτας σας ἐντὸς τῆς προθεσμίας αὐτῆς καὶ δεύτερον, ὅτι εἰς τὸ τέλος τῆς δεκαημέρου αὐτῆς προθεσμίας, τὴν ὁποίαν ἐγὼ θὰ σᾶς δώσω, σεῖς θὰ εὑρεθῆτε μὲ τὸ ἥμισυ τοῦ Κεφαλαίου σας μεταβεβλημένον εἰς Στέμματα. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν θὰ τοὺς καλέσουν, διότι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔχουν τὸ ἥμισυ τοῦ Κεφαλαίου των εἰς Στέμματα, δὲν θὰ χωροῦν ἄλλα Στέμματα εἰς τὰ Ταμεῖα των. Αἱ Τράπεζαι ἴσως δικαίως, ὁμολογῶ—διότι δικαίως τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔκαμον τὸ πρᾶγμα δὲν ἔβλεπον τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ—αἱ Τράπεζαι ἦλθον εἰς ἐμὲ καὶ μοῦ εἶπον. Κύριε, μᾶς καταστρέφεις ὡς Τραπέζας ἄν ἐπιμένῃς, διότι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν μοῦ ἀκινητεῖς τὸ ἥμισυ τοῦ κεφαλαίου μου, ἐγὼ καταστρέφομαι. Καὶ ὁμολογῶ ὅτι τοὺς ἤκουσα μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ ἐπειδὴ μοῦ ἐξεφράσθη ἡ ἰδέα ὅτι τάχα αὐτὸ τὸ κάμνω ἐκ πνεύματος ἔχθρας πρὸς τὰς Τραπέζας, διότι καὶ αὐτὸ μοὶ ἐλέχθη ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἦλθε χθές, τοὺς εἶπον. Κύριοι, αὐτὸ ἀποκλειστικῶς γίνεται, διότι ὡρισμέναι Τράπεζαι ἠθέλησαν νὰ καταχρασθοῦν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τοὺς ξένους ὑπηκόους καὶ ἄν δὲν καλοῦν φανερὰ καὶ διὰ τοῦ τύπου συμφώνως πρὸς τὸν νόμον καὶ ὁμαδὸν τοὺς καταθέτας των νὰ μεταβοῦν νὰ πάρουν τὰ χρήματα των, λέγουν εἰς τὸν Α δὲν ἔρχεσαι νὰ πάρῃς τὰ χρήματά σου καὶ νὰ τὰ ἀλλάξῃς διὰ τῆς Πρεσβείας σου καὶ νὰ μοῦ τὰ φέρῃς εἰς Γεωργίους Σταύρους; Εἶπον, λοιπόν, εἰς τὰς Τραπέζας, ὅτι ὁ μόνος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον σᾶς ἐπιβάλλω εἰς τὸ τέλος τοῦ δεκαημέρου νὰ ἔχετε τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον τοῦ κεφαλαίου σας εἰς Στέμματα εἶναι διὰ νὰ ἀποφύγω αὐτὸ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ διὰ τῆς μεθόδου τῶν ξένων, ὥστε νὰ εὑρεθῶ ἐγὼ μὲ 140 ἑκατομμύρια Στέμματα εἰς τὸ τέλος τῆς προθεσμίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἐντελῶς ἄδικον. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν πρώτην πρότασιν καὶ τοὺς λέγω: Ἀναλαμβάνετε σεῖς αἱ Τράπεζαι ἵνα οἱονδήποτε ποσὸν ἐκ καταθέσεων ξένων ἀναγραφῇ ἀπὸ τῆς 25 Μαρτίου καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὰς Τραπέζας, ἀναλαμβάνετε, λέγω, νὰ ἀναγραφῇ ὅτι μέχρι τῆς 10 Μαΐου εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ κρατήσετε σεῖς; Ἀναλαμβάνετε σεῖς αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν, ὥστε νὰ σωθῶ ἐγὼ καὶ νὰ ἀπαλλαγῶ ἀπὸ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον διατρέχω, τοῦ ὅτι οἱ ξένοι ὑπήκοοι νὰ μοῦ φέρουν ὅλα τὰ Στέμματα, τὰ ὁποῖα νὰ μείνουν εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον καὶ τότε δὲν ἐπιμένω ἐγὼ νὰ ἔχετε τὸ ἥμισυ τοῦ κεφαλαίου εἰς Στέμματα; Μοῦ εἶπον ὅτι θὰ συνήρχοντο σήμερον, θὰ ἐξήταζον τὸ πρᾶγμα δηλ. τοὺς λογαριασμούς των, διὰ νὰ ἰδοῦν αὐταὶ αἱ καταθέσεις τῶν ξένων εἶναι μικρότεραι ἀπὸ τὸ ἥμισυ τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς ὑποχρεώσω νὰ ἔχουν εἰς Στέμματα καὶ ἄν εἶναι μικρότερα θὰ ἀναλάβουν αὐτοὶ τὴν εὐθύνην αὐτὴν τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον εἶναι οἱ μόνοι δυνάμενοι νὰ συγκρατήσουν τὴν διαρροὴν αὐτὴν ἀπὸ τὰ Ταμεῖα των εἰς τοὺς ξένους καταθέτας των. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα ἐν ὅλει αὐτοῦ τῇ ἁπλότητι καὶ τῆς ἀληθείας καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ ἐξετάσητε ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς καὶ οὐδεμιᾶς ἄλλης.

