1921.04.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 35η

Δευτέρα 12η Ἀπριλίου 1921

Προεδρία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

Προέδρου (Ὥρᾳ 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. γραμματεὺς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§2Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικὰ ὡς πρὸς τὸ ἑξῆς: Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἐγὼ δὲν εἶπον νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν κακουργημάτων τοῦ Κεμάλ, διότι θὰ ἦτο τὸ ἴδιον νὰ διαμφισβητήσω τὴν ἀλήθειαν τῶν κακουργημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι βέβαιον ὅτι ἔλαβον χώραν καὶ τῶν ὁποίων παρέστην καὶ μάρτυς. Εἶπον νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ εἰς τὰ κέντρα τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς, ὅπως διεκτραγῳδήσῃ τὰ δεινά, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται ὁ Ἑλληνισμός.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσιν διορθωθῇ. Τὰ πρακτικὰ κυροῦνται ὡς διωρθώθησαν. Προκειμένου νὰ ἐπιδοθῇ ἡ ψηφισθεῖσα ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ἀπάντησις εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον, πρὸς ἀποφυγὴν χρονοτριβῆς διὰ τὴν ἐνέργειαν κληρώσεως κατήρτισα τὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις μετὰ τοῦ Προεδρείου θὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἐντολὴν τῆς Συνελεύσεως, ἀποτελουμένην ἐκ τῶν πληρεξουσίων κ. κ. Μ. Γούδα, Ἀν. Σκιαδαρέση, Κ. Λυκουρέζου, Ἀγ. Σλῆμαν, Ν. Κωνσταντοπούλου, Ἀθ. Σουλιώτου Νικολαΐδου καὶ Κ. Κουρτίδου. Ἐγκρίνει ἡ Συνέλευσις τὴν καταρτισθεῖσαν Ἐπιτροπήν;

§4ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν ὑποβάλλων ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν τῆς συνεδριάσεως αὐτοῦ κατὰ τὴν 9ην Ἀπριλίου διατυποῖ εὐχὴν περὶ μὴ ἀναστολῆς τῆς δικαστικῆς ἰσοβιότητος. Αἱ συνεργαζόμεναι Ὀργανώσεις ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα δι’ οὗ ὑποδεικνύονται μέτρα, ἄμεσα μὲν πρὸς καταστολὴν τῆς ἤδη ὑφισταμένης ὑπερτιμήσεως τῶν χρειωδῶν τοῦ βίου, ἔμμεσα δὲ πρὸς πρόληψιν πάσης μελλούσης ἐπιδεινώσεως τῆς καταστάσεως, ἄγοντα ἀσφαλῶς εἰς τὴν καθολικὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν τοῦ βίου. (Ἀμφότεραι αἱ ἀναφοραὶ αὗται ἐγκρίσει τῆς Συνελεύσεως θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ). Κάτοικοι Κοζάνης αἰτοῦνται ὅπως λόγῳ τῶν δεινοπαθημάτων, ἅτινα ὑπέστησαν, τοῖς δοθῇ ἀποζημίωσις ἢ πίστωσις παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν των. Οἱ πτυχιοῦχοι ταχυδρομικοὶ καὶ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι τῆς Ἀρκαδίας παρακαλοῦσι τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ὅπως λάβῃ αὕτη ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπὸ τοῦ συνδέσμου τῶν Τ.Τ.Τ. ὑποβληθὲν ὑπόμνημα, περὶ ἀναστολῆς μονιμοποιήσεως ἐκτάκτων ὑπαλλήλων. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Τμήματος τοῦ Συνδέσμου τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων τῆς Αἰτωλίας, Ἀκαρνανίας καὶ Ἄρτης αἰτεῖται τὴν ὑποστήριξιν τοῦ ὑπομνήματος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῶν Τ.Τ.Τ. Οἱ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι τῆς Ζακύνθου παρακαλοῦσιν ὅπως εἰκασουσθῇ ἡ δικαία φωνὴ τοῦ συνδέσμου αὐτῶν. Ἡ Εὐτέρπη χήρα Σπυρ. Φιλιππίδου, διὰ τὰς πρὸς τὴν Πατρίδα ὑπηρεσίας τοῦ συζύγου της, παρακαλεῖ ὅπως τῇ χορηγηθῇ μηνιαία σύνταξις πρὸς συντήρησιν αὐτῆς. Ὁ Ἀριστόδημος Καράκαλος παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως ἐγκρίνῃ αὐτῷ ἀποζημίωσιν 7000 δραχμῶν διὰ τὰς ἐκ τῆς καταδιώξεώς του ὑπὸ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως προελθούσας εἰς αὐτὸν συμφοράς. Οἱ μαθηταὶ τοῦ μονοταξίου Διδασκαλείου ἀρρένων τῶν Ἰωαννίνων ὑποβάλλουσιν αἴτησιν περὶ χορηγίας πλήρων τῶν ἀποδοχῶν των κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκπαιδευτικῆς των ἀδείας. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Συνδέσμου τῶν ὑπαλλήλων τῶν Τ.Τ.Τ. Πατρῶν αἰτεῖται ὅπως ὑποστηριχθῇ τὸ ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Συνδέσμου αὐτῶν ὑποβληθὲν ὑπόμνημα, περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν γενομένων μονιμοποιήσεων ἐκτάκτων ὑπαλλήλων. Οἱ διὰ προκηρύξεως τῆς Στρατιᾶς Θράκης κληθέντες εἰς τὸν στρατὸν Ἕλληνες τῆς Θράκης, αἰτοῦνται ὅπως καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν, ὃν ἔφερον ὑπηρετοῦντες κατὰ τὴν τελευταῖον πόλεμον. Ὁ Κωνσταντῖνος Λαμπρόπουλος ἐκ Λαμίας καὶ κατάδικος εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ αἰτεῖται τὴν ἀπονομὴν Βασιλικῆς χάριτος. Οἱ κάτοικοι Σπερχειάδος αἰτοῦνται τὸν διορισμὸν Ἑλληνοδιδασκάλου εἰς τὸ ἐκεῖσε Ἑλληνικὸν Σχολεῖον, ὄντος ἀνεπαρκοῦς τοῦ ἑνὸς τοιούτου ὑπηρετοῦντος ἤδη. Οἱ ὑποδιδάσκαλοι Λακεδαίμονος αἰτοῦνται, ὅπως ληφθῶσι μέτρα ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς θέσεως αὐτῶν. Οἱ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι τῆς Λευκάδος αἰτοῦνται ὅπως ὑποστηριχθῇ τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ Συνδέσμου τῶν ὑπαλλήλων Τ.Τ.Τ. ὑπόμνημα. Ὁ ὑποδιδάσκαλος Νικ. Δημητρίου ἐξ Ἀγόριανης τῆς Φωκίδος αἰτεῖται ὅπως τῷ πληρωθῶσι καθυστερούμενοι μισθοὶ ἀπὸ 14ης Σεπτεμβρίου 1912 μέχρι τῆς 24ης ἰδίου μηνὸς τοῦ ἔτους 1914, ἐν συνόλῳ δραχμαὶ 1306,66. Τὰ μέλη τοῦ ἐν Καλάμαις παραρτήματος τῆς Ἑνώσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα, αἰτούμενοι τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεων τῶν δευτεροβαθμίων Ἑλληνοδιδασκάλων. Ὁ Πρόεδρος τῆς κοινότητος Βρουλιᾶς τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος, ὑποβάλλει ἀναφορὰν τοῦ συμπολίτου του Γεωργίου Ζερβοῦ, αἰτουμένου ὅπως καταργηθῇ ὁ θεσμὸς περὶ τοῦ ὁρίου ἡλικίας, προκειμένου περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὁ Γεώργιος Σκλαβάκης, τέως ὑπενωμοτάρχης καὶ κατάδικος ἐν ταῖς νέαις φυλακαῖς Θεσσαλονίκης, αἰτεῖται τὴν ἀπονομὴν Βασιλικῆς χάριτος διὰ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ποινῆς του. Ὁ Μουσταφᾶ–Νετζαντῆ Μπέης ἐξ Ἀϊδινίου τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, κατάδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς Ἑπταπυργίου, αἰτεῖται ἢ τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτοῦ ἢ τὴν μεταφοράν του εἰς τὰς φυλακὰς Σμύρνης. Ἡ παροικία Ἀδδὶς–Ἀβέβα παρακαλεῖ ὅπως ἀντικατασταθῇ ὁ ἐκεῖ πρόξενος τῆς Ἑλλάδος, ὡς ἀκατάλληλος. Οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεριμνήσῃ νομοθετικῶς καὶ περὶ προαγωγῆς αὐτῶν. Δημόσιοι εἰσπράκτορες αἰτοῦνται τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. Οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ δήμου Δράμας παρακαλοῦσιν ὅπως ψηφισθῇ νόμος περὶ μονιμοποιήσεως τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων. Οἱ ὑποδιδάσκαλοι τῆς περιφερείας τοῦ τέως δήμου Καλλιέων τῆς Φωκίδος, αἰτοῦνται ὅπως τὰ εὐνοϊκὰ μέτρα τὰ ληφθέντα ὑπὲρ τῶν ὑποδιδασκάλων τῶν Νέων Χωρῶν ἐπεκταθῶσι καὶ ὑπὲρ αὐτῶν. Οἱ τηλεγραφηταὶ Κοζάνης παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως βελτιωθῇ ἡ θέσις των. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Βελβενδοῦ παρακαλεῖ ὅπως ἀνασταλῇ ἡ παραχώρησις ἀγρῶν Γρατσιάνης–Μιρστισὴρ εἰς πρόσφυγας ἐκ Καυκάσου. Μόνιμοι ὑπάλληλοι τῶν Τ.Τ.Τ. τῆς Κερκύρας εὐχαριστοῦσι τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ λαμβανόμενα μέτρα περὶ βελτιώσεως τοῦ κλάδου των. Ἡ Ἑλένη χήρα Ἀντωνιάδου παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως τὸ Κράτος παράσχῃ τὴν δικαίαν ἀρωγήν του εἰς τὸν παθόντα υἱόν της, ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τῆς Γεωργίας. Οἱ ταχυδρομικοὶ καὶ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ Πύργου παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπιψηφισθῶσι τὰ σωτήρια διὰ τὸν κλάδον των νομοσχέδια. Ἔφεδροι ἐκ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων ὑποβάλλουσι παράκλησιν ὅπως παρασχεθῶσιν εἰς αὐτοὺς χρεωλυτικὰ δάνεια παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὁ Βασίλειος Κίτσου καὶ λοιποὶ βιοτεχνῖται τῶν Τρικκάλων αἰτοῦνται τὴν ἀτέλειαν καὶ ἄνευ ἀδειῶν παρασκευὴν τῶν γυφτοκαρβούνων. Ὁ Ἰω. Τσαρμακλῆς, ἀντισυνταγματάρχης τοῦ Πεζικοῦ, εὑρισκόμενος ἐν Ἰσλὰμ Σάλος, παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως φροντίσῃ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἐνταῦθα εὑρισκομένης οἰκογενείας του. Ὁ Πανελλήνιος Σύνδεσμος Γεωπόνων ὑποβάλλει ψήφισμα καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος καὶ τῆς ἐπανορθώσεως τῶν προσγενομένων ἀδικημάτων εἰς ἐκλεκτοὺς συναδέλφους. Ὁ Ἀχιλλεὺς Βούλγαρης, ἀρχειοφύλαξ τοῦ εἰρηνοδικείου Θεσσαλονίκης, ὑποβάλλει σχέδιον νόμου ἀφορῶν τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 1865. Τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον τῆς κοινότητος Σουδενείκων τοῦ τέως δήμου Δύμης τῶν Πατρῶν, παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως ψηφισθῇ σχετικὸς νόμος, δι’ οὗ ν’ ἀποζημιωθῶσιν οἱ κτηματίαι τῶν χωρίων Ἁλισσοῦ Σουδενείκων, Μπερδενίου καὶ Ἄνω Ἀχαΐας διὰ τὰς καταστροφὰς ἃς ὑπέστησαν ἐκ τοῦ καταπεσόντος πάγου. Ἔφεδροι δικηγόροι καὶ πτυχιούχοι τῆς Νομικῆς Σχολῆς τῶν κλάσεων 1913β, 1914 καὶ 1915 παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως χρησιμοποιηθῶσιν ἀναλόγως τῆς ἐπιστημονικῆς των μορφώσεως, διὰ τῆς ἀπονομῆς τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἐφέδρου ἀξιωματικοῦ εἰς τὴν ἐπωφελεστέραν ὑπηρεσίαν. Κάτοικοι Καλαμῶν, οἵτινες ὑπέστησαν καταστροφὰς λόγῳ τῆς πεσούτης χαλάζης κατὰ τὸ 1919 καὶ 1920, αἰτοῦνται ὅπως ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα ἵνα λάβωσι τὴν ὁρισθεῖσαν ἕκαστος ἀποζημίωσιν. Οἱ ἐργοστασιάρχαι σιγαροχάρτου Θεσσαλονίκης παραπονοῦνται διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 1679 «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ καὶ σιγαροχάρτου εἰς τὰς Νέας Χώρας» καὶ ἰδιαιτέρως ὅσον ἀφορᾷ τὸ 4ον ἄρθρον, περὶ τοῦ σιγαροχάρτου. Ὁ πληρεξούσιος Κυκλάδων κ. Δ. Βοκοτόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν ψηφίσματος «περὶ ἀναστολῆς τοῦ χρόνου τῆς ποινικῆς παραγραφῆς». Ὁ ἴδιος κ. πληρεξούσιος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ δημοσίας ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας τῶν νήσων τῶν Κυκλάδων καὶ τοῦ Αἰγαίου». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Ε. Δηλιγιάννης, Λ. Κανακάρης Ροῦφος καὶ Σ. Σωτηριάδης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Δεκεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπολυθέντων μονίμων δημοσίων ὑπαλλήλων». Ὑποβάλλουσιν ἐπίσης τροπολογίας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Δ. Παναγιώτου καὶ Δ. Κρεμέζης. Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Ι. Κίνιας, Ι. Χριστοδουλιᾶς, Ι. Καρελᾶς, Γ. Κρεστενίτης, Π. Παναγιωτόπουλος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ κλπ.». Ὁ πληρεξούσιος κ. Π. Σπυράκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τῶν ἐν πολέμῳ παθόντων». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Δ. Χατζίσκος, Σ. Ἀλεξιάδης, Ι. Χριστοδουλιᾶς, Ν. Κρίτσας κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Δεκεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπολυθέντων μονίμων δημοσίων ὑπαλλήλων». Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ Ἀπολογισμοῦ τοῦ Κράτους Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν Ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως 10 ἑκατομ. διὰ πρόσφυγας ἐκ Καυκάσου». Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Ι. Δ. Ράλλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρακρατήσεως 50% ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῶν ἐκ Γερμανίας εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων» Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας κ. Κ. Τερτίπης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῶν τροφείων τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὑποτρόφων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας». Ὁ ἴδιος Ὑπουργὸς ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 22 Δεκεμβρίου 1920 περὶ παραγωγῆς καὶ ἐμπορίας τοῦ ὀπίου, τῆς μορφίνης, κοκαΐνης, ἡρωΐνης καὶ τῶν ἁλάτων αὐτῶν». Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας κ. Π. Τσαλδάρης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν ἐντὸς τοῦ νέου σχεδίου τῆς καείσης ἐκτάσεως Θεσσαλονίκης περιλαμβανομένων ἀκινήτων». Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Ν. Θεοτόκης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ὀργανώσεως χημικῆς ὑπηρεσίας».

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς ἐγγραφέντας ἵνα ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τῶν ἀναγνωσθεισῶν ἀναφορῶν νὰ δεχθῶσιν ὅπως αἱ ἀναφοραί των σταλῶσιν εἰς τὰ οἰκεῖα Ὑπουργεῖα, ἵνα λάβωσι τούτων γνῶσιν, προκειμένου νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Συνελεύσεως. Συνιστῶ ἐπὶ πλέον νὰ ἐκκαθαρισθῶσιν ὑπὸ τῶν κ. κ. πληρεξουσίων αἱ ἀναγεγραμμέναι ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναφοραί, ὥστε νὰ διαγραφῶσιν ὅσαι δὲν ὑπάρχει πλέον λόγος νὰ συζητηθῶσιν.

§7Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ὅπως συμβῇ τὸ ἴδιον καὶ δι’ ὅλας τὰς ἀναγεγραμμένας ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναφοράς.

§8Λ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ ΡΟΥΦΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλλομεν μίαν ἀναφορὰν συναφῆ πρὸς τὴν ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε πρὸ ὀλίγου τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Ἀλισσοῦ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, ἡ Κυβέρνησις καλὸν θὰ ἦτο νὰ προεκάλῃ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας μίαν μελέτην περὶ ἀλληλασφαλείας, ἡ ὁποία εἶναι λίαν εὔκολον νὰ ἐπιτύχῃ προκειμένου περὶ τῶν σταφιδαμπέλων αἱ ὁποῖαι ὑποφέρουσι συχνότατα ἀπὸ διαφόρους καταστροφάς.

§9Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πληροφορῶ τὴν Συνέλευσιν, ὅτι, λαβὼν γνῶσιν τῶν παραπόνων τῶν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἀμπελοκτημόνων, τῶν ὁποίων αἱ σταφιδάμπελοι ἔπαθον φοβερὰν βλάβην ἐκ τοῦ ἀσυνήθως ἐπισυμβάντος τὸν χειμῶνα ἐκεῖ πάγου, ἔσπευσα καὶ διέταξα τηλεγραφικῶς τὰς ἁρμοδίας ἀρχάς, ὅπως ἐξακριβώσωσι τὸ ταχύτερον διοικητικῶς τὰς ἐπισυμβάσας ἐκ τοῦ πάγου ζημίας καὶ ἐν τῷ μεταξὺ θέλει ἑτοιμασθῇ καὶ τὸ προσῆκον νομοσχέδιον.

§10Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις προέτεινε καὶ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἀπεδέχθη τὴν ὀρθοτάτην γνώμην, ὅπως ἅπασαι αἱ ἀναφοραὶ ἀποσταλῶσιν εἰς τὰ οἰκεῖα Ὑπουργεῖα, ἵνα οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ μελετῶσιν αὐτάς. Τοῦτο βεβαίως οὐδαμῶς καταστρέφει τὴν σειρὰν τῶν ἐγγεγραμμένων ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης τῶν ἀναφορῶν, ὅταν ἐπαναληφθῶσιν αἱ συνεδριάσεις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Νομίζω, ὅτι, τούτου οὕτως ἔχοντος, ἐπειδὴ ἀσφαλῶς σοβαρωτέρα θὰ εἶναι ἡ ἐργασία ἐπὶ τῶν εἰσαχθέντων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νομοθετημάτων, ὅπως ταῦτα κατορθωθῶσι νὰ κατασταθῶσι νόμοι τοῦ Κράτους πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ἐάν τις ὑπάρχῃ ὁ ἀντιλέγων, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις μου. Ἐὰν δὲ οὐδεὶς ὑπάρχῃ ὁ ἀντιλέγων, ἤθελον συστήσει, ὅπως προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, διότι τοιουτοτρόπως θέλομεν συντελέσει, νομίζω, πρακτικώτερον εἰς τὴν εὐόδωσιν αὐτῆς.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων;

§13ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἡ Συνέλευσις ἀποδέχεται νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἐπερωτήσεων, θὰ ἐπεθύμουν νὰ κάμω μίαν σύστασιν πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους. Ὁ ὄγκος τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων καθημερινῶς αὐξάνει, ἤδη δὲ ὑποχρεούμεθα νὰ ἐκτυπώνωμεν καθ’ ἡμέραν ὅλην αὐτὴν τὴν σειρὰν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀφορῶσι θέματα ἐξαντληθέντα πρὸ πολλοῦ, τῶν ὁποίων ἡ συζήτησις κατέστη ἐντελῶς ματαία. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσῃ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἐπικειμένης τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, νὰ ἐνεργήσωσι μίαν ἐκκαθάρισιν τῶν αἰτήσεων αὐτῶν, ἵνα διαγραφῶσι.

§15Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ συνδέεται μὲ τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις, περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ θὰ συζητηθῇ εἰς πρώτην συνεδρίασιν, ὡς πρῶτον ἀντικείμενον εὐθὺς ὡς ἐπαναληφθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ὑπάρχουσι πολλαὶ ἐξ αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι θέματα ἐξαντληθέντα ἐντελῶς, καὶ ἑπομένως πᾶσα περὶ αὐτῶν συζήτησις εἶναι ἐντελῶς ματαία.

§17Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Νὰ σταλοῦν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα διὰ νὰ δοθοῦν ἀπαντήσεις.

§18Ν. ΚΑΛΛΕΛΗΣ. Ἐὰν ἐδίδοντο ἀπαντήσεις ἐκ μέρους τῶν Ὑπουργῶν, τὰ ⅘ τῶν ἐρωτήσεων θὰ καθίσταντο περιτταί.

§19Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ κἄποια ἁπλοποίησις τῆς καταστάσεως. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ κατατεθοῦν αἱ ἀπαντήσεις ἀπὸ ὅλους τοὺς κ.κ. Ὑπουργούς, αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὰς ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις, νὰ εἰδοποιηθοῦν δὲ ἀμέσως οἱ κ.κ. συνάδελφοι, εὐθὺς ὡς κατατεθοῦν αἱ ἀπαντήσεις, νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτῶν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐκ τῶν ἀπαντήσεων μένωσιν ἱκανοποιημένοι, νὰ διαγράφωσι ταύτας. Δεύτερον, νὰ λάβωμεν τὸ μέτρον νὰ μὴ διανέμηται καθ’ ἑκάστην συνεδρίασιν ὅλον αὐτὸ τὸ τεῦχος, ἀλλὰ νὰ γίνηται ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ τεύχους κατὰ δεκαπενθήμερον, νὰ διανέμητε δὲ ἐν τῷ μεταξὺ συμπληρωματικὸν δελτίον τῶν κατατεθειμένων ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων ὡς καὶ ἐπερωτήσεων, μετὰ 15 δὲ ἡμέρας νὰ γίνηται ἐκτύπωσις τοῦ ὅλου τεύχους ἐκκαθαρισμένου τρόπον τινά.

§20ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ κ.κ. Γ. Μπούσιος, Φ. Δραγούμης, Α. Ἀργυρός, Ι. Χρηστάκης, Γ. Μερκούρης, Γ. Χατζηγεωργίου, Δ. Χατζίσκος, Α. Παπαζαχαρίου, Σ. Παπᾶς, Η. Ἰακώβου καὶ Χρ. Γουλόπουλος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν Μακεδόνων ὁπλαρχηγῶν. Ὁ κ. Γ. Μπούσιος ἔχει τὸν λόγον.

§22Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη μία αἴτησις ἐκ μέρους ὁπλαρχηγῶν τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος. Θὰ εἶναι βεβαίως περιττὸν νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν ἔντιμον Συνέλευσιν τὴν ὡραίαν ἐκείνην ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν διεξήχθη ὁ Μακεδονικὸς ἀγών, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ προάγγελμα τῆς μετέπειτα δεκαετοῦς ἐποχῆς, τὴν ὁποίαν διηνύσαμεν ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν. Ὁ Μακεδονικὸς ἀγὼν βεβαίως ἐνισχύθη ἀμέσως ὑπὸ τοῦ Κράτους, καὶ συνέβαλεν καὶ εἰς αὐτὸν τὰ μέγιστα ἡ ἡρωϊκὴ Νῆσος Κρήτη, ἀποστείλασα πολλοὺς ἀρχηγούς, ὁπλαρχηγοὺς καὶ ὁπλίτας, πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἀγῶνος ἐναντίον τῶν Βουλγαρικῶν προπαγανδῶν.

§23ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος.

§24Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἀπέναντι ὅμως τῆς συμβολῆς αὐτῆς τῆς ὅλης Ἑλλάδος, τῆς ἀποτελούσης τότε τὸ ἐλεύθερον Βασίλειον, καὶ οἱ Μακεδόνες συνέβαλον ἐξ ἰδίων πρὸς τὸν ἀγῶνα, προσενεγκόντες καὶ αὐτοὶ ὁπλαρχηγοὺς καὶ ἁπλοὺς ὁπλίτας, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὑπάρχουσι καὶ θύματα. Οἱ ἐπιζῶντες ὁπλαρχηγοὶ ζητοῦν μίαν πρόνοιαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῆς μεγάλης σήμερον Ἑλλάδος, ὑπὲρ χηρῶν καὶ ὀρφανῶν καὶ ὑπὲρ ἐκείνων ἐκ τῶν ἐπιζώντων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται διὰ τῆς ἐργασίας νὰ ἀποζήσωσιν. Νομίζω ὅτι, ἐὰν ἁπλοῦν βλέμμα ριφθῇ εἰς τὴν αἴτησιν ταύτην, θὰ ἴδῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συνέλευσις ὅτι δὲν εἶναι μεγάλα πράγματα τὰ ζητούμενα. Ζητοῦν μίαν πρόνοιαν διὰ παροχῆς, εἴτε συντάξεως, εἴτε ἀποζημιώσεως διὰ τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά, καὶ παροχὴ συντάξεως εἰς τοὺς ἐπιζῶντας ἀπόρους ὁπλαρχηγοὺς καὶ παροχῆς μεταλλίου τινὸς, ὡς ἠθικῆς ἀμοιβῆς εἰς τοὺς ὁπλαρχηγούς, τοὺς μὴ θέλοντας νὰ λάβωσιν ὑλικὴν ἱκανοποίησιν. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ σημείωσις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μετὰ συστάσεως εἰς αὐτὸν ἐκ μέρους τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ὅπως δοθῇ τὸ ταχύτερον μία ἱκανοποίησις εἰς τὰ αἰτήματα τῶν Μακεδόνων.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀργυρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§26Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω σχεδὸν τίποτε ἄλλο, εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἐκ Κοζάνης πληρεξούσιος, πλὴν τοῦ ὅτι θὰ ἦτο ἴσως πρακτικὸν νὰ συστηθῇ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τοῦτο. Εἶνε ζήτημα ἀρκετὰ μεγάλης εὐρύτητος, χρήζει μελέτης, ἐρεύνης τῶν πραγματικῶν γεγονότων, ἐρεύνης τῆς καταστάσεως, καὶ ἐπίσης ἐρεύνης τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον αὐτὴ ἡ παροχὴ καὶ ἡ ὑλικὴ καὶ ἡ ἠθικὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Θὰ ἠδύνατο νὰ πραγματοποιηθῇ. Οἱ λόγοι μου, κύριε Πρόεδρε, ἀναφέρονται προσωπικῶς πρὸς ὑμᾶς, καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς καὶ ἐκ μέρους ὁλοκλήρου τῆς Συνελεύσεως, ὅπως εὐαρεστηθῆτε καὶ συστήσητε Ἐπιτροπὴν κοινοβουλευτικήν, πρὸ παντὸς ἀποτελουμένην ἐκ Μακεδόνων Πληρεξουσίων, — οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τὰ πράγματα — ἡ ὁποία, νὰ ἐκτιμήσῃ ὅλην τὴν ὑπόθεσιν. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω, ὅτι θὰ ἠδύνατο ἡ Συνέλευσις καὶ τὸ Κράτος νὰ ἀναγνωρίσῃ καὶ ὑλικῶς καὶ ἠθικῶς τοὺς ἀγῶνας ἐκείνων καὶ νὰ προσέλθῃ ἐπίκουρος εἰς τὰ θύματα ταῦτα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀργυροῦ, περὶ συστάσεως Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς;

§28ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω συμμορφωθῆ πρὸς τὴν ἀπόφασιν ταύτην.

§30Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Νὰ μὴ περιορισθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τοὺς Μακεδόνας μόνον, ἀλλὰ νὰ ἐξετάσῃ καὶ εἰς τὴν Κρήτην.

§31ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὅλους, ὅλους.

§32Ι. ΧΡΙΣΤΑΚΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Ὑπάρχουσι πολλαὶ οἰκογένειαι Μακεδόνων ὁπλαρχηγῶν, αἱ ὁποῖαι ὑποφέρουν.

§33Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ἐφημερίων Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς.

§35Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ὑποβάλλων τὴν ἀναφορὰν ταύτην λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ συνυποβάλω πρότασιν νόμου, σχετικῶς μὲ τὰ παρ’ ἡμῖν θρησκευτικὰ πράγματα. Ὡς δὲν ἀγνοεῖται, ὁ τυφὼν ὁ ὁποῖος ἐνέσκυψεν ἀπὸ τοῦ 1917 ἔπληξε πλὴν τῶν ἄλλων καὶ τὴν ἐκκλησίαν. Ὁ συνάδελφος κ. Μπούσιος εἶχε δημοσιεύσει μελέτην εἰς τὴν πολιτικὴν ἐπιθεώρησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέφερε ὅτι 40 ἱεράρχαι ἐφυλακίσθησαν, ἐδιώχθησαν, ἐδάρησαν, ἀπηλάθησαν, ὑπέστησαν τὰ μαρτύρια, τὰ ὁποῖα δὲν ὑφίστατο ἡ ἐκκλησία, οὔτε ἐπὶ Τουρκοκρατίας. Ἐπηκολούθησαν αἱ μεταρρυθμίσεις τοῦ ψευδο–Ἀθηνῶν, ἑνὸς Μητροπολίτου τόσον ἀντικανονικῶς ἐλθόντος, ὥστε εἷς ἐπίσκοπος ἐκ τῶν ὑποκυψάντων λόγῳ τῶν τότε περιστάσεων, ἠναγκάσθη νὰ διαμαρτυρηθῇ καὶ νὰ ἀποχωρήσῃ. Ὁ γάμος τῶν ἐπισκόπων καὶ οἱ κουρεμένοι Παπάδες, ἔχουν ἐξεγείρει τὴν θρησκευτικὴν συνείδησιν τοῦ κόσμου. Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου καὶ παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ τὴν μελετήσῃ. Προτείνω τὴν ἀναβολὴν τοῦ νόμου περὶ ἐνωριῶν ἐπὶ τρίμηνον, ἵνα δυνηθῇ ἡ ἐκκλησία νὰ ἐκκαθαρίσῃ ἑαυτὴν ἀπὸ τοὺς κουρεμένους καὶ ὅλους τοὺς παπάδες, οἱ ὁποῖοι ἐδείχθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα διαστήματα ἀνευλαβεῖς καὶ ἐπίορκοι. Εἶνε ἀνάγκη, καὶ ἀποτείνομαι πρὸς τὸν διαπρεπῆ νομομαθῆ πληρεξούσιον Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ εἰσηγητὴν τοῦ 2ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, νὰ ληφθῶσιν σύντονα μέτρα χάριν τῆς πίστεως. Ὅλαι αἱ Συνελεύσεις ἤρχισαν μὲ τὴν ἐπίκλησιν τῆς Ἁγίας Τριάδος καὶ τῆς θρησκείας διότι εἶναι τοῦτο παράδοσις τῆς χριστιανικῆς Ἑλλάδος, καὶ οὐχὶ τῆς εἰδωλολατρικῆς. Πάντοτε ἐθεωρήθη ἡ πίστις καὶ ἡ πατρὶς ὥς τι ἀλληλένδετον. Ἡ πρώτη Συνέλευσις τοῦ 1844 ἤρχισε μὲ τὴν θρησκείαν. Διατὶ ἔχομεν πρῶτον καὶ οὐχὶ δεύτερον ἄρθρον τὸ περὶ θρησκείας; Διότι ἐκεῖθεν ἤρχισεν ὁ ἀγών. Ἕτερον ζήτημα εἶναι ὅτι διὰ τοῦ νεωτέρου νόμου περὶ ἐνωριῶν κατορθώθη, ὥστε τὸ τρίτον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ στερῆται ἐφημερίων. Ἐγὼ τοὐλάχιστον εἰς τὴν περιφέρειάν μου στεροῦμαι 100 παπάδων καὶ ἀποθνήσκουσι ἄνθρωποι χωρὶς ἐκκλησίαν καὶ δὲν κάμνουν τὸν σταυρόν τους εἰς τὰς μεγαλειτέρας ἑορτάς. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐπεῖγον καὶ παρακαλῶ νὰ ἐπισπευθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεώς μου.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. Οἱ κ.κ. Δ. Χατζῖσκος, Ι. Χριστοδουλιᾶς καὶ Α. Παπαθανασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς κηδεμόνων μαθητῶν Βαρυμπόπης.

§37Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ Κάτοικοι Βαρυμπόπης δι’ ἀναφορᾶς ζητοῦσιν Ἑλληνοδιδάσκαλον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἀποστείλῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, διότι τὸ σχολεῖον ἔχει κλείσῃ. Ἐκ τῶν δύο Ἑλληνοδιδασκάλων ὁ μὲν εἷς μετετέθη, ὁ δὲ ἕτερος ἐστρατεύθη.

§38Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἐκ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ εἴπω, ὅτι καὶ εἰς τὴν Εὐρυτανίαν ὅλα τὰ σχολεῖα ἔκλεισαν. Δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ ἀποσπάσῃ εἰς τὴν Εὐρυτανίαν καὶ Φθιώτιδα μερικοὺς ἰσαρίθμους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀσφικτιοῦν τὰ σχολεῖα τῶν μεγάλων πόλεων. Καθ’ ἣν στιγμὴν στρατεύονται οἱ ἀγρόται, εἶναι δίκαιον τὰ παιδιά των καὶ οἱ ἀδελφοί των νὰ μὴ χάσουν τὸ ἔτος των.

§39Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ τηλεγραφικὴ ἀναφορά, ἐπὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν ἐξέλιπεν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἀποσπάσῃ ἐκεῖ ἕνα Ἑλληνοδιδάσκαλον.

§40Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι πληρεξούσιοι, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι καὶ πρὶν τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν ἦτο ἀνεπαρκές, ἀλλ’ ἤδη μὲ τὴν ἐπιστράτευσιν εἶναι πλέον ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν προσωπικόν.

§41Κ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσητε τὰς ἀδείας.

§42Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν δίδω ἀδείας.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν γεωργικῶν Ἑνώσεων Βαθέος Σάμου, ὁ κ. Χατζηδάκης.

§44Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Παρόμοιαι ἀναφοραὶ ἔχουσιν ὑποβληθῇ καὶ ἀπὸ ἄλλα γεωργικὰ σωματεῖα καὶ ἄλλας κοινότητας. Εἶχον παρακαλέσει τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας κ. Μπαλτατζῆν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, διὰ νὰ λείψουν αἱ πολλαὶ καὶ ποικίλαι διατυπώσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν φέρει εἰς ἀπόγνωσιν τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν τῆς Σάμου. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν ἀπευθύνω εἰς τὸν νῦν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῶν γεωργῶν τῆς Σάμου ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Σημειώσατε, ὅτι ὅλα τὰ δάση εἰς τὴν Σάμον εἶναι ἰδιωτικά, ὥστε εἰμποροῦν νὰ ἁπλοποιηθοῦν τὰ πράγματα, διότι ἄλλως νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ τὰ κάψουν ὅλα.

§45Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν κ. συνάδελφε, νὰ ληφθῇ ἐξαιρετικὴ νομοθετικὴ πρόνοια διὰ τὰ δάση τῆς Σάμου καὶ μόνον, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ἔχουν ἐξοικειωθῇ οἱ κάτοικοι τῆς Σάμου, πρὸς τὴν κειμένην νομοθεσίαν τὴν διέπουσαν τὰ ἐν Ἑλλάδι δάση, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δυσφοροῦν οἱ συμπολῖταί σας καὶ οἱ ὁποῖοι, ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ δυσφορῶσιν εἰς τὸ μέλλον, ἐὰν θελήσωσι νὰ συμμορφῶνται πρὸς τοὺς κειμένους νόμους.

§46Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ νὰ ἁπλοποιηθῇ μόνον διὰ τὴν Σάμον, εἰς τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, τὰ δάση δὲν εἶναι δημόσια, ἀλλ’ ἰδιωτικά. Πρόκειται περὶ ἐπαρχίας, ἡ ὁποία εἶχεν ἰδικήν της νομοθεσίαν περὶ δασῶν, πρὸ τῆς προσαρτήσεώς της εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κανακάρης Ροῦφος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Κοινότητος Ἁλισσοῦ.

§48Λ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ ΡΟΥΦΟΣ. Ὑποβάλλω ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ἁλισσοῦ καὶ παρακαλῶ ὅπως ἐξακριβωθῶσι αἱ ζημίαι τῶν σταφιδοκτημόνων ἐκ πάγου καὶ ἀποζημιωθῶσιν οὗτοι· ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ τονίζω ὅτι πλειστάκις αἱ Βουλαὶ ἀπησχολήθησαν ψηφίζουσαι νόμους εἰδικοὺς δι’ ἀποζημιώσεις τοιαύτας. Διὰ τοῦτο, συνιστῶ ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μελετήσῃ τὸ ὡριμάσαν πλέον ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀλληλασφαλείας, τὸ ὁποῖον δύναται εὐκολώτατα ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοὺς σταφιδοκτήμονας, λόγῳ τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν τῆς φορολογίας εἰς τὸ Τελωνεῖον καὶ κατόπιν νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλην τὴν ὕπαιθρον χώραν.

