1921.02.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 24η

Παρασκευὴ 19ης Φεβρουαρίου 1921

Προεδρία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

(Ὥρᾳ 5. 45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§3Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς χθὲς διακόψας τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικοβοιωτίας συνάδελφον ν. Μητσόπουλον κατήγγειλα τὸν ὑποπρόξενον τῆς Μασσαλίας, ὅτι ἐπεβεβαίωσεν ψευδεῖς εἰδήσεις ἀναγραφείσας καὶ εἰς τὸν Γαλλικὸν Τύπον, οὐχὶ δὲ μόνον ἐβεβαίωσεν, ἀλλὰ ἐδήλωσεν καὶ εἰς ἐρωτήσαντας αὐτὸν, ὅτι καὶ ἡ Προῦσσα κατελήφθη ὑπὸ τῶν Κεμαλικῶν στρατευμάτων. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω διατί δὲν ἀνεγράφη ἡ καταγγελία μου αὕτη εἰς τὰ πρακτικά.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἐγένετο ἀπὸ σκοποῦ, διότι τὰ πρακτικὰ ἀναγράφουσι τὰς περιλήψεις τῶν ἀγορεύσεων καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀνεγράφη ἡ διακοπή σας. Εἶναι ὅμως ἀναγεγραμμένα ὅσα εἴπατε εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§5Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Ἐκ παραδρομῆς ἢ εἶναι προστατευόμενος τοῦ πρακτικογράφου; Νὰ διορθωθῶσιν λοιπόν, ἵνα λάβῃ εἴδησιν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον.

§6Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν νὰ μοῦ σταλῇ ἀπόσπασμα τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἵνα ἐνεργήσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὸ καθῆκον μοῦ ἐπιβάλλει.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται, ὡς διωρθώθησαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Ὁ «Σύνδεσμος τῶν Ἑλληνίδων ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῆς Γυναικὸς» ὑποβάλλει ψήφισμα δι’ οὗ διαμαρτύρεται κατὰ πάσης ἀποφάσεως ἥτις θ’ ἄφηνε καὶ τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς τύχης τῶν τόσον σκληρῶς δοκιμασθέντων πληθυσμῶν τῶν χωρῶν αἵτινες ἐπεδικάσθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τῆς συνθήκης τῶν Σεβρῶν. Ὁ λαὸς Ἀδριανουπόλεως, τῶν προαστείων καὶ περιχώρων, συνελθὼν εἰς πάνδημον συλλαλητήριον κατόπιν τῆς ἐμμονῆς τῶν Συμμάχων ἡμῶν πρὸς ἀναθεώρησιν τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν, ἐξέδωκε ψήφισμα, δι’ οὗ διαμαρτύρεται κατὰ τῆς μομφῆς, ὅτι ὁ λαὸς καὶ ὁ στρατὸς ὁ Ἑλληνικὸς κατελήφθη ὑπὸ καμάτου καὶ διαδηλοῖ τὴν στερὰν ἀπόφασίν του, ὅπως συνεχίσῃ τοὺς ἀγῶνας, ἐκφράζει δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ μεγάλοι ἡμῶν Σύμμαχοι δὲν θὰ παρίδωσι τὰ ἀπαράγραπτα δίκαια τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας Πωγωνίου κατόπιν πανδήμου συλλαλητηρίου ἐκφράζει τὴν ἀκλόνητον ἀπόφασίν του ὅπως ὑποστῇ πᾶσαν θυσίαν πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς συνθήκης τῶν Σεβρῶν καὶ διαμαρτύρεται κατὰ πάσης διαδόσεως περὶ δῆθεν καμάτου λαοῦ καὶ στρατοῦ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Καρύστου τάσσεται παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Βασιλέως πρὸς διεκδίκησιν τῶν ἐθνικῶν δικαίων.

§8Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε ψηφίσματα ἀφορῶντα τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν δέον νὰ μὴ γίνωνται γνωστὰ μόνον εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀλλὰ καὶ νὰ λαμβάνουν εὐρυτέραν δημοσιότητα πρὸς πάγκοινον γνῶσιν τῶν αἰσθημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Συνιστᾶ διὰ τοῦτο ὅπως ταῦτα δημοσιεύωνται ὅπως ἔχουσιν εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§9ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι ἀποσταλῆ. Ὁ Διευθυντὴς τῆς «Ἐφημερίδος τοῦ Χρηματιστηρίου» ζητεῖ ἀποζημίωσιν χρηματικὴν δι’ ἃς ζημίας ὑπέστη κατὰ τὰ Ἰουλιανά. Κάτοικοι ἤδη Καζακλὰρ καὶ πρώην Βουρβουτσικοῦ, κώμης τῆς ἐπαρχίας Καστορίας, ἣν κατὰ τοὺς διωγμοὺς ὑπὸ τῶν Τούρκων ἀπὸ τοῦ 1881 μέχρι 1912 ἐγκατέλειψαν ἀκουσίως, ὁμοῦ δὲ καὶ τὰς ἀκινήτους περιουσίας των, ζητοῦσιν ὅπως διὰ νόμου ἐπιτραπῇ ἡ εἰς αὐτοὺς παράδοσις τῶν ἀκινήτων των. Οἱ ἐν Πάτραις πρώην χωροφύλακες ἔγγαμοι ἀπολυθέντες, κάτοικοι τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ζητοῦσιν αὔξησιν τοῦ ἐπιδόματος δι’ ἕκαστον ἔτος ὑπηρεσίας εἰς δραχμὰς τοὐλάχιστον 200. Ὁ Γεώργιος Κανάκης ζητεῖ ἀποζημίωσιν διὰ τὴν καταστροφὴν ἣν ὑπέστη τὸ κατάστημά του (οἰνομαγειρεῖον) εἰς θέσιν Παλούκια τῆς Σαλαμῖνος. Χῆραι καὶ ὀρφανὰ στρατιωτικῶν ζητοῦσιν αὔξησιν τῆς συντάξεώς των. Αἱ Ἀστικαὶ ὀργανώσεις τοῦ Βόλου παρακαλοῦσι καὶ αὖθις, ὅπως ὁ Βόλος ὁρισθῇ μόνιμος ἕδρα τάγματος καὶ καταδιωχθῶσι ποινικῶς οἱ πρωταίτιοι τῶν στασιαστῶν καὶ δῃωτῶν, διότι ἄλλως ἡ κοινωνία θὰ εὑρίσκηται εἰς ἀέναον κίνδυνον. Ὡσαύτως παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως γνωρίσῃ ὅτι ἐλήφθησαν τὰ δέοντα μέτρα πρὸς καθησύχασιν τῆς Κοινῆς Γνώμης. Ὁ Ἐμμανουὴλ Ἀστρινὸς ζητεῖ, ὅπως ἀπαλλαγῇ τῆς πληρωμῆς φόρου τῶν ἐκτάκτων κερδῶν κατὰ τὸ ἔτος 1917, λόγῳ ζημιῶν ἃς ὑπέστη κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Ἡ διοικοῦσα ἐπιτροπὴ τῶν παθόντων τοῦ νομοῦ Χανίων αἰτεῖται ὅπως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀποζημιώσεων συμπεριληφθῇ καὶ ὁ πληρεξούσιος κ. Θεόδωρος Λυμπρίτης. Οἱ κάτοικοι τοῦ Δήμου Λαμπείας παρακαλοῦσιν, ὅπως ὁ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μετατεθεὶς εἰς Θράκην εἰρηνοδίκης Ἀντώνιος Ρεγκᾶκος παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν του. Ὁ Ἱερεὺς Γεώργιος Τασιόπουλος αἰτεῖται, ὅπως ἀπολυθῶσι τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ οἱ λιποτάκται οἱ ἀνήκοντες εἰς ἀπολυθείσας ἡλικίας. Ὁ Σύνδεσμος γεωργῶν Καρδίτσης κατόπιν συλλαλητηρίου ὑποβάλλει πρὸς τὴν Συνέλευσιν αἴτησιν, δι’ ἧς ζητεῖ 1) ὑποτίμησιν τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης, 2) ἄμεσον ἀπαλλοτρίωσιν τῶν τσιφλικίων, 3) ἀπαγόρευσιν ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν, 4) ἀποζημίωσιν τῶν παθόντων καὶ 5) ἄμεσον ἀποφυλάκισιν συλληφθέντων ἐργατῶν Βόλου. Οἱ Σ. Βλάχος, Β. Παπαδόπουλος καὶ λοιποὶ ἐκ Τριπόλεως παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ ἀπολύσεως τῶν υἱῶν των ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ. Οἱ πληρεξούσιοι κ.κ. Σωτηριάδης, Λυκουρέζος, Ἀλεξάνδρου, Μεσσηνέζης καὶ ἄλλοι ὑποβάλλουσι σχέδιον ψηφίσματος «περὶ ἀμνηστείας πάντων τῶν ἀδικημάτων τῶν τελεσθέντων ἐν Μακεδονίᾳ κατὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ κινήματος ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐντὸς πέντε μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐκεῖ ἐγκαταστάσεως τῆς ἐπαναστατικῆς Κυβερνήσεως καὶ συνεπαγομένων ποινὴν μέχρις εἱρκτῆς συμπεριλαμβανομένης καὶ ἐφ’ ὧν δι’ εὐνοήτους λόγους ἐπὶ ὁλόκληρα τόσα ἔτη οὐδεμία δικαστικὴ ἀπόφασις ἐξεδόθη εἰσέτι, ἀλλ’ ἐκκρεμοῦσι ἀπὸ κοινοῦ συνεπείᾳ ὁριστικοῦ καὶ τελεσιδίκου παραπεμπτικοῦ βουλεύματος». Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Στρατηγός, Σουλιώτης Νικολαΐδης, Δραγούμης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ». Ὁ πληρεξούσιος κ. Βλιάμος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ἄρθρων 24 καὶ 53 τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ πληρεξούσιος κ. Γκοτζαμάνης αἰτεῖται 30 ἡμερῶν ἄδειαν πρὸς ἀποδημίαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. (Ἐγκρίσει τῆς Συνελεύσεως ἡ ἄδεια χορηγεῖται). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2332 τῆς 25 Ἰουνίου 1920 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 863». Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χ. Βασιλακάκης.

§11Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω κ. πληρεξούσιοι, ἂν περιῆλθον εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως οἱ νέοι ἆθλοι τῶν Κεμαλικῶν εἰς βάρος τῶν ἑλληνικῶν πληθυσμῶν τοῦ Πόντου καὶ ἰδίως τῆς Κερασοῦντος καὶ Σαμψοῦντος, λαβόντας χώραν ἐσχάτως. Οἱ Κεμαλικοὶ ἐνθαρρυνθέντες ἰδίως ἐκ τῆς ἀποφάσεως πρὸς ἀναγνώρισιν ὑπὸ τῆς Διασκέψεως τῶν Παρισίων τόσον ἀπεθρασύνθησαν, ὥστε ἤρχισαν καταστρέφοντες πᾶν ἴχνος Ἑλληνισμοῦ, τὸ ὁποῖον εἶχε μείνει ἀπὸ τὰς τελευταίας καταδιώξεις. Τὰς πληροφορίας αὐτὰς ἔχω ἐκ μέρους ξένου τινὸς ἀφιχθέντος ἐσχάτως εἰς Κωνσταντινούπολιν ἐκ Σαμψοῦντος, ὁ ὁποῖος καταγγέλλει ὡρισμένως τὰ ἑξῆς: ἀναγινώσκει). «Ἑξήκοντα ἐκ τῶν Ἑλλήνων προυχόντων τῆς Σαμψοῦντος, τῆς ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων Ἑλληνικωτάτης Ἀμισσοῦ ἤχθησαν σιδηροδέσμιοι εἰς τὰ βάθη τῆς Μ. Ἀσίας εἰς Ἀμάσειαν, ἄνω τῶν διακοσίων χιλιομέτρων ἀπέχουσαν, ἔνθα καὶ ἐφυλακίσθησαν. Ἀκόμη τὰ ὄργανα τοῦ Κεμὰλ εἰσελάσαντα εἰς τὸ μητροπολιτικὸν μέγαρον τοῦ Ἁγίου Ἀμασείας, ἀφοῦ ἐκακοποίησαν τὸν ἀντιπρόσωπον αὐτοῦ, ὅστις εὑρίσκεται ἐν Κωνσταντινουπόλει ὡς συνοδικός, κατέστρεψαν τὴν ἐκκλησίαν. Γνωστὸν ὅτι ὁ Ἅγιος Ἀμασείας ἑδρεύει ἐν Σαμψοῦντι. Ὁ Ὀσμὰν Ἀγᾶς, ὁ νέος οὗτος τύπος φοβεροῦ καὶ αἱμοδιψοῦς τυράννου, πράκτωρ δὲ τοῦ Κεμὰλ ἐν Κερασοῦντι ἀπηγχόνισεν ἄνευ τινὸς διαδικασίας καὶ τούτους μεταξὺ πολλῶν ἄλλων, τοὺς ἐγκρίτους ὁμογενεῖς, Μιχαὴλ Μαυρίδην καὶ Ἰορδάνην Σουρμελῆν. Σημειωτέον, ὅτι ὁ Ὀσμὰν Ἀγᾶς ἦτο πρώην βαρκάρης τοῦ μακαρίτου ἐθνομάρτυρος Μαυρίδου. Τὸν δικηγόρον Ἐλευθεριάδην ὁ φοβερὸς Ὀσμὰν Ἀγᾶς ἐστραγγάλισεν ὁ ἴδιος ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ γραφείου του, κειμένου ἄνωθι τῶν γραφείων τῆς Ὀθωμανικῆς Τραπέζης, τῆς ὁποίας ὁ Διευθυντὴς ὑπῆρξεν αὐτήκοος μάρτυς τῶν γοερῶν κραυγῶν καὶ τοῦ ἐθνομάρτυρος τούτου. Τὸν φαρμακοποιὸν Β. Ἰατρόπουλον ἀπήγαγον εἰς Ἄγκυραν ἵνα τῶν χρησιμοποιήσουν διὰ τὰς φαρμακευτικάς των ἀνάγκας, καὶ κατόπιν ἐκ τῶν 6 τέκνων του ἐτυφέκισαν τὰ 5 ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 4 θήλεα». Ταῦτα πάντα προμηνύουσι νέον γενικὸν ἐκτοπισμὸν τῶν ὑπολειφθέντων Ἑλλήνων τοῦ Πόντου κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ξένου, ὅστις μοὶ ἀνεκοίνωσε τὰς πληροφορίας ταύτας διότι οἱ Κεμαλικοὶ ἅπαξ ἀποθρασυνθέντες θὰ προσπαθήσωσι σήμερον νὰ βελτιώσωσι ἀκόμη τελειότερον τὰς ὑπὲρ αὐτῶν στατιστικὰς ἀφοῦ ἀναγνωρίζεται ἤδη ὁ τρόπος αὐτὸς ὡς νόμιμος. Ταῦτα εἶχον ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ πιστεύω ὅτι ἡ φωνή μου θὰ ἀκουσθῇ — ἀφοῦ εἶναι ἡ φωνὴ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ δικαίου — ἀπὸ ὅλους τοὺς ἐλευθέρους λαούς, ἵνα πεισθῶσι καὶ οἱ Σύμμαχοι οἱ ὁποῖοι καλοῦσι τοὺς Ἕλληνας μόλις ἐλευθερωθέντας διὰ τῆς τόλμης των καὶ τῆς τιμῆς των, νὰ ὑπαχθῶσι καὶ πάλιν. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ διαβιβάσῃ πάντα ταῦτα εἰς Λονδῖνον, ἵνα ἡ αὐτόθι Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία φέρει ταῦτα εἰς γνῶσιν τῶν συμμάχων.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§13Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιαῦτα ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωσιν ἀσυγκίνητον πᾶσαν ἑλληνικὴν ψυχήν, δὲν πρέπει ν’ ἀκούωνται μόνον ἐντὸς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Προκειμένου περὶ τοῦ καθορισμοῦ τῶν τυχῶν τῶν ἀλυτρώτων ἢ καὶ δούλων ταῦτα θίγουσι καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ἐλευθεριῶν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τὰ ἐγκλήματα ταῦτα νὰ χρησιμεύσωσιν, ὡς φράγμα κατὰ τῶν ἰδεῶν τοῦ κατακλυσμοῦ νέας δουλείας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ εἶναι νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὄχι μόνον νὰ διαβιβασθῶσι ταῦτα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἵνα διὰ τοιούτων γεγονότων ἀντιταχθῇ αὕτη κατὰ τοῦ νέου τρόπου τῆς ὑπερασπίσεως ἐν ὀνόματι τῆς δικαιοσύνης καὶ τῶν ἐλευθεριῶν τῶν λαῶν, ὄχι μόνον νὰ διαβιβασθῶσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀντιπροσωπείαν ἐν Λονδίνῳ, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὀφείλει νὰ καταστήσῃ πασίδηλα ταῦτα διὰ δημοσιεύσεως τηλεγραφημάτων διὰ τῶν δημοσιογραφικῶν ὀργάνων τοῦ ἡμερησίου Τύπου τῆς Εὐρώπης, ἵνα γνωσθῶσι τίνες εἶναι ἐκεῖνοι ὑπὲρ τῶν ὁποίων φωναὶ εὐρωπαϊκῶν λαῶν ἐλευθέρων ἀκούονται. Εἰς πᾶσαν ἐποχὴν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διεβίβαζε ταῦτα καὶ διὰ τῶν Πρεσβειῶν ἐγίνοντο γνωστά, σήμερον ὅμως ἐπισημοτέραν ὁδὸν πρέπει νὰ λάβωσι τὰ τοιαῦτα κακουργήματα, κακουργήματα διὰ τὰ ὁποῖα οὐδενὸς νομίμου μέσου πρέπει τοῦτο νὰ φεισθῇ, ἵνα ταῦτα γνωσθῶσι διὰ τῶν Κυβερνήσεων, καὶ ἐὰν δὲν εὕρωσιν ἠχὼ εἰς τὰ ὦτα τῶν Κυβερνήσεων θὰ εὕρωσιν ἠχὼ εἰς τὰς ψυχὰς καὶ εἰς τὰ ὦτα τῶν λαῶν τῶν ἀγωνισθέντων ἐν ὀνόματι τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δικαιοσύνης.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κουρτίδης ἔχει τὸν λόγον.