§375Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Ἄν αἱ Τράπεζαι καλέσουν ὅλους τοὺς καταθέτας των;

§376Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ καλέσουν ἀπολύτως εἰς τὸ διάστημα τοῦ δεκαημέρου παρὰ μόνον διὰ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ τοὺς κατατεθῇ τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς προθεσμίας καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ ἦτο ἀνώτερον ἀπὸ τὸ ἥμισυ τοῦ κεφαλαίου των, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ ἔχουν. Δὲν θὰ συμβῇ τίποτε ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φοβεῖσθε. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ εἶναι ἄν πρέπῃ νὰ ὑποχρεώσωμεν τὰς Τραπέζας νὰ μετατρέψουν τὸ ἥμισυ τοῦ κεφαλαίου των. Εἶπον ὅτι αὐτὸ τὸ κάμνω ὄχι διὰ νὰ ἐπωφεληθῶ ἀπὸ τὸ ἥμισυ τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ πάρω, ἀλλὰ διὰ νὰ τοὺς ἀπειλήσω ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ξένων δὲν ἐννοῶ νὰ τὸ φορτωθῶ καὶ ἄν τὸ φορτωθῶ θὰ τὸ μεταφέρω εἰς τὴν ράχην σας.

§377Γ. ΠΩΠ. Αἱ μεγάλαι Τράπεζαι αἱ ὀργανωμέναι δὲν θὰ ὑποστοῦν καταστροφήν. Τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης λ.χ. δὲν θὰ τῆς συμβῇ τίποτε, ἄν τὸ πάθῃ. Ἡ Ἐμπορική, τῆς Ἀνατολῆς καὶ ἄλλαι τὸ ἴδιο. Ἀλλὰ ἄν λάβετε ὑπ’ ὄψει μίαν μικρὰν Τράπεζαν;

§378Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἀναγνωρίζω αὐτὸ ποῦ λέγετε, ἅμα τῆς πάρω τὰ μισὰ θὰ κλονισθῇ.

§379Γ. ΠΩΠ. Δὲν πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ μὴ κλονισθῇ;