§49Κ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας). Πληροφορῶ τὴν Συνέλευσιν ὅτι λαβὼν γνῶσιν τῶν παραπόνων τῶν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἀμπελοκτημόνων, ὧν αἱ σταφιδάμπελοι ἔπαθον φοβερὰν βλάβην ἐκ τοῦ ἀσυνήθως ἐπισυμβάντος κατὰ τὸν χειμῶνα ἐκεῖσε πάγου, ἔσπευσα καὶ διέταξα τηλεγραφικῶς τὰς ἁρμοδίας Ἀρχὰς ὅπως ἐξακριβώσωσι τὸ ταχύτερον διοικητικῶς τὰς ἐπισυμβάσας ἐκ τοῦ πάγου ζημίας καὶ ἐν τῷ μεταξὺ θέλει ἑτοιμασθῆ καὶ τὸ προσῆκον νομοσχέδιον.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀγγελόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν παγοπλήκτων σταφιδοκτημόνων τοῦ τέως δήμου Δύμης.

§51Α. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ ὅπως ἀποσταλῇ αὕτη εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς γεωργῶν Κοινότητος Κλεισούρας τοῦ νομοῦ Φλωρίνης, ὁ κ. Ι. Χρηστάκης.

§53Ι. ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Δ. Χατζῖσκος, Δ. Παναγιώτου, Γ. Ἀναστασόπουλος, Δ. Κρεμέζης, Α. Βιτάλης κλπ. ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀναπήρων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν.

§55Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Συνιστῶ θερμῶς κ. πρόεδρε.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παναγιώτου.

§57Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐπίσης, κ. Πρόεδρε.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεμέζης.

§59Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐπίσης.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§61Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε πρόεδρε, πρόκειται περὶ τῶν ἀναπήρων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν καὶ κατ’ ἐπέκτασιν καὶ στρατιωτῶν. Καὶ ἄλλοτε εἶχε προκληθῆ συζήτησις καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑπεσχέθη νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν νομοσχέδιον. Ἐπεθύμουν νὰ τὸν παρακαλέσω, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολήν.

§62Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μετὰ τὰς ἑορτὰς ἀμέσως.

§63Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εὐχαριστῶ πολύ.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Γεωργικῆς Ἑνώσεως Νενέδων Σάμου, ὁ κ. Χατζηδάκης.

§65Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Εἶναι ἡ ἰδία ἀναφορὰ περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα προηγουμένως· τὰ αὐτὰ ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ λάβῃ οἶκτον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Γ. Χατζηγεωργίου, Ἀ. Παπαζαχαρίου καὶ Γ. Μπούσιος, ἐπὶ ἀναφορᾶς γεωργῶν καὶ κτηνοτρόφων Λιτοχώρου τῆς ἐπαρχίας Αἰκατερίνης.

§67Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐργατικοῦ κέντρου Τρικκάλων, ὁ κ. Παναγιώτου.

§69Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Συνιστῶ θερμῶς κ. πρόεδρε.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεμέζης.

§71Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐπίσης συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπούσιος ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἀναστασίου Γερντᾶ καὶ Εὐαγγέλου Χατζῆ.

§73Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Συνιστῶ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς πληθυσμοῦ Κοζάνης. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης.

§75Ι. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν κ. πρόεδρε, εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα λάβῃ μέριμναν περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 140.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς Λαϊκοῦ Πολιτικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν.

§77Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη, κύριε πρόεδρε, βεβαίως θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅταν συζητηθῶσι τὰ σχετικὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος περὶ θρησκείας καὶ περὶ γλώσσης, ἑπομένως θεωρῶ περιττὸν καὶ πρόωρον νὰ ἀναπτύξω τὴν ἀναφορὰν ταύτην σήμερον, ἀφοῦ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ὑποθέτω, ὅτι μακρὸς γενήσεται λόγος κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν σχετικῶν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος. Ὀφείλω ὅμως προκαταρτικῶς νὰ συστήσω εἰς τὸ σεβαστὸν τοῦτο Συνέδριον, ὅπως συγκατατεθῇ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν ταύτην τοῦ Πολιτικοῦ Συλλόγου τῶν Ἀθηνῶν· ὅταν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ὁποῖός τις ἐστὶν ὁ Πολιτικὸς σύλλογος τῶν Ἀθηνῶν καὶ ὁποίας καὶ ὁπόσον μεγάλας ὑπηρεσίας παρέσχε κατὰ τὸ μακρὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον διηνύσαμεν τυραννούμενοι, κατὰ βαθμὸν πρωτότυπον ὑπὸ τοῦ ἐκπεσόντος καθεστῶτος, ἀσφαλῶς θὰ συγκατατεθῇ. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα ἐπαναλέγω ὅτι συζητηθήσονται εὐρέως κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν σχετικῶν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων χωρίου Οἰτύλου. Ὁ κ. Πετρακάκος.

§79Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Κύριε πρόεδρε, συνιστῶ θερμῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὴν ἀναφορὰν ταύτην προκειμένου περὶ κωμοπόλεως, ἡ ὁποία ἔχει μακρὰν ἱστορίαν, τῆς ὁποίας τὰ ἴχνη εὑρίσκονται εἰς τὴν Κορσικήν, διότι κατὰ τὴν ἱστορίαν καὶ ὁ Μέγας Ναπολέων κατήγετο ἐξ αὐτῆς τῆς κωμοπόλεως.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Λεβίδης καὶ Ν. Στρᾶτος ἐπὶ ἀναφορᾶς Αἰκατερίνης Σαράντη Κωνσταντινίδου καὶ λοιπῶν ἀπογόνων τοῦ ἀγωνιστοῦ τῆς ἐπαναστάσεως Ἰωάννου Παλαμήδου.

§81Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν συνηθίζω, ἐπὶ ζητημάτων ἀφορώντων πρόσωπα εἰδικῶς, νὰ ἀπασχολῶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, καίτοι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μεμφθῶ ἐκείνους, οἵτινες τυχὸν πράττουσι τοῦτο. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ προσώπου ἀνήκοντος εἰς τὸν νομόν, ἔνθα ἐγὼ πολιτεύομαι, ἤθελον, ὁμολογῶ, δηλιάσει νὰ λάβω τὸν λόγον, μήπως θεωρηθῶ ὅτι ἀγορεύω pro domo Meo. Ἀλλὰ πρόκειται, κ. πρόεδρε, περὶ οἰκογενείας καὶ προσώπου παρασχόντος ὑψίστας ὑπηρεσίας, οὐ μόνον κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 21 καὶ κατὰ τὸ μακρὸν τῆς δεκαετίας ἐκείνης διάστημα, ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἀκόμη. Ἴσως κ. Πρόεδρε, τὰ πέντε λεπτὰ, τὰ ὁποῖα μοὶ παρέχει ὁ Κανονισμὸς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὅπως ἀγορεύσω, δὲν εἶναι ἀρκετά διὰ νὰ ἐξαντλήσω τοὺς τίτλους τῶν ἀξιωμάτων, τὰ ὁποῖα ὁ ἀείμνηστος Μέγας Ἰωάννης Παλαμήδης ἔλαβε καὶ πρὸ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος καὶ κατὰ τὴν δεκαετῆ διάρκειαν αὐτοῦ καὶ μέχρι τοῦ ἐν γήρατει θανάτου του.

§82ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§83Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀρκεῖ νὰ ὑπομνήσω πρὸς ὑμᾶς κύριοι, ὅτι ὁ Ρήγας Παλαμήδης ἐκ Τριπόλεως ἐκ μεγάλης οἰκογενείας καταγόμενος, ἔσχε τὸ ἀτύχημα νὰ ἴδῃ θανατούμενον τὸν πατέρα αὐτοῦ ὑπὸ τῶν Τούρκων· ἀρκεῖ νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἐν νεαρωτάτῃ ἡλικίᾳ ἀπεστάλη παρὰ τῶν προυχόντων τῆς Τριπόλεως πρὸς τὸν Πατριάρχην, τὸν ἀοίδιμον καὶ Ἅγιον Γρηγόριον, ἵνα ἀνακοινωθῶσιν εἰς αὐτὸν αἱ ἰδέαι τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἡ κυοφορουμένη τότε Φιλικὴ Ἑταιρεία. Ἐπανελθὼν δὲ εἰς τὴν Πελοπόννησον ἐκ Κωνσταντινουπόλεως συνετέλεσεν, εἴπερ τις καὶ ἄλλος, ὅπως διαπιστωθῇ ἡ ὕπαρξις τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας καὶ τύχῃ τῆς προσοχῆς τῶν προυχόντων τῆς Πελοποννήσου. Ἐν ταῖς Συνελεύσεσι τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 21 δὲν ὑπῆρξε περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν Τρίπολιν. Κατόπιν ὑπῆρξεν ὑπουργὸς ἀλλεπαλλήλως, πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀλλεπαλλήλως, Γερουσιαστής. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ἀξίωμα ὑπέρτερον, τοῦ ὁποίου νὰ μὴ ἐγεύσθῃ ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος ἀνὴρ, ἀπέθανε δὲ ἐν ἐσχάτῃ πενίᾳ. Ἐχρησίμευσε μάλιστα ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ὡς πρόεδρος τῆς ἐπὶ τοῦ Ἀγῶνος Ἐπιτροπῆς, διὰ δὲ τῆς ὑπογραφῆς αὐτοῦ διενεμήθησαν συντάξεις καὶ ἀξιώματα εἰς πλείστους ἄνδρας τοῦ 21. Πολλοὶ ὠφελήθησαν διὰ τῆς ὑπογραφῆς αὐτοῦ καὶ δικαίως, αὐτὸς δὲ κατῆλθεν εἰς τὸν τάφον πενέστατος. Ἴσως, κύριοι, δὲν περιττεύει νὰ ἀναφέρω γεγονός τι, οὗτινος ἐγὼ αὐτὸς ἐγενόμην μάρτυς αὐτόπτης. Μὲ ἀπέστειλε ποτὲ ὁ πατήρ μου πρὸς τὸν Παλαμήδην, ἵνα ἀνακοινώσω πρὸς αὐτὸν ὑπόθεσίν τινα τοῦ Κράτους. Ἦτο δριμύτατος χειμών, καὶ παρέστην εἰς τὴν ἑξῆς τραγικὴν σκηνήν. Ἐπραγματεύετο ὁ πρεσβύτης ἐκεῖνος, ὅστις διεχειρίσθη ἑκατομμύρια δημοσίου θησαυροῦ κατὰ τὴν μακρὰν αὐτοῦ πρὸς τὴν Πατρίδα ὑπηρεσίαν, ἐπραγματεύετο, κύριοι, εἶναι ἀπίστευτον, τὴν πώλησιν τῆς ἐφθαρμένης γούνας αὐτοῦ πρός τινα ἑβραῖον, καί, ὅταν ὁ ἔμπορος ἐκεῖνος ἀπῆλθε, σχεδὸν δακρύων μοὶ ἔλεγε «βλέπεις παιδί μου ποῦ κατηντήσαμεν οἱ ἄνθρωποι τοῦ ἀγῶνος». Ἐτάφη δημοσίᾳ δαπάνῃ. Οἱ ἀπόγονοι αὐτοῦ, γυναῖκες τινες κατεσκληκυῖαι, καὶ λυποῦμαι διότι ὁ Κανονισμὸς δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἐμφανισθῶσι εἰς τινα γωνίαν τῆς αἰθούσης ταύτης, διὰ νὰ ἴδητε τὰ ζωντανὰ ταῦτα πτώματα, στεροῦνται κύριοι, καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτάς. Δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον νὰ παρακαλέσω ἢ νὰ ἱκετεύσω μάλιστα τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως λάβουν πρόνοιάν τινα τέλος πάντων περὶ μιᾶς οἰκογενείας, ἥτις ἐπὶ αἰῶνα σχεδὸν ἠγωνίσθη ὑπὲρ τῶν πραγμάτων τοῦ Κράτους. Ἐπαφίεμαι εἰς τὴν ἀγαθότητα καὶ τὴν εὐσπλαχνίαν τῆς Κυβερνήσεως.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Τριανταφυλλᾶκος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§85Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐξαιρετικῶς παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς ἀπογόνους τοῦ μεγάλου συμπολίτου μου Ρήγα Παλαμήδου. Ὁ Παλαμήδης ὑπῆρξε φιλικός, κατὰ τὸ διάστημα δὲ τοῦ μεγάλου ἀγῶνος ὑπῆρξε πολιτικὸς καὶ στρατιωτικός. Μετὰ τὸν θάνατον του ἄφησε τὴν ἀδελφὴν αὐτοῦ εἰς τὴν ἐσχάτην ἔνδειαν. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ λάβῃ μικράν τινα πρόνοιαν, ὑπὲρ τῶν ἐγγόνων τοῦ ἀειμνήστου Παλαμήδη.

§86Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα τὰς συστάσεις καὶ ἐγὼ καὶ ὁλόκληρος ἡ Συνέλευσις καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδεὶς ἔμεινεν ἀσυγκίνητος. Ἀλλὰ τὶ ἂν ἐγένοντο αἱ συστάσεις καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐσιώπησεν; Ἐκτὸς ἂν γνωρίζῃ ὅτι εἶναι ἀρκετὴ παρηγορία, ἐὰν ἔγινε λόγος. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ παρηγορίας καὶ λόγων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, πρόκειται περὶ ἀποτελεσμάτων, τὰ δὲ ἀποτελέσματα μόνον ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ τὰ δημιουργήσῃ ἡ ὁποία ὅμως δυστυχῶς βαρυκοεῖ.

§87Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὰς συστάσεις μου ὑπὲρ τῆς δικαιοτάτης αἰτήσεως τῆς οἰκογενείας.

§88Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες βεβαίως δὲν ἠγνόουν, ὅτι πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς δικαίας ἀληθῶς αἰτήσεως, τῆς ἀξίας πάσης μερίμνης οἰκογενείας τοῦ μεγάλου ἡμῶν ἀγῶνος, δὲν ἀρκοῦν μόνον αἱ συστάσεις τῶν κ. κ. πληρεξουσίων καὶ τῶν μελῶν ἀκόμη αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως. Πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ ἀπαιτεῖται ὑποβολὴ νομοσχεδίου, τὸ δὲ νομοσχέδιον δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ προχείρου νὰ συνταχθῇ. Ἐὰν πρόκηται περὶ ἄλλου εἴδους βοηθείας, ἀναμφιβόλως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι πρόθυμον, ὡς καὶ εἰς ἄλλας ὁμοίας περιπτώσεις ἀπέδειξεν, εἶναι πρόθυμον νὰ προβῇ εἰς γεναίαν συνδρομήν, ἀλλὰ πάντως προσωρινήν.

§89Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι καθησυχαστικαὶ προσωρινῶς. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Συνέλευσις διὰ τῆς συστάσεώς της εἶχε μίαν μεγαλειτέραν ἀξίωσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ δηλώσῃ τὴν προσεχῆ ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Συνέλευσις σύσωμος θὰ ζητήσῃ τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ.

§90ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§91Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ κ. πληρεξούσιος Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὸ ζήτημα τῶν ἐγγόνων τοῦ Παλαμήδη καὶ παρέστησε τὰς ἐγγονὰς ὡς κατεσκληκυίας μορφάς, μᾶς ἐνεθύμησε παλαιοτέραν μου σύστασιν ὑπὲρ ἄλλων κατεσκληκυίων μορφῶν, τοῦ μεγαλειτέρου πολιτικοῦ καὶ στρατιωτικοῦ ἀνδρός, τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, τοῦ Ἐμ. Παππᾶ, ὁ ὁποῖος καὶ χρηματικῶς, δι’ 1.000.000 δραχ., ἐνεθάρρυνε τὸν ἀγῶνα. Δράττομαι λοιπὸν τῆς εὐκαιρίας ἵνα παρακαλέσω καὶ περιληφθοῦν εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ αἱ δύο ἐγγοναὶ τοῦ Ἐμ. Παππᾶ.

§92Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εὐτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωκε τὰς ὑποσχέσεις καὶ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν θέλομεν ἴδει τὸ νομοσχέδιον ὑποβαλλόμενον, διότι πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν, ὅτι καθ’ ὃ ἔτος ἑορτάζομεν τὴν ἀνάμνησιν τῶν γεγονότων, ἐξ οὗ προέκυψε ἡ ἐλευθερία τῆς Ἑλλάδος, ἴσως εἶναι σπουδαιοτέρα καὶ τιμητικωτέρα διὰ τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἡ δαπάνη, ἥτις θέλει ἐξασφαλίσει τὸν βίον πολλῶν οἰκογενειῶν τῶν μεγάλων ἀγωνιστῶν τοῦ ἀγῶνος, παρὰ ἡ δαπάνη διὰ τὸν ἑορτασμόν.

§93Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7 «περὶ τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων» ἐπερώτησις ἔπρεπε νὰ ταχθῇ πρώτη. Θὰ παρακαλέσω, ἐπειδὴ εἶναι τὸ ζήτημα ἐπεῖγον, ν’ ἀναγραφῇ πρώτη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει.

§94Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Παρακαλῶ ὅπως εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν προηγηθῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἡ κατὰ σύνολον ψήφισις τοῦ ψηφισθέντος ἤδη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν νομοσχεδίου «περὶ ἀμοιβῆς τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων».

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη καὶ διεβιβάσθη τὸ ἀντίγραφον.

§96Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων δὲν δύναμαι εἰμὴ νὰ κατακρίνω τὸ ἄτοπον τῆς μέχρι τοῦδε διακρίσεως τῶν ὑπαλλήλων εἰς εὐνοουμένους, λαβόντας ἤδη τὸ ἐπίδομα τῆς αὐξήσεως ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, καὶ εἰς μὴ τοιούτους, διὰ τὴν ἄρσιν καὶ ἀνισότητα τοῦ ὁποίου καὶ ἰδιαίτερα ἔγγραφα ἐστάλησαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν παρὰ συναδέλφων του Ὑπουργῶν. Οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς κακῶς ἐξαιροῦνται μέχρι τοῦδε τοῦ νόμου περὶ αὐξήσεως, καὶ συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου καὶ λύσῃ τὸ ζήτημα, γνωστῆς οὔσης τῆς οἰκονομικῆς δυσπραγίας τῶν ὑπαλλήλων κατὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει παρακαλῶ ὅπως αὐτὴ αὕτη ἡ Συνέλευσις λύσῃ ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς ληφθείσας αὐξήσεις, αὗται δέον νὰ νομιμοποιηθῶσι διότι δὲν δύναται νὰ ζητηθῇ, ἡ ἐπιστροφὴ αὐτῶν, ἀφοῦ οἱ ὑπάλληλοι νομίμως ἔλαβον ταύτας.

§97Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κατ’ Αὔγουστον ἐψηφίσθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου αὐξάνονται οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων. Ὁ Νόμος αὐτὸς περιέχει μίαν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ διορισθοῦν ἐπιτροπαὶ διὰ νὰ κάμουν κατατάξεις τῶν ὑπαλλήλων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἐλειτούργει ὁ νόμος. Ἡ κατάταξις αὕτη δὲν ἔχει γίνει ἀκόμη. Εἰς τὰς 25 Αὐγούστου, εἷς διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔστειλεν ἔγγραφον πρὸς τοὺς ταμίας καὶ ἔλεγεν πληρώσατε εἰς αὐτοὺς τὴν διαφορὰν τοῦ μισθοῦ. Ἀπὸ Αὐγούστου μέχρι Ὀκτωβρίου οἱ ταμίαι ἐπλήρωσαν κακῶς, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχον ἐντολὴν τοὐλάχιστον τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, δὲν ὤφειλον νὰ πληρώσουν. Εἰς τὰς 28 Αὐγούστου ὅμως ἐστάλη νέα διαταγὴ μὲ ὑπογραφὴν τοῦ ὑποδιευθυντοῦ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, ἡ ὁποία ἔλεγε πληρώσατε, καὶ αὐτοὶ ἐξηκολούθουν νὰ πληρώνουν. Εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ τῶν 4 μέχρι 5 ἡμερῶν ἐπληρώθησαν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι σχεδὸν τοῦ κέντρου.

§98Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ τινες εὐνοούμενοι τῶν ἄλλων ὑπουργείων.

§99Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὴν 31ην Ὀκτωβρίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεκάλυψε, ὅτι αὐταὶ αἱ ἐντολαὶ ἦσαν ἄκυροι καὶ συνεπῶς ἐζήτησε νὰ ἐπιστραφῶσι τὰ ἔγγραφα εἰς τοὺς ταμίας διὰ νὰ θεωρηθῶσι ὡς ἄκυρα, διέταξε δὲ νὰ κρατῶσι ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τὰ ληφθέντα. Ἠκυρώθησαν μὲν τὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ τὰ ληφθέντα ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἐπεστράφησαν εἰσέτι. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου, μολονότι ἐπαναλαμβάνω αἱ ἐπιτροπαί, τὰς ὁποίας ἔταξεν ὁ νόμος διὰ νὰ κατατάξουν τοὺς ὑπαλλήλους δὲν ἔκαμον τὴν ἐργασίαν των, ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου πληρώνει εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους τοὺς ηὐξημένους μισθοὺς ὑπ’ εὐθύνην της. Εἶναι ὅμως ζήτημα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πληρωθέντας κατὰ τοὺς προηγουμένους 3 μῆνας ὑπαλλήλους τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ἂν δὲν θὰ πρέπῃ ἐκεῖνοι νὰ ἐπιστρέψουν τὰ ληφθέντα, ἀντὶ νὰ ὑποχρεωθῇ τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους.

§100Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ δώσητε τὴν διαφορὰν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι πένονται. Ὅλαι αἱ Ἑταιρεῖαι καὶ τὰ καταστήματα δίδουν εἰς τὰς ἑορτὰς ἕνα ἢ δύο μισθοὺς, τὸ Κράτος δὲν δίδει τίποτε.

§101Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου πληρώνει ἑκατομμύρια ὅλα, ὡς συμπληρώματα τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος νομίμως δὲν εἶναι ἐφαρμόσιμος· τὸ νὰ ἀποφασίσωμεν ὅμως νὰ πληρώσωμεν μισθοὺς τριῶν μηνῶν, καὶ τότε θὰ ἠδύνατό τις νὰ πῇ μισθοὺς 5 μηνῶν εἶναι ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνέλθῃ εἰς ἑκατομμύρια καὶ ὡς ἐκ τούτου οὔτε δίκαιον μοῦ φαίνεται, οὔτε πρέπει νὰ τὸ σκεφθῶμεν.

§102Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ πληρωθῆτε παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος.

§103Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δι’ αὐτὸ δὲν τὰ ἐπλήρωσαν.

§104Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐφ’ ὅσον νομίμως ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου ἐφαρμόζεται ὁ νόμος, δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν νομίμως καὶ τὰ καθυστερούμενα.

§105Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Διατὶ δὲν ἐπισπεύδεται ἡ σχετικὴ ἐργασία;

§106Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡμεῖς αὐτοὶ ἔχομεν συμφέρον νὰ ἐπισπεύσωμεν, ἀφοῦ σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι κατὰ μῆνα πληρώνομεν ἑκατομμύρια καὶ θέλομεν ἡμεῖς πρῶτοι νὰ καλυφθῶμεν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ

ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ κ.κ. Δ. Παναγιώτου καὶ Δ. Κρεμέζης παρακαλοῦσι τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσωσι τὴν Συνέλευσιν διὰ τὰ αἴτια τὰ προκαλέσαντα τὰς ἀπεργίας τροχιοδρομικῶν, ὑπαλλήλων ἀεριόφωτος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, σιδηροδρόμων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἠλεκτροτεχνιτῶν καὶ ὑφαντουργῶν, καὶ πότε ὑπέβαλον αἰτήματα, καὶ μετὰ πόσας ἡμέρας ἐκηρύχθησαν αἱ ἀπεργίαι καὶ διατὶ δὲν προελήφθησαν αὗται.

§108Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι, καίτοι ἡ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξω ἐνώπιόν σας εἶναι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὑποβεβλημένη καὶ τὸ θέμα δὲν εἶναι ἐπίκαιρον, ἐπειδὴ ὅμως ἐνδέχεται νὰ συμβοῦν παρόμοια λάθη καὶ εἰς τὸ μέλλον, δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσητε ὀλίγον. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῶν πρώτων ἀπεργιῶν τῶν τροχιοδρόμων, ἀεριόφωτος καὶ σιδηροδρόμων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχω εἰς χεῖρας μου, ἐμφαίνεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε ἀρκετὸν χρόνον νὰ μελετήσῃ, ν’ ἀποδεχθῇ ἢ ν’ ἀπορρίψῃ τὰ αἰτήματα. Ἀλλὰ συνέβη τὸ ἀντίθετον. Ἐνῷ πραγματικῶς ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν παρεδέχθησαν τὰ αἰτήματα αὐτὰ ὡς λογικὰ καὶ δίκαια, δὲν προέβησαν ἀμέσως εἰς τὴν παραχώρησιν ἐκείνην τῶν αἰτημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ παραχωρήσῃ ἅπαξ διὰ παντός. Ἀλλὰ τὸ παρέκλινε κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ ζήτημα, ὥστε ἐπηκολούθησαν αἱ ἀλλεπάλληλοι ἀπεργίαι. Καὶ ἴδομεν τὸ πρωτοφανὲς γεγονὸς νὰ ἐπέμβωμεν καὶ ἡμεῖς ἵνα λυθῶσιν αἱ ἀπεργίαι καὶ νὰ δοθῇ ἐκ τῶν ὑστέρων ἡ πεντηκοντάδραχμος αὔξησις.

§109Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ ποίαν ἰδιότητα, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, τοῦ πληρεξουσίου ἢ τοῦ ἀντιπροσώπου τῶν ἐργατικῶν σωματείων;

§110Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ὡς ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι γνωρίζομεν καὶ τὰ αἰσθήματα καὶ τὰ πράγματα ἐπενέβημεν, μετὰ ἑξαήμερον ὅμως παρῃτήθημεν, διότι ἡ ὑπόθεσις ἐξέφυγεν ἀπὸ τὰς χεῖρας μας καὶ ἐπῆγε ἐκεῖ ὅπου ἐπῆγε. Κάμνω μάλιστα καὶ τὴν ἑξῆς ὑπόμνησιν: ὅτι ἐπῆγα εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ εἶπον ὅτι θὰ στείλω τὸ προεδρεῖον τοῦ ἀεριόφωτος καὶ τῶν τροχιοδρομικῶν νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν, διότι ἀπὸ αὐτοὺς εἴχομεν πληρεξουσιότητα, διότι καὶ ἡ ἀπεργία τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κατόπιν ἐπηκολούθησεν.

§111Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὁποία πληρεξουσιότης ἀνεκλήθη.

§112Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ναί, διότι ἐξέφυγε τῶν χειρῶν μας τὸ ζήτημα, καὶ διεπραγματεύοντο ἐπὶ ἡμέρας 6 καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ εὕρωμεν κανὲν ἀποτέλεσμα. Τὸ ζήτημα τῶν ἀπεργιῶν, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὸ κατέχω καὶ πῶς γίνονται αἱ ἀπεργίαι—διότι ἔχω εἰς τὰς ὀργανώσεις 15 ἔτη — καὶ ποῖα εἶναι τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν τὰς ἀπεργίας, μία δὲ αἰτία ποὺ προκαλεῖ τὰς ἀπεργίας εἶναι ἡ διαιώνισις ἑνὸς ζητήματος, δηλαδὴ τὸ νὰ λέγῃ ἕνας Ὑπουργὸς ὅτι ἔχετε δίκαιον χωρὶς κανένα ἀποτέλεσμα. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐὰν δύναται νὰ δώσῃ, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον, νὰ τὸ δίδῃ ἀμέσως, διὰ νὰ μὴ χρονοτριβῶμεν καὶ κηρύσσωνται ἀπεργίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔπρεπε νὰ συμβαίνουσιν πράγματι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας, κατὰ τὴν γνώμην μου, διότι ἠδύναντο νὰ προληφθῶσι, διότι καὶ ἡ βία εἰς τὰς ἀπεργίας δὲν φέρει καλὰ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ τὰ ἀντίθετα, κύριοι. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§113Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. πρώην Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νῦν Συγκοινωνίας νὰ προλάβῃ νεωτέραν ἀπεργίαν, διότι μὲ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε μὲ τὴν ἑταιρείαν καὶ τὴν ὁποίαν δὲν ἐκπληροῖ αὕτη προφασιζομένη διάφορα ἀνύπαρκτα ἐπιχειρήματα, κινδυνεύει νὰ περιπέσῃ καὶ πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν τὴν τότε, τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἀπεργιῶν, ὁπότε θὰ συμβοῦν δύο μεγάλα κακά· πρῶτον, ἡ ἐντύπωσις ἐν τῇ κοινωνίᾳ καὶ δεύτερον, ἡ περιφρόνησις μιᾶς ἑταιρείας πρὸς τὸ Κράτος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βαρύνει εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Κοινωνίας.

§114Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ὑπάρχουν τρία ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ ὁποῖα διατάσσουν τὴν ἑταιρείαν νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, ἀλλὰ ἡ ἑταιρεία κωφεύει.

§115Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ λῆξις τῆς ἀπεργίας ἐπῆλθεν κατόπιν παρεμβάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀνέλαβε δὲ ὡρισμένας ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ ἐκτελέσῃ.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προφορικῶς ὑποβληθείσης ἐπερωτήσεώς του κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, περὶ τῆς καταθέσεως τοῦ ἀκριβοῦς κειμένου τῶν ὑπὸ τοῦ Ἄγγλου Πρωθυπουργοῦ κ. Λόϋδ Τζὼρτζ γενομένων ἐν τῇ Βουλῇ τῶν Κοινοτήτων δηλώσεων καὶ τῆς μεταξὺ Τουρκίας καὶ Ἰταλίας Συνθήκης.

§117Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Συνεδρίασιν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως προσαγάγῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐφ’ ὅσον τοῦτο θὰ ἦτο δυνατόν, τὰς ἀκριβεῖς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, αἵτινες τελευταῖον ἐγνώσθησαν διὰ δημοσιεύσεων τοῦ Τύπου καὶ αἵτινες εἶναι σχετικαὶ διὰ τὸ ζήτημα τῶν Στενῶν καὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἐπίσης δὲ παρεκάλεσα νὰ πληροφορήσῃ τὴν Συνέλευσιν, ἐφ’ ὅσον καὶ πάλιν θὰ ἦτο δυνατόν, περὶ τῶν ὅρων καὶ συμφωνιῶν τῆς τελευταίας συμβάσεως μεταξὺ Ἰταλίας καὶ Τουρκίας τῆς σχετικῆς πρὸς τὸν κανονισμὸν τῶν Ἰταλοτουρκικῶν διαφορῶν καὶ πρὸς τὴν γένεσιν νέων Ἑλληνοτουρκικῶν διαφορῶν.

§118Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δηλώσεις, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ τὰς ἀνακοινώσω ἀπόψε καὶ ἤδη ὁ κ. ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας συνάδελφος ἔχει τὸ κείμενον αὐτῶν. Περὶ τοῦ ἑτέρου ὅμως ζητήματος ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅ,τι εἶπον καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, καὶ ὅτι δυστυχῶς δὲν ἔχω ἐπισήμους πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὑπευθύνως νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν.

§119Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὸ κείμενον τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Λόϋδ Τζώρτζ, τὸ ὁποῖον εὐηρεστήθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐγκαίρως νὰ μοὶ γνωστοποιήσῃ....

§120ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, ν’ ἀναγνωσθῇ.

§121Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ τὸ ἀναγνώσῃ εἷς ἐκ τῶν ἀγγλομαθῶν κ. κ. Ὑπουργῶν, διότι εἶναι ἀγγλιστὶ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ὑπ’ ἐμοῦ πρόχειρος μετάφρασις.

§122Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). (Ἀναγινώσκει): «Ὁ κ. Χέρμπερτ ἐπηρώτησε τὸν Πρωθυπουργὸν ἄν, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν τροποποιήσεων αἵτινες ἐπηνέχθησαν εἰς τὴν συνθήκην τῶν Σεβρῶν ὑπὸ τῆς Διασκέψεως τοῦ Λονδίνου καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ Τουρκίαν, ὡς καὶ τῆς οὐδετερότητος τῶν Στενῶν, προὐτάθη ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς Ἕλληνας ἡ ἐλευθέρα χρησιμοποίησις τῶν Δαρδανελλίων καὶ τῆς θαλάσσης τοῦ Μαρμαρᾶ διὰ τὰς πολεμικὰς αὐτῶν ἐναντίον τῶν Τούρκων ἐπιχειρήσεις καὶ ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ ἀπειλὴ τῆς καταλήψεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στόλου. Ὁ κ. Λόϋδ Τζώρτζ ἀπήντησεν ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις συνεφώνησε μετὰ τῶν Συμμάχων αὐτῆς ὅπως τηρηθῇ στάσις οὐδετερότητος κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐχθροπραξιῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Αὕτη ἡ οὐδετερότης θὰ προστατεύσῃ τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἥτις εἶναι ὑπὸ τὴν κατοχὴν τῶν Συμμάχων. Αἱ διεθνεῖς συμφωνίαι, αἱ ἀφορῶσαι τὰ Στενά, ἔπαυσαν ἐφαρμοζόμεναι ἀφ’ ὅτου ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις τὰς παρεβίασε διὰ τῆς παραδοχῆς τοῦ «Γκαῖμπεν» κατὰ τὸ 1914». Αὐτὸ εἶναι τὸ κείμενον.

§123Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκ τῶν δηλώσεων τούτων προκύπτουσιν τρεῖς λύσεις ἢ μᾶλλον τρεῖς καθορισμοί. Ὁ πρῶτος καθορισμὸς εἶναι, ὅτι αἱ Δυνάμεις ἀνέλαβον διὰ κοινῆς ἀποφάσεως, ἵνα τηρήσωσιν ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, ὡς ἐμπολέμων, στάσιν οὐδετέραν. Ὁ καθορισμὸς οὗτος τῆς στάσεως τῶν Δυνάμεων βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εἶναι καθορισμὸς σύμφωνος καθ’ ὁλοκληρίαν πρὸς τὴν συμμαχικὴν θέσιν, ἥτις ἦτο καθωρισμένη μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Δυνάμεων καὶ ἥτις ἦτο ἐμπράκτως μὲν διὰ κοινῆς συμμετοχῆς εἰς τὸν ἀγῶνα, νομίμως δὲ διὰ τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν καὶ ἐξ ἧς ἡ Ἑλλὰς εἶχεν πᾶν δικαίωμα ἵνα ἐλπίζῃ, ὅτι κατὰ τὸν νέον ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἀνελάμβανεν ἐναντίον τῆς Τουρκίας, Κράτους ἀρνουμένου νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις δυνάμει τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν, κατὰ τὸν νέον τοῦτον ἀγῶνα ἤθελεν ἔχει συμφώνους καὶ συμμάχους καὶ συμπράκτορας τοὺς τρεῖς Μεγάλους Συμμάχους αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ στάσις, ἥτις ἐτηρήθη ὑπὸ δύο ἐκ τῶν Δυνάμεων, ὑπῆρξεν στάσις, τὸ μὲν εὐμενοῦς ἀποδοχῆς τῶν Τουρκικῶν ἀντιρρήσεων, τὸ δὲ ἐνεργοῦ βοηθείας πρὸς τὰς Τουρκικὰς ἀξιώσεις, νομίζω ὅτι σήμερον ὁ καθορισμὸς ἐπισήμου καὶ τυπικῆς οὐδετερότητος δὲν εἶναι δυνατόν, εἰμὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν λαὸν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, νὰ καθιστᾷ τοὺς Ἕλληνας ἐν θέσει, ὥστε μόνον εὐχαριστίας νὰ ἀπονείμωσιν. Καθ’ ὅσον ὡς εἶχεν ἡ διπλωματικὴ κατάστασις, ἐὰν ἡ στάσις αὕτη τῆς οὐδετερότητος τῆς τυπικῆς δὲν ἤθελεν καθορισθῆ, αἱ Δυνάμεις δὲ δὲν ἤθελον δεσμευθῆ πρὸς ἀλλήλας διὰ κοινῆς συμφωνίας περὶ τῆς στάσεως τούτων, ἡ καθ’ ἑκάστην τούτων ἀτομικὴ ἐνέργεια ἤθελεν προκαλέσει ἴσως δυσαρέστους τινὰς ἐκπλήξεις διὰ τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν Στενῶν, αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀγγλίας, εἶναι δηλώσεις τελείως ἱκανοποιητικαὶ διὰ τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος, ὡς ἐμπολέμου Κράτους. Πράγματι τὰ Στενά, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ διέλευσις τοῦ «Γκαῖμπεν» καὶ «Μπρεσλάου» κατέστησαν τὴν Τουρκίαν ἐμπόλεμον, ἔπαυσαν πλέον νὰ περιβάλλωνται ἐκ τῶν ἐγγυήσεων ἐκείνων, αἵτινες πρότερον καθίστων δυσχερῆ τὴν ἐντὸς αὐτῶν διεξαγογὴν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἡ διεθνὴς ἐξουδετέρωσις τῶν Στενῶν, ἥτις συνωμολογήθη διὰ τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν δὲν ἔχει ἐπικυρωθῆ διὰ τῶν νομίμων πράξεων τῶν Κοινοβουλίων τῶν συμμαχικῶν κρατῶν, βεβαίως διὰ τοὺς Μεγ. Συμμάχους δὲν ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς ἰσχύουσα καὶ ἐπιβάλλουσα τὰς περὶ διεθνοῦς οὐδετερότητος τῶν Στενῶν ἐγγυήσεις περὶ τῆς Τουρκίας. Κατὰ τοῦτο λοιπὸν αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργ. Συμβουλίου τῆς Ἀγγλίας, θέτουσαι εἰς ἐφαρμογὴν τὰς ἀκριβεῖς ἀρχὰς τοῦ διεθνοῦς δικαίου, ἐν σχέσει πρὸς τὴν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας διένεξιν, εἶναι τελείως ἱκανοποιητικαὶ διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῶν Ἑλληνικῶν ἐπιχειρήσεων ἐντὸς τῆς θαλάσσης τῶν Στενῶν καὶ διὰ τῶν περιφερειῶν ξηρᾶς, αἵτινες περιλαμβάνονται ἐν τῇ χαραχθείσῃ ὡς οὐδετέρα ζώνῃ διὰ τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν, τοῦτο δὲ διευκολύνει μεγάλως τὰς Ἑλληνικὰς ἐπιχειρήσεις. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς Κωνσταντινουπόλεως γεννᾶται περὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν κατάστασις λίαν δυσχερὴς διὰ τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα, ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς καὶ διὰ τὰς Ἑλληνικὰς στρατιωτικὰς ἐπιχειρήσεις ἐπίσης. Ἀναμφισβητήτως εὑρίσκεται ἡ Κωνσταντινούπολις ὑπὸ κατοχὴν στρατιωτικήν, κατοχήν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀπόρροια τῆς διεθνοῦς συνθήκης τῆς εἰρήνης, ἀλλ’ εἶναι ἀπόρροια τῆς συμφωνίας περὶ ἀνακωχῆς, κατοχῆς ἡ ὁποία ἐγκατεστάθη ἐν Κωνσταντινουπόλει ὡς κατοχὴ τοῦ συνόλου τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐμπολέμων κατὰ τῆς Τουρκίας Δυνάμεων. Ἡ κατοχὴ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὡς στρατιωτική, δὲν δύναται βεβαίως νὰ θεωρηθῇ ὡς ὁμοιάζουσα πρὸς τὴν στρατιωτικὴν κατοχὴν τῆς Δωδεκανήσου, τὴν ἀσκηθεῖσαν ὑπὸ τῆς Ἰταλίας καὶ συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἡ Δωδεκάνησος ὁλόκληρος κατὰ τὴν διαδρομὴν τῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Βαλκανικοῦ πολέμου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀντικείμενον καταλήψεως ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, διότι ἡ κατοχὴ ἐκείνη παρετείνετο συνεπείᾳ συνθήκης μεταξὺ Τουρκίας καὶ Ἰταλίας, μέχρις οὗ οἱ ὅροι ἤθελον ἐκπληρωθῇ.

§124Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐντελῶς διάφορος.

§125Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σήμερον πρόκειται περὶ ἐντελῶς προσωρινῆς κατοχῆς στρατιωτικῆς μορφῆς, ἥτις βεβαίως ἐφ’ ὅσον ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν ἤθελε πραγματοποιηθῆ βαθμηδόν, ἤθελεν ἀρθῆ. Εὑρισκόμεθα ὅμως, ἐπιχειροῦντες ἐκ νέου κατὰ τῆς Τουρκίας ἐπιχειρήσεις, πρὸ τῆς δυσχερείας ὅτι ἡ συμμαχικὴ κατοχή, ἥτις ἐγκατεστάθη ἐν Κωνσταντινουπόλει πρὸς ἐξασφάλισιν στρατιωτικὴν τῶν Συμμάχων ἀπέναντι μελλούσης δυστροπήσεως τῆς Τουρκίας, ἡ κατοχὴ αὕτη ἀποτελεῖ ἕν ἐμπόδιον διὰ τὰς ὀρθὰς καὶ ὠφελίμους στρατιωτικὰς ἐπιχειρήσεις τῆς Ἑλλάδος. Τὸ ἐμπόδιον, κύριοι, εἶναι οὐσιωδέστατον, διότι κατέχεται στρατιωτικῶς ἡ πρωτεύουσα τοῦ ἐχθροῦ, ἡ καρδία ἡ πολιτικὴ καὶ στρατιωτικὴ τοῦ ἐχθροῦ, κατὰ τὴν διαδρομὴν δὲ τῶν ἐπιχειρήσεων ἀνοίγεται εἰς ἡμᾶς εὐρὺ τὸ στάδιον καὶ τὸ πεδίον τῶν ἐπιχειρήσεων εἰς τὰς ἀχανεῖς ἐκτάσεις τῆς Ἀσιατικῆς Τουρκίας, ἀλλὰ παρεμποδίζεται εἰς ἡμᾶς προσωρινῶς ἡ ἐνέργεια στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, αἵτινες ἠδύναντο πλήττουσαι τὸν ἐχθρὸν εἰς τὴν καρδίαν, νὰ φέρωσι τὸν ταχύτερον τερματισμὸν τοῦ ἀγῶνος. Κατὰ συνέπειαν, ἡ οὐδετέρα παράτασις τῆς κατοχῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει συνεπείᾳ τῆς κατοχῆς ταύτης, φέρει εἰς δυσχέρειαν τὸν Ἑλληνικὸν ἀγῶνα κατὰ τρόπον περίεργον, διότι ἐνῷ τείνει εἰς ἐφαρμογὴν ὅλων τῶν συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι συνωμολογήθησαν μεταξὺ Τουρκίας καὶ Συμμάχων, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐγένετο ἡ στρατιωτικὴ κατοχὴ ὡς μία πρᾶξις τῆς Συμφωνίας περὶ ἀνακωχῆς πρὸς ταχυτέραν ἐπιβολὴν τῶν ὅρων τῆς εἰρήνης πρὸς τὴν Τουρκίαν· αἱ δύο αὗται ἐνέργειαι ἐξουδετεροῦνται καὶ ἡ Ἑλληνικὴ στρατιωτικὴ ἐπιχείρησις εὑρίσκει ἀντιμέτωπον τὴν ἐγκαταλελειμμένην ἐν Κωνσταντινουπόλει στρατιωτικὴν κατοχήν. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θέλει προβῆ εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας ἁρμοδίως, ὅπως τὰ τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων τῆς Χώρας λάβωσι τὴν δέουσαν τροπὴν καὶ τὴν δέουσαν ἀνάπτυξιν, καὶ ὅπως εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν δυναμικῶς μὲν σήμερον εὑρισκομένην εἰς θέσιν ἐξόχως ἀρίστην πρὸς διεξαγωγὴν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, γεωγραφικῶς δὲ καὶ μόνον δυναμένην νὰ δυσχερανθῇ πρὸς τὴν ἐπιτυχῆ διεξαγωγὴν τῶν ἐπιχειρήσεων τούτων, εἰς τὴν Ἑλλάδα, λέγω, ἀναγνωρισθῇ τὸ δίκαιον τοῦ νὰ ἐπιχειρήσῃ κατὰ παντὸς σημείου εὐπροσβλήτου τοῦ ἐχθροῦ καὶ τερματίσῃ τὸν ἀγῶνα, ὅστις ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι ἀγὼν πρὸς τελείαν ἀποκατάστασιν τῶν Ἐθνικῶν διεκδικήσεων καὶ Ἐθνικῶν δικαίων, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀγὼν κατὰ συνέχειαν αἱματηρᾶς πάλης, ἡ ὁποία καὶ τελευταῖον διεξήχθη, καὶ καθ’ ὃν ἡ Ἑλλὰς συνεισέφερε τὰς εἰς αἷμα θυσίας ἀφθόνους, καὶ ὅστις ἀγὼν ἀπὸ ἑκατονταετηρίδων διεξάγεται μεταξὺ τῶν δύο στρατῶν. Δὲν ἔχω δὲ καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι αἱ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως καταλλήλως γενόμεναι θέλουσιν ἀχθῇ εἰς εὐτυχὲς γεγονός, καὶ αἱ ἐλπίδες μου αὗται ἐνισχύονται ἐκ τοῦ συνόλου τῆς φιλελληνικωτάτης καὶ χριστιανικωτάτης συμπεριφορᾶς, τὴν ὁποίαν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ ἀγῶνος ἐπεδείξατο ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, καὶ πρωτίστως, ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς καὶ μέγας πολιτικὸς ἀνὴρ τῆς Ἀγγλίας. Εἶπον, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς Κωνσταντινουπόλεως σχετίζεται καὶ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν πολιτικὴν κατάστασιν, καὶ τοῦτο λέγων ἐννοῶ νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς περιέργου καταστάσεως, ἥτις ἐδημιουργήθη ἐν Κωνσταντινουπόλει διὰ τῆς ἐγκαταστάσεως, τὸ μὲν ὁλοκλήρου πληθυσμοῦ Ρωσσικοῦ, τὸ δὲ στρατοῦ Ρωσσικοῦ. Ἀφ’ ἧς ἐγκατεστάθη ἡ συμμαχικὴ κατοχὴ ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἡ φιλανθρωπία πρὸς τοὺς ἀτυχήσαντας αὐτοκρατορικοὺς νομοταγεῖς Ρώσσους καὶ ἡ θεωρουμένη ἐκτέλεσις ἢ μᾶλλον συνέχισις τῆς πάλαι ποτὲ συμμαχίας μετὰ τῆς Ρωσσίας παρέσχε τὴν εὐκαιρίαν, ἵνα χιλιάδες Ρώσσων ἐγκατασταθῶσιν ἐν Κωνσταντινουπόλει, δηλαδὴ περὶ τὰς 300.000 Ρώσσων, οἵτινες δὲν φέρωσι πλέον ἐν Κωνσταντινουπόλει τὸν χαρακτῆρα τοῦ πρόσφυγος τοῦ βοηθουμένου, ἀλλὰ φέρουσι τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἐγκαταστάτου· διότι οἱ Ρῶσσοι ἐγκαταστάντες ἐν Κωνσταντινουπόλει ἢ μᾶλλον μετακομισθέντες ἐκεῖ ὡς εἰς ἴδιον αὐτῶν καταφύγιον, ἐγκατεστάθησαν μονίμως, ἐγκατέστησαν κέντρα συναλλαγῶν, ἐμπορίου, κινήσεως πολυειδοῦς οἰκονομικῆς καὶ ἐδημιούργησαν πλέον μίαν κατάστασιν νέας μορφῆς ἐν τῇ πόλει, ἥτις ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἀδιαταράκτως βαίνουσα κατὰ τὴν αὐτὴν πρόοδον, καθ’ ἣν βαίνει σήμερον, τείνει νὰ μεταβάλῃ τὴν σύνθεσιν τὴν ἀνθρωπίνην τῆς πόλεως, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος νὰ μεταβάλῃ καὶ τὸν ἐθνολογικὸν χαρακτῆρα αὐτῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τείνει ὁ Ρωσικὸς αὐτὸς πληθυσμὸς νὰ ἔλθῃ εἰς ἰσότητα ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ πρὸς τὸν Ἑλληνικόν. Ἡ πληγὴ αὕτη, ἥτις ἠπείλησε καὶ ἀπειλεῖ εἰσέτι τὴν Κωνσταντινούπολιν, ηὐξήθη διὰ νέας πληγῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας πάσχουσιν αἱ περιφέρειαι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διὰ τῆς πληγῆς, ἥτις λέγεται στρατὸς τοῦ Βράγγελ. Στρατὸς ὁλόκληρος 50.000 ἀνδρῶν, ἡττηθεὶς κατὰ τοὺς ἀγῶνας αὑτοῦ ἐναντίον τῆς Μπολσεβικῆς Ρωσσίας μετεκομίσθη, καὶ μέρος αὐτοῦ μετέβη εἰς Κωνσταντινούπολιν, μέρος εἰς Τσατάλτζαν, μέρος εἰς Καλλίπολιν καὶ μέρος εἰς Λῆμνον.

§126Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν Τσατάλτζᾳ, Καλλιπόλει καὶ Λήμνῳ διακομισθέντων εἶνε ἄνω τῶν 50.000.

§127Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πλὴν τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει;

§128Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, πλὴν αὐτῶν.

§129Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τόσῳ τὸ χειρότερον. Δὲν ἀνῆλθον τὸ βῆμα διὰ νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ἐγκαταστάντων Ρώσσων εἰς Λῆμνον, Τσατάλτζαν καὶ Καλλίπολιν. Εἶνε γνωστοὶ οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς ἐγκατεστάθησαν οὗτοι. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐκ φιλανθρωπίας ὁρμωμένη πρὸς τὰ θύματα αὐτά, ἀπεδέχθη τὴν φιλοξενίαν αὐτῶν καὶ ὑπὸ ὅρους οἰκονομικούς, οἵτινες δὲν ἐβάρυνον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα σήμερον ἡ συνέχισις τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν Ρώσσων τούτων ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν ἐπαρχιῶν εἶνε λυπηρὰ καὶ ἐπιβαρύνει ἐντελῶς τὸ Κράτος καὶ εἶνε ἀπόλυτος ἀνάγκη, ἵνα διὰ πάσης διπλωματικῆς ἐνεργείας ἀπαλλαγῇ τὸ Κράτος μεγάλου ἀριθμοῦ προσφύγων, οἵτινες δὲν ἔχουσι τὴν διάθεσιν νὰ ἐργασθῶσι καὶ οἵτινες οὐδὲν τὸ κοινὸν ἔχουσι πρὸς τὴν Χώραν, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐγκαθίστανται, καὶ οἵτινες πάντως ἐγκαθιστάμενοι μονίμως θὰ ἀποτελῶσι μεγάλην δυσχέρειαν, προκειμένου μάλιστα περὶ Καλλιπόλεως καὶ Λήμνου, ὅπου εἶναι ἡ κυριαρχία τῶν Στενῶν. Τοιούτου εἴδους προσκόπους Ρωσικοὺς ὑπὸ τύπον προσφύγων ἐγκατεστημένους μονίμως, μέλλοντες δὲ νὰ ἐξελιχθῶσι κατόπιν εἰς ἀποικισμὸν λίαν δυσάρεστον διὰ τὴν Χώραν, δὲν χρειαζόμεθα εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντεταλμένη ἡ Ρωσσικὴ προσπάθεια πρὸς κυριαρχίαν.

§130Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει καμμία συναίνεσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν φιλοξενίαν αὐτήν;

§131Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§132Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τουλάχιστον πρέπει ν’ ἀφοπλισθοῦν.

§133Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα μὲ τοὺς ἄνδρας τοῦ Βράγγελ, τῶν ὁποίων ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις εἶχεν ἀναλάβῃ τὴν διατροφήν των. Ἀλλ’ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις δι’ ἐπισήμου ἀνακοινωθέντος εἶχε δημοσιεύσῃ, ἔμαθα δὲ ὅτι τοῦτο ἐτοιχοκολλήθη καὶ εἰς τὴν Καλλίπολιν, καὶ τὸ ὁποῖον περιέχεται εἰς τὸν Παρισινὸν «Χρόνον» τὸν μόλις σήμερον ἀφιχθέντα ἐδῶ τῆς 10 Μαΐου, καθορίζει ὅτι πρὸς διατήρησιν τοῦ στρατοῦ τούτου ἐδαπάνησε περὶ τὰ 200.000.000, ὅτι δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ἐξακολουθήσῃ δαπανῶσα δι’ ὁμάδα ἀνδρῶν, ἥτις δὲν ἀποτελεῖ πλέον στράτευμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ πλέον οἱ ἄνδρες οὗτοι νὰ παραμένωσιν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους διατηρούμενοι ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, εἴτε μὴ διατηρούμενοι καὶ κατὰ συνέπειαν ὄντες ἠναγκασμένοι πλέον κατ’ ἀνάγκην τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως νὰ ἐκτραπῶσιν εἰς ἀταξίας.

§134Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Καὶ ἐν μέρει ἐκτρέπονται.

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι φυσικὸν αὐτό. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν εὑρίσκεται εἰς περίσσειαν οἰκονομικήν, αἱ δὲ ξέναι ἀγοραὶ δὲν εὑρίσκονται διατεθειμέναι νὰ διευκολύνωσι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ τὰς Ἐθνικάς, κατὰ συνέπειαν πᾶς ὀβολὸς ἐθνικὸς δυνάμενος νὰ διατεθῇ, θὰ διατεθῇ σήμερον ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι κεκλημένος σήμερον νὰ διεκδικήσῃ τὰ Ἐθνικὰ δίκαια τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν δὲ διατεθῇ πρὸς περίθαλψιν, θὰ διατεθῇ πρὸς περίθαλψιν τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες ἔλαβον τὸ ὅπλον, ὅπως ἀμυνθῶσιν ὑπὲρ τῶν Ἐθνικῶν δικαίων. Δὲν εἶνε δυνατὸν σήμερον Ἑλληνικὸν χρῆμα νὰ διατεθῇ χάριν φιλανθρωπίας ἀλλοεθνοῦς.

§136Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Σήμερον τὴν πρωΐαν μὲ ἐπεσκέφθη ὁ κ. Δεμίδωφ καὶ μοὶ ὡμίλησε περὶ τῆς ἐνδεχομένης ἐγκαταλείψεως τῶν Ρώσσων τῶν ἐν Καλλιπόλει καὶ Κωνσταντινουπόλει. Ἐζήτησε νὰ τῷ δηλώσω ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ πράξωμέν τι ὑπὲρ αὐτῶν δηλώσας αὐτὸς πρῶτος, ὅτι ἀναγνωρίζει ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον εἰς ἡμᾶς νὰ πράξωμεν ὅ,τι δήποτε ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἐπανέλαβον εἰς τὸν κ. Δεμίδωφ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος ἐκ τῶν προτέρων εἶχεν ἀναγνωρίσει ὡς ἐπιβεβλημένην ἀπάντησίν μου, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶνε ἐν ἀπολύτῳ ἀδυναμίᾳ νὰ πράξῃ ὅ,τι δήποτε ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων.

§137Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἡμιεπίσημος ἀνακοίνωσις τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς περαιτέρω διατροφῆς τῶν Ρώσσων τούτων καταλήγει ἐν τέλει τονίζουσα ὅτι δαπανήσασα δι’ αὐτοὺς περὶ τὰ 200 ἑκατομμύρια, δηλοῖ ὅτι δὲν δύναται νὰ δαπανήσῃ ἄλλα. Κατόπιν λέγει ὅτι ἡ Γαλλία ἔφθασεν εἰς τὸ ἀκρότατον ὅριον τῶν προσπαθειῶν της, ὅπως φανῇ χρήσιμος εἰς τοὺς ἄνδρας τούτους, ἀλλ’ ὅτι δὲν δύναται πλέον νὰ συνεχίσῃ ἔργον, τὸ ὁποῖον ὑπερβαίνει τὰς δυνάμεις της τὰς οἰκονομικάς. Ταῦτα, κύριοι, ἐν σχέσει πρὸς τὴν διατήρησιν τῶν ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους καταφυγόντων ἢ μᾶλλον μετακομισθέντων Ρώσσων. Ἄλλο τμῆμα τοῦ στρατοῦ τοῦ Βράγγελ εὑρίσκεται ἐν Κωνσταντινουπόλει. Περὶ τοῦ τμήματος τούτου λέγει τὰ ἑξῆς ἡ αὐτὴ Γαλλικὴ ἀνακοίνωσις, διότι ἄρχεται ἀκριβῶς ἀπὸ τοῦ καθορισμοῦ τῶν κατὰ τὸ τμῆμα τοῦτο.

§138Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοεῖ τὸ εἰς τὴν Τσατάλτζαν ἢ ἐντὸς τῆς Κωνσταντινουπόλεως;

§139Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν Κωνσταντινουπόλει· λέγει λοιπὸν ὅτι: (ἀναγινώσκει). «Ὁ στρατηγὸς Βράγγελ ἐνεκατέστησεν ἐν Κωνσταντινουπόλει εἶδος Κυβερνήσεως Ρωσσικῆς καὶ ἰσχυρίζεται ὅτι θὰ διατηρήσῃ ἐν καταστάσει κλπ.». Ἔχομεν λοιπὸν ἡμιεπίσημον ἀνακοίνωσιν τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία καταγγέλλει πάντα ταῦτα.

§140ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἄρα δὲν εἶνε τυχαία ἡ ἐγκατάστασις τῶν Ρώσσων ἐν Κωνσταντινουπόλει.

§141Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνῃ τις καὶ νὰ καθορίσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἂν εἶναι τυχαία ἢ ἂν δὲν εἶναι τυχαία. Ὑποθέτω μᾶλλον ὅτι πρόκειται περὶ ἐγκαταστάσεως τυχαίας, ὑποθέτω ὅτι μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῶν ἐπιχειρήσεων, αἵτινες ἀνελήφθησαν ὑπὸ τοῦ στρατηγοῦ Βράγγελ καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ συμπραξάντων Ρώσσων πατριωτῶν ἐναντίον τῆς ἐγκατασταθείσης Κυβερνήσεως, ἥτις πολλοῦ γε καὶ δεῖ ἐκπροσωπεῖ τὰ ἰδανικὰ τῆς ἀνθρωπότητος, διὰ δὲ τοὺς Ρώσσους ἐκπροσωπεῖ τὴν κατάλυσιν τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας τῆς ἐσωτερικῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας τῆς πατρίδος των, οἱ ἄνδρες οὗτοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιχειρήσαντες τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τῆς ἐν Ρωσσίᾳ καταστάσεως ἡττήθησαν, ἡττήθησαν δέ, ἀφοῦ εἶχον ἐνισχυθῆ πρότερον καὶ ἐνθαρρυνθῆ εἰς ἀνάληψιν τῆς ἐπιχειρήσεώς των καὶ εἶχον καὶ προικοδοτηθῆ χρηματικῶς πρὸς περαίωσίν των, οἱ ἄνδρες οὗτοι ἔπρεπε νὰ διαπεραιωθῶσι κάπου, ἵνα ἀποφύγωσι τὴν σφαγήν, ἥτις θὰ ἦτο τὸ θετικὸν συμπέρασμα τῆς ἥττης των, εὑρέθη ὡς τὸ ἐγγύτερον ἐδαφικὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἦτο ὑπὸ Εὐρωπαϊκὴν κατοχὴν ἡ Κωνσταντινούπολις. Ἡ μεταφορὰ αὐτῶν, ἴσως εἰς ἀπώτερα σημεῖα συμμαχικά, ἦτο δυσχερής. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἀθρόας μεταφορᾶς δεκάδων χιλιάδων ἀνδρῶν. Κατὰ συνέπειαν ὅλοι οἱ λόγοι τείνουσιν, ἵνα παραδεχθῇ τις ὅτι ἡ διαπεραίωσις εἰς Κωνσταντινούπολιν ἦτο ἐντελῶς τυχαία καὶ πρὸς οὐδένα συνωδεύετο σκοπὸν μονίμου ἐγκαταστάσεως Ρωσσικῆς, ὑποθαλπομένης ὑπὸ τῆς μιᾶς ἢ ἄλλης Δυνάμεως πρὸς δημιουργίαν ζητημάτων ἐν Κωνσταντινουπόλει.

§142ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§143Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε. Κάμετέ μου τὴν χάριν, ἔχω ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν νὰ σᾶς εὐχαριστήσω, ἀλλὰ δὲν περατοῦται ἡ ἐργασία οὕτως. Ἀλλ’ ἡ τυχαία αὕτη διαπεραίωσις τῶν Ρώσσων ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐδημιούργησε ταύτην τὴν κακὴν συνέπειαν ὅτι οὗτοι ἔχοντες ἐν Παρισίοις ἀνταποκριτὰς ὅλους τοὺς Ρώσσους διπλωμάτας καὶ πολιτικοὺς ἄνδρας, οἵτινες καταφυγόντες ἐν Παρισίοις ἐνεκατέστησαν ἐκεῖ μίαν Ἐπιτροπὴν φροντίζουσαν περὶ τῶν ἐθνικῶν Ρωσσικῶν συμφερόντων καὶ οἵτινες ἐξακολουθοῦσιν ἐργαζόμενοι θεωρητικῶς πρὸς τὸ παρὸν καὶ βαδίζοντες ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ὅσοι διηύθυνον τὴν Ρωσσικὴν Αὐτοκρατορίαν εἶχον διαγράψει, ἤρχισαν βαθμηδὸν μεταβάλλοντες σκοπὸν καὶ δημιουργεῖται οὕτω μία κατάστασις ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἡ ὁποία ἄν εἶνε ὀχληρὰ διὰ τὰς Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι διεπεραίωσαν τοὺς Ρώσσους ἐκεῖ, εἶναι ὅμως ἐπικίνδυνος καὶ δι’ ἡμᾶς, τῶν ὁποίων καταπατοῦσι τὸ ἔδαφος καὶ τὴν ἐθνικὴν βάσιν. Ἡ ἐγκατάστασις δὲ αὐτὴ τῶν Ρώσσων τούτων ἐν Κωνσταντινουπόλει παρέσχε τὸ θάρρος καὶ εἰς τὸν Ρωσσικὸν πληθυσμὸν τὸν ἀστικὸν, ὅστις εἶχεν ἤδη ἐκεῖ ἐγκατασταθῆ καὶ οὕτως ἠσκήθη μία ἀλληλεπίδρασις καὶ μετεβλήθησαν τὰ πράγματα εἰς ὀργάνωσιν Ρωσσικὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει τοιαύτην, ὥστε ἐκτὸς τοῦ εἴδους τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον καταγγέλλει ἡ ἡμιεπίσημος Γαλλικὴ ἀνακοίνωσις, ἔχω τὴν θετικὴν καὶ ἐξηκριβωμένην πληροφορίαν, ὅτι ἵδρυσαν ἀκόμη καὶ Ἐκκλησιαστικὴν ἐκεῖ ὀργάνωσιν καὶ ἀρχάς, ἵδρυσαν Ἐξαρχίαν τῆς Ρωσσικῆς Συνόδου, ποῦ; Ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἔνθα λειτουργεῖ τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον, τὸ Ἑλληνικόν. Λοιπὸν ἡ κατάστασις αὐτή, κύριοι, εἶναι ἐπικίνδυνος. Ἐπικαλοῦμαι δὲ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου σύντονον τὴν προσοχὴν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ἔχει, ἀλλὰ καὶ τολμηρὰν καὶ ζωηρὰν τὴν ἐνέργειάν της, διότι τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ διαθρέψῃ καὶ νὰ περιλάβῃ. Πρὸ παντὸς δὲ ἡ Ἑλληνικὴ Κωνσταντινούπολις πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ οἱασδήποτε ἀποπείρας ἐθνικῆς διεισδύσεως καὶ ἀτάκτου ἐπιδρομῆς, καθ’ ἣν ὥραν ἡ Ἑλλὰς ἔχει νὰ φροντίσῃ περὶ ἀπαλλαγῆς τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀπὸ τῆς μακραίωνος αὐτῆς κατοχῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἠδυνήθη δυστυχῶς νὰ παράσχῃ πληροφορίας περὶ τῆς ἀναγγελθείσης παρὰ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ τύπου Ἰταλοκεμαλικῆς συμφωνίας.

§144Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ ἀναγγελθείσης ἐπισήμως εἰς τοῦτον.

§145Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκταθῶ καὶ ἐπὶ κειμένων, τὰ ὁποῖα μόνον δημοσιογραφικῶς ἔχουν ἀνακοινωθῆ καὶ τὰ ὁποῖα προφανῶς σήμερον εἶναι ἀντικείμενον ἰδιαιτέρων συζητήσεων μεταξὺ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, ὅτι τοιούτου εἴδους κείμενα πάντοτε τελευταῖα ἀνακοινοῦνται ἐπισήμως καὶ τελευταῖα ἀνακοινοῦνται καὶ εἰς τοὺς βλαπτομένους ἐξ αὐτῶν, πρώτη δὲ φέρει ταῦτα εἰς τὴν δημοσιότητα ἡ δημοσιογραφικὴ διαφήμισις, δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἐκφράσῃ τὴν δυσφορίαν ὑπὸ τῆς ὁποίας κατέχεται πᾶς Ἕλλην ἐπὶ τῇ ἀνακοινώσει, διαδόσει κἄν τοιαύτης εἰδήσεως, ἐξ ἧς ἤθελον ἐξαχθῇ τὸ συμπέρασμα ὅτι τὸ Ἰταλικὸν Κράτος, σύμμαχον ἡμῶν καθ’ ὅλην τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος, σήμερον ἐλησμόνησε τὰς συμμαχικὰς ὑποχρεώσεις, καὶ ρῆξαν ταύτας ὁλοτελῶς, μεταβάλλεται εἰς ἀντίπαλον καθαρῶς. Εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις εἶχε συνομολογήσει, πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν, συμφωνίαν, διὰ τῆς ὁποίας ἀνελάμβανε τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἑλληνικῶν διεκδικήσεων ἐπὶ τῆς Δυτικῆς Θράκης καὶ ἐπὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἐπίσης δὲ ἀνελάμβανε τὸν καθορισμὸν τοῦ ζητήματος τῶν Δωδεκανήσων καὶ εὐμενῆ ἀποδοχὴν τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τῆς Βορείου Ἠπείρου. Ἡ συμφωνία αὕτη ἐγένετο μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας. Ἡ Συνθήκη τῶν Σεβρῶν ὑπογραφεῖσα τῇ συμπράξει τῆς Ἰταλίας καὶ ἀποδοχῇ αὐτῆς, ἀπέδειξεν ὅτι ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις ἐμπράκτως ἐφήρμοσε τὰ προαναγγελθέντα καὶ ἐπαγγελθέντα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ἦτο περίεργον ἐὰν μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν, καὶ πρὸ τῆς ἐπικυρώσεώς της, ἤθελε θεωρηθῆ, ὅτι ἐκπλήρωσις τῶν ἀνειλημμένων διὰ συμβάσεως ὑποχρεώσεων εἶναι μόνον ἡ ὑπογραφὴ μιᾶς συνθήκης, οὐχὶ δὲ καὶ ἡ ἐπικύρωσις, καὶ ὅτι μετὰ τὴν ὑπογραφὴν λύεταί τις τῆς προηγουμένης ὑποχρεώσεως καὶ θεωρεῖ ἑαυτὸν ἐλεύθερον νὰ λάβῃ ἄλλα ἔργα ἀντίθετα πρὸς τὰ μέχρι τοῦδε ἀνειλημμένα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Ἰταλικὴ διπλωματία, ὅπως καὶ πολλὰ Κράτη, ἔχουν συνηθίσῃ τὸν κόσμον πρὸς τὰς δεξιοτεχνίας ταύτας τὰς διπλωματικάς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁριστικὰ συμπεράσματα δύναταί τις νὰ ἐξαγάγῃ μόνον ὅταν ἴδῃ τὴν ἔμπρακτον ἐφαρμογὴν καὶ οὐχὶ προώρως καὶ πρὸ τῆς ἐμφανίσεως τῶν ἀποτελεσμάτων ἐπικρίνων αὐτά. Ἀναμφισβητήτως δύναταί τις νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι ὑπῆρχεν ἡ τριπλῆ συμμαχία τῶν Κεντρικῶν Αὐτοκρατοριῶν καὶ παρὰ ταῦτα ἰδιαιτέρα Γαλλοϊταλικὴ συμφωνία περὶ οὐδετερότητος τῆς Ἰταλίας, ἐν περιπτώσει ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Γαλλίας. Ἐλπίζομεν ὅτι τίποτε δυσάρεστον δὲν θέλει συμβῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐλπίζομεν δὲ ἐπίσης ὅτι τὰ γεγονότα θέλουν διαψεύσῃ τοὺς φόβους ἡμῶν καὶ θέλουν ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος νὰ ἄρῃ ἀφ’ ἑαυτοῦ τὴν δυσφορίαν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται σήμερον ἀκοῦον παρ’ ἐγκριτωτάτων ὀργάνων τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Τύπου ὅτι ἐγένετο συμφωνία μεταξὺ Ἰταλίας καὶ Τουρκίας, ἔχουσα ὡς βάσιν κυρίαν τὴν ἀνάληψιν ὑποχρεώσεως τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὴν ἀπόδοσιν τῆς Θράκης καὶ τῆς Σμύρνης εἰς τὴν Τουρκίαν. Οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ ἐπιθυμία τῆς εἰρήνης παρὰ τοῖς μεγάλοις, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ὄχι μόνον ἐπιθυμίαν εἰρήνης, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς αἴσιον πέρας διὰ τῆς μὴ ἐνισχύσεως τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, ἀλλ’ ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν, ἵνα αἱ συμμαχικαὶ ὑποχρεώσεις ἐκτελεσθῶσιν ἐπακριβῶς, διότι ἡμεῖς τὸ αἷμα ἡμῶν ἐχύσαμεν καὶ τὸ χρῆμα ἡμῶν ἐδαπανήσαμεν ἀκριβῶς ἐν τῷ κοινῷ μετὰ τῶν συμμάχων ἀγῶνι. Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ὅτι συμπολεμοῦμεν καὶ ἀγωνιζόμεθα μετ’ ἐκείνων, οἵτινες καὶ πρόγραμμα εἶχον τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν δουλευόντων καὶ συμβατικῶς ἐν τέλει ἀπεδέχθησαν τὴν ἔμπρακτον ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τούτου. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Ἑλλάς, μὲ τὴν λόγχην ἐφ’ ὅπλου καὶ τὴν πυρίτιδα ξηράν, ἐμφανίζεται εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησιν τῆς Εὐρώπης τὴν διὰ τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν ἐξενεχθεῖσαν ἐπὶ τοῦ κοινοῦ ἐχθροῦ, ἡ Ἑλλὰς ἤθελεν ἐπιθυμήσει ἐὰν τοὐλάχιστον ἐκ τῆς μεγάλης ἐπιθυμίας πρὸς εἰρήνην τῶν μεγάλων ἡμῶν συμμάχων ἤθελε τοὐλάχιστον νὰ τύχῃ τῆς εὐμενοῦς συμπαθείας πρὸς τὸν νέον μεγάλον ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἀνέλαβεν, ἐν πάσῃ περιπτώσει κατὰ τὸ χειρότερον τῶν ὅρων τῆς ἀπολύτου οὐδετερότητος, οὐδέποτε ὅμως τῆς ἐχθρικῆς προθέσεως.

§146Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος.

§147Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἤθελα παρακαλέσῃ τὸν κ. συνάδελφον ὅπως συναινέσῃ καὶ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§148Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν λόγοι ἐθνικοὶ ἐπιβάλλουν τὴν ἀναβολὴν σιωπῶ.

§149Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διακόπτεται ἡ συζήτησις.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἄλλη συζήτησις. Ὁ κ. Στράτος ἀνεκοίνωσεν ἀπὸ χθές, ὅτι θὰ κάμῃ μίαν ἐπερώτησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐπραγματοποίησε τὴν ἀναγγελίαν. Πέραν τοῦτο δὲν ὑπάρχει συζήτησις. Ζητήσατε καὶ σεῖς νὰ κάμετε ἐπερώτησιν εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν καὶ θὰ σᾶς ἐπιτραπῇ.

§151Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε ὁ κ. Στράτος ἔλαβε τὸν λόγον σήμερον, διότι συνέπεσε νὰ τὸν ζητήσῃ ἀπὸ προχθές.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στράτος ἔλαβε τὸν λόγον ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως, ἐζήτησε νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησίς του καὶ ἡ Συνέλευσις ἐδέχθη. Ὑμεῖς ζητεῖτε τὸν λόγον, ὑποβάλατε τὴν ἐπερώτησίν σας καὶ ἡ Συνέλευσις θὰ ἀποφασίσῃ ἂν καὶ πότε θὰ προταχθῇ.

§153Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι βλάπτει ἡ συζήτησις αὐτή, ἐγὼ πρῶτος θὰ παραιτηθῶ.

§154Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ ζητήματος λίαν ἐνδιαφέροντος καὶ ἐπείγοντος ἐπιτρέπεται, ἵνα παρὰ τὸν Κανονισμὸν ζητήσῃ τις τὸν λόγον καὶ ἁδείᾳ τῆς Βουλῆς νὰ ἀναπτύξῃ τὸ θέμα. Τοῦτο ἠδυνάμην νὰ πράξω προχθές, ἀλλὰ δὲν τὸ ἔπραξα, διότι ὑπῆρχε πολὴ νομοθετικὴ ἐργασία καὶ δὲν ἤθελον νὰ διαταράξω τὴν ἡσυχίαν τῆς Συνελεύσεως. Εἶπον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, ὅτι παρακαλῶ νὰ κατατεθῶσιν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ συγχρόνως νὰ ἐγγραφῶ διὰ σήμερον πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, δυστυχῶς ὅμως δὲν ἐγράφη ἡ ἐπερώτησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅταν ἤρχισεν ἡ Συνεδρίασις μὲ ἐκάλεσε καὶ μοὶ ἔδωκε τὰς πληροφορίας, κατὰ συνέπειαν ἡ τάξις εἶναι αὕτη, ὅτι ἀνεπτύχθη μία ἐπερώτησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπαντᾷ, διότι δὲν εἶνε ἕτοιμος καὶ ἔδωκε τὴν πληροφορίαν. Τώρα ποῖον εἶναι τὸ ἔργον τῆς Συνελεύσεως; Ἐφ’ ὅσον κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἐπρόκειτο περὶ ἐπερωτήσεως, ἐὰν ὑπάρχῃ συγκατάθεσις τῆς Συνελεύσεως γίνεται συζήτησις, ὅπως καὶ ἂν ὑπάρχῃ πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ δέκα βουλευτῶν, τότε γενικεύεται ἡ συζήτησις. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γίνῃ συζήτησις, ἐὰν νομίζωσιν ἄλλοι συνάδελφοι ὅτι πρέπει νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, εἶμαι πρόθυμος νὰ ὑπογράψω τὴν πρότασιν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Φίλανδρος ἔχει τὸν λόγον.

§156Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι. Εἰς δύο προηγουμένας συνεδριάσεις εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὴν διεθνῆ σημαντικότητα τῶν Στενῶν καὶ τῆς Θρακικῆς χερσονήσου καὶ τὴν ἐθνικὴν σοβαρότητα αὐτῶν, ὡς καὶ τὰς τρομερὰς καταστροφάς, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ λόγῳ τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων τῶν συμμάχων καὶ λόγῳ τῶν ἀνθελληνικῶν διωγμῶν, οἱ ὁποῖοι συνέβησαν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας συνάδελφος ἔθιξε, μὲ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν εὐφράδειαν καὶ κοινοβουλευτικὴν δεξιότητα, τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα τῶν Ρώσσων τοῦ Βράγγελ, περὶ τῶν ὁποίων θὰ ὡμίλουν καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἐπερώτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη πρὸ δύο μηνῶν, ἀλλὰ παρ’ ὅλην τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Συνελεύσεως ὅπως θεωρήσῃ αὐτὴν ἐπείγουσαν ἐμεσολάβησαν ἄλλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπέφερον τὴν ἀναστολὴν αὐτῆς μέχρι τῆς ἡμέρας αὐτῆς. Χαίρω πολύ, διότι μοὶ ἐδόθη εὐκαιρία σήμερον, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας πληρεξουσίου, ἵνα τονίσω καὶ δηλώσω ἐπισήμως ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ὅτι καὶ τὰ Στενὰ καὶ ἡ Χερσόνησος τῆς Καλλιπόλεως δὲν ἀνεκτήθησαν, ὡς καλοθεληταί τινες θέλουσι νὰ εἴπωσιν ἀναιμακτεί, ἀλλ’ ὅτι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ἔρρευσεν ἄφθονον τὸ ἑλληνικὸν αἷμα. Εἰς τὰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις τῶν Συμμάχων ἐξωπλίσθη λεγεὼν Ἑλληνικὴ καὶ Σῶμα ἀνεξάρτητον ἐκ 300 ἢ 400 περίπου Ἑλλήνων ἐλευθέρων ἢ ἀλυτρώτων, συμμετέσχον δὲ καὶ Ἕλληνες εἰς τὴν λεγεῶνα τῶν ξένων καὶ ἐργάται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀλύτρωτοι εἰργάσθησαν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ στρατεύματα τὰ Ἀγγλογαλλικά, ὡς ἐργάται πολεμικοὶ δεκατισθέντας ἀπὸ τὰ πυρὰ τοῦ ἐχθρικοῦ πυροβολικοῦ. Διὰ τῆς σημερινῆς ἐπερωτήσεώς μου δὲν θὰ ἐπιχειρήσω, οὔτε κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον νὰ ἐξασκήσω, οὔτε νὰ συνεχίσω τὴν ἔκθεσιν καὶ τὴν ἀφήγησιν τῶν συμφορῶν καὶ καταστροφῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἀλλ’ ἁπλῶς ἤθελον καὶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν εἰς γενικὰς γραμμὰς νὰ διαφωτίσω ἐπὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐπιχειρήσεων τῶν μερῶν ἐκείνων, ἵνα λάβῃ γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ δηλώσῃ καὶ εἰς ἐμὲ ἀντιπρόσωπον τῆς περιφερείας ἐκείνης καὶ εἰς τὸ σύνολον περὶ τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχει λάβει διὰ τὰς ἐπειγούσας ἀνάγκας τῶν κατεστραμένων καθολοκληρίαν ἐκείνων μερῶν. Γνωρίζετε, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι ὅλα τὰ ἄλλα μέρη τῆς ἀλυτρώτου Ἑλλάδος καὶ τῆς ἄρτι λυτρωθείσης, ἰδίως τὰ μέρη τῶν Στενῶν, ὑπέστησαν τὰ πάνδεινα κατὰ τὰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις τῶν Συμμάχων, ἐκτοπισθέντες δὲ οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν αὐτῶν εἰς 45 χωρία τῆς Μ. Ἀσίας ὅταν ἐπέστρεψαν, ἀπὸ 35.000 ὅπου ἦσαν 11.500 εὗρον, ἐρείπια ἀνθρώπινα, σήμερον δὲ ζῶσι περὶ τοὺς 5000, αἱ ὄψεις αὐτῶν ἔχουν μετοβληθῆ λόγῳ τῆς κακῆς τροφῆς, 500 δὲ παιδία ὀρφανὰ σύρονται εἰς τοὺς δρόμους, ἐφόσον ἐν Καλλιπόλει τὸ μικρὸν ὀρφανοτροφεῖον δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τὴν ἐπιστέγασιν τῶν ἀποκλήρων τῆς τύχης. Ὡς νὰ μὴ ἐπήρκη δὲ ἡ συμφορὰ αὐτὴ ἡ ἐκ τῶν διωγμῶν καὶ τῶν Συμμαχικῶν ἐπιχειρήσεων, συνέπεσε καὶ ἡ στρατιὰ τοῦ Βράγγελ, γενομένη μία ἑβδομάδα μετὰ τὰς ἐκλογὰς χωρὶς νὰ προειδοποιηθῶσιν αἱ ἀρχαί, ἔφερε δὲ μάλιστα αὐτὴ μαζί της ὡς δῶρον πολλὰ μεταδοτικὰ νοσήματα καὶ ἰδίως τὸν ἐξανθηματικὸν τύφον. Κατόπιν τῆς διαμαρτυρίας τοῦ διοικητοῦ τῆς Καλλιπόλεως, ὅτι εἶναι προσβεβλημένοι ἀπὸ ἐξανθηματικὸν τύφον, ὁ στρατιωτικὸς διοικητὴς ὁ Γάλλος, δὲν ἐδέχθη οὐδεμίαν διαμαρτυρίαν καὶ ἀπεβιβάσθησαν εἰς τὴν Θράκην 27.000, χωρὶς νὰ ἔχωσι μέρος διὰ νὰ στεγασθῶσιν, εἰς τόπον ἐντελῶς κατεστραμμένον, εἰς τόπον εἰς τὸν ὁποῖον δὲν εἶχον ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι καὶ τόπον ὅπου ἤδη οἱ κάτοικοι δὲν εὕρισκον ποῦ νὰ στεγασθῶσιν. Ἡ Καλλίπολις καὶ ἄλλαι κωμοπόλεις καὶ χωρία μὲ 22 ἐκκλησίας μὲ 35 σχολεῖα κατεστράφησαν ἐντελῶς καὶ σήμερον δὲν ὑπάρχουσι παρὰ ἑτοιμόρροποι ἐκκλησίαι καὶ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἐδιόρθωσαν ἐξ ἰδίων των οἱ κάτοικοι. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους βεβαίως, κ. συνάδελφοι, ἡμεῖς οἱ ἄρτι λυτρωθέντες δὲν δυνάμεθα νὰ λησμονήσωμεν τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα ἀπηλαύσαμεν ἀπὸ τὸν Ρωσσικὸν λαὸν ἐν ἡμέραις μάλιστα πονηραῖς καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξηγήσωμεν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ μόνον ἡ ἐμφάνισις τοῦ τρίτου διερμηνέως τῆς Ρωσσικῆς Πρεσβείας ἐν Κωνσταντινουπόλει εἰς τὴν Ὑψηλὴν Πύλην ἔκαμε τὸν Ἀγᾶν νὰ τρέμῃ. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον οἱ Ρῶσσοι εὑρίσκονται εἰς ἀνωμάλους περιστάσεις — καὶ εὐχόμεθα γρήγορα νὰ διορθωθοῦν τὰ πράγματα — καὶ ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς εἰς τὴν Καλλίπολιν εἴμεθα γυμνοὶ καὶ ἐκτραχηλισμένοι, τὶ δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ παράσχωμεν οἱ γυμνοὶ καὶ οἱ πεινῶντες εἰς τοὺς τρὶς γυμνοὺς καὶ πεινῶντας σκοπούς; Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ σύντονα μέτρα, ν’ ἀπαλλαγῇ ὁ τόπος ἀπὸ τὴν οὐχὶ εὐχάριστον αὐτὴν κατάστασιν, διότι τὰ ἔκτροπα ὡσημέραι αὐξάνουν. Δεσμεύσεις περιουσιῶν, διαρρήξεις καταστημάτων, διαρπαγαὶ ποιμνίων καὶ φόνοι ἀκόμη σημειοῦνται καθ’ ἑκάστην καὶ τοιοῦτοι ἀκόμη μέχρι τῆς προχθές, ὁπότε ἀκόμη συνετήρη ὁπωσδήποτε ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις τὸν στρατὸν τοῦτον, ἀπὸ προχθὲς δύναμαι νὰ γνωρίζω ὅτι δὲν τρέφονται καὶ σιγὰ σιγὰ θ’ ἀρχίσουν αὐτοὶ νὰ τρώγουν καὶ ἀνθρώπους. Τὰ σπαρτὰ ὅλα ἔχουν καταστραφεῖ καὶ δὲν ἔμεινε λίθος ἐπὶ λίθου, οὔτε ξυλαράκι, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ τὸ καύσουν. Καὶ ὀλίγην ξυλείαν τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, καὶ ὀλίγα ἄλευρα, τὰ ὁποῖα εἶχε στείλει ἐκεῖ καὶ αὐτὰ διηρπάγησαν ὑπὸ τῶν Ρώσσων. Δὲν λέγω ὅτι δὲν ἔχομεν καθήκοντα φιλανθρωπίας πρὸς τοὺς Ρώσσους, οἱ ὁποῖοι ἐφάνησαν καλοὶ πρὸς ἡμᾶς, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ἡμεῖς δυστυχοῦμεν περισσότερον ἀπὸ ἐκείνους. Θὰ παρεκάλουν ὡσαύτως τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῆς Περιθάλψεως, τοῦ Ἐπισιτισμοῦ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως λάβουν σύντονα μέτρα διὰ τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς Ἑλληνικούς, διότι ἐξακολουθοῦν καὶ τὰ παιδιὰ νὰ γυρίζουν γυμνὰ καὶ οἱ κάτοικοι οἱ πλεῖστοι νὰ εἶναι εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, στερούμενοι καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου, ὑπῆρχε δὲ μέχρι προχθὲς τοὐλάχιστον, καθὼς πληροφοροῦμαι, ἀπὸ Τουρκοκρατίας χρονολογούμενος, κἄποιος φόρος πολεμικὸς εἰς τὰ εἰσαγόμενα εἴδη καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ ὅπως τοὐλάχιστον ὁ φόρος αὐτὸς ἀπαλειφθῇ, διότι εἰς τὴν ἀντιπέραν ὄχθην τοῦ Βοσπόρου πωλοῦνται καὶ τὰ ἄλευρα εὐθηνότερα παρὰ εἰς τὴν ὄχθην τὴν Ἑλληνικὴν, τὴν ὁποίαν χωρίζει ἡμίωρον διὰ τῆς λέμβου. Συγχρόνως ἕτερον, οὐχὶ εὐχάριστον, εἶναι ἡ πυρπόλησις ὑπὸ τῶν Κεμαλικῶν τῆς Λαμψάκου, ἐξ ἧς αἰτίας οἱ κάτοικοι μένουν εἰς τὴν Μάδυτον καὶ ἐννοεῖτε ὅτι δὲν ἔχουν ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι. Διὰ πάντα ταῦτα ἀλλὰ καὶ διότι συγχρόνως ἐκ τῆς ἀδεξιότητος, ἵνα μὴ εἴπω τι ἄλλο, τῶν ἁρμοδίων καὶ πρὸ παντὸς τῶν ἀστυνομικῶν ἀρχῶν, ἔχει μειωθεῖ κατὰ τι ἐπί τινας ἡμέρας τὸ Ἐθνικὸν καὶ κρατικὸν ἡμῶν κῦρος θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ σοβαρὰ μέτρα ταχέως καὶ τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸ πλέον περίβλεπτον μέρος λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως καὶ διὰ τὴν πλέον ἐπισφαλῆ χώραν τῆς ἀνατολικῆς Ἑλλάδος. Τόπον, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὸν ὁποῖον ὡς ἐκ τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τῶν διωγμῶν καὶ τῶν ναυμαχιῶν μετεβλήθη ἡ μὲν Λάμψακος εἰς Μάρνην, ἡ δὲ Μάδυτος εἰς Βερντὲν τῆς Ἀνατολῆς. Κάμνω ἔκκλησιν καὶ ἀτομικὴν καὶ τῶν συμπολιτῶν μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὅπως λάβωσιν πρόνοιαν διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα, διότι οἱ κάτοικοι αὐτῶν ἀπελπισθέντες ἤρχισαν νὰ ἐκπατρίζωνται καὶ φαντάζεσθε πόσον ὀλέθριον θὰ ἦτο τὸ τοιοῦτον. Ἐστάλησαν τηλεγραφήματα τῶν πληρεξουσίων ἐντεῦθεν διὰ τῶν ὁποίων οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι ἔλεγον εἰς αὐτούς: «καὶ γυμνοὶ καὶ πεινῶντες σταθῆτε ὑπὸ τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν» καὶ αὐτοὶ ἀπήντησαν, «θ’ ἀποθάνωμεν συσπειρωμένοι πάντες ὑπὸ τὴν σημαίαν τὴν ἑλληνικὴν, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐκπατρισθῶμεν.» Καὶ ὅταν τέλος ἐκινδύνευσε ἡ Θράκη αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς πράγματι ἄνθρωποι κατῆλθον εἰς συλλαλητήριον, ὅλοι περὶ τὰς 11.000. Εἷς μάλιστα ἀφῆκε καὶ τὴν μητέρα του νεκρὰν καὶ εἶπε: Μάνα μὲ φωνάζει ἡ μεγαλύτερη μάνα μου, ὅταν ἐπιστρέψω θὰ σὲ θάψω. Καὶ ἡ Κυβέρνησις θά εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ὅτι τὰ μέρη ἐκεῖνα διατελοῦν ὑπὸ διεθνῶς πολὺ σοβαράς, ἐξαιρετικὰς συνθήκας. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ προβῶ περισσότερον καὶ ν’ ἀναγνώσω σχετικὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἐντεῦθεν, διότι ἀντιλαμβάνομαι καὶ τὴν λεπτότητα τοῦ ζητήματος καὶ τὸ ἐπισφαλὲς τοῦ μέρους ἐκείνου. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν. Βεβαίως ὁ νομάρχης θὰ τὰ ἔχῃ τηλεγραφήσει διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν. Σᾶς ἱκετεύω λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, σώσατε ἀπὸ ἐθνικὴν ἀλληλεγγύην, ἀπὸ φιλανθρωπίαν τέλος τὴν ἀρχαίαν ἀποικίαν τῶν Ἀθηναίων, τὴν Χερσόνησον.

§157Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑπάρχουν δύο συμβάσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, αἱ ὁποῖαι πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ψηφισθοῦν πρὸ τῶν διακοπῶν τῶν ἑορτῶν. Δι’ αὐτὸ θερμῶς παρακαλῶ τοὺς ἔχοντας ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς τὴν σειρὰν ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψουν ὅπως ἀσχοληθῶμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν ἕνεκα αὐτῶν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον. Ὑπάρχουν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ ψηφισθῶσι, ἰδίως δὲ αἱ συμβάσεις μετὰ τῆς Ἀμερικῆς. Εἶναι ἕνα εἶδος προσωρινῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἀμερικῆς. Ἐν Ἀμερικῇ ἐψηφίσθη πρὸ πολλοῦ, καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ ὑφ’ ἡμῶν. Διὰ αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ ἂν εὐαρεστοῦνται οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι καὶ ἡ Συνέλευσις, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§158Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἄν ἡ Συνέλευσις ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπιστρέψωμεν μετὰ μίαν ὥραν.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας;

§160ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§161Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐτέθη ὅμως κακῶς τὸ ζήτημα. Ὄχι ἡ Συνέλευσις δύναται ν’ ἀναβάλῃ τὰς ἐπερωτήσεις, ἀλλ’ οἱ ἐπερωτῶντες:

§162Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Βεβαίως. Ἀλλ’ οἱ ἐπερωτῶντες θέλουν νὰ παραιτηθῶσιν τῶν ἐπερωτήσεων των.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 9. 30′ μ. μ. (Ὥρᾳ 8. 30′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 9. 45′ μ. μ.)

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ὁ κ. Βοκοτόπουλος, πληρεξούσιος Κυκλάδων, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ δημοσίας Ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας τῶν νήσων Κυκλάδων καὶ τοῦ Αἰγαίου». Κατὰ παραδρομὴν χθὲς σημειοῦται ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὅτι ἐψηφίσθη τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2332 τῆς 25 Ἰουνίου 1920, περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 8634 περὶ προσθέτων τελῶν». Νὰ ψηφισθῇ λοιπὸν τώρα.

§165Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπέβαλον μίαν τροποποίησιν, μὴ γενομένην δεκτὴν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ φορολογία δὲν ἀποκρούεται οὔτε θὰ ἀποκρουσθῇ ὑπὸ τῶν ἐμπόρων. Ὑπεβλήθη ἡ πρότασις, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος καθορισθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐφαρμογῆς τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἀδαμάντων καὶ τῶν πολυτίμων εἰδῶν. Δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία, ἀλλ’ ἐν τῷ κειμένῳ, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ θιχθῇ, ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ Διατάγματος θέλουσι καθορισθῆ τὰ δέοντα, ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν καί τινας λεπτομερείας. Λαμβάνω λοιπὸν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἐν τῇ καταρτίσει τῆς ἐπιτροπῆς προσληφθῶσιν ὁ πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου καὶ τοῦ Ἐπιμελητηρίου, ἵνα ἐν τῇ καταρτίσει τοῦ Διατάγματος ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν δώσωσι τὴν γνώμην, ἵνα καταστῇ ἐφαρμοστὸς ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἶχεν καὶ ἄλλοτε ψηφισθῆ καὶ δὲν ἐφηρμόσθη ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου. Ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκρούσῃ τοιαύτην εὔλογον, δικαίαν αἴτησιν, πρὸς τὴν ρύθμισιν τῆς φορολογίας. Καὶ διατί; Διότι δὲν εἶναι οἱ φόροι, τοὺς ὁποίους ἀποκρούει ὁ ἑλληνικὸς Λαὸς, ἀλλ’ ὁ τρόπος τῆς ἐφαρμογῆς τῆς φορολογίας καὶ τοιουτοτρόπως κατάλληλοι νὰ εἰσφέρωσι τὰ φῶτά των σύν τοῖς ὑπαλλήλοις τοῖς δοκιμοτάτοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι οἱ ἔμποροι καὶ οἱ βιομήχανοι τῶν Ἀθηνῶν.

§166Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει κώλυμα θὰ λάβω ὑπ’ ὄψει μου τὴν σύστασίν σας.

§167Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι εὐχάριστον διότι κώλυμα δὲν θὰ ὑπάρξῃ, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθέτων τελῶν» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§169Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν παρεκάλεσα τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προταχθῇ πρότασις ψηφίσματος «περὶ τῆς Ἐπαναστατικῆς νομοθεσίας». Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναγραφῇ μεταξὺ τῶν πρώτων μετὰ τὰς ἑορτάς.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας πιστώσεως εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1920–1921» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ τοὺς καταλόγους βιβλιαρίων κατὰ τὸ ἔτος 1921». Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§171Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου οὐδεμίαν βεβαίως ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ ὡς ἐνθυμεῖται ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο πρότασις, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνδυασθῇ μετ’ ἄλλης ὕλης ἐχούσης ἀνάγκην ψηφίσεως παρὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ὕλης συναφοῦς πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Πρόκειται περὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν καταλόγων τοῦ ἔτους 1920. Ἀναμένομεν παρὰ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως σὺν ταῖς διατάξεσι τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὑποβληθῇ προσθήκη εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, περὶ ἀκυρώσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ 1920. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὸ Σῶμα ὁποῖαι κακοήθειαι ἐνηργήθησαν εἰς βάρος τῆς ἀληθοῦς θελήσεως τῶν ἐκλογέων Ἀθηνῶν Πειραιῶς, ἐν σχέσει καὶ ἐξ ἀφορμῆς τῆς καλπονοθεύσεως τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διεβεβαίωσεν συχνάκις ἐκ τῆς θέσεώς του ἐκείνης, ὅτι τὸ ζήτημα μελετᾶται. Εἶπον εἰς τὸν τότε κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐὰν ἡ ὑπηρεσία του δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν, ἢ δὲν θέλῃ νὰ φέρῃ τὴν προσθήκην ταύτην, ἐγὼ ἀναλαμβάνω νὰ δώσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἁρμοδίαν ὕλην, ὅπως ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου ἡ Κοινὴ Γνώμη τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ ὅλων τῶν μεγάλων πόλεων τῆς Ἑλλάδος εἶναι σύμφωνος. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀφοῦ ἔμενεν ἐπὶ τοσοῦτον καιρὸν εἰς τὴν θέσιν ταύτην, μίαν πρωΐαν ἀπεχώρησεν καὶ ἐγκατέλειψεν ὅλας αὐτὰς τὰς φροντίδας εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς σήμερον, ὅστις εἴπερ τις καὶ ἄλλος εἶναι ἐκλογικὸς ἄνθρωπος. Δὲν γνωρίζω τώρα εἰς ποίαν στάσιν εὑρίσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου εἴμεθα.

§173Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον τοῦ κατεπειγόντως τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἀναβληθῇ, νὰ μελετηθῇ ἡ ὕλη τῆς ὅλης ὑποθέσεως τῆς ἀκυρώσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τῶν μεγάλων πόλεων καὶ νὰ ὑποβληθῇ ἕνα νομοσχέδιον πλῆρες, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Ἐδῶ δὲν χρειάζεται μεγάλη σοφία διὰ νὰ καταρτισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὑπῆρξε νομίζω μᾶλλον κακὴ πρόθεσις παρὰ ἔλλειψις χρόνου καὶ φώτων διὰ νὰ ψηφισθῇ. Τὶ πρόκειται νὰ γίνῃ; Πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ ἕν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ ὅτι ἡ ἀναθεώρησις τῶν καταλόγων τοῦ 1920 ἐν τοῖς δήμοις τάδε καὶ τάδε θεωρεῖται ἄκυρος καὶ μὴ οὖσα καὶ νὰ προσκληθῶσιν οἱ ἐκλογεῖς, οἱ ἐγγραφέντες εἰς τὸν κατάλογον τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ 1920 ὅπως ὑποβάλωσιν νέας δηλώσεις ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Δὲν πιστεύω, ὅτι φαντάζονται οἱ κ. Ὑπουργοὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς μελλούσας ἐκλογὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠξεύρω πότε θὰ γίνουν, νὰ ἔχωσιν τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν 20.000 ἐκλογέων τῶν ψευδοψηφοφόρων. Τοὺς διαβεβαιῶ ὅτι μέχρις ἑνὸς οἱ φίλοι των θὰ λάβωσι μαύρας ψήφους, διότι ὅλοι αὐτοὶ εἶναι περιμαζεύματα ἐξ ὅλης τῆς Ἀνατολῆς ἐλθόντα ἐνταῦθα. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἔχοντες 4–5 ψήφους εἰς διάφορα τμήματα τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἀπὸ αὐτοὺς περιμένομεν, κύριοι, ὑποστήριξιν; Καὶ εἶναι πρέπον, ἐνῷ τοιαῦται ἀθεμιτουργίαι ἐνηργήθησαν εἰς τὰς ἐκλογὰς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ περιτρέχουν τὰς ὁδοὺς τῶν πόλεων καυχώμενοι, ὅτι καὶ εἰς τὰς μελλούσας ἐκλογὰς δὲν θὰ στερηθοῦν τῆς ψήφου. Βεβαιωθῆτε, κύριοι, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἄν δὲν ὑπῆρχον οἱ μανδρόσκυλοι τῆς Ἀττικῆς, οἱ χωρικοί, οἱ ὁποῖοι κατεψήφισαν τὸν κ. Βενιζέλον, ὑπῆρξε τοιαύτη ἡ νοθεία διὰ τῶν ψευδῶν ψηφοφόρων, τῶν ἀποθαμένων ψηφοφόρων, τῶν ἐχόντων 4 καὶ 5 ψήφους, βεβαιωθῆτε ὅτι ἠθέλομεν ἔχει τὸν κ. Βενιζέλον συνεδρεύοντα μεθ’ ἡμῶν.

§174ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ἄ μπᾶ!

§175Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Βεβαίως θὰ τὸν εἴχομεν καὶ ἰδοὺ διατί, διότι εἰς τὸ Πειραιᾶ ἐπλειοψήφισαν 1500 ψήφους οἱ Βενιζελικοί, εἰς τὰς Ἀθήνας τοὺς ἐμοιράσαμεν. Ὁ κ. Βενιζέλος ἦλθε πρῶτος ἐπιλαχών......

§176Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἐνῷ ἦσαν οἱ ἀντίθετοι τὰ 80% τοὐλάχιστον.

§177Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἰς τὰς Ἀθήνας ὁ κ. Βενιζέλος καὶ εἰς τὸ γενικὸν ἀποτέλεσμα ἦλθε πρῶτος ἐπιλαχών.

§178Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐγκληματίαι δὲν εἶναι κύριοι.

§179Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ οὕτω συνείθισα νὰ ὁμιλῶ. Θὰ ἦτο ἐδῶ ἤ δὲν θὰ ἦτο ἐδῶ ὁ κ. Βενιζέλος, ὁ Βενιζέλος, ὅπως θέλῃ ὁ κ. πληρεξούσιος Κυκλάδων; Ἀναμφισβητήτως θὰ ἦτο, θὰ ἦτο δὲ διὰ τῆς ψευδοῦς ἐκδηλώσεως τῶν ἐκλογέων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, διὰ τῶν ψευδῶν ἐκλογέων, τῶν τεθνεώτων ἐκλογέων, δι’ ἀνθρώπων ψηφισάντων πεντάκις καὶ δεκάκις εἰς τὰ τμήματα Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἐντρέπομαι, κύριοι, διότι μετὰ πέντε μῆνας ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ μὴ πταίοντος σημερινοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ πταίοντος ὅμως τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀξιοτίμου ἐκ Κορινθίας συναδέλφου, διότι πολλάκις τὸν παρεκάλεσα νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον. Διατὶ δὲν τὸ ὑπέβαλε δὲν τὸ γνωρίζω. Ἴσως διότι ἐν τοῖς Ὑπουργείοις μαίνονται οἱ Βενιζελικοὶ καὶ ἴσως πλειότερον παντὸς ἄλλου μένουν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν. Μὲ συγχωρεῖτε, διότι ὡμίλησα οὕτω, ἀλλ’ ὅταν ἔρχωνται μετὰ μῆνας οἱ φίλοι μου ἐκλογεῖς καὶ μοῦ καταγγέλλωσιν ὀνόματα καὶ σημειώσεις περὶ ψευδῶν ἐκλογέων, δὲν ἦτο εἰς ἐμὲ ἐπιτετραμμένον νὰ μὴ λάβω τὸν λόγον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μείνῃ κατὰ μέρος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ νὰ μείνῃ μαζὶ μὲ τὸ ἄλλο.

§180Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δριμύτερος ἤ κατὰ τὸ σύνηθες ὑπῆρξεν ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς. Ὄντως, πρὶν γίνῃ ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως ἔδωκα τὴν ὑπόσχεσιν ἐνώπιον αὐτῆς, ὅτι θὰ ἔφερον νομοσχέδιον ὡς Ὑπουργὸς τότε τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησε. Καὶ τότε, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὄντως παρεσκευάσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ἦτο ἕτοιμον καὶ εἶναι ἕτοιμον.

§181Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ποῦ εἶναι;

§182Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐὰν δὲν εἰσήχθη, πολὺ καλὰ ἐννοεῖ ὁ κ. συνάδελφος ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ εἰσαχθῇ εὐθὺς ἀμέσως, ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης Ὑπουργικῆς μεταβολῆς, διότι ἐκεῖνο πιθανὸν μὲν νὰ ἐξεπροσώπει τὰς γνώμας τὰς ἰδικάς μου, ὡς εἰσηγητοῦ, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ τὸ ἀναθεωρήσῃ καὶ ὁ νέος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ τὸ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς ξένον ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, διότι τοῦτο μὲν ἀφορᾷ τοὺς νέους ψηφοφόρους, ἐν ᾧ ἐκεῖνο ἀφορᾷ τοὺς παλαιούς, τοὺς ὁποίους θὰ ἐκκαθαρίσωμεν.

§183Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἠξεύρω.

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τότε διατὶ δὲν συγχέεται.

§185Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ ἔκαμα διὰ νὰ σᾶς ἀναγκάσω νὰ φέρητε καὶ τὸ ἄλλο.

§186Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπόσχομαι ὅτι θὰ φέρω κατὰ τὰς πρώτας ἀμέσως συνεδριάσεις.....

§187Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν πρώτην συνεδρίαν.

§188Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν, ἅμα τῇ ἐπαναλήψει τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως, τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφορᾷ, ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐκ Κορινθίας, ἄλλο ἀντικείμενον ἢ ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησε ὁ κ. συνάδελφος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον, νὰ μὴ φέρῃ ἀντίρρησιν ὅπως ψηφισθῇ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἐπαναλαμβάνω δὲ τὴν ὑπόσχεσίν μου, ὅτι θέλω ὑποβάλει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν, εὐθὺς μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§190Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 1ης Νοεμβρίου συνετελέσθη ἡ μεγαλυτέρα νοθεία καὶ ἡ μεγαλυτέρα πλαστοπροσωπεία, καὶ πολὺ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς πληρεξούσιος ἀνέφερεν, ὅτι εἰς τὸν Πειραιᾶ ἐμειοψηφήσαμεν ἡμεῖς κατὰ 1500 ψήφους ψευδεῖς τῶν ἀντιπάλων μας, εἰς δὲ τὰς Ἀθήνας ἰσοψηφίσαμεν καίτοι ἦσαν 85% ἀντιπολιτευόμενοι καὶ 10–15% τῆς τότε κρατούσης πολιτικῆς μερίδος. Τοῦτο ἐξάγεται, κύριοι, σαφέστατα διὰ μιᾶς μικροτάτης παρατηρήσεως. Εἰς ὅλα τὰ τμήματα τὰ παλαιὰ ἐπλειοψηφήσαμεν καταπληκτικῶς, εἰς ὅλα δὲ τὰ νέα ἐμειοψηφήσαμεν, διότι εἰς τὰ παλαιὰ δὲν εἶχεν ὑπεισέλθει ἡ πλαστογραφία καὶ πλαστοπροσωπεία, ἐν ᾧ εἰς τὰ νέα εἰσῆλθον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐγένετο ἡ πλαστογραφία, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης συνεδριάσεως προσκομίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἀλλὰ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ὅπως ἀπασχολήσω τὴν Συνέλευσιν καὶ ἐπὶ ἄλλου ζητήματος. Πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Μετώπου, καὶ δυστυχῶς δὲν γνωρίζετε κατὰ ποῖον τρόπον ἔλαβον χώραν αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖ. Ἐὰν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ ὅπου ἐτελέσθη μεγαλυτέρα πλαστογραφία καὶ πλαστοπροσωπεία ἔφθασεν ἡ νοθεία μέχρι 40–50%, εἰς τὸ Μέτωπον ἔφθασεν 80–85%. Εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν ἐπὶ 11000 ψηφοφορησάντων, ἡμεῖς ἐλάβομεν 10–12%, εἰς δὲ τὴν Θράκην ἐπὶ 500 ψηφοφόρων ἡμεῖς ἐλάβομεν 70. Τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ νοθεία τοῦ δημοσίου φρονήματος ἐκεῖ, ὥστε ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ Μετώπου εἰς τὸν νομὸν Ἀττικοβοιωτίας ἤρχοντο ἐπιτυγχάνοντες 2 ἐκ τῶν ἀντιπάλων μας. Διὰ τοῦτο εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου, ὅπως ἀκυρωθῇ ὁ νόμος περὶ ψηφοφορίας ἐν τῷ Μετώπῳ, διότι ἡ γνώμη, ἕνεκα τῆς ὁποίας ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐψηφίσθη, ὅτι δηλαδὴ οἱ ἐν τῷ Μετώπῳ μαχόμενοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα καὶ αὐτοὶ νὰ ἔχωσι ψῆφον, εἶναι ψευδής, διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ψήφου, ἀλλὰ περὶ νοθεύσεως τῆς ψήφου, καὶ φαντασθῆτε ποῖα θὰ ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη καταπληκτικὴ ἡ πλειοψηφία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διὰ τοῦτο προτίθεμαι νὰ φέρω πρότασιν νόμου, περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν νὰ σκεφθῇ ἐπ’ αὐτοῦ.

§191Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον ζήτημα, καθόσον ἀφορᾶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Μετώπου, νομίζω ὅτι περὶ τούτου δέον νὰ προνοήσῃ τὸ Σύνταγμα, ἐπιφυλάττομαι δέ, ἐπειδὴ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ μοὶ ἀνατεθῇ ἡ εἰσήγησις τοῦ σχετικοῦ μέρους, νὰ φέρω τὴν σχετικὴν πρότασιν, ὅπως μὴ ἐπαναληφθῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι τοιαῦται ἀσχημίαι.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον)

§193Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 70 νομοσχέδιον.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις;

§195ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀδοντιατρικοῦ Σχολείου».

§197Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Χρηστομάνου.

§198Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν τὴν δέχομαι τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι δὲν ἔχει σημασίαν. Τὸ νομοσχέδιον θεωρεῖ τὸ ὀδοντιατρικὸν σχολεῖον αὐτοτελές. Ὁ κ. Χρηστομάνος, τὸ θέλει παράρτημα τοῦ Πανεπιστημίου.

§199Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἔχει σημασίαν διὰ τὰ κατωτέρω, διότι ὅταν εἶναι παράρτημα, οἱ καθηγηταὶ αὐτοῦ εἶναι ἐν ἰσοτιμίᾳ πρὸς τοὺς ἄλλους καθηγητάς.

§200Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ ὀδοντοϊατρικὸν αὐτὸ σχολεῖον εἶναι αὐτοτελές, ἀλλ’ εἶνε σχολεῖον τοῦ Πανεπιστημίου καὶ βεβαίως ἀνήκει εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἐφ’ ὅσον προχωρεῖ τις εἰς τὸ νομοσχέδιον παρατηρεῖ ὅτι ὁ γραμματεὺς τῶν σχολῶν εἶναι καὶ γραμματεὺς τοῦ ὀδοντιατρικοῦ σχολείου, ὁ ταμίας τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι καὶ ταμίας τοῦ ὀδοντιατρικοῦ σχολείου. Ὑπάρχει μία τοιαύτη συνάφεια, ἡ ὁποία καταδεικνύει ὅτι τὸ ὀδοντοϊατρικὸν σχολεῖον εἶναι τοῦ Πανεπιστημίου σχολεῖον.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Συνέλευσιν ἂν δέχηται τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Χρηστομάνου ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν.

§202ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§204Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ συνιστᾶται εἰδικὸν σχολεῖον ὀδοντιατρικῆς, ἀλλὰ συνάμα περιορίζεται τὸ δικαίωμα τῶν καθηγητῶν εἰς τὸ νὰ μὴ μετέχωσι εἰς ὅλα τὰ τοῦ σχολείου τούτου. Αὐτὰς τὰς διακρίσεις δὲν δύναμαι νὰ τὰς κατανοήσω. Συνιστᾶται σχολὴ πανεπιστημιακὴ καὶ συνάμα λαμβάνει ἰδίαν διεύθυνσιν, ἴδιον προσωπικὸν καὶ εἰσέρχονται εἰς αὐτὴν καὶ καθηγηταὶ ὡς διδάσκοντες, ἀλλὰ μὲ ἰδιαίτερα ἐπιδόματα. Φαίνεται, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι καλῶς μελετημένον καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸ μελετήσῃ καλύτερον. Ἢ πρέπει νὰ γίνῃ ἰδιαιτέρα σχολή, ἢ, ἂν εἶναι σχολὴ τοῦ Πανεπιστημίου, νὰ ἔχωσιν οἱ καθηγηταὶ τῆς σχολῆς αὐτῆς ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχωσιν οἱ καθηγηταὶ καὶ τῶν ἄλλων σχολῶν. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία τοῦ κ. Χρηστομάνου. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν).

§206Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Εἰς τὸ 3 ἄρθρον τίθεται πρῶτον ὡς μάθημα ἡ παθολογικὴ ἀνατομική, ἐνῷ αὕτη δὲν ἔχει διὰ τὴν ὀδοντιατρικὴν πολὺ μεγάλην σημασίαν. Αἱ παθολογικαὶ ἀλλοιώσεις τοῦ στόματος δὲν ἔχουσι μεγάλην σημασίαν, ἐνῷ τοὐναντίον μεγάλην σημασίαν ἔχει ἡ ἀνατομικὴ φυσιολογία καὶ ἡ παθολογικὴ κλινικὴ καὶ ἡ παράλειψις τῆς ἕδρας ταύτης εἶναι παράλειψις σημαντικωτάτη. Κατὰ τὰ ἄλλα ὑπάρχει καθηγητὴς ἰδιαίτερος τῆς στοματολογίας, ἀλλὰ παραδέχομαι ὅτι ὁ καθηγητὴς τῆς στοματολογίας πρέπει νὰ μετονομασθῇ καὶ τῆς ὀδοντοϊατρικῆς. Αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητον. Εἶναι ἔκτακτος καθηγητής, μετὰ ἕν ἔτος φεύγει καὶ καὶ συνεπῶς γίνεται ἕνας νόμος ἀτελής, μόνον καὶ μόνον διότι τὸ ἄτομον εἶναι ἀτελές. Συνεπῶς συνιστῶ, ἵνα ὁ καθηγητὴς αὐτὸς γίνῃ τῆς στοματολογίας καὶ ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλῃ, ἄς ἐξαγάγῃ αὐτοῦ τοὺς ὀδόντας. Ἀφοῦ λαμβάνεται πρόνοια εἰδικῆς ἀντιμισθίας, πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα, ὥστε καὶ εἰδικὰ μαθήματα νὰ γίνωνται, νὰ μὴ διαταχθοῦν οἱ φοιτηταὶ νὰ παρακολουθοῦν τὰ μαθήματα εἰς τὰ ἀνατομεῖα. Ὁ καθηγητὴς π. χ. τῆς ἀνοργάνου χημείας ὀφείλει νὰ ὁμιλήσῃ καὶ περὶ ὀργανικῆς χημείας, ἐν συνόψει ὅμως. Ἔπειτα ἡ ἀντιμισθία πρέπει νὰ εἶναι 100 δρχ., διότι τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ διδάξῃ ὁ καθηγητὴς αὐτὸς, εἶναι μικρὸν καὶ συνεπῶς φθάνει δύο φορὰς τὴν ἑβδομάδα ἐὰν διδάξῃ ἀπὸ τὰς 10 Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς 20 Μαΐου. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§207Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ κ. Χρηστομᾶνος ἐζήτησε νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ καθηγητὴς τῆς παθολογικῆς ἀνατομίας, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ἔχει νὰ διδάξῃ τίποτε εἰς τὴν στοματολογίαν. Ἀλλὰ ὁ καθηγητὴς τῆς παθολογικῆς ἀνατομίας εἶναι καὶ καθηγητὴς τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς καὶ ἐπειδὴ ἡ ὀδοντιατρικὴ ἔχει μεγάλην σχέσιν μὲ τὴν ἰατρικήν, ὁ καθηγητὴς αὐτὸς ἔχει ἀνάγκην νὰ διδάξῃ καὶ ἐκεῖ. Τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ κ. Χρηστομᾶνος εἶναι νὰ διδάσκωνται ἰδιαιτέρως τὰ μαθήματα. Αὐτὸ τὸ δέχομαι ὅτι θὰ διδάσκωνται ἰδιαιτέρως τὰ μαθήματα, θὰ μεταβαίνουν δηλ. οἱ φοιτηταὶ εἰς ἰδιαιτέραν ὥραν. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν διάρκειαν τῶν μαθημάτων ἔκαμε τὴν τροπολογίαν, ὅτι τὰ μαθήματα αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ διαρκέσουν πλέον τῶν ἕξ μηνῶν, διότι εἶναι μαθήματα προωρισμένα μόνον διὰ τὸ στόμα, τοὺς ὀδόντας καὶ τὰς σιαγόνας. Δὲν εἰμποροῦν οἱ φοιτηταὶ νὰ ἀκούωσιν ὅλην τὴν ἀνατομίαν τῶν ἄλλων μερῶν, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἐργασίαν τους. Τὸ τρίτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Χρηστομᾶνος......

§208Θ. ΣΚΟΥΦΟΣ. Εἴπατε προηγουμένως, ὅτι τὸ ἐλάχιστον ὅριον θὰ εἶναι 6 μῆνες. Ἤθελον νὰ πληροφορηθῶ ἐὰν ἐπιμένητε εἰς τοὺς 6 μῆνας.

§209Θ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Βεβαίως.

§210Θ. ΣΚΟΥΦΟΣ. Προχθές, κύριε Ὑπουργέ, μοῦ ἔκαμε κατάπληξιν ἀκούσας ὅτι ὁ κ. Κόκκορης εἶχε ροπαλοφόρους καὶ μπράβους διὰ νὰ δείρῃ τοὺς φοιτητάς. Δύναμαι νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ὁ καθηγητὴς οὗτος εὑρέθη πρὸ ἀπροχωρήτου, λόγῳ ἀλλεπαλλήλων νόμων, διὰ τῶν ὁποίων οἱ φοιτηταὶ τοῦ ὀδοντιατρικοῦ σχολείου ἔπρεπε ἀναδρομικῶς νὰ ἔχωσι καὶ τὰ 4 ἔτη τῆς φοιτήσεως. Εὑρέθησαν λοιπὸν φοιτηταὶ τελειόφοιτοι, χωρὶς νὰ ἔχουν ἀκροάσεις καὶ συνεπῶς ὁ καθηγητὴς ἠρνεῖτο νὰ ὑπογράψῃ τὰς ἀποδείξεις. Οἱ φοιτηταὶ τὸ ἔφερον βαρέως καὶ ἐδημιούργουν καθ’ ἑκάστην σκηνάς. Ὁ καθηγητὴς κατέφυγεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἀλλὰ παντελῶς δὲν ὑπεστηρίχθη.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐνδιαφέρουν αὐτά.

§212Θ. ΣΚΟΥΦΟΣ. Ἐλέχθησαν αὐτά. Κατέφυγεν εἰς τὴν ἀδυναμίαν.

§213Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Εὔχομαι τὸ Πανεπιστήμιον νὰ εἶχε δύο ὡς τὸν κ. Κόκκορη.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη τὸ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§215Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Γίνεται «ἰδιαιτέρως».

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδιαιτέρως, μάλιστα.

§217ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προσέθηκεν, ὅτι τὸ ἐπίδομα θὰ εἶναι δι’ ἕξ μῆνας.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐννοεῖται, ἀφοῦ ἡ διδασκαλία θὰ εἶναι δι’ ἕξ μῆνας· ἐγράφη εἰς τὰ πρακτικά. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκει)

§219Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου μακρὰ ἐγένετο συζήτησις, χωρὶς νὰ καταλήξῃ εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα περὶ τοῦ ποῖα πρέπει νὰ εἶναι τὰ προσόντα τοῦ καθηγητοῦ ἐν τῷ ὀδοντοϊατρικῷ σχολείῳ. Ὑπῆρξαν οἱ ὑποστηρίξαντες, ὅτι ταῦτα δύνανται νὰ κανονισθῶσιν διὰ Β. Διατάγματος, ὑπῆρξαν ἐξ ἄλλου καὶ οἱ ὑποστηρίξαντες, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ Πανελλήνιος ὀδοντοϊατρικὴ Ἑταιρεία ὑποστηρίξασα ὅτι δύνανται νὰ κανονισθῶσι διὰ νόμου. Τάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τὴν δευτέραν, διότι πρώτην φορὰν βλέπω νομοθέτημα, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ὁρίζωνται τὰ προσόντα.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προτείνει τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει) Εἰς τὸ 2 ἐδάφιον «εἰδικοὶ καθηγηταὶ τοῦ ὀδοντοϊατρικοῦ σχολείου διορίζονται κλπ.»

§221Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά, εἶμαι σύμφωνος.

§222Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἐπρότεινα ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τόσον τὸ καλλίτερον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἀπεδέχθη.

§224Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρατηρῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν προνοεῖ διὰ μίαν τάξιν ὀδοντοϊατρῶν, ἡ ὁποία παραμένει εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν προβλεπομένην ἄδειαν τοῦ ὀδοντοϊατροῦ, ἐνῷ μὲ τὸν παλαιὸν νόμον δὲν προσῆλθον ἐγκαίρως εἰς ἐξέτασιν καὶ ἀπεκλείσθησαν. Ἤθελον παρακαλέσει ὅπως τεθῇ φραγμὸς εἰς τὴν ἀταξίαν αὐτήν, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἡ Πολιτεία εἶναι ἀνίσχυρος νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ, ἐὰν δὲ δὲν κάμῃ τοῦτο, νὰ τοὺς ὑποβάλῃ εἰς ἐξέτασιν καὶ ὅσοι ἐξ αὐτῶν εἶναι ἱκανοὶ διὰ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ὀδοντοϊατροῦ νὰ τοὺς χορηγήσῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἄδειαν, ὅσοι δὲ εἶναι ἀνίκανοι διὰ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ὀδοντοϊατροῦ νὰ τοὺς ἀπαγορεύσῃ κατὰ τὸν πλέον αὐστηρὸν τρόπον.

§225Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἀποδέχομαι τοῦτο.

§226Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐγένετο εἰς τὰς Νέας Χώρας ἐπιτροπή, ὅπως προσέλθωσιν εἰς ἐξέτασιν.

§227Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Τὴν τροπολογίαν ταύτην, τὴν ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου ὑποβαλλομένην, εὑρίσκω ἀνεπαρκῆ καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ὅπως οἱ μέλλοντες νὰ γίνωσι καθηγηταὶ ὦσι διδάκτορες τῆς ἰατρικῆς, ὑπάρχουσι δὲ πολλοὶ τοιοῦτοι.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Σκοῦφος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου.

§229Θ. ΣΚΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 περὶ τοῦ ὀδοντοϊατρικοῦ σχολείου τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπεκράτει ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας προχθές, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ ὀδοντοϊατρικὸν σχολεῖον, δὲν εἶναι ὀδοντοτεχνῖται, ἀφοῦ ἡ λέξις εἶναι ἀρίστη καὶ δὲν κουράζει κανένα, καὶ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλῃ νὰ προστεθῶσιν αἱ ἕδραι αὐταὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, νὰ τὰς προσθέσῃ μὲ τὸ ὄνομα ὀδοντοτεχνῖται.

§230Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ὀδοντοτεχνῖται δὲν εἶναι ἑλληνικὴ λέξις.

§231Θ. ΣΚΟΥΦΟΣ. Ὅπως Θέλητε. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐξακολουθεῖ νὰ θέλῃ τὸν τίτλον τοῦ εἰδικοῦ καθηγητοῦ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ διὰ τοῦ ὑπομνήματος, τὸ ὁποῖον ἀπέστειλεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζει ἐπακριβῶς ὅτι ὑποψήφιοι διὰ τὴν ἕδραν τοῦ καθηγητοῦ τῆς ὀδοντοϊατρικῆς Σχολῆς πρέπει νὰ τεθῶσι διδάκτορες τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Πρέπει δὲ νὰ εἶναι διδάκτορες, διότι καὶ αὐτοὶ οἱ ἐπιμεληταὶ τοῦ Πανεπιστημίου διὰ νὰ προσέλθωσιν εἰς διαγωνισμοὺς ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐπιστημονικῶν ἐργασιῶν, πρέπει νὰ εἶναι καὶ διδάκτορες τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀφοῦ διὰ τοὺς ἐπιμελητὰς ζητοῦμεν δίπλωμα, πρέπει περισσότερον διὰ τοὺς καθηγητάς, ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν τὸ Σχολεῖον αὐτὸ νὰ εἶναι ἓν πρακτικὸν σχολεῖον, ὅπως ἄλλοτε τὸ σχολεῖον τοῦ Καρακατσάνη. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύνασθε νὰ δόσητε οἱονδήποτε ὄνομα καὶ οἱονδήποτε προσδιορισμόν. Τότε θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἐπαναλάβητε τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν νόμον καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζονται διὰ τὸ ὀδοντιατρικὸν σχολεῖον ὀδοντοτεχνῖται. Διατὶ νὰ θέλωμεν νὰ καινοτομήσωμεν καὶ νὰ θέσωμεν εἰδικοὺς καθηγητάς, ἄνευ προσόντων μὲ μόνον τὸν τίτλον ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐξασκῶσι τὴν ὀδοντιατρικὴν τέχνην ἐν Ἑλλάδι; Φρονῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ καὶ νὰ τεθῇ ὡρισμένως, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι διδάκτορες τοῦ Πανεπιστημίου.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάτεσις ἔχει τὸν λόγον.

§233Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, τοῦτο ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι βλέπω ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προνοεῖ περὶ διαγωνισμοῦ, τὸν διαγωνισμὸν δὲ θὰ τὸν κάμουν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν πεποίθησιν εἰς τοὺς καθηγητάς, οἱ ὁποῖοι θὰ κάμωσι τὸν διαγωνισμόν, τότε δὲν ἔπρεπε νὰ τοὺς ἔχωμεν οὐδὲ καθηγητάς. Αὐτοὶ ἐν πλήρει συνειδήσει τῶν καθηκόντων των θὰ ἐκλέξωσι τὸν ἄριστον.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπ. Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου.

§235Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε πρόεδρε, συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀμελέτητον. Ὁ συνάδελφος ἐκ Κυκλάδων κ. Σκοῦφος σᾶς ἀνέπτυξε πολὺ ὀρθῶς καὶ εἶπεν, ὅτι πρέπει οἱ καθηγηταὶ νὰ εἶναι διδάκτορες. Βεβαίως πρέπει νὰ εἶναι διδάκτορες διότι θὰ εἶναι πολὺ ἄτοπον οἱ διδάσκοντες νὰ εἶναι ἀγράμματοι. Ἀλλὰ εἰς τὸ ἄρθρον 8 ἀποδεικνύει τὸ ἀμελέτητον τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ ἄρθρον 8 λέγει ὅτι δύνανται νὰ προσέλθωσιν οἱ κεκτημένοι πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου δίπλωμα σχολῆς ἀνεγνωρισμένης.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροποποιεῖται αὐτό. Ἐπιφυλαχθῆτε ὅταν φθάσωμεν ἐκεῖ.

§237Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ σχετίζω, διὰ νὰ ἀποδείξω τὸ ἀμελέτητον. Φαντασθῆτε ὅτι ἄνθρωποι ἐντελῶς ἀγράμματοι δύνανται ἐπὶ πληρωμῇ 500 δραχμῶν νὰ λαμβάνωσιν ἄδειαν ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ ὀδοντοϊατροῦ καὶ νὰ διορίζωνται ἑπομένως καθηγηταί· τοὐλάχιστον ζητήσατέ τους ἕν ἀπολυτήριον Γυμνασίου. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον.

§238Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα λύεται πολὺ εὐκόλως, χρειάζεται μόνον μία τροπολογία. Κατ’ οὐσίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον. Δηλαδὴ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι, ἐὰν λείψωσιν ὑποψήφιοι ἱκανοὶ διὰ τὴν κατάληψιν τῆς ἕδρας ταύτης, δύνανται νὰ διορισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δύναται νὰ τροποποιηθῇ. Καθηγητὴς τῆς ὀδοντοτεχνικῆς. Νὰ μὴ λέγωμεν ὀδοντοτεχνίτης, ἀλλὰ νὰ λέγωμεν διδάκτωρ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Ἐθν. Πανεπιστημίου, ἀλλὰ νὰ διδάσκῃ τὴν ὀδοντοτεχνικήν, χωρὶς νὰ ἀναφέρηται ὅτι δὲν εἶναι ὀδοντοτεχνίτης, διότι αὐτὸ κτυπᾷ ἄσχημα, δηλαδὴ ὅτι θὰ εἶναι ὀδοντοτεχνίτης. Αὐτὴ ἡ τροπολογία διορθώνει τὰ πράγματα.

§239Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ πληρεξούσιος ἐκ Θεσσαλονίκης κ. Γερμανός. Κατόπιν εἰς τὸν κ. Καρπετόπουλον, ἤθελον τῷ ὑποδείξει ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ἀπὸ ἐμέ, τὸ ἔχω ἤδη εἰς τὸ νομοσχέδιον. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ὁρισμοῦ ἐν τῷ ὀδοντοϊατρικῷ σχολείῳ καθηγητῶν. Καὶ προηγουμένως εἶχον εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅτι τὰ προσόντα τῶν καθηγητῶν, ὁ διαγωνισμὸς κλπ. Θὰ ὁρίζωνται διὰ Β. Διατάγματος. Ἡ Πανελλήνιος ὅμως ὀδοντοϊατρικὴ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἀριθμεῖ ἴσως περὶ τὰ 500 ἢ 1000 μέλη ἀπὸ συμπολίτας μου χρηστοὺς, ἐζήτησεν ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ τιμὴ καὶ εἰς αὐτούς, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς τιμῆς, νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς ὅλους, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν τὴν ἄδειαν τοῦ ὀδοντοϊατρικοῦ ἐπαγγέλματος νὰ δύνανται καὶ αὐτοὶ νὰ προσλαμβάνωνται εἴτε ὡς καθηγηταὶ τοῦ ὀδοντοϊατρικοῦ σχολείου, εἴτε ὡς ὁμιληταὶ τῆς σχολῆς καὶ ὄχι τοῦ Πανεπιστημίου. Ἄλλωστε καὶ τὸ Πανεπιστήμιον ἔχει ἐν τῷ κανονισμῷ του ὅτι δύνανται νὰ διορισθοῦν καθηγηταὶ διὰ τὰς ξένας γλώσσας· οἱ διδάσκοντες τὰς ξένας αὐτὰς γλώσσας θὰ ὀνομάζωνται καθηγηταὶ τῆς Γαλλικῆς, καθηγηταὶ τῆς Ἀγγλικῆς. Ἔδωσα λοιπὸν τὸ δικαίωμα εἰς ὅλους νὰ προσέλθουν, ἀφοῦ ἀσφαλίζονται ἀπὸ τὰς ἀνικανότητας διὰ τοῦ διαγωνισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ γίνῃ ἐνώπιον καθηγητῶν τῆς ἰατρικῆς σχολῆς. Καὶ διὰ τοὺς καθηγητὰς τῆς ἰατρικῆς σχολῆς θὰ εἶναι τὸ πρᾶγμα εὐχερέστερον, διότι θὰ ἔχουν περισσότερον ὑλικὸν νὰ ἐκλέξουν. Ὁ κ. Γερμανὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι ἀνέρχονται εἰς δεκάδας οἱ ἰατροὶ καὶ μᾶς ἀπαριθμεῖ δύο τρεῖς καὶ τέσσαρας καὶ ἄλλους πολλούς.

§240Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Εἶναι δέκα.

§241Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τέσσαρας ἀπαριθμήσατε, αὔριον νὰ μᾶς τοὺς φέρητε. Ἐσκέφθην, κύριοι, νὰ τοὺς ὀνομάσω διδασκάλους. Ἀλλ’ ἐνόμισα ὅτι διὰ τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχουν εἰς τοὺς διδασκομένους φοιτητὰς εἶναι καλλίτερον, ἀντὶ νὰ τοὺς λέγουν «δάσκαλε, δάσκαλε» νὰ τοὺς λέγουν «κύριε καθηγητά» διότι καὶ ὁ τίτλος προσδίδει κάτι, ὅπως ἡ μανίκα εἰς τὸν δεσπότην, τὸν ὁποῖον δὲν ἐπεριποιοῦντο διότι δὲν ἐφοροῦσε φαρδυὰ μανίκια καὶ μόνον ὅταν ἐφόρεσε φαρδυὰ μανίκια τὸν ἐπεριποιήθησαν, ἄν καὶ δὲν εἶχε ἀλλάξῃ νὰ εἶναι δεσπότης. Λοιπὸν ἄφησα τὸν τίτλον τοῦ καθηγητοῦ, ἀλλ’ ἕνας καθηγητὴς τοῦ ὀδοντοϊατρικοῦ σχολείου καὶ ὄχι τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀδίκως θορυβοῦνται ἑπομένως.

§242Θ. ΣΚΟΥΦΟΣ. Ὁ καθηγητὴς τῆς φαρμακευτικῆς σχολῆς δὲν εἶναι καθηγητὴς τοῦ φαρμακευτικοῦ σχολείου καὶ δὲν εἶναι καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου;

§243Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα, ἀλλ’ αὐτοὶ διορίζονται, ἀπὸ τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου ὡς καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου.

§244Θ. ΣΚΟΥΦΟΣ. Καὶ ἐδῶ τὸ ἴδιο θὰ γίνεται.

§245Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀπὸ πέντε καθηγητάς, ὅπως εἰς τὴν φαρμακευτικὴν σχολήν.

§246Θ. ΣΚΟΥΦΟΣ. Ἐδῶ θὰ εἶναι ἀπὸ 20 καὶ ὄχι ἀπὸ πέντε καθηγητάς. Κατεβιβάζομεν τὸ γόητρον τοῦ Πανεπιστημίου διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὅταν κάνωμεν καθηγητάς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀπολυτήριον γυμνασίου.

§247Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἄς μὴν ἔχουν. Εἰς τὸν κ. Καρπετόπουλον ἀπαντῶ ἰδίως δι’ ἐκεῖνα ποῦ εἶπε διὰ τοὺς ὀδοντοϊατρούς, οἱ ὁποῖοι ἐξασκοῦν τὸ ὀδοντοϊατρικὸν ἐπάγγελμα ἄνευ ἀδείας κλπ. Εἰς τὸ ἄρθρον 8ον παραγρ. 3ῃ λέγω τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «Οἱ κεκτημένοι πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου πτυχίον ὀδοντοϊατρικοῦ σχολείου τῆς ἀλλοδαπῆς ἀνεγνωρισμένον ὑπὸ τοῦ οἰκείου Κράτους, δύνανται προσάγοντες τοῦτο ἐντὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου...... κλπ.». Λοιπὸν δύνανται αὐτοὶ οἱ πρὸ τοῦ παρόντος νόμου ἔχοντες ἕνα πτυχίον.........

§248Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε ἀλλοδαποῦ σχολείου.

§249Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀλλὰ βεβαίως ὁ ἔχων ἰδικόν μας δίπλωμα εἶναι ὀδοντοϊατρός.

§250Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πολλοὶ πρακτικοί, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν μαθήματα εἰς ἕνα ἰατρὸν καὶ προσέρχωνται εἰς μίαν ἐπιτροπὴν τοῦ ἰατροσυνεδρίου, δίδουν ἐξετάσεις καὶ παίρνουν ἕνα πτυχίον καὶ δυνάμει αὐτοῦ ἐξασκοῦν τὸ ἐπάγγελμα.

§251Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Βεβαίως ἐγίνετο αὐτό, ἀλλὰ κατόπιν ἦλθε νόμος καὶ τὸ ἐκύρωσε.

§252Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξασκοῦν τὸ ἐπάγγελμα ἄνευ ἀδείας, περὶ αὐτῶν δὲν λαμβάνεται πρόνοια.

§253Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ δύνανται νὰ προσέλθουν καὶ αὐτοὶ ἐπίσης ἐνώπιον μιᾶς ἐπιτροπῆς νὰ δίδουν ἐξετάσεις διότι οὕτως ἢ ἄλλως ἐξασκοῦν τὸ ἐπάγγελμα.

§254Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐψήφισε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγένοντο δεκτοὶ ὅλοι οἱ πρακτικοὶ οἱ μὴ ἔχοντες δίπλωμα, νὰ προσέλθουν ἐνώπιον ἐπιτροπῆς τοῦ ἰατροσυνεδρίου, νὰ δώσουν ἐξετάσεις καὶ νὰ γίνωνται δεκτοὶ ἢ ν’ ἀπορρίπτωνται. Κατόπιν παρετάθη προθεσμία διὰ νόμου ἡ καὶ ἔδωσαν ἐξετάσεις πάλιν.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§256Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συμμετέσχον τῆς συζητήσεως διὰ τὴν καλυτέρευσιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχω εἰδικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξαν οἱ κ. συνάδελφοι κατὰ τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχω ὅμως καὶ ἐγὼ ἴσον ἐνδιαφέρον πρὸς ὅλους τοὺς συναδέλφους, διότι ἔχω ὀδόντας καὶ θέλω νὰ ἐμπιστευθῶ ὅταν ὑπάρχῃ ἀνάγκη θεραπείας εἰς κρείσσονας ὀδοντοϊατροὺς ἢ ὀδοντοτεχνίτας. Ὅλοι ἔχομεν ἀνάγκην ὀδόντων, πρὸ παντὸς δὲ ἔχομεν ἀνάγκην ὀδόντων οἱ κ. πληρεξούσιοι ὄχι διὰ νὰ τρωγώμεθα, ἀλλὰ διὰ νὰ ὁμιλῶμεν. Διότι φαντασθῆτε τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιάζει ἡ Συνέλευσις ἂν ὅλοι οἱ πληρεξούσιοι ἦσαν φαφούτηδες. Ἐγὼ ὅμως ἐξετάζω τὸ ζήτημα ἀπὸ ἄλλην ἄποψιν, ὅτι οἱ πρακτικοὶ λεγόμενοι ὀδοντοϊατροὶ δύνανται νὰ ἐξασκήσουν ἐλευθέρως τὸ ἐπάγγελμα. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει καὶ ἐγένοντο παρατηρήσεις ἀπὸ συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἴσως γνωρίζουν τὰ τῆς κειμένης ὀδοντοϊατρικῆς νομοθεσίας καλύτερον ἐμοῦ, τὸ ὑπόμνημα τῶν ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος ὀδοντοϊατρῶν, τὸ ὁποῖον πάντες ἀνέγνωσαν ὑποθέτω, καὶ οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλουν παρατηρήσεις εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν. Ἐκ τούτου καὶ ἐκ τῆς ἄλλης παρατηρήσεως ἑνὸς συναδέλφου παρεκαλέσαμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ βεβαιώσῃ, εἶναι ἀληθῆ ταῦτα, ὅτι δηλαδὴ δύνανται οἱ παλαιοὶ ὀδοντοϊατροὶ νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐπάγγελμα ἐλευθέρως. Κατὰ τὸ ὑπόμνημα τῶν ὀδοντοϊατρῶν ἐγένετο ὁ νόμος 1768, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετρέπετο εἰς τοὺς ἐν ταῖς Νέαις Χώραις ἐγκαταστημένους ὀδοντοϊατροὺς καὶ ἐξασκοῦντας τὸ ἐπάγγελμα εἰς καθωρισμένον χρονικὸν διάστημα νὰ προσέλθωσιν καθ’ ὡρισμένην ἡμέραν καὶ νὰ δώσουν ἐξετάσεις. Περὶ τῶν ἐν Ἑλλάδι ὀδοντοϊατρῶν δὲν γίνεται οὐδεὶς λόγος. Θὰ ἐξασκήσωσι τὸ ἐπάγγελμά των καὶ δὲν θὰ ἀποθάνωσι διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἢ θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 1768, ἵνα ἐν χρονικῷ διαστήματι μέχρι δύο μηνῶν προσέλθωσιν οἱ ἀπὸ τριετίας ἢ ἀπὸ πενταετίας ἐξασκοῦντες τὸ ἐπάγγελμα ἄνευ ἀδείας τοῦ ἰατροσυνεδρίου. Νὰ κάμῃ μίαν ἀνακοίνωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι τοῦτο δὲν θέτει τέρμα εἰς τὸ ἔργον τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι οὕτω ἔζησαν χωρὶς ἡ Ἑλλὰς νὰ καταπέσῃ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῆς ὀδοντοϊατρικῆς νεωτέρας ἐπιστήμης. Νομίζω ὅτι προσήκει νὰ μὴ ἐγκαταληφθῶσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§257Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Δὲν θίγονται.

§258Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς τὸ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§259Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ πρόνοια ἡ ὁποία λαμβάνεται τίθεται εἰς τὸ τέλος τοῦ 7ου ἄρθρου. Τὸ τέλος λέγει (ἀναγινώσκει): «ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται κλπ.».

§260Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχω δὲν τὸ λέγει.

§261Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ λέγει ἡ τροπολογία.

§262Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει καλῶς.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χρηστομάνου. «Εἰδικὸς καθηγητὴς κλπ.»

§264Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν ὡς πρὸς τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία εἶναι ἐντελῶς σύμφωνος. Συμβιβάζεται μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ἡ ὀδοντοϊατρικὴ σχολὴ εἶναι παράρτημα τοῦ Πανεπιστημίου καὶ εἶναι περιττὸν νὰ τὸ τονίσωμεν ἐκεῖ, εἶναι σχολὴ ἀνήκουσα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ ὁ τίτλος τοῦ εἰδικοῦ καθηγητοῦ τοῦ λαμβάνοντος καὶ μισθὸν ἐκτάκτου καθηγητοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ἱδρύεται καὶ ἕδρα καθηγητική, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ καθηγητής. Καθηγητὴς καίτοι μὴ ὢν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἀλλὰ ἐν τῇ ὀδοντιατρικῇ σχολῇ ὀφείλει ἀπαρεγκλήτως νὰ συμμορφωθῇ πρὸς ὅλους τοὺς ὅρους τοὺς διέποντας τοὺς καθηγητάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστοί, ἀπολυτήρια γυμνασίου, δίπλωμα καὶ διαγωνισμός. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσητε τὸν τίτλον τοῦ καθηγητοῦ εἰς ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὰ προσόντα αὐτά. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπε ὁ κ. πληρεξούσιος Ἀττικοβοιωτίας ὅτι ὁ διαγωνισμὸς καὶ μόνος προφυλάσσει τὸ Πανεπιστήμιον δὲν εἶναι ἐπαρκές, διότι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προὐνόησαν ὅλα τὰ νομοσχέδια καὶ τὰ διέποντα τὸ Πανεπιστήμιον νὰ θέσουν πλὴν τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ προσόντα. Ὥστε προσόντα πρῶτα καὶ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ προσόντα, διαγωνισμὸς κατὰ δεύτερον λόγον. Δὲν πρόκειται δέ, κύριοι, μόνον περὶ προσωπικῆς τινος διαμάχης, δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κυρίου, ὅστις συμπαρήδρευσε μίαν ἡμέραν ἐδῶ εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ θεσμοῦ τοῦ Καθηγητοῦ.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖος συμπαρήδρευσεν;

§266Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἐνθυμοῦμαι ἕν ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἔγινε μὲ τὸν κ. Ρεδιάδην, εἶχε καθήσῃ παρὰ τὸ Προεδρεῖον εἷς ὀδοντοιατρός.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χρηστομάνου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6, (ἀναγινώσκει). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Χρηστομάνου.

§269Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἀποσύρω ὅλας τὰς τροπολογίας μου. Εἶναι περιττὴ κάθε τροπολογία μετὰ τὴν δημιουργίαν καθηγητοῦ μὴ ἔχοντος ἀπολυτήριον Γυμνασίου! (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 6).

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7ον. (Ἀναγινώσκει).

§271Ε. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. Πρόκειται νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς 2 παραγράφου, καθ’ ἣν οἱ πτυχιοῦχοι τοῦ ὀδοντοϊατρικοῦ σχολείου δικαιοῦνται νὰ ἐξασκῶσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ὀδοντοιατροῦ ἐν Ἑλλάδι. Οἱ ἔχοντες δίπλωμα τῆς Ἰατρικῆς σχολῆς, οἱ ἰατροὶ δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα αὐτό; Εἰς τὰς πλείστας τῶν κωμῶν τῆς Ἑλλάδος δὲν ὑπάρχουν εἰδικότητες. Ὁ ἰατρὸς εἶναι καὶ παθολόγος καὶ μαιευτὴρ καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ ὀδοντοϊατρός. Εἰς μίαν κωμόπολιν πηγαίνει εἷς ὀδοντοϊατρὸς καὶ κάμνει μήνυσιν κατὰ τοῦ ἰατροῦ, ὅτι ἀσκεῖ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ὀδοντοιατροῦ, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν πρὸς τοῦτο ἄδειαν. Πρέπει νὰ δοθῇ μία ἑρμηνεία, διότι ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ δικαστήριον τὸ ὁποῖον νὰ δώσῃ ἑρμηνείαν ἀντίθετον. Θέλω δηλαδὴ νὰ γνωρίζω ἂν τοῦ λοιποῦ ὁ κ. Χρηστομάνος θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ θεραπεύσῃ μίαν οὐλίτιδα καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐξαγάγῃ ἕνα ὀδόντα.

§272Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Βεβαίως ὅταν εἷς ἰατρὸς ἐπιλαμβάνεται μιᾶς ὀδοντοϊατρικῆς νόσου οἱασδήποτε, δὲν δύναται νὰ κατηγορηθῇ διὰ τοῦτο, διότι ἕκαστος ἰατρὸς ὑποτίθεται ὅτι ἔχει τὰς ἀναγκαίας γνώσεις καὶ διὰ τὴν ὀδοντοϊατρικήν, τὰς ὁποίας πορίζεται ἐκ τῆς χειρουργικῆς.

§273Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ καταχωρισθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὡς ἐπίσημος ἑρμηνεία.

§274ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Χατζηδάκη ἔχουσα οὕτω: (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 7 ὡς ἐτροπολογήθη).

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8ον, (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Ὑπουργὸς προσθέτει «πλὴν τῆς § 4».

§277Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω δύνανται νὰ τεθῶσιν ἐνταῦθα.

§278Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἔδωκα μεταβατικὴν διάταξιν. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8).

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβατικὴ διάταξις προστίθεται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔχουσα οὕτω: (Ἀναγινώσκει). (Γίνεται δεκτὴ ἡ διάταξις καὶ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8 ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται λόγῳ τῶν τροπολογιῶν. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἀνυποτάκτων καὶ λιποτακτῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§281Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητῶ τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ δι’ ἄλλους λόγους, ἀλλὰ καὶ διότι προβλέπω ὅτι τοῦτο, ἀντὶ νὰ βελτιώσῃ, τοὐναντίον θὰ συγκλονίσῃ τὴν κατάστασιν τῶν μαχομένων ἐν τῷ Μετώπῳ, καθόσον διὰ τοῦ νομοσχεδίου δημιουργοῦνται διακρίσεις μεταξὺ τῶν καλουμένων νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν θυσίαν τοῦ αἵματος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου χαρίζεται εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους ἡ ἐφεδρικὴ ὑπηρεσία.

§282Γ. ΠΩΠ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι κἂν ἐπιτετραμμένη ἡ διατύπωσις τοιαύτης ἀπαγορεύσεως, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ διατυπώσωμεν εἰς νομοσχέδιον ἀπαγόρευσιν ἀναγομένην εἰς ῥητὴν διάταξιν γενικοῦ νόμου. Ὁ συνάδελφος καὶ φίλος μου ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας δικαίως ἐν ἀρχῇ παρεξήγησε τὴν ἀρχὴν τοῦ ὅλου νομοσχεδίου, ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι διὰ τῆς προσθήκης μιᾶς ἢ δύο λέξεων, ὥστε νὰ λείψουν ἀντιδιαστολαί τινες, θὰ ἀπέληγεν εἰς τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπέληξα καὶ ἐγὼ τοὐτέστιν ὅτι περὶ τῶν ἀνυποτάκτων πρόκειται νὰ θεσπισθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐπάνοδος αὐτῶν ἢ ἡ καταβολὴ ὡρισμένου ἀντισηκώματος τοὺς ἀπαλλάσσει τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας θὰ ὑπεῖχον ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἐψηφίζετο ὁ νόμος οὗτος, ὑποχρεώσεων, αἱ ὁποῖαι εἶνε βαρύταται δυνάμει ἰσχυόντων νόμων. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, ἑπομένως οἱ ἐπανερχόμενοι μετὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου καὶ ἀπαλλασσόμενοι τῶν ποινῶν τῶν ἐπιβαλλομένων διὰ τῶν γενικῶν νόμων ὑποχρεοῦνται, ἐφ’ ὅσον μὲν ὑπηρετοῦσιν αἱ τάξεις αὐτῶν ἐν τῷ στρατῷ, νὰ ὑπηρετήσωσιν μετὰ τῶν ἄλλων μαχίμων ἢ ἄλλως πως ὑπηρετούντων συναδέλφων των, ἐφ’ ὅσον δὲ αἱ τάξεις αὐτῶν δὲν ὑπηρετοῦσιν, ὡς συμβαίνει μὲ τοὺς ἄνω τῶν 32 ἐτῶν καὶ τοὺς ἄγοντας τὸ 41ον, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθοριζόμενοι ὅροι τοὺς ἀπαλλάσσουν τῶν συνεπειῶν τῶν ποινικῶν καὶ τῶν ἄλλων, τὰς ὁποίας θὰ ὑπεῖχον, ἂν προσήρχοντο ἄνευ τῆς ὑπάρξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἑπομένως δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμένον, καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ συμφωνήσῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας, νὰ θέσωμεν διάταξιν λέγουσα ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος, διότι αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐξ ἀγαθῆς βεβαίως προθέσεως προτείνει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θὰ ἐσήμαινεν ὅτι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐφαρμόζονται οἱ ἰσχύοντες νόμοι.

§283Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ πρόνοια δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν λαμβάνεται. Ὅλοι οἱ ἀνυπότακτοι ὅλων τῶν πολέμων ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων ἦλθον καὶ ὑπηρέτησαν τὸ ὡρισμένον χρόνον καὶ ἀφυπηρέτησαν, ἀλλὰ τότε δὲν εἴχομεν πόλεμον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω παρόμοιον νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἐκεῖ μὲ ἤγαγεν ἡ ἀντίληψις ἡ ἰδική μου, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφυπηρετήσουν ὡρισμέναι κλάσεις ἀνυποτάκτων, ἐφ’ ὅσον ὑπηρετοῦσιν ἄλλαι. Πρόκειται περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος. Ἰδοὺ πῶς τὸ ἔχει διατυπώσει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ (ἀναγινώσκει). «Οἱ ἔφεδροι οἱ ὑπέχοντες στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν μόνον ἐν καιρῷ πολέμου ἢ ἐπιστρατεύσεως ἐὰν προσέλθωσι πρὸς κατάταξιν ἐντὸς τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω προθεσμίας, ἀπαλλάσσονται καὶ πάσης ἐφεδρικῆς ὑποχρεώσεως, ἐφ’ ὅσον ἔχει ἀπολυθῆ ἡ ἡλικία των». Πρόκειται περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, ἀλλὰ τὸ διατυπώνει κατὰ τρόπον ἐμφαντικώτατον, ὥστε νὰ μὴ χωρῇ καμμία ἀμφιβολία.

§284Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἴμεθα σύμφωνοι.

§285Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἀνυπότακτος τὸ λέγει ὁ καταστατικὸς νόμος.

§286Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἀνυποταξίαν τοῦ χαρίζετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὴν ἀνυποταξίαν, τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ καταστατικὸς νόμος, καὶ τοῦ λέγετε δὲν θὰ ὑπηρετήσῃς τὴν ἀνυποταξίαν σου, ἀλλὰ θὰ ὑπηρετήσῃς ἕξ μῆνας καὶ θὰ πληρώσῃς καὶ θὰ φύγῃς.

§287Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Μετὰ τὴν γενομένην διασάφησιν δὲν νομίζω ὅτι γεννᾶται πλέον τὸ ζήτημα.

§288Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Φυσικά.

§289Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Διότι, ὅταν ἔχητε παραλλήλως ἕν ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λέγει τ’ ἀντίθετα, τότε δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ ζήτημα. Ἐγὼ μάλιστα διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου ἔχω νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι καὶ ἡ ὑπηρεσία του τὴν αὐτὴν ἀντίληψιν ἔχει, οἷαν ἐγὼ ὑποστηρίζω.

§290Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἔχω μίαν παρατήρησιν. Ἠμπορεῖ νὰ γεννηθῇ ἡ σύγχισις μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐλιποτάκτησαν πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νομοθετικοῦ Διατάγματος καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐλιποτάκτησαν μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος. Αὐτοὶ ὑπάγονται εἰς τὰς παλαιὰς διατάξεις περὶ ἀνυποταξίας τὰς ἰσχυούσας γενικῶς ἢ τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις;

§291Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάγονται εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις.

§292Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν, ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ εἰργάσθην διὰ τὸ νομοσχέδιον, ἂν εἶναι δυνατόν, αἱ λέξεις ἀνυπότακτοι καὶ λιποτάκται νὰ διαγραφοῦν διότι λιποταξίαι καὶ ἀνυποταξίαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλος ὁ κόσμος ἐτρέπετο εἰς τὰ βουνά. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐκηρύσσωμεν λιποτάκτας καὶ τὸν Τσόντον καὶ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικούς. Νὰ λείψουν λοιπὸν αἱ φράσεις αὐταὶ καὶ τὸ πρόστιμον καὶ νὰ εἴπωμεν μὲ δύο λέξεις ὅτι «ὅσοι ἐγκατέλειψαν τὰς τάξεις ἢ ὅσοι δὲν προσῆλθον εἰς αὐτὰς κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, νὰ προσέλθουν τώρα».

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ 1ου ἄρθρου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον. (ἀναγινώσκει).

§294Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Μίαν παρατήρησιν. Περιλαμβάνονται καὶ οἱ λιποτάκται ἀξιωματικοί;

§295Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ ἀξιωματικῶν δὲν γίνεται μνεία.

§296Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐφόσον πρόκειται περὶ νέας λιποταξίας, δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι οἱ μὴ προσελθόντες ἀξιωματικοὶ ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§297Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ νομοσχέδιον ἐμελετήθη ἀρκούντως ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, θὰ παρακαλέσω νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει ἄλλως δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ἀποσυρθῇ.

§298Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ὁπωσδήποτε ἡ δήλωσις ἐγένετο ὅτι περιλαμβάνονται καὶ οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοί.

§299Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2ον)

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκει).

§301Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου ἔχω νὰ κάμω παρατηρήσεις τινάς, ἀλλὰ πρὸ παντὸς θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τοῦ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν του εἰς τὴν τελευταίαν του παρατήρησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐμελετήθη ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως καὶ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ὅτι ἂν δὲν ψηφισθῇ ὡς ἔχει θὰ τὸ ἀποσύρῃ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀπεσύρετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπατε, διότι ἡ Συνέλευσις ἔχει δικαίωμα νὰ μεταβάλλῃ καὶ νὰ ψηφίζῃ.

§302Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δικαίωμά μου εἶναι.

§303Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καλὸν εἶναι νὰ γίνωμεν κοινοβουλευτικώτεροι. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἔχω παραινετικὸν χαρακτῆρα διότι ὑπερβαίνω ὑμᾶς κατὰ ἑπτὰ ἔτη. Ἀφ’ ἧς τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως εἶναι κτῆμα πλέον τῆς Συνελεύσεως.

§304Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Δὲν εἶπεν ὅτι θὰ τὸ ἀποσύρῃ διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθῃ πάλιν, θὰ τὸ ἀποσύρῃ διὰ νὰ μελετήσῃ τὰς τροπολογίας καὶ νὰ τὸ ἐπαναφέρῃ.

§305Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§306Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι θὰ τὸ ἀποσύρω καὶ θὰ τὸ μελετήσω. Ἐὰν τὸ θέλῃ ἡ Συνέλευσις εἶμαι εἰς τὰς διαταγάς της.

§307Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τώρα ἐπῆλθε πλήρης συμφωνία, κατόπιν τῶν ἐξηγήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ αἱ ὁποῖαι ἀπεκατέστησαν τὴν ἁρμονίαν τὴν κοινοβουλευτικὴν καὶ οὕτω ἀπεδείχθη ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰσέρχεται εἰς τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν εἶχε χαράξῃ ὁ ἀείμνηστος πατήρ του. Τώρα εἴμεθα ἐν τάξει.

§308Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποτὲ δὲν εἴμεθα ἐν μὴ τάξει. Δηλώσας ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅ,τι ἐδήλωσε, ἦτο πολὺ ἐν τάξει.

§309Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν, ἀναμφιβόλως θὰ καταλήξωμεν εἰς διαφωνίαν. Πρέπει λοιπὸν τὰ ἄρθρα 3, 4, 5 καὶ 6 νὰ τακτοποιηθῶσι, καὶ ἂν θέλητε μάλιστα δυνάμεθα νὰ διακόψωμεν τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου συζήτησιν νὰ ψηφίσωμεν τὰ ἄλλα καὶ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ γίνῃ ἡ τακτοποίησις εἰς τὸ γραφεῖον, διότι ἐν συνεδριάσει δὲν δύναται νὰ γίνῃ τοιαύτη ἐργασία. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἕν ἄρθρον εἰς τὸ ὁποῖον ν’ ἀναγράφηται ἡ γενικὴ ἀρχὴ τοῦ ἄρθρου 3 καὶ τὰ ἄλλα θὰ περιληφθῶσι ὡς παράγραφοι τοῦ ἄρθρου 3. Ἡ ἐντύπωσις εἶναι ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι καὶ χρηματικαὶ ἀνταλλαγαὶ ἐπιβάλλονται εἰς ἀντάλλαγμα τῆς ἀπαλλαγῆς τῆς ποινῆς. Λοιπὸν πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὸ σαφὲς καὶ τότε αἴρεται πᾶσα παρεξήγησις. Διὰ τοῦτο ἤθελον συστήσει ἀφοῦ καταλήξωμεν εἰς συμφωνίαν, νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ ἄλλα καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῷ μεταξὺ νὰ διατυπώσῃ τὸ πρᾶγμα.

§310Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ διακόψωμεν, μποροῦμε νὰ βάλωμε τὸν κάλαμον.

§311Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ἄρθρα 3, 4, 5 καὶ 6 συγχωνεύονται εἰς τὸ ἄρθρον 3.

§312Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ, τὸ ἄρθρον 3 νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει).

§313Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἰδοὺ πῶς τὸ εἶπον ἐγώ. «Οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον (ἀναγινώσκει).

§314Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καλλίτερον θὰ εἶναι νὰ τεθῇ ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Εἶναι ἀρκετὰ σαφές. Διακόψατε τὴν συζήτησιν διὰ νὰ τὸ διορθώσωμεν αὐτό.

§315Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι πλῆρες. Ψηφίζεται τὸ 3, 4 καὶ 5 ἄρθρον.

§316Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Ἀναφέρομαι εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 3, διότι ἐκεῖ κάμνω διαστολὴν περὶ ἀνυποτάκτων τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ. Διὰ τοὺς ἐν Ἀμερικῇ τὶ προθεσμία ὑπάρχει;

§317Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οἱ ἐν Ἀμερικῇ ἔχουσι προθεσμίαν εἰδικήν.

§318Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ, ἐὰν σκέπτηται νὰ καλέσῃ αὐτοὺς τμηματικῶς, διότι ἡ σύγχρονος πρόσκλησις θὰ ἐπέφερεν κλονισμὸν εἰς αὐτούς. Ἐὰν ἔλθωσιν ἐντὸς τριῶν μηνῶν ὅλοι θὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς ἐργασίας των, ὅλοι ὁμαδικῶς.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν ψήφισιν τοῦ 3ου ἄρθρου ὅπως ἐτροποποιήθη τοῦτο ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν;

§320Γ. ΠΩΠ. Καὶ προηγουμένως παρετήρησα, ὅτι ὑπάρχουσι γλωσσικαί τινες ἀσάφειαι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀφορμὴ τῆς παρεξηγήσεως περὶ τῆς ὁποίας ἠναγκάσθη νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολιδο–Κορινθίας συνάδελφος. Ἡ ἀσάφεια εἶναι εἰς τὴν γλωσσικὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 3, ἥτις προεκάλεσε καὶ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. ἐξ Ἀργολιδο– Κορινθίας συναδέλφου. Πῶς διετυπώθη αὐτὸ τὸ ἄρθρον;

§321Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως τὸ ἐννοοῦμεν διετυπώθη.

§322Γ. ΠΩΠ. Νὰ τὸ ἀκούσωμεν.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὸ ἀνωτέρω Νομοθετικὸν Διάταγμα ἀνυπότακτοι τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ καὶ λιποτάκται ὑποχρεοῦνται νὰ ἐκτελέσωσι τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ὑποχρεώσεις (ἀναγινώσκει).

§324Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἤλλαξε. Καλὸν εἶναι νὰ καταστῇ σαφέστερον «ὁπόταν καὶ ἀπαλλάσσονται».

§325Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁπόταν καὶ ἀπαλλάσσονται.

§326Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁπόταν καὶ ἀπαλλάσσονται.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁπόταν καὶ ἀπαλλάσσονται πασῶν τῶν συνεπειῶν. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὡς ἐτροποποιήθη;

§328Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχῃ διατυπωθῇ, ἐννοεῖ βεβαίως ὅλους τοὺς ἀνυποτάκτους, δηλαδὴ ἀπὸ τὴν κατάληψιν τῆς χώρας ὑπὸ τοῦ Βενιζέλου καὶ ἐντεῦθεν μέχρι σήμερον καὶ πρότερον ἔστω. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τότε ὁ ἡγέτης τοῦ Συντηρητικοῦ κόμματος κ. Στράτος εἶπεν, ὅτι οἱ τότε, λιποτάκται οἱ ὁποῖοι ἐφυλακίσθησαν καὶ δὲν προσῆλθον καθόλου εἶναι ἄξιοι πάσης τιμῆς. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θεωροῦμεν λιποτάκτας καὶ οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὑπηρεσίας εἰς τὸ κράτος μὴ ἀναγνωρίσαντες τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς ἐρχόμενοι τώρα νὰ ἐπιβάλωμεν πρόσθετον ὑπηρεσίαν καὶ χιλίας δραχμὰς πρόστιμον, ἀφοῦ αἱ κλάσεις αὐτῶν ἐκλήθησαν καὶ θὰ κληθῶσι καὶ αὐτοί, ὡς ἔφεδροι στρατιῶται νὰ ὑπηρετήσωσι καὶ νὰ πληρώσωσιν, δηλαδὴ λέγω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνταγματάρχης κ. Ἀλεξάνδρου. Αὐτὰ ἀκριβῶς λέγω καὶ μοὶ φαίνεται ἄδικον πρᾶγμα, ἐφόσον ὑπηρετοῦσιν αἱ κλάσεις των νὰ κληθῶσι νὰ ὑπηρετήσωσι μὲ τὰς ἰδίας των ὑποχρεώσεις, ἐφόσον εἶναι ἄξιοι συγχαρητηρίων.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 3ον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη ....................

§330ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁρίζεται προθεσμία;

§331Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχει ὁ στρατολογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ὁρίζει προθεσμίαν, ὑποθέτω ὅτι τὰ γνωρίζετε. Κατὰ τὸν στρατιωτικὸν νόμον ὑπάρχουν προθεσμίαι ὡρισμέναι, δύο μῆνες διὰ τοὺς ἐν Εὐρώπῃ καὶ τρεῖς μῆνες διὰ τοὺς εἰς Ἀμερικήν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ τοὺς καλέσῃ εἰς προθεσμίαν μικροτέραν καὶ θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3ον).

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκει).

§333Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄρθρον 4ον τὸ ὁποῖον γίνεται 7ον.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὸ ἄρθρον 7ον;

§335Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 4ου ἄρθρου, τοῦ παλαιοῦ, ἤθελον νὰ κάνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι τὰ ἀντισηκώματα εἶναι ὀλίγον ὑπερβολικὰ καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι οἱ ἀνυπότακτοι δὲν κομίζουν δολλάρια ἐξ Ἀμερικῆς. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν εἶναι μόνον οἱ ἀνυπότακτοι τῆς Ἀμερικῆς, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐπανέλθουν μὲ δολλάρια. Εἶναι καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ πληρώσουν τὸ ποσὸν τῶν 1000 δρ. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχε ὑποβάλλει ἕνα νομοσχέδιον καὶ ὥριζε τὰ ἀντισηκώματα ἀπὸ δρ. 300 μέχρι 800, κατ’ ἀνώτατον ὅριον. Ἤθελον προτείνῃ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ μειωθοῦν ὀλίγον τὰ ἀντισηκώματα, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ τοὐλάχιστον νὰ γείνῃ μία διάκρισις.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ συνεζητήθη καὶ ἐψηφίσθη.

§337Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὁπωσδήποτε ὑποβάλλω τὰς παρατηρήσεις αὐτάς.

§338Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Κακῶς συνεπτύχθη τὸ ἄρθρον 3ον. Ἔπρεπε νὰ εἶναι αὐτοτελὲς ἐφ’ ὅσον ὁρίζονται εἰς αὐτὸ ὅλα τὰ ἀντισηκώματα.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μήπως δὲν ὑπάρχει ἡ παράγραφος αὐτή; Κατὰ τὶ διαφέρει ἂν εἶναι παράγραφος ἢ ἂν εἶναι αὐτοτελές;

§340Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω ὅτι πολλοὶ δὲν προσῆλθον εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ εἶναι ἀνυπότακτοι, εἴτε διότι εὑρίσκοντο ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ λόγῳ τοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ τῶν ὑποβρυχίων δὲν κατόρθωσαν νὰ προσέλθουν, εἴτε καὶ ἕνεκα τῆς ἀνωμάλου ἐσωτερικῆς καταστάσεως. Νομίζω λοιπὸν δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἕνας χρόνος προθεσμία διὰ νὰ παρουσιασθοῦν.

§341Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.). Τὸ μέτρον ποῦ λαμβάνομεν εἶναι μέτρον ἐπιεικέστατον καθ’ ὡρισμένας κατηγορίας ἀνθρώπων. Καὶ μὲ ὑποχρεώνετε νὰ εἰσέλθω εἰς τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα αὐτά. Ἀρκεσθῆτε σᾶς παρακαλῶ εἰς τὴν δήλωσίν μου.

§342Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἤθελον νὰ ἀκούσω ἂν αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἔχω δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ προσέλθουν, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησαν, ἐκεῖνοι δηλ. οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο ἐν ἀπολύτῳ ἀδυναμίᾳ. Διότι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο ἐν ὑπερορίᾳ ἐν ἀποκλεισμῷ, ἐν ἐξορίᾳ κλπ.

§343Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κατὰ τὴν ἰδικήν σας θεωρίαν, κληρωτὸς ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος πληρώνει τὸ ἀντισήκωμα καὶ ὑπηρετεῖ 6 μῆνας ἀπαλάσσεται. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἐφ’ ὅσον ὑπηρετεῖ ἡ ἡλικία του κρατεῖται. Ἀπαλλάσσεται, ἐφ’ ὅσον ἡ ἡλικία του δὲν εἶναι ὑπὸ τὰ ὅπλα.

§344Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ λέγει αὐτό.

§345Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ λέγει ὁ γενικὸς νόμος περὶ στρατολογίας.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως Ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 3;

§347ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν, Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 3ον ἄρθρον).

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκει).

§349Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει παρὰ περὶ ἀπαλλαγῆς δι’ ὑποχρέωσιν ὑπάρξασαν καὶ μὴ ἐκτελεσθεῖσαν. Δὲν προβλέπει οὐδὲ δύναται νὰ προΐδῃ περὶ ἀπαλλαγῆς ἐνεστώσης ἢ μελλούσης ὑποχρεώσεως. Ὁμιλεῖ περὶ ἀπαλλαγῆς ἀνυποτάκτων. Δὲν συζητοῦμεν ἐὰν πρέπῃ νὰ εἶναι αὐτὸς ὁ νόμος ἢ ἄλλος, εἴμεθα πάντες σύμφωνοι ὅτι αὐτὸς εἶναι, ὅτι δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι νὰ ἐκπληρώσωσι μίαν ὑποχρέωσιν καὶ δὲν τὴν ἐξεπλήρωσαν, αὐτοὺς τοὺς ἀπαλλάσσει τῆς ὑποχρεώσεως ἐκείνης ἢ τὴν μετριάζει. Δὲν τοὺς ἀπαλλάσσει ἀπὸ ἄλλην ὑποχρέωσιν. Αὐτὸ δὲν ἠμφισβητήθη ἀπὸ οὐδένα. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐὰν τοῦτο λέγωμεν καλῶς ἢ ὄχι. Ἐὰν δὲν τὸ λέγωμεν καλῶς νὰ διατυπωθῇ καλῶς.

§350Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ λέγει καλῶς.

§351Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε ὅπως τὰ ἄρθρα 4, 5 καὶ 6 συγχωνευόμενα γίνωσι ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 3 προστιθέμενα εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου καὶ μετὰ τὴν λέξιν «ἤτοι». (Γίνονται δι’ ἀναστάσεως δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4, 5 καὶ 6 συγχωνευθέντα καὶ γινόμενα ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 3. Ἐπίσης ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4 (πρώην 7) 5 (πρώην 8) καὶ 6 (πρώην 9).

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκει):

§353Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου προτείνω ὅπως μειωθῶσιν τὰ καθοριζόμενα ἀντισηκώματα.

§354Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐξαιρεθῶσιν πάσης ὑποχρεώσεως ὅσοι εἶχον ἐξορισθῆ ἢ ἀπελαθῇ κατὰ τὸ 1917–1920. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7 ἀναγινώσκεται δὲ καὶ ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 8 (πρώην 11).

§355Γ. ΠΩΠ. Ἐν τῇ σπουδῇ τῆς ψηφίσεως καὶ ἐν τῇ μεταβολῇ τῆς σειρᾶς τῶν ἄρθρων ἔγινε κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξαιρετικῶς σημαντικόν. Τὸ ἄρθρον δυστυχῶς ἐψηφίσθη καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν, ἀλλὰ νὰ εὑρεθῇ τρόπος ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου. Εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 8 τὸ ὁποῖον ἔγινε 6. Ὁμιλεῖ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον ἀναστολῆς προσελεύσεως ὅταν ἐκλήθησαν αἱ τάξεις των καὶ οἱ ὁποῖοι νῦν καλούμενοι θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς ποινάς. Πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡμεῖς οἱ ἐγγύτερον εὑρισκόμενοι πρὸς τὴν Εὔβοιαν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι γνωρίζομεν χιλιάδας ἐργατῶν ἀνθρακωρυχείων, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν ἐκεῖ καὶ ὑπηρέτησαν μετὰ ζήλου καὶ μετὰ μεγίστης χρησιμότητος τὴν χώραν κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀντὶ νὰ στρατευθῶσιν ἔμειναν ἐκεῖ ἐξαναγκαζόμενοι διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀναστολῆς, ἀλλὰ περὶ ἀναστολῆς ἡ ὁποία τοὺς ὑπεχρέωνε εἰς ἐργασίαν ἀσκουμένην ὑπὸ αὐστηρότητα στρατιωτικήν, ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι ὑποχρεωμένοι σήμερον ἐπανερχόμενοι νὰ τιμωρηθῶσιν.

§356Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι· εἶναι διὰ τοὺς μὴ ὑπηρετήσαντας τὸ τρίμηνον.

§357Γ. ΠΩΠ. Αἱ διατάξεις τοῦ νόμου αὐτοῦ θέτουσιν ἄλλην ἀρχὴν δικαίου, ἀσχέτως πρὸς τὰς προϋπαρχούσας, καὶ ἤθελον ἐπὶ εἰδικῆς περιπτώσεως νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐκεῖνοι οἱ ἐργάται τῶν ἀνθρακωρυχείων τῆς Εὐβοίας καὶ ἄλλων ἀνθρακωρυχείων ὑποχρεοῦνται δυνάμει τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει προσφυγὴ εἰς γενικὰς διατάξεις, νὰ προσέλθουν καὶ νὰ ὑπηρετήσουν;

§358Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι· θὰ ὑπέχουν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσουν ἄν δὲν εἶχον ὑπηρετήσει καθόλου ἐν τῷ παρελθόντι καὶ ἔλαβον ἀναστολήν. Ἐὰν ὑπηρέτησαν ἐπὶ τρίμηνον καὶ ἔλαβον ἀναστολὴν δὲν ὑποχρεοῦνται.

§359Γ. ΠΩΠ. Διὰ νὰ εἶναι ἔφεδροι πάντες ὑπηρέτησαν· νὰ γίνῃ διόρθωσις ἐν τῷ νόμῳ.

§360Σ. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ διαγραφοῦν αἱ λέξεις «κατ’ αὐτήν».

§361Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἄς διαγραφοῦν. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8 ὡς ἐτροποποιήθη ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§362Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Μετὰ τὴν σύμπτυξιν τῶν τριῶν ἄρθρων ὁ τίτλος «γενικαὶ διατάξεις» παρέλκει.

§363Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως θὰ φύγῃ αὐτό.

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§365Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Συνέλευσις ἀποτελεῖ μέρος σειρᾶς νομοθετικῶν πράξεων ὁμοιοειδῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἀσχολεῖται ἡ Συνέλευσις ἀφ’ ἧς τοὐλάχιστον ἐγὼ εἰσῆλθεν εἰς ταύτην καὶ παρακολουθῶ τὰ κοινοβουλευτικὰ πράγματα. Ἀνὰ 2 ἢ 3 ἔτη ὑποβάλλεται τακτικῶς τῇ αἰτήσει τῶν κυρίων βουλευτῶν καὶ τῇ προθύμῳ συγκαταθέσει τῶν ἑκάστοτε κυβερνήσεων νομοσχέδιον ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν πειθαρχικῶν καὶ ποινικῶν διώξεων ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ηὐδόκησαν ὑπακούοντες εἰς τὴν φωνὴν τῆς πατρίδος νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπὶ 18 ἔτη ἀπεκατεστάθη κοινὴ συνείδησις παρὰ τοῖς στρατιωτικοῖς, ὅτι τοιοῦτον νομοσχέδιον πάντως θὰ ψηφισθῇ καὶ δυνάμει τῆς κοινῆς αὐτῆς συνειδήσεως οἱ εὐφυέστεροι καὶ ἀσυνειδητότεροι προσπαθοῦσι νὰ ἀποφεύγωσιν ἐγκαίρως τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἵνα τυγχάνωσι τῶν εὐνοϊκῶν καὶ φιλανθρώπων δῆθεν τοιούτων διατάξεων. Ἡ ἀρχικὴ ἀφορμὴ ἐξ ἧς προῆλθον οἱ τοιοῦτοι νόμοι ὑπῆρξαν οἱ στρατεύσιμοι τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἐξ αἰτίας τῶν στρατευσίμων τούτων ἐψηφίσθη ὁ πρῶτος νόμος ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν πειθαρχικῶν διώξεων. Πρέπει ὅμως νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι οἱ παλαιότεροι νόμοι, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν μίαν ἀνισότητα, ἀπήλασσον ἀπὸ τῶν ποινῶν τοὺς μὴ στρατευομένους πρὸς ἐκγύμνασιν διὰ τὴν ἐν εἰρήνῃ ὑπηρεσίαν καὶ ἀπήλλασσον τοιουτοτρόπως τοὺς μὴ στρατευομένους ἀπὸ πειθαρχικῆς διώξεως, ἥτις δὲν ἦτο παρὰ πρόσθετος στρατιωτικὴ ὑπηρεσία. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ ποινικῆς διώξεως ἕνεκα ἀνυποταξίας ἢ λιποταξίας ἐν πολέμῳ, τὸ πρᾶγμα εἶναι σοβαρώτερον, διότι ἡ μὴ πρόθυμος προσέλευσις πρὸς ἐκγύμνασιν τῶν στρατευσίμων εἶναι πολὺ ἐλαφρὸν παράπτωμα ἀπέναντι τῆς μὴ προσελεύσεως εἰς τὴν θυσίαν τοῦ αἵματος. Τοιουτοτρόπως κατεστήσαμεν ἄνισον τὸν φόρον τοῦ αἵματος καὶ κατεστήσαμεν τὴν ἀνισότητα ταύτην εἰς βάρος τῶν ἡλικιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εἶναι μᾶλλον πρὸς τὸ γῆρας, διότι ἡ μὴ προσέλευσις ὅλων τῶν στρατευσίμων τῶν νεωτέρων κλάσεων καταντᾷ εἰς τοῦτο ὅτι τὰ κενὰ τὰ ἐκ τῆς τοιαύτης ἀπειθαρχίας εἰς τὸν φόρον τοῦ αἵματος καλοῦνται νὰ καλύψωσιν αἱ μεγαλύτεραι ἡλικίαι καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀνατρέπεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ ἰσχύῃ ὅτι αἱ νεώτεραι ἡλικίαι φέρουσι τὸν φόρον τοῦ αἵματος, αἱ δὲ γεροντότεροι ἔρχονται πρὸς κάλυψιν τῶν κενῶν μετὰ τὴν πλήρη προσέλευσιν τῶν νεωτέρων. Ἔκαμον τὴν παρατήρησιν αὐτὴν ἐν τέλει τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὄχι ἐν ἀρχῇ, διότι δὲν ἠθέλησα νὰ ἐκληφθῇ ὡς ἀντιτιθέμενος εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη καθ’ ὅλα τὰ ἄρθρα αὐτοῦ. Διὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη τὴν ἑσπέραν ταύτην συντρέχουσι πολλοὶ περισσότεροι λόγοι διὰ τὴν ψήφισίν του, παρ’ ὅσοι συνέτρεχον διὰ τὰ προηγούμενα νομοσχέδια, διότι ὅλοι οἱ ἀναγόμενοι εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀνυποτάκτων καὶ λιποτακτῶν εἶναι στρατεύσιμοι εἴτε κληρωτοί, εἴτε ἔφεδροι, κληθέντες νὰ παράσχωσι τὴν ὑπηρεσίαν καὶ φέρωσι τὸν φόρον τοῦ αἵματος ὑπὸ περιστάσεις τελείως ἀνωμάλους, ὑπὸ περιστάσεις, καθ’ ἃς ὁ τόπος δὲν ἐκυβερνήθη συμφώνως πρὸς τὴν νόμιμον θέλησιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ πᾶς πολίτης αἰσθανόμενος ὅτι τὰ τῆς πολιτείας δὲν εἶχον ὀρθῶς ἀνελάμβανεν ἀφ’ ἑαυτοῦ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποτάσσῃ τὴν θέλησιν τῆς πολιτείας εἰς τὴν ἑαυτοῦ θέλησιν. Ταῦτα γίνονται ὅταν ἐμφανίζωνται αἱ ἀνώμαλοι περιστάσεις ὑπὸ μορφὴν ἐπαναστάσεων, ἢ μορφὴν δικτατορικήν. Ὄσον ἀφορᾷ ἐμὲ διὰ τὴν προσωπικήν μου γνώμην, καὶ ὡς εἶμαι βέβαιος καὶ τῶν συνηπηρετούντων μετ’ ἐμοῦ φίλων, δηλῶ κατηγορηματικῶς, ὅτι εἶναι ἡ τελευταία ψῆφος, τὴν ὁποίαν δίδω εἰς ἀπαλλαγὴν στρατευσίμων καὶ ὅτι πᾶν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ὑποβληθῆ εἰς τὸ μέλλον, θέλει μὲ εὕρει σκληρῶς ἀντιμέτωπον. Λέγω τοῦτο τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι εὑρισκόμεθα πρὸ νέας ἐπιστρατεύσεως καὶ διότι καλεῖται τὸ κράτος νὰ πολεμήσῃ καὶ καλοῦνται οἱ στρατεύσιμοι τῆς Ἑλλάδος ἵνα καταβάλλωσιν τὸν φόρον τοῦ αἵματος, νομοσχέδιον δὲ τοιοῦτον περικλείει κινδύνους καὶ καθιστᾷ ἄνισον τὸν φόρον τοῦ αἵματος. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ταύτην, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις θὰ ἐπιδοκιμάσῃ ἐν τῷ συνόλῳ τὴν δήλωσιν ταύτην, ἡ ὁποία θὰ εἶναι τὸ θεμέλιον τῆς πειθαρχίας ὅλου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του.

§366Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδήλωσα ἤδη ὅτι ὑπεβάλομεν τοῦ νομοσχέδιον αὐτὸ μόνον καὶ μόνον λαβόντες ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις τὰς ψυχολογικὰς, τὰς δεινὰς, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1917–1920. Αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος λόγος ὁ ὁποῖος ἐπέβαλεν ἡμῖν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἡμεῖς εἴμεθα οἱ πρῶτοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠθέλαμεν ζητήσει τὴν ψῆφον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῆς εὐθύνης λιποτάκται ἢ ἀνυπότακτοι ὑπὸ περιστάσεις ὁμαλάς. Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς μόνον ὑπείκοντες εἰς ἀνάγκας ἐπιτακτικάς, ὑπεβάλομεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Εἶμαι δὲ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ δηλώσω, ὅτι νῦν, ὁπότε τὸ Ἔθνος δὲν ἔχει τοὺς περισπασμοὺς τοὺς ἐσωτερικούς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἡ αἰτία τῶν λιποταξιῶν καὶ τῶν ἀνυποταξιῶν καὶ μετὰ τόσας ἐπανειλλημμένας ἐπιστρατεύσεις, ἡ σημερινὴ ἐπιστράτευσις ἀπέδωκεν ἀριθμὸν ἐφέδρων, ὁ ὁποῖος κατὰ πολὺ ὑπερέβη πᾶσαν πρόβλεψιν καὶ πᾶσαν προσδοκίαν, εἶμαι δὲ εὐτυχὴς διότι μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ δηλώσω, διότι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἑβδομάδας ἐγένετο κατάχρησις τῆς λέξεως «κουραμπιές» νὰ δηλώσω λέγω, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι κουραμπιέδες. Οἱ πολῖται Ἕλληνες οἱ κληθέντες ὑπὸ τὰ ὅπλα προσῆλθον, καὶ προσῆλθον εὐχαρίστως καὶ μάχονται εὐχαρίστως, καὶ εἶμαι εὐτυχὴς δυνάμενος νὰ διακηρύξω τοῦτο ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης.

§367Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἰς τὸ γραφεῖον σας ὑπάρχει εἷς κουραμπιές.

§368Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δηλοῖ ὅτι εἶναι ὑπερήφανος διὰ τὴν προσέλευσιν τῶν ἐφέδρων, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ κατηγορηθῇ ἂν τυχὸν ἐξέφυγε τῆς προσοχῆς εἷς ἢ δύο κουραμπιέδες. Νομίζω μάλιστα ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶμαι ἀρκετὰ αὐστηρὸς διὰ τὸ ὁποῖον ἴσως καὶ κατεκρίθην.

§369Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν περὶ τῆς αὐστηρότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διατελεῖ ὅμως ἐν ἀγνοίᾳ ὅτι εἰς τὸ γραφεῖον του ὑπηρετεῖ εἷς ἐκ τῶν πρώτων ὑβριστῶν τοῦ σημερινοῦ καθεστῶτος. Αὐτὸς εἶναι ὁ υἱὸς τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Τραπέζης τῶν Ἀθηνῶν.

§370Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε συνάδελφε, δὲν γνωρίζω ποῖαι εἶναι αἱ πληροφορίαι σας, ἀλλ’ ἐγὼ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν οὐδεὶς τοιοῦτος στρατιώτης, οἷον ὑπηνίχθητε, ὑπηρετεῖ εἰς τὸ γραφεῖον μου.

§371Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὑπηρέτει πρίν.

§372Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲ εὐθύνομαι ἐγὼ ἐὰν τυχὸν ὑπηρέτει τοιοῦτός τις ὑπὸ ἄλλους Ὑπουργούς.

§373Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πάντες καὶ ἐγὼ ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι οὐδεὶς τραπεζικὸς ὑπάλληλος παρὰ τὰς εἰσηγήσεις τὰς γενομένας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔτυχε συστάσεώς τινος ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ παραμείνῃ ὡς δῆθεν ἀπαραίτητος. Ἐθεωρήθη ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ κλείσουν ἐν ἀνάγκῃ καὶ Τράπεζαι καὶ διάφορα ἄλλα ἱδρύματα παρὰ νὰ στερηθῇ τὸ Μέτωπον ἔστω καὶ ἑνὸς στρατιώτου.

§374Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§375Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μοῦ εἶναι ἀδιάφορον αὐτό, ἐγὼ θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν γνώμην μου.

§376Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγωμεν ὅτι ἄς κλείσουν αἱ Τράπεζαι. Ἀλλ’ ὑπάρχει μία ἀνισότης ὅτι ἀφίνετε τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§377Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀρχὴν ὅτι οὐδεὶς οὐδαμοῦ εἶναι ἀπαραίτητος, ἐκτὸς ἐκεῖ ὅπου τὸν καλεῖ ἡ Πατρίς, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν ἀντίληψίν μου, καὶ εἰς ὅλας τὰς περὶ τοῦ ἐναντίου εἰσηγήσεις, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐγένοντο, ἀντέταξα ἀπόλυτον ἄρνησιν καὶ θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν γνώμην μου, παρὰ τὴν ἀντίθετον γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου ἐξ Ἀττικῆς.

§378Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρωτῶ, διατὶ ἔμειναν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν 65 ὑπάλληλοι καὶ δὲν ἔμεινε κανεὶς εἰς καμμίαν ἄλλην Τράπεζαν;

§379Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐγώ. Ἠξεύρετε πόσοι ὑπάλληλοι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐπεστρατεύθησαν; 600 ἐκ τούτων δὲ ἀπεδόθησαν εἰς αὐτὴν 60 μόνον ἐκ τῶν μεγαλυτέρων κλάσεων 1913β καὶ 1914, διὰ τὸ κεντρικὸν καὶ ὅλα της τὰ ὑποκαταστήματα ἐν τῷ Κράτει, νομίζω δὲ ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι εἷς ἐκ τῶν μοχλῶν τῆς ζωῆς τῆς οἰκονομικῆς τοῦ τόπου τούτου, ὥστε ὁμολογῶ ὅτι παρὰ τὴν ἀπόφασίν μου τοῦ νὰ εἶμαι φειδωλὸς εἰς τὴν παροχὴν τῶν ἀποσπάσεων, διότι ἐστρατεύθησαν οὗτοι καὶ ἀπεσπάσθησαν ἐκεῖ, ὑπεχρεώθην νὰ δεχθῶ τὴν ἀνάγκην ταύτην καὶ νὰ ὑποκύψω εἰς τὸ νὰ παραμείνουν οἱ στρατεύσιμοι οὗτοι.

§380Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν δι’ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐκάματε διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ἐρωτῶ διατὶ νὰ μὴ ἀφεθῇ οὐδὲ εἷς εἰς τὰς ἄλλας Τραπέζας, ἀφοῦ καὶ ἐκεῖνοι συμβάλλουσιν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ τόπου;

§381Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αἱ αἰτήσεις τῶν ἄλλων Τραπεζῶν μόλις πρὸ δύο ἡμερῶν περιῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, συζητοῦνται δὲ καὶ μελετῶνται καὶ ὑποθέτω ὅτι ἄν ἀποδειχθῇ ἡ ἀπόλυτος ἀνάγκη θὰ ληφθῇ καὶ δι’ αὐτὰς κἄποιον μέτρον.

§382Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδειχθῇ καμμία ἀνάγκη. Αἱ αἰτήσεις αὗται ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὰς ἐξήτασα καὶ τὰς ἀπέρριψα πάσας, παρέπεμψα δὲ αὐτὰς καθὼς εἶχον καθῆκον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, μὲ τὴν ἐπισημείωσιν, ὅτι θεωρῶ ἐπιβεβλημένον ὅπως ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἀπορρίψῃ ταύτας, καὶ δύναμαι νὰ ἀναφέρω καὶ παραδείγματα.

§383Α. ΣΛΗΜΑΝ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀναστολῆς ἀλλὰ περὶ ἀποσπάσεως καὶ ἁρμόδιος εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§384Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρόκειται περὶ ἀναστολῆς. Οὕτω μοὶ παρεστάθη ὅτι ἡ βιομηχανία Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη, ἐφ’ ὅσον στρατεύονται οἱ ὑπάλληλοι τῶν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἐκάλεσα τὸν βιομηχανικὸν σύλλογον καὶ ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι εὗρον ἅπαντας συμφώνους μὲ ἐμὲ δηλώσαντάς μου ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν στρατευομένων ὑπαλλήλων εἶναι ἀπαραίτητος.

§385Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπιθυμῶν νὰ ὑποβοηθήσω τὴν συζήτησιν αὐτήν, παρακαλῶ νὰ μοῦ γνωρισθῇ ἐὰν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Μαργαρίτου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπηρετῇ ἢ δὲν ὑπηρετῇ ὁ κ. Ἠλιάσκος υἱὸς τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν.

§386Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαιῶ τὸν κ. πληρεξούσιον Ἀττικῆς ὅτι αἱ πληροφορίαι του ἐν σχέσει πρὸς τὰ Γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὁ κύριος Μαργαρίτης ἔπαυσεν ὑπηρετῶν παρ’ ἐμοί. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Ἠλιάσκον περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο λόγος φαίνεται, ὅτι ἠθέλησε νὰ προσληφθῇ εἰς τὰ Γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ τὸ ἀντελήφθημεν ἐγκαίρως καὶ δὲν τὸ ἐπέτυχε.

§387Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Εἰς τὸν Πειραιᾶ ἔχει ἱδρυθεῖ εἷς λόχος ἐργατῶν, ἔχουν παραμείνει τινὲς ὡς κουρεῖς ἐνῷ ἀπὸ κουρεῖα ὁ Πειραιεὺς εἶναι γεμάτος καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ μεταβῶσιν εἰς τὸ Μέτωπον.

§388ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως τμήματος προσωπικοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». (Ἄρθρον 1ον ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Κ. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§389Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι προωρισμένον νὰ ὑπηρετήσῃ προσωπικὰ συμφέροντα καὶ ὄχι τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐλειτούργησεν ἀπὸ τῆς συστάσεώς του ἄνευ ἰδιαιτέρου τμήματος προσωπικοῦ. Τὸ προσωπικὸν ἐν γένει, τὰ ζητήματα τοῦ προσωπικοῦ, τὰ διηύθυνεν ὁ ἑκάστοτε γενικὸς γραμματεὺς ὑπὸ τὰς ὁδηγίας τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν καὶ κατόπιν συναινέσεως τῶν διαφόρων διευθύνσεων. Μετὰ τοῦτο ἐκρίθη ὅτι θὰ ἦτο συμφερωτέρα καὶ ἐντελεστέρα ἡ διαρρύθμισις τῶν προσωπικῶν ζητημάτων, ἂν ἀνετίθετο εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν ὑπηρεσιῶν, καὶ καθορισθῇ τὸ σύστημα, ὥστε τὰ προσωπικὰ ζητήματα νὰ διευθύνωνται ἀπὸ τοὺς διευθυντάς. Ὅτε ὁ προκάτοχος τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ, κ. Μαυρομιχάλης ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ διώρισε τμηματάρχην πρώτης τάξεως τὸν ἰδιαίτερον γραμματέα του, ἀνέθηκεν εἰς αὐτὸν τὰ ζητήματα τὰ προσωπικὰ καὶ μέχρι τοῦδε ἐλειτούργησε τὸ σύστημα τοῦτο πολὺ καλῶς καὶ μὲ τὸν νέον τμηματάρχην. Ἤδη ζητεῖται ἡ ἵδρυσις τμήματος προσωπικοῦ, διὰ τίνα λόγον, διὰ τίνα σκοπόν, καὶ ἰδίᾳ δι’ ἕνα Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰδικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ὡς ἔχων εἰδικὴν ὑπηρεσίαν ἔχει ἀνάγκην τὸ προσωπικὸν νὰ διορίζηται ὑπὸ τοῦ οἰκείου τμημάρχου ὡς εἰδικῶς; Εἰς ἡμέρας κατὰ τὰς ὁποίας τὸ Κράτος εἶναι ἀπησχολημένον εἰς τόσα ἄλλα σπουδαιότατα ζητήματα, εἰς ἡμέρας κατὰ τὰς ὁποίας ὅλοι παρατηροῦμεν μετὰ πολλοῦ δισταγμοῦ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, καὶ τὰ ταμεῖα μας εἶναι κενὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν προϋπολογισμὸν μὲ μίαν τόσον μεγάλην δαπάνην; Ἀφοῦ μέχρι τοῦδε ἐλειτούργησε τόσον καλὰ καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἀνῆλθον εἰς ἕνα ὕψος προκαλέσαν τὴν ἰδιαιτέραν ἐκτίμησιν τῆς κοινωνίας μας, εἶναι ἀνάγκη σήμερον νὰ ἐγκαθιδρυθῇ ἰδιαίτερον τμῆμα προσωπικοῦ; καὶ ζητεῖται ὡς προσὸν τοῦ Τμηματάρχου αὐτοῦ τὸ δίπλωμα τῆς νομικῆς σχολῆς;

§390Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μήπως Θέλετε νὰ εἶναι ὀδοντοϊατρός;

§391Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἠμπορεῖ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μὴν εἶναι ὀδοντοϊατρός, ἀλλ’ οὐδὲ ὀδοντοτεχνίτης πρέπει νὰ εἶναι, διότι ὁ τμηματάρχης τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ ὁποῖον ἔχει τμήματα κοινωνικῆς προνοίας, ἐμπορίου καὶ βιομηχανίας, ἐργασίας, μεταλλείων καὶ τόσων ἄλλων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνθυμοῦμαι, νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι ὁ κατάλληλος ὁ κεκτημένος τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν αὐτοῦ τοῦ τμήματος τοῦ προσωπικοῦ καὶ διαρρυθμίζει ὅλας τὰς ὑπηρεσίας αὐτοῦ.

§392Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§393Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εὐχαρίστως σᾶς ἐπιτρέπω.

§394Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ περιπίπτετε εἰς ἀντιφάσεις.

§395Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Περιμένω νὰ μοῦ τὰς ὑποδείξητε.

§396Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρὸ ὀλίγου, πρό τινων λεπτῶν, εἴπετε ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ προκάτοχός μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀνέθηκεν εἰς τὸν ἰδιαίτερον αὐτοῦ γραμματέα τὰ προσωπικὰ ζητήματα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τὰ διερρύθμισεν ἄριστα.

§397Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Προσεθέσατε σεῖς ἄριστα.

§398Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πολὺ καλά. Ἀρκοῦμαι εἰς τὸ πολὺ καλὰ εἶχεν διαρρυθμισθῆ. Σᾶς ἐρωτῶ. Εἶχεν εἰδικὰς γνώσεις αὐτὸς ὁ ἰδιαίτερος γραμματεύς;

§399Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ σᾶς συγχαρηθῶ διὰ τὴν ἀνακάλυψιν τὴν ὁποίαν ἐκάματε, τῆς ἀντιφάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθην.

§400Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ σᾶς εἰπῶ ἕν πρᾶγμα. Ἐὰν ἠθέλετε μὲ συγχωρῇ, δὲν θὰ ᾐσθανόμην ἰδιαιτέραν εὐχαρίστησιν διὰ τοῦτο.

§401Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Αὐτὸ εἶναι δικαίωμά σας.

§402ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὸν συλλυπεῖσθε τότε.

§403Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἠξεύρω ἐὰν εἰς σᾶς τὰ συγχαρητήρια ἢ συλλυπητήρια εἶναι πλέον εὐάρεστα. Ἐγὼ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω, εἶναι ἡ ἐξιστόρησις τοῦ γεγονότος. Σεῖς θὰ τὸ κρίνετε αὐτό, ἂν εἶνε συγχαρητήριον ἢ συλλυπητήριον.

§404Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐγὼ σᾶς παρακαλῶ νὰ εἶσθε ἠρεμώτερος, κ. Ὑπουργέ. Σεῖς κάμνετε τὸ καθῆκόν σας καὶ ἐγὼ κάμνω τὸ ἰδικόν μου ἔλεγχον. Νὰ μὴ πειράζεσθε λοιπόν, παρακαλῶ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶνε καὶ προσῆκον εἰς ἕνα Ὑπουργὸν ἀπὸ τῆς θέσεώς του νὰ θέλῃ νὰ πειράζῃ πληρεξουσίους, οἱ ὁποῖοι λέγουν τὰς γνώμας των.

§405Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε πληρεξούσιε, δὲν ἐπείραξα κανένα, ἀλλ’ οὐδὲ δέχομαι νὰ μοὶ ὑποδείξητε ποῖον εἶνε πρέπον καὶ ποῖον δὲν εἶνε πρέπον. Καλὰ εὔχομαι νὰ πιστεύω ὅτι εὑρισκόμενος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀπὸ μακροτέρου χρόνου, ἀπὸ ὅ,τι εὑρίσκεσθε σεῖς, γνωρίζω τὰ καθήκοντά μου τὰ κοινοβουλευτικά, ὅπως καὶ σεῖς.

§406Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Λαμπρά. Ἀλλ’ ἀπορῶ διατὶ νὰ θυμώνητε. Ἐγὼ ἀσκῶ ἔλεγχον. Εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ὑποστῆτε τὸν ἔλεγχον, εἰς τὸν ὁποῖον δύνασθε νὰ μοὶ ἀπαντήσητε καὶ θὰ δεχθῶ τὰς παρατηρήσεις σας. Οὐδεμίαν προσωπικὴν ἐπίθεσιν θέλω νὰ σᾶς κάμω. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅτι ὑποτίθεται ὅτι ὁ τμηματάρχης τοῦ Προσωπικοῦ εἰς εἰδικοὺς κλάδους ἔχει εἰδικάς τινας γνώσεις, εἰδικωτέρας ἐκείνων, τῶν ὁποίων τὴν ὑπηρεσίαν πρόκειται νὰ ἐπιβλέψῃ. Ἤδη δὲν ζητεῖται νὰ διορισθῇ τμηματάρχης, διευθυντὴς τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἷς νέος μὲ δίπλωμα ἁπλῶς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ζητοῦνται ἐπίσης καὶ δύο γραμματεῖς αʹ καὶ βʹ τάξεως νομικοί. Δὲν ἠξεύρω διατὶ αὐτὴ ἡ ἰδιαιτέρα τάσις πρὸς τοὺς νομικούς.

§407Γ. ΠΩΠ. Τί θὰ εἰπῇ νομικοὶ γραμματεῖς; Τυπογραφικὸν λάθος θὰ εἶναι.

§408Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Νομικοί, ὅπως λέγει τὸ Εὐαγγέλιον.

§409Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἡ ἔκφρασις βεβαίως εἶναι ἀτυχής, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Δὲν ἐξετάζω τὴν ἔκφρασιν, διότι ἡ ἔκφρασις εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ, ἀλλ’ ἐξετάζω τὸ ζήτημα οὐσιαστικώτερον. Διὰ τίνα λόγον οἱ δύο νομικοὶ γραμματεῖς, νομικὸς ὁ τμηματάρχης, ὁ ὁποῖος θὰ ἐποπτεύσῃ καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιμεληθῇ τὴν διαρρύθμισιν τῶν προσωπικῶν ζητημάτων ὅλων τῶν εἰδικῶν κλάδων τῶν Ὑπουργείων τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νομικοὶ οἱ δύο γραμματεῖς, ὡς ἐὰν πρόκειται νὰ λύσουν νομικὰ ζητήματα, διότι πρόκειται νὰ ἴδουν ἄν ὁ τμηματάρχης τῆς ἁλιείας ἐκπληροῖ καλῶς τὸ καθῆκόν του καὶ ἄν ὁ γραμματεὺς τοῦ τμήματος τῶν μεταλλείων καὶ ὀρυχείων πρέπει νὰ εἶναι τοιοῦτος, ἢ τοιουτοτρόπως διατεθειμένος, εἶναι ἱκανὸς ἢ ὄχι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν του. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ νομίζω ὅτι σφάλλεται φρονῶν ὅτι οἱ νομικοὶ εἶναι τὰ καταλληλότερα πρόσωπα διὰ τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν.

§410ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἀπὸ μετριοφροσύνην.

§411Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἀσφαλῶς, κ. συνάδελφε. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου. Ἐὰν σεῖς ἔχητε ἐναντίαν γνώμην, θὰ μὲ κολακεύσητε πολύ. Φρονῶ λοιπόν, κύριοι, ὅτι ἐξ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου προκύπτει ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν προώρισται βεβαίως νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ συμφέρον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἤθελον συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἄν εἶναι δυνατόν, ἀλλαχοῦ νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν του. Δὲν θέλω νὰ τῷ καταλογίσω τὴν εὐθύνην βεβαίως, διότι δὲν τὴν φέρει αὐτός, ἀλλ’ ἐπειδὴ αὐτὸς διευθύνει τὸ Ὑπουργεῖον, ἠδύνατο νὰ σκεφθῇ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διαρρυθμίσῃ καὶ νὰ συμπληρώσῃ τοὺς κλάδους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διεκρίθησαν μέχρι σήμερον διὰ τὴν λειτουργίαν αὐτῶν.

§412Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς βεβαιῶ κ. συνάδελφε, ὅτι τοὐλάχιστον ἐφ’ ὅσον χρόνον εὑρίσκομαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πλήρη καὶ ἀκεραίαν φέρω τὴν εὐθύνην διὰ πάντα τὰ ἐν αὐτῷ συμβαίνοντα καὶ συμβησόμενα.

§413Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν κάμνω τὴν σύστασιν νὰ αὐξήσητε τὸ προσωπικὸν καὶ νὰ ἐπιβαρύνητε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ κράτους μὲ μίαν ἄσκοπον δαπάνην. Θὰ ἦτο βεβαίως προτιμότερον ἡ ἐργασία αὐτὴ ἡ ἀποβλέπουσα εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα ἴσως ἄλλοι ἐδημιούργησαν καὶ τῶν ὁποίων σεῖς φέρετε τὴν εὐθύνην...... Ἀλλὰ τοῦτο θὰ ἐξετάσω βραδύτερον.......

§414Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν ὑπάρχῃ τι, τὸ ὁποῖον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν βαίνει καλῶς ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν αὐτοῦ, θὰ σᾶς ἤμην ὑποχρεωμένος ἐὰν τὸ δηλώσητε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§415Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Σήμερον δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, κ. Ὑπουργέ, δὲν πρόκειται νὰ κάμω ἔλεγχον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου. Ἐξέφρασα μίαν εὐχήν. Θὰ ἔλθῃ, πιστεύω, προσεχῶς τὸ ζήτημα τῆς ἐξετάσεως τῆς ἐν γένει λειτουργίας τοῦ Ὑπουργείου καὶ τότε θὰ λάβω τὴν τιμήν, ἄν νομίσω ὅτι εἶνε καιρός, νὰ ὑποβάλω τὰς ἀντιλήψεις μου περὶ τῆς λειτουργίας ἐν γένει τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἤδη ἐλέγχω τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν ψῆφον μας. Παρατηρῶ εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἕνα ἄλλον διορισμόν, ἄλλην θέσιν ἑνὸς ἀρχειοφύλακος τοῦ ὁποίου τὰ προσόντα κανονίζονται κατὰ τρόπον ἐντελῶς πρωτότυπον.

§416Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ποῦ εἶναι αὐτό, παρακαλῶ;

§417Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἰς τὸ Τμῆμα τῆς Διεκπεραιώσεως τοῦ Ἀρχείου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας συνιστᾶται θέσις ἀρχειοφύλακος μὲ βαθμὸν Γραμματέως αʹ ἢ βʹ τάξεως. Προσόντα διὰ τὴν θέσιν ταύτην ὁρίζονται ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ διετὴς τοὐλάχιστον ἀπασχόλησις ἐν ὑπηρεσίᾳ ἀρχείου Ὑπουργείου.

§418Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ἐπασχόλησις.

§419Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἡ ἀπασχόλησις ἢ ἐπασχόλησις τὶ θὰ εἰπῇ; Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τὶ θὰ εἰπῇ ἀπασχόλησις; Ἄν δηλ. αὐτὸς ἦτο ἀπῃσχολημένος ἐπὶ ἕν ἔτος εἰς ὑπηρεσίαν πᾶν ἄλλο ἢ μεταδίδουσαν γνώσεις, αὐτὸ εἶναι προσόν;

§420Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). «Παρ’ ὑπηρεσίᾳ ἀρχείου». Εἶνε ἴσως ἡ ἔκφρασις ὀλίγον ἀτυχής, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἠννόουν ἀπασχόλησιν. Λέγω ἀπασχόλησιν παρ’ ὑπηρεσίᾳ ἀρχείου. Εἶναι ἕνας πλεονασμὸς. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ φράσις εἶνε ἀτυχής.

§421Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Πολὺ καλά, διορθώσατε λοιπὸν τὴν φράσιν, διότι περὶ αὐτοῦ βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ εἴπω τι, εἶναι μία θέσις, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητον τὸ νομοσχέδιον. Προκειμένου περὶ ἑνὸς ἀρχειοφύλακος ἠμπορεῖ καὶ τὰ προσόντα αὐτὰ τοῦ γυμνασίου καὶ μία διετὴς ὑπηρεσία νὰ εἶναι ἀρκετά. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, εἶναι ἄν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν προώρισται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου.

§422Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διατί;

§423Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἶπα τὸν λόγον καὶ δὲν ἠθελήσατε νὰ τὸν ἀκούσητε. Εἶπον ὅτι οἱονδήποτε τμηματάρχην καὶ ἄν θελήσητε νὰ διορίσητε μὲ τὰ προσόντα αὐτά, δὲν θὰ εἶναι κατάλληλον πρόσωπον ὥστε νὰ εἶναι τμηματάρχης. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, κύριε Ὑπουργέ, εἶχε συγκεντρώσῃ ἐκ τῶν ἐπιλέκτων ἐπιστημόνων τοῦ Κράτους, εἶχε συγκεντρώσῃ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον νέους, οἱ ὁποῖοι ἐσπούδασαν εἰς τὴν Γερμανίαν, Γαλλίαν καὶ Ἑλβετίαν, πάντως ὅπου ὑπῆρχε Πανεπιστήμιον τῶν εἰδικῶν αὐτῶν γνώσεων. Τὸ Ὑπουργεῖον λοιπὸν αὐτὸ δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν περιοπήν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἄλλοτε.

§424Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐπὶ τοῦ κ. Σπυρίδου;

§425Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Δὲν φέρετε σεῖς τὴν εὐθύνην καὶ δὲν ἦλθε ἡ ὥρα ποῦ θὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος αὐτός, ἀλλὰ σημειώσατε ὅτι ἂν δὲν φέρητε τὴν εὐθύνην διὰ τὰ τελεσθέντα, θὰ φέρετε τὴν εὐθύνην δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ τελεσθῇ ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν ἄλλων. Τὸ Ὑπουργεῖον λοιπὸν αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐπιβλέψῃ ὡς τμηματάρχης τοῦ προσωπικοῦ, ὁ ἐξερχόμενος ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον μὲ ἕνα δίπλωμα. Ὁ προσωπάρχης τοῦ προσωπικοῦ πρέπει νὰ εἶναι ἄνθρωπος εἰδικῶν γνώσεων καὶ ἀνώτερος ἐκείνων τοὺς ὁποίους μέλλει νὰ διευθύνῃ. Ἀφήσατε λοιπὸν τὰς διευθύνσεις διότι ἑκάστη διεύθυνσις εἶναι ἁρμοδιωτέρα νὰ κανονίζῃ τὰ ζητήματα τοῦ προσωπικοῦ τοῦ τμήματος. Θέσατε ἐπὶ πλέον τὸν Γεν. Γραμματέα, τὸν ὁποῖον θὰ ἐκλέγῃ ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς εἰς τὰ Συμβούλια τῶν Διευθυντῶν, διὰ νὰ ἀποτελέσητε τμῆμα προσωπικοῦ. Ἀλλὰ μὲ εἰδικὸν τμηματάρχην προσωπικοῦ δὲν ὑπηρετεῖτε τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας, ὑπηρετεῖτε πρόσωπα, δημιουργεῖτε μόνον θέσεις τμηματάρχου καὶ γραμματέως εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀσκηθῇ ἡ μεγαλειτέρα φειδὼ ἐπὶ τοῦ δημοσίου πλούτου.

§426Γ. ΠΩΠ. Διορθώσατε ἐπὶ τέλους τὸ «νομικῶν» γραμματέων.

§427Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι συντελεῖ τὸ νομοσχέδιον, ὡς καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ἀναφέρεται, ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν οἱ νόμοι ἀκριβῶς, οἱ ὁποῖοι διέπουν ὅσον ἀφορᾷ τὰ ζητήματα τοῦ προσωπικοῦ, τὰ τοῦ Ὑπουργείου. Ἡ φράσις εἶναι εἰλημμένη ἐκ τῶν ἤδη ἰσχυόντων νόμων, ἀλλὰ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τροποποίησιν καὶ νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ λέξις «νομικῶν», τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι αὐτὸς ὁ νεωτερισμὸς δὲν εἶναι ἐπιτυχής. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος νομίζω ὅτι συγκεχυμένην ἔχει γνώμην περὶ τῶν καθηκόντων τοῦ προσωπάρχου, διότι ὁ προσωπάρχης οὐδεμίαν ἄλλην εἰδικότητα ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἐκτὸς ἀπὸ γνώσεις νομικάς, διότι μόνον νομικὰ ζητήματα, περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, περὶ πειθαρχικῆς διώξεως κλπ. θὰ τοῦ παρουσιάζωνται. Οὐδεμία εἰδικὴ γνῶσις δὲν τοῦ χρειάζεται. Αἱ εἰδικαὶ γνώσεις ἀπαιτοῦνται νὰ κατέχωνται ὑπὸ τῶν διαφόρων διευθυντῶν καὶ τμηματαρχῶν καὶ διαφόρων διευθύνσεων τοῦ Ὑπουργείου. Οὔτε πρόκειται περὶ δημιουργίας θέσεων πρὸς ἱκανοποίησιν προσωπικῶν συμφερόντων, ὡς ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας εἶπεν. Πρόκειται περὶ νόμου, ἀντιθέτου μάλιστα πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ ἀρχηγοῦ αὐτοῦ, ἐξόχως ἀποκεντρωτικοῦ ἡμῶν, ὁ ὁποῖος ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν διαφόρων διευθυντῶν τὰ ζητήματα τοῦ προσωπικοῦ καὶ τὰ φέρει εἰς χεῖρας ἑνός, ὁ ὁποῖος θέλει ἀπασχολεῖται μόνον μὲ τὰ ζητήματα αὐτά, ἀφίνων ἐλευθέρους τοὺς διευθυντὰς καὶ τμηματάρχας νὰ ἐργάζωνται ἐν τῷ κύκλῳ τῶν καθηκόντων αὐτῶν. Τοιοῦτον εἶναι τὸ νομοσχέδιον καὶ ὡς τοιοῦτον παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ τὸ ψηφίσῃ.

§428Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν γνωρίζω διατὶ δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀλλ’ ἠθέλησε νὰ προκαλέσῃ ἐπανάληψιν τῆς κατ’ ἀρχὴν συζητήσεως, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐθεώρησα ἐντελῶς περιττὴν νὰ ἐπαναλάβω, διότι ἐπείσθην ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει ἐμμείνῃ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐμμείνω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν γνώμην ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι περιττόν, νὰ προκληθῇ ψηφοφορία ἡ ὁποία θὰ ἦτο ματαία, διότι δὲν ἀμφισβητεῖ κανεὶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν πλειοψηφίαν, θὰ κατέληγε δὲ μόνον εἰς τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως διότι θὰ ἀπεδεικνύετο ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία καὶ δὲν θέλω νὰ προκαλέσω ψηφοφορίαν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐθεώρησε καλὸν νὰ μὲ ὀχλήσῃ ἀπόψε χωρὶς νὰ κατορθώσῃ νὰ μὲ ἐνοχλήσῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λησμονεῖ ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν εἶπε πρὸς τὴν Συνέλευσιν, καὶ εἶναι ἔναυλοι οἱ λόγοι του καὶ εἶναι γραμμένοι εἰς τὰ στενογραφήματα, ὅτι ἠθέλησε νὰ ἔχῃ ἀνὰ χεῖρας τὸ ὄργανον διὰ νὰ συγκεντρώσῃ τὴν διοίκησιν καὶ νὰ ἐπιβλέπῃ ἀκριβῶς τὶ κάμνουν αἱ διευθύνσεις, καὶ τοῦ εἶπα ἀκριβῶς ἐγὼ ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου εἰσάγετε τὴν συγκέντρωσιν. Λησμονεῖ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εἰς κἄποιον ἄλλον τόπον εἰς ἰδιαιτέραν ὁμιλίαν μας εἶπεν, ἀγαπητὲ κύριε Στράτο, ἐπείσθην ὅτι ἔχεις δίκαιον καὶ θὰ καθορίσω ἀκριβέστερον τὸ πρᾶγμα καὶ θὰ κάμω διεύθυνσιν. Τοῦ εἶπον δὲ ἐγὼ ὅτι ἐγὼ δὲν θέλω νὰ κάμῃς διευθυντὴν, ἐγὼ δὲν θέλω νὰ κάμῃς τμηματάρχην, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, μὲ τὴν συγκέντρωσιν καὶ τὴν ἀποκέντρωσιν. Ὅταν ἀφαιροῦνται ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους διευθυντὰς ἔργα καὶ καθήκοντα διὰ νὰ συγκεντρώνονται ταῦτα εἰς ἓν πρόσωπον μὲ τὴν ρητὴν ἑρμηνείαν ὅτι θέλει νὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς κάποιο ὄργανον νὰ βλέπῃ δεξιὰ καὶ ἀριστερά, τότε δημιουργεῖται ἡ συγκέντρωσις ἡ Ὑπουργικὴ ὑπὸ τὴν χειροτέραν ἐκδοχήν. Καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς θεωρῶ ὅτι πᾶν.........

§429Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλα ταῦτα παρ’ ὅτι εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ὅτι, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἐννοίας τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τῆς ἐννοίας τῆς ἀνταρσίας. Καὶ νομίζω, ὅτι διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπον προχθὲς ταῦτα ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπαναλαμβάνω καὶ τοῦτο σήμερον, νομίζω δὲ ὅτι ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἔχει εὐθύνην εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ γνωρίζῃ τὶ συμβαίνει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ τότε μόνον πραγματικῶς δύναται νὰ δώσῃ λόγον διὰ τοὺς διαφόρους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου ὅταν γνωρίζῃ τί συμβαίνει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει συγκέντρωσιν οὐδὲ σημαίνει ἀποκέντρωσιν, οὐδὲ εἶναι ἀποκέντρωσις ἡ συγκέντρωσις ὅλων τῶν διευθύνσεων, ὅλων τῶν ζητημάτων. Ἐὰν τοῦτο τὸ θεωρεῖ ἀποκέντρωσιν ὁ κ. ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας συνάδελφος θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν θὰ συμμερισθῶ ποτὲ τὴν γνώμην του.

§430Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔχω τοιαύτην ἀξίωσιν.

§431Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα περὶ ἱεροῦ τόπου ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω ὅτι γελῶν εἶπον, ὅτι εἶναι τόσον σπουδαῖον τὸ ζήτημα, ὥστε ὄχι μόνον νομοσχέδιον περὶ προσωπικοῦ δὲν εἰσάγω εἰς τὴν Βουλὴν ἀλλὰ καὶ «περὶ ἱεροῦ τόπου» καὶ τότε ἀπήντησεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι σεῖς ζητεῖτε μίαν θέσιν τμηματάρχου, διότι τοιοῦτον σκοπὸν εἴχατε ὑποβαλόντες τὸ νομοσχέδιον καὶ τώρα διὰ τῶν παρατηρήσεων μου δημιουργεῖτε θέσιν διευθυντοῦ καὶ δύο τμηματαρχῶν.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1ον ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 2ον). Ἄρθρον 3ον. (Ἀναγινώσκει).

§433Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ὑπαγωγὴν τοῦ Τμήματος τῆς ἐπιμελητείας εἰς τὸ τοῦ προσωπικοῦ, διότι θὰ προέλθῃ εἰς αὐτὸ μία νέα διοικητικὴ ἀνομοιογένεια.

§434Π. Ι. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω νὰ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς τὸ 3ον ἄρθρον, διότι εἶναι προτιμότερον ἡ διεύθυνσις τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας νὰ μὴ ἔχῃ οὐδεμίαν ἀνάμιξιν μὲ προσωπικὰ ζητήματα, εἶναι μία διεύθυνσις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἔχῃ ἀφοσιωθῇ ἐντελῶς εἰς τὸ ἔργον της, εἶναι περιττὸν νὰ ἀναμιχθῇ εἰς ζητήματα προσωπικά. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν σύστασιν τὴν ἰδικήν μου καὶ τῶν κ.κ. συναδέλφων καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, εἰς τὸ «δύναται» διότι δύναται, νὰ μὴ γραφῇ αὐτὸ, νὰ μὴ δύναται νὰ λάβῃ μέρος, τὶ λόγον ἔχει ὁ διευθυντὴς τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας νὰ ἀναμιχθῇ εἰς ζητήματα προσωπικά;

§435ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἄρθρον 4ον. (Ἀναγινώσκει).

§436ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ποίαν σχέσιν ἔχουσιν αἱ προμήθειαι μὲ τὸ προσωπικόν;

§437Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρόκειται περὶ προμηθείας χάρτου, γραφικῆς ὕλης κλπ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 4 ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§438ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς καείσης ἐκτάσεως Θεσσαλονίκης περιλαμβανομένων ἀκινήτων». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ προσωρινοῦ δανείου 75 ἑκατομμυρίων δραχμῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περ κυρώσεως τῆς μετὰ τοῦ δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως «περὶ παρατάσεως τοῦ προνομίου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος εἰς ἔκδοσιν καὶ κυκλοφορίαν τραπεζιτικῶν γραμματίων καὶ περὶ χορηγίας ὑπ’ αὐτῆς τῷ Ἑλληνικῷ Δημοσίῳ δανείου 550.000.000».

§439Γ. ΠΩΠ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Εὐταξίας καὶ ἄλλοι τινές. Εἴμεθα δέκα ἐν ὅλῳ.

§440Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ ψηφίσωμεν ἄλλα νομοσχέδια μὲ ὄχι μακρὰν συζήτησιν, νὰ τὰ ψηφίσωμεν.

§441Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ συζητήσῃ σήμερον τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§442Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶχον ζητήσει τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου διότι ἤμην ἀνέτοιμος καὶ ἐγένετο συμφωνία μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Συνέλευσις νὰ συζητηθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶχε τεθῇ πρῶτον εἰς τὴν νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Λάβετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι κατηναλώθη ὁλόκληρος ὥρα μὲ τὸ νομοσχέδιον τῶν ἀνυποτάκτων, τώρα δὲ εἶναι ἡ ὥρα δύο μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Ἐὰν ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις θὰ συζητήσωμεν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ ψηφίσωμεν τὰ ἄλλα νομοσχέδια καὶ αὔριον, ἐπειδὴ εἶναι ὑποθέτω ἡ τελευταία ἡμέρα, νὰ ψηφίσωμεν πρῶτον αὐτό. Δὲν θὰ γίνῃ τροποποίησις οὐδεμία.

§443Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐλάβατε γνῶσιν τῆς τροπολογίας;

§444Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα.

§445Γ. ΠΩΠ. Ἡμεῖς δὲν ἐλάβομεν γνῶσιν καὶ ἑπομένως κατὰ τὸν Κανονισμὸν δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις.

§446Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σήμερον εἶναι ἡ βʹ συζήτησις, ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐγνώριζεν, ὅτι θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον καὶ ἄλλοι πλὴν τοῦ κ. Στράτου τοῦ διεβίβασα ἐκ τῶν προτέρων τὴν τροπολογίαν διὰ νὰ ἔχῃ γνῶσιν. Θὰ διαβιβάσω αὐτὴν καὶ εἰς ἄλλους.

§447Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶσθε ἐν τάξει.

§448Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ἂν γίνουν δεκταὶ τινὲς τῶν τροπολογιῶν θὰ χρειασθῇ καὶ τρίτη συνεδρίασις διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§449Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κάνομεν αὔριον εἰς τὰς 12.

§450Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ δίδεται ἡ διαβεβαίωσις ὅτι αὔριον θὰ ψηφισθῇ δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ ἄλλα νομοσχέδια καὶ τὸ ψηφίζομεν αὐτὸ αὔριον.

§451ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθέσεως καθηκόντων Γενικοῦ Διοικητοῦ εἰς μέλη τῆς Κυβερνήσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῶν ἄρθρων 1, 3, 4, 5, τοῦ νόμου 2431 τοῦ 1920 περὶ ἀνανεώσεως τῶν βιβλίων ὑποθηκῶν κλπ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ΒΤΜΓʹ τοῦ 1895 περὶ Διοικήσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Εὐαγγέλου Ζάππα καταλειφθείσης εἰς τὸ Ἔθνος περιουσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Οὐασιγκτῶνι ὑπογραφείσης τῆς 5–18 Ὀκτωβρίου 1920 συμβάσεως τροποποιούσης τὸ ἄρθρον XVII τῆς μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς συνθήκης ἐμπορείας καὶ Ναυτιλίας.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς τῶν διεθνῶν ταχυδρομικῶν τελῶν τῶν διαλαμβανομένων ἐν τῇ κυρίᾳ συμβάσει τῆς Μαδρίτης». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2406 «περὶ λιμένων, λιμενικῶν ταμείων κλπ.» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 964 «περὶ συστάσεως Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπείας πρὸς σύνταξιν διοικητικῶν κωδίκων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 30 Δεκεμβρίου 1920 περὶ παρατάσεως προθεσμίας διὰ τὴν κατοχὴν σιγαροχάρτου τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου ἐν ταῖς Νέαις Χώραις». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1275 «περὶ προσωρινοῦ διακανονισμοῦ τῆς ὑδρονομῆς διὰ τῶν ἀρδευτικῶν ὑδάτων τῶν χειμάρρων Γλαύκου Λεύκας τῆς μεσημβρινῆς πεδιάδος Πατρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Μαΐου 1918 ὑπ’ ἀριθ. 1364 νόμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 104 «περὶ προσόντων καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπανορθώσεως ἀδικημάτων λαβόντων χώραν εἰς τὸ Στρατιωτικὸν σχολεῖον Εὐελπίδων κατὰ τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις καὶ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐτησίας χορηγίας εἰς τὸν Διάδοχον». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Γ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§452Γ. ΠΩΠ. Προκειμένου περὶ εὐπροσώπου παραστάσεως τοῦ Θρόνου καὶ τοῦ ἔχοντος τὴν διαδοχὴν αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει μοναρχικὸν ἐν Ἑλλάδι πολίτευμα, δὲν θὰ ἠδύνατό τις ν’ ἀρνηθῇ ταύτην, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ γεγονότος τῆς ἐπιψηφίσεως πάντοτε ὑπὸ τῶν Βουλῶν ὁμοίας μορφῆς κληρουχικῆς, ἀλλὰ πάντοτε διὰ τὸ πρόσωπον τοῦ Διαδόχου περιοριζομένης. Τὸ 2ον ὅμως ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν αἴτησιν τοῦ Διαδόχου, εἶναι ἀντισυνταγματικῶς διατυπωμένον καὶ ἐψηφίσθη ἐναντίον ρητῆς διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Εἶναι δὲ περίεργον, ὅτι ἐνῷ ἐφιλοτιμήθησαν ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ νὰ θέσωσι τὰς ὑπογραφάς των κάτωθι ἑνὸς τόσον ἁπλοῦ νομοσχεδίου, νὰ μὴ λείπῃ δὲ ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς ταύτης διαδηλώσεως οὐδ’ αὐτὴ ἡ ὑπογραφὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Περιθάλψεως, οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἐσκέφθη, πλανηθεὶς ἢ καὶ λησμονῶν προφανῶς, ὅτι ὑπῆρχε τὸ 61ον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, δυνάμει τοῦ ὁποίου οὐδεμία πίστωσις ἀφορῶσα χορηγίαν πρὸς πίστωσιν δύναται ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἄνευ εἰδικοῦ πρὸς τοῦτο νόμου. Ἐν τῇ ἐννοίᾳ δὲ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ Συντάγματος, διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὁποίου μακρὰ ἐγένετο συζήτησις κατὰ τὴν Βʹ Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, εὕρηται σαφῶς ἡ διάταξις ἡ ὑποχρεοῦσα τὰς Κυβερνήσεις τὰς εἰσηγουμένας τοιαῦτα Νομοσχέδια, ὅπως μὴ ζητῶσι νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, ἀλλὰ νὰ ἀναφέρωσι ἐν τοῖς νομοσχεδίοις ῥητῶς καὶ μέχρι λεπτοῦ ἐξηκριβωμένον τὸ ποσόν, ὅπερ πρόκειται νὰ διατεθῇ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅμως τούτῳ οὐδὲν ἀναφέρεται ποσόν, καίτοι ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει ἐπακριβῶς καὶ ποῖος ὁ ἰδιοκτήτης καὶ ποῖον τὸ καταβαλλόμενον μέχρι τοῦδε ἐνοίκιον. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς 70.000 δρ. τῶν ἐπισκευῶν, αὗται ἀποτελοῦσι δωρεὰν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ ἀκινήτου, ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ὁποίου γίνονται αὗται, δὲν ἀποτελοῦσι δὲ ἐργασίαν ὑπαγομένην εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου περὶ Δημοσίων Ἔργων, διὰ τὰς ὁποίας μεριμνᾷ τὸ Νομοσχέδιον νὰ ἐξαιρέσῃ τὰς μελετωμένας ἐπισκευάς, ὡς ἐπίσης ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ἀναφέρεται ἡ ἥκιστα εὐλαβὴς πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους διάταξις, καθ’ ἣν αἱ 70.000 δρ. θὰ δοθῶσι εἰς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποδείξῃ ὁ Διάδοχος. Μέχρι τοῦδε κακῶς ἐψηφίσθη τὸ 2ον τοῦτο ἄρθρον τοῦ Νομοσχεδίου κατὰ τρόπον ἀντιβαίνοντα εἰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ἐν τῷ Κανονισμῷ ἀναφέρεται ῥητῶς, ὅτι προκειμένου περὶ χορηγιῶν πρὸς ὄφελος προσώπων ἡ ψηφοφορία γίνεται μυστικὴ διὰ καλπῶν, τοῦτο δὲ συνέβη πάντοτε καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ὑποθέσῃ ὁ ἐγγύτερον παντὸς ἄλλου εὑρισκόμενος εἰς τὸν Θρόνον, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐλησμόνησε καὶ Πολίτευμα καὶ νόμους, ἵνα φανῇ αὐτῷ εὐάρεστος. Παρέχοντες δωρεὰς ἢ χορηγίας πρὸς ἐκείνους, οἵτινες θὰ κληθῶσι νὰ ἐφορεύσωσι τὴν λειτουργίαν τῆς πολιτικῆς μηχανῆς, ὀφείλομεν νὰ δίδωμεν τὸ παράδειγμα ὅτι κυριώτατον αὐτῶν ἔρεισμα ὅπως καὶ ἔρεισμα τοῦ Κράτους εἶναι ἡ εὐλάβεια πρὸς τὸ Πολίτευμα καὶ τοὺς Νόμους τοῦ Κράτους. Τὸ ἄρθρον δὲ τοῦτο τοῦ Νομοσχεδίου νὰ διατυπωθῇ ἐν ἰδίῳ Νομοσχεδίῳ, συνταγματικῶς συντεταγμένῳ καὶ νὰ γίνῃ ἔπειτα ἡ ψήφισίς του συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν.

§453Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύο εἶναι τὰ δεινὰ νοσήματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα πάσχει τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὸν κ. συνάδελφον, τὸ ἕν συνταγματικόν, τὸ δεύτερον σχετικὸν πρὸς τὸν Κανονισμόν, νοσήματα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν συνάδελφον πρέπει νὰ καταδικάσουν τὸ δεύτερον τοὐλάχιστον μέρος τοῦ νομοσχεδίου εἰς θάνατον. Τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 61 τοῦ Συντάγματος; «Μισθός, σύνταξις, χορηγία ἢ ἀμοιβὴ οὔτε ἐγγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, οὔτε παρέχεται ἄνευ ὀργανικοῦ ἢ ἄλλου εἰδικοῦ νόμου». Ἑρμηνεία τῆς λέξεως «εἰδικὸς» ἀπὸ τὸν κ. πληρεξούσιον, «χωριστὸς νόμος». Δὲν σημαίνει εἰδικὸς νόμος εἰδικὴν διάταξιν κατὰ τὸ Σύνταγμα νομοθετημένην, ἀλλὰ διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ εἶναι χωριστὴ ἀπὸ ἄλλον οἱονδήποτε νόμον.

§454Γ. ΠΩΠ. Παρεξήγησις ἔγινε.

§455Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὶ εἴπετε;

§456Γ. ΠΩΠ. Κατόπιν θὰ τὸ ἑρμηνεύσω.

§457Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὐαρεστηθῆτε νὰ τὸ ἑρμηνεύσητε τώρα διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Καθωρίσατε παρακαλῶ τὴν ἰδέαν σας.

§458Γ. ΠΩΠ. Σᾶς τὸ ἡρμήνευσα μετὰ πάσης σαφηνείας.

§459Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔσχον τὴν εὐτυχίαν νὰ τὸ ἐννοήσω.

§460Γ. ΠΩΠ. Σᾶς εἶπον ὅτι διὰ νὰ εἶναι σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα, τοὐτέστι διὰ νὰ ἀναγραφῇ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δι’ ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐνοικίων, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὸς νόμος καθορίζων τὸ ποσὸν αὐτὸ καθ’ ἑαυτό. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ Συντάγματος, ἐπειδὴ δὲ ἔτυχε νὰ ἔχω τὴν εὐτυχίαν νὰ συμπαρίσταμαι εἰς τὴν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, σᾶς βεβαιῶ ὅτι μακροτάτη ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐγένετο συζήτησις καὶ ὅτι ἀπέληξεν —ἔχω δ’ εἰς τοῦτο καὶ τὸν τότε προεδρεύοντα, βουλευτὴν Αἰτωλοακαρνανίας, δυνάμενον νὰ κυρώσῃ τὸ πρᾶγμα— εἰς τοῦτο, ὅτι τοὐτέστι ἵνα ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ Σύνταγμα πρέπει νὰ ἀναφέρηται ἐν αὐτῇ ῥητῶς τὸ ποσόν, ἵνα τοῦτο ἐγγραφῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ σεῖς ἀντ’ αὐτοῦ ζητεῖτε ἐξουσιοδότησιν νομοθετικὴν διὰ νὰ ἐγγράψητε ποσὸν ἄγνωστον.

§461Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπειδὴ ἐζητήθη ἡ μαρτυρία μου δὲν ἐνθυμοῦμαι ὅτι τοιούτου εἴδους συνταγματικὴ πρωτοτυπία συνεζητήθη ἐμοῦ προεδρεύοντος. Πιθανὸν νὰ συνεζητήθη, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ τὸ πιστοποιήσω.

§462Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀντίρρησις ἡ συνταγματική, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀπέκρουσα, δὲν ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον. Εἶναι ἄλλη ἡ ἀντίρρησίς του ἡ συνταγματική, ὅτι δὲν καθορίζεται τὸ ποσόν. Τίνος πράγματος νὰ καθορισθῇ τὸ ποσόν; Τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ ἀμοιβῆς, χορηγίας, συντάξεως, μισθοῦ. Περὶ τίνος προβλέπει τὸ νομοσχέδιον; Περὶ παροχῆς κατοικίας εἰς τὸν Διάδοχον τοῦ Θρόνου. Καὶ ἂν ἤθελεν ἔχει ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἀποδίδει ὁ κ. πληρεξούσιος, βεβαίως δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ προκειμένου περὶ παροχῆς κατοικίας εἰς τὸν Διάδοχον τοῦ Θρόνου, διότι τὸ ἐνοίκιον τῆς κατοικίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδιορισθῇ διὰ τὸ μέλλον, μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν παρέχεται ἡ κατοικία διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Σήμερον τὸ ἐνοίκιον δύναται νὰ εἶναι 50 ἢ 60 χιλ. δραχμαί, μετὰ ἕν ἔτος δύναται νὰ εἶναι 70 ἢ 80 ἢ 100 χιλιάδες. Δὲν δυνάμεθα κατ’ ἔτος ἢ ὅταν μεταβάλληται τὸ ἐνοίκιον νὰ ψηφίζωμεν εἰδικὸν νόμον, διότι ἡμεῖς θέλομεν νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν νὰ ψηφίσῃ ἐφ’ ἅπαξ, ὅτι τὸ ἐνοίκιον τῆς κατοικίας τοῦ Διαδόχου τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου βαρύνει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Τὶ δὲ εἶναι τοῦτο; Ἐφαρμογὴ νόμου ὑπάρχοντος σήμερον, διότι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἔχει ψηφίσει νόμον, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου κατοικεῖ ἐν οἰκήματι κατασκευασθησομένῳ καὶ συντηρουμένῳ ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Διατὶ δὲ δίδομεν τὸ ποσὸν αὐτό; Διότι τὸ οἴκημα κατέχεται ὑπὸ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως καὶ κατέχεται διότι τὸ Ἀνάκτορον, τὸ ὁποῖον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἔχει προορίσει διὰ τὴν Α. Μ., δὲν εἶναι κατοικήσιμον ἕνεκα τῆς συμβάσης πυρκαϊᾶς καὶ τῆς μὴ ἐπισκευῆς αὐτοῦ. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ὁ Διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχει νόμος χορηγήσεως κατοικίας ἐν δημοσίᾳ οἰκίᾳ, δὲν ἔχει κατοικίαν. Οὐδὲν φυσικώτερον παρὰ τὸ Δημόσιον ν’ ἀναλάβῃ νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν κατοικίαν ὡς ἔχει νομοθετηθῆ καὶ δὲν εἶναι κἄν νέα ἡ νομοθεσία αὕτη. Ἀφ’ οὗ δὲ δίδει εἰς αὐτὸν κατοικίαν ὑπὸ ποῖον ἄλλον τύπον θὰ τὴν δώσῃ παρὰ διὰ τῆς ἀναδοχῆς τῆς πληρωμῆς τοῦ ἐνοικίου; Πληρώνει τὸ Δημόσιον τὸ ἐνοίκιον διὰ νὰ ἔχῃ ἕν οἴκημα, τοῦ ὁποίου οἰκήματος, ὑπ’ αὐτοῦ μισθουμένου, παραχωρεῖ τὴν χρῆσιν εἰς τὸν Διάδοχον κατὰ τὴν ἀρχήν, ἡ ὁποία ἔχει ἀπὸ μακροῦ χρόνου νομοθετηθῆ, ὅπως ὁ Διάδοχος οἰκῇ ἐν οἰκήματι τοῦ Δημοσίου. Δὲν πρόκειται περὶ μισθοῦ, συντάξεως ἢ χορηγίας, ἀλλὰ περὶ χορηγίας κατοικίας ἐν οἰκήματι μεμισθωμένῳ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἀρχῆς ἡ ὁποία εἶχε κυρωθῆ καὶ πρότερον καὶ ἑπομένως οὐδεμίαν ἐφαρμογὴν ἔχει τὸ ἄρθρον 61 τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἀντίρρησις, ἡ ἀντίρρησις ὅτι παραβιάζεται ὁ Κανονισμός. Διατί; Διότι πρόκειται περὶ χορηγίας εἰς ὡρισμένον πρόσωπον. Δὲν εἶναι εἰς ὡρισμένον πρόσωπον, εἶναι εἰς τὸν Διάδοχον τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐφαρμόζεται ὁ κείμενος νόμος περὶ παροχῆς κατοικίας ἐν δημοσίῳ οἰκήματι, μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθῃ ἐν τῷ οἰκήματι, τὸ ὁποῖον διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἔχει κατασκευάσει τὸ Δημόσιον. Ἄν δὲ ἔγινε τοῦτο, ἔγινε διότι Διάδοχος εἶναι ὁ Γεώργιος καὶ ἐλπίζεται ὅτι θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ οἴκημα τὸ δι’ αὐτὸν προωρισμένον, διάδοχος ὤν ὁ Γεώργιος. Δὲν ὑπάρχει ὅμως δυσκολία νὰ ἀποσβεθῇ ἡ λέξις Γεώργιος καὶ νὰ μείνῃ ὅτι εἰς τὸν Διάδοχον παρέχεται κατοικία ἐν οἰκήματι μισθουμένῃ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ ἑπομένως εἶναι περιττὴ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀπάλειψιν τῆς λέξεως «Γεώργιος» διὰ νὰ λείψῃ ἡ ἀντίρρησις. Ἡ ἄλλη ἀντίρρησις εἶναι διὰ τὴν ἐπισκευήν. Ἐνοικιάσθη μία κατοικία, εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐγκατασταθῇ ὁ Διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου. Εἶχεν ἀνάγκην ἐπισκευῆς· ἡ ἐπισκευὴ ἐστοίχισε τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, περὶ τὰς 70 χιλιάδας δραχμῶν.

§463Γ. ΠΩΠ. Ἔγινεν ἤδη ἡ ἐπισκευή;

§464Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ἔγινε. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὰς ἀντιρρήσεις τοῦ κ. συναδέλφου.

§465Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀνέλαβον τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τὰ τέλη Ἰανουαρίου. Ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου εἶχεν ἤδη συμφωνήσει νὰ ἐνοικιάσῃ τὸ οἴκημα, τὸ ὁποῖον στεγάζει σήμερον τὴν Α. Υ. τὸν Διάδοχον, συνεφώνησε δὲ καὶ τὸ ἐνοίκιον. Ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἐπισκευὴ εἰς τὸ Ἀνάκτορον αὐτὸ τοιαύτη, ὥστε νὰ δύναται νὰ κατοικήσῃ ὁ Διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου, ἀνεμένετο δὲ νὰ ἔλθῃ μετὰ τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῶν γάμων του. Τὴν ἐπισκευὴν αὐτὴν ἀνέλαβον ὑπ’ εὐθύνην μου νὰ τὴν ἐκτελέσω καὶ ἐδαπάνησα ὑπ’ εὐθύνην μου τὸ ποσὸν τῶν 70 χιλιάδων διὰ τὰς ἐπισκευὰς καὶ μετατροπάς, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὸ Ἀνάκτορον, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν θὰ ἠρνεῖτο νὰ ἐγκρίνῃ τὴν δαπάνην.

§466Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καλῶς ἐπράξατε.

§467ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§468Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι τὸ ἱστορικὸν τοῦ Νομοσχεδίου. Τὸ οἴκημα ἦτο ἀκατοίκητον διὰ τὸν Διάδοχον.

§469ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μάτεσις ἔχει τὸν λόγον.

§470Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ὁ Διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου ἔχει θέσιν προβλεπομένην ἐν τῷ Συντάγματι καὶ ἑπομένως ἡ ὑπὸ τοῦ Κράτους παροχὴ κατοικίας πρὸς τὸν συνταγματικὸν Διάδοχον δὲν εἶναι προσωπικὴ χορηγία καὶ κακῶς ἐγένετο σύγκρισις προσχορηγίας δοθείσης εἰς ἕτερα ἑπτὰ μέλη τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας.

§471ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§472Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν ἔπρεπε νὰ κάμῃ παραχώρησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, οὔτε κἄν πρὸς ἀνάπαυσιν τῆς συνειδήσεως κανενός, ἐφ’ ὅσον ἦτο πεπεισμένος ὅτι ὀρθῶς εἶχε τὸ νομοσχέδιον ἐν σχέσει πρὸς τὰς Συνταγματικὰς διατάξεις. Τὸ ζήτημα τῆς κατοικίας διεσαφήνισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ἑρμηνεία ὑπάρχει εἰς τὰς δηλώσεις. Κατὰ τὸν κείμενον νόμον ὁ Διάδοχος τοῦ Θρόνου δικαιοῦται κατοικίας εἰς οἴκημα τοῦ Δημοσίου. Ὅταν ἐπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ προϋπολογισμοὶ πρὸς ἔγκρισιν καὶ ἡ σχετικὴ δαπάνη τῆς κατοικίας τοῦ τότε Διαδόχου, τότε δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐνοικιάσεως οἰκίας ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ περὶ ἀνοικοδομήσεως οἰκίας τοῦ Δημοσίου. Σήμερον πρόκειται περὶ προσωρινῆς διευθετήσεως ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως κατοικίας ἢ μᾶλλον ἕνεκα τῆς κατοχῆς τῆς κατοικίας παρὰ τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων. Ἐὰν ἡ διάταξις εἶχεν ἄλλως, χωρὶς νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ὄνομα τοῦ Διαδόχου Γεωργίου καὶ νὰ γίνῃ ἁπλῶς ἡ παροχὴ διὰ πάντα Διάδοχον, θὰ ἦτο ἐντελῶς περιττὸν νὰ γεννηθῇ οἱαδήποτε ἀνησυχία παρ’ οἱαδήποτε συνειδήσει. Δηλαδὴ μέχρις οὗ ἀποδοθῇ ἡ κατοικία εἰς τὸν Διάδοχον ἀναλαμβάνει τὸ Δημόσιον νὰ χορηγήσῃ εἰς αὐτὸν κατοικίαν.

§473Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πωθυπουργός). Τὸ λέγει ἡ πρότασις, μέχρις ὁριστικῆς διευθετήσεως τῆς κατοικίας τοῦ Διαδόχου.

§474Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλ’ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἐξαιρεῖ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας τὰς περιπτώσεις τῶν ἄρθρων 46, 52 καὶ 53 τοῦ Συντάγματος, δηλαδὴ τῶν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος τῶν σχετιζομένων πρὸς τὸν Βασιλικὸν Θεσμόν.

§475Γ. ΠΩΠ. Δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος τοιούτου εἰς τὰ ἄρθρα αὐτά.

§476Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κάμνετε καλὰ νὰ τὰ μελετήσητε. Ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις δὲν εἶχεν οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἢ τὴν συνήθη ἐπίδειξιν τῆς ἀνευλαβείας, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐπιδεικνύει ὁ κ. πληρεξούσιος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν εἰδικότητα νὰ ἐπιδεικνύῃ τὴν εὐφυΐαν μὲ τὴν ἀνευλάβειαν πρὸς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὸν Βασιλικὸν Θεσμόν. Ἠσθάνθην τὴν ἀνάγκην νὰ παρέμβω ἐν τῇ συζητήσει, διότι ἤκουσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου ἐναντίον τοῦ Βασιλέως, τότε καταδιωκομένου καὶ καταρραδιουργουμένου ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἐκεῖνα ἅς μὴ μᾶς τὰ ἀναμιμνήσκωσιν οἱ ἴδιοι.

§477Γ. ΠΩΠ. Τὰ ἀναπτυχθέντα ὑπὸ τῶν δύο Ὑπουργῶν εἶναι σύμφωνα πρὸς ὅσα πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξαν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀλλ’ εἶναι ἐντελῶς διάφορα καὶ τοῦ γράμματος καὶ τοῦ πνεύματος τοῦ Νομοσχεδίου. Εὔθικτοι εἰς ἐκτροπὰς ἀπὸ τῶν νόμων καὶ τοῦ Πολιτεύματος πρέπει νὰ εἶναι οἱ Κυβερνῶντες, διότι ἐξερχόμενοι τῶν στενῶν αὐτῶν ὁρίων εἰσέρχονται πάντοτε εἰς ὀλισθηρὰν κατωφέρειαν παρανομιῶν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν δύνανται νὰ τοὺς συγκρατήσωσιν οὐδ’ οἱ μᾶλλον περὶ τῆς τύχης των μεριμνῶντες, ἡ δὲ κατωφέρεια αὕτη ὁδηγεῖ εἰς ἀπώλειαν τοῦ δικαιώματος νὰ κυβερνῶσι μίαν χώραν.

§478Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Προκειμένου περὶ μελῶν τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας ὀνομαστικὴ ψηφοφορία δὲν ἀπαιτεῖται. Χαρακτηρίζω δὲ ὡς «εὐφυᾶ ἀνανδρίαν» τὴν ἐπίθεσιν τοῦ κ. Πὼπ κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου καὶ ὄχι ὡς προερχομένην ἐκ καλῆς πίστεως. Ὑπενθυμίζω προσέτι ὅτι ὁ κ. Πὼπ ὁμιλῶν ἐν τῇ Βουλῇ τῇ 31 Μαΐου εἶπεν, ὅτι ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν Θρόνον του.

§479Γ. ΠΩΠ. Τὸ πολιτεύεσθαι ἀνάνδρως εἶναι κτῆμα ἐκείνων, οἵτινες ἕρποντες ἐνώπιον τοῦ πρώην καθεστῶτος, ὡς ὁ κ. πληρεξούσιος Αἰτωλοακαρνανίας, ἐπαναλαμβάνουν τὴν πλήρη ἐκείνου ἀποδοχὴν διὰ τῶν μᾶλλον ταπεινῶν λέξεων, ὅπως ἐπίσης εἶναι κτῆμα ἡ ἀνανδρία ἐκείνων οἵτινες, ὡς ὁ κ. πληρεξούσιος Αἰτωλοακαρνανίας, δι’ ἑαυτοὺς μὲν ἐπιφυλάσσουν ὅλα τὰ δικαιώματα τοῦ ἀβλαβοῦς πρὸς τὸ καθεστὼς, ἀπεδέχοντο δὲ νὰ διώκονται ἐξ ὀνόματός των ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ὁποίους εἶχον ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ ἀμυνθῶσι, συνταυτίζοντες κατ’ ἐλάχιστον ὅρον τὴν τύχην των μετὰ τῆς διώξεως ἐκείνων. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν εὐλάβειαν, μίαν ἐγνώρισα ἐγὼ πάντοτε, τὴν πρὸς τὸν Νόμον καὶ τὸ Πολίτευμα, οὐδ’ ἠξίωσα ποτὲ ἐγὼ θαυμασμόν, ἔπαινον ἢ ψόγον ἐπὶ φιλοδυναστισμῷ ἢ ἀντιδυναστισμῷ. Τοιαῦτα δὲ πρὸς τὸ Πολίτευμα καὶ πρὸς τοὺς νόμους καὶ τὴν ὑπερτάτην ἠθικὴν εὐλάβειαν θὰ ἐγίνετο καὶ ἀφορμὴ ὅπως μὴ διατιμήσω πρὸς ἀποζημίωσιν τὰ χυδαιότερα εἴδη τῶν οἰκιακῶν μου σκευῶν, ὡς ἔπραξαν ἄλλοι, διὰ νὰ λάβω 310.000 δραχμῶν, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἱερὰς αὑτοῦ ὑποχρεώσεις καὶ ἔναντι τραυματιῶν ἐνδόξων καὶ ἔναντι πασχουσῶν οἰκογενειῶν θυμάτων. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ ὑπ’ ἐμοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν λεχθέντα περὶ τοῦ Βασιλέως δὲν ἀπέδωκε ταῦτα ἐπακριβῶς ἡ αὐλόδουλος διάθεσις τοῦ κ. πληρεξουσίου Αἰτωλοακαρνανίας. Δὲν εἶπον ὅτι δὲν θὰ ἐπανέλθῃ ὁ Βασιλεύς, διότι ἐὰν ἔλεγον τοῦτο, θ’ ἀντετιθέμην πρὸς τὴν ἐμφανῆ βούλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶπον κἄτι βαρύτερον τούτου ἴσως. Εἶπον ὅτι ὁ Βασιλεὺς δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ καὶ ἀπευθύνομαι εἰς τὴν συνείδησιν πάντων ὑμῶν, κ.κ. συνάδελφοι, διὰ νὰ φωτίσω ὑμᾶς ἐὰν διπλωματικῶς ἠδυνήθη ὄντως νὰ ἐπανέλθῃ. Πάντες γνωρίζετε ὅτι τὸν Βασιλέα ἐπανέφερε ἡ ἐτυμηγορία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§480Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. πληρεξούσιος Ψαρρῶν ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐξαγγείλῃ τὸ ὑβρεολόγιον, τὸ ὁποῖον ἠκούσατε καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἄσχετον ἐντελῶς πρὸς ὅσας συχαμερότητας πολιτικὰς ἔχει διαπράξῃ κατὰ τὴν Βουλὴν τὴν ἄλλην. Ὡμίλησε περὶ πολιτευομένων, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζω ποῦ ἔτρεμον καὶ ἐκρύπτοντο, καὶ περὶ ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον. Ἐπειδὴ ἡ ἀπάντησις τότε ὑπεγράφη παρ’ ὅλων τῶν τότε ἀντιπολιτευομένων, μετεῖχε δὲ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὁ κ. πληρεξούσιος Μεσσηνίας, ἔχω ἀνάγκην νὰ πληροφορήσω τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἡ ἀπάντησις τῆς μειοψηφίας εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον ἦτο τοσοῦτον δριμεῖα καὶ προκλητικὴ κατὰ τοῦ τότε καθεστῶτος, ὥστε ἀπηγορεύθη ὑπὸ τῆς Ἀναπληρωματικῆς Διοικήσεως ἡ δημοσίευσις αὐτῆς, ἐκλήθησαν δὲ εἰς τὸ στρατοδικεῖον οἱ βουλευταὶ οἱ ὑπογράψαντες καὶ αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι τὸν ἐδημοσίευσαν λάθρα. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ καθεστῶτος τοῦ τότε ὁ ἀναπτύξας ἐπὶ ὀκτάωρον ἀπὸ τοῦ βήματος ὁλόκληρον τὴν διαμαρτυρίαν κατὰ τῆς παρανόμου ἐγκαταστάσεως τοῦ καθεστῶτος ἤμουν ἐγώ, αὐτὸς δὲ ὁ ὁποῖος ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος ἔσπευσε τότε εἰς τὴν Βουλὴν ἐκείνην νὰ προτείνῃ τί; Τὴν καθαίρεσιν τοῦ Βασιλέως. Σᾶς εἶπε περὶ διαρπαγῆς τοῦ δημοσίου πλούτου. Ἀπαξιῶ εἰς τοιαύτας συχαμερότητας νὰ ἀπαντήσω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως.

§481Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ, εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «ἐτησία» μετὰ τὸ «400.000 δραχμῶν». Ἐπίσης νὰ προστεθῇ ὅτι ἡ χορηγία αὕτη ἄρχεται ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου ἐ. ἔ.

§482ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§483ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον, ἀναβληθείσης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου λόγῳ τῶν τροπολογιῶν).

§484ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Παρισίοις ὑπογραφείσης τῇ 30ῇ Σεπτεμβρίου (13 Ὀκτωβρίου) 1919 διεθνοῦς συμβάσεως περὶ ἀεροπλοΐας». Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκει):

§485ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ 1ον ἄρθρον)

§486ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκει) Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Ρεδιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§487Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἤθελα νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τῆς συμβάσεως. Λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Ἑλλὰς ἐν τῇ Ἀνατολῇ, νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον, ὅπως τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον παρέχεται εἰς ἕκαστον τῶν συμβαλλομένων Κρατῶν διὰ τοῦ ἄρθρου 38, ἀνασταλῇ διὰ μιᾶς τροποποιήσεως. Ἐφόσον διαρκεῖ ἡ ἐμπόλεμος κατάστασις δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο.

§488ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§489Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως πρὸς τὸν κ. Ρεδιάδην, κατόπιν δὲ μάλιστα τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Κεμὰλ καὶ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως «περὶ ἀεροπλοϊκῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Ρώμης καὶ Ἀγκύρας» διὰ μέσου τῶν Ἑλληνικῶν ἐδαφῶν, φρονῶ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 2 τῆς συμβάσεως ταύτης ἄνευ κινδύνου τῶν πολεμικῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος.

§490Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ Σύμβασις αὕτη ἔχει ὑπογραφεῖ ὑπὸ πάντων τῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα συνυπέγραψαν τὴν Συνθήκην τῶν Βερσαλλιῶν. Εἶναι μία σύμβασις κοινὴ διὰ πάντας μὲ κοινὰς ὑποχρεώσεις. Λάβετε ὑπ’ ὄψει ὅτι πιεζόμεθα νὰ κυρώσωμεν αὐτὴν καὶ νὰ ἀνταλλάξωμεν μὲ τὴν Σύμβασιν τῆς Χάγης. Ἤδη πρὸ τῶν διαβημάτων τῶν ἐπανειλημμένων τῶν γενομένων πρὸς ἐμέ, ἡ Ἀγγλικὴ Πρεσβεία διὰ ρητῆς δηλώσεως ἐζήτησε τὴν ἐπικύρωσιν τῆς Συμβάσεως. Ὅλα τὰ Κράτη ἅτινα ὑπέγραψαν τὴν σύμβασιν ταύτην ἔχουν συμφέρον ἐξ αὐτῆς. Τώρα, ἔχομεν ἡμεῖς συμφέρον; Τὸ συμφέρον τῆς Χώρας καὶ μάλιστα εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις πρέπει νὰ τὸ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει πολὺ σοβαρῶς. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ 2ον ἄρθρον ἐξασφαλίζει ἀπὸ τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι προβλέπουν. Νομίζω ὅτι ὅταν πρόκειται περὶ εἰρήνης, βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ πολέμου καὶ δὲν πιστεύω ν’ ἀμφισβητήσῃ σοβαρῶς τις, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν καὶ ἂν ἔτι δὲν εὑρίσκετο ὁ στρατός μας εἰς Μ. Ἀσίαν. Λοιπὸν κατὰ τὴν γνώμην μου, νομίζω δὲ καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὰ τοιαῦτα εἰδικώτερον ἐμοῦ, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς ἀνακωχῆς, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, δὲν εἶναι κατάστασις εἰρήνης. Ἑπομένως οἱ φόβοι τοὺς ὁποίους ἐξεδήλωσεν ὁ πληρεξούσιος Ἀττικοβοιωτίας νομίζω ὅτι δὲν εἶναι βάσιμοι καὶ ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν καὶ νὰ ἐκτελέσωμεν τὰ καθήκοντά μας ἀπέναντι τῶν Συμμάχων μας, χωρὶς νὰ διατρέχωμεν τὸν κίνδυνον ἡ Ἑλλὰς νὰ γίνῃ ὁ διάμεσος μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως. Βέβαιος δὲ ὅτι δὲν θὰ γίνῃ, παρακαλῶ ὅπως ἡ σύμβασις αὕτη ψηφισθῇ.

§491ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ρεδιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§492Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία καὶ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος ὅτι ἡ συνθήκη χρήζει ἀμέσου κυρώσεως. Χρήζει δὲ ἀμέσου κυρώσεως διότι τῆς συνθήκης ταύτης αἱ ὑποχρεώσεις ἤρχισαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὀργάνωσιν τῆς διεθνοῦς ἀεροπορικῆς ὑπηρεσίας καὶ τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα συμμετέχουν κατ’ ἀνάγκην τῆς συμβάσεως, εἶναι ὅλα τὰ κράτη τὰ συμβληθέντα διὰ τὴν ἀκύρωσιν. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ σύμβασις θὰ ἐπικυρωθῇ καὶ ὑφ’ ἡμῶν· ἐκεῖνο ὅμως ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιμένω, εἶναι τὸ μόνον καὶ μοναδικὸν σημεῖον, εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2ου τοῦ ἀφορῶντος τὴν χρησιμοποίησιν τῆς χώρας τῆς Ἑλληνικῆς, ὡς ἐνδιαμέσου διὰ τὴν ἀεροπορικὴν ὑπηρεσίαν ἐν γένει καὶ λέγω, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως ταύτης, διότι εὑρισκόμεθα ἐν πολέμῳ. Καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο μᾶς τὸ παρέχῃ τὸ ἄρθρον 38ον τῆς συμβάσεως. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ σύμβασις ἀποδέχεται διαφόρους ἑρμηνείας διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ εἰσηγηθῇ τὸ ζήτημα τῆς διεθνοῦς ἀεροπλοΐας κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως, διὰ ν’ ἀποφύγῃ τὰς πιέσεις, νομίζω ὅτι διὰ μιᾶς .................

§493Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ κάμω τίποτε.

§494Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἡ ἰδία σύμβασις μᾶς τὸ ἐπιτρέπει ἐν καιρῷ πολέμου νὰ μὴ ἐφαρμόζηται αὕτη.

§495Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, ν’ ἀποδεχθῇ δὲ ἡ Συνέλευσις τὴν γνώμην τὴν ἐξενεχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι ὑπάρχει ἐμπόλεμος κατάστασις.

§496Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν τὸ ἄρθρον 2ον.

§497Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ τότε ἔχει ἡ Κυβέρνησις ὅλας τὰς ἐνστάσεις κατὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως ἐν ἐμπολέμῳ καταστάσει εὑρισκομένης τῆς Ἑλλάδος. Πρέπει νὰ γίνῃ ἑρμηνεία δεσμεύουσα τὴν ἐφαρμογὴν ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§498Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Νὰ διατυπωθῇ τὸ ζήτημα διότι εἶναι σοβαρόν, διότι θὰ σᾶς εἰποῦν· κύριοι, δὲν ἐξεδώσατε διάταγμα.

§499ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ καταχωρηθῇ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§500Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὡς ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως βεβαίως.

§501Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα. Κάμνω τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἀποδέχεται ἡ Συνέλευσις, ἥτις καὶ νὰ καταχωρηθῇ ὡς ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως εἰς τὰ Πρακτικά, ὅτι «εὑρισκόμεθα εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν καὶ ἑπομένως τὸ ἄρθρον 2ον θὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως». Χαίρω δὲ πολὺ διότι εὑρίσκω σύμφωνον καὶ τὸν ἀξιότιμον πληρεξούσιον Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ὅτι διὰ τῆς δηλώσεως αὐτῆς δεσμεύεται ἡ Κυβέρνησις ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν.

§502ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2ον, ὑπὸ τὰς ἐπιφυλάξεις τὰς ὁποίας ἔκαμον οἱ κ. ἀγορεύσαντες......

§503Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Νὰ καταχωρηθῇ ἡ δήλωσις αὐτή, ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ ἡ ἔννοια τῆς δηλώσεως ταύτης ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν καὶ ἑπομένως τὸ ἄρθρον 2ον θὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2ον μὲ τὴν δήλωσιν αὐτὴν ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§504ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διεξαγωγῆς τῶν ἐξετάσεων ἐν τῷ Ἐθνικῷ Μετσοβίῳ Πολυτεχνείῳ ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς παρανόμως ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων καὶ τροποποιήσεις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 1081». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου ἐξακριβώσεως τῶν ἡλικιῶν τῶν κτησαμένων τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1913». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κανονισμοῦ ἐξόδων παραστάσεως τῶν ἐν τῇ Ναυτικῇ Βάσει Κωνσταντινουπόλεως ὑπηρετούντων ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν, ναυτῶν, καὶ περὶ κανονισμοῦ ἐξόδων παραστάσεως τῶν Γενικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ».

§505Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον κανονίζονται τὰ ἔξοδα παραστάσεως τῶν εἰς τὴν βάσιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὑπηρετούντων ἀξιωματικῶν καὶ ὁρίζονται ταῦτα. Εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον ἀναφέρεται ὅτι τὰ ἔξοδα τὰ ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἀναφερόμενα δύνανται νὰ αὐξηθῶσιν ἢ νὰ ἐλαττωθῶσιν. Θὰ ἐχρειάζετο λοιπὸν ἕν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον Θὰ ἔλεγεν ὅτι τὰ ἔξοδα κανονίζονται διὰ Β. Διατάγματος.

§506Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός.). Νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ τρεῖς λέξεις ἐκ τοῦ 2ου ἄρθρου «νὰ αὐξηθῶσιν ἢ» καὶ νὰ μείνῃ νὰ ἐλαττωθῶσιν.

§507ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βελτιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δημοτικῶν στρατολόγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν τμήματος τῆς ἀστυνομίας τῶν πόλεων, τῶν γραφείων τῆς κεντρικῆς ἀστυνομικῆς σχολῆς, ἀρχηγείου ἀστυνομίας καὶ ἀστυνομικῶν διευθύνσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατατάξεως εἰς τὴν Χωροφυλακὴν τῶν ἐκ τοῦ Ναυτικοῦ μεταφερθέντων ἀνδρῶν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπροβλέπτων ἐξόδων στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως 10.000.000 πρὸς περίθαλψιν τῶν ἐκ Καυκάσου προσφύγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως δαπάνης τῆς ὁρισθείσης διὰ τὰ συσταθέντα γραφεῖα ζημιῶν ἐκ τοῦ κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν πολέμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Δεκεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ κατατακτηρίων ἐξετάσεων τῆς Α. Β. Υ. τοῦ Βασιλόπαιδος Παύλου κλπ.» καὶ τοῦ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ διατάγματος «περὶ βαθμολογίας τῆς Α. Β. Υ. τοῦ Βασιλόπαιδος Παύλου δοκίμου σημαιοφόρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου περὶ «κατατακτηρίων ἐξετάσεων τῆς Α.Υ. τοῦ Βασιλόπαιδος Παύλου διὰ τὴν βʹ τάξιν τῆς σχολῆς τῶν Ναυτικῶν Δοκίμων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βαθμολογίας τῆς Αὐτοῦ Βασιλικῆς Υ. τοῦ βασιλόπαιδος Παύλου Δοκίμου σημαιοφόρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου 1520 «περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατεύματος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν Δημάρχων καὶ Προέδρων κοινοτικῶν συμβουλίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς εἰσαγωγὴν χάρτου ἄνευ ὑδατίνων σημείων πρὸς τύπωσιν ἐφημερίδων καὶ ἐπιστημονικῶν περιοδικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 1054 καὶ 1312 «περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας νέων ἐκτάκτων ἐκπαιδευτικῶν οὐλαμῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσόντων προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν τοῦ τε ἐνεργοῦ καὶ ἐφέδρου στρατοῦ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγχωνεύσεως τοῦ λόχου ὑποψηφίων Εὐελπίδων καὶ ἀπαρτίσεως τοῦ ὡς πρώτης τάξεως στρατιωτικοῦ σχολείου Εὐελπίδων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τοῦ ἐν Σάμῳ Ἀρχειοφυλακείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἱδρύσεως εἰδικοῦ ὑδραυλικοῦ ταμείου Μαντινείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν)

§508ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 9ην μ. μ. σήμερον. (Ὥρᾳ 3.10′ π. μ.)