§15Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Τσουκαλᾶς ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐζήτησε τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων διὰ τῶν ὁποίων ἀποκαλύπτονται αἱ θηριωδίαι καὶ τὰ ἔκτροπα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο εἰς βάρος τῶν ἐκτοπισθέντων Ἑλλήνων τῆς Θράκης, τῆς Μ. Ἀσίας καὶ ἄλλων μερῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἐπισπεύσῃ τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων τούτων διὰ νὰ ἀποκαλυφθῶσι καὶ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐνώπιον τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου αἱ θηριωδίαι τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Συμμαχικοῦ πολέμου.

§16ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ ὑφίστανται.

§17Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἔθεσεν ὀρθῶς ὁ πληρεξούσιος Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Ἀναστασόπουλος. Πρὸ παντὸς πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ἐργασία αὐτὴ καὶ ν’ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὰ ἄλλα μικροζητήματα διότι τὸ ζήτημα εἶναι ἐθνικόν.

§18Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ χθὲς τὴν ἑσπέραν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω ἐξ ἀφορμῆς αἰτήσεως ὑποβολῆς ἐγγράφων τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Τσουκαλᾶ, ὅτι θὰ προσαγάγω πάντα ταῦτα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἤδη συλλέγομεν.

§19Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς παρακαλῶ νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ὑποβολή.

§20Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύστασιν τοῦ ἀξιοτίμου πληρεξουσίου κ. Ἀναστασοπούλου, βεβαιῶ τὴν Συνέλευσιν, ὅτι ἐδόθησαν ὅπου ἔπρεπε νὰ δοθῶσι καὶ ἐστάλησαν ὅπου ἔπρεπε νὰ σταλῶσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ πληροφορίαι τῶν κακουργημάτων τῶν Κεμαλικῶν κατὰ τῶν ἑλληνικῶν πληθυσμῶν, διαρκῶς δὲ διαβιβάζονται.

§21Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἡ συζήτησις πρέπει νὰ γίνῃ ἀνυπερθέτως κατὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν.

§22Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω τοῦτο.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ κ.κ. Παππαλουκᾶς, Στάϊκος, Μάτεσις, Τσουκαλᾶς, Χατζίσκος, Παναγιώτου, Καλαντζόπουλος, Χριστοδουλιᾶς καὶ Μαυρομμάτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν τηλεγραφικῶν καὶ ταχυδρομικῶν ὑπαλλήλων, φρονοῦντες ὅτι εἶναι καιρὸς ν’ αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία αὐτῶν ἕνεκα τῶν μεγάλων σήμερον ἀναγκῶν τοῦ βίου.

§24Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ τηλ. καὶ Ταχ. ὑπάλληλοι ἐργάζονται καὶ ἐργάζονται ἐξαιρετικῶς δι’ ὅλης τῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυκτός. Ἀναλόγως πρὸς τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι καὶ τῆς ἐποχῆς εἰς τὴν ὁποίαν ζῶμεν, μία αὔξησις τοῦ μισθοῦ των εἶναι δικαία καὶ τὴν σχετικὴν των ἀναφορὰν τὴν συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στάϊκος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§26Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἶναι τοιαῦται αἱ οἰκονομικαὶ ἀνάγκαι σήμερον, κύριε Πρόεδρε, ὥστε θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου νόμου περὶ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάτεσις ἔχει τὸν λόγον.

§28Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Συνηγορῶ εἰς ὅσα εἶπον οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§30Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁμοίως συνιστῶ καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζίσκος.

§32Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁμοίως, κ. Πρόεδρε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παναγιώτου.

§34Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Συνιστῶ θερμώτατα, κ. Πρόεδρε. Ὁ μισθὸς τῶν Ταχ. ὑπαλλήλων εἶναι γλισχρότατος. Εἶναι δίκαιον οἱ δουλεύοντες εἰς τὸ Κράτος νὰ πέρνωσιν ἱκανοποιητικὸν μισθόν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζόπουλος.

§36Γ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δικαία ἡ ἀναφορά, διότι οἱ Ταχυδρ. καὶ Τηλεγρ. ὑπάλληλοι παρέχουν πολλὰς ὑπηρεσίας.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστοδουλιάς.

§38Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κύριε Πρόεδρε.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης.

§40Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, συνιστῶ θερμῶς τὴν αἴτησιν ταύτην ὡς δικαιοτάτην.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Η. Θαλασσινὸς καὶ Ξ. Μαυρομμάτης, ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἀλεξάνδρου Οἰκονομάκη τέως δημοδιδασκάλου.

§42Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Πρὸ ἐτῶν διετέλεσε δημοδιδάσκαλος εἰς τὸν νομὸν Ρεθύμνης, ὁ Α. Οἰκονομάκης, προσκληθεὶς δὲ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Θεσσαλονίκης, ὅπως δώσῃ ὅρκον καὶ ἀρνηθείς, ἀπελύθη τῶν ἔργων τῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς του αἰτεῖται ὅπως διορισθῇ καὶ πληρωθῶσιν εἰς αὐτὸν οἱ μισθοὶ ἀπὸ τοῦ χρόνου τῆς παύσεώς του μέχρι τοῦ ἀναδιορισμοῦ του. Συνιστῶ λοιπὸν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ παρακαλῶ ὅπως διορίσῃ εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν τὸν αἰτοῦντα δημοδιδάσκαλον καὶ δώσῃ εἰς αὐτὸν τοὺς μισθοὺς ἀπὸ τοῦ χρόνου τῆς παύσεώς του μέχρι τοῦ χρόνου τοῦ ἀναδιορισμοῦ του.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης.

§44Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ, κ. Πρόεδρε τὴν αἴτησιν ταύτην.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Παππαλουκᾶς, Χατζίσκος, Καλαντζόπουλος καὶ Μαυρομμάτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων τῶν φυλακῶν Ρίου.

§46Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Καθημερινῶς μᾶς διαβιβάζονται παράπονα καταδίκων ἐκ διαφόρων φυλακῶν. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ ἓν γενικὸν μέτρον, ὅπως παύσουν τὰ δίκαια ταῦτα παράπονα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζίσκος.

§48Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμότατα, ὅπως ληφθῶσι σύντονα μέτρα εἰς τὰς φυλακὰς αὐτάς, τὰ ἀληθῆ μπουντρούμια.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζόπουλος.

§50Γ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων τῶν φυλακῶν νομίζω περιττὸν νὰ προσθέσω τί. Περιορίζομαι νὰ εἴπω διὰ τοὺς καταδίκους τῶν φυλακῶν Ρίου, ὅτι ἡ μεγαλειτέρα χάρις δι’ αὐτοὺς θὰ ἦτο ἐὰν ἐξήγοντο ἐκεῖθεν καὶ μετεφέροντο εἰς ἄλλας φυλακάς, διότι εἶναι δωμάτια ἀνήλια, ἐλεεινά, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ζήσωσιν ἄνθρωποι.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης.

§52Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὰ αὐτὰ συνιστῶ καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Α. Παπαζαχαρίου καὶ Ι. Παπαλουκᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς Νικολάου Ἀναγνωστοπούλου δημοδιδασκάλου Δουνεΐκων Ἠλείας.

§54Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Α. Μάτεσις καὶ Α. Ἀντωνιάδης ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐκτοπισθέντων κατὰ τὸν διωγμὸν Θρακῶν.

§56Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Συνιστῶ μόνον τὴν ἀναφοράν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§58Α. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῶν Θρακῶν προσφύγων τῆς Τυρολόης, ἥτις διεκτραγῳδεῖ πιστῶς τὴν τύχην τῶν Θρακῶν προσφύγων, πρέπει νὰ τύχῃ, κύριοι πληρεξούσιοι, τῆς ἀμερίστου προσοχῆς τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ὑπὸ τὰς ἰδίας συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκονται οἱ ὑπογράψαντες τὴν ἀναφορὰν πρόσφυγες τῆς Τυρολόης, εὑρίσκονται ἐπίσης ἕτεραι 10.000 τουλάχιστον οἰκογένειαι προσφύγων τῆς Θράκης. Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ συζητήσωμεν σήμερον τὸ ζήτημα τοῦτο. Γνωρίζομεν ὅτι ἐδόθησαν διαταγαὶ εἰς τοὺς ἁρμοδίους τμηματάρχας τῶν ὑπουργείων Περιθάλψεως καὶ Γεωργίας, ὅπως καταρτίσωσι νομοσχέδιον ὑπάγον τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ἐποικισμοῦ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Περιθάλψεως. Δυστυχῶς, καίτοι παρῆλθον 15 ἡμέραι ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἥν ἐδόθη ἡ διαταγὴ αὕτη, τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἀκόμη ἕτοιμον. Καὶ εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν θὰ ἡτοιμάζετο ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν πρὸ ἑνὸς μηνός, ἐνῷ τὸ ζήτημα τῶν προσφύγων Θράκης, οἵτινες εὑρίσκονται εἰς ἀπόγνωσιν, ἐπείγει. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς, ὅπως λάβωσι τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως θεραπευθοῦν αἱ μᾶλλον ἐπείγουσαι ἀνάγκαι τῶν προσφύγων. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχε κανονίσει τὸ ζήτημα τῶν προσφύγων Θράκης καὶ τῶν Γεωργικῶν δανείων διὰ τοῦ Νόμου 2515 καὶ τῶν συνοδευόντων αὐτὸν Διαταγμάτων. Ὁ Νόμος οὗτος δὲν εἶναι βεβαίως τέλειος, διὰ τοῦτο μελετᾶται καὶ τὸ νέον νομοσχέδιον. Νομίζομεν ὅμως ὅτι ὁ κυριώτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ κατάστασις τῶν προσφύγων ἔφθασεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, δὲν εἶναι ἡ ἀτέλεια τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἡ κατὰ γράμμα καὶ κενὴ αὐτοῦ ἐφαρμογή. Ὁ νόμος 2515 ἀναθέτει διὰ τοῦ δευτέρου αὐτοῦ ἄρθρου τὴν διάθεσιν τῶν 20.000.000 δρ. τῶν προωρισμένων διὰ τοὺς πρόσφυγας τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης, εἰς τετραμελῆ ἐπιτροπήν, προεδρευομένην ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τῆς Διοικήσεως. Ἐπειδὴ ἡ Γενικὴ Διοίκησις Θράκης δὲν ἔχει πρὸ διμήνου Γενικὸν Γραμματέα, ἡ Ἐπιτροπὴ ἔπαυσεν ἐργαζομένη. Ἐκτὸς τούτου κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου 2515 «Εἰς πᾶν ἔνταλμα ἐκδιδόμενον πρὸς πληρωμὴν δαπάνης ἀφορώσης τὴν παλιννόστησιν καὶ ἐγκατάστασιν, πλὴν τῶν κεκανονισμένων δικαιολογητικῶν, δέον ἀπαραιτήτως νὰ ἐπισυνάπτεται καὶ ἀπόσπασμα τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, δι’ ἧς ἐνεκρίθη ἡ δαπάνη αὕτη». Ἡ στενὴ ἐφαρμογὴ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀναγκάζει τὴν ἐπιτροπὴν νὰ λαμβάνῃ ἰδιαιτέρας ἀποφάσεις καὶ διὰ τὰς μικροτέρας δαπάνας τὰς ἀφορώσας τὸν ἐποικισμὸν καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν συνεδριάζει, οὐδὲν γίνεται διὰ τοὺς ἀτυχεῖς πρόσφυγας. Θὰ παρακαλέσω ἑπομένως τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς, ὅπως δώσωσι τὰς ἀπαιτουμένας ὁδηγίας εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν Θράκης, ὅπως διορίσῃ ἀναπληρωτὴν τοῦ Προέδρου καὶ ἐφαρμόζων ἐπὶ τὸ ἐλευθεριώτερον τὸν σχετικὸν νόμον τὰ ἀναγκαιοῦντα μέτρα διὰ τὴν ἄμεσον ἀρωγὴν τῶν προσφύγων. Δεύτερος λόγος, ὅστις συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ παραμεληθῶσιν οἱ πρόσφυγες, εἶναι ἡ ἔλλειψις τοῦ καταλλήλου προσωπικοῦ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, κ. πληρεξούσιοι, ὅτι ἀνακληθέντων πολλῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπουργείων Γεωργίας καὶ Περιθάλψεως, ἡ Γενικὴ Διοίκησις στερεῖται τοιούτων καὶ διὰ τοῦτο ἐπείγει ἡ ἀποστολὴ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων. Πάντως νομίζω, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι τὸ πρακτικώτερον μέσον πρὸς ἄμεσον θεραπείαν τοῦ κακοῦ, θὰ εἶναι νὰ ἀποστείλῃ ἡ Κυβέρνησις ἕνα τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῶν ὑπουργείων Περιθάλψεως καὶ Γεωργίας τῆς ἀπολύτου αὐτῆς ἐμπιστοσύνης καὶ γνώστην τῶν ζητημάτων τοῦ Ἐποικισμοῦ. Οὗτος μεταβαίνων ἐπὶ τόπου δύναται νὰ μελετήσῃ τὰς ἀτελείας τοῦ Νόμου 2515, τὰ σφάλματα ἐκείνων οἵτινες τὸν ἐφαρμόζουν, τὴν ἔλλειψιν τοῦ προσωπικοῦ, τὸ δυνατὸν τῆς χρησιμοποιήσεως ἐντοπίων στοιχείων διὰ τὴν προσωρινὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ, μέχρι τῆς ψηφίσεως καὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νέου Νομοσχεδίου. Ἡ ἀποστολὴ αὕτη θὰ ἔχει τὸ διπλοῦν πλεονέκτημα, 1ον) νὰ θεραπεύσῃ ἐπειγόντως τὰς ἀνάγκας τῶν προσφύγων, καὶ 2ον) νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐπιτόπιον μελέτην τοῦ ζητήματος.

§59Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως). Τὸ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν προσφύγων τῆς Θράκης εἶναι πολυσύνθετον· πρόκειται περὶ συντηρήσεως τῶν προσφύγων. Ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις ἦλθεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Εἶχε σταλεῖ εἰς τὴν Θράκην μία ἐπιτροπὴ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῶν Ὑπουργείων Περιθάλψεως, Οἰκονομικῶν, Γεωργίας καὶ Συγκοινωνίας· τὸ τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὴν ἐποίκησιν καὶ στέγασιν τῶν προσφύγων, τὸ τῆς Γεωργίας διὰ τὰ ἀγροτικά, τὸ τῆς Περιθάλψεως διὰ τὴν περίθαλψιν καὶ τὸ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὸ οἰκονομικὸν μέρος. Ὅπως γνωρίζητε, ἐγένετο μία ἐπιτροπή, μετὰ τῆς ὁποίας συνεζητήσαμεν, ἥτις ἐπεσκέφθη οἰκήματά τινα, λόγῳ δὲ τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας ἐπῆλθε βραδύτης. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Δ. Θράκην ἐπῆλθε βραδύτης διότι ἔχει καταργηθῆ ἡ Γενικὴ Διοίκησις.

§60ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐδόθη διαταγή;

§61Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Ἐδόθησαν διαταγαὶ πρὸ πολλοῦ καὶ σήμερον ἐδόθη διαταγή.

§62Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Κατόπιν 15 μηνῶν παλιννοστήσεως ἡ Θράκη πεινᾷ καὶ τρέφεται μὲ θεωρίας.

§63Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Ἐγένοντο 2.300 σπίτια, ἐδώσαμεν δὲ διαταγὴν, ἀντὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως, νὰ προσλάβῃ ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἕνα ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος νὰ ἀναπληρώσῃ τὸν Γενικὸν Γραμματέα καὶ νὰ ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα.

§64Α. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Τὴν ἄλλην πρότασίν μου δὲν τὴν ἀποδέχεσθε περὶ ἀποστολῆς ἀνωτέρου ὑπαλλήλου.

§65Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Θὰ στείλωμεν ἀνώτερον ὑπάλληλον.

§66Α. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε διατάξει νὰ ἀνασταλῇ ἡ κατανομὴ τοῦ δανείου.

§67Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Ἄλλην διαταγὴν εἶχε δώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§68Α. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Τί λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν;

§69Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρὸ τεσσάρων ὡρῶν ἔδωσα τὴν ἐντολὴν νὰ διανεμηθῇ.

