1922.03.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 74η

Τρίτη, 22ας Μαρτίου 1922

Προεδρία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

(Ὥρα 5.30′.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Οἱ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως Σούδας παρακαλοῦσιν, ὅπως τὰ εἰσπραττόμενα χρήματα εἰς τὸν λιμένα της διατεθῶσιν πρὸς συντήρησιν καὶ ἐπισκευὴν τούτου. Οἱ κάτοικοι Ἐδέσσης παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ὑπαχθῇ ἡ κοινότης των εἰς τὴν κοινότητα Βερτεκόπ. Αἱ κοινότητες τοῦ τμήματος Ζαγορίου, τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων, αἰτοῦσιν τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 2074 τοῦ 1920 «περὶ κοινοτικῶν βοσκῶν». Ἡ Πανελλήνιος ἀδελφότης χηρῶν καὶ ὀρφανῶν πολέμου παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ, κηρυσσόμενον κατεπεῖγον, τὸ νομοσχέδιον περὶ βελτιώσεως τῆς συντάξεως τῶν πρὸ τοῦ 1912 στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν συνταξιούχων. Ὁ Ἰωάννης Βαλάτας παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως χορηγήσῃ αὕτη εἰς τὸν ἀδελφόν του τὰ μέσα τῆς ἐπιστροφῆς του ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ Δημ. Λουκόπουλος καὶ Ἀθανάσιος Βλάχος ζητοῦσι τὴν τροποποίησιν τοῦ περὶ συντάξεων νόμου. Ἡ Ἀναστασία χήρα τοῦ ἐν πολέμῳ φονευθέντος Λουδοβίκου Θεοδόση, αἰτεῖται τὴν χορήγησιν βοηθήματος. Ὁ Πρόεδρος τῆς διαχειριστικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Μακαρείου κληροδοτήματος παρακαλεῖ, ὅπως τὸ κράτος ἀναλάβῃ ἐπὶ μίαν πενταετίαν, διὰ ψηφίσεως νόμου, τὴν πληρωμὴν τῶν ἀποδοχῶν τοῦ ἐν λόγῳ κληροδοτήματος. Ἀντιπρόσωποι κοινοτήτων Θεσσαλονίκης ὑποβάλλουσι θερμοτάτην παράκλησιν, ἵνα αὐξηθῇ ὁ μισθὸς τῶν διδασκάλων. Κάτοικοι Δημητσάνης ὑποβάλλουσι παράκλησιν ὅπως μεριμνήσῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν κατωτέρων ταμιακῶν ὑπαλλήλων. Ὁ Δήμαρχος Σουφλίου καὶ ὁ Πρόεδρος ἀρτοποιῶν παρακαλοῦσιν ὅπως ὑποστηριχθῇ τὸ δίκαιον ὑπόμνημα τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου. Τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Ραιδεστοῦ διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου ἐπιβάλλοντος πρόσθετον δασμὸν εἰς τὰ ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι 8 Μαρτίου ἐκτελωνισθέντα καὶ μὴ καταναλωθέντα ἐμπορεύματα. Οἱ δικηγόροι Ραιδεστοῦ, διερμηνεύοντες τὸν ψυχικόν των πόνον ἐπὶ κινδυνευόντων ἐθνικῶν ζητημάτων, ἀδιαφοροῦσι διὰ τὰς ἐκστομισθείσας φράσεις παρὰ πληρεξουσίων τινῶν τὰς ὁποίας οὐδεμία σελὶς τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας ἀνέγραψέ ποτε. Οἱ δικηγόροι Ἄρτης, παρακαλοῦσιν ὅπως αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία τῶν κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Οἱ κολλῆγαι τοῦ ἀγροκτήματος Τσιοτίου ζητοῦσι τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νομοσχεδίου. Οἱ πρόκριτοι Θράκης ἐκφράζουσι τὸν πόνον των πρὸς τὴν Συνέλευσιν διὰ τὰς ἀπάτριδας φράσεις ἐνίων πληρεξουσίων, παραβλέπουσιν ὅμως ταύτας, χάριν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, καὶ ποιοῦνται ἔκκλησιν, ὅπως συσσωματούμενοι ἀποβλέψωμεν πάντες εἰς τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος. Ἡ πολιτικὴ ἕνωσις Μακεδονικῆς Νεολαίας καὶ Σύλλογος Δημοδιδασκάλων Ἄνδρου, ὑποβάλλουσιν εὐχὴν πρὸς βελτίωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν διδασκάλων. Αἱ κοινότητες Ζακύνθου παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα πρὸς διανομὴν ἐπιδομάτων εἰς τὰς ἀπόρους οἰκογενείας τῶν ἐφέδρων τῶν καθυστερουμένων μηνῶν. Ὁ ἀπότακτος ἀξιωματικὸς πεζικοῦ Γεώργιος Φαρμάκης, αἰτεῖται ὅπως ἀποδοθῇ εἰς αὐτὸν ἡ νόμιμος σύνταξις του, συμφώνως πρὸς τὸν βαθμόν του. Οἱ δασικοὶ Πολυγύρου ζητοῦσιν ὅπως διαταχθῇ ὁ ἐκεῖ ταμίας καὶ ἀναστείλῃ τὴν εἴσπραξιν φόρων τῆς παρελθούσης χρήσεως 1921. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως τοῦ Νομοῦ Ρεθύμνης ἀπείρως εὐγνωμονοῦσι τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῶν πατρικῶν ἐκδηλώσεων ταύτης διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. Κάτοικοι Ἐδέσσης διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀφαίρεσιν γαιῶν αὐτῶν καὶ τὴν παραχώρησιν τούτων εἰς πρόσφυγας. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Κοζάνης ὑποβάλει εὐχὴν ὅπως ἱκανοποιηθῶσι δίκαια κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Κατάδικοι φυλακῶν Συγγροῦ δι’ αἰτήσεώς των, αἰτοῦσιν ὅπως βελτιωθῇ ἡ ἐν τῇ φυλακῇ διαβίωσίς των καὶ ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Καλαντζάκου προταθὲν σχέδιον νόμου περὶ βελτιώσεως τῶν φυλακῶν. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Τρικάλων, Βερροίας, Δαδίου καὶ Καρδίτσης, παρακαλοῦσιν ὅπως βελτιωθῇ ἡ οἰκονομική των θέσις. Οἱ ἐν ταῖς ποινικαῖς φυλακαῖς Πύλου κρατούμενοι κατάδικοι παρακαλοῦσιν ὅπως μετριασθῇ ἡ ποινή των. Ἡ Κτηματικὴ Ἀδελφότης Καλαμῶν ὑποβάλλει θερμοτάτην παράκλησιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τοὺς πλημμυροπαθεῖς καὶ συγχρόνως διαταχθῇ ὁ νομομηχανικὸς νὰ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμα ἐπὶ τῶν ἐπιγενομένων αὐτοῖς καταστροφῶν ἐπὶ τῶν οἰκιῶν, ἐπίπλων ζώων κλπ. Ὁ Σύλλογος Εἰσαγωγικοῦ Ἐμπορίου Πατρῶν διαμαρτύρεται διὰ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου τελωνειακοῦ δασμοῦ ἀναδρομικῶς. Τὸ Σωματεῖον τῶν διπλωματούχων μηχανικῶν Σχολῶν Πειραιῶς ζητεῖ, ὅπως τὸ Κράτος ἀναγνωρίσῃ τὰ διπλώματα τῶν Σχολῶν τούτων. Ὁ Σύνδεσμος Ἑλληνίδων ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῆς γυναικὸς ὑποβάλλει ὑπόμνημα «περὶ ἐξισώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκαλισσῶν πρὸς τὸν τῶν δημοδιδασκάλων». Οἱ κάτοικοι Ραιδεστοῦ, πληροφορηθέντες ἐκ τηλεγραφήματος τοῦ πληρεξουσίου Καλὴπ–Βέη τὴν μετάθεσιν τοῦ νομάρχου αὐτῶν Γιαννοπούλου, τὰ μέγιστα ἐργαζομένου ὑπὲρ εὐημερείας Νομοῦ, παρακαλοῦσιν ὅπως παραμείνῃ οὗτος εἰς τὴν θέσιν του. Κάτοικοι Λευκάδος, πληροφορηθέντες, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται οἰκιῶν συνέταξαν ἀναφορὰν ἐν κρυπτῷ, ὅπως μὴ ἐφαρμοσθῇ ἐν Λευκάδι τὸ ἐνοικιοστάσιον, παρακαλοῦσι τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν Ἀθηνῶν παρακαλεῖ θερμῶς τὴν Συνέλευσιν ὅπως ἐνισχύσῃ οἰκονομικῶς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἡ Λέσχη τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Ἠπείρου ὑποβάλλει ἔκκλησιν πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν ὑπαλλήλων. Ἡ Λέσχη τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων Βερροίας αἰτεῖται τὴν προσωρινὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ὑπαλλήλων διὰ τῆς παροχῆς ἐπιμισθίου συγχρόνως δὲ καὶ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 7§1 τοῦ νόμου 2494 προτείνουσα ἴδιόν της σχέδιον νόμου. Ὁ κ. Δημ. Πληβούρης ἀπόστρατος ταγματάρχης παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ τὸ περὶ συντάξεως πρὸ τοῦ 1912 νομοσχέδιον, ἵνα ἀπολαμβάνῃ καὶ κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην τὴν σύνταξιν τοῦ ταγματάρχου. Ἡ θυγάτηρ τοῦ ἀποθανόντος ὁπλαρχηγοῦ Θ. Ζάκα ζητεῖ τὴν αὔξησιν τῆς συντάξεώς της. Ὁ σύνδεσμος ἰδιοκτητῶν προαστείου Ἀμαρουσίου, ζητεῖ ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπισκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν ἐν Ἀμαρουσίῳ. Ὁ Μπάμπης Ἄννινος, συγγραφεὺς καὶ δημοσιογράφος, ζητεῖ ὅπως τὸ Κράτος ἔλθῃ ἀρωγὸς πρὸς ἔκδοσιν τῶν ἱστορικῶν αὐτοῦ μελετῶν. Ἡ «Ἕνωσις τῶν Συντακτῶν» τοῦ Ἀθηναϊκοῦ Τύπου, ἀπευθύνουσα πρὸς τὸν Τύπον τοῦ ἐξωτερικοῦ ζωηρὰν διαμαρτυρίαν ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς τελευταίας Διασκέψεως τῶν Παρισίων, ἀπευθύνεται καὶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θ’ ἀκουσθῇ καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἰσχυρὰ ἐκείνη φωνή, ἡ ὁποία θ’ ἀναστείλῃ τὴν μελετηθεῖσαν σκληρὰν καὶ ἀνήκουστον ἀδικίαν. Ἡ πολιτικὴ ἕνωσις Μακεδονικῆς Νεολαίας ἐν γενικῇ συνελεύσει τῶν μελῶν αὐτῆς διαμαρτύρεται διὰ τὸν σφαγιασμὸν τῶν ἑλληνικῶν δικαίων καὶ ἐκφράζει τὴν ἀγανάκτησίν της διὰ τὴν προτεινομένην ἐγκατάλειψιν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τμήματος Θράκης. Ὁ Σύνδεσμος τῶν Ἑλλήνων Βιομηχάνων καὶ Βιοτεχνῶν κατόπιν τῶν ὑπὸ τῶν Συμμάχων ὑποβληθέντων ὅρων δηλοῖ τὴν ἀμετάτρεπτον αὐτοῦ ἀπόφασιν, ὅπως ὑποστῇ προθύμως πᾶσαν θυσίαν ὑπὲρ τῆς εὐοδώσεως τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος. Τὸ Συμβούλιον τῆς Λακωνικῆς Ἀδελφότητος, κατάπληκτον ἐπὶ τῇ ἐπιδόσει τῆς ἀδίκου καὶ ἀπανθρώπου διακοινώσεως τῶν τριῶν Συμμάχων Δυνάμεων δι’ ἧς παραδίδονται καὶ αὖθις ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ ἀπελευθερωθέντες διὰ ποταμῶν αἵματος, εἰς τὸν ἀπαίσιον ζυγὸν τῶν Τούρκων, ἐκφράζει τὴ βαθυτάτην ὀδύνην του καὶ τὸν ἐθνικὸν πόνον τῶν ἁπανταχοῦ Λακώνων, διαμαρτύρεται ἐντόνως πρὸς τὸν παγκόσμιον τύπον καὶ τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Εὐρώπης καὶ Ἀμερικῆς, ἐξορκίζει τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὴ ἀποδεχθῇ ταύτην καὶ διαδηλοῖ, ὅτι τίθεται παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἱερῶν δικαίων τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις ὅπως τὰ ψηφίσματα ταῦτα, ὡς καὶ τὰ χθὲς ἀνακοινωθέντα, καταχωρισθῶσιν ὁλόκληρα ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς ὡς κατεχωρίσθησαν καὶ τὰ προχθεσινά;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα. (Ἡ πρότασις τοῦ κ. Προέδρου γίνεται δεκτὴ καὶ καταχωρίζονται ὧδε τὰ ἐν λόγῳ ψηφίσματα ἔχοντα οὕτω). Ἡ Ἕνωσις Συντακτῶν Ἀθηναϊκῶν Ἐφημερίδων. Πρὸς τὴν Γʹ ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Ἡ Ἕνωσις Συντακτῶν» Ἀθηναϊκῶν ἐφημερίδων, ἀπευθυνθεῖσα ἤδη πρὸς τὰς ὁμοιογενεῖς ἑνώσεις καὶ τὰς διευθύνσεις τῶν ἐφημερίδων τοῦ Ἐξωτερικοῦ, λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλῃ καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὴν φωνήν της ταύτην. Μετὰ παντὸς Ἕλληνος, ἀδιακρίτως πολιτικῶν ἤ κομματικῶν φρονημάτων, δὲν δύναται καὶ ἡ ἡμετέρα Ἕνωσις νὰ ἐννοήσῃ πῶς Δυνάμεις Χριστιανικαί, παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν ὁποίων συμπολεμήσαμεν δι’ ἐλευθερίαν καὶ δικαιοσύνην, ἐσκέφθησαν νὰ ἐπαναδουλώσωσιν ὑπὸ τὸν ἀπαισιώτερον τῶν τυράννων πληθυσμοὺς χριστιανικούς, ἄλλους μὲν ἐλευθερωθέντας ἤδη, ἄλλους δὲ διὰ τῶν συμμαχικῶν ἐξαγγελμάτων ἐνθαρρυθέντας καὶ βεβαιωθέντας περὶ τῆς ἐλευθερώσεως αὐτῶν. Ἡ Ἑλλάς, ὑποχρεωθεῖσα ἐκ τοῦ τουρκικοῦ στασιασμοῦ καὶ κατὰ συμμαχικὴν ἐντολὴν νὰ συνεχίσῃ καὶ μετὰ τὴν εἰρήνευσιν τῶν ἄλλων συμπολεμησάντων Ἐθνῶν τὸν πόλεμον, ἐπίστευεν ἀδιστάκτως, ὅτι ὄχι μόνον τὰ ἐκ τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν κεκτημένα δικαιώματά της θὰ προσεπικυροῦντο τελικῶς ὑπὸ τῶν νέων αὐτῆς κριτῶν, ἀλλὰ θὰ τῇ ἀνεγνωρίζοντο ὅσα ἔτι πρόσφατα δικαιώματα διέγραψαν αὐτῇ αἱ νέαι ἐν Θράκῃ καὶ πολὺ μεγαλύτεραι ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ θυσίαι της. Ἐπίστευεν, ὅτι ἐν τῇ συνειδήσει καὶ τῇ ψυχῇ Μεγάλων Δυνάμεων, πρὸς τὰς ὁποίας ἔστρεψεν ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς, οὐδὲν ἄλλο θὰ ἐπεκράτη αἴσθημα πλὴν τοῦ αἰσθήματος τοῦ δικαίου καὶ τοῦ καθήκοντος πρὸς ἕνα λαὸν στήσαντα ἀπὸ χιλιάδων ἐτῶν καὶ μέχρι χθὲς ἔτι ἑκατόμβας καὶ ἑκατόμβας εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἐλευθερίας. Καὶ μένει κατάπληκτος πρὸ τῆς συμβουλῆς, τῆς ἀπειλῆς μᾶλλον, τὴν ὁποίαν ἀκούει, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐπαναθέσῃ ἄοπλον καὶ ἀνυπεράσπιστον εἰς τὴν ἐκδικητικὴν λύσαν ἑνὸς θηρίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπαυσε ν’ ἀποτελῇ αἶσχος τοῦ πολιτισμοῦ, κίνδυνον τῆς χριστιανωσύνης καὶ ἀτίμωσιν τῆς ἀνθρωπότητος, χριστιανικοὺς πληθυσμούς. Εἶναι πανελληνικὴ ἡ διαμαρτυρία καὶ θὰ τὴν συμμερισθῇ πᾶς ἐλεύθερος λαός, ὅτι, ἐναντίον ὅλων τῶν θείων καὶ ἀνθρωπίνων νόμων, ἐναντίον ὅλων τῶν διὰ συνθηκῶν κυρωθέντων ὑψηλῶν περὶ ἐλευθερίας τῶν λαῶν δογμάτων, τὰ ὁποῖα καὶ ἀπετέλεσαν τὴν σημασίαν τοῦ ὑπὸ τῶν Συμμάχων ἀναληφθέντος τῷ 1914 ἀγῶνος, καταδικαζόμεθα, νικηταὶ ἡμεῖς καὶ δικαιοῦχοι νὰ παραδώσωμεν τὰ ἱερὰ ἡμῶν εἰς προαιώνιον ἐχθρὸν ἡττηθέντα καὶ ὑπόχρεον διά τε τὴν ἧτταν του καὶ τὸ ὅλον ἀποτρόπαιον παρελθόν του, εἰς βαρυτάτας εὐθύνας. Ἡ «Ἕνωσις τῶν Συντακτῶν» θέλει νὰ πιστεύῃ ὅτι δὲν εἶναι ἀκόμη τελικαὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς τελευταίας Διασκέψεως τῶν Παρισίων καὶ ὅτι οἱ Μεγάλοι ἡμῶν Σύμμαχοι, ἀπευθυνόμενοι ἅπαξ ἔτι πρὸς τὴν συνείδησιν των, θὰ τὴν ἀκούσωσιν ἐπιτακτικῶς ὑπαγορεύουσαν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἀποφασισθέντων καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ δικαίου. Ἀλλ’ ἀποθέτουσα τὴν μικράν της φωνὴν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, πιστεύει ἐπίσης, ὅτι θ’ ἀκουσθῇ καὶ ἐντεῦθεν ἡ διαμαρτυρία ἐκείνη, ἡ ὁποία θ’ ἀναστείλῃ τὴν μελετηθεῖσαν σκληρὰν καὶ ἀνήκουστον ἀδικίαν. Μετὰ τιμῆς Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον Α. Σ. Μεταξᾶς πρόεδρος, Π. Οἰκονομίδης, Γ. Οἰκονομόπουλος, Α. Κωνσταντινίδης, Γ. Καραουλάνης, Κ. Φαλτάϊτσ. Ἡ Πολιτικὴ Ἕνωσις Μακεδονικῆς Νεολαίας Πρὸς τὴν Γʹ ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴν Συνέλευσιν Ἡ Πολιτικὴ Ἕνωσις Μακεδονικῆς Νεολαίας ἐν γενικῇ συνελεύσει τῶν μελῶν αὐτῆς ἐψήφισεν, ἐν ὀνόματι τῶν ὑπερανθρώπων ἀγώνων καὶ θυσιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐν ὀνόματι τῶν ἡρωϊκῶν νεκρῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπότισαν τὰ ἐδάφη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἐν ὀνόματι τῶν ἀπαραγράπτων δικαίων τοῦ ἑλληνισμοῦ τῆς Θράκης καὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, διαμαρτύρεται διὰ τὸν σφαγιασμὸν αὐτῶν· ἐκφράζει ἀγανάκτησιν διὰ τὴν προτεινομένην ἐγκατάλειψιν τῶν ἑλληνικῶν πληθυσμῶν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τμήματος Θράκης καὶ παράδοσιν αὐτῶν εἰς χεῖρας σφαγέων, διερμηνεύει, ἐκδηλοῖ βαθυτάτην θλῖψιν διὰ περιεχόμενον προτάσεως τριῶν Συμμάχων Ὑπουργῶν ἀποτελούσης πρωτοφανῆ παραγνώρισιν ἀγώνων καὶ δικαίων ἑλληνισμοῦ καὶ ἄρνησιν διακηρυχθεισῶν ἀρχῶν καὶ ἰδεωδῶν ὑπὲρ ὧν ἡ Ἑλλὰς ἠγωνίσθη καὶ ἐξακολουθεῖ ἀγωνιζομένη.

Ὁ Πρόεδρος

Σ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Ὁ Γεν. Γραμματεύς

Π. ΓΑΡΥΦΑΛΟΥ

Ὁ Σύνδεσμος τῶν Ἑλλήνων Βιομηχάνων καὶ Βιοτεχνῶν Πρὸς τὴν Γʹ ἐν Ἀθήναις Ἐθνικὴν Συνέλευσιν Ὁ Σύνδεσμος τῶν Ἑλλήνων Βιοτεχνῶν καὶ Βιομηχάνων συνελθὼν εἰς ἔκτακτον συνεδρίασιν τῆς διοικούσης αὐτὸν Ἐπιτροπῆς, συνεζήτησεν ἐπὶ τῶν ὑπὸ τῶν τριῶν Ὑπουργῶν τῶν Μεγάλων Δυνάμεων ὑποβληθεισῶν προτάσεων πρὸς σύναψιν εἰρήνης μετὰ τῆς Τουρκίας. Διὰ τῶν προτάσεων τούτων αἱ ἀντιπροσωπεύουσαι τὸ φιλελεύθερον πνεῦμα Δυνάμεις, ἐπιλήσμονες γενόμεναι τῶν ἀρχῶν, ἐν ὀνόματι τῶν ὁποίων ἀνέλαβον καὶ ἔφερον εἰς πέρας τὸν μέγαν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον, παραδίδουσιν ἤδη εἰς τὴν ἐξόντωσιν καὶ εἰς τὸ φάσγανον τοῦ βαρβαρωτέρου ἐκ τῶν μέχρι χθὲς ἐχθρῶν των, χριστιανικοὺς λαούς, πρὸ ὀλίγου ἀκόμη πολεμήσαντος μετ’ αὐτῶν ὑπὲρ τῶν ἀρχῶν τῆς ἐλευθέρας διαθέσεως τῶν λαῶν. Τὰ ὑπὸ τῶν τριῶν Ὑπουργῶν Ἀγγλίας Γαλλίας καὶ Ἰταλίας ἀποφασισθέντα εἶναι ἄνευ προηγουμένου ἐν τῇ ἱστορίᾳ διὰ τὴν σκληρότητα καὶ τὴν εὐκολίαν, μεθ’ ἧς ἐξέδωκαν τὴν εἰς θάνατον καταδίκην ἑνὸς λαοῦ, ὅστις χθὲς ἦτο σύμμαχός των, ἀπέναντι ἑνὸς λαοῦ βαρβάρου καὶ σφαγέως, τοῦ ὁποίου αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἠσθάνθησαν καὶ αἰσθάνονται τὴν βαρβαρότητα. Πεποιθὼς ὁ βιομηχανικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τὰ δίκαια τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τὰ διὰ τοῦ πολυτίμου αἵματος τῶν μυριάδων νεκρῶν του καὶ δι’ ἀνυπολογίστων οἰκονομικῶν θυσιῶν καθαγιασθέντα, διατρανοῖ εὐλαβῶς πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν τῶν Ἑλλήνων τὴν ἀμετάτρεπτον αὐτοῦ ἀπόφασιν, ὅπως προθύμως ὑποστῇ πᾶσαν θυσίαν ὑπὲρ τῆς κατισχύσεως τῶν ἑλληνικῶν δικαίων καὶ τῆς εὐοδόσεως τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἐπὶ τῆς ἱερᾶς ἑνώσεως πάντων τῶν Ἑλλήνων ἐρειδομένη, καλεῖται νὰ συνεχίσῃ. Ὁ Πρόεδρος Ὁ Γεν. Γραμματεύς Ἡ Λακωνικὴ Ἀδελφότης Ψήφισμα Τὸ Συμβούλιον τῆς Λακωνικῆς Ἀδελφότητος, κατάπληκτον ἐπὶ τῇ ἐπιδόσει τῆς ἀδίκου καὶ ἀπανθρώπου Διακοινώσεως τῶν τριῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Συμμάχων Δυνάμεων, δι’ ἧς παραδίδονται καὶ αὖθις Ἑλληνικοὶ καὶ χριστιανικοὶ πληθυσμοὶ ἀπελευθερωθέντες διὰ ποταμῶν αἵματος εἰς τὸν ἀπαίσιον καὶ τυραννικὸν ζυγὸν τῶν Τούρκων, παρὰ τὰς ἐξαγγελθείσας ὑπ’ αὐτῶν ὑποσχέσεις, ὅτι ἀγωνίζονται ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας, τοῦ δικαίου, τοῦ πολιτισμοῦ καὶ αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν, συνελθὸν ὅλως ἐκτάκτως. Ψηφίζει ὁμοφώνως τάδε. αʹ) Ἐκφράζει τὴν βαθυτάτην ψυχικὴν ὀδύνην καὶ τὸν ἐθνικὸν πόνον τῶν ἁπανταχοῦ Λακώνων καὶ διαμαρτύρεται ἐντονώτατα, πρός τε τὰς Κυβερνήσεις, τὸν παγκόσμιον τύπον καὶ τοὺς πεπολιτισμένους λαοὺς τῆς Εὐρώπης καὶ Ἀμερικῆς διὰ τὰς ἀδικωτάτας καὶ ἀπανθρώπους ταύτας ἀποφάσεις, ἀποτελούσας στίγμα τοῦ πολιτισμοῦ καὶ σφαγιασμὸν τῆς ἐλευθερίας τῶν λαῶν. βʹ) Ἐξορκίζει τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἀποδεχθῇ τοιαύτας προτάσεις, ἀθετούσας ὑποσχέσεις καὶ παραγνωριζούσας τόσας θυσίας αἵματος, χρήματος καὶ ἀπαράγραπτα δικαιώματα ἱστορικὰ καὶ ἐθνολογικά. γʹ) Τίθεται παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς λῆψιν ἀποφασιστικῶν μέτρων διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἱερῶν δικαίων τοῦ ἔθνους, καὶ δηλοῖ, ὅτι ὁ Λακωνικὸς λαὸς εἶναι ἕτοιμος καὶ πρόθυμος νὰ ὑποστῇ πᾶσαν θυσίαν καὶ πέσῃ ὁλοκαύτωμα εἰς τὸν βωμὸν τῆς πατρίδος μὴ ἐγκαταλείπων ἀλλ’ ἀκολουθῶν πιστῶς τὸ ἀρχαῖον ρητὸν τῶν προγόνων του «Μολὼν Λαβέ». καὶ δʹ) Ἀντίγραφα τοῦ παρόντος ψηφίσματος νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, τὴν Κυβέρνησιν, τοὺς ἐνταῦθα Πρέσβεις τῶν Συμμάχων Δυνάμεων καὶ Ἀμερικῆς καὶ εἰς τὸν Τύπον.

Ὁ Πρόεδρος

Ι. ΜΑΣΒΟΥΛΑΣ

Ὁ Γεν. Γραμματεὺς (ὑπογραφὴ δυσανάγνωστος) Τὰ Σωματεῖα Κερκύρας. Πρὸς τὴν Γʹ Ἐθνικὴν Συνέλευσιν Ψήφισμα Ἐν Κερκύρᾳ σήμερον τὴν 19ην Μαρτίου ἐ.ἔ. ἅμα τῇ εἰδήσει τῶν ὅρων τῶν ὑποβληθέντων τῇ Κυβερνήσει παρὰ τῶν Συμμάχων Δυνάμεων, ἅπαντα ἀνεξαιρέτως τὰ σωματεῖα τῆς νήσου Κερκύρας συνελθόντα εἰς ἔκτακτον συνεδρίασιν ὡς ἐκπροσωποῦντα τοὺς κατοίκους ἐν γένει τῆς νήσου ὁμοφώνως. Ψηφίζουσι τὰ ἑξῆς. αʹ) Ἐκφράζουσιν ἀπροκαλύπτως τὴν μεγίστην καὶ ἀκράτητον αὐτῶν ἀγανάκτησιν διὰ τοὺς ὑποβληθέντας παρὰ τῶν Συμμάχων Δυνάμεων ἀκατονομάστους καὶ ἀδίκους ὅρους καὶ μὴ λαβούσας ὑπ’ ὄψιν αὐτῶν, οὔτε ἱστορίαν, οὔτε δίκαια ἀπαράγραπτα, οὔτε τὸ μέχρι σήμερον ἀφθόνως χυθὲν αἷμα, οὔτε τὰς ὑπογραφὰς αὐτῶν ἐν τῇ Συνθήκῃ τῶν Σεβρῶν, ὁμοφώνως δηλοῦσιν ὅτι ἀδυνατοῦσι νὰ εὕρωσι λέξεις πρὸς χαρακτηρισμὸν τῆς πράξεως ταύτης τῶν συμμάχων καὶ βʹ) Ἐντέλλονται τῇ Κυβερνήσει, ὡς ἐκπροσωποῦσαν τὸν λαὸν τῆς Κερκύρας νὰ δηλώσῃ ἀπεριφράστως ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ ἀποδεχθῇ, ἔστω καὶ ἐν μέρει, τοὺς ὑποβληθέντας ὅρους, διότι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀδελφικῶς ἡνωμένου καὶ προθύμως τασσομένου παρὰ τὸ πλευρὸν αὐτῆς δι’ οἱασδήποτε νέας θυσίας. Ἐντολῇ τῶν σωματείων. Οἱ Πρόεδροι Ι. Γιαννίτσης, Κ. Βλάχος, Γ. Τρύφωνος, Σ. Κόλλας, Ι. Γκαλοῦφος, Α. Γιαλλινᾶς, Ν. Κλαδᾶς, Σ. Σκιαδᾶς, Δ. Μιχαλάκης, κλπ. Ὁ Πολιτικὸς Σύλλογος «Νέα Πολιτεία» Πρὸς τὴν Γʹ Ἐθνικὴν τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσιν Ψήφισμα Ὁ Πολιτικὸς Σύλλογος ἡ «Νέα Πολιτεία» ἐν παμψηφίᾳ τῶν ἀπαρτιζόντων αὐτὸν μελῶν μετὰ πόνου τῆς ψυχῆς αὐτοῦ καὶ συντριβῇ καρδίας εὑρίσκει, ὅτι ἡ ἐπιδοθεῖσα διακοίνωσις τῶν τριῶν κραταιῶν Κυβερνήσεων Ἀγγλίας, Γαλλίας καὶ Ἰταλίας, ἀτιμάζει τελείως τὴν ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων τῇ συγκαταθέσει καὶ συναρρωγῇ αὐτῶν τούτων ἀγωνιζομένην μικρὰν μὲν τὴν δύναμιν, ἀπαραμίλλως δὲ μεγάλην τὴν ψυχὴν καὶ διδάσκαλον τῆς ἀνθρωπότητος Ἑλλάδα. Κατ’ ἀκολουθίαν δὲν δύναται νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὸν τὸ πρῶτον ἤδη διατυπούμενον παρὰ τῶν εἰρημένων Κυβερνήσεων νόμον τῆς αὐτοκτονίας, ὁ ὁποῖος εἰς οὐδενὸς πεπολιτισμένου λαοῦ ποινικὴν νομοθεσίαν ἀναγράφεται. Ψηφίζει Εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους ἐπιβάλλεται, μηδεμίαν νὰ δώσωσι προσοχὴν εἰς τὰς γενομένας ἀτιμωτικὰς διὰ τὴν Ἑλλάδα προτάσεις περὶ εἰρήνης, ἔχοντες δὲ ὑπ’ ὄψει αὐτῶν τὸ τελευταῖον ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας πρὸς τὸν ἔνδοξον καὶ ἀήττητον φρουρὸν τῆς Πατρίδος Ἑλληνικὸν στρατὸν διάγγελμα τοῦ κατὰ Σύνταγμα Ἄρχοντος τῶν κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν δυνάμεων ν’ ἀποφασίσωσι καὶ διατάξωσι τοὺς διαχειριζομένους τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ διαμηνύσωσι πρός τε τὸν προαιώνιον ἐχθρὸν τοῦ Γένους καὶ πρὸς τοὺς πεπολιτισμένους προστάτας ἐκείνου «μολὼν λαβέ». Κατ’ ἐντολὴν τοῦ Συλλόγου Ὁ Πρόεδρος Ὁ Γραμματεὺς Ὁ Σύλλογος Παντοπωλῶν Ἀδριανουπόλεως Πρὸς τὴν Γʹ Ἐθνικὴν Συνέλευσιν Ὁ Σύλλογος Παντοπωλῶν Ἀδριανουπόλεως καὶ Προαστείων, μόλις συμπηχθείς, τὴν πρώτην φωνὴν διαμαρτυρίας, ἀπευθύνει πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν. Κατάπληκτοι διὰ τὴν ἄδικον καὶ ἀπάνθρωπον ἀπόφασιν εἰς ἣν προήχθησαν οἱ Σύμμαχοι εἰς βάρος τῶν ἱερῶν τοῦ ἔθνους μας, διαδηλοῦμεν τὴν ἔμμονον καὶ ἀμετάτρεπτον ἀπόφασιν ἁπάντων τῶν Θρακῶν νὰ μὴ ἐγκαταλείψωσιν οὐδὲ σπιθαμὴν Θρακικῆς γῆς εἰς τὰ στίφη τῶν αἱμοβόρων Τούρκων, γῆς ποτισθείσης δι’ αἵματος τόσων τέκνων της κατὰ τὴν μακραίωνα δουλείαν μέχρις ἀπελευθερώσεώς της, προτιμῶντες νὰ πέσωσιν ὁλοκαύτωμα ἱερῶν ἀγώνων πρὸς ἄμυναν τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἐλευθερίας της, καὶ διαμαρτυρόμεθα πρὸς ἅπασαν τὴν ἀνθρωπότητα, οὐ μόνον διὰ τὴν τοιαύτην ἀπεμπόλησιν τῶν ἱερωτέρων ἰδανικῶν τῆς φυλῆς μας καὶ ἐν γένει τῶν στοιχειωδῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων ζωῆς, τιμῆς καὶ ἐλευθερίας, καὶ μάλιστα ὑπὲρ βαρβάρων σφαγέων, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀθέτησιν τῶν ἐντίμων ὑπογραφῶν τῶν Συμμάχων καὶ τῶν ἐπαγγελιῶν των ἀπέναντι ἔθνους πολεμήσαντος παρὰ τὸ πλευρόν των καὶ ὑποστάντος μεγίστας θυσίας αἵματος. Παρακαλοῦμεν τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ὅπως τὴν παροῦσαν διαμαρτυρίαν τοῦ λαοῦ, ἀποφασισμένου διὰ τὰ ἔσχατα πρὸς ὑποστήριξιν ἀπαραγράπτων δικαίων του, ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, αἵτινες ὀφείλουσι σοβαρῶς νὰ ὑπολογίσωσι τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ Θρακικοῦ λαοῦ καὶ μὴ δεχθῶσιν ἀπεμπόλησίν του, πρὸς δὲ καὶ ὅπου ἐνδείκνυται πρὸς πρόληψιν τελεσιουργίας μελετωμένης καταστροφῆς μας, πρὸς πρόληψιν τῆς ὁποίας ἀξιοῦμεν ἵνα πρυτανεύσῃ ὡς μόνη ἡ σκέψις τῆς σωτηρίας τῆς Θράκης καὶ τοῦ Θρακικοῦ Λαοῦ ἀνθ’ οἱασδήποτε θυσίας.

Ὁ Πρόεδρος

ΚΩΝ. ΟΡΦΑΝΟΣ

Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν ἐπαγγελματιῶν Ἀθηνῶν Ψήφισμα Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Ὁμοσπονδίας τῶν Ἐπαγγελματιῶν Ἀθηνῶν συνελθὸν ἐκτάκτως ἐπὶ τῇ ἀνακοινώσει τῶν ὑπὸ τῶν Δυνάμεων ὑποβληθέντων ὅρων περὶ εἰρήνης. Ψηφίζει αʹ) Διαμαρτύρεται ἐξ ὀνόματος ὅλων τῶν ἐπαγγελματιῶν Ἀθηνῶν διὰ τοὺς ὑπὸ τῶν Συμμάχων ὑποβληθέντας ὅρους εἰρήνης, οἵτινες σφαγιάζουσι τὰ ἐθνικὰ δίκαια καὶ παραδίδουσι χιλιάδας Ἑλλήνων καὶ πάλιν ὑπὸ τὸν ἐπαχθῆ τουρκικὸν ζυγόν. βʹ) Ἐπιφυλάσσεται νὰ συγκαλέσῃ καὶ Γεν. Συνέλευσιν τῆς Ὁμοσπονδίας διὰ νὰ λάβῃ τὴν γνώμην αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων εἰς ἃς δέον νὰ προέλθῃ. γʹ) Τάσσεται παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Συνομοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν τῆς Ἑλλάδος δι’ ἁπάσας τὰς ἐνεργείας αὐτῆς πρὸς ἀπόκρουσιν τοῦ ἐθνικοῦ κινδύνου.

Ὁ Πρόεδρος

Θ. ΚΑΤΣΟΥΛΗΣ

Ὁ Γεν. Γραμματεὺς

Δ. ΜΠΙΝΗΣ

Τὰ μέλη. Χ. Γοῦκος, Σ. Σαββόπουλος, Α. Μπόγδανος, Ἀθαν. Πέττας, Δ. Χαιρογεῶργος, Ι. Πράσινος, Ι. Ράπτης. Ἡ Ἕνωσις τῶν Λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Πρὸς τὴν Γʹ Ἐθνικὴν Συνέλευσιν Μετὰ ζωηρᾶς συγκινήσεως καὶ πατριωτικῆς ὀδύνης ἡ Ἕνωσις τῶν Λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ἐκφράζουσα ἔντονον διαμαρτυρίαν κατὰ τῶν ἀνηκούστων βουλευμάτων τῶν ἰσχυρῶν τῆς Γῆς, ὅπως ἐδάφη ἀπὸ τριῶν χιλιετηρίδων Ἑλληνικά, καθαγιασθέντα διὰ τοῦ αἵματος τοσούτων ἡρώων καὶ δι’ εὐκλεῶν ἀγώνων ἐλευθερωθέντα ἀπὸ τοῦ τυραννικοῦ ζυγοῦ ἐπαναπέσωσιν εἰς τὴν δουλείαν τοῦ βαρβάρου κατακτητοῦ. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως μετέχοντες τοῦ πανελληνίου αἰσθήματος, ἀποκρούοντος πᾶσαν λύσιν ἀντικειμένην πρὸς τὰ δικαιώματα καὶ τοὺς πόθους τοῦ Ἔθνους ἔχουσι τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ ἀκμαῖον ἐθνικὸν φρόνημα καὶ ἡ ἀλκὴ τοῦ Ἑλληνισμοῦ θὰ κατισχύσωσιν εἰς ἀποκατάστασιν τοῦ δεινῶς παραβιαζομένου δικαίου.

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Διοικ. Συμβουλίου

Μ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ

Ὁ Γ. Γραμματεὺς

ΣΤ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ

Ὁ Πολιτικὸς Σύλλογος ἡ Ἐθνικὴ Ἀναγέννησις τῶν ἀδιαλλάκτων Βασιλοφρόνων Ψήφισμα Πρὸς τὴν σεβαστὴν καὶ ὑπέρτιμον Γʹ Συνέλευσιν τῶν Ἑλλήνων. Οἱ ἡμέτεροι Πολιτικοὶ Σύλλογοι ἡ «Ἐθνικὴ Ἀναγέννησις», «Μεταξουργείου», «Ἁγίου Σάββα», «Προφήτου Δανιὴλ» καὶ «Ἀεριόφωτος», συνελθόντες εἰς ἔκτακτον συνέλευσιν ἐνόμισαν ἐπιβεβλημένον καθῆκον ὅπως ἐκφράσωσι τὰ ὁλόθερμα συγχαρητήριά των εἰς τοὺς πληρεξουσίους ἐκείνους, οἵτινες, ἀντάξιοι τῆς ὑψηλῆς των ἀποστολῆς καὶ συνεπεῖς πρὸς τὴν ἐντολήν, ἣν παρὰ τοῦ Λαοῦ ἔλαβον, κατεκεραύνωσαν διὰ τῆς προχθεσινῆς ἀγορεύσεώς των τοὺς πολυωνύμους τῆς Πατρίδος ἐχθρούς, οἵτινες τὰ πάντα ἐμηχανεύθησαν ὅπως ἀποτύχῃ ἡ ἐθνικὴ ὑπόθεσις, διαβάλλοντες καὶ καταρραδιουργοῦντες τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις κατεξέσχισεν ἐπὶ τέλους τὸν σκοτεινὸν πέπλον, τὸν καλύπτοντα τὰς σκοτείους καὶ καταχθονίους ἐνεργείας των καὶ κατεθρυμμάτισεν διὰ τῆς μνημειώδους ἀγορεύσεώς του τοὺς νεκροθάπτας τοῦ ἔθνους, τοὺς σφαγιαστὰς τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων, τοὺς ὑπονομευτὰς τοῦ νομίμου Πολιτεύματος καὶ τοῦ αἰγλήεντος Θρόνου τῆς Ἐθνικῆς ἡμῶν Δυναστείας. Οἱ Ἕλληνες πληρεξούσιοι, οἱ ἀγωνισθέντες ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς ἱερᾶς ἰδέας τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἐπίσης μεγαλειωδῶς εὐγενοῦς ἰδέας τῆς ἐπανόδου εἰς τὸν ἀδαμαντόφορτον θρόνον του τοῦ θρυλλικοῦ καὶ λατρευτοῦ μας Βασιλέως Κωνσταντίνου τοῦ ΙΒʹ τοῦ ἐμπνευσμένου ἐκδικητοῦ τῶν ἐθνικῶν μας ὀνείρων, τοῦ ἀγρυπνοῦντος ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν ἐπάλξεων, περὶ τῶν ἐθνικῶν δικαίων, τοῦ προωρισμένου νὰ συνεχίσῃ τὴν διακοπεῖσαν ἱστορικὴν λειτουργίαν κατὰ τὴν φοβερὰν ἡμέραν τῆς ἁλώσεως. Ἐκείνου ὅστις ἕν ἰδανικὸν καὶ ἕνα πόθον ἔταξεν ἐν τῷ βίῳ του, νὰ καταστήσῃ τὴν Ἑλλάδα ἐσωτερικῶς ἰσχυρὰν καὶ ἐξωτερικῶς ἑνιαίαν καὶ ἀδιάσπαστον, ἐμπνεύουσαν τρόμον εἰς τοὺς ἐχθροὺς καὶ σεβασμὸν εἰς τοὺς φίλους: οἱ κ.κ. Ν. Καμπάνης, Α. Μάτεσις, Γ. Ἀλεξάνδρου, Ι. Κίνιας καὶ Χαριλ. Ζαρίμπας, εἶναι ἄξιοι τῆς εὐγνωμοσύνης τῆς Πατρίδος διὰ τὴν ἀνδρικὴν αὐτῶν στάσιν κατὰ τῶν στασιαστῶν καὶ ἀνατροπέων βενιζελικῶν πληρεξουσίων. Οἱ ἡμέτεροι πολιτικοὶ σύλλογοι, οἵτινες παρακολουθοῦσι μετὰ προσοχῆς τὴν ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως, θεωροῦσιν ὑπερτάτην αὐτῶν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῆς Πατρίδος καὶ τοῦ Βασιλέως, ὅπως διὰ τελευταίαν πλέον φορὰν ποιήσωνται ἔκκλησιν πρὸς τοὺς ὁμοϊδεάτας πληρεξουσίους, ἵνα παρατάξωσιν ἑνιαῖον μέτωπον κατὰ τοῦ ἐγείραντος θρασεῖαν τὴν κεφαλὴν βενιζελισμοῦ, βυσσοδομοῦντος κατὰ τοῦ νομίμου ἡμῶν πολιτεύματος καὶ κινουμένου καθ’ ὅλας τὰς διευθύνσεις πρὸς ἐπαναφορὰν τῆς ὀλεθρίας διὰ τὴν χώραν τυραννίδος. Ἐπίσης παρακαλεῖ ὁ Λαὸς τοὺς ὁμοϊδεάτας πληρεξουσίους, οἵτινες τὰ πάντα ὑπέστησαν χάριν τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν, ὅπως ἀξιώσωσιν ἐπιτακτικῶς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα προβῇ ἄνευ ἀναβολῆς εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν κρατικῶν ἐξουσιῶν ἀπὸ τοὺς ὑποσκάπτοντας τὸ νόμιμον πολίτευμα καὶ ὑβρίζοντας καὶ λαὸν καὶ Βασιλέα. Εἶναι τοῦτο ρητὴ ἀξίωσις τοῦ τόσον μαρτυρήσαντος Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅστις δυσφορεῖ διὰ τὴν στάσιν ἡμῶν ἀπέναντι τῶν ὑπονομευτῶν τῶν ἐλευθεριῶν του καὶ μόλις συγκρατεῖ τὴν ἱερὰν ὀργήν του.

Ὁ Πρόεδρος

ΕΥΑΓΓ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Οἱ Γραμματεῖς

ΠΕΡ. ΜΟΙΡΑΙΟΣ

ΛΑΜΠΡΟΣ ΑΜΠΕΛΙΩΤΗΣ

Ὁ Ταμίας Ἀντώνιος Παναγιωτόπουλος Τὸ Συμβούλιον Κ. Μαρτῖνος, Ν. Μαντζῶρος, Δ. Μπαζῖνος, Δ. Λέπουρας, Κ. Τρούγκας, Ν. Καστρίνης, Θ. Λεωνάκης, Ν. Γκούμας, Ε. Γκούμας, Κ. Ἀποστολάκος, Γ. Ἀλεξόπουλος, Ν. Εὐσταθίου. Ἕπονται 600 ὑπογραφαὶ τῶν μελῶν. Ἡ Δωρικὴ Ἀδελφότης Ψήφισμα Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Δωρικῆς Ἀδελφότητος, κατάπληκτον ἐκ τῆς ἀδίκου καὶ σφαγιαζούσης τὰ ἑλληνικὰ δίκαια ἀποφάσεως τῶν Συμμάχων Μεγάλων Δυνάμεων περὶ ἀποχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας καὶ μεγίστου τμήματος τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης, διερμηνεῦον δὲ καὶ τὰ αἰσθήματα τῶν ἀποτελούντων τὴν Ἀδελφότητα μελῶν. Ψηφίζει αʹ) Τίθεται εἰς τὸ πλευρὸν τῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐνισχύσῃ ταύτας εἰς τὴν λῆψιν οἱασδήποτε ἐπιβαλλομένης ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποφάσεως, ἥτις ἤθελεν ἀπαιτήσει νέας θυσίας εἰς αἷμα καὶ χρῆμα μὲ τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἡ ἐν ἁπάσαις ταῖς θυσίαις πρωτοποροῦσα Δωρίς, ἡ διὰ τοῦ αἵματος τοῦ Θρυλλικοῦ αὐτῆς τέκνου Ἀθανασίου Διάκου καθαγιάσασα τοὺς ὑπὲρ ἐλευθερίας ἀγῶνας, δὲν θὰ διστάσῃ καὶ ἐν τῷ παρόντι νὰ συνεχίσῃ τὴν ἔνδοξον αὐτῆς ἱστορίαν καὶ νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὸν ἀγῶνα μέχρι πραγματώσεως τῶν ἰδανικῶν τοῦ ἔθνους καὶ ἱκανοποιήσεως τῶν δικαίων αὐτοῦ. βʹ) Ἀντίγραφον τοῦ παρόντος νὰ ἐπιδοθῇ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Τὸ Διοικ. Συμβούλιον Δ. Κοτσαύτης, Α. Καρανδρέας, Γ. Φιλίππου, Α. Σπαρούνης, Κ. Πολυζώης, Γ. Ἀναγνωστόπουλος, Ν. Κωστόπουλος, Δ. Κατσούλης, Δ. Παναγιωτόπουλος, Γ. Ράπτης, Γ. Πλατανιώτης, Ν. Χάρης, Γ. Βλαχάκης, Ι. Κανίστρας, Χ. Μῖχος, Κ. Ταμπούλας. Ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Σπηλιώπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατασκευῆς καὶ ἀποπερατώσεως Δημοσίων ἔργων ὁδοποιΐας». Ὁ πληρεξούσιος κ. Κ. Λυκουρέζος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συντάξεων τῶν ἀποχωρούντων δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Ξ. Στρατηγὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ «περὶ συστάσεως Εἰδικοῦ Ταμείου Μόρνου» ὑπ’ ἀριθ. 2437 Νόμου τοῦ ἔτους 1920». Ὁ κ. Σ. Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ πρότασιν νόμου.

§3Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ΧΜΗʹ τῆς 15 Σεπτεμβρίου 1877 «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν», καὶ τοῦ θεσμοῦ τοῦ ἐνιαίου τῆς ψήφου. Ἐν τῇ διαδρομῇ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τῆς 19 Νοεμβρίου τοῦ 1864 παρετηρήθησαν ἐλλείψεις, ἄρδην ἀνατρέπουσαι τὸν προορισμὸν τοῦ νόμου τούτου. Διὰ τοῦ νόμου τούτου καθιεροῦτο τὸ πολλαπλοῦν τῆς ψήφου ἐν ἐπαρχιακῇ περιφερείᾳ καὶ ἐν τετραημέρῳ διεξαγωγῇ τῆς ἐκλογῆς ἄνευ δικαστικῶν καὶ διοικητικῶν προσώπων πρὸς ἐπίβλεψιν ταύτης. Ἀποτέλεσμα τούτου ἦτο ἡ εὔκολος μεταβολὴ τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ διὰ καλπονοθεύσεως. Τὴν παραχάραξιν ταύτην τοῦ νόμου καὶ τὸ λίαν ἐλαττωματικὸν αὐτὸ ἠθέλησεν ὁ πρῶτος Πρωθυπουργὸς τοῦ 1870 νὰ ἄρῃ καὶ νὰ καταστήσῃ τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ἁγνὴν καὶ ὄντως ἐκφράζουσαν τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Πρὸς τοῦτο ὑπέβαλε σχέδιον νόμου δι’ οὗ μετεβάλλετο ἡ ἐπαρχιακὴ περιφέρεια εἰς νομαρχιακὴν εὐρεῖαν ἐκλογικὴν τοιαύτην καὶ τὸ πολλαπλοῦν τῆς ψήφου ἀντικαθίστατο διὰ τοῦ ἐνιαίου, ἡ δὲ διεξαγωγὴ τῆς ἐκλογῆς ἀποπερατοῦτο αὐθημερὸν διὰ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων καὶ καθωρίσθη ἡ ἐπίβλεψις τῆς διεξαγωγῆς ταύτης διὰ δικαστικῶν καὶ διοικητικῶν ἀντιπροσώπων. Ἀλλ’ ἕνεκα ἀντιξόων γεγονότων, ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀνεβλήθη· ὑπεβλήθη ὅμως καὶ πάλιν κατὰ τὸ 1877 προσυπογραψάντων παρὰ τῇ ὑπογραφῇ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ Κουμουνδούρου καὶ τῶν ἀειμνήστων Τρικούπη καὶ Τζινοπούλου, οἵτινες ἀπὸ κοινοῦ ἐπεξειργάσθησαν τὸν θεσμὸν αὐτόν. Δυστυχῶς ὅμως οἱ κ.κ. βουλευταὶ τῆς Περιόδου ἐκείνης ἀπέρριψαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου καὶ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν παραδεχθέντες τὸ ὅλον σύστημα αὐτοῦ ὅ καὶ νῦν ὡς νόμος τοῦ Κράτους λειτουργεῖ. Ἐν τῷ μεταξὺ κατ’ ἐπανάληψιν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ εὐρεῖα ἐκλογικὴ περιφέρεια. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κατ’ ἐμὲ δὲν ἐπαρκεῖ αὕτη εἰς τὴν ἁγνὴν ἐκδήλωσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος ἄνευ τοῦ ἐνιαίου τῆς ψήφου, ὑπέβαλον κατὰ τὸ 1910 σχέδιον νόμου σχετικῶς μὲ τὸν θεσμὸν τῆς ἐνιαίας ψήφου. Ἀλλὰ καὶ τότε ἕνεκα τῶν ἀνωμάλων περιστάσεων δὲν ἔφθασεν ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς πρὸς συζήτησιν. Ἤδη ὑποβάλλω καὶ πάλιν τοῦτο μὲ ἐκτεταμένην δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν καθόσον ὀπαδὸς ἐν παντὶ τοῦ συστήματος τῆς κλεψύδρας, δὲν ἐννοῶ νὰ ἀπασχολῶ ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλὴν δι’ ἐκτεταμένων προφορικῶν εἰσηγήσεων καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ αὕτη.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σπηλιόπουλος ὅπως καταθέσει πρότασιν νόμου.

§5Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ σπουδῇ ὅπως ἱκανοποιήσωμεν τοὺς παθόντας διὰ πολιτικοὺς λόγους, παραλείψαμεν μίαν σπουδαίαν περίπτωσιν ἕνεκα τῆς ὁποίας λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν σχετικὴν πρότασιν νόμου. Κατὰ τὸν νόμον περὶ ἀποζημιώσεως τῶν παθόντων, ἄρθρον 1, δικαιοῦνται ἀποζημιώσεως καὶ οἱ παθόντες σωματικὴν ἤ διανοητικὴν βλάβην. Πῶς κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς ἀποζημιώσεως, ὁρίζει τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον λέγει. «Ἐν τοῖς θέμασι κλπ». (ἀναγινώσκει). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐὰν ὁ παθὼν πολίτης δὲν ἐτύγχανε νὰ ἔχῃ ἕνα βαθμὸν ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ, κατὰ τοὺς νόμους περὶ συντάξεως τῶν παθόντων ἐν πολέμῳ, πρέπει νὰ λάβῃ σύνταξιν στρατιώτου, ἤτοι σύνταξιν δραχ. 18,50. Ἂν ἑπομένως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Πολυγένης, ὁ ὁποῖος ἐξωρίσθη, εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ πάθῃ σωματικὴν ἤ διανοητικὴν βλάβην ἔπρεπεν, ἂν δὲν εἶχεν ἄλλους πόρους ζωῆς, νὰ λάβῃ διὰ νὰ ζήσῃ δραχ. 18 καὶ 50 λεπτά. Ἀλλ’ ἂν δὲν εἶχε τὴν ἀτυχίαν αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχεν ἄλλος διακεκριμένος ἐπιστήμων, ὁ ὁποῖος ἐνεκλείσθη εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ὁ ὁποῖος ἀσκῶν πρότερον εὐδοκίμως τὸ ἐπάγγελμά του πολλὰ ἐπορίζετο ἐξ αὐτοῦ ἐνῷ τώρα κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν πολλῶν διακεκριμένων ἰατρῶν ἔπαθεν ἐπὶ τοσοῦτον ὥστε δὲν τοῦ ἐπιτρέπεται νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐπάγγελμά του. Αὐτὸς κατὰ τὸν νόμον λαμβάνει 18 καὶ 50. Τὸ θεωρεῖτε δίκαιον αὐτό; Τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἀτελείας ταύτης σκοπεῖ ἡ ὑποβαλλομένη πρότασις.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Ὁ κ. Α. Φωτήλας ἔχει τὸν λόγον.

§7Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι· ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ καὶ τὴν Συνέλευσιν νὰ μὲ συγχωρήσῃ νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ ζητήματος ἀνησυχοῦντος καὶ ἀπασχολοῦντος τὴν κοινωνίαν, προσθέτως πρὸς τὴν ἀνησυχίαν, τὴν ὁποίαν δοκιμάζει ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ζητήματος. Ἤδη αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην ταύτην ἔτι μᾶλλον ἐπιτακτικὴν ἀκριβῶς λόγῳ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν χθὲς ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς αἰσχροκερδείας. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι τελευταίως οἱ αἰσχροκερδεῖς μετῆλθον πᾶν μέσον ἀποσκοποῦν εἰς τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν τῶν χρειωδῶν. Συγκεντρώσεις προϊόντων, ἀποκρίψεις προϊόντων καὶ πᾶσα ἄλλη μέθοδος εἰς τοῦτο ἀποσκοποῦσα ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ φαινομένου ὥστε ἑκάστῃ παρερχομένῃ ἡμέρᾳ νὰ προσθέτῃ κἄτι τι εἰς τὴν τιμὴν τῶν εἰδῶν τοῦ καθ’ ἡμέραν βίου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτὴ διέταξε τὰς ἀστυνομικὰς ἀρχὰς νὰ λάβωσι μέτρα καὶ αἱ ἀστυνομικαὶ ἀρχαὶ ἐκάλεσαν τοὺς κατόχους, ὅπως δηλώσωσι τὰ ἀποθέματα αὐτῶν. Εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι εἰς τὸ ἔργον τοῦτο δὲν βοηθοῦν οἱ πολῖται λόγῳ τῆς ἰδιοσυγκρασίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ προτιμῶντος νὰ στερηθῇ τῶν χρειωδῶν παρὰ νὰ φανῇ καταδότης τῶν ἰδίων αὐτοῦ συμπολιτῶν. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ληφθῶσιν ἔκτακτα μέτρα καὶ νομοθετικὴ ἀκόμη πρόνοια πρὸς καταστολὴν τοῦ κακοῦ.

§8Π. ΦΛΩΡΟΣ. Νὰ ψηφίσωμεν θάνατον εἰς τοὺς αἰσχροκερδεῖς, διότι μόνον διὰ τοιούτου μέτρου θὰ γλυτώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὸ αἷμά του, τὸ ὁποῖον τοῦ ἀπορροφοῦν κάθε ὥραν.

§9Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ εἶχον προχείρως νὰ προτείνω τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ συστήματος τῶν διατιμήσεων. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι αἱ διατιμήσεις κατοχυρώνουν τὴν κοινωνίαν ἀπὸ τῶν ὀνύχων τῶν αἰσχροκερδῶν, εἶναι δὲ ἐπίσης γνωστὸν, ὅτι ἀφ’ ὅτου ἔπαυσαν ἰσχύουσαι οὐδὲν ὅριον ὑπάρχει διὰ τὴν αἰσχροκέρδειαν. Ἀλλὰ θὰ εἶχον ἐπίσης νὰ συστήσω, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος τῆς αἰσχροκερδείας καταργουμένων τῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι συνεστήθησαν δι’ αὐτοῦ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὅταν πρόκειται περὶ πωλήσεως ὄχι καθ’ ὑπέρβασιν τῶν ἀστυνομικῶν διατιμήσεων, ἀλλὰ περὶ πωλήσεως ἐνεχούσης καθ’ ἑαυτὴν ὑπερβολικὸν κέρδος, εἶναι γνωστὸν, λέγω, ὅτι στοιχεῖον τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ὑπαιτίων ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων εἶναι ἡ γνωμάτευσις τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ἄν ὑπάρχει ὑπερβολικὸν κέρδος καὶ περὶ τοῦ ἄν τὸ εἶδος, τὸ ὁποῖον ἐπωλήθη, εἶναι τῆς πρώτης ἀνάγκης. Αἱ ἐπιτροπαὶ αὐταὶ ἐγένοντο διὰ νὰ μὴ σύρωνται καὶ δικάζονται παρὰ τῶν δικαστηρίων οἱ διάφοροι ἔμποροι χωρὶς τὰ δικαστήρια νὰ κατέχωσι τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἠδύναντο ἐγκύρως νὰ εἴπουν ὅτι πράγματι ἡ τιμὴ ἡ Α ἢ Β ἐνέχει ὑπερβολικὸν κέρδος. Ἀλλ’ ὅπως κάθε ἐπιτροπή, κατήντησε καὶ αὐτὴ εἷς τύπος δυσχεραίνων τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων καὶ ἐμποδίζων τὸν ἄμεσον, κολασμὸν τῶν ὑπαιτίων. Ἰδοὺ διατί, λέγω, ὅτι ἐνδείκνυται ἡ ἄμεσος κατάργησις τῶν ἐπιτροπῶν πρὸς ταχυτέραν εἰσαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων καὶ τιμωρίαν τῶν ὑπαιτίων. Ἀλλὰ καὶ τρίτον ἄλλο μέτρον θὰ εἶχον νὰ συστήσω. Δυνάμει ἑνὸς Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἰσχύοντος δι’ Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δύναται νὰ συστήσῃ εἰδικὰ τμήματα τῶν πλημμελειοδικείων καθορίζων καὶ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν ταῦτα πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἀδικημάτων τοῦ νόμου 702, 703 καὶ τοῦ νόμου 362. Ὁ λόγος ὁ νομοθετικὸς ἦτο ὅτι ἐγένετο ἀντιληπτὸν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁμοιομορφία τις ἐν ταῖς ἀποφάσεσι, δεδομένου ὅτι μέγιστα ὅρια εἶχον οἱ νόμοι περὶ αἰσχροκερδείας. Συμβαίνει ἤδη ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ὅπου δὲν ἰσχύει τὸ δικαίωμα τοῦτο τοῦ Ὑπουργοῦ, συμβαίνει, λέγω, εἰς ὡρισμένα ἀδικήματα, τὰ αὐτά, ὅτε μὲν νὰ τιμωρῶνται αὐστηρότερον, ὅτε δὲ ἠπιώτερον εἰς τρόπον ὥστε οἱ αἰσχροκερδεῖς νὰ μὴ φοβοῦνται τὸν πέλεκυν τῆς δικαιοσύνης, ἐξαρτῶντες ἐκ τῆς τύχης τὴν ἔκβασιν τῶν παραβάσεων αὐτῶν. Παρίσταται ὅθεν ἀνάγκη ὅπως τὸ δικαίωμα τοῦτο ἔχει καὶ ἐνασκήσει ὁ Ὑπουργὸς καὶ διὰ τὰς ἐπαρχίας. Ὅταν αἱ τροποποιήσεις αὐταὶ γίνουν, ὅταν ἀκόμη αἱ ἀστυνομικαὶ ἀρχαὶ προβῶσι εἰς καταγραφὴν ὅλων τῶν ἀποθεμάτων, ἐλπίζω ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ παύσῃ πλέον νὰ εἶναι ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως τῶν διαρκῶς πλουτιζόντων εἰς βάρος αὐτοῦ. Θὰ ἠδύναντο ἀκόμη νὰ ἐνοικιασθῶσι τὰ ἀδήλωτα ἐμπορεύματα, δηλαδὴ νὰ ἐνοικιασθῇ ἡ δήλωσις, ὅπως ἄλλοτε ἐγίνετο μὲ τὸν ἀδήλωτον οἶνον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκριβῇ τίποτε. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ ἀποδώσῃ τὴν πρέπουσαν σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα λόγῳ τῆς συγχύσεως ἡ ὁποία ἐπῆλθε ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, συγχύσεως ἡ ὁποία ἐπηύξησε τὴν προηγουμένην σύγχυσιν ἐκ τῆς ὑψώσεως τοῦ συναλλάγματος τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἐκ τῆς ἐπικειμένης ὑποβολῆς τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων.

§10Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐπιτρέψατέ μου δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀπὸ τετραετίας παρακολουθήσας τὸ ζήτημα τῆς αἰσχροκερδείας, νομίζω, ὅτι τὸ μόνον φάρμακον εἶναι τὰ δημόσια πρατήρια. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἱδρύσῃ δημόσια πρατήρια τότε μόνον θὰ λείψῃ τὸ ζήτημα τῆς αἰσχροκερδείας.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν εἶχεν ὑποβληθῇ ἔγγραφον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀποβλέπον εἰς τὴν σύστασιν διαρκοῦς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ὡς τμήματος ἐμπορικῆς κοινοβουλευτικῆς ὀργανώσεως. Κατήρτισα τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ἀποτελουμένην ἐκ τῶν κ.κ. Λ. Κανακάρη Ρούφου, Α. Καρτάλη, Ἐμμ. Λαδοπούλου, Φιλ. Δραγούμη, Π. Μαλλάχ, Ι. Θεοτόκη, Ἐμμ. Τσουδεροῦ, Σ. Βαλαωρίτου, Ρήγα Πάντου, Π. Ρεδιάδου, Γ. Μερκούρη, Ἀλ. Ἰωαννίδου, Δ. Χατζίσκου καὶ Ἀλ. Φωτήλα, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν ὅπως συνέλθῃ αὔριον εἰς τὰς 4½ μ.μ. καὶ προβῇ εἰς ἀρχαιρεσίας. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§12Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἠναγκάσθη φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ προσλάβῃ δύο ἐκ τῶν ὑπαλλήλων της Βουλῆς διὰ τὴν σύνταξιν τῶν Πρακτικῶν τῶν συζητήσεων αὐτῆς, ἐπίσης δὲ ἦτο ὑποχρεωμένη κατὰ τὰς μακρὰς ὥρας τῶν Συνεδριάσεων αὐτῆς νὰ ἀπασχολῇ δύο ἤ τρεῖς ὑπαλλήλους τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς ὅπως παρέχωσιν αὐτῇ τὰ ἀναγκαῖα συγγράμματα, καὶ ἕνα ἤ δύο κλητῆρας. Περὶ τούτου ἡ Ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν εἰς ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, σημείωμα, ὅπως δοθῇ εἰς ὑμᾶς πίστωσις ἐκ 5.700 δραχμῶν, ἵνα ἀμειφθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ὡς καὶ οἱ ὑπηρέται διὰ τὰς ἐκτάκτους αὐτῶν ὑπηρεσίας ταύτας. Ἤθελον παρακαλέσει, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ὁρισθῇ τὸ κεφάλαιον καὶ τὸ ἄρθρον, τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς Συνελεύσεως, ἐξ οὗ τὸ ποσὸν τοῦτο θέλει ληφθῆ, ὅπως μὴ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις τις παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου κατὰ τὴν ἔγκρισιν τῆς δαπάνης. Νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ ληφθῇ ἐκ τοῦ κεφαλαίου 11 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἐὰν ἡ Συνέλευσις δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν, παρακαλῶ νὰ ἐγκριθῇ τοῦτο.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πράγματι ἐλλείψει εἰδικῆς προνοίας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῆς Συνελεύσεως μοὶ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐκτελέσω τὴν πρότασιν τῆς Συντακτικῆς Ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν ἡ Συνέλευσις δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Λεβίδη;

§14ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαδάκης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§16Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἐκ Σμύρνης, ὁπόθεν ἀφίχθην χθὲς ἐνετάλην παρὰ τοῦ ἐκεῖ Ἑλληνικοῦ στοιχείου νὰ διαβιβάσω ὀλίγας λέξεις εἰς τὴν Συνέλευσιν. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐπικοινωνήσω μετὰ πλείστων μελῶν τῆς Σμυρναϊκῆς Κοινωνίας, ἰδίως δὲ μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς ἐκεῖ ἐπιτροπῆς κ. Ψαλτώφ, ὡς ἐπίσης μετὰ πολλῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, καὶ ἄλλων ὁμογενῶν. Πάντες, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς ἀποχρώσεως καὶ κοινωνικῆς τάξεως, μὲ παρεκάλεσαν νὰ διαδηλώσω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ δείξωσι πᾶσαν αὐταπάρνησιν καὶ ἐθελοθυσίαν εἰς χρῆμα καὶ εἰς αἷμα, ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ συνεισφέρωσι τὰ πάντα εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος διὰ τὴν κινδυνεύουσαν ἐκεῖ Ἑλληνικὴν ἀνεξαρτησίαν των καὶ τὸν Ἑλληνικὸν πολιτισμὸν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, λόγῳ τῶν ἀδίκων προτάσεων τῆς Συνδιασκέψεως. Εἶναι βαθύτατα συγκεκινημένοι διὰ τὰ πανταχόθεν, τοῦ δούλου ἀλυτρώτου καὶ ἐλευθέρου Ἑλληνισμοῦ, καταφθάσαντα ἐν Σμύρνῃ τηλεγραφήματα τὰ ἐκφράζοντα τὴν συμπάθειαν αὐτῶν. Ἐπίσης μοὶ ἀνέγνωσαν καὶ τηλεγράφημα ὁμοίας φύσεως σταλὲν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Μεταρρυθμιστικοῦ κόμματος κ. Στράτον. Ἔχουσι τὴν πεποίθησιν ὅτι, πάντες ἡμεῖς ἀνεξαρτήτως κόμματος, ὡς καὶ ἡ Κυβέρνησις, δὲν θέλομεν ἀφίσει αὐτοὺς εἰς τὴν μανίαν τοῦ βαρβαρικοῦ κράτος καὶ ὅτι θέλουσι τύχει τῆς προθύμου ἀρωγῆς τοῦ Πανελληνίου δούλου ἀλυτρώτου καὶ ἐλευθέρου Ἑλληνισμοῦ, ὅπως ἀποφύγωσι τὴν ἄδικον ταύτην καταδίκην.

§17Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς ἀμφέβαλε ποτὲ περὶ τῶν αἰσθημάτων τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται ἐπίσης νὰ ἀμφιβάλῃ καὶ περὶ τῶν αἰσθημάτων τοῦ Ἐλευθέρου Ἑλληνισμοῦ πρὸς αὐτοὺς καὶ πάντων ἡμῶν ἑνιαῖον ἐχόντων Ἑλληνικὸν αἴσθημα. (Χειροκροτήματα).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ἔχει τόν λόγον.

§19Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἔκθεσιν τῆς Εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ὁρισθείσης χθὲς πρὸς ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συνάψεως ἐσωτερικοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου». Ἐζήτησα νὰ τὴν ὑποβάλω ἀπ’ αὐτῆς τῆς στιγμῆς, ἵνα δοθῇ χρόνος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ τὴν ἐκτυπώσῃ καὶ τὴν διανείμῃ· κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν εἶμαι εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μοὶ ἀνετέθη ἡ ἐντολὴ νὰ ἀνακοινώσω τὴν ἔκθεσίν της εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§20Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ἀναγνωσθῇ παρακαλῶ.

§21Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (ἀναγινώσκει). «Κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν προσῆλθον ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς οἱ κ. κ. Πρωτοπαπαδάκης, Καλογερόπουλος, Λεβίδης, Εὐταξίας, Ἐμπειρῖκος, Βοζίκης καὶ Πὼπ. Μετὰ συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου παρεδέχθησαν τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ ἐν γένει οἱ κ. κ. Πρωτοπαπαδάκης, Ἐμπειρῖκος, Πὼπ καὶ Βοζίκης, καθόσον δι’ αὐτοῦ ἐξυπηρετοῦνται ἀμέσως αἱ ἐπιτακτικαὶ ταμειακαὶ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Εὐταξίας ὑπεστήριξεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἄρξηται ἀμέσως ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποστηριζομένου συστήματος καὶ συμπληρωθῇ ἐντὸς τριῶν τὸ πολὺ μηνῶν τόσῳ μᾶλλον ὅσῳ δὲν πρόκειται ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος δισεκατομμυρίου νὰ διατεθῇ ἀμέσως διὰ τὰς ἐπειγούσας ἀνάγκας τοῦ Κράτους, τοὐναντίον μάλιστα πρόκειται αὐτὸ νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ πέραν τοῦ χρονικοῦ τούτου διαστήματος. Ὁ κ. Εὐταξίας διετύπωσεν ὡς ἑξῆς τὸ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποστηριζόμενον σύστημα. Θὰ ἐπιβληθῇ τὸ ἀναγκαστικὸν δάνειον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν φορολογικῶν καταλόγων τῆς καθαρᾶς προσόδου διὰ προοδευτικῆς κλίμακος ἐν συνδυασμῷ, οὕτως ὥστε νὰ κατανεμηθῇ τὸ βάρος τοῦ δανείου ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου καὶ οὐχὶ ἐπὶ τοῦ τραπεζογραμματίου, ὁπότε πλήττωνται μᾶλλον αἱ ἄποροι τάξεις. Πρὸς τοῦτο τὸ Κράτος θὰ ἐκδώσῃ ὁμολογίας, ὡς ἐγένετο ἀλλαχοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτῶν ἡ Τράπεζα θὰ ἐκδίδῃ τραπεζογραμμάτια, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποσύρωνται τῆς κυκλοφορίας, ἐφ’ ὅσον θὰ τοποθετῶνται αἱ ὁμολογίαι τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου. Οἱ κ. κ. Καλογερόπουλος καὶ Λεβίδης ἐδήλωσαν ὅτι, προκρίνουσι κατ’ ἀρχὴν τὴν γνώμην τοῦ κ. Εὐταξίου ἀλλὰ μετ’ ἐπιφυλάξεως ὡς πρὸς τὰς λεπτομερείας. Τὰ μέλη τῆς πλειονοψηφίας παρετήρησαν ὅτι κατὰ στοιχειώδη ὑποχρέωσιν πρὸς τὴν Συνταγματικὴν ῥήτραν καθ’ ἣν ἕκαστος πολίτης συντρέχει ἀναλόγως τῆς περιουσίας του εἰς δημόσια βάρη, καὶ εἰς ἣν κατά τι μέτρον θὰ ἠδύνατο νὰ ὑπαχθῇ καὶ οἱονδήποτε σύστημα ἀναγκαστικοῦ δανείου, δὲν ἦτο δυνατὸν εἰμὴ κατὰ θεωρίαν νὰ εὑρίσκωνται σύμφωνοι πρὸς δημιουργίαν ἀναγκαστικοῦ δανείου ἐπὶ τῇ βάσει ἀναλογίας πρὸς τὸ κεφάλαιον. Ἀλλὰ τὸ σύστημα τῆς μειονοψηφίας, δι’ οὗ ἐπιδιώκεται τοῦτο, οὐ μόνον δὲν πληροῖ τὴν ἄμεσον ταμειακὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Κράτους, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ αἰτούμενον ποσὸν εἶναι πιθανὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐν τῷ συνόλῳ αὐτοῦ ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος ἀλλὰ καὶ ἀντὶ νὰ θεραπεύσῃ τὴν πληθωρικὴν κίνησιν χαρτονομίσματος, τοὐναντίον ἀφίνει ἐπὶ τρίμηνον ὁλόκληρον ἐν κυκλοφορίᾳ νέον χαρτονόμισμα, οὗτινος ἡ ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς ἀφαίρεσις θὰ γίνεται κατὰ βαθμόν, ὅστις μοιραίως δὲν θὰ ἀποτρέψῃ τὴν νέαν κρίσιν ἐπὶ τῆς ἐπικαταλλαγῆς. Ὁ κ. Εὐταξίας ἀντιπαρετήρησεν, ὅτι βαθμιαίως καὶ ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε ἀναγκῶν, ἀπέναντι τῶν ὁποίων θὰ ἐκδίδωνται τὰ ἀναγκαῖα τραπεζογραμμάτια, θὰ ἀποσύρωνται αὐτὰ ἐπίσης βαθμιαίως εὐθύς, ὡς τοποθετοῦνται αἱ ἀντίστοιχοι πρὸς αὐτὰ ὁμολογίαι τοῦ Κράτους, ὥστε δὲν πρόκειται νὰ ἐκδοθοῦν ἐφ’ ἅπαξ καὶ τὰ χίλια πεντακόσια ἑκατομμύρια καὶ νὰ παραμείνωσι αὐτὰ ἐν κυκλοφορίᾳ ἐπ’ ἄπειρον, ἀλλ’ ὁ σπουδαιότερος λόγος ὁ συνηγορῶν ὑπὲρ τοῦ συστήματος, ὅπερ αὐτὸς ὑποστηρίζει καὶ κατὰ τοῦ συστήματος τῆς πλειονοψηφίας εἶναι, ὅτι τὸ τελευταῖον τοῦτο ἐπὶ τῇ ἀνακοινώσει του ἤγειρε δικαίως μέγαν κοινωνικὸν σάλον, ὅστις δὲν δύναται νὰ παροραθῇ ὑπὸ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ὁ κ. Πὼπ ἐδήλωσεν, ὅτι ἀπὸ πολιτικῆς καθαρῶς ἐννοίας παρέχει τὴν ἀπόλυτον ἔγκρισίν του πρὸς ἐνίσχυσιν διὰ παντὸς τρόπου τοῦ Δημοσίου ταμείου, ἵνα καὶ μόνον κρατηθῶσι τὰ ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἀπελευθερωθέντα ἐδάφη. Μετὰ τὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς γνώμην της ἡ Ἐπιτροπή, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἐνδέχεται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως κατ’ ἀρχήν, προέβη εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ ἐν ταῖς λεπτομερείαις, καὶ ἀπὸ συμφώνου ἔχει τὴν γνώμην. 1) Νὰ τεθῇ πρόσθετος φορολογία διὰ προοδευτικῆς κλίμακος ἐπὶ τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου. Τὸ εἰσπραχθησόμενον ποσὸν νὰ κατατίθεται εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ νὰ χρησιμεύῃ πρὸς ἀπόσβεσιν ἀναλόγου ἀριθμοῦ ὁμολογιῶν τακτικῶς διὰ κληρώσεως καὶ 2) Αἱ πρὸς πληρωμὴν ἐνοικίου ὑποχρεώσεις νὰ θεωρηθῶσι διὰ τὴν πρώτην ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τριμηνίαν ὡς ὑπαγόμεναι εἰς τὰς διατάξεις τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 7. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Μαρτίου 1922. Ὁ Πρόεδρος Π. Πρωτοπαπαδάκης Τὰ Μέλη Ν. Δ. Λεβίδης, Ἀθ. Εὐταξίας, Ε. Ἐμπειρῖκος, Ν. Καλογερόπουλος, Χ. Βοζίκης, Γ. Κ. Πὼπ».

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§23ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι. Νὰ ἀναβληθῇ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἀναβληθῇ;

§25ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τὶς ὁ ἀντιλέγων; (Οὐδεὶς ἀπαντᾷ). Ἀναβάλλεται.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνάψεως ἐσωτερικοῦ δανείου, μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 1.500.000.000». Ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§27Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω καὶ πάλιν, ἵνα ἐκθέσω σκέψεις τινὰς ἀναγκαίας πρὸς διευκρίνισιν διαφόρων σημείων σχετιζομένων μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀρχίσω διὰ τῆς δηλώσεως ὅτι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁσονδήποτε καὶ ἄν προσπαθήσωμεν νὰ εὕρωμεν σύστημα τελειότερον ἀπὸ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, ἐφ’ ὅσον ἐμμένομεν εἰς τὸν σκοπόν, ὅν δι’ αὐτοῦ ἐπιδιώκομεν, θὰ εἶναι ματαιοπονία. Καὶ ἔχετε ἤδη μίαν ἀπόδειξιν τούτου. Ὁ κύριος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας συνάδελφος προέτεινε χθὲς προχείρως καὶ εἶπεν ἕν σύστημα. Εἴδομεν τὸ σύστημα τοῦτο τὸ προταθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου καταπῖπτον ἅμα τῇ πρώτῃ ἐπικρίσει, ἐὰν δὲ δὲν τὸ ἴδατε ἀκόμη καταπῖπτον θὰ τὸ ἴδητε τώρα. Εἶπεν, ὁ κύριος συνάδελφος, ἐκδόσατε ὁμολογίας ἀναγκαστικοῦ δανείου, ἀπολύτου ἀσφαλείας καὶ ἔχετε οὕτω τὴν ἕναρξιν τῆς δανειστικῆς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία ὅμως μέχρις ὅτου αἱ ὁμολογίαι αὗται τοποθετηθῶσι, παραμένει ἁπλῶς εὐσεβὴς πόθος. Τὸ οὐσιῶδες εἶναι ποία θὰ εἶναι ἡ διαδικασία, ἡ μέθοδος τῆς συνομολογήσεως. Καὶ ἐξέθεσεν ὁ κύριος συνάδελφος καὶ εἶπεν· αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ κατεσκευάσθησαν καὶ εὑρίσκονται πρὸς πώλησιν εἰς χεῖρας τοῦ Κράτους, ὑποχρεοῖ δὲ τὸ Κράτος τοὺς πολίτας νὰ ἀγοράσωσιν αὐτάς, διότι δι’ ὡρισμένας ἐργασίας καθιστᾷ αὐτὰς ἀπαραιτήτους. Τίνας; Δι’ ὡρισμένας πληρωμάς. Ὅταν πρόκειται νὰ πληρώσουν συναλλαγὰς πρὸς τοὺς ἰδιώτας, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ προμηθευθῶσι τοιαύτας ὁμολογίας, καὶ πληρώσωσι δι’ αὐτῶν κατά τινα ἀναλογίαν. Χθὲς ἀνέπτυξα καὶ νομίζω ἀπέδειξα, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου οὐδεμία δημιουργεῖται σχέσις τῆς ἐπιβολῆς τοῦ δανεισμοῦ εἰς τὰς περιουσίας. Διότι ἡ ἐπιβολὴ τοῦ δανεισμοῦ γίνεται εἰς τὰς πράξεις ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ἀναγκαία ἡ χρησιμοποίησις τῶν ὁμολογιῶν, δηλαδὴ εἰς τὰς πράξεις ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας ἐμφανίζονται τὰ μετρητά. Καὶ κατὰ τοῦτο καὶ μόνον ὑπάρχει ἡ διαφορά, ὅτι ἀντὶ ὅλοι οἱ ἔχοντες μετρητὰ ἐν ἀναλογίᾳ νὰ συνεισφέρωσι, θὰ συνεισφέρωσι μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τυχὸν χρησιμοποιοῦσι τὰ μετρητά των διὰ νὰ πληρώσωσι ἤ διὰ νὰ πληρωθῶσι. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν δημιουργεῖ μείζονα ἰσότητα, τοῦτο δημιουργεῖ τερατώδη ἀνισότητα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ. Ὑπέδειξα χθὲς—καὶ ἐδῶ παρακαλῶ προσέξετε ἰδιαιτέρως—ὅτι θὰ χρειασθῇ χρόνος μακρὸς διὰ νὰ εἰσπράξητε ποσόν τι καὶ τοῦτον δὲν τὸν ἔχετε. Ἤδη εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ προσθέσω ὅτι οὐδέποτε θὰ δυνηθῆτε νὰ διαθέσητε αὐτὰς τὰς ὁμολογίας. Διατί; Διότι ἐγὼ ὁ πρῶτος πληρώνων καὶ πάντες οἱ κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν πληρώνοντες ἐὰν πρόκειται νὰ πληρώσωσι 50.000.000 δραχ. θὰ χρειασθοῦν, ἄς ὑποθέσωμεν 25.000.000. ὁμολογίας. Αὐτὰς θὰ τὰς δώσουν οἱ τὴν πρώτην ἡμέραν πληρώνοντες εἰς τοὺς κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν πληρωνομένους. Οἱ πληρώνοντες τὴν δευτέραν ἡμέραν ἔχουν ἀνάγκην ὁμολογιῶν; Θὰ πάρουν τὰς ἰδίας καὶ θὰ πληρώσουν μὲ τὰς ἰδίας καὶ τὸ Κράτος θὰ περιμένῃ νὰ πωλήσῃ νέας ὁμολογίας καὶ δὲν θὰ ἔχῃ ἀγοραστὰς. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα σας.

§28Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἰδικόν σας εἶναι καλύτερον;

§29Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τὸ ἀποκρούσητε.

§30Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ τὸ ἀποκρούσω, ὅταν καταλάβω τὴν θέσιν σας.

§31Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴν τὴν στιγμήν, κύριοι, τὸ ἕν τῶν συστημάτων τὸ ὁποῖον ἐπροτάθη ἔπεσε, διότι καὶ ἄν δὲν εἶχε ἐκεῖνα τὰ ἐλαττώματα τὰ ὁποῖα ἀπέδειξαν ὅτι ἔχει, καὶ ἄν δὲν εἶχε τὴν ἀνισότητα πολὺ διάφορον ἤ ὅτι τὴν ἔχει τὸ ἰδικόν μας, θὰ εἶχε τὸ ἐλάττωμα τοῦ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ μηδέν. Ὑπολείπεται ἕν ἄλλο σύστημα τὸ ὁποῖον προέτεινε ὁ σεβαστὸς φίλος ἐκ Φθιώτιδος, ὁ κ. Εὐταξίας, εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ὁ κ. Εὐταξίας ἀναχωρεῖ ὅπως καὶ ὁ κ. Στράτος ἐκ τῆς ἰδέας ὅτι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἰδικόν μας, ἔχει ἕν καίριον ἐλάττωμα· ποῖον; Τὸ ἐλάττωμα ὅτι παίρνει τὰ χρήματα ἀπὸ τοὺς πτωχοὺς καὶ ἀφίνει τὰ χρήματα εἰς τοὺς πλουσίους.

§32ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ ἀντίθετον.

§33Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ θέματα δὲν εἶναι πολὺ εὔκολα, ἡ πρώτη δὲ ἐντύπωσις τοῦ πρώτου ἀδαοῦς δὲν εἶναι ἀρκετὴ νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ πρᾶγμα. Προσέξατε λοιπὸν εἶπεν καὶ ὁ κ. Εὐταξίας σήμερον καὶ ὁ κ. Στράτος χθές, κύριοι, τὶ κάμνετε; παίρνετε τὰ μετρητά, ἀλλ’ ὅταν παίρνετε τὰ μετρητά, παίρνετε τὰ λεπτὰ τῶν πτωχῶν καὶ οὐχὶ τῶν πλουσίων. Ἕως τώρα ἐγὼ ἐγνώριζον ὅτι οἱ πλούσιοι ἔχουν τὰ λεπτὰ καὶ ὄχι οἱ πτωχοὶ καὶ τὰ μετρητὰ ἀκόμη. Ἤδη μανθάνω ὅτι οἱ πτωχοὶ εἶναι οἱ μόνοι ἔχοντες τὰ μετρητὰ. Ἀλλὰ δὲν τὸ μεταχειρίζομαι τοῦτο ὡς ἐπιχείρημα. Λοιπὸν ἄς ἴδωμεν. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὡς εἶπον, διὰ βραχέων μίαν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν χθὲς ἔκαμα. Εἶναι ἐκτὸς οἱασδήποτε ἀμφιβολίας, διότι εἶναι λογικὴ ἀνάγκη. Ἐὰν θέλετε νὰ πάρετε μετρητά—τοῦτο δὲ εἶναι δανείζεσθαι—τότε θὰ πάρετε ἀπὸ ἐκείνους ποῦ ἔχουν μετρητά. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ πάρετε μετρητὰ ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν μετρητά, ἀλλ’ ἔχουν σπήτια, χωράφια, ἀμπέλια, σταφίδας ἤ ὅτι ἄλλο θέλετε (διακοπαί). Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι μίαν ἀντίρρησιν ἡ ὁποία προχείρως καὶ αἰφνηδίως ἔρχεται εἰς τὸν νοῦν σας, θὰ τὴν εἶχον καὶ θὰ τὴν ἔχω καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψιν μου καὶ θὰ τὴν ἀντικρούσω χωρὶς νὰ διακόπτετε τὴν σειράν τῶν σκέψεών μου. Μὴ νομίζετε ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς σκέπτεσθε, δὲν ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ ἱκανὸς νὰ τὸ σκεφθῶ, μελετῶν τὸ ζήτημα. Λοιπὸν εἶναι ἐκτὸς ἀμφιβολίας ὅτι διὰ νὰ πάρητε μετρητὰ θὰ γίνῃ ἀνάγκη νὰ βγοῦν τὰ μετρητὰ ἀπὸ τὰ Ταμεῖα εἰς τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται, δηλαδὴ ἀπὸ τὰ ταμεῖα τῶν ἐχόντων μετρητά. Τὸ ζήτημα εἶναι ποῖος θὰ κατασταθῇ δανειστὴς δι’ αὐτὰ τὰ μετρητὰ, καὶ ποῖος θὰ κατασταθῇ ὀφειλέτης. Ἐὰν θὰ κατασταθῇ δανειστὴς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τυχὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει αὐτὰ τὰ μετρητὰ καὶ ὀφειλέτης πρὸς αὐτὸν τὸ δημόσιον, ἤ ἄν θὰ γίνῃ καὶ παρεμβολὴ καμμιᾶς ἄλλης πράξεως. Ποία δηλαδή; Ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ἐλάμβανε χώραν, ἐάν, ἀντὶ νὰ ἀπευθυνθῶ εἰς τοὺς ἔχοντας τὰ μετρητὰ καὶ νὰ λάβω ἀπὸ αὐτοὺς ἀπ’ εὐθείας ἐγώ, τὸ Κράτος, τὰ μετρητὰ, ἀπευθυνόμην αἴφνης εἰς τοὺς κτηματίας καὶ ἔλεγον, κύριοι, σεῖς οἱ κτηματίαι, σεῖς ἐν γένει οἱ ἔχοντες περιουσίαν ἐν Ἑλλάδι ὑποχρεοῦσθε κατ’ ἀναλογίαν τῆς περιουσίας σας νὰ μοὶ δώσητε 1.500.000.000. Καὶ ἄς ὑποθέσωμεν ὅτι τὰ 1.500.000.000 θὰ ἐσήμαινον τὸ ⅒ ἤ τὸ 1)20 τῆς περιουσίας των καὶ ἄς παρακολουθήσωμεν τὴν διαδικασίαν αὐτήν. Θὰ ἔλεγον εἰς ἕκαστον πολίτην, ἀφοῦ ἐκτιμήσω τὴν περιουσίαν αὐτοῦ, δός μοι ὑποχρεωτικῶς τὸ ⅒ τῆς περιουσίας σου εἰς χρήματα, εἰς μετρητά. Αὐτὸ θὰ ἀπῄτει δύο πράξεις. Πρῶτον νὰ ἐξακριβώσω ποία εἶναι ἡ περιουσία ἑκάστου. Δὲν νομίζω, κύριοι, ἔργον εὐχερὲς τοῦτο. Ἐπεκαλέσθησαν τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν καταγίνεσθε περὶ τὰ τοιαῦτα ἀναγνωρίζετε ὅτι ὁ φόρος τῆς καθαρᾶς προσόδου εἶναι ἕν ποσοστὸν τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἡ καθαρὰ πρόσοδος εἶναι ποσοστὸν τῆς προσόδου. Ἡ πρόσοδος δίδει ἕνα ἐκ τῶν συντελεστῶν πρὸς ὑπολογισμὸν τοῦ κεφαλαίου, τῆς περιουσίας, ἀλλ’ ὅτι πάντα ταῦτα εἶναι ἐξόχως ἀμφίβολα καὶ ὅτι ἄν ἠθέλετε ἀρκεσθῆ εἰς ταῦτα τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ περιβάλητε τὸν ἔχοντα τὸ κεφάλαιον μὲ ὑποχρεώσεις δανεισμοῦ, θὰ φθάνετε εἰς ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐὰν ἠθέλετε ὑπολογίσῃ θὰ ἐβλέπετε ὅτι εἶναι σχεδὸν ἀδύνατα. Ἀλλὰ πρὸς χάριν τῶν πιστευόντων τοιαῦτα, λέγω· ὅτι ἔχω τὸν κατάλογον ἐνώπιον μου καὶ ἔχω τὴν ἀναλογίαν τοῦ δανείου εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ συνεισφέρῃ ἕκαστος πολίτης καὶ ἀπευθύνομαι εἰς ὅλους τοὺς πολίτας Ἕλληνας— προσέξατε τώρα παρακαλῶ—καὶ λέγω εἰς ἕνα ἕκαστον ἐξ αὐτῶν. Κύριε, θέλω 1.500.000.000. Ὁρίστε ἐδῶ. Σεῖς ὁ Α Θὰ δώσητε 200 δραχμάς, σεῖς δισχιλίας, σεῖς εἰκοσακισχιλίας, σεῖς πεντακοσιοχιλίας καὶ περιμένω νὰ μοὶ τὰς φέρουν, ἐὰν δὲν μοῦ τὰς φέρουν τοὺς βάζω εἰς τὴν φυλακὴν διὰ νὰ μοῦ τὰς δώσουν. Ἄς ἴδωμεν τὶ θὰ συμβῇ· Θὰ τὰς φέρουν ἤ θὰ τοὺς βάλω εἰς τὴν φυλακὴν; Διὰ νὰ τὰς φέρουν πρέπει νὰ τὰς ἔχουν, ἐπειδὴ δὲ εἶνε βέβαιον ὅτι δὲν ἔχῃ ἕκαστος τὸ δέκατον τῆς περιουσίας του εἰς μετρητὰ ἐλάχιστοι θὰ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τὰς φέρουν, ἀμέσως ἅμα ἐπιβάλλω τὴν ὑποχρέωσιν.

§34Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπιτρέπεται μία διακοπή.

§35Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὂχι.

§36Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ ὅταν θὰ ἀπαντήσω δὲν θὰ ἐπιτρέψω διακοπήν.

§37Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐλάχιστοι θὰ ἔχωσι τὸ δέκατον τῆς περιουσίας των νὰ τὸ δώσωσιν εἰς μετρητά. Κατ’ ἐμὲ δὲν θὰ τὸ ἔχουν τὰ 99%· ἐὰν μὲ θεωρεῖτε ὑπερβολικὸν κατέρχομαι εἰς τὰ 90% τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶνε εἰς κατάστασιν νὰ δώσουν τὸ δέκατον τῆς περιουσίας των διὰ δάνειον· καὶ τότε τὶ θὰ συμβῇ; Θὰ τοὺς βάλετε μίαν προθεσμίαν. Θὰ εἴπητε ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἤ δύο ἤ τριῶν μηνῶν, δὲν θὰ βάλετε τριῶν ἐτῶν, ἐντὸς 3 μηνῶν θὰ ἔλωσι νὰ τὰ δώσωσι τὰ χρήματα. Εἰς τρεῖς μῆνας δὲν ἔχετε λεπτόν. Προσέξατε ἐπὶ 3 μῆνας δὲν θὰ ἔχετε ἕν λεπτόν. Ἐντὸς τριῶν μηνῶν τὶ θὰ γίνῃ; Γενικὴ ἐφόρμησις ὅλων αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων πρὸς τοὺς ἔχοντας τὰ μετρητὰ πρὸς τοὺς ὁποίους θὰ εἴπωσι· δάνεισέ με δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὅταν φαντασθῆτε ὅτι αὐτὸ θὰ ἐπεκταθῇ ἀνὰ πᾶσαν πόλιν, κωμόπολιν, ἀνὰ πᾶν χωρίον τῆς Ἑλλάδος, πάντων τῶν ἀνθρώπων ζητούντων μετρητὰ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ μετρητὰ καὶ οἱ ὁποῖοι εἶνε διατεθειμένοι νὰ τὰ δανείσωσι καὶ οἱ ὁποῖοι νὰ μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶνε οἱ ἀξιολύπητοι ἄνθρωποι, ἀλλὰ εἶνε καὶ τινες οἱ ὁποῖοι εἰξεύρουν νὰ κάμνωσι καλὲς ἐπιχειρήσεις. Μὲ τὴν διάθεσιν τῶν μετρητῶν θὰ ρίψετε τὸν κόσμον τὸν Ἑλληνικὸν εἰς χεῖρας παντὸς εἴδους ἐκμεταλλευτῶν καὶ θὰ σᾶς εἴπῃ, αὐτὸς ὁ κόσμος: χριστιανοὶ σὰν θέλετε μετρητά, σὰν εἰξεύρετε ὅτι αὐτὰ τὰ μετρητὰ δὲν δύνανται νὰ τὰ δώσωσιν ἄλλοι παρὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὰ ἔχωσι, δὲν πηγαίνετε νὰ τὰ πάρετε ἀπ’ αὐτοὺς καὶ νὰ πληρώσωμεν ἡμεῖς, παρὰ στέλλετε ἡμᾶς εἰς ἐκείνους καὶ δημιουργεῖτε αὐτὸ ὅλο τὸ χάος, αὐτὸν ὅλον τὸν κυκεῶνα; Διατί; Ἀφοῦ ἀπ’ ἐκεῖ θὰ τὰ πάρωμεν καὶ θὰ τὰ δώσωμεν καὶ ἀφοῦ δημιουργηθῇ αὐτὸ τὸ χάος, καὶ ἀφοῦ δημιουργηθῇ ὅλος αὐτὸς ὁ κυκεών, θὰ εἰσπράξητε τὸ ἕνα μέρος ἀπὸ ἐκείνους ἀπὸ ὅσους θὰ κατορθώσωσι νὰ δανεισθῶσι, ἀπὸ τοὺς ἄλλους δὲν θὰ εἰσπράξητε, θὰ τοὺς βάλετε εἰς τὴν φυλακὴν καὶ θὰ πωλήσητε τὰ κτήματά των. Καὶ ὅταν θὰ κάμητε μετ’ ὀλίγον καιρὸν τὸν ἀπολογισμὸν τῆς ἐπιχειρήσεώς σας, θὰ τραβᾶτε τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς σας δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα ποῦ ἀπεδέχθητε. Ταῦτα εἶνε θετικὰ καὶ θὰ εἶναι χειρότερα εἰς τὴν πραγματικότητα ἀπὸ ὅ,τι ἐγὼ σᾶς τὰ περιγράφω. Κύριοι, τὰ μετρητὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὸν κόσμον, ὑπάρχουν διὰ τρεῖς σκοποὺς καὶ παρακαλῶ ὅλους ὑμᾶς συμβουλευομένους τὴν πεῖραν σας νὰ μᾶς εἴπητε ἄν ὑπάρχῃ καὶ τέταρτος. Ποῖοι εἶναι οἱ τρεῖς οὗτοι σκοποί; Ὁ εἷς εἶναι ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἡμερησίων ἀναγκῶν τῶν ἀνθρώπων. Κάθε ἄνθρωπος, κάθε οἰκογένεια, κάθε οἰκονομικὴ μονὰς ἔχει ἀνάγκην νὰ ἔχῃ ἕνα ποσὸν μετρητὸν εἰς τὸ συρτάρι της, εἰς τὴν τσέπην της ἀνάλογον μὲ τὰς δαπάνας αὐτῆς. Ὅλος ὁ κόσμος πράττει οὕτω. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐξοδεύει διακοσίας χιλιάδας δραχμὰς τὸν χρόνον ἔχει καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν ποσότητα σταθερῶς ὡρισμένην εἰς τὸ συρτάρι του, ἂς εἴπωμεν εἴκοσι χιλιάδας δραχμῶν, δηλαδὴ τὸ ⅒. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ πεντακοσίας μόνον δραχμάς, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἔχῃ καὶ εἴκοσι χιλιάδας διότι, ὅταν ὑπερβοῦν αἱ εἰσπράξεις του τὰς δέκα χιλιάδας, τὰς τοποθετεῖ ἔστω καὶ εἰς τὴν τράπεζαν. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐξωδεύει 100 χιλιάδας δραχμὰς τὸν χρόνον, ἐκεῖνος θὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ ἔχῃ ὄχι εἴκοσι χιλιάδας ἀλλὰ δέκα χιλιάδας. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐξοδεύει δέκα χιλιάδας δραχμὰς τὸν χρόνον θὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ ἔχῃ χιλίας δραχμὰς καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐξωδεύει χιλίας δραχμὰς ἔχει περίπου ἑκατὸν δραχμὰς δηλαδὴ τὰ χρήματα, τὰ μετρητά, τὰ ὁποῖα ἕκαστος ἔχει προωρισμένα ὡς τὸ κεφάλαιον τῆς κινήσεως τῶν καθημερινῶν αὐτοῦ δαπανῶν τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάλογα μὲ τὰς δαπάνας αὐτοῦ. Καὶ ἐπειδὴ αἱ δαπάναι ἑκάστου ἀνθρώπου εἶναι ἀνάλογοι μὲ τὰ εἰσοδήματα αὐτοῦ, ἕκαστος ἔχει εἰς τὸ συρτάρι του χρήματα ἀνάλογα μὲ τὰ εἰσοδήματα αὐτοῦ, διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν κανονίζονται αἱ δαπάναι καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δαπανῶν κανονίζονται τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὸ συρτάρι. Λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη κατηγορία τῶν μετρητῶν. Ἐδῶ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν ὁμαλὴν κατάστασιν, τὴν συνήθη, διότι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἕνας φιλάργυρος ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ ἔχῃ εἰς τὴν κάσαν του πεντακοσίας χιλιάδας δραχμῶν μετρητὰ διὰ νὰ τὰ βλέπῃ καὶ ἕνας τρελλὸς ὁ ὁποῖος νὰ ἐξοδεύῃ 100 χιλιάδας δραχμὰς τὸν χρόνον καὶ νὰ τὸν τραβοῦν οἱ δανεισταὶ του. Οἱ νοήμονες ἄνθρωποι, ἔχουν μετρητὰ μόνον ἀνάλογα μὲ τὰς δαπάνας των καὶ αἱ δαπάναι των εἶναι ἀνάλογοι μὲ τὰς προσόδους των. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη κατηγορία τῶν μετρητῶν, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ μεγαλειτέρα καὶ διὰ νὰ ἐνοήσητε ὅτι εἶναι ἡ μεγαλειτέρα θὰ σᾶς εἴπω καὶ τὴν δευτέραν. Ἡ κατηγορία ἡ δευτέρα εἶναι ἡ κατηγορία ἐκείνη τῶν μετρητῶν τὰ ὁποῖα κατέχονται ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐμπορικάς, βιομηχανικὰς καὶ ἄλλας ἐπιχειρήσεις καὶ οἱ ὁποῖοι ἐκτὸς τῶν μετρητῶν ποῦ ἔχουν τὸν πρῶτον σκοπόν, ὅπως ὅλοι οἱ πολῖται, ἔχουν καὶ ἕνα ἄλλο ποσὸν ἀνάλογον πρὸς τὰς ἐργασίας των. Τὸ ποσὸν αὐτὸ πάλιν εἶναι ἐν ἀναλογίᾳ πλήρει πρὸς τὴν ἔκτασιν τῶν ἐργασιῶν των. Ὁ ἔχων μεγαλυτέραν ἐργασίαν ἔχει περισσότερα μετρητὰ καὶ ὁ ἔχων μικροτέραν ὀλιγώτερα. Δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἐξαιρέσεις τινὲς ὡς ἐκ τοῦ εἴδους τῆς ἐργασίας ἀλλ’ εἶναι ἡ μία συνήθης ἀνωμαλία, ἡ ὁποία δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, εἶναι μία ἐξαίρεσις. Ἔχομεν λοιπὸν δευτέραν κατηγορίαν μετρητῶν αὐτὰ τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν διὰ τὴν ἐργασίαν. Κανεὶς ἐχέφρων ἄνθρωπος ἐμπορευόμενος δὲν ἔχει περισσότερα μετρητὰ εἰς τὸ χρηματοκιβώτιόν του παρ’ ὅσα τοῦ χρειάζονται διὰ νὰ κινῇ τὴν ἐργασίαν του καὶ ἔχει ἑπομένως ἕκαστος ἀνάλογα μὲ τὴν ἔντασιν καὶ τὴν σημασίαν τῆς ἐργασίας του. Ὑπάρχει καὶ τρίτη κατηγορία μετρητῶν. Ἐκεῖνα τὰ μετρητὰ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται φυλαγμένα, θησαυρισμένα ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ τὰ ἔχουν μέσα εἰς τὴν τσέπην των διὰ νὰ αἰσθάνωνται ὅτι τὰ ἔχουν καὶ οἱ ὁποῖοι τὰ φυλάττωσιν ὡς περιουσίαν οὔτε διὰ τὸν πρῶτον λόγον, εἴτε διὰ τὸν δεύτερον. Τοιαύτη φύλαξις χρημάτων εἶνε συνήθης εἰς πολλοὺς τόπους, παρ’ ἡμῶν δὲ εἰς τὰς ἀγροτικὰς τάξεις. Αὐταὶ εἶνε αἱ τρεῖς κατηγορίαι τῶν μετρητῶν. Συμβουλευθῆτε τὴν πεῖράν σας καὶ εἴπατέ μοι ἐὰν δύνασθε νὰ εὕρητε καὶ τετάρτην, ἴσως νὰ ὑπάρχῃ, ἐγὼ δὲν τὴν βλέπω.

§38ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὑπάρχει τάξις διαφόρων ἐπαγγελμάτων.

§39Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῦ τὰ ἔχουν;

§40Ο ΑΥΤΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Εἰς τὴν τσέπην των.

§41Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι εἰς τὴν τρίτην κατηγορίαν, ἐὰν εἶναι εἰς τὰς ἀμέσους ἀνάγκας εἶναι εἰς τὴν πρώτην, ἐὰν τὰ ἔχουν εἰς τὸ συρτάρι εἶνε εἰς τὴν τρίτην ἢ πρώτη ἢ τρίτη, σύμφωνος. Λοιπὸν ἔχουσι διανεμηθῆ τὰ μετρητὰ εἰς τὸν κόσμον, τὰ πρῶτα ἀναλόγως τῶν δαπανῶν, ἀναλόγως ἑπομένως τῶν προσόδων, τὰ δευτέρα ἀναλόγως τοῦ ὄγκου τῆς ἐργασίας καὶ τὰ τρίτα πρὸς ἀποταμίευσιν. Ποῖα εἶναι τὰ περισσότερα; Λέγω ὅτι τὰ ἀπείρως περισσότερα εἶναι τὰ πρῶτα καὶ διὰ νὰ τὸ ἐννοήσητε σᾶς λέγω πάρετε μίαν πόλιν, τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν, τὴν πόλιν Βόλου, τὴν πόλιν Πατρῶν, τὴν πόλιν Μεσολογγίου, ἔχει μία πόλις ἀπὸ αὐτὰς 20000 κατοίκους, 4–5000 οἰκογενείας, δηλαδὴ 4–5000 ταμεῖα, συρτάρια, ἀποθήκας χρήματος, κάθε μία ἔχει τὸ ἰδικόν της, ἐξ αὐτῶν μόνον οἱ ἔμποροι καὶ οἱ βιομήχανοι ἔχουσι χρήματα, δευτέρας κατηγορίας, ὅλοι οἱ ἄλλοι κάτοικοι εἶναι ἰατροί, δικηγόροι, ἐργάται κλπ., ἔχουσι τῆς πρώτης κατηγορίας. Ἔχουσι λοιπὸν ἡ πρώτη καὶ ἡ δευτέρα κατηγορία χρήματα.

§42Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἰς τὴν πρώτην τάξιν ἀνήκει ὅλος ὁ κόσμος.

§43Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ πλέον ἔχει ἕν τμῆμα καὶ τῆς δευτέρας, ἐνῷ τῆς πρώτης ὅλοι ἀνεξαιρέτως ἔχουσιν. Λοιπὸν κάμετε τὸν λογαριασμόν. Ἐκ τῶν 4–5000 οἰκογενειῶν μία πόλις ἔχουσα 20000 κατοίκους πόσοι εἶναι οἱ ἐπιχειρηματίαι; Εἶναι 50, εἶναι 100, εἶναι 300 δὲν εἶναι περισσότεροι, οἱ ἄλλοι ὅλοι οἱ 4000 εἶναι τῆς πρώτης κατηγορίας. Χρήματα ὅμως τῆς πρώτης κατηγορίας ἔχουσιν ὅλοι καὶ οἱ 300 ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ πλέον ἔχουσι καὶ τῆς δευτέρας κατηγορίας. Λογαριάσατε ὅσον καὶ ἄν εἶναι ὀγκώδη τὰ ὑπὸ ἑκάστου ἐπιχειρηματίου καὶ ἐμπορευομένου τῆς δευτέρας κατηγορίας, καὶ θὰ παραδεχθῆτε ὅτι εἶνε ἀπείρως περισσότερα τὰ τῆς πρώτης κατηγορίας. Ὅταν μάλιστα λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι, ὁλόκληρος ὁ ἐργατικὸς πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος, σχεδόν, δὲν ἔχει διόλου χρήματα, τότε δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς δευτέρας κατηγορίας παρὰ μόνον τῆς πρώτης καὶ τῆς τρίτης. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, κύριοι, πρόκειται περὶ μετρητῶν, ἄς ἴδωμεν τώρα διὰ τῆς μεθόδου τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνοντες τὰ χρήματα παρ’ ἑκάστης τῶν κατηγοριῶν, ποῖον ἄδικον ἐπιτελοῦμεν; Ἐφ’ ὅσον παίρνομεν τὰ χρήματα τῆς πρώτης κατηγορίας ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν μαθηματικῶς, ὅτι εἶναι ἐν ἀναλογίᾳ, ὅτι αὐτὰ τὰ χρήματα τὰ κατέχει ἕκαστος ἀναλόγως τῶν δαπανῶν του καὶ ἄν τὰς δαπάνας του ἕκαστος τὰς κανονίζει ἀναλόγως τοῦ εἰσοδήματος αὐτοῦ ἀναγκαίως πλήττει ἡ ἀφαίρεσις ἕκαστον ἀναλόγως τῶν δαπανῶν του καὶ ἑπομένως ἀναλόγως τοῦ εἰσοδήματός του. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαφύγετε ἀπὸ τὴν παρατήρησιν αὐτήν. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ χρήματα τῆς δευτέρας κατηγορίας. Δι’ αὐτὴν θὰ κάνετε δύο παρατηρήσεις: μίαν συσχέτησιν αὐτῆς τῆς κατηγορίας ὁλοκλήρου πρὸς τὴν πρώτην καὶ μίαν συσχέτησιν τῶν διαφόρων μελῶν τῆς κατηγορίας πρὸς ἄλληλα, τῶν διαφόρων κατόχων χρημάτων τῆς κατηγορίας αὐτῆς πρὸς ἀλλήλους. Ἀρχίζω ἀπὸ τὸ δεύτερον διότι εἶναι εὐκολώτερον. Ὅποιος ἔχει περισσότερα χρήματα ἔχει μεγαλυτέραν ἐργασίαν. Ὅποιος ἔχει μεγαλυτέραν ἐργασίαν ἔχει φυσικὰ καὶ μεγαλύτερα κέρδη καὶ μεγαλυτέραν κίνησιν καὶ μεγαλυτέραν περιουσίαν. Ἑπομένως ἀφαιρῶ κατ’ ἀναλογίαν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἕκαστος ἐξ αὐτῶν ἔχει πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς ἐργασίας του. Ἄν ἀφαιρῶ περισσότερα ἀπὸ τὸν Α. τὰ ἀφαιρῶ ἀπὸ ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἔχει μεγαλυτέραν ἐργασίαν καὶ ἑπομένως μεγαλύτερον κεφάλαιον καὶ ἑπομένως μεγαλύτερα κέρδη. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὴν σχέσιν τῶν κατόχων χρημάτων τοῦ δευτέρου εἴδους πρὸς ἀλλήλους. Οὐδεὶς θὰ δυνηθῇ ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχει ἀπόλυτος δικαιοσύνη καὶ ἰσότης, ἐκ τοῦ λόγου τὸν ὁποῖον εἶπον μηχανικῶς, λογικῶς, ἀναγκαίως. Ἀλλ’ ἴδωμεν ὅμως εἶναι δίκαιον ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ χρήματά των δι’ ἐργασίαν, νὰ ἀφαιρέσω ἐξ αὐτῶν τῶν χρημάτων καὶ νὰ μὴ ἀφαιρέσω περισσότερα ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰ ἔχουν πρὸς συντήρησίν των; Καὶ ἀπαντῶ, εἶναι δίκαιον, διότι ἐκεῖνοι ποὺ τὰ ἔχουν πρὸς συντήρησιν δὲν εἶναι ἄνθρωποι τῆς ἐργασίας διὰ νὰ τοὺς πάρω καὶ ἄλλα. Ἐνῶ οἱ τῆς δευτέρας κατηγορίας εἶναι ἄνθρωποι τῆς ἐργασίας καὶ δύνανται νὰ τακτοποιήσουν τὰ πράγματα των. Καὶ τὶ τοὺς παίρνω; Τὸ ¼ καὶ αὐτὸ δὲν τοὺς τὸ παίρνω, διότι καὶ δι’ αὐτὸ τοὺς δίδω ἀντάλλαγμα τὴν ὁμολογίαν καὶ θὰ κατορθώσουν αὐτοὶ νὰ στηριχθοῦν. Ἄν δὲ ἐρωτήσητε αὐτοὺς καὶ ἠρώτησα ἕνα τούτων καὶ τῷ εἶπον· Κύριε, θὰ ἐκδόσω χαρτονόμισμα. Κύριε Α ἔχεις ἐργοστάσιον, πληρώνεις ἐργάτας, πληρώνεις πρώτας ὕλας, πληρώνεις κάρβουνα, πληρώνεις ὅλα τὰ ἔξοδα τοῦ ἐργοστασίου καὶ διὰ νὰ κινήσῃς αὐτὴ τὴ δουλειὰ ἔχεις 300 χιλιάδας δραχμῶν ὡς κεφάλαιον κινήσεως. Ἄν ἔχῃς 300 χιλιάδας δραχμὰς θὰ πάρω ἐξ αὐτῶν 150· θὰ σοῦ δώσω καὶ 75 καὶ θὰ σοῦ δώσω καὶ ὁμολογίαις καὶ τοὺς ἠρώτησα τὶ προτιμᾶτε, νὰ γίνῃ αὐτὸ ἤ νὰ ἐκδόσω χιλίων ἑκατομμυρίων χαρτονόμισμα καὶ αἱ 300 χιλιάδες δραχμαί σου νὰ γίνουν 100 χιλιάδες ἀξίας πραγματικῆς καὶ νὰ μὴ δύνασαι νὰ ἀγοράσῃς οὔτε τὸ ⅓ τῶν καρβούνων σου οὔτε τὸ ⅓ τῶν πρώτων ὑλῶν σου; Καὶ μοῦ εἶπε δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, μὴ μοῦ τὸ κάμῃς διότι μὲ καταστρέφεις. Τὸ πρῶτον τὸ ὑποφέρω τὸ δεύτερον εἶναι ἡ καταστροφή μου. Τώρα μένει ἡ τρίτη κατηγορία. Μένει τὸ τρίτον, κύριοι. Τὸ τρίτον καὶ ὅλον ἐὰν τὸ πάρετε οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραπονεθῇ ὅτι τὸ ἀφῃρέσατε, διότι ἡ ἀφαίρεσις τοῦ τρίτου θὰ εἶναι ἐξυγίανσις τῆς ὑγιοῦς οἰκονομίας τῆς Χώρας καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὰ ταμεῖα καὶ ταῖς τσέπαις τῶν κρατούντων αὐτὸ νεκρὸν καὶ τεθησαβρισμένον καὶ νὰ τὸ παραδώσετε εἰς τὴν ἰδιωτικὴν περιουσίαν. Εἶναι τόσον ὑγιὴς ἡ σκέψις αὐτή, ὥστε θὰ τὴν εὕρετε καὶ εἰς τὸ Εὐαγγέλιον. Θὰ εὕρετε καταδικαζόμενον ἐκεῖ, ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔκαμε αὐτὴν τὴν ἀποθησαύρισιν. Τὸ νὰ τὸ πάρετε καὶ νὰ τὸ δώσετε εἰς τὸ Κράτος πράττετε ἔργον τὸ ὁποῖον καὶ τὸ Εὐαγγέλιον σᾶς συνιστᾷ καὶ ὁ Χριστὸς ὁ ἴδιος διὰ τῆς γνωστῆς παραβολῆς. Καὶ ἀφοῦ, κύριοι, βάλετε μέσα εἰς τὸν νοῦν σας αὐτά, καὶ ὀφείλετε νὰ τὰ βάλετε εἰς τὸν νοῦν σας, ὅταν τὰ ἐξετάσετε μὲ τὴν πραγματικότητα ἐν παραβολῇ μὲ τὴν πραγματικότητα, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε, ὀφείλετε νὰ τὰ βάλετε εἰς τὸ μυαλὸ σας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἐχόντων οὕτω, νὰ ἐρωτήσετε τὴν συνείδησίν σας: Εἶναι ἆραγε τόσον ἄδικον τὸ σύστημα αὐτὸ ἀπὸ ἀπόψεως ἰσότητος, ὅπως μᾶς τὸ παρέστησαν ἐπὶ τὸ ἐμφανέστερον χαρακτηρίσαντες αὐτὸ τοιοῦτον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶπον ὅτι λαμβάνομεν ἀπὸ τοὺς πτωχοὺς καὶ δὲν λαμβάνομεν ἀπὸ τοὺς πλουσίους; Εἶναι εὔκολον νὰ λέγῃ κανεὶς διατυπώσεις τοιαύτας, ἀλλ’ ὅταν τὰ πράγματα ἔχουσιν ὅπως ἔχουσιν, αἱ διατυπώσεις αὗται ἔχουσι τόσην σχέσιν μὲ τὴν πραγματικότητα, ὅσην ἔχει οἱαδήποτε ἄκυρος φρᾶσις. Καὶ ἔρχομαι, κύριοι, ἀφοῦ ἐδικαιολόγησα τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου ἐν σχέσει μετὰ μιᾶς τῶν κατ’ αὐτοῦ μομφῶν νὰ ἐξετάσω τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος πληρεξούσιος ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ μὲ προσέξῃ καὶ νὰ μὲ διορθώσῃ ἐὰν κάμω λάθος, διότι ἐδῶ δέχομαι διακοπάς. Καταγγέλλω τὴν σύμβασιν. Καλλίτερα ἄς τὸ ἀναγνώσω. «Θὰ ἐπιβληθῇ ἀναγκαστικὸν δάνειον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν φορολογικῶν καταλόγων, (Ἀναγινώσκει). Λοιπὸν ἡ ἀρχὴ τοῦ συστήματος εἶναι νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰ κεφάλαια, δηλαδὴ τὰς περιουσίας ἑκάστου ἀνθρώπου, λαμβάνοντες ὡς βάσιν τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ θὰ κανονίσωμεν δι’ ἑνὸς πολλαπλασίου τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου τὸ ποσὸν τὸ δανεισθησόμενον, καὶ ἐπειδὴ ὁ φόρος τῆς καθαρᾶς προσόδου εἶναι 60.000.000 θὰ τὸ εἰκοσιπενταπλασιάσωμεν καὶ θὰ εἴπωμεν εἰς ἕκαστον ἀπὸ ἐκείνους τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι πληρώνουσι φόρον καθαρᾶς προσόδου δώσατε εἰκοσιπέντε φορὰς τόσον. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Εὐταξίας θέλει νὰ εἰσαγάγῃ σύστημα προοδευτικόν, θὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς πληρώνοντας ἀνώτερον φόρον εἰσοδήματος πληρώσατε 40 φορὰς τόσον, καὶ εἰς τοὺς πληρώνοντας κατώτερον 15 φορὰς τόσον. Θὰ ἔχωμεν μέσον ὅρον τὸ εἰκοσιπενταπλάσιον. Ἐὰν δὲν τὸ ὁρίσωμεν εἰκοσιπενταπλάσιον, θὰ φθάσωμεν εἰς τοὺς βαρύτερον φορολογουμένους, τοὺς τεσσαρακονταπλάσιον φορολογουμένους καὶ θὰ κατέλθωμεν κάτω τοῦ δεκαπενταπλασίου εἰς τοὺς κατωτέρους. Καὶ θὰ κάμωμεν δανειστικὸν κατάλογον εἰς τὸν ὁποῖον θὰ σημειωθῇ ἕκαστος πληρώνων τὸ εἰκοσιπενταπλάσιον, τὸ εἰκοσιαπλάσιον, τὸ δεκαπενταπλάσιον ἀναλόγως τοῦ ὄγκου τοῦ εἰσοδήματος καὶ τοῦ φόρου τὸν ὁποῖον πληρώνει σήμερον. Τοιουτοτρόπως ἐκφεύγει ὁ κ. Εὐταξίας ἀπὸ τὴν 1ην τακτικὴν δυσχέρειαν τοῦ κεφαλαίου, διότι δέχεται ὡς τεκμήριον ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως τὸν κατάλογον τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου.

§44Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὡς πρώτην βάσιν.

§45Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Τώρα θὰ τοὺς καλέσωμεν νὰ πληρώσουν αὐτοὶ καὶ ὁ κ. Εὐταξίας γνωρίζει πολὺ καλὰ ὅτι δὲν θὰ πληρώσουν ἀμέσως, ἀλλὰ τὶ λέγω νὰ κάμωμεν; Τὸ Κράτος θὰ ἐκδώσῃ ἕν δάνειον, θὰ ἐκδώσῃ ὁμολογίας 1.500.000.000 θὰ τὰς βάλῃ εἰς τὴν ἀποθήκην καὶ θὰ καλέσῃ τοὺς κυρίους αὐτοὺς νὰ δώσουν τὸ 1½ δισεκατομμύριον καὶ νὰ πάρωσι τὰς ὁμολογίας. Ἠξεύρει ὅτι αὐτοὶ δὲν θὰ ἔλθωσιν. Καὶ δι’ αὐτὸ τὶ λέγει; Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁμολογιῶν τούτων τὸ Δημόσιον Ταμεῖον δὲν θὰ πάρῃ λεπτόν, θὰ βραδύνῃ, ἐν τῷ μεταξὺ τὶ θὰ κάμῃ; Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁμολογιῶν τούτων ἡ Τράπεζα θὰ ἐκδίδῃ καὶ θὰ δίνῃ τραπεζογραμμάτια. Νέα χαρτονομίσματα. Αὐτὰ τὰ νέα τραπεζογραμμάτια θὰ ἀποσυρθῶσιν πότε; Ὄταν αὐτοὶ οἱ πολῖται οἱ χρεωμένοι εἰς τοὺς καταλόγους, ἔλθουν καὶ δώσουν τὸ χρέος των τότε θὰ ἀποσύρωνται, θὰ καίωνται. Αὐτοὶ θὰ δεήσῃ νὰ δώσουν 1.500.000.000. Ἐγὼ δὲν φρονῶ ὅτι δύναται ἐντὸς ἑνὸς εἴτε δύο, εἴτε τριῶν, εἴτε τεσσάρων, εἴτε πέντε ἐτῶν νὰ γίνῃ, οὔτε νὰ εἰσπράξητε 1.5000. 000.000 ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Θὰ εἰσπράττητε βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἀσήμαντα ποσὰ τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἐρωτᾶτε τὴν πεποίθησιν μου ἀμφιβάλλω ἐὰν θὰ φθάσῃ διὰ τὸ ποσὸν τοῦ τόκου ὁ ὁποῖος χρειάζεται. Ποία δὲ εἶναι ἡ ἐν τῷ μεταξὺ κατάστασις; Ἡ ἐν τῷ μεταξὺ κατάστασις θὰ εἶναι κατάστασις ἐκδόσεως χαρτονομίσματος προσθέτου. Μὴ πλανώμεθα, τὸ ὅτι ἐνδέχεται αὐτὸ τὸ χαρτονόμισμα νὰ ἀποσυρθῇ, ὅταν θὰ μαζευθῶσι τὰ χρήματα ἀπὸ τοὺς πολίτας Ἕλληνας τοὺς ὁποίους ἔγραψεν εἰς τοὺς καταλόγους αὐτοῦ ὁ κ. Εὐταξίας. Δὲν θὰ ἐμποδίζῃ διόλου αὐτὸ τὸ χαρτονόμισμα νὰ εἶναι χαρτονόμισμα ἐν κυκλοφορίᾳ ἀσκοῦν τὴν ἐπιρροήν του καὶ ἐκμηδενίζον τὴν ἀξίαν τοῦ ἄλλου χαρτονομίσματος καὶ προξενοῦν καταστροφήν. Κύριοι, ἔχετε τὸ θάρρος νὰ κάμετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπαιτοῦσι τὰ πράγματα; Ἔχετε τὸ θάρρος νὰ μὴ ἐκδώσητε χαρτονόμισμα; Θὰ κάμετε αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ἔχετε τὸ θάρρος νὰ κάμετε αὐτὸ καὶ ἔχετε τὸ θάρρος νὰ ἐκδώσητε χαρτονομίσματα, ἐκδώσατέ τα. Ἀλλὰ μὴ ἀπατᾶτε τὸν ἑαυτόν σας, ὅτι δὲν ἐκδίδεται χαρτονόμισμα καὶ ὅτι θέλετε διαφύγει τὴν καταστροφὴν τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ τὸ χαρτονόμισμα. Τὴν καταστροφὴν θὰ τὴν φέρετε ραγδαίαν καὶ ἀναμφισβήτητον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν δεχθῇ κανεὶς ἄνθρωπος κηδόμενος τῶν συμφερόντων τῆς Χώρας. Εἶναι ἀδύνατον νὰ συνδυάσετε δύο πράγματα φύσει ἀσυμβίβαστα. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκδώσητε καὶ νὰ μὴ ἐκδώσητε χαρτονόμισμα. Ἢ θὰ ἐκδώσετε καὶ συμφωνεῖτε ὅλοι ὅτι θὰ φέρετε καταστροφὴν ἢ δὲν θὰ ἐκδώσετε καὶ τότε θὰ καταφύγετε εἰς τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον δὲν προτείνεται ἄλλο τι παρὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα προτείνονται. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὄχι ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι ὡς Ὑπουργός, ὄχι ὡς Βουλευτής, ἀλλὰ ὡς ἁπλοῦς πολίτης Ἕλλην, ὡς ἄνθρωπος ἔχων τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ὅλοι ἔχουσι πρὸς τὴν πατρίδα: Ἀφήσατε κατὰ μέρος οἱανδήποτε τοιαύτην ἀντίδρασιν καὶ ἄν ἔχετε σχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι σοβαρὸν καὶ τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ δώσῃ χρήματα χωρὶς ἔκδοσιν χαρτονομίσματος φέρετέ το. Ἄν δὲν ἔχετε, δὲν δύνασθε νὰ κάμετε ἄλλο παρὰ νὰ δεχθῆτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν πεποίθησιν τὴν ἰδικήν μου καὶ τὴν ἰδικήν σας, ὅταν κάμετε τὰς ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γίνουν καὶ οὐχὶ ἐκείνας τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ λέγωμεν, οὐχὶ ἀποβλέποντες εἰς τὴν πραγματικότητα, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἱκανοποιεῖ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα). Δέχομαι προθύμως τὴν πρότασιν κατὰ τὴν ὁποίαν δέον νὰ ἐπιβληθῇ ὅστισδήποτε φόρος ἔκτακτος ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου ὁ ὁποῖος νὰ χρησιμεύῃ πρὸς ἀπόσβεσιν. Τοιοῦτον συνδυασμὸν τὸν ἐννοῶ. Βάλετε ὅσον θέλετε, ἄν θέλετε καὶ τὸ ἑξηκονταπλάσιον περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε διὰ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἀπόσβεσιν. Ἀλλ’ ἀπόσβεσιν τίνος; Τῶν ὁμολογιῶν. Ὄχι δι’ ὄνομα τοῦ θεοῦ τῶν τραπεζογραμματίων. Αὐτὴ εἶναι πρότασις, ἡ ὁποία πρέπει ἀναμφισβητήτως νὰ γίνῃ δεκτή. Κύριοι, νομίζω ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον καὶ τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι συντελοῦν εἰς διαφωτισμὸν τοῦ ζητήματος, σᾶς παρακαλῶ δέ, προκειμένου νὰ μορφώσετε γνώμην περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ μὴ σκεφθῆτε τίποτε ἄλλο παρὰ τὰ πράγματα. Εἴμεθα εἰς περιστάσεις δυσχερεῖς. Εἴμεθα εἰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας τὸ δίλημμα τίθεται ἀμείλικτον. Ἢ θὰ εὕρωμεν χρήματα δι’ ἑνὸς συστήματος τοιούτου, δι’ αὐτοῦ τοῦ συστήματος, ἢ θὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος. Συνεφωνήσατε πάντες ὅτι ἡ ἔκδοσις εἶναι καταστροφή. Ὅτι περὶ ἐκδόσεως δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος. Ὅτι περὶ μὴ εὑρέσεως χρήματος ἐπίσης δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος. Ἄρα δὲν ἔχομεν νὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ δεχθῶμεν τὸ νομοσχέδιον, ἐφ’ ὅσον δὲν προτείνεται τίποτε καλλίτερον. (Ραγδαῖα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μομφερᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§47Α. ΜΟΜΦΕΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε· δικαίως βλέπομεν τὴν Κυβέρνησιν ἀγωνιζομένην, ἵνα εὕρῃ πόρους πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν δυσχερεστάτων περιστάσεων, τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Ἔχομεν 250 χιλ. στρατοῦ ἐν Ἀσίᾳ καὶ ὑπάρχει ἄμεσος ἀνάγκη ἐξευρέσεως τῶν χρηματικῶν πόρων, οἱ ὁποῖοι θὰ εὐκολύνωσι τὴν διεξαγωγὴν καὶ τὸ τέρμα τοῦ πολέμου. Δὲν θὰ εἴπω πολλά. Ἐν γενικαῖς γραμμαῖς θὰ ὁμιλήσω, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λεπτομερῶς ἀνέπτυξαν τὰ ζητήματα. Πῶς θὰ εὕρῃ τὸ Κράτος τὰ 1500 ἑκατομμύρια τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην; Ὑπάρχουν τρία συστήματα. Τὸ σύστημα τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος, ἀλλ’ ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἡ ἔκδοσις τοῦ χαρτονομίσματος εἶναι λίαν καταστρεπτική. Εἶναι κανὼν ἀναμφισβήτητος ἐν τῇ ἐπιστήμῃ τῇ οἰκονομικῇ, ὅτι ὁσάκις τὸ χαρτονόμισμα πάσχει πληθώραν, καὶ πάσχει τοιαύτην, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίκρυσμα χρυσοῦ, διότι τὸ χαρτονόμισμα ἔχει μόνον τυπικὴν δύναμιν, τότε ἔχομεν μεγάλην ἀνωμαλίαν ἐν ταῖς συναλλαγαῖς καὶ κατάπτωσιν τοῦ χαρτονομίσματος εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ὥστε βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐπέλθῃ ἡ καταστροφή, ἡ ὁποία παρατηρεῖται καὶ εἰς ἄλλα Κράτη. Ἐν Αὐστρίᾳ, ἐν Γερμανίᾳ ἔχομεν τοιαύτην καταστροφὴν, ἐν Ρουμανίᾳ, ἔνθα ὑπῆρχεν ἡ παραγωγὴ πλουσία εἰς τὰ προϊόντα, ἔχομεν τὴν λίραν τὴν Ἀγγλικὴν εἰς λέϊ 280 καὶ διατί; Διότι δὲν δύναται νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ χαρτονόμισμα, διὰ χρυσοῦ τὸ ὁποῖον ἐν πληθώρᾳ τεραστίᾳ εἶχεν ἐκδοθῆ. Παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πληθώρα, ὥστε ἔχει δίκαιον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἀποκρούῃ πρὸς ἀποφυγὴν αὐτῆς τὴν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος. Ἕτερον σύστημα εἶναι τὸ τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου τοῦ ἐσωτερικοῦ. Ἐδοκιμάσθη καὶ ἄλλοτε παρ’ ἡμῖν τὸ τοιοῦτον σύστημα εἰς τὰ πατριωτικὰ δάνεια, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐσωτερικὸν ἀναγκαστικὸν δάνειον. Ἀλλὰ τὰ δάνεια αὐτὰ παρασκευάζουν πανικὸν καὶ ὅταν ὑπάρχῃ πανικὸς τὰ χρήματα φεύγουσιν ὡς οἱ κόνικλοι εἰς τὸν παραμικρὸν θόρυβον. Ἄν ἐφηρμόζομεν τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη εἰς τὴν Ἀμερικήν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐπιτυχίαν; Βεβαίως οὐχί. Ἐν Ἀμερικῇ ἔσχον ἐπιτυχίαν διότι καὶ ὁ τελευταῖος ἐργάτης ἠναγκάζετο νὰ λαμβάνῃ μετοχὰς τοῦ Δημοσίου, τὰ (λιβερτὺ βόνδς), τὰ ὁποῖα ηὐδοκίμησαν ἐκεῖ, διότι καὶ πλοῦτος πολὺς εἶναι καὶ ἐξαναγκασμὸς μέγας ὑπῆρξεν. Παρ’ ἡμῖν εἴχομεν τὸ δάνειον τῶν 300 ἑκατομμυρίων. Προσεπάθησαν διὰ μυρίων τρόπων καὶ διὰ διαφημίσεων νὰ κατορθώσωσι τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ τοιούτου δανείου καὶ ἐν τούτοις δὲν ἔφθασαν ὄχι μόνον εἰς τὰ 300 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὰ 200, οὔτε εἰς τὰ 150 ἑκατομμύρια, παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις μετεχειρίσθη καὶ τὰς ἐπικλήσεις. Τώρα τί μένει; Τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις. Ὁμολογῶ ὅτι ἐξεπλάγην χθὲς ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς μετὰ πολλῆς ἀκριβείας ἐξέθετε τὸν μηχανισμόν. Εἶναι εὐφυέστατος ὁ μηχανισμός. Δὲν ἐκδίδονται χαρτονομίσματα, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ χαρτονομίσματος τοῦ ὑπάρχοντος, ἐπὶ τοῦ ἡμίσεος αὐτοῦ ἐπιβάλλεται ὁ δανεισμός. Ἤκουσα τὴν διαίρεσιν τῶν τριῶν τάξεων τῶν κοινωνικῶν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἄνευ τῆς διακρίσεως ταύτης ἡ ἐπιβολὴ τοῦ δανείου ἐπὶ τοῦ ἡμίσεος χαρτονομίσματος δὲν προσβάλλει μόνον τὰς τάξεις τὰς πτωχὰς ἀλλ’ ἐν γένει πᾶσαν κοινωνικὴν τάξιν, ἔχει δὲ ὁ μηχανισμὸς τοιαύτην τέχνην, ὥστε δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀποκρύψῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔχει ἀλλὰ χάριν τῆς ἀνάγκης τοῦ Κράτους θυσιάζει τὸ ἥμισυ, οὐχὶ διὰ νὰ τὸ ἀπωλέσῃ, διότι ἄν ἤθελε ἀπωλέσει τὸ ἥμισυ, τὸ «στέμμα», θὰ ἦτο τὸ Δημόσιον ἕν εἶδος βαλαντιοτόμου. Δὲν ἐπιβάλλεται φορολογία ἀμέσως ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου ἵνα ᾖ ὀδυνηρὰ ἡ φορολογία ἤ ὁ δανεισμός, ἀλλ’ ἀπευθύνεται εἰς τοὺς πολίτας Ἕλληνας καὶ λέγει ὅταν ἔχῃς ἕν χαρτονόμισμα ἄφησε τὸ ἥμισυ χάριν τῶν ἀναγκῶν τῆς κυκλοφορίας, τὸ ἄλλο ἥμισυ θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἄρσιν χαρτονομίσματος ἐκ τῆς ἀγορᾶς καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ σὲ ἱκανοποιῶ καὶ διὰ μιᾶς ἐκδόσεως ὁμολογιῶν. Δὲν βλέπω, κύριοι, τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ συνεζήτησα καὶ πρὸς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι περὶ τὰ τοιοῦτα ἐντριβέστεροι καὶ συνεφώνησαν, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα τοῦτο, κατὰ τὸ ὁποῖον ὅταν ἔχω εἰς χεῖρας μου ἓν εἰκοσιπεντάδραχμον ἀντὶ νὰ θυσιάσω τὸ ἥμισυ χάριν τῆς Πατρίδος μου, δανείζω αὐτὸ εἰς ταύτην καὶ οὕτω διευκολύνω τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν. Δὲν λέγω περισσότερα, ἀλλ’ ἐπικαλοῦμαι ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι κατεπειγουσῶν ἀναγκῶν. Θὰ ἐδεχόμην τὸ ἄλλο σύστημα τοῦ καταναγκαστικοῦ δανεισμοῦ δι’ ὁμολογιῶν, ἀλλ’ εἶναι τόσον δύσκολον νὰ ἀνοίξῃς τὰ Ταμεῖα τῶν ἰδιωτῶν, διότι εἰς τὸ χρῆμα δὲν ὑπάρχει σχεδὸν πατρὶς καὶ εἶναι τόσον κατεπείγουσαι αἱ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουσι τὴν ἄμεσον ἀπόκτησιν χρημάτων, ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοιοῦτον δάνειον. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζει ἡ Κυβέρνησις εἶναι πρωτοφανὲς ἀλλ’ εὐφυέστατον. Ἐγὼ μὲ ὅλας τὰς ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας ἔχω περὶ τὴν οἰκονομικὴν ἐπιστήμην, πείθομαι ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ταχέως, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι φωνὴ ἐκ τῆς Ἀσίας ἀκούεται, ὅπως ἄλλοτε ἠκούετο ἡττηθέντος Σπαρτιάτου ἀρχηγοῦ, ὅτι οἱ στρατιῶταί μας ἔχουν ἀνάγκας καὶ εἶναι ἀνάγκη χρημάτων. Ἑπομένως καὶ μὲ τὰς δύο μου χεῖρας ψηφίζω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι δι’ αὐτοῦ, γενομένου νόμου, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς περιστάσεις καὶ θὰ εὕρωμεν τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸν πόλεμον, ὁ ὁποῖος πόλεμος κινδυνεύει νὰ γίνῃ Τρωϊκὸς. Πρέπει νὰ θυσιάσωμεν ὅλας μας τὰς οἰκονομίας χάριν τῆς τιμῆς καὶ τῆς πίστεως τῆς Πατρίδος.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§49Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, παρηκολούθησα μετὰ προσοχῆς πάντας, τοὺς προαγορεύσαντας καὶ ἰδίως τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ παρ’ ὅλην τὴν ἀναπτυχθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εὐγλωττίαν, ὁμολογῶ ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ πεισθῶ, ἐπὶ τοῦ ἑνὸς σημείου τῆς ἀδικίας· ὅτι ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου ἢ μᾶλλον ὁ καταναγκαστικὸς δανεισμὸς εἶναι ἄδικος, εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας. Διότι ὁ καταναγκαστικὸς δανεισμὸς οὗτος, πλήττει τὰς ἀπόρους καὶ μικρὰς τάξεις. Μᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅτι ἀναλόγως τῆς περιουσίας εἶναι τὰ εἰσοδήματα, ἀναλόγως τῶν εἰσοδημάτων εἶναι αἱ δαπάναι. Ἀλλὰ τοῦτο τὸ λαμπρὸν ἐν τῇ θεωρίᾳ, ἀπέχει πολὺ ἐν τῇ πράξει. Διότι εἶναι ἀποδεδειγμένον τὸ ἀντίθετον, ὅτι οἱ πλουσιώτεροι εἶναι καὶ οἱ μᾶλλον φιλάργυροι διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἔγιναν καὶ πλούσιοι. Νομίζετε, κύριοι, ὅτι ἐὰν ἀνοίξετε τὴν κάσσαν τοῦ ἀξιοτίμου καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα κ. Σκουλούδη, ὁ ὁποῖος ὑπολογίζεται μὲ 50 ἑκατομμύρια, νομίζετε ὅτι θὰ εὕρετε 50.000.000 δραχμῶν; Ἴσως ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅ,τι ἔχω ἐγὼ εἰς τὸ πορτοφόλι μου. Καὶ τί θὰ τοῦ πάρετε τοῦ κ. Σκουλούδη; Ποῦ εἶναι τὸ χρῆμα; Τὸ χρῆμα εἶναι διανενεμημένον. Εἶπον, κύριοι, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ δὲν θὰ τὸ ἀρνηθῇ κανείς, ὅτι οἱ πλουσιώτεροι ἄνθρωποι εἶναι καὶ οἱ μᾶλλον φιλάργυροι. Ἡ ἀρχὴ λοιπὸν τὴν ὁποίαν μᾶς καθώρισεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ἀναλόγως τῆς περιουσίας του, ἀναλόγως τῶν εἰσοδημάτων εἶναι αἱ δαπάναι, δὲν εἶναι ἀκριβής. Τὸ χρῆμα εἰς χαρτονόμισμα εἶναι διανενεμημένον καὶ ὁ τελευταῖος ἄρθρωπος ἔχει ἓν μικρὸν ἀπόθεμα, ὁ πτωχότερος διὰ μίαν ἔκτακτον περίστασιν, ἡ ὁποία θὰ τοῦ παρουσιασθῇ. Ἔρχεται τώρα τὸ Κράτος καὶ τοῦ λέγει, σοῦ ἀφαιρῶ τὸ ἥμισυ τῆς περιουσίας σου. Διατί; Διότι ἔχει ἀποκτήσῃ διὰ τοῦ ἱδρῶτος καὶ τοῦ αἵματός του 1000 ἢ 2.000 δραχμὰς καὶ δὲν ἔχει χρεώγραφα. Ποία εἶναι ἡ περιουσία καὶ ποῦ ἐνδύωνται αἱ περιουσίαι τῶν πλουσίων; Ὑπάρχει κανεὶς πλούσιος, σᾶς ἐρωτῶ, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν κάσσαν του νὰ ἔχῃ 500.000 δραχμ. καὶ νὰ τὰς ἔχῃ ὡς περιουσίαν; Ὄχι. Ἂν ἔχῃ περιουσίαν θὰ τὴν ἐνδύσῃ ἢ εἰς κτήματα ἢ εἰς χρεώγραφα, διότι ἡ εἰς δραχμὰς περιουσία δὲν τοῦ δίδει τόκον, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ὑπόκειται καὶ εἰς τὸν κίνδυνον νὰ χάσῃ καὶ ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς. Λοιπὸν δὲν ἐπείσθην, κύριοι, ὅτι πλήσσονται ἀναλόγως τῆς περιουσίας των οἱ πολῖται, καὶ ὅτι μᾶλλον δὲν πλήττονται ἀναλόγως τῆς περιουσίας των, καθόσον ἐπαναλαμβάνω, αἱ κατώτεραι τάξεις ἔχουν τὸ χρῆμα, διότι τό χρῆμα δὲν εἶναι προϊόν περιουσίας, οὔτε μέσον περιουσιακόν, εἶναι μέσον συναλλακτικόν. Ὁ κάθε ἄνθρωπος ἔχει ἕν ποσόν, διὰ τοῦ ὁποίου συναλλάσσεται. Ὅταν ἔχῃ ποσὸν χρημάτων, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ διαθέσῃ εἰς συγκρότησιν περιουσίας. Θὰ τὸ ἐνδύσῃ εἴτε εἰς χρεώγραφα εἴτε εἰς κτήματα Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, κύριοι, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ κατὰ τὴν γνώμην μου τὴν βάσιν τῆς ἀδικίας, ἐγὼ θὰ προχωρήσω. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον ἐν παρόδῳ εἰρήσθω σέβομαι, καὶ τιμῶ μεγάλως καὶ ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε καὶ καθηγητής μου τῶν ἀνωτέρων μαθηματικῶν, δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐγὼ ὑπῆρξα εὐτυχέστερος ὁ ὁποῖος ἐδιδάχθην, ἤ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος μὲ ἐδίδαξε.......

§50Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Καὶ οἱ δύο.

§51Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τὸν μαθητήν μου.

§52Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὥστε νὰ δύναμαι νὰ τὸν ἀντικρούσω σήμερον. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς μαθηματικόν. Διότι, ὅπως ἐτέθη τὸ ζήτημα, λέγει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχομεν ἀνάγκην ἄμεσον χρημάτων. Ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Κράτους μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ ἔχωμεν χρήματα. Ἐὰν ἐφαρμόσωμεν πράγματι τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Εὐταξίας καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνεγνωρισμένον ἀπὸ ὅλους, τοῦ δι’ ὁμολογιῶν δανεισμοῦ, θὰ βραδύνωμεν. Ἐπειδὴ βεβαίως τὸ σύστημα τοῦτο τὸ ὁποῖον εἶναι παραδεδεγμένον παρ’ ὅλων τῶν Κρατῶν, ἔχει τὸ μειονέκτημα ὅτι θὰ βραδύνῃ, ἐνῷ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχομεν ἐπείγουσαν ἀνάγκην χρημάτων, ἄλλως, κύριοι πνιγόμεθα. Ἰδοὺ τὸ σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου ἀμέσως θὰ ἔχω 1500 ἑκατομμύρια. Ἄλλως θὰ καταφύγω εἰς τὴν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος. Θέλετε νὰ ἐκδώσω χαρτονόμισμα; Πρὸς Θεοῦ. Καταστροφή. Οὕτω πῶς τίθεται τὸ ζήτημα. Καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς ἀγορεύσεις αὐτὸ ἐξάγεται. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει ὅτι διὰ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος ἐλαττώνεται ἡ ἀξία τῆς χαρτίνης δραχμῆς. Καὶ διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ τί γίνεται; Λέγω ἀποσύρω ἐκ τῆς κυκλοφορίας τὰ χίλια ἑκατομμύρια.

§53Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀποσύρω διότι δὲν προσθέτω εἰς τὴν κυκλοφορίαν νέα.

§54Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς θὰ ἀποσύρητε ἐκ τῆς κυκλοφορίας τοῦ ὑπάρχοντος ποσοῦ τῶν τραπεζογραμματίων· διότι αὐτὰ θὰ τὰ λάβετε, καὶ θὰ τὰ δαπανήσετε. Καὶ τότε τὶ κάμνετε; Δὲν ἐκδίδετε νέον. Οὕτω πῶς δὲν ἔχει τὸ ζήτημα; Δὲν ἐκδίδετε νέον, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀπαραίτητον ἀνάγκην τὸ Κράτος, λόγῳ τῶν ἐπικρατουσῶν ἐθνικῶν ἀναγκῶν;

§55ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Τσουκαλᾶ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω εἰς τὸ ἑξῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι ἔχει τραπεζογραμμάτια εἰς κυκλοφορίαν 2.700 ἑκατομμυρίων. Θὰ προσθέσωμεν 250 ἑκατομμύρια καὶ τοιουτοτρόπως ἔχομεν 2.950. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶπε ὁ κ. Ὑπουργός....

§56Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Παρακαλῶ, ἀφήσατέ με νὰ τελειώσω, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι δικηγόρος, ἀλλὰ μαθηματικός. Λοιπὸν τὸ θέμα μου εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀκολούθου ἀπόψεως, ἐὰν ἡ ζημία τῶν κατόχων τραπεζογραμματίων θὰ εἶναι μεγαλειτέρα ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἤ ἐὰν ἐκδοθῇ νέον ποσὸν τραπεζογραμματίων ἑνὸς δισεκατομμυρίου. Βλέπετε ἡ βάσις ἡ ἰδική μου εἶναι πολὺ διάφορος ἐκείνης ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔλαβεν χώραν ἡ συζήτησις. Σήμερον λαμβάνομεν ἕνα πολίτην ὁ ὁποῖος ἔχει 1000 δραχ. εἰς τραπεζογραμμάτια, τὶ θὰ συμβῇ; θὰ τοῦ μείνωσι μόνον 500 δραχμαί, διὰ τὰς ὑπολοίπους 500 θὰ τοῦ δώσετε μίαν ὁμολογίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κυκλοφορήσῃ· λοιπὸν θὰ τὰ χάσῃ. Πῶς θὰ τὰ χάσῃ; Θὰ τὰ χάσῃ διότι αὐτὸς ἔχει ἀνάγκην νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ διὰ νὰ ζήσῃ. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχω 1000 δραχμὰς· αὐτῶν ἔχω ἀνάγκη γιὰ νὰ ζήσω ἕνα μῆνα· μοὶ λέγετε σοὶ δίδω ἀπόδειξιν διὰ τὰς 500. Τὶ θὰ τὴν κάμω ἐγὼ τὴν ἀπόδειξιν; Θὰ τὴν δώσω εἰς ἕνα τοκογλύφον ὁ ὁποῖος θὰ μοὶ δώσῃ 10 ἤ 20 δραχμ. ἢ θὰ καταφύγω εἰς τὴν Τράπεζαν ἡ ὁποία θὰ μοὶ δώσῃ ἐκ τῶν 50 τὰς 25 μὲ τόκον 6% ὡς δάνειον ἑξάμηνον. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐξασφαλιζόμενον ποσὸν εἰς ἐμὲ ὁ ὁποῖος ἔχω τὸ χρῆμα καὶ μοῦ χρειάζεται διὰ νὰ ζήσω. Δὲν ὁρίζει δὲ τὸ νομοσχέδιον τὶ θὰ γίνῃ ἄν ἐγὼ δὲν πληρώσω μετὰ τοὺς ἕξ μῆνας. Ἄν ἐγὼ ἐν τῷ μεταξὺ δὲν πληρώσω τὸ χρέος, βεβαίως θὰ μοῦ κρατήσῃ τὸ ποσὸν τῶν 25 δραχμῶν, ἐὰν εἶχον ὁμολογίαν 50 δραχμῶν καὶ εἶχον λάβει τὰς 25 καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ τὸ χάσω ἐγώ. Δὲν δύνασθε νὰ μοὶ εἴπετε νὰ πωλήσω εἰς τὴν ἀγορὰν τὴν ὁμολογίαν αὐτὴν τῶν 50 δραχμῶν, διότι δὲν εἶναι φυσικῶς δυνατὸν νὰ ἀπορροφήσῃ ἡ ἀγορὰ ὁμολογίας ἀξίας 1.500.000.000. Βεβαίως ἡ ἀγορά, δεδομένου ὅτι τὸ δημόσιον εὑρίσκηται εἰς κρίσιν, προφανῶς δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπορροφήσῃ τὰ 750.000.000 ὁμολογιῶν. Τὶ θὰ συμβῇ λοιπόν; Ἐγὼ ἔχω ἀνάγκην, θὰ ὑπάγω εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ θὰ λάβω τὰς 25 δραχμάς. Τοιουτοτρόπως ὁ κάτοχος 1000 δραχμ. εἰς τραπεζογραμμάτια θὰ ἔχῃ 750 δραχμάς, καὶ θὰ τοῦ λείψουν αἱ 250.

§57Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ τῆς χάσῃ.

§58ΑΘ. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ στερηθῇ τὴν χρῆσιν των.

§59Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὥστε ἐὰν τὰς μετατρέψωμεν εἰς λίρας θὰ πρέπῃ νὰ δώσω 125 δραχμάς διὰ τὴν λίραν ἡ ὁποία εἶναι ἡ βάσις τῆς ὑγιοῦς μονάδος. Ὑπολογίζω πόσον θὰ χάσω ἐκ τῶν 1000 δραχμῶν. Διὰ νὰ εἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ περισσότερον ποσὸν τὸ ἐκ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος ἤ τὸ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου.........

§60Κ. ΜΕΛΑΣ. Κύριε συνάδελφε, μὲ συγχωρεῖτε, εἴπετε πρὶν πολὺ ὀρθῶς ὅτι εἶναι ἄδηλον τὶ θὰ συμβῇ ἐὰν μετὰ ἕξ μῆνας, λήγοντος τοῦ δανείου, δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ πληρώσητε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐρωτήσητε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διευκρινήσῃ τὶ θὰ γίνῃ;

§61Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ζήτημα τῶν λεπτομερειῶν καὶ οὐχὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ ἔθεσα ὡς βάσιν ὅτι σήμερον ἔχω 1000 δραχμ. Θὰ μοῦ πάρετε τὰς 500, θὰ δανεισθῶ τὰς 250 δραχμ. ἀπὸ τὴν Τράπεζαν ἑπομένως μοῦ πέρνετε τὸ ¼ τῆς περιουσίας μου καὶ διὰ νὰ πάρω ἐγὼ τὰς 10 λίρας, τὰς ὁποίας ἐλάμβανον πρὶν μὲ τὰς 1000 δραχμ., θὰ δώσω 1250 δραχ., ἄρα χάνω 250 δραχ. ὁ κάτοχος τραπεζογραμματίου χάνει 25%, ἑπομένως ἡ λίρα δι’ ἐμὲ αὐξάνει κατὰ 25 δραχμάς. Εἶναι ἀκριβὴς ὁ ὑπολογισμός μου;

§62Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι, κύριε συνάδελφε. Ἂς μὴ γίνεται σύγχυσις μεταξὺ ἀπολύτου ἀπωλείας καὶ μετατροπῆς μιᾶς ἀξίας εἰς ἄλλην. Φαίνεται ὅμως ἐκ τῶν λόγων σας ὅτι κάμνετε αὐτὴν τὴν σύγχυσιν.

§63Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἐγὼ ἔχω 1000 δρ. αἱ ὁποῖαι μοὶ ἀναγκαιοῦν διὰ τὴν συντήρησίν μου. Μοῦ ἀφαιρεῖτε τὰς 500 καὶ μοῦ λέγετε· κύριε, θὰ σοῦ μείνουν ἄλλαι 500, αὐτὰς δύνασαι νὰ τὰς κάμῃς ὅ,τι θέλεις. Τὶ νὰ τὰς κάμω ἐγώ; Νὰ τὰς πωλήσω εἰς τὸ Χρηματιστήριον; Τὶ θὰ πάρω; Τίποτε. Θὰ ὑπάγω εἰς τὴν τράπεζαν κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Θὰ πάρω 250 δραχμάς. Τὰς ἄλλας 250 δρ. τὰς ἔχασα πλέον.

§64Α. ΑΡΓΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πῶς τὰς ἐχάσατε;

§65Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὰς παρέδωκα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὑπὸ τύπον δανείου. Λοιπὸν τὰς ἔχασα. 250 δραχ. ἐπῆρα ἐγώ, διότι δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσω ἐγὼ 250 δραχμάς· ποῦ νὰ τὰς εὕρω. Ἐγὼ ἔχω 1000 δραχμάς. Πῶς θὰ τὰς χρησιμοποιήσω εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἐγὼ θέλω νὰ περάσω ἕνα μῆνα μὲ τὰς 1000 δραχμὰς καὶ ἐπῆρα 750. Τώρα ἄς ἴδωμεν τὴν ἄλλην ὑπόθεσιν ἡ ὁποία τρομάζει πάντας καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ἔκδοσιν τραπεζογραμματίων. Ὑποθέσωμεν ὅτι ἐκδίδομεν 1.000.000.000 τραπεζογραμμάτια. Πόσον θὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τῆς λίρας καὶ ἑπομένως τὶ θὰ χάσω ἐγὼ ὁ κάτοχος 1000 δραχμῶν; Ἐλησμόνησα νὰ σᾶς προσθέσω εἰς τὴν προηγουμένην περίπτωσιν ὅτι, κάτοχος ὤν 1000 δραχμῶν, μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου γίνομαι κάτοχος 750 δραχμῶν.

§66ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δι’ ἕν χρονικὸν διάστημα.

§67Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἡ λίρα ἑπομένως δι’ ἐμὲ ἀπὸ 100 δραχμὰς φθάνει τὰς 125 διότι μὲ τὰς 1000 δραχμὰς ἠδυνάμην νὰ λάβω 10 λίρας, τώρα λαμβάνω 7½. Διὰ νὰ λάβω 10 λίρας πρέπει νὰ δώσω 1250 δραχμάς. Ἡ λίρα λοιπὸν φθάνει εἰς τὰς 125 δραχμὰς ἀκριβῶς. Ἀλλὰ τὶ ἄλλο μειονέκτημα ἔχω ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει; Ὅτι πρέπει νὰ μεταβῶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ ἀλλάξω τὸ ἥμισυ τοῦ χαρτονομίσματος, νὰ πάρω τὴν ἀπόδειξιν καὶ κατόπιν τὴν ὁμολογίαν. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ. Προκειμένου περὶ δισεκατομμυρίων κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων εἶναι εὔκολον νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἕνας ἄνθρωπος ἔχων 2 ἤ 3 100δραχμα διὰ νὰ κάμῃ ὅλην αὐτὴν τὴν διαδικασίαν τοῦ δανεισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι καὶ προσωπικός, νὰ δώσῃ τὸ ἥμισυ τῶν χαρτονομισμάτων, νὰ πάρῃ τὰς ἀποδείξεις καὶ κατόπιν νὰ πάρῃ τὰς ὁμολογίας; Νομίζετε ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος καθ’ ὁμάδας θὰ σπεύδῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν; Ἀλλὰ καὶ ἄν ὑποτεθῇ ὅτι, ἐγὼ ἐγκαταλείπω τὰς ἀσχολίας μου διὰ νὰ μεταβῶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ καθήσω τρεῖς ἡμέρες ἀναμένων πότε θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά μου διὰ νὰ μοῦ δώσῃ τὰς 25 δραχμὰς ἐκ τοῦ ἑκατονταδράχμου, τὶ θὰ συμβῇ εἰς τοὺς χωρικοὺς πληθυσμούς, εἰς τὰ χωριὰ ὅπου δὲν ὑπάρχουν ὑποκαταστήματα Τραπέζης καὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ χωρικοὶ νὰ ξεκινήσουν νὰ ὑπάγουν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν τῶν ἐπαρχιῶν ὅπου καὶ ἐκεῖ ἡ ὑπηρεσία τῶν Τραπεζῶν δὲν εἶναι ἐπαρκής; Τὶ νομίζετε ὅτι θὰ συμβῇ; Ὅλοι αὐτοὶ οἱ κάτοχοι τῶν τραπεζογραμματίων θὰ ἐμπέσουν εἰς ὡρισμένους αἰσχροκερδεῖς οἱ ὁποῖοι θὰ τοὺς δώσωσι εἴκοσι δραχμὰς ἀντὶ τῶν 25 δραχμῶν καὶ ὁ χωρικὸς εὐχαρίστως, ἀντὶ νὰ χάσῃ ὁλόκληρον τὴν ἡμέραν του, θὰ προτιμήσῃ νὰ χάσῃ πέντε δραχμὰς διὰ νὰ πάρῃ τὸ ὑπόλοιπον. Λοιπὸν οὔτε τὰς 25 δραχμὰς δὲν θὰ κατορθώσητε νὰ τὰς πάρετε ἐπὶ τῶν 100. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη ποία θὰ εἶναι ἡ ἐπιβάρυνσις τῶν κατόχων τραπεζογραμματίων ἄν ἐκδοθῇ χαρτονόμισμα ἑνὸς δισεκατομμυρίου διὰ νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ μεγάλη διαφορά, ἡ ὁποία μᾶς κάμνει νὰ τρομάζωμεν. Σήμερον ὑπάρχουν 2½ δισεκατομμύρια γραμμάτια ἐν κυκλοφορίᾳ καὶ 500 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδοθοῦν, θὰ ἔχωμεν τρία δισεκατομμύρια τραπεζογραμματίων ἐν κυκλοφορίᾳ διὰ νὰ λάβωμεν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἐκδώσωμεν ἕνα δισεκατομμύριον ἕτερα τραπεζογραμμάτια.

§68Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ ἐκδώσωμεν τίποτε.

§69Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν θὰ ἐκδώσητε βεβαίως ἀλλὰ λέγω μίαν περίπτωσιν ἐγὼ τῆς ἐκδόσεως ἑνὸς δισεκατομμυρίου τραπεζογραμματίων τὰ ὁποῖα θέλετε ὑμεῖς διὰ νὰ τὰ χρησιμοποιήσητε διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Λοιπὸν ἂν ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐκδόσεως ἑνὸς δισεκατομμυρίου τραπεζογραμματίων, πόσον θὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τῆς λίρας; Εἶναι περιττόν, κύριοι, νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν μηχανισμὸν τῶν τραπεζογραμματίων. Τὰ τραπεζογραμμάτια εἶναι συναλλάγματα, τσέκ ἐπὶ ἀντικρύσματι. Ἡ Τράπεζα ἐφόσον ὑπάρχει μία ὑγιὴς νομισματικὴ κατάστασις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἔχῃ τόσον χρυσόν, ὅσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε ὅτι εἶναι πληρωτέα ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει. Ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία καὶ ὑπάρχει ὑγιὴς νομισματικὴ κατάστασις ἡ Τράπεζα εἶναι ὑποχρεωμένη, ὅταν τῆς προσάγητε τραπεζογραμμάτια νὰ σᾶς δώσῃ τὸ ἀντίτιμον εἰς χρυσόν. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς βλαφθῇ ἡ νομισματικὴ κατάστασις, ἄρχεται πλέον ἡ μὴ ὑποχρέωσις τῆς Τραπέζης εἰς τὸ νὰ ἐξοφλήσῃ τὸ τραπεζογραμμάτιον ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει. Καὶ ἐρωτῶ. Σήμερον ἔχομεν τρία δισεκατομμύρια χαρτονόμισμα;

§70Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 2½ δισεκατομμύρια μόνον.

§71Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ 500 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα θὰ προστεθοῦν κατὰ τὸ νομοσχέδιόν σας. Εἰς τὸ Χρηματιστήριον ἔχουν προεξοφληθῇ αὐτά. Ἀλλ’ ἔστω 2½ δισεκατομμύρια χαρτονόμισμα. Πόσον ἔχει ἡ λίρα σήμερον;

§72Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 100 δραχμάς.

§73Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. 100 δραχμάς. Ἄν προσθέσητε 1½ δισεκατομμύριον τραπεζογραμμάτια θὰ ἔχωμεν 4 δισεκατομμύρια τραπεζογραμμάτια. Ἄρα 4 δραχμαὶ θὰ ἰσοδυναμοῦν πρὸς μίαν μεταλλικὴν. Ἡ δραχμὴ ἔχει τὸ ¼ τῆς μεταλλικῆς. Ἄν προστεθῇ τὸ 1½ δισεκατομμύριον— ἐγὼ ἀμφισβητῶ τοῦτο ἀλλὰ τὸ λέγω ἐπειδὴ τὸ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν—πόσον θὰ φθάσῃ ἡ λίρα; Ὄχι 200 καὶ 250 δραχ. ὅπως μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ φθάσῃ ἡ λίρα 145 δραχμάς.

§74ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει τὴν αἰσχροκέρδειαν;

§75Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁμιλεῖτε σεῖς περὶ αἰσχροκερδείας; Δὲν δύνασθε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει τὴν αἰσχροκέρδειαν, διότι σήμερον ἡ λίρα τιμᾶται 145 δραχμὰς παρ’ ὅλα τὰ νομοσχέδια.

§76Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, δύο λέξεις. Δι’ αὐτὸ ἔχομεν τὴν πεῖραν, διὰ τῆς ὁποίας δυνάμεθα νὰ τὸ κρίνωμεν ἀσφαλῶς. Εἴχομεν δύο δισεκατομμύρια χαρτονόμισμα εἰς κυκλοφορίαν καὶ ἡ λίρα ἔχει 50 δραχμάς. Προσεθέσαμεν 500 ἑκατομμύρια δηλαδὴ τὸ ¼ τῶν 2 δισεκατομμυρίων. Κατ’ ἀναλογίαν ἔπρεπε ἡ λίρα ν’ αὐξήσῃ 12½. Ἀπὸ 50 νὰ γίνῃ 62½ δραχμὰς μὲ τὸν συλλογισμὸν τὸν ὁποῖον κάμνετε.

§77Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀλλ’ εἰς αὐτὸ θὰ σᾶς ἀντείπω καὶ ἐγὼ τὸ ἀκόλουθον, ὅτι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου σας, καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη νὰ κλείσῃ τὸ Χρηματιστήριον, ἡ λίρα τιμᾶται σήμερον 145 δραχμάς.

§78Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἴδωμεν αὔριον.

§79Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγὼ ὑπολογίζω ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας τῆς πραγματικῆς.

§80Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὴ λησμονῆτε ὅτι ὅταν ὑπεβάλομεν τὸ νομοσχέδιον τῶν 500 ἑκατομμυρίων ἡ λίρα διὰ μιᾶς ἐπῆγε ἀπὸ 59 δραχμὰς εἰς τὰς 88 καὶ 89 καὶ τὴν ἐπαύριον κατῆλθεν εἰς τὰς 60, σήμερον μὴ τὴν λογαριάζετε, διότι δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§81Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μὴ παίρνετε τὴν κερδοσκοπίαν. Ἐγὼ παίρνω τὸν μαθηματικὸν ὑπολογισμόν.

§82Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι σήμερον ἡ κερδοσκοπία ἡ ὁποία ἐπῆγε τὴν λίραν εἰς τὰς 140 δραχμάς;

§83Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα ὅ,τι διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ μεταβάλῃ κατ’ ἐλάχιστον τὴν ἀξίαν τῆς χαρτίνης δραχμῆς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐλαττώνει τόσον σημαντικῶς τὴν ἀξίαν τῆς χαρτίνης δραχμῆς ὅσον ἐλαττοῦται σημαντικῶς διὰ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος. Διὰ τὴν μικρὰν διαφοράν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν 5–10% δημιουργεῖτε τὸν λαβύρινθον αὐτόν, τὸν ὁποῖον δημιουργεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Θὰ ἐξαναγκάσετε τὸν κόσμον ἀπὸ τὰ ὄρη καὶ τὰ βουνὰ νὰ κατέλθῃ εἰς τὰς πόλεις καὶ νὰ ἐξορμήσωσιν εἰς τὰς Τραπέζας διὰ νὰ παίρνωσιν ὁμολογίας. Διατὶ ὅλα αὐτά; Διὰ 5% καὶ 10%, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ δὲν θὰ ἔχετε, δι’ αὐτὸ δὲ θὰ ἴδητε πόσον ἡ λίρα θὰ πάῃ. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη, νὰ ἐκδοθῇ χαρτονόμισμα, καὶ νὰ μὴ προσπαθῆτε διὰ μέσων πολυπλόκων, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῶσι, νὰ τὰ εἴπωμεν εἰς τὸν κόσμον, τὴν ἐλαττώνετε τὴν τιμὴν τῆς δραχμῆς, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἡ λίρα θὰ αὐξήσῃ διὰ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος· κἄτι τι ἔχετε· ἁπλούστατον μέσον, μέσον διὰ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ γίνεται οὐδεμία κατάχρησις καὶ θὰ σᾶς εἰσαγάγῃ ταχύτερον. Ἐὰν δὲ ὑποστῇ ὁ λαὸς 40% ζημίαν ἀπὸ τὴν δραχμὴν ἢ ὑποστῇ 60%, ἄς ἐξεύρῃ ὅτι ἔχει ἡ λίρα 120 δραχμὰς καὶ ὄχι νὰ παρουσιάζεται τὸ θέαμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ὠργάνωσεν ἡ αἰσχροκέρδεια, διότι ἐπῆγε ὁ κόσμος νὰ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὸν μπακάλη καὶ αὐτὸς εἶπεν ὅτι δὲν σοῦ τὸ παίρνω τὸ ἑκατοστάρικο.

§84ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐὰν ἀνηγγέλλετο ἡ ἔκδοσις χαρτονομίσματος 1.500.000.000;

§85Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ ἀνέλθῃ εἰς 150 δραχ. ἡ λίρα καὶ δὲν θὰ παρουσιάζεται σήμερον τὸ θέαμα νὰ μὴ ὑπάρξῃ συναλλαγὴ καὶ νὰ ὀργιάσῃ ἡ αἰσχροκέρδεια. Αὐτὰ θὰ τὰ συζητήσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἀφίνω ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ εὕρῃ ἡ αἰσχροκέρδεια καὶ ἡ κερδοσκοπία νὰ ληστεύσωσιν τὸν κόσμον ὡς π.χ. προκειμένου περὶ ἀποστολῆς χρημάτων εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅπου θὰ συνεννοοῦνται μὲ διαφόρους ὑπὸ τὸν τύπον ὅτι θὰ παραγγέλλωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ θὰ ληστεύεται ὁ κόσμος.

§86ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν ἐξηγεῖτε τὸν μηχανισμόν;

§87Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ συμφωνῇ ἕνας ἄνθρωπος διὰ χαρτίνην δραχμὴν καὶ θὰ λέγῃ ὅτι θὰ παραγγείλῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τότε θὰ ἔχουν τὴν πραγματικὴν ἀξίαν.

§88Μ. ΚΑΒΑΛΙΕΡΑΤΟΣ. Πότε θὰ ὑποτιμηθῇ περισσότερον ἡ δραχμή; Ὅταν ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον τοῦ νομοσχεδίου;

§89Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Σᾶς τὸ εἶπον μίαν φοράν. Λοιπόν, κύριοι, νομίζω ὅτι τὸ καλύτερον μέτρον εἶναι ἡ ἔκδοσις χαρτονομίσματος λόγῳ, ἐπαναλαμβάνω, τῆς ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὁσάκις τὸ Κράτος προμηθευθῇ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν λόγῳ ἐθνικῆς ἀνάγκης διὰ τὴν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἐκ Φθιωτιδοφωκίδος πληρεξούσιος κ. Εὐταξίας καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Μεταρρυθμιστικοῦ Κόμματος κ. Στράτος τοῦ ἀναγκαστικοῦ δηλ. δανεισμοῦ δι’ ὁμολογιῶν. Τὸ μέτρον τοῦτο ἐφηρμόσθη εἰς ὅλα τὰ Κράτη καὶ ἀπέδωκε τὰ καλύτερα ἀποτελέσματα. Τὸ μέτρον τοῦτο ἔχει τὸ μειονέκτημα ὅτι θὰ βραδύνῃ, ἀλλὰ ἐν τῇ βραδύτητι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρθῶσι τὰ μειονεκτήματα. Ἡ ἔκδοσις νέου χαρτονομίσματος, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ συνδυάσῃ καὶ τὰ δύο, νὰ ἐκδώσῃ χαρτονόμισμα καὶ ἕκαστος νὰ πληρώσῃ ἀναλόγως τῆς περιουσίας, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, δὲν εἶναι δίκαιον, δὲν εἶνε θεμιτὸν οἱ πλούσιοι νὰ μὴ πληρώσωσι μίαν πεντάρα καὶ νὰ πληρώσωσι οἱ πτωχοί. Αὐτό, λοιπόν, νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σχέδιον νόμου ὅταν θὰ καταστῇ νόμος, ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἔχῃ καὶ ἀτελείας πολλὰς καὶ πλείστας ὅσας δυσχερείας θὰ παρουσιάσῃ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του, ἄς ἔχῃ τὸ θάρρος ἡ Συνέλευσις νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδώσῃ χαρτονόμισμα, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ ἄς ἐφαρμόσῃ τὸ σχέδιον τὸ ἀνεγνωρισμένον παρὰ πάντων τῶν Κρατῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἐπέτυχε, τοῦ καταναγκαστικοῦ δανεισμοῦ δι’ ὁμολογιῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς περιουσίας, ἐκ τῶν χρημάτων δὲ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπραχθῶσιν καὶ τὰ ὁποῖα θὰ βραδύνωσι, τὰ χρήματα, λέγω, αὐτὰ ἄς διατεθῶσιν εἰς ἀφαίρεσιν τῆς κυκλοφορίας ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου. Τὸ σχέδιον τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, θὰ προσκρούσῃ πρὸ ἀνυπερβλήτων δυσχερειῶν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπούσιος ἔχει τὸν λόγον.

§91Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ λήγοντος οἰκονομικοῦ ἔτους. Μαζὶ μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν αὐτόν, τὸν ἐπέχοντα θέσιν, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μόνος του ὡμολόγησε, σχέδιον ἀπολογισμοῦ, ὑπέβαλε καὶ νομοσχέδιον περὶ ἐσωτερικοῦ ἀναγκαστικοῦ δανείου, συγχρόνως δὲ ὑπέβαλε καὶ μίαν σύμβασιν ἐκδόσεως χαρτονομίσματος ἐκ 550 ἑκατομμυρίων δραχμῶν χρησιμοποιηθησομένου διὰ τὴν ἀπόσβεσιν δανείου συνωμολογημένου ἤδη παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἔχει ἕτοιμα καὶ φορολογικὰ νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων μέλλουσι νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν αἱ μᾶλλον εὐεκτοῦσαι τάξεις τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν κατὰ 600.000.000 ἐτησίως. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ δὲν τὰ εἴδομεν ἀκόμη καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ἐπ’ αὐτῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βλέπομεν, εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἡ ἔκδοσις ἐσωτερικοῦ καταναγκαστικοῦ δανείου, ἀνερχομένου εἰς 1.500.000.000 δραχμὰς καὶ συγχρόνως ἡ αὔξησις τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος κατὰ 500.000.000 δραχμῶν. Δηλαδὴ σήμερον τυπικῶς ἡ Συνέλευσις, θὰ ἐγκρίνῃ αὔξησιν τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος ἤ ἄλλου πιστωτικοῦ ἀνταλλακτικοῦ νομίσματος κατὰ ἥμισυ δισεκατομμύριον καὶ 50 ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§92Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν διὰ τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως τῶν 550 ἑκατομμυρίων τοῦ νέου χαρτονομίσματος. Ἄν δὲν ἐπρόκειτο ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ δώσῃ τὸ δάνειον τοῦ ἡμίσεως τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλῶ, ἄν δηλαδὴ δὲν ἐπρόκειτο νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Τράπεζα εἰς ἕκαστον πολίτην, ὁ ὁποῖος θὰ τῆς παρουσίαζε τὸ ἥμισυ ἑνὸς ἑκατονταδράχμου, τὸ φέρον τὸ στέμμα, νὰ τῷ δώσῃ 25 δραχμάς, αἱ ὁποῖαι νὰ φέρουν τὴν προτομὴν τοῦ Γεωργίου Σταύρου, αὐτὰ τὰ 550 ἑκατομμύρια τὸ χαρτονόμισμα θ’ ἀπεσύροντο τὴν αὐτὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον, δηλαδὴ δὲν θὰ ἐτίθεντο κἄν εἰς κυκλοφορίαν. Διότι ἐπὶ τῶν 1500 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος δανείζεται, τὰ 500 ἑκατομμύρια θὰ χρησιμοποιηθῶσιν ἀμέσως πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ποσοῦ. Ἄν δὲ δὲν ὑπῆρχε ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλομεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, δὲν θὰ ὑπεβάλλετο τὸ νομοσχέδιον τῆς συμβάσεως μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν περὶ αὐξήσεως κατὰ 550 ἑκατομμύρια. Μετὰ τὸ τέρμα τοῦ ἑξαμήνου, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑποχρεώνομεν τὴν Τράπεζαν νὰ δανείζῃ ἐπὶ τῇ προσαγωγῇ τοῦ Στέμματος, ἄν τὸ εἴπωμεν οὕτω διὰ νὰ συνεννοούμεθα, τὰ 550 ἑκατομμύρια θὰ ἀρθῶσιν, διότι θὰ πληρωθῶσιν εἰς αὐτὴν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον συνάπτει ἡ Κυβέρνησις, δηλ. ἐκ τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον συνάπτει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰς δαπάνας της τὰς σημερινὰς καὶ διὰ τὰς ὁποίας θὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ ἕν δισεκατομμύριον. Τὰ 500 αὐτὰ ἑκατομμύρια θὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς ἐξόφλησιν χαρτονομίσματος, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη σήμερον ἐκ νέου, οὕτως ὥστε εἰς 6 μῆνας τὸ κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα θὰ εἶναι δύο δισεκατομμύρια 550 ἑκατομμύρια, ὅσον εἶναι καὶ σήμερον. Ἀλλὰ καὶ ἄν ἐν τῷ μεταξὺ δὲν φθάσῃ τὸ ποσὸν τῶν δύο δισεκατομμυρίων 550 ἑκατομμυρίων, διότι ἀπὸ τὰ τρία δισεκατομμύρια τὰ σήμερον κυκλοφοροῦντα θὰ ἀφαιρεθῶσι τὰ 1500 ἑκατομμύρια καὶ πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ δαπανήσωμεν τὰ χίλια ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα παίρνομεν, διότι θὰ μείνουν ἐν κυκλοφορίᾳ τὰ 1500 ἑκατομμύρια. Ἄν πρέπει τὸ Κράτος νὰ ἔχῃ δαπανήσῃ τὰ χίλια ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα παίρνει διὰ νὰ φθάσῃ ἡ κυκλοφορία εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον, ὥστε κατὰ τὸ ἑξάμηνον διάστημα ἀπὸ σήμερον καὶ πέραν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κυκλοφορήσουν τὰ σήμερον κυκλοφοροῦντα 2500 ἑκατομμύρια, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ δὲν θὰ ἔχω δαπανήσῃ τὸ ἕν δισεκατομμύριον. Ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ τὸ δαπανήσω εἰς 4–5 μῆνας τότε διὰ τὸν ἕκτον μῆνα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ κυκλοφορήσῃ ἓν μέρος τῶν 550 ἑκατομμυρίων, διότι ἐγὼ θὰ ἔχω εἰς τὴν κάσσαν μου χαρτονόμισμα 1500 ἑκατομμύρια. Δὲν θὰ τεθῇ δὲ εἰς κυκλοφορίαν οὐδὲ ἕν λεπτὸν πλέον τῶν σήμερον κυκλοφορούντων παρ’ ὅταν ἐγὼ δαπανήσω τὰ 1000 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ πάρω. Μόνον μετὰ τὴν δαπάνην αὐτὴν θὰ εἰσαχθῇ εἰς κυκλοφορίαν χαρτονόμισμα πλειότερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον σήμερον κυκλοφορεῖ. Ἦτο ἀνάγκη νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν διὰ νὰ ἐξηγήσω εἰς τὶ ὀφείλεται ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον περὶ ἐκδόσεως νέου χαρτονομίσματος. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐὰν δὲν ἐπεβάλλομεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δανείζῃ ἐπὶ ἑξάμηνον τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου, ἡ περὶ ἧς πρόκειται σύμβασις δὲν θὰ εἰσήγετο, διότι τὰ 550 αὐτὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν θὰ τὰ ἐπαίρνομεν αὔριον ἀπὸ τὸ προϊὸν τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ εἴχομεν, θὰ τὰ ἐδίδομεν ἀμέσως εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ οὐδὲ ἓν χαρτονόμισμα δὲν θὰ ἐτίθετο εἰς κυκλοφορίαν ἐπὶ πλέον τοῦ σημερινοῦ κυκλοφοροῦντος. Ἐλπίζω ὅτι ἔγινα τελείως ἀντιληπτὸς ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§93Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἀντελήφθην εἶναι ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ μακρὰ τῷ ὄντι καὶ ἐμπεριστατωμένη ἀνάλυσις τῶν σκέψεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν στηρίζεται εἰς μίαν δωδεκάδα «ἐάν». Ἐὰν κάμωμεν τοῦτο, ἐὰν ἐκεῖνο.............

§94Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰπῆτε μου ποῦ ἀμφιβάλλετε διὰ νὰ τὸ διευκρινίσω.

§95Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἄνευ ἐάν, εἶναι ὅτι τὰ 550 ἑκατομμύρια χαρτονομίσματος ἐκδίδονται.

§96Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ δὲν θὰ κυκλοφορήσουν.

§97Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Σήμερον εἶναι ἐκδεδομένα 2500 ἑκατομμύρια, ὅλα αὐτὰ κυκλοφοροῦν;

§98Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν σήμερον 250 ἑκατομμύρια. Ὅλο τὸ ὑπόλοιπον κυκλοφορεῖ.

§99Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. 250 ἑκατομμύρια εἶναι εἰς τὴν Τράπεζαν.

§100Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Κατὰ τοὺς τελευταίους ἰσολογισμοὺς ἔβλεπον 450 ἑκατομμύρια.

§101Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἦσαν πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνός. Τώρα τὰ διαθέσιμά της εἶναι 250 ἑκατομμύρια.

§102Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὅλα αὐτὰ θὰ εἶχον μίαν πρακτικὴν τῷ ὄντι βάσιν ὑπολογισμοῦ, ἄν δὲν εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν ἀκριβῶς τὴν ἀνάλυσιν τῆς χθεσινῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ λήγοντος προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἀνάλυσις αὐτὴ τὶ μᾶς παρουσιάζει; Μᾶς παρουσίασεν ἕνα ἔλλειμμα τῆς χρήσεως, ἡ ὁποία λήγει μετὰ πέντε μόλις ἡμέρας, ἀπὸ 1700 ἑκατομ. Συνάμα δὲ ἔχομεν καὶ ἕνα παθητικὸν ὑπόλοιπον ἐκ τῆς προηγουμένης χρήσεως ἐκ 200 ἑκατομμ. περίπου. Ἔχομεν δηλαδὴ διὰ νὰ κλείσωμεν τὰς δύο Χρήσεις 1920–21 καὶ 1921–22 ἀνάγκην 1900 ἑκατομμ. Αἱ δύο χρήσεις ἀθροιζόμεναι μᾶς δίδουν βάρος τοῦ Δημοσίου Ταμείου 1900 ἑκατομμυρίων. Εἶναι πραγματικὰ ἢ δὲν εἶναι; Ἄν εἶναι πραγματικά, θὰ εἰπῇ ὅτι ἔχωμεν ἀνάγκην ἀπὸ 1900 ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ νὰ κλείσωμεν τοὺς λογαριασμούς μας μέχρι 31 Μαρτίου τοῦ τρέχοντος σωτηρίου ἔτους 1922.

§103Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ χρῆσις θὰ ἐπεκταθῇ.

§104Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἔστω. Ἀπὸ δὲ τῆς 1ης προσεχοῦς Ἀπριλίου ἄρχεται νέα χρῆσις, ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτήσῃ τὰ ἑξῆς ποσά, ἄν δὲν αὐξήσωμεν καθόλου τὰς τακτικὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ὑπελογίσθησαν, συμφώνως μὲ τὸ παρελθὸν ἔτος, εἰς 1400 ἑκατομμ. καὶ ἄν ὑπολογίσωμεν ὅτι αἱ περυσιναὶ εἰσπράξεις τῶν τακτικῶν ἐσόδων ἄνευ τῶν νέων φορολογιῶν, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἀποδώσουν νέα ἀντικρύσματα, θὰ ὑπάρξουν καὶ διὰ τὸ ἐρχόμενον ἔτος περίπου αἱ αὐταὶ, δηλαδὴ περίπου 800 ἑκατομμύρια ἔχομεν ἐν σχέσει μὲ τὸν περυσινὸν προϋπολογισμὸν ἔλλειμμα τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν τακτικῶν δαπανῶν ἀπὸ 600 ἑκατομμ., τὸ ὁποῖον ἔλλειμμα εἴμεθα βέβαιοι σχεδὸν ὅτι κατ’ ἀνάγκην θὰ αὐξήσωμεν, ὅταν αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους αἱ κοινωνικαὶ δι’ αὐξήσεις μισθῶν ὑπαλλήλων καὶ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δημοσίου χρέους καὶ τοῦ νέου ἀναγκαστικοῦ δανείου θ’ αὐξηθῶσιν. Τὰ ἔκτακτα ἔξοδα, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι θὰ ἐκτελεσθοῦν ὅλα, διότι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἀσφαλῆ γνώμην, ἄν ὑποθέσωμεν λέγω, ὅτι θὰ γίνουν ὅσα καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, θὰ εἶναι δύο δισεκατομμύρια, μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀγωνιζόμενοι τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, καὶ τοῦτο πρέπει νὰ τὸ προβλέψωμεν ἀπὸ τώρα, ἐὰν θέλωμεν νὰ ὑπερασπισθῶμεν τὰ ἐθνικά μας δίκαια, ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν μίαν πρόβλεψιν. Τὰ δύο δισεκατομμύρια δι’ ἔκτακτα ἔξοδα τὰ ὁποῖα θὰ ἀρχίσουν νὰ χρειάζωνται ἀπὸ τῆς 1ης προσεχοῦς Ἀπριλίου καὶ θὰ τελειώσουν τὴν 31 Μαρτίου τοῦ ἐρχομένου ἔτους. Ἑπομένως, ἐὰν προσθέσωμεν καὶ τὸ ἔλλειμμα τὸ τακτικόν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ περυσινοῦ προϋπολογισμοῦ, τὰ 600 ἑκατομμύρια, θέλωμεν 2.600.000.000 δραχμ. διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος. Θὰ βάλωμεν καὶ νέους φόρους. Ἄς ὑπολογίσωμεν ὅτι θὰ μᾶς ἀποδώσουν οὗτοι ὁλόκληρα τὰ 600.000.000 τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Μένει οὕτως ἔλλειμμα ἐκ δύο δισεκατομμυρίων. Θέλομεν δηλαδὴ 1.900.000.000 διὰ νὰ κλείσωμεν τὰ κατάστιχα μας μέχρι τέλους τρέχοντος μηνός. Θέλομεν καὶ δύο δισεκατομμύρια διὰ νὰ ζήσωμεν καθ’ ὅλον τὸ προσεχὲς οἰκονομικὸν ἔτος ἄνευ πιθανῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν. Ἑπομένως ἔχομεν ἀνάγκην περίπου 4.000.000.000 δραχμῶν. Ἀπέναντι τῶν 4.000.000.000, ὁ κ. Ὑπουργὸς δημιουργεῖ ἐσωτερικὸν δάνειον 1.500.000.000. Ἄρα θὰ χρειασθῶμεν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς ἀνάγκας μας διαρκοῦντος τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος κατὰ τὸ προσεχὲς οἰκονομικὸν ἔτος ἄλλων 2.500.000.000 δραχμῶν.

§105Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ τὰ δημιουργήσωμεν ἀπὸ τώρα δι’ ὅλον τὸ ἔτος.

§106Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Νομίζω ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις, ὡς καὶ πᾶς οἰκοδεσπότης πρέπει νὰ κάμῃ πρόβλεψιν ἀπὸ πολὺ ἐνωρίς, ἵνα μὴ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ἡμεῖς αὐτὴν τὴν στιγμήν, ποῦ λέγετε, τὶ προτιμᾶτε; Ἔκδοσιν χαρτονομίσματος ἤ καταναγκαστικὸν δάνειον. Καὶ μᾶς λέγετε· λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας καὶ ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ ἐξευρεθῇ τὸ ποσὸν καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐξεύρωμεν, ἀναγνωρίζων τὴν ὑπερτάτην ἀνάγκην, ἡ ὁποία σᾶς ὑπαγορεύει τὴν ἔκκλησιν ταύτην πρὸς ὅλους ἡμᾶς...............

§107Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ πρὸ 6 μηνῶν ἐὰν ὑπεβάλλομεν τὸ νομοσχέδιον θὰ σᾶς ἐλέγαμεν τὸ ἴδιον.

§108Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ τύπου τοῦ νομοσχεδίου· ὁποτεδήποτε καὶ ἄν ὑπεβάλλετο, εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον πρέπει αὐθωρεὶ νὰ ψηφίζεται καὶ ἐφαρμόζηται.

§109Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ πρὸ 6 μηνῶν θὰ σᾶς ἔλεγα· ἐκλέξατε μεταξὺ ἐκδόσεως ἢ δανείου.

§110Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω ἀντίθετον γνώμην. Ἐὰν πρὸ 6 μηνῶν, ἢ μᾶλλον πρὸ 13 μηνῶν, ὁπότε εἶχον τὴν τιμὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁμιλῶν, τὴν 15 Φεβρουαρίου 1921, νὰ σᾶς ὑποδείξω ὅτι ὀφείλετε νὰ μετέλθητε αὐτάρκη οἰκονομικὴν πολιτικὴν μὴ στηριζόμενοι μόνον εἰς τὸν στρατιωτικὸν παράγοντα καὶ βραδύτερον εἰς τὸν διπλωματικόν, μὲ ἠκούετε, εἴχομεν ὅλον τὸν καιρόν, ὑπουργοί, πληρεξούσιοι καὶ λοιποὶ παράγοντες νὰ δημιουργήσωμεν οἰκονομικὴν πολιτικὴν καὶ νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ μᾶς βάλητε τώρα τὸν βρόχον εἰς τὸν λαιμὸν λέγοντες· ἢ ἔκδοσις χαρτονομίσματος, ἢ καταναγκαστικὸν δάνειον.

§111Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ σκέψις δὲν γεννᾷ χρήματα. Κράτος, ὅπως τὸ Ἑλληνικόν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ πόλεμον παρὰ διὰ δανείου, εἰς οἱανδήποτε ἐποχὴν καὶ ἄν μεριμνήσητε.

§112Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τὸ μεγαλύτερον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον μᾶς κάμνει νὰ σκεπτώμεθα σοβαρῶς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν βαρυτάτου μολονότι εὐφυεστάτου καὶ πρωτοτύπου καὶ χαριεστάτου μέτρου, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ τύχῃ καὶ προνομίου εὑρεσιτεχνίας καὶ τὸ ὁποῖον διακρίνει τὴν Ἑλληνικὴν φιλοτιμίαν...........

§113Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§114Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. ........ διότι ἐξ ἑλληνικοῦ μυαλοῦ προῆλθεν ἡ ὄντως πρωτοτυπωτάτη ἐφεύρεσις· τὸ μεγαλύτερον λέγω ἐπιχείρημα εἶναι ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ εὕρωμεν τρίτην ὁδόν. Ἢ τὴν ὁδὸν τοῦ χαρτονομίσματος ἢ τὴν ὁδὸν τοῦ καταναγκαστικοῦ ἐσωτερικοῦ δανείου. Καὶ ἔρχεται εἰς τὸν νοῦν ἑκάστου ἡ παροιμία τῆς καμήλας, τὴν ὁποίαν ἠρώτησαν. «Τὶ προτιμᾷς, τὸν ἀνήφορον ἢ τὸν κατήφορον;» καὶ αὐτὴ ἡ καϋμένη ἠρώτησε. «δὲν ὑπάρχει ἴσιος δρόμος;» Βεβαίως καὶ δι’ ἡμᾶς σήμερον δὲν ὑπάρχει ἴσιος δρόμος. Θὰ προτιμήσωμεν ἕν ἐκ τῶν δύο μέτρων, ἐκ τῶν δύο κακῶν τὸ μὴ χεῖρον, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν δυσχέρειαν τὴν ἀφάνταστον, νὰ συζητῶμεν ἀπέναντι τῶν ἐθνικῶν ἀναγκῶν, ἄν πρέπῃ ἢ δὲν πρέπῃ νὰ προβῶμεν εἰς ἕν τοιοῦτον μέτρον, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἔχει πλεονεκτήματα ταχείας ἀποδόσεως, ἀλλ’ ἔχει καὶ πολλὰ μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἀναγνωρίζουσι πάντες. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν τοῦ χαρτονομίσματος, τὴν ὁποίαν προσεπάθησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὴν χαρακτηρίσῃ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ μᾶς γεννᾶται ἡ ὑπόνοια ὅτι γίνεται καὶ αὐτή διὰ ταμιευτικὸν σκοπόν, ἔχομεν καὶ κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ παρελθόντος ἔτους ἔκδοσιν ἑτέρου ποσοῦ ἐκ 500.000.000 χαρτονομίσματος. Θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Μαρτίου τοῦ ἔτους 1921 ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος ἐπὶ Λονδίνου περιεστρέφετο εἰς τὸ διπλάσιον τῆς ἰσοτιμίας δηλαδὴ περὶ τὰς 50 δραχμὰς διὰ μίαν ἀγγλικὴν λίραν. Μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν 500.000.000 ἐπῆλθεν μία κύμανσις καὶ ἐσταμάτησεν εἰς τὰ 65. Αὐτὴ ἡ τιμὴ διετηρήθη μέχρι τέλους Αὐγούστου τοῦ ἔτους ἐκείνου. Μετὰ τὸ τέλος Αὐγούστου χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ ἔκδοσις νέου χαρτονομίσματος, εἴδομεν σιγὰ σιγὰ νὰ ὑπερτιμᾶται τὸ συνάλλαγμα.

§115Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξαγωγὴ τῶν προϊόντων.

§116Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν λέγω ὅτι ὑπῆρχον λόγοι χρηματιστηριακοί. Εἴδομεν σιγὰ σιγὰ τὴν ἀπότομον ὕψωσιν τοῦ συναλλάγματος, διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ ἔκδοσις τοῦ χαρτονομίσματος ἡ πληθωρικὴ ἢ ἡ ἀναιμική, ἡ ὁποία ἐπηρεάζει τὴν ἰσοτιμίαν τοῦ συναλλάγματος, ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λόγοι γνωστοί, τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἀναπτύξω, διότι τοὺς γνωρίζομεν ὅλοι. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἡ ἔκδοσις τοῦ χαρτονομίσματος κατ’ ἀρχὴν τόσον ἀποκρουστέα· Εἶναι ἀποκρουστέα ὅταν εὑρισκώμεθα ἐνώπιον ἀναγκῶν πολὺ ὑπερβολικῶν καὶ ζητῶμεν ποσὸν 1.500.000.000. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε χθὲς ὅτι ἄν ἐκδώσωμεν 1.500.000.000 χαρτονομίσματος ὑπεράνω τοῦ ἤδη κυκλοφοροῦντος, θὰ φθάσῃ ἡ λίρα εἰς δραχμὰς 250 ἢ καὶ περισσότερον. Ἐὰν ἐκδώσωμεν 1.000.000.000 θὰ φθάσῃ εἰς δραχ. 200. Ἀλλ’ ἐκδίδοντες ἤδη 550.000.000 πάντως δὲν θὰ ἀποφύγωμεν μίαν ὕψωσιν.

§117Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μεγάλην.

§118Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὥστε καὶ ἡ ἔκδοσις αὕτη τῶν 550.000.000 ἑκατομμυρίων, ἡ ὁποία γίνεται τώρα διὰ λόγους προβλέψεως, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ συνεπιφέρῃ μίαν κύμανσιν εἰς τὴν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος. Ἑπομένως, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιδίδετο εἰς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον τώρα θέλει νὰ πραγματοποιήσῃ διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος οἰκονομικοῦ ἔτους, ἐὰν τὰ 600.000.000 τῶν νέων φόρων τὰ ἐπέβαλλεν, ὅπως ἠδύνατο νὰ τὰ ἐπιβάλῃ καὶ ἠδύνατο νὰ τὰ ἀνεχθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, θὰ εἴχομεν ἐν πρώτοις αὐτὸ τὸ ἀποταμίευμα τῶν 600.000.000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ δὲν εἶναι ἀξιοκαταφρόνητον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὅτι θὰ εἴχομεν τὸ ἀποταμίευμα τῶν 600 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ θὰ εἴχομεν καὶ ἰσοζύγιον τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Καὶ ὅλοι γνωρίζετε ὅτι καὶ εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς οἱονδήποτε οἰκονομικὸν ὀργανισμὸν καὶ εἰς οἱονδήποτε οἰκιακὸν ὀργανισμόν, ὅταν ὑπάρχῃ ἰσοζύγιον μεταξὺ τακτικῶν ἐσόδων καὶ τακτικῶν ἐξόδων, ὑπάρχει πίστις ἀκεραία, ἡ ὁποία διευκολύνει τὴν ἐξεύρεσιν ἐκτάκτων πόρων. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον παράπονον, τὸ ὁποῖον διατυπῶ εἰς βάρος ἰδιαιτέρως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὅλης τῆς Κυβερνήσεως. Διότι δὲν ἠθέλησεν ἀπὸ πέρυσιν ἀκόμη νὰ προβῇ εἰς τὴν δημιουργίαν αὐτὴν τῆς νέας προσόδου, εἰς τὴν ὁποίαν μόλις τώρα προβαίνει, θὰ εἴπω καὶ ἕν δεύτερον «ἐάν». Ἐὰν ἐξεδίδετο καὶ ἕν ποσὸν χαρτονομίσματος, ὄχι τώρα, ἀλλ’ εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν δὲν εἴχομεν φθάσει εἰς τὰ ὕψη, εἰς τὰ ὁποῖα ἔφθασε τὸ συνάλλαγμα κατὰ τὸν Σεπτέμβριον, ἕνεκα γνωστῶν εἰς ὅλους λόγων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χωνευθῇ καὶ αὐτὸ χωρὶς νὰ ἔχωμεν μεγαλυτέραν ὑπερτίμησιν ἀπὸ τὴν ἤδη ἐπελθοῦσαν καὶ ἄνευ τῆς ἐκδόσεως τοῦ χαρτονομίσματος. Ἐπίσης κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐν Εὐρώπῃ διαμονῆς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρχεν ὅλος ὁ ἀπαιτούμενος καιρός, ἵνα μὴ συγκεντρώσωμεν ὅλας τὰς βλέψεις μας καὶ τὰς προσδοκίας μας εἰς τὴν συνομολόγησιν τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου. Ἔλειπε βεβαίως ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἀδύνατον ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐθεώρει ἐπιτακτικὴν τὴν ἀνάγκην, ἄν ὄχι διὰ τόσον μέγα ποσὸν ἀλλὰ καὶ διὰ μικρότερον ποσόν, καὶ ἄνευ τῆς παρουσίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ συνήρχετο διὰ μίαν ἑβδομάδα ἡ Συνέλευσις διὰ νὰ ἐγκρίνῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔκτακτα οἰκονομικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπῃτοῦντο διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶμεν τόσον πολὺ δυσκολευόμενοι εἰς τόσον κρίσιμον ἐθνικὴν στιγμήν. Καὶ τώρα ἄς ἐξετάσωμεν δι’ ὀλίγον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ νομοσχέδιον. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ τόσον πολὺ εἰς τὰς λεπτομερείας, διότι δὲν θέλω νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις ἐκ τῆς λεπτομερειακῆς ἐρεύνης μου ὅτι θέλω νὰ παρεμβάλω προσκόμματα εἰς τὸ νὰ ἀντεπεξέλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τῶν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται σήμερον χάριν τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος. Τὸ μέγα μειονέκτημα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἀνισότης, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς βάρος τῶν δανειστῶν. Ἡ ἀνισότης δὲν εἶναι πρωτοφανής. Ἡ ἀνισότης ὑπάρχει πάντοτε εἰς πολλὰ κυβερνητικὰ καὶ νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει τὸ Κράτος εἰς βάρος τῶν πολιτῶν. Μία ἀνισότης πλήττουσα ὡρισμένην τάξιν πολιτῶν εἶναι ἡ διὰ τοῦ Συντάγματος καθοριζομένη ἀπαλλοτρίωσις. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις, ἡ ὁποία γίνεται πρὸς κοινὴν ὠφέλειαν καὶ χάριν κοινωνικῆς ἀνάγκης, πλήττει μίαν τάξιν ἰδιοκτητῶν, ἡ ὁποία ὑποφέρει τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποφέρῃ ὅλος ὁ λαός. Κατὰ δεύτερον λόγον, ἔρχεται τὸ ἐνοικιοστάσιον ἐπὶ τῶν ἀστικῶν κτημάτων, ὅπερ εἶναι ἔργον ὑπὸ δημοσίας ἀνάγκης ἐπιβαλλόμενον, ἀλλὰ πλήττει ὡρισμένην τάξιν κατόχων ἀκινήτου περιουσίας, ἀπέναντι ἄλλων τάξεων μὴ ἐπιβαρυνομένων ἐξ ἴσου. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο τι μέτρον ἀνισότητος καίτοι ἱερώτατον, λαμβανόμενον εἰς ὑπερτάτας στιγμάς, τοῦτο εἶναι αἱ στρατιωτικαὶ εἰσφοραί, αἱ ἐπιτάξεις, αἱ ὁποῖαι πλήττουσιν ὡρισμένας τάξεις πολιτῶν, οἵτινες ἔχουν εἴδη χρήσιμα διὰ τὸ στράτευμα, ἐνῷ ἄλλοι πολῖται ἐμπορευόμενοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν εἴδη χρήσιμα διὰ τὸν στρατὸν μένουν ἀνεπηρέαστοι ἀπὸ τὸ βαρὺ αὐτὸ πλῆγμα, τὸ ὁποῖον ἀφαιρεῖ ὄχι μόνον τὰ εἴδη τῆς περιουσίας, ἀλλὰ καὶ τὰ μέσα τῆς διατροφῆς τῶν οἰκογενειῶν των· διότι, ὡς γνωρίζετε, ἀπὸ τὰ φορτηγὰ ζῷα, τὰ ὁποῖα ἐπιτάσσομεν διὰ νὰ χρησιμεύσουν εἰς τὸ στράτευμα ὡς μεταγωγικά, ζοῦν πολυάριθμοι ἀγωγεῖς, οἱ ὁποῖοι οὔτε τὸ χρῆμα λαμβάνουν ἐγκαίρως οὔτε ἄλλα ζῷα εὑρίσκουν διὰ νὰ ἀσκήσωσι τὸ ἐπάγγελμά των. Καὶ τοιουτοτρόπως στεροῦνται τῶν μέσων τῆς διατροφῆς τῶν οἰκογενειῶν των. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀδικίαι σχεδὸν καθιερωθεῖσαι. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διήρεσεν εἰς 3 μόνον τάξεις τοὺς κατόχους μετρητῶν.

§119Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Εἶπον ὅτι τὰ μετρητὰ εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τῶν κατόχων μὲ τρεῖς ἰδιότητας.

§120Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὄχι διὰ τοὺς 3 σκοποὺς εἰς τὸν αὐτὸν ἄνθρωπον;

§121Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως. Τὸ πρῶτον εἶδος ἀνάγεται εἰς ὅλους, δηλαδὴ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὰς ἀνάγκας των, τὸ δεύτερον εἶδος εἰς ὡρισμένους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰς ἐργασίας των, τὸ τρίτον εἶδος δι’ ἀποταμίευσιν.

§122Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τὸ τάλαντον τοῦ Εὐαγγελίου.

§123Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§124Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος, θὰ ἠμπορέσετε νὰ εὕρητε μίαν τετάρτην κατηγορίαν; Ἐγὼ θὰ ἐπιχειρήσω νὰ εὕρω μίαν τετάρτην κατηγορίαν. Εἶναι ἡ κατηγορία τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν προσωρινῶς εἰς χεῖρας των ἕν ποσὸν εἰς χαρτονόμισμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχουν σκοπὸν οὔτε νὰ τὸ διαθέσουν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς οἰκογενείας, οὔτε εἰς κίνησιν ἐμπορίου, οὔτε εἰς ἀποταμίευσιν, ἀλλ’ ἔχουν σκοπὸν νὰ τὸ ἀντικαταστήσουν μὲ ἄλλην τινὰ ἀξίαν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Ὑποθέσωμεν ὅτι αὔριον ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ εἶχον 10 μετοχὰς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὰς ἐπώλησα καὶ ἐπῆρα 100.000 δραχμὰς καὶ εἶχον σκοπὸν νὰ ἀγοράσω μὲ αὐτὰς μίαν οἰκίαν, τὴν ὁποίαν ἐσυμφώνησα καὶ εἶμαι ἕτοιμος νὰ ὑπάγω εἰς τὸ συμβολαιογραφεῖον. Αἴφνης μοῦ παίρνετε τὰς 50 χιλιάδας. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀγοράσω τὴν οἰκίαν. Εἶναι βεβαίως κάτι ἐξαιρετικόν, ἀλλὰ ὑπάρχει.

§125Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ πάλιν θὰ διέτρεχε τὸν κίνδυνον ἄν ἐξεδίδετο τὸ χαρτονόμισμα νὰ μὴ ἠμπορέσῃ νὰ ἀγοράσῃ οἰκίαν.

§126Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Τὸ μεγαλύτερον ἐπιχείρημά σας εἶναι αὐτὸ τὸ δίλημμα, ὡς νὰ μοῦ λέγετε: «τουρκεύεις ἤ φραγκεύεις». Τὶ προτιμᾶτε τὸν διὰ τουφεκισμοῦ θάνατον ἤ τὸν δι’ ἀπαγχονισμοῦ;

§127Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, τὴν ζωὴν προτιμᾶτε ἤ τὸν θάνατον;

§128Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ συγκρίσεως. Εἰς τὴν σύγκρισιν δὲν ἐπιμένω.

§129Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ δὲ ἡ τετάρτη τάξις δὲν εἶναι τάξις, εἶναι σπανία ἐξαιρετικὴ περίπτωσις. Τοιαῦται ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πολλαί.

§130Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Πάντως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἰσότης ἐν τῇ κατοχῇ τοῦ χαρτονομίσματος, διότι κανεὶς δὲν εἶχε προβλέψει τόσον καλὰ τὰς ἀνάγκας του, εἴτε τὰς καθημερινάς, εἴτε τὰς συναλλακτικάς, ὥστε νὰ ἔχῃ κατ’ ἀναλογίαν τῆς περιουσίας του χαρτονόμισμα ἀνὰ χεῖρας. Ὑποθέσατε ὅτι εἰς μίαν χώραν μεταβαίνει στράτευμα καὶ ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ δοθῇ ἓν σιτηρέσιον εἰς τὸ στράτευμα διὰ νὰ φάγῃ μίαν ἡμέραν καὶ ἡ ἀποθήκη τοῦ στρατοῦ δὲν ἔχει τίποτε καὶ ἐκδίδουν οἱ ἀξιωματικοὶ μίαν ἡμερησίαν διαταγὴν καὶ λέγουν ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως θὰ δώσουν τὸ μισὸ ψωμί τους καὶ τὸ μισὸ τυρί τους ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἔτρωγαν αὐτοὶ διὰ νὰ τραφῇ ὁ στρατός. Μέσα εἰς αὐτὴν τὴν πόλιν ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι τρώγουν μόνον ψωμὶ καὶ τυρὶ καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι τρώγουν ἐλάχιστο ψωμί, ἀλλὰ τρώγουν ψάρια, κρέας, γλυκίσματα, ὀπωρικὰ καὶ ὀλίγον τυρί. Ἄν δώσουν ὅλοι τὸ μισὸ ψωμὶ καὶ τὸ μισὸ τυρί, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τρώγουν μόνον ψωμὶ καὶ τυρὶ θὰ χάσουν τὸ ἥμισυ τῆς τροφῆς των, ἐν ᾧ οἱ ἄλλοι δὲν θὰ χάσουν τίποτε διότι ἔχουν ἕνα σωρὸν ἄλλα ἐδέσματα νὰ γεμίσουν τὴν κοιλίαν των. Αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ σήμερον, διότι ὁ καθείς, ὁ ὁποῖος θὰ εὑρεθῇ μέτοχος ἑνὸς ποσοῦ χαρτονομίσματος, δὲν δύναται νὰ ἰσοφαρίσῃ μὲ τὸν ἄλλον. Ἄν ὁ κ. Καλογερόπουλος εὑρεθῇ μὲ 5000 δραχμὰς καὶ εὑρεθῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὸ ἴδιον ποσόν.....................

§131Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς δὲν δαπανᾶτε ὅσα ὁ κ. Καλογερόπουλος.

§132Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὂχι, ἀλλὰ δὲν δαπανᾶ καὶ ἑκατονταπλάσια ἀπὸ ἐμέ, ὅση εἶναι ἡ περιουσία του.

§133Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσον ὀλίγα καὶ ἄν δαπανᾷ ἐν σχέσει μὲ τὴν περιουσίαν του, δαπανᾷ πολλά.

§134Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον πρέπει περισσότερον νὰ τύχῃ τῆς προσοχῆς μας καὶ τὸ ὁποῖον δικαιολογεῖ περίπου τὴν ἀνησυχίαν τοῦ κόσμου εἶναι τὸ ἑξῆς: Καὶ θὰ ἀρχίσω ἀπὸ ἕν ἄλλο παράδειγμα. Ὑποθέσωμεν, ὅτι ἕν Κράτος εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δανεισθῇ. Τὸ πρῶτον προχειρότερον μέτρον εἶναι ἡ ἔκδοσις τραπεζογραμματίων. Ἐκδίδει λοιπὸν 100 ἑκατομμύρια τραπεζογραμμάτια. Εἰς τὴν ἀρχὴν τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀνεπαίσθητον, ἐφ’ ὅσον ὅμως προχωροῦσι αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλυφθοῦν διὰ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, τότε προχωρεῖ ἡ ἔκδοσις τῶν τραπεζογραμματίων καὶ προχωροῦσα φθάνει εἰς τὴν κατάστασιν τῆς Αὐστρίας καὶ τῆς Ρωσσίας.

§135Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε τὴν ἰδέαν, ὅτι μὲ τὸ δάνειον τῶν 100 ἑκατομμυρίων τραπεζογραμματίων ἀπονέμετε δικαιοσύνην;

§136Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὂχι, εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι. Λέγω ὅτι ὁ φόβος, ὁ ὁποῖος κάμνει τὸν ἄνθρωπον νὰ μὴ παίρνῃ χαρτονόμισμα καὶ νὰ προσπαθῇ νὰ ἔχῃ ἄλλην ἀξίαν εἴτε χρυσόν, εἴτε χρεώγραφα, εἴτε ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα, εἶναι ὅτι αὔριον θὰ ἐκδοθῇ καὶ ἄλλο χαρτονόμισμα καὶ οὕτω καθεξῆς, τοιουτοτρόπως δὲ θὰ ὑποτιμᾶται τὸ ὑπάρχον χαρτονόμισμα. Ἀκριβῶς αὐτὸς ὁ φόβος ἰσχύει καὶ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο. Τώρα, λέγουν, μᾶς παίρνει τὸ ἥμισυ χαρτονόμισμα, αὔριον ἠμπορεῖ νὰ μᾶς εἴπῃ παίρνω καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ ἡμίσεως δηλ. τὸ τέταρτον, μεθαύριον καὶ τὸ ἕν ὄγδοον τῆς ἀξίας αὐτοῦ καὶ οὕτω θὰ φθάσωμεν μέχρις ἐκμηδενίσεων τοῦ χαρτονομίσματος.

§137Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ὀρθὸν τοῦτο, διότι δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ τοῦτο ἅπαξ καὶ δὶς καὶ τρίς, ἀλλὰ πῶς; Σήμερον λαμβάνω τὰ ἥμισυ τῶν κυκλοφορούντων χαρτονομισμάτων, μετὰ ἕν ἔτος θὰ ἐπανέλθω πάλιν εἰς τὴν ἀγοράν. Ὑποθέσατε, ὅτι τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὁ προϋπολογισμός μας εἶναι ἰσοσκελὴς καὶ ἐγὼ ἀνέρχομαι ἐπὶ τοῦ βήματος—ὅπως θὰ ἀνέλθω, ἄν εἶμαι Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μὴ νομίσητε, ὅτι ἐπιμένω νὰ μείνω ἕως τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀπεναντίας θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἄν ἔφευγα αὔριον τὴν πρωΐαν,—ἀνέρχομαι λοιπὸν ἐπὶ τοῦ βήματος δὶς ἢ τρὶς ἀλλὰ τοῦτο θὰ γίνῃ, διότι τότε θέλω νὰ βγάλω τὰ 2½ αὐτὰ ἑκατομμύρια εἰς τὴν κυκλοφορίαν, καὶ θὰ κάμνω αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνω καὶ τώρα, ἀλλὰ πρὸς ἄλλον σκοπὸν, διότι θὰ ἔλθω νὰ σᾶς εἴπω. Κύριοι, ὁ προϋπολογισμὸς μου εἶναι ἰσοσκελὴς δὲν ἔχω ἀνάγκην δανείου. Ἐν τούτοις θὰ κάμω ἕν δάνειον διὰ νὰ μετατρέψω τὸ ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δάνειον εἰς δάνειον δι’ ὁμολογιῶν, καὶ τοῦτο διὰ νὰ διπλασιάσω τὴν ἀξίαν τοῦ χαρτονομίσματος.

§138Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς αὐτὸ δὲν λέγει κανεὶς ὄχι.

§139Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λοιπὸν λέγω ὅτι τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ δύο, τρεῖς καὶ πέντε φοράς.

§140Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δύναται νὰ γίνῃ δύο, τρεῖς, πέντε φορὰς ἀλλὰ νὰ μὴ γίνεται τὸ ἀντίθετον ἀπὸ ὅ,τι λέγεται.

§141Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Στηρίζω ὅλην αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβα τὴν τιμὴν νὰ διατυπώσω καὶ θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, ἐπὶ τοῦ φόβου καὶ τῆς ἀνησυχίας ἡ ὁποία ἐγένετο κατάφωρος καὶ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὅλοι συμφέρον μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ μέτρου τούτου, ἄν ἐπιψηφισθῇ νὰ τακτοποιήσωμεν, ὑπολογίζοντες καὶ ἐπὶ τῶν διαρκῶς μελλουσῶν νὰ αὐξάνωσι ταμειακῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Καὶ τὴν παρατήρησιν μου, λέγω, ταύτην στηρίζω ἐπὶ τῆς ἀναλύσεως τοῦ χθὲς ὑποβληθέντος ἀπολογισμοῦ τῆς τρεχούσης χρήσεως ἀφίνοντος ἔλλειμμα 1900 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὸ ὁποῖον μόλις καὶ μετὰ βίας θὰ δυνηθῇ νὰ καλύψῃ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον λαμβάνεται σήμερον. Στηρίζομαι ἐπὶ τῆς προβλέψεως ὅτι ἀπὸ τῆς 1 Ἀπριλίου θὰ εἰσέλθωμεν εἰς νέαν οἰκονομικὴν χρῆσιν ἡ ὁποία θὰ θελήσῃ 2 δισεκατ, καὶ μὲ τὴν ἐπίτευξιν ἀκόμη τῆς εἰρήνης, διότι καὶ ἡ εἰρήνη θὰ ἀπαιτήσῃ δαπάνας ἐξ ἴσου μεγάλας, ὅπως καὶ ἡ συνέχισις τοῦ πολέμου.

§142Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπί τινα χρόνον.

§143Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Διὰ τὸ ἔτος τὸ ἐρχόμενον τοὐλάχιστον ὁλόκληρον. Διὰ τὴν μέλλουσαν χρῆσιν θὰ θελήσωμεν ἄλλα 2 δισεκατομμύρια καὶ θὰ ἔπρεπεν ἀπὸ τώρα ποὺ βάζομεν εἰς τὰ θυλάκιά μας τὰ 1500 ἑκατομμύρια νὰ ἀρχίσωμεν νὰ σκεφθῶμεν πῶς θὰ βάλωμεν καὶ ἄλλα 1500 ἑκατομμύρια εἰς τὰ θυλάκιά μας διὰ νὰ μὴ φθάσωμεν πάλιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν καὶ εἰς τὸ ¼ τὰ τραπεζογραμμάτια. Ἕν μέτρον πρὸς τοῦτο εἶναι ἡ ἐπιβολὴ τῶν νέων φόρων, τοὺς ὁποίους δὲν εἴδομεν καὶ δὲν ἐμελετήσαμεν καὶ τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ ἴδωμεν συγχρόνως μὲ τὸ μέτρον τοῦτο, οὐχὶ δι’ ἡμᾶς τόσον, ὅσον διὰ τὴν δημοσίαν ἐντύπωσιν, διὰ νὰ μὴ νομίσουν αἱ τάξεις, αἱ ὁποῖαι φρονοῦσι, δικαίως ἤ ἀδίκως, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου πλήσσονται αὐταὶ περισσότερον, ἀλλὰ νὰ ἐννοήσουν ὅτι καὶ αἱ ἄλλαι τάξεις πλήσσονται δι’ ἄλλων νομοσχεδίων.

§144Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τοὺς ὑπολογισμούς σας ἔπρεπε νὰ ὑπεισέλθῃ ἕν στοιχεῖον· ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπιτευχθῇ ἡ εἰρήνη τότε ἡ συνομολόγησις ἐξωτερικοῦ δανείου θὰ εἶναι ἀσφαλεστέρα, καὶ ὅτι ἄν ὑπάρχῃ δυσχέρεια σήμερον, ὑπάρχει διότι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνώμαλον αὐτὴν κατάστασιν. Αὐτὸ εἶναι ἕν στοιχεῖον.

§145Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ὅτι μόνον μετὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς εἰρήνης θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συναφθῇ ἐξωτερικὸν δάνειον. Ἀρκοῦμαι εἰς τὰς ὑπευθύνους δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν μᾶς ἀπελπίζει διὰ τὴν σύναψιν ἐξωτερικοῦ δανείου καὶ διαρκοῦντος τοῦ πολέμου. Ἤθελον νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἰδίᾳ τῆς Κυβερνήσεως εἰς μίαν παλαιὰν ἰδέαν μου, εἰς τὴν ἰδέαν τῆς οἰκονομικῆς ὀργανώσεως τῆς στρατιωτικῶς κατεχομένης Μικρᾶς Ἀσίας. Ἡ ἰδέα αὕτη θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἀπὸ πολλοῦ εἰς ἐφαρμογὴν καὶ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη ἤδη σοβαρῶς τοῦτο. Μερικοὶ δισταγμοί, μερικαὶ δειλαὶ σκέψεις ἠμπόδισαν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τούτου.

§146Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς δισταγμός, προσκόμματα μόνον.

§147Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Νομίζω ὅτι τὰ προσκόμματα δὲν ἦσαν ἀνυπέρβλητα. Ἔχομεν τὸ παράδειγμα τοῦ κατόχου τοῦ πέραν τῆς στρατιωτικῆς γραμμῆς μας Μικρασιατικοῦ ἐδάφους ἀντιπάλου μας, ὁ ὁποῖος δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν κανὲν πρόσκομμα, καμμίαν διαμαρτυρίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑποθηκεύσει τὰς προσόδους τῆς τέως Τουρκίας, καὶ ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νὰ εἰσπράττῃ φόρους, ἔστω καὶ ἄν οἱ φόροι οὗτοι εἶναι ὑπέγγυοι εἰς τὸ Τουρκικὸν Δημόσιον χρέος ἤ εἰς τὸ Τουρκικὸν μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ, ἤ δὲν ἠξεύρω εἰς τίνα ἄλλον συνδυασμὸν τῶν Εὐρωπαίων κεφαλαιούχων. Θὰ ἔπρεπε καὶ ἡμεῖς νὰ φροντίσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν φορολογικὴν πολιτικὴν ἐπὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ εἰσπράξωμεν ποσόν, σχεδὸν ἴσον πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράξωμεν ἐνταῦθα μὲ τὴν ἐπιβολὴν τῶν νέων φόρων. Θὰ δημιουργήσωμεν δὲ οὕτω ἐκτὸς τοῦ στρατιωτικοῦ καὶ τοῦ ἐθνολογικοῦ δεσμοῦ, καὶ ἕνα νέον δεσμόν, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν σημερινὴν ὑλικόφρονα ἐποχὴν λαμβάνεται πολὺ περισσότερον ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς, τὸν οἰκονομικὸν δεσμόν. Καὶ ἡ οἰκονομικὴ αὐτὴ προσάρτησις τῆς Μ. Ἀσίας πρὸς τῇ ἐθνολογικῇ καὶ στρατιωτικῇ, θὰ συντελέσῃ κατὰ μέγα βαθμὸν εἰς τὴν κατ’ εὐχὴν ἐπίλυσιν τοῦ ἐθνικοῦ μας ζητήματος. Μὲ τὴν παρατήρησιν αὐτὴν θὰ δώσω πέρας εἰς τὴν ὁμιλίαν μου. Προκειμένου περὶ τοῦ κατ’ ἀρχὴν συζητουμένου νομοσχεδίου, ἀναγνωρίζω τὰς ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος. Ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι παρ’ ὅλας τὰς ἀπὸ ἑβδομάδος γενομένας ἐνταῦθα συζητήσεις περὶ ἀνακωχῆς καὶ περὶ ἐνάρξεως διαπραγματεύσεων πρὸς εἰρήνην, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέχει καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπὶ μακρὸν ἀκόμη θὰ προέχῃ, εἶναι ἡ συνέχισις τοῦ ἀγῶνος, καθ’ ὅν τρόπον μέχρι τοῦδε διεξήχθη, καὶ ἡ αἰσία ἀποπεράτωσις αὐτοῦ. Ἡ διπλωματικὴ διαχείρισις τοῦ ζητήματος μᾶς ἐνεποίησε τὴν θλιβερὰν αὐτὴν ἐντύπωσιν, τὴν γεννηθεῖσαν ἐκ τῆς διακοινώσεως τῶν Δυνάμεων. Ὁ στρατιωτικὸς ὅμως παράγων, ἐνισχυόμενος καὶ ὑπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ ὅλην αὐτὴν τὴν δυσμενῆ καὶ δυσάρεστον ἐκ τῆς διακοινώσεως ἐντύπωσιν, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ ἀγὼν θὰ ἀχθῇ εἰς αἴσιον πέρας. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, παρ’ ὅλας τὰς ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας καὶ ὀργανικῶς καὶ περιστατικῶς παρουσιάζει τὸ οἰκονομικὸν αὐτὸ μέτρον ἐπαφίνων ὅλην τὴν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ εὐθύνην καὶ ὅλην τὴν εὐθύνην ἐκ τοιαύτης βραδείας καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀντιμετωπίσεως τῶν οἰκονομικῶν ἀναγκῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δηλῶ ὅτι δὲν προτιθέμεθα νὰ φέρωμεν πρόσκομμα εἰς τὴν ἐξεύρεσιν πόρων ἀπαραιτήτων διὰ τὴν συνέχισιν καὶ αἰσίαν τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος περάτωσιν.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§149Γ. ΠΩΠ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι πιθανὸν τὸ τεχνικῶς ἀπαράσκευόν μου εἰς ὑποστήριξιν τῶν γνωμῶν μου νὰ μὲ ἀναγκάσῃ νὰ σᾶς παρακαλέσω κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀγορεύσεως, ὅπως μὲ βοηθήσητε διὰ διαφόρων διακοπῶν, ἵνα ἐξεύρωμεν τὴν ἀλήθειαν. Θὰ παρακαλέσω δὲ καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, ὅπως ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ σκοποῦ ἁπάντων τῆς διαπιστώσεως τῆς ἀληθείας ἐπιτρέψῃ τοῦτο. Διὰ τοῦτο θὰ ἤθελον νὰ συναινέσῃ ἡ Συνέλευσις καὶ ἐπειδὴ εἶναι πιθανὸν νὰ παραταθῇ ἐπὶ ὥραν ὀφειλομένην ὄχι εἰς τὸν ἀγορεύοντα ἀλλὰ εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ διακόπτωσιν αὐτόν, νὰ ἀναβάλωμεν μετὰ τὸ φαγητὸν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συνεδριάσεως.

§150ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§151Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω νὰ ὁμιλήσῃ ἀκόμη εἷς τῶν ἐγγεγραμμένων καὶ ἔπειτα νὰ διακόψωμεν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βασιλακάκης ἔχει τὸν λόγον.

§153Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ σχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁμολογῶ ὅτι εἶναι πράγματι καὶ εὐφυέστατον ὅσον καὶ πρωτοτυπώτατον. Ἄς τὸν συγχαρῶμεν διὰ τὴν σύλληψιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὀφείλομεν πρὸ παντὸς νὰ ἐξετάσωμεν ἄν ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ ὑποβάλλῃ τοιαύτης φύσεως νομοσχέδια καὶ ἄν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις δικαιοῦται νὰ τὰ ψηφίζῃ. Διότι καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ αἰφνηδιαστικὸς τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον, ἀφοῦ μᾶς ὑπεβλήθη κάτι τι, τόσον πρωτοφανὲς καὶ τεράστιον, μᾶς ζητεῖτε ν’ ἀναλάβωμεν καὶ τὰς εὐθύνας, μὲ ἔρριψεν εἰς βαθυτάτας σκέψεις. Καὶ διηρωτήθην. Τὶ ἆρά γε νὰ συμβαίνῃ; Καὶ τὶ σημαίνει ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐρχομένη ὄχι πλέον τὴν δωδεκάτην ὥραν ἀλλὰ μετὰ τὴν δωδεκάτην καὶ μᾶς ὑποβάλλῃ νομοσχέδιον ἀσύνηθες, ἀσυνήθους σοβαρότητος, καὶ μᾶς λέγει: Κύριοι, πρέπει ἀπόψε νὰ τὸ ψηφίσετε καὶ ἀμέσως διότι ἀπόψε ἀκριβῶς ἔχω ἀνάγκην μεγίστην τοῦ ποσοῦ τούτου. Μήπως δὲν δικαιοῦμαι καὶ ἐγὼ νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, τὶ ἐννοεῖτε καὶ τὶ θέλετε; Διότι κατ’ ἐμέ, κριτὴν τῶν λόγων σας, ταῦτα ἑρμηνευόμενα κοινοβουλευτικῶς, εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ μᾶς λέγετε ἀπόψε: Κύριοι, ὁμολογοῦμεν ὅτι ἀπετύχαμεν καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν μας πολιτικὴν, καθ’ ὅν τρόπον ἀπετύχαμεν καὶ εἰς τὴν ἐξωτερικήν.

§154ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Καὶ ποῖος τὰ λέγει αὐτά;

§155Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ τὰ λέγω αὐτά.

§156Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκάματε δηλαδὴ σεῖς ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ ἀπετύχατε;

§157Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι ἐγώ, ἀλλὰ σεῖς. Ἐγὼ ἑρμηνεύων τοὺς λόγους σας, λέγω ὅτι διὰ τούτων ὁμολογεῖτε τὴν ἀποτυχίαν σας.

§158Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς τὰ ἑρμηνεύετε ὅλα αὐτά;

§159Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Μάλιστα, ἐγώ. Διότι φρονῶ ὅτι κοινοβουλευτικὸς ἀνήρ, ὡς ὁ κ. Γούναρης δὲν λέγει μόνον μὲ λέξεις ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλει νὰ εἰπῇ, ἀλλὰ διὰ μέσου τῶν φράσεων καὶ τῶν γραμμῶν, λέγει πολὺ περισσότερα. Καὶ ἐπειδὴ ἕκαστος, δικαιοῦται νὰ ἑρμηνεύῃ τοὺς λόγους τῶν ἄλλων μὲ τὴν ἰδικήν του ἀντίληψιν καὶ ὄχι μὲ τὴν ἀντίληψιν οἱουδήποτε τρίτου, ἡρμήνευσα καὶ ἐγὼ τοὺς λόγους τοῦ κ. Προέδρου κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν.

§160Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν θέλετε νὰ ἑρμηνεύετε τὰ λόγια τὰ ἰδικά μου μὲ τὸ μυαλὸ τὸ ἰδικόν σας;

§161Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἀλλὰ πῶς ἄλλως;

§162Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν καλὴν διασκέδασιν.

§163Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Εὐχαριστῶ. Ἀλλ’ ἰδοὺ σᾶς λέγω. Ἔτσι ἑρμηνεύω ἐγὼ τὰ λόγια σας καὶ ἔτσι ἑρμηνεύω τὸ πνεῦμά σας.

§164Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ εἰσέλθετε σεῖς εἰς τὸ πνεῦμα τὸ ἰδικόν μου;

§165Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Διατὶ νὰ μὴ τὸ νομίζω; Ἀλλ’ ἰδού, ἔλθετε σεῖς τώρα καὶ ἄν τολμᾶτε εἰπῆτε. Τὶ ἠλίθιος ποῦ εἶναι ὁ Βασιλακάκης, ὅταν ἑρμηνεύῃ ἔτσι τοὺς λόγους καὶ τὸ πνεῦμά μου.

§166ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Αὐτὸ δὲν θέλομεν νὰ τὸ εἰποῦμεν ἡμεῖς.

§167Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ τὸ λέγετε σεῖς, ἀφοῦ ἐγὼ τὸ εἶπον ἤδη, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ εὑρῆτε τὰ ἐπιχειρήματα καὶ τὰ ντοκουμέντα διὰ νὰ τὸ ἀποδείξετε. Ἐὰν τὸ κυβερνᾷν σημαίνει προβλέπειν, κύριε Πρόεδρε τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὶ σημαίνει λοιπὸν τότε ὅταν ἔρχεσθε μετὰ τὴν δωδεκάτην ὥραν διὰ νὰ μᾶς εἰπῆτε. Χρειάζομαι ἀπόψε ἑνάμιση δισεκατομμύριον καὶ ὀφείλετε νὰ μοῦ τὸ δώσητε καὶ ἀπόψε, κύριοι πληρεξούσιοι.

§168Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σημαίνει ὅτι τὸ 1½ δισεκατομμύριον μοῦ χρειάζεται ἀπόψε. Θὰ ἤμην δὲ....... ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπατε διὰ τὸν ἑαυτόν σας, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν παραδέχομαι—ἐὰν ἐζήτουν 1½ δισεκατομμύριον πρὶν τὸ χρειασθῶ.

§169Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἄν ἀκόμη παραδεχθῶ ὅτι ἀπόψε τὸ ἐχρειάσθητε, τὶ σημαίνει λοιπὸν ὅταν μία Κυβέρνησις ζητεῖ 1½ δισεκατομμύριον, τὴν ἰδίαν ἡμέραν ποῦ τὸ χρειάζεται ἀπολύτως; Τότε τὶ σημαίνει λοιπὸν κυβερνᾶν; Μήπως ἔχασε καὶ τοῦτο τὴν σημασίαν του, καὶ ἀντὶ νὰ σημαίνῃ προβλέπειν, σημαίνει ἀποφασίζειν δικτατορικῶς; (θόρυβος). Μὴ θορυβῆτε διότι ἔτσι σκέπτομαι καὶ ἔτσι σᾶς ἐκθέτω τὰς σκέψεις μου. Αἱ ἀντιλήψεις μου ἄς τεθοῦν ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ καὶ ἄς ἀποφανθῇ αὐτὸς ὡς κυρίαρχος. Ὅταν μία Κυβέρνησις ἔρχεται μετὰ τὴν 12ην ὥραν διὰ νὰ ζητήσῃ 1½ δισεκατομμύριον ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ καὶ δικαίωμα ἀλλὰ καὶ χρέος ἔχω νὰ τῆς εἰπῶ. Κύριοι, μάλιστα ἀπετύχατε καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν σας πολιτικήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν ὅτι ἐσκέπτετο νὰ εὕρῃ τρόπον πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν ταμείων τοῦ Κράτους ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας.

§170Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ ἐννέα μῆνας.

§171Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Θέλετε νὰ εἰπῆτε ὅτι πρόκειται περὶ φυσιολογικῆς ἐγκυμοσύνης. (Χειροκροτήματα).

§172ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Σᾶς χειροκροτοῦν καὶ ἀπὸ τὰ θεωρεῖα τῶν κυριῶν.

§173Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Εἶμαι γνωστὸς φεμινιστής, ὥστε νὰ εἶμαι βέβαιος περὶ τῆς εὐνοίας τοῦ ὡραίου φύλου. Καὶ ὀφείλω νὰ εἰπῶ ἀκόμη εἰς τὴν Κυβέρνησιν: Καὶ πῶς τολμᾶτε νὰ ζητῆτε ἀπὸ ἐμὲ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας καὶ τόσον ἐσπευσμένως νὰ ψηφίσω ἐγὼ τὸ νομοσχέδιόν σας;

§174Φ. ΚΑΡΡΕΡ. Τότε μὴ τὸ ψηφίσετε.

§175Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἀλλὰ μήπως σεῖς δικαιοῦσθε νὰ τὸ ψηφίσετε, ἄρά γε;

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§177Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Εἶναι δικαίωμά σας τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ ἐμὲ εὑρίσκω πολλὴν εὐχαρίστησιν νὰ συνδιαλέγωμαι μετὰ τῶν συναδέλφων μου. Ἀλλὰ κυρίως ὑποχρεοῦμαι νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν: Καὶ πῶς τολμᾶτε νὰ ζητῆτε ἀπὸ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νὰ ψηφίσῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον προτοῦ ὑποβάλετε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ προτοῦ ψηφισθῇ οὗτος;

§178Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἤδη ὁ προϋπολογισμός.

§179Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Τοῦ 1921. Ἀλλ’ αὐτὸς εἶναι ἀπολογισμὸς ἤδη. Τὸ ὄνομα εἶναι προϋπολογισμός, ἀλλ’ ἡ οὐσία του εἶναι ἀπολογισμός. Κύριοι, εἶπον κατ’ ἐμαυτόν· αἱ λαϊκαὶ ἐλευθερίαι τὶ ὅπλον ἔχουν ἐναντίον τῶν ὑπερβασιῶν τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας;

§180Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκεῖνο μὲ τὸ ὁποῖον ἐσκοτώνατε ἐσεῖς τὸν κόσμον.

§181Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἐσκοτώναμεν τὸν κόσμον ἡμεῖς, ἀλλὰ τὸν σκοτώνετε σεῖς σήμερον ὑπὸ τὸ ἐκ τῶν καλπῶν ἐξελθὸν καθεστώς·

§182Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡμεῖς δὲν σκοτώνομεν. Σεῖς ἐσκοτώσατε τοὺς συγχωρίους μου, τοὺς συγγενεῖς μου ἄνευ οὐδενὸς λόγου, μόνον διότι δὲν ἤθελον αἱ γυναῖκες, τὰ παιδιὰ τῶν 14 καὶ τῶν 12 ἐτῶν, οἱ γέροντες τῶν 70 καὶ 80 ἐτῶν νὰ ἀφήσουν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῆς Ἀπειράνθου νὰ ὑπογράψῃ τὴν ἐκθρόνισιν τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου. Αἱ γυναῖκες, τὰ παιδιὰ τῶν 14, τῶν 12 ἐτῶν, οἱ γέροντες τῶν 70, τῶν 80 ἐτῶν ἐτυφεκίσθησαν, ἐλογχίσθησαν προσωπικῶς ἀπὸ σᾶς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τοῦ ἀκροατηρίου).

§183Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἀπὸ ἐμέ, κύριε Ὑπουργὲ τῶ Οἰκονομικῶν; Μοὶ ἀποδίδετε πάρα πολλὴν ἐξουσίαν.

§184Ν. ΑΠΕΡΓΗΣ. Ἦσθε νομάρχης τότε;

§185Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Μάλιστα, κύριε. Ἤμην νομάρχης, ἀλλὰ δὲν ἐξετέλουν τυφεκισμούς. Πολλάκις ὑπέδειξα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὁσάκις συζητοῦμεν διὰ τόσον σοβαρὰ ζητήματα, ὅτι δὲν εἶνε οὔτε πρέπον οὔτε σοβαρὸν νὰ ἐξάπτεται καὶ νὰ ἐξέρχεται τοῦ θέματος. Διὰ τὸν σεβασμὸν τοῦ Κανονισμοῦ πρῶτοι οἱ Ὑπουργοὶ ὑποχρεοῦνται νὰ δίδουν τὸ καλὸν παράδειγμα. Ὅταν σᾶς ἐλέγχω, κύριε Ὑπουργέ, μὴ νομίζετε ὅτι εὑρίσκω ἐνδιαφέρον εἰς τὸ νὰ σᾶς θίγω προσωπικῶς, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὸ νὰ σκέπτωμαι κομματικῶς. Ἄτιμος εἶνε ἐκεῖνος, εἶπον προχθὲς ἀκόμη ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅστις ἀνερχόμενος ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ τούτου βήματος σκέπτεται κατὰ τὰς ἱερὰς ταύτας στιγμὰς ἔστω καὶ πρὸς στιγμὴν, τὸ κόμμα. Ἐλέγχω ἁπλῶς καὶ κατὰ χρέος ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ ἀποσταλεὶς ὑπ’ αὐτοῦ κατ’ εὐθεῖαν ἵνα συσκέπτωμαι μεθ’ ὑμῶν μὲ ἴσα δικαιώματα καὶ πρὸς ὑμᾶς, κύριε Πρωθυπουργέ, καὶ πρὸς ὑμᾶς κύριε Ὑπουργὲ καὶ πρὸς οἱονδήποτε ἄλλον ἐξ ὑμῶν. Μὴ ζητεῖτε νὰ ψηφίσω καὶ δὴ ἀμελετήτως τὸ νομοσχέδιόν σας. Μάλιστα, κύριε Ὑπουργέ, καθ’ ἥν στιγμὴν θὰ μὲ βεβαιώσετε ὅτι προτίθεσθε νὰ σώσετε ἐσκεμμένως τὴν Μικρασίαν, ὅπου καὶ πλεῖστοι συγγενεῖς μου διαβιοῦν σᾶς λέγω. Τίθεμαι παρὰ τὸ πλευρόν σας ἄνευ ὅρων καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ σᾶς προσφέρω πᾶν ὅ,τι δύναμαι νὰ ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν μου. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑποχρεοῦμαι νὰ σᾶς εἰπῶ: Βαδίζετε τὴν ὁδὸν τὴν εὐθεῖαν, τὴν ὁδὸν τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν, τὴν ὁποίαν σεῖς ἐκαυχήθητε ὅτι ἤλθετε διὰ νὰ χαράξετε καὶ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς, ὡς μᾶς κατηγορεῖτε, δὲν ἠθελήσαμεν νὰ χαράξωμεν. Πρὸς τὴν ὁδὸν αὐτὴν προσανατολισμένος ἐγὼ σήμερον σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι ἡμεῖς οἱ φύλακες τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν ἔχοντες εἰς χεῖρας μας τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ὅπλον, τῆς προψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν ὀφείλομεν νὰ σᾶς τὸ παραδώσωμεν, διότι δὲν ἀνήκει εἰς ὑμᾶς προσωπικῶς. Τὸ 60ὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος εἶνε ὁ στύλος, ἡ βάσις τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων κόπτεσθε καὶ μὴ τὸ ἀνατρέπετε. Διότι τότε καλλίτερον θὰ ἦτο διὰ σᾶς νὰ κλείσετε καὶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν διὰ νὰ διοικῆτε τὴν χώραν δικτατορικῶς, δικτατορικῷ δικαιώματι. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ Πολιτεία ἐλευθέρα εἰς τὴν ὁποίαν ὁ προϋπολογισμὸς δὲν προψηφίζεται, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις αὐτῆς εἰσπράττει καὶ δαπανᾷ ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου ἐλέγχου. Καὶ ἀφοῦ, κύριοι, λέγετε ὅτι θέλετε νὰ ἀφοσιωθῆτε ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους, καὶ σᾶς τὸ ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ θέλετε, διατὶ τότε δὲν βαδίζετε τὴν ὁδὸν ποῦ ὀφείλετε, διὰ νὰ κατορθώσετε νὰ φέρετε καὶ ἀποτελέσματα; Πῶς ἐπὶ τόσον χρόνον ἡσυχάζατε, λησμονοῦντες ὅτι τὸ 60ὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἀποτελεῖ τὴν βάσιν ἐφ’ ἧς στηρίζεται ἡ ὑπόστασίς μας, αἱ Συνταγματικαί μας ἐλευθερίαι δηλαδή;

§186Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Αἱ Συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι προστατεύονται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος;

§187Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Προστατεύονται ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κάθε χρέος καὶ κάθε δικαίωμα νὰ ἐμποδίζουν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ποῦ τολμᾷ νὰ τὰς παραβιάζῃ.

§188Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἀλλὰ σεῖς κατηργήσατε τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας μὲ ἕνα διάταγμα.

§189ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μὲ ἕνα διάταγμα.

§190Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Καὶ τολμᾶτε νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἐλευθεριῶν;

§191Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Μὲ ἕνα διάταγμα λοιπόν......

§192Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὸ ἀρνεῖσθε αὐτό;

§193Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἡμεῖς, κύριοι, διεξαγομένου ἑνὸς φοβεροῦ πολέμου παγκοσμίου, ἐφηρμόσαμεν τὸ 91ον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ὡς ἔπραξαν καὶ ὅλα τὰ ἐμπόλεμα Κράτη, σεῖς τώρα ποίαν λοιπὸν συνταγματικὴν διάταξιν ἐφαρμόζετε;

§194Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον σεῖς κατηργήσατε μὲ τοὺς Σενεγαλέζους, διότι ἤλθομεν διὰ τοῦ λαοῦ.

§195Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Κίνια, μὴν ἐξάπτεσθε τόσον εὐκόλως. Διότι οὔτε Σύνταγμα ἐφαρμόζεται ἄνευ προψηφισμένου προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ οὔτε ὅταν μία Κυβέρνησις ἔρχεται διὰ τοῦ λαοῦ ἕπεται ὅτι θὰ ἔχῃ πάντοτε παρὰ τὸ πλευρόν της τὸν λαὸν αὐτόν. Σκεφθῆτε καλῶς καὶ ἂν δύνασθε καυχηθῆτε ὅτι ἔχετε σήμερον τὴν κοινὴν γνώμην μαζί σας.

§196ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἶνε μαζί σας λοιπόν;

§197Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Δὲν σᾶς λέγω ἄν εἶνε μαζί μας, ἀλλὰ σᾶς διαφιλονικῶ ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ εἶνε μαζί σας. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πολλάκις μέχρι τοῦδε ἐπεκαλέσθη τὸ Πολίτευμα καὶ τὸν σεβασμὸν ἡμῶν ὅλων πρὸς τὸ Σύνταγμα, δὲν ἐδικαιούμην λοιπὸν νὰ διερωτηθῶ, διατί, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπεφάσισε νὰ τολμήσῃ ὅπως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κυβερνήσῃ τὴν χώραν ἐναντίον καὶ αὐτῶν τῶν θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ ἐλευθέρου ἡμῶν πολιτεύματος; Καὶ ἰδού, κύριε Πρωθυπουργέ, ἀπαντήσατέ μου, διότι αὐτὰς ἔχω τὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας πιστεύω ἀκραδάντως ὡς βασιζομένας ἐπ’ ὡρισμένων συνταγματικῶν διατάξεων. Σεῖς ποῦ σᾶς ἀναγνωρίζω ὅτι εἶσθε μία ἀπὸ τὰς Συνταγματολογικὰς κορυφὰς τῆς Ἑλλάδος ἀποδείξατέ μου τὸ ἐναντίον. Θὰ εἶμαι εὐτυχὴς ἄν λάβω παρ’ ὑμῶν Συνταγματολογικὸν μάθημα διὰ νὰ συμπληρώσω τὰς γνώσεις μου καὶ τροποποιήσω τὰς πεποιθήσεις μου.

§198Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ σᾶς δώσω ἐγὼ μάθημα.

§199Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ διὰ τοῦτο. Ἐν τούτοις ἄν φρονῆτε ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀφήνετε εἰς τὸ σκότος ἐμέ, δὲν δικαιοῦσθε ν’ ἀφήνετε εἰς τὸ σκότος καὶ τὸν λαόν. Εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ τὸν διαφωτίσετε. Συλλογισθῆτε ὅτι προτείνετε νὰ δεχθῶμεν ὅπως ἀποσπάσετε ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ λαοῦ ἑνάμισυ δισεκατομμύριον ἐντὸς μιᾶς καὶ μόνης ἡμέρας. Εἶναι δυνατὸν ἆρά γε εἰς ἐμὲ νὰ μορφώσω κἄν γνώμην ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας; Καὶ ἄν ἀκόμη εἶχον δικαίωμα νὰ τὸ ψηφίσω, πῶς θὰ τὸ ἐψήφιζα ἀμελετήτως; Χρηματίσας διευθυντὴς Τραπέζης καὶ γνωρίζων ἑπομένως, τὶ σημαίνει συναλλαγή, κατελήφθην ὑπὸ τρόμου ὅταν ἐσκέφθην ποίας συνεπείας θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἕνα τοιοῦτο ἐγχείρημα.

§200Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διατὶ ἀφήκατε τὸ ἐπάγγελμά σας;

§201Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Μήπως φρονεῖτε ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δώσω λόγον.

§202Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὁ κ. Θεοτόκης θέλει νὰ μάθῃ ἴσως ἄν διεπρέψατε ὡς τραπεζίτης.

§203Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐκαυχήθην, ὅτι διέπρεψα. Ἢ μήπως σεῖς, κύριε Βιτάλη, ἐπειδὴ ἐχρηματίσατε ἀξιωματικός, εἰμπορεῖτε νὰ καυχηθῆτε ὅτι διεπρέψατε τόσον, ὥστε νὰ θεωρῆσθε ἥρως; Ἐγὼ τοὐναντίον μάλιστα, ἀπόδειξις δὲ ὅτι γνωρίζω ὅτι δὲν εἶμαι genie οἰκονομολογική. Ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι καίτοι σκεπτόμενος ἐπὶ 24 ὥρας δὲν κατώρθωσα ἀκόμη νὰ ἐννοήσω πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἐγχείρημά σας ἄνευ κινδύνων πάσης φύσεως. Προσέξατε λοιπόν, κ. κ. πληρεξούσιοι. Ἐάν ἀποφασίσετε νὰ τὸ ψηφίσετε, χωρὶς νὰ ἔχετε τὸ δικαίωμα, ὡς σᾶς ἀνέπτυξα, φοβοῦμαι μὴ ἡ Κυβέρνησις εὑρεθῇ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν του ἐνώπιον ἐμποδίων τὰ ὁποῖα κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀφάνταστα καὶ τὰ ὁποῖα ἴσως ἀποδειχθοῦν ἀδιαπέραστα.

§204Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅπως διακοπῇ ἡ συνεδρίασις καὶ ἐπανέλθωμεν μετὰ τὸ φαγητόν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτετε ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10ην μ. μ.

(Ὥρα 9 μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.15′ μ. μ.).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα Συνεδρίασις. Ὁ κ. Γ. Μπαλτατζῆς (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν), ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 2743 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Δεκεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 2094 κτλ». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου». Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως κ. Κ. Πολυγένης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: «Περὶ χορηγίας ἐπιδόματος εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». «Περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 1434 περὶ ὀργανώσεως τῆς Ἐθνικῆς Πινακοθήκης καὶ ΓΦΝΗʹ περὶ τῆς Ἐθνικῆς Πινακοθήκης». καὶ «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 1325 περὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν». Ὁ πληρεξούσιος κ. Α. Σκιαδαρέσης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συνάψεως ἀναγκαστικοῦ δανείου 1 δισεκ. 500 ἑκατομμυρίων δραχμῶν». Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συνάψεως καταναγκαστικοῦ δανείου 1 δισεκ. 500 ἑκατομμυρίων».

§207Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε, Πρόεδρε ἐπεθύμουν νὰ κάμω δύο δηλώσεις σχετικῶς μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ὁ τόκος τοῦ δανείου διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζεται εἰς 7%. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ ὁρίσῃ τὸν τόκον εἰς 6½%, τὸ δὲ ἕτερον ½% τὸ ὁποῖον θέλει ἀποτελέσει 7½ ἑκατομμύρια ἐτησίως, νὰ γίνωσι λαχνοὶ λαχειοφόροι ἐκ τῶν ὁποίων ὁ πρῶτος θὰ εἶναι ἑνὸς ἑκατομμυρίου. Τὰ ἕτερα νὰ διανεμηθῶσιν εἰς ὡρισμένον ἀριθμὸν λαχνῶν. Ἐπίσης κάμνω καὶ τὴν ἑξῆς τροποποίησιν. Εἰς τὸ ἄρθρον 7, λέγομεν ὅτι «ἐντὸς τριῶν μηνῶν» ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου γεννηθησόμεναι ὅμοιαι ὑποχρεώσεις» (πλὴν τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων) εἴπομεν ὅτι θὰ προστεθῇ καὶ «συντάξεων» καθὼς ἐπίσης «καὶ τὰ πληρωνόμενα ἐκ διαφόρων ταμείων χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, τὰ ὁποῖα ὅλα θὰ θεωρηθῶσιν συντάξεις, δύνανται νὰ ἐξοφλῶνται ἐπίσης, μέχρι τοῦ ¼ τοῦ ὁλικοῦ αὐτῶν ποσοῦ, διὰ τῶν ἀνωτέρω τίτλων ἤ ἀποδείξεων ἤ ὁμολογιῶν». Ἡ παράγραφος αὐτὴ καὶ τὸ ἄρθρον 5 εἶναι τὸ αὐτὸ πρᾶγμα. Πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ ἑνός, ἐθέσαμεν τὸ ἄλλο, δηλαδή, πρὸς ἀποφυγὴν ἑκατέρου, ἐθέσαμεν τὸ ἕτερον. Διὰ νὰ εἶμαι ἀκριβής, πρόκειται περὶ τούτου. Ὅτι κατὰ τοὺς πρώτους τρεῖς μῆνας, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶχε 200 δραχμ. διὰ νὰ κάμῃ τὴν δουλειά του, νὰ δύναται νὰ ἔχῃ 75. Πῶς θὰ τὸ κατορθώσωμεν νὰ ἔχῃ 75; Ἢ θὰ τοῦ δώσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ πληρώνῃ κατὰ τὸ ἥμισυ τὰς ὁμολογίας, εἰς τρόπον ὥστε ὅταν χρεωστῇ 75 δραχμὰς νὰ δώσῃ 50 δραχμ. μετρητὰ καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ τῆς ὑποχρεώσεως, δηλαδὴ 25 δραχμὰς εἰς ὁμολογίας, ἤ ἐὰν εἶναι τὸ αὐτό, ὡς ἐὰν μετέβαινεν εἰς τὴν Τράπεζαν ἔδιδε τὴν ὁμολογίαν του τῶν 50 δραχμῶν ἐλάμβανεν 25 δραχμὰς μετρητὰ καὶ οὕτως εἶχεν 75 δραχμὰς μετρητάς, διὰ νὰ διαχειρισθῇ τὰς δοσοληψίας του. Τὸ πρᾶγμα, εἶναι ἕν καὶ τὸ αὐτό. Κατὰ λάθος δὲ ἐπανελήφθη, δὶς, καὶ μοῦ ἔγινε ἡ παρατήρησις. Προτιμώτερον λοιπὸν θὰ εἶναι νὰ ἀφίσωμεν τὰ δάνεια τῆς Τραπέζης γενικῶς νὰ γίνωνται καὶ νὰ καταργήσωμεν τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 7 διὰ νὰ μὴ φέρωμεν μίαν δυσχέρειαν εἰς τὰς συναλλαγάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀρχίσωσι τὴν ἐπαύριον τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, οὕτως ὥστε πᾶσα συναλλαγή, ἡ ὁποία θὰ λάβῃ χώραν τὴν ἐπαύριον τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, νὰ γίνῃ διὰ χρημάτων μετρητῶν, διὰ χρημάτων πραγματικῶν. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ πληρώσῃ 25%, τὸ ἕν τέταρτον δηλαδὴ δι’ ὁμολογιῶν, ἄς ὑπάγῃ εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ πάρῃ μετρητά, διὰ νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ μικτή, οὕτως εἰπεῖν, ἐξόφλησις τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχῃ ἕκαστος. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω ὅπως ἡ 2α παράγραφος τοῦ ἄρθρου 7 διαγραφῇ, διότι ἀκριβῶς ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἄρθρου 5.

§208ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Θὰ γεννηθῇ ὑποχρέωσις πρὸς τὴν Τράπεζαν, διότι μετὰ ἕξ μῆνας θὰ εἶναι ὑπόχρεος νὰ τὰς δώσῃ.

§209Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ παράγραφος τὴν ὁποίαν ἀπαλείφομεν, ἰσχύει μόνον διὰ τρεῖς μῆνας.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§211Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα σύμφωνοι ὅλοι διὰ τὴν ἐξεύρεσιν χρημάτων. Ἐπίσης εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι δὲν πρέπει νὰ κοπῇ χαρτονόμισμα, ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ σύστημα τοῦ ἐσωτερικοῦ καταναγκαστικοῦ δανεισμοῦ; Τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἀντίκειται βεβαίως εἰς τὴν ψυχολογίαν τοῦ λαοῦ, μολονότι δύναταί τις εἰπεῖν, ἐκ τῶν συστημάτων τὰ ὁποῖα προετάθησαν περὶ ἐσωτερικοῦ ἀναγκαστικοῦ δανεισμοῦ τοῦτο ἐξεταζόμενον κατὰ βάθος ἐνέχει τὰς ὀλιγωτέρας ζημίας ἀπὸ ἀπόψεως ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς μας. Ἀλλ’ ἔχει τοῦτο τὸ κακόν. Σήμερον ἀντιμετωπίσαμεν ὁλόκληρον τὴν κοινὴν γνώμην ἐξεγεγερμένην ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ χωνευθῇ εἰς τὴν ψυχολογίαν τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸ σύστημα αὐτό. Ἐπίσης ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν συνάλλαγμα, μεγάλας ἀκινήτους περιουσίας, μολονότι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀνέπτυξεν ὅτι καὶ οὗτοι ὑφίστανται τὴν εἰσφορὰν αὐτὴν τὴν ἀναγκαστικήν, ἐν τούτοις ὁμολογῶ ὅτι εἰς τὴν συνείδησίν μου μοῦ ἔμενε καὶ μένει ἡ ἀντίληψις ὅτι ὀλιγώτερον αὐτοὶ εἰσφέρουσι καθόσον δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτοὶ νὰ ὑποστῶσι τὸν ἀναγκαστικὸν δανεισμόν. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, καθόσον εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου. Τοῦτο μόνον θὰ παρεκάλουν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ ἑξαμήνου πῶς θὰ κατορθώσουν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὴν Τράπεζαν.

§212Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σήμερον ἔχετε 100 δραχμάς, αὔριον θὰ εὑρεθῆτε μὲ 75 μόνον. Ὑποθέσατε ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἔχει νὰ πληρώσῃ τὸ ἐνοίκιόν του.

§213Γ. ΠΩΠ. Τὸ ἐνοίκιον τὸ ἐξῃρέσαμεν, ἄλλο παράδειγμα νὰ ἀναφέρητε.

§214Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε 100 δραχμὰς μὲ τὰς ὁποίας θὰ πάρετε ὅ,τι σᾶς ἀναγκαιοῖ ἀπὸ τὸν μπακάλη διὰ νὰ περάσητε τὴν ἑβδομάδα σας. Ἀντὶ νὰ ἔχητε τὰς 100 δραχμὰς θὰ εὑρεθῆτε τὴν ἐπαύριον τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου μὲ 75. Θὰ ἔχητε μίαν στενοχώριαν 25 δραχμῶν. Πῶς θὰ τὰ γυρίσητε διὰ νὰ ἐξοικονομήσητε αὐτὴν τὴν στενοχώριαν τῶν 25 δραχμῶν τὴν πρώτην ἑβδομάδα; Τὸ πρᾶγμα παρουσιάζει μίαν δυσχέρειαν διότι ἄν αὐτὴ ἡ δυσχέρεια δὲν ὑπῆρχε, τότε τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ εἶχεν ἀπολύτως κανένα ἐλάττωμα. Τώρα αὐτὴν τὴν ἑβδομάδα ἴσως θὰ ἐπέλθῃ μία στενοχωρία διὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀγοράζετε ἀπὸ τὸν ἔμπορον καὶ δὲν θὰ ἔχητε 100 δραχμὰς ἀλλὰ μόνον 75. Τὴν ἄλλην ἑβδομάδα θέλετε ἄλλας 100 δραχμὰς διὰ νὰ κάμητε τὴν ἰδίαν ἐργασίαν. Αὐτὰς τὰς 100 δραχμὰς ἀπὸ κάπου θὰ τὰς πάρετε, διότι εἶναι μία δοσοληψία, ἡ ὁποία θὰ λάβῃ χώραν, θὰ ἐργασθῆτε καὶ θὰ σᾶς πληρώσουν εἰς ἀκέραιον νόμισμα. Ὥστε ἡ στενοχωρία σας θὰ εἶναι ἡ τῶν 25 δραχμῶν κατὰ τὴν πρώτην ἑβδομάδα. Φρονῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν κατὰ τὸ ἑξάμηνον αὐτὸ νὰ κανονισθοῦν οὕτω τὰ πράγματα, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, μὲ ἕνα τρόπον δηλαδή, τὸν ὁποῖον ἕκαστος θὰ εὕρῃ μόνος του, ὥστε, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ τέλος τῆς ἑξαμηνίας, κύριε συνάδελφε, νὰ ἔχῃ ἐκλίψῃ πλέον αὐτὴ ἡ στενοχωρία, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἀρχικῶς ἐκ τῆς ἀποτόμου μειώσεως τοῦ ἀνταλλακτικοῦ νομίσματος, τὸ ὁποῖον ἔχετε εἰς χεῖρας σας. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου.

§215Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δέχομαι τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, Ἔχομεν ἐπίσης καὶ ἕν ἄλλο πρόσκομμα. Τὸ ἄλλο ἥμισυ τοῦ χαρτονομίσματος εἴπατε ὅτι θὰ ἐκδοθῇ εἰς ὁμολογίας, καὶ ὅτι τοῦτο θὰ χρησιμεύσῃ ὡς προσωρινὸς τίτλος. Ὑπάρχει μία διάδοσις εἰς τοὺς χρηματιστηριακοὺς κύκλους ὅτι αἱ ὁμολογίαι τῶν ἤδη ἐσωτερικῶν δανείων ἐγκλείουσι τὶ τὸ ἐλαττωματικόν, καὶ ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον αὔριον νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ τὰς πληρώσῃ, διότι τὸ Κράτος καταναλίσκει πολλὰ ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων καὶ δὲν ἀρκοῦν τὰ ὑπόλοιπα εἰς τὸ νὰ πληρώσῃ τὰ εἰς χρυσὸν δάνεια. Καὶ εἰδικώτερον θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν δικαιολογίαν τοῦ φόβου τούτου ἀπὸ χειρογράφου. (ἀναγινώσκει).

§216Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτό, κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διότι θὰ ἦτο πτώχευσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι, ἄν καὶ ἔχομεν θετικὰς πληροφορίας ὅτι ἐκ τῶν εἰς χρῆσιν δανείων μας τὰ 40% ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι καὶ οἱ κάτοχοι τῶν τίτλων τούτων εἶναι πολῖται Ἕλληνες, ἐν τούτοις ὅμως ἄν λάβωμεν ἀνὰ χεῖρας τὴν ἔκθεσιν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐξετάσωμεν ποῦ πληρώνονται τὰ τοκομερίδια τῶν δανείων τούτων, θὰ ἴδωμεν ὅτι, ἐφόσον ἡ δραχμὴ ἡμῶν εἶχε τὴν ἀξίαν ἴσην πρὸς τὴν τιμὴν τῆς λίρας, ἐν Ἑλλάδι ἐπληρώνοντο ὄχι μόνον τὰ τοκομερίδια τῶν 40%, ἀλλ’ ἐπληρώνοντο τοκομερίδια 60% καὶ πλέον. Ἀφ’ ἧς ὅμως ἡ δραχμὴ ἤρχισε νὰ πίπτῃ ἐν Ἑλλάδι δὲν ἐπληρώνετο οὔτε ἕν τοκομερίδιον διότι ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἔχω τὸ τοκομερίδιον τὸ ὁποῖον λέγω ἐπάνω εἰς τὰς Ἀθήνας πληρώνεται πρὸς 25 δραχμάς, εἰς τὸ Παρίσι πρὸς 25 φράγκα, εἰς τὴν Ἀγγλίαν πρὸς μίαν λίραν, ἐφόσον τὸ τοκομερίδιον παρουσιαζόμενον εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν θὰ ἀνταλλαχθῇ εἰμὴ μόνον 25 δραχμάς, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπαίτησίς του. Ἐγὼ ἐκράτουν τὸ τοκομερίδιον καὶ τὸ ἔστελλον εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ ἡ Ἀγγλικὴ Τράπεζα μοὶ ἐπλήρωνε μίαν λίραν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀντήλλασσον ἀντὶ 100 δραχμῶν καὶ οὕτως, ἀντὶ νὰ πάρω 25, ἔπαιρνα 100. Αὐτὸ συνέβη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ ἐν μέρει κατὰ τὸ προπαρελθόν. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ εἰς τὸ Παρίσι μὲ τὴν Banque Nationale Français, ἡ ὁποία ἄλλοτε ἐπλήρωνε 20, 25, 30% ἐξ αὐτῶν τῶν τοκομεριδίων. Ἀφ’ ὅτου ὅμως ἐπῆλθε ἡ πτῶσις τοῦ φράγκου ἡ Τράπεζα αὐτὴ δὲν ἐπλήρωνε τίποτε. Ὅλα τὰ τοκομερίδια συνεκεντροῦντο εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ ἐπληρώνοντο ἐκεῖ. Διὰ τὴν Ἑλλάδα ἦτο τοῦτο πολὺ δυσάρεστον Διατί; Τὶ συνέβαινε; Ἐνῷ ἐδῶ, ἐὰν παρουσιάζετο τὸ τοκομερίδιον μου πρὸς πληρωμήν, ἡ τράπεζα, ἀντὶ νὰ μοῦ εἴπῃ θὰ σοῦ πληρώσω 25 δραχμάς μοῦ ἐπλήρωνε τὴν ἀξίαν τῆς λίρας 100 δραχμῶν, ἐγὼ δὲν θὰ ἔστελα εἰς τὴν ἀγορὰν νὰ εὕρω τὴν λίραν ἡ ὁποία μοῦ χρειάζεται διὰ νὰ τὴν στείλω εἰς τὴν Ἀγγλίαν νὰ πληρώσω τὸ τοκομερίδιον τοῦ Ἕλληνος εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Καὶ δι’ αὐτὸ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπεφασίσαμεν τὰ τοκομερίδια νὰ πληρώνωνται εἰς τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον εὑρίσκονται, τὰ ἐν Ἑλλάδι νὰ πληρώνωνται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὰ ἐν Ἑλλάδι τοκομερίδια νὰ πληρώνωνται ἐν Ἑλλάδι μὲ τὴν τιμὴν τῆς λίρας, καὶ σήμερον δύναται ὁ Ἕλλην κάτοχος νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν μὲ τοκομερίδιον τῶν 25 δραχμῶν καὶ νὰ λάβῃ 100 δραχμάς. Τώρα θὰ μοὶ εἴπητε, διατὶ ἀπεφάσισα οὕτω; Σᾶς ἀπαντῶ, διὰ ν’ ἀποφύγω ἐγώ, τὸ Κράτος, νὰ ἐξέλθω εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ νὰ ζητήσω νὰ εὕρω μὲ 100 δραχμὰς μίαν λίραν καὶ ἐπιφέρω οὕτω τὴν ὕψωσιν τῆς λίρας, πληρώνων δὲ αὐτὴν ἑκατὸν δραχμάς. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ νὰ εἴπωμεν εἰς Ἕλληνα κάτοχον τῶν εἰς χρυσὸν δανείων μας, ὅταν εὑρίσκεται ἐδῶ, κύριε, θὰ σὲ ἐξαναγκάσω νὰ πληρωθῇς εἰς δραχμάς. Ἡ συμφωνία, τὴν ὁποίαν ἔκαμα μὲ τὸν ἔλεγχον εἶναι ἡ ἑξῆς: ὅτι θὰ πληρώσωμεν τὰ εἰς χρυσὸν τοκομερίδια εἰς τὴν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος τὴν ἀνωτέρω μεταξὺ τῶν τριῶν χρηματιστηρίων Ἀθηνῶν, Παρισίων καὶ Λονδίνου, διότι ὁ κάτοχος τοῦ εἰς χρυσὸν τοκομεριδίου εἶναι ἐλεύθερος νὰ ζητήσῃ νὰ πληρωθῇ εἰς οἱανδήποτε ἐκ τῶν τριῶν ἀγορῶν. Λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς Ἕλληνας κατόχους, ὅτι θὰ πληρωθῶσιν εἰς δραχμὰς χαρτίνας.

§217Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ φέρω μίαν ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο. Ἐκ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Κράτος νὰ ἐξασκῇ ἔλεγχον ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν, δύναται ν’ ἀναγράψῃ τὰς ὁμολογίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι κατατεθειμέναι παρ’ αὐτῶν καὶ ν’ ἀπαγορεύῃ τὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρὸς πληρωμὴν ἀποστολὴν τῶν τοκομεριδίων.

§218Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τοῦτο θὰ ἐπιφέρῃ νὰ φύγουν ὅλα τὰ δάνειά μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§219Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νὰ καταγραφῶσι πρὶν γίνῃ τοῦτο.

§220Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλαδὴ νὰ προκαταλάβωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἀνοησίαν νὰ μεταφέρουν ἐνταῦθα τὰς ὁμολογίας τῶν δανείων καὶ νὰ τὰς καταθέσωσιν ἐνταῦθα. Τότε δὲν θὰ ἔχουν πλέον ἐμπιστοσύνην. Καὶ εἶναι μέγα κεφάλαιον νὰ παραμένουν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ χρεώγραφα αὐτά. Καθ’ ἥν στιγμὴν δὲ θὰ προεβαίνομεν εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον, θὰ ἐκάμνομεν μίαν πτώχευσιν ἀπέναντι τῶν Ἑλλήνων κατόχων ἑλληνικῶν δανείων, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἐκάμνομεν πρὸς τοὺς ἄλλους τοὺς ἔξω τῆς Ἑλλάδος.

§221Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτοὶ ὅμως ὑποχρεοῦνται νὰ παίρνουν χαρτί.

§222Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν λέγομεν, νὰ πάρητε χαρτί, ἡμεῖς λέγομεν κρατήσητε τὸν χρυσὸν σας ἐνταῦθα.

§223Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ παίρνουν χαρτὶ διὰ τὰ δάνεια, τὰ ποῖα ἔχουν εἰς χρυσόν; Δι’ αὐτὸ ἤθελα νὰ κάμω μίαν σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὰς τραπέζας νὰ παράσχωσιν αὗται τὸ ποσὸν τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην.

§224Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον ἠδύναντο αἱ Τράπεζαι νὰ μᾶς παράσχωσι, διότι ἐκ τῶν διαθεσίμων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι συγκεντρωμένα καὶ τὰ διαθέσιμα ὅλων τῶν ἄλλων τραπεζῶν, ἐκ τῶν 800.000.000 τὰ ὁποῖα εἶχεν ὡς διαθέσιμα, ἐλάβομεν ἤδη ὑπὸ τύπον προσωρινοῦ δανείου τὰ 500.000.000.

§225Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ ταύτας τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐπιφυλάσσομαι δὲ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν διὰ τὰς ἀντιρρήσεις μου τὰς ἄλλας.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§227Γ. ΠΩΠ. Ὅταν παρεκάλουν χθές, κύριοι συνάδελφοι, τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρα διοικητικὰ καὶ περιστείλῃ τὰς ἀνωμαλίας, αἵτινες εὐλογώτατα θὰ ἐπήρχοντο λόγῳ τῆς εἰσηγήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναγκαστικοῦ δανείου μέχρι ποσοῦ 1500 ἑκατομμυρίων, δι’ οὗ ἐπιβάλλεται ἀναγκαστικὸν δάνειον 1500 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, προσέθετον, ὅτι ἡ κυριωτάτη αἰτία τῆς οἰκονομικῆς ἀνωμαλίας ὑπῆρξε παρανόησις τῆς παρανοήσεως δὲ ταύτης καὶ τὸ σπέρμα καὶ τὸ πνεῦμα εὑρίσκεται ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ αἰθούσῃ τῆς Συνελεύσεως. Ὁ κόσμος κατεπτοήθη, ἐπίστευσεν ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἰσήχθη ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως νομοσχέδιον κυριολεκτικῶς δημευτικόν. Οἱ ἀπὸ τοῦ βήματος δὲ τούτου καὶ χθὲς καὶ σήμερον ἀγορεύσαντες καὶ ἀντιτιθέμενοι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου φαίνεται, ὅτι ἐμμένουσιν, ἐπιτραπήτω μοι νὰ εἴπω, εἰς τὴν πλάνην αὐτὴν καὶ συνεπῶς τὰ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ λεγόμενα πρέπει νὰ εὕρωσι γενικώτερον χαρακτῆρα διαδόσεως, ἵνα καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες μακρὰν τῆς αἰθούσης καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων ἀνεύρωσι διὰ τῆς πρακτικῆς ὁδοῦ τὴν ἀλήθειαν. Διὰ τοῦτο ὡς εἶπον καὶ πρὸ μικροῦ παρακαλῶ νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις καὶ ἐπαναληφθῇ κατὰ τὴν ὥραν ταύτην, ὅπως τὸ ζήτημα λυθῇ οὐχὶ δι’ ἁπλῆς ἀνακοινώσεως γνωμῶν δημοσιονομικῶν, ἀλλὰ διὰ συστήματος πρωτοτύπου μὲν, ἴσως ἔξω τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Συνελεύσεως εὑρισκομένη, ἀνθ’ ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐπεκαλέσθην καὶ τὴν ἐπιείκειαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Συνελεύσεως καὶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, διὰ συστήματος καθιερωθέντος ὑπὸ τῶν προγόνων ἡμῶν διὰ τοῦ συστήματος τῆς διαλακτικῆς. Ἀκριβῶς δὲ τὸ σύστημα τοῦτο τῶν σκέψεων μὲ ἤγαγεν ὥστε ἀνερχόμενος ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου νὰ μὴ ἔχω ἐνώπιον μου ἢ ὅσα ἐνῷ ὑπῆρχον ὅτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ μετάσχω τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐνώπιον αὐτῆς διετύπωσα. Καὶ ἐκεῖθεν ἀντλήσας νέα φῶτα ἀλλὰ καὶ νέαν ἐνίσχυσιν τῶν παρατηρήσεών μου, ἔρχομαι νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ δι’ ὑμῶν ἐνώπιον τῆς ἀνησυχούσης δημοσίας γνώμης, ἥτις τὰς ἀπορίας αὐτῆς θὰ εὕρῃ εἰς τὰς ἐρωτήσεις, εἰς τὰς ὁποίας τυχὸν θὰ μοὶ ἀπευθύνετε καὶ τὴν λύσιν τῶν ἀποριῶν αὐτῶν θὰ εὕρῃ εἰς τὰς ἀπαντήσεις τὰς ἀσθενεῖς μὲν ἐμοῦ ἀλλ’ ἴσως ἐνισχυομένας καὶ διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τῶν λοιπῶν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συναδέλφων, οἵτινες συνετάχθησαν πρὸς τὴν γνώμην ἡμῶν, τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας, ἥτις κατ’ ἀρχὴν παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον. Ὑπάρχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦτο τρεῖς μορφαὶ. Μία πολιτικὴ. Περὶ ταύτης δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ. Ὁ πατριωτισμὸς καὶ ἡ εὔγλωττος διατύπωσις τοῦ ἐπιλόγου τοῦ ἐντίμου ἐκ Κοζάνης συναδέλφου, ἔχοντος πλὴν τοῦ πατριωτισμοῦ παντὸς Ἕλληνος ἐν ἑαυτῷ καὶ τὴν ψυχὴν τοῦ θλιβομένου ἀλυτρώτου, ὑπῆρξεν ἱκανὸς ἵνα ἐνισχύσῃ καὶ τὴν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει διατύπωσιν ὁμοίας. Ἀλλ’ ἔχομεν τὰ δύο κύρια θέματα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ νομοθετήματος, τὸ πρῶτον τὸ ταμιευτικὸν, τὸ ἕτερον τὸ δημοσιονομικὸν. Ταμιευτικῶς ἠκούσαμεν καὶ τὸν κ. Εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου λέγοντος πρὸς τὴν Συνέλευσιν, κύριοι, εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς ταμιακῆς δυσχερείας οὐχὶ συνήθους φύσεως, διότι ἡ ταμιακὴ δυσχέρεια ἀποτελεῖ δυσχέρειαν διεξαγωγῆς ἑνὸς ἀγῶνος ἐθνικοῦ. Ἡ ταμιακὴ αὕτη δυσχέρεια πρέπει νὰ ἱκανοποιηθῇ ἐντὸς ἐλαχίστου, ἐντὸς χρόνου τόσον ἐλαχίστου ὅσον ἴσως δὲν δύναται νὰ ὑπολογίσῃ κανεὶς μαθηματικὸς συνδιασμὸς. Ἀλλὰ συγχρόνως ταμιακῶς αἱ αὐταὶ δυσχέρειαι, αἱ ἐξαναγκάζουσαι εἰς τὴν ἄμεσον ἀνεύρεσιν χρημάτων εἶναι πιθανὸν νὰ ἀγάγωσι καὶ εἰς τὴν ἄμεσον χρησιμοποίησιν τοῦ ὅλου ποσοῦ, ὅπερ θὰ ἀπαιτηθῇ ἵνα ἐνισχύσῃ τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸ δεύτερον μέρος τὸ καθαρῶς δημοσιονομικὸν. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ὑπῆρξεν ἀντίρρησις ἐπὶ τοῦ δευτέρου δὲν ὑπῆρξεν καμμία ἀντίρρησις, διότι δημοσιονομικῶς ἔχομεν ἕνα κανόνα. Κατὰ ποῖον σύστημα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκρίνεται ἕν Κράτος εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ; Κατὰ δύο σαφῶς διαγεγραμμένους τρόπους· ἢ διὰ φόρων ἢ διὰ δανείων. Διὰ φόρων τὰ Κράτη ἀνταποκρίνονται εἰς ἀνάγκας κανονικὰς, οὐχὶ εἰς τὰς ἐκτάκτους αὐτῶν ἀνάγκας. Ἡ δὲ Κυβέρνησις μᾶς εἶπεν εἰσηγουμένη τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ὅτι τὰς τακτικὰς δαπάνας τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους αἵτινες παρουσιάζουσι ἔλλειμμα ὡρισμένων ἀριθμῶν ἑκατομμυρίων μέχρι τοῦ ποσοῦ 600.000.000 δραχμῶν περίπου ἐτησίως θὰ καλύψω διὰ φορολογικῶν νομοθετημάτων, ἅτινα πρόκειται νὰ εἰσαγάγω πρὸς τὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ τὰς ἐκτάκτους δαπάνας πρόκειται νὰ καλύψω δι’ ἑνὸς δανείου. Οἱ παρελθόντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπεδέχθησαν, καίτοι ἀντιγνωμοῦντες εἰς λεπτομερείας ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ συνομολογήσῃ δάνειον. Ἐὰν ἤρχετο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκ Λονδίνου οὐχὶ μὲ κενὰς τὰς χεῖρας ἀντιθέτως πρὸς τὴν δοθεῖσαν ὑπ’ αὐτοῦ ὑπόσχεσιν, ἀλλὰ μὲ τὰς χεῖρας λαμποκοπούσας ὡς ἀνατέλλων ἥλιος ἐκ χρυσοῦ μὲ χρυσακτίνους καὶ ροδοδακτύλους τὰς χεῖρας καὶ μᾶς ἔλεγε, κύριοι σᾶς κομίζω τόσα ἑκατομμύρια χρυσῶν φράγκων, θὰ ἀνεστατοῦτο ἐξ ἐνθουσιασμοῦ ἡ Συνέλευσις, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θὰ ἐθεωρεῖτο μεγαλουργήσας κατὰ τοῦτο, χωρὶς νὰ ὑπολογίσωμεν ὅτι τρώγοντες τὸ δάνειον αὐτὸ τὸ εἰς χρυσὸν θὰ ὑφιστάμεθα τὸ πάθημα τῆς γαλῆς τοῦ μύθου, ἥτις λείχουσα τὴν ῥῖνα ἔπινε τὸ ἴδιον αὑτῆς αἷμα καὶ τότε ἀντὶ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὰ ὁποῖα εἰσάγονται τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ ἀφορῶσιν εἰς κάλυψιν ἐλλείμματος 650.000.000 ἐτησίως θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀντικρύσωσιν διπλάσιον καὶ τριπλάσιον ποσὸν. Καὶ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις συμφωνούσης ὁλοκλήρου τῆς Συνελεύσεως καὶ σᾶς λέγει θὰ κάμωμεν δάνειον ἐσωτερικὸν. Ὁ ἔντιμος ἐκ Κοζάνης συνάδελφος ὀρθῶς εἶπεν ὅτι, ὡς ἐτέθη τὸ ζήτημα, ἐτέθη ἐνώπιον ἡμῶν ὡς ἑξῆς: Κύριοι, ὑπάρχει μία ἀνάγκη, ἔχομεν δύο κακὰ, τὸ μὴ χεῖρον βέλτιστον. Ἐκλέξατε τὸν θάνατόν σας, καὶ εἶπεν ἡ μερὶς ἐκείνη τὸν θάνατον διότι θεωρεῖ θάνατον τὸ ἀναγκαστικὸν δάνειον, τὸν θέλω ἤρεμον, δὲν τὸν θέλω καλπάζοντα. Καὶ εἶπεν ἡ ἄλλη μερὶς ἡ προτείνουσα τὴν ἔκδοσιν χαρτονομίσματος. Ἐγὼ, τὸν θέλω, κύριοι, τὸν θάνατον, ἀλλὰ τὸν θέλω νὰ ὑπάρχῃ εὐθανασία, τὸν θέλω μὲ ἔνεσιν μορφίνης. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔκδοσις τοῦ χαρτονομίσματος Καὶ ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία εἰσήγαγεν ἓν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου λέγει, κύριοι, ἐγὼ θὰ ἀνταποκριθῶ κατὰ τοῦ ἀσθενοῦς διὰ νέου φαρμάκου, διὰ νέου συστήματος· θὰ ὑποστῇ ἕνα δεινὸν κλονισμὸν στιγμιαῖον, θὰ τὸν ὑπαγάγω εἰς ὑψίκαπνα ρεύματα ἠλεκτρισμοῦ, θὰ ὑποστῇ γαλβανισμὸν, Θὰ τινάξῃ τοὺς πόδας ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον θὰ ὀρθοποδήσῃ καὶ θὰ εἶναι ὑγιὴς (Χειροκροτήματα.) Αὐτὴ εἶναι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἡ πραγματικὴ μορφὴ· ἡ δημοσιονομικὴ τοῦ συστήματος τούτου δὲν εἶχεν δὲ ἀνάγκην οὐδὲ αὐτὸς ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἵνα ἐμφανίσῃ ἐνώπιον ἡμῶν τὸ δίλημμα ὅτι δύο κακῶν προκειμένων τὸ μὴ χεῖρον βέλτιστον, οὐδὲ ἀκόμη νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν ἐξ ὕψους ἀντίληψιν καὶ νὰ μᾶς ἀναφέρῃ πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου τὰς ρήσεις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ ἐμφανίσῃ τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην κομίζοντα πλὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ Εὐαγγέλιον. (Γέλωτες). Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀπολύτως ἁπλοῦν· εἶναι τόσον ἁπλοῦν ὥστε εἶμαι πεπεισμένος κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐξερχόμενοι τῆς αἰθούσης ταύτης θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντικρύσωμεν μετὰ θάρρους τοὺς ἐκλογεῖς ἡμῶν καὶ νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς κατὰ μίαν Ἐθνικὴν δυσχέρειαν εἰσενέγκατε πλὴν τοῦ αἵματος ὑμῶν καὶ τὰς οἰκονομίας ὑμῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἀποδίδομεν τὴν νέαν ταύτην θυσίαν τὴν ὁποίαν ποιεῖσθε ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ ἀγῶνος εἰς παραφύλαξιν τῶν οἰκονομιῶν σας καὶ εἰς ἀνταμοιβὴν ὑλικὴν τούτου τὸ ὁποῖον πράττετε. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νομοθετήματος.

§228Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργὸς). Μάλιστα...

§229Γ. ΠΩΠ. Δὲν γνωρίζω ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐκυοφόρει εἰς τὸ θυλάκιον του ἐπὶ ἕξ μῆνας τὸ νομοσχέδιον. Φαντάζομαι ὅτι ἔπραττε τοῦτο ἀπὸ αἰσιοδοξίαν μᾶλλον ἀγόμενος. Ἔπραττε τοῦτο ἀπὸ ἐγωϊσμὸν ἐφευρέτου, ἔπραττε τοῦτο θέλων νὰ συνδέσῃ τὸ ὄνομα αὐτοῦ κατὰ τὴν παροῦσαν διεθνῆ ἀνωμαλίαν, περὶ ἐξευρέσεως συστήματος νομισματικῆς λύσεως διὰ μιᾶς μεθόδου, ἥτις εἶναι—καὶ λάβετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἔχω ἰδιαιτέραν φιλίαν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, διὰ νὰ θελήσω νὰ κολακεύσω αὐτὸν—ἥτις, λέγω, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐν καιρῷ αἰσιοδοξίας, ἐν καιρῷ, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπέτρεπον τὰ οἰκονομικὰ τὰ συνήθη τοῦ Κράτους νὰ ἔχωμεν προϋπολογισμὸν ὄχι κἆν παρέχοντα περισσεύματα, ἀλλὰ προϋπολογισμὸν ἱκανὸν νὰ παράσχῃ ἰσοζύγιον, θὰ ἦτο μέθοδος, ἡ ὁποία ἀληθῶς θὰ ἀπετέλει μεγαλοφυᾶ ἐφεύρεσιν. Εἶμαι δὲ πεπεισμένος, καὶ παρακαλῶ, κύριοι, νὰ σημειώσητε τοῦτο, ὅτι εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μετὰ τὸν πόλεμον ἡ οἰκονομικὴ αὐτῶν ἐξυγίανσις ἐπῆλθε διὰ τῶν ἐσωτερικῶν αὐτῶν πόρων, διὰ τῆς ἐπιδόσεως εἰς τὰ ἔργα, διὰ τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας πάντοτε λησμονεῖ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, δι’ ὅλων τῶν δυνατῶν μέσων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀναπτύξωσι τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις μιᾶς χώρας, ἐὰν εἰς τὰς χώρας αὐτάς, ὅπου ζητεῖται νῦν τὸ φάρμακον διὰ διεθνοῦς διασκέψεως, διὰ συζητήσεων οἰκονομιῶν, διὰ μελετῶν κορυφῶν τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, τὰς ὁποίας παρακολουθοῦμεν ἡμεῖς, ἐάν, λέγω, τὰ Κράτη ἐκεῖνα θελήσωσι νὰ ἐξυγιάνωσι τὸ νόμισμα αὐτῶν, θὰ ἀναζητήσωσι κατ’ ἀνάγκην, καὶ τοῦτο θὰ συμβῇ ἴσως εὐθὺς κατὰ τὴν προσεχῆ συνέχισιν τὴν οἰκονομικὴν τῆς Γενεύης, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφεῦρεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει τοῦτο τὸ ἀγαθόν, τοῦτο τὸ μεγαλοφυὲς ὄντως, ὅτι εἶναι ἁπλοῦν ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀκριβῶς εἶναι ἁπλοῦν, καὶ ἐπειδὴ πάντες ἡμεῖς εἴμεθα μεγαλοφυεῖς παρενοήσαμεν, ἐγὼ δὲ ὁ ἀτυχὴς, ὁ ἔχων τὸν κοινὸν νοῦν ὡς κτῆμα, τὸ κατενόησα εὐθὺς ἀμέσως, διότι ἐν τῇ ἁπλότητι ἔγκειται τὸ κλασικὸν καὶ τὸ τέλειον. Τὶ συμβαίνει διὰ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ; Τὸ νομοθέτημα δὲν πρόκειται ἀναμφισβητήτως, ἵνα παρ’ ἡμῖν ἐφαρμοσθῇ πρὸς τοιαύτην τινὰ αἰτίαν, ἴσως ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἐνισχυομένη διὰ τῶν νέων αὐτῆς αἰτήσεων ἀποκτήσῃ ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου τὴν οἰκονομικὴν ἀκμήν, ἵνα διαγράψῃ προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἰσοσκελῆ. Ἀναμφισβητήτως, ἐκεῖνοι οἵτινες θὰ κατέχωσι τὴν ἀρχὴν θὰ ἐπαναλάβωσι τὸ σύστημα τοῦτο διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ νομίσματος. Βλέπω ὅμως, ὅτι ὅλα τὰ περὶ ἐξωτερικοῦ δανείου καὶ ἄλλα λεγόμενα ἦσαν φροῦδαι ἐλπίδες, αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο εἰς μίαν νύκτα κινδύνου νὰ διαλυθῶσιν. Ὀρθῶς δ’ ἐσκέφθη θέλων νὰ ἐμφανίσῃ αὐτὸ οὕτως ἐπειγόντως καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Δὲν φορολογοῦμεν, κύριοι, δὲν βαρύνομεν τὰς λαϊκὰς τάξεις, δὲν ἀφίνομεν, μετά τινας ἐπελθούσας τροπολογίας, ἄνευ βάρους τὰς τάξεις τῶν πλουσίων, ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον συμβαίνει, διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Εἰς τὸν ἀναγκαστικὸν δανεισμὸν ὑπόκεινται κατ’ ἀναλογίαν τοῦ κεφαλαίου αὐτῶν, εἶναι δὲ περιττὸν νὰ σᾶς ἀναπτύξω ἐγώ, διότι χωρίζων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὰς διαιρέσεις τῆς κινήσεως τῶν κεφαλαίων, σᾶς ἀπέδειξε περιτράνως, ὅτι ἐν τῷ περιωρισμένῳ κύκλῳ τοῦ τόπου τῆς κυκλοφορίας εἶναι ἀναλογία κατὰ κεφαλὴν φορολογουμένου. Ἀλλ’ ἐγὼ πρόκειται νὰ ἀποδείξω ἄλλο τι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ παρακαλῶ τὴν προσοχήν σας, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἤθελον τὰς ἀπορίας σας. Πρόκειται νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι ἀναγκαστικὸν δάνειον. Θὰ ἠδυνάμην νὰ τὸ εἴπω ἀναγκαστικὴν ἀποταμίευσιν. Εἷς τῶν κ. συναδέλφων κινεῖ τὴν κεφαλὴν περίλυπος, εἷς ἄλλος τύπτει τὸ μέτωπον. Εὔχομαι τὸ κτύπημα τοῦ μετώπου νὰ διανοίξῃ νέας σκέψεις. (Χειροκροτήματα), καὶ τότε θὰ ἴδῃ, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦσι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἀναγκαστικὸν δάνειον, θὰ μελετηθῶσι καὶ θὰ ἀναγνωρίσωσιν, ὅτι πρόκειται περὶ ἀναγκαστικῆς ἀποταμιεύσεως.

§230Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἀναγκαστικὸς κουμπαρᾶς, διὰ νὰ τὸ χωνέψῃ ὁ λαός.

§231Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἰδοὺ πῶς εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ἀντιρρήσεις περὶ τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος, εἶναι περιττὸν νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ἀντιρρήσεις περὶ τοῦ τρόπου τῆς συνομολογήσεως δανείου διὰ τῆς ἐκδόσεως ὁμολογιῶν. Εἰς ἀντίκρυσμα ἐκδιδομένου χαρτονομίσματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποσύρηται, ἐφόσον αἱ ὁμολογίαι θὰ προσάγωνται πρὸς ἐξόφλησιν κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ σεβαστὸς φίλος, ὁ ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος πληρεξούσιος κ. Εὐταξίας ἀνέπτυξεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ θὰ ἀναπτύξῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Εὔχομαι ἀπὸ καρδίας, ἵνα μὴ πείσῃ τὴν Συνέλευσιν ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Τὶ θὰ συμβῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἀποταμίευσις αὕτη. Ἀναμφιβόλως θὰ ἐμφανισθῶσι μικροὶ τινες κλονισμοὶ περὶ τὰς συναλλαγὰς, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ προσεπάθησε δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ ἀποφύγῃ ταῦτα. Ἐὰν θέλῃ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται νὰ μὲ δανείσῃ ἔστω καὶ ἥμισυ ἑκατοντάδραχμον, διὰ νὰ τὸ λάβωμεν, ὡς ὑπόδειγμα χωρισμοῦ. Θὰ εἴπωμεν εἰς τὸν ἔχοντα τὸ ἑκατοντάδραχμον πολίτην· σοὶ ἀποταμιεύωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ τὸν ἀσφαλέστερον τρόπον, τὸν ὁποῖον θὰ ἠδύνασο νὰ φαντασθῇς, σοὶ ἀποταμιεύωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο οὕτως ὥστε εὐθὺς ἀμέσως νὰ πεισθῇς πόσον ἀσφαλές εἶναι καὶ νὰ μὴ παραδώσῃς, ἔστω καὶ ἀντὶ πεντηκονταδράχμου, ὅσον θὰ ἀξίζῃ ἡ ὁμολογία, εἰς τὰς χεῖρας κερδοσκόπου τινὸς πλουσίου. Διότι ἐμὲ δὲν μὲ φοβίζει ὁ χωρισμὸς τῆς περιουσίας, μὲ φοβίζει μήπως ὁ χωρικός, ἀποπλανώμενος πωλήσῃ τὴν ὁμολογίαν του, οὐχὶ πρὸς 49, ἀλλὰ πρὸς 50 δραχμάς, διότι ἡ ὁμολογία αὐτὴ θὰ ἔλθῃ ἡμέρα τοῦ ἔτους, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ διατίθεται 60, 70, 80 δραχμάς.

§232ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Πῶς! Πῶς!

§233Γ. ΠΩΠ. Θὰ ἴδετε πῶς. Ἀλλὰ πρὶν ἢ σᾶς εἴπω πῶς θὰ συμβῇ τοῦτο, θὰ σᾶς εἴπω ἄλλο τι. Πῶς, ἐνῷ θὰ ἀποτρέψωσι τοὺς πλουσίους νὰ ἀποκτήσωσιν, ἐμπαίζοντες τοὺς πτωχοὺς καὶ τοὺς χωρικούς, τὴν ὁμολογίαν ταύτην, θὰ ἀναγκάσῃ τὸν πλούσιον νὰ καταβάλῃ τὰς ὑπὲρ τοῦ λαοῦ δαπάνας. Καὶ ἰδοὺ ποῖον εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω καὶ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ καθὼς ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπήντα χθὲς εἰς εἰσηγήσεις νομοσχεδίου, εἰπὼν μίαν μεγάλην ἀλήθειαν. Εἶπεν ὅτι προκειμένου περὶ δανεισμοῦ χρημάτων δὲν εἶναι ὁ δανείζων ἐκεῖνος ὅστις ὑφίσταται τὴν τύχην τοῦ δανείου, ἀλλὰ εἶναι ὁ μέλλων νὰ ἀποδώσῃ τὸ δάνειον. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Πῶς θὰ συμβῇ ἑπομένως τοῦτο, διότι ἐδῶ ἀκριβῶς, κύριοι, πρέπει νὰ εὕρωμεν τρόπον ἵνα κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὴν ἀναγκαστικήν, ἐπαναλαμβάνω, ἀποταμίευσιν φορολογηθῇ ὁ πλοῦτος. Καὶ εἶπον, συμφώνως ἐπίσης πρὸς σκέψεις προκληθείσας ἐκ χθεσινῆς παρατηρήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐβοίας, πρώην Πρωθυπουργοῦ κ. Καλογεροπούλου. Διὰ πᾶν δάνειον ἔχομεν ἀνάγκην δύο τινῶν· ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐγγυήσεων ἐξασφαλίσεως, ἀφ’ ἑτέρου εἰσπράξεως ἰδιαιτέρως, ποσοῦ ἱκανοῦ νὰ ἀποβῇ εἰς κάλυψιν τοῦ δανεισμοῦ τούτου. Τὸ νομοσχέδιον μᾶς παρέσχεν, ὡς ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἐγγυήσεις πλήρεις καὶ ἀρτίας. Ἡ ἐγγύησις εἶναι πλὴν τῶν ἄλλων, τὰ περισσεύματα τοῦ ἐλέγχου, τὰ περισσεύματα ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων. Συγχρόνως δὲ πῶς θὰ προστεθῶσι καὶ περισσεύματα κατὰ τοὺς μικροτέρους ὑπολογισμούς· 90.000.000 ἐτησίως ὑπολογίζονται ἐκ τῆς νέας φορολογίας τῆς καταβολῆς τῶν τελωνειακῶν τελῶν εἰς μεταλλικὴν δραχμήν.

§234ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐὰν ἡ λίρα φθάσῃ εἰς τὰ 140, τότε πῶς θὰ εὑρίσκομεν τὸ ἀπαιτούμενον καὶ συνεπῶς πῶς θὰ ὑπάρξῃ περίσσευμα;

§235Γ. ΠΩΠ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ ὅταν σᾶς θέτω τὸ ὅριον τοῦτο προβλέπω ὅτι ἡ λίρα δὲν θὰ ὑποστῇ αὔξησιν, οἵαν τὴν ὑπολογίζετε, δὲν θὰ ὑποστῇ δὲ αὔξησιν οἵαν τὴν ὑπελογίζετε, διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ σημερινὴ ἀξία τῆς λίρας δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὸ κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα. Οἱ λόγοι οἱ προκαλοῦντες τὴν διαφορὰν εἰς τὴν ἐπικαταλλαγὴν εἶναι πλειστάκις καὶ κυριώτατα, εἶναι λόγοι ἠθικῆς, λόγοι πίστεως. Ἔχομεν δὲ τὸ παράδειγμα ἡττηθέντων Κρατῶν, τὸ παράδειγμα τῆς Γερμανίας, ἡ ὁποία διὰ τὴν ζωτικότητα τοῦ λαοῦ, διὰ τὴν παραγωγὴν αὐτῆς διὰ τὸν τρόπον τοῦ ἀντικρύσματος ἐνέπνεεν πᾶσι πίστιν, καὶ ἐν τούτοις παρὰ τὸν ἀριθμὸν τοῦ ἐκδοθέντος ὑπ’ αὐτῆς, ἔν τινι χρονικῷ διαστήματι χαρτονομίσματος ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπάρχον κάλυμμα αὐτῆς, πρὸ τῆς συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν, ἐπῆλθεν μείωσις τῆς ἀνταλλακτικῆς ἀξίας, διότι ἐφυγαδεύθη ἡ πίστις. Θὰ γνωρίσωσι πάντες ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἐνισχυομένη δι’ ἐδαφῶν, διὰ πλησίων μερῶν, θὰ ἐνισχυθῇ καὶ παραγωγικῶς. Ἀλλὰ πλὴν τῆς ἐνισχύσεως ταύτης, τῆς ἀληθείας ταύτης, διὰ τοῦ νέου τούτου συστήματος, δὲν αὐξάνεται παντάπασιν ἡ κυκλοφορία χαρτονομίσματος. Δὲν θὰ ἔχωμεν πληθώραν χαρτονομίσματος, ἀλλὰ τοὐναντίον διὰ τοῦ νέου τούτου νομοθετήματος, παρεχομένου ὑπὲρ συνεχίσεως μιᾶς ἰδέας ἐθνικῆς, ἐνισχύεται ἡ πίστις τοῦ Κράτους, συγχρόνως δὲ μένει ἡ δραχμή, εἰς τὴν σταθερότητα αὐτῆς καὶ εἰς ἐλαχίστην αὔξησιν ἀπὸ τὴν σημερινὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ τὸ παράδειγμα τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος. Ἐκτὸς τῆς ἀμέσου αὐξήσεως τῆς δραχμῆς λόγῳ τῆς πληθώρας τῶν χαρτονομισμάτων, θὰ εἴχωμεν καὶ τὴν μείωσιν τῆς πίστεως. Διότι ὅσον καὶ ἄν θέλωμεν νὰ κρυφθῶμεν, ὁ ἐκδίδων χαρτονόμισμα ὑφίσταται τὸ νόσημα τοῦ μορφινομανοῦς. Δὲν δύνασθε δὲ πλέον οὐδένα νὰ πείσητε ὅτι τὴν νέαν ἔκδοσιν δὲν θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ δευτέρα καὶ τρίτη καὶ τετάρτη, μέχρις ὅτου ἐπέλθῃ ὁ οἰκονομικὸς θάνατος τῆς Χώρας. Πάντα ταῦτα εἶναι ἀλήθειαι εἰλημμέναι οὐχὶ μόνον ἐκ τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ καὶ ἐκ προσφάτων παραδειγμάτων, ἐκ τοῦ θανάτου κρατῶν τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν τοῦ μορφινισμοῦ τούτου τὴν νόσον. Καὶ ἐπανέρχομαι ἐκεῖ ἔνθα μὲ διέκοψεν ὁ κύριος συνάδελφος καὶ λέγω ὅτι ὑπάρχει ἀσφάλεια τῶν ὑπεγγύων προσόδων. Αὐτὴ καὶ μόνον ἤρκει ὥστε αἱ περαιτέρω ἀσφάλειαι περὶ κτημάτων ἐθνικῶν ἤ μὴ ποιούμεναι, ἦσαν περιτταί. Ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ ἐξυπηρετήσεως τοῦ δανείου, ἐδῶ δὲ ἀκριβῶς ὑπάρχει ἡ ἱκανοποίησις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀμφιβολίας μὴ τυχὸν δὲν φορολογηθῶσιν αἱ πλούσιαι τάξεις καὶ εἶπον καὶ ἀπεδέχθη ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ εἰσηγοῦμαι τὴν σκέψιν ταύτην ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Θὰ τεθῇ τροπολογία κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ χρεώλυτρον θὰ ἐξευρίσκεται διὰ φορολογίας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν φορολογικῶν πινάκων τῆς καθαρᾶς προσόδου, φορολογίαι δὲ ἀνιοῦσαι εἰς τρόπον ὥστε ὁ πλούσιος, ὁ ἔχων καθαρὰν πρόσοδον ἄνευ καθωρισμένου ἀριθμοῦ, νὰ φορολογῆται ἵνα ἐξυπηρετῆται ἡ λαϊκὴ ἀποταμίευσις.

§236Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ τὸ δέχομαι.

§237Γ. ΠΩΠ. Ἑπομένως, κύριοι, δὲν φορολογεῖται ὁ λαός. Τοῦ λαοῦ ἀποταμιεύονται αἱ οἰκονομίαι καὶ συγχρόνως φορολογοῦνται οἱ πλούσιοι, οἵτινες θὰ καταβάλωσιν ἐντὸς εἰκοσαετίας, διὰ τῶν ἰδίων αὐτῶν εἰσπράξεων, ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος δισεκατομμυρίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ φορολογία καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀναγκαστικὸν δάνειον τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀποταμίευσιν. Ἤθελον δὲ παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν Συνέλευσιν, ἵνα, συμπληρουμένου τοῦ ἀγαθοῦ τούτου, τῆς ἀναγκαστικῆς ἀποταμιεύσεως, ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἡ ρήτρα τοῦ 10% ἐπὶ παντὸς φόρου πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ τόκου τοῦ δανείου τούτου. Τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει σημασίαν, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐμφανίζεται οὔτε ἡ ὑπόνοια ὅτι δὲν εἴμεθα διατεθιμένοι οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ νομοσχέδιον νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸ οὐχὶ μόνον τὰς δημοσιονομικὰς ἀρχὰς τὰς μᾶλλον ὑγιεῖς ἀλλὰ καὶ τὰς φιλάλλους ἀρχὰς τὰς μᾶλλον εἰλικρινεῖς.

§238Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ δέχομαι.

§239Γ. ΠΩΠ. Εὐχαριστῶ πολύ. Διότι καθ’ ὅν τρόπον εἶχε τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐφαίνετο ὅτι ὄχι Γιάννης κερνᾷ καὶ Γιάννης πίνει, ἀλλὰ Γιάννης χρωστᾷ καὶ Γιάννης πληρώνει. Σήμερον δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Σήμερον ὁ χωρικὸς ὁ δανείζων τὸ Κράτος, ὅστις ἔδωκεν τὸ αἷμά του ὑπὲρ τῆς Πατρίδος, εἶναι ἄξιος ἵνα τὰ ἀποταμιεύματα αὐτοῦ εὕρωσιν εὐθὺς ἀμέσως ἀντίκρυσμα καὶ ἵνα τὸ ἀντίκρυσμα τοῦτο τὸ καταβάλῃ ὁ πλοῦτος, ὁ κτηθεὶς ἀκριβῶς, διότι ἡ χώρα ἡμῶν εὕρηται ἐν πολέμῳ καὶ οἰκονομικῇ ἀνωμαλίᾳ, ἥτις ἐνισχύει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν ἐπιτηδειότητα καὶ τὴν δύναμιν νὰ σωρεύωσιν περιουσίας. (Εὖγε, εὖγε,). Καὶ ἑπομένως, ἰδοὺ κύριοι, ἐνώπιον ἡμῶν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζει ὅλην αὐτοῦ τὴν ὄψιν ἐν τῇ γενικῇ αὐτοῦ γραμμῇ καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἐτίμα τὴν σωφροσύνην παντὸς Κράτους, ὅπερ ἤθελεν ἐφαρμόζει τὴν ρήτραν τοῦ σοφοῦ τῆς ἀρχαιότητος, ὁσάκις εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἀντλῇ τὰ πρὸς ἱκανοποίησιν αὐτοῦ μέσα ἐκ τῶν ἰδίων αὐτοῦ δυνάμεων, ἐκ τῶν ἰδίων αὐτοῦ δαπανῶν. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον ἄλλο τι καὶ ἠκούσθησαν φωναὶ ἐκπλήξεως, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατώρθωσε ἀπὸ τῆς χθές, μὲ τὴν αἰφνιδίαν αὐτοῦ ἐμφάνισιν, νὰ παρουσιάσῃ τὸ βῆμα τῆς Συνελεύσεως ὡς Τράπεζαν ταχυδακτυλουργοῦ, εἰπὼν ὅτι θὰ ἔλθῃ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ὁμολογίαι δὲν θὰ ἔχωσιν ἀξίαν 50 δραχμ. ἀλλὰ 60 καὶ 70 καὶ θὰ ἤθελον νὰ συμβουλεύσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸν πτωχὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἵνα μὴ ἀποπλανώμενος δώσῃ καὶ ἐπὶ τῇ διατιμήσει τῶν 50 δραχμ. τὸ ἀπόκομμα τοῦ χαρτονομίσματος τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ.

§240Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρουσιάσθησαν ἀγορασταὶ τοῦ Στέμματος σήμερον μὲ τὴν ἀξίαν του.

§241Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν. Δὲν ἔχω χρήματα οὔτε ρευστά, οὔτε στερεά, ἄλλως θὰ τὰ ἠγόραζα ὅλα. Διατὶ δὲ τοῦτο; Διότι θὰ ἔχετε διὰ τὴν ἀποταμίευσιν τόκον 6½% ἐνῷ εἰς οἱονδήποτε ταμιευτήριον θὰ λαμβάνετε 4%, συγχρόνως δὲ θὰ ἔχετε ἑκάστην 31 Δεκεμβρίου μίαν κλήρωσιν.

§242Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τρεῖς κληρώσεις τὸ ἔτος.

§243Γ. ΠΩΠ. Λαμβάνω τὸ γενικόν. Αὐτὰ εἶναι λεπτομέρειαι. Λοιπὸν θὰ ἔχῃς καὶ μίαν κλήρωσιν, ἕνα λαχεῖον μὲ κέρδη ἄνω τοῦ 1.000.000. Λοιπὸν θὰ λαμβάνῃς ἐτησίως ἐπὶ τῶν 100 δραχμ. 106. 50 ἀλλὰ συγχρόνως μετὰ τῆς ὁμολογίας, ἡ ὁποία θὰ δίδῃ δραχμὰς 106.50 θὰ ἔχῃς τὸν λαχνὸν ἑνὸς λαχείου, τοῦ ὁποίου ὁ πρῶτος ἀριθμὸς θὰ εἶναι 1.000.000.

§244Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔχωμεν τρεῖς κληρώσεις.

§245Γ. ΠΩΠ. Θὰ ηὐχόμην κάθε διμηνίαν οὕτως ὥστε ἡ ἀξία νὰ παραμένῃ σταθερὰ καὶ νὰ μὴ ἐκπίπτῃ κάτω τῶν 60 δραχμῶν. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἔλθετε νὰ μεταβῶμεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μας, τοὺς ὁποίους δυσκόλως θὰ ἀντίκρυζε κανεὶς ἐὰν σᾶς παρουσίαζον τὸ εἰκοσιπεντάρικο μὲ ἀξίαν δώδεκα καὶ πενῆντα, νὰ πᾶμε νὰ τοὺς εἴπωμεν: Αὔριον γίνεται ἡ κλήρωσις αὐτῆς τῆς ὁμολογίας, τὴν ὁποίαν ἔχεις, καὶ ἡ ὁποία εἶναι 100 δραχμαί. Πρόκειται νὰ τὰς πάρῃς, νὰ κληρωθῇ εἰς ἄρτιον, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σοῦ πέσῃ καὶ ἕν λαχεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ σοῦ δώσῃ 200 δραχ. ἢ 500 δρχ. Θὰ μοῦ κάμῃς τὴν χάριν, αὐτὴν τὴν ὁμολογίαν νὰ μοῦ τὴν δώσῃς μὲ 60 δραχμάς; Καὶ ὑποθέσατε ὅτι σᾶς τὴν ἔδωκε μὲ 60 δραχμ., νομίζετε ὅτι θὰ λάβετε τὴν λευκὴν ψῆφον; Θὰ σᾶς θεωρήσῃ ἀπατεῶνα ἀφαιροῦντα ἕν μέρος ἀπὸ τὴν περιουσίαν του. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὄψις τοῦ ζητήματος. Αὐτὴ ἡ γενικὴ γραμμὴ τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἐμὴν εἰς τὰς γενικὰς αὐτὰς γραμμὰς τοῦ νομοσχεδίου, ἀσχέτως πρὸς τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν ἠθικὴν αὐτοῦ μορφὴν—καὶ ὡς πρὸς αὐτὴν ἀνάγομαι εἰς ὅσα ἔχω ἀνακοινώσει κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ εἰς ὅσα ὁ κ. ἐκ Κοζάνης εἶπεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως εἰς γενικὰς γραμμὰς—δημοσιονομικῶς, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυσχερὲς μετὰ τὴν ρύθμισιν αὐτῶν τῶν γενικῶν τροπολογιῶν νὰ εὑρεθῇ σύστημα ἀρτιώτερον ἐσωτερικοῦ δανείου παρέχοντος ταμιευτικῶς εὐθὺς ἀμέσως τὸ ἀξιούμενον διὰ τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας. Δὲν θέλω ἐγὼ νὰ χρησιμοποιήσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἔχετε ἄλλο σχέδιον νὰ μοῦ εἴπητε; Ἄν ἔχετε φέρετε νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν. Ὂχι, Αὐτὸ μοὶ ὑπενθύμισε τὴν ἀνάγκην εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη κατὰ τὴν Γαλλικὴν Ἐπανάστασιν ὁ εἰσηγούμενος τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπαναστάσεως ἐκείνης καὶ ὁ ὁποῖος εἶπεν εἰς τὴν Γαλλικὴν Συντακτικὴν Συνέλευσιν ὅπως εἴμεθα καὶ ἡμεῖς τὴν στιγμὴν ταύτην χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὴν ἐπαναστατικὴν μορφὴν ἐκείνων, εἶπεν, λοιπόν. Κύριοι, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἀφαιρέσωμεν... τὸ ⅓ τῆς περιουσίας πάντων τῶν Γάλλων. Ἔχει τὶς νὰ προβάλῃ ἕτερον σχέδιον. Ἠγέρθη τις ἐκ τῆς ἄκρας, καὶ ἦτο ὁ μεγαλύτερος οἰκονομολόγος, καὶ εἶπεν, μάλιστα. Ἡσύχει, τοῦ ἀπήντησεν ὁ Γάλλος ἐπαναστάτης, καὶ ἄν εἶχες δὲν θὰ ἐγένετο δεκτόν, διότι ἔχομεν ἀνάγκην ἀμέσου χρήματος. Κύριοι, τὰ ἐπιχειρήματα εὕρηνται ἐν αὐτῇ τῇ βάσει καὶ τῇ οὐσίᾳ τοῦ νομοθετήματος, ἐν ταῖς γενικαῖς γραμμαῖς καὶ ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ. Πιθανὸν νὰ προκληθῶσι καὶ ἀνωμαλίαι, αἵτινες ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος αἱ ἀνωμαλίαι αὗται θὰ προκαλέσωσι καὶ παράπονα. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ὑποδείξεις τινές. Μεταξὺ τῶν ἄλλων παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εἰσηγηθῇ ἰδιαίτατα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τὴν ἀμεσώτερον ἐνδιαφερομένην περὶ τοῦ πράγματος τούτου, ὥστε νὰ παραιτηθῇ τοῦ προνομίου τοῦ δικαιώματος τῶν πενταδράχμων καὶ ἀφήσῃ αὐτὰ εἰς τὴν τάξιν τῶν κερμάτων. Διότι ἀσχέτως πρὸς τὴν δυσχέρειαν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὰς μικρὰς συναλλαγὰς καὶ ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς ἑσπέρας ἐξεδηλώθη καὶ θὰ ἐκδηλωθῇ μετά τινα χρόνον, ὥστε σήμερον δὲν ὑπῆρξε ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ διῆλθεν ἐπὶ δανείῳ τὴν ἡμέραν του. Τὸ θεωρῶ ἐξαιρέτως οὐσιῶδες τὸ πρᾶγμα τοῦτο, τὸ θεωρῶ οὐσιῶδες, ἀλλὰ καὶ ἀνώδυνον διὰ τὴν ταμιευτικὴν ἐν ὅλῳ ἀποστολὴν τοῦ δανείου. Ἔχομεν, κύριοι συνάδελφοι, κυκλοφοροῦντα κέρματα διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου περὶ τὰ 40 ἑκατομμύρια. Ἔχομεν δὲ συνάμα ἐκ συμβάσεων εἰδικῆς παραχωρήσεως πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ποσὸν κυκλοφοροῦν πενταδράχμων καὶ δεκαδράχμων μέχρι ποσοῦ ἑκατὸν ἑκατομμυρίων, ἄν δὲν πλανῶμαι. Τὸ ἥμισυ εἶναι πεντήκοντα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται ἀμέσως νὰ ληφθῶσιν ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ἄς ἐξευρεθοῦν αὐτὰ δι’ ἄλλου τρόπου. Τὰ 550 ἑκατομμύρια τῆς Τραπέζης, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ τεθῶσιν εἰς κυκλοφορίαν, κατὰ τὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ καθ’ ὅσον μέχρι τῶν χιλίων ἑκατομμυρίων θὰ χρησιμοποιηθῶσι, τὰ δὲ 500 ἑκατομμύρια θὰ δοθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ νὰ ἀποσύρῃ τῆς κυκλοφορίας τὰ 550 ἑκατομμύρια τραπεζογραμματίων, τὰ ὁποῖα παρέχομεν εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ διὰ τῆς ψηφιζομένης συμβάσεως. Ἑπομένως ἐκ τῶν 500 ἑκατομμυρίων ἄν ὑποτεθῇ ὅτι τὰ 50 ἑκατομμύρια δὲν ἀποσύρωνται, βέβαια δὲν θὰ μᾶς ἔλθῃ Depreciation χαρτονομίσματος, ἐὰν τὰ 50 ἑκατομμύρια τὰ δώσητε χαρτονόμισμα, δίδραχμα καὶ πεντάδραχμα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἐξηρημένα. Δὲν λέγω τοῦτο μόνον διὰ τὰς δυσχερείας τῶν μικρῶν συναλλαγῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπιτακτικαὶ καὶ αἱ ὁποῖαι κυρίως προκαλοῦν τὰς θορυβώδεις διαμαρτυρίας, ἀλλὰ καὶ ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὴν περιουσίαν τοῦ λαοῦ, διότι τὰ μικρὰ αὐτὰ χαρτονομίσματα χρησιμοποιοῦνται κυριώτατα δι’ ἀνάγκας ἐργατικάς, δι’ ἀνάγκας μικρῶν οἰκογενειῶν. Μὲ ἕν τάλληρον σήμερον δὲν πληρώνετε οὔτε μόνιππον ἅμαξαν διὰ νὰ κάμῃ μίαν κούρσαν, ἑπομένως εἶναι αἱ συνήθεις ἀνάγκαι τοῦ βίου τῆς ἀγορᾶς καὶ πῶς θέλετε ὁ δυστυχὴς πτωχὸς ἄνθρωπος, ὁ μεταβαίνων νὰ ἀγοράσῃ πρᾶγμά τι νὰ ἔχῃ ἕνα ψαλίδι νὰ κόβῃ τὸ τάλληρον εἰς δύο καὶ παίρνει τὸ μισὸ τὸ δὲ ἄλλο μισὸ νὰ τὸ ἐνθυλακώνῃ καὶ νὰ περιμένῃ νὰ μαζευθοῦν 40 διὰ νὰ μεταβῇ μὲ τὸ δέμα αὐτὸ ὡς κλιματόφυλλα διὰ νὰ τὸ κάμῃ ἕνα ἑκατοστάρικο; Αὐτὰ θὰ χαθοῦν καὶ ἡ ἀπώλεια αὐτὴ θὰ εἶναι εἰς ὠφέλειαν τῆς Τραπέζης, ἀλλ’ εἰς μεγίστην ζημίαν τοῦ πτωχοῦ κόσμου, ἀλλ’ ἰδιαίτατα εἰς ἐπίτασιν τῆς ἀνωμαλίας ἐκ τῆς κοινωνικῆς συναλλαγῆς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου, ἀπευθύνω δὲ ἐντεῦθεν καὶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τὴν ὁποίαν ἰσχυρῶς ὠφελεῖ τὸ ὑποβαλλόμενον νομοθέτημα, τὴν σύστασιν ἵνα μή φέρῃ παρατηρήσεις καὶ παραιτηθῇ τοῦ δικαιώματος τούτου ἀπὸ τῆς συμβάσεως, λέγω δὲ ὅτι τὸ νομοθέτημα φέρει ἰσχυρὰν ἐνίσχυσιν τῆς Τραπέζης, διότι ἐκ τῶν τραπεζογραμματίων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ ἥμισυ ἐμφανίζονται ὡς ἀναγκαστικῶς κυκλοφοροῦντα περίπου 1200 ἑκατομμύρια, δὲν εἶναι ἀναγκαστικῶς κυκλοφοροῦν κατ’ οὐσίαν χαρτονόμισμα, ἀλλ’ εἶναι χαρτονόμισμα ὑπαγόμενον εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῆς τραπέζης, δυνάμει τοῦ ΓΧΜΒ νόμου. Ἑπομένως ἔναντι μιᾶς τοιαύτης ἠθικῆς ἄν, ὄχι τι ἄλλο, ἐνισχυτικῆς ἐνεργείας τῆς Συνελεύσεως πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ καὶ τὸ Κράτος ἵνα ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα παραιτηθῇ τοῦ ἐπὶ τῆς ἐκδόσεως μικρῶν τραπεζογραμματίων δικαιώματος αὐτῆς, τοὐλάχιστον ἐπὶ ἕν ἔτος, μέχρις ὅτου ρυθμισθῶσι τὰ τῶν συναλλαγῶν διὰ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νέου χαρτονομίσματος, ἐνῷ εἶναι πιθανὸν νὰ ληφθοῦν καὶ μέτρα ἀνάλογα. Ὥστε πρόκειται περὶ μιᾶς εὐκολίας καθαρῶς κοινωνικῆς, ἐξ ἧς οὐδεὶς θὰ βλαβῇ, θὰ ὠφεληθῇ δὲ αὐτὴ ἡ δημοσία τάξις. Ἐν ταῖς λεπτομερείαις τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχουσι διατάξεις τινές, ἐκτὸς ταύτης τῆς πενταδράχμου, αἱ ὁποῖαι εὐλόγως ἀνησύχησαν. Δι’ αὐτὰς ἐλήφθησαν πᾶσαι αἱ σχετικαὶ φροντίδες, ἵνα αἱ διατάξεις αὗται καταστῶσιν ὄχι ἁπλῶς ἀνεκταί, ἀλλ’ ἵνα καταστῶσιν ἀπολύτως ἀνάλογοι πρὸς τὰς ποικίλας ἀνάγκας. Ἄν ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου λεπτομέρειά τις ἐμφανίζει εἴς τινα τῶν κ.κ. συναδέλφων τοιαύτην ἀπορίαν, ὥστε νὰ καθιστᾷ αὐτὸν ἀμφιβάλλοντα καὶ περὶ τοῦ ἀγαθοῦ τῆς συνόλου ἐμφανίσεως τοῦ νομοσχεδίου, θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ διατυπώσῃ οἱονδήποτε θέλει ἐρώτημα. Βλέπω μετὰ χαρᾶς ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει.

§246Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ γίνεται λόγος ὅτι ἀπὸ τῆς ἰσχύος αὐτοῦ εἰς διάστημα τριῶν μηνῶν θὰ δύναταί τις ὀφείλων χρήματα νὰ πληρώνῃ κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς χαρτονόμισμα καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς ὁμολογίας. Ἐπίσης καὶ ἄν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ δάνειον εἶναι ἐπὶ προθεσμίᾳ πέραν τοῦ τριμήνου θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ δανειστὴς νὰ δεχθῇ τὸ ὀφειλόμενον καίτοι δὲν παρῆλθεν ἡ προθεσμία. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι ὀφείλει τις 10 χιλιάδας δραχμῶν καὶ ὀφείλει νὰ τὰς δώσῃ μετὰ ἕξ μῆνας θὰ δύναται, νὰ δώσῃ ταύτας τὸ ἥμισυ εἰς χαρτονόμισμα καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ εἰς ὁμολογίας ἐντὸς τοῦ τριμήνου ὑποχρεωτικῶς. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι δὲν ἔχει τὰς 10 χιλιάδας, ἀλλ’ ἔχει 5 χιλιάδας γνωρίζετε δὲ ὅτι ὁ δανειστὴς δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῇ μερικὴν καταβολὴν· δὲν θὰ ἦτο τοῦτο ἄδικον;

§247Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον ὥστε νὰ λαμβάνῃ καὶ μέρος.

§248Γ. ΠΩΠ. Ἀκριβῶς, κύριε συνάδελφε, εἶχον σκεφθῆ ἵνα κατὰ τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως τῶν λεπτομερειῶν ζητήσω νὰ τεθῇ ὅτι ὑποχρεοῦται ὁ δανειστὴς ἵνα καὶ μερικῶς δέχηται καταβολὴν διὰ τὸ δάνειον.

§249Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει τεθῆ.

§250Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἔχει διατυπωθῆ σαφῶς.

§251Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γίνεται δεκτὴ καὶ μερικὴ καταβολή.

§252Γ. ΠΩΠ. Εἶναι τόσον δίκαιον ὥστε ἐλπίζω ὅτι θὰ τὸ δεχθῆτε.

§253Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§254Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν οἱ ναυτικοὶ ἐκλογεῖς σας θὰ σᾶς δεχθοῦν καθ’ ὅν τρόπον εἴπετε, οἱ χωρικοὶ ἡμῶν ἐκλογεῖς ὅμως δὲν θὰ μᾶς δεχθοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι, καθὼς γνωρίζετε, οἱ ναυτικοὶ ἔχουν ἄλλας ἀντιλήψεις, διότι ταξειδεύουν καὶ διότι συναναστρέφονται μὲ περισσότερον κόσμον. Τὸν χωρικὸν δὲν τὸν ἑλκύει ἡ ἰδέα τοῦ λαχείου, διότι εἶναι συνειθισμένος νὰ καλλιεργῇ τὴν γῆν καὶ ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀπόδοσιν αὐτῆς, εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πρακτικὸς δὲν ἑλκύεται δὲ ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς τύχης. Ἀπόδειξιν τούτου θὰ λάβετε ἐὰν ἐρευνήσητε καὶ ἴδητε πόσα λαχεῖα τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ ἄλλα διανέμονται ἐκεῖ. Ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ γίνῃ διαφωτισμὸς εἰς τοὺς χωρικοὺς πληθυσμούς, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἀποταμιεύσεως, ὅπως εἴπετε. Ἀλλ’ ὁμιλῶ περὶ τῆς πρώτης ἐντυπώσεως καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ μία ἐξήγησις καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ αὐτὰ τὰ μέτρα, ὅπως διαφωτίσῃ τὸ κοινόν.

§255Γ. ΠΩΠ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχω μόνον ναυτικοὺς ἐκλογεῖς, ἀλλ’ ἔχω καὶ γεωργοὺς ἐκλογεῖς. Ἀλλὰ καὶ ἄν δὲν εἶχον γεωργοὺς ἐκλογεῖς ἔχει ὑποχρέωσιν κάθε πολιτικὸς ἄνθρωπος νὰ ἐπικοινωνῇ πρὸς τὸν ἀγρότην, θὰ ἀναγνωρίσητε δὲ πάντες, ὅτι κατὰ τὰς παρούσας τοὐλάχιστον στιγμὰς ὡς καὶ πάντοτε ὁ Ἕλλην ἀγρότης διατηρεῖ ἀκέραιον τὸν πατριωτισμόν του. Αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἰς δεδομένην στιγμήν, καὶ ὄχι ὁ ἄνθρωπος συνήθως τῆς πόλεως, ἀφίνει τὸ ἄροτρον, ἁρπάζει τὸ ὅπλον καὶ ἀντὶ νὰ καλλιεργήσῃ μὲ τὸν ἱδρῶτα του τὴν γῆν σκορπίζει τὸ αἷμα του ἵνα καλλιεργήσῃ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐλευθερίας, ἐκεῖ ποῦ ἡ Πατρὶς τὸν στέλλει. Ἑπομένως, ἐὰν εἴπητε εἰς αὐτόν, ὅτι πρόκειται νὰ δώσητε τὸ χρῆμα του ὑπὲρ τῆς Πατρίδος ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιρρήσεως θὰ τὸ ἔδιδεν. Ἀλλὰ σήμερον δὲν θὰ τοῦ εἴπητε αὐτό, γνωρίζετε δὲ ὅτι ὁ Ἕλλην γεωργὸς σήμερον εἶναι ὁ κατ’ ἐξοχὴν πλούσιος, ἀλλὰ συγχρόνως ὁ Ἕλλην γεωργὸς εἶναι ὁ κατ’ ἐξοχὴν καχύποπτος, ὁ μὴ θέλων νὰ βγάλῃ τὸ κομπόδεμα καὶ ἑπομένως γινόμενος παράγων κοινωνικῶς ἐπιβλαβὴς καὶ πολλάκις ὡς συμβαίνει παρ’ ἡμῖν τὸ ἀποταμίευμα τοῦ γεωργοῦ χρησιμεύει, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχει πληθωρικὴ κυκλοφορία χαρτονομισμάτων. Τὸ κεκρυμμένον χρῆμα ἔχομεν συμφέρον νὰ τὸ ἐξαγάγῃ εἰς τὸ φῶς, ἵνα χρησιμοποιηθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ δὲν θέλομεν νὰ τοῦ πάρωμεν αὐτὸ καὶ νὰ τοῦ τὸ μειώσωμεν, ἀλλὰ νὰ τὸ ἀποταμιεύσωμεν καὶ τοῦ ἀποδώσωμεν καὶ κέρδος. Εἰς ἡμᾶς δὲ πάντας ἀπόκειται ἰδιαίτατα, ἀντὶ νὰ ἔλθωμεν καὶ νὰ τοῦ λέγωμεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι φορολογεῖται ἀδίκως, νὰ τοῦ λέγωμεν ὅτι δὲν φορολογεῖσαι ἀδίκως, ἀλλ’ εἰσφέρεις ὑπὲρ τῆς Χώρας, ἡ δὲ χώρα σοὶ δίδει ποσὰ διὰ τὴν τοιαύτην τοποθέτησιν τῶν κεφαλαίων σου, τὰ ὁποῖα οἱαδήποτε ἄλλη τοποθέτησις αὐτῶν θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ σοὶ τὰ ἀποδώσῃ. (Χειροκροτήματα).

§256Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἐμελέτησε τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ κατενόησεν εἰς τὸ βάθος αὐτοῦ καὶ εἰς πολλὰ σημεῖα ὄντως μὲ ἔπεισεν, παρακαλῶ, ἄν εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην, νὰ μοῦ λύσῃ τὴν ἑξῆς ἀπορίαν: Ἐν ἄρθρῳ 5 ἀναγράφεται ὅτι ὁ κάτοχος τοῦ προσωρινοῦ τίτλου δύναται νὰ ἐνεχυριάσῃ αὐτὸν ἐντὸς ἑξαμήνου προθεσμίας. Τὶ θὰ γίνῃ ἐὰν ληγούσης τῆς ἑξαμήνου προθεσμίας θελήσῃ καὶ πάλιν νὰ ἐνεχυριάσῃ τὸν τίτλον;

§257Γ. ΠΩΠ. Ἀπήντησεν ἤδη ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Ὑπουργός.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μάτεσις ἔχει τὸν λόγον.

§259Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον, κ. πληρεξούσιοι, εἶναι ἀποτέλεσμα ἀδυσωπήτου ἀνάγκης. Καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀδυσωπήτου ἀνάγκης, τὰ θεωρητικὰ ἐπιχειρήματα ἐλαχίστην δύνανται νὰ ἔχωσι θέσιν. Πρόκειται νὰ ἀνταλλάξωμεν τὸν εἰς χεῖρας τοῦ λαοῦ τίτλον ἀνταλλακτικὸν διὰ τίτλου καθαρῶς πιστωτικοῦ. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπρότεινον τὸν πιστωτικὸν αὐτὸν τίτλον, ἀντὶ νὰ τὸν λάβωμεν, τοιούτως εἰπεῖν, ὑποχρεωτικῶς ἀπὸ τὸν δανειστήν, νὰ τὸν ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν δανειστὴν προαιρετικῶς ἠθέλομεν κατ’ ἀνάγκην προσφύγει εἰς τὰ μέσα δυνάμει τῶν ὁποίων τὸν πιστωτικὸν τίτλον ἠθέλομεν καταστήσει οὐ μόνον ἐπαρκῶς ἐπιδεκτικὸν πίστεως, ἀλλὰ καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον,—ἐπιτραπήτω μοι ἡ λέξις,—δημοφιλῆ. Διότι μόνον οὕτω λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὰ πράγματα, θέλομεν δημιουργήσει ζήτησιν, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἀθρόαν προσφορὰν τῶν τίτλων, ἐφ’ ὅσον οἱ κατέχοντες αὐτοὺς ἤθελον εὑρίσκεσθαι εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτοὺς καὶ πάλιν δι’ ἀνταλλακτικοῦ χαρτονομίσματος. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου βεβαίως πιστοπαραγωγικαὶ εἰσὶν αἱ ἐγγυήσεις, περὶ τῶν ὁποίων τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ. Ἀπόψε ὁ κ. Ὑπουργὸς προσέθηκεν ἕν νέον ἀκόμη στοιχεῖον, τὸ στοιχεῖον τοῦ λαχνοῦ. Βεβαίως καὶ τοῦτο εἶναι ἀρκετὰ σοβαρόν. Νομίζω ὅμως ὅτι εὐθὺς ὡς τὸ νομοσχέδιον ἤθελε ἔλθει εἰς ἐφαρμογὴν καὶ ἰδίως μετὰ τὴν πάροδον τῶν πρώτων μηνῶν, διότι κατὰ τοὺς τρεῖς πρώτους μῆνας κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ ὑπάρχῃ τόσον ἄμεσος ἀνάγκη ἀνταλλαγῆς τοῦ πιστωτικοῦ τίτλου πρὸς χρῆμα, ἡ προσφορὰ τῶν τίτλων τούτων μετὰ τοὺς πρώτους μῆνας ἐκ μέρους ἐκείνων, οἵτινες θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην χρήματος ρευστοῦ, θέλει ἀντιμετωπίσει ψυχρότητα ἐκ μέρους τῶν κατόχων κεφαλαίων, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ἥμισυ τῶν σήμερον κυκλοφορούντων κεφαλαίων εἰς χαρτονόμισμα θέλει ἀκινητοποιηθῆ, ἐντὸς δὲ ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος δὲν θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἀγοράν. Διότι θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἀγορὰν βαθμιαίως, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους παρουσιάζουσι περιπτώσεις δαπανῶν. Ἑπομένως θὰ ἔχωμεν ἐλάττωσιν τοῦ ρευστοῦ χρήματος καὶ ἑπομένως τῆς ἀνάγκης τοποθετήσεως χρήματος. Καὶ ὡς ἐκ τούτου τὴν προσφορὰν τοῦ χρήματος δὲν θὰ τὴν ἔχωμεν ἐπαρκῶς ἀνταποκρινομένην πρὸς τὴν ζήτησιν αὐτοῦ, ἵνα διατηρήσῃ τὴν τιμὴν τῆς ὁμολογίας, ὅσον καὶ ἄν προσδοκῶμεν ἀπὸ τὸ ἀρκετὰ σκόπιμον δέλεαρ τοῦ λαχνοῦ. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον ἀντὶ νὰ ὀνομασθῇ «περὶ ἀναγκαστικοῦ δανείου ποσοῦ μέχρι δραχμῶν 1.500.000.000» νὰ ὀνομασθῇ νομοσχέδιον «περὶ δανείου ποσοῦ μέχρις 10.000.000». Ἐν ἄλλαι λέξεσι τὸ δάνειον ἀντὶ νὰ ἐκδοθῇ εἰς τὸ ἄρτιον νὰ ἐκδοθῇ εἰς τὰ 90. Ὥστε ἀφοῦ ὁ δανειστὴς δώσῃ τὰ 50 ἑκατοστὰ τοῦ χαρτονομίσματος, τὸ ὁποῖον ἔχει, τὸ ὑπόλοιπον τοῦ χαρτονομίσματος του νὰ ἔχῃ τὴν ὀνομαστικὴν ἀξίαν 55 ἑκατοστῶν. Δὲν νομίζω βεβαίως ὅτι τοῦτο θά ἦτο πανάκεια, ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θὰ παραχθῇ ἡ ἐντύπωσις εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ, εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ κατόχου τοῦ χαρτονομίσματος, ὅτι δὲν τὸ ἀκινητοποιοῦμεν ἄνευ ἀνταλλάγματος. Θὰ ἴδωσιν ὅτι δίδωμεν εἰς αὐτοὺς περιθώριον. Ὅτι τὸ ἥμισυ, ὅπερ λαμβάνομεν, ὅταν θὰ ἐξοφληθῇ θὰ εἶναι ηὐξημένον κατὰ 10%. Ἤδη ἔχει ἐκδοθῆ δάνειον πρὸς διακοσίας δραχμάς, μὲ ὁμολογίαν ἡ ὁποία πληρώνεται εἰς 300. Ἐν ᾗ περιπτώσει δώσωμεν τὸ ἀντιστάθμισμα τοῦτο, ναὶ μὲν παραμένει τὸ ἀκινητοποιηθὲν 50% ἀλλὰ τὸ 50 γίνεται 55. Ἴσως μάλιστα θὰ ἦτο ἀκόμη καλύτερον νὰ εἴμεθα καὶ γενναιότεροι καὶ τὸ ἐπὶ πλέον 10% νὰ τὸ κάμωμεν 15 ἢ 20%.

§260Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι οὐσιαστικώτερον ἀντιστάθμισμα θὰ ἦτο ἄλλο; Ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τὸν μικρὸν λαὸν τὸν ἔχοντα ἐλαχίστας οἰκονομίας ὅτι τὰς ὠφελεῖ, ὠφελεῖ τοὺς ἔχοντας πολλὰ χρήματα. Ἐὰν ἐξῃροῦμεν λοιπὸν τὰς καταθέσεις τῶν Ταμιευτηρίων τοῦτο θὰ ἦτο οὐσιωδῶς ὠφέλιμον εἰς τὸν λαόν. Νομίζω δὲ ὅτι καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς δὲν θέλει νὰ θιχθῇ ὁ μικρὸς λαός, ὁ ἔχων ἐλαχίστας οἰκονομίας ἐν τοῖς ταμιευτηρίοις. Ἕτερον ἀντιστάθμισμα θὰ ἦτο τοῦτο, ἐὰν ἐπὶ τῶν ἐνοικίων δὲν ἐπληρώνετο εἰς τὸ διπλάσιον τὸ ὀφειλόμενον ποσὸν ὅτε οὕτω θὰ καθίστατο δυνατόν, τὰ μὲν ἀστικὰ κτήματα νὰ ἐπιβαρυνθῶσι, νὰ ἐλαφρυνθῶσι δὲ οἱ ἐνοικιασταί. Οὕτω ἐντὸς τριμήνου θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσωσι ἁπλῶς τὸ ἐνοίκιον, μετὰ τὸ τρίμηνον θὰ ὑπεχρεοῦντο νὰ πληρώσωσι τὸ διπλάσιον.

§261Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἡ ἰδική σας σειρὰ ἰδεῶν, εἶναι ὅλως διόλου μακρὰν τῶν ἰδικῶν μου. Ὁμιλεῖτε περὶ ἀπαλλαγῶν.

§262Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ ἀντισταθμισμάτων.

§263Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ὁμιλῶ περὶ περιπτώσεων, καθ’ ἃς οἱ κάτοχοι χαρτονομίσματος ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀπηλλαγμένοι τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ δανείου τούτου. Βεβαίως ἐὰν εὑρεθῇ τρόπος, καθ’ ὅν ὡρισμένη τάξις πολιτῶν νὰ θεωρηθῇ ἐνεργουμένη καὶ νὰ μὴ ὑποβληθῇ εἰς τὸν δανεισμόν, τοῦτο θὰ ἦτον εὐχῆς ἔργον. Ἐγὼ ἀπέβλεψα εἰς τὸ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ὑποτίμησις τῶν ὁμολογιῶν καὶ εἰς τὸ νὰ βελτιωθῇ ἡ τιμὴ αὐτῶν διὰ τοῦ ὁρισμοῦ ἀνωτέρας ἀξίας κατὰ τὴν ἐξόφλησιν, ἤτοι ἡ ὀνομαστικὴ ἀξία νὰ εἶναι ἀνωτέρα τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδάνεισεν ὁ δανειστής. Τοῦτο ἄλλως τε γίνεται εἰς ὅλα τὰ δάνεια, τὰ παρεχόμενα πρὸς Κυβερνήσεις. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ ἀκολουθήσωμεν τὸ παράδειγμα τοῦτο ἐπὶ τοῦ παρόντος δανείου.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Λαδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§265Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, κύριοι, ὅτι ἐκ τῆς χθεσινῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν προέκυψε ἕν ἀγαθὸν ὅτι ἐπὶ τέλους ἐλύθη ἡ σιγή, ἐλύθη ἡ μυστικότης ἡ ὁποία ἐτηρήθη ἐπὶ ἕν καὶ ἥμισυ ὁλόκληρον ἔτος ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας, καὶ ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνῃ τοῦτο, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὁ ὁποῖος καὶ μόνον πληρώνει τὰ ἐλλείμματα, ὁ ὁποῖος καὶ μόνος θὰ πληρώσῃ τὰ συνομολογηθέντα καὶ συνομολογούμενα δάνεια ἔχει μίαν ἀξίωσιν, τὴν δικαίαν ἀξίωσιν νὰ τηρῆται ἑκάστοτε ἐνήμερος, ὅλων τῶν λεπτομερειῶν τῆς οἰκονομικῆς αὐτοῦ καταστάσεως. Εἰς τὰς ἄλλας ἐπικρατείας αἵτινες συμμετέσχον τοῦ πολέμου ἔσπευσαν οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσωσι καὶ τὸν προϋπολογισμόν των καὶ τοὺς ὑπολογισμούς των, νὰ ἀναγγείλωσι τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν εἰς τὸν λαὸν καὶ νὰ ἀναπτύξωσι τὰ ἐλλείμματα καὶ πόθεν προῆλθον ταῦτα. Ἡμεῖς ἐπὶ 18 ὅλους μῆνας ἐτηρήσαμεν μίαν ἀδικαιολόγητον δυστακτικότητα, δυστακτικότητα ὅμως, ἡ ὁποία ἐνεῖχε κινδύνους πολὺ μεγαλυτέρους ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἐνέχει ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις. Ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ κατ’ ἐξοχὴν πρακτικὸς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι μεταξὺ τῶν οἰκονομικῶν συγγραμμάτων τὰ ὁποῖα μελετᾷ θὰ ἐμελέτησε καὶ τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῆς διασκέψεως τῶν Βρυξελλῶν, παρεσύρθη νομίσας ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ καὶ ἴσως διὰ θαύματος νὰ προσπορίσῃ εἰς τὸ κράτος οὐδὲ πολὺ οὐδὲ ὀλίγον 1.500 ἑκατομμύρια ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἐκδίδει καὶ σύμβασιν κυκλοφορίας ἑτέρου χαρτονομίσματος 550 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἐνῷ, κύριοι, ὡς γνωστόν, ἡ οἰκονομικὴ διάσκεψις τῶν Βρυξελλῶν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐξυγίανσιν τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας κατέληξεν εἰς τρία συμπεράσματα· πρῶτον εἰς αὐστηράς αὐστηροτάτας οἰκονομίας, δεύτερον εἰς ἐπιβολὴν φόρων ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους καὶ ὡρισμένας συνθήκας καὶ τρίτον καὶ κυρίως εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς. Ταῦτα ἀνέπτυξα ἐντεῦθεν ὅταν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀγορεύσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν. Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐμειδίασε καὶ ὑπέμνησε μίαν ἐποχὴν πολὺ παλαιάν. Δὲν παρῆλθεν ὅμως μὴν καὶ ἠναγκάσθη νὰ ἀκολουθήσῃ ὅλα ὅσα ὑπεδείκνυον ἐγὼ τότε. Ἀλλὰ περὶ τίνος πρόκειται νῦν; Διοχετεύομεν καὶ παραδίδομεν εἰς τὴν κυκλοφορίαν 1.500 ἑκατομμύρια ὁμολογιῶν. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ἑκάστη πληθωρικὴ κυκλοφορία ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν τῶν ὁμολογιῶν τούτων. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς προεῖδε τοῦτο καὶ ἐμερίμνησε διὰ τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβῃ τὴν ἔκπτωσιν, διότι ὑπεχρέωσε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ δέχεται ὡς ἐνέχυρον τὰς ὁμολογίας ταύτας· εἰς ποίαν δὲ τιμήν; 25 δραχμῶν ὅλας κάτω τῆς τιμῆς αὐτῶν, τοὐτέστιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνόμισεν ὅτι μία ἔκπτωσις 25 δραχμῶν εἶναι ἀρκετή. Ἐγώ, κύριοι, δὲν φρονῶ οὕτως. Νομίζω ὅτι ἡ ἔκπτωσις θὰ εἶναι ὑπερτέρα διότι ὅταν παρέλθῃ τὸ ἑξάμηνον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ὑπέχει πλέον ὑποχρέωσιν δανεισμοῦ ἐπὶ ἐνεχύρῳ τῶν ὁμολογιῶν τούτων,—δὲν λαμβάνεται δὲ καμμία μέριμνα περὶ τοῦ τὶ θὰ κάμῃ ὁ ὀφειλέτης αὐτὸς—τὶ θὰ ἔχωμεν ὡς ἀποτέλεσμα; Θὰ ἰσχύσωσιν οἱ συνήθεις κανόνες περὶ ἐνεχυροδανείων, τοὐτέστι θὰ ὑποχρεωθῇ ὁ ὀφειλέτης νὰ καταβάλῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴ Τράπεζαν τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν 25 δραχμῶν καὶ τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἡ ὁμολογία εἰς τὴν ἀγοράν, ὅταν δὲ λάβῃ τὰς ὁμολογίας ταύτας θὰ πέσῃ εἰς τὰς χεῖρας ἐκείνου περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλει τόσον εὐγλώττως πρὸ μικροῦ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ πέσῃ εἰς τὸν τοκογλύφον, διότι ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχῃ ἀνάγκην χρημάτων θὰ ἀναγκασθῇ νὰ δώσῃ τὰς ὁμολογίας ταύτας καὶ μὲ 10 καὶ 15 καὶ 25 ἀκόμη δραχμὰς ἔκπτωσιν. Ἀλλὰ τοῦτο, κύριοι, νομίζω ὅτι ὁμοιάζει, ἄν καὶ πιθανῶς νὰ μὴ ἔχῃ τοὺς νομικοὺς τύπους, μὲ κἄτι τὸ ὁποῖον εἰς τὴν νομικὴν καλεῖται δήμευσις. Ὅτι ὅμως ἡ σπουδὴ περὶ τὸν καταρτισμὸν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ἡ ἀφορμή τοῦ ἀμελετήτου αὐτοῦ νομίζω ὅτι θὰ ἀποδειχθῇ ἐκ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ φέρω. Ποία μέριμνα ἐλήφθη περὶ τῶν καταθέσεων; Ὡς γνωστὸν αἱ καταθέσεις ἐν τοῖς παρ’ ἡμῖν πιστωτικοῖς ἱδρύμασι ἀνέρχονται περίπου εἰς 5½ δισεκατομμύρια.

§266ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. 11 δισεκατομμύρια.

§267Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. 5½ δισεκατομμύρια ἔχω τὴν πληροφορίαν σήμερον. Ἐὰν δεχθῆτε ὅτι 2½ δισεκατομμύρια ἀνήκουσιν εἰς καταθέτας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἔχετε 3 δισεκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἀφίνετε εἰς τὴν διάθεσιν τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων νὰ πληρώσουν εἰς ὅσους θέλουν τὰς καταθέσεις των. Λέγετε ὅτι αἱ Τράπεζαι θὰ ἔχωσι πλήρη ἐλευθερίαν νὰ πληρώσωσι διὰ τῶν ὁμολογιῶν τούτων ἐκείνους τοὺς καταθέτας τοὺς ὁποίους αὐταὶ θέλουν, ἐνῷ ἔδει νὰ ληφθῇ ἕν μέτρον ὥστε ὅλοι οἱ καταθέται νὰ ὑποχρεωθῶσι συμμέτρως νὰ λάβωσι τόσας ὁμολογίας ἐκ τῶν καταθέσεων τούτων. Δὲν ἐλήφθη καμμία μέριμνα περὶ τῶν νομίμων καταθέσεων, τοὐτέστι τῶν καταθέσεων τῶν κληροδοτημάτων, προικῶν κτλ. τὶ γενήσεται διὰ ταύτας, δι’ ἅς, διεξάγεται ἤ διεξαχθήσεται δικαστικὸς ἀγών, συμβολαιογραφικαὶ πράξεις κ.τ.π. μετὰ τὴν πάροδον τοῦ ἑξαμήνου αὗται μένουσιν ἐκτὸς πάσης ὑποχρεώσεως. Ἀλλὰ δὲν λαμβάνεται καμμία μέριμνα καὶ περὶ τῶν συμβάσεων καὶ δὴ περὶ τῶν συμβάσεων αἵτινες ἀναλαμβάνουσι ὑποχρεώσεις πληρωμῆς ἡμερομισθίων καὶ μισθῶν. Καὶ φέρω ἕν παράδειγμα. Ὑποθέσατε ἕναν ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε τὴν οἰκοδόμησιν οἰκιῶν ἤ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων 5 ἤ 10 ἑκατομμυρίων· ὁ μὲν ἰδιοκτήτης τῶν ἔργων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ πληρώσῃ κατὰ τὸ ἥμισυ μὲν εἰς νόμισμα καὶ τὸ ἕτερον δὲ ἥμισυ εἰς στέμματα, ἐνῷ ὁ ἐργολάβος—καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑποθέτω, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο θὰ μὲ ἐννοήσῃ καλῶς—ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς τοὺς ἐργάτας νὰ πληρώσῃ μόνον νόμισμα. Πῶς θὰ ἐξοικονομηθῇ ἡ κατάστασις ἐκ μέρους τοῦ ἐργολάβου; Ἄς ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Δὲν ὑπάρχει ἄλλο μέσον παρὰ νὰ καταγγελθῶσιν αἱ συμβάσεις. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πλήττει ἀτυχῶς καὶ τὴν παραγωγήν, ἐνῷ ἔπρεπε πρὸ παντὸς σήμερον νὰ ἐνισχυθῇ ἡ παραγωγή, διότι εἶναι ὁ μέγιστος συντελεστὴς τῆς προαγωγῆς παντὸς Κράτους, ἐνῷ τοὐναντίον διὰ τοῦ νομοσχεδίου πλήσσεται. Εἰς βιομήχανος, δεδομένου ὅτι δαπανᾷ 40.000 δραχμὰς πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐργατῶν του, ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐὰν δὲν ἔχῃ 80.000 δραχμὰς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ σταματήσῃ, διότι ἐὰν ἔχῃ μόνον 40.000 δραχμ. θὰ τοῦ λείψουν τότε 10.000 δραχμαὶ διότι θὰ ἔχῃ 20.000 δραχμὰς εἰς νόμισμα ἑτέρας 10.000 ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν ὁμολογιῶν καὶ θὰ ὑπολείπωνται 10.000 δραχμαί· νέον ἐντεῦθεν κτύπημα κατὰ τῆς παραγωγῆς. Ὁ ἔμπορος ὁ γεωργός, ὅστις ἐκινεῖτο δι’ ἑνὸς κεφαλαίου 5–10 χιλιάδων ἔστω δραχμῶν, ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου θὰ τοῦ ἀπομείνῃ τὸ ἥμισυ κεφάλαιον καὶ τότε πῶς θὰ ἐξακολουθήσῃ κινούμενος; Ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ, κύριοι, νὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὰ τὰ μέτρα ταῦτα, διότι κινδυνεύομεν νὰ παρουσιάσωμεν τὸ φαινόμενον ἀνθρώπων μὴ δυναμένων νὰ ἐννοήσωσι τὴν ὑγιᾶ διοργάνωσιν μιᾶς ἐπικρατείας, κινδυνεύομεν ἐκεῖνο ὅπερ παρελάβομεν ὑγιὲς καὶ βιώσιμον νὰ τὸ καταστήσωμεν φθισικὸν καὶ θνησιγενὲς πιέζοντες πρὸ παντὸς τὴν παραγωγήν καὶ παρακωλύοντες πᾶσαν αὐτῆς ἀνάπτυξιν. Ἀλλά, κύριοι, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει καὶ ἕτερον σοβαρότατον χαρακτῆρα, διότι θίγει αὐτὴν τὴν πίστιν τοῦ κράτους. Τίνα ἰδέαν θέλετε νὰ ἔχῃ τις περὶ τοῦ νομίσματος τοῦ κράτους ἐκείνου τὸ ὁποῖον διχοτομεῖται καὶ τίνας ἐγγυήσεις δύνασθε νὰ δώσητε εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ὅτι μία μέλλουσα κυβέρνησις δὲν θέλει προβῇ, ἄν εὑρεθῇ εἰς τὰς ἰδίας ἀνάγκας, εἰς τὸ ἴδιον ἐγχείρημα, εἰς τὴν διχοτόμησιν τουτέστι τοῦ ἤδη διχοτομουμένου νομίσματος; Καὶ τότε, κύριοι, τὶ ἀπογίνεται ἡ πίστις τοῦ κράτους; Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνῷ χθὲς ἐν τῇ ἀγορεύσει του ἀπήγγειλε τὸν φιλιππικὸν κατὰ πάσης ἑτέρας ἐκδόσεως χαρτονομίσματος, καὶ δικαίως, διότι εἰς τοῦτο εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, ὅτι ἡ ἔκδοσις χαρτονομίσματος εἶναι τὸ χειρότερον εἶδος τοῦ δανείου, καὶ ἐνῷ ἀνέμενέ τις, ὅτι θὰ μεταχειρισθῇ τμῆμά τι τοῦ δανείου τῶν 1.500.000.000 δραχμῶν διὰ νὰ ἀποσύρῃ ἐκ τῆς κυκλοφορίας μέρος τοῦ πληθωρικῶς κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος, αἴφνης καὶ παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν ὑπέβαλε σύμβασιν ἐκδόσεως καὶ ἑτέρου χαρτονομίσματος 550.000.000 δραχμῶν. Δὲν ἀποδίδω τὸ ἄδικον εἰς τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην μου, ὥστε νὰ φρονῶ, ὅτι προῆλθεν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο λόγῳ ἀστείου τινὸς προτερήματος τὸ ὁποῖον ἔχει, τοῦ προτερήματος δηλονότι νὰ νομίζῃ τις ἑαυτὸν πλουσιώτερον.

§268Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ἔχω αὐτὸ τὸ προτέρημα;

§269Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω, ὅτι δὲν σᾶς κάμνω αὐτὸ τὸ ἄδικον, ὥστε νὰ νομίζω ὅτι κάμνητε τοῦτο, διότι ἔχει αὐτὴν τὴν ἰδιότητα, ὅτι ὁ κεκτημένος δῆλον σήμερον περιουσίαν 200.000 δραχμῶν νομίζει ἑαυτὸν δὶς πλουσιώτερον ἐκείνου ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν προπολεμικὴν ἐποχὴν ἐκέκτητο περιουσίαν 100.000 δραχμῶν ἤ ὅστις ἐλάμβανε τὴν προπολεμικὴν ἐποχὴν μισθὸν 5000 δραχμῶν σήμερον δὲ λαμβάνει 10000 δραχμῶν νὰ θεωρῇ ἑαυτὸν εὐτυχῆ, καίτοι δὲν λαμβάνει οὔτε τὸ ἥμισυ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε προπολεμικῶς, ἀλλ’ ἐπειδὴ ζῇ χειρότερα ἀπὸ πρὶν ἀποδίδει τὰ πάντα εἰς τὴν αἰσχροκέρδειαν, διότι συγκρίνει δύο πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ συγκριθῶσι, διότι προσπαθῶ νὰ συγκρίνω τὴν χρυσὴν δραχμὴν πρὸς τὴν χαρτίνην δραχμήν. Ὑπάρχει, κύριοι, μία ἐπιστημονικὴ βάσις γενικῶς παραδεδεγμένη, τὴν ὁποίαν μάλιστα ὁ σοφὸς καθηγητὴς Κάρολος Gile τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Παρισίων ἀνέπτυξεν εἰς τὸ Οἰκονομικὸν Συνέδριον τῶν Βρυξελλῶν ὅταν ἐκλήθη ἐκεῖ ὡς ἐμπειρογνώμων. Κατὰ τὴν ἐπιστημονικὴν ταύτην βάσιν ἐν Κράτος δύναται νὰ θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν τὰ ⅔ ἐπὶ πλέον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει, ὡς ἀντίκρυσμα εἰς χρυσὸν, τοὐτέστιν ἐὰν ἔχῃ τις 1.000.000 δραχμὰς εἰς χρυσὸν δύναται νὰ ἐκδώσῃ 3.000.000 εἰς χαρτονόμισμα. Βεβαίως τὰ 2.000.000 δρ. τὰ ἐπὶ πλέον ἐκδιδομένα δὲν εἶναι κεκαλυμμένα διὰ χρυσοῦ, καλύπτονται ὅμως διὰ τῆς πίστεως τοῦ Κράτους, ὅταν ἰσοσκελίζεται ὁ προϋπολογισμὸς αὐτοῦ εἶναι ἀπεριόριστος. Τὴν πίστιν ταύτην νομίζω, ὅτι οἱ διαχειριζόμενοι τὰ κοινὰ ἔχουσιν ὑποχρέωσιν νὰ διατηρήσωσιν, ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ, διότι ἡ πίστις εἶναι κάτι τι λεπτόν, εἶναι κάτι τι μεταβλητόν, καὶ τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν ἀρχίζει νὰ τίθεται ἐν ἀμφιβόλῳ ἡ πίστις τοῦ Κράτους θὰ τεθῇ πρὸ ἡμῶν ἕν μέγα ἐρώτημα πρὸ τοῦ ὁποίου πεποιθότως φρονῶ, ὅτι οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, οὔτε τις τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει ἐπιθυμεῖ νὰ εὑρεθῶμεν.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Τσουδερὸς ἔχει τὸν λόγον.

§271Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι λαμβάνω τὸν λόγον μετά τινος δισταγμοῦ. Εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἔλαβον μέρος διάφοροι τῶν κοινοβουλευτικῶν ῥητόρων καὶ οἱ ἀσχολούμενοι εἰδικῶς καὶ μετὰ ἐπιτυχίας ἐπὶ ζητημάτων οἰκονομικῶν, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πλὴν τῆς μορφώσεως ἔχουν καὶ τὴν πεῖραν, τῆς ὁποίας στερούμεθα. Ὅσοι καταγίνονται εἰς ζητήματα οἰκονομικῆς φύσεως, ὅσοι ἁπλῶς ἐμελέτησαν, ἀντιλαμβάνονται τὴν σοβαρότητα τοῦ ζητήματος καὶ γνωρίζουσι πόσον ὄντως περιπεπλεγμένον εἶναι τὸ θέμα εἰς τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀσχοληθῇ καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἀσχολεῖται ἡ Συνέλευσις. Θὰ προσπαθήσω συνεπῶς νὰ μὴ εἰσέλθω οὔτε εἰς θεωρίας, οὔτε εἰς λεπτομερείας, ἁπλῶς δὲ νὰ φέρω μερικὰς παρατηρήσεις γενικωτάτας εἰς τρόπον ὥστε νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου, ἴσως δὲ καὶ τὴν ψῆφον ἐκείνων τῶν συναδέλφων μου, οἱ ὁποῖοι τυχὸν συμφωνοῦσι μὲ ἐμέ. Συμφωνῶ πλήρως, κ. συνάδελφοι, ὅτι ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην χρημάτων καὶ θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἄν θὰ ἠδυνάμην ὄχι μόνον νὰ συμφωνήσω ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τὴν ὁποίαν θέτει τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν δὲν συμφωνῶ εἰς τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν θέτει ἢ δέχεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν προέρχεται ἐξ ἄλλου τινὸς λόγου, ἀλλὰ μόνον ἐκ διαφωνίας καθαρᾶς οἰκονομικῆς φύσεως. Δὲν μοῦ φαίνεται, κύριοι, ὅτι ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν δέχεται τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ δανεισθῶμεν εἰς βάρος τοῦ κυκλοφοροῦντος νομίσματος, εἶναι ἀρχὴ ὀρθή, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θίγεται οὐχί, ὅπως ὑπεστηρίχθη ἡ μεσαία τάξις καὶ ἡ μικρὰ τάξις, διότι ὄντως θίγωνται, ἀλλὰ διότι θίγεται πρὸ παντὸς τὸ μέσον, τὸ κυκλοφορικόν, τὸ νόμισμα ἀκριβῶς, δηλ. ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν μᾶλλον εὔθικτον χορδὴν καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται τὸ σύνολον τῶν συναλλαγῶν. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου ἐφ’ ὅσον θίγεται ἡ χορδὴ αὕτη ὑπάρχει σοβαρώτατος κίνδυνος νὰ διαταραχθῇ ὁλόκληρον τὸ σύστημα τῶν συναλλαγῶν καὶ νὰ δημιουργηθῇ κατάστασις, ἡ ὁποία ἄν δὲν θὰ εἶναι δυσάρεστος, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἀπέχῃ πολὺ τοῦ νὰ εἶναι δυσάρεστος. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὄχι μόνον ἡ πληθωρικὴ κυκλοφορία δύναται νὰ δημιουργήσῃ ἀκαταστασίαν νομισματικὴν ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπότομος ἄρσις ἐκ τῆς κυκλοφορίας χαρτονομίσματος, εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάσῃ ἀρκετὰ παράδοξα. Εἶπον ὅτι δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας, ἐν τούτοις δὲν εἶμαι ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος ἐφοβήθη τὸ φαινόμενον τῆς ἀποτόμου ἄρσεως ἐκ τῆς κυκλοφορίας ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἐμείου τὸ ὄργανον, τὸ μέσον διὰ τοῦ ὁποίου ἐνεργοῦνται αἱ συναλλαγαί. Ἰδοὺ ὁ κυριώτερος λόγος ἡ κυριωτέρα ἀρχὴ ἡ ὁποία μὲ χωρίζει ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν θέτει τὸ νομοσχέδιον. Ἀσφαλῶς τὸ νομοσχέδιον εἶναι πλημμελὲς εἰς πολλὰς ἀρχὰς καὶ λεπτομερείας, παρ’ ὅλην τὴν σαφήνειαν μὲ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέπτυξε τὰς ἰδέας αὐτοῦ περὶ τῶν τριῶν τάξεων, τὰς ὁποίας θίγει κυρίως ὁ τρόπος αὐτὸς τοῦ δανεισμοῦ καὶ αἱ ὁποῖαι τάξεις πραγματικῶς εἶναι ἐκεῖναι τὰς ὁποίας θίγει, δὲν ἠδυνήθη νὰ μὲ πείσῃ ἐν τούτοις ὅτι αἱ τάξεις αὐταὶ θίγονται πράγματι κατὰ τρόπον δίκαιον. Μεταξὺ τῶν τάξεων αὐτῶν, τῶν κατηγοριῶν αὐτῶν τῶν διαφόρων, ὑπάρχουσι πράγματι ἄτομα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐθίγοντο ποσῶς ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν ἴσως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πᾶς τις θὰ ἤθελεν νὰ φορολογήσῃ καὶ ὄχι μόνον νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς αὐτοὺς ἕνα ὑποχρεωτικὸν δανεισμόν, θὰ ἦσαν τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἐξαναγκάσῃ νὰ προσφέρουν εἰς τὴν πολιτείαν καὶ ἀνεπιστρεπτεὶ ἀκόμη ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατέχουν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς, ὅπως τίθεται γενικῶς ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, μοῦ φαίνεται ὅτι κινδυνεύομεν νὰ περιπέσωμεν εἰς τὸ ἄτοπον, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον φορολογοῦμεν ἢ μᾶλλον δανειζόμεθα εἰς βάρος ἀνθρώπων τῶν ὁποίων πραγματικῶς ὁ μόνος πόρος καὶ ἡ μόνη ἐλπὶς ἦσαν τὰ μικρὰ ἀποθέματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἢ τὰ μικρὰ εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα ἐπαρκοῦν διὰ τὰς μηνιαίας ἤ ἡμερησίας αὐτῶν ἀνάγκας διὰ τὰς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι τὸ δεύτερον σημεῖον, ἡ δευτέρα μεγάλη ἀρχὴ ἡ ὁποία χωρίζει τὰς ἰδέας μου πρὸς τὰς ἰδέας αἱ ὁποῖαι διέπουν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἂν δὲ θὰ ἤθελον νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας τινὰς συγκρίσεως τοῦ νομοσχεδίου, λεπτομερείας τινὰς τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, σχετικῶς πρὸς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐπιζητεῖται τὸ δάνειον ἐν σχέσει πρὸς ἄλλα δάνεια τὰ ὁποῖα συνήφθησαν ἤδη ὑπὸ τοῦ Κράτους, Θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον δημιουργεῖ μίαν ἀνισότητα, δύναμαι νὰ εἴπω, μεταξὺ τῶν διαφόρων δανειστῶν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐνῷ σήμερον ἀναγκαστικῶς ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρεωτικὴν συνεισφοράν, τὸν ὑποχρεωτικὸν δανεισμόν, ἐν τούτοις, δὲν παρέχει εἰς ἐκείνους ἀπὸ τοὺς ὁποίους θέλει νὰ δανεισθῇ οὐδεμίαν σχετικὴν εὐκολίαν, οὐδὲν σχετικὸν πλεονέκτημα ἀνάλογον πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνήθως προσφέρονται καὶ προσεφέρθησαν ἀπὸ ἄλλα Κράτη, εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δανείζουν οἰκειοθελῶς τὰ χρήματά των. Εἶναι δὲ γνωστόν, εἶναι δὲ αὐτονόητον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω, ὁ δὲ ἐξ Ἀττικῆς ἔντιμος πληρεξούσιος πρὸ ὀλίγου ἔθεσεν σαφῶς τὸ ζήτημα. Πράγματι μοῦ φαίνεται ἄδικον καὶ κατὰ τὸ σημεῖον τοῦτο ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ὁρίζει τιμὴν ἐκδόσεως ὑπὲρ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουν συνεισφέρει τὸ χρῆμά των, θέλουν ὑποχρεωθῇ νὰ δανείσουν τὸ Κράτος. Ἐνῷ ἀντιθέτως, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι οἰκειοθελῶς συνεισφέρουν τὰ χρήματά των καὶ ἐδῶ καὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ λοιποῦ κόσμου, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν ὑπὸ ὁμοίας ἀνάγκας ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα ἡμεῖς σήμερον, ὅλοι αὐτοὶ οἱ κύριοι ἔτυχον προνομίων καὶ εὐκολιῶν αἱ ὁποῖαι ἀπετέλεσαν καὶ ἕν εἶδος ἄν θέλετε παγίδος ἤ ἕν εἶδος ἕλξεως πρὸς τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον προσφέρει τὰς ὑπηρεσίας του πρὸς τὸ Κράτος καὶ πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου, ἐφ’ ὅσον διαφωνοῦμεν πρὸς τὴν ἀρχήν, θὰ ἦτο περιττὴ ἀσφαλῶς ἡ ἔρευνα τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου, λεπτομερειῶν αἱ ὁποῖαι ἀναγόμεναι εἰς ἀρχὰς θὰ κατεδείκνυον ἀκόμη περισσότερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω ὅτι οἰκονομικῶς δὲν εὐσταθεῖ τὸ νομοσχέδιον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου μοῦ φαίνεται ἐπὶ πλέον ὅτι περιπλέκεται, ἔν τινι μέτρῳ ἐπὶ πλέον τοῦ μέτρου, εἰς τὸ ὁποῖον ἦτο περιπεπλεγμένη μέχρι σήμερον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Θὰ ἤμην εὐτυχής, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν μεταξὺ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου εὕρισκον αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἐφανέρωνον τὴν ἀπαρχὴν μιᾶς ὑγιοῦς πολιτικῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὑγιοῦς πολιτικῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνικὴ ἡμῶν Τράπεζα θὰ ἀπηλάσσετο, θὰ ἀπηλευθεροῦτο θὰ καθίστατο περισσότερον αὐτόνομος καὶ θὰ ἔπαυεν ἡ σχέσις ἡ στενὴ ἡ ὁποία παρουσιάζεται ὑφισταμένη μεταξὺ αὐτῆς καὶ μὲ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁπωσδήποτε εἶναι παλαιὰ θεωρία, ἀλλὰ μοῦ φαίνεται ὅτι τὰ διδάγματα τὰ οἰκονομικὰ, τὰ προκύψαντα ἐκ τοῦ πολέμου αὐτοῦ, ἀπέδειξαν ἀτυχῶς ὅτι αἱ παλαιότεραι θεωρεῖαι ἦσαν καὶ ἀσφαλεῖς. Θὰ ἦτο δὲ εὐτύχημα ἐὰν ἀπετέλουν τὸν γνώμονα καὶ διαφόρων ἄλλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς δυσχερεῖς περιστάσεις, εἰς τρόπον ὥστε πράγματι νὰ χωρισθοῦν τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα, ἡ πίστις αὐτῶν, ἀπὸ τὴν πίστιν τοῦ καθόλου Κράτους. Παρατηρῶ, πράγματι, ὅτι ἐνῷ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀποσύρονται ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν 1.500.000, ἐν τούτοις, διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, πιστοῦται ἐκ νέου παρὰ τῇ Τραπέζῃ τὸ Κράτος. Ἀσφαλῶς δὲ ἡ Τράπεζα θὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία κατά τινα βραχὺ ἤ μακρὸν χρόνον θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ Κράτος ἴσον ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν πίστωσιν τοῦ Κράτους, κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Ἐπὶ πλέον ὅμως παρετηρήθη, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 5 ἡ Τράπεζα ἀναλαμβάνει ὑποχρεώσεις νὰ συνεισφέρῃ ἐπιπλέον, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχῃ λεπτομέρειά τις ἡ ὁποία μοῦ διαφεύγει, ἐὰν ὑπάρχῃ κακὴ διατύπωσις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δανείσῃ εἰς τοὺς κομιστὰς τῶν νέων ὁμολογιῶν κατὰ ποσὸν 10% ἐπὶ πλέον τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύουσιν αἱ ὁμολογίαι. Ἐὰν προσθέσωμεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 1.500.000, τὸ ποσὸν τῶν 275. ἑκατομμυρίων θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 1.775 ἑκατομμυρίων, διὰ τῶν ὁποίων ἡ Τράπεζα καθίσταται οἱονεὶ ὀφειλέτης ἀπέναντι τοῦ Κράτους καὶ ἀπέναντι τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ σημείου τούτου, κύριοι, παρετηρήθη ἕτερόν τι τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ λεπτομέρειαν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἀπαλλάσσει τὴν κοινωνίαν τοῦ κινδύνου μιᾶς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος καὶ τῶν κακῶν τῆς πληθωριακῆς κυκλοφορίας. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἶμαι συνοπτικὸς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Εἶναι φανερόν, κύριοι, ὅτι αἱ ὁμολογίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀντιπροσωπεύσουν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸν κόσμον, αἱ ὁμολογίαι, λέγω, αὐταὶ θὰ ἔχουσι καὶ ἀνταλλακτικὴν δύναμιν περιωρισμένην κατὰ τὸ ἄρθρον 7ον, ἐν τούτοις ἐπὶ τρίμηνον πλῆρες θὰ ἔχουσιν ἀνταλλακτικὴν δύναμιν, θὰ ἔχουσι ἴσην ἀξίαν πρὸς τὸ χαρτονόμισμά των καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ δημιουργηθῇ παρ’ ἡμῖν ἕν εἶδος διφυές. Θὰ εὑρεθῶμεν οἱονεὶ πρὸ δύο εἰδῶν νομίσματος. Γνωρίζετε δὲ τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα παρουσιάζει τὸ διφυὲς σύστημα τοῦ νομίσματος. Γνωρίζετε ὅτι δημιουργεῖται προτίμησις ἐκ μέρους τοῦ κοινοῦ ἐκ τούτου δὲ τὸ ἕν ἤ τὸ ἄλλο θὰ ὑπερτερήσῃ, καὶ ἐκ τῆς ὑπερτερήσεως τοῦ ἑνὸς ἤ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ ἄλλου δημιουργεῖται κατάστασις, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι εὐχάριστος. Εἶπον ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνω εἰς λεπτομερεῖς παρατηρήσεις, ὅτι θὰ εἶμαι σύντομος. Τὰς γενικὰς αὐτὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας εἶχον νὰ φέρω τὰς ἔφερα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπίσης θὰ εἶχον νὰ προσθέσω, κύριοι, εἶναι τοῦτο: Παρετηρήθη παρά τινων συναδέλφων, ὅτι τὸ σχέδιον ὅπως παρουσιάζεται ἀποτελεῖ ἕν εἶδος ἐφευρέσεως. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ διαφωνήσω εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτὴν καὶ νὰ παρατηρήσω ὅτι παρόμοιον ζήτημα ἐξητάσθη καὶ παρ’ ἄλλων Κρατῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου. Δὲν γνωρίζω τὰς λεπτομερείας τῶν ζητημάτων αὐτῶν, ἀλλὰ ἐν ταῖς γενικαῖς αὐτῶν γραμμαῖς, ἀσφαλῶς ἦτο ὅμοιον πρὸς τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐξετάζω. Δὲν γνωρίζω λεπτομερῶς τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους μετὰ μελέτην ὄχι μόνον μελέτην Κυβερνητικὴν ἀλλὰ πολλάκις καὶ μελέτην αὐτῶν τῶν Κοινοβουλίων τῶν Κρατῶν τούτων, ὅπως συνέβη, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη ἐν Ἰταλίᾳ, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπεκρούσθη. Ἀντιβαίνει τῆς ἀρχῆς ἡ ὁποία τίθεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Προὐτιμήθησαν ἄλλα συστήματα τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ κρίνωμεν ἤ νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν τὸ σύστημα τὸ ἰδικόν μας ἐφαρμοζόμενον θὰ εἶχεν περισσοτέρας ἐπιτυχίας. Συνεζητήθη σύστημα ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, συνεζητήθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἐπανορθώσεων, παρὰ τῇ ὁποίᾳ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύσω τὴν πατρίδα μας. Ἐπροτάθη σύστημα ὅμοιον εἰς τὴν Αὐστρίαν ὡς μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ κατώρθωνεν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐπανορθώσεων νὰ εὕρῃ ἀναγκαῖα μέσα χρηματικὰ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Ἐμελετήθη ἡ ἀρχή, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος δὲν ἔχει ἀναλόγους πόρους, ἀντὶ νὰ ἐκδοθῇ χαρτονόμισμα νὰ ἀφαιρεῖτο ἕν μέρος ἐκ τῆς κυκλοφορίας δι’ ἀναγκαστικοῦ δανείου. Ὄχι νὰ ἀφαιρεθῇ καὶ νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐλαττώσεως τῆς κυκλοφορίας, ἀλλὰ νὰ παραδοθῇ δάνειον ὑποχρεωτικὸν εἰς χεῖρας τοῦ Αὐστριακοῦ Κράτους.

§272Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ ποίαν τιμήν;

§273Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Συνεζητήθη ἁπλῶς ἡ ἀρχή. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔφθασεν εἰς λεπτομερείας.

§274Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν Αὐστρίαν θὰ ἐκράτουν τὴν τιμὴν τὴν τρέχουσαν ἤ τὴν τιμὴν ἡ ὁποία θὰ ἐπήρχετο ἐκ τῆς βελτιώσεως;

§275Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Θὰ ἐκράτουν τὴν τιμὴν τὴν τρέχουσαν. Ἀφήρουν 50, 40 καὶ 30%.

§276Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄρα θὰ ἦτο καταστροφή.

§277Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν μοῦ φαίνεται.

§278Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν κρατοῦν τὴν τιμὴν τὴν τρέχουσαν τοῦ ἑνὸς λεπτοῦ τὴν δραχμήν...

§279Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐν Αὐστρίᾳ ἡ κορώνα διὰ τοὺς ἰθαγενεῖς δὲν ἔχει τὴν ἀξίαν τοῦ ἑνὸς ἤ τῶν 5 λεπτῶν, τὴν ὁποίαν ἔχει δι’ ἐμὲ τὸν ξένον.

§280Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν ἡ Αὐστρία ἤθελε σκεφθῇ νὰ ἐξυγιάνῃ τὸ νόμισμά της, νὰ τὸ πληρώσῃ εἰς χρυσόν, βεβαίως δὲν θὰ ὑπολογίσῃ εἰς χρυσᾶς μονάδας τὰς μονάδας τὰς χαρτίνας διότι τὸ ὅτι ὀνομάζει μίαν κορώναν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν δύναται καὶ νὰ σκεφθῇ ὅτι θὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν ποσότητα τοῦ χρυσοῦ, τὴν ὁποίαν θὰ ἀντιπροσώπευε ἡ μία κορώνα ἤ ἄν τοῦτο σκεφθῇ ἡ Αὐστρία θὰ εὑρίσκεται εἰς ἀπόλυτον ἀδυναμίαν νὰ τὸ κάμῃ. Ἄν αὐτὸ ἔχει μίαν ἀξίαν κυκλοφορίας ἡ ὁποία ὀνομάζεται μία κορώνα ἔχει ὅμως ἕν λεπτὸν χρυσοῦν. Ἄν τὸ Κράτος τὸ ἐξέδωκεν εἰς μίαν κορώναν ἤτοι μίαν ποσότητα χρυσοῦ, δὲν θὰ τὸ πάρῃ μὲ ἐκείνην τὴν ποσότητα ἀλλ’ ἄν τό πάρῃ θὰ εἶναι διὰ καταστροφήν, δὲν εἶναι ἀφαίρεσις ἐπὶ δανειστικῷ σκοπῷ ἐπὶ τῇ πραγματικῇ ἀξίᾳ.

§281Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω δὲν ἐτίθετο ζήτημα τῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος εἰς χρυσὸν ἀλλὰ τοῦ νομίσματος ὡς ἀξίας Αὐστριακῆς καὶ ἐτίθετο ὄχι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ κυρίως παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία προσεπάθει νὰ ἐξεύρῃ τὰ μέσα ὄχι τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς νομισματικῆς ἐν Αὐστρίᾳ ἀλλὰ τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἔπαυεν ἡ ἔκδοσις τῶν χαρτονομισμάτων καὶ θὰ εὕρισκον τὰ μέσα διὰ νὰ ἀντικρύσουν τὰς περιστάσεις.

§282Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς θὰ τὰ εὕρισκον; Διὰ τοῦ δανείου; Θὰ ἐνήργουν νέαν ἔκδοσιν;

§283Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Θὰ ἔλεγον εἰς τοὺς κατόχους: ἐλᾶτε νὰ σφραγίσετε τὰ χαρτονομίσματα. Ὑπάρχει ἡ περίπτωσις τῆς Οὑγγαρίας· ἐκάλεσε τὸν κόσμον ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ προσαγάγῃ τὰ χαρτονομίσματα νὰ σφραγισθῶσι. Ἐν Οὑγγαρίᾳ καθιερώθη ἡ ἀρχὴ καθ’ ἥν τὰ 50% ἀπεδίδοντο σφραγισμένα καὶ τὰ 50% τὰ λοιπὰ ἐκρατοῦντο ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Τὸ Κράτος παρέδιδεν μίαν ἀπόδειξιν καὶ αὐτὴ ἡ ἀπόδειξις δὲν εἶχε τὴν διαφορὰν μὲ τὴν ὁμολογίαν τὴν ὁποίαν δίδομεν ἡμεῖς διότι ἡ ἰδική μας εἶναι ἔντοκος, ἐκείνη ἦτο ἄτοκος, ἀλλὰ παρεῖχε μερικὰ πλεονεκτήματα εἰς τὸν κομιστήν, πλεονεκτήματα φορολογικῆς πίστεως κατὰ τὰ ὁποῖα ὡρισμένους φόρους ἤ τοῦ φόρου εἰς τὸ εἰσόδημα, ἤ τοῦ φόρου τοῦ κεφαλαίου ἠδύνατο νὰ πληρώσῃ μέχρις ὡρισμένου μέρους, διὰ τῶν ἀποδείξεων ἐκείνων τὰς ὁποίας κατεῖχεν. Ἐν Αὐστρίᾳ ἐσκέφθη ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἐπανορθώσεων νὰ σφραγισθῇ τὸ ⅓ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἐκράτουν ἀπὸ τοὺς διαφόρους κομιστὰς νὰ ἀποδοθῇ αὐτούσιον, ἀκέραιον εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον νὰ παύσῃ ἐκδίδον χαρτονόμισμα ὅπως ἐπιδιώκομεν καὶ ἡμεῖς καὶ νὰ ἀντικρύσῃ τὰς ἀνάγκας του.

§284Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τὸ θέσῃ πάλιν εἰς κυκλοφορίαν;

§285Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Μάλιστα.

§286Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ ἐθεράπευον τίποτε.

§287Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Θαυμάσια, ἀλλ’ ἐπάνω κάτω αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα.

§288Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει καμμίαν ὁμοιότητα.

§289Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν ὁμοιότητα διότι εὐτυχῶς δι’ ἡμᾶς ἔχομεν τοιαύτην κυκλοφορίαν ὥστε καὶ ἄν προεβαίνομεν εἰς νέαν ἔκδοσιν δὲν θὰ εἴχομεν σοβαρὰς συνεπείας.

§290Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βέβαια θὰ εἴχομεν.

§291Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Θὰ εἴχομεν ἀλλ’ ὄχι αὐτὴν τὴν lehteciatim τοῦ νομίσματος.

§292Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς ζητήσω μίαν πληροφορίαν. Δὲν ἤξευρα ὅτι εἶσθε ἐνήμερος τῶν ζητημάτων αὐτῶν.

§293Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετήσω ὑπὸ τὴν Ὑμετέραν Κυβέρνησιν.

§294Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐπὶ ἀρκετὸν καιρόν.

§295Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν ἡ κορώνα ἀξίζει 0,40 τῆς δραχμῆς τῆς ἰδικῆς μας, ἡ κορώνα ἡ Αὐστριακὴ ἀξίζει σήμερον τρία χιλιοστὰ τῆς ἑλληνικῆς δραχμῆς. Τοὐτέστι διὰ νὰ ἀγοράσῃ ἡ Αὐστρία καὶ μίαν ἑλληνικὴν δραχμὴν πρέπει νὰ πληρώσῃ 3.000 κορῶνες ἐνῷ ὁ Τσεχοσλοβάκος διὰ νὰ ἀγοράσῃ μίαν ἑλληνικὴν δραχμὴν πρέπει νὰ πληρώσῃ 2½ κορῶνας. Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἰπῆτε εἰς τὶ ὀφείλεται ἡ διαφορὰ αὐτὴ ἡ καταπληκτικὴ τῆς τιμῆς τῆς Αὐστριακῆς μὲ τὴν Τσεχοσλοβακικὴν κορώναν;

§296Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑποθέτω ὅτι προσπαθεῖτε νὰ μὲ παρασύρετε.

§297Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰλικρινῶς σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν θέλω νὰ σᾶς παρασύρω εἰς τίποτε. Ἀποδίδω τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς τὸ ὅτι ἐσύναξαν ταῖς κορώναις ἔκαψαν ταῖς μισαῖς καὶ ἐκράτησαν ταῖς ἄλλαις μισαῖς εἰς κυκλοφορίαν. Εἰλικρινῶς σᾶς ἐρωτῶ, δὲ ἠθέλησα νὰ σᾶς παρασύρω.

§298Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς. Οἱ Τσεχοσλοβάκοι μεταξὺ τῶν νέων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς Αὐστρουγγαρίας, ἐδείχθησαν οἱ ἐφυέστεροι καὶ οἱ δραστηριώτεροι. Διαθέτοντες βιομηχανικὰ καὶ ἐμπορικὰ μέσα καὶ τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς κατώρθωσαν διὰ συστήματος πολὺ πρακτικοῦ καὶ μελετημένου νὰ φθάσουν εἰς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἶπον. Ἀπέσυραν ἐκ τῆς κυκλοφορίας ἕν σοβαρώτατον μέρος τῶν κορωνῶν τῆς Αὐστρουγγρικῆς Τραπέζης καὶ τὰς ἀντήλλαξαν πρὸς Τσεχοσλοβακικὰς κορώνας. Νομίζω ὅτι τὸ ποσοστὸν ἦτο 6%, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐπακριβῶς διότι τὰ διάφορα αὐτὰ Κράτη ἐτήρησαν διάφορον ἀναλογίαν καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις εἰς τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας δίδω. Ἐπὶ πλέον ἐδημιούργησαν ἕν σύστημα ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν τοιαύτης φύσεως ὥστε πραγματικῶς ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος ἐδημιούργησαν βιομηχανίαν καὶ ἐμπόριον πρωτίστης τάξεως, ζηλευτὸν διὰ τὴν ὀργάνωσίν του καὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐξάγει καὶ ἐπεκτείνεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, γνωρίζετε δὲ τὰς συνεπείας τὰς ὁποίας ἔχει καλῶς ὠργανωμένη βιομηχανία καὶ ἐμπόριον τὸ ὁποῖον ἐξάγει τὰ προϊόντα. Ἐπὶ πλέον ἐδημιούργησαν φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἐπὶ τῶν νέων ἀρχῶν ἰδίως τῆς φορολογίας τῶν κεφαλαίων, δηλ. τῶν ἀμέσων ἐκείνων φόρων οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν φορολογίαν τὴν θεωρουμένην ὡς δικαιωτέραν πασῶν, κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον ἔφθασαν εἰς ἕν σημεῖον νὰ ἐξυγιάνουν τὴν οἰκονομικὴν των θέσιν ἐνισχυόμενοι δὲ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ διὰ πιστώσεων ἰδίως δὲ διὰ πιστώσεων ἐν Ἀμερικῇ ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος, νὰ ἐξυγιάνουν τὴν νομισματικὴν κατάστασιν ὥστε νὰ παρουσιάζουν τὴν ἀνθηρότητα, περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Γνωρίζω, κύριοι,—ἵνα συνεχίσω τὴν ἀγόρευσίν μου—ὅτι θὰ παρεσυρόμην εἰς λίαν κατωφερικὸν ἔδαφος ἐν ᾗ περιπτώσει, μετὰ τὰς γενικὰς αὐτὰς παρατηρήσεις, θὰ ἤθελον νὰ ὑποβάλω οἱασδήποτε ἰδέας περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὅν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο ἀποφεύγουσα τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν θέτει διὰ τοῦ νομοσχεδίου της νὰ ἀνεύρῃ τοὺς ἀναγκαίους πόρους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντικρύσῃ τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν. Ὁμολογῶ ὅτι κάθε σχέδιον αὐτοσχεδιαζόμενον δύναται νὰ παρασύρῃ εἰς ἐπικρίσεις καὶ δύναται νὰ δώσῃ εὐκόλως τὰ ἐπιχειρήματα εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε νὰ ἀντιλέξῃ καὶ ὁ ὁποῖος κατέχει τὰ σχετικὰ θέματα περὶ δανείων ὥστε νὰ ἐπιτύχῃ μίαν νίκην ἀρκετὰ δυσάρεστον δι’ ἕνα ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸ βῆμα. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἐλέχθη ὅτι πάντων ἡμῶν ἡ προσπάθεια θὰ εἶνε νὰ ὑποβοηθήσωμεν οἱ μὲν τοὺς δὲ εἰς τὸ νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀποφύγωμεν τὰ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει τὸ κυβερνητικὸν σχέδιον, θὰ ἔλεγον ὅτι ἐδοκιμάσθη εἰς ἄλλα Κράτη τὸ σχέδιον τοῦτο.

§299Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι βέβαιον.

§300Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐμελετήθη παρόμοιον σχέδιον, καὶ ἔφθασε καὶ μέχρι τῶν ἀντιθαλάμων τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς.

§301Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἠξεύρετε τί θὰ εἴπῃ «παρόμοιον»;

§302Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Μάλιστα, ὅτι δὲν γνωρίζομεν τὰς λεπτομερείας.

§303Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ὅμως αὐτὴ εἶνε ἡ βάσις, διότι εἶνε δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι διαφοραὶ οὐσιωδέσταται. Καὶ σᾶς φέρω παράδειγμα τὸν νόμον ΓΧΜΒʹ, ὅτι μεταξὺ τῶν διαφόρων σχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν, ἦσαν πολλὰ παρόμοια πρὸς τὸ τοῦ νόμου τούτου, ἀλλ’ ἡ οὐσιώδης διαφορὰ αὐτοῦ πρὸς ἐκεῖνα ἦτο εἰς ἓν μικρὸν σημεῖον, ἦτο μία λεπτομέρεια οὐσιώδης, ἡ ὁποία κατέστησε τὸν νόμον τοῦτον πρωτότυπον καὶ διάφορον. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐδῶ, ὅτι τὸ σχέδιον τοῦτο ἔχει οὐσιῶδες χαρακτηριστικόν.

§304Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἀσφαλῶς τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως μελετημένον κατόπιν τόσων μηνῶν καὶ παρ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι, ὡς εἶπον καὶ ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, εἶνε ἐμπειρότατοι περὶ τὰ οἰκονομικὰ καὶ ἐκ μελετῶν καὶ ἐκ μακρᾶς πεῖρας. Θὰ παρουσιάζῃ πολλὰ πλεονεκτήματα ὑπεράνω τῶν πλεονεκτημάτων ἢ ἐλαττωμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιάζουν τὰ σχέδια ἐκεῖνα, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλῶ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν γενικῶν ἀρχῶν καὶ εἶπον ὅτι παρομοίαν γενικὴν ἀρχὴν ἐμελέτησαν τὰ Κράτη ἐκεῖνα καὶ ἐπροτίμησαν ἄλλα συστήματα περισσότερον ἐπιφυλακτικά. Καὶ ἴσως καὶ ἐγὼ ἐκ πνεύματος ἀρκετὰ συντηρητικοῦ θὰ ἔλεγον ὅτι καὶ ἡμεῖς θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ βαδίσωμεν ἐπὶ ἀρχῶν γνωστῶν, νὰ μὴ προβῶμεν εἰς δοκιμάς, αἱ ὁποῖαι εἶνε δυνατὸν νὰ ἔχωσι θαυμασίαν ἐπιτυχίαν, τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον εἴπατε, δύνανται ὅμως νὰ παρουσιάσωσι καὶ ἐκπλήξεις. Διότι γνωρίζετε ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα τὰ οἰκονομικὰ, τὰ νομισματικὰ ἰδίως, παρουσιάζουσι πλειστάκις ἐκπλήξεις, καὶ φέρουσι συχνάκις ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα κανεὶς δὲν προσδοκᾷ. Δι’ αὐτὸ θὰ ηὐχόμην, ἐὰν ἦτο δυνατόν, μελετῶντες καλλίτερα συστήματα, καὶ τὰ ὁποῖα ἐπεκράτησαν ἀλλαχοῦ καὶ ἐφηρμόσθησαν μετ’ ἐπιτυχίας, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς τῶν συστημάτων τούτων κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλετε, δηλαδὴ ἡ ἄμεσος ἐξεύρεσις κεφαλαίων, καὶ νὰ ἐπιτευχθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν, δηλαδὴ νὰ μὴ θιχθῇ ἀμέσως καὶ ἀποτόμως, τὸ ὄργανον ἐκεῖνο, ἡ χορδὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται τὸ σύνολον τῶν συναλλαγῶν ἡμῶν.

§305Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖον εἶναι αὐτό;

§306Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Τὸ κυκλοφοροῦν νόμισμα.

§307Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θεωρεῖτε ὅτι βελτιοῦται τὸ ζήτημα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον;

§308Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὄχι ἀλλὰ .........

§309Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ. Ἡ θῖξις εἶνε ἡ μεταβολὴ συστήματος νομισματικοῦ ἤ βελτιώσεως ἤ χειροτερεύσεως. Εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν δὲν πρόκειται περὶ μεταβολῆς συστήματος νομισματικοῦ, πρόκειται περὶ ἀφαιρέσεως νομίσματος. Λοιπὸν ἔχομεν τὸ γεγονὸς τῆς ἀφαιρέσεως. Ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος ἀπὸ τὸ γεγονὸς τοῦτο νομίζω ὅτι ἔχομεν πιθανῶς βελτίωσιν, πιθανώτατα στασιμότητα ἀμετάβλητον. Θέλετε νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ ἔχωμεν καὶ μικράν τινα χειροτέρευσιν ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος; Ἔστω. Δὲν θὰ ἔχωμεν ὅμως τοιαύτην. Δὲν βλέπω λοιπὸν ὅτι πρόκειται περὶ θίξεως τοῦ νομίσματος. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ποσότητος δὲν θὰ ἔχωμεν τοιαύτην, διότι θὰ ἔχωμεν 1500 ἑκατομμύρια καὶ 750 τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωμεν ἐκ τοῦ δανεισμοῦ ἐπὶ τῇ ὑποθήκῃ τῶν τίτλων αὐτῶν, ἐν ὅλῳ 2250 ἑκατομμύρια. Λοιπὸν οὔτε οὐσιώδη μείωσιν θὰ ἔχωμεν.

§310Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Σήμερον ἔχομεν 2500 ἑκατομμύρια, αὔριον θὰ ἔχωμεν 1000 ἑκατομμύρια καὶ.......

§311Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ. Αὔριον θὰ ἔχωμεν 1500 ἑκατομμύρια εἰς κυκλοφορίαν, διὰ τοῦ δανεισμοῦ δὲ θὰ ἔχωμεν, ὡς εἶπον, ἕτερα 750 ἑκατομμύρια, ἤτοι τὸ ἥμισυ ποσὸν τῶν ὁμολογιῶν, ἄρα θὰ ἔχωμεν 2.250 ἑκατομμύρια. Βραδύτερον θὰ τεθοῦν εἰς κυκλοφορίαν μέχρι 3 δισεκατομμυρίων, ἀλλὰ προτοῦ τεθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν εἰς κυκλοφορίαν θὰ ἀφαιρεθοῦν τὰ 500 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα προτείνομεν. Ὥστε θὰ ἔχωμεν ἴσως ἐπὶ τινα χρόνον μικράν τινα μείωσιν, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν ἐπίσης μετά τινα χρόνον τὸ αὐτό ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔχομεν σήμερον. Ἴσως θὰ εἶναι μία στιγμὴ ἀσήμαντος ποῦ θὰ ἔχωμεν ὀλίγον ὀλιγώτερα. Αὐτὰ εἶνε ἀπὸ ἀπόψεως ποσότητος. Ἀνάλογα εἶνε καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος. Ὥστε δὲν πρόκειται περὶ θίξεως.

§312Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν εἶπον ὅτι θίγεται ἡ νομισματικὴ βάσις, εἶπον ὅτι θίγεται τὸ μέσον, τὸ ὄργανον. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχομεν κυκλοφορίαν 2.500.000.000. Αὔριον θὰ ἔχωμεν μὲ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νέου χαρτονομίσματος 3.000.000.000. θὰ ἀφαιρεθοῦν τὰ 1500 ἑκατομμύρια καὶ ἔχομεν ὅμως 750 ἑκατομμύρια λόγῳ τοῦ δανεισμοῦ.

§313Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὶν τεθοῦν τὰ 3 δισεκατομμύρια εἰς κυκλοφορίαν θὰ ἀφαιρεθοῦν τὰ 500.000.000.

§314Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Διατί;

§315Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα μᾶς ἔχει δανείσῃ μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς ἐκ τῶν διαθεσίμων της 550.000.000. Δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ παρουσιάσωμεν μεμονωμένως τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν παρουσιάζομεν, διὰ νὰ καλύψωμεν τὸ δάνειον διὰ τὰ 550 ἑκατομμύρια. Ἡ κυκλοφορία θὰ αὐξάνῃ κατὰ 550.000.000, τὰ δὲ 2.500.000.000 θὰ ἐγίνοντο 3.000.000.000. Σήμερον τὶ γίνεται; Δανειζόμεθα ἡμεῖς τὰ 1.500.000.000. Ἐὰν πάρω αὐτὰ τὰ 1500 ἑκατομμύρια, καὶ τὰ δώσω εἰς τὴν Τράπεζαν θὰ πάρω τὴν σύμβασιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, καὶ θὰ τὴν σχίσω.

§316Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Θὰ τὴν ἀποσύρητε; Διατί;

§317Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι τὰ ὅσα μοῦ ἔδωκε τῆς τὰ ἀπέδωκα ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα δανείζομαι. Δὲν τὸ κάμνω ὅμως αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ πάρω αὐτὴν τὴν σύμβασιν νὰ τὴν σχίσω· διατί; Διότι τὸ νομοσχέδιον ὑποχρεοῖ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ δανείσῃ εἰς τὸν κόσμον 750 ἑκατομμύρια. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὰ διαθέσιμά της, ὅταν ἐγὼ τῆς ἀποδώσω τὰ 550 ἑκατομμύρια, θὰ εἶνε 800.000.000, καὶ ἐὰν τὴν ἀναγκάσω νὰ δανείσῃ εἰς τὸν κόσμον 750.000.000, θὰ μείνῃ πάλιν κρεμασμένη μὲ 50.000.000 ἀπέναντι τῶν καταθετῶν τῆς ὄψεως, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς 900.000.000. Τὶ κάμνω λοιπόν; Λέγω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τὸ ἑξάμηνον αὐτὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον εἶσαι ὑποχρεωμένη νὰ δανείσῃς αὐτὰ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ φθάσουν τὰ 750.000.000 κράτησε τὰ 550.000.000 ἐν κυκλοφορία, εὐθὺς ὅμως ὡς λήξει τὸ ἑξάμηνον αὐτὸ διάστημα αὐτὰ τὰ 550.000.000 θὰ καταστραφῶσιν διότι ἐγὼ αὐτὰ σοῦ τὰ πληρώνω μὲ τὸ 1.550.000.000 τὸ ὁποῖον δανείσθην. Οὕτω πράγματι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν θὰ ἔχω ἐγὼ νὰ διαθέσω ἀπὸ τὰ δάνεια αὐτὰ εἰμὴ τὸ δισεκατομμύριον, διότι τὰ 500.000.000 θὰ τὰ ἀποδώσω εἰς τὴν Τράπεζαν, διότι αὐτὰ τὰ ἐπῆρα κατὰ τὸ πεντάμηνον διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἤργει ἡ Συνέλευσις. Πράγματι προστίθενται 550 ἑκατομμυρίων χαρτονόμισμα διὰ νὰ ἀποσυρθῶσι μετὰ ἕξ μῆνας ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§318Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι αὐτὴ ἡ δήλωσις βελτιώνει τὴν κατάστασιν.

§319Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ εἶχεν εἴπη ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀπ’ ἀρχῆς.

§320Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Φαίνεται ὅτι ὅταν τὸ εἶπεν δὲν ἤμην παρὼν εἰς τὴν Συνεδρίασιν. Ἀλλ’ οἱ φόβοι τοὺς ὁποίους ἐξέθηκα ἀρχόμενος, καὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἐμμένω παρ’ ὅλας τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργέ, ἐδώσατε, μὲ φέρουν νὰ προτείνω τὴν ἔκδοσιν τακτικοῦ δανείου μὲ ὅλα τὰ ὠφέλη καὶ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις τῶν συνήθων δανείων μὲ τὴν ὑποχρέωσιν δὲ δι’ ὡρισμένην τάξιν νὰ ἐγγραφῇ δι’ ὡρισμένην ποσότητα ὑποχρεωτικῶς. Ἄλλα Κράτη ὑπεχρέωσαν ἐπὶ παραδείγματι μίαν μεγάλην ὡρισμένην τάξιν τὴν ὁποίαν ὑποθέτω ὅτι καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἔβλεπε πολὺ εὐχαρίστως ὑποχρεουμένην, νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ εἰσφέρῃ ἕν μέγα μέρος τῶν κερδῶν αὐτῆς μὲ τὴν βεβαιότητα μάλιστα ὅτι ἐκ τῶν κερδῶν τὰ ὁποῖα πραγματοποιεῖ θὰ παρέμενε καὶ ἕν μέγα μέρος διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν ἀποτελούντων τὴν τάξιν ταύτην. Ἡ τάξις αὕτη, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ἀπηυθύνθη εἶναι, ἡ τάξις τῶν προμηθευτῶν τοῦ πολέμου τοῦ Κράτους.

§321Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδῶ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ τάξις αὕτη εἶναι πολὺ περιωρισμένη διότι αἱ μεγαλείτεραι προμήθειαι γίνονται ἀπ’ ἔξω. Τὰ 9)10 τῶν προμηθειῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους γίνονται ἀπ’ ἔξω. Καὶ ἡ προμήθεια τοῦ ἄρτου ἔξωθεν γίνεται καὶ τοῦ κρασιοῦ, καὶ τῶν ἐνδυμάτων καὶ τῶν παπουτσιῶν.

§322Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐν τούτοις ὑπάρχει πληροφορία, ὅτι ὑπάρχουσι πλεῖστοι προμηθευταὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ μάλιστα δι’ ἀρκετὰ μεγάλα ποσὰ, ὥστε ἀπό τινος ἀπόψεως εἶναι εὐχάριστος ἡ παρεχομένη ἀφορμή, διότι σᾶς δίδετε ἡ εὐκαιρία νὰ διασαφηνίσετε τὸ ζήτημα.

§323Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μέχρι τίνος ποσότητος νομίζετε ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ πραγματοποιηθῇ φορολογία ἐπὶ τῶν κερδῶν τῶν προμηθευτῶν τούτων;

§324Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ φθάσω μίαν τοιαύτην λεπτομέρειαν. Ἵνα ἀπαντήσω πρέπει νὰ γνωρίζω πόσα εἶναι τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ κράτος νὰ δώσῃ εἰς αὐτὴν τὴν τάξιν.

§325Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καθόλον τὸ διάστημα τοῦ ἔτους τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐδαπάνησε ἐν τῷ συνόλῳ του, ἄν δὲν ἀπατῶμαι, 1.700.000.000. Ἄς δεχθῶμεν ὅτι διὰ τὰς προμηθείας ἐδαπανήσαμεν πράγματι 1.200.000.000, 1.500.000.000 ἢ ἔστω ὁλόκληρο τὸ ποσό. Τὶ θέλετε νὰ κερδίσουν αὐτοὶ οἱ ἐργολάβοι, οἱ προμηθευταί, 20%, 30% 40%, τὸ 40% κάμνει κέρδος 600.000.000 πόσα θέλετε νὰ τοῦ πάρω ἀπὸ αὐτά, θέλετε νὰ τοῦ πάρω τὸ τέταρτον, τὸ τρίτον, τὸ ἥμισυ, τὸ ἥμισυ κάμνει 300.000.000.

§326Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἀλλὰ πλὴν τῆς τάξεως ταύτης ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι τάξεις, εἰς τὰς ὁποίας ἐπεβλήθη ὑποχρεωτικῶς νὰ ἐγγραφῶσι εἰς τὰ δάνεια. Τοιαῦται εἶναι αἱ Τράπεζαι, αἱ ἀνώνυμοι Ἑταιρεῖαι, τὰ Ταμιευτήρια, τὰ νομικὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ὑπεχρεώθησαν πολλάκις νὰ μετατρέψωσιν ἄλλας τοποθετήσεις των εἰς δάνεια τοῦ Κράτους. Ὅπως παρατηρεῖται ὑπῆρξε μία ἁπλῆ μετατόπισις τῶν κεφαλαίων ὑποχρεωτική. Τοιουτοτρόπως διὰ τῆς ὑποχρεωτικῆς ἐγγραφῆς αὐτῶν τῶν τάξεων τὸ Κράτος ἠδυνήθη νὰ ἀντικρίσῃ τὰς ἀνάγκας του. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐδόθη εἰς τὰς Κυβερνήσεις ὁ καιρὸς νὰ φροντίσωσιν περὶ γενικωτέρων ἐγγραφῶν, ποιήσασαι ἔκκλησιν πρὸς τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν καὶ προσελκύσασαι τὴν ἰδιωτικὴν ἀποταμίευσιν διὰ τῶν θελγήτρων τοῦ κέρδους. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἰσέρχομαι εἰς λεπτομερείας, πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ καὶ πλάνη, πιθανὸν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἴτε ἄλλος καλύτερος γνώστης ἐμοῦ τῶν πραγμάτων, νὰ ἀποδείξῃ ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὑμέτερον εἶναι ἀνώτερον, ἐν τούτοις φρονῶ ὅτι τὰ συστήματα περὶ ὧν ὡμίλησα παρουσιάζουσι μέγιστα πλεονεκτήματα. Κατὰ τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ μικτὸν κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ εὕρητε ἀμέσως κεφάλαια, θὰ ἀπευθυνθῆτε ἀμέσως εἰς τὸν δημόσιον πλοῦτον, εἰς τὰς ἀποταμιεύσεις εἰς τοὺς ἔχοντας χρήματα ἤ κεφάλαια νὰ δανείσωσι τὸ Κράτος ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποταθῶσι καὶ εἰς ἄλλα σημεῖα κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος. Αὐταὶ εἶναι αἱ γενικαὶ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἤθελον νὰ φέρω, εὔχομαι δὲ αἱ παρατηρήσεις μου αὗται νὰ συμβάλωσι κατά τι εἰς τὴν καλυτέραν διευθέτησιν τοῦ θέματος ὅπως πάντες ἐπιθυμοῦμεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§327Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις. Μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Ρεθύμνης τὸν ἄρτι κατελθόντα τοῦ βήματος. Καὶ ἀληθῶς μετὰ πολλῆς προσοχῆς παρηκολούθησα τὴν πρότασιν, εἰς τὴν ὁποίαν κατέληξεν. Θὰ ἦτο εὐτύχημα ἄν ἡ θεωρητικὴ αὕτη πρότασις ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ διὰ τῆς ἐμφανίσεως τῆς ἐν τοῖς πράγματι τῶν πραγματικῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα εἶνε ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἐφαρμογήν της. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν· ἐκλέξατε ἕν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμοσθὲν καὶ ἀλλαχοῦ ἔχει ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ πλεονέκτημα τοῦ δεδικασμένου. Τὸ σύστημα αὐτὸ εἶνε· ἐκδόσατε ἕν δάνειον· τὸ δάνειον αὐτὸ καταστήσατέ το ἐν μέρει ἀναγκαστικόν, ἐν μέρει ἑκούσιον. Ἐπὶ τίνι χρηματικῷ κεφαλαίῳ διαθεσίμῳ θὰ καταστήσωμεν αὐτὸ ἀναγκαστικόν; Παραπέμπει εἰς ὡρισμένας κοινωνικὰς τάξεις, λ.χ. εἰς τοὺς προμηθευτάς τοῦ δημοσίου καὶ ἄλλους. Θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ ἀπόδειξις ἐκ τῆς μελέτης τῶν πραγμάτων, ὅτι οἱ τοιοῦτοι διαθέτουσι ποσότητας χρημάτων δυναμένας νὰ ἀποδώσωσιν οὐσιώδη ποσά, μέρος τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον ἐπιζητῶμεν. Δὲν γνωρίζω τίνες εἶνε οἱ προμηθευταὶ τοῦ δημοσίου, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπετέλουν ἰδιαιτέραν τάξιν ἐνταῦθα. Ὅταν λάβω ὅμως ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ μέγιστον τῶν προμηθευτῶν τοῦ δημοσίου, τὸ ἀπείρως μέγιστον ἔρχεται ἔξωθεν καὶ ὅτι τὸ ἐνταῦθα προμηθευόμενον ποσὸν εἶνε σχετικῶς ἐλάχιστον, ἐὰν λάβω περαιτέρω ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο κατανέμεται εἰς πάντας τοὺς ἐμπορευομένους τὰ διάφορα εἴδη, τῶν ὁποίων τὸ δημόσιον ἔχει ἀνάγκην, εὑρίσκομαι πρὸ τῆς ἀνάγκης νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ τάξις αὐτὴ τῶν προμηθευτῶν. Δὲν δύναμαι νὰ τοὺς ἀνεύρω πρῶτον καὶ δεύτερον ἄν ἀνεύρω τοὺς κυριωτέρους ἐξ αὐτῶν, ἡ ποσότης, τὴν ὁποίαν θὰ ἠδυνάμην νὰ ζητήσω ἀπὸ αὐτούς, θὰ εἶνε ἐντελῶς ἀσήμαντος προκειμένου περὶ ἑκατομμυρίων. Ὁ κ. συνάδελφος ἀνέφερε τὴν Γερμανίαν. Εἰς τὴν Γερμανίαν γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος πῶς ἐγένοντο αἱ προμήθειαι τοῦ δημοσίου. Πρῶτον τὸ δημόσιον ἐπρομηθεύετο ὅλα τὰ εἴδη αὐτοῦ, κολοσσιαίας δὲ ποσότητας, ἀπὸ ὡρισμένας ἐμπορικὰς καὶ κυρίως βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις. Τὸ δημόσιον τὸ Γερμανικὸν ἐπρομηθεύετο ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων λ.χ. πυρομαχικῶν ἀπὸ ἕν ἤ δύο ἐργοστάσια, ἐπρομηθεύετο ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων ναυτικῶν εἰδῶν ἀπὸ ἕν ἤ δύο ἐργοστάσια, ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων, διὰ νὰ μὴ εἴπω δισεκατομμύρια, διότι περὶ δισεκατομμυρίων ἐπρόκειτο, ἀπὸ ἄλλα ἐργοστάσια τροφίμων καὶ ἄλλων εἰδῶν, ἐνδυμάτων, ὑποδημάτων, αὐτοκινήτων, σιδηροδρομικῶν εἰδῶν κλπ. Ἐπρόκειτο δηλ. περὶ κολοσσιαίων συναλλαγῶν γινομένων κατὰ δισεκατομμύρια μὲ ἀριθμόν τινα προμηθευτῶν. Καὶ ὅταν τὸ Γερμανικὸν Κράτος ἔθηκεν ἐνώπιόν του ὅτι πρέπει τοὺς προμηθευτὰς αὐτούς νὰ ὑποχρεώσῃ, οἱ ὁποῖοι ἐν τῷ μεταξὺ ἐπραγματοποίησαν κέρδη σημαντικὰ καὶ ἑπομένως εἶχον χρηματικὰς ποσότητας σημαντικὰς διὰ νὰ συμμετάσχωσιν εἰς τὸ δάνειον, εἶπε, ποῖοι εἶνε αὐτοί; κάμετε μίαν σημείωσιν τῶν ἐργοστασίων τὰ ὁποῖα μᾶς προμηθεύουσιν. Ἦσαν 50 ἐργοστάσια, μὲ τὰ ὁποῖα εἶχε κάμει ἐργασίας ἴσως 20 δισεκατομμυρίων. Ἠδύνατο νὰ τοὺς εἴπῃ· κύριοι, ἐκ τῶν 20 δισεκατομμυρίων ἐπορίσθητε ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ τοποθετήσητε ἐκεῖ, ὅπου θὰ ἠθέλετε νὰ τὰ τοποθετήσητε, δηλ. εἰς νέας ἐγκαταστάσεις, εἰς βελτιώσεις, ἢ νὰ τὰ διανείμητε εἰς τοὺς μετόχους σας, ἀλλὰ νὰ μοὶ τὰ φέρητε ἐδῶ, νὰ μοὶ τὰ δανείσητε. Εὑρίσκετο πρὸ ἑνὸς τοιούτου ὀργανισμοῦ. Δὲν εἶνε ἔτσι, κύριε συνάδελφε;

§328Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἀπολύτως.

§329Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸς τὸν ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἀπευθυνθῇ, καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξέδιδεν ἓν δάνειον ἡ Γερμανία, ἄς ὑποθέσωμεν, 5.000.000.000, ἠδύνατο νὰ εἴπῃ εἰς αὐτοὺς πάρετε τὰ 3.000.000.000 σύ, Κρούπ πάρε 500.000.000, σύ, Βουλκάν, 150.000.000, διότι δὲν εἶχε παρὰ νὰ ἀνοίξῃ τὰ βιβλία του καὶ νὰ ἴδῃ τὶ συναλλαγὰς ἔσχε μὲ τὸν Βουλκάν, τὶ συναλλαγὰς ἔσχε μὲ τὸν Κρούπ, τὶ συναλλαγὰς εἶχε μὲ τὴν φάμπρικαν δεῖνα, τὶ συναλλαγὰς εἶχε μὲ 10 Γερμανικοὺς οἴκους, οἱ ὁποῖοι μάλιστα ἐκεῖ ἦσαν εἷς, διότι ὅπως γνωρίζετε καὶ ὅπως γνωρίζει πολὺ καλὰ ὁ κ. συνάδελφος, ἕκαστος κλάδος παραγωγῆς καίτοι ἀνήκων εἰς διαφόρους Γερμανοὺς εἶχε συνδυασθῇ καὶ πρὸ τοῦ πολέμου εἰς μίαν Ἕνωσιν, καὶ ἑπομένως ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον προμηθεύσει τὰς κολοσσιαίας ποσότητας τῶν ὑφασμάτων π.χ. ἦσαν μία Ἕνωσις καὶ ἤξευρεν ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ὅτι εἶχεν ἀγοράσει 5.000.000.000 ὑφάσματα καὶ οἱ οἶκοι αὐτοὶ εἶχον πραγματοποιήσει κέρδη τοιαῦτα, ὥστε ἠδύνατο νὰ τοὺς εἴπῃ αὐθωρεὶ καλύψατε 500.000.000 ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐκερδίσατε, Τοιουτοτρόπως ἠδύνατο ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, Ἔχω ἐμπρός μου ἕν σημείωμα, ὥστε ἠμπορῶ νὰ εἴπω τὴν ὥραν ποῦ ἀποφασίζω αὐτὸ τὸ δάνειον, ὅτι εἰς αὐτοὺς τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι εἶνε ἐδῶ θὰ ἐπιβάλω νὰ μοὶ δώσωσι τόσα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἶχον, διότι εἴξευρον ὅτι τὰ ἔχουν, διότι εἶχε τοὺς ἰσολογισμούς των—ἦσαν ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι σχεδὸν ὅλοι αὐτοί—ἔκαμνε ἐργασίας μαζὶ των καὶ τὰ εἶχεν ὅλα σημειωμένα καὶ μὲ τὴν Γερμανικὴν τάξιν καὶ ἀκρίβειαν τὰ εἶχεν ἐνώπιόν της ὅλα, ἑπομένως δὲν εἶχε παρὰ νὰ ἀνοίξῃ τὰ βιβλία της καὶ νὰ εἴπῃ. Τόσα ὁ Α ἐργοστασιάρχης, τόσα ὁ Β, τόσα ὁ Γ καὶ νὰ τοὺς παραγγείλῃ, διότι εἴξευρε καὶ τὸ ταμεῖόν των πῶς εὑρίσκετο καὶ αὐτοὶ δὲν εἶχον παρὰ νὰ στείλουν τὰ λεπτά, δι’ ὅσα δὲ ἤθελον ὑπολειφθῇ ἀπηυθύνετο εἰς τὴν κοινὴν ἐγγραφήν. Δὲν ἀπηυθύνετο δὲ εἰς τὴν κοινὴν ἐγγραφὴν τυχαίως μόνον, ἀλλ’ ἀπηυθύνετο πολλάκις ἐπὶ τῇ βάσει ὑπολογισμοῦ ποία ἦτο ἡ κατάστασις τῶν ἰδιωτικῶν ταμείων ἑκάστου ἰδιώτου καὶ ποῖαι ἦσαν αἱ περιστάσεις αὐτοῦ, ὥστε καθ’ ὑπολογισμὸν γνωστόν, ἠδύνατο νὰ εἰξεύρῃ τὶ θὰ πραγματοποιηθῇ. Καὶ οὕτω πως ἐπραγματοποίει δάνεια οὐχὶ ριπτομένη εἰς τὸ κενόν, ἀλλ’ ὑπολογίζουσα ἐπὶ βάσεων θετικῶν, ὡρισμένων, ἐκ τῶν προτέρων γνωστῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογὴ εἰς τὸ ἕν μὲν τμῆμα τῆς ὑποχρεωτικότητος, εἰς τὸ ἄλλο δὲ τμῆμα τῶν φυσικῶν οἰκονομικῶν νόμων τῶν ὁποίων ἡ ἀναγκαιότης εἶναι ἴση μὲ τὴν ἀναγκαιότητα τῶν νομικῶν νόμων ἦγε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅταν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸν ὁρισμὸν αὐτὸν τῆς Γερμανίας ἐὰν εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου παρόμοιον ὀργανισμὸν ἐν Ἑλλάδι, θὰ ἔλεγον· μὴ δυστάσετε νὰ ἐφαρμόσητε αὐτὸ τὸ σύστημα. Ἀλλ’ ἔχω παρόμοιον ὁρισμόν; Ὁ κ. συνάδελφος ἐμπειρότατος περὶ τὰ οἰκονομικά, λίαν μελετημένος, λίαν ἐντριβὴς ὥστε νὰ γνωρίζῃ τὸ σύστημα τοῦτο τὸ Γερμανικὸν γνωρίζει βεβαίως καὶ τὸν ὁρισμὸν τὸν Γερμανικὸν ὡς πρὸς τὸν ὁποῖον βεβαίως δὲν διαφωνεῖ πρὸς τὴν περιγραφὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμα.

§330Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ποσῶς. Τὸ μόνον σημεῖον, τὸ ὁποῖον τονίζω, εἶναι ὅτι κατ’ ἀνάλογον μέτρον ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἐδῶ οἱ ἔχοντες κεφάλαια ἀπὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον θὰ ἠδύναντο νὰ συνεισφέρωσι ὑποχρεωτικῶς εἰς ἓν δάνειον τοιαύτης φύσεως.

§331Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζει λοιπὸν ὁ κ. συνάδελφος τὸ σύστημα τοῦτο καὶ τὸ ἐγκρίνω καὶ ἐγώ· ἀλλὰ τὸ σύστημα τοῦτο ἐφαρμόζεται εἰς ἕνα ὀργανισμὸν οἷον περιέγραψε καὶ ὁ κ. συνάδελφος· συμφωνεῖ ὅτι τοιοῦτος εἶναι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ὁ Γερμανικὸς ὀργανισμὸς καὶ διότι εἶναι τοιοῦτος ἐπετύγχανε τὸ σύστημα τοῦτο. Εἶναι τοιοῦτος ὁ Ἑλληνικὸς ὀργανισμός, ἔχει ἐνώπιόν του τοιοῦτον ὀργανισμόν; Ἀναμφισβητήτως θὰ ἀπαντήσῃ ὄχι. Δὲν εἶναι ἔτσι;

§332Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω λεπτομερείας.

§333Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζετε ἐὰν ὑπάρχῃ;

§334Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Θὰ ἔλεγα καὶ ἀκόμη τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εὑρισκομένους θὰ ἠδύνασθε νὰ τοὺς ὑποχρεώσητε ἐμμέσως ζητοῦντες προκειμένου περὶ εἰσφορᾶς ὡς ἐγγύησιν τὴν κατάθεσιν τίτλων.

§335Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀμέσως θὰ σᾶς εἴπω. Ἑπομένως τοιοῦτος ὀργανισμὸς δὲν γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος ἐὰν ὑπάρχει ἐδῶ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ὅταν δὲν τὸν γνωρίζει δὲν ὑπάρχει, διότι τοιούτου εἴδους ὀργανισμὸς τῆς ὅλης ἡμῶν οἰκονομίας, τῆς ὅλης ἡμῶν οἰκονομικῆς συστάσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι μυστικός. Τὸν βεβαιῶ ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶμαι εἰς θέσιν καλλιτέραν ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος ὀργανισμός. Ἐρωτᾶται λοιπὸν δεδομένου ὅτι ὀργανισμὸς δὲν ὑπάρχει, ἐρωτᾶται: ἦτο ἡ ὕπαρξις τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ ὅρος ἀπαραίτητος διὰ νὰ γίνῃ οὕτω τὸ δάνειον; Ἀναμφισβήτητον συμπέρασμα εἶναι ὅτι ἐὰν ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ἦτο ἀπαραίτητος τοιοῦτον σύστημα δανείου δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐκεῖ ὅπου ὁ ὀργανισμὸς ἐλλείπει. Ὑπάρχουσι προμηθευταὶ τοῦ Δημοσίου; Βεβαίως ὑπάρχουσι, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ τοὺς εὕρητε, διότι τὸ πλεῖστον εἶναι ἔξω, ἐκεῖ ἦσαν μόνιμοι προμηθευταὶ τοῦ δημοσίου, σήμερον μᾶς ἐπρομήθευσε 1000 μέτρα χακὶ μία ἑταιρεία Γαλλική, ἑτέρα μᾶς ἐπρομήθευσεν ἄλλα χίλια μέτρα. Προχθὲς μᾶς ἐπρομήθευσεν μία Ἀγγλικὴ ἑταιρεία, πρὸ καιροῦ μᾶς ἐπρομήθευσεν μία ἑταιρεία Ἀμερικανική, ἔχομεν ἴσως 50 ἢ 200 τοὺς ὁποίους δὲν θὰ τοὺς ξαναἴδωμεν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἔχωμεν μίαν συναλλαγὴν μὲ μίαν ἑταιρείαν θὰ τοὺς ἐλέγομεν ἢ θὰ μᾶς δώσῃς ἕν μέρος ποῦ ἐκέρδησες ἢ θὰ διακόψωμεν τὰς σχέσεις μαζύ σου. Ἔρχομαι εἰς τὰ ἐν Ἑλλάδι, εἰς τοὺς Ἕλληνας προμηθευτάς. Σᾶς εἶπον τοὺς λόγους διὰ τῶν ὁποίων ἐπρομηθεύθημεν ἀπ’ ἔξω. Εἶναι ὀλίγοι προμηθευταί, οἱ ὁποῖοι ὠφελήθησαν ὀλίγα ποσά. Τὰ ὀλίγα εἴδη τὰ ὁποῖα ἐπρομηθεύθημεν ἐν Ἑλλάδι ἔσται εἰς μικρὰς ποσότητας καὶ εἶναι τὸ χόρτον, τὸ ὁποῖον ἐπρομηθεύθημεν ἐξ Ἀκαρνανίας, Θεσσαλονίκης καὶ Μικρᾶς Ἀσίας. Δὲν ἔχομεν ἕνα προμηθευτήν, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ σχηματίσῃ ἕν κεφάλαιον περιουσίας καὶ νὰ τοῦ εἴπωμεν ἔλα ἐδῶ, κύριε, δώσε μας ἀπ’ αὐτά· ἐὰν μεταχειρισθῶ τὸ σύστημα τοῦ κ. συναδέλφου, νὰ εἴπωμεν καταθέσατε τὰς ἐγγυήσεις ὑμῶν εἰς ὁμολογίας τὶ ἀποτέλεσμα θὰ ἔχωμεν; Αὐτὸς δὲν θὰ καταθέσῃ εἰς ὁμολογίας τὰς ἐγγυήσεις πρὸ τῆς συνάψεως τῆς συμβάσεως. Θὰ εἴπωμεν εἰς τὸν Ἄγγλον, ὁ ὁποῖος ἔρχεται νὰ πωλήσῃ χακὶ κάνε πίστωσιν καὶ διὰ τὸ χακί, πρὶν μᾶς δώσῃ πιστώσεις εἰς δάνεια θὰ στρέψω τὰ νῶτα καὶ θὰ ὑπάγω εἰς τὴν δουλειάν μου, ἐὰν τοῦ εἴπωμεν κατὰ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ συμβάσεις ἔχουσι προκαταρτισθῆ μίαν ἐγγύησιν ἑνὸς μηνὸς ἢ δέκα ἡμερῶν αὐτὸς θὰ ἀγοράσῃ ὀλίγας ὁμολογίας, τὰς ὁποίας θὰ καταλογίσῃ εἰς τὸ χρῆμα, θὰ τὰς καταθέσῃ καὶ μετὰ 10 ἡμέρας θὰ τὰς πωλήσῃ ἅμα τελειώσῃ ἡ συναλλαγή. Δὲν μπορεῖτε νὰ εὕρετε 1 δισεκατομμύριον μὲ αὐτὰ τὰ πράγματα. Δὲν ἠμπορεῖτε λοιπὸν διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς νὰ ὠφεληθῆτε τίποτε. Μένει ἡ ἐλευθέρα ἐγγραφή. Ἡ χώρα δὲν διατελεῖ ὑπὸ περιστάσεις ψυχολογικὰς τοιαύτας, ὥστε νὰ δώσῃ τόσον ὀγκῶδες ποσὸν οἷον τὸ ζητούμενον. Ὅταν δὲ ἔχωμεν ἐπειγούσας ἀνάγκας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταφύγωμεν εἰς τοιαῦτα ἀμφίβολα ἀποτελεσματικότητος συστήματα. Τὰ τοιαῦτα συστήματα εἰς τὴν Γερμανίαν ἦσαν ἀμέσου ἀποτελεσματικότητος ἕνεκα τῆς ὑπάρξεως τοῦ ὀργανισμοῦ τὸν ὁποῖον ἐμνημόνευσα. Τὰ τοιαῦτα συστήματα καὶ ἄν δὲν εἶναι ἀδύνατον ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ὀργανισμοῦ εἶναι πάντοτε ἀμφίβολον καὶ ν’ ἀποδώσουν ἀναμφισβητήτως ποσὰ ἀσήμαντα ἐν σχέσει πρὸς τὸ κολοσσιαῖον ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἀνάγκην.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σκιαδαρέσης ἔχει τὸν λόγον.

§337Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι. Θὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγα μόνον λεπτὰ ἐπ’ ἀντικειμένου ὅπερ καίτοι ἴσως κατ’ ἀρχὴν φαίνεται ὅτι ἀνάγεται εἰς τὰς λεπτομερείας καὶ κατ’ οὐσίαν ὅμως ἀναφέρεται εἰς αὐτὴν τὴν βάσιν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται νὰ καλύψῃ ἐπειγούσας ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ ἐξασφαλίσῃ ἐπαρκῶς τὴν συντήρησιν τῶν εἰς τὰ ἱερὰ τῆς Μικρασίας ἐδάφη ἀγωνιζομένων ἀδελφῶν μας, περισῶζον οὕτως αὐτὴν τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς κινδυνευούσης πατρίδος μας. Τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐπιδιώκει διὰ τῆς ἐπιβολῆς καταναγκαστικοῦ δανείου εἰς βάρος τῶν ἀποταμιευμένων χρημάτων καὶ ἀσφαλῶς ἐπιτελεῖ αὐτὸν κατὰ τὸν ἀρτιότερον τρόπον, ὥστε νὰ αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἀπευθύνω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰ θερμά μου συγχαρητήρια πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καίτοι πᾶς ἔπαινος θὰ ἦτο μικρὸς ἔναντι τοῦ ἔργου του. Ἀλλ’ ὡς πᾶν ἔργον ἀνθρώπινον ἔχει καὶ αὐτὸ τὰς ἀτελείας του, αἵτινες ὀφείλονται βεβαίως ὄχι εἰς τὴν ἀδυναμίαν τοῦ συντάξαντος ἀλλ’ εἰς αὐτὴν τὴν σκληρὰν τῶν πραγμάτων ἀνάγκην. Μία τῶν πρωτίστων ἀτελειῶν εἶναι τὸ ὅτι ἐν τῇ γενικότητι τῶν διατάξεων αὐτοῦ, τὸ νομοσχέδιον βαρύνει ἀρκετὸν πλῆθος ἀτυχῶν ἀνθρώπων, εἰς χεῖρας τῶν ὁποίων τὸ χρῆμα δὲν ἀποτελεῖ οὕτως εἰπεῖν ἀποταμίευμα, ἀλλὰ ἀντίκρυσμα ἀναγκῶν ἐπειγουσῶν καὶ ἀπαραιτήτων. Εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ παρακολουθήσωμεν τούτους καθ’ ἕκαστον διὰ νὰ προλάβωμεν τὴν τοιαύτην πλημμέλειαν. Ἀλλ’ ἐκεῖ ὅπου ἐκ τῶν προτέρων διὰ γενικῶν καθορισμῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ προστατεύσωμεν τάξεις ὡρισμένας τελούσας ὑπὸ τὴν αὐτὴν τῶν πραγμάτων κατάστασιν, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ λάβωμεν τὴν πρόνοιαν ταύτην. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε τοιαύτην πρόνοιαν ἀναγράψας ἐν τῷ 7ῳ ἄρθρῳ ἐξαίρεσιν τῶν μισθῶν καὶ τῶν ἡμερομισθίων τῶν ἀνθρώπων δηλαδὴ ἐκείνων, οἵτινες τὸ μικρὸν χρηματικὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ λαμβάνουν κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, θὰ τὸ μεταχειρισθοῦν οὐχὶ ὡς ἀποταμίευμα ἀλλὰ πρὸς πλήρωσιν τῶν ἀπαραιτήτων αὐτῶν ἀναγκῶν. Δὲν γνωρίζω, διότι δὲν μετέσχον τῆς ἐπιτροπῆς ἥτις συνεζήτησε τὸ νομοσχέδιον ἄν ἐπεξετάθη ὁ κύκλος οὗτος καὶ εἰς ἄλλας τάξεις. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀνελθὼν τὸ βῆμα σκοπῶ νὰ ὑπεραμυνθῶ τῶν δικαίων, τάξεων ἀπόρων ἀνθρώπων, οἵτινες οὐχὶ κατὰ τὴν ὑστάτην ταύτην στιγμὴν τῆς ὑπερτάτης ἀνάγκης, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἀφ’ ἧς ἠκούσθη ἡ φωνὴ τῆς πατρίδος προσέφερον ἐδῶ μὲν τὰς μικρὰς αὐτῶν περιουσίας, ἐκεῖ δὲ τὴν πολύτιμον αὐτῶν ζωήν. Ὁμιλῶ περὶ τῶν μαχομένων ἡρώων καὶ τῶν θανόντων μαρτύρων καὶ ἀναφέρομαι εἰς τὸ γλίσχρον ποσὸν τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος, ἀδυνατοῦν νὰ διαθέσῃ περισσότερα, καθόρισεν ὑπὸ τὸν τύπον ἐφεδρικῶν ἐπιδομάτων, συντάξεων καὶ περιθάλψεων θυμάτων πολέμου, ποσὸν μόλις ἴσως ἐπαρκοῦν διὰ νὰ προσπορίσῃ τὸν ἐπιούσιον εἰς τὰς οἰκογενείας ἐκείνων, οἵτινες δὲν εὑρίσκονται πλὴν εἰς τὴν ζωὴν χάριν τῆς φιλτάτης πατρίδος ἤ πολεμοῦν χάριν αὐτῆς, ὅπως εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν μισθῶν καὶ τῶν ἡμερομισθίων ἅτινα ἐξαιροῦνται τῆς δι’ ὁμολογιῶν κατὰ τὸ ἥμισυ πληρωμῆς συμπεριληφθῶσι καὶ τὰ ἐφεδρικὰ ἐπιδόματα αἱ συντάξεις καὶ αἱ περιθάλψεις τῶν θυμάτων πολέμου, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλει ἀποδεχθῆ τὴν πρότασίν μου. (Παρατεταμμένα χειροκροτήματα).

§338Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§340Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι, κύριοι, ἀναγνωρίζωμεν τὰς ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ Κράτος, ὅπως ἐπίσης ἀναγνωρίζομεν καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς ταχείας λήψεως μέτρων πρὸς ἀντίκρισιν τῆς καταστάσεως. Καὶ ὅλα τὰ ἄλλα κράτη, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑφ’ ἅς σήμερον ἡμεῖς εὑρισκόμεθα, εἰς παρόμοια κατέφυγον οἰκονομικὰ μέτρα, εἴτε εἰς δανεισμόν, εἴτε εἰς ἔκδοσιν χαρτονομίσματος, ἀλλ’ οὐδὲν κράτος ἀπολύτως δὲν ἔφθασεν εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἤ καταναγκαστικοῦ δανείου, ἐὰν καὶ ἀφοῦ προηγουμένως δὲν ἐξήντλησεν ὁλόκληρον τὸ στάδιον τῶν οἰκονομικῶν του. Σεῖς ἔρχεσθε καὶ ἐπιβάλλετε ἀφ’ ἑνὸς βαρυτάτην φορολογίαν, ἐξ ἄλλου καταναγκαστικὸν δανεισμὸν χωρὶς νὰ κάμητε οὐδενὸς ὀβολοῦ οἰκονομίαν, καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς μὲ ἐξέπληξε ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνεφανίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κομίζων ἐνταῦθα βάρη νέα διὰ τὸν λαόν. Γνωρίζομεν, ὅτι εἰς τὸ Κράτος δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ὀβολός, διότι κάθε νόμος εἶναι ἕν ὁλόκληρον μισθολόγιον. Καὶ ἦλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ μᾶς εἶπεν, κύριοι, ἔχομεν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην χρημάτων, τὴν καθιστᾷ ἐπιτακτικὴν ἡ ὅλη οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους καὶ ἡ ἐμπόλεμος κατάστασις, μᾶς τὸ γνωρίζει μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον πρὸ παντὸς ἔπρεπε νὰ τὸ γνωρίζῃ ἐγκαίρως ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ προλάβῃ καὶ νὰ μεριμνήσῃ. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι τὸ κυβερνᾶν, τὸ προνοεῖν, μάλιστα κατὰ περισσότερον λόγον, ὅταν πρόκειται περὶ Κράτους ἐμπολέμου, διότι ὅλοι πρέπει νὰ τὸ γνωρίζωμεν καλά, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἐνίσχυσις ἑνὸς Κράτους εἶναι πάντοτε ἀνάλογος πρὸς τὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν. Μετὰ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ συστήματος τοῦ ἀναγκαστικοῦ δανεισμοῦ καὶ τὴν ἀπόρριψιν τοῦ συστήματος τῆς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος πρὸς ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ἐπίμαχον σημεῖον ἔμεινε ἡ ἀνισότης περὶ τὴν κυκλοφορίαν, ἡ ἀνισότης περὶ τὸν δανεισμόν. Πολλοί ὡμίλησαν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατ’ ἐπανάληψιν, ὅπως καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τὸ ἐπ’ ἐμοὶ τουλάχιστον, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ὁμιλησάντων ὄχι μόνον δὲν μᾶς ἔπεισε περὶ τῆς ἰσότητος τοῦ δανεισμοῦ ἀλλ’ οὔτε ἔθιξε κἄν τὸ ζήτημα τοῦτο. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλων νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἰσότητα περὶ τὸν δανεισμὸν διῄρεσεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς τρεῖς κατηγορίας, ἀλλὰ σπεύσας κατόπιν ὁ ἔντιμος ἐκ Κοζάνης συνάδελφος ἐδημιούργησε καὶ τετάρτην κατηγορίαν καὶ εἶμαι πλέον ἤ βέβαιος, ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν εἶναι ἕτοιμος νὰ δημιουργήσῃ καὶ νέαν κατηγορίαν.

§341Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ὑπάρχει τάξις ἐργατῶν, ἡ ὁποία καθ’ ὡρισμένους μῆνας ἐργάζεται, ἀποτελεῖται δὲ ἀπὸ ἁπλοῦς ἐργάτας, ἔχουσι τὸ ἀποταμίευμα μαζί των, ὁσάκις δὲν ἐργάζονται διὰ νὰ ζήσωσιν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀφαιρέσῃ τὸ ἥμισυ ἐκ τοῦ ἀποταμιεύματος, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν εἰς τὴν τσέπην των.

§342Γ. ΠΩΠ. Ποίους μῆνας ἐργάζονται;

§343Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Δὲν εἶναι καθωρισμένον. Ἀπὸ τὸν Φεβρουάριον ἐργάζονται μέχρι τοῦ Ἰουνίου. Οἱ καπνεργάται Καβάλλας ἐργάζονται τοὺς μῆνας αὐτοὺς καὶ ζοῦν τοὺς ἄλλους μῆνας ἐκ τοῦ ἀποταμιεύματος.

§344Γ. ΠΩΠ. Τώρα ἐργάζονται καὶ ἀποταμιεύουν. Ὁ ἐργάτης συμφώνως πρὸς τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐκ τῶν προσώπων ἐκείνων τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα θὰ πληρώνουν εἰς νόμισμα ἀκέραιον.

§345Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Πρόκειται περὶ ἀποταμιεύσεως. Ἐγὼ θὰ εὑρεθῶ εἰς δυσχέρειαν οἰκονομικὴν μετὰ τινας ἡμέρας, διότι θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος τῶν ἐργατῶν τὸ ἡμερομίσθιον νὰ τὸ δώσω εἰς ἀκέραιον.

§346Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τότε πλέον, κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ σοβαροῦ συστήματος, περὶ μελετημένου συστήματος, ἀλλὰ τότε πλέον πρόκειται περὶ τῆς τύχης ἄν τὶς ἀνήκει εἰς τὴν πρώτην, ἢ τὴν δευτέραν ἢ τὴν τρίτην κατηγορίαν, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἤ εἰς τὴν τετάρτην τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Κοζάνης ἢ εἰς ἄλλας κατηγορίας τὰς ὁποίας ἤθελον ὑποδείξει ἕτεροι συνάδελφοι. Ἀλλὰ τύχη καὶ κατ’ ἴσον λόγον εἰσφορὰ δὲν ἔχουσι καμμίαν σχέσιν. Τὸ μέτρον αὐτό, ὡς εἶναι διατετυπωμένον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἀφαίρεσις τῶν οἰκονομιῶν τῶν λαϊκῶν οἰκογενειῶν τῶν προωρισμένων οὐχὶ εἰς ἀποταμιεύματα, ὅπως ἰσχυρίζεται ὁ κ. ἐκ Ψαρρῶν συνάδελφος, ἀλλ’ οἰκονομιῶν προωρισμένων διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν, εἴτε τῆς οἰκογενείας, εἴτε τοῦ ἀτόμου. Ἀλλ’ ἠκούσαμεν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν πρόκειται κἄν περὶ ἐπιβαρύνσεως, περὶ ἀναγκαστικῆς φορολογίας, ἀλλὰ περὶ ἀναγκαστικῆς ἀποταμιεύσεως καὶ ὁ ἀποταμιεύων τὰ χρήματά του θὰ ἀποκτᾷ ἕν κεφάλαιον, θὰ ἀποκτᾷ ἕνα τόκον καὶ ἐπὶ πλέον θὰ ἐλπίζῃ καὶ ἀπὸ τὴν τύχην τὸ κέρδος, ἕνα λαχεῖον. Ἡ τύχη τῶν γραμματίων τὰ ὁποῖα θὰ προκύψουν εἴτε ἐκ τῆς ἀποκοπῆς, εἴτε ἐκ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν ἀποκτηθησομένων τμημάτων εἶναι ἡ τύχη τῶν γραμματίων τῆς ἐπιτάξεως καὶ θὰ ὑπάρξωσι μόνον, ὡς ἀφορμὴ νὰ χρηματισθῶσι καὶ νὰ κερδίσωσι ἀρκετοὶ τοκογλύφοι εἰς τὰ διάφορα μικρὰ χωρία καὶ τὰς διαφόρους μικρὰς πόλεις, ὅπου ἕκαστον ἐξ αὐτῶν τῶν γραμματίων δὲν θὰ ἐξαργυρώνεται οὔτε εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ τῆς ἀξίας του. Αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ τύχη των. Προσέτι θὰ ἀποτελέσουν τὸ παθητικὸν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ τὰ ἔχουν εἴτε ἐκείνων ποῦ θὰ τὰ ἐξαργυρώσουν. Ἠκούσθη ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀναγνωρίζων τὰς ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ Ἔθνος, στέργει καὶ στέργει μὲ ὅλην τὴν προθυμίαν νὰ ἔλθῃ πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, καὶ δι’ αὐτὸ εὐχαρίστως δέχεται νὰ δανείσῃ πρὸς τὸ Κράτος 1.500.000.000. Κύριοι, δὲν ἔχω τὴν εὐτυχίαν νὰ εἶμαι οἰκονομολόγος ἀλλὰ πολὺ ἀμφιβάλλω ἄν πρόκειται νὰ δανεισθῇ τὸ Κράτος 1.500.000.000 ἤ πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ τὸ βάρος 1.500.000.000 ἐκ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ νὰ τὰ μεταφέρῃ εἰς τοὺς ἰδίους αὑτοῦ ὤμους. Καὶ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ πρόκειται περὶ κἄτι τι ἄλλου. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀνακουφίσῃ τὴν Τράπεζαν ἀναλαμβάνει αὐτὸς ὁ λαὸς τὸ βάρος τῶν 1.500.000.000. Διὰ τῆς ἐκδόσεως δὲ 2.000.000.000 τραπεζογραμματίων τὸ Κράτος θὰ ἀποκτήσῃ 3.500.000.000. Καὶ ἐρωτῶ τότε τὸν κ. Ὑπουργὸν πρόκειται περὶ δανείου 1.500.000.000 ἤ περὶ δανείου 3.500.000.000;

§347Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ καταλαβαίνω.

§348Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ 1.500.000.000 εἶναι ἡ ἐλάττωσις τοῦ χρέους τοῦ Κράτους πρὸς τὴν Τράπεζαν, δηλαδὴ ἀφαίρεσις ποσοῦ γραμματίων;

§349Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, δὲν θὰ ἀφαιρεθῶσιν.

§350Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν δὲν ἀφαιρέσητε πῶς θὰ ἐκδώσητε;

§351Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐκδίδω τίποτε.

§352Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε πῶς θὰ ἐπαρκέσητε εἰς τὰς ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας;

§353Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ πάρω 1.500.000.000 ἀπὸ σᾶς, ἀπὸ τὸν ἄλλον, ἀπὸ τὸν ἄλλον.

§354Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ δὲν σκέπτεσθε νὰ τὰ ἐμβάσητε εἰς τὴν Τράπεζαν;

§355Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατὶ νὰ τὰ ἐμβάσω;

§356Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι λίαν ἁπλοῦν καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγηθῇ. Ὑπάρχει ἤδη δάνειον 2.500.000.000 καὶ 550.000.000 τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδώσῃ 3.050.000.000. Τοῦτο εἶναι δάνειον τραπεζογραμματίων ἀναγκαστικῶς κυκλοφοροῦν. Ἕκαστος πολίτης κάτοχος χαρτονομίσματος ἀναγκαστικῶς κυκλοφοροῦντος, εἶναι δανειστὴς τοῦ Κράτους. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἐφ’ ὅσον παρ’ ἑκάστου κατόχου χαρτονομίσματος ἐγένετο ἀποκοπὴ τοῦ ἡμίσεως τῆς ἀξίας τοῦ χαρτονομίσματος τοῦ κατεχομένου, τοῦτο δὲν λέγεται νέον δάνειον, ἀλλὰ λέγεται μεταρρύθμισις τοῦ ὑπάρχοντος δανείου ὑπὸ ἄλλην μορφήν. Κατὰ συνέπειαν τὸ Κράτος ἀποκόπτον τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας ἑκάστου χαρτονομίσματος καὶ μετατρέπον αὐτὸ εἰς ὁμολογίας δὲν δανείζεται παρὰ τῶν ἰδίων κατόχων, διότι ἔχει δανεισθῆ ἤδη, ἀλλὰ μετατρέπει τὴν μορφὴν εἰς δάνειον ἐπὶ ὁμολογίας ἐν ᾧ ἦτο μέχρι τοῦδε δάνειον ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορία. Ποῖος εἶναι ὁ πραγματικὸς τρόπος δι’ οὗ τὸ Κράτος θὰ λάβῃ χρήματα; Ἡ διὰ τῆς ὑπαρχούσης μεθόδου ἔκδοσις ἄλλου χαρτονομίσματος ἢ ἀνατύπωσις αὐτοῦ ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορία; Διὰ τοῦτο ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 8 τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ ὑποχρεώσεως τῆς Τραπέζης ἵνα ἅμα τῇ ἐκτελέσει τοῦ μηχανισμοῦ τοῦ νέου νόμου ἡ Τράπεζα φέρῃ εἰς πίστωσιν τοῦ Κράτους 1500 ἑκατομμύρια. Τὶ σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων συμβάσεων περὶ ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἀνατυπώσῃ ἡ Τράπεζα καὶ θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν 1500 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα παρὰ τῷ κοινῷ τῷ Ἑλληνικῷ θὰ ἀντικαταστήσωσι τὰ χαρτονομίσματα τὰ μετατραπέντα εἰς ὁμολογίας. Αὐτὸς εἶναι ὁ μηχανισμὸς τοῦ δανείου. Λοιπὸν πράγματι τὸ Κράτος δὲν θὰ δανεισθῇ παρὰ τῶν κατόχων τῶν χαρτονομισμάτων, διότι ἔχει ἤδη δανεισθῆ, πράγματι τὸ Κράτος θὰ συνομολογήσῃ νέον δάνειον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ χαρτονομίσματος, τὸ ὁποῖον κυκλοφορεῖ ἐκ νέου. Λοιπὸν ὅλος ὁ μηχανισμὸς τοῦ δανείου διὰ νὰ εἶμαι σαφής, δὲν εἶναι μηχανισμὸς ὑποχρεωτικοῦ δανείου ἐκδιδομένου εἰς χαρτονόμισμα μετατρεπόμενον εἰς ὁμολογίας, ἀλλ’ εἶναι μηχανισμὸς δανείου ἀναγκαστικοῦ, τὸ ὁποῖον γίνεται διὰ νέας χρήσεως τραπεζογραμματίων ἐκτοπιζόντων ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον. Δηλαδὴ ἔχομεν μίαν σκηνοθεσίαν ἡ ὁποία καλύπτει ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν.

§357Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ εἰσχωρήσω ἐκεῖ ὅπου φαντάζεται ὁ κ. συνάδελφος, διότι ἔχομεν σήμερον ἐν κυκλοφορία τρία δισεκατομμύρια χαρτί. Ἄν ἦτο δυνατὸν νὰ κατορθώσω, ὥστε ὅπου εὑρίσκεται νὰ τὸ εὕρω καὶ σὲ κάθε δύο ἑκατοστάρικα νὰ παίρνω τὸ ἕνα δὲν θὰ ἤλλασσεν ἡ κυκλοφορία. Ἔρχομαι σὲ σᾶς ποῦ ἔχετε δύο ἑκατοστάρικα καὶ σᾶς παίρνω τὸ ἕνα καὶ σᾶς ἀφήνω τὸ ἄλλο, ἄν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ εἰς ὅλους καὶ ἂν ὑπῆρχεν ἓν μέσον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κατορθώσω χωρὶς νὰ κόψω τὰ χαρτονομίσματα νὰ πάρω τὸ μισὸ χαρτονόμισμα ἀπὸ τὸ κυκλοφοροῦν νὰ τὸ βάλω εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ ἀντ’ αὐτοῦ νὰ δώσω ὁμολογίας θὰ ηὔξανον τὴν κυκλοφορίαν τοῦ χαρτονομίσματος;

§358Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι.

§359Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ ἄλλο κάμνω; Αὐτὸ κάμνω. Διότι ἄν ἐγὼ πρὸ ἕξ μηνῶν ἀπεφάσιζα νὰ ἐφαρμόσω αὐτὸ τὸ σχέδιον καὶ ἔπαιρνα ὑπ’ εὐθύνην μου τὴν δαπάνην τῶν 6 ἤ 7 ἑκατομμυρίων ποῦ χρειάζονται νὰ τυπώσω ὁμολογίας καὶ νὰ τυπώσω ἕνα ἄλλο ἄσπρο χαρτονόμισμα ἀντ’ αὐτοῦ ποῦ εἶναι λιγάκι σκοῦρο εἰς τρόπον, ὥστε καθένας νὰ διακρίνῃ τὸ παληὸ χαρτονόμισμα ἀπὸ τὸ νέον θὰ ἔλεγα: ὅσοι ἔχουν παληό χαρτονόμισμα μετὰ ἕνα μῆνα δὲν ἀξίζει τίποτε ἀλλὰ νὰ τὸ φέρουν νὰ τὸ ἀλλάξουν μὲ καινούργιο· θὰ μοῦ ἔφερναν δύο ἑκατοστάρικα σκοῦρα καὶ θὰ τοὺς ἔδινα ἕνα ἄσπρο, τὸ ἄλλο τὸ σκοῦρο ποῦ θὰ ἔπαιρνα θὰ τὸ ἔσχιζα καὶ ἀπὸ τὸ σωρὸ ποῦ θὰ εἶχα νὰ δίδω εἰς αὐτὸν θὰ ἔπαιρνα καὶ ἐγὼ ἕνα καὶ θὰ τὸ ἔβαζα εἰς τὴν τσέπην μου.

§360Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ τὸ ἐλαττώνετε εἰς τὸ ἥμισυ;

§361Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§362Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ ὁμολογίαι τὶ θὰ ἐγίνοντο;

§363Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι τὸ δάνειον ποῦ κάμνω. Ὑποθέσατε ὅτι ἤθελον νὰ κάμω ἕν δάνειον ὄχι ἀναγκαστικόν, ἀλλὰ προαιρετικὸν καὶ ὅτι ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐφωτίζετο ἀπὸ τὴν θείαν πρόνοιαν καὶ ἔλεγεν· αὐτὸ τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ κάμωμεν καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ἱεροὺς σκοποὺς εἶναι τέτοιο ποῦ θὰ δίνω τὰ μισὰ μου χρήματα καὶ ἤρχετο καὶ ἔδιδε τὰ μισά του χρήματα καὶ ἔπαιρνε μίαν ὁμολογίαν, τὶ σχέσιν θὰ εἶχε αὐτὸ μὲ τὴν κυκλοφορίαν;

§364Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔχετε 3 δισεκατομμύρια ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ καὶ ἠθέλατε νὰ ἐκδώσετε ὁμολογίας, εἴτε καθ’ ὅ σύστημα περιεγράψατε τὸ πρῶτον, ἄν σεῖς πράγματι ἠδύνασθε νὰ συλλάβητε ἕκαστον πολίτην νὰ τοῦ πάρετε τὸ ἥμισυ τοῦ χαρτονομίσματος, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ νὰ τοῦ δώσητε ὁμολογίας, ἢ ἄν ἡ θεία φώτισις ἤρχετο νὰ κάμῃ ὅλους τοὺς πολίτας νὰ σᾶς καλύψουν ὅλας τὰς ὁμολογίας σας τὶ θὰ συνέβαινεν; Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἤδη ἐκδιδομένου νομίσματος θὰ ἐξεδίδοντο ὁμολογίαι 1500 ἑκατομμύρια, τὰς ὁποίας θὰ ἀντηλλάσσητε διὰ τοῦ χαρτονομίσματος, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐν κυκλοφορίᾳ.

§365Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πόσον χαρτονόμισμα θὰ ὑπῆρχεν ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ;

§366Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἔμενε 1500 ἑκατομμύρια. Τὸ ὑπόλοιπον θὰ ἐκαλύπτετο δι’ ὁμολογιῶν καὶ θὰ εἴχετε τὸ χαρτονόμισμα νὰ πληρώσητε.

§367Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λοιπὸν δὲν εἶναι πάλιν 3 δισεκατομμύρια ἐν κυκλοφορίᾳ;

§368Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ ἐξηγηθῶμεν. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοθετήματος παρουσιάζετε, ὅτι ἔχετε ἀναγκαστικὸν δάνειον εἰς τὸ κοινὸν διὰ μετατροπῆς τοῦ χαρτονομίσματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐν κυκλοφορίᾳ, ἀλλὰ τὸ κοινόν, τὸ ὁποῖον εἶναι κάτοχον τῶν χαρτονομισμάτων δὲν εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον σᾶς δανείζει, διότι τὸ κοινὸν τοῦτο σᾶς ἔχει δανεισμένον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, ὁ πραγματικὸς δὲ μηχανισμὸς εἶναι ὅτι μετατρέπετε καὶ ἐκτοπίζετε ἕν μέρος τοῦ χαρτονομίσματος καὶ κάμνετε ὁμολογίας διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὁ χῶρος νὰ ἔλθῃ τὸ νέον χαρτονόμισμα τὸ ὁποῖον ἤθελε τεθῆ ἀντὶ τῶν ὁμολογιῶν. Ὥστε κάμετε δύο δανειστικὰς πράξεις, ἀφ’ ἑνὸς μὲν μετατρέπετε καὶ καθιστᾶτε μειονεκτικὴν τὴν θέσιν τῶν δανειστῶν ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰς ὁμολογίας μετὰ τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν ἔχουν ὑποστῆ.

§369Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον· ἐγὼ λέγω ὅτι μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ δανείου αὐτοῦ θὰ παραμείνωσιν ἐν κυκλοφορίᾳ τραπεζογραμμάτια τριῶν δισεκατομμυρίων σεῖς λέγετε ὅτι θὰ παραμείνουν περισσότερα ἢ ὀλιγώτερα;

§370Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παραμείνουν τὰ ἴδια, ἀλλ’ εἶπον ὅτι ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον γεννᾷ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ ἡμίσεος τῆς ἀξίας τῶν χαρτονομισμάτων εἰς ὁμολογίας δι’ αὐτοῦ πραγματοποιεῖται τὸ δάνειον τὸ ἀναγκαστικόν.

§371Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐντύπωσις εἶναι ἢ πραγματικότης; Διότι ἄν πρόκειται περὶ ἐντυπώσεως νὰ τὸ διορθώσωμεν.

§372Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ πραγματικότης εἶναι ἄλλη. Τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τοῦ ὑπάρχοντος χαρτονομίσματος μετατρέπεται κατὰ μορφὴν εἰς νέον εἶδος δανείου, τὸ ὁποῖον χάνει τὴν ἀξίαν τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀνταλλαγῆς καὶ χάνει καὶ τὴν ἐσωτερικὴν ἀξίαν ὡς ἀπόκομμα, ἐνῷ δὲ πλήττεται ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία δι’ αὐτῆς τῆς ὑποτιμήσεως τῆς ἀξίας τοῦ ὑπάρχοντος ἐκδίδεται καὶ πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ ἐκτοπισθέντος καὶ διαχύνεται τοῦτο πρὸς ὅλην τὴν κοινωνίαν. Ὥστε πράγματι γίνεται μηχανισμὸς μὲ ἐκτόπισιν τοῦ ἡμίσεος τῆς ἀξίας.

§373Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μήπως αὐτὴ ἡ ἐκτόπισις δύναται νὰ λεχθῇ ἀντικατάστασις;

§374Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ ἡμίσεος τῆς ἀξίας.

§375Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ θὰ γίνῃ ἐὰν πάρητε ἕν δάνειον προαιρετικόν, τοῦ ὁποίου αἱ ὁμολογίαι ἐξέπεσαν;

§376Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ προαιρετικὸν δάνειον ἔχει τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἐκτιμᾷ ὁ ἴδιος ὁ δανείζων. Ἀλλά, κύριοι, τὶ ἰσότητα καὶ τὶ δικαιοσύνην ἐξασφαλίζει καταναγκαστικὸν δάνειον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν εἰσέρχονται παρὰ μόνον οἱ κάτοχοι τραπεζογραμματίων, ἐκφεύγουν δὲ ὅλοι οἱ ἄλλοι οἱ κάτοχοι μεγάλων ἀκινήτων περιουσιῶν, ἤ περιουσιῶν ἐνδεδυμένων εἰς διάφορα χρεώγραφα; Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ τὸ ἀντίθετον, ὅτι αὐτοὶ δὲν διαφεύγουν. Κατὰ συνέπειαν ὅταν ὁμιλῆτε περὶ ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσητε περὶ ἀπολύτου ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης. Ἀλλὰ τὸ καταναγκαστικὸν αὐτὸ δάνειον πλήττει καὶ μίαν ἄλλην τάξιν, τὴν τάξιν τῶν ἐμπορευομένων, τῶν συναλλασσομένων μὲ τὸ ἐξωτερικόν.

§377Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ ἔμποροι ἦλθον πρὸς ἐμὲ καὶ εἶναι ἐνθουσιασμένοι· Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐφοβούμην, εἶναι ὅτι εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὰς βιομηχανίας ἦτο δυνατὸν νὰ φέρῃ τοῦτο μικρὰν τινὰ δυσχέρειαν. Ἀλλ’ ὅλοι εἶναι ἐνθουσιασμένοι.

§378Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφόσον εἶναι ἀνοικτοὶ καὶ χρεωστοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κάμουν ἐμβάσματα αὐτοὶ θὰ ζημιωθοῦν τὸ 25%.

§379Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ζημιοῦνται, ἔχουν νὰ τὰ λάβουν, ἐνῷ ἄν ἐξεδίδετο χαρτονόμισμα, τότε θὰ ἐζημιοῦντο.

§380Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ κάμωμεν τὸ πρᾶγμα πλέον συγκεκριμένον. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ μοῦ δώσητε μίαν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία ἴσως θὰ εἶναι καὶ πρὸς διαφώτισιν τοῦ λαοῦ. Ἐὰν εἷς ἔμπορος ἔχῃ νὰ ἐμβάσῃ χιλίας λίρας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν σήμερον θέλει ἀντὶ 100.000 δραχμ. 125.000 δραχμ. Ἄρα ὑφίσταται μίαν ζημίαν 25%, ἔστω καὶ προσωρινήν. Νομίζετε ὅτι ἡ προσωρινὴ αὐτὴ ζημία δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ πλήξῃ ὁπωσδήποτε τοὺς συναλλασσομένους. Θὰ μοῦ εἴπητε, ὄχι· τὶ θὰ συμβῇ; Ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ κλονισθοῦν αὐτοὶ οἱ ἔμποροι καὶ τὸ βάρος αὐτὸ θὰ τὸ μεταφέρουν ἐπὶ τοῦ δυστυχισμένου κοσμάκη διὰ τῆς ὑπερτιμήσεως τῶν εἰδῶν τοῦ ἐμπορίου. Τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑφίστανται ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς νομισματικῆς, καὶ αὐτὴν θὰ τὴν καλύπτῃ ὁ κόσμος, πληρώνων ἀκριβώτερον τὰ εἴδη. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἔμποροι νὰ ἀφήσουν νὰ ὑποστοῦν μόνοι τὴν ζημίαν. Τότε πῶς ἦσαν ἐνθουσιασμένοι οἱ ἔμποροι, ἐκτὸς ἄν ἐνθουσιάσθησαν ἐπὶ τῇ προβλέψει τῆς ὑπερτιμήσεως τῶν εἰδῶν των κατὰ 50%, ἐνῷ αὐτοὶ θὰ ζημιώνωνται 25%. Κύριοι, ὅλοι γνωρίζομεν καὶ ὅλοι εἴμεθα διατεθιμένοι, καὶ ὁ λαὸς δὲν δυσφορεῖ, ἔστω καὶ ἄν τοῦ ἐπιβάλητε καταναγκαστικὸν δάνειον, ἀλλ’ ἔχει τὴν ἀπαίτησιν ὅπως καὶ ἡ φορολογία ὅσον καὶ ὁ δανεισμὸς γίνῃ κατὰ τὸν καλλίτερον καὶ δικαιότερον τρόπον, δὲν ἔχω δὲ δισταγμὸν νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι τὸ νομοσχέδιόν σας δὲν προβλέπει τίποτε ἀπὸ τὰ δύο αὐτά.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον.

§382Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν εἶχον, κύριοι συνάδελφοι, τὸν καιρὸν νὰ ἐγκύψω εἰς οἰκονομολογικὰς μελέτας, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ δώσω γνώμην κύρους, ἢ νὰ δύναμαι νὰ ὑποδείξω σύστημα ἀναγκαστικοῦ δανείου τελειότερον τοῦ ὑποβαλλομένου διὰ τοῦ κυβερνητικοῦ προσχεδίου. Ἤκουσα ὅμως μετὰ προσοχῆς τὰς γνώμας τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῶν ἀντιγνωμούντων πρὸς τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον, γνώμας βεβαίως ὀρθὰς ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, γενομένας, μελετημένας, ἀλλὰ δὲν ἤκουσα νὰ ὑποδείξουν σύστημά τι, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ προσδώσῃ εἰς τὴν χώραν τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τῶν χρημάτων, τῶν ὁποίων τὴν στιγμὴν ταύτην ἔχει ἀνάγκην ἐπιτακτικήν. Δέον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὁρμώμεθα ἀπὸ τῆς σκέψεως, ὅτι ἡ Χώρα σήμερον ἔχει ἀνάγκην τοῦ ποσοῦ τῶν 1.500 ἑκατομμυρίων, ὅτι ξένη ἀγορὰ δὲν ὑπάρχει, ἐκ τῆς ὁποίας νὰ ζητῶμεν νὰ προσκομισθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο. Κατ’ ἀνάγκην θὰ προσφύγωμεν εἰς τοὺς πόρους τῆς Χώρας. Δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ ἀναγκαστικὸν δάνειον παρουσιάζει μίαν κατάστασιν τῆς Χώρας φυσιολογικήν, ὁμαλήν· εἶναι κἄτι τὶ ἀνώμαλον ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσῃ μίαν ἀπολύτως ἔκτακτον ἀνάγκην. Ἑπομένως θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ἤκουον σύστημα τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον, χωρὶς νὰ βαρύνῃ κἄν τὴν Χώραν, νὰ ἀποδώσῃ τὸ ποσόν, τοῦ ὁποίου ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην. Δυστυχῶς τόσον ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Μεταρρυθμιστικοῦ κόμματος ὅσον καὶ οἱ ἄλλοι ἐκ τῆς ἄλλης πτέρυγος ὁμιλήσαντες δὲν ὑπέδειξαν τοιοῦτον σύστημα.

§383Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶχον καμμίαν ὑποχρέωσιν.

§384Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν εἶχον καμμίαν ὑποχρέωσιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνωμεν ἐνταῦθα χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ τὸν στρατόν, ὁ ὁποῖος μάχεται εἰς τὰ Μικρασιατικὰ πεδία.

§385Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὴν Συνέλευσιν ὡς καὶ εἰς τὰς Βουλὰς κρίνεται ἡ ἐπάρκεια τῶν κυβερνητικῶν μέτρων, δὲν καλεῖται δὲ ἕκαστος νὰ ὑποβάλῃ τὰ μέτρα του, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γίνονται ὅλοι παρακεντέδες. Ἐὰν κριθοῦν τὰ μέτρα τὰ κυβερνητικὰ ὡς μὴ ἐπαρκῆ, τότε ἡ Κυβέρνησις παραχωρεῖ τὴν θέσιν της εἰς ἄλλους. Αὐτὴ εἶναι ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις.

§386Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν ἐνόμιζον ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ παρουσιάσῃ σύστημα ἄλλο καλλίτερον, τὸ ὁποῖον ν’ ἀποδώσῃ ὅμως ἀμέσως τὸ ποσὸν αὐτό, τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀπαραιτήτως ἀνάγκην, ἐγὼ θὰ εἶμαι πρῶτος, ὁ ὁποῖος θὰ περιέβαλον ταύτην διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης μου. Ἀλλ’ εἶναι ζήτημα χρημάτων, δὲν εἶναι ζήτημα ἱκανότητος.

§387Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμνητε ἐδῶ διαγωνισμὸν σχεδίων. Ἐδῶ, κύριε συνάδελφε, δὲν συζητοῦμεν ἄν ἔχῃ ἐξ ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης ἡ Χώρα ἀνάγκην χρημάτων. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἐδῶ συζητοῦμεν μόνον ἐὰν τὰ προτεινόμενα μέτρα εἶναι ἐπαρκῆ ἤ ὄχι. Βεβαίως ὅτι εἶναι ἡ ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§388Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὥστε εἶναι ἀποδεδεγμένον παρ’ ὅλων ὅτι ἡ ἀνάγκη εἶναι ἐπιτακτική, καὶ ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην 1500 ἑκατομμυρίων δραχμῶν τάχιστα.

§389Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος θεραπείας, τίς εἶναι ὁ κατάλληλος; Τοῦτο εἶναι τὸ συζητητέον ζήτημα.

§390Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Λοιπὸν ἐγώ, ὁ ὁποῖος δὲν δύναμαι νὰ ὑποδείξω τὸν καταλληλότερον τρόπον θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω τινὰ ἐξ ἡμῶν ὑποδεικνύοντος τοιοῦτον τινα.

§391Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοῦτο εἶναι ζήτημα οἰκονομικῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν μόνη ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔχει ὅλα τὰ μέσα δύναται νὰ ὑποδείξῃ.

§392Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὰ χρήματα πρέπει νὰ ἐξευρεθῶσι, δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς ἱκανότητος ἑνὸς Ὑπουργοῦ δύναται νὰ λυθῇ. Ἐὰν δὲν ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, πῶς θὰ δυνηθῇ νὰ τραφῇ ὁ στρατὸς ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ὑπὸ τὰς σημαίας εἰς τὰ πολεμικὰ πεδία τῆς Μ. Ἀσίας;

§393Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Θέλετε σιγά, σιγὰ νὰ μᾶς κάμητε ὑπευθύνους διότι ἡ Κυβέρνησις τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἔφερε τὸ μέτρον τοῦτο εἰς τὴν Συνέλευσιν;

§394Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο εἴμεθα ὑπεύθυνοι πάντες.

§395Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν εἴμεθα καθόλου συνυπεύθυνοι διότι ἡ εὐθύνη μας ἐχωρίσθη ἀπὸ τὰς 25 Φεβρουαρίου ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν καθ’ ἥν κατεψηφίσαμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀνεπάρκειάν της εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικήν. Ἔκτοτε ἐγένοντο δύο ἄλλαι ψηφοφορίαι κατὰ τὰς ὁποίας ἀπεδοκιμάσαμεν τὴν Κυβέρνησιν. Σήμερον ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ παρουσιάζει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναγκαστικοῦ δανείου· αἱ εὐθύναι ἄν τὸ μέτρον εἶναι καλὸν ἢ κακόν, ἄν τὸ ἐπεῖγον τῶν περιστάσεων δὲν ἐπιτρέπει οὔτε εἰς τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως οὔτε εἰς ἡμᾶς νὰ παρουσιάσωμεν ἕτερον μέτρον εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν εὐθύνην. Παρακαλῶ νὰ μᾶς ἔχητε ἀπηλλαγμένους τῆς εὐθύνης ταύτης, ἀνηκούσης ἀκεραίας εἰς τοὺς ὑποστηρικτὰς τῆς Κυβερνήσεως.

§396Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αὐτὸ δὲν δύναμαι νὰ τὸ εἴπω ἐγώ. Ὑπεύθυνοι εἴμεθα πάντες (διαμαρτυρίαι ἐξ ἀριστερῶν).

§397ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπεύθυνος εἶναι μόνον ἡ Κυβέρνησις.

§398Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἕτερος τρόπος ἐξοικονομήσεως τῶν χρημάτων τούτων, ἄς ἔλθῃ ἄλλος νὰ τὸν ὑποδείξῃ.

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§400Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις εὑρίσκεται εἰς τὸ τέρμα της καὶ δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω παρὰ ὀλίγα μόνον λεπτά. Ὑπεστηρίχθη ὑπὸ πολλῶν τὸ σχέδιον νόμου τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως· ἡμεῖς κατεκρίναμεν αὐτό, ποῖαι εἶναι αἱ βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐρειδώμεθα ἵνα ὑποστηρίξωμεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ; Ἀνεξαρτήτως ἄν προῆλθε πρὸ μικροῦ ἤ πρὸ πολλοῦ χρόνου ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν νὰ θεραπεύσωμεν, τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου προέρχομαι νὰ κατακρίνω τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ὅτι τοῦτο εἶναι ἄδικον, διότι πλήττει τὰς πτωχοτέρας τάξεις, ἐνῷ τὰς πλουσιωτέρας οὐδόλως τὰς πλήττει. Ἐφ’ ὅσον, κύριοι, τὸ θέμα τοῦτο εἶναι ἀποδεδειγμένον εὑρισκόμεθα πρὸ ἀδυναμίας νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἡ Συνέλευσις ἀσκεῖ δύο ἐξουσίας, τὴν Συντακτικὴν καὶ τὴν Νομοθετικήν. Διὰ ψηφίσματος τῆς Συνελεύσεως ἐψηφίσθη, ὅτι ἐκτὸς τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν ψηφισμάτων ἡ Συνέλευσις ἔχει καὶ νομοθετικὸν ἔργον, προκειμένου δὲ περὶ νομοθετικοῦ ἔργου ψηφίζει νόμους, οἱ ὁποῖοι δύνανται ὑπὸ ἄλλης Βουλῆς νὰ μεταβληθῶσι. Ἤδη πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι μέχρις οὗ ψηφισθῇ καὶ ἰσχύσει τὸ νέον Σύνταγμα, θὰ ἰσχύῃ τὸ παλαιόν, αὐτοῦ τοῦ κυρίου Προέδρου δηλώσαντος ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕν Κράτος νὰ παραμείνῃ ἄνευ πολιτεύματος. Τὸ παλαιὸν Σύνταγμα ὁρίζει ἐν ἄρθρῳ 30 ὅτι: (ἀναγινώσκει). Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὄχι μόνον ἰσχύει ἀλλ’ οὔτε ὑπεβλήθη πρότασις περὶ τροποποιήσεως αὐτοῦ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τὰς τροποποιήσεις τοῦ Συντάγματος δὲν ὁμιλεῖ περὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, τοῦτο δὲ δὲν ἀμφισβητεῖται οὔτε ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, οὔτε ὑπὸ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τὸ σχέδιον νόμου δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ Συντάγματος δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις ἀσκοῦσα ἔργα νομοθετικὰ νὰ τὰ ψηφίσῃ, συμφώνως δὲ πρὸς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ Κανονισμοῦ. Ὑποβάλω πρότασιν ἀπαραδέκτου τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§401Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ δὲν πρόκειται περὶ εἰσφορᾶς.

§402Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πρόκειται περὶ εἰσφορᾶς, περὶ φόρου τὸν ὁποῖον καλοῦνται νὰ καταβάλωσιν οἱ πολῖται.

§403Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πέρνομεν ἀπὸ κανένα τίποτε, δανειζόμεθα.

§404Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ μοῦ πάρετε τὰς 25 δραχμάς, ὅταν μοῦ λέγετε ὅτι παίρνω 50 δραχμὰς καὶ τὰς ἄλλας 50 θὰ ἐξαργυρώσω μὲ 25....

§405Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν λέγω εἰς κανένα τίποτε, λέγω εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶνε κάτοχος τοῦ τραπεζογραμματίου, ἄν σοῦ χρειάζωνται 25 δραχμαί, νὰ ὑπάγῃς εἰς τὴν Τράπεζαν, τὴν ὁποίαν ὑποχρεῶ νὰ σοῦ δώσῃ 25 δραχμάς· ἄν ἡ Τράπεζα σοῦ δώσῃ 40 ἤ ἄλλος σοῦ δώσῃ καὶ τὰς 50, πήγαινε νὰ πάρῃς τὰς 50. Ἐγὼ ὑποχρεῶ τὴν Τράπεζαν νὰ δώσῃ 25 δραχμὰς ἐπὶ ἐνεχύρῳ.

§406Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὴν ὑποχρεοῦτε νὰ μοὶ δώσῃ τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ; Ὄχι, κύριε Ὑπουργέ. Τὸ νομοσχέδιόν σας ἀντίκειται πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος.

§407Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ὑπόλοιπον, κ. Τσουκαλᾶ, θὰ τὸ πάρετε ἀπὸ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον σᾶς τὸ χρεωστεῖ.

§408Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἑπομένως ἀκριβῶς λέγω ὅτι ἐφ’ ὅσον τά δάνεια δὲν εἶνε ἀνάλογα πρὸς τὰς δυνάμεις τῶν πολιτῶν εἶνε παρὰ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος.

§409Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὰ δάνεια δίδονται ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τῶν τραπεζογραμματίων, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ ἕκαστος.

§410ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλαντζᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§411Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἐκ πρώτης ὄψεως, κ. συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον ἐφάνη εἰς ὅλους ἡμᾶς ὁπωσδήποτε ὅτι θίγει ὡρισμένας τάξεις καὶ ἰδίως τὰς τάξεις τὰς κατωτέρας οἰκονομικῶς. Ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν καὶ ἐκ τῆς ἐν γένει μελέτης αὐτοῦ ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐπείσθην ἀκραδάντως ὅτι τοὐναντίον αἱ λαϊκαὶ τάξεις περισσότερον προστατεύονται ἀπὸ κάθε ἄλλην τάξιν. Δὲν θέλω νὰ ἀσχοληθῶ περὶ τοῦ καταναγκαστικοῦ δανείου περὶ ἐκδόσεως χαρτονομίσματος κλπ., διότι δὲν εἶμαι εἰδικὸς περὶ τὰ τοιαῦτα· μόνον θὰ κρίνω αὐτὸ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ὡς ὑποβάλλεται. Ἡ ἀνάγκη εἶναι ἐπείγουσα διὰ νὰ ἐξευρεθῶσι χρήματα καὶ χρήματα σοβαρᾶς ποσότητος. Τὴν ἐπείγουσαν ἀνάγκην κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην μᾶς ἀπεικόνισεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Παπαδάκης ἐλθὼν ἐκ Σμύρνης· μᾶς ἀπεικονίζει δὲ τὴν ἐπείγουσαν ἀνάγκην ἡ φωνὴ ὅλων τῶν Ἀλυτρώτων πληθυσμῶν καὶ τῶν λυτρωθέντων ἐσχάτως ὅπως ἀντεπεξέλθωμεν εἰς τὴν τελευταίαν ταύτην Ἐθνικὴν περιπέτειαν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης ὡς πληρεξούσιος Ἕλλην, ἐκ τῆς Ἐλευθέρας δηλαδὴ Ἑλλάδος προερχόμενος, αἰσθάνομαι ἐμαυτὸν μειωμένον, διότι οἱ ἀδελφοὶ ἐκεῖνοι Σμυρναῖοι, Θρᾷκες καὶ λοιποὶ θὰ μάθωσιν ὅτι σήμερον συζητεῖται νομοσχέδιον τοιοῦτον, ὄχι βεβαίως διότι κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι δεκτόν, ἀλλὰ διότι ἐν ταῖς λεπτομερείαις θὰ θίξῃ τὴν Α ἤ Β περίπτωσιν. Καὶ ἤκουσα ἐλαχίστας βεβαίως περιπτώσεις ἀπὸ τοὺς ἀντιλέγοντας. Εἶπε κάποιος συνάδελφος ὅτι ὑπάρχει μία περίπτωσις ἀγοραπωλησίας μὴ τελεσθείσης ἔτι, ἄλλος κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι ὑπάρχει μία οἰκονομία ἐλαχίστη διὰ τὴν ἀποκατάστασιν μιᾶς κόρης καὶ ἄλλοι εἶπον περὶ ὀλίγων ἀποθεμάτων ὑπαρχόντων εἰς χεῖρας τῶν λαϊκῶν τάξεων τῶν ἐργατῶν. Αὐταὶ ὅμως αἱ περιπτώσεις εἶναι τόσον ἀσήμαντοι, ὥστε νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προβληθῶσι διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ νομοσχεδίου. Μέτρα γενικὰ λαμβανόμενα εἶναι γνωστὸν, κύριοι, ὅτι ἐν ταῖς λεπτομερείαις θὰ ἔχωσί τι ἐλάττωμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν μάλιστα τόσον σοβαρὰ νομοσχέδια καὶ ὅταν ἔχωσι βάσιν τὸ χρῆμα νὰ μὴ ἔχωσι καὶ τὰ τρωτὰ αὐτῶν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ. Ἄλλο ὅταν λέγει τις ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι συζητήσιμον, δὲν εἶναι ἐφαρμόσιμον ἐν πλήρει δικαιοσύνῃ, τότε πρέπει νὰ φέρῃ αὐτὸς σύστημα ἀντίστοιχον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ πολεμηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Δὲν δύναταί τις νὰ πολεμήσῃ ἕν νομοσχέδιον λέγων γενικῶς ὅτι τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸν Α λόγον δὲν εἶναι τὸ κατάλληλον. Διὰ νὰ πολεμήσῃ αὐτὸ ἀποτελεσματικῶς καὶ σοβαρῶς καὶ νὰ πείσῃ καὶ πάντας τοὺς ἀκούοντας πρέπει νὰ εἴπῃ, ποῖον εἶναι ἐκεῖνο τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ ἐφ’ ὅσον ἡ ἀνάγκη εἶναι ἐπιτακτικὴ καὶ ἐπείγουσα καὶ ἐφ’ ὅσον μάλιστα κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα σύμφωνοι πάντες εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Αἱ λαϊκαὶ τάξεις, κύριοι, δὲν πλήττονται διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Οἱ ἐργάται σήμερον ἀποζῶσι διὰ τῆς ἡμερησίας των ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐργατῶν λαμβάνεται πρόνοια εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὥστε οὗτοι νὰ λαμβάνωσι τὰ ἡμερομίσθιά των εἰς τὸ ἄρτιον, ἑπομένως, ὡς πρὸς τὴν τάξιν αὐτὴν περισσότερον θίγει τὸ νομοσχέδιον τοὺς ἐργοδότας, θίγει δηλαδὴ τὸ κεφάλαιον καὶ οὐχὶ τοὺς ἐργάτας. Ἐὰν ὅμως ὁ ἐργάτης εἶναι εὐτυχὴς σήμερον νὰ ἔχῃ 1000 δραχμὰς εἰς τὸ πορτοφόλιόν του, ὁ ἐργάτης αὐτὸς δὲν κινδυνεύει νὰ πάθῃ τίποτε. Ἐὰν ἐκ τῶν 1000 αὐτῶν δραχμῶν κάμει μίαν ἀναγκαστικὴν ἀποταμίευσιν 250 δραχμῶν, δὲν κινδυνεύει νὰ κλονισθῇ ἡ οἰκονομικὴ αὐτοῦ ὕπαρξις, διότι καθ’ ἡμέραν θὰ ἀπολαμβάνῃ εἰς τὸ ἄρτιον τὸ ἡμερομίσθιόν του. Ἔρχεται μία ἄλλη τάξις ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω ὡς πτωχούς, ἡ τάξις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ τάξις αὐτὴ προστατεύεται ἐπαρκῶς, προστατεύεται δὲ ἐπαρκῶς, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ αὐτὴ θὰ λαμβάνῃ εἰς ἀκέραιον τὴν μισθοδοσίαν αὐτῆς, προστατεύεται ὅμως ἢ μᾶλλον καλλιτερεύεται ἡ θέσις αὐτὴ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπέλθῃ ὑποτίμησις τῶν εἰδῶν, διότι διὰ τῆς ἐκδόσεως αὐτοῦ τοῦ καταναγκαστικοῦ δανείου βεβαίως δὲν ἐλαττώνομεν τὸ χαρτονόμισμα τὸ κυκλοφοροῦν σήμερον, κάμνωμεν ὅμως κἄτι τὶ ἄλλο· δίδομεν ἀντίκρυσμα πραγματικὸν τοῦ 1½ δισεκατομμυρίου, δίδομεν τὴν φορολογίαν τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι μέλλει νὰ ἐπιβάλῃ, ἑπομένως ἔχομεν ἀντίκρυσμα πραγματικὸν τοῦ ἡμίσεως χαρτονομίσματος καὶ συνεπῶς κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις τοῦ συναλλάγματος, κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐπέλθῃ ὑποτίμησις τῶν εἰδῶν καὶ οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ καὶ οἱ ἐργάται θὰ βελτιώσωσι τὴν θέσιν αὐτῶν. Ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ ἐπικροτήσω τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κόπτονται ὑπὲρ τῶν λαϊκῶν τάξεων, ὅταν μάλιστα ἔχωμεν τοσοῦτον σοβαρὸν νομοσχέδιον μὲ τοιαῦτα σοβαρὰ ἀποτελέσματα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν εἰς δύο ἤ τρία σημεῖα ἐὰν εἶνε δυνατὸν, νὰ δεχθῇ μερικὰς τροποποιήσεις. Πρῶτον νὰ τεθῇ τὸ ἀκατάσχετον, ὅπως σᾶς προεῖπον τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν, διότι τὸ χρῆμα βέβαια κάθε κάτοχος τὸ ἔχει κεκρυμένον, θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἐπαληθεύσῃ τὸ ποσὸν καὶ διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ πρὸ κατασχέσεως ἐπὶ τῶν ὁμολογιῶν εἰς χεῖρας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἤ ἄλλου ἰδιώτου χρειάζεται νὰ τεθῇ τὸ ἀκατάσχετον. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 7 θὰ ὑποβάλω ταύτην τὴν γνώμην. Τὸ τρίμηνον ὅπως λέγῃ τὸ ἄρθρον νὰ λείψῃ καὶ νὰ μείνῃ ἀπεριόριστον διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Οἱ δανεισταί, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν Ἑλλάδι, εἶνε οἱ κεφαλαιοῦχοι — ὅταν δὲ ἔλθῃ ἄλλο παρόμοιον ζήτημα θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω τὰς σκέψεις μου — εἶνε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τῆς ἀποκαταστάσεως ἐπιτηδείως κατώρθωσαν νὰ τὸν ἀπομυζήσωσι καὶ παρουσιάζουσι τὸ τραγικὸν φαινόμενον ἐν Ἑλλάδι, ὥστε εἰς χεῖρας ἀνθρώπων νὰ εὑρίσκωνται κολοσσιαῖαι περιουσίαι ἐν διαστήματι ὀλίγων ἐτῶν. Αὐταὶ αἱ περιουσίαι ἀπεκτήθησαν διὰ τοκογλυφίας. Αὕτη εἶναι τὸ πρῶτον βῆμα τῆς ἀποκτήσεως περιουσίας ἐν Ἑλλάδι. Ἡ τοκογλυφία δέον νὰ εἶνε τὸ μέσον ὥστε αἱ ὁμολογίαι νὰ ἐπιπέσωσιν εἰς βάρος αὐτῶν τῶν δανειστῶν. Θὰ ἐπιπέσωσι δὲ διὰ τοῦ ἑξῆς μέσου. Ὁ Α ὀφείλει νὰ πληρώσῃ εἰς τὸν Α δανειστήν, καὶ ἂν οὗτος δὲν κέκτηται στέμματα, θὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ πτωχοῦ συγγενοῦς του ἔχοντος τοιαῦτα καὶ οὕτω θὰ συσσωρευθῶσιν αἱ ὁμολογίαι εἰς τοὺς πλουσίους, ἤτοι δανειστὰς κλπ. Ἑπομένως νομίζω ὅτι ἡ ἀφαίρεσις τοῦ τριμήνου θὰ συντελέσῃ, ὥστε τὸ ⅓ τῶν ὁμολογιῶν νὰ εἶναι εἰς βάρος τῶν δανειστῶν.

§412Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Δὲν εἶναι βέβαιον.

§413Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὄχι βεβαίως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι σχεδὸν ἐν Ἑλλάδι ὅλοι ὀφείλουσιν ἀκόμη εἰς τοὺς δανειστὰς τὰς ὁμολογίας· καὶ οὕτω ῥίπτομεν ἀντὶ κατὰ τὸ ἥμισυ, τὸ δέκατον εἰς βάρος τῶν δανειστῶν. Νομίζω ὅτι κατὰ τοῦτο θεραπεύεται ἐπαρκῶς τὸ πρᾶγμα. Εὐσυνειδήτως λοιπὸν ὑπερψηφίζω τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι οὐ μόνον ἔργον ἐθνικόν, οὐ μόνον ἔργον ἐπιβεβλημένον εἰς ἐμὲ πολλῷ μᾶλλον, διότι κατάγομαι ἐκ μέρους τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος πράττω, ἀλλὰ καὶ διότι διὰ τῆς ψήφου ταύτης θὰ δώσω νὰ ἐννοήσωσιν οἱ ἀδελφοὶ Θρᾷκες καὶ Σμυρναῖοι ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία τὸ αἷμα ἀφειδῶς ἔχυσε πρὸς ἀπελευθέρωσιν αὐτῶν, δὲν ὀκνεῖ νὰ προσφέρῃ καὶ τὰ ἐλάχιστα κέρματα πρὸς συνέχισιν τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος καὶ ἀποκατάστασιν τῆς φυλῆς.

§414ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον; Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη.

§415Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§416ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ὅπως ἡ ψήφισις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§417Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθωσιν ὡς ψηφολέκται οἱ κ.κ. Α. Τζωρτζόπουλος καὶ Ν. Καλλέλης. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι «Ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσι «Ὄχι». Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία.

§419Γ. ΠΩΠ. Ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ εἶμαι ἔξω τῆς αἰθούσης, παρεκάλεσα σχετικῶς συναδέλφους μου παρακαθημένους, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐποιήσαντο δήλωσιν προγενεστέραν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅτι, στηριζόμενοι ἐπὶ τοῦ γεγονότος τῆς παροχῆς παντὸς ὑλικοῦ μέσου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ ῥήτρᾳ τῆς συνεχίσεως τοῦ ἀγῶνος πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων, μὲ ἐπληροφόρησαν ὅτι καθ’ ὅν τρόπον τίθεται τὸ ζήτημα εἶναι ὑποχρεωμένοι ν’ ἀρνηθῶσι διὰ τῆς ψήφου των τὴν δήλωσίν των, τὴν γενομένην ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως τίθεται εἰς δυσχέρειαν καὶ ἡ ἰδική μου ψῆφος, καὶ ἤθελον νὰ ἐρευνήσω, ἵνα ἐν συνειδήσει ψηφίσω, διότι...

§420ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἔληξε τὸ ζήτημα, ἔληξεν......

§421Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐκηρύχθη περαιωμένη. Παρακαλῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός.

§422Γ. ΚΑΥΤΑΤΖΟΓΛΟΥ. Ἐκηρύχθη περαιωμένη ἡ συζήτησις ναὶ ἢ οὔ;

§423Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποπίπτετε εἰς μίαν πλάνην. Ἡ συζήτησις ἐκηρύχθη περαιωμένη καὶ ἐτέθη ἕν ζήτημα καὶ πρόκειται νὰ γίνῃ ψηφοφορία, ὁ κ. πληρεξούσιος θέλει νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸν ἐμποδίσητε.

§424Γ. ΠΩΠ. Κύριοι, πρόκειται περὶ ζητήματος ὑψίστης σημασίας καὶ δὲν θὰ ὑποκύψω εἰς μικροὺς καὶ ἀνοήτους τύπους ὑφισταμένους· θὰ ἐπιμείνω, προκειμένου νὰ περιορισθῇ ἡ συνείδησις ὑμῶν.

§425Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Δὲν.....

§426Γ. ΠΩΠ. Ἄν ἐπρόκειτο νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸν πατριωτισμὸν θὰ ἔλεγον ὅτι ὁ διακόπτων με εἶναι ἐξ ἐκείνων οἵτινες φρονῶσι ὅτι ἕν ἐκ τῶν ἀγαθῶν τῆς λύσεως τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος εἶναι καὶ ἡ αὐτονόμησις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας.

§427Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἄν ἐπρόκειτο καὶ ἐγὼ νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ πατριωτισμοῦ σας θὰ ἐνεθυμούμην ἄλλα γεγονότα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνθυμοῦμαι.

§428Γ. ΠΩΠ. Ἐπειδὴ ἐνταῦθα δὲν συναγωνιζόμεθα διὰ πατριωτισμὸν καὶ ἐπειδὴ ὁ πατριωτισμὸς ἐνίοτε ἀναγκάζει τοὺς ἀνθρώπους νὰ λέγωσι πράγματα τὰ ὁποῖα ἴσως καὶ οἱ ἴδιοι δὲν πιστεύουσιν ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσηνίας πληρεξούσιος, διὰ τοῦτο θὰ προκαλέσω τὴν νηφαλιότητα τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἵτινες ἔχουσιν ἐντολήν, ἵνα συζητῶσι μετὰ τῆς νηφαλιότητος καὶ ἐπὶ πρακτικῶν ζητημάτων ὅταν πρόκειται περὶ τῶν ὑψίστων ὑποθέσεων τῆς πατρίδος. Μοὶ παρέχεται ἡ εὐκαιρία νὰ ἑρμηνεύσω καὶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν καὶ πρὸς τὸν λαὸν τὴν ψῆφόν μου διὰ ποῖον λόγον διέθεσα ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης. Καὶ ἐπανέρχομαι, κ. Πρόεδρε, ἐκεῖ ὅπου ἤρχισα καὶ ἐπαναλαμβάνω τοῦτο· ὅτι ἀπόντος ἐμοῦ ἐτέθη ζήτημα ἵνα δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις περὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπανελθὼν εὑρίσκω διαπρεπῆ καὶ ἔγκριτον συνάδελφον ὄχι μόνον κύριον τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν ἀλλ’ ἐμμένοντα σταθερῶς εἰς τὰς γνώμας αὐτοῦ καὶ τὰς πεποιθήσεις ἀποσκοποῦντα δέ, διὰ λόγους ἀλλοτρίους νὰ κατακτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν κατὰ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον· ὁ συνάδελφος οὗτος, ὁ ἔντιμος, μοῦ λέγει ὅτι καίτοι ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Συνελεύσεως ἐδήλωσεν ἀρχῆθεν ὅτι, καίτοι μὴ ἔχων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, — καὶ δὲν ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ἀπαιτουμένην κοινοβουλευτικὴν ἐμπιστοσύνην, — εὑρίσκεται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ ψῆφον λευκὴν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι βασίζεται ἐπὶ τῆς σκέψεως ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀρνηθῶμεν ψήφισιν νομοσχεδίου καθ’ ὃν τρόπον τοῦτο ἐτέθη δι’ ἐθνικὰς ἀνάγκας, ἐφ’ ὅσον ὡς ἀντίκρυσμα αὐτοῦ ἐμφανίζεται οὐχὶ ἄρνησις παροχῆς δικαιώματος πρὸς σύναψιν δανείου. Καὶ ἐρωτῶ μετὰ τοῦ κ. συναδέλφου, τοῦ ὁποίου ἀκολουθῶ τὰς σκέψεις, θὰ ἤμην διατεθειμένος καὶ τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἄν οὕτως ὄντως ἔχουν τὰ πράγματα ν’ ἀρνηθῶ ψῆφον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Καὶ ἐρωτῶ: Ἐτέθη ἡ ψηφοφορία ὡς θέμα πολιτικῆς ἐμπιστοσύνης;

§429ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὂχι, ὄχι.

§430Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ψηφίζεται ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως δι’ ἀναστάσεως ἄν δὲν ζητηθῇ ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία· ἐζητήθη ὅμως ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. Ὅσοι ἐκ τῶν κ. πληρεξουσίων νομίζουν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἔχει καλῶς κατὰ τὴν ὑπαγόρευσιν τῆς συνειδήσεως αὑτῶν νὰ τὸ ψηφίσουν. Ὅσοι νομίζουν ὅτι ἔχει κακῶς νὰ τὸ καταψηφίσουν. Ἡ συνέπεια δὲ τῆς ψήφου αὐτῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸ ἐκτιμήσῃ διὰ νὰ ἴδῃ ἄν δύναται νὰ κυβερνήσῃ, ὅταν ἡ Συνέλευσις τῆς ἀρνεῖται ἢ τῆς δίδει τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην.

§431Γ. ΠΩΠ. Ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τελευταίας αὐτῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν δὲν εἶχον τὴν εὐτυχίαν ν’ ἀκούσω, διότι ἤμην ἀπὼν καὶ διὰ φίλου ἀγορεύοντος τῆς Κυβερνήσεως, κατέστησε τοὺς ψηφίζοντας πληρεξούσιος συνυπευθύνους καὶ πολιτικῶς πρὸς αὐτήν.

§432Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθοῦν τὰ πράγματα. Ὅταν τις πληρεξούσιος ψηφίζει ἕν νομοσχέδιον, ἀναλαμβάνει φυσικώτατα καὶ εὐθύνην διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Τώρα ἡ πολιτικὴ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως ἀνήκει εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ψηφίζουν τὴν ἐν λευκῷ ἐμπιστοσύνην των πρὸς αὐτήν. Οἱ ψηφίζοντες ἕνα νομοσχέδιον καὶ ἄν εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς Κυβερνήσεως, ψηφίζουν τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ ἦτο ἀσυνείδητος εἷς πληρεξούσιος ὁ ὁποῖος θὰ κατεψήφιζε τὸ νομοσχέδιον, διότι, ἄν δὲν ψηφίσῃ, θὰ ρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ φρονεῖ ὅτι εἶναι καλόν· Λέγω ὅτι θὰ ἦτο ἀσυνείδητος, διότι δὲν θέλει νὰ γίνῃ ἕνα καλὸν μέτρον εἰς τὴν Χώραν, διότι δὲν γίνεται ἀπὸ Κυβέρνησιν φίλην πρὸς αὐτόν. Τοιοῦτος πληρεξούσιος θὰ ἦτο ἀνάξιος νὰ εἶναι πληρεξούσιος.

§433Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κηρυχθείσης περαιωμένης τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἐζητήσατε τὴν γνώμην τῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ὑπεβλήθη πρότασις ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἡ πρότασις ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑποβάλλεται συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν καθ’ ὃν ἔχουν δικαίωμα οἱ πληρεξούσιοι νὰ τὸ ζητήσουν. Ἡ πρότασις τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως σκοπὸν ἔχει ἀποκλειστικὸν ἵνα καθορισθῶσιν αἱ εὐθῦναι, τῶν ψηφισάντων ἐν σχέσει πρὸς τὸ νομοθέτημα. Ἂν ἡ πτέρυξ, ἥτις ἐζήτησε τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, εἶχε σκοπόν, ἵνα ἀπευθύνῃ πολιτικὴν μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ καταστήσῃ τὸ ζήτημα πολιτικόν, ἤθελεν ὑποβάλει πολιτικὸν ζήτημα καθ’ ὃν τρόπον δὲν ἐδίστασε νὰ ὑποβάλῃ ἐπανειλημμένως. Ἀλλ’ ἡ πτέρυξ ἥτις ὑπέβαλε τὴν πρότασιν περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἤθελεν ἵνα εἶναι καθωρισμέναι αἱ εὐθῦναι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ μέτρου τοῦ νομοθετικοῦ. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας ἤθελε κρίνῃ ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὴν νὰ ἐξακολουθήσῃ διαχειριζομένη τὰ κοινά, τοῦτο εἶναι ζήτημα ἀφορῶν τὴν Κυβέρνησιν. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, εἶναι ζήτημα τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς δὲν ἀποκρούομεν τὴν θέσιν ταύτην. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελεν ὑποβάλει τοιοῦτον ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ἤθελον ἱκετεύσει αὐτὸν νὰ μὴ ὑποβάλῃ.

§434Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων συμβαίνει τοῦτο. Ἂν ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ἀπαραίτητον, λέγει εἰς τὴν Βουλὴν· δὲν μοῦ ἐδώσατε τὰ μέσα νὰ σᾶς διοικήσω καὶ παραιτοῦμαι. Δὲν λέγει δὲν μοῦ δίδετε τὴν ἐμπιστοσύνην.

§435Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πολὺ σωστά.

§436Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι, ὁ πληρεξούσιος ὁ ὁποῖος θὰ κατεψήφιζε τὸ νομοσχέδιον, καίτοι τὸ εὑρίσκει ὀρθόν, θὰ ἦτο ἀσυνείδητος.

§437Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὤν σύμφωνος καθ’ ὅλα πρὸς ὅσα ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπε, προσθέτω καὶ τοῦτο, ἵνα εἶναι σαφὴς ἐντελῶς καὶ καθωρισμένη ἡ θέσις ἑκάστου ἐνταῦθα. Ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησεν ἐκ τοῦ νομοθετήματος τὴν λῆψιν ὡρισμένου οἰκονομικοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον ἐκείνη θεωρεῖ ὡς τὸ μᾶλλον ἀποτελεσματικῶς δυνάμενον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις. Ἡμεῖς ἀναγνωρίζοντες τελείως τὰς ἀνάγκας, ἀναγνωρίζοντες ὄχι μόνον τὰς ἀνάγκας καὶ τὸν εὐρύτερον σκοπὸν πρὸς τὸν ὁποῖον κατευθύνονται αἱ ἀνάγκαι αὗται, καὶ ὁ εὐρύτερος αὐτὸς σκοπὸς εἶναι ἡ διάσωσις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, διάσωσις πρὸς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπει ὅλη ἡ Συνέλευσις ἀνεξαιρέτως, ἀποβλέποντες, λέγω, εἰς τοῦτο διαφωνοῦμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὄχι πρὸς τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν κατευθύνει τὸ μέτρον τοῦτο οὔτε πρὸς τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας λέγει ὅτι ἔχει ἀνάγκην καὶ τὴν θεραπείαν τῶν ὁποίων ζητεῖ, διαφωνοῦμεν πρὸς τὴν ἀποτελεσματικότητα τοῦ μέτρου ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς. Καὶ ἀνεπτύξαμεν τὰς γνώμας ἡμῶν σαφῶς ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ παρεξήγησις καμμία. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Συνέλευσις ἤθελεν ἀποδεχθῇ τὴν ἀρχήν, ἡμεῖς κατὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως, ὅσον τὸ δυνατόν, προσφέρωμεν τὴν πεῖραν καὶ τὰς γνώσεις ἡμῶν ὥστε τὸ νομοσχέδιον ἐντὸς τῆς παραδεδεγμένης πλέον ἀρχῆς νὰ γίνῃ τέλειον. Τοῦτο ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον ἡμῶν. Διὰ τοῦτο τὸ πολίτευμα ἔχει καθορίσει τὴν ἀρχὴν ὥστε δεκτῆς γενομένης ταύτης εἰς τὰς κατ’ ἄρθρον συζητήσεις ἡ μειοψηφία ἀποδεχομένη τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας ἐφόσον ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου συνεισφέρει ὡς ἔχει καθῆκον καὶ συνείδησιν τὴν πεῖραν καὶ τὰς γνώμας αὐτῆς πρὸς τελείαν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ εἰλικρίνεια.

§438ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει ζητήσει τὸν λόγον Οἱ παραδεχόμενοι τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι «Ναὶ», οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσι «Ὄχι» Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Διενεργεῖται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν πληρεξουσίων κ. κ. Α. Τζωρτζοπούλου καὶ Ν. Καλλέλη τοῦ κ. Γραμματέως ἐκφωνοῦντος τὰ ὀνόματα τῶν κ. κ. πληρεξουσίων κατὰ περιφερείας καὶ κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον ψηφοφορίας).