1922.03.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 75η

Τετάρτη, 23ης Μαρτίου 1922

Προεδρία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

(ὥρα 6.25′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

§2Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον πρὸ τῶν ἀνακοινώσεων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§4Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ πρώτην φορὰν θὰ σᾶς ἐνοχλήσω μὲ ἕν παράπονον ἐναντίον μου δελτίου τύπου, ἐκ τοῦ ὁποίου τροφοδοτοῦνται ὁμοιομόρφως ὅλαι αἱ ἐφημερίδες. Ἔθεσα εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ γραφείου τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ πρὸς σύνταξιν ἀκριβοῦς περιλήψεως τῆς χθεσινῆς ἀγορεύσεώς μου. Ἐν τούτοις, ἐκτὸς ἄλλων ἀνακριβειῶν καὶ παραλείψεων, εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας μου ἐξ ἀπροσεξίας ἢ παρεννοήσεως τοῦ συντάξαντος τὴν περίληψιν παρίσταμαι «ὡς τονίζων τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχεδίου» καὶ λέγων ὅτι «δέον νὰ μὴ παρεμβάλωμεν δυσχερείας εἰς τὴν σύναψιν τοῦ δανείου». Τὸ ἀκριβὲς κείμενον τῆς σχετικῆς περικοπῆς τῆς ἀγορεύσεώς μου, κατὰ τὰ ἐπίσημα καὶ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, ἔχει ὡς ἑξῆς. «Παρ’ ὅλας τὰς ἐλλείψεις τὰς ὁποίας καὶ ὀργανικῶς καὶ περιστατικῶς παρουσιάζει τὸ οἰκονομικὸν αὐτὸ μέτρον, ἐπαφίνω ὅλην τὴν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ εὐθύνην καὶ ὅλην τὴν εὐθύνην τῆς ἐκ τοιαύτης βραδείας καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀντιμετωπίσεως τῶν οἰκονομικῶν ἀναγκῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δηλῶ ὅτι δὲν προτιθέμεθα νὰ φέρωμεν πρόσκομμα εἰς τὴν ἐξεύρεσιν πόρων ἀπαραιτήτων διὰ τὴν συνέχισιν καὶ αἰσίαν τοῦ Ἐθνικοῦ ἀγῶνος ἀποπεράτωσιν». Κατόπιν δὲ διακόπτων τὸν συνάδελφον κ. Τουρκοβασίλην ἰσχυριζόμενον ὅτι διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο εἴμεθα ὑπεύθυνοι πάντες, καθώρισα ὡς ἑξῆς τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου μὴ ἀναγραφεῖσαν εἰς τὸ δελτίον». «Δὲν εἴμεθα καθόλου συνυπεύθυνοι, διότι ἡ εὐθύνη μας ἐχωρίσθη ἀπὸ τὰς 25 Φεβρουαρίου, ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν καθ’ ἣν κατεψηφίσαμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀνεπάρκειάν της εἰς τὴν ἐξωτερικὴν καὶ ἐσωτερικὴν πολιτικήν. Ἔκτοτε ἐγένοντο ἄλλαι δύο ψηφοφορίαι κατὰ τὰς ὁποίας ἀπεδοκιμάσαμεν τὴν Κυβέρνησιν. Σήμερον ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ παρουσιάζει αὐτὸ τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀναγκαστικοῦ δανείου. «Ἂν τὸ μέτρον εἶναι καλὸν ἢ κακόν, ἂν τὸ ἐπεῖγον τῶν περιστάσεων δὲν ἐπιτρέπει οὔτε εἰς τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε εἰς ἡμᾶς, νὰ παρουσιάσωμεν ἕτερον μέτρον εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν εὐθύνην. Παρακαλῶ νὰ μᾶς ἔχητε ἀπηλλαγμένους τῆς εὐθύνης ἀνηκούσης ἀκεραίας εἰς τοὺς ὑποστηρικτὰς τῆς Κυβερνήσεως». Διὰ τῆς ἀγορεύσεως μου ἀπέβλεπον εἰς γενικὴν ἐπίκρισιν τῆς ὅλης οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν ἐλαφροτέραν ἐπίκρισιν τοῦ ἐξαιρετικῶς πρωτοτύπου τούτου μέτρου, ἵνα μὴ ἐπαυξήσω τὴν εὔλογον τοῦ κοινοῦ ἀνησυχίαν λόγῳ τοῦ σκοποῦ, εἰς ὃν ἀπέβλεπεν τὸ μέτρον, καὶ τῶν ἐξαιρετικῶν Ἐθνικῶν περιστάσεων. Ὑπεδήλωσα ὅμως ἀρκετὰ σαφῶς ὅτι τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Νομοσχεδίου καὶ τῆς πραγματοποιήσεως αὐτοῦ ὤφειλεν ἀκεραίαν ν’ ἀναλάβῃ ἡ προσκειμένη εἰς τὴν Κυβέρνησιν πλειοψηφία τῆς Συνελεύσεως. Ἀφῆκα δὲ ἐγκαίρως νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ ἐπέτρεπον τὸ κατ’ ἐμέ, τὴν δημιουργίαν Κυβερνητικῆς κρίσεως εἰς τὴν παροῦσαν στιγμήν. Καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιψηφίσεως ὤφειλεν νὰ φέρῃ, ὡς καὶ πραγματικῶς τὴν φέρῃ, ἡ Κυβερνητικὴ μερὶς τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ ἡ δήλωσίς μου αὕτη νὰ καταχωρηθῇ ἀκεραία εἰς τὸ αὐριανὸν δελτίον τύπου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Δελτίον τοῦ τύπου δὲν ἀποτελεῖ ἐπίσημον ἐκδήλωσιν τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ λεγομένων. Ταῦτα περιλαμβάνονται ἐν περιλήψει εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ἐν ἐκτάσει δὲ εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγένοντο αἱ δηλώσεις ὑμῶν ἡ ὥρα ἦτο προκεχωρηκυῖα καὶ ἑπομένως τὸ δελτίον τοῦ τύπου δὲν ἔγραφεν ἐν ἐκτάσει τὰ ὅσα εἴπετε. Τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ δὲν ἀναγράφουσιν ὅ,τι εἴπετε;

§6Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, ἀλλὰ περὶ τοῦ δελτίου τοῦ τύπου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπίσημος διατύπωσις, ἐπαναλαμβάνω, τῶν ἐδῶ λεγομένων εἶνε τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ καὶ ὄχι τὸ δελτίον τοῦ τύπου.

§8Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Παρακαλῶ νὰ καταχωρηθῇ ἡ δήλωσίς μου αὕτη εἰς τὸ αὐριανὸν δελτίον τοῦ τύπου.

§9Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι ἐλέχθη χθὲς κατὰ τὴν συνεδρίασιν, ἦτο ἡ κατακλεὶς τῶν σαφῶν λόγων ἀλλὰ καὶ τοῦ πνεύματος τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Κοζάνης, καὶ εἶναι ἔναυλον ἀκόμη εἰς πάντας, καὶ ὅ,τι ἐγγράφη ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς ὀρθῶς ἔχει. Ἡμεῖς οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔσχομεν τὴν ἀντίληψιν μετὰ τὰς ἐκφράσεις τὰς πατριωτικὰς, τὰς ὁποίας ἐξήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κοζάνης πληρεξούσιος, ὅτι ἕνεκα τούτου δὲν θέλει φέρει κανὲν πρόσκομμα εἰς τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, ἔσχομεν τὴν ἀσφαλῆ ἐντύπωσιν ὅτι θέλει ψηφίσει τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Τοιαύτη ἦτο ἡ δήλωσίς του.

§10ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§11Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὕτη ἦτο ἡ ἐντύπωσις ὅλων ὑμῶν, ὡς καὶ ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχων ὑπερεικοσαετῆ κοινοβουλευτικὴν πεῖραν, πρῶτος ἐχειροκρότησα τοὺς πατριωτικοὺς του λόγους. Αὕτη ἦτο ἡ ἐντύπωσις ὅλων ἡμῶν τῶν πληρεξουσίων, ἐντύπωσις ὅλων τῶν ἀκουσάντων, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐφημερίδες ἔτι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀντέγραψαν ἐκ τοῦ δελτίου τοῦ τύπου καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν πρόσκεινται ἄλλως φιλίως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐφημερίδες αἱ ὁποῖαι πολλάκις κατακρίνουσιν αὐτήν, ὁμοίαν ἀντίληψιν ἔσχον ὡς καὶ ἡ Συνέλευσις περὶ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Μπουσίου. Εὐθὺς μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κοζάνης πληρεξουσίου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπεν ὅτι ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῆς Πατρίδος, δὲν θὰ φέρῃ προσκόμματα εἰς τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, ἐπείσθημεν ὅλοι ὅτι τὸ ζήτημα τελειώνει, καὶ ἐπείσθημεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε δὲν ἀπεξεδεχόμεθα ποτὲ τὴν βραδυτέραν στάσιν του. Εἶναι ἐλεύθερος πᾶς νὰ ψηφίζῃ ὡς θέλει. Ἀλλ’ ἔχομεν τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν καὶ ἡμεῖς ἐκ τῆς ἀληθείας καὶ τῆς πολιτικῆς ἠθικῆς νὰ σχηματίσωμεν τὰς ἀντιλήψεις καὶ τὴν κρίσιν ἐκ τῶν λεχθέντων ἑκάστου. Ὁ κ. πληρεξούσιος ἐκ Κοζάνης βραδύτερον ἀντικρούων τὸν κ. Τουρκοβασίλην εἶπεν ἄλλα· καὶ ταῦτα ὡς λέγει ἀληθῶς ἐλέχθησαν, ἀλλὰ ταῦτα ἐλέχθησαν τὴν 3ην μετὰ μεσονύκτιον αἱ δὲ ἀντίθετοι δηλώσεις του ἐλέχθησαν τὴν 11ην νυκτερινήν. Οἱ πληρεξούσιοι οἵτινες ἔχουσι τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὑπέχουσιν εὐθύνας διὰ τὴν ἔγκρισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐπίστευσαν ὅτι δὲν θὰ ἐτίθετο ποτὲ τὸ ζήτημα καθ’ ὃν τρόπον ἐτέθη, ὅτι δὲν θὰ ἐπήρχετο ἡ ψῆφος κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐξ ἐκείνων μάλιστα οἵτινες εἶπον ἐν πατριωτικῇ ἐξάρσει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρουν προσκόμματα εἰς τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως ἕνεκα τῆς κρισίμου θέσεως τῆς πατρίδος· αὐτοὶ εἶναι ἀκριβῶς οἱ λόγοι του, τοὺς ὁποίους ὅμως ἀνήρεσε τὴν 3ην μετὰ μεσονύκτιον ὥραν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κοζάνης κ. συνάδελφος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον.

§13Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὀφείλω, κύριε Πρόεδρε, νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. Ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἔλεγον, ὅτι λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν ὅλως περιστάσεων, τὰς ὁποίας διατρέχει ἡ Πατρὶς εἴμεθα πάντες ὑπεύθυνοι, ἐὰν δυσχεράνωμεν ὁπωσδήποτε τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Λέγων τοῦτο, κ. Πρόεδρε, ἐκπροσωπῶ τὴν γνώμην μου ὡς πληρεξουσίου. Δὲν ἔχω καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέλος ταύτης. Θὰ ἤμην δὲ εὐτυχὴς ἐὰν ἡ ὁμιλία μου ἐκείνη θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πρόσχημα εὐπρόσωπον ὥστε νὰ μεταβάλλῃ τὴν γνώμην του ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κοζάνης πληρεξούσιος.

§14Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Ἡ κυβερνητικὴ μερὶς ὤφειλε νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐτίθετο ζήτημα ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἑπομένως ὁ ἐκ Κοζάνης πληρεξούσιος ὡς καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συνεργαζόμενοι ὤφειλον νὰ δηλώσωσιν ὅτι καταψηφίζουσι τὸ νομοσχέδιον. Μόνον ὅταν ἐπρόκειτο περὶ κυβερνητικῆς κρίσεως τότε μόνον, ἵνα μὴ γίνῃ τοιαύτη τις κρίσις, θὰ ἠδύναντο νὰ ἀπόσχουν τῆς ψηφοφορίας μόνον διὰ νὰ ἀποφεύγουν τὴν κρίσιν. Ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ ἀναλάβωσι ὅλον τὸ βάρος τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπέμενον, ἵνα μὴ παραχθῇ παρὰ τῷ λαῷ, ἡ δυσπιστία καὶ κλονισθῇ ἡ πεποίθησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§15Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν προσθήκην ἤθελον νὰ κάμω. Τὸν κ. Μπούσιον τὸν ἠρώτησα ἐγὼ προηγουμένως καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ κατεψήφιζεν τὸ νομοσχέδιον.

§16Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ δελτίον τοῦ τύπου, περὶ τοῦ ὁποίου τοσάκις ἐγένετο λόγος, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἅπαξ διὰ παντός, ἐφ’ ὅσον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τὸ δελτίον τοῦ τύπου, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ νὰ εἶναι ἀμερόληπτον καὶ θὰ ἐτόλμων νὰ εἴπω νὰ μὴ ἐργάζηται κομματικῶς. Διότι ὁμολογουμένως δὲν συντάσσεται μετ’ ἀμεροληψίας, ὡς ὤφειλε νὰ συντάσσηται μία περίληψις λόγων, οἱ ὁποῖοι λέγονται ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν φρονῶ ὅτι δύναται νὰ ἀποδοθῇ κατηγορία ἐπὶ κομματισμῷ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ δελτίου τοῦ τύπου, ἄλλο τι δύναται νὰ ἀποδοθῇ, ὅτι ὁσάκις ἡ Συνεδρίασις παρατείνεται πέραν τοῦ μεσονυκτίου, εἶναι δυσχερὴς καὶ ἡ ἀντίληψις ὅλων τῶν γεγονότων καὶ εἶναι πιθανὸν νὰ γίνωνται λάθη, νὰ περιπίπτῃ τὸ δελτίον εἰς λάθη. Διότι πολλάκις ἔφθασε νὰ ἀποτελεῖται ἀπὸ 50 καὶ 60 σελίδας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ καταστρωθῶσι καὶ νὰ ἑτοιμασθῶσι κατὰ ἢ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως. Γίνεται λοιπὸν μετὰ σπουδῆς, ἡ ὁποία συνεπάγεται εἰς λάθη. Ὅσον ἀφορᾷ πρόθεσις διαστροφῆς τῶν λεγομένων ἐπὶ κομματικῷ ὀφέλει νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθῇ.

§18Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τούτου, κ. Πρόεδρε, ἀναγκάζομαι νὰ ὁμιλήσω συγκεκριμμένως. Πρὸ ἡμερῶν ἠγόρευσα διὰ βραχέων ἀλλὰ τρίς. Τὴν πρώτην φορὰν ὡμίλησα τὴν Πέμπτην, ἔδωκα δὲ μίαν περίληψιν, διὰ νὰ περιληφθοῦν ὅλα, διότι ἐνόμιζα ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἐπακριβῶς. Ἐξ ὅλων αὐτῶν μία σειρὰ ἀνεγράφη, ὅτι ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς καθ’ ὃν χρόνον ἄλλαι περιλήψεις ἐκτεταμέναι περιελήφθησαν. Δὲν λέγω δὲ τοῦτο ὡς παράπονον, διότι ἔλαβον τὴν ἀπόφασιν καὶ διὰ τὸ δελτίον τοῦ τύπου καὶ διὰ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ νὰ μὴ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τῆς ὑστεροφημίας. Ἀλλ’ ὀφείλομεν ἐφ’ ὅσον τὸ Δελτίον τοῦ τύπου ὑπάρχει, καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῶν διευθυντῶν εἰς τρόπον, ὥστε νὰ συντάσσωνται μετὰ πάσης προσοχῆς.

§19Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ εἴπω εἶναι ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τὸ Δελτίον τοῦ τύπου παρακαλῶ νὰ ἔχῃ ἡ Σύνταξις μεγαλυτέραν προσοχήν, διότι ἔχω παρατηρήσῃ ὅτι συντάσσεται τὸ Δελτίον αὐτὸ κατὰ πρωτοφανῆ τρόπον ἐν τελείᾳ πάντοτε ἀντιθέσει πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν πρακτικῶν. Ὁμολογῶ δὲ ὅτι θὰ ἐδικαιολόγουν ἴσως τὴν κατάργησιν τῆς τοιαύτης θέσεως ἡ ὁποία ἀποδεικνύεται ἀνεπαρκής.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Δράμας καὶ ἡ Συνομοσπονδία τῶν Ἐπαγγελματιῶν τῆς Ἑλλάδος, διὰ ψηφισμάτων αὐτῶν διαμαρτύρονται διὰ τὰς διατυπωθείσας ὑπὸ τῶν Συμμάχων προτάσεις περὶ εἰρήνης. Τὰ ψηφίσματα ταῦτα θέλουσι καταχωρισθῆ ὁλόκληρα ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς ὅπως ἀναγνώσει ταῦτα.

§21ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Δράμας Πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Γʹ Ἐθνικῆς τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεως. Ὁ δικηγορικὸς Σύλλογος Δράμας ἐν ἐκτάκτῳ συνεδρίᾳ ἐξέφρασε τὴν κατέχουσαν αὐτὸν ὀδύνην ἐπὶ ταῖς διατυπωθείσαις περὶ εἰρήνης προτάσεσι τῶν Συμμάχων, διαμαρτυρόμενος δὲ πρὸ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου διὰ τὴν κατάφορον παραβίασιν τῶν στοιχειωδῶν ἀρχῶν τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἐλευθερίας, δι’ ἧς τὸ ἔθνος κατήρδευσε διὰ τοῦ αἷματος τῶν τέκνων του τὴν πάτριον γῆν, συνενεῖ τὴν φωνὴν αὑτοῦ πρὸς τὴν τοῦ σύμπαντος Ἑλληνισμοῦ, παρακελευόμενος τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ὅπως ἐρειδομένη ἐπὶ τῆς ἀμετατρέπτου ἀποφάσεως σύμπαντος τοῦ Ἔθνους, προασπίσῃ μέχρις ἐσχάτων τὴν διὰ τόσων θυσιῶν κτηθεῖσαν ἐλευθερίαν του, κηρύξῃ ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων τὴν ὑστάτην τοῦ Ἔθνους ἀπόφασιν, ὅτι ἀνίκανον νὰ ἀσεβήσῃ πρὸς τοὺς τάφους τόσων ἡρωϊκῶν τέκνων του καὶ νὰ κηλιδώσῃ τὴν ἔνδοξον ἱστορίαν καὶ τὰς παραδόσεις ὁλοκλήρων αἰώνων, ἀποδύεται εἰς τὸν ὑπὲρ τῶν ὅλων ἀγῶνα. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Δράμας Καραμαλίκης Ἡ Συνομοσπονδία τῶν ἐπαγγελματιῶν τῆς Ἑλλάδος Ψήφισμα Πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Γʹ ἐν Ἀθήναις Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. Τὸ κεντρικὸν Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Συνομοσπονδίας τῶν Ἐπαγγελματιῶν τῆς Ἑλλάδος συνελθὸν ἐκτάκτως εἰς συνεδρίασιν τὴν 22αν Μαρτίου καὶ λαβὸν ὑπ’ ὄψιν του τὰς ἐπὶ τοῦ ἀπὸ 17 τρέχοντος τηλεγραφήματός του τηλεγραφικὰς ἀπαντήσεις τῶν ὠργανωμένων ἐπαγγελματικῶν τάξεων Κερκύρας, Καλλιπόλεως, Θεσσαλονίκης, Πατρῶν, Ἀδριανουπόλεως, Κυπαρησσίας, Χρυσοῦ, Μαγνησίας, Σαράντα Ἐκκλησιῶν, Μεσολογγίου, Σάμου, Λαμίας, Ἄρτης, Γρεβενῶν, Βερροίας, Ὀρεστιάδος, Δράμας, Σητείας, Ἄστρους, Ἀθηνῶν, Πειραιῶς κλπ., καθ’ ἃς ὁμοφώνως αἱ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις ἐντέλλονται ἡμῖν νὰ εἰσηγηθῶμεν τὰ κάτωθι. Ψηφίζει Διαμαρτύρεται ἐκ μέρους τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων τῆς Ἑλλάδος διὰ τοὺς ὅρους τῆς Συνδιασκέψεως τῶν Παρισίων, οἵτινες ἀντίκεινται πρὸς τὴν ἀρχὴν τῶν ἐθνοτήτων καὶ τὰ δίκαια καὶ τὰς θυσίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Δηλοῖ ὅτι σύμπασαι αἱ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις τάσσονται παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ πᾶν μέτρον καὶ πᾶσαν θυσίαν, ἥτις θὰ ἦτο ἀναγκαία διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἐθνικῶν δικαίων τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Μαρτίου 1922. Ὁ Γεν. Πρόεδρος Στεφ. Βρεττὸς Ὁ Γεν. Γραμματεὺς Ι. Πολυχρόνης Πρόεδρος τοῦ Σωματείου, Ἀντιπρόεδρος τοῦ Σωματείου Λαχανοπωλῶν–ὀπωροπωλῶν Ἀθηνῶν Παντοπωλῶν Πειραιῶς Τὰ Μέλη

Τὰ σταλέντα εἰς τὴν Συνομοσπονδίαν τηλεγραφήματα ἔχουσιν ὡς ἑξῆς: Συνομοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν Ἑλλάδος. Εἰς Ἀθήνας Ἐκ Χρυσοῦ. Κτηματικὸς Σύλλογος Χρυσοῦ θεωρεῖ τοὺς προταθέντας ὅρους εἰρήνης ἀδίκους, ἐπαχθεῖς καὶ ὀδυνηρούς. Πρόεδρος Συλλόγου Α. Βουσουρᾶς Ἐκ Κυπαρησσίας. Ὁ Σύνδεσμος τῶν Συντεχνιῶν Κυπαρησσίας, ὁμοφώνως ἀπεφήνατο τὴν ἀπόρριψιν τῶν ὅρων εἰρήνης τῶν ἀφορώντων τὴν ἐκκένωσιν τῆς Σμύρνης καὶ τῆς Θράκης ὡς ἀποτελούντων καταπάτησιν τῶν δικαιωμάτων Πατρίδος μας. Πρόεδρος Συνδέσμου Συντεχνιῶν Κυπαρησσίας Παπαδόπουλος Ἐκ Σητείας. Ἐπὶ ἐρωτήματος διὰ τὴν διακοίνωσιν τῶν ὅρων τῆς εἰρήνης ὑπὸ τῶν συμμάχων δηλοῦμεν ὅτι ἐμπιστευόμεθα εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν τὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος, μόνας ἁρμοδίας νὰ ἔχωσιν ἐπὶ τοιούτων μεγάλων ζητημάτων ἔγκυρον γνώμην καὶ ὅτι εἴμεθα ἕτοιμοι πρὸς πᾶσαν θυσίαν ἐξυπηρετοῦσαν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Πρόεδρος Ἐμπορικοῦ Συλλόγου, Πλατανάκης, Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ, Γουμάκης, Συντεχνίας Ὑποδηματοποιῶν, Ἑλληνικάκης, Ἐργατικοῦ Συνδέσμου, Χωριατάκης. Ἐκ Πατρῶν. Ὁ Σύνδεσμος τῶν Ξενοδόχων ὕπνου Πατρῶν συνελθὼν σήμερον εἰς ἔκτακτον συνεδρίασιν κατόπιν τῆς διακοινώσεως τῆς ἐπιδοθείσης ὑπὸ τῶν Συμμάχων Δυνάμεων τῆς Ἑλλάδος, ἀπεφάνθη παμψηφεὶ· παρακαλεῖ τὴν Συνομοσπονδίαν Ἐπαγγελματιῶν Ἑλλάδος ἵνα διαβιβάσῃ τῇ Ἐθνοσυνελεύσει καὶ τοῖς Πρεσβευταῖς τῶν Συμμάχων Δυνάμεων τὴν βαθυτάτην θλῖψιν τῶν Σωματείων Πατρῶν ἐπὶ ἀποφάσει Δυνάμεων σφαγιαζούσῃ ἀνεγνωρισμένα δικαιώματα τοῦ Ἑλληνισμοῦ θυσιάσαντος παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν Συμμάχων Δυνάμεων ἄνθος Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ὑπὲρ ἀπελευθερώσεως ὑποδούλων ἀδελφῶν κατατυρανουμένων ἐπὶ αἰῶνας ὑπὸ ἀπίστων. Ἡ ἐθνικὴ συνείδησις εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποταχθῇ τοιαύταις ἀποφάσεσιν ἀναμένει δὲ ἕτοιμος διὰ πᾶσαν νεωτέραν θυσίαν, προκειμένου νὰ προασπίσῃ τὴν ἐθνικὴν τιμὴν καὶ ὕπαρξιν. Ὁ Πρόεδρος Ἀλέκος Καραμέρος Ἐξ Ἁγίου Νικολάου. Διαμαρτυρόμενοι ἐντόνως κατὰ πάσης σκέψεως ἐγκαταλείψεως ἐθνικοῦ ἐδάφους ἁγιασθέντος μὲ ἑκατόμβας γενναίου Στρατοῦ μας θεωροῦμεν αὐτοκτονίαν τὴν ἀποδοχὴν προτεινομένων ἀδίκων ὅρων εἰρήνης ὡς ἀτιμαζόντων τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν. Ἐμπορικὸς Σύλλογος, Σύνδεσμος ἐργατῶν λιμένος Ἁγίου Νικολάου Ἐκ Θεσσαλονίκης. Ἡ διακοίνωσις τῶν ὅρων τῆς εἰρήνης ὑπὸ τῶν Δυνάμεων προὐξένησεν ἀλγεινοτάτην ἐντύπωσιν εἰς τὰς ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις τῆς ἡμετέρας δυνάμεως. Ὁ σφαγιασμὸς τῶν ἑλληνικῶν δικαίων καὶ ἡ περιφρόνησις τοῦ ἡρωϊκοῦ αἵματος εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτραπῇ ἀτιμωρητί. Ἀπαντήσατε ἀποφάσεις σας. Ὁ προεδρεύων Συνδέσμου Συντεχνιῶν Ἰωάννης Τσιάμης Ἐκ Πατρῶν. Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἀρτοποιῶν συνελθὼν εἰς ἔκτακτον συνεδρίασιν ἀπεφάσισεν τὴν ἀπόρριψιν τῆς διακοινώσεως τῶν ὅρων τῆς εἰρήνης ὑπὸ τῶν Δυνάμεων, Ὁ Πρόεδρος Δημήτριος Ζαρμπούλας Ἐκ Βερροίας. Τὰ ἐπαγγελματικὰ σωματεῖα Βερροίας, συνελθόντα σήμερον εἰς γενικὴν συνέλευσιν διαμαρτυρίας κατὰ τῶν ἐν τῇ διακοινώσει τῶν Δυνάμεων ὅρων τῆς εἰρήνης, διαδηλοῦσι τὴν ἀπόφασιν αὐτῶν πρὸς πᾶσαν θυσίαν διὰ τὴν ἀποτροπὴν τοῦ σφαγιασμοῦ τῶν ἐθνικῶν δικαίων. Οἱ Πρόεδροι. Παντοπωλῶν Χοχλιοῦρος. Λαχανοκηπουρῶν Ι. Κυρμπελῆς. Καφεπωλῶν Δ. Τσιανάκας καὶ Ἀρτοποιῶν Κ. Ἐμμανουήλ. Ἐξ Ἄστρου. Τὴν διακοίνωσιν τῆς εἰρήνης, εὑρίσκομεν ἀπολύτως ἀπαράδεκτον. Ὁ Πρόεδρος Κοινότητος Ἄστρους Φώτιος Γαϊτάνος Ἐκ Σαράντα Ἐκκλησιῶν. Τὰ ἐπαγγελματικὰ σωματεῖα τῆς ἡμετέρας πόλεως ἀπαντῶντα ἐπὶ ἐρωτήματος πάνυ ἐπικαίρως παρ’ ἡμετέρας συνομοσπονδίας τεθέντος, διερμηνεύουσι συνέχουσαν τοὺς Θρακικοὺς πληθυσμοὺς φυσικὴν ὀδύνην, διὰ τὴν σκληρότητα ὅρων εἰρήνης καὶ τὴν ἄρνησιν τῶν ἐθνικῶν δικαίων. Ἔγγραφον διακοινώσεως εἰρήνης συνταχθὲν παρὰ κριτῶν καταφόρως μεροληπτούντων ὑπὲρ κοινοῦ τέως ἀντιπάλου ἀποκρούεται μετ’ ἀγανακτήσεως παρὰ συμπολιτῶν ἐξαγορασάντων ἐλευθερίαν των κατόπιν μακρῶν μετ’ ἐλευθέρων ἀδελφῶν θυσιῶν καὶ ἀγώνων. Ἁπαξάπαντα σωματεῖα ἡμετέρας πόλεως ἀντιπροσωπεύοντα πάσας κοινωνικὰς τάξεις καὶ περιοίκους ὁμογενεῖς, δὲν ἀποδυσπετοῦσιν ποσῶς πρὸ νέων ἐν ἀνάγκῃ ὑπὲρ ἐθνικῶν προσπαθειῶν ἀγώνων, γενικὴν ἐπικράτησιν καὶ ἀποδοχὴν παρὰ πείσμονος ἐχθροῦ Συνθήκης Σεβρῶν ἐλαχίστου ὁρίου ἐθνικῶν διεκδικήσεων. Τασσόμεθα παρὰ πλευρὸν συνομοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν ἐγκρίνοντες καὶ ἐπικροτοῦντες πρωτοβουλίαν αὐτῆς λαϊκὴν ἐνίσχυσιν ἐπικουρίαν ἔργων ἐθνικῶν ἰδεωδῶν. Πρόεδρος Ἐμποροπαντοπωλῶν, Ἀθανάσιος Θεοδωρίδης. Ἐμπορορραπτῶν, Μιχαὴλ Μιχαήλογλου. Κρεοπωλῶν, Ἀριστείδης Πανόπουλος. Ἀρτοποιῶν, Γ. Σγουρόγλου. Ὑποδηματοποιῶν, Μιχαὴλ Δημητριάδης. Συντεχνίας Οἰνοπνευματοπωλῶν, Ἀρ. Χατζηπαρασκευᾶς. Πρόεδρος Ἐμπορικοῦ Συλλόγου, καὶ ἀ. α. Β. Μαργαρίτης. Ἐκ Λαμίας. Τὸ Σωματεῖον τῶν Λαχανοπωλῶν Λαμίας συνελθὸν ἐν γενικῇ συνελεύσει καὶ συσκεφθὲν ἐπὶ ἐρωτήματος Προέδρου περὶ διακοινώσεως ὅρων εἰρήνης ὁμοφώνως ἀποκρούει μετ’ ἀγανακτήσεως τούτους, ἐπιδιώκοντας νέαν ὑποδούλωσιν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν ἀπελευθερωθέντων δι’ αἵματος Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, καὶ γενικὸν σφαγιασμὸν Ἑλληνισμοῦ. Διαμαρτύρεται κατὰ πάσης σκέψεως παραδοχῆς διακοινώσεως καὶ εἶναι ἕτοιμον εἰς πᾶσαν θυσίαν πρὸς ἐπικράτησιν δικαίων πατρίδος μας. Ὁ Πρόεδρος Σωματείου Δημ. Βολιώτης Ἐκ Κερκύρας. Κατόπιν τηλ)ματος σας τῇ πρωτοβουλίᾳ ἡμετέρου συνδέσμου προσεκλήθησαν λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς σημασίας τοῦ ζητήματος καὶ συνεσκέφθησαν γενικῶς ἅπαντα τὰ σωματεῖα τῆς πόλεως Κερκύρας, τὰ ὁποῖα ὁμοφώνως ἀπεφάσισαν καὶ συνέταξαν τηλεγραφήματα πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, Κυβέρνησιν καὶ Γραφεῖον Τύπου δι’ ὧν ἐκφράζουσιν ἀγανάκτησιν των δι’ ὑποβληθέντας ὅρους εἰρήνης καὶ ἱκετεύουσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπορρίψῃ τούτους ὡς ἀκατονομάστως ἀδίκους, καὶ ἀδελφικῶς ἡνωμένα τὰ σωματεῖα Κερκύρας τάσσονται παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως δι’ οἱασδήποτε θυσίας. Ὁ Πρόεδρος Συνδέσμου Ἀρτοπαραγωγῶν Γεώργιος Μαρτζοῦκος Ἐκ Καρλοβασίου. Ὁ ἡμέτερος Σύλλογος, θεωρῶν τοὺς προτεινομένους ὅρους εἰρήνης καταστρεπτικοὺς διὰ τὸ Ἔθνος, τάσσεται παρὰ τὸ πλευρὸν συνομοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν Ἑλλάδος πρὸς ἀπόκρουσιν τοῦ ἐθνικοῦ κινδύνου. Πρόεδρος Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Καρλοβάσου Καπετὰν Νικολάου Ἐκ Γρεβενῶν. Μετ’ ἐθνικῆς ἀγανακτήσεως ἀποκρούομεν τοὺς προταθέντας ὅρους εἰρήνης ὑπὸ Συμμάχων ἀμνημόνων τοῦ ἑαυτοῦ των, καὶ διαδηλοῦμεν ὅτι χάριν τῆς ἱστορίας καὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ πρὸς ἀνόρθωσιν τοῦ καταπεσόντος γοήτρου τῶν Χριστιανῶν Συμμάχων ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐξακολουθήσῃ μένουσα διὰ τῶν ἰδίων της καὶ μόνον δυνάμεων ἐκεῖ ὅπου ἐπιτάσσει ἡ τιμή της. Πρόεδρος Ἐμπορικοῦ καὶ Γεωργικοῦ Συλλόγου. Θεμιστοκλῆς Σπῖρτος Πρόεδρος Ἐπαγγελματιῶν Χρῖστος Λαδᾶς Ἐκ Κερκύρας. Ἅπαντα τὰ Σωματεῖα, Ἐμπορικά, Ἐργοδοτικὰ καὶ Ἐργατικά, προσελθόντα εἰς συνεδρίασιν ἐν τῷ ἐνταῦθα Ἐπιμελητηρίῳ, ἀγανακτοῦσι καὶ ἀποδοκιμάζουσι τοὺς ὑποβληθέντας παρὰ τῶν Συμμάχων ἀδίκους καὶ ἀκατονομάστους ὅρους μὴ φεισθέντων τῶν θυσιῶν καὶ τοῦ χυθέντος Ἑλληνικοῦ αἵματος καὶ ἀρνηθέντων τὰς ὑπογραφὰς των ἐν τῇ συνθήκῃ τῶν Σεβρῶν. Πρόεδρος Συλλόγου Ὀπωρολαχανοπωλῶν Κωνστ. Βλάχος Ἐξ Ἄρτης. Συμφώνως τηλ)ματι ἡμῶν ἐκάλεσα ἅπαντα ἐπαγγελματικὰ σωματεῖα περιφερείας καὶ ἔθηκα ἐρώτημα ἐπὶ διακοινώσεως ὅρων εἰρήνης. Ἔλαβον παρ’ ὅλων ἀπάντησιν ὅτι ὅροι εἰσὶν ἀπαράδεκτοι. Πρόεδρος Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ζάχος Ἐκ Βόλου. Ἅμα λήψει τηλεγραφήματος Συνομοσπονδίας ἡμετέρα ὁμοσπονδία κληθεῖσα ἐπειγόντως εἰς γενικὴν συνέλευσιν ἐξέφρασεν ὁμόφωνον γνώμην ὅτι ὑποβληθέντες ὅροι εἰρήνης εἰς Ἑλλάδα εἶναι ἄδικοι καὶ ἀτιμωτικοί, ἀναθέτει δὲ εἰς τὴν ἐπίσημον Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ὅπως αὕτη ἐν ἐπιγνώσει καταστάσεως ἐπιλύσῃ τὰ ἐθνικὰ ζητήματα, συμφώνως πρὸς τοὺς πόθους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μέλη συνελεύσεως μετ’ ἀποδοχὴν ἀνωτέρω ἐξητοκραύγασαν ἐπανειλημμένως ὑπὲρ ἐπικρατήσεως Ἑλληνικῶν δικαίων. Γενικὸς Πρόεδρος Πᾶνος Χατζηκωνσταντίνου Ἐκ Λαμίας. Ἐν γενικῇ συνελεύσει τῶν μελῶν τοῦ σωματείου ἡμῶν καὶ ἀπὸ τοῦ τόπου ἔνθα κεῖται ὁ τάφος τοῦ μάρτυρος τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παλιγγενεσίας Ἀθανασίου Διάκου, διαμαρτυρόμεθα κατὰ ἀνελευθέρων ὅρων διακοινώσεως συμμάχων. Πεποιθότες εἰς ζωτικότητα φυλῆς ἡμῶν ἀποκρούομεν μετ’ ἀγανακτήσεως ἐγκατάλειψιν Ἑλληνικῶν ἐδαφῶν Ἀσίας καὶ Ἀνατολικῆς Θράκης, ἀνηκόντων εἰς ἡμᾶς πατροπαραδότως καὶ κτηθέντων διὰ ποταμῶν αἱμάτων ἀδελφῶν ἡμῶν μεταλαμπαδευσάντων δι’ ἐνδόξου θανάτου αὐτῶν τὸ φῶς τῆς ἐλευθερίας εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδας ἀλυτρώτων ὁμοεθνῶν σφαδαζόντων πρότερον ἐπὶ ἑκατονταετηρίδας ὑπὸ βαρὺ σφάγανον βαρβάρων κατακτητῶν· ἀποδεχόμεθα πᾶσαν καὶ οἱανδήποτε θυσίαν εὐχαρίστως καὶ ἀγογγύστως ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου καὶ τῆς ἀκεραιότητος τῆς ἀγαπητῆς μας Πατρίδος. Ἀπευθύνομεν πρὸς τὰ μέλη τῆς συνομοσπονδίας, ἀδελφικὸν ἀσπασμόν. Πρόεδρος Σωματείου Ἀρτοποιῶν Λαμίας Στέφανος Τρικκαλινὸς Ἐξ Ἀνδριανουπόλεως. (Ἀπευθυνόμενον καὶ πρὸς τὸν πληρεξούσιον κ. Π. Κουρτίδην). Οἱ Πρόεδροι τῶν ἐπαγγελματικῶν σωματείων Ὀρεστιάδος, τὸ Προεδρεῖον τοῦ συνδέσμου τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων, ἀντιπροσωπεύοντες ὁμοῦ ὑπὲρ τὰς πέντε χιλιάδας μελῶν, συνελθόντες αὐθορμήτως ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ ἀρρεναγωγείου σήμερον τὴν 20 Μαρτίου τοῦ ἔτους 1922 ἡμέραν Κυριακὴν λαβόντες ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀποφάσεις τῶν τριῶν Συμμάχων Μ. Δυνάμεων σχετικῶς μὲ τὴν παραχώρησιν ἑλληνικωτάτων τμημάτων τῆς Θράκης καὶ Μ. Ἀσίας εἰς τὸν ζυγὸν τοῦ βαρβάρου Τούρκου. Ἀποφασίζομεν καὶ ψηφίζομεν. 1) Διαμαρτυρόμεθα μεθ’ ὅλης τῆς δυνάμεως τῆς ψυχῆς μας κατὰ πάσης παραχωρήσεως Ἑλληνικοῦ τμήματος Θράκης καὶ Μικρᾶς Ἀσίας εἰς τὴν βάρβαρον τουρκικὴν κυριαρχίαν. 2) Ἕτοιμοι νὰ χύσωμεν καὶ τὴν τελευταίαν ρανίδα τοῦ αἵματός μας, ὅπερ ἄφθονον ἐχύθη ὑπὲρ ἀπελευθερώσεως τῶν ἐπὶ αἰῶνας ὁλοκλήρους στεναζόντων καὶ καταδυναστευομένων ἀδελφῶν ἡμῶν ὑπὸ τὸ βαρὺ πέλμα προαιωνίου βαρβάρου ἐχθροῦ, οὔτε σπιθαμὴν γῆς δεχόμεθα νὰ παραχωρήσωμεν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν τυράννων, τῶν ὁποίων αἱ Σύμμαχοι Μεγάλαι Δυνάμεις εἶχον ἀποφασίσει τὴν ἔξωσιν ἐκ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἠπείρου καὶ τμήματος τῆς Ἑλληνικωτάτης Ἰωνίας. 3) Ποιούμεθα ἔκκλησιν εἰς τὰ εὐγενῆ αἰσθήματα ὁλοκλήρου τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, ὅπως μὴ παραδώσῃ ὁλοκλήρους χριστιανικοὺς πληθυσμοὺς τῆς Θράκης καὶ Μικρᾶς Ἀσίας ὑπὸ τὴν βάρβαρον δουλείαν, πληθυσμούς, οἵτινες τὰ πάνδεινα ὑπέστησαν λαβόντες μέρος εἰς τὸ ἀπελευθερωτικὸν ἔργον τῆς πεπολιτισμένης Εὐρώπης. 4) Εἴμεθα ἐν ἀδιασπάστῳ ἀλληλεγγύῃ μεθ’ ὅλου τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὄντες ἕτοιμοι διὰ πᾶσαν θυσίαν. Πρόεδρος Γεωργῶν Θεόδωρος Κεμακῆς,— Συνδέσμου Διδ)κῶν Ἀλέξανδρος Πολυτεχνίδης,—Οἰνοπνευματοπαντοπωλῶν Κ. Χατζηαθανασίου,—Ἀρτοποιῶν Π. Χαρνίδης,—Σιδηρουργῶν καὶ Ἁμαξοποιῶν Ἀλ. Πριγγόπουλος,—Κρεοπωλῶν Ἰωάν. Αὐγερίδης,—Σαροθροποιῶν Βασίλ. Τσίλας,—Ὑποδηματοποιῶν Γεωργ. Παλδακίδης,— Γαλακτοπωλῶν Βασίλ. Ζησίου,—Καρραγωγέων Δ. Θεοχαρίδης,—Κτιστῶν Κωνστ. Ἀστερίου. Ἐκ Δράμας. Διαμαρτυρόμεθα μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τοῦ ψυχικοῦ πόνου καὶ διακηρύττομεν ὅτι οἱαδήποτε ἀπόφασις τῶν Δυνάμεων περὶ ἐκκενώσεως τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ Θράκης κατόπιν τόσων ἀγώνων καὶ τόσου χυθέντος αἵματος, εἶναι ἄδικος καὶ ἀντίθετος πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς ἐλευθερίας καὶ τὸν πολιτισμόν. Ἐξορκίζομεν πάντας νὰ μὴ ἐγκαταλείψωμεν οὐδὲ σπιθαμὴν τῆς ἀπελευθερωθείσης Ἑλληνικῆς γῆς ἀλλὰ νὰ ταφῶμεν μᾶλλον ἐν αὐτῇ μετὰ τῶν ὀνείρων τοῦ γένους. Πρόεδρος ἀρτοποιῶν Δράμας Κοσμᾶς Μαρκουλῆς Ἐκ Λαρίσσης. Ἡ Ἐπαγγελματικὴ Ἕνωσις Λαρίσσης συνελθοῦσα ἐκτάκτως εἰς Γενικὴν Συνέλευσιν καταδικάζει προταθέντας ὑπὸ Συμμάχων ὅρους εἰρήνης, διαμαρτύρεται ἐντόνως πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, τασσομένας παρὰ τὸ πλευρὸν ὑμῶν διὰ τὰς ληφθησομένας ἀποφάσεις. Ὁ Πρόεδρος τῆς πανεπαγγελματικῆς ἑνώσεως Γεώργιος Οἰκονομίδης Ἐκ Μεσολογγίου. Τοὺς ὅρους εἰρήνης θεωροῦμεν ἀτιμωτικοὺς καὶ ὀλεθρίους, καὶ ἀποκρούομεν μετ’ ἀγανακτήσεως. Πρόεδρος Ἐλευθέρων Ἁλιέων Μπαγιώργας.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ ὡσαύτως πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Ὁ δικαστικὸς Σύλλογος Πρωτοδικείου Πατρῶν ζητεῖ τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ βελτιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Ἀγρινίου παρακαλοῦσιν, ὅπως λόγῳ οἰκονομικῆς δυσχερείας των τοῖς αὐξηθῇ ὁ μισθός. Ὁ δικηγορικὸς Σύλλογος Χανίων ζητεῖ τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους. Οἱ πρόσφυγες Νικομηδείας, εὑρισκόμενοι ἐν Ἁλμυρῷ, ζητοῦσι τὴν ἐπιστροφὴν τῶν κατασχεθέντων βιβλιαρίων ἐπιχορηγήσεως ἄρτου παρὰ τοῦ προϊσταμένου ἐν Βόλῳ. Ὁ πολιτικὸς Σύλλογος Τυρνάβου ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ φορολογίας ἀκαθαρίστου προσόδου. Ὁ Χασὰν Γιουσοὺφ ζητεῖ ἀναστολὴν εἰσπράξεως φόρων δεκάτης καὶ ἔκπτωσιν ζητουμένων τόκων. Οἱ ἑλληνοδιδάσκαλοι τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου 1381. Ὁ ὑποστράτηγος κ. Κ. Δημητρακόπουλος, Πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν, ὑποβάλλει πρότασιν ἐπὶ τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων. Ἡ Μαρία χήρα Παπαβασιλείου καὶ Χρυσούλα Τσεκούρα ζητοῦσιν, ὅπως χορηγηθῇ αὐταῖς περίθαλψις, καθὸ ἀπολέσασαι τοὺς υἱούς των κατὰ τὸν ἀγῶνα τῆς Β. Ἠπείρου. Ὁ Ἀριστομένης Δεδίκης συγγραφεὺς ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ τοῦ ἀναγκαστικοῦ ἐσωτερικοῦ δανείου. Ὁ πληρεξούσιος Ἀττικῆς Α. Μάτεσις, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Οἱ πληρεξούσιοι Θεσσαλονίκης κ. κ. Κ. Κοτσάνος, Γ. Χατζηγεωργίου, Γ. Σαββαρίκας, Ἀμτῆ βέης Σεσμπές, Ὀμέρ Δουρῆ Ἰτζέτ, Θ. Χατζηδημητρίου, Ἐμ. Κάκκος, Α. Σιακκῆς, Δ. Τσαλόπουλος, Γ. Ἀλεξάνδρου, καὶ Δ. Ἀλχανάτης, ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς διὰ τοῦ τελωνείου Θεσσαλονίκης παντὸς εἴδους οἰκοδομησίμου ὑλικοῦ χρησιμοποιηθησομένου διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν αὐτῆς». Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κ. Γ. Μπαλτατζῆς ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἐπιστρατεύσεως τοῦ ἡμερομισθίου προσωπικοῦ τῶν ἐν Ναυστάθμῳ εὑρισκομένων ἐργοστασίων, κατὰ τὴν διάρκειαν ἐπιστρατεύσεως ἤ πολέμου». 2) «Περὶ ἀμοιβῶν τῶν καταδιδόντων ἤ κατασχόντων ἤ συμπραξάντων εἰς τὴν κατάσχεσιν λαθρεμπορίου πολέμου», καὶ, 3) «Περὶ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀρχικελευστῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ». Ὁ πληρεξούσιος κ. Π. Ρεδιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 31 Δεκεμβρίου 1919 περὶ κώδικος τῆς τῶν πολιτικῶν συντάξεων νομοθεσίας». Ὁ πληρεξούσιος κ. Γ. Σπηλιόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὡς καὶ τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ πληρεξούσιος κ. Α. Φωτήλας, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ ἴδιος κ. πληρεξούσιος, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθιερώσεως τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀντιπροέδρου τῶν Ἐφετῶν καὶ ἀντιπροέδρου Πρωτοδικῶν». Ὁ πληρεξούσιος κ. Α. Βιτάλης, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ. κ. Κ. Πολυγένης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἀθήνησιν Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου». 2) «Περὶ ἀναδιορισμοῦ λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Π. Πρωτοπαπαδάκης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: 1) «Περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων καὶ πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Ὑπηρεσιῶν τῆς χρήσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1922–23 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κατατεθειμένου προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1921–1922». 2) «Περὶ κανονισμοῦ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων καὶ πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Ὑπηρεσιῶν τῆς χρήσεως 1921–22 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κατατεθειμένου προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως ταύτης». Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως κηρυχθῶσιν ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα κατεπείγοντα καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν;

§23ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν.)

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Ξ. Στρατηγὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ὑδροηλεκτρικῆς ἐγκαταστάσεως ἐν τῇ πόλει Χανίων ὑπὸ τοῦ δήμου». Ὁ πληρεξούσιος κ. Σ. Σωτηριάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1364 τῆς 29 Μαΐου 1918 περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ».

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§25Λ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Τὸν λόγον παρακαλῶ κ. Πρόεδρε.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§27Λ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων ὑπάρχει ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 64 ἐρώτησις. Μεταξὺ τῶν ὀνομάτων τῶν ὑπογραψάντων κυρίων πληρεξουσίων φέρεται καὶ τὸ ἐμὸν ὄνομα. Τοιαύτην ἐρώτησιν ἐγὼ δὲν ὑπέβαλον. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνυποβάλω ἐρώτησιν μετὰ τῶν πληρεξουσίων τῆς μερίδος ἐκείνης, ἀπὸ τὴν ὁποίαν μὲ χωρίζει ἄβυσσος ἀντιλήψεων, καὶ παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ τὸ ὄνομά μου.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ παρεξήγησις προέρχεται ἐκ ταυτωνυμίας σας μὲ τὸν ἕτερον πληρεξούσιον Χίου κ. Γ. Χ. Φραγκούλην Ἀνδρεάδην, καὶ θέλει διορθωθῆ ἡ Ἡμερησία Διάταξις.

§29Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω κ. Πρόεδρε, ὅπως καὶ τὴν Συνέλευσιν, νὰ ἀναβάλωμεν τὰς ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῶσι μερικὰ νομοσχέδια ἰδίως τὸ περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου. Ὁλόκληραι οἰκογένειαι, μικρὰ παιδία λιμοκτονοῦν. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ περὶ ἐπιδόματος τῶν διδασκάλων. Θὰ κλείσουν τὰ σχολεῖα καὶ ἡ Συνέλευσις θὰ διακόψῃ μεθαύριον.

§30Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Καὶ τὸ δικαστικὸν κ. Πρόεδρε.

§31Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸ περὶ τοῦ ἐπιδόματος τῶν διδασκάλων τῆς τε μέσης καὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νὰ προταχθῇ, διότι περιμένουν οἱ ἄνθρωποι.

§32Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Τὰ διδακτικὰ ἔχουσι ὑποβληθῆ πρὸ 6 μηνῶν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη ἐν πρώτοις ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ἐρωτῶ, συναινοῦν πάντες εἰς τοῦτο;

§34ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλεται. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

§36Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§38Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἔλαβον τὴν τιμὴν, κ. Πρόεδρε, νὰ καταθέσω πρότασιν νόμου διὰ τῆς ὁποίας τὰ τέκνα, αἱ μητέρες καὶ ἀδελφαὶ τῶν ἡρώων τῶν πεσόντων κατὰ τοὺς διαφόρους πολέμους προστατεύονται. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἔλαβεν τὴν πρόνοιαν νὰ καταθέσῃ, λαμβάνεται ἐλαχίστη πρόνοια. Πρόκειται, ἀξιότιμοι κ. πληρεξούσιοι, περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου ἀσχέτου ἐντελῶς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους. Πρόκειται περὶ καθαρῶς οἰκογενειακῆς φύσεως ζητήματος. Ἐπειδὴ ὅμως δι’ αὐτοῦ ὁπωσδήποτε βελτιοῦται ἡ θέσις αὐτῶν, ἐπειδὴ ὅταν συνέταξα τὴν πρότασιν αὐτήν, εἶδον μετὰ πόνου πάντας ὑμᾶς ἁμιλλωμένους νὰ προσθέσητε τὰς ὑπογραφάς σας, σᾶς παρακαλῶ πολύ, ἐὰν νομίζετε δίκαιον ἀφοῦ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, νὰ ψηφισθῇ καὶ αὐτό.

§39ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§40Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πλὴν τῶν νομοσχεδίων τῶν ἐπειγόντων περὶ δημοδιδασκάλων θὰ παρακαλέσω νὰ συγκατατεθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου, ἡ ὁποία κατ’ ἀρχὴν ἐψηφίσθη καὶ ἡ ὁποία εὕρηται ὑπ’ ἀριθμὸν 26.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Πρῶτον ἀντικείμενον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναγράφεται ἡ πρώτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δανείων». Ἐπειδὴ γνωρίζετε, ὅτι πρέπει πάντως νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σήμερον, θὰ προταχθῇ αὐτό. Μετὰ τοῦτο δὲ συμφώνως καὶ μὲ τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν τῶν κ. κ. πληρεξουσίων θὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου».

§42ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Τῶν διδασκάλων.

§43Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προηγεῖται τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀποδοχῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Εὑρίσκω, ὅτι δὲν εἶναι ἄλλο μᾶλλον ἐπεῖγον αὐτοῦ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ δικαστικοὶ πάσχουν δεινῶς, κινδυνεύομεν δὲ νὰ ἴδωμεν τὸ θέαμα ἀθρόων παραιτήσεων. Ἔρχονται αἱ ἑορταί. Αὐτὸ εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἂς συζητηθῇ, καὶ μετὰ τοῦτο νὰ προταχθῶσι αὐτὰ τὰ νομοσχέδια.

§44Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ ν’ ἀποκατασταθῇ ἡσυχία, ἵνα κατανοηθῇ τίνα ἐκ τῶν νομοσχεδίων θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ προταχθῶσι. Φρονῶ ὅτι προκειμένου νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ δανείου πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα ἐφ’ ὧν δὲν θέλει προκληθῆ εὐρεῖα συζήτησις.

§45Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἔχω τηλεγράφημα ἐκ Καλαμῶν ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τῆς Ἀγροτικῆς τραπέζης διὰ τοῦ ὁποίου καθιστᾶ γνωστὸν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Συνδικάτου ἀρνεῖται νὰ χορηγήσῃ συνάλλαγμα, τοῦτο δὲ ἐγένετο ἀφορμή, ὥστε νὰ ὑπερτιμηθῇ τὸ θεῖον ἀπὸ 25 εἰς 60 δραχμάς. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα.

§46Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ ἡμερῶν ἔλαβον καὶ ἐγὼ τοιοῦτον τηλεγράφημα καὶ τὸ διεβίβασα μὲ τὴν σύστασιν ὅπως ἐνεργηθῇ καταλλήλως.

§47Γ. ΣΧΟΙΝΑΣ. Εἴχομεν καὶ ἡμεῖς τηλεγράφημα καὶ ἐγένετο ἡ δέουσα ἐνέργεια. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ζήτημα.

§48Ε. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Δύναμαι νὰ πληροφορήσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἐκ τῶν ζητηθέντων ποσῶν παρεχωρήθησαν ἄχρι τοῦδε 700.000 λιρέτται καὶ ὑπολείπεται νὰ παραχωρηθῇ ἀκόμη καὶ ἕτερον ποσὸν ἀνερχόμενον περίπου εἰς 500.000 διὰ τὰς Καλάμας. Ὁ Σύλλογος διὰ τηλεγραφήματός του μᾶς ἀνεκοίνωσεν, ὅτι ἦτο ὑπεραρκετὸν καὶ ὅτι ἐθεώρει ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 260.000 λιρεττῶν ἐὰν παρεχωρεῖτο ὑπὸ τοῦ Συνδικάτου θὰ ἐθεωρεῖτο ἐπαρκὲς διὰ τὰς ὑπολοίπους ἀνάγκας. Ἀμέσως τηλεγραφικῶς ἐνεκρίναμεν νὰ δοθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, ὥστε ἔχει ἐγκριθῇ ποσὸν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ θείου ἑνὸς ἑκατομμυρίου περίπου δραχμῶν.

§49Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα περὶ τῆς συζητήσεως τῶν διαφόρων νομοσχεδίων. Πλεῖστοι συνάδελφοι ἐξηγέρθησαν, διότι ἐζητήθη νὰ ληφθῇ μέριμνα τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου διὰ τὰ ὀρφανὰ παιδιὰ καὶ τὰ περὶ δημοδιδασκάλων, οἱ ὁποῖοι πένονται. Δὲν ὑποθέτω ὅτι δικασταὶ ἐν Ἑλλάδι, εὑρισκόμενοι εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς των θὰ ὑποβάλωσι παραιτήσεις τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι δὲν δίδεται εἰς αὐτοὺς ὁ μισθός, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὡς μέτρον νὰ χορηγήσῃ. Ἐὰν ὑποβάλωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τὰς παραιτήσεις των τότε σᾶς παρακαλῶ νὰ λύσητε τὸ πρόβλημα αὐτό. Προσέξατε διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶνε λεπτότατον, εἶνε ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ δημιουργήσῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, ἔχω τὴν γνώμην νὰ σταματήσωμεν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ καὶ νὰ λάβῃ πρόνοια ἡ Κυβέρνησις νὰ χορηγήσῃ ἐπίδομα προσωρινὸν εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους, ἐν καιρῷ δὲ ὅταν κανονίσωμεν τὰ πράγματα ὅπως θέλωμεν τότε θὰ ἱκανοποιηθῶσι πάντες.

§50Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἀδικεῖται ἡ Συνέλευσις ἕνεκα τῆς κακῆς ἀντιλήψεως τοῦ προλαλήσαντος.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ μόνος τρόπος νὰ ματαιωθῇ ἡ συζήτησις εἶνε αὐτός.

§52Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ μόνος τρόπος νὰ μὴ συζητηθῇ κανὲν νομοσχέδιον εἶνε αὐτός.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδέχθη τὴν πρόταξιν τῶν ὀλίγων ἐκείνων νομοσχεδίων περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, ἐφ’ ὅσον δὲν ἤθελε προκληθῆ συζήτησις. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 364 περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων».

§54Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν αἱ δὲ τροπολογίαι νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι συζητηθῶσι δὲ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν. (Ψηφίζεται τὸ 1ον ἄρθρον).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον. (Ἀναγινώσκει).

§56Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἀπαληφθῶσιν αἱ λέξεις «Βόλος» καὶ «Καλάμαι».

§57Κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν.

§58Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν θὰ δηλώσω τὴν γνώμην μου περὶ τῶν τροπολογιῶν. Εἶναι περιττὸν νὰ τὰς γράφετε, θὰ τὰς δώσω γραμμένας. (Ψηφίζεται τὸ 2ον ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον. (Ἀναγινώσκει).

§60Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ τέλος τῆς αʹ παραγράφου νὰ προστεθῇ. (Ἀναγινώσκει).

§61Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 παράγραφος 1η λέγει ὅτι εἰς τοὺς ἔχοντας τέκνα δικαστικοὺς ὑπαλλήλους καὶ ὑπηρέτας παρέχεται αὔξησις 10%. Ὥστε ἄν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν ἔχει ὑπηρέτας;

§62Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοοῦμεν τοὺς δικαστικοὺς ὑπηρέτας, ὄχι ὑπηρέτας ἁπλῶς.

§63Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἰς τὴν 4 παράγραφον παρέχεται 10% μόνον εἰς τοὺς γραμματεῖς καὶ γραφεῖς. Διατὶ ἐξαιρεῖ τοὺς ὑπογραμματεῖς καὶ γραφεῖς τῶν πρωτοδικείων παρέχοντας μεγίστας ὑπηρεσίας;

§64Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Διότι οἱ εἰς Πρωτοδικεῖα ὑπηρετοῦντες ἔχουν καὶ ἔκτακτα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν οἱ ἄλλοι.

§65Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Καθὼς σᾶς εἶναι γνωστὸν ἀντιγραφικὰ δικαιώματα ἔχουν καὶ οἱ ὑπογραμματεῖς οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια καὶ ὄχι μόνον οἱ εἰς τὰ ποινικά.

§66Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅπως ἔχει ἡ κατάστασις προτιμοῦν νὰ εἶναι εἰς πρωτοδικεῖα παρὰ εἰς εἰσαγγελίας, διότι ἔχουν ἐπιδόματα τινὰ καλὰ ἤ κακά, ἀδιάφορον. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ δώσωμεν μερικὰ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς εἰσαγγελίας. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3ον).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον. (Ἀναγινώσκει).

§68Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ προσθέτω «διὰ τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους κλπ». (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 4ον καὶ 5ον).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον. (Ἀναγινώσκει).

§70Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ ἄρθρον 6ον ἔχω μερικὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας θὰ ἴδητε μετὰ τὴν τύπωσιν διότι εἶναι πολλαί. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6ον. Ἀναγινώσκονται δὲ καὶ ψηφίζονται καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§71Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα καταθέσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, πίνακα συνοπτικὸν εἰ δυνατὸν ἐντελῶς ἀκριβῆ περὶ τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας θέλει προκαλέσει ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§72Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸν ἔχομεν.

§73Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος τελείως ὅτι εἶναι ἀνάγκη ν’ αὐξηθῶσι αἱ ἀποδοχαὶ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, περὶ τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία. Εἰδικῶς περὶ τοῦ δικαστικοῦ κλάδου δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῆς ἀντικρύσεως τῶν μελλόντων λειτουργῶν τοῦ δικαστικοῦ κλάδου, ἀλλ’ εἰς τὴν βιωτικὴν ἀνάγκην ὑπάρχει καὶ ζήτημα σπουδαιότερον, ὅτι πρέπει νὰ καταστήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον συναφῆ τὸν ἀνταγωνισμὸν μεταξὺ τῶν νομικῶν προσώπων τῆς κοινωνίας ἅτινα προσφέρουσιν τὰς ὑπηρεσίας των πρὸς τὴν πολιτείαν πρὸς τὰ νομικὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐλευθέραν ἐργασίαν ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Ὅταν ἡ διαφορὰ τῶν ἀποδοχῶν καὶ τῶν κερδῶν κατασταθῇ ὀλιγωτέρα, τότε καλλίτερον καὶ ἀσφαλέστερον θὰ δυνηθῇ ἡ πολιτεία ν’ ἀποκτήσῃ καλοὺς δικαστικοὺς καὶ συγχρόνως νὰ διευκολύνῃ τὴν περαιτέρω κατάταξιν νέων ἐπιστημόνων εἰδικῶν, οἱ ὁποῖοι ὅσον εὑρίσκουν ἐν τῇ κοινωνίᾳ εὐκολώτερον τὰ κέρδη αὐτῶν τόσον δυσκολώτερον διευκολύνουν τὴν κατάταξιν εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν ποία θὰ εἶναι ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν διὰ νὰ ἴδωμεν μέχρι ποίου σημείου θὰ ἐντείνωμεν τὰς δαπάνας. Προχείρως κάμνω μίαν παρατήρησιν. Ὁρίζονται ὡς ἀποδοχαὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου—λαμβάνω τὸν πρῶτον βαθμοῦχον τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ νομοθέτημα—3000 δρ. τὸν μῆνα καὶ ἐπειδὴ ἔχει ἕδρα τὰς Ἀθήνας προστίθεται 10%, διότι ἔχει μίαν πενταετίαν 10% καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ οἱ Ἀρεοπαγῖται ἔχουν περισσότερον τῆς μιᾶς πενταετίας μᾶς κάνουν 900 δραχμάς, δι’ ἕκαστον τέκνον 10% δηλ. 300 καὶ ἄν ἔχῃ 3 τέκνα ἄλλας 900 καὶ 900 1800 καὶ 3000 ὁ μισθὸς 4.800, δηλαδὴ τὸ διπλάσιον τοῦ μισθοῦ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τοῦ Κράτους.

§74Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Διότι ὁ χειρώναξ λαμβάνει 1800, πρέπει νὰ σημειώσητε ὅτι ὁ κόφτης τῶν παπουτσιῶν λαμβάνει 60–70 δραχμὰς ἡμερομίσθιον, δηλ. 2000 δραχμὰς τὸν μῆνα. Διατὶ λοιπὸν θὰ πάρῃ ὁ ἐργάτης αὐτὸς 2000 δρ. τὸν μῆνα καὶ δὲν θὰ πάρῃ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ δικαστικοῦ κλάδου; Νὰ πάρῃ 4 καὶ 5 καὶ 6 καὶ 10.000 ἀκόμη.

§75Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ ἡ πολιτεία ἀπολύτως νὰ κανονίσῃ τὰς ἀποδοχὰς τῶν λειτουργῶν της ἀναλόγως πρὸς τὰ κέρδη τῶν ἄλλων ἐργασιῶν. Ἄν τοῦτο ἤθελεν πράξει εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσωμεν εἰς δικαίαν ἀμοιβὴν οἱουδήποτε ὑπαλλήλου, καὶ γινώσκομεν πολὺ καλὰ ὅτι πρόσωπα ἐν τῇ κοινωνίᾳ πολὺ κατώτερα ἐν τῇ διανοίᾳ καὶ κατ’ ἀπόδοσιν ἐργασίας ἀμείβονται πλουσιοπαρόχως καὶ πολὺ περισσότερον, παρὰ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦσιν ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ. Ἡ δημοσία ὑπηρεσία, τοῦτο εἶναι μόνον ὑπόχρεως ν’ ἀναγνωρίσῃ· νὰ τηρήσῃ ἀναλογίαν τοῦ προσωπικοῦ ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους. Νὰ μὴ καταστήσωμεν δὲ προνομιούχους τοὺς μὲν ἀπὸ τοὺς δὲ. Ἀναμφισβητήτως δὲ ἐφ’ ὅσον ὑπὲρ πάντα βαθμοῦχον τῆς πολιτείας, ἔχοντα ὑπαλληλικὸν βαθμόν, τάσσεται τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν ἀνωτάτην διαχείρισιν τῆς Κυβερνητικῆς ἐξουσίας, νομίζω, ὅτι εἶναι καὶ ζήτημα ἱεραρχίας, ἀλλὰ καὶ ζήτημα συνταγματικὸν καὶ σκοπιμότητος ἐκ μέρους τῆς πολιτείας διὰ τὴν παράστασιν τῶν λειτουργῶν της νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ αὐτῶν. Λέγω δὲ τοῦτο μὲ ὅλον τὸ θάρρος, διότι γνωρίζω πολὺ καλά, ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις εἶναι δυνατὸν νὰ προτείνῃ κανονισμὸν ἀποδοχῶν τῶν μελῶν της χωρὶς νὰ γεννήσῃ τὴν παρεξήγησιν.

§76Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ οὐδεμία ἀντιπολίτευσις, διότι ἀπαγορεύεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα.

§77Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν δύναται νὰ τὸ προτείνῃ, δύναται νὰ τὸ συζητήσῃ διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ νὰ ἄρῃ ἀπὸ τοῦ μέσου ἐκείνου τὸ ὁποῖον λέγεται κακῶς δημοσία ἐκτροπὴ καὶ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας προκαλεῖ αὕτη. Τὸ λέγω δὲ αὐτὸ, ἵνα εἶναι ὑπὸ μελέτην τῶν μελῶν τῆς Συνελεύσεως, διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράττετε νὰ αὐξάνωνται αἱ ἀποδοχαὶ ὅλων τῶν λειτουργῶν ὀρθῶς καὶ δικαίως νὰ καταδικάζεται δὲ ἐκείνους τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας ὑποχρεωτικῶς εἰς πτώχευσιν, διότι ἀναλαμβάνουσι τὴν διαχείρισιν τῶν σπουδαιοτέρων συμφερόντων τῆς χώρας, τοῦτο, κύριοι, εἶναι καὶ ἄδικον καὶ πρὸς παντὸς ὑπὲρ τὴν ἀδικίαν εἶναι ἀστοχία πολιτικὴ τῆς Χώρας.

§78Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ἔχει ἕν στάδιον εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τὸν προσελκύσωμεν, ἵνα προτιμήσῃ αὐτὸ ἑνὸς ἄλλου. Ἡ ἰδιότης τοῦ ὑπαλλήλου εὐτυχῶς ἤ δυστυχῶς δὲν εἶναι στάδιον ἐν τῷ βίῳ ἑνὸς πολιτικοῦ ἀνδρός, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἐργασθῇ πρὸς ἀπόκτησιν τῆς ἰδιότητος αὐτῆς.

§79Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Προτείνατε τὸ ἄμισθον. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§80Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι κατάλληλα μέτρα οὐχὶ μόνον ἀπὸ τῆς γενικῆς ἰδέας ὅτι πρέπει νὰ προαχθῶσιν αὐτοί, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀνάγκης νὰ πληρωθῶσι κενὰ ἐν τῇ δικαστικῇ ἱεραρχίᾳ τῶν ὁποίων ἡ πλήρωσις εἶναι ἀναγκαία. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐξ ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης χάριν τῆς ὁποίας πρέπει νὰ προσελκύσωμεν ἀγαθὰ στοιχεῖα νομικῶν ἀνδρῶν, ἵνα πληρώσωμεν τὰ κενὰ, ἐγένετο τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἔχει ὑπολογισθῆ ὁ μισθὸς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ θὰ κατατεθῇ ὁ πίναξ ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι εἷς καὶ μόνος.

§81Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἔφερα ὡς παράδειγμα καὶ ἐπῆρα ἕνα βαθμὸν ὄχι εἰδικῶς διὰ τὸν κ. Πρόεδρον.

§82Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει οὐδεμίαν οἰκονομικὴν σημασίαν ὁ μισθὸς τοῦ Προέδρου μετὰ τῶν ἄλλων, καὶ ὁ μισθὸς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν δὲν ἔχει οὐδεμίαν οἰκονομικὴν σημασίαν μετὰ τῶν ἄλλων δημοσίων ὑπαλλήλων.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ι. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§84Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐγὼ ὁ ὁποῖος οὐδεμίαν σχέσιν ἔχω μὲ τὸ δικαστικὸν σῶμα καὶ μὲ τὰ δικαστήρια. Οὔτε ὡς μάρτυς ἀκόμη......

§85Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Περίεργον. Ἐγὼ κατηγορήθην διὰ φοβερὰ ἐγκλήματα.

§86Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγω τοῦτο διότι πρόκειται περὶ γνώμης ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος θὰ τὴν διατυπώσῃ χωρὶς νὰ ἔχῃ κανένα λόγον, ἐντελῶς ἀμερολήπτως. Ἡ Δικαιοσύνη, ὅπως εἶπεν ὁ Ἀριστοτέλης, εἶναι ἀτμόσφαιρα τῶν λαῶν. Ἐφόσον δὲν ἐξυγιαίνεται ἡ ἀτμόσφαιρα, τὴν ὁποίαν ἀναπνέομεν δὲν ἐξυγιαίνεται καὶ ὁ λαός. Ἐγένοντο λοιπὸν ἀντιρρήσεις καὶ περὶ τῶν μισθοδοσιῶν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς ἡ μισθοδοσία ὅταν πρόκειται περὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, περὶ Ἀρεοπαγιτῶν, περὶ ἀνωτάτων δικαστικῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι μὲ 3000 δραχμὰς τὸν μῆνα, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα, εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσωσιν ἀξιοπρεπῶς; Εἶμαι τῆς γνώμης καὶ τὸ ὑποστηρίζω πεποιθότως, ὅτι ἂν ἐξηρτᾶτο ἀπὸ ἐμὲ θὰ τοὺς ἐδιπλασίαζον. Γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ ποῖοι μισθοὶ δίδονται εἰς τὰς ξένας χώρας εἰς τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους. Πρέπει νὰ καταστήσωμεν αὐτοὺς ἐντελῶς αὐτάρκεις καὶ νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν πάσης ἐνοχλήσεως διὰ τὸ ζήτημα τῆς ζωῆς καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ τὴν αὔξησιν ἐπὶ πλέον τοῦ πίνακος τὸν ὁποῖον ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον.

§87Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔκαμον εἰς τὸν πίνακα μεταβολάς, ὥστε δὲν δύνανται νὰ συζητήσωσιν οἱ κ. κ. συνάδελφοι ἐφ’ ὅσον δὲν λάβωσι γνῶσιν τοῦ πίνακος.

§88ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Παραιτούμεθα ὅλοι παραιτούμεθα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 9 ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§89Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ καθιερωθῇ ὡς ἀπόλυτος ἡ σήμερον διδομένη αὔξησις, ἀλλὰ νὰ διατηρηθῇ αὕτη ἐφόσον διατηρεῖται καὶ ἡ σήμερον ἀνώμαλος κατάστασις. Θὰ εἶχον δὲ τὴν γνώμην ὅπως αἱ μισθοδοσίαι τῶν ὑπαλλήλων ρυθμίζονται καὶ κανονίζονται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑκάστοτε τιμῆς τοῦ συναλλάγματος.

§90Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὑρίσκω ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν ταύτην καὶ θέλω λάβει ταύτην ὑπ’ ὄψιν μου.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συντάξεως τῶν ἀποχωρούντων δημοσίων ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς προσωρινοῦ ἐπιδόματος εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ταμείου προνοίας ἐλαιοπαραγωγῆς Πηλίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§92Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἀρχίσωμεν τώρα κατὰ σειρὰν ἀπὸ τὸ πρῶτον. Μετὰ τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν αὐτοῦ, θὰ διέλθωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ὅσων νομοσχεδίων ζητηθῇ ἡ ψήφισις ἄνευ ἀντιρρήσεως, νὰ προβῶμεν εἰς ταύτην κατὰ σειράν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνάψεως Ἐσωτερικοῦ δανείου μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 1.500.000.000». (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1,2 καὶ 3).

§94Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀπὸ χθὲς ἐδημιουργήθη μία κατάστασις ἥτις ἔχει ἐμπνεύσει τὸν πανικὸν ἐν τῇ ἀγορᾷ; ὅπου ἔχει σταματήσει πᾶσα συναλλαγή. Συνιστῶ νὰ ληφθῶσι κατάλληλα μέτρα πρὸς ἄρσιν τῆς καταστάσεως ταύτης τεινούσης νὰ δημιουργήσῃ ζητήματα σοβαρά. Ὅλα τὰ μικρὰ χάρτινα κέρματα ἐξέλιπον ἐκ τῆς ἀγορᾶς.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§96Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, εἶχεν ἀποφασίσει νὰ ἐξαιρέσῃ τοῦ μέτρου τοῦ λαμβανομένου διὰ τὰ τραπεζογραμμάτια τὰ δίδραχμα καὶ μονόδραχμα καὶ πεντηκοντάλεπτα, τὰ ὁποῖα ἐκδίδονται διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους. Ἐννοεῖται ποία θὰ ἦτο ἡ δυσκολία ἐὰν ἠκολουθεῖτο δι’ αὐτὰ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖται διὰ τὰ τραπεζογραμμάτια τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Παρουσιάσθη ὅμως ἕν κοινωνικὸν φαινόμενον περιεργότατον, τὸ ὁποῖον ἔφθασε καὶ μέχρι ρήξεως εἰς τοὺς σιδηροδρόμους, τράμ, κλπ. Πρὸς ἀποφυγὴν λοιπὸν τούτων εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δεχθῶμεν ὅτι καὶ τὰ κέρματα αὐτά, δίδραχμα, μονόδραχμα καὶ πεντηκοντάλεπτα, θὰ περιληφθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῶν τραπεζογραμματίων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Καὶ διὰ τοῦτο εἶχον ἀποφασίσῃ νὰ μὴ κάμω τοῦτο ἀπ’ εὐθείας διὰ τοῦ νόμου ἀλλὰ διὰ Β. Διατάγματος προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν εἶχον λάβει τὴν μεσημβρίαν. Ἀλλὰ τοιαῦτα γεγονότα ἔλαβον χώραν μετὰ μεσημβρίαν ὥστε ἀπεφάσισα νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν ὅπως δεχθῇ καὶ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§97ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§98Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τώρα αὐτὰ δὲν ἔχουσι τὸν αὐτὸν τύπον, τὸν ὁποῖον ἔχουσι τὰ τραπεζογραμμάτια τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ ἕν θὰ εἶνε ὁ Γεώργιος Σταῦρος καὶ τὸ ἄλλο τὸ Στέμμα. Εὐτυχῶς ὅμως τὰ δύο μέρη εἶναι ἐντελῶς διάφορα, καὶ θὰ κανονίσωμεν εἴτε διὰ Β. Διατάγματος, εἴτε ἐδῶ, ὅτι τὸ πρὸς τὰ ἀριστερὰ φέρον τὴν εἰκόνα, ἡ εἰς οἱονδήποτε ἀοίδημον πρόγονον ἀνήκουσα, θὰ κυκλοφορῇ ὡς νόμισμα, τὸ δὲ ἄλλο θὰ κρατηθῇ διὰ τὴν ὁμολογίαν.

§99Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Πρέπει, κ. Ὑπουργέ, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑπάρχουν διάφοροι τύποι κερμάτων, πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως διὰ Β. Διατάγματος κανονισθῇ αὐτὴ ἡ λεπτομέρεια.

§100Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δέχομαι νὰ τεθῇ ὅπως διὰ Β. Διατάγματος κανονισθῶσιν αἱ λεπτομέρειαι αὐταί.

§101Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐπίσης θὰ ὑπέβαλον τὴν γνώμην νὰ γίνῃ εἰ δυνατὸν ἀντιστροφὴ τοῦ τρόπου τῆς διχοτομήσεως, καὶ τὸ μὲν ἥμισυ τὸ φέρον τὴν εἰκόνα τοῦ Γεωργίου Σταύρου νὰ ἀποτελέσῃ τὴν ὁμολογίαν, τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ τὸ φέρον τὸ στέμμα νὰ ἀποτελῇ τὸ ἀνταλλακτικὸν νόμισμα.

§102Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν καὶ εἰς τοῦτο.

§103Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει, κ. Ὑπουργέ, νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ ἐπὶ ἄλλου τινός, διότι ὅ,τι συνέβη αὐτὰς τὰς ἡμέρας μὲ τὰ κέρματα συνέβη μὲ τὰ γραμματόσημα καὶ τὰ χαρτόσημα· ἀθρόως ἠγοράσθησαν ταῦτα καὶ αἱ ὑπηρεσίαι δὲν εἶχον πλέον τοιαῦτα.

§104Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ λάβω διοικητικὰ μέτρα περὶ τούτου.

§105Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ εἶχον ληφθῆ.

§106Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀντελήφθην τοιοῦτόν τι.

§107Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν κερματικῶν γραμματίων καὶ ταχέως νὰ ἀπαλλάξητε τὸν κόσμον ἀπὸ μίαν λύμην. Ἄλλως τε ταῦτα εἶναι καὶ πολὺ ἐφθαρμένα καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διχοτομισθῶσι.

§108Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει νὰ διχοτομισθῶσι καὶ αὐτά, θὰ ληφθῇ ὅμως πρόνοια νὰ ἀντικατασταθῶσιν.

§109Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Ποῖον ποσὸν παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, ἀντιπροσωπεύουσι τὰ κέρματα ταῦτα;

§110Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποσὸν τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων.

§111Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ τὸ δάνειον τῆς Τραπέζης ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τούτου;

§112Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως πρέπει νὰ αὐξηθῇ κατὰ 20 ἑκατομμύρια.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κίνιας ἔχει τὸν λόγον.

§114Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 5 καθίσταται ὑποχρεωτική, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἡ ἐνεχειρίασις τοῦ προσωρινοῦ τίτλου, ὡς καὶ τοῦ ὁριστικοῦ τοιούτου τοῦ δανείου. Συνεπῶς ἔχομεν μία ὑποχρεωτικὴν ἐνεχειρίασιν ἡ ὁποία διευκολύνει τὸν κάτοχον τῆς ὁμολογίας, βλέπω ὅμως, ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ τάσσεται καὶ μία προθεσμία ἑξάμηνος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ ἂν παρερχομένης τῆς προθεσμίας τῶν ἕξ μηνῶν, παύει καὶ ἡ ὑποχρέωσις αὕτη τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς ἐνεχειριάσεως ἢ ὑποχρεοῦται αὕτη καὶ πάλιν νὰ δεχθῇ τὴν ὁμολογίαν ὡς ἐνεχειρίασιν. Θὰ εἶχον λοιπὸν τὴν γνώμην ὅπως ἢ νὰ καταστῇ μεγαλυτέρα ἡ ὑποχρέωσις αὕτη τῆς ἑξαμήνου προθεσμίας διὰ τὴν ἐνεχειρίασιν ἢ νὰ ἀσφαλισθῇ κἄπως, ὁ ἐπ’ ἐνεχύρῳ ὀφειλέτης, ἵνα μὴ διατρέχῃ τὸν κίνδυνον τῆς ἐκποιήσεώς του, παρερχομένης τῆς προθεσμίας ταύτης.

§115Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, διότι ἀσφαλῶς ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ὑπάρχει μία παράλειψις ἡ ὁποία ἀσφαλῶς θὰ διορθωθῇ, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τούτου. Τὸ ἄρθρον λέγει: «παρεχομένου εἰς αὐτὸν δανείου ἑξαμήνου προθεσμίας ἴσου πρὸς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τοῦ ἐνεχυριασθέντος τίτλου». Ἐννοεῖται βεβαίως τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας. Ἐπειδὴ ὅμως δύναται νὰ παρεξηγηθῇ, νομίζω καλὸν νὰ τεθῇ «πρὸς τὸ ἥμισυ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας».

§116Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλλέλης ἔχει τὸν λόγον.

§118Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἤδη ὁμιλήσας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 κατέστησε ἀναγκαιοτέραν τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐν σχέσει πρὸς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, παρατήρησιν κατ’ ἐμὲ λίαν ἀναγκαίαν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι κατώρθωσε μετὰ πολλὰς προσπαθείας νὰ πείσῃ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἵνα δεχθῇ τὴν προθεσμίαν ταύτην τῶν ἕξ μηνῶν πρὸς διευκόλυνσιν τῶν καταθετῶν τοῦ τίτλου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποτελέσῃ τὸ ἥμισυ τοῦ χαρτονομίσματος καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο. Ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, ὁ δανειστής, δηλαδὴ ἡ Τράπεζα, εἶναι ὑποχρεωμένος κατὰ τὴν διάταξιν αὐτὴν νὰ καταβάλῃ τὸ ἥμισυ τοῦ τίτλου, δηλαδὴ 25 δραχμὰς εἰς τὸν καταθέτην καὶ ἀντὶ τούτου νὰ λάβῃ ἐνέχυρον τὴν ὁμολογίαν. Μετὰ τοὺς ἕξ μῆνας καθίσταται ἀπαιτητὴ πλέον ἡ ἀξίωσις αὕτη τῆς Τραπέζης, συνεπῶς δικαιοῦται κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου νὰ προβῇ ἡ Τράπεζα εἰς τὴν ἑνοποίησιν τοῦ τίτλου αὐτοῦ. Καὶ ἐρωτῶ· ἡ πρώτη προσφορὰ ἡ ὁποία θὰ δοθῇ ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης διὰ τὴν ἐκποίησιν τοῦ τίτλου αὐτοῦ ποία ἔσται; Θὰ εἶναι αἱ 25 δραχμαὶ τὰς ὁποίας θὰ δανεισθῇ ὁ καταθέτων τὸ ἥμισυ τοῦ τραπεζογραμματίου ἢ θὰ εἶναι κατωτέρα;

§119Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι κατωτέρα.

§120Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω θερμῶς ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναμένω ὑπεύθυνον ἀπάντησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία ἀπάντησις θὰ ἔχῃ βεβαίως σοβαρωτάτην σημασίαν, διότι τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν θὰ παρακαλέσω, ἐπειδὴ περὶ νόμου πρόκειται καὶ τοιούτου νόμου μάλιστα, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ σπουδαιότατα ἀποτελέσματα, νὰ τὴν συμπεριλάβωμεν ἐντὸς τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, διότι χωρὶς νὰ λησμονῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τῶν βιομηχάνων καὶ λοιπῶν ἐμπόρων, διὰ τοὺς ὁποίους εὐχερὲς θὰ εἶναι νὰ εὕρωσι ἄλλοθεν χρήματα καὶ νὰ ἀντικαταστήσωσι τὰς ὁμολογίας αὐτὰς ἅμα τῇ λήξει τοῦ ἑξαμήνου, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἄλλην τάξιν ἀνθρώπων τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐξοικονόμισαν διὰ τοῦ ἱδρῶτός των 15 ἢ 20.000 δραχμῶν, τὰς κατέθεσαν διὰ νὰ νυμφεύσωσι τὰς θυγατέρας των. Οὗτοι θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐνεχυριάσωσι τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τῶν τραπεζογραμματίων καὶ ἅμα τῇ λήξει τοῦ δανείου αὐτοῦ θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἴδωσιν ἐκποιουμένας τὰς ὁμολογίας των. Δὲν ἠμπορεῖ δὲ νὰ μοὶ λεχθῇ ἡ ἀντίρρησις ὅτι κάπου ἀλλοῦ θὰ εὕρουν νὰ κάμουν ἓν δάνειον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ τότε βεβαίως θὰ διευκολυνθῇ ἡ ἀπόληψις ὅλων τῶν ὁμολογιῶν ἐκ μέρους των, διότι θ’ ἀντέλεγον τότε, ὅτι ἡ Τράπεζα καὶ τὰ ἄλλα καταστήματα εἶναι γνωστόν, ὅτι ἔχουσι ἐνέχυρα τὰ ὁποῖα λαμβάνουσι εἰς πολὺ κατωτέραν ἀξίαν τῆς πραγματικῆς των καὶ εἶναι γνωστὸν ἐπίσης ὅτι οἱ ἐνεχυριοῦχοι ὀφειλέται τὰ ἀφήνουσι διὰ λόγους γνωστοὺς εἰς ἡμᾶς, ἐκπίπτουν ταῦτα καὶ περιέρχονται ταῦτα εἰς τὴν κυριότητα τοῦ τελευταίου πλειοδότου ἀντὶ τιμῆς πολὺ ἐλάσσονος τῆς πραγματικῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἐὰν θὰ γίνῃ ἡ κατακύρωσις εἰς ποσὸν ἔλασσον τῶν 25 δραχμῶν καὶ τὶ θὰ ἐπακολουθήσῃ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα φυσικῷ τῷ λόγῳ, θὰ γίνῃ ὡς τελευταία πλειοδότις κυρία τοῦ τίτλου· ὁ καταθέτων θὰ ἀποξενωθῇ παντὸς δικαιώματος ἐπὶ τῆς ὁμολογίας, θέλει ὅμως παραμείνῃ ὀφειλέτης εἰς τὴν Τράπεζαν τοῦ ἐπὶ πλέον ποσοῦ ὁ καταθέτων τὸν τίτλον. Φέρ’ εἰπεῖν κατεκυρώθη ἀντὶ δύο δραχμῶν εἰς τὴν Τράπεζαν ἡ ὁμολογία τῶν 50 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔλαβον 25 δραχμὰς δι’ αὐτὴν τὴν ὁμολογίαν. Αἱ 23 αὐταὶ δραχμαὶ τὶ θὰ γίνουν; Θὰ μὲ καταδιώξῃ ἡ Τράπεζα καὶ θὰ ζητήσῃ ἐκ τῆς ἄλλης περιουσίας μου νὰ εἰσπράξῃ τὰς 23 αὐτὰς δραχμάς; Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ ζημία, ἡ ὁποία ἀπειλεῖται ἐναντίον τῶν συμφερόντων ἐκείνων εἰς χεῖρας τῶν ὁποίων θὰ ἀπομείνωσιν αἱ ὁμολογίαι, εἶναι ζημία φοβερά, διότι δὲν διατρέχει πλέον κίνδυνον τὸ ¼ τοῦ τραπεζογραμματίου, ἀλλὰ διατρέχει κίνδυνον πολὺ μεγαλύτερον ποσὸν τοῦ τετάρτου, ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ κυμαίνεται μεταξὺ τοῦ ἀνωτάτου καὶ τοῦ κατωτάτου τῆς ἀξίας τοῦ τίτλου. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἶναι τοιοῦτον ὥστε νὰ δύναται νὰ ἀντιπαρέρχηταί τις ἀπὸ ἑνὸς τοιούτου δεδομένου χωρὶς νὰ σκέπτηται σοβαρῶς πλέον περὶ τῆς τύχης τῶν γραμματίων αὐτῶν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἤθελεν εὐαρεστηθῆ συμφώνως πρὸς τὴν γενικὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἔχει θέσει δι’ ἀλλεπαλλήλων ἀγορεύσεων αὐτοῦ ἐνισχυθεισῶν καὶ διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νὰ δεχθῇ ἵνα ὡς πρώτη προσφορὰ ἐκ μέρους τῶν Τραπεζῶν ὁρισθῇ τὸ ποσὸν τοῦ δανείου, ὥστε τοιουτοτρόπως νὰ εἶναι βέβαιος ἀπολύτως, ὅτι δὲν ἔχει νὰ χάσῃ ὁ δανεισθησόμενος ποσόν τι μεῖζον τῶν 25 δραχμῶν διὰ τὰς ὁποίας τέλος πάντων ἡ ὑψίστη ἀνάγκη διὰ τὰ ἐθνικὰ πράγματα ἐπιβάλλει νὰ διακινδυνεύσῃ ἕκαστος τῶν πολιτῶν.

§121Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὴ εἶνε μία λεπτομέρεια ἀναγομένη εἰς τὴν διαδικασίαν διὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐνεχύρου· αὐτὴ θὰ κανονισθῇ διὰ Β. Διατάγματος καὶ δὲν εἶναι ἀντικείμενον νομοθετικῆς μερίμνης.

§122Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ πεποίθησίς μου εἶνε ὅτι ἡ ὁμολογία αὐτὴ θὰ διατηρήσῃ ὄχι τὴν τιμὴν περὶ ἧς ὁμιλεῖ ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλὰ τὴν πραγματικὴν αὐτῆς ἀξίαν, ὥστε ἀναλαμβάνων ὡς Δημόσιον ἐὰν ἤθελε συμβῆ ποτὲ, καὶ δὲν τολμῶ νὰ προφέρω τὴν λέξιν, διότι ἔχω τὴν ἀντίθετον πεποίθησιν, νὰ ὑποβιβασθῇ τυχὸν κάτω τοῦ 25 δράχμου, τὴν ζημίαν αὐτὴν θὰ τὴν ἀναλάβῃ τὸ Κράτος. Θὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τῶν πρακτικῶν ἢ διὰ Β. Διατάγματος, ὥστε τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν νὰ δύναται νὰ τὴν ἀναλάβῃ τὸ Δημόσιον.

§123Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐθίξατε εἶνε σπουδαιότατον βεβαίως. Θέλετε νὰ ἀποφύγητε ἵνα διὰ μιᾶς δηλώσεως καταχωριζομένης εἰς τὸν νόμον ἢ εἰς τὰ πρακτικὰ μὴ γίνῃ ὑποτίμησις ἀμέσως τῆς ἀξίας τῶν ὁμολόγων. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος τῆς στηρίξεως τῆς ἀξίας τῶν ὁμολόγων τούτων παρὰ διὰ παραγωγῆς πραγματικῶς μιᾶς πεποιθήσεως, ὅτι ἡ ἀξία των εἶναι μεγαλυτέρα. Κατὰ συνέπειαν ἐὰν ἡ ἐμπράγματος πεποίθησις εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ νομοθετικῶς πρέπει νὰ γίνῃ νομοθετικῶς. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 καὶ ἐπιφυλλάσσομαι διότι καθ’ ἅ χθὲς ἔδωκα ὑπόσχεσιν, μετὰ τὴν ψήφισιν κατ’ ἀρχὴν ὀφείλομεν πάντες νὰ φροντίσωμεν νὰ γίνῃ νομοθέτημα ἀρτιώτερον καὶ καλλίτερον. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 θὰ ὑποστηρίξω τροπολογίας τινας τοῦ νομοθετήματος ὥστε νὰ παρασταθῇ ἡ ἀρτιωτέρα πρὸς ἐξασφάλισιν παράστασις τῆς ὁμολογίας ἐν τῇ ἀγορᾷ τῆς τιμῆς τῶν ὁμολόγων. Ἅμα τοῦτο ἐξασφαλισθῇ τότε ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις τοῦ 25 δράχμου θὰ εἶναι περιτταὶ ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς κατακυρώσεως νομοθετικῶς θὰ ἐξασφαλισθῇ μείζων τιμὴ καὶ μάλιστα πρὸς τὸ ἄρτιον. Ἐπιφυλάσσομαι ἐπὶ τοῦ 9 ἄρθρου νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Περιπέσατε ὅμως, κ. Ὑπουργέ, εἰς μίαν διαφωνίαν καὶ λέγετε ὅτι καλῇ τῇ πίστει πρὸ ὀλίγου ἠναγκάσθητε νὰ λάβητε τὸ μέτρον ἵνα ὑποβάλετε εἰς περικοπὴν, καὶ τεμαχισμὸν τὰ δίδραχμα, διότι ταῦτα ἐξηφανίσθησαν ἀπὸ τὴν ἀγοράν. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος; Διότι ἐθεωρήθη παρὰ τοῦ κοινοῦ ὡς ἔχοντα πραγματικὴν ἀξίαν μεγαλυτέραν τῶν ἄλλων, διότι ἦσαν ἀπηλλαγμένα τῆς ἀποκοπῆς; Κατὰ συνέπειαν ἤδη τὸ κοινὸν ἔχει ἐκτιμήσει πρὸ πάντων ὅτι τὰ ἀποκόμματα τῶν ὑπὸ περικοπὴν χαρτονομισμάτων ἔχουσιν μείωσιν τῆς ἀξίας οὐσιώδη, ἄγνωστον ἀκόμη μέχρι ποίου σημείου, ἐκ λόγων ψυχολογικῶν καὶ οἰκονομικῶν. Διὰ τοῦτο λοιπὸν νὰ λάβητε μέτρον καὶ ὑποβάλετε εἰς τὴν αὐτὴν περίπτωσιν τὰ δίδραχμα καὶ μονόδραχμα, ὥστε νὰ ἀποβάλῃ τὸ κοινὸν τὴν ἰδέαν. Ἀκριβῶς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐξαγγέλλετε ἀποδεικνύει, ὅτι σεῖς ὁ ἴδιος δὲν ἔχετε πεποίθησιν ὅτι τὰ ἀποκόμματα δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἔχωσι τὴν ἀξίαν τοῦ ἀρτίου. Νομίζω, ὅτι τὸ ὀρθότερον μέτρον εἶνε ἐφόσον τὸ Δημόσιον ἔχει ν’ ἀναλάβῃ μίαν προστασίαν δι’ οὓς κινδύνους ἀνέπτυξεν ὁ κ. ἐξ Ἄρτης πληρεξούσιος καὶ ἄλλοι, θὰ εἶνε ὀρθὸν τὸ Δημόσιον εἰλικρινῶς καὶ σαφῶς διὰ νόμου νὰ καθορίσῃ τὸ μέτρον τοῦτο. Θὰ εἶνε ἀνάγκη νὰ ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον ἐὰν δὲν λάβωμεν μέτρα ἄλλα διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς κοπῆς τοῦ ἀποκόμματος.

§124Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις εἰς τὸ ἄρθρον 6 καὶ ὄχι εἰς τὸ 9, εἶμαι πρόθυμος νὰ δώσω οἱανδήποτε ἐγγύησιν.

§125Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ φρονῶ, ὅτι συμβάλλει σπουδαίως εἰς τὰς ἐγγυήσεις αὐτάς, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐννοεῖ νὰ ἐπιβάλῃ πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς πίστεως τῆς ὁμολογίας ταύτης καὶ τοῦτο. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο λυσιτελέστερον νὰ ἀνεγράφετο ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 ἐν τῷ ὁποίῳ εὑρίσκω, ὅτι καλλίτερον παντὸς ἄλλου ἠδύνατο νὰ ἔχῃ θέσιν αὐτὴ ἡ διάταξις, ὅτι ἡ ὁμολογία αὕτη δὲν ὑπόκειται εἰς κατάσχεσιν.

§126Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἔχομεν εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον.

§127Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἀκριβῶς τὰς ὁμοίας σκέψεις καὶ τὰς ἰδίας ἀπορίας εἶχον καὶ ἐγὼ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 5. Εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ πέρνῃ τὰς ὁμολογίας ὡς ἐνέχυρον;

§128Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§129Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἀλλὰ ἐγὼ ὁ ὁποῖος θέλω νὰ ἐνεχυριάσω τὰς ὁμολογίας μου εἶμαι ἐλεύθερος νὰ ὑπάγω ὅπου θέλω;

§130Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶσθε ἀπολύτως κύριος τῆς περιουσίας σας καὶ θὰ ὑπάγετε ὅπου θέλετε.

§131Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Εἷς ὅμως ὁ ὁποῖος ἔχει χιλίας δραχμὰς καὶ τοῦ μένουν πεντακόσιαι καὶ θὰ πάρῃ καὶ διακοσίας πεντήκοντα ἀφίνων τὰς ὁμολογίας εἰς τὴν Τράπεζαν μὲ τόκον ἕξ τοῖς ἑκατὸν θὰ γεννηθῇ τὸ ἑξῆς. Αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἔχει τὰς χιλίας δραχμὰς εἶνε ἀνάγκη νὰ γυρίσῃ, πέρνω δὲ ἕνα μικροπωλητήν, ὅστις πωλεῖ λεμόνια καὶ πορτοκάλια. Αἱ χίλιαι δραχμαὶ τοῦ εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ νὰ κυκλοφορῇ τὸ ἐμπόρευμά του καὶ νὰ βγάζῃ 20 δραχμὰς τὴν ἡμέραν. Εἶνε ἀνάγκη λοιπὸν νὰ μεταβῇ νὰ πάρῃ αὐτὸς ἐνέχυρον ἀπὸ τὴν Τράπεζαν διὰ νὰ ἐνεχυριάσῃ τὸ πεντακοσιόδραχμον ποῦ τοῦ μένει— ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ ἑξάμηνον αὐτὸ νὰ ἐξοικονομίσῃ τὰς διακοσίας πεντήκοντα δραχμὰς καὶ εἴκοσι πέντε δραχμὰς διὰ τόκον διὰ νὰ πάρῃ πίσω τὰς ὁμολογίας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ρευστὸν χρῆμα. Λοιπὸν θὰ προτιμήσῃ ἀφοῦ δὲν ἔχει νὰ τὰ χάσῃ ὅταν θὰ περάσῃ ἡ προθεσμία, σᾶς φέρω δὲ ἕνα παράδειγμα. Ἐνεχυριάζω ἕνα ὡρολόγιον εἰς τὴν Λαϊκὴν Τράπεζαν, περνᾷ ἡ προθεσμία, δὲν ἔχω δὲ νὰ πάω νὰ τὸ πάρω, γυρίζω μὲ τὴν ἀπόδειξιν εἰς τὰ χέρια, καὶ λέγω, αὐτὸ τὸ ὡρολόγιον τὸ ἔχω ἐνεχυριάσῃ, ἡ προθεσμία παρῆλθεν, τὸ ἔχω δὲ διὰ ἑκατὸν δραχμάς, δώσατε ἑκατὸν εἴκοσι διὰ νὰ πάρετε τὴν ἀπόδειξιν καὶ δὲν μοῦ τὸ δίδουν διότι δὲν δέχεται τὴν ἀπόδειξιν, ἀσφαλῶς ἔτσι θὰ γίνῃ καὶ διὰ τὸ εἴκοσι πέντε τοῖς ἑκατὸν ποῦ θὰ μένῃ ἐνέχυρον εἰς τὴν Τράπεζαν. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τοὺς πλουσίους ἀλλὰ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ κυκλοφοροῦν τὴν ἐργασίαν αὐτῶν. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομίζει ὅτι δὲν θὰ ἐκπέσουν αἱ τιμαὶ καὶ ἐγὼ τὸ νομίζω, ἀλλ’ ἐξ’ αὐτοῦ θὰ ὠφεληθῇ μόνον ἡ Τράπεζα, διότι δὲν μένει ὁμολογία εἰς χεῖρας τῆς Τραπέζης καὶ θὰ τὰς πωλήσῃ. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§133Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἐγέννησεν ἡ συζήτησις τὴν ὁποίαν προεκάλεσε ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας συνάδελφος κ. Ι. Κίνιας καὶ οἱ βοηθήσαντες αὐτόν. Ἡ συζήτησις ἀπέδειξεν ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι τὸ ἄρθρον 5 ἔχει διατυπωθῇ ἀτελῶς. Ἡ συμφωνία ὡς εἶπον μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἶνε ἵνα ἐντὸς τῶν ἕξ μηνῶν χορηγηθῶσιν τὰ δάνεια καὶ ἡ παρατήρησις τῶν κυρίων συναδέλφων εἶνε ὅτι μετὰ τοὺς ἕξ μῆνας ὅταν θὰ λήξουν τά δάνεια, ἤ πρέπῃ νὰ γίνῃ ἀνανέωσις ὑποχρεωτικὴ διὰ νόμου ἤ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἀνανέωσις. Ἅρθρον πέμπτον. (ἀναγινώσκει): Ὁ κατέχων ....κλπ.» δὲν ἀναγράφει προθεσμίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας ἡ Τράπεζα φέρει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ χορηγήσῃ τὸ δάνειον ἀλλ’ ὡς ἐκεῖ διετυπώθη, ἀπομένει αἰωνία ἡ προθεσμία τῆς ὑποχρεώσεως τῆς Τραπέζης νὰ δίδῃ τὸ δάνειον.

§134Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τροπολογῶ τοῦτο. Μετὰ τὰς λέξεις «ἑξαμήνου προθεσμίας» τίθενται αἱ λέξεις «ἀρχομένης ἀπὸ 1ης Ἰουλίου».

§135ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀπὸ πότε ἄρχεται τὸ ἑξάμηνον;

§136Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ 1ης Ἰουλίου 1922.

§137Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ τελειώνῃ τὸν Σεπτέμβριον.

§138Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἑξάμηνος προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλῃ ὁ ὀφειλέτης νὰ ἐξοφλήσῃ τὸ χρέος εἶναι ἄσχετος πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Τραπέζης. Πρέπει λοιπὸν νὰ καθιερωθῇ ἀπὸ τοῦδε ὑποχρεωτικῶς νὰ κάνῃ δάνεια ἑξαμήνου προθεσμίας.

§139Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐντὸς προθεσμίας ἕξ μηνῶν θὰ γίνῃ τὸ δάνειον καὶ θὰ λήξῃ μετὰ τὸ ἑξάμηνον τοῦτο.

§140Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὁμοίως ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ ἡ πρώτη προσφορὰ τῆς ἐκποιουμένης ὁμολογίας. Διὰ τοῦτο κατὰ τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 5 ἡ λεπτομέρεια τῆς διαδικασίας θέλει κανονισθῇ διὰ Β. Διατάγματος.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλογερόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§142Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἀνακοινωθῆ προηγουμένως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Τὸ ἄρθρον 5ον γεννᾷ εἰς βάρος αὐτῆς μίαν ὑποχρέωσιν καὶ ἡ Τράπεζα θὰ προβάλλῃ ἀξιώσεις νὰ ὁρισθῇ προθεσμία διὰ τὴν παροχὴν τοῦ δανείου. Ἡ ζήτησις τοῦ δανείου θὰ ἔχῃ προθεσμίαν πέραν τῶν ἕξ μηνῶν, λήξεως δυναμένης νὰ ὑπερβῇ τὸ ἑξάμηνον. Τὸ ἄρθρον ἔχει καλῶς. Ἀφοῦ ἡ Τράπεζα ἔλαβε γνῶσιν τοῦ ἄρθρου καὶ δὲν ἐζήτησε νὰ ταχθῇ προθεσμία διὰ νὰ παρέχῃ τὰ δάνεια πέραν τῆς ὁποίας νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη, εἶναι πολὺ περιττὸν νὰ ἔλθωμεν ἐνταῦθα νὰ τὴν δεσμεύσωμεν.

§143Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω τὸ ἄρθρον τροπολογημένον ἀπὸ τὴν Τράπεζαν.

§144Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐννοεῖ ὅπως ἡ ὑποχρέωσίς της πρὸς παροχὴν δανείων νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὸ ἑξάμηνον.

§145Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου.

§146Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ λῆξις τῶν δανείων νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπέλθῃ πέραν τοῦ ἑξαμήνου. Ἐὰν τοιαῦτα ἠξίωσεν ἡ Τράπεζα καὶ ἡ Κυβέρνησις τὰ ἀποδέχεται, ἐγὼ δὲν θέλω νὰ θεωρηθῶ ὅτι προβάλλω πρόσκομμα εἰς τὴν πρόοδον τῶν διαπραγματεύσεων μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, νομίζω ὅμως, ὅτι οὐσιωδῶς τροποποιεῖ τὴν οὐσίαν τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη ὅτι εἶναι μία ἐγγύησις πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν.

§147Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διεννοήθημεν ἔχει μίαν βάσιν ἡ ὁποία σχετίζεται πολὺ στενὰ μὲ τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα θὰ πάρωμεν ἀπὸ τὸν κόσμον καὶ θὰ τὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Τράπεζαν μέχρις ὅτου προέλθωμεν εἰς κατανάλωσιν. Οὐδέποτε διεννοήθημεν, ὅτι ἐπὶ 6 μῆνας, ἐπ’ ἄπειρον, δύνανται νὰ προσέρχωνται οἱ βουλόμενοι νὰ παίρνωσι δάνειον τὸ ὁποῖον θὰ ἐξοφληθῇ ἐντὸς τοῦ ἑξαμήνου. Ἐντὸς τοῦ ἑξαμήνου δύνασθε νὰ μεταβῆτε, ἐὰν μεταβῆτε τὴν 31 Αὐγούστου θὰ κάμετε δάνειον ἑνὸς μηνός, ἐὰν μεταβῆτε τὴν 31ην Σεπτεμβρίου θὰ κάμετε δάνειον δύο μηνῶν καὶ οὕτω καθεξῆς.

§148Χ. ΚΑΡΡΑΣ. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων ὅλοι οἱ κάτοχοι θὰ προσέλθωσι τὴν 1ην Ἀπριλίου ἐν διαδηλώσει.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§150Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καθ’ ἣν ὑπεβλήθη τὸ σχέδιον νόμου, εἶπον, ὅτι θὰ προσκρούσῃ ἀπέναντι μεγίστων δυσχερειῶν. Καὶ ἀνέφερα ἀμέσως ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ σᾶς ἠρώτησα τὶ θὰ γίνῃ μετὰ 6 μῆνας τὸ δάνειον αὐτὸ. Ἡ συζήτησις λαβοῦσα χώραν ἀπέδειξεν, ὅτι εὑρισκόμην ἐν δικαίῳ. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς προθεσμίας αἱ δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς. Ἐλπίζεται ὅμως, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης θὰ προσκομίσῃ τροπολογίαν ἡ ὁποία θὰ καθορίζῃ σαφέστερον τὸ ζήτημα. Καὶ ἐπὶ τούτου δὲν θὰ ἀσχοληθῶ. Ἀλλ’ ἔρχεται ἄλλο ζήτημα ἐξ ἴσου σπουδαῖον τὸ ὁποῖον κινδυνεύει νὰ ἀντιπαρέλθῃ ἀπαρατήρητον. Τὸ ζήτημα τοῦ ποσοῦ. Δηλαδὴ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἐντὸς ἕξ μηνῶν χορηγήσῃ δάνειον ἐπὶ ἐνεχύρῳ τῆς ὁμολογίας, δραχμὰς 25 διὰ τὸ χαρτονόμισμα τῶν 100 δραχμῶν. Ἠγέρθη τὸ ζήτημα καὶ ἠρωτήθη ἄν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐκποιοῦσα τὰ ἐνέχυρα ταῦτα λάβῃ μικρότερον ποσόν, 20 δραχμὰς τὶ θὰ γίνῃ; Θὰ ἐγείρῃ ἀξίωσιν κατὰ τῶν κατόχων διὰ τὸ ὑπόλοιπον τῶν 5 δραχμῶν; Λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν: κύριοι, θὰ τὸ ἐξασφαλίσω ἐγὼ τὸ Κράτος. Θὰ εἴπω δηλαδὴ ἐγὼ ὅτι ἄν τὸ ποσὸν εἶναι μικρότερον τῶν 25 δραχμῶν ἀναλαμβάνω ἐγὼ τὴν εὐθύνην, λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχω πεποίθησιν ὅτι ὄχι μόνον δὲν θὰ φθάσῃ τὰς 25 δραχμὰς ἀλλὰ θὰ ὑπερβῇ ταύτας. Καὶ ἑπομένως ἄν ἡ πεποίθησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ὅτι ἡ τιμὴ τῆς ὁμολογίας θὰ ὑπερβῇ τὰς 50 δραχμὰς οὐδένα κίνδυνον διαβλέπω. Ἀλλ’ ἡ αἰσιοδοξία μου δὲν ἀρκεῖ νὰ καθησυχάσῃ τὸ δημόσιον φρόνημα, τὸ ὁποῖον δυσπίστως ἔχει πρὸς τὰς τοιαύτας τοῦ Κράτους συναλλαγάς. Καὶ μὴ οὔσης ἐπαρκοῦς τῆς αἰσιοδοξίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλομεν νὰ καθορίσωμεν νομοθετικῶς τὸ ζήτημα διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸν λαὸν νὰ εἰσπράξῃ τὰς 25 δραχμάς. Τοῦτο δὲν εἶναι μόνον ζήτημα δικαιοσύνης, εἶναι ζήτημα πίστεως τοῦ Κράτους. Καὶ ὅταν οὕτω τίθεται τὸ ζήτημα, ἡ Συνέλευσις ἔχει καθῆκον νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν πίστιν τοῦ Κράτους. Δὲν πρόκειται νὰ ζητήσωμεν τὸν κάτοχον τῆς ὁμολογίας καὶ νὰ τοῦ εἴπωμεν, δὲν πειράζει ἔχασες καὶ σὺ πέντε δραχμὰς διὰ τὴν Πατρίδα. Ἐγὼ ἀποβλέπω εἰς τὴν πίστιν τοῦ Κράτους. Διότι ὅταν ἔρχηται τὸ Κράτος καὶ λαμβάνει τὴν περιουσίαν τοῦ ἀτόμου καὶ τοῦ λέγει λαμβάνω τὴν περιουσίαν σου καὶ σοῦ ἀφίνω τὰς 50 δραχμὰς ἐκ τῶν 100 καὶ διὰ τὰς ὑπολοίπους 50 σοῦ δίδω μίαν ὁμολογίαν, ἡ ὁποία θὰ σοῦ ἐξασφαλίσῃ 25 δραχμάς.....

§151Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 9 τὸ συζητοῦμεν.

§152Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀναβάλλωμεν τὴν συζήτησιν εἰς τὸ ἄρθρον 9, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ πάντως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προτείνω τὰ ἀκόλουθα. Ἔχω ἐγγραφῆ εἰς τὸ ἄρθρον 9, διότι πάντες πρέπει νὰ προσφέρωμεν τὴν συνδρομήν μας ὅπως αἱ ὁμολογίαι καταστῶσιν ἀπολύτως ἀσφαλεῖς ὅπως λέγει καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐκεῖ βεβαίως θὰ συζητήσωμεν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τοὺς κατόχους τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν ὁμολογιῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ τὸ λεχθὲν ὅτι δὲν ἐννοεῖ νομοθετικῶς νὰ τὸ τακτοποιήσῃ, ποιοῦμαι τὴν δήλωσιν, ἔστω καὶ διὰ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ οὐδεμίαν ἐγγύησιν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐὰν εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην νὰ προβῇ εἰς νομοθετικὴν ἑρμηνείαν, διότι τότε μόνον τὸ Κράτος ἀναλαμβάνει ὑπεύθυνον ὑποχρέωσιν.

§153Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον 6 θὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). «Ὁ κάτοχος τοῦ προσωρινοῦ τίτλου ὡς καὶ τοῦ ὁριστικοῦ τοιούτου δικαιοῦται νὰ ἐνεχυριάσῃ τοῦτον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ δὲ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὑποχρεοῦται ἐντὸς ἑξαμήνου, ἀπὸ 1 Ἀπριλίου 1922 ἀρχομένης τῆς προθεσμίας, νὰ παράσχῃ πρὸς αὐτὸν δάνειον λήξεως ἐντὸς τῆς προθεσμίας ταύτης, ποσοῦ ἴσου πρὸς τὸ ἥμισυ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας τοῦ ἐνεχυριαζομένου τίτλου καὶ ἐπὶ τόκῳ 6%». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6 ὡς ἐτροποποιήθη).

§154Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Διὰ τὴν παρατήρησιν τὴν ἰδικήν μου εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ ὑποσχεθῆτε ὅτι θὰ συμπεριλάβητε σχετικὴν τροπολογίαν.

§155Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὡμίλει, ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἕτοιμον νὰ ἀναλάβῃ, ὥστε ἐὰν ἡ τιμὴ τῆς ὁμολογίας, ὅπερ οὐδαμῶς εἶναι δυνατὸν νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸν νοῦν μου, κατέλθῃ κάτω τῶν 25 δραχμῶν, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Κράτος νὰ τὴν ἀγοράζῃ πρὸς 25 δραχμάς. Εἶπον συγχρόνως, δυστάζωμαι νὰ τὸ συμπεριλάβω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἰς τὸν νόμον. Ὁ ἀξιότιμος κ. πληρεξούσιος, ὁ κ. Στράτος, παρετήρησε τότε ὅτι ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 9 ὅπου δίδομεν τὰς ἐγγυήσεις, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τότε νὰ προτείνῃ ἐγγυήσεις διὰ τὸ δάνειον ὥστε νὰ δύναται καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ δεχθῇ ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖ εἶναι περιττόν. Εἴπομεν λοιπὸν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 9, θὰ συζητήσωμεν τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο καὶ θέλω παρακαλέσει ὁλόκληρον τὴν Συνέλευσιν νὰ συντελέσῃ ὁ καθεὶς μὲ ὅλας του τὰς δυνάμεις ὥστε αὐταὶ αἱ ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας θὰ δώσωμεν διὰ τοῦ ἄρθρου 9 νὰ εἶναι τοιαῦται ὥστε αἱ ὁμολογίαι νὰ ἀνέλθουν ἀπὸ 50 εἰς 100 δραχμάς· θὰ ἐξετάσωμεν λοιπὸν τὸ ζήτημα τῶν ἐγγυήσεων καὶ ἂν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νομίζει, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις ἐκεῖναι εἶναι ἐπαρκεῖς, ὥστε νὰ μὴ φθάσωμεν νὰ βάλωμεν εἰς τὸν νόμον, αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω τὴν ἐλαχίστην δυσκολίαν νὰ δεχθῶ, νὰ τὸ βάλωμεν, ἂν ὅμως δεχθῇ ὅτι αἱ ἐγγυήσεις αὐταὶ εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ τοιαύτη ἀνάγκη, νὰ μὴ τὸ βάλωμεν εἰς τὸν νόμον. Ὥστε θὰ ἀπομείνῃ τὸ ἄρθρον ἀψήφιστον ὅπως ἔχει προσωρινῶς καὶ μετὰ ἐὰν ὑπάρξῃ ἀνάγκη θὰ γίνῃ αὐτό. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς δώσω σημείωσιν ὥστε ὅπου εἶναι «στέμμα» θὰ γίνῃ «Γεώργιος Σταῦρος» καὶ ὅπου εἶναι «Γεώργιος Σταῦρος» θὰ γίνῃ «στέμμα.»

§156Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του, διότι τὸ κοινὸν ἔλαβε γενικὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἀξίαν χαρτονομίσματος θὰ εἶναι ἡ εἰκὼν τοῦ Γεωργίου Σταύρου. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ὁ κίνδυνος ὁ ψυχολογικός, ὅτι θὰ ὑποτιμηθῇ ἡ ἐμφάνισις τοῦ συμβόλου τοῦ Κράτους, ὑποχρέωσίς μας εἶναι νὰ καταστήσωμεν τὴν ἐμφάνισιν ταύτην ἰσχυροτέραν, ὥστε ὅλα αὐτὰ θὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ ἄρθρον 9.

§157Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ μείνῃ ἡ εἰκὼν τοῦ Γεωργίου Σταύρου, διότι εἶναι δυσκολώτερον νὰ τὴν κιβδηλοποιήσῃ κανείς.