§70Α. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Εὐχαριστοῦμεν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Α. Στεφανόπουλος, Γ. Κρεστενίτης καὶ Γ. Σταματόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κτηματιῶν τῆς πόλεως Πύργου καὶ περιφερειῶν.

§72Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ αἴτησις τῶν συμπολιτῶν μου, κ. Πρόεδρε, παραπονουμένων κατὰ τῶν ποιμένων, οἵτινες ζημιοῦσι τὰς ἀμπέλους αὐτῶν, πρέπει νὰ ἑλκύσῃ σοβαρῶς τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι, ἐὰν ἀναλογισθῆτε τὰς κολοσσιαίας δαπάνας, τὰς ὁποίας καταβάλλουσιν οἱ κτηματίαι ἢ οἱ παραγωγεῖς τῶν προϊόντων αὐτῶν, δύναταί τις ἀντιθέτως νὰ συμπεράνῃ ὁπόσας ζημίας προξενοῦσι τὰ ποίμνια, ὅταν αὐτὰ μένωσιν ἐλεύθερα νὰ καταστρέφωσι τὰ κτήματα. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει καταστῆ ζήτημα τάξεως ἐν Πύργῳ, διότι συνάπτονται συμπλοκαὶ ἢ μάχαι μᾶλλον μεταξὺ ποιμένων καὶ κτηματιῶν. Διὰ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς ἀποτροπὴν αὐτῶν. Ὡς μέτρον κατάλληλον συνιστῶ, ὅπως ἡ ἀναφορὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ συντάξῃ, εἰ δυνατόν, ἓν νομοσχέδιον δι’ οὗ νὰ ἐπιβάλλωνται δρακόντειαι ποιναὶ εἰς τοὺς ποιμένας, οἵτινες ἀφίνουσιν ἐλεύθερα τὰ ποίμνιά των καὶ καταστρέφουσι τὰς ἀμπέλους.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεστενίτης ἔχει τὸν λόγον.

§74Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν ἡ ἀναφορά, διότι ἐκτὸς τῶν ζημιῶν τῶν κτημάτων ὑπάρχουν καὶ θύματα ἐκ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, διότι οἱ κτηματίαι περιέρχονται εἰς ἔριδας, μετὰ τῶν ποιμένων καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπείγει ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τούτου.

§75Κ. ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχουν πλήρει ἐπίγνωσιν τῆς σοβαρότητος τοῦ ζητήματος. Ὁ ἰσχύων νόμος, κύριοι πληρεξούσιοι, ὄχι μόνον δὲν προστατεύει τὸν κτηματικὸν κόσμον, ἀλλὰ τοὐναντίον προστατεύει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καταστρέφουν τὰ κτήματα, διότι οἱ διοριζόμενοι ἀγροφύλακες ἔρχονται εἰς συνεννόησιν μετὰ τῶν ἄλλων αἰγοβοσκῶν καὶ δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ καταστρέφουν τὰ κτήματα τοῦ κόσμου. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν ἀναφορὰν καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ ἀγροτικὴ περιουσία, καὶ δύνανται νὰ μαρτυρήσουν ἅπαντες οἱ ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καταγόμενοι πληρεξούσιοι.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Η. Θαλασσινὸς καὶ Ξ. Μαυρομμάτης ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ συμβολαιογράφου Μαθιουδάκη.

§77Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Καὶ ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἶναι ὁμοίας φύσεως τῆς προγενεστέρας, τῶν δημοδιδασκάλων καὶ αὐτὸς προσκληθεὶς νὰ ὁρκισθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης, ἠρνήθη καὶ ἀπελύθη, ἕνεκα δὲ τούτου ὁ συμβολαιογράφος αὐτὸς ἐφυλακίσθη ἐπὶ ὁλοκλήρους μῆνας. Καὶ διὰ τίνα λόγον νομίζετε; Διότι ἔτρεφε μεγάλην ἀγάπην πρὸς τὸ σεπτὸν πρόσωπον τοῦ Βασιλέως. Τόση ἦτο ἡ ἀγάπη του πρὸς τὸν Βασιλέα, ὥστε κρυφὰ ἔστελνε πρὸς τοὺς ἱερεῖς φράγκα καὶ δίφραγκα, διὰ νὰ μνημονεύωσι τὸ ὄνομά του κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἑορτῆς. Τὸ φοβερὸν δὲ τοῦτο ἔγκλημα συνετέλεσεν ὥστε νὰ ὑποστῇ ὅλας αὐτὰς συμφοράς. Παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀποζημιώσεων.

§78Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Βεβαιῶ, κ. Πρόεδρε, τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Θαλασσινοῦ λεχθέντα, διότι τὰ γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως. Παρακαλῶ ἡ ἀναφορὰ νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Α. Στεφανόπουλος, Ι. Γιαννόπουλος καὶ Γ. Κρεστενίτης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Δημητρούλας χήρας Σταμ. Βωβοῦ.

§80Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ αἴτησις αὕτη, κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι εἶναι δικαιοτάτη καθόσον ὁ ἀποθανὼν ἀείμνηστος εἰσαγγελεύς, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἦτο ἐκ τῶν διακεκριμένων εἰσαγγελέων, ἦτο καὶ προστάτης οἰκογενείας ἀποτελουμένης ἐκ τῆς χήρας μητρὸς καὶ ἑνὸς τέκνου ἀνικάνου πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν αἴτησιν τῆς χήρας Βωβοῦ.

§81Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ ἀναφορὰ εἶναι λίαν δικαιολογημένη καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει.

§82Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Καλαντζάκος, Γ. Σχινᾶς καὶ Κ. Λυκουρέζος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς κοινότητος Μαδαίνης.

§84Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Ἡ κατάστασις τῆς συγκοινωνίας τῶν περισσοτέρων περιφερειῶν τῆς Μακεδονίας, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐλεεινή, ἡ δὲ ἀρτηρία, περὶ ἧς πρόκειται, εἶναι ἡ ἀρτηρία διὰ τῆς ὁποίας συγκοινωνοῦν αἱ κοινότητες τῆς Μαδαίνης καὶ τῶν πέριξ χωρίων καὶ δι’ αὐτῆς τῆς ὁδοῦ μεταβαίνουν οἱ μαθηταὶ εἰς τὸ σχολεῖον. Παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον νὰ διατάξῃ τὸν νομομηχανικὸν νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ μελετήσῃ τὴν κατάστασιν.

§85Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν; Τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε τὴν μελέτην τῆς ὁδοῦ αὐτῆς καὶ σήμερον γίνεται ἡ μελέτη.

§86Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Συνενῶ καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παπαδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Σητείας.

§88Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἔχει σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου καὶ θὰ τὴν ἀναπτύξω τότε.

§89Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Ἡρακλείου θὰ τὴν ἀναπτύξω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Θ. Λιμπρίτης, Γ. Καζάκης καὶ Ν. Μαργαρίτης ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν καλλιεργητῶν τῆς περιφερείας Ραψάνης.

§91Δ. ΚΑΖΑΚΗΣ. Εἶναι γνωσταὶ αἱ καταστροφαί, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ Θεσσαλία κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον, λόγῳ τῶν πολλῶν βροχῶν. Ὁ Πηνειὸς κατέκλυσε κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ χωρία τὰ πλησίον αὐτοῦ, καὶ οἱ κάτοικοι αὐτῶν ἠναγκάσθησαν νὰ μεταβοῦν εἰς ὑψηλότερα μέρη, ὅλα δὲ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη καὶ αἱ ἀποθῆκαι παρεσύρθησαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν δικαίαν αἴτησιν τῶν κατοίκων αὐτῶν, καὶ ἀποφασίσῃ τὰ βοηθήματα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ τοὺς ἐξασφαλίσῃ τὴν ζωὴν καὶ τὴν ἐπάρκειαν.

§92Ν. ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ. Πρέπει νὰ δοθῇ καὶ ἀρωγὴ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν χωρίων Ραψάνης, διὰ νὰ ἀνακουφισθοῦν κάπως ἐκ τῶν μεγάλων ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ὑπὸ τῶν πλημμυρῶν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παναγιώτου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος.

§94Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει τὰ ὑποδεικνυόμενα.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ι. Κούσουλας, Χ. Μητσόπουλος, Σ. Παππᾶς καὶ Ι. Γιαννόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκτὸς ὑπηρεσίας λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως.

§96Ι. ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ. Κατὰ τὸ 1918 ἐψηφίσθη νόμος, ὅστις φέρει τὸν ἀριθμὸν 1442. Δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ τοῦ 9ου ἄρθρου, οἱ λειτουργοὶ τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως δὲν δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Εἶναι δηλ. διὰ παντὸς ἀποκεκλεισμένοι. Εὐτυχῶς τὸ Διάταγμα τοῦ 1918 ἐπαναφέρει ἐξ αὐτῶν 77, ἀλλὰ μένουν ἄλλοι πολλοὶ ἐκτὸς ὑπηρεσίας καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐπανέλθουν. Τὸ πρᾶγμα ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐπανέλθουν οἱ ἐκτὸς ὑπηρεσίας εὑρισκόμενοι. Εἶναι Γυμνασιάρχαι, εἶναι καθηγηταί, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ ἐπανέλθουν ὑποχρεοῦνται νὰ ἀρχίσουν ἀπὸ τὸ ἔργον τοῦ διδασκάλου. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ὑποβληθῇ μία πρότασις νόμου νὰ διορθωθῇ τὸ κακόν.

§97Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τούτου ἁπλῶς. Ὅταν ἡ τυραννία, ἐνσκήψασα ἐπὶ τοῦ διδασκαλικοῦ σώματος τῆς Ἑλλάδος, διεσπάθισε τὰς τάξεις αὐτοῦ καὶ δαμάζουσα τοὺς εὐκάμπτους λειτουργοὺς τῆς Ἐκπαιδεύσεως μετέτρεψεν αὐτοὺς εἰς ὄργανα τυφλά, τοὺς δὲ τηρητὰς τοῦ ὅρκου των συνέτριψεν ἐν κραιπάλῃ, τότε εἰδικώτερον ἐπέπεσε λαῦρος κατὰ τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Οἱ καθηγηταὶ τῶν Γυμνασίων, οἱ Γυμνασιάρχαι, οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως οἱ μὴ προσχωρήσαντες εἰς τὰς τάξεις τῶν ὀργάνων τῆς σατραπείας, ὄχι μόνον ἐπαύθησαν, ἀλλὰ εἰδικὸς νόμος συνέτριψεν αὐτούς, διότι προσδιώρισεν ὅτι οὐδεὶς λειτουργὸς τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως θὰ ἐπανέλθῃ ποτέ, εἰμή, ἐὰν θέλῃ, ἐπαναρχίζων τὸ στάδιόν του ἀπὸ τοῦ κατωτάτου βαθμοῦ τοῦ Διδασκαλικοῦ κλάδου. Ὁ Γυμνασιάρχης θὰ ἐπανήρχετο ὡς διδάσκαλος Ἑλληνικοῦ Σχολείου, ἤτοι ὁ Δήμαρχος θὰ ἐπανήρχετο κλητήρ, Δεσπότης καλόγηρος Μοναστηρίου. Δηλαδὴ ἡ τυραννία ἐξεπάτωσε τοὺς πολεμίους αὐτῇ ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς. Εἶναι πρᾶξις τοσοῦτον ἀντικειμένη πρὸς τὴν στοιχειωδεστέραν ἔννοιαν τοῦ ἀνεκτοῦ, ὥστε ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν εὐγένειαν καὶ τὴν δικαιοσύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ζητῶν ἀπ’ αὐτοῦ νὰ προστατεύσῃ τοὺς διωχθέντας ὑπὸ τῆς τυραννίας λειτουργοὺς τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ζητῶ ἀπὸ τῆς θαυματουργοῦ ψαλίδος τοῦ μεγάλου χειρουργοῦ καὶ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, τῆς μετὰ τοσαύτης καὶ δυνάμεως καὶ σοφίας γιγνωσκούσης νὰ ἀποκόπτῃ τὰς σαθρὰς καὶ σεσηπυίας σάρκας (γέλωτες), νὰ ἐξυγιάνῃ καὶ τὴν Μέσην ἐκπαίδευσιν τῆς Ἑλλάδος, ἐπαναφέρουσα τὰ ὑγιᾶ ὄργανα τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως εἰς τὴν θέσιν των καὶ ἀπορρίπτουσα εἰς τὸν σάκκον τῶν περιττῶν τοὺς εἰσβάλλοντας ἀχρήστους καὶ βλαβερούς. (Χειροκροτήματα).

§98Σ. ΠΑΠΠΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἐφ’ ὅσον ἡ μεταρρύθμισις τοῦ νόμου εἶναι εὐχερεστέρα, ἀνακληθῶσιν οἱ ἐκτὸς ὑπηρεσίας δημόσιοι λειτουργοὶ πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα παρατηροῦνται εἰς τὴν Μέσην ἐκπαίδευσιν καὶ πρὸς λειτουργίαν αὐτῶν τῶν σχολείων. Διότι διαρκῶς οἱ κ. πληρεξούσιοι ἀσχολοῦνται πρὸς ἐξεύρεσιν δημοσίων λειτουργῶν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν σχολείων.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κώνστας ἐπὶ ἀναφορᾶς Θεοχάρους Δημητρίου, κατοίκου Πύργου τῆς Σάμου.

§100Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ ἕνα δυστυχῆ ἐκ Σάμου γέροντα, τοῦ ὁποίου ἀμφότερα τὰ τέκνα, κληθέντα εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατεύματος ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἐφονεύθησαν ἀμφότερα, ὁ μὲν πρῶτος κατὰ τὴν μάχην τοῦ Σκρᾶ κατὰ τὸ 1918 τὸν Μάϊον, ὁ δὲ ἕτερος, προσβληθεὶς ὑπὸ βαρυτάτης νόσου ἐν τῷ μετώπῳ, ἀπεβίωσεν καὶ αὐτὸς μετ’ ὀλίγας ἡμέρας· ὁ δυστυχὴς αὐτὸς γέρων δὲν εἶχεν οὐδὲν στήριγμα παρὰ αὐτὰ τὰ δύο τέκνα. Δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω τὴν αἴτησίν του καὶ ἐκφράζω τὰ παράπονά του καίτοι ὑπέβαλλεν κανονικῶς αἰτήσεις ἐπὶ τριετίαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου αὐτοῦ δὲν εὐηρεστήθη μέχρι σήμερον νὰ τοῦ ἀπαντήσῃ ἢ ναὶ ἢ ὄχι καὶ ἐδαπάνησε πλέον τῶν 100 δραχμῶν διὰ χαρτόσημα καὶ λοιπά. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεριμνήσῃ, διότι εἶναι ἄξιος πάσης ὑποστηρίξεως.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλεξιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μαλακασίου.

§102Σ. ΑΛΕΞΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ἵνα μελετήσῃ τὸν φάκελλον τῆς ὁδοῦ Καλαμπάκας–Ἰωαννίνων, διότι ἐκ τῆς μελέτης τοῦ φακέλλου τούτου θέλει πεισθεῖ, ὅτι ἡ χάραξις δὲν ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων τῶν στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν μηχανικῶν, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πολιτικῶν. Καὶ διέρχεται ἡ ὁδὸς αὕτη διὰ τῆς ὀροσειρᾶς, ἡ ὁποία εἶναι 200 μέτρα ὑπὲρ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάσσης καὶ καλύπτεται ἐκ χιόνων τόσον, ὥστε εἶναι ἀδιάβατος ἡ ὁδὸς ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας τοῦ ἔτους. Παράδειγμα δὲ εἶναι ὅτι οἱ μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι κατασκευάζουν τὴν ὁδὸν ταύτην, ἔχουν ἀποκλεισθῆ ἐν Θεσσαλίᾳ ἐπὶ τετράμηνον καὶ δὲν ἐργάζονται. Πρέπει ἡ ὁδὸς αὕτη νὰ διέλθῃ ἄλλοθεν καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ σκοποί, εἰς τοὺς ὁποίους ἀποβλέπει ἡ Πολιτεία κατασκευάζουσα τὴν ὁδὸν ταύτην.

§103Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ μοὶ στείλετε τὴν ἀναφορὰν διὰ νὰ ζητήσω σχετικὰς πληροφορίας διότι δὲν τὴν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ν. Καλαντζάκος καὶ Γ. Στεργιόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπόρων κατοίκων Γαργαλιάνων.

§105Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Στεφανόπουλος, Ι. Γιαννόπουλος, Λ. Κανακάρης Ροῦφος, Χ. Καρᾶς, Α. Βιτάλης καὶ Σ. Ἀλεξιάδης, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ὑποδιδασκάλων τῆς περιφερείας Πατρῶν.