§380Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν αἱ Τράπεζαι ἀρνηθῶσι νὰ πάρωσι ἐπάνω των τὸ ζήτημα τῶν ξένων καταθέσεων τότε δὲν ἔχομεν κανένα ἄλλον λόγον νὰ βάλωμεν τὴν διάταξιν αὐτήν. Μόνον ἐὰν ἴδωμεν ὅτι αἱ Τράπεζαι τὰς καταθέσεις αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον τὴν 26ην Μαρτίου, τὰς καταθέσεις τῶν ξένων ὑπηκόων, εἴτε ὅτι ἀνελήφθησαν καὶ μετεβλήθησαν τὰ Στέμματα εἰς Γεωργίους Σταύρους, εἴτε παραμένουσιν εἰς τὰς Τραπέζας, ἐὰν αὐταὶ αἱ Τράπεζαι συμφωνήσωσι μεταξὺ των οὕτως ὥστε ἢ ἑκάστη ἐξ αὐτῶν δι’ ἴδιον λογαριασμόν, ἢ ὅλαι μαζὶ δι’ ἑνὸς μποϋκοτάζ, τὸ ὁποῖον εἰμποροῦν νὰ κάμουν, ἀναλάβωσι αὐταὶ ὥστε ἐὰν ζητηθῇ ἡ ἀνταλλαγὴ οἱουδήποτε ποσοῦ νὰ εἶναι εἰς βάρος των ἡ ἀνταλλαγή, τότε δὲν ἔχομεν κανέναν λόγον νὰ βάλωμεν καὶ αὐτό.

§381Γ. ΠΩΠ. Δὲν βάζομεν προθεσμίαν τότε. Αἱ Τράπεζαι κατ’ οὐσίαν ἔχουσιν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσωσι τὸ ἥμισυ τοῦ κεφαλαίου των, τὸ ὁποῖον κατὰ τύπους καὶ κατὰ νόμον δὲν δύναται νὰ εἶναι ρευστὸν τοῦ ἀποθεματικοῦ καὶ τοῦ κεφαλαίου τοῦ μετοχικοῦ. Τὸ κεφάλαιον αὐτὸ εἶναι ὅ,τι εἶναι τὸ ἀπόθεμα τῆς βιομηχανικῆς ἐπιχειρήσεως, εἶναι ὅ,τι εἶναι τῆς γεωργικῆς ἐργασίας τὸ σύνολον. Πρέπει καὶ αὐτὸ νὰ τὸ καταθέσωσιν. Ἀλλ’ ὅταν ἔρχωνται καὶ μᾶς λέγουν αἱ Τράπεζαι· κύριε, σοῦ παρέχω τὸ δικαίωμα τοῦ ὅτι ἐντὸς αὐτῆς τῆς προθεσμίας οἱ ξένοι δὲν θὰ ἀναλάβωσι τὰς καταθέσεις των, ἡμεῖς δὲ ἵνα ἀποκρούσωμεν τὴν ἀνάγκην, τῆς μεταθέσεως ἀπὸ τοὺς ξένους, περιστέλλομεν τὴν προθεσμίαν, νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ περισταλῶσι αἱ προθεσμίαι καὶ νὰ ἐγερθῶσιν αἱ φυσικαὶ ἀνωμαλίαι.

§382Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν δὲν συντμηθῶσιν αἱ προθεσμίαι οἱ ξένοι ὑπήκοοι θὰ ἀναλάβωσι τὰ κεφάλαιά των καὶ θὰ τὰ μετατρέψωσιν.

§383Γ. ΠΩΠ. Εἶμαι σύμφωνος εἰς αὐτό.

§384Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἐπιμείνητε εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ κεφαλαίου, διότι ὡς ἕκαστος ἰδιώτης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δώσῃ τὸ ἥμισυ τοῦ κεφαλαίου του καὶ αἱ Τράπεζαι οὐδὲν θὰ πάθωσι ἐὰν θὰ δώσωσι τὸ ἥμισυ τοῦ κεφαλαίου, δεδομένου ὄντος ὅτι δὲν θὰ θίξουν τὸ κεφάλαιόν των, διότι οὐδεμία Τράπεζα, ὅσον μικρὸς καὶ ἄν εἶναι ὁ ὀργανισμός, ἔχει καταθέσεις μικροτέρας τοῦ κεφαλαίου. Ὁ μικρότερος Τραπεζιτικὸς ὀργανισμὸς ἔχει πενταπλάσιον ποσὸν καταθέσεων ἀπὸ τὸ κεφάλαιον. Συνεπῶς δὲν ἔχει νὰ πάθῃ τίποτε, οὔτε πρέπει νὰ σᾶς τρομάξουν αἱ φωναὶ αὐταί, διότι τότε ἔπρεπε νὰ σᾶς τρομάξουν περισσότερον αἱ φωναὶ τῶν μικρῶν κεφαλαιούχων.

§385Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν μὲ τρομάζουν.

§386Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ὑποχωρήσητε μέχρι τέλους.

§387Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ ὑποχωρήσω εἰς κανένα. Ἐγὼ ἤθελον νὰ μὴ ἔχωμεν εἰς βάρος μας τὸ ζήτημα τῶν ξένων ὑπηκόων καὶ Τραπεζῶν, διότι δὲν γνωρίζω τὶ ποσὸν θὰ μᾶς παρουσιάσουν καὶ δι’ αὐτὸ ἐπρότεινα εἰς τὰς Τραπέζας αὐτό, καὶ προσεκόμισα τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἡ Συνέλευσις εἶναι ἐλευθέρα νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε ὅπως ἔχῃ, διότι οὐδεμίαν τροπολογίαν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δεχθῶ, διότι καὶ οὐδεὶς ἀπολύτως μὲ κάμνει νὰ παρεκλίνω ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως τὸ ἔχω ὑποβάλῃ.

§388Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Τὶ θὰ ἐκώλυεν νὰ ἀφίναμεν τὴν προθεσμίαν, ὅπως καὶ μεταξὺ ἰδιωτῶν;

§389Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἔλθουν οἱ ξένοι ὑπήκοοι καὶ θὰ μεταβοῦν ἀπὸ τὰς Τραπέζας νὰ πάρωσι τὰς καταθέσεις των.

§390Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Ἐὰν περιορίσωμεν, ὅπως λέγετε ὑμεῖς, τὸ ὅριον, ἀλλὰ νὰ ἀφήσωμεν διὰ τὰς ἄλλας συμβάσεις τὸ ὅριον μέχρι τοῦ χρονικοῦ σημείου, ὅπερ διὰ τοῦ νόμου ἐθέσαμεν;

§391Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι αἱ Τράπεζαι δὲν συναλλάσσονται μόνον μὲ ξένους ὑπηκόους, συναλλάσσονται μὲ ὅλον τὸν Ἑλληνισμόν. Πῶς θὰ τοὺς χωρίσωμεν εἰς δύο κατηγορίας; Ἄλλως τε καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως δὲν εἶναι ὀρθὸν ἴσως νὰ παραμείνῃ, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον Στέμματα, μὴ ἔχετε τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν ὅτι τὰ διέθεσαν μέχρι σήμερον, ἤρχισε δὲ νὰ γίνεται ἕνα ἐμπόριον καὶ θὰ σᾶς φέρω ἕν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον γνωρίζω ὡς νὰ τὸ ἔκαμα ἐγὼ αὐτός. Εἶχον μίαν ὀφειλὴν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, 100.000 δραχμὰς δάνειον, ἐπὶ ὑποθήκῃ εἰς τὸ σπίτι μου. Ἐπῆγα εἰς ἕνα φίλον μου καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ μοῦ δανείσῃ 85.000 δραχμὰς προσωρινῶς μὲ ἕνα γραμμάτιον, εἶχεν ἐμπιστοσύνην εἰς ἐμὲ καὶ μοῦ τὰ ἔδωσεν. Ἠγόρασα στέμματα πρὸς 35 δραχμὰς συνεπῶς ἐκέρδισα 15.000 δραχμὰς ἀπὸ τὴν ἀγορὰν τῶν στεμμάτων, διότι ἠγόρασα 50.000 στέμματα μὲ τὰς 35 δραχμάς. Ἐδανείσθην 85.000 ἀπὸ τὸν φίλον μου εἰς Γεωργίους Σταύρους, ἐκράτησα τὰς 50, διέθεσα τὰς 50 καὶ ἠγόρασα στέμματα, τὰ ὁποῖα ἐπῆγα εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ἐξώφλησα τὸ χρέος μου. Τὴν ἄλλην ἡμέραν ἐπανῆλθον εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ τῆς εἶπον νὰ μοῦ ἀνανεώσῃ τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον εἶχον. Μοῦ ἀνανέωσε τὸ δάνειον τῶν 100.000 δραχμῶν καὶ ἐγὼ ἐπῆγα τὰς 85 εἰς τοῦ φίλου μου, ὁ ὁποῖος μοῦ ἔδωσε τὸ δάνειον, καὶ ἔμεινα μὲ τὰς 15.000 εἰς τὴν τσέπη μου. Ἀπὸ ποῖον ἔφυγαν αἱ 15.000 αὐταὶ οἱ Γεώργιοι Σταῦροι; Ἀπὸ τὸν κοσμάκην, ὁ ὁποῖος μὴ ἀντιλαμβανόμενος τὴν ἀξίαν τῶν στεμμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπώλει πρὸς 35 δραχμὰς τὸ ἕνα, τὰ ἔδωκε καὶ ἐγὼ ἔβαλα εἰς τὴν τσέπη μου τὰς 15.000 δραχμάς. Δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ τὸν προφυλάξωμεν;

§392Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Πόσα ἑκατομμύρια εἶναι τὸ δάνειον;

§393Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 1580.

§394Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Πόσαι εἶναι αἱ καταθέσεις εἰς τὰς Τραπέζας;

§395Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Περὶ τὰ 3 δισεκατομμύρια.

§396Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Πόσον εἶναι τὸ χαρτονόμισμα εἰς κυκλοφορίαν σήμερον;

§397Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 2.500.000.000.

§398Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. 2½ καὶ 3 δισεκατομμύρια, ἐν ὅλῳ 5½. Σεῖς ζητεῖτε δάνειον 1500.000.000. Τοῦτο τὸ περίσσευμα ποῦ θὰ πηγαίνῃ;

§399Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖον περίσσευμα; Περὶ τίνος περισσεύματος ὁμιλεῖτε; Ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι τὰ 3 δισεκατομμύρια τῶν καταθέσεων τῶν Τραπεζῶν εὑρίσκονται εἰς τὰ Ταμεῖα των;

§400Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Ὄχι.

§401Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως εἶναι κἄπου διατεθειμένα.

§402Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Θὰ πληρωθοῦν.

§403Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς προθεσμίαν ὡρισμένην, εἰς ἐποχὴν ὡρισμένην, ἔχουν δὲ λάβει τὰ μέτρα αἱ Τράπεζαι διὰ τοῦτο.

§404Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Τὰ κεφάλαια τῶν Τραπεζῶν πόσα εἶναι ἐν Ἑλλάδι;

§405Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μεταξὺ 350 καὶ 400 ἑκατομμυρίων.

§406Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν;

§407Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, ἀτμοπλοίων κλπ. καὶ ὅλα ὁμοῦ ἀνέρχονται εἰς 550.000.000.

§408Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Αὐταὶ μένουν ἀμέτοχοι.

§409Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατὶ μένουν ἀμέτοχοι. Ὅσα μετρητὰ εἶχον εἰς χεῖρας των τὰ ἔκοψαν εἰς τὸ μέσον.

§410Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Τὰ κεφάλαιά τους;

§411Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅσα εἶχον ρευστά. Βεβαίως ὅσα εἶχον εἰς οἰκίας, ἀτμόπλοια, μηχανὰς κλπ., αὐτὰ δὲν κόβονται εὔκολα.

§412Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν ἐπωλήθησαν καπνὰ πρὸ 5–6 μηνῶν, σήμερον δὲ παραλαμβάνονται παρὰ τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι πληρώνουν εἰς Σταύρους καὶ Στέμματα συμφώνως τῷ νόμῳ.

§413Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Μόνον μὲ Σταύρους τὰ πληρώνουν ἐφόσον τὰ παραλαμβάνουν τώρα, διότι καὶ αὐτοὶ θὰ πωλήσουν εἰς Σταύρους.

§414Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Ἡ συμφωνία εἶναι παλαιά.

§415Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂς εἶναι.

§416Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αἱ σχέσεις μεταξὺ ἰδιωτῶν ἐντὸς τῆς προθεσμίας τῆς 10 Μαΐου θὰ κανονισθῶσιν;

§417Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μανασάκης ἔχει τὸν λόγον.

§419Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὸ νομοσχέδιον εἶναι κυρίως δύο, ἡ διαφορὰ τῆς προθεσμίας ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν εἰς τὰς Τραπέζας, καὶ ἡ διαφορὰ τῆς πληρωμῆς ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἰδιώτας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαφορὰν τῶν προθεσμιῶν νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον καλῶς ἔχει κατ’ ἀρχήν, ὅτι τοὐτέστι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ διαφορὰ τῆς πληρωμῆς τῶν πρὸς τὰς Τραπέζας χρεῶν πρὸς τὴν πληρωμὴν πρὸς ἰδιώτας, καὶ πρὸς τὴν πληρωμήν, τὴν ὁποίαν κατόπιν αἱ Τράπεζαι θὰ κάμουν πρὸς τοὺς ἰδιώτας, ἀναλόγως τῶν ἀπαιτήσεών των, τὰς ὁποίας θὰ εἰσπράξουν κατὰ τὸ διάμεσον τοῦτο διάστημα. Διότι πραγματικῶς κατόπιν αἱ Τράπεζαι, ἀναλόγως τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπράξουν, θὰ προσκαλῶσι καὶ τοὺς καταθέτας διὰ νὰ πληρώσωσι καὶ αὐτούς, καὶ συνεπῶς μερικοὶ καταθέται μικρῶν ποσῶν......

§420Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα τῆς παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν Τραπεζῶν δὲν εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον τοὺς ἐνδιαφέρει καθόλου, διότι μοῦ λέγουν. Κύριε, ἐγὼ θὰ τοὺς καλέσω ὅλους ἀπὸ αὔριον, καὶ τότε εἶμαι κεκαλυμμένη. Ὥστε δὲν εἶναι κάτι τι, τὸ ὁποῖον δίδομεν εἰς τὰς Τραπέζας. Ἐγὼ τὸ ἥρπασα αὐτὸ διὰ νὰ θέσω τὸν ὅρον τοῦ ἡμίσεως τῶν κεφαλαίων.

§421Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι ὅτι ἡ συντόμευσις τῆς τόσον βραχείας προθεσμίας θὰ ἔχῃ ἀντίκτυπον παρὰ πολὺ βαρύνοντα. Ἀφ’ ἑνὸς αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος ἐν τῇ προστασίᾳ τοῦ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ διὰ τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ προξενήσῃ, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀπέναντι τοῦ οἰκονομικοῦ συμφέροντος τῶν πολλῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι καὶ οἱ ὀφειλέται. Θὰ ἔχῃ τὴν συνέπειαν ὅτι, ὀφείλεται πρὸς τὴν Τράπεζαν καὶ πρὸς τοὺς ἰδιώτας ἀκόμη γνωρίζοντες δυνάμει τοῦ νόμου ὅτι εἶχον προθεσμίαν μακρὰν τρίμηνον, δὲν ἐκανόνισαν ἐν τῷ μεταξὺ τὰς ἰδιωτικὰς ὑποσχέσεις διὰ νὰ δυνηθοῦν ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἐξοφλήσουν τὰς ὀφειλάς των.

§422Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἢ εἶχον ἢ δὲν εἶχον Στέμματα. Τὸ νὰ ὑπάγουν δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ νὰ ἀγοράσουν Στέμματα διὰ νὰ ἐξοφλήσουν τὰς ὀφειλάς των δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ὀρθόν. Ἐὰν ἐπρόκειτο γὰ ἐξοικονομήσουν Στέμματα ἀπὸ τοὺς ἀφελεῖς οἱ ὁποῖοι τὰ δίδουν πρὸς 35 δραχμὰς ἴσως καὶ ὀλιγώτερον, προτιμώτερον εἶναι νὰ τοὺς κρατήσωμεν διὰ νὰ μὴ τὰ χάσῃ ὁ κοσμάκις.

§423Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰ χρήματα, ἤ ἦτο εὔκολον νὰ εὕρωσι ταῦτα, βεβαίως οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ λαμβάνω ὑπ’ ὄψι μου τας περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ ὀφειλέται ἔχουν διαθέσει τὰ χρήματα αὐτῶν, εἴτε εἰς ἀγορὰν ἀκινήτων, εἴτε εἰς ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις. Διὰ νὰ πληρώσωσι εἰς Στέμματα τὸ ἥμισυ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ εὕρωσι τὰ χρήματα.

§424Κ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διατί εἶναι ὑποχρεωμένοι;

§425Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Διότι πρέπει νὰ πληρώσωσιν ἐντὸς τῆς προθεσμίας τὴν ὀφειλήν των. Ἐὰν παρέλθει ἡ προθεσμία τότε μεταβάλλεται ἡ ὀφειλή των εἰς ἀκέραιον. Ὑπάρχουσι πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι λαμβάνειν καὶ ἀπὸ αὐτὸ ἀκόμη τὸ Δημόσιον καὶ ἀναφέρω πρὸς τοῦτο τοὺς ἐξ ἐπιτάξεως δανειστὰς τοῦ Δημοσίου.

§426Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει σταλῆ διαταγὴ πρὸς ὅλους τοὺς Ταμίας τοῦ Κράτους, νὰ πληρώσωσι πάντας, ὅσοι ἔχωσι ἐντάλματα πρὸς πληρωμὴν καὶ τοῦτο δὲ τὸ ἔκαμα χάριν τῶν δικαιούχων εἰς τὰ Ταμεῖα.

§427Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ἀναφέρει ὁ νόμος, ὅτι ἀπαιτεῖται ἔμπρακτος συνεισφορά, πρὸς καταβολὴν τοῦ ὀφειλομένου ποσοῦ. Τώρα συντέμνομεν τὰς προθεσμίας, ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐνδέχεται οἱ ὀφειλέται νὰ κατοικῶσι εἰς διάφορα μέρη, τί ἐννοεῖται ἔμπρακτον συνεισφοράν; Τὸ «ἔμπρακτον» τὸ ἔθηκεν ἡ Συνέλευσις εἰς τὸν νόμον, ἵνα μὴ ἔχῃ τὸ μέσον ὁ ὀφειλέτης δι’ ἑνὸς χαρτιοῦ νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν δανειστὴν ὅτι θέλει νὰ ἐξοφλήσῃ τὸ χρέος του. Φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο σκοπιμώτερον διὰ τοῦτο νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ ἔννοια τῆς προσκλήσεως καὶ νὰ περιορισθῆτε εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς καταθέσεως· διότι ὅταν ἐγὼ κατοικῶ εἰς Ἀθήνας καὶ θέλω νὰ εἰδοποιήσω δανειστήν μου εὑρισκόμενον εἰς Ἄρταν ἢ Τρίκκαλα, πῶς θὰ τὸν εἰδοποιήσω ἐντὸς τῆς μικρᾶς αὐτῆς προθεσμίας;

§428Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει ζημία παρὰ μόνον ὅταν θέσητε ὡς βάσιν ὅτι δύναμαι ν’ ἀνακτήσω τὰ Στέμματα πρὸς δραχμὰς 30 ἢ 35. Καὶ αὐτὸ πλησιάζει πάρα πολὺ τὴν αἰσχροκέρδειαν.

§429Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Βεβαίως, τὸ ὀρθὸν εἶναι νὰ κρατήσῃ τὰ Στέμματα καὶ νὰ λαμβάνῃ τὸν τόκον. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἕτερον ζήτημα ἀφορὸν τὴν πληρωμὴν τῶν ἐνοικίων εἰς Στέμματα καὶ Σταύρους. Ἐπεκτείνεται ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ εἰς τὰ ἐνοίκια καὶ συντέμνεται ἡ προθεσμία. Πρέπει βεβαίως νὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς τὸν μισθωτὴν νὰ πληρώσῃ μέχρι 10 Μαΐου εἰς Στέμματα καὶ Σταύρους. Ἀντίκειται ὅμως εἰς τὴν βάσιν τοῦ ὀρθῶς σκέπτεσθαι, ὅταν ἐγὼ μὲν πληρώνω εἰς Στέμματα ὁ δὲ ἕτερος εἰς Σταύρους καὶ διὰ τοῦτο διὰ τὴν ἔμπρακτον προσφορὰν κυρίως θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὁρισθῇ σαφῶς ἢ νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος ἢ νὰ δοθῇ ἡ ἑρμηνεία ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ πρόσκλησις.

§430Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλατε μίαν τροπολογίαν διὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν καὶ θὰ τὴν ἐξετάσω.

§431Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν, ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τοῦτο εἶναι δυνατόν, νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία μέχρι τέλους Μαΐου.

§432Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ δὲν ἠμποροῦμεν. Μᾶς εἶναι ἐπιβεβλημένον ἀπὸ τὰς Πρεσβείας.

§433Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Προκειμένου νὰ εἰσπραχθοῦν 1.600 ἑκατομμύρια, νομίζω ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πρῶτον λόγον καὶ κατὰ δεύτερον τὸ ζήτημα τῶν 100 ἑκατομμυρίων ἢ τῶν 200 ἑκατομμυρίων.

§434ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§435Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, προηγουμένως σᾶς παρεκάλεσα νὰ μᾶς δώσητε μίαν διασάφησιν καὶ παρατηρῶ μετὰ λύπης μου ὅτι μοὶ ἐδόσατε μίαν ἀντίθεσιν πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ σᾶς ἠρώτησα μεταξὺ τῶν ἰδιωτῶν, ποία προθεσμία θὰ ἰσχύσῃ......

§436Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μέχρι τῆς 10ης Μαΐου. Τὸ ἀνέπτυξα διὰ μακρῶν.

§437Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὀφείλω εἰς σᾶς 1000 δραχμάς. Πότε θὰ σᾶς τὰς δώσω;

§438Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μέχρι τῆς 10ης Μαΐου.

§439Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αἱ Τράπεζαι πῶς θὰ καλέσουν τοὺς ὀφειλέτας νὰ πληρώσουν; Ὀνομαστικῶς;

§440Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει.

§441ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἄρθρον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι.) Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται ἐπίσης δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§442Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου. Δὲν ἐπέμεινα, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ εἶπεν νὰ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν βʹ συζήτησιν, διότι ἡ ὥρα εἶναι περασμένη. Τώρα θέλετε νὰ ψηφίσωμεν καὶ ἄλλα νομοσχέδια;

§443Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι νομοσχέδια τυπικοῦ χαρακτῆρος.

§444ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται νὰ προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 206 πρότασις νόμου «περὶ ἐνοικίου φόρου δεκάτης νομοῦ Φλωρίνης χρήσεως 1916.» Πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς. Παραδέχεται ἡ Συνέλευσις; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι): Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη). (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν)

§445Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κ. Πρόεδρε.

§446ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντιπλημμυρικῶν καὶ προφυλακτικῶν ἔργων τῆς γεωργικῆς περιφερείας Μακρυνείας.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§447Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. πληρεξουσίους νὰ καθίσουν. Ζητῶ νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 153. Πρόκειται περὶ τῶν ὑποτρόφων φοιτητῶν οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται ἀκόμη νὰ πληρωθοῦν καὶ εἶναι εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§448Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ Κράτος τοὺς ἐνέπαιξε.

§449ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διορισμοῦ 50 ὑποτρόφων φοιτητῶν κατὰ τὸ Ἀκαδημαϊκὸν ἔτος 1921–1922». (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–4 τοῦ νομοσχεδίου).

§450ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις περὶ προσθήκης ἄρθρου 5ου, ἥτις λέγει τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει).

§451Κ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὂχι, αὐτὴ ἡ τροπολογία, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν, διότι δὲν ἔχω λάβει γνῶσιν αὐτῆς.

§452ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη εἰς αʹ συζήτησιν.

§453ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἀρκετά, ἀρκετά.

§454Κ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ ὑπ’ ἀρ. 88, κ. Πρόεδρε, τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§455ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιτροπείας τῶν ἐν Σάμῳ Ἱερῶν Μονῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν). Ζητεῖται ἡ πρόταξις τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 53 «περὶ ἀποκαταστάσεως ἀξιωματικῶν ἐν τῇ σειρᾷ ἀρχαιότητος».

§456ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὂχι, ὄχι.

§457ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ.μ. αὔριον. (Ὥρα 12.10′ π. μ.).