§158Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ἔφερον μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸ κοινὸν αἴσθημα· ἐν ᾗ περιπτώσει ἠθέλετε νομίσει ὅτι, ἐπειδὴ ἐλέγχθη καὶ ἐπὶ μίαν ἡμέραν ἐπεκράτησε καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ἀντίστροφον σύστημα, εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ τὸ κάμητε, ἀλλ’ ἐν τούτοις ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο καλύτερον εὐθὺς ἀπὸ τοῦδε νὰ μὴ θέσωμεν τὸ σύμβολον τοῦ ἐθνικοῦ στέμματος οἱωνεὶ ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἀνταλλακτικὴν ἀξίαν. Βεβαίως καὶ ἄλλη ἀντίληψις ὅτι ἴσως τὸ σύμβολον τοῦ στέμματος θὰ δώσῃ ψυχολογικήν τινα σημασίαν εἰς τὴν ὁμολογίαν, δὲν εἶναι ἀπορριπτέα. Ἐγὼ ὅμως ἐν τῇ πεποιθήσει μου φρονῶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ τὸ ἀντίστροφον.

§159Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα τοῦ χαρτονομίσματος τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὁμολογία, εἶναι ὁ ἀριθμός. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν μηχανικῶς νὰ γίνῃ ἄλλως; Ἂς εὕρωμεν τὸν τρόπον νὰ ἰσχυροποιηθῇ ἡ ἀξία καὶ νὰ εἶναι καὶ αὐτὴ εὐκίνητος ὅπως καὶ ἡ ἄλλη ἡ ἔχουσα ἀνταλλακτικὴν δύναμιν, ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει δὲν πρόκειται νὰ κριθῇ ἡ εὐλάβεια τοῦ λαοῦ πρὸς τὸ Στέμμα ἐκ τοῦ χαρτονομίσματος.

§160Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Νομίζω ὅτι εὐλαβέστερον εἶναι τὸ Στέμμα νὰ ἀντιπροσωπεύῃ ὁμολογίαν.

§161Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τρία τινὰ ἔχω νὰ παρακαλέσω. Πρῶτον ἄν εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ τέλος τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 7 νὰ παραληφθῶσιν αἱ λέξεις· «καὶ πρὸ τῆς λέξεως τῆς πρὸς πληρωμὴν τοῦ χρέους προθεσμίας».

§162ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§163Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἔχει καλῶς. Ἐπίσης θὰ παρεκάλουν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ἡ ἑξῆς παράγραφος (ἀναγινώσκει). «Αἱ ὁμολογίαι τοῦ δανείου τούτου δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς πληρωμὴν κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος ἤ.............κλπ.».

§164Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διατίθεται νέον μέρος τοῦ δημοσίου προϋπολογισμοῦ. Αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐξασφαλίζουσι τὴν χρεωλυτικὴν ἐξόφλησιν. Ἐὰν τώρα ὑμεῖς θέσητε, ὅτι αὐτὸ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ κυκλοφορῇ, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἐξόφλησιν, γεννᾶται νέον χαρτονόμισμα, ἔπειτα δὲ τίθεται ἐν κινδύνῳ ἡ ἰσοσκέλεια ἐνδεχομένως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι, ἐὰν δύνανται τὰ τοιαῦτα ποσὰ νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἐξόφλησιν, τότε αὐτὰ τὰ ποσὰ θὰ λείψωσιν ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ θὰ γεννήσωμεν ἐλλείμματα.

§165Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἕν ἄλλο ἀκόμη, λέγει τὸ ἄρθρον. «Αἱ Τράπεζαι δικαιοῦνται διὰ δηλοποιήσεως αὐτῶν δημοσιευομένης εἰς τρία».

§166Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδῶ λέγομεν ὅτι αἱ Τράπεζαι θὰ κάμουν τὴν πρόσκλησιν καὶ ἐὰν δὲν προσέλθουν οἱ δανεισταί τους ἐντὸς ἑνὸς μηνός, τότε χάνουν τὰ δικαιώματά των.

§167Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πότε θὰ κάμουν τὴν πρόσκλησιν; Ὅταν θέλουν; Νὰ βάλετε εἰς αὐτοὺς προθεσμίαν.

§168Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει καλῶς.

§169Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν μίαν διασάφησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐδῶ λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῶν δανειστῶν τῶν διαφόρων Τραπεζῶν, καὶ λέγει πῶς θὰ προσκαλῶσι ταύτας αἱ Τράπεζαι ἵνα προσέλθωσι καὶ ἐξοφλήσωσι τὰ χρέη των πρὸς αὐτούς, δὲν λαμβάνεται ὅμως καμμία πρόνοια διὰ τὸ Ταμεῖον τῶν Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχουσι κατατεθῇ πολλὰ χρήματα. Καὶ ἐρωτᾶται· τὶ θὰ γίνῃ;

§170Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον 7 λέγει (ἀναγινώσκει). «Αἱ μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου ὑφιστάμεναι ὑποχρεώσεις πρὸς οἱαδήποτε φυσικὰ ἤ νομικὰ πρόσωπα, καὶ πρὸς τὸ Δημόσιον αὐτό, δύνανται ἐντὸς τριμήνου ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου νὰ ἐξοφλῶνται ὑπὸ τῶν ὀφειλετῶν διὰ τοῦ ἡμίσεως μὲ Σταύρους καὶ ἡμίσεως μὲ Στέμματα καὶ πρὸ τῆς λήξεως τῆς πρὸς πληρωμὴν τοῦ χρέους προθεσμίας». Κατὰ συνέπειαν τὸ Ταμεῖον τῶν Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων δύναται καὶ αὐτὸ νὰ καλέσῃ τοὺς δανειστάς του.

§171Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, ἀλλὰ πῶς;

§172Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὥστε νὰ βάλωμεν ὅτι ἡ διαδικασία τῶν Τραπεζῶν ἰσχύει καὶ διὰ τὸ Ταμεῖον τῶν Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων. Ἔχει καλῶς.

§173Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ Τράπεζαι θὰ προσκαλῶσι ἐντός, πότε;

§174Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐντὸς μηνός.

§175Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς θὰ προσκληθοῦν οἱ πιστωταί;

§176Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ναί.

§177Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὥστε ἡ προθεσμία τοῦ ἑνὸς μηνὸς ἰσχύει διὰ τὴν Τράπεζαν νὰ τοὺς προσκαλέσῃ καὶ ἑνὸς ἑτέρου μηνὸς διὰ τὸν ἄλλον νὰ προσέλθῃ. Ὥστε ἐν ὅλῳ ἐντὸς δύο μηνῶν.

§178Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαπαστόλου ἔχει τὸν λόγον.

§180Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Εἰς τὸ ἄρθρον 7 ἀναφέρεται ὅτι, «αἱ μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου ὑφιστάμεναι ὑποχρεώσεις κλπ. τῶν δανειστῶν ὄντων ὑποχρέων εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς τοιαύτης ἐξοφλήσεως». Εἰς αὐτὸ ἤθελον παρακαλέσει ἀντὶ «τῶν δανειστῶν ὄντων ὑποχρέων» νὰ τεθῇ «τῶν δικαιούχων ὄντων ὑποχρέων», ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία ὅτι ἀφορᾷ πᾶσαν ἀπαίτησιν καὶ ὄχι μόνον τὴν ἐκ δανείου.

§181Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κούσουλας ἔχει τὸν λόγον.

§183Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ 7 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου τούτου λέγει τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Καθ’ ὅμοιον τρόπον πληρώνονται καὶ τὰ ἐνοίκια τῶν κατοικιῶν τὰ πληρωθησόμενα μέχρι τῆς 30ης προσεχοῦς Ἰουνίου». Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διατὶ καὶ ὑπὲρ τίνος ἔθηκε τὴν διάταξιν τοῦ ἐδαφίου τούτου; Ἤθελον νὰ μάθω ὑπὲρ τίνος ἔθηκε τὴν διάταξιν ταύτην, ἀφοῦ κατωτέρω τὸ 5ον ἐδάφιον λέγει (ἀναγινώσκει) «οἱ μισθοὶ τὰ ἡμερομίσθια, αἱ συντάξεις θὰ πληρώνονται εἰς Γεωργίους Σταύρους κλπ.» Κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον πάντες οἱ ἐνοικιασταὶ θὰ λαμβάνωσι τοὺς μισθούς των εἰς ἀκέραιον. Ποῦ θὰ εὑρίσκωσι λοιπὸν τὰς ὁμολογίας διὰ νὰ πληρώνωσι μέχρι τέλους Ἰουνίου τὸ ἥμισυ τοῦ ἐνοικίου δι’ αὐτῶν; Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τεθῇ τοιαύτη διάταξις ἀφοῦ ὅλοι οἱ ἐνοικιασταὶ θὰ ἔχωσι τὰ εἰσοδήματά των, μισθόν, ἡμερομίσθιον, σύνταξιν εἰς ἀκέραιον. Δὲν νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ ἀνοίξῃ θύραν εἰς ἐκμετάλλευσιν κατὰ τῶν ἀτυχῶν ἰδιοκτητῶν; Δὲν ἀρκεῖ ὅτι ἀρκετὰ ἔχει πληγῇ ἡ ἰδιοκτησία διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ὀργιάζουσιν εἰς βάρος αὐτῆς οἱ ἐνοικιασταὶ καὶ ὑπενοικιασταί, ἀλλὰ πρέπει καὶ διὰ τοῦ νόμου τούτου νὰ καταφέρωμεν νέον πλῆγμα κατ’ αὐτῆς; Ἀλλὰ τότε πῶς θὰ ζήσουν οἱ μικροϊδιοκτῆται;

§184ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πῶς; Εἰς ἀκέραιον. Ὅλοι εἶναι ὑπάλληλοι ἤ συνταξιοῦχοι.

§185Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Ἔρχομαι νὰ ὁμιλήσω συγκεκριμμένως. Μὴ ταράττεσθε. Εἶμαι δημόσιος ὑπάλληλος καὶ λαμβάνω τὸν μισθὸν μου εἰς ἀκέραιον, δηλ. εἰς Σταύρους, τὸ ἐδάφιον αὐτὸ μοὶ λέγει ὅτι, ὑποχρεοῦμαι νὰ πληρώσω τὸ ἐνοίκιον κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς ὁμολογίας.

§186ΕΤΕΡΟΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δικαιοῦθε δὲν ὑποχρεοῦθε.

§187Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δύναται νὰ γίνῃ ἀκριβῶς ἐκμετάλλευσις φοβερὰ εἰς βάρος τῆς ἰδιοκτησίας.

§188Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ σᾶς δώσω ἐγὼ τὴν ἐξήγησιν. Ἐκρίθη μεταξὺ τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι οἱ ἔχοντες κτηματικὴν περιουσίαν καὶ εἰσπράττοντες ἐνοίκια δὲν θὰ ὑπαχθῶσι εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ τοῦ νόμου ἀναλόγως, ἐκρίθη ὅτι αὐτοὶ ἀποτελοῦσι μίαν ἀπὸ τὰς πλουσιωτέρας τάξεις, καὶ εἶπεν ἡ Ἐπιτροπὴ, ἄς φροντίσωμεν νὰ διοχετεύσωμεν εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν πλουσίων περισσοτέρας ὁμολογίας καὶ κατελήξαμεν εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν δυνάμει τῆς ὁποίας, οἱ ἰδιοκτῆται οὗτοι θὰ γίνωνται κάτοχοι περισσοτέρων ὁμολογιῶν ἑπομένως μεγαλυτέρου ποσοῦ δανεισταὶ πρὸς τὸ δημόσιον.

§189Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Καὶ θεωρεῖτε ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ὑποχρεοῦνται ἐπὶ τρεῖς μῆνας οἱ ἰδιοκτῆται αὐτοὶ πλούσιοι ἢ μὴ νὰ δανείσωσι τὸ δημόσιον ὄχι μόνον διὰ τῆς πρώτης ἀποδοχῆς ἀλλὰ καὶ ἐκ δευτέρου καὶ ἐπὶ μίαν τριμηνίαν ἀκόμη, ἐκφορτονομένων τὰ στέμματα τῶν ἐπιτηδείων καὶ φορτονώντων αὐτὰ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τοὺς ἀτυχεῖς; Αὐτὸ θὰ τὸ ἠννόουν διὰ τοὺς πλουσίους ἰδιοκτήτας καὶ πρὸς ὄφελος τοῦ Κράτους ἤ τῶν πτωχοτέρων ὄχι ὅμως καὶ διὰ τοὺς μὴ πλουσίους καὶ προτείνω νὰ διαιρεθῶσι εἰς δύο τάξεις.

§190ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι. Δι’ ὅλους.

§191Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Νὰ ὁρίσωμεν ἕν ἀνώτερον ποσὸν ἐνοικίου 800 ἤ 1000 δραχμῶν τὸ ὁποῖον νὰ ὑποχρεοῦται ὁ ἰδιοκτήτης νὰ λαμβάνῃ συμφώνως μὲ τὴν διάταξιν ταύτην, ὅταν ὅμως τὸ ἐνοίκιον εἶναι μικρὸν 300 ἤ 500 δραχμὰς νὰ τὸ λαμβάνῃ ὁλόκληρον διὰ τραπεζογραμματίων νέου τύπου ἤ εἰς Σταύρους.

§192ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§193Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ λύπης μου βλέπω ὅτι ἔχετε προκατάληψιν κατὰ τῶν ἰδιοκτητῶν ὅλως ἀδίκως. Ἐὰν προέκειτο διὰ τῆς διατάξεως ταύτης νὰ ἀνακουφίσωμεν μίαν τινὰ τάξιν ἐνοικιαστῶν μὴ δυναμένην νὰ καταβάλῃ τὰ ἐνοίκιά της εἰς Γεωργίους Σταύρους, θὰ ἤμην σύμφωνος ἀλλὰ πρόκειται μόνον νὰ πιέσωμεν τοὺς μικροϊδιοκτήτας κατόχους μικρῶν οἰκιῶν καὶ λαμβάνοντας 400, 500 καὶ 600 δραχμὰς μηνιαίως καὶ ἀποζῶντας ἐκ τούτων μόνον. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου ἐπὶ τρίμηνον ἀκόμη οἱ ἄνθρωποι οὗτοι θὰ λαμβάνουν τὸ ½ εἰσόδημα 200, 250 καὶ 300, καὶ ἐρωτῶ δέ, δύνανται οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, ἄν μάλιστα εἶνε οἰκογενειάρχαι πολυμελῶν οἰκογενειῶν, ὡς καὶ εἶναι, δύνανται πλέον νὰ ζῶσι μὲ ποσὰ 100 μέχρι 300 δραχμῶν ἐν μέσῳ τοιαύτης ἀκριβείας τῶν ἀναγκῶν τοῦ βίου; Δημιουργοῦμεν μαρτυρικὸν τὸν βίον αὐτῶν καὶ θὰ ἤθελον ἡ Συνέλευσις νὰ μὴ ἐπαυξάνῃ τὰ μαρτύρια τούτων ἄνευ λόγου τινος, ἄνευ ἀνάγκης ὑπαγορευούσης τὴν λῆψιν τοιούτου μέτρου κατὰ μιᾶς τάξεως τὴν ὁποίαν ἀρκετὰ ἔπληξε καὶ πλήττει τὸ ἐνοικιοστάσιον τὸ ὁποῖον εἶνε μὲν μέτρον ἀνάγκης, ἀλλ’ ἐν πολλοῖς καὶ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ μέτρον δικαίας καὶ ἀναλόγου πιέσεως καὶ καταθλίψεως, διότι τὸν ἰδιοκτήτην, καὶ τοῦτον ἔταξε κάτω τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ὅστις πάλιν ἰδιοκτήτης καταθλίβει τοὺς ἄλλους ἐνοικιαστάς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητῶσιν οἰκίας πρὸς κατοικίαν καὶ γίνονται ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως. Ἐγὼ εἶχον καθῆκον νὰ ὑποδείξω καὶ εἴπω τὰ ὅσα εἶπον, ἀλλ’ ἀφοῦ τινὲς τῶν συναδέλφων ἐκ κακῆς ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων δὲν συμφωνοῦσι νὰ ἀρθῇ ἡ διάταξις αὕτη, ὁ δὲ Ὑπουργὸς δὲν στέργει μόνος νὰ τροποποιήσῃ ταύτην, καθ’ ὅν τρόπον ἐγὼ ὑποδεικνύω, ἀναγκάζομαι νὰ κύψω ὑπὸ τὴν ἔστω καὶ ἄδικον σκέψιν τῶν περισσοτέρων.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μάτεσις ἔχει τὸν λόγον.

§195Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Περὶ τοῦ ἄρθρου 7 καὶ τοῦ 1 ἐδαφίου αὐτοῦ εἶχε γίνει καὶ χθὲς λόγος καὶ ἐξηγήθην ὅτι καὶ πρὸ τῆς λήξεως τῆς ὑφισταμένης πρὸς πληρωμὴν τοῦ χρέους προθεσμίας ὑποχρεοῦνται οἱ δανεισταὶ νὰ δεχθοῦν τὴν ἐξώφλησιν καὶ πρὸ τῆς λήξεως ἀπαιτήσεώς των. Νομίζω ὅτι ἀφοῦ διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἐπέρχεται μία ἐξαίρεσις εἰς τὰς ἰσχυούσας διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ νόμου, καλὸν εἶναι νὰ ἐπεκτείνωμεν ταύτην καὶ νὰ δεχθῶμεν ὅτι ὁ ὀφειλέτης δικαιοῦται νὰ καταβάλῃ ὄχι μόνον ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ δανείου ἀλλὰ καὶ μέρος αὐτοῦ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι οὐδόλως κωλυόμεθα πρὸς τοῦτο, οὐδὲ ἡ ἐλευθερία τῶν συμβάσεων δύναται νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ, ἀφοῦ ἅπαξ, ὡς εἶπον, λόγῳ τοῦ ἀνωτέρου δικαιολογητικοῦ αἰτίου εἰσήλθομεν κατ’ ἀνάγκην καὶ πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν μοιραίαν αὐτὴν ἐπέμβασιν τῆς ἐλευθερίας τῶν συμβάσεων.

§196Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αὐτὸ ἔγινε δεκτὸν χθές.

§197Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἔστω καὶ μέρος, οὐχὶ ἔλαττον τοῦ ⅒, διότι ἐν ᾗ περιπτώσει πληρώσει ὁλόκληρον τὴν ἀπαίτησιν δίδεται δῶρον ἄδωρον.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Χατζηδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§199Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Φρονῶ ὅτι ἀφοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτρέπεται ἡ ἐξόφλησις τῶν ἀπαιτήσεων ἐν γένει καὶ πρὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας, δέον πρὸς εὐκολίαν τῶν ὀφειλετῶν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς νὰ ἐξοφλῶσι καὶ τμηματικῶς εἰς τρεῖς ἢ τέσσαρας δόσεις ὄχι ὅμως καὶ περισσοτέρας, διὰ νὰ μὴ θρυμματίζηται ἡ ἀπαίτησις εἰς βάρος τοῦ πιστωτοῦ διὰ πλείστων μικρῶν καταβολῶν. Νομίζω ὅτι δεκτῆς γενομένης τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μάτεσι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὅπως πληρώνεται τὸ ½ ἢ τὸ ¼ εἰς ὁμολογίαν καὶ τὸ ὑπόλοιπον εἰς χρῆμα.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§201Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κάμνω μίαν παρατήρησιν περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἐπιφέρομεν μεγάλας δυσχερείας, ὅταν ὑποχρεοῦμεν τοὺς δανειστὰς νὰ δεχθῶσι πρὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας. Ἐννοεῖται ὅτι τοῦτο γίνεται ὑπὸ τὸν ὅρον—καὶ ἔτσι νομίζω, ὅτι τὸ ἐτροποποίησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς—ὅτι καὶ οὐδεὶς τόκος βεβαίως θὰ πληρώνεται μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γίνῃ ἡ πληρωμή. Ἀλλὰ τὸ νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω καὶ νὰ δεχθῶμεν καὶ τμηματικὰς πληρωμὰς ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων τὰς ὁποίας ὁρίζει τὸ κοινὸν δίκαιον νομίζω ὅτι θὰ εἶναι πρὸς βλάβην τῶν συναλλαγῶν, διότι θὰ εἶναι καὶ τὸ ἄλλο. Ὑποθέσατε ὅτι εἶναι μία πληρωμὴ ὡρισμένου ποσοῦ. Τὶ τμῆμα θὰ διαιρῆται; Δύναται ἕνας ὀφειλέτης νὰ πηγαίνῃ σήμερον νὰ λέγῃ: πάρε αὐτὸ τὸ ποσόν, αὔριον πάρε τὸ ἄλλο ποσὸν καὶ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας πάρε τὸ ἄλλο ποσόν. Νομίζω δὲ ὅτι διὰ νὰ καθορίσωμεν τὶ τμῆμα θὰ διαιρῆται θὰ περιπέσωμεν εἰς περιπλοκὰς καὶ αὐθαιρεσίας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ὀρθώτερον νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξοφλῇ τὴν ἀπαίτησίν του καὶ νὰ μὴ κάμωμεν καὶ μίαν μεταβολὴν εἰς τὰς κοινὰς ἀστικὰς διατάξεις.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σάκκης ἔχει τὸν λόγον.

§203Π. ΣΑΚΚΗΣ. Εἰς τὸ τέταρτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 9 ἀναγράφεται (ἀναγινώσκει). Ἐδῶ γίνεται μία ἀνισότης ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν συνεισφερόντων εἰς τὸ δάνειον ἀπὸ τὰς Τραπέζας. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς τὸν τελευταῖον ἰσολογισμόν της γράφει ὅτι, ἔχει 180 ἑκατομμύρια καταθέσεις ἀπὸ τὰ διάφορα ταμιευτήρια· ὁμοίως ἔχει 600 ἑκατομμύρια· ἐν ὄψει, ἔχει 800 ἑκατομμύρια διαθέσιμα, ἤτοι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει ἀπὸ καταθέσεις 1600 ἑκατομμύρια. Ἐκτὸς ἀπὸ ὅλα αὐτὰ βεβαίως ἔχουν καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι Τράπεζαι. Τὸ ποσὸν ὅλων τῶν καταθέσεων σήμερον εἰς τὰς Τραπέζας ὑπερβαίνει τὰ 3½ δισεκατομμύρια. Ἡμεῖς πέρνομεν ὡς δάνειον μόνον 1½ δισεκατομμύριον καὶ τὸ παίρνομεν αὐτὸ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ χρῆμα εἰς τὴν τσέπην των, ἀπὸ τοὺς μικρούς, ἐν ᾧ ἀπὸ τοὺς μεγάλους καταθέτας δὲν τὸ παίρνομεν. Τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον βάζομεν ἐδῶ περὶ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς Τραπέζης νὰ παίρνῃ τὰ δάνεια δὲν εἶνε πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλὰ πρὸς ὄφελος τῶν Τραπεζῶν.

§204Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῦ εἶνε τὸ ὄφελος;

§205Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἄς ὑποθέσωμεν, ἔχει σήμερον καταθέσεις 1.600.000.000.

§206Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι τὰς καταθέσεις αὐτὰς τὰς ἔχει μέσα εἰς τὰ ταμεῖα της;

§207Π. ΣΑΚΚΗΣ. Τόσον τὸ χειρότερον τότε· διότι αἱ καταθέσεις εἶνε 3½ δισεκατομμύρια καὶ τὸ κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα εἶνε ἐν ὅλῳ 2½ δισεκατομμύρια. Οἱ ἔχοντες μεγάλας καταθέσεις δὲν θὰ προσφέρωσι τίποτε.

§208Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ καταθέσεις αὐταὶ τῶν 3½ δισεκατομμυρίων ἤ 4 δισεκατομμυρίων, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἔχουν μετασχηματισθῆ εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια ἐπὶ οἰκοπέδων, εἰς οἰκόπεδα, εἰς προκαταβολὰς ἐμπόρων, εἰς ρίζια, εἰς βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις, εἰς, εἰς, καὶ ἐγὼ δὲν εἰξεύρω εἰς τὶ δύνανται νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Αὐταὶ νομίζετε ὅτι εἶνε δυνατὸν νὰ ρευστοποιηθῶσιν; Εἶνε ἀδύνατον. Δὲν ὑπάρχει τὸ ρευστόν, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ρευστοποιηθῶσιν.

§209Π. ΣΑΚΚΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν καταθέσεων αὐτῶν, διὰ τὰς ὁποίας σεῖς λέγετε ὅτι εἶνε εἰς οἰκόπεδα κλπ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν καταθέσεων εἰς χρῆμα, τὰ ὁποῖα ὁ κόσμος ἔχει εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ἡ Τράπεζα βεβαίως δὲν θὰ τὰ ἔχῃ εἰς τὸ χρηματοκιβώτιόν της, ἀλλὰ τὰ δανείζει. Λοιπὸν οἱ μεγάλοι αὐτοὶ καταθέται δὲν προσφέρουσι τίποτε. Ἔχουν νὰ τὰ λάβουν καὶ ἐν ὄψει καὶ εἰς πρώτην ζήτησιν. Προσφέρουσι μόνον οἱ ἔχοντες 8 ἤ 10 χιλιάδας δραχμῶν. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, νομίζω, νὰ ληφθῇ κάποια πρόνοια δι’ αὐτοὺς τοὺς μικροὺς καταθέτας τῶν 4 ἤ τῶν 5 χιλιάδων δραχμῶν νὰ μὴ ὑποχρεοῦνται ἐξ αὐτῆς τῆς διατάξεως, νὰ ὑπάγουν νὰ παραλάβουν τὰ χρήματά των, εἰς σημεῖον ὥστε νὰ δώσουν καὶ αὐτοὶ τὸ ἥμισυ, ἐν ὅσῳ ὑπάρχουν ἄλλοι πολλοὶ μεγαλείτεροι καταθέται, τοὺς ὁποίους βεβαίως ἄν θελήσῃ νὰ τοὺς καλέσῃ ἡ Τράπεζα, δὲν θὰ ἔχωσιν οὗτοι τόσον χαρτονόμισμα διὰ νὰ πληρώσουν τὰς καταθέσεις των. Εἶνε λογικώτατον.

§210Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι τόσον μᾶλλον λογικόν, ὅσον εἶναι γνωστὸν ὅτι δυσκόλως αἱ Τράπεζαι θὰ ζητήσωσι νὰ ζημιώσωσι τοὺς καταθέτας, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν πελατείαν των πραγματικῶς. Λοιπὸν θὰ ἦτο ὀρθώτερον νὰ ὁρισθῇ ἕν ποσόν, ἄνω τοῦ ὁποίου νὰ εἶνε ἀδύνατος ἡ ἀνάληψις τῆς καταθέσεως. Τοιουτοτρόπως θὰ ἀποφύγωμεν τὸ ἄτοπον καὶ ἡ ζημία θὰ ἐπέλθῃ ἢ μᾶλλον ἡ δικαιοσύνη θὰ ἐπέλθῃ εἰς ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἀκριβῶς θέλομεν νὰ ἐπιβάλωμεν τὸ μέτρον.

§211Π. ΣΑΚΚΗΣ. Λοιπὸν ἤθελον, κ. Ὑπουργέ, νὰ δεχθῆτε αὐτὴν τὴν τροποποίησιν, ὥστε οἱ ἔχοντες καταθέσεις εἰς τὴν Τράπεζαν μέχρι τοῦ ποσοῦ τοὐλάχιστον τῶν 5000 δραχμῶν νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπάγουν νὰ τὰς ἀναλάβουν ἀπὸ τὴν Τράπεζαν, ὡς προβλέπει τὸ ἐδάφιον 7ον, ἀλλ’ ἀπὸ 5000 καὶ ἄνω, δηλαδὴ οἱ μεγάλοι καταθέται νὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ προσφέρωσιν, οἱ μεγάλοι καταθέται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὰς ἔχουν πάρει διότι θέλουσι νὰ ἔχωσι χρήματα τόσα πολλὰ καὶ τὰ κατέθεσαν εἰς τὰς Τραπέζας, αὐτοὶ πρέπει νὰ συνεισφέρουν τίποτε περισσότερα.

§212Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποθεθίστω ὅτι ἔχω ἕν ἑκατοντάδραχμον καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος αὔριον νὰ κόψω τὸ ἥμισυ, ὑμεῖς ἔχετε 10.000 δραχμὰς καταθέσει, θέλετε νὰ μὴ λάβετε μέρος εἰς τὸ δάνειον;

§213Π. ΣΑΚΚΗΣ. Θέλω νὰ λάβω, δὲν θέλω ὅμως νὰ ἐξαιρεθῶσιν οἱ μεγάλοι καταθέται.

§214Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔστω νὰ κάμωμεν ἕνα δάνειον πέντε δισεκατομμυρίων διὰ νὰ πάρωμεν ὅλας τὰς καταθέσεις τοῦ κόσμου.

§215Π. ΣΑΚΚΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω πολύ, κ. Ὑπουργέ, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ δικαία παρατήρησίς μου διότι ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀποταμιεύσει μικρὰ ποσὰ διὰ νὰ σπουδάσωσι τὸν υἱόν των, ὅταν τοὺς πάρωμεν τὰ μισὰ δὲν δύνανται νὰ κάμωσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐσκέπτοντο.

§216Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτοὶ ἔχουν ἀποταμιεύσει εἰς τὰς Τραπέζας ἀπὸ τὰς ὁποίας λαμβάνουν 4%, δὲν ἔχουν συμφέρον νὰ πάρουν τὰς ὁμολογίας μὲ 7%; Διὰ νὰ συζητήσητε τὸ ζήτημα αὐτό πρέπει νὰ ἀναχωρήσητε ἐκ τῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν ἐνέπνευσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ θὰ συντελέσῃ ἡ Συνέλευσις νὰ δώσῃ εἰς τὸ δάνειον αὐτό. Θὰ εἶναι ἀπολύτως ἀσφαλὴς καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ μικροκαταθέται, οἱ ὁποῖοι κάμνωσιν ἀποταμιεύσεις καὶ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην χρημάτων θὰ ἔχωσι τὸ πρώτιστον συμφέρον νὰ τὰ πάρουν τὰ χρήματα νὰ τὰ δώσουν εἰς ὁμολογίας καὶ νὰ μὴ κάθωνται ἐκεῖ.

§217Π. ΣΑΚΚΗΣ. Λοιπὸν, κύριοι..............

§218Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Αὐτὰ τὰ ἔχουσι διὰ νὰ παντρευθοῦν, εἶναι τῶν ὑπηρετριῶν· θέλουσι νὰ παντρευθοῦν αὔριον καὶ πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσι τὰ ταμιευτήρια.

§219Π. ΣΑΚΚΗΣ. Λοιπὸν ὑπάρχει κατηγορία ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἀποταμιεύουσι δι’ ἕνα σκοπὸν διὰ νὰ δυνηθῶσι μετὰ ἕν ἔτος ποῦ θὰ τελειώσῃ τὸ Γυμνάσιον τὸ παιδί τους νὰ τὸ στείλουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἤ νὰ ὑπανδρεύσωσι τὴν ἀδελφὴν ἤ τὴν κόρην τους καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια δι’ αὐτούς.

§220ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Οἱ μεγάλοι καταναλωταὶ πῶς ἀπαλλάσσονται;

§221Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἀπαλλάσσονται διότι αἱ Τράπεζαι θέλουσι νὰ περιποιηθῶσι τοὺς μεγάλους πελάτας. Βεβαίως θὰ κολακεύσωσι τοὺς πλουσίους. Ὑπάρχει ἕνας ὑπολογισμὸς ὅτι αἱ καταθέσεις εἰς διαφόρους Τραπέζας ἀνέρχονται εἰς 3.500.000.000 καὶ πλέον κατὰ συνέπειαν περισσεύει ἕν ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ θιχθῇ διόλου.

§222Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ κατηγορηματικῶς ταύτην τὴν στιγμὴν διαθέτει 250.000.000 καὶ ἄν θελήσητε νὰ τὴν ἐξαναγκάσητε νὰ καλέσῃ τοὺς καταθέτας πρὸς ἐξόφλησιν τῶν καταθέσεών των, δὲν θὰ τὸ κάμῃ, διότι δὲν δύναται. Ἐὰν δὲν δύναται ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ νὰ τὸ κάμῃ, κατὰ μείζονα λόγον οὐδεμία ἄλλη Τράπεζα δύναται νὰ τὸ κάμῃ.

§223Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Διὰ τὰ ταμιευτήρια δύναται.

§224Σ. ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἔχουσι τὰ μέσα σήμερον αἱ Τράπεζαι πρὸς ἐξόφλησιν τῶν καταθέσεών των, νὰ μετατρέψωσι τὰς ὁμολογίας των εἰς τὸ ταμεῖον. Αὐτὸ εἶναι τὸ γεγονὸς καὶ μὴ ἀνησυχεῖτε.

§225Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Τραπέζης τόσον χαρτονόμισμα διὰ νὰ δώσῃ εἰς καθένα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ζητήσῃ θὰ ἔλθωσι νὰ συνεισφέρουν οἱ μικροκαταθέται. Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Συνέλευσις θὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου.

§226Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρετείναμεν χθὲς τὴν συνεδρίασιν μέχρι τῆς 4 πρωΐας, ἐὰν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐργασθῶμεν νὰ ἐργασθῶμεν ὄχι ὅμως καὶ ἄσιτοι.

§227Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι καὶ παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν ἐν ἀνέσει.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ Συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 10.30′ μ. μ. (Ὥρᾳ 9.20′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 10.40′ μ. μ.).

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως... (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ).

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§231Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὑπάρχει καὶ θὰ δώσω σημείωσιν ἰδιαιτέραν.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ κυροῦνται ὡς ἐδιορθώθησαν. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ 7ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ι. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§233Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὸ 7ον ἄρθρον ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς πληρωμῆς τῶν ἐνοικίων. Ἐκ τῆς ὅλης ἁφῆς τῶν ἄρθρων φαίνεται ὅτι ἡ προθεσμία αὕτη ἐτέθη διὰ νὰ συμπέσῃ μὲ τὸ τρίμηνον. Ἀλλ’ ὡς γνωστὸν συνάπτονται αἱ μισθώσεις τῶν κατοικιῶν διὰ τρίμηνον συνήθως καὶ ἄρχεται τὸ τρίμηνον ὑπολογιζόμενον ἀπὸ τῆς 1ης Σεπτεμβρίου. Λύεται ὅθεν, ἐπειδὴ προκαταβάλλονται τὰ ἐνοίκια τῆς 1ης Μαΐου μέχρι 31ης Αὐγούστου πῶς θὰ γίνῃ ἡ πληρωμή; Θὰ γίνῃ ἡ πληρωμὴ τῶν δύο ἐνοικίων ὡς διαγράφει τὸ νομοσχέδιον καὶ τῆς τριμηνίας;

§234Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ πνεῦμά μου εἶναι ὅτι διὰ τὴν τριμηνίαν ἡ ὁποία θὰ λήξῃ τὴν 31ην Ἰουλίου, αὕτη θὰ πληρωθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς μετρητὰ καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς στέμματα.

§235Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δηλαδὴ ὁλόκληρα;

§236Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα. Δι’ αὐτὸ ἔβαλα ἕνα μῆνα ἐπιπλέον.

§237Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξαιρέσῃ τῆς διατάξεως αὐτῆς τοὺς μισθωτὰς τῶν ἐξοχικῶν οἰκιῶν διότι πρόκειται ἀκριβῶς περὶ τῶν τάξεων ἐκείνων τὰς ὁποίας ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ μὴ θίγῃ τὸ νομοσχέδιον αἱ ὁποῖαι ὡς γνωστὸν πληρώνουν ὑπέρογκα ἐνοίκια.

§238Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶμαι σύμφωνος. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἑτοιμάσετε μίαν τροπολογίαν.

§239Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουν μόνον καταστήματα.

§240Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ προστεθῇ.

§241Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης παρακαλῶ ἀντὶ νὰ ὁρίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν πληρωμὴν τῶν ἐνοικίων εἰς ὁμολογίας μέχρι τῆς 31ης Ἰουλίου, νὰ παρατείνῃ τὸ προνόμιον αὐτὸ μέχρι τῆς 30 Αὐγούστου, ὅτε λήγει καὶ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου τῆς 4ης παραγράφου (ἀναγινώσκει). «Αἱ Τράπεζαι δικαιοῦνται..... κλπ.». Ἤθελον σᾶς παρακαλέσῃ νὰ προσθέσητε τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ ἐὰν ἐξαναγκάζωνται νὰ τὰ παίρνουν, νὰ πληρώσωσι τὰ ἔξοδα.

§242Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, διότι αἱ Τράπεζαι ἀπεδέχθησαν.

§243Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ. Περὶ ἀστικῶν κτημάτων, κύριε Ὑπουργέ.

§244Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κυρίως πρόκειται περὶ οἰκιῶν, καταστημάτων κλπ.

§245Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ διὰ τὰ μερίσματα.

§246Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προστίθεται· δι’ αὐτὸ ἔχω ἀφίσει κενόν (ἀναγινώσκει). «Οἱ μισθοί, τὰ ἡμερομίσθια καὶ τὰ μερίσματα κλπ.».

§247Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σύμφωνοι, κύριε Ὑπουργέ.

§248Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Διὰ τῆς λέξεως, μισθοί, τὶ ὑπονοεῖτε; Οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων καὶ δημοτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐν γένει τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων;

§249Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱοσδήποτε μισθός.

§250Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πρὸς ἀποφυγὴν ἐρίδων ἐπιθυμῶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διασαφηνισθῇ διὰ ρευστῆς ἑρμηνείας διὰ τῆς δηλώσεως τοῦ Ὑπουργοῦ ἐγκρινομένης ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως, διότι τότε θὰ ἔχωμεν ἑρμηνείαν πλήρη.

§251Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§252Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τεθῇ ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐδέχθη. Νομίζω ὅμως, μισθοὺς τῶν οἰκιῶν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἐννοεῖ.......

§253Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Θὰ τεθῇ παντὸς εἴδους μισθοί.

§254Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ διὰ τὴν ἑξῆς περίπτωσιν. Πρόκειται περὶ ἐργολάβων πολλῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§255Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καλά.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Θαλασσινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§257Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὸ ἑξῆς. Τὸ ἄρθρον 7 λέγει «ἀρνουμένων τῶν δανειστῶν νὰ συνεισφέρωσι διὰ καταθέσεως παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος». Εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τὸν νόμον διὰ νὰ εἶναι ἔγκυρος μία κατάθεσις ἀπαιτεῖται προηγουμένως ἔμπρακτος προσφορὰ τοῦ ὀφειλομένου χρέους, διότι τότε μόνον ὁ δανειστὴς καθίσταται ἐν ὑπερημερίᾳ. Πῶς λοιπὸν ὁ δανειστὴς θὰ λάβῃ γνῶσιν ὅτι ὁ ὀφειλέτης κατέθηκεν παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος χωρὶς προηγουμένως οὔτε ἔμπρακτος προσφορὰ νὰ γίνῃ εἰς αὐτόν, οὔτε νὰ εἰδοποιηθῇ διὰ κοινοποιήσεως διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος;

§258Κ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διὰ νὰ ἀρνηθῇ ὁ δανειστὴς πρέπει νὰ γίνῃ νόμιμος προσφορά.

§259Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Ὅταν ἀρνῆται ὁ δανειστὴς δὲν ἕπεται ὅτι ἔγινεν καὶ ἡ ἔμπρακτος προσφορά. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν εἰδοποιεῖται ὁ δανειστής, πῶς θὰ λάβῃ γνῶσιν;

§260Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει εἰδοποιηθῇ πῶς θὰ ἀρνηθῇ;

§261Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Πηγαίνει προφορικῶς καὶ τοῦ λέγει ὅτι εἶμαι ἕτοιμος.

§262Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ δανειστὴς θὰ τοῦ εἰπῇ, ὁρίστε. Λέγομεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἀρνηθῇ ὁ δανειστὴς νὰ παραλάβῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τῷ ὀφείλεται, δύναται νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ νὰ τὰ καταθέσῃ.

§263Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Πῶς θὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ δανειστής;

§264Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν δὲν λάβῃ γνῶσιν δὲν θὰ ἔχῃ ἀρνηθῇ, διότι καὶ ὁ ἄλλος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἄρνησιν τοῦ ἔχοντος λαμβάνειν.

§265Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι κατατίθενται παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος Ἀλλὰ καταστήματα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δὲν ὑπάρχουν εἰς τὰ μεμακρυσμένα μέρη. Ἔπρεπε λοιπὸν εἰς κάθε γραφεῖον δημόσιον, εἰς τὸ Ταμεῖον π. χ. νὰ γίνεται ἡ κατάθεσις καὶ νὰ πηγαίνῃ ὁ δανειστής.

§266Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ κατατεθῶσιν καὶ εἰς τὰ Δημόσια Ταμεῖα.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Χατζηλίας ἔχει τὸν λόγον.

§268Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Κύριοι, τὰ διαθέσιμα χρήματα τῶν Τραπεζῶν θὰ εἶναι ἴσως τὸ πέμπτον ἢ τὸ ἕκτον τῶν καταθέσεων. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐὰν ἔχῃ πίνακα ἐμφαίνοντα τὸ ποσὸν εἰς ὃ ἀνέρχονται τὰ διαθέσιμα τῶν διαφόρων Τραπεζῶν ἀφ’ ἑνός, καὶ εἰς τὶ προβλέπεται ὅτι θὰ φθάσῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ καταθέσουν οἱ διάφοροι χρεῶσται αὐτῶν.

§269Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω πίνακα· τὰ διαθέσιμα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀνέρχονται εἰς 900 ἑκατομμύρια.

§270Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἀπέναντι καταθέσεων;

§271Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἴσως καὶ δύο δισεκατομμυρίων.

§272Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Τὸ τρίτον δηλαδὴ περίπου. Πόσα ὑπολογίζετε ὅτι θὰ πληρώσουν οἱ διάφοροι ὀφειλέται εἰς τὰς Τραπέζας ἐπωφελούμενοι τοῦ εὐεργετήματος, τὸ ὁποῖον τοῖς παρέχει τὸ νομοσχέδιον;

§273Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ εἰξεύρω. Εἰμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἐξίσωσις, εἰμπορεῖ τὰ μὲν νὰ εἶναι ὑπὲρ τὰ δὲ καὶ τἀνάπαλιν.

§274Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ προκύψῃ κολοσσιαῖον κέρδος ὑπὲρ τῶν Τραπεζῶν ἐὰν ἀφεθῶσιν ἐλεύθεραι νὰ ἐξοφλήσωσι τοὺς διαφόρους πιστωτάς των κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς Γεώργιον Σταῦρον καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ εἰς τὸ Στέμμα. Ἔχετε λάβει περὶ τούτου μέριμναν; Αἱ καταθέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὰς διαφόρους Τραπέζας ἀνέρχονται εἰς 5 δισεκατομμύρια, αὐτὰ τὰ ποσὰ πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξωφληθοῦν;

§275Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται νὰ ἐξοφληθοῦν οὔτε καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοφληθοῦν ἀφοῦ ὑπάρχουν 5 δισεκατομμύρια καταθέσεις καὶ τὸ ὅλον κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα εἶναι 2½ δισεκατομμύρια.

§276Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Πῶς λοιπὸν θὰ πληρωθοῦν;

§277Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν θὰ πληρωθοῦν ἀφοῦ δὲν θὰ ὑπάρχει ἀνταλλακτικὸν καὶ ἄν ὑποτεθῇ ὅτι ὅλα θὰ ἀπεσύροντο δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ μετασχηματισθοῦν ὅσα ἔχουν διαθέσει εἰς κτίρια, εἰς ἐνυπόθηκα, εἰς ἐμπορεύματα, εἰς βιομηχανικὰς χρήσεις καὶ τόσα ἄλλα. Ὅταν βλέπωμεν μίαν Τράπεζαν μὲ 5 δισεκατομμύρια μὴ φανταζώμεθα ὅτι εἶναι ρευστὸν χρῆμα, αὐτὰ ἔχουν διατεθῆ δεξιὰ καὶ ἀριστερά.

§278Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐγὼ ἔχω καταθέσει χιλίας δραχμὰς καὶ θὰ μοῦ εἴπῃ ἡ Τράπεζα τὰς 500 δικαιοῦσαι νὰ πάρῃς εἰς νέον χαρτονόμισμα καὶ τὰς 500 εἰς ὁμολογίας.

§279Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν τὸ κάμῃ θὰ τὸ κάμῃ διότι τὴν ἰδικήν σας κατάθεσιν τὴν ἔχει ρευστήν, διὰ τὰς ἄλλας καταθέσεις ὅμως τὰς ὁποίας ἔχει διαθέσει καὶ δὲν θέλει νὰ τὰς ρευστοποιήσῃ δὲν θὰ καλέσῃ.

§280Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ὥστε ἀφήνετε εἰς τὴν διάθεσιν ἑκάστης Τραπέζης;

§281Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀφήνω εἰς τὴν διάθεσιν τίποτε. Ἐγὼ μεταβαίνω εἰς τὴν Τράπεζαν, εὑρίσκω τὸ χρηματοκιβώτιόν της ἔχει 200 ἑκατομμύρια, παίρνω τὰ 100 καὶ φεύγω.

§282Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Θὰ βγῇ ἡ Τράπεζα εἰς τὴν ἀγορὰν θὰ παίρνῃ ὁμολογίας καὶ θὰ ἐξοφλῇ μὲ αὐτάς.

§283Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τότε θὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τῶν ὁμολογιῶν ἅμα βγοῦν αἱ Τράπεζαι καὶ ἀγοράζουν.

§284Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Τοῦτο θὰ συνέβαινε ἄν ἡ ζήτησις ἦτο μεγαλυτέρα τῆς προσφορᾶς. Δυστυχῶς ὅμως, θὰ συμβῇ τὸ ἀντίθετον, διότι ἡ προσφορὰ στεμμάτων θὰ εἶναι πραγματικῶς κολοσσιαῖα. Ἀφήνετε ἐλευθέραν ἑκάστην Τράπεζαν νὰ κανονίσῃ ὅπως θέλει τοὺς λογαριασμοὺς μὲ τοὺς πελάτας της καὶ τοὺς καταθέτας της καὶ θὰ τοὺς ἀδικήσῃ.

§285Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς θὰ ἀδικήσῃ; Τὸ πολὺ πολὺ δύνασθε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι θὰ εὐνοήσῃ μερικοὺς ἐκ τῶν καταθετῶν.

§286Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἐπέμβῃ ἡ πολιτεία διὰ καταρτισμοῦ Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ δώσῃ τὴν συγκατάθεσίν της ποίους νὰ εὐνοήσῃ καὶ ποίους νὰ μὴ εὐνοήσῃ. Καὶ τότε ἔρχεται τὸ ζήτημα τῶν ὑπηρετριῶν καὶ τῶν πτωχῶν ἀνθρώπων ποῦ ἔχουν καταθέσει χιλίας δραχμὰς ἤ κατά τι περισσοτέρας εἰς τὰ ταμιευτήρια.

§287Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ νομίζω ὅτι καὶ κοινωνικῶς καὶ λογικῶς αὐτὰ τὰ χρήματα τῆς ὑπηρετρίας τὰ ὁποῖα ἔχει κατατεθειμένα διότι δὲν εἰξεύρει τί νὰ τὰ κάμῃ ἀπὸ τὰ ὁποῖα παίρνει τόκον 4%, καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ ἔχει μπορεῖ νὰ τῆς ἔλθῃ ἡ ἰδέα νὰ κάμῃ καὶ κανένα γλέντι καὶ νὰ ἐξοδεύσῃ κανένα μέρος, καλύτερον εἶναι νὰ τὰ ἐνδύσῃ εἰς ὁμολογίας.

§288Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ὥστε τὰς προστατεύετε;

§289Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν πλήρει πεποιθήσει τὸ φρονῶ καὶ μόλις ὡς ἀντιληφθῇ αὐτὰ τὰ μικρὰ κεφάλαια ποῖον ὄφελος ἔχουν, θὰ σπεύδουν καὶ ἐκεῖνα τὰ μετρητὰ ποῦ θὰ τοὺς μένουν νὰ τὰ διαθέτουν εἰς ὁμολογίας.

§290Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἀφοῦ εἰλικρινῶς ἐπιθυμεῖτε νὰ τὰς προστατεύσητε, ἐξασφαλίσατε τὸ συμφέρον των ὅπως τὸ ἀντιλαμβάνονται αὐταὶ δηλ. μὴ θίγετε τὰς καταθέσεις των, μὴ ἐπιβάλλετε τὸ ἀναγκαστικὸν δάνειον εἰς αὐτὰς ἀφήσατε τὰ χρήματά των ὁλόκληρα ἵνα τὰ ἔχουν διὰ τὰς βιωτικάς των ἀνάγκας. Πρὸς ἀποφυγὴν δὲ εὐνοίας τὴν ὁποίαν δυνατὸν νὰ κάμουν αἱ Τράπεζαι ἐν τῇ κατανομῇ τοῦ καταναγκαστικοῦ δανείου εἰς τοὺς καταθέτας των δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλητε ἔλεγχον διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ δίδῃ τὴν συγκατάθεσίν της καὶ νὰ ἐλέγχῃ ποίους εὐνοεῖ ἡ Τράπεζα καὶ ποίους δὲν εὐνοεῖ;

§291Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἐπέμβῃ τὸ Κράτος εἰς τοιούτου εἴδους ἔλεγχον. Πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ εἰσέλθω ἐγὼ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τῆς Τραπέζης διὰ νὰ ἴδω αὐτό;

§292Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἴσως αἱ Τράπεζαι θὰ μεταχειρισθοῦν τὸ καταναγκαστικὸν δάνειον διὰ νὰ εὐνοήσουν τινάς.

§293Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ ἐπεμβαίνῃ τὸ Κράτος διὰ νὰ μὴ ἀδικηθῇ τις, ἀλλὰ νὰ ἐπεμβαίνῃ τὸ Κράτος διὰ νὰ μὴ εὐνοηθῇ τις νομίζω ὅτι δὲν εἶναι σωστόν.

§294Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ὅταν εὐνοεῖταί τις, ἄλλος ἀδικεῖται. Ἔχω μίαν κατάθεσιν 500.000 δραχμῶν, καὶ ἡ Τράπεζα ἐγγράφει εἰς τὸν λογαριασμὸν μου τὴν πίστωσιν ὁλόκληρον εἰς νέον χαρτονόμισμα· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γίνεται εὔνοια βεβαίως πρὸς ἐμέ.

§295Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ εὔνοια;

§296Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ὅτι δὲν ἐπιβάλλεται καταναγκαστικὸν δάνειον εἰς τὰ χρήματά μου.

§297Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποθέσατε ὅτι ἐγὼ ἔχω μίαν ἐπιχείρησιν καὶ ἔχω εἰς τὴν Τράπεζαν 200.000 δραχμάς, διὰ τῶν ὁποίων κινεῖται ἡ ἐπιχείρησίς μου, καὶ ἔχει ἕνας ἄλλος 4000 δραχμὰς καὶ δὲν γνωρίζει τὶ νὰ τὰς κάμῃ. Ἐγὼ, ἐὰν εἶμαι διευθυντὴς τῆς Τραπέζης θὰ ἐνδύσω τὰς 4000 δραχμὰς εἰς ὁμολογίας, καὶ θὰ δώσω τὰς 200.000 αὐτουσίας, διότι εἶνε παραγωγικαὶ αὗται εἰς τὴν κοινωνίαν.

§298Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Πολὺ καλά. Αὐτὸ ὅμως, τὸ ὁποῖον νομίζετε ὅτι εἶνε χρήσιμον, νὰ τὸ ἐξελέγξητε σεῖς ὁ ἴδιος ἢ διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς, ὅτι πράγματι θὰ γίνεται ὅ,τι πρέπει καὶ ὅτι τοιαύτη θὰ εἶνε ἡ ἀρχή, ἡ ὁποία θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὰς διαφόρους Τραπέζας. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ παράγραφος ἐδῶ, ὅτι διὰ Β. Διατάγματος θὰ κανονισθῇ ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ὁρίσῃ τὴν ἀρχήν, ἥτις πρέπει νὰ διέπῃ ἑκάστην Τράπεζαν ὡς πρὸς τὰς πληρωμάς.

§299Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τῶν Τραπεζῶν.

§300Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Εἶνε δυσεφάρμοστον;

§301Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ δέχονται.

§302Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Τότε ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ κάμητε ἔλεγχον τῶν Τραπεζῶν, ἵνα ἴδητε κατὰ πόσον ἠδίκησαν τὸν κόσμον καὶ κατὰ πόσον ἐκερδοσκόπησαν.

§303Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀδικηθῇ κανείς.

§304Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ὅταν δέχεσθε αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ὅτι τὸ καταναγκαστικὸν δάνειον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς κανένα ἔλεγχον τότε ἀφήνετε προαιρετικὸν τὸ ζήτημα εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν Τραπεζῶν.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Γαρουφαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§306Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 ἀπεκόμισα τὴν γνώμην ὅτι, ἂν οὐχὶ ὁλόκληρος ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου τούτου, ἀλλὰ ἡ διατύπωσις τοῦ τέλους τῆς αʹ παραγράφου, ἡ ἀρχομένη ἀπὸ τῶν λέξεων «τῶν δανειστῶν ὄντων ὑποχρέων» μέχρι τέλους τῆς παραγράφου δὲν ἔχει καλῶς, διότι ἀνάγεται ἡ περίοδος αὕτη εἰς ἀντικείμενον ὅλως ξένον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀντικείμενον καὶ σκοπὸν ἔχει τὴν ἐξεύρεσιν δανείου καὶ τὸν καθορισμὸν τοῦ τρόπου τῆς ἐξευρέσεως. Νομίζω ὅτι πέραν τούτου οὐ μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ οὔτε ἡ Συνέλευσις ἀκόμη ἔχει δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ εἰς ξένην σφαῖραν, εἰς τὴν σφαῖραν τῆς δικαιοσύνης, καὶ νὰ κανονίσῃ σχέσεις ἐννόμους, τὰς ὁποίας μόνον τὸ ἀστικὸν δίκαιον ἔχει δικαίωμα νὰ κανονίσῃ. Καὶ ἐπὶ τούτου προκαλῶ τὴν προσοχὴν οὐχὶ πλέον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος εἶνε καὶ Καθηγητὴς τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ ἐρωτῶ, ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ περίοδος αὕτη, ὅτι οἱ ὀφειλέται δύνανται καὶ πρὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας τοῦ χρέους νὰ καταβάλωσι τοῦτο εἰς τὸν δανειστήν, πρὸς τὸν σκοπὸν καὶ τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ νόμος οὗτος; Καὶ ἂν ὑποτεθῇ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἔχει σχέσιν τινὰ πρὸς τὸν γενικὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν σχέσιν ἐγὼ τουλάχιστον δὲν ἀντιλαμβάνομαι, νομίζω ὅτι καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ θεσπίσωμεν τοιαύτην διάταξιν. Κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ ἀστικοῦ δικαίου, τὰς ὁποίας οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν γνωρίζετε, καὶ τὰς ὁποίας πάντες ὀφείλομεν νὰ σεβώμεθα, οὐδεὶς νόμος ἀκόμη ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσβάλῃ κεκτημένα δικαιώματα, ἡ δὲ περίοδος αὕτη τῆς διατάξεως ταύτης προσβάλλει κεκτημένα δικαιώματα. Οἱοσδήποτε δανειστής, ἐὰν ἐδάνεισεν ἐπὶ προθεσμίᾳ ὡρισμένον ποσόν, βεβαίως εἶχε τὰς ἀνάγκας του, εἶχε τὸν λογαριασμόν του, εἶχε τὸ συμφέρον του· ἀπέκτησε πάντως ἕν δικαίωμα ἐκ τῆς προθεσμίας, τὸ ὁποῖον προῆλθεν ἐκ τῆς συμβάσεως. Καὶ ἔρχεται ὁ νόμος αὐτὸς καὶ λέγει εἰς τὸν ὀφειλέτην. Καὶ πρὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ καταβάλῃς τὸ χρέος σου. Οὕτω, κύριοι, γεννᾶται ἡ προσβολὴ κατὰ τοῦ δικαιώματος τοῦ δανειστοῦ, καὶ αὐτὸ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ ἐντελῶς ἐκ τοῦ ἄρθρου.

§307Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐδῶ δὲν συμφωνοῦμεν.

§308Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἀπόδειξις δὲ ὅτι ἡ περίοδος αὕτη προσβάλλει κεκτημένα δικαιώματα τῶν δανειστῶν, οἱ ὁποῖοι σημειωτέον εἶνε καὶ αὐτοὶ πολῖται Ἕλληνες, καὶ δὲν ἀνήκουσι εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν Παριῶν,—διότι ἐπεκράτησε κἄποια τάσις, ὥστε νὰ θεωρῶμεν μόνον τοὺς ὀφειλέτας ὡς ἀδυνάτους καὶ εἰς αὐτοὺς νὰ ἐπιδαψιλεύωμεν πᾶσαν περιποίησιν—ἀπόδειξις, λέγω, ὅτι ἡ περίοδος αὕτη δὲν εἶναι ὀρθή, δὲν εἶναι νόμιμος, καὶ δὲν πρέπει ἡ Συνέλευσις νὰ τὴν καθιερώσῃ καὶ νὰ τὴν θεσπίσῃ καὶ τὴν νομιμοποιήσῃ, εἶνε ἀκριβῶς αἱ ἐρωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν παρὰ τοῦ κ. ἐκ Σάμου συναδέλφου.

§309Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας παντὸς δικαίου εἶναι δικαίωμα τοῦ ὀφειλέτου καὶ πᾶς τις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραιτῆται δικαιώματός του.

§310Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, πῶς ὁ δανειστὴς θὰ λάβῃ γνῶσιν ὅτι ὁ ὀφειλέτης κατέβαλε τὰ χρήματα παρὰ τῇ Τραπέζῃ; Ἄλλη διάταξις ἐνταῦθα σχετικὴ πρὸς τὴν ἀνωτέρω. Ὅτι οἱ ὀφειλέται χάνουσι τὸ δικαίωμά των μετὰ τρεῖς μῆνας· εἶναι μία ποινή. Ἡ ποινὴ αὕτη προϋποθέτει ἐν παντὶ καὶ ζημίαν ἥτις προσγίνεται ὁτὲ μὲν εἰς τὸν δανειστὴν ὁτὲ δὲ εἰς τὸν ὀφειλέτην καὶ ἐν τίνι δικαιώματι νόμος, ὅστις ἀφίνει τὴν ἐξέτασιν τοῦ δανείου, τὴν ἐξέτασιν τοῦ τρόπου πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ ποσοῦ, ἐν τίνι δικαιώματι, λέγω, δύναται νὰ διεισδύσῃ νὰ εἰσέλθῃ σχεδὸν εἰς δικαιώματα τῶν δανειστῶν καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ δικαιώματα ἀπὸ τοὺς δανειστάς; Ἐν ταὐτῷ φαντασθῆτε ὁ ὀφειλέτης ἄν δὲν λάβῃ γνῶσιν τῆς προσκλήσεως τῆς Τραπέζης, ἥτις πρόσκλησις δὲν γίνεται συμφώνως πρὸς τοὺς κειμένους νόμους, ἀλλὰ κατὰ πρωτότυπον τρόπον, τὸν ὁποῖον καθιεροῖ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου, εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ὀφειλέτης, ὅστις κατοικεῖ εἰς τὸν δῆμον Παρακαμπυλίων νὰ ἀναγνώσῃ τοὐλάχιστον τρεῖς ἐφημερίδας διὰ νὰ μανθάνῃ τὴν πρόσκλησιν τὴν ὁποίαν θὰ κάνῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Ἀλλὰ μὲ ποίαν πρόσκλησιν; Κατ’ εἶδος τῆς πιστωτικῆς σχέσεως, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὀφειλέτας διὰ τοὺς ὁποίους ὑπάρχει εἰδικὴ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας δι’ εἰδικῆς προσκλήσεως καλοῦνται οἱ ὀφειλέται. Ἀλλὰ ἐδῶ πρόκειται περὶ πολιτῶν Ἑλλήνων περὶ ἰδιωτῶν, οἵτινες ἔχουσι κεκτημένα δικαιώματα, οὐδεὶς δ’ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλῃ τὰς μεταξύ των σχέσεις τοῦ ἑνὸς δηλαδὴ καὶ τοῦ ἄλλου, ἐγὼ φρονῶ ὅτι τὸ ἐδάφιον αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξαληφθῇ ἐντελῶς ἀπὸ τὸ ἄρθρον, καὶ δὲν γνωρίζω πῶς ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπέδωκε σκοπιμότητα τινὰ σχετικὴν πρὸς τὸν σκοπόν. Εἶπον προηγουμένως ὅτι δὲν ἐπιμένω πρὸς τὰς λεπτομερείας. Ἐπιμένω εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ ὁποία καθιεροῦται διὰ τῆς διατάξεως ταύτης καὶ λέγω ὅτι ἡ ἀρχὴ αὕτη ἀποτελεῖ σφετερισμὸν τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§312Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 7 ἄρθρου διετυπώθησαν ὑπὸ ἀξιοτίμων συναδέλφων δύο παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων θεωρῶ καθῆκον μου ἐπαναλαμβάνων τὴν ἀνάπτυξιν κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Συνελεύσεως. Ἡ πρώτη παρατήρησις ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Μάτεσι ἀφορῶσα τὴν τμηματικὴν ἐξόφλησιν τῶν δανείων. Ἡ δευτέρα παρατήρησις ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. πληρεξουσίου ἐκ Θεσσαλονίκης καὶ ἀφεώρα τὸν καθορισμὸν τοῦ τρόπου τῆς ἐκ μέρους τῶν Τραπεζῶν ἐκδόσεως ἤ μᾶλλον τῆς τάξεως τῆς ἀποδόσεως τῶν ὀφειλῶν πρὸς τρίτους. Νομίζω ὅτι, ἵνα λύσωμεν τὸ ζήτημα τῶν παρατηρήσεων τούτων πρέπει νὰ θέσωμεν κανόνας καὶ νὰ στηρίξωμεν τοὺς κανόνας ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἄν ἄλλως θέλομεν πράξει δεχόμενοι μίαν τροποποίησιν ἀπορρίπτοντες ἄλλην, τότε περὶ ἕνα κορμὸν θὰ συνδέσωμεν φύλλα καὶ κλώνους καὶ θὰ γεννήσωμεν μαρασμόν. Ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου; Ἤκουσα τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν λέγοντα κατ’ ἐπανάληψιν πρὸς ἀξιοτίμους συναδέλφους ὅτι καλὸν εἶναι οἱ μικροὶ καταθέται τῶν Ταμιευτηρίων, αἱ ὑπηρέτριαι, νὰ λάβωσι τὰ ὁμόλογα, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔχωσιν ἕν ἀποταμίευμα. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι σκοπὸς κοινωνικῆς προνοίας, εἶναι σκοπὸς δανειστικός. Ὀφείλομεν λοιπὸν νὰ κανονίσωμεν τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τῆς δικαιολογητικῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἥν τὸ νομοσχέδιον ἀπέβλεπεν εἰς κοινωνικὴν πρόνοιαν ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ ποία εἶναι καὶ ἡ ἀντίληψις ἐκείνων ὑπὲρ τῶν ὁποίων λαμβάνεται ἡ πρόνοια. Βεβαίως τοῦ νομοθέτου ἡ ἀντίληψις δὲν εἶναι ὅτι πλήττει ἕνα τίτλον ἀπολύτου κύρους καὶ ἀσφαλείας καὶ ἐπιβάλλει τὴν ἀντίληψιν ταύτην εἰς τοὺς καταθέτας, ἀλλ’ ἡ κοινωνικὴ ἀντίληψις τῶν τριῶν τούτων ἡμερῶν εἶναι ὅτι, τὸ ὁμόλογον τοῦτο δὲν ἔχει ἀκόμη τὴν ἀσφάλειαν τῆς ἀρτίας τιμῆς καὶ γεννᾷ μέγαν κίνδυνον ὑποτιμήσεως τῆς περιουσίας ἐκείνου ὅστις τὸ λαμβάνει. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι «καλὸν εἶναι ἐὰν μία ὑπηρέτρια ἔχει 4000 δραχμὰς νὰ πάρῃ τὰς 2000 εἰς ὁμόλογα διὰ νὰ δύναται νὰ συμπληρωθῇ», θὰ ἠδύνατο νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις ἀπὸ τὴν ὑπηρέτριαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ δώσω ἕν ἑκατοντάδραχμον καλύτερον νὰ τὸ φάγω ἐγὼ παρὰ νὰ τὸ φάγετε σεῖς. Αὐτὸ τὸ λέγω ὡς μίαν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔδιδε μία ὑπηρέτρια ἔχουσα τὴν ἀντίληψιν ὅτι........

§313Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κακὴ ἀντίληψις.

§314Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ σκοπὸς δὲ τοῦ νομοθέτου πρέπει νὰ εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ αὐτὸς μόνος τὴν ὑποκειμενικὴν ἀντίληψιν ὅτι ὅ,τι πράττει εἶναι δικαιολογημένον ἀλλὰ νὰ γεννᾷ τὴν ἀντίληψιν καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράττει εἶναι δικαιολογημένον. Ἔχομεν δὲ τὴν ἀπόδειξιν τούτου ἐκ τοῦ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠναγκάσθη νὰ κατευθύνῃ τὴν ψαλίδα του, ὀρθῶς πράττων, καὶ εἰς τὰ κέρματα, διότι ἐγεννήθη ἡ ἀντίληψις εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅτι αὐτὰ τὰ πλέον ἀκάθαρτα κερμάτια ἔχουν περισσοτέραν ἀξίαν ἀπὸ τὰ κολλαρισμένα ἑκατοντάδραχμα.

§315Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἕως ἐκεῖ πηγαίνει τὸ μυαλὸ τῶν ἀνθρώπων.

§316Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ναί, κύριε Ὑπουργέ, διότι τὸ μυαλὸ τῶν ἀνθρώπων εἶχε δημιουργήσει σήμερον ἕνα πανικὸν καὶ δὲν ἤκουσαν οἱ ἄνθρωποι τὸ μυαλὸ τὸ ἰδικόν σας, ἀλλὰ τὸ μυαλὸ τὸ ἰδικόν των. Ὑπάρχουν δὲ καὶ συνάδελφοι ἐδῶ γνωρίζοντες ἐκ τῆς πείρας τῆς ἡμέρας τῆς σημερινῆς, ὅτι οὐδεὶς ἐδέχετο νὰ δώσῃ ὑπόλοιπα. Ἕκαστος ἐξέδιδεν ἀποδείξεις χρεωστικὰς ἀντὶ νομίσματος. Ὅταν λοιπὸν τοιοῦτόν τι προέκυψε, ἔχομεν μίαν κοινωνικὴν ἀντίληψιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ θραύσωμεν, ὅτι ὄχι μόνον παρέχοντες τὴν ἀτομικὴν ἡμῶν ἀντίληψιν ἀλλὰ παρέχοντες εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ ὅλα τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ παύσῃ ἡ σφαλερὰ αὐτῆς ἀντίληψις καὶ θὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἡσυχία καὶ ἡ ἠρεμία. Λοιπὸν ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι σκοπὸς δανειστικός. Τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ ἕν δάνειον καὶ πραγματοποιεῖ τὸ δάνειον τοῦτο. Ποία ὑπῆρξεν ἡ κυριωτέρα συζήτησις μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως; Ἐγὼ ἠτιάθην τὸ νομοσχέδιον ὅτι πλήττει τὸ πληθωρικὸν νόμισμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεστήριξαν ὅτι τὸ μέτρον εἶναι γενικόν. Οὐδεὶς ἀρνεῖται ὅτι ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ πλήξῃ τὰς πραγματικὰς περιουσίας καὶ οὐχὶ τὸ πληθωρικὸν νόμισμα. Ἐὰν πλήττῃ τὸ κυκλοφοροῦν ὄργανον, τοῦτο εἶναι ἕν μειονέκτημα τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων καὶ τοῦ ὁποίου ἡ πλήρης θεραπεία καθίσταται ἀνέφικτος. Μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπαντῶν εἰς ἐμὲ εἶπεν, ὅτι καὶ αἱ γενικαὶ ἰδέαι τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα δὲν θεραπεύουσιν ἀκριβῶς τὸ νόσημα τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει. Λοιπὸν ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τοῦτο τὸ μειονέκτημα τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ πρόθεσις ἡ ὀρθὴ τοῦ νομοθέτου εἶναι καὶ πρέπει νὰ εἶναι νὰ εἰσέλθῃ τὸ δάνειον ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον εἰς τὴν πραγματικὴν περιουσίαν, καὶ οὐχὶ εἰς τὸ κυκλοφοροῦν ὄργανον, πρέπει νὰ φροντίσωμεν ὅπως δι’ ὅλων τῶν διατάξεων αὐτοῦ ἁρμονικῶς ἐπιτύχωμεν τὸν σκοπόν τοῦτον. Προκειμένου περὶ τῆς σχέσεως τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν ἐνοικιαστῶν ἀνεπτύχθη ἡ ἀρχὴ ὀρθῶς, καὶ ἐπὶ ταύτης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι στηρίζεται ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς νὰ καταβάλωσιν τὴν πρώτην τριμηνίαν μέχρι τέλους Ἰουνίου τὸ ἐνοίκιον εἰς διπλοῦν νόμισμα, ὁμόλογα δηλαδὴ καὶ νομικὸν πλέον νόμισμα, διὰ ποῖον λόγον; Διὰ νὰ εἰσέλθῃ τὸ νόμισμα τοῦτο εἰς τὰ ταμεῖα τῶν πλουσίων. Ὀρθῶς. Ἀλλὰ πλούσιοι εἶναι οἱ ἰδιοκτῆται ἀπέναντι τῶν ἐνοικιαστῶν. Πλούσιοι δὲν εἶναι οἱ δανεισταὶ ἀπέναντι τῶν ὀφειλετῶν; Διὰ ποῖον λόγον λοιπὸν ἠθέλομεν ἐμποδίσῃ τοὺς ὀφειλέτας νὰ καταβάλωσι καὶ τμηματικῶς, μέρος τῆς ὀφειλῆς των, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ πλήρης ἀπόδοσις τῆς ὀφειλῆς; Ἀφ’ ἧς στιγμῆς καθωρίσθη ἡ βάσις ὅτι τὰ δάνεια κηρύσσονται ληξιπρόθεσμα......

§317Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατ’ ἀρχὴν διὰ νομικοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ ἐκτιμήσω. Οἱ κ. συνάδελφοι οἱ νομικοὶ μοὶ ὑπέδειξαν αὐτούς.

§318Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀφοῦ δὲν εἶσθε νομικός· εἰς τοὺς κυρίους νομικοὺς τῆς Κυβερνήσεως ὑπομνημίσκω ὅτι ὑπάρχουσι εἰς τὰς νομικὰς γνώμας Πρωτοδικεῖα, Ἐφετεῖα καὶ Ἄρειος Πάγος· καλὸν εἶναι νὰ ἀναθεωρήσωσι τὰς γνώμας των καὶ ἄλλην μίαν φοράν. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν προκειμένου περὶ ἑνὸς δανείου 120.000 δραχμῶν κηρύσσεται τοῦτο ἀμέσως ληξιπρόθεσμον καὶ παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὀφειλέτην νὰ ἀποδώσῃ τὰς 100.000 δραχμάς, διατὶ δὲν τῷ παρέχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀποδώσῃ τὰς 20.000; Δὲν λέγω βεβαίως νὰ ἐπιτρέψετε εἰς τὸν ὀφειλέτην ἵνα καθ’ ἑκάστην προσέρχεται καὶ δίδει ἕν τμῆμα τῆς ὀφειλῆς του, διότι θὰ ἐδημιουργεῖτο βεβαίως μία κατάστασις ἀφόρητος, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρείχετο τὸ δικαίωμα ἵνα καθ’ ἑκάστην ὀφειλέτης προσέρχεται καὶ δίδει ἕν μέρος τῆς ὀφειλῆς του ὁπότε τοῦτο θὰ διηυκόλυνε κατὰ πολὺ τὴν θέσιν ὄχι μόνον τοῦ ὀφειλέτου ἀλλὰ καὶ τοῦ δανειστοῦ. Λοιπὸν ἐφ’ ὅσον τοιαύτη τις πρότασις εἰσάγεται δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιταχθῇ κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης ὁλόκληρος βράχος τῆς νομικῆς ἐπιστήμης, διότι ἀσφαλῶς δὲν πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ οὐδὲν κώλυμα. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς κηρύσσεται ἕν δάνειον ὡς δυνάμενον νὰ ἐξοφληθῇ ἐντὸς μακροῦ χρονικοῦ διαστήματος—καὶ ὀρθῶς κηρύσσεται κατ’ ἐμὴν γνώμην καὶ δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. πληρεξουσίου Ἄρτης ὡς δυνάμενον νὰ ἐξοφληθῇ ἀμέσως καὶ πρὸ τῆς προθεσμίας διὰ λόγους ἀνωτέρας ἠθικῆς τοῦ Κράτους καὶ διὰ λόγους ἐπίσης σκοπιμωτέρους ἵνα βαρυνθῇ καὶ ἡ μείζων περιουσία διὰ τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν,—δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον θέλετε ὅπως στερήσητε.....

§319Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε μίαν στιγμήν; Ἐπέδρασαν εἰς τὰς σκέψεις τοῦ συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπέδρασαν καὶ εἰς τὰς σκέψεις τοῦ νομοθέτου τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου, κατὰ τῆς ὁποίας ἡ μερικὴ ἐξόφλησις τοῦ χρέους δὲν θεωρεῖται ὀρθὴ καὶ δὲν καθιεροῦται ὑπὸ τοῦ νόμου ἕνεκα λόγων νομοθετικῶν γνωστῶν. Διαθέτει κανεὶς τὰ κεφάλαιά του κατά τινα τρόπον· δὲν εἶνε ὑποχρεωμένος νὰ δέχεται τὴν ἐξόφλησιν τὴν ὥραν ποῦ θέλει ὁ ὀφειλέτης καὶ τμηματικῶς ὅπως θέλει ὁ ὀφειλέτης διότι αὐτὸς ἔχει κανονίσῃ τὰς ὑποθέσεις του κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶνε δυνατὸν νὰ διαθέσῃ τὰ κεφάλαιά του κατὰ τρόπον ἐπικερδέστατον.

§320Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν ἀρχὴν τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου περὶ δικαιωμάτων τοῦ δανειστοῦ τὴν καταλύει· διὰ ποῖον λόγον; Δὲν θέλομεν νὰ φθάσωμεν εἰς κατάλυσιν, ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ ἁρμονικωτέραν τὴν.......

§321Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Οὐδέποτε ὁ νομοθέτης δύναται νὰ κανονίσῃ ποινὰς ἀστικὰς εἴτε ἀπέναντι τῆς Τραπέζης, εἴτε ἀπέναντι τοῦ πιστωτοῦ.

§322Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ αὐτὴ ἀρχή, καὶ ἤρχισα ἀπὸ τοῦ θέματος τούτου, ἡ αὐτὴ ἀρχὴ εἶνε τηρητέα καὶ ἀπέναντι τοῦ μέτρου τῆς ἐπιδόσεως τῶν ὀφειλῶν τῶν Τραπεζῶν πρὸς τρίτους τῶν ὁποίων προτείνεται ἡ καταβολή. Παρετηρήθη καὶ ἐπὶ τρίτων ὅτι εἶνε ὀρθὸν νὰ προηγηθῶσι κατὰ τὴν ἔκδοσιν οἱ ὀγκωδέστεροι καταθέται, καὶ λέγω νὰ τεθῶσιν εἰς δευτέραν μοῖραν οἱ μικρότεροι καταθέται, ἐφόσον πρυτανεύει ἐν τῇ διανοίᾳ τοῦ νομοθέτου ἡ ἀρχή, ἵνα τὸ δάνειον αὐτὸ εἰσέλθῃ περισσότερον εἰς τὴν πραγματικὴν περιουσίαν. Εἶνε ὀρθώτερον τὸ δάνειον αὐτὸ νὰ πλήξῃ τὰς μεγάλας κατατεθειμένας περιουσίας εἰς τὰς Τραπέζας ἐφόσον ἤθελον κληθῆ νὰ ὑποστῶσι τὴν ἀνάληψιν καὶ δευτερεύοντες εἰς μικρὰς περιουσίας, αἱ ὁποῖαι εἶνε δύο, τρεῖς, τέσσαρες καὶ πέντε χιλιάδες δραχμῶν. Ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἀφεθῶσιν αἱ Τράπεζαι ἐντελῶς ἐλεύθεραι ἵνα ἀνεξετάστως προσκαλέσωσι τοὺς δανειστὰς αὐτῶν, ἵνα ἀναλάβωσι τὰς καταθέσεις εἶπον καὶ πρὶν καὶ ἐπαναλαμβάνω ἤδη ὅτι εἶνε φυσικώτατον ὅτι ἑκάστη Τράπεζα θὰ προτιμήσῃ νὰ περιποιηθῇ αὐτοὺς τοὺς καταθέτας, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι σταθερὰν πελατίαν θὰ συμβῇ δὲ τοῦτο εἰς πολλὰς Τραπέζας, ἐπειδὴ εἶναι πιθανώτατον εἰς πολλὰς Τραπέζας οἱ μεγαλείτεροι καταθέται νὰ εἶνε καὶ σύμβουλοι. Λοιπὸν τὸ ὀρθὸν μέτρον εἶνε ἡ κατάταξις νὰ γίνῃ ἀπ’ ἐδῶ, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἐν τῷ νομοθετήματι, νὰ γίνῃ ὡρισμένως νέος πίναξ καταστάσεως, εἶναι ὀρθότερον ἡ πρότασις νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νομοθετήματι ἀπὸ γενικῆς ἀρχῆς ὅτι ἐπὶ τῇ προσκλήσει πρὸς ἀνάληψιν καταθέσεων προτιμῶνται οἱ μεγαλύτεροι καταθέται. Καὶ ὁ πίναξ ἑκάστης Τραπέζης θὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῶν Ὑπουργῶν ἤ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅστις εἶνε καὶ ἁρμόδιος, ἐν τῇ περιπτώσει δὲ ταύτῃ εἶνε ἐπόπτης τῶν Τραπεζῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ὑπάρξῃ ἔλεγχος τοῦ Κράτους καὶ δὲν θὰ γίνωσιν εὔνοιαι καὶ προτιμήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶνε δυνατὸν παρὰ νὰ δημιουργήσωσιν ἀδικήματα.

§323Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ δὲν τὸ ἐζήτησαν αἱ Τράπεζαι. Ἡμεῖς αὐτὴν τὴν διάταξιν τὴν ἐπιβάλλομεν εἰς τὰς Τραπέζας.

§324Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ γίνῃ κακὴ χρῆσις, διότι ἐὰν ἐπιβάλωμεν ἡμεῖς τὴν διάταξιν εἶναι δυνατὸν τὴν ἐπαύριον νὰ χρησιμοποιηθῇ ὑπὸ τῶν Τραπεζῶν διὰ νὰ γίνωσι προτιμήσεις εἰς φίλους.

§325Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ θὰ εἶναι εὔκολον ἐὰν θέλωσιν αἱ Τράπεζαι νὰ βάλωσι διάταξιν διὰ νὰ κολακεύσωσι μεγάλους καταθέτας, τοὺς ἔχοντας 100.000 δραχμῶν.

§326Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μίαν γενικὴν ἀρχήν, ἡ ὁποία θὰ καθορισθῇ δι’ ἑνὸς Β. Διατάγματος.

§327Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑπουργικῆς ἀποφάσεως.

§328Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα.

§329Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν θέλωσι νὰ κάμωσιν εὐκολίαν σήμερον, λέγουσιν ὅσοι ἔχουσιν 100.000 δραχμὰς καὶ γίνεται μία πρᾶξις ἀποδώσεως καὶ παρακαταθήκης, καὶ ἄν θέλωσι κατόπιν νὰ δώσωσι τὰς μικρὰς παρακαταθήκας θὰ καλέσωσιν αὐτοὺς νὰ τὰς πάρουν.

§330Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν θὰ δύνανται, διότι θὰ καλέσωσι τοὺς μεγάλους, ἐὰν ἀρνηθῶσιν οἱ μεγάλοι τοῦτο εἶνε ἄλλο ζήτημα, θὰ ὑποστῶσι τὸν τεμαχισμὸν.

§331Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν θέλωσι νὰ γίνωσιν εὐκολίαι γίνεται πρᾶξις ὅτι ἀνέλαβον τὴν παρακαταθήκην.

§332Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τότε θὰ ὑποστῶσι τὸν καταναγκασμὸν ἐκ τοῦ δανείου.

§333Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγει ἡ Τράπεζα ὅτι ἔδωκα τὰς παρακαταθήκας.

§334Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τότε διαπράττει ἀδίκημα, εἶνε δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο;

§335Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συμψηφίζει εἰς τὴν μεγάλην κατάθεσιν καὶ τὰς μικράς. Γίνεται πρᾶξις συμψηφισμοῦ.

§336Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοῦτο ἤθελον εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν πολλαὶ διαδοχικαὶ καταθέσεις μικραί.

§337Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δεχθῶμεν καὶ τὰς ταμιευτικὰς καταβολὰς δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν καὶ τὰς μεγάλας καὶ τότε δὲν θὰ ἐπιτύχῃ πολύ.

§338Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καλύτερον εἶναι νὰ ἐπιτύχῃ ἐν μέρει παρὰ νὰ μὴ ἐπιτύχῃ καθόλου. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὴ ἡ ἰδέα τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα εἶναι ὀρθή, αὐτῆς τῆς ἰδέας τὴν πραγμάτωσιν ζητῶ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει ὅτι εἶναι ἔργον κοινῆς λογικῆς διὰ τὰς Τραπέζας νὰ προτιμήσουν τὸν διχοτομισμὸν τῶν ἐχόντων μεγάλας καταθέσεις καὶ ὄχι τῶν ἐχόντων μικράς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντύπωσις τῆς κοινῆς λογικῆς τὴν ὁποίαν παραδέχομαι καὶ ἐγώ, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι καλύτερον νὰ ἔχωμεν τὴν γάταν ἑτοίμη διὰ νὰ πιάσῃ τὸν ποντικό. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι κοινῆς λογικῆς ἐντύπωσις, εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον. Ἐφ’ ὅσον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγὼ προτείνω εἶναι κάτι τί, τὸ ὁποῖον δὲν συγκρούεται πρὸς τὴν κοινὴν λογικήν, διατὶ νὰ μὴ τεθῇ εἰς τὸν νόμον ὁπότε καὶ ἡ κοινὴ αὐτὴ λογικὴ θὰ εἶναι κατοχυρωμένη καὶ μὲ ἕνα πολυβόλον; Ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος ἀκόμη. Ἀκριβῶς τὸ νὰ ἐμποδισθοῦν αἱ Τράπεζαι ἵνα πλήξουν τὰς μικρὰς καταθέσεις καὶ πλήξουν μόνον τὰς μεγάλας. Τοῦτο θὰ συντελέσῃ εἰς περισσότερον ψυχικὴν ὁρμὴν μὲ τὴν ὁποίαν τὸ κοινὸν θὰ δεχθῇ τὸν διχοτομισμόν. Διότι ἄν λάβετε ὑπ’ ὄψει ὅτι εἰς ἕνα Ταμιευτήριον εἶναι χίλιαι ὑπηρέτριαι καὶ ἐργατικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταθέσεις ἀπὸ τρεῖς ἕως τέσσαρας χιλιάδας ἕκαστος καὶ οἱ ὁποῖοι καλοῦνται, ἵνα λάβωσι τὸ ἥμισυ εἰς ὁμολογίας τὶ θὰ συμβῇ μὲ αὐτούς; Εἶναι ἀδύνατον αὐτοί, μὴ ἔχοντες ἀκμαίας οἰκονομικὰς δυνάμεις, νὰ καθοδηγηθῶσι εἰς τὴν διαχείρησιν τὴν περαιτέρω καὶ διὰ τῆς κοινῆς λογικῆς ἡ ὁποία θὰ διέπῃ τοὺς σπουδαιοτέρους οἰκονομικοὺς παράγοντας. Αὐτοὶ θὰ τὰ ἐξαγάγωσι εἰς τὴν ἀγορὰν θὰ προκαλέσωσι προσφορὰς ἀθρόας καὶ κατὰ συνέπειαν ὑποτίμησιν. Ἐνῶ ἐάν, ἀντὶ τῶν χιλίων ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι θὰ κληθῶσι νὰ ἀποδώσουν πρὸς 5000 δραχμὰς 5 ἑκατομμύρια, κληθῶσι ἑκατὸν οἵτινες ἔχουσι καταθέσεις μεγάλων ποσῶν, αὐτοὶ ἔχουσι τὴν ἀκμὴν τὴν οἰκονομικὴν ἀκεραίαν, ὥστε νὰ μὴ ἐξέλθωσι εἰς τὴν ἀγορὰν προσφέροντες τὰ ὁμόλογα καὶ νὰ δημιουργήσουν πανικόν. Ὥστε καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς τιμῆς τῆς ὁμολογίας εἰς τὸ ἀκέραιον καὶ περὶ τὸ ἀκέραιον, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης τὸ μέτρον τοῦτο θὰ εἶναι ἀπολύτως συντελεστικόν. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα παραχρῆμα, οὔτε παρὰ τῆς Συνελεύσεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι ἀπόψε ἡ πρώτη κατ’ ἄρθρον συζήτησις, ὑπάρχει ἀκριβῶς τὸ περιθώριον τοῦ χρόνου, νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἵνα εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν αὔριον, δοθεῖ ἡ προσήκουσα λύσις.

§339Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Εἴπατε προηγουμένως τὸ νομοσχέδιον νὰ εἶναι δίκαιον καὶ ἴσον καὶ τώρα θέλετε ν’ ἀπαλλάξετε μίαν τάξιν.

§340Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ζητῶ τίποτε ν’ ἀπαλλάξω.

§341Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Ζητεῖτε ν’ ἀπαλλάξετε τὴν τάξιν τῶν ἐχόντων ὀλίγον ποσόν.

§342Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶπον νὰ γίνῃ προτίμησις περὶ τὰς πληρωμάς.

§343Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Καὶ ἐπειδὴ θὰ γίνῃ προτίμησις αὐτὰ δὲν θὰ διχοτομιθοῦν.

§344Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅλοι θὰ κληθοῦν νὰ τ’ ἀνταλλάξουν.

§345Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Ἐπειδὴ θὰ γίνῃ προτίμησις θὰ μείνουν τὰ μικρὰ κεφάλαια ἀνέπαφα, διότι εἶναι τόσοι πολλαὶ αἱ καταθέσεις, ὥστε δὲν ἠμποροῦν νὰ ἰσοφαρίσουν μὲ τὸ νόμισμα καὶ τὰ μικρὰ θὰ μείνουν ἀνέπαφα. Πῶς λοιπὸν θέλετε δικαιοσύνην ὅταν ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἔχω 100 δραχμὰς μὲ συλλαμβάνετε καθ’ ὁδὸν καὶ μοῦ λέγετε δώσε μου τὰς 50 καὶ εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔχει πέντε καὶ δέκα χιλιάδας τοῦ λέγετε πήγαινε;

§346Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σεῖς λέγετε ὅτι συλλαμβανόμενος ἀπὸ τὴν ψαλλίδα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μὲ πορτοφόλιον περιλαμβάνον 100 δραχμὰς θὰ ὑποστῆτε τὸν διχοτομισμὸν τοῦ ἡμίσεως καὶ λέγετε ὅτι εἶναι ἀνισότης ἄν ἡ ὑπηρέτρια Α δὲν συλληφθῇ καθ’ ὁδὸν ἔχουσα τὰς δύο χιλιάδας, ἀλλ’ ἔχουσα δελτίον καταθέσεως αὐτὴ δὲν θὰ ὑποστῇ τὸν τεμαχισμόν. Σᾶς ἐρωτῶ ἄν αὐτὸ θὰ εἶναι ἄδικον. Ὁμολογῶ ὅτι εἶναι μία ἀνισότης, ἀλλὰ θὰ εἶναι μεγαλυτέρα αὐτὴ ἡ ἀνισότης ἄν δὲν συλληφθῇ ὁ κ. Σκουλούδης ἔχων κατατεθειμένα πέντε ἑκατομμύρια.

§347Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ καταρτισθῶσιν πίνακες τῶν μεγάλων καταθετῶν.

§348Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀποκρούω κατ’ ἀρχὴν τὴν πρότασιν. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ φορολογηθῶσιν περισσότερον οἱ ἔχοντες τὰς μεγάλας καταθέσεις.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλαντζᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§350Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τῆς φράσεως «δύνανται νὰ ἐξωφληθῶσιν», θίγονται αἱ ἀστικαὶ ἀρχαὶ τοῦ δικαίου. Ἡ προθεσμία βέβαια εἶναι πρὸς ὠφέλειαν τοῦ ὀφειλέτου. Ἐὰν ὁ ὀφειλέτης καταβάλῃ πρὸ τῆς προθεσμίας, τοῦτο πλέον εἶναι ὑποχρέωσις ἀναμφισβήτητος τοῦ δανειστοῦ νὰ δεχθῇ τὸ ὀφειλόμενον, δεδομένου, ὅτι προκαταβάλλονται καὶ οἱ τόκοι. Ἤκουσα καὶ τὸν κ. Βοζίκην νὰ συναινῇ. Ἀλλ’ αἱ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰσὶ νομικῶς σόλικοι. Τὸ ζήτημα ὅμως τῆς μερικῆς ἐξοφλήσεως ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τὸ ἐπικροτῶ. Δὲν τὸ ἐπικροτῶ, ὄχι διότι θέλω νὰ εἶμαι ὑπὲρ τῶν δανειστῶν, διότι ἐξεύρετε ὅτι εἶμαι δεδηλωμένος κατ’ αὐτῶν, ἀλλὰ διότι δὲν πρέπει νὰ θίξωμεν τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ ἀστικοῦ δικαίου. Μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς μονομεροῦς καταβολῆς τῶν δόσεων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μίαν ἀπορίαν νὰ μοὶ διελευκάνῃ. Γεννᾶται ἡ ἑξῆς ἀπορία: Διὰ τὸ τρίμηνον διάστημα καθ’ ὅ γενήσεται ἡ ἀνταλλαγὴ τῶν ὁμολόγων τῶν ἀποκομμάτων ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι ὑποχρεωμένη κατὰ τὸ ἄρθρον 5 νὰ δέχεται ὄχι μόνον τὰς ὁμολογίας ἀλλὰ καὶ τὰ ἀποκόμματα. Ἑπομένως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ ἔχῃ ἕν ποσὸν ἐκτὸς τῶν 200 ἑκατομμυρίων ἀποθέματα, δηλ. θὰ ἔχῃ τὰ διάφορα ἀποκόμματα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι, νὰ μὲ παρακολουθήσετε, διότι δίδω εἰς αὐτὸ μεγάλην σημασίαν. Αἱ Τράπεζαι αἱ ἄλλαι ἔχουν, δὲν ἐξεύρω πόσον ποσὸν ἀποθεματικὸν χαρτονομίσματος, καὶ ἐλάχιστα ἀποκόμματα. Ἐκ τούτου φοβοῦμαι μήπως γίνῃ ἡ ἑξῆς κατάχρησις, ἄν ὄχι κατάχρησις, ἡ εὐκολία, καὶ θὰ ἤθελον ἵνα, αἱ καταθέσεις πληρωνόμεναι παρὰ τῶν Τραπεζῶν, πληρωθῶσι διὰ χαρτονομίσματος εἰς ἀκέραιον ὄχι διὰ χαρτονομίσματος ὑγιοῦς καὶ δι’ ἀποκόμματος μὴ ὄντος αὐτουσίου μετὰ τοῦ πραγματικοῦ, εἶναι δὲ καὶ εὔκολον, διότι καθ’ ἑκάστην τριμηνίαν ἔχει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὰ 200 ἑκατομμύρια. Θὰ μεταβῇ ὁ καταθέτης νὰ λάβῃ 10.000 δραχμὰς. Πρέπει νὰ λάβῃ ἀκέραιον τὸ χιλιόφραγκον τῶν 10.000 δραχμῶν καὶ ὄχι κομμένο. Τοῦτο διότι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ ἔχῃ 10 ἤ 15 εὐνοουμένους καὶ μετὰ πάροδον ὀλίγου καιροῦ νὰ ἔχῃ ἀποκόμματα 20. Θὰ ὑπάγω τότε εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ θὰ εἴπω, πάρετε αὐτὰ τὰ 20 ἀποκόμματα τὰ ὁποῖα ἔχω καὶ δόστε μου τὰ ἄλλα ἀποκόμματα. Καὶ θὰ μεταβῶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος θὰ ἔχω μίαν κατάθεσιν νὰ μοῦ ἐπιστρέψῃ τὸ δάνειον καὶ θὰ λάβω τὰ ἀποκόμματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔχω συλλέξει κατὰ παραβίασιν τῆς ἐννοίας τοῦ δανείου. Ἐκ τούτου θέλω νὰ εἴπω ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἤ μᾶλλον θὰ εἶναι μία διάταξις πολὺ ὀρθὴ νὰ τεθῇ, ὅτι αἱ Τράπεζαι εἰς τοὺς καταθέτας δέον νὰ καταθέτωσι αὐτούσια τὰ χαρτονομίσματα. Περὶ τούτου νομίζω ὅτι ὑπάρχει σύμβασις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι ἡμεῖς ἀνελάβομεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τά δάνεια μὲ τὸ ἥμισυ ὑγιὲς καὶ μὲ τὸ ἥμισυ μὲ ὁμολογίας. Καὶ ἑπομένως, ἐὰν μία τοιαύτη περιοριστικὴ διάταξις τεθῇ, τότε ἀσφαλῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ φοβοῦμαι δὲν θὰ λάβῃ χώραν.

§351Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Πῶς τὴν ἐννοεῖτε τὴν διάταξιν;

§352Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Διὰ τῆς προσθήκης, ὅπως αἱ πληρωμαὶ τῶν Τραπεζῶν γίνωνται δι’ αὐτουσίων χαρτονομισμάτων καὶ μὴ κεκομμένων.

§353Γ. ΠΩΠ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἠννόησα, κύριε συνάδελφε, πῶς θὰ γίνεται αὐτό. Τὸ αὐτούσιον ἐξερχόμενον τῆς Τραπέζης, παύει νὰ εἶναι αὐτούσιον.

§354Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Νὰ δίδεται αὐτούσιον ὑπὸ τῆς Τραπέζης καὶ ὁ λαμβάνων θὰ τὸ ἀποκόπτῃ. Ἐφοβήθην διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἡ Τράπεζα ἔχει 200.000.000, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ πληρώνῃ 50 δραχμὰς εἰς ἄρτιον καὶ 50 δραχμὰς εἰς ὁμολογίας, χωρὶς ὅμως νὰ τὴν ὑποχρεώνωμεν νὰ εἶναι τοῦ αὐτοῦ ἀριθμοῦ. Λοιπὸν ἐγὼ ὁ ὁποῖος πρόσκειμαι πρὸς τὴν Τράπεζαν καὶ κατώρθωσα σήμερον νὰ δαπανήσω τὸ ἥμισυ, δύναμαι κάλλιστα νὰ μεταβῶ εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ νὰ εἰπῶ πάρετε αὐτὰ τὰ δύο ὁμόλογα, διότι σεῖς δύνασθε νὰ τὰ συναρμολογήσητε.

§355Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλετε ἀντὶ νὰ σᾶς δώσῃ ἕνα Γεώργιον Σταῦρον καὶ ἕνα εἰς Στέμμα μὴ ἀνηκόντων εἰς τὸ αὐτὸ ἑκατοντάδραχμον νὰ σᾶς τὸ δώσῃ κολλημένον; Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§357Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Νὰ δεχθῆτε, κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὴν ἐξαίρεσιν τῶν μὴ ὑποχρεουμένων καταβολὴν εἰς ἀναγκαστικὸν δάνειον νὰ συμπεριληφθῶσιν καὶ αἱ περιθάλψεις τῶν θυμάτων πολέμου καὶ αἱ συντάξεις τοῦ Ταμείου τῶν μεταλλευτῶν, ἐπίσης καὶ τὰ ποσὰ τὰ λόγῳ διατροφῆς συζύγου καὶ τέκνου.

§358Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τὰ περισσότερα ἐξ αὐτῶν τὸ ἔχω δεχθῆ. Θὰ τὸ ἐξετάσω.

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§360Γ. ΠΩΠ. Εἰς τὸ 7ον ἄρθρον ἤθελα νὰ παρατηρήσω ὅτι προκειμένου περὶ τῆς ἀποδόσεως ὑπὸ τῶν Τραπεζῶν, θὰ ἦτο χρήσιμον συνεπείᾳ διαφόρων παρατηρήσεων αἱ ὁποῖαι μοῦ γίνονται, διότι εὐτυχῶς κατ’ ἐμέ, ἀτυχῶς ὅμως διὰ τὸν κόσμον, ἐγεννήθησαν σκέψεις ποικίλλαι καὶ γνῶμαι ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν μέχρις ἐμοῦ. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο, ὅπως ἀπαλλάξωμεν τῶν παραπόνων, ἢ μᾶλλον τῶν ἀνωμαλιῶν κατὰ τὸ παρόν, διότι κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου, ἀποτελεῖ εὐεργέτημα πράγματι ὑπὲρ τῶν πτωχῶν, ἡ διατήρησις τῶν ἀποκομμάτων τῆς περιουσίας καὶ ἀποταμιεύσεως. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰς ἀνωμαλίας αὐτὰς ἔχω ἐναντίον τῶν σκέψεών μου περὶ τῆς οἰκονομικῆς καὶ πλουτολογικῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἤθελον προτείνει νὰ τεθῇ, ὅπως αἱ Τράπεζαι προκειμένου περὶ καταβολῆς εἰς τοὺς δανειστὰς αὐτῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων οἱ κυριώτατοι εἶναι οἱ ἔχοντες καταθέσεις, μὴ δύνανται νὰ καλῶσι πρὸς ἐξόφλησιν τοὺς ἔχοντας καταθέσεις ἐν τοῖς ταμιευτηρίοις αὐτῶν, γενικὴ διάταξις πρὶν ἢ πρότερον ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος ὅλων τῶν ἐπὶ ὄψει ἄλλων ἐπαρχιακῶν καταθέσεων. Νομίζω ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλω εἰς τὴν Συνέλευσιν, εὑρίσκομεν τὴν λύσιν γενικὴν καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνωμαλίας περισώζουσαν δὲ ὅλας ἀκριβῶς τὰς μικρὰς καταθέσεις.

§361Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Διὰ ποῖον λόγον νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ τροποποίησις;

§362Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπον, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ φωνή μου δὲν ἔφθασεν μέχρις ὑμῶν. Αἱ πρὸς τὰ σώματα ἀνακοινώσεις, κ. συνάδελφε, εἶναι ὅπως αἱ δικαστικαὶ ἀποφάσεις, ἄρχονται διὰ τοῦ σκεπτικοῦ καὶ ἀπολήγουν εἰς τὸ διατακτικόν. Ἔκαμα λοιπὸν καὶ τὸ ἱστορικὸν καὶ τὸ σκεπτικόν. Δὲν μοῦ ἐκάματε εὐχαρίστησιν νὰ μὲ ἀκούσητε καὶ ἀκούσατε μόνον τὸ διατακτικὸν τῆς ἀποφάσεως τὸ ὁποῖον εἶναι πρότασις εἰς τὴν Συνέλευσιν. Νομίζω δὲ ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ θελήσῃ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτήν, ἡ ὁποία λύει ριζικῶς τὸ ζήτημα. Διότι θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἄρνησις τῆς ἀποδοχῆς τοιαύτης προτάσεως ριζικῶς, μὴ χωριζούσης εἰ μὴ κοινωνικὰς τάξεις πτωχάς, καὶ τάξεις πλουσίας, καὶ ἐὰν δὲν εἶχεν ἐν ἑαυτῷ σκέψιν, ὅπως μόνον ἰσχυροὶ κατὰ τὴν ρῆσιν τοῦ ἀρχαίου φιλοσόφου εἶναι ὅπως τὰ ἰσχυρὰ πτερωτά, τὰ ὁποῖα θραύωσι τὴν ἀρχὴν τοῦ νόμου καὶ διέρχωνται, συλλαμβάνονται δὲ μόνον αἱ μικραὶ μυῖαι ἐντὸς τῶν ἱστῶν τῆς ἀράχνης, ὅπως τὸν ἐφαντάσθη καὶ τὸν φαντάζεται νῦν ἀδίκως ἀναμφιβόλως ἡ δημοσία γνώμη. Παρακαλῶ ἑπομένως νὰ ληφθῇ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τοῦτο, διότι θὰ ὁμολογήσω ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ὅτι ἡ ὑπόνοια τοῦ πολλοῦ κόσμου, πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἰδική μου ὑπόνοια. Ἔχω δὲ μικρόν τι δικαίωμα νὰ θέλω ὅπως ὁ νόμος, ὁ χαρακτηρισθεὶς ὑπ’ ἐμοῦ ὡς κατ’ ἐξοχὴν φιλόλαος νόμος, μὴ ἀφίσῃ οὐδὲ ὑποστάλαγμα ὑπονοίας εἰς τὸ μᾶλλον καχύποπτον, ὅτι δὲν εἶναι ὄντως τοιοῦτος νόμος. Παρακαλῶ ἑπομένως εἰς τὸ ἄρθρον 7 νὰ προστεθῇ διάταξις ὅτι, αἱ Τράπεζαι δὲν δύνανται νὰ καλῶσι τοὺς ὀφειλέτας αὐτῶν πρὸς ἐξόφλησιν κατὰ τὸ ἥμισυ μᾶλλον διὰ κυκλοφοροῦντος τραπεζογραμματίου καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ δι’ ἀποκόμματος, εἰμὴ κατὰ δύο κεχωρισμένας τάξεις τῶν κατατεθέντων ἐν ὄψει καὶ ἅμα τῇ ἐξαντλήσει ὁλοκλήρου τοῦ καταλόγου αὐτοῦ, θὰ καλέσῃ τοὺς ἔχοντας καταθέσεις ἐντὸς ταμιευτηρίοις.

§363Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Δὲν λύει τὸ ζήτημα ἡ πρότασίς σας διὰ καταθέσεις ἐν ὄψει· εἶναι καὶ μικροπτωχῶν.

§364Γ. ΠΩΠ. Αἱ καταθέσεις ἐν Ταμιευτηρίῳ εἶναι καὶ αὐταὶ ἐν ὄψει· πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ μορφαὶ τῶν καταθέσεων ἐν ταμιευτηρίῳ ἔχουσι τοῦτο τὸ πλεονέκτημα ὅτι εἶναι καταθέσεις παρέχουσαι μείζονα τόκον. Θὰ σᾶς εἴπω δὲ τὶ σημαίνει, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ἐκεῖ τὰς μικράς των καταθέσεις δὲν τὰς ἔχουσιν εἰμὴ διότι εἶναι ἄνθρωποι πτωχοὶ περισυλλέγοντες δεκάραν πρὸς δεκάραν διότι εἶναι οἰκονομίαι πτωχῶν, ὀρφανῶν, ἀνηλίκων, ὑπηρετῶν, ἐργατῶν, ὑπηρετριῶν, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν κανένα κλονισμὸν καὶ νὰ φαντασθῶσι ὅτι ἄν αὔριον, πτωχὴ ἐργάτις πρόκειται τυχὸν νὰ εὕρῃ τὴν τύχην τοῦ βίου της ἑνουμένη μὲ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ποθεῖ νὰ ὑπανδρευθῇ, θὰ εὑρίσκεται ἐνώπιον προσκόμματος, ὅτι δηλαδὴ ἡ ψαλὶς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ κόψῃ τοὺς ἐρωτικούς της δεσμοὺς ὁμοῦ μὲ τὰ χαρτονομίσματα τὰ ὁποῖα θὰ κόψῃ. Νομίζω ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἐνθαρρύνωμεν τοιαύτην πρᾶξιν.

§365Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἶναι ὀρθότατα αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλαι τάξεις ἐξ ἴσου πτωχαί, αἱ ὁποῖαι κάμνουν καταθέσεις ἐν ὄψει.

§366Γ. ΠΩΠ. Ὀρθὸν εἶναι καὶ αὐτό, ἀλλὰ θέλω νὰ εὕρισκον εὐχερῆ τρόπον ὥστε νὰ γίνῃ ὁ χωρισμὸς ἀμέσως, ἔχω δὲ τὸ δεδομένον ὅτι οἱ μὴ ἔχοντες καταθέσεις ἐν Ταμιευτηρίοις εἶναι οἱ κυρίως πτωχοί, οἱ δὲ ἔχοντες ἐν ὄψει εἶναι οἱ ἀναλαμβάνοντες νὰ διαχειρίζωνται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν αὐτὰ λόγῳ τῶν ἐργασιῶν των. Τὴν παρατήρησιν ταύτην ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως.

§367Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κ. Φανιτσίου ὅπως τεθῇ ὡρισμένον ποσὸν λύει τὸ ζήτημα;

§368Γ. ΠΩΠ. Ὁ κ. Φανίτσιος ἔχων τὴν πεποίθησιν ὅτι, πρόκειται περὶ ὑποθέσεως μπολσεβικικῆς, ἐξακολουθεῖ φανταζόμενος τοῦτο κατ’ ἀντίστροφον λόγον, διότι φαντάζεται ὅτι κινδυνεύουν καὶ τὰ χρήματα καὶ τῶν μὴ πτωχῶν καὶ θέλει νὰ τὰ ὑποστηρίξῃ. Ἐγὼ διαφωνῶ ἄρδην· ἐγὼ φαντάζομαι ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἀντιμπολσεβικικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θάλπει τὴν λαϊκὴν ἀποταμίευσιν κατὰ τρόπον εἰς οὐδὲν κράτος γενόμενον. Ἐπίσης προκειμένου περὶ προσκλήσεως λόγῳ τῶν διατάξεων τοῦ δανείου καὶ οἱ ἰδιῶται ὀφειλέται θὰ καλέσωσι τοὺς ἰδιώτας δανειστὰς ὅπως λάβωσι ἐντὸς τοῦ τριμήνου τὰ ὀφειλόμενα ποσά. Διὰ τῆς τροπολογίας τῆς γενομένης εἰς τὸ ἄρθρον καὶ διὰ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὑπάρχει δικονομικὸς κανὼν κανονίζων τὰ τῆς προσκλήσεως. Θὰ ἤθελον πρὸς ἀποφυγὴν δυσχερειῶν εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ γίνῃ δεκτὴ καὶ ἄλλη τις προσθήκη περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα χθὲς καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπεν ὅτι ἐνυπάρχει τοῦτο ἐν τῷ πνεύματι τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἤθελον, λέγω, ἵνα περιληφθῶσι καὶ δικονομικαὶ διατάξεις εἰδικαί, τουτέστιν εἶπον χθές, ὅτι θὰ ἔπρεπεν εἰς περίπτωσιν καθ’ ἥν ὑπάρχουσι χρέη, ἔστω καὶ καθοριζομένου τοῦ βαθμοῦ καὶ τῆς ποσότητος αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ληξιπρόθεσμα ἕνα, δύο, τρεῖς, πέντε, ἕξ μῆνας μετὰ τὸ τέρμα τῆς τριμηνίας ταύτης νὰ μὴ ἐξοφλεῖται κατὰ τὸ τέρμα τῆς περιόδου, ἀλλ’ ὁ δανειστὴς ὁ ὁποῖος πιθανὸν εἶναι πτωχὸς καὶ ἀπεθησαύριζεν ἐν τῷ μεταξὺ τὰ ποσὰ ταῦτα, νὰ δύναται νὰ καλῇ ὁ ὀφειλέτης τὸν δανειστὴν ἵνα ἕν μέρος τῆς ὀφειλῆς του τὸ δεχθῇ συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς ὁμολογίας καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ εἰς τὸ τρέχον νόμισμα. Αὐτὸ ἔχει σημασίαν. Ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Πατρῶν, πρώην δικαστικός, ὁ κ. Στεφανόπουλος, εἶναι ὁ ἀπευθύνας τὴν παρατήρησιν. Ἄν δὲ ἐνθυμοῦμαι καλῶς καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐγεννήθη τὸ θέμα τοῦτο. Ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκων ὅτι ὄντως πρέπει νὰ ἔχῃ, μοὶ εἶπεν ὅτι ὀρθὴ εἶναι ἡ παρατήρησίς μου καὶ ὅτι τοιοῦτον εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως. Ἐν τῇ τροπολογίᾳ δὲ ταύτῃ πρέπει νὰ γίνουν καὶ δικονομικὰ μέσα προσκλήσεως τῶν δανειστῶν, ὥστε νὰ μὴ ἀπαιτῶνται οἱ δικονομικοὶ ὅροι, ἡ δημοσίευσις εἰς ἐφημερίδας καὶ οἱ ἄλλοι τῆς πολιτικῆς δικονομίας, ἀλλὰ ἡ ἐξώδικος πρόσκλησις νὰ γίνεται ὑποχρέου ὄντος τοῦ ὀφειλέτου εἰς κατάθεσιν ἔν τινι Τραπέζῃ ἤ ἐν τῷ Ταμείῳ τῶν Παρακαταθηκῶν. Τοὐτέστι θὰ λέγῃ ὁ ὀφειλέτης πρὸς τὸν δανειστὴν ἐξωδίκως διὰ κλητῆρος δικαστικοῦ κοινοποιουμένης τῆς προσκλήσεως πρὸς αὐτόν: ἔχω εἰς διαταγήν σου 5 χιλ. δραχμὰς ἐπὶ παραδείγματι, ἔναντι τοῦ χρέους μου τοῦ ὁλικοῦ, ὅπερ λήγει τὴν δεῖνα προθεσμίαν κατὰ τὸ τίμημα τῶν προθεσμιῶν τοῦ νόμου. Καλῶ ὑμᾶς σήμερον ἐντὸς τῆς τάδε προθεσμίας ἵνα προσέλθητε καὶ λάβητε τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἄν ὁ δανειστὴς δὲν ἔλθῃ ὁ ὀφειλέτης κάτοχος τοῦ ἐπιδοτηρίου μετὰ τῆς ἐξωδίκου προσκλήσεως θὰ τοῦ δώσῃ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔλθῃ ὁ χρόνος τῆς πληρωμῆς ὅσα τῷ ἀναφέρει διὰ τῆς ἐξωδίκου προσκλήσεώς του καὶ τὸ ὑπόλοιπον συμφώνως πρὸς τὴν τρέχουσαν τοῦ συναλλάγματος τιμήν. Αὐτὸς εἶναι ἕνας τύπος δικονομικός.

§369Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ τὰ κρατῇ ἄτοκα εἰς τὰς χεῖρας του αὐτὰ τὰ χρήματα;

§370Γ. ΠΩΠ. Τὸ πέραν αὐτοῦ θὰ εἶναι ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ δανειστοῦ καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ὀφειλέτου.

§371Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἠμπορεῖ νὰ τοῦ κάμῃ τὴν ἐξώδικον πρόσκλησιν χωρὶς νὰ ἔχῃ τὰ λεπτὰ καὶ νὰ εἴπῃ καθ’ ἑαυτόν. Ἄν ἔλθῃ θὰ τοῦ εἴπω δὲν ἔχω, ἄν ὅμως δὲν ἔλθῃ, τότε γλυτώνω τὴν διαφορὰν αὐτὴν τὴν νομισματικήν.

§372Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ὀρθὸν εἶναι νὰ γίνεται κατάθεσις.

§373Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ βλέπω ὅτι ἡ Συνέλευσις ἐπιθυμεῖ αὐτὴν τὴν μερικὴν κατάθεσιν, θὰ ἦτο δυνατὸν πρῶτον νὰ ὁρίσωμεν τὸ ποσὸν τῆς μερικῆς καταβολῆς εἰς τὸ ½ πρὸς μερικὴν ἐξόφλησιν. Θὰ θέσωμεν καὶ ἕνα ἀκόμη περιορισμὸν ὅτι τοῦτο ἰσχύει διὰ δάνεια τὰ ὁποῖα λήγουσιν ὀπωσδήποτε εἰς ἐποχὴν πλησιάζουσαν πρὸς τὴν λῆξιν μετὰ δύο ἤ τρεῖς ἤ πέντε μῆνας διὰ νὰ μὴ ἀφίσωμεν τὸ ὑπόλοιπον αἴφνης, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι μετὰ ἕν ἔτος, νὰ ζητήσῃ νὰ πληρώσῃ κατὰ τὴν λῆξιν δι’ ὁμολογιῶν τὸ ½ καὶ τὸ ½ διὰ πραγματικοῦ κυκλοφοροῦντος νομίσματος.

§374Γ. ΠΩΠ. Ὅπως θέλετε διατυπώσατε τοῦτο.

§375Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ πάντως νὰ γίνεται ἐντὸς τοῦ τριμήνου.

§376Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα. Λοιπὸν συμφωνοῦμεν ὅλοι ὅτι οἱοσδήποτε ὀφειλέτης θέλει νὰ πληρώνῃ τὸ ⅓ τοῦ χρέους του κατὰ τὸ ἥμισυ δι’ ὁμολογιῶν καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ διὰ πραγματικοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος ἐντὸς τοῦ τριμήνου ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ καταθέσῃ· τοῦ τριμήνου παρελθόντος παύει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο.

§377Γ. ΠΩΠ. Καὶ νὰ διατυπωθῇ καὶ ὁ τρόπος τῆς δικονομικῆς προσκλήσεως.

§378Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Ταμιευτηρίου τὶ ἔγινε;

§379Γ. ΠΩΠ. Εἴπομεν ὅτι ἀφοῦ ἐξαντληθῶσιν ὅλαι αἱ καταθέσεις τῆς Τραπέζης, τότε θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ Ταμιευτήριον;

§380Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις ἐπ’ αὐτοῦ. Αὔριον θὰ σᾶς εἴπω.

§381Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἄν ἐντὸς προθεσμίας ὡρισμένης δὲν προσκληθῶσι ὑπὸ τοῦ Ταμιευτηρίου τὶ θὰ γίνῃ;

§382Γ. ΠΩΠ. Θὰ πάρουν τὸ χρῆμά τους αὐτούσιον.

§383Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφόσον δὲν τοὺς προσκαλέσῃ ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἡ Τράπεζα, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ πάρουν τὰ χρήματά των αὐτούσια.

§384Γ. ΠΩΠ. Ἔχω καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ προκειμένου περὶ μεσεγγυήσεως εἰς τὸ Ταμεῖον τῶν Παρακαταθηκῶν. Ἐπειδὴ ἐπὶ παραδείγματι ὑπάρχει μία δίκη ἐκκρεμής, δυνάμει ἀποφάσεως τοῦ προέδρου ἡ δίκη συνεχίζει τὴν πορείαν της, ἀλλ’ ἐκεῖνος καθ’ οὗ ἡ ἀγωγὴ ὑποχρεοῦται ὑπὸ τοῦ προέδρου τῶν πρωτοδικῶν νὰ καταθέσῃ τὴν Α χρηματικὴν ποσότητα, ὡς ἐγγύησιν περὶ τῆς ἀποπληρωμῆς τῆς ὀφειλῆς του εἰς περίπτωσιν καθ’ ἥν τὸ τέρμα τῆς δίκης ἀποδείξῃ τὸν ἐνάγοντα ὅτι ὀρθῶς ἐνήγαγεν, καὶ ὅτι τὸ δίκαιον ἦτο ὑπὲρ αὐτοῦ. Αἱ καταθέσεις αὐταὶ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς δὲν ὑπερβαίνουν τὰ 40 ἕως 44 ἑκατομμύρια. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν πρόκειται περὶ ἀναλήψεως τῶν καταθέσεων ἐντὸς τοῦ τριμήνου, τὸ πρᾶγμα καθίσταται εὐχερές, διότι ὁ ἔχων νὰ λάβῃ ἐκ τοῦ ταμιευτηρίου θὰ λάβῃ κατὰ τὴν διπλῆν του μορφὴν τὸ νόμισμα καὶ κατὰ τὴν διπλῆν του μορφὴν θὰ τὸ δώσῃ πρὸς τὸν δανειστήν. Ἀλλὰ μετὰ τὴν πάροδον τοῦ τριμήνου καὶ τοῦ ἑξαμήνου, ὁπότε πιθανὸν νὰ τερματισθῇ ἡ δίκη καὶ νὰ ἐκδοθῇ ἡ ὁριστικὴ ἀπόφασις, αἱ ἐγγυήσεις αἱ κατατεθειμέναι τὶ θὰ γίνωσι; Θὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τὸ ἄρτιον ἤ θὰ ἀποκοπῶσι;

§385Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τὸ ἄρτιον.

§386Γ. ΠΩΠ. Ἑπομένως πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι αἱ μεσεγγυήσεις αἱ κατατεθειμέναι εἰς μετρητὰς ποσότητας εἶναι κατατεθειμέναι εἰς τὸ ἄρτιον. Ἐπίσης ἐν τῇ ἐπιτροπῇ εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων μας εἶπε· κύριοι, ἐγὼ ἔχω μικρά τινα δάνεια. Πῶς θὰ ἔλθῃ νὰ μοῦ τὰ πληρώσῃ αὐτὰ ὑπὸ ὡρισμένας περιστάσεις; Ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου ὁ τόκος τῶν ὁμολογιῶν τρέχει, δὲν ἔχει οὕτως; Ἑπομένως ἐγὼ μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς λήξεως τοῦ τριμήνου ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου μεταβαίνω καὶ δίδω τὸ ½ εἰς μετρητὰ εἰς τὸν δανειστήν. Ὁ τόκος ὑπὲρ τίνος εἶναι; Ἔσται ὁ τόκος ὑπὲρ τοῦ δανειστοῦ ἤ ὑπὲρ τοῦ ὀφειλέτου;

§387Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπὲρ τοῦ κατόχου.

§388Γ. ΠΩΠ. Αὐτὸ θὰ προκαλέσῃ ζητήματα πολλά. Ὁ κύριος συνάδελφος πεπειραμένος καὶ νομικός, ὁ κ. Βοζίκης, παρεδέχθη τὴν παρατήρησιν, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ τὸ διατυπώσωμεν ὁπωσδήποτε.

§389Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ συζήτησις τὴν ὁποίαν ἐκάματε καὶ ἥτις θὰ γραφῇ καὶ εἰς τὰ πρακτικά, δὲν εἶνε σκόπιμος, διότι θὰ γεννηθῇ τὸ ζήτημα, ποῖος εἶναι ὁ κάτοχος, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὸ δίδει, ἤ ἐκεῖνος ὅστις τὸ λαμβάνει;

§390Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὁ τόκος ἀνήκει εἰς τὸν κάτοχον τῆς ὁμολογίας, καθ’ ἥν στιγμὴν ὁ τόκος εἶνε ἀπαιτητός. Τὸ τὶ θὰ κάμωσι μεταξύ των εἶναι ἀδιάφορον.

§391Γ. ΠΩΠ. Τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον ἀπηύθυνε καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὑποθέτω καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑποβάλλει διαφόρους παρατηρήσεις, μία ἐξ αὐτῶν ἡ ὁποία χρήζει εὐκρινίσεως εἶνε ἡ ἑξῆς, ἥτις ἀνάγεται, ὅπως ἐν τῷ ἐγγράφῳ τοῦ ἐπιμελητηρίου φέρεται καὶ μοὶ ἀνεκοινώθη προσωπικῶς, εἰς 40 μέχρι 60 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ὑποθέσεις. Κατὰ τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ Ἐπιμελητηρίου ὑπάρχωσιν ἐν Ἀθήναις κεφάλαια ἀνήκοντα εἰς ξένους, ἀλλ’ εὑρισκομένους εἰς χώρας Ἑλληνικὰς ὡς παρακαταθῆκαι, δυνάμει τοῦ κρατοῦντος Συνδικάτου τῶν Τραπεζῶν. Ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ ποσοῦ τούτου εἰς τὸν ἐν ἀλλοδαπῇ δικαιοῦχον δὲν ἐπιτρέπεται. Ἐκεῖνοι οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες ἔχουσι εἰς χεῖρας αὐτῶν τὰς παρακαταθήκας ταύτας, λέγει τὸ ἔγγραφον τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποστῶσι τὴν ζημίαν, ὥστε νὰ σταλῇ εἰς ἐκείνους εἰς ἀκέραιον τὸ ποσὸν τῶν παρακαταθηκῶν, αὐτοὶ δὲ νὰ διαιρέσωσιν εἰς δύο τὸ ποσὸν αὐτό. Λοιπὸν ὁ νόμος ὁμιλεῖ περὶ δανειστῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ ἑπομένως ἀπαλλάσσονται αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὰ ποσὰ ταῦτα ἀνερχόμενα εἰς ἰσχυρὰς ἐμπορικὰς παρακαταθήκας κατὰ τὴν διχοτόμησιν θὰ εἴμεθα ἀφορμὴ νὰ προκαλέσωμεν προστριβὰς καὶ ἐναγόντων καὶ ἐναγομένων καὶ ἴσως ἐπεμβάσεων τινῶν αἱ ὁποῖα χωρὶς νὰ ἔχωσι μεγάλην σημασίαν πάντως θὰ ἔπρεπε ν’ ἀποφευχθῶσι διὰ 60 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπεσύροντο τῆς κυκλοφορίας. Ἐπ’ αὐτῶν ἐπαναλαμβάνω ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ὁ νόμος ἀπαλλάσσει ἀπολύτως τοὺς ἔχοντας παρακαταθέσεις. Ἡ ἀντίρρησις εἶναι αὐτὴ διότι ἐπαναλαμβάνω, ὁπωσδήποτε ὑπάρχωσι τὰ μέσα δι’ ὧν θὰ κρίνωσι τοὺς νόμους ἐν τῇ ξένῃ. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ ἑβδόμου ἄρθρου ἀλλὰ κυριώτατα τὴν πρώτην περὶ καθορισμοῦ τοῦ τρόπου τῆς προσκλήσεως ὑπὸ τῆς Τραπέζης τῶν δανειστῶν.

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Σιακκῆς ἔχει τὸν λόγον.

§393Π. ΣΙΑΚΚΗΣ. Τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς κυκλοφορίαν εἶναι τριῶν δισεκατομμυρίων, ἐνῷ αἱ καταθέσεις εἶναι μόλις ἑνὸς δισεκατομμυρίου. Τὸ περίσσευμα θὰ τὸ κερδίσῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Αὐτὴ θὰ πέρνῃ ἕνα ἕνα ἀπὸ τοὺς καταθέτας, νὰ τοὺς καλεῖ νὰ ἀναλαμβάνουν τὰς καταθέσεις των. Ὅταν λάβῃ ἡ Τράπεζα τὰ ἥμισυ τεμάχια τῶν τραπεζογραμματίων της θὰ τὰ πωλήσῃ εἰς ἄλλους ἤ θὰ κάμῃ κἄτι ἄλλο, εἰς τοὺς μεγάλους καταθέτας, οἱ ὁποῖοι εἶναι τὰ enfants gates, θὰ παράσχῃ ὅλας τὰς δυνατὰς εὐκολίας, εἰς δὲ τοὺς μικροὺς καταθέτας θὰ ὑπαγάγῃ ὅλα τὰ βάρη αὐτοῦ τοῦ μέτρου. Οἱ ἔχοντες τὰ μεγάλα κεφάλαια θὰ μείνωσιν ἐντελῶς ἀφορολόγητοι, ὅπως ἔμεινε καὶ μία ἄλλη τάξις, ἡ ὁποία μετέφερεν ὅλα της τ’ ἀποταμιεύματα εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§394ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§395Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μίαν διασάφησιν ἐπὶ ἑνὸς σημείου περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐγένετο ἀπόψε ποσῶς λόγος. Ἐν τῷ μεταξὺ κατὰ τὴν τρίμηνον προθεσμίαν, ἐνδεχόμενον πολλὰ ἔντοκα γραμμάτια τοῦ προηγουμένου δανείου νὰ εὑρίσκωνται εἰς λῆξιν. Αὐτοὶ θὰ προσέλθουν, ἵνα ἀνανεώσωσι τὰ γραμμάτια των. Πῶς θὰ πληρωθοῦν; Θὰ πληρωθοῦν διττῶς, εἰς νόμισμα καὶ εἰς ὁμόλογα;

§396Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου αὐτοὶ θὰ πληρωθοῦν κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς μετρητὰ καὶ κατὰ τὸ ἄλλο ἥμισυ εἰς ὁμολογίας. Συνεφώνησα σήμερον μὲ τὸν κύριον Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὥστε νὰ δέχεται ἡ Τράπεζα νὰ ἀνανεώσῃ τὸ γραμμάτιον.

§397Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι τοῦτο εἶνε καὶ ἔκτροπον, διότι αὐτὰ εἶναι δάνεια τοῦ Κράτους;

§398Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προσέξατε εἰς ὅ,τι σᾶς λέγω. Αὐτὸ εἶναι χρῆμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐχρειάζετο εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὸ εἶχε καὶ τὸ διέθεσε διὰ νὰ λαμβάνῃ τόκον 6%. Λήγει ἐντὸς τῆς προθεσμίας τῶν τριῶν μηνῶν αὐτὸ τὸ ἔντοκον γραμμάτιον οὐδὲν φυσικώτερον ἀπὸ τοῦ νὰ εἴπῃ ὁ πληρώνων εἰς τὸν κάτοχον αὐτοῦ. Κύριε, σοῦ δίδω τὸ ἥμισυ εἰς μετρητὰ καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ σοῦ τὸ δίδω καὶ πάλιν εἰς ὁμολογίας. Ἐν τούτοις ἐπειδὴ τὰ ἔντοκα αὐτὰ γραμμάτια τὰ ἐσυνήθισεν ὁ κόσμος, ἐπιθυμεῖ καὶ τὸ Κράτος καὶ ἡ Τράπεζα νὰ τὰ περιφρουρήσῃ ὅσον τὸ δυνατόν. Διὰ τοῦτο ὅταν παρουσιασθῇ πρὸς ἐξόφλησιν ἐντὸς τοῦ τριμήνου τοιοῦτον γραμμάτιον, ἡ Τράπεζα δύναται νὰ εἴπῃ εἰς τὸν παρουσιάζοντα αὐτό. Ἐὰν σοῦ τὸ πληρώσω τώρα θὰ σοῦ τὸ πληρώσω κατὰ τὸ ἥμισυ· κάμε μίαν ἀνανέωσιν ὥστε καὶ σὺ νὰ μὴ ζημιωθῇς.

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§400Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐάν, ἀξιότιμοι κ. κ. πληρεξούσιοι, δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω τὸν νομὸν Κυκλάδων, δὲν ἤθελον ἀπασχολήσῃ ὑμᾶς, διότι ὄχι μόνον ἡ ἀνάγνωσις ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ μελέτη τοῦ ἐπὶ τοῦ τάπητος νομοσχεδίου, μὲ ἔκαμε, εἰλικρινῶς, σᾶς βεβαιῶ νὰ θαυμάζω τὴν μεγαλοφυΐαν ὄντως τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὸ πρωτότυπον ἀληθῶς τῶν νομοσχεδίων των. Λέγω ἐὰν δὲν ἀπετέλουν μέρος τῶν πληρεξουσίων τοῦ Νομοῦ Κυκλάδων διότι κατ’ ἐξοχὴν ἐκεῖ ἔχομεν ἕνα προσωπικὸν ὑπηρεσιακόν, ὄχι δὲ μόνον ἐκεῖ εἰς τὰς Κυκλάδας, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν κατοίκων, Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Λαυρείου ἔχομεν συμπολίτας οἵτινες ἀνέρχονται περίπου εἰς 120 χιλιάδας ἀνθρώπων τὸ πλεῖστον ἐκ τῶν λαϊκῶν τάξεων, οὐδεὶς ἐκ τοῦ ὑπηρετικοῦ τούτου προσωπικοῦ κατορθώνει νὰ λαμβάνῃ τοὺς μισθούς του. Τοῦτο εἶσθε εἰς πολὺ καλλιτέραν κατάστασιν νὰ γνωρίζητε ὑμεῖς, διότι πλεῖστοι ἐκ τούτων καταφεύγουσι εἰς ὑμᾶς, ὑμεῖς τοὺς παραπέμπετε εἰς τὴν ἀστυνομίαν, ἡ ἀστυνομία μὴ οὖσα ἁρμοδία τοὺς παραπέμπει εἰς τὰ δικαστήρια. Οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ διεξαγάγωσι τὸν δικαστικὸν ἀγῶνα καὶ χάνωσι τοὺς μισθούς των. Ἐλάχιστοι λοιπὸν τούτων λαμβάνουσι τοὺς μισθούς των τοὺς ὁποίους ἀποταμιεύουσιν εἰς τὰ Ταμιευτήρια. Ὡς πρὸς τοῦτο λοιπὸν διαφωνῶ, μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν παρακαλῶ, ἵνα ἀφίσῃ τὰ ποσὰ τὰ μικρὰ τοῦ ὑπηρετικοῦ αὐτοῦ προσωπικοῦ, 5–10 χιλιάδας ἀνέπαφα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα εἰλικρινῶς σᾶς λέγω, ὅτι ἐν συνειδήσει καὶ ἐν πεποιθήσε ἔδωσα τὴν ψῆφόν μου, διότι φρονῶ ὅτι οἱονδήποτε ἄλλο νομοσχέδιον σχετικὸν καὶ οἱαδήποτε ἄλλη φορολογία ἤθελεν ἐπιβληθῇ, ἔστω καὶ 5% ἐπὶ τῆς περιουσίας, ἦτο ἀδύνατον νὰ συλλέξῃ τὸ ποσὸν τοῦ 1 καὶ ½ ἑκατομμυρίων. Ἵνα δὲ πεισθῆτε περὶ τούτου σᾶς κάμω τὴν ἑξῆς σύγκρισιν, σᾶς ἀναπολῶ εἰς τὴν μνήμην τὰ πυροτεχνήματα τῆς πλατείας Συντάγματος καὶ τὰ λοιπὰ μέσα, ἵνα γίνῃ τότε τὸ δάνειον τῶν 300 ἑκατομμυρίων. Μοὶ φαίνεται ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἐφ’ ὅσον μᾶλλον ἀνήκει εἰς νῆσον ἡ ὁποία ἔχει τὸ ρεκὸρ τοῦ ὑπηρετικοῦ προσωπικοῦ, θὰ καμφθῇ καὶ θὰ ἐνδώσῃ.

§401ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 7ον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἄρθρον 8ον (ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§402Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, διότι πάντες γνωρίζομεν περὶ τίνος πρόκειται. Νομίζω, ὅτι καίτοι δὲν εἶμαι νομικός, τὸ ἄρθρον δὲν εἶναι σαφῶς διατετυπωμένον καὶ ποιοῦμαι τὴν παρατήρησιν νὰ διατυπωθῇ καλῶς. Τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει) «Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα κλπ......................». Δηλαδὴ 1.500.000.000 δραχμ. ἡ σύμβασις ὅμως ἐκείνη γενομένη δὲν ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως.

§403Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει σημασίαν. Τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου.

§404Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πρόκειται περὶ συμβάσεως 250 000.000 δραχμ. ὑπεγράφη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ κυρωθῇ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως δὲν ἔχει ψηφισθῆ, λέγει τῶν ὑφισταμένων.........

§405Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ σύμβασις ὑπάρχει.

§406Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Τράπεζα ἐπέρασε τὰ ποσά.

§407Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι νομοθετικὴ νομολογία.

§408Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγει δυνάμει τῶν συμβάσεων τῶν κεκυρωμένων, λέγει δυνάμει τῶν ὑπαρχουσῶν συμβάσεων.

§409Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ συμβάσεις δὲν ἔχουσι καμμίαν ἰσχύν, ἐὰν δὲν ἐκτελεσθῶσιν· ἡ σύμβασις ἔχει ἐκτελεσθῇ.

§410Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κυκλοφοροῦν δυνάμει τῶν ὑφισταμένων συμβάσεων. Θὰ ψηφισθῇ καὶ τοῦτο καὶ ἐκεῖνο.

§411Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς.

§412Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον. Τὸ ἕτερον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιθυμῶ νὰ διασαφηνισθῇ εἶναι κατὰ ποῖον τρόπον ἡ Τράπεζα εἶναι ὀφειλέτης 1.500.000.000 δραχμῶν.

§413Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Τράπεζα εἶναι ὀφειλέτης δυνάμει τραπεζογραμματίων, δυνάμει τῆς μεταβολῆς τοῦ ἡμίσεως τῶν τραπεζογραμματίων. Ἡ Τράπεζα ἀπαλλάσσεται. Αὐτὸ τὸ ποσὸν θὰ τὸ φέρῃ εἰς πίστωσιν.

§414Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πῶς θὰ τὸ πληρώσῃ;

§415Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δίδουσα χαρτονόμισμα.

§416Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν φαίνεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου αὐτό.

§417Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐκ τῶν συμβάσεων. Ἡ Τράπεζα δικαιοῦται νὰ κυκλοφορήσῃ τρεῖς χιλιάδες ἑκατομμύρια. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὰ κυκλοφορεῖ τῆς μένει δὲ τὸ δικαίωμα δυνάμει τῶν συμβάσεων νὰ κυκλοφορήσῃ 3.000.000, διὰ τὸ ἄλλο 1½ θὰ εἰπῇ ἄνοιξέ μας.

§418Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κάθε ἡμέραν ἐκδίδει ἡ Τράπεζα χαρτονόμισμα· ὅ,τι ἀποσύρει ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν τὸ ἀντικαθιστᾷ.

§419Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγὼ τὸ ἐζήτησα διὰ νὰ διασαφηνισθῇ.

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἄρθρον 9ον. (Ἀναγινώσκει). Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§421Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι προφανῶς τὸ οὐσιωδέστερον. Τὰ ἄρθρα 9,10 ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ πρῶτον εἶναι τὰ οὐσιωδέστερα τοῦ νομοσχεδίου, διότι δι’ αὐτῶν καθορίζεται ἡ ὑπηρεσία τῆς χρεωλυτικῆς ἀποδόσεως καὶ τῆς ἀσφαλείας, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται ἀκριβῶς ἡ διατίμησις ἐν τῇ ἀγορᾷ τῶν ὁμολογιῶν. Ἀναμφισβητήτως εἶναι ὑποχρέωσις τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὑποχρέωσις, τῆς Πολιτείας κυριώτατα, ἵνα περιβάλῃ τοὺς προσωρινοὺς χρεωστικοὺς τίτλους, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι τὰ ἀποκόμματα τοῦ χαρτονομίσματος. Τοὺς ὁριστικοὺς τίτλους κατόπιν περιβάλλει τούτους δι’ ὅλων ἐκείνων τῶν ἐγγυήσεων διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατορθωθῇ, ὥστε ἐν τῇ ἀγορᾷ οἱ τίτλοι οὗτοι νὰ ἔχωσι τὴν τιμὴν τοῦ ἀρτίου.

§422Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἴσως καὶ πάρα πάνω.

§423Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ εὐχόμεθα ὅλοι αὐτό. Ὡς καὶ χθὲς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω παρατήρησιν, ὅλοι οἱ κάτοχοι σήμερον τῶν χαρτονομισμάτων τῶν ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ κυκλοφορούντων, οἱ κάτοχοι οὗτοι εἶναι δανεισταὶ πραγματικοὶ τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τοῦ συστήματος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἔχουν μὲν χάσει πολὺ μέρος τῆς ἐσωτερικῆς ἀξίας τοῦ ἀποθεματικοῦ τὸ ὁποῖον κατέχουσι ἀπέναντι τοῦ ὑγιοῦς νομίσματος τοῦ ξένου, ἀπέναντι τῆς Ἑλληνικῆς ἀγορᾶς, ἔχουσι ὅμως ἀρτίαν τιμὴν ἀπέναντι τῶν ἐμπορευμάτων. Σήμερον ὁ νόμος ὑποχρεωτικῶς ἀποκόπτει τὸ ἥμισυ τοῦ χαρτονομίσματος τούτου, τοῦ μεταβάλλει μορφήν, τὸ καθιστᾷ ὁμόλογον δημόσιον χρέος καὶ τὸ ῥίπτει εἰς ἄλλο πλέον στάδιον κυκλοφορίας καὶ ληψοδοσίας. Ποῖαι εἶναι αἱ μεταβολαὶ αἱ κυριαρχοῦσαι, αἵτινες παρατηροῦνται ἐκ τῆς μεταρρυθμίσεως ταύτης; Τὸ πρῶτον εἶναι ὅτι τὰ ἀποκόμματα ταῦτα χάνουσι τὴν εὐκινησίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον καθ’ ὃν χρόνον ἦσαν νομίσματα, ἑπομένως τοῦτο ἀφαιρεῖ ἓν μέγα μέρος τῆς ἀξίας αὐτῶν τῆς ἀνταλλακτικῆς ἕνεκα ἀκριβῶς τῆς ἐλλείψεως εὐκινησίας, ἐλλείψεως δὲ εὐκινησίας στηριζομένης εἰς τὴν κατάργησιν πλὴν τῆς ἀξίας τῶν κυκλοφορούντων καὶ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀνταλλακτικῆς των δυνάμεως. Τὸ δεύτερον στάδιον εἶναι ὅτι ἕνεκα τῆς ἀποβολῆς ἀκριβῶς τῆς ἀναγκαστικῆς ἀνταλλακτικῆς των δυνάμεως θὰ χάσουν καὶ μέρος τῆς ἀξίας ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ ἀγορᾷ γινόμενα ἀντικείμενα διαπραγματεύσεων, ἄν, ἐφ’ ὅσον μεταβάλλονται εἰς καθαρὰ ὁμόλογα χρέους, δὲν ὑποστηριχθῶσι ὄχι μόνον διὰ τῆς προσηκούσης ὑπηρεσίας τόκων, ἡ ὁποία νὰ καθιστᾷ ταῦτα ἰσάξια πρὸς πᾶν ἄλλο χρέος κυκλοφοροῦν ἐν τῇ ἀγορᾷ, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας τὰς ἀναγκαίας, αἱ ὁποῖαι ὑποστηρίζουν ὅλας τὰς ὁμολογίας τοῦ δημοσίου χρέους. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ἔργον δικαιοσύνης, ἔργον ἐπιτακτικῆς δικαιοσύνης νὰ μὴ καταστήσωμεν τὴν θέσιν τῶν δανειστῶν τῶν μέχρι τοῦδε ἐνδεικνυομένων διὰ τῆς κατοχῆς χαρτονομίσματος, νὰ μὴ καταστήσωμεν λέγω, τὴν θέσιν τούτων χειροτέραν διὰ τοῦ νόμου τούτου, μετατρέποντες τὸ ἀποδεικτικὸν χρέος εἰς ἀποδεικτικὰ ὁμόλογα ἔχοντα μικροτέραν ἀξίαν, τοῦ μέχρι τοῦδε κατεχομένου. Πρὸς τοῦτο λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη ἵνα ληφθοῦν τὰ μέτρα τὰ ἀνάλογα ὑπὸ τῆς ἐθνικῆς Συνελεύσεως, γενόμενα δεκτὰ καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐγγυήσεις παρασχεθοῦν εἰς τὰ ὁμόλογα ταῦτα. Πρῶτον εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ τόκου. Τὸν τόκον προσδιώρισεν ἤδη ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις κατὰ τὴν ψήφισιν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν εἰς 6½% καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰσηγήθη καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νομίζω νὰ γίνῃ ἀντίρρησις καίτοι ὁ ἀγοραῖος τόκος εἶναι πάντως ἀνώτερος τὴν στιγμὴν ταύτην. Τὴν μειονεκτικὴν θέσιν τῶν ὁμολόγων τούτων ὑπὸ ἔποψιν τόκων τακτοποιεῖ ὁπωσδήποτε ἡ παροχὴ τῶν λαχνῶν. Θὰ προετίμων ἕνα συνδυασμὸν τοῦ συστήματος τῶν λαχνῶν, ὁ ὁποῖος ἐπέτυχε ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ δανείου τῶν 300.000.000 τοῦ λαχειοφόρου καὶ ὅστις καθορίζει δύο εἴδη λαχνῶν, τοὺς εἰδικούς, τοὺς ἐξαιρετικοὺς 5 ἤ 10 λαχνούς, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ἀπὸ ἑκατομμύριον μέχρι 900 χιλ. καὶ μίαν σειρὰν λαχνῶν ἕνα εἰς prime πᾶσαν ὁμολογίαν 50%. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς μίαν σειρὰν κληρώσεως ἠθέλομεν ἔχει 20 ἕως 30 ἀριθμοὺς ἐξαιρετικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ κερδίζουν μεγάλα ποσά, ἕνας δὲ ἄλλος ἀριθμὸς μεγάλου λαχνοῦ θὰ κερδίζῃ ἕνα 50% ἕνα 40% ἕνα ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον ἤθελε ὁρίσει ἡ Συνέλευσις. Ἄν τοῦτο γίνῃ θὰ ἰσορροπήσῃ πρὸς τὸν καθωρισμένον τόκον, ὁ ὁποῖος ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι ὁ ἀγοραῖος τόκος.

§424Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁρίζομεν λαχνοὺς ἐξαιρετικούς.

§425Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ εἰδικοὶ λαχνοί, ὅπως ὁρίζει ὁ νόμος, ἐκεῖνοι ἀνέρχονται εἰς 100 οἱ ὁποῖοι θὰ λάβωσι δῶρον ἐξαιρετικόν, ὅπως ὁρίζεται καὶ ὑπὸ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ὅλοι οἱ ἄλλοι ἀριθμοὶ πέραν ἀπὸ τὸν προνομιοῦχον, ὁ ὁποῖος κερδίζει 1.000.000 λαμβάνουσι ἕν 50% ἐπὶ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας τοῦ τίτλου. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ ἔχων μίαν ὁμολογίαν 100 δραχμὰς, ἄν ἴδῃ τὴν μετοχὴν αὐτοῦ κληρουμένην κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κληρώσεως καὶ δὲν εἶναι μεταξὺ τῶν πρώτων 10 ἀριθμῶν θὰ λάβῃ 150 δραχμὰς δι’ ἐξόφλησιν. Ἐννοεῖται ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα πλεονέκτημα μεγάλο, διότι ἐμμέσως ἡ διατίμησις τοῦ τίτλου ἐξωφλήθη ἀναγκαστικῶς διὰ τῆς κληρώσεως εἰς ἀξίαν ἀνωτέραν κατὰ τὸ ἥμισυ τῆς ὀνομαστικῆς, ὑποστηρίζει τὸν τίτλον τοῦτον ἐν τῇ ἀγορᾷ καὶ ἰσορροπεῖ τὴν μείωσιν τοῦ τόκου. Θεωρῶ λοιπὸν ὀρθὸν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, αὔριον δέ, διότι δὲν ζητῶ ἐπαναλαμβάνω ἀπόψε, νὰ μᾶς δώσῃ ἀπάντησιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ ἄν θὰ εἶναι συμφερώτερον διὰ τὸ ζήτημα τοῦ δανείου καὶ τὴν ὑποστήριξιν τῶν τιμῶν τῶν ὁμολογιῶν, νὰ καταστήσῃ μικροτέρους τοὺς εἰδικοὺς λαχνοὺς καὶ νὰ χωρίσῃ τὸ ποσὸν τῶν ἑπτὰ καὶ ἥμισυ ἑκατομμυρίων νὰ μὴ αὐξηθῇ ἀλλὰ νὰ γίνῃ κατανομὴ καλυτέρα, ὥστε οἱ μὲν εἰδικοὶ λαχνοὶ νὰ γίνουν μικρότεροι, νὰ κατανεμηθῇ δὲ τὸ δῶρον αὐτό, ἡ prime αὐτή, ἔστω καὶ 20% ἔστω καὶ 10% εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους κληρουμένους. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ποσὸν αὐτὸ ἤθελεν κατανεμηθῆ πρακτικώτερον καὶ καλύτερον κατὰ τὴν προσεχῆ κλήρωσιν.

§426Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν ἐτησίαν.

§427Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔστω ἐτησίαν κλήρωσιν. Τὸ ποσὸν αὐτὸ λέγω θὰ κατανεμηθῇ πρακτικώτερον, δὲν λέγω δικαιότερον ὥστε νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἀξία τῶν ὁμολογιῶν. Ἀναμφισβητήτως δὲ περισσότερον θὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἀξία διὰ τὴν prime παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θ’ ἀντιμετωπίσουν τὴν πιθανότητα τῆς κληρώσεως, παρὰ ἀπὸ τὸν ἕναν ἤ δέκα ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ πάρουν ἕνα μεγάλον λαχνὸν. Ἄν πρόκειται νὰ ἔχωμεν μίαν κλήρωσιν πόσας ὑπολογίζετε κατ’ ἔτος;

§428Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ὑπολογίσει.

§429Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἄς θεωρήσωμεν ὅτι θὰ ἔχωμεν 2000 ὁμολογίας. Αἱ δέκα ἐξ αὐτῶν θά εἶναι ἐξαιρετικαὶ αἱ ὁποῖαι θὰ λάβουν τὸν λαχνόν. Αἱ ἄλλαι;

§430Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶναι πολὺ περισσότεραι.

§431Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκόμη καλύτερον.

§432Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπόσβεσις τοιούτου ποσοῦ ἐντὸς εἴκοσι ἐτῶν θ’ ἀπαιτήσῃ ἀριθμὸν κλήρων μέγιστον κατ’ ἔτος. Ἄν δὲ θελήσετε νὰ δώσετε βραβεῖον 50% ἐπὶ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας ἤ 40% ἤ 30%, νομίζω ὅτι θ’ ἀπαιτηθῇ ποσὸν παμμέγιστον τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀφίσταται πολὺ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐτησίας ἀποσβέσεως τοῦ δανείου.

§433Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς δὲν ζητῶ ἀπάντησιν ἀπόψε, ὑποβάλλω τὴν γνώμην πρὸς μελέτην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς διαθέτει ἕνα ποσὸν 7½ ἑκατομμύρια διὰ τοὺς λαχνοὺς τοὺς ἐξαιρετικούς. Δὲν ζητῶ νὰ τὸ αὐξήσῃ. Ζητῶ νὰ μειώσῃ τοὺς εἰδικοὺς λαχνοὺς ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἤ 500 χιλιάδων, νὰ κατανεμηθῶσι εἰς τὸ σύνολον τῶν ἄλλων ὁμολογιῶν ἔστω καὶ ἄν πρόκειται νὰ εἶναι καὶ 10% καὶ τοῦτο θὰ εἶναι ὑποστήριξις τῆς ἀξίας τῶν ὁμολογιῶν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ σύνολον τοῦ κοινοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν κλήρωσιν εἰς τὸ ἄρτιον. Τὸ δυσάρεστον εἶναι ὅτι δὲν ἔχομεν πίνακα χρεωλυτικὸν ἕτοιμον καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ θετικὸς ὑπολογισμὸς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Συνέλευσιν θετικοὺς ὑπολογισμούς.

§434Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ θεωρία εἶναι ὀρθή.

§435Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ ἑξῆς. Τὸ δάνειον τῶν 300 ἑκατομμυρίων..........

§436Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅσον περιορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ὁμολογιῶν τόσον θ’ αὐξάνῃ τὸ βραβεῖον.

§437Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἔφθανον ἀκόμη καὶ εἰς ταύτην τὴν πρότασιν· νὰ καταργήσητε τοὺς ἐξαιρετικοὺς λαχνοὺς καὶ νὰ κατανέμητε τὸ ποσὸν εἰς prime, διότι ἡ ὑποστήριξις θὰ ἦτο ἀπὸ ὅλον τὸ κοινὸν τὸ ἐνδιαφερόμενον διὰ τὸ ἄρτιον.

§438Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Θὰ λείπῃ τὸ effet.

§439Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ εἶναι δι’ ἕναν ἄνθρωπον, ἐνῷ τὸ σύνολον τοῦ κοινοῦ εἶναι πολὺ περισσότερον.

§440Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Τὸ δέλεαρ αὐτὸ εἶναι ἰσχυρόν.

§441Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ προσέξωμεν εἰς τὸ ἑξῆς. Τὸ δέλεαρ τοῦ μεγάλου λαχείου τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἤ τῶν 500 ἤ 300 χιλιάδων θὰ εἶχε εἰδικῶς σημασίαν, ἄν ἐπρόκειτο νὰ ἐκτεθῇ εἰς δημοσίαν ἑκουσίαν ἐγγραφήν, ὁπότε τὸ δέλεαρ τοῦ μεγάλου λαχείου θὰ προσήλκυε πολλοὺς ν’ ἀγοράσουν, διότι θὰ εἶχον ὑπ’ ὄψει καὶ αὐτὸν τὸν λαχνόν. Ἂς ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ ἑκουσίας ἐγγραφῆς ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀναγκαστικῆς μεταβολῆς τοῦ χαρτονομίσματος εἰς ὁμολογίας. Καὶ τοῦτο θὰ εἶναι προτιμώτερον ἵνα τὸ κοινὸν ἐνθαρυνθῇ ἐν τῇ διατιμήσει του ἐν τῇ ἀγορᾷ.

§442Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ ἐνθαρρύνσεως.

§443Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς περὶ ἐνθαρρύνσεως καὶ θὰ εἶναι ἀναμφισβητήτως πρακτικώτερον διὰ τῆς κατανομῆς τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς ἐτησίας κληρώσεις ὅλων τῶν ὁμολογιῶν. Τοῦτο εἶναι ἕνα θέμα. Δεύτερον ζήτημα εἶναι τὸ ἄλλο, τὸ ζήτημα τῶν ἐγγυήσεων τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον, ἴσως σπουδαιώτερον ἀκόμη ἀπὸ τὰ λαχεῖα διὰ νὰ διατηρήσῃ τὴν τιμὴν τῆς ὁμολογίας ἀρτίαν. Ὡς ἔχουσι τὰ τῶν ἐγγυήσεων ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ συνομολογήσῃ μετ’ ἐμοῦ ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκῆ. Δὲν εἶναι ἐπαρκῆ διότι οὔτε τὸ ποσὸν τῶν προσόδων τοῦ δημοσίου αἵτινες διατίθενται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν χρεωλυτικὴν τοῦ δανείου καθορίζεται οὔτε ἐπίσης καὶ ἡ εἰδικὴ ἐγγύησις ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ τὸ δάνειον ἀνεξάρτητον ἀπὸ τῆς δημοσίας πίστεως τοῦ Κράτους. Ἐφ’ ὅσον εἰς τὸ νομοσχέδιον καθορίζεται ὅτι διὰ τὴν ἐξόφλησιν διατίθενται ἀποκλειστικῶς τὰ περισσεύματα τῶν ὑπεγγύων προσόδων ἐν ἀναλογίᾳ, πλὴν τῶν ἄλλων φόρων ἐν γένει πρὸς συμπλήρωσιν, ὑπάρχει πλήρης ἡ ἀοριστία. Τὰ πλεονάσματα τῶν ὑπεγγύων προσόδων εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔχωσι ὑποστῇ ἀλληλοδιάδοχον ὑποθήκευσιν. Εἶναι ὑποθηκευμένα καὶ εἰς τὸ προηγούμενον δάνειον τῶν 300.000.000 καὶ λόγῳ τῆς ἐπικαταλλαγῆς εὑρίσκεται εἰς θέσιν τοιαύτην ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγγυηθῇ τις, ὅτι πολλὰ περισσεύματα ὑπάρχουν τὰ ὁποῖα νὰ ἀποτελέσουν βάσιμον ἐγγύησιν τοιούτου ποσοῦ τοκοχρεωλυτικῆς δόσεως οἷα θὰ ἀπαιτηθῇ καὶ οἷα θὰ εἶναι 330.000.000 ἐτησίως. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἡ παροχὴ τῶν ἐγγυήσεων εἶναι ἀόριστος, διότι ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναλόγου ποσοῦ ἐκ τῶν δημοσίων ἐν γένει φόρων πρὸς συμπλήρωσιν. Ὅταν τίθεται τοιαύτη διάταξις δὲν ὑπάρχει ἐγγύησις, διότι ἐφ’ ὅσον ὑπηρεσία τοιαύτη εἰσάγεται εἰς τὸν δημόσιον προϋπολογισμὸν ἀντίστοιχος ὑπηρεσία εἶναι ἡ δημοσία πρόσοδος. Ἑπομένως ἡ τοιαύτη ἐγγραφὴ ἢ ἀντιστοίχησις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου δὲν εἶναι εἰμὴ ἀπόδοσις τῶν φόρων, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἀντιστοίχησις ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ ἄνευ εἰδικῆς τινὸς ἐγγυήσεως καὶ προσδιορισμοῦ. Μένει λοιπὸν ὡς μόνη ἐγγύησις τοῦ δανείου ἡ δημοσία πίστις τοῦ Κράτους μὴ θέλετε νὰ στέρξῃ εἰς παράβασιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλὰ ἡ δημοσία πίστις τοῦ Κράτους δὲν ἐξαρτᾶται διὰ τὸν δανειστὴν ἐκ τῆς καλῆς πίστεως τοῦ Κράτους καὶ ἐκ τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα διαχειρίζεται τὰς ἐξουσίας αὐτοῦ. Ἡ δημοσία πίστις κυρίως ἐκπροσωπεῖται διὰ τῆς ἱκανότητος τοῦ Κράτους ὅπως ἀντεπεξέρχεται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ. Τοῦτο εἶναι τὸ οὐσιῶδες. Καὶ ἄλλοτε ὑπῆρξεν ἀξιολογωτάτη ἡ πίστις τοῦ Κράτους καὶ τὰ κοινὰ διεχειρίζοντο ὑπὸ προσώπων μεγάλου κύρους, πρὸ τῶν ὁποίων πρῶτα τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως θὰ δηλώσωσιν ὅτι, ἡ ἰδική μας ὑπόστασις ἡ πολιτικὴ εὑρίσκεται εἰς ἀρκετὰ μακρὰν ἀπόστασιν, ἐξεπροσωπεῖτο ἡ κυβερνητικὴ ἐξουσία ὑπὸ τοῦ Χαριλάου Τρικούπη τοῦ μεγαλειτέρου Ἕλληνος πολιτικοῦ κατὰ τὴν νεωτέραν ἐποχὴν καὶ μόλα ταῦτα, διότι εὑρέθη εἰς στιγμὴν τινα τὸ Κράτος ἐστερημένον τῆς ἐσωτερικῆς του οἰκονομικῆς ἀκμῆς ἵνα ὑποστηρίξῃ τὴν πίστιν του, ἠναγκάσθη ὁ Χαρίλαος Τρικούπης νὰ εἰσαγάγῃ νόμον περὶ ἀναστολῆς πληρωμῶν. Τὸ περίφημον «δυστυχῶς ἐπτωχεύσαμεν». Τὶ ἔγινε τότε τὸ κῦρος τοῦ διαχειριζομένου τὴν Κυβερνητικὴν ἐξουσίαν καὶ ἡ καλὴ πίστις ἡ ὁποία ἐξεπροσωπεῖτο ὑπὸ τῆς καλῆς πίστεως τοῦ μεγαλειτέρου πολιτικοῦ τῆς Ἑλλάδος; Μηδέν. Διότι ἀπέναντι τῆς καταστάσεως εἰς ἥν περιῆλθε ἡ οἰκονομικὴ ἀντοχὴ τῆς χώρας, ἡ καλὴ πίστις ἦτο κάτι τι θεωρητικὸν καὶ ἕωλον. Σήμερον τὸ δάνειον τοῦτο θέλει ψηφισθῆ μετὰ ἔκθεσιν προϋπολογισμοῦ οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία τιμᾷ τὴν εἰλικρίνειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἡ ὁποία δὲν παύει νὰ γεννᾷ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν τὴν ἀνησυχίαν καὶ τὸν κίνδυνον, διότι ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν καὶ δι’ αὐτῆς εἰς τὸν Ἑλληνισμὸν ὁλόκληρον ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸς ἑνὸς ἐλλείμματος τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων καὶ ἐσόδων εἰς 700 ἑκατομμύρια καὶ ἑνὸς ἐλλείμματος εἰς 1000 ἑκατομμύρια, νομίζω ἐκτάκτου προϋπολογισμοῦ. Πολὺ καλὰ προσδοκᾷ ἡ χώρα καὶ ἐπηγγέλθη τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τακτήν τινα ἡμέραν θὰ ὑποστῇ ὁλόκληρον τὸ ποτήριον τοῦ νὰ ἄρῃ τὸν σταυρὸν τοῦ μαρτυρίου καὶ νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Χώραν φορολογικὰ μέτρα βαρύτατα, ἵνα ἀντιμετωπίσῃ τὸ ἔλλειμμα τὸ τακτικόν. Ἄς ὑποθέσωμεν ὅτι τὰ φορολογικὰ ταῦτα μέτρα θὰ εἶναι ἀποτελεσματικὰ καὶ ὅτι πράγματι τὸ τακτικὸν ἔλλειμμα θὰ καλυφθῇ. Ἀλλὰ τὸ ἔκτακτον ἔλλειμμα μέχρι ποίου σημείου θὰ ἐξηχθῇ; Ἄν εἶναι 1000 ἑκατομμύρια διὰ τὸν ἕκαστον προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους δὲν εἶναι ἀπίθανον, οἱ προϋπολογισμοί, ἀνθρώπινα ἔργα εἶναι ἐφόσον σχετίζονται πρὸς ἐκτάκτους ἀνάγκας, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβλέψῃ ὁ ἄνθρωπος καὶ ἐφόσον σχετίζονται πρὸς δημιουργίαν τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβλέψωσιν ὄχι οἱ ἀνθρώπινοι νόες τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ ἡ συμπύκνωσις τῶν κεφαλῶν τῶν Εὐρωπαίων πολιτικῶν, ἐφόσον καὶ κατὰ χρόνον εἶναι ἀπροσδιόριστος ἡ ἐξακολούθησις τῶν περιπετειῶν τῶν ἐξωτερικῶν, εἶναι ἀπροσδιόριστος καὶ ἡ ἐξακολούθησις τῶν ἐλλειμμάτων. Ἐφόσον τὰ ἔκτακτα ἐλλείμματα προστίθενται, αὐξάνουν τὸ ἔλλειμμα τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν τόκων καὶ θὰ αὐξάνουν καὶ καθ’ ὅλας τὰς ἄλλας τὰς ἀδήλους δαπάνας, αἱ ὁποῖαι προστίθενται ἐκ τῆς νομισματικῆς καταστάσεως καὶ τῆς ἐν γένει συναλλαγματικῆς καταστάσεως. Ἑπομένως ἡ σημερινὴ κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας δὲν εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι δύναταί τις ἐπὶ μόνῃ τῇ πίστει στηριζόμενος εἰς τὴν ἀντοχὴν τὴν οἰκονομικήν της νὰ στηριχθῇ, ἵνα ὑποστηρίξῃ ὅτι ἡ πεποίθησις τοῦ κοινοῦ ἐπὶ τὴν ἀξίαν τῶν ὁμολογιῶν λόγῳ ἀσφαλείας θὰ εἶναι ἀρτία. Τοῦτο εἶναι ἕν νόσημα τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ ἵνα αἱ ὁμολογίαι αὗται μὴ ἔχουσιν ἐξασφαλίσει τὴν τιμὴν εἰς τὸ ἄρτιον. Ἅμα αἱ ὁμολογίαι δὲν ἐξασφαλίσουν τιμὴν εἰς τὸ ἄρτιον γίνονται ἀντικείμενον ἐμπορεύσεως ὑποτιμητικῆς, συνδυαζομένη δὲ ἡ ἐμπόρευσις μὲ τὸν μέγαν ἀριθμὸν τῶν ὁμολογιῶν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀγάγῃ εἰς ὑποτίμησίν του. Ἤθελον προτείνει λοιπόν, ἵνα μὴ χάνωμεν χρόνον ἐπὶ ματαίῳ, πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅστις διακρίνεται διὰ τὴν πρακτικότητα, ἤθελον προτείνει εἰς τὴν μελέτην αὐτῶν νὰ ζητήσῃ τὴν παρέμβασιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ τὴν παρ’ αὐτῇ κατάθεσιν τῶν πόρων τοῦ Κράτους, οἵτινες θὰ διατεθῶσιν πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ δανείου τούτου. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι καινοφανές. Ἐγένετο πολλάκις.

§444Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι εἰς τὸ νομοσχέδιον. Λέγω τὰ περισσεύματα τοῦ ἐλέγχου.

§445Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καλά. Τὰ περισσεύματα τοῦ ἐλέγχου πόσα θὰ εἶναι, 10.000.000, 20.000.000;

§446Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 190.000.000. Τὸ ἔτος αὐτὸ ἀφοῦ ἐπληρώθησαν ὅλαι, ἀνεξαιρέτως ὅλαι αἱ ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἴχομεν, εἰσῆλθον εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον 103.000.000 ἐκ τῶν περισσευμάτων τοῦ ἐλέγχου, τὰ ὁποῖα διέθεσεν τὸ ταμεῖον δι’ ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Τὸ εἶπον ἄλλως τε.

§447Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοῦτο εἶναι πολὺ ἀνακουφιστικὸν καὶ χαίρω πολὺ διότι ἐπροκάλεσα τὴν δήλωσιν αὐτήν.

§448ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸ ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς προχθὲς εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§449Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σήμερα εἶναι εὐχάριστος ἡ δήλωσις αὐτή, διότι γίνεται αἰσθητὴ εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ αὔριον εἰς τὴν χώραν, διότι προχθὲς ἀνεκοινώθη σωρεία ἀριθμῶν καὶ ἄν ἐγὼ ὁ ἴδιος ὁ ὁποῖος ἐπρόσεχα δὲν ἀντελήφθην τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ φαντάζεσθε πόσαι χιλιάδες ἀνθρώπων δὲν ἀντελήφθησαν τοῦτο. Λοιπὸν ἀκριβῶς λέγω ὅτι χαίρω διότι ἐπροκάλεσα τὴν δήλωσιν, διότι ἡ δήλωσις αὐτὴ ἀποτελεῖ μίαν ἐνίσχυσιν πραγματικὴν τῆς πίστεως τῶν ὁμολογιῶν τούτων, διότι πρόκειται περὶ 103.000.000 ἐξησφαλισμένων διὰ τοῦ διεθνοῦς ἐλέγχου καὶ κατατεθειμένων παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ. Τώρα πῶς θὰ πληρώνωνται τὰ τοκομερίδια;

§450Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Τράπεζα.

§451Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Γίνεται ἐντολοδόχος ἡ Τράπεζα καὶ τοιουτοτρόπως ἀπέναντι τῶν δανειστῶν οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι κάτοχοι τῶν ὁμολογιῶν θὰ εἶναι ἡ Τράπεζα ἐντολοδόχος πρὸς πληρωμὴν καὶ συγχρόνως καὶ θεματοφύλαξ τῶν περισσευμάτων τοῦ ἐλέγχου. Ἔχομεν τοιουτοτρόπως ἕνα ποσὸν 103.000.000 ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦδε ἀποδόσεων.

§452Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι, ἐὰν δὲν ὑψωθῇ τὸ συνάλλαγμα, ὅπως ἐλπίζω, τὰ 103.000.000 θὰ αὐξηθῶσιν ἐπὶ πλέον λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐμμέσων φόρων τῶν Τελωνείων ἕνεκα τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς, διότι αὐτὰ τὰ πλεονάσματα θὰ ἦσαν περισσότερα ἄν τὸ νόμισμά μας εὑρίσκετο εἰς καλλιτέραν κατάστασιν, ἐπειδὴ διὰ τῆς εἰσπράξεως τῶν τελωνειακῶν δασμῶν εἰς τὴν ἀξίαν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς θὰ ἀνταπεξέλθωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν μόνον διὰ τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἐξωτερικῶν δανείων.

§453Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον προσετέθη διὰ τοῦ νομοθετήματος τοῦ Ἰουλίου καὶ τοῦ Μαρτίου εἶναι ἔξω τῶν ὑπεγγύων προσόδων.

§454Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰσπράττονται ἀπὸ τὸν ἔλεγχον.

§455Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι περίσσευμα.

§456Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ περισσεύματα καθορίζωνται ὡς ἑξῆς: Εἰσπράττει ὁ ἔλεγχος ὅλα, δηλαδὴ μέχρι τῆς 8 Μαρτίου, ὁ ἔλεγχος εἰσέπραττε καὶ τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἔβαλα ἐγώ, κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ εἰσπράξεις σὺν τῷ φόρῳ ἐκείνῳ, ἀνῆλθον εἰς ἕν ποσόν. Ἀπ’ αὐτὸ τὸ ποσὸν ἐβγάλαμεν ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχε νὰ εἰσπράξῃ ὁ ἔλεγχος διὰ δάνεια καὶ ἀπέμειναν 103 ἑκατομμ., τὰ ὁποῖα ἐπῆρα ἐγὼ. Εἰς αὐτὰ περιέχεται καὶ ἡ πρόσθετος εἴσπραξις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου.

§457Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ὅταν λέγωμεν περίσσευμα τῶν ὑπεγγύων προσόδων, δὲν ἐννοοῦμεν πᾶν ὅτι διαχειρίζεται ὁ Δ.Ο.Ε. λόγῳ ἀναγκαστικῶς τοῦ ἀδιαιρέτου, ἀλλ’ εἶναι ὅρος εἰδικός, ὁ ὁποῖος καθορίζει τὰ ποσὰ τὰ ἐκκεχωρημένα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ διεθνοῦς χρέους καὶ διανέμονται μεταξὺ τῶν δανειστῶν. Κατὰ τὸν νόμον περὶ τοῦ διεθνοῦς ἐλέγχου τὸν ὁποῖον ἠξεύρετε σεῖς καλά, ἀλλὰ τὸν ἠξεύρω καὶ ἐγώ, ἔχουσι καθορισθῇ ὡρισμέναι πρόσοδοι.

§458Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὴ τὸ συγχέετε μὲ τὰ πλεονάσματα. Ἄλλο πλεόνασμα καὶ ἄλλο περίσσευμα.

§459Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ λέξις περίσσευμα τὴν ὁποίαν μεταχειρίσθητε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ τὸ νόημά σας. Δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν λεξικογραφίαν ἐν τῷ νόμῳ. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναπτύξωμεν τὸ ζήτημα διὰ νὰ ἐννοήσῃ καὶ ἡ Συνέλευσις, διότι ἡμεῖς συνεννοήθημεν. Κατὰ τὸν νόμον περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου, ὡρισμέναι πρόσοδοι τοῦ Κράτους εἶναι ἐκκεχωρημέναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ διεθνοῦς ἐλέγχου πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν παλαιῶν δανείων· μετὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ὡρισμένου τόκου καὶ χρεωλυσίου, ἔχομεν κατόπιν διανομὴν πλεονασμάτων μεταξὺ τοῦ δημοσίου καὶ τῶν δανειστῶν. Αὐτὰ εἶναι πλεονάσματα τὰ ὁποῖα παίρνει ἑκάστοτε τὸ δημόσιον.

§460Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ὡρισμένοι φόροι, ὄχι ὅλοι.

§461Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς, εἶναι ὡρισμένοι φόροι. Μετὰ τὰ παλαιὰ δάνεια ἐπῆλθεν συνωμολόγησις τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Μύλου–Καλαμῶν, τῶν 50.000.000 καὶ τινα ἄλλα δάνεια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνθυμοῦμαι τῶν ὁποίων τὴν ἐγγύησιν ἀνέλαβεν ἐπίσης ὁ Δ.Ο.Ε. Πρὸς ὑπηρεσίαν δὲ τῶν δανείων τούτων καθωρίσθησαν ἄλλοι φόροι καὶ ἄλλαι πρόσοδοι π. χ. διὰ τὸ δάνειον τῶν 500.000.000 καθωρίσθησαν αἱ πρόσοδοι ὡρισμένων τελωνείων. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ αὐτῶν τῶν φόρων καὶ τῶν προσόδων τοῦ δημοσίου, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐκκεχωρημέναι εἰς τὴν Δ.Ο.Ε. διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, ἐκεῖ ὑπάρχει διανομὴ πλεονασμάτων μετὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ τόκου καὶ χρεωλυσίου. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἀνατεθειμένη κατ’ ἀνάγκην εἰς τὸν Δ.Ο.Ε. ἡ εἴσπραξις τῶν προσθέτων ποσοστῶν τῶν φόρων τοὺς ὁποίους διαχειρίζεται. Εἶναι π. χ. ἡ τελωνειακὴ αὔξησις τὴν ὁποίαν εἰσηγάγετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς 8 Ἰουλίου καὶ πᾶσα αὔξησις εἰς ἄλλους φόρους λειτουργοῦντας ὡς ὑπεγγύους. Ταῦτα δὲν εἶναι πλέον πλεονάσματα, εἶναι περισσεύματα, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ θεωρηθοῦν αὐτὰ ὡς ἀναγόμενα πλέον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν παλαιῶν φόρων, ὅπως ἐννοοῦμεν ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ πλεονασμάτων, ἀλλ’ εἶναι πόροι τοὺς ὁποίους ἐξησφάλισεν ἡ Χώρα διὰ νέων φορολογιῶν καὶ τὰ ὁποῖα λόγῳ τοῦ ἀδιαιρέτου εἰσπράττονται παρὰ τοῦ Δ.Ο.Ε. Τὸ νομοσχέδιον τῆς 8ης Ἰουλίου τὸ ὁποῖον ἐξησφάλισεν ὑπὲρ τῆς χώρας μίαν αὔξησιν, τὸ εἰσηγάγετε διὰ νὰ ἀντιμετωπίσητε τὸ ἐξωτερικὸν δάνειον καὶ τοῦτο τὸ προορίζετε πάντοτε δι’ αὐτὴν τὴν δουλειά. Διότι τὸ καθωρίσατε καὶ εἰς χρυσὸν πληρωτέον διὰ νὰ μὴ ὑπόκειται εἰς τὰς κυμάνσεις τῆς ἐπικαταλλαγῆς. Ἀναμφισβητήτως καὶ ἡ αὔξησις τοῦ ποσοστοῦ τούτου διὰ τοῦ φόρου τῆς 8ης Ἰουλίου, ἀφορᾷ αὐτὸν τὸν σκοπόν. Ἑπομένως ὅταν ὁμιλεῖτε σήμερον περὶ διαθέσεως τῶν περισσευμάτων τῆς διαχειρίσεως τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου ἐκ τῶν περισσευμάτων τούτων, θὰ ἐξαιρέσωμεν τὸ πλεόνασμα τῶν τελωνειακῶν προσόδων, τὸ ὁποῖον προορίζεται διὰ τὸ ἐξωτερικὸν δάνειον.

§462Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ ἐξαιρῶ, τὸ δίδω ἐδῶ. Καὶ δὲν τὸ ἐξαιρῶ διὰ τὸν ἑξῆς σκοπόν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 11 τὸ δημόσιον δύναται ἀνεξαρτήτως τῶν χρεωλυσίων νὰ ἐξοφλήσῃ τὸ δάνειον διὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου, τοῦτο δὲ τὸ κάμνω διὰ νὰ ἀναγκασθῶ ἄν ὑπάρξῃ μία περίπτωσις καθ’ ἥν δὲν θὰ ἤθελον νὰ τὸ ἐξοφλήσω ἄν αἱ περιστάσεις τὸ ἐπέτρεπον. Πῶς δὲ θὰ ἀναγκασθῶ; Διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω ἐκεῖνο ἄν δὲν ἐξοφλήσω τοῦτο, διότι εἰς τοῦτο δίδω τοὺς πόρους τοὺς ὁποίους ἔχω προωρισμένους δι’ ἐκεῖνο.

§463Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὥστε τώρα ἔχομεν πλέον μίαν σαφῆ εἰκόνα τῆς καταστάσεως κατόπιν τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἔγινε μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐμοῦ καὶ καταλήγομεν εἰς συμπέρασμα θετικὸν ὅτι ἐν τῇ λέξει περίσσευμα περιλαμβάνονται αἱ πρόσοδοι, αἱ ὁποῖαι ἦσαν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ μέλλοντος δανείου. Τούτου, οὕτως ἔχοντος, ἔχομεν σταθερὰν πρόσοδον 103 ἑκατομμυρίων, ἡ ὁποία ἀντιμετωπίζει τὰ ¾ τῆς ἀπαιτουμένης τοκοχρεωλυτικῆς δόσεως. Ἤθελον προτείνει ἵνα καὶ τὸ ὑπόλοιπον τῆς τοκοχρεωλυτικῆς δόσεως καθορισθῇ κατὰ τὴν αὐτὴν μέθοδον καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθώτερον ἄν ἡ αὔξησις τοῦ συνθετικοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος ἀντὶ νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, προϋποτιθεμένου ὅτι θὰ ἦτο δυνατὴ καὶ αὔξησις τοῦ τοκοχρεωλυσίου, διατεθῇ διὰ τὴν τοκοχρεωλυτικὴν δόσιν.

§464Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σύμφωνος.

§465Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σεῖς εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ὑπολογίσητε τὴν ἀπόδοσιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ φθάσῃ ἡ αὔξησις τοῦ φόρου τούτου, ἀλλ’ ἄν δὲν φθάσῃ διὰ τὴν κάλυψιν τῶν 130 ἑκατομμυρίων σᾶς προτρέπω καὶ σᾶς παρακαλῶ ἔστω καὶ ἕν ἑκατομμύριον ἄν λείψῃ διὰ τὴν κάλυψιν αὐτῶν νὰ τὸ προσθέσητε δι’ ἐκχωρήσεως ἄλλης τινὸς προσόδου τοῦ δημοσίου ὥστε ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ κοινοῦ, αὔριον δημοσιευόμενον, νὰ παρουσιάσῃ πλήρεις καὶ ἀρτίας τὰς ἐγγυήσεις τοῦ καλοῦ θεματοφύλακος.

§466Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἰδοὺ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τὸ πρᾶγμα. Ἔχομεν τὰ περισσεύματα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶναι 100 ἑκατομμύρια· ἔχομεν τὸν φόρον αὐτὸν τὸν συνθετικόν, τὸν ὁποῖον θέτομεν καὶ ὁ ὁποῖος αὐτὴν τὴν στιγμὴν κυμαίνεται μεταξὺ 15 καὶ 20 ἑκατομμυρίων.

§467Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ παλαιὸς φόρος;

§468Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα, ὁ ὑπάρχων.

§469Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἄρα διπλασιάζεται.

§470Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἥμισυ, τὸ αὐξανόμενον λαμβάνομεν ἀκέραιον. Αὐτὰ μᾶς ἀποφέρουν ἐν ὅλῳ 120 ἑκατομμύρια. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους τῆς ἐπιτροπῆς τῆς χθές, ἡ ὁποία εἶπεν ὅτι αὐτὸ τὸ 10% τὸ ὁποῖον προσθέτομεν, περισσεύει, νὰ διατηρηθῇ καὶ αὐτό εἰς τὰς τοκοχρεωλυτικὰς δόσεις, καὶ τὸ ἀπομένον ἐκ τῆς τοκοχρεωλυτικῆς δόσεως περίσσευμα ἐκ τῶν φόρων αὐτῶν νὰ διατεθῇ πρὸς ἔκτακτον χρεωλύσιον.

§471Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπίσης καὶ τὸ τίμημα τῶν δημοσίων κτημάτων.

§472Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ τὸ τίμημα τῶν δημοσίων κτημάτων τὸ ἔκαμα, ὥστε ἀναγκαστικῶς νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις τῶν ὁμολογιῶν, διότι δὲν δέχομαι νὰ γίνῃ κατ’ ἄλλον τρόπον παρὰ μόνον δι’ ὁμολογιῶν, τὰς ὁποίας ὑποχρεοῦται τὸ Κράτος νὰ τὰς καταστρέψῃ εὐθύς, ὡς τὰς εἰσπράττει. Ὥστε αὐτὰς τὰς διατάξεις ὑπ’ ἀριθ. 9, 10 καὶ 11 νὰ τὰς συνδυάσωμεν εἰς μίαν, ἡ ὁποία νὰ περιλάβῃ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐγγυήσεις.

§473Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔχωμεν διὰ τελείως ἠγγυημένων προσόδων τοῦ Κράτους ἀντιμετώπισιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ τοκοχρεωλυτικοῦ τούτου ἀναγκαστικοῦ δανείου, τὴν δὲ διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἴσπραξιν καὶ πληρωμὴν ὡς περιουσίαν ἑνὸς καλοῦ θεματοφύλακος.

§474Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅλα αὐτὰ τώρα κατατίθενται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§475Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Ἀκριβῶς τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι ἀφοῦ ἐψηφίσθη τὸ νομοθέτημα χθὲς κατ’ ἀρχήν, σήμερον συμβάλλομεν μὲ ὅλας μας τὰς προσπαθείας διὰ νὰ γίνῃ τὸ νομοθέτημα τοῦτο ἀρτιώτερον καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν μὲ ὀλιγώτερα ἐλαττώματα. Χαίρω δέ, ὅτι θεωρῶ, ὅτι δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν σήμερον καὶ τὸ Κοινὸν αὔριον ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος πλέον ὁ πανικός, διότι τὸ δάνειον εἶναι πλέον τελείως ἐξησφαλισμένον.

§476ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§477Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προβῇ εἰς μίαν διασάφησιν. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Μεταρρυθμιστικοῦ κόμματος νομίζω, ὅτι πάντες εἴμεθα σύμφωνοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πλήρη καὶ τελείαν ἐξασφάλισιν τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς πρέπει νὰ ἤμεθα εὐτυχεῖς, διότι δὲν θὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ λεχθὲν χθές, νὰ δελεάσωμεν τὸν κόσμον μὲ λαχεῖα, ἀλλὰ θὰ παρουσιάσωμεν εἰς τὸν λαὸν δάνειον πλῆρες, τελείως ἠγγυημένον καὶ ἐξησφαλισμένον, καὶ εἰς αὐτό, ἄν δὲν ἀπατῶμαι, τείνουσιν οἱ ἀγῶνες πάντων ἡμῶν, οὕτως ὥστε νὰ κάμωμεν νὰ γίνῃ πιστευτὸν ὅτι τὸ Κράτος λαμβάνει μὲν χρήματα ἀπὸ τοὺς κατόχους τῶν τραπεζογραμματίων, ἀλλὰ τοὺς παραδίδει ὁμολογίας ἀπολύτου ἀσφαλείας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι τὰ περισσεύματα τῶν ὑπεγγύων προσόδων τῶν διατιθεμένων ὑπὸ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι 100 ἑκατομμύρια, ὅτι ὁ φόρος τῆς καθαρᾶς προσόδου ὑπολογίζεται εἰς 20 ἑκατομμύρια, καὶ ὅτι τὸ σύνολον εἶναι 120 ἑκατομμύρια. Ἤθελον νὰ μάθω, εἰς πόσον ποσὸν ὑπολογίζεται τὸ 10% τὸ ὁποῖον προστίθεται εἰς τοὺς ἑκάστοτε ὑφισταμένους ἀμέσους καὶ ἐμμέσους φόρους; Τὴν πληροφορίαν ταύτην θέλω ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπολογισμοῦ.

§478Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ διατιθέμενα πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου ποσά, ἐκ τοῦ περισσεύματος τῶν ὑπεγγύων προσόδων, προσθέτου τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ τοῦ 10% ἐπὶ τῆς φορολογίας ἀνέρχονται εἰς 165.000.000 ἅτινα εἶναι ὑπεραρκετὰ διὰ τὸν σκοπὸν πρὸς ὃν προορίζονται. Ὑπενθυμίζω ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ διπλασιασθῇ διὰ τῶν νέων φορολογικῶν νομοσχεδίων ἅτινα πρόκειται νὰ κατατεθῶσιν.

§479Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἑπομένως ἔχομεν 40 ἑκατομμύρια.

§480Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§481Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὥστε ἐκτὸς τῶν 120 ἑκατομμυρίων ἔχομεν καὶ 40 ἑκατομμύρια περιπλέον, δηλαδὴ φθάνωμεν εἰς τὰ 160 ἑκατομμύρια διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου.

§482Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῆς μονάδος εἰς μεταλλικὸν εἰς τὰ Τελωνεῖα, τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ἤδη, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ αὐξηθῇ κατὰ πολὺ τὸ ποσὸν τοῦτο.

§483Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὴν τὴν διασάφησιν ἤθελον, ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἠγγυημένον καὶ ἐξησφαλισμένον καὶ μὲ περισσεύματα, καὶ ἑπομένως νὰ ἐννοήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ εἶναι πραγματικὸν καὶ ὁμολογιοῦχον καὶ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ τὸν δελεάσωμεν. Ἐπιμένω εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι κατὰ τὴν χθεσινὴν Συνεδρίασιν τῆς Συνελεύσεως ἐλέχθη, ὅτι ἐλαττώνομεν τὸ 7% εἰς 6½% διὰ νὰ κάμωμεν καὶ κἄποιον λαχεῖον διὰ νὰ δελεάσωμεν τὸν κόσμον. Ὄχι, κύριοι, δὲν θὰ δελεάσωμεν τὸν κόσμον, θὰ δώσωμεν εἰς τὸν λαὸν δάνειον ἐξησφαλισμένον ἀνεξαρτήτως τοῦ λαχείου καὶ τῆς κυβείας, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης εἶμαι εὐτυχής, διότι ἀπεδείχθη ὅτι τὸ δάνειον εἶναι ἀπολύτως ἐξησφαλισμένον.

§484ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§485Γ. ΠΩΠ. Δύο λέξεις ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων καὶ ἐκδηλώσεων τὰς ὁποίας οἱ πολέμιοι τοῦ νομοσχεδίου ἔφερον σήμερον μετὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι περὶ ἀγαθοῦ ἐπρόκειτο, ὡς νέου καὶ καινοφανοῦς, ὡς χθὲς λεπτομερῶς συνεπείᾳ τῆς μακρᾶς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ὁποῖον ἀπεδείχθη, μετὰ ὥριμον σκέψιν τῶν διακειμένων ἀντιθέτως πρὸς τὸ νομοσχέδιον ἀφοῦ οἵτινες κατώρθωσαν νὰ συγκεντρώσωσι τὴν γνώμην των ἐδήλωσαν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅτι τὸ δάνειον εἶναι ἀπολύτως ἐξησφαλισμένον καὶ τὰ χρήματα τοῦ λαοῦ οὐδένα διατρέχουσι κίνδυνον, καὶ ὅτι οὐδεμία ἐπετρέπετο ἄρνησις παροχῆς τῶν μέσων ὑπὲρ τῆς συνεχίσεως τοῦ Ἐθνικοῦ ἀγῶνος. Εἶναι ἄξιος πάσης τιμῆς, ὁ κύριος Ὑπουργὸς διότι κάμνει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἕν δάνειον τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ἐντρύφημα τῆς δημοσιολογικῆς ἐπιστήμης, τὸ καταύγασμα δὲ τῆς μερίμνης τῆς Συνελεύσεως ὑπὲρ τῆς εὐημερείας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶχον πᾶν δικαίωμα νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην ταύτην ὡς ἱκανοποίησιν διότι ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ φανατικὸς ὑπὲρ τοῦ καλοῦ, διότι ὡς εἶπον καὶ χθὲς τὸ κλασσικὸν εἶναι ὡραῖον τὸ δὲ ὡραῖον φανατίζει καὶ ἐνισχύει ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ τὸ δημιουργήσουν ἄρτιον καὶ νὰ παραστήσωσι τὴν ἐμφάνισιν αὐτοῦ. Ἑπομένως εὗρον ὅτι εἶχον δικαίωμα νὰ ἐκδηλώσω τὴν ἱκανοποίησίν μου. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς ἐκδήλωσιν τῆς ἱκανοποιήσεως μου, διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως, ὅσον ἀφορᾷ, εἰδικώτερον τὸ 10ον ἄρθρον θὰ παρεκάλουν νὰ προστεθῇ ὅτι πρόκειται ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου 1922, διότι κατὰ τυπογραφικὸν ἴσως λάθος ἀναφέρεται 1923......

§486Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου 1922.

§487Γ. ΠΩΠ. Ὥστε νὰ πρόκειται περὶ 1922–1923. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς παρατηρήσεις τὰς γενομένας περὶ λαχνῶν καὶ περὶ τρόπου κληρώσεως εἰς ἀκέραιον ἔχω νὰ παρατηρήσω τοῦτο· εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι προκειμένου περὶ συνομολογήσεως δανείων τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἀναγκαστικὸν χαρακτῆρα, δόλωμα ἀποτελεῖ ἀναμφισβητήτως ὁ λαχνός. Ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῶμεν τὸ δέλεαρ τοῦτο ἐπράξαμεν κάτι τι γενναῖον, ἐδόσαμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον χρησιμεύει ὡς δόλωμα, ἵνα τὸ ἔχουν ὡς ἐπιδόρπιον ἵνα μὴ ἔλθῃ εἰς τὸ ἄγκιστρον ἓν δάνειον τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἄξιον ὑποστηρίξεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενομένην πρότασιν ἵνα αἱ κληρούμεναι εἰς τὸ ἄρτιον ὁμολογίαι λαμβάνουσι ποσοστὸν τι ἐπὶ πλέον ὡς συμβαίνει εἰς τὸ δάνειον τῶν 200.000.000, εἶχον νὰ παρατηρήσω εἰς τοῦτο, ὅτι προκειμένου περὶ ἑνὸς δανείου ἀνερχομένου εἰς τὸ ποσὸν τῶν 1.500.000.000, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὁμολογιῶν κατὰ πρόχειρον ὑπολογισμὸν ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἑκατονταδράχμων ὁμολογιῶν, ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 15.000.000. Διὰ νὰ ἀποσβεσθῶσι συμφώνως πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὰ 15.000.000 ὁμολογιῶν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην κληρώσεως 750.000 ὁμολογιῶν ἐτησίως, 750.000 αὐταὶ ὁμολογίαι ἐτησίως θὰ ἀπαιτήσωσιν ὑπηρεσίαν 75.000.000, ἐὰν εἰς αὐτὰ προσθέσωμεν καὶ (prime) ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὐδένα λόγον νὰ ὑπάρχῃ, φθάνομεν πλέον ὄχι εἰς δάνειον, ἀλλ’ εἰς ἄνοιγμα τῶν κρουνῶν τοῦ δημοσίου ταμείου, ἵνα σκορπίζωμεν ἐντεῦθεν ποσὸν 35.000.000. Πρὸς τίνα σκοπόν; Ἄδηλον. Ἐπ’ αὐτοῦ ὡμίλησα καὶ χθὲς ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι τοῦτο θὰ παραχωρηθῇ ὡς μέσον διατηρήσεως τῶν ὁμολογιῶν τούτων ἵνα μὴ περιέλθωσιν εἰς χεῖρας κερδοσκόπων. Εἴθισται, κύριοι συνάδελφοι, προκειμένου περὶ ὁμολογιῶν κληρουμένων εἰς τὸ ἄρτιον κατὰ τὸ στάδιον τῆς εἰς τὸ ἄρτιον κληρώσεως νὰ πληρώνεται τὸ κεφάλαιον ἀλλὰ νὰ μὴ καταβάληται ὁ τόκος. Ἔχομεν παράδειγμα λαϊκώτατον, τὸ δάνειον τῶν ναυτικῶν νήσων ἐξ ὧν καὶ ἐγὼ κατάγομαι. Διὰ τὸ δάνειον τοῦτο ὡρίσθη ὅτι ὅταν κληροῦται εἰς τὸ ἄρτιον μία μετοχή, ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ νὰ μὴ λαμβάνῃ τόκον. Ἐγὼ θέλω εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην αἱ κληρούμεναι ὁμολογίαι νὰ λαμβάνωσι τὸν ὡρισμένον δι’ αὐτὰς τόκον. Τὸ ποσὸν εἶναι μέγα, ἀλλ’ εἶναι μέσον διατηρήσεως εἰς τὸ ἀκέραιον τῆς τιμῆς τῆς ὁμολογίας. Τότε δὲ διατηροῦντες τὴν τιμὴν τῆς ὁμολογίας εἰς ἀκέραιον, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν πρακτικὴν ὕπαρξιν τοῦ λαχείου, διότι ἡ διατήρησις τῆς ἀξίας τῆς ὁμολογίας εἰς τὸ ἀκέραιον εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ αὐξήσῃ τὴν ἀξίαν ταύτης. Ἀπόδειξιν ἔχομεν τὰς ὁμολογίας τῶν 20.500.000 τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ ἄρτιον κληρούμεναι λαμβάνουσι 100 δραχμάς, μὲ 2½% δὲ τόκον ὡς ἔχουσι σήμερον πωλοῦνται πρὸς 120 δραχμάς. Ὅταν ἔχωμεν τοιαῦτα παραδείγματα διατὶ νὰ μὴ κατανείμομεν 7.500.000 εἰς λαχνοὺς καὶ νὰ διανείμωμεν 35.000.000 ἐτησίως ὅπως ἕκαστος κάτοχος ὁμολογίας κληρουμένης εἰς τὸ ἄρτιον νὰ λαμβάνῃ τὸν τόκον 5 ἤ 6 δραχμὰς ἐπὶ πλέον; Ἀλλ’ ἄλλο τι ἤθελον νὰ παρατηρήσω, ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ χθὲς ἔφερον τὸν λόγον. Χθὲς εὗρον τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Συνέλευσιν συμφώνους, σήμερον ὅμως παρετήρησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιθυμοῦντα νὰ μὴ ἐπιμείνωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἐὰν νομίζῃ ὅτι δὲν εἶνε ἀνάγκη νὰ ἐπιμείνω, δὲν ἐπιμένω. Θὰ εἶχον ὅμως νὰ εἴπω τοῦτο μόνον, ἄν εἶνε δυνατόν, τὸ ἕν μέρος τῶν φορολογουμένων νὰ ἐξαιρεθῇ διὰ τὰς λαϊκὰς τάξεις, τὸ ἕτερον δὲ νὰ μείνῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶμαι ἱκανοποιημένος διότι ἡ Συνέλευσις ὁλόκληρος ἀντελήφθη καὶ ἑπομένως καὶ ὁ λαὸς θὰ ἀντιληφθῇ αὔριον, ὅτι τὸ δάνειον εἶναι ἀπολύτως ἐξησφαλισμένον καὶ τὰ χρήματα τούτου οὐδένα διατρέχουσι κίνδυνον. Πλείονα τούτων δὲν ἔχω νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τούτου. (Χειροκροτήματα).

§488Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἐδῶ νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «τῆς κλίμακος ἀπὸ 13 Ἀπριλίου 1922 κλπ.», ἀντὶ «πληρωνόμενος» νὰ τεθῇ «βεβαιούμενος». Περαιτέρω. «Εἰς τοὺς ἑκάστοτε ὑφισταμένους ἀμέσους ἤ ἐμμέσους φόρους προστίθεται ἕν ποσοστὸν 10%» καὶ τοῦτο τροποποιεῖται.

§489ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἄρθρον 11. (Ἀναγινώσκεται).

§490Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ 11ον παρακαλῶ τὸ «δημόσιον ὑποχρεοῦται» νὰ γράψωμεν «δύναται».

§491Γ. ΠΩΠ. Μάλιστα.

§492ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 12, 13, 14 καὶ 15 τοῦ νομοσχεδίου).

§493ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου». Ἐπίσης σχέδιον νόμου «περὶ ἀναδιορισμοῦ λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ὑδροηλεκτρικῆς ἐγκαταστάσεως ἐν τῇ πόλει Πατρῶν ὑπὸ τοῦ Δήμου». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κανονισμοῦ καὶ βεβαιώσεως τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους 1921–1922». Ὁμοίως σχέδιον νόμου «περὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων 1922–1923». Παρακαλῶ νὰ κηρυχθοῦν κατεπείγοντα καὶ ψηφισθῶσι κατ’ ἀρχήν. Εἶνε ὑπηρεσιακά. (Κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν).

§494Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ καθήσουν νὰ ψηφίσωμεν μερικὰ νομοσχέδια.

§495ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 1381 «περὶ διαβαθμίσεως ἀποδοχῶν κλπ. τοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως», 1422 «περὶ διορισμοῦ, μεταθέσεων καὶ προαγωγῶν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως» καὶ 2384 «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν ἐκπαιδευτικῶν νόμων 1381, 1422 κλπ.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων ἀρωματικῶν καπνῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2644 τῆς 8 Αὐγούστου 1921 περὶ ἀποκαταστάσεως ἀξιωματικῶν ἐν τῇ σειρᾷ ἀρχαιότητος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντιπλημμυρικῶν καὶ προφυλακτικῶν ἔργων τῆς γεωργικῆς περιφερείας Μακρυνείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 2633 περὶ διαθέσεως τῶν ἐντὸς τοῦ νέου σχεδίου τῆς καείσης ἐκτάσεως Θεσσαλονίκης περιλαμβανομένων ἀκινήτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ 2743 νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Δεκεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 2094 κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας ἐπιδόματος εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§496Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Αὐτό, κ. Πρόεδρε, νὰ τεθῇ ὡς 2ον ἄρθρον εἰς τὸ Διδασκαλικόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς συμφωνεῖ;

§497Κ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα.

§498ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά, Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ὑδροηλεκτρικῆς ἐγκαταστάσεως ἐν τῇ πόλει Πατρῶν ὑπὸ τοῦ Δήμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως σχολικῶν κτιρίων δημοτικῶν σχολείων ἐν Ἱστιαίᾳ τῆς ἐπαρχίας Ξηροχωρίου καὶ ἐν Λίμνῃ τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας συνομολογηθείσης ἐν Νεϊγὺ Συμβάσεως περὶ ἐθελουσίας μεταναστεύσεως ἀπὸ 24)27 Νοεμβρίου 1919». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§499Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντιληφθῶμεν περὶ τίνος πρόκειται.

§500Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον καὶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν νὰ τηρηθῶσι μετ’ εὐλαβείας αἱ διατάξεις τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν νομοθετημάτων.

§501Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κ. Πρόεδρε. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ συνέλθωμεν αὔριον μετὰ τὸ γεῦμα διὰ νὰ κάμωμεν δύο συνεδριάσεις.

§502Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὶ ὥρα;

§503Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν 10 μ.μ.

§504ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. (Ὥρα 2.20′ π. μ.).