§107Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ μίαν ἀνισότητα. Ἡ πρώην Κυβέρνησις διὰ τοῦ 1442 νόμου, προήγαγε τοὺς ὑποδιδασκάλους τῶν Νέων Χωρῶν εἰς τριτοβαθμίους διδασκάλους. Οἱ ὑποδιδάσκαλοι τῆς περιφερείας Πατρῶν, ἀντιπροσωπεύοντες καὶ ὅλο τὸ σῶμα τῶν ὑποδιδασκάλων, παραπονοῦνται δικαίως, ὅτι ἐν τῷ κλάδῳ ἐδημιουργήθη μία ἀνισότης καὶ διαίρεσις, ἥτις δὲν εἶναι συντελεστικὴ διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ κλάδου καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἡ πρώην Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, προήγαγε μονομερῶς τοὺς ὑποδιδασκάλους τῶν Νέων Χωρῶν. Βεβαίως οἱ ὑποδιδάσκαλοι τῶν Νέων Χωρῶν ἤδη εἶναι ἄξιοι πάσης ὑποστηρίξεως, ἀλλὰ διὰ λόγους πολιτικῆς σκοπιμότητος θὰ ἐπεθύμουν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἐὰν προτίθεται διὰ νομοθετικοῦ μέτρου νὰ ἄρῃ τὴν ἀνισότητα αὐτὴν καὶ νὰ δύναται νὰ προάγωνται καὶ οἱ ὑποδιδάσκαλοι τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς τριτοβαθμίους δημοδιδασκάλους. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ὑποβάλλωμεν καὶ πρότασιν νόμου, ἀλλὰ φοβούμεθα μὴ παραπεμφθῇ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας.

§108Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πράξῃ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς.

§109Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ λάβω τὰ προσήκοντα μέτρα, ὥστε νὰ προάγωνται καὶ οἱ ὑποδιδάσκαλοι.

§110Χ. ΚΑΡΑΣ. Οἱ πατέρες καὶ οἱ πρόγονοι ἡμῶν ἐθεώρησαν τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν ὡς τὸν ἐπιούσιον ἄρτον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι δὲ γνωστοὶ οἱ λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν ἔχομεν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν. Ἡ κοινωνία καὶ ἡ πολιτεία, κύριοι, μετ’ ἀδιαφορίας ἀπέβλεψαν πάντοτε πρὸς τοὺς λειτουργοὺς τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ δι’ αὐτὸ καὶ οἱ ὀλίγοι ἐναπομείναντες θὰ τραπῶσιν εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσουν μὲ τὸν μισθόν, τὸν ὁποῖον λαμβάνουσιν ὑπὸ τὰς συνθήκας τὰς ὁποίας διάγομεν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ τείνῃ εὐήκοον οὖς καὶ νὰ εἰσαγάγῃ νομοθετικὸν μέτρον, δι’ οὗ νὰ προάγωνται καὶ οἱ ὑποδιδάσκαλοι τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, διότι εἶναι ἄδικον νὰ λαμβάνωνται δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά. Τῆς μὲν Νέας Ἑλλάδος νὰ προάγωνται, τῆς δὲ Παλαιᾶς ὄχι.

§111Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ.

§112Σ. ΑΛΕΞΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων χωροφυλάκων.

§114Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ φροντίσῃ περὶ τῶν ἀποταχθέντων ἁπλῶν χωροφυλάκων κατὰ τὸ παρελθόν. Δὲν εὑρίσκω λόγους ἐξαιρέσεως, διατί νὰ ἐπανέλθωσιν ὅλοι οἱ ἄλλοι, οἵτινες καὶ δικαίως ἐπανῆλθον ὑπενωμοτάρχαι καὶ ἐνωμοτάρχαι καὶ μὴ ἐπανέλθωσιν οἱ ἁπλοῖ αὐτοὶ χωροφύλακες, οἵτινες ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἄνευ αἰτίας καὶ μόνον διὰ τὰ φρονήματα αὐτῶν τὰ πολιτικὰ ἀπετάχθησαν. Παρακαλοῦσι λοιπὸν δι’ ἐμοῦ ὅλοι οἱ ἀποταχθέντες οὗτοι χωροφύλακες τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἐπαναφέρῃ καὶ αὐτοὺς εἰς τὸ στράτευμα, ἐὰν εἶναι ἀνάγκη δὲ συνεννοεῖται πρὸς τοῦτο μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Νομίζω δέ, ὅτι ὑπάρχει ἐπείγουσα ἀνάγκη συμπληρώσεως κενῶν ἐν τῇ Χωροφυλακῇ καὶ μάλιστα συμπληρώσεως κενῶν δι’ ἀνδρῶν, οἵτινες ἐδείχθησαν εὔορκοι, τηρήσαντες τὸν ὅρκον αὑτῶν καὶ μὴ καταπατήσαντες αὐτόν. Αὐτοὶ ζητοῦσι ἁπλούστατα νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς τάξεις τῆς χωροφυλακῆς. Καὶ ὅσοι μὲν ἐξ αὐτῶν ἔχουσι συμπληρώσει δεκαετῆ ὑπηρεσίαν νὰ ἐπανέλθωσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπενωμοτάρχου, ὅσοι δὲ ἔχουσι ὑπηρεσίαν ἄνω τῶν δέκα ἐτῶν νὰ ἐπανέλθωσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐνωμοτάρχου. Διότι εἶναι τόσον δίκαιον καὶ τόσον λυσιτελὲς εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ἡ πρόσληψις τῶν ἀνδρῶν τούτων, ὥστε ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει εὐδοκίσει νὰ μελετήσῃ καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§115Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχει γίνει μία ἐπιτροπή.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Δ. Γίδας, Ν. Μαργαρίτης καὶ Α. Ἰωαννίδης ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Πολιτικοῦ Συλλόγου Βόλου, ἐπὶ τῶν γενομένων ταραχῶν.

§117Δ. ΓΙΔΑΣ. Ἐγένετο συλλαλητήριον ἐν Βόλῳ, κ. Πρόεδρε, σκοπὸς τοῦ ὁποίου ἦτο νὰ διαμαρτυρηθῇ κατὰ τῆς ἀκριβείας τοῦ βίου, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ διαμαρτύρομαι ἀλλὰ δυστυχῶς ὅμως ἡ διαμαρτυρία μου δὲν ἀκούεται. Ἡ ἀκρίβεια τῶν τροφίμων τοῦ βίου εἶναι θεομηνία, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ κατασταλῇ, οὔτε διὰ νομοθετημάτων, οὔτε διὰ τῆς βίας, ἀλλὰ διὰ τοῦ χρόνου καὶ ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπομονήν. Εἰς τὸ συλλαλητήριον τοῦ Βόλου παρευρέθη καὶ κάποιος ταραχοποιὸς καὶ τυχοδιώκτης Μπεναρόγιας, οὐχὶ μόνον αὐτός, ἀλλ’ ἴσως καὶ ἄλλοι Μπεναρόγηδες, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὴν δορὰν τοῦ σοσιαλιστοῦ ἢ τοῦ κοινωνιστοῦ ἢ τοῦ ἐργατικοῦ, ἐπιδιώκουσι συμφέροντα ὄχι πολιτικά, ἀλλὰ ταπεινὰ ὑλικὰ συμφέροντα. Ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς τὸ συλλαλητήριον ἦτο σοβαρὸν καὶ περιελάμβανε ἀνθρώπους πασῶν τῶν τάξεων, διότι ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, παρέσυρε μερικοὺς τῶν ὀπαδῶν του καὶ μερικοὺς ἐκ τῶν ζωηροτέρων διαδηλωτῶν καὶ προέβησαν εἰς ταραχὰς καὶ κατέστρεψαν μερικὰ καταστήματα· εὐτυχῶς δὲν ἥρπασαν τίποτε, διότι οἱ κάτοικοι τοῦ Βόλου εἶναι ὑπερήφανοι δι’ αὐτὰ τὰ ζητήματα. Ἡ ἀστυνομία παρηκολούθει ἀπαθῶς, διότι δὲν εἶχεν ἐπαρκῆ δύναμιν ὅπως ἐπιβληθῇ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, εἰς μὲν τὸν Βόλον νὰ στείλῃ ἓν τμῆμα στρατοῦ, τὸ ὁποῖον νὰ μείνῃ μονίμως ἐκεῖ διότι ἀπειλοῦνται πολὺ συχνὰ ἕνεκα τῶν ἐργασιῶν τοιαῦται σκηναί, ἀπέναντι δὲ τῶν Μπεναρόγηδων αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις νὰ δείξῃ τὴν πυγμήν της καὶ νὰ προσκαλέσῃ τὴν Δικαιοσύνην νὰ φανῇ ἀμείλικτος καὶ νὰ μὴ ὑποστῶμεν, ὅ,τι συνήθως ὑφιστάμεθα, νὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑποχρεωθοῦν οἱ σπάσαντες εἰς τὴν πληρωμήν. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Δικαιοσύνη διὰ τῆς συμπεριφορᾶς των νὰ δείξουν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κάθε Μπεναρόγιαν νὰ διαταράσσῃ τὴν τάξιν.

§118Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σχετικῶς πρὸς ὅσα ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος κ. πληρεξούσιος, ἔχω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, ὅτι αἱ ἀρχαὶ ἔλαβον ὅλα τὰ προσήκοντα μέτρα, συνελήφθησαν ὅλοι οἱ ὑπαίτιοι περὶ τοὺς 60– 70, καὶ ἡ τάξις ἀπεκατεστάθη πλήρης, ἡ δὲ Δικαιοσύνη εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της ἀπέναντι τῶν ταραχοποιῶν στοιχείων.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἰωαννίδης ἔχει τὸν λόγον.

§120Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι στοιχειῶδες τὸ σφάλμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσαν οἱ ἰθύνοντες τὰς ἐργατικὰς τάξεις ἐν Βόλῳ ἐπιτρέψαντες εἰς συλλαλητήριον, τὸ ὁποῖον ἐβάδιζεν ἡσύχως καὶ κατόπιν ἐξετράπη καὶ ἐδημιούργησε κατάστασιν τοιαύτην, ἡ ὁποία προξενεῖ πραγματικῶς αἶσχος διὰ τὴν πόλιν τοῦ Βόλου. Λέγω ὅτι εἶναι σφάλμα, διότι δὲν θέλω νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἐσκεμμένως οἱ ἰθύνοντες τὰς ἐργατικὰς τάξεις προέβησαν εἰς τὰς ταραχὰς αὐτάς, ἀλλ’ ἐγένοντο θύματα ὑποβολιμαῖα ὡρισμένων ἀτόμων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὄργανα ξένης προπαγάνδας καὶ τείνουν νὰ δημιουργήσουν ταραχὰς ἐν Ἑλλάδι, ὅπως παραστήσουν ὅτι ἡ τάξις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ. Ἐναντίον αὐτῶν τῶν Μπεναρόγηδων καὶ λοιπῶν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ κράτος τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ ἐργάται παρεσύρθησαν, αἱ ἀρχαὶ ἀναμφισβητήτως δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των. Ἐγνώριζον ἐκ τῶν προτέρων, πρὸ 8 ἡμερῶν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ τὸ συλλαλητήριον αὐτό. Ἔπρεπε νὰ λάβουν τὰ κατάλληλα μέτρα ἵνα μὴ διαταραχθῇ ἡ τάξις. Ἡ κατάστασις τὴν ἡμέραν τοῦ συλλαλητηρίου ἦτο ἡ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει τηλεγράφημα). «Πρὸς τὸ ἑσπέρας ἐβασίλευεν πλήρης ἀναρχία, ἐκ φόβου ἀνηρτῶντο κόκκιναι σημαῖαι καὶ ζωή, τιμή, περιουσία εὑρίσκετο εἰς χεῖρας ταραχοποιῶν στοιχείων. Ἑπομένην διὰ σταθερᾶς ἐπεμβάσεως ἀρχῶν καὶ καταφθάσαντος στρατοῦ τάξις ἀπεκατέστη πλήρως ἐν διαστήματι βραχυτάτῳ. Κοινωνία ἀνεκουφίσθη· ἀναμένει ἐφαρμογὴν τῶν κειμένων νόμων». Ἀλλ’ ἐν Θεσσαλίᾳ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι εὑρίσκεται ἐνώπιον καταστάσεως, ἡ ὁποία θὰ μεταβληθῇ ἀσφαλῶς εἰς τραγικήν, ἐὰν δὲν λάβῃ τὰ δέοντα μέτρα, ταῦτα δὲ δὲν εἶναι μόνον τὰ βίαια, ἀλλὰ καὶ ν’ ἀποδείξῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλλῃ πάντοτε τὸ κράτος τοῦ νόμου καὶ τὴν δικαιοσύνην, ταὐτοχρόνως δὲ νὰ δώσῃ τὴν πεποίθησιν εἰς μὲν τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς ὅτι δύνανται ἀσφαλῶς καὶ μετὰ ἡσυχίας νὰ βαίνωσιν εἰς τὰ ἔργα των, εἰς δὲ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνωνται θύματα τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου, ἀλλ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπονείμῃ πραγματικῶς εἰς αὐτοὺς τὴν δικαιοσύνην, ἀποκαθιστῶσα ἀφ’ ἑνὸς τοὺς ἀκτήμονας γεωργούς, προστατεύουσα δ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ τὰ συμφέροντα ὅλων τῶν τάξεων.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μαργαρίτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§122Ν. ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ. Αἱ ἔκτροποι σκηναί, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς τὸν Βόλον, δὲν ὀφείλονται εἰς τὴν ἀκρίβειαν τῶν τροφίμων, ἧς τὰ αἴτια γνωρίζουσιν πάντες, ἀλλ’ ὀφείλονται ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς ἐπιτηδείους τινάς, οἱ ὁποῖοι αἰσχροκερδοῦσι κατὰ τρόπον ἀπαίσιον καὶ εἰδεχθέστατον, καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς ἐπιτηδείους τινὰς πολιτειολόγους πλανοδίους, οἱ ὁποῖοι περιφέρονται ἀνὰ τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὧν τὰ κρανία γέμουσι ἀπὸ ἀορίστους καὶ ἀσαφεῖς ἰδέας πολιτειακάς, ὧν οὐδὲν σαφὲς καὶ συγκεκριμμένον, αὐτοὶ δὲ οἱ ἴδιοι ἐκμεταλλευόμενοι τὴν ἁπλοϊκότητα καὶ τὰ ἀγαθὰ αἰσθήματα τῶν ἐργατικῶν τάξεων ἐρεθίζουσιν αὐτὰς εἰς ἐκτρόπους σκηνάς. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ πατρικῇ αὐτῆς μερίμνῃ ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἀποστείλῃ διαφόρους ἐγκυκλίους εἰς τὰ σωματεῖα καὶ τὰς ἐργατικὰς ὀργανώσεις, ζητήσῃ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ταμείων των καὶ ἀσφαλίσῃ τὰ ἀποθέματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι συγκεντρώσῃ ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τῶν ἐργασιῶν των, συστήσῃ δὲ εἰς αὐτοὺς ἵνα μὴ ἐκτρέπωνται εἰς πολιτικοὺς καὶ πολιτειακοὺς σκοπούς, εἰς οὓς τοὺς παρασύρουσι διάφοροι πολιτειολόγοι, συγκεντρώσωσι τὸ πνεῦμα των καὶ τὴν ἐργασίαν των ἐντὸς τοῦ οἰκονομικοῦ αὐτῶν σκοποῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἁπλώσῃ τὴν στιβαρὰν της χεῖρα ἐπὶ τῶν διαφόρων αἰσχροκερδῶν, ἵνα ἐπὶ τέλους ἀποκτήσῃ ἡ Χώρα τὴν ἡσυχίαν της.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἀναβάλλονται αἱ λοιπαὶ ἀναφοραί.

Ἡ Συνέλευσις εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΙΑΣ

(Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Σ. Μπαλάνος) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ κ. Γ. Βαρβούτης ἔχει τὸν λόγον.

§124Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Χθές, κύριε Πρόεδρε, ἀνεκοινώσατε καὶ ἄλλην πρότασιν, ἡ ὁποία δὲν ἐτυπώθη.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτυπώθη. Εἶνε μία ἡ ἰδική σας καὶ μία ἡ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη.

§126Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἐὰν, κύριοι πληρεξούσιοι, ἦναι ἀληθὲς ὅτι ὁ παγκόσμιος πόλεμος ἐπέφερεν εἰς ὅλους τοὺς Εὐρωπαϊκοὺς λαοὺς ἀνατροπὰς ψυχολογικάς, κοινωνικὰς καὶ οἰκονομικὰς τοιαύτας, ὥστε νὰ ἐπιβάλλεται ἡ μεταρρύθμισις τῶν πολιτικῶν συστημάτων καὶ ἀρχῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων διῳκοῦντο τὰ Κράτη μέχρι σήμερον, εἶναι ἐπίσης ἀληθές, καὶ μάλιστα κατὰ μείζονα λόγον ὅτι αἱ κοινωνικαὶ καὶ οἰκονομικαὶ αὗται ἀλλοιώσεις καὶ αἱ ψυχολογικαὶ μεταβολαὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπῆλθον κατὰ τρόπον, δύναμαι νὰ εἴπω, οὐχὶ φυσιολογικὸν ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἐξελίξεως καὶ ἀλληλουχίας ἀλλὰ μᾶλλον ἀπότομον καὶ ἁλματώδη. Διότι προτοῦ ἀκόμη γίνῃ αἰσθητή, καθ’ ὅλην τὴν ἔντασιν αὐτῆς ἡ ἀστικὴ ἐπιρροὴ ἐν Ἑλλάδι, προτοῦ ἀκόμη παγιωθῇ καὶ ἐξελιχθῇ ἐπαρκῶς τὸ κεφαλαιοκρατικὸν σύστημα τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐν γένει ἐθνικῆς οἰκονομίας, προτοῦ ὀργανωθῇ καὶ στοιχειωδῶς ἔτι ἡ ἐργασία, ἐγεννήθησαν οἰκονομικαὶ καὶ κοινωνικαὶ τάσεις ἐμφανιζόμεναι τὸ πρῶτον παρ’ ἡμῖν ὡς συνέπεια ἀφ’ ἑνὸς τῆς προρηθείσης ψυχολογικῆς μεταβολῆς καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῶν ἀλλαχοῦ ὑφισταμένων καὶ λόγῳ τοῦ παγκοσμίου πολέμου ἐνταθέντων κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα τὸ μὲν κατ’ ἀντανάκλασιν, τὸ δὲ λόγῳ ὑφισταμένης κοινωνικῆς ἀνάγκης ἐνεφανίσθησαν καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ τὰ ὁποῖα τὸ πρῶτον ἤδη ἀντιμετωπίζει ὁ Ἑλληνικὸς πολιτικὸς κόσμος, ὡς καὶ ὁ ἐπιστημονικὸς τοιοῦτος. Ὡς ἐκ τοῦ λόγου τούτου προκύπτουν βεβαίως διὰ τὸν θέλοντα νὰ δημιουργήσῃ ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν ὑφισταμένην ψυχολογίαν καὶ τὴν νέαν κατάστασιν πραγμάτων δυσχέρειαι φυσικώταται, τὰς ὁποίας ηὔξησεν ἔτι πλέον ἡ ἐσωτερικὴ πολιτικὴ ἱστορία τῆς τελευταίας τετραετίας, ἐξ ἧς ἐγεννήθησαν ἐπίσης καὶ ἐπεσωρεύθησαν ἄλλα προβλήματα πλὴν τῶν ἐκ τοῦ παγκοσμίου πολέμου τοιούτου. Ὡς ἐκ τούτου τὸ ἔργον τῆς παρούσης Συνελεύσεως εἶνε ἔργον δυσχερές, καὶ θὰ ἠδυνάμην μάλιστα νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἔργον δυσχερέστατον καὶ βαρύτερον ἀπὸ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε νὰ συντελέσῃ μία Συντακτικὴ Συνέλευσις προερχομένη ἐξ ἐπαναστάσεως, διότι ἐκείνη θὰ εἶχε νὰ βαδίσῃ πρὸς ῥιζικὰς ἀνατροπὰς καὶ ὡρισμένας κατευθύνσεις, ἐνῷ ἡμεῖς, προερχόμενοι ἐκ τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας, τῆς ὁποίας κύριος σκοπὸς ἦτο νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸν πολίτευμα καὶ ἐπαναφέρῃ τὸν Βασιλέα, ἔχομεν συγχρόνως τὴν ὑποχρέωσιν πλὴν τοῦ ἔργου τούτου νὰ δημιουργήσωμεν θεσμοὺς καὶ συστήματα πολιτικά, ἀνταποκρινόμενα πρὸς τὴν νέαν δημιουργηθεῖσαν κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν κατάστασιν μὴ ἀποκρυσταλλωθεῖσαν ἔτι, ἀλλὰ ἐμφανιζομένην εἰς κατευθύνσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται πρὸς ἀλλήλας καὶ διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν ἀπροσκόπτως εἰς τὸ ἔργον μας τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὸ σύνηθες, τὸ ὑπηρεσιακὸν, οὕτως εἰπεῖν, ἔργον τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις δὲν ἐκπληροῦσι κανένα ἀπολύτως προορισμόν. Τουναντίον διὰ τούτων ἔρχονται οὐχὶ σπανίως ὑπ’ ὄψει τῆς Συνελεύσεως γεγονότα τοιαῦτα, ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται ἡ σύστασις καὶ γενικωτέρα μέριμνα τῆς Συνελεύσεως. Ἀλλὰ διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἤδη καθιερωμένον, ὅσον ἀφορᾶ τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις, νομίζω ὅτι ὄχι μόνον ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, δὲν ἐκπληροῦται διότι, ὡς γνωρίζετε, ἐλάχισται ἀναφοραὶ καὶ συστάσεις συζητοῦνται, ἀλλὰ καὶ τὸ κύριον ἡμῶν ἔργον παρεμποδίζεται. Καὶ ἐξηγοῦμαι: Διὰ τῶν ἀναφορῶν καὶ τῶν ἐρωτήσεων ἕκαστος τῶν κ. κ. συναδέλφων θὰ ἔχῃ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἢ νὰ κάμῃ συστάσεις πρὸς λῆψιν μέτρων διοικητικῆς φύσεως ἢ νομοθετικῆς τοιαύτης. Ἀλλ’ ἐφόσον πρόκειται περὶ διοικητικῆς ἐνεργείας δὲν εἶναι ἀνάγκη ὁ πληρεξούσιος νὰ ἀναπτύξῃ τὸ κείμενον τῆς ἀναφορᾶς, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἡ Κυβέρνησις θὰ προβῇ εἰς τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον συνιστᾶται ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐγκρίνῃ τοῦτο. Ἐὰν δὲν προβῇ τότε ὁ πληρεξούσιος, δύναται νὰ ἐλέγξῃ αὐτὴν διὰ τοῦτο. Ἐφόσον δὲ πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς, ἧς τὸ περιεχόμενον εἶναι νομοθετικῆς φύσεως, φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο πρακτικώτερον καὶ ὠφελιμώτερον ἀντὶ νὰ κατατρίβηται ἡ Συνέλευσις καὶ δὴ ἐν προκειμένῳ κύκλῳ, εἰς συζητήσεις νομοθετικῆς φύσεως χωρὶς νὰ καταλήγῃ εἰς ἀπόφασιν καὶ εἰς λῆψιν νομοθετικοῦ μέτρου, θὰ ἦτο πρακτικώτερον, λέγω, ἕκαστος πληρεξούσιος νὰ ὑποβάλλῃ προτάσεις νόμων, διὰ τῶν ὁποίων νὰ λύωνται εὐρύτερον τὰ ἐξ ἀφορμῆς ἀναφορᾶς τινος ἐμφανιζόμενα ζητήματα. Διὰ τοῦτο προέβην εἰς τὴν ὑποβολὴν τροπολογίας τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ τῶν ἀφορωσῶν τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις, ἣν κατὰ τὸ πλεῖστον ἐδέχθη καὶ ἡ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιτροπὴ καὶ διὰ τῆς ὁποίας προτείνεται ὅπως εἰς μὲν τὰς ἀναφορὰς οἱ πληρεξούσιοι περιορίζωνται εἰς ἁπλῆν σύστασιν τούτων, καὶ ἀποφεύγουσι τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ περιεχομένου, εἰς δὲ τὰς ἐρωτήσεις μὴ λαμβάνωσι οὐδαμῶς τὸν λόγον, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δίδῃ ἀπάντησιν προφορικὴν ἢ καὶ ἔγγραφον ἀκόμη, ἐὰν θέλητε, χωρὶς νὰ δικαιοῦνται οἱ ἐρωτῶντες πληρεξούσιοι νὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως, εἰμὴ μόνον διὰ νὰ δηλώσωσιν ἁπλῶς ἄνευ αἰτιολογίας ἂν θεωρῶσιν ταύτην ἐπαρκῆ ἢ μή, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐὰν δὲν θεωρῶσι ταύτην ἐπαρκῆ, δύνανται νὰ ἐπανέρχωνται ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ νὰ ἐλέγχωσιν διὰ τῆς ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία κατὰ τὴν τροπολογίαν μου θὰ προτιμᾶται ἐν τῇ οἰκείᾳ Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Πλὴν τούτου, κύριοι συνάδελφοι, ὁ αὐτὸς σκοπὸς καὶ ἡ αὐτὴ ἐπιθυμία νὰ χωρήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀπροσκόπτως εἰς τὸ συντακτικὸν καὶ τὸ νομοθετικὸν ἡμῶν ἔργον, μὲ ἤγαγεν εἰς τὸ νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν καὶ ἑτέραν τινὰ τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἴσως ἐμπειρότεροι συνάδελφοι θὰ χαρακτηρίσωσι κάπως ἀνελευθέραν καὶ μὴ συμβιβαζομένην μὲ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα. Ἀλλ’ οὐδεὶς νομίζω περιορισμὸς εἶνε ἀνελεύθερος ἐφόσον λαμβάνεται ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ περιοριζομένου σώματος καὶ σκοπεῖ τὴν ὠφελιμωτέραν καὶ πρακτικωτέραν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τούτου. Εἶναι ἀληθές, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ παγκόσμιος πόλεμος ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὰ γεγονότα τῆς τελευταίας τετραετίας ἀφ’ ἑτέρου, ἐδημιούργησαν καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην πτέρυγα ψυχολογίαν διφυῆ καὶ σύνθετον, δυναμένην νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ δύο ἀπόψεων· ὁ εἷς χαρακτὴρ ταύτης εἶναι ὁ πολιτικὸς διὰ νὰ μὴ εἴπω ὁ κομματικὸς προκληθεὶς ἐκ τῆς τελευταίας ἀνωμάλου ἐσωτερικῆς καταστάσεως, παρουσιάζεται δὲ ῥιζικῶς ἀντίθετος δι’ ἑκάστης τῶν πτερύγων καὶ προκαλεῖ εὐλόγως ἐξ ἀφορμῆς οἱασδήποτε εἰς τὴν παρελθοῦσαν ταύτην κατάστασιν ἐπεισόδια καὶ ἀντεγκλήσεις· ὁ ἕτερος, καὶ τούτου θέλω νὰ δεχθῶ ἐντονώτερον εἶναι ὁ δημιουργικὸς γεννηθεὶς καὶ ἐνισχυόμενος ἐκ τῆς συναισθήσεως τῆς ἀνάγκης νὰ ρυθμίσωμεν τὰ τῆς Πολιτείας καὶ τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας συμφώνως πρὸς τὴν δημιουργηθεῖσαν ἐκ τῆς μεταβολῆς τῶν κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν συνθηκῶν ὁμαδικὴν ψυχολογίαν τῶν μαζῶν. Θὰ εἶχον λοιπὸν τὴν ἐπιθυμίαν, ὅπως κατὰ τὸ νομοθετικὸν καὶ ἰδίως, κατὰ τὸ συντακτικὸν ἔργον τῆς Συνελεύσεως, ἐπικρατήσῃ ἡ δημιουργικὴ ψυχολογία, θὰ ἤθελον νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν ὡς ἔχει καὶ νὰ μὴ παρεμβάλωμεν κατὰ τὰς νομοθετικὰς καὶ συντακτικὰς συζητήσεις, ὡς παρετήρησα ὅτι ἐγένετο ὑπό τινων, τὴν ἐξιστόρησιν πασιγνώστων ἄλλως τε γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἀπεδοκίμασε καὶ ἀνέτρεψε διὰ τῆς ψήφου τῆς πρώτης Ν)βρίου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ τὰ ὁποῖα προκαλοῦν ἀντεγκλήσεις καὶ ἀποδιώκουν τὴν ἀπαραίτητον διὰ τοῦ ἔργου ἡμῶν ψυχραιμίαν—δὲν θέλω νὰ ἀποφευχθῇ ὁ ἔλεγχος τῆς πολιτικῆς καταστάσεως τῆς τελευταίας τετραετίας, τοὐναντίον φρονῶ ὅτι οὗτος ἐπιβάλλεται καὶ εἶναι ἡ βάσις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, φρονῶ ὅμως ἐπίσης ὅτι οὗτος δύναται νὰ γίνῃ τελεσφορώτερος καὶ μᾶλλον σύμφωνος πρὸς τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν λαϊκὴν ἐντολὴν ἐν εἰδικῇ συνεδριάσει, καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, τελευταίως περιλαμβάνω παράγραφον, καθ’ ἣν ὁ ἔλεγχος δύναται νὰ γίνῃ ἐν εἰδικῇ συνεδριάσει ἐπὶ τῶν γεγονότων τῆς τελευταίας τετραετίας. Ταῦτα ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας, τὰ ὁποῖα ἄλλοι συνάδελφοι, στερουμένου ἐμοῦ κοινοβουλευτικῆς πείρας, δύνανται νὰ συμπληρώσουν. Φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι ὀφείλομεν ἀντιμετωπίζοντες τὴν σημερινὴν κατάστασιν νὰ γνωρίσωμεν ἀρυόμενοι διδάγματα ἐκ τοῦ παρελθόντος, πρὸς τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον, καὶ μὲ ταῦτα κυρίως νὰ ἀσχοληθῶμεν, διότι ἄλλως θὰ παρουσιάσωμεν τὸ θέαμα τοῦ ἀρχιτέκτονος, ὁ ὁποῖος ἀναλαβὼν νὰ ἀνοικοδομήσῃ τὴν κατερειπωθεῖσαν οἰκοδομήν, σταματᾷ πρὸ τοῦ ὄγκου τῆς ἐργασίας διὰ νὰ καταρασθῇ τοὺς καταροίψαντας ταύτην. Τοιοῦτον θέαμα ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ παρουσιάσωμεν, ἀλλὰ θὰ χωρήσωμεν ἀπροσκόπτως ἐπὶ τὸ ἔργον ἡμῶν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μάτεσις ἔχει τὸν λόγον.

§128Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, κύριοι πληρεξούσιοι, διὰ νὰ διαφωνήσω πρὸς τὴν πρότασιν περὶ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ ὡς αὕτη ὑποβάλλεται. Ἐὰν ἐγένετο κατάχρησις τῶν ἀναφορῶν, τοῦτο σημαίνει ὅτι ὑπῆρχε κἄποια ἀνάγκη. Οὐδὲν γίνεται ἄνευ ἀνάγκης καὶ τυχαίως. Εἰς τὴν περίοδον, ἣν διερχόμεθα, περίοδον καθαρῶς ἀναδημιουργικήν, περιέμενον ὅτι ὁ ἔγκριτος συνάδελφος, ὁ πρὸ ὀλίγου τόσον εὐγλώττως ὁμιλήσας, ἤθελε καταλήξῃ ἀκριβῶς εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, τουτέστιν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀνοίξωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν τὰς θύρας τῶν ἀναφορῶν ἵνα ἐπικοινωνίσωμεν πρὸς τὸν Λαὸν καὶ δώσωμεν, κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 58 τοῦ Συντάγματος, οἱονεὶ ἓν μέρος νομοθετικῆς πρωτοβουλίας, μικρὸν μὲν καὶ ἐλάχιστον διὰ τοῦ μικροῦ αὐτοῦ καὶ ταπεινοῦ μέσου τῶν ἀναφορῶν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε τὸ δικαίωμα νὰ ἀκούηται. Θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ὁ Κανονισμός, ὡς ὑποβάλλεται ἡ τροπολογία, δὲν καταργεῖ τὰς ἀναφοράς. Δὲν τὰς καταργεῖ κατ’ οὐσίαν, ἀλλὰ κατὰ τύπους αὗται παύουσιν οἱονεὶ νὰ ὑφίστανται. Διότι κατὰ τὸ ἤδη προτεινόμενον μέτρον ἡ ἀναφορὰ θὰ εἰσάγεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ἀνακοινοῦται. Ἀλλὰ τὸ πῶς ἀνακοινοῦται, κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ γνωρίζομεν, οὔτε τὴν ἀκούομεν. Κατόπιν θὰ διαβιβάζεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν. Βεβαίως προβλέπει ὁ Κανονισμὸς, ὅτι ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπὴ κατὰ δεκαπενθήμερον θὰ εἰσάγῃ ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἀλλ’ ἐν τούτοις μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν εἴδομεν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀμφιβάλλω δὲ ἂν καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ ἴδωμεν ταύτην. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι διὰ τῆς ἐκ μέρους πληρεξουσίων συστάσεως ἀναφορῶν, γίνεται, οὕτως εἰπεῖν, μία ἐπιλογὴ ἐκείνων τῶν ἀναφορῶν, αἱ ὁποῖαι πράγματι ἔχουν ἐν ἑαυταῖς σοβαρότητα, ὥστε νὰ συστηθῶσιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι πράγματα ἀδιάφορα, μεταβαίνουν σιωπηρῶς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Βεβαίως ταῦτα πάντα καταναλίσκουσι χρόνον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐνταῦθα ὁ Λαὸς μᾶς ἔστειλε διὰ νὰ καταναλίσκωμεν χρόνον καὶ ὄχι νὰ ἀποφεύγωμεν τὴν ἐργασίαν. Ἐὰν ἐρχώμεθα ἐγκαίρως καὶ προβαίνωμεν συζητοῦντες ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἑτέραν ἡμίσειαν ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων, τὸ ζήτημα λύεται.

§129ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Δὲν τὸ λέγει αὐτὸ ὁ Κανονισμός.

§130Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Δὲν τὸ λέγει, ἀλλὰ δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν, τροποποιοῦντες τὴν σχετικὴν διάταξιν, ὅπως εἶχε γίνῃ καὶ ἐφηρμόζετο κατὰ τὸ παρελθὸν ἐν τῇ Βουλῇ τῆς 6ης Δεκεμβρίου. Ὁπωσδήποτε, ἐὰν καὶ ἐφόσον ἴσχυεν ὁ Κανονισμός, ἴσχυε δηλαδὴ ἡ κλεψύδρα τοῦ πενταλέπτου, ὑποθέτω, δὲν θὰ παρουσιάζετο τοσαύτη πληθώρα ἐκκρεμῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων.

§131Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὲ τὸ πεντάλεπτον μὴ ἀναμένητε νὰ φθάσητε εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Οὕτω βλέπετε εἰς τὴν πρώτην ἀναφορὰν τῆς σημερινῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι ἐγγεγραμμένοι δέκα τρεῖς. 5 Χ 13, ἐπέρασεν ἡ ὥρα.

§132Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ φαινόμενον θὰ καταβροχθίσῃ τὸ κακόν.

§133Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς τὴν δευτέραν ἀναφορὰν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐννέα. 5 Χ 9 = 45, ἐτελείωσε καὶ δι’ αὐτῆς ἡμίσεια ὥρα. Ἤδη μάλιστα ὄχι πέντε λεπτὰ, ἀλλ’ ἐπὶ πολὺ ὀλιγώτερον ὁμιλοῦσιν οἱ συνιστῶντες ἀναφορὰς καὶ ἐξαντλεῖται ἡ ὥρα καὶ βλέπομεν ὅτι ἔχομεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν διακοσίας ἀναφοράς. Τὸ θέμα δὲν εἶναι πῶς θὰ περιορισθῶσιν ἢ μὴ αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις. Τὸ θέμα εἶναι πῶς κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον διατίθεται διὰ τὰς ἀναφορὰς ἔλθωσιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως ὅσον τὸ δυνατὸν πλείονες ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις, ἵνα ἐξυπηρετηθῇ περισσότερον τὸ δικίωμα τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων· διότι ποῖον εἶναι τὸ σημερινὸν ἀποτέλεσμα; Εἶναι ὅτι ἔχομεν διακοσίας ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις μέχρι σήμερον, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι καθ’ ἑκάστην ἡμέραν προστίθεται ἓν νέον ὑπόλοιπον, ἑπομένως κατ’ αὐτὸ τὸ σύστημα δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐξετασθῶσιν ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις, αἱ ὁποῖαι δυνατὸν νὰ εἶναι σοβαραί, ἐνῷ ἂν προχωρήσωμεν ταχέως, θὰ σταματῶμεν μόνον εἰς ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ὀρθὸν καὶ πρέπον νὰ σταματήσωμεν. Δὲν εἶναι σκοπὸς λοιπὸν τῆς προτάσεως, νὰ ἀποκλείσωμεν τὰς ἀναφορὰς, ἀλλὰ νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι σπουδαιότητα.

§134Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω καὶ ἐγώ, ὅτι τοιοῦτος εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς τροπολογίας, ἀλλὰ θὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ ἀντίθετον, διότι ὅλαι αἱ ἀναφοραὶ ἐκφωνοῦνται καὶ θὰ ἐκφωνοῦνται κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἀκούωνται, τόσον μᾶλλον, ὅσον ἂν τὸ Προεδρεῖον ἀπεφάσιζε νὰ ἀνακοινώσῃ τὸ περιεχόμενον τῆς ἀναφορᾶς, θὰ κατηναλίσκετο περισσότερος ἀκόμη χρόνος ἀπὸ ἐκεῖνον, ὅστις καταναλίσκεται ἤδη μὲ τὰς γενομένας ἐπ’ αὐτῆς ἀγορεύσεις. Ἀνακοινώσεις δὲ ἄξιαι τοῦ περιεχομένου των, δηλαδὴ δίδουσαι εἰς τὸ Σῶμα τὸ μέσον νὰ γνωρίσῃ τί ζητεῖ ὁ ἀναφερόμενος, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνωσι. Καὶ κατ’ ἀνάγκην, ἐνῷ ζητοῦμεν νὰ σταματήσωμεν ἓν ρεῦμα καὶ κλείσωμεν μίαν ὁδόν, τὸ ρεῦμα θὰ στραφῇ πρὸς ἑτέραν ὁδόν. Καὶ αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἀναφορῶν ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ πληρεξουσίου. Βεβαίως εἶναι δικαίωμα ἑκάστου πληρεξουσίου νὰ εἰσαγάγῃ καὶ ὑποστηρίξῃ μίαν ἀναφοράν. Καὶ ἐν τῷ Κανονισμῷ τίθεται ὡρισμένον τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ νὰ εἰσάγῃ καὶ ὑποστηρίζῃ τὴν ἀναφοράν. Ἑπομένως ἀντὶ νὰ ἔρχηται ἡ ἀναφορὰ ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν λαὸν πρὸς τὴν Συνέλευσιν, καὶ κατὰ τὴν ἐκφώνησιν αὐτῆς νὰ ζητῇ ὁ πληρεξούσιος νὰ ἐγγραφῇ, θὰ φθάσωμεν πάλιν εἰς τὸ αὐτὸ συμπέρασμα, διότι θὰ μεταβαίνουν οἱ πολῖται πρὸς τοὺς πληρεξουσίους, θὰ ὑποβάλλουν πρὸς αὐτοὺς τὴν ἀναφοράν, θὰ ἔρχωνται οἱ πληρεξούσιοι νὰ εἰσάγουν καὶ νὰ ὑποστηρίζουν τὴν ἀναφοράν καὶ θὰ συμβαίνῃ τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἴσως θὰ εἶναι ὀλιγώτερον καλόν, παρ’ ὅτι εἶναι σήμερον, ὅτι θ’ ἀναγκάζωνται ἴσως οἱ πληρεξούσιοι ἐνίοτε νὰ ὑποστηρίζωσι καὶ ἀναφοράς, διὰ τὰς αἰτήσεις τῶν ὁποίων ἴσως δὲν εἶναι σύμφωνοι. Ἐνῷ, ἐφόσον ἔχομεν ἀνοικτὴν εἰς τὸν λαὸν τὴν θύραν καὶ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀνακοίνωσιν τῆς ἀναφορᾶς ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐὰν θέλῃ εἷς πληρεξούσιος ἢ ὄχι, νὰ ὁμιλήσῃ ἐπ’ αὐτῆς δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν πίεσιν, ἡ ὁποία κατ’ ἀνάγκην θ’ ἀναπτυχθῇ ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους.

§135Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως). Δὲν εἶναι νεωτερισμός. Δὲν πρόκειται περὶ νέου μέτρου. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα Κανονισμὸν πᾶς βουλευτὴς δύναται νὰ εἰσαγάγῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν· ἐνομίσαμεν δ’ ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο ἔπρεπε νὰ τηρηθῇ ἀκέραιον, διὰ νὰ μὴ φανῇ ὑπὲρ τὸ δέον περιορισμὸς τοῦ δικαιώματος τοῦ ἀναφέρεσθαι, τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι ἓν τῶν σημαντικωτέρων δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ πολίτης.

§136Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἤδη λοιπὸν δίδετε τὴν θέσιν τῶν συστάσεων τῶν ἀναφορῶν τῶν γενομένων μετὰ ἐκφώνησιν, τὴν ἀφίνετε εἰς τὸν βουλευτήν, τὸν ὑποστηρίζοντα ἀναφοράν· ἑπομένως ἐφθάσαμεν δι’ ἄλλης ὁδοῦ εἰς τὸ αὐτό.

§137Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως). Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τὴν ἀναφορὰν θὰ ὑποστηρίξῃ εἷς καὶ ὄχι εἴκοσι κατὰ ἐπιβεβλημένην ἀνάγκην.

§138Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Δὲν τὸ λέγει αὐτό, νομίζω, ἡ τροπολογία σας. Διότι λέγει: «βουλευτής» — εἰς τοῦτο νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ ὑποβαλλομένη τροπολογία δὲν εἶναι σαφής,—λέγει «βουλευτής», ἀλλ’ ὅταν λέγῃ «βουλευτής» δὲν δύναται ν’ ἀποκλεισθῇ τὸ νὰ εἶναι καὶ δύο βουλευταί. Θὰ ἦτο δὲ μία ἐπέμβασις εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ βουλευτοῦ, ἐὰν ἠρνούμεθα τὸ δικαίωμα εἰς δύο βουλευτὰς νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν αὐτὴν ἀναφοράν. Θὰ τοὺς ἠναγκάζομεν νὰ διχάσωσι τὴν ἐργασίαν των καὶ νὰ ὑποβάλωσι δύο ἀναφορὰς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. Νομίζω λοιπὸν ὅτι περὶ τούτου δὲν πρόκειται. Καὶ εἷς καὶ δύο καὶ δέκα βουλευταὶ δύνανται νὰ εἰσαγάγωσι καὶ ὑποστηρίξωσι τὴν ἀναφοράν.

§139Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λέγῃ εἷς, δὲν ἀποκλείει νὰ εἶναι καὶ τρεῖς ὑπογεγραμμένοι.

§140Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Εἴμεθα τελείως σύμφωνοι. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ βον θέμα, εἰς τὸ θέμα τῶν ἐρωτήσεων. Διὰ τῆς προτεινομένης τροπολογίας τίθεται εἰς τὸ θέμα τῶν ἐρωτήσεων ἔγγραφος διαδικασία, καταργουμένης τῆς προφορικῆς τοιαύτης. Νομίζω δὲ ὅτι καὶ τοῦτο δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ Βουλῇ. Διότι ἡ ἔγγραφος διαδικασία περιορίζεται καὶ θὰ περιορισθῇ οὕτω κατ’ ἀνάγκην μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ κοινοβουλίου, ἐνῷ τοῦτο δὲν εἶναι κυρίως ὁ σκοπὸς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Αἱ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ συζητήσεις καὶ τὰ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ἀναφερόμενα ζητήματα δὲν τίθενται καὶ δὲν φέρονται μόνον πρὸς γνῶσιν τῶν βουλευτῶν εἴτε τῶν ἐνδιαφερομένων, εἴτε καὶ τῶν ἄλλων, ἀλλὰ εἰς γνῶσιν τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν συζητήσεων τῶν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ θὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐν ταῖς ἐρωτήσεσιν θεμάτων.

§141Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἐρώτησις, ὡς καὶ ἡ ἀπάντησις δύνανται νὰ δημοσιεύωνται εἰς τὰ πρακτικά.

§142Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐκεῖ θὰ ἔλθω. Ἀφοῦ λοιπὸν πρόκειται νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἐρώτησις καὶ ἡ ἀπάντησις καὶ νὰ τεθῶσιν εἰς τὰ πρακτικά, ἀφοῦ γίνωσιν ἐγγράφως, θὰ φθάσωμεν πάλιν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα καταναλώσεως χρόνου, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἀντὶ νὰ ἔχωμεν τὴν φυσικὴν καὶ ἀβίαστον προφορικὴν ἐκδήλωσιν τῶν ἰδεῶν, θὰ τὴν ἔχωμεν οὕτως εἰπεῖν ἐκ τῶν προτέρων γινομένην ἐγγράφως. Ἡ ἀπώλεια τοῦ χρόνου πάντοτε θὰ ὑφίσταται, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν κατὰ γράμμα τὸν κανονισμὸν αὐτόν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἴσως παρεπλάνησεν ἡμᾶς πολὺ φυσικῶς ἡ πρώτη ἐντύπωσις τῆς ἀθρόας εἰσαγωγῆς ἀναφορῶν καὶ ἡ ἐπιθυμία τῆς ὑποστηρίξεως τῶν ἀναφορῶν αὐτῶν ὑπὸ τῶν κ. κ. πληρεξουσίων.

§143Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί προτείνετε;

§144Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐρωτήσεις, νομίζω ὅτι ἀκόμη δὲν τὰς ἐδοκιμάσαμεν, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς οὐδεμία ἐρώτησις ἦλθε διὰ νὰ συζητηθῇ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Καὶ δὲν ἦλθεν τοιαύτη, διότι δὲν ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐφαρμοσθῆ, ὡς ἐλέχθη, εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν τῆς 6ης Δεκεμβρίου, κατὰ τὸ ὁποῖον διῃρεῖτο ἡ ὥρα εἰς δύο μέρη, εἰς τὴν ἡμίσειαν ὥραν τῶν ἀναφορῶν καὶ τὴν ἡμίσειαν ὥραν τῶν ἐρωτήσεων.

§145Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διατὶ δὲν θέλετε νὰ φθάσωμεν εἰς τοῦτο; Οἱ κ.κ. πληρεξούσιοι, οἱ ἐρωτῶντες, θέλουσι νὰ λάβωσι πληροφορίας· θὰ ἦτο δυνατὸν ἴσως αἱ ἡμίσεις τῶν ἐρωτήσεων νὰ τύχωσιν ἀπαντήσεως ἐγγράφου. Διατὶ δὲν θέλετε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ νὰ λαμβάνωσιν οἱ κ.κ. πληρεξούσιοι τὰς πληροφορίας, τῶν ὁποίων ἔχουν ἀνάγκην καὶ ἐὰν κριθοῦν αὗται ἀνεπαρκεῖς, θὰ κάμουν ἄλλην ἐρώτησιν, διὰ νὰ λάβουν ἀπάντησιν καὶ ἐνδεχομένως νὰ κάμουν ἐπερώτησιν;

§146Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Δὲν θὰ ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει θέλει τις τῶν πληρεξουσίων νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἐρώτησιν ἐγγράφως, διὰ νὰ λάβῃ πληροφορίας πρὸς ἰδίαν ἑαυτοῦ καὶ μόνον ὁδηγίαν καὶ κατόπιν νὰ μεταχειρισθῇ αὐτὰς δι’ ἐπερώτησιν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ ἦτο πρακτικώτατον. Ἀλλ’ ἐγὼ συζητῶ ἐπὶ τῆς προτεινομένης καταργήσεως τοῦ συστήματος τῶν προφορικῶν ἐρωτήσεων· διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, μεθ’ ὃν ὑποβάλλεται ὁ νέος κανονισμὸς, ζητεῖται ἡ κατάργησις τῆς ἐρωτήσεως καὶ ἁπλῶς μόνον προφορικὴ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, ἀλλ’ ἡ ἐρώτησις, ὡς φέρηται ἐν τῷ κανονισμῷ εἶναι προπαρασκευαστικὴ τῆς ἐπερωτήσεως, εἶναι ὁ προέλεγχος οὕτως εἰπεῖν καὶ ἀποτελεῖ μέρος ἀναπόσπαστον τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§147Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος). Μένει ἀκέραιος.

§148Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ὄχι· δὲν εἶναι ἔλεγχος ὅταν δὲν γίνεται δημοσίᾳ· εἶναι ἁπλῆ ἐρώτησις. Καὶ ὀρθῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι προκειμένου περὶ μιᾶς ἁπλῆς ἐρωτήσεως τὴν ὁποίαν θέλει ὁ κ. βουλευτής, διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ τὴν κάμῃ ἐγγράφως καὶ ἐγκαίρως νὰ λάβῃ τὴν ἀπάντησιν; Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος νὰ καταργήσωμεν τὰς ἄλλας ἐρωτήσεις, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ζητεῖ ὁ βουλευτὴς ἁπλῶς πληροφορίας καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλει νὰ μεταχειρισθῇ πρὸς ἴδιον σκοπὸν μόνον, ἀλλὰ θέλει νὰ γίνῃ γνωστὴ ἡ ἐρώτησίς του εἰς τὸ Ἔθνος καὶ χάριν τοῦ Ἔθνους ἐρωτᾷ, ζητεῖ τὴν ἀπάντησιν. Δὲν δύναται δὲ ὁ βουλευτὴς νὰ ἐξέρχηται πλέον ὁ ἴδιος ν’ ἀναφέρῃ πρὸς τὸ Ἔθνος τί ἠρώτησε καὶ τί ἀπάντησιν ἔλαβε. Τὸ Ἔθνος πρέπει νὰ τὸ ἀκούῃ ἐκ τῶν προφορικῶν συζητήσεων ἐν τῇ Βουλῇ.

§149Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος). Κύριε συνάδελφε, δικαιοῦται νὰ μετατρέψῃ τὴν ἐρώτησιν εἰς ἐπερώτησιν.

§150Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λοιπὸν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα· νὰ καταργήσωμεν τὴν διάκρισιν μεταξὺ ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων καὶ ἑπομένως πᾶσα προφορικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὑποβαλλομένη σύστασις, ἐρώτησις ἢ ἐπερώτησις, θὰ καταταχθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐπερωτήσεων. Ἀλλὰ τότε, ἐὰν εἰς τοῦτο φθάσωμεν, πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν ἀπαιτουμένην θέσιν εἰς τὸν βουλευτικὸν ἔλεγχον, διότι, ὅταν καταργήσωμεν πλέον τὰς ἐρωτήσεις καὶ ὅταν ζητῶμεν τὰ πάντα νὰ ἔλθωσιν πλέον διὰ τῆς θύρας τῶν ἐπερωτήσεων.......

§151Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν καταργοῦμεν τίποτε. Προσέξατε εἰς τοῦτο· ἡ μία ὥρα, τὴν ὁποίαν διαθέτετε ἀσκόπως εἰς τὸ νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἀναφορῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καμμίαν ἔννοιαν, ἡ μία ὥρα αὕτη θὰ διατεθῇ διὰ νὰ σᾶς δοθοῦν πληροφορίαι, διὰ νὰ κάμητε ἔλεγχον κατὰ τὴν ἡμέραν τὴν ὁποίαν θὰ ὁρίσητε. Ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ὁ ἔλεγχος, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐξυπηρετήσεως τοῦ ἐλέγχου. Ὁ τρόπος καθ’ ὃν λειτουργεῖ σήμερον, κύριοι, δὲν εἶναι τρόπος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ὀνομασθῇ σοβαρός. Ἔρχεται μία ἀναφορά, τῆς ὁποίας ἡ Συνέλευσις δὲν ὁρίζει τὸ περιεχόμενον καὶ ὁμιλοῦν δέκα πληρεξούσιοι περὶ πράγματος, τοῦ ὁποίου τὸ ἀντικείμενον ὅλοι ἀγνοοῦσιν. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι αὐτὸ ἀπώλεια χρόνου; Εἰς βάρος τίνος; Εἰς βάρος τῆς ἐρωτήσεως· διότι δὲν φθάνομεν εἰς τὴν ἀπάντησιν. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι νὰ μὴ μανθάνῃ ὁ λαὸς ἢ ὁ πληρεξούσιος τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐρώτησιν. Τί προσπαθεῖτε νὰ γίνῃ διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς; Νὰ γίνῃ δυνατὸν νὰ δίδηται ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησιν καὶ νὰ γίνηται ὁ ἔλεγχος καθ’ ὃν τρόπον γίνεται.

§152Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐξακολουθῶ νὰ λέγω, ὅτι εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὁμιλῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν περὶ τῶν ἀναφορῶν· ὁμιλῶ περὶ τῶν ἐρωτήσεων καὶ λέγω, ὅτι ἐφ’ ὅσον πρόκειται τὴν προφορικὴν ἐρώτησιν νὰ τὴν μεταβάλλωμεν εἰς ἔγγραφον τοιαύτην καὶ νὰ ἀποκλείσωμεν ἐντελῶς τὴν προφορικήν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἱ ἐρωτήσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δὲν θ’ ἀφορῶσιν ἁπλῶς καὶ μόνον περιέργειαν τοῦ βουλευτοῦ, ἢ βοήθημα τὸ ὁποῖον θέλει διὰ περαιτέρω ἐργασίαν, ἀλλ’ εἶναι ἐρωτήσεις αἱ ὁποῖαι αὐταὶ καθ’ ἑαυτὰς ἐξαντλοῦσι τὸ ζήτημα καὶ αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ γίνουν ἀκουσταὶ εἰς τὸν λαόν, μετατίθενται εἰς τὴν ἐπερώτησιν.

§153Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί νὰ μὴ γίνῃ ἐγγράφως;

§154Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Διότι τότε θὰ κάμωμεν ἔγγραφον τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, κ. πληρεξούσιε, ἐνῷ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα εἶναι πολίτευμα τοῦ λόγου πρὸ παντός.

§155Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τοῦ λόγου βεβαίως· ἀλλ’ οὐχὶ τῆς χασομεργιᾶς. Ἐδῶ καταντᾷ νὰ γίνῃ πολίτευμα τῆς χασομεργιᾶς.

§156Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λογοκοπία.

§157Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐνίοτε γίνεται λογοκοπία, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ τὴν ἀνεχόμεθα ἐκεῖ ὅπου γίνεται καὶ ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον γίνεται. Δυστυχῶς εἶναι ἓν τῶν ἀπαραιτήτων μειονεκτημάτων τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ οὐδέποτε εἰς κοινοβούλια ἔλειψαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λέγουν περισσότερα τοῦ δέοντος. Τοῦτο βεβαίως δὲν ἀπευθύνεται πρὸς ἐμέ, διότι ἐγὼ εἶμαι ἴσως ὁ βραχυλογώτερος πάντων. Ἐπανέρχομαι λοιπὸν εἰς τοῦτο, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει περιορίσωμεν τὴν ἐρώτησιν εἰς ἔγγραφον καὶ τὰ ἄλλα νὰ ρίψωμεν εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, τότε πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὸν χρόνον τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐλαττώσωμεν....

§158Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐλαττώσωμεν τίποτε, διατί ἐπιμένετε;

§159Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Λυποῦμαι διότι διαφωνῶ μαζί σας.

§160Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὶ ἐλαττώνομεν; ...

§161Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Τὴν στιγμὴν ποῦ θὰ ἐκλείψῃ ἐντελῶς ἡ προφορικὴ διαδικασία τῆς ἐρωτήσεως, ἡ ἐρώτησις πλέον, ἡ ὁποία ἦτο, οὕτως εἰπεῖν, ὡς πρόλογος, παύει πλέον νὰ εἶναι τοιαύτη καὶ μετατίθεται εἰς τὰς ἐπερωτήσεις. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι ἐὰν γίνῃ δεκτὸν τὸ προτεινόμενον σύστημα αἱ ἡμέραι τῶν ἐπερωτήσεων πρέπει ν’ αὐξηθῶσι καὶ νὰ γίνωσι τρεῖς ἀντὶ δύο.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βλιάμος ἔχει τὸν λόγον.

§163Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ ζήτημα τῶν ἀναφορῶν δικαίως ἀπασχολεῖ τὴν Συνέλευσιν, τὸ μὲν διότι τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἀναφορῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀποφύγωμεν, τὸ δὲ διότι καταναλίσκουν πολὺ χρόνον καὶ ἐπιβραδύνουν τὸ κύριον ἡμῶν ἔργον. Ἡ τροποποίησις ἡ ὁποία εἰσάγεται δὲν φρονῶ, ὅτι θεραπεύει τὸ κακόν. Θὰ ὑποβάλω τὴν γνώμην, ὅπως αἱ εἰσαγόμεναι ἀναφοραί, ἀποφάσει τῆς Συνελεύσεως παραπέμπονται ἐνώπιον τοῦ οἰκείου Ὑπουργείου, οἱ δὲ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὰς ἀναφορὰς αὐτὰς νὰ τὰς παρακολουθοῦν ὅπως παρακολουθοῦν τόσα ἄλλα ζητήματα, ἐὰν δὲ δὲν μείνουν ἱκανοποιημένοι ἐκ τῆς πορείας των, τότε νὰ φέρνουν ταύτας εἰς τὴν Συνέλευσιν ἢ εἰς τὰς ἐρωτήσεις ἢ ἐπερωτήσεις. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον φρονῶ, ὅτι ἐξοικονομεῖται τὸ ζήτημα καὶ ὁ πολύτιμος χρόνος, περιοριζομένου τοῦ ζητήματος τῶν ἀναφορῶν εἰς ὀλίγα λεπτὰ τῆς ὥρας.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§165Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχω, κύριοι πληρεξούσιοι, παρὰ δύο λέξεις μόνον νὰ εἴπω: Πῶς τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ καταναλώσωμεν μείζονα χρόνον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον προσπαθοῦμεν νὰ οἰκονομήσωμεν διὰ τὰς ἐνδεδειγμένας τροποποιήσεις. Ὅτι καταναλίσκεται μέγας χρόνος διὰ τὴν σύνταξιν τῶν ἀναφορῶν εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως. Ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θέλω νὰ προκαλέσω τὴν προσοχήν σας εἶνε τοῦτο: ὅτι αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀντὶ νὰ ἔχουν εἰς οἰκονομίαν χρόνον, ἀντιθέτως ἔχουν εἰς κατανάλωσιν μείζονα χρόνον. Κατὰ τὸ ἄρθρον 55 τοῦ Κανονισμοῦ (ἀναγινώσκει) «Ἐν ἀρχῇ ἑκάστης συνεδριάσεως ὁ Πρόεδρος διατάσσει ν’ ἀναγνωσθῶσι κατὰ τὴν τάξιν τῆς ὑποβολῆς αὐτῶν αἱ ἁπλαῖ ἐρωτήσεις, αἱ ἀναγεγραμμέναι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς συνεδριάσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἀπαντᾷ ἀμέσως, ἐκτὸς ἂν δηλώσῃ ἢ ὅτι ἀδυνατεῖ ν’ ἀπαντήσῃ, ἢ ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἀπάντησιν διά τινα ὁριζομένην ὑπ’ αὐτῆς ἡμέραν. Εἰς τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ἑκάστης ἐρωτήσεως ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἐρωτῶντα μόνον ν’ ἀπαντήσῃ, διὰ νὰ δηλώσῃ ἂν ἡ ἀπάντησις ἦτο ἡ δέουσα εἰς τὴν ἐρώτησίν του». Συνεπῶς ἐφ’ ὅσον ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργοῦ ἦτο ἡ δέουσα πρὸς τὴν ἐρώτησιν, οὐδὲν ὑπάρχει στάδιον ἀμελείας ἐκ μέρους τοῦ βουλευτοῦ. Ἄρα ἡ συζήτησις θὰ ἐτερματίζετο ἄνευ οὐδεμιᾶς προφορικῆς ἀναπτύξεως καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ διάταξις ὡς εἶχε ἐν τῷ παλαιῷ Κανονισμῷ, ἦτο σκόπιμος, διότι τότε μόνον θὰ ὡμίλει ὁ βουλευτής, ὅταν θὰ εὕρισκε ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ ὑπουργοῦ δὲν ἦτο ἡ δέουσα πρὸς τὴν ἐρώτησιν. Ἔρχεται τώρα ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ἀντὶ νὰ συντομεύσῃ χρόνον, τοὐναντίον δημιουργεῖ στάδιον πρὸς κατανάλωσιν χρόνου. Διότι λέγει (ἀναγινώσκει) «Ἡ ἔγγραφος ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως ἐξαντλεῖ πᾶσαν περαιτέρω ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως διαδικασίαν καὶ ἡ ἐρώτησις διαγράφεται ἐκ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως». Ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ καὶ ἄλλη παράγραφος «Ἐὰν ὁ ἐρωτήσας θεωρήσῃ μὴ ἐπαρκῆ τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως ζητεῖ τότε τὴν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων ἀναγραφὴν τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἐρωτήσεως κατὰ τὰ ἐν τῷ Κανονισμῷ ἀναγραφόμενα».

§166Σ. ΣΤΑΗΣ. Τῶν ἐπερωτήσεων.

§167Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τὶ σημαίνει τοῦτο; Δηλαδὴ ἀνοίγει στάδιον πάλιν εἰς κατανάλωσιν χρόνου διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἐπερωτήσεων. Ἐὰν ἔμενεν κατάταξις ὡς εἶχεν εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀπάντησις τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ δὲν θὰ ἦτο ἡ προσήκουσα πρὸς τὴν ἐρώτησιν, ὁ βουλευτὴς θὰ ἐλάμβανε τὸν λόγον. Φυσικὰ καὶ τότε ἔδει κατὰ τὴν ἰδικήν του γνώμην νὰ ὁρισθῇ χρόνος τοῦ τοιούτου ἐλέγχου, τῆς τοιαύτης ἀπαντήσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διότι τότε θ’ ἀποφεύγωμεν τὸ στάδιον τῆς ἐπερωτήσεως, ἐνῷ τώρα θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐρώτησις καὶ διὰ τῆς τροπολογίας δημιουργοῦμεν μίαν ἐπερώτησιν, ἐνῷ δὲν ἠθέλομεν τὴν δημιουργήσει εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν θέλομεν ἀφίσει τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ ὡς ἔχει καὶ προσθέσομεν μόνον μίαν λέξιν εἰς αὐτό, δηλαδὴ «εἰς τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπιτρέπεται ἀπάντησις.......». Ἡ τοιαύτη δήλωσις δὲν πρέπει νὰ γίνῃ πέραν αἴφνης τῶν πέντε λεπτῶν τῆς ὥρας, διότι κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ ἔχωμεν ἀπάντησιν καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν ἐπερώτησιν.

§168Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν ἐρώτησιν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐγγραφῶσι 15, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπαντήσουν, ἐνῷ ἂν εἶναι γραπτὴ ἡ ἐρώτησις δὲν θὰ ὁμιλήσῃ κανείς.

§169Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν εἶναι ἡ ἀπάντησις προσήκουσα δὲν θὰ ἀπαντήσῃ κανείς.

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ὁμιλήσωσι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα Κανονισμόν.

§171Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὸν ὑπάρχοντα Κανονισμὸν δὲν δύνανται νὰ ὁμιλήσωσιν. (Ἀναγινώσκει). «Ἐν ἀρχῇ ἑκάστης συνεδριάσεως ὁ Πρόεδρος διατάσσει νὰ ἀναγνωσθῶσιν κατὰ τὴν τάξιν τῆς ὑποβολῆς αὐτῶν αἱ ἁπλαῖ ἐρωτήσεις......κλπ». Ἑπομένως ἐὰν ὁ ὑπουργὸς δώσῃ μίαν προσήκουσαν ἀπάντησιν, λήγει τὸ στάδιον πλέον τῆς ἐρωτήσεως.

§172Α. ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Θὰ ἔχῃ ταχέως τὴν ἀπάντησιν.

§173Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐκτὸς ἐὰν τάξητε ἡμέραν ἀπαντήσεως. Ὅλαι αἱ ἐρωτήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀπὸ βουλευτὰς ἀναγράφονται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων, λαμβάνει ὁ ὑπουργὸς γνῶσιν, διότι πρὶν νὰ ἀναγραφοῦν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀποστέλλονται εἰς τὸν ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἕτοιμον τὴν ἀπάντησιν καὶ οὕτω γίνεται τώρα. Γίνεται καὶ τὸ ἄλλο ἄτοπον, κατὰ τὴν γνώμην μου. Προτάσσονται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ὅλαι αἱ ἀναφοραί, ἐνῷ αἱ ἐρωτήσεις ἀναγράφονται εἰς τὸ τέλος.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς γίνεται αὐτό; Τὸ λέγει ὁ Κανονισμός.

§175Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Δὲν τὸ λέγει ὁ Κανονισμός. Εὕρετε μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ, ὅτι προτάσσονται αἱ ἀναφοραὶ καὶ αἱ ἐρωτήσεις εἰς τὸ τέλος. Ἐμελέτησα τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ προσεκτικῶς, δὲν εὗρον οὐδεμίαν διάταξιν νὰ ὁρίζῃ τοῦτο. Ὁ Κανονισμὸς λέγει (ἀναγινώσκει) «ἐν ἀρχῇ ἑκάστης συνεδριάσεως κλπ.» Καὶ κατόπιν θὰ ἔλθουν αἱ ἀναφοραί. Κατὰ τὴν γνώμην μου, κατὰ τὴν αὐτὴν συνεδρίασιν θὰ ἀναγνώσῃ ἐρωτήσεις καὶ ἀναφοράς. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς περιορισμός. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω. Ὡς διετυπώθη ἡ τροπολογία εἶναι σκόπιμος καὶ πρακτική. Θέλομεν νὰ περιορίσωμεν τὴν ἄσκοπον σπατάλην χρόνου καὶ τὰς ἀγορεύσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὰς συστάσεις τῶν ἀναφορῶν. Καὶ βεβαίως τὸ κακὸν εἶναι δεινόν, μολονότι δὲ ἡ ἀνάγνωσις τῶν ἀναφορῶν ἀνακουφίζει τὴν κοινὴν γνώμην, οὐχ ἧττον παρεμβάλλονται ἐμπόδια εἰς τὴν ἐργασίαν τῆς Συνελεύσεως, ἀναμφισβητήτως δὲ ἐκεῖ ὅπου θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν ἕνα κακόν, θὰ δημιουργήσωμεν διπλάσιον τοῦτο. Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 53. «Ἐὰν βουλευτὴς ἐπιθυμῇ νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐξ ἀναφορᾶς ἀνακοινωθείσης εἰς τὴν Βουλήν, ἢ ἂν ἐπιθυμῇ νὰ εἰσαγάγῃ ὁ ἴδιος ἀναφορὰν καὶ ἀναπτύξῃ αὐτὴν, εἰδοποιεῖ περὶ τούτου τὸν Πρόεδρον ἐγγράφως, ὅστις δίδει αὐτῷ τὸν λόγον κατὰ τὴν ἀμέσως ἑπομένην συνεδρίασιν, κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς του ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ περὶ τούτων Ἡμερησίᾳ Διατάξει». Ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, ἡ ὑποβαλλομένη κατὰ δεκαπενθήμερον, ἐγγράφεται ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῶν ἐπερωτήσεων τὴν ἀμέσως ἑπομένην τῇ ὑποβολῇ ἡμέραν, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν πᾶς βουλευτὴς δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον». Τώρα τί θὰ γίνῃ; Κάθε βουλευτὴς θὰ υἱοθετῇ μίαν ἀναφορὰν ὡς ἰδικήν του, θὰ τὴν ὑποβάλλῃ ὡς ἀναφοράν, ἡ ὁποία θὰ ὑπογράφηται ἀπὸ 10 ἢ 15 βουλευτάς. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν διάταξιν τὴν τροποποιουμένην ὁ περιορισμὸς αὐτὸς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἀναφορᾶς, διότι λέγει ἐὰν βουλευτὴς ἐπιθυμῇ ἢ καὶ πλείονες βουλευταὶ, δύνανται νὰ ὑποβάλλωσιν ἀναφοράν.

§176Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος). Εὑρίσκετε, ὅτι αὐτὸ εἶναι νεωτερισμός;

§177Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Εὑρίσκω, ὅτι εἶναι νεωτερισμός, ὁ ὁποῖος ἄγει εἰς ἀντίθετον ἀποτέλεσμα.

§178Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος). Ἐὰν εὑρίσκετε, ὅτι εἶναι νεωτερισμὸς σφάλλεσθε, διότι δὲν ὑπάρχει διάταξις, ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἕκαστος βουλευτὴς δικαιοῦται καὶ νὰ εἰσαγάγῃ καὶ νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἀναφοράν. Ἐὰν ἠθελήσαμεν νὰ περιορίσωμεν τὴν σπατάλην τοῦ χρόνου καὶ τὴν κατάχρησιν τῆς συμμετοχῆς τῶν βουλευτῶν εἰς τὰς ἀναφορὰς, δὲν ἠθελήσαμεν ἐν τούτοις νὰ καταργήσωμεν ἐντελῶς τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ νὰ εἰσαγάγῃ καὶ αὐτὸς μίαν ἀναφοράν. Δὲν νεωτερίζομεν κατ’ οὐδὲν, διατηροῦμεν διάταξιν ὑφισταμένην ἐπιτρέποντες εἰς ἕκαστον βουλευτὴν νὰ εἰσαγάγῃ καὶ νὰ ἀναπτύξῃ ἀναφοράν. Ἑπομένως αἱ κατηγορίαι, τὰς ὁποίας ἐξεφέρατε κατὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς δὲν φαίνονται δεδικαιολογημέναι, διότι δὲν ἔχει νὰ αὐξήσῃ τίποτε, ἀρκεῖ νὰ διατηρήσῃ τὸ καθεστὼς ἐπιβάλλουσα περιορισμὸν εἰς τὴν ἀπώλειαν χρόνου κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν.

§179Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Ὁ σκοπὸς ὅστις ἐπιδιώκεται διὰ τῆς διατάξεως, διατυπούμενος εἰς τὴν τροπολογίαν ἀποβλέπει εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ σπαταλομένου χρόνου. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς οὗτος ματαιοῦται, διότι ὅταν ὁ βουλευτὴς ἔχῃ δικαίωμα νὰ εἰσαγάγῃ μίαν ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἀναπτύξωσι δέκα βουλευταὶ, τότε τί οἰκονομίαν χρόνου θὰ φέρωμεν; Ἀντιθέτως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται ἤδη, θὰ ἐπαναλαμβάνεται δι’ ἄλλης ὁδοῦ.

§180Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος). Θὰ ἔχωσιν ἀνὰ χεῖρας τὴν ἀναφορὰν οἱ δέκα βουλευταί;

§181Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Θὰ στείλωσιν εἰς τὸ γραφεῖόν σας μίαν ἀναφορὰν ὑπογεγραμμένην ἀπὸ δέκα βουλευτάς, αὐτὴ θὰ φθάσῃ εἰς τὸ γραφεῖόν σας καὶ θὰ εἶναι ἀναφορὰ δέκα βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 53 θὰ τὴν ἀναπτύξωσιν καὶ μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν δέκα βουλευτῶν δὲν καταλαμβάνω τὶ κέρδος χρόνου θὰ ἔχωμεν. Νὰ τεθῇ ἄλλος περιορισμὸς ἐδῶ εἰς τὴν πρώτην διάταξιν, ἡ ὁποία λέγει (ἀναγινώσκει): «πᾶς βουλευτὴς δικαιοῦται νὰ ποιήσηται ἰδιαιτέραν σύστασιν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, ἄνευ ἀγορεύσεως, περιοριζόμενος εἰς ἁπλῆν σύστασιν χωρὶς νὰ εἰσέλθῃ εἰς οἱανδήποτε ἀνάπτυξιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ἀναφορᾶς». Καὶ ἐρωτῶ τὶ νόημα ἔχει τὸ ἄρθρον 24; (Ἀναγινώσκει): «Ἐὰν ὅμως βουλευτὴς ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπί τινος ἀναφορᾶς, ἡ παραπομπὴ αὐτῆς ἀναβάλλεται μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ βουλευτοῦ κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν». Αὐτὴ ἡ παράγραφος νὰ ἀπαλειφθῇ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον ὁ βουλευτής, διότι ἐὰν πρόκειται νὰ τὸν λάβωμεν μόνον διὰ νὰ λέγωμεν «συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν», εἶναι περιττὸν νὰ τὸν λάβωμεν. Ἢ πρέπει νὰ συνιστᾷ τὴν ἀναφορὰν καὶ νὰ τὴν ἀναπτύσῃ ἢ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἰπῇ «συνιστῶ αὑτήν», δύναται κάλλιστα νὰ μὴ εἰπῇ τίποτε. Λοιπὸν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἂν θέλωμεν νὰ κάμωμεν οἰκονομίαν χρόνου, σκόπιμον θὰ εἶναι τὸ δεύτερον ἐδάφιον ν’ ἀπαλειφθῇ ἐξ ὁλοκλήρου. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνεται καμμία συζήτησις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 53, ἂν βουλευτὴς ἐπιθυμῇ νὰ εἰσαγάγῃ ἀναφορὰν, νὰ θέσητε ἕνα περιορισμόν, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ ἑνὸς βουλευτοῦ.

§182Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος). Δὲν πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς ὑπογεγραμμένης ὑπὸ ἑνὸς βουλευτοῦ. Πρόκειται περὶ τοιαύτης μὴ ὑπογεγραμμένης ὑπὸ βουλευτοῦ καὶ ὅστις καταθέτει τὴν ἀναφορὰν καὶ ἐν ἀνάγκῃ ἀναπτύσσει τὰ κατ’ αὐτήν.

§183Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Τότε διατί τὸ μεταβάλλετε;

§184Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος). Θὰ εἰπῶ διατί. Διότι ὑποβάλλονται παντὸς εἴδους ἀναφοραί, ἐλαχίστης σημασίας καὶ σπουδαιότητος καὶ διὰ νὰ σᾶς φέρω παράδειγμα: ὑπεβλήθη χθὲς ἀναφορὰ κουρέων μιᾶς ἐπαρχίας, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ν’ ἀπασχοληθοῦν 360 ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, διατί; Διὰ νὰ διατάξουν, ὅπως τὰ καταστήματά των, κάθε Κυριακὴν ἀνοίγουν εἰς τὰς 10 τὸ πρωΐ καὶ ὄχι εἰς τὰς 9½. Ὅταν ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, λόγῳ τῆς ἀλληλεγγύης, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν ἐκλογέων, ἕκαστος θεωρεῖ καθῆκον του νὰ εἴπῃ δύο λέξεις διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν. Καὶ ἐν τῇ ἁμίλλῃ αὐτῇ σχηματίζεται κατάλογος ἐξ 25 βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὅλοι πρόκειται ν’ ἀγορεύσουν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, αὐτὸ ἀκριβῶς ἐζητήθη ν’ ἀποφευχθῇ διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν.

§185Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Καὶ δὲν θὰ γίνεται τὸ ἴδιον;

§186Κ. ΑΡΓΑΣ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι θὰ ἔλθουν 25 βουλευταὶ ἔχοντες ἀνὰ χεῖρας μίαν ἀναφορὰν ἐλαχίστου ἐνδιαφέροντος, διὰ ν’ ἀπασχολήσουν τόσους βουλευτὰς δι’ ἕνα τόσον μικρὸν πρᾶγμα, ἐὰν θὰ ἀνοίξουν τὰ κουρεῖα εἰς τὰς 9½ ἢ εἰς τὰς 10.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§188Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ βουλευτὴς νὰ παρίδῃ τὴν διάταξιν ταύτην τροποποιουμένην κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου. Ὁ κανὼν εἶναι ὅτι αἱ ἀναφοραὶ ὑποβάλλονται εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀμέσως, λόγῳ τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν πρὸς τοὺς συμπολίτας μας καὶ τῆς ἐπιβολῆς, τὴν ὁποίαν πολλάκις ἀσκοῦν ἐπὶ τῶν διαφόρων βουλευτῶν. Τί γίνεται τώρα, ποία εἶναι ἡ συνήθεια; Ἡ συνήθεια εἶναι ὅτι γίνεται μία κατανάλωσις χρόνου ἀσκόπως, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ γράψουν αἱ ἐφημερίδες τὰ ὀνόματά μας, ὅτι ὑπεστηρίξαμεν μίαν ἀναφοράν, χωρὶς κανένα σκοπόν, χωρὶς κανένα λόγον. Ἐνῶ ἐὰν ἀπαγορευθῇ αὐτὴ ἡ λογοκοπία καὶ ὑποχρεωθοῦν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, ὅπως εἶναι ὑποχρεωμένοι, μετὰ μίαν ἑβδομάδα εἰς ἓν ὡρισμένον χρονικὸν σημεῖον νὰ δίδουν ἀπαντήσεις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ τῆς ἐνεργείας, τὴν ὁποίαν ἔκαμον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, ὄχι μόνον θὰ κερδίζωμεν χρόνον, ἀλλὰ καὶ θὰ ὑποστηρίζωμεν καὶ τὰ συμφέροντα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπευθύνονται εἰς τὴν Συνέλευσιν πρὸς θεραπείαν. Τὸ συμπέρασμα εἶναι τοῦτο· ὅτι ὁ φόβος σας, τὸν ὁποῖον ὑπεστηρίξατε ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα, ἂν ἀφαιρέσωμεν μόνον τὴν διάταξιν, διότι οἱ βουλευταὶ θὰ φέρουν τὰς ἀναφορὰς ὑπογεγραμμένας, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δικαιολογημένος καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένητε εἰς τὴν γνώμην σας. Ἂν δὲ ὁ βουλευτὴς δὲν εἶναι εὐχαριστημένος ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον μεταβαλλομένης τῆς ἐρωτήσεως εἰς ἐπερώτησιν. Ὀρθότατον, διότι ἡ ἐπερώτησις προϋποθέτει ἔλεγχον. Διὰ νὰ ζητήσῃ λοιπὸν εἷς βουλευτὴς νὰ ἀναγραφῇ ἡ ἐρώτησίς του ὡς ἐπερώτησις, θὰ εἴπῃ ὅτι διὰ τὴν ἀπάντησιν αὐτήν, εἶναι διατεθειμένος νὰ ἐλέγξῃ τὸν Ὑπουργὸν, διὰ παράλειψιν τῆς ἐνεργείας του. Ἐκ τῆς πείρας ἔχει ἀποδειχθῆ ὅτι πολλάκις μετατρέπομεν τὴν ἐρώτησιν εἰς ἐπερώτησιν.

§189Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Διατὶ νὰ τὴν κάμωμεν ἐπερώτησιν, καθ’ ἣν στιγμὴν συμφώνως μὲ τὸν παλαιὸν Κανονισμὸν ἔχει τις τὸ δικαίωμα ν’ ἀνταπαντήσῃ;

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§191Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλομεν καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐργαζόμεθα, δὲν εἶναι ὁ καλλίτερος πρὸς παροχὴν ἐργασίας. Ἐν τῇ προσπαθείᾳ νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸ παντὸς ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ νὰ κερδίσωμεν εἰς δημοκοπίαν, ματαιοπονοῦμεν καὶ ἡμεῖς αὐτοί, ματαιοπονεῖ καὶ τὸ Σῶμα χωρὶς κανένα ἀπολύτως σκοπόν. Διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἀναφορῶν ἐπετύχομεν τοῦτο· νὰ περιορίσωμεν τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, τὸ μόνον ὅπλον τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ νὰ παρακωλύωμεν τὴν πρόοδον τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Αὐτὰ ἐπετύχομεν διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἀναφορῶν. Ἤκουσά τινα τῶν προλαλησάντων συναδέλφων νὰ λέγῃ: πῶς θὰ ἐπικοινωνήσῃ ὁ λαὸς μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους του καὶ τίνα ἄλλην ἐργασίαν ἔχομεν παρὰ νὰ δαπανῶμεν τὸν χρόνον ὑποστηρίζοντες καὶ ἀναπτύσσοντες τὰ δίκαια τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν; Μακρὰ πεῖρα, κύριοι, μὲ διδάσκει τοῦτο: Ἐνῷ κατὰ χιλιάδας ὑποβάλλονται καὶ συνιστῶνται αἱ ἀναφοραὶ ὑπὸ τῶν διαφόρων ἀντιπροσώπων, δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, καθ’ ἣν νὰ ἤκουσα ἕνα τῶν ὑποβαλόντων καὶ ὑποστηριξάντων τὴν ἀναφοράν, νὰ ἐρωτήσῃ τί ἔγινε ἐκείνη ἡ ἀναφορά. Πλήν, καὶ τοῦτο ἐκ μακρᾶς πείρας: ὅτι αἱ περισσότεραι τῶν ἀναφορῶν μένουν ἐδῶ, εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς Βουλῆς· δὲν φθάνουν κἂν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, δὲν λαμβάνουν κἂν γνῶσιν οἱ Ὑπουργοί, καὶ τοῦτο λέγεται ἐξυπηρέτησις τῶν συμφερόντων; Κάθε ἄλλο. Λέγεται δημοκοπία καὶ κατανάλωσις χρόνου. (Χειροκροτήματα). Ἀφήσατε τὰς ἀναφορὰς διὰ ν’ ἀπασχοληθῇ ἡ Συνέλευσις εἰς ἄλλα σοβαρώτερα ζητήματα. Τὰ γενικώτερα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουσι πλῆθος, αὐτὰ συνεζητήθησαν; Αὐτὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσάγωνται δι’ ἀναφορῶν, εἰσάγονται δι’ ἐπερωτήσεων. Εἶναι σοβαρὰ ζητήματα καὶ ἐπὶ τούτων ζητοῦμεν τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διὰ νὰ τὰ φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως.

§192Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἄς κλείσωμεν λοιπὸν τὸ στόμα τοῦ λαοῦ.

§193Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν κλείομεν τὸ στόμα τοῦ λαοῦ. Ἀκριβῶς τοῦ κλείομεν τὸ στόμα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι νομίζει ὁ λαὸς ὅτι ἐξυπηρετοῦνται τὰ συμφέροντά του, ὅταν ἡμεῖς ὁμιλῶμεν ἐδῶ, καὶ ἀφίνωμεν ἔπειτα αὐτὸν μόνον.

§194Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Σεῖς ἠμπορεῖ νὰ τὸν ἐγκαταλείπητε, ἡμεῖς ὅμως ὄχι.

§195Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον αἱ ἀναφοραὶ θὰ ὑποβάλλωνται καὶ δὲν θὰ συνιστῶνται· ὁ χρόνος θὰ χάνεται ἀσκόπως καὶ κανὲν λαϊκὸν συμφέρον δὲν θὰ ἐξυπηρετεῖται. Ὅλοι θὰ καταφεύγουν εἰς τὴν βʹ διάταξιν τοῦ ἄρθρου 53, δηλαδὴ καὶ εἰς τὴν ἄλλην διάταξιν, θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ ἴδια, καὶ οὕτως ὁ χρόνος θὰ καταναλίσκεται εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀναφορῶν, ἡ ὁποία ἀνάπτυξις οὐχὶ σπανίως μεταβάλλεται εἰς ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἶναι ἄδικος ὁ ἔλεγχος οὗτος, διότι γίνεται ἀγνοοῦντος τοῦ Ὑπουργοῦ κἂν τὸ θέμα, περὶ τοῦ ὁποίου μνημονεύει ἡ ἀναφορά. Λοιπὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον χρόνος δὲν θὰ κερδιθῇ, ἀλλὰ θὰ δαπανᾶται ματαίως εἰς συζητήσεις καὶ δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἐγὼ εἶμαι τῆς ἑξῆς γνώμης, καὶ θὰ τὴν εἴπω, χωρὶς νὰ φοβηθῶ, ὅτι θέλω νὰ περιορίσω τὸν ἔλεγχον καὶ τὸν λαὸν ἀπὸ τοῦ νὰ ἀναφέρεται εἰς τὸ νομοθετικὸν Σῶμα: Αἱ ἀναφοραὶ νὰ ἀναγινώσκωνται ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον, κατόπιν νὰ στέλλωνται εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, χωρὶς νὰ γίνηται καμμία συζήτησις, οἱ δὲ Ὑπουργοὶ θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι ἐντὸς 15 ἡμερῶν νὰ προσκομίζωσι κατάστασιν εἰς τὴν Συνέλευσιν, εἰς ἣν νὰ ἐμφαίνηται ποία ἐγένετο ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης τούτων ἐνέργεια. Ἐὰν δὲ τύχῃ ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ μὴ εἶναι ἡ προσήκουσα, δὲν χάνει καθόλου τὸ δικαίωμα ὁ πληρεξούσιος νὰ ἔλθῃ ὡς ἐπερωτῶν καὶ τότε νὰ ἀναπτύξῃ ὡς πρέπει τὴν ἀναφοράν. Νομίζω ὅτι ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ μέσον αὐτὸ θὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸ νὰ κερδίσωμεν τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον χάνομεν ἐπὶ ματαίῳ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐρωτήσεις, εὑρίσκω ὅτι προκύπτει πραγματικὴ ὠφέλεια ἐκ τῆς διατάξεως, ὡς εἶναι αὕτη διατετυπωμένη. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας συνάδελφος ὑπεστήριξεν, ὅτι θὰ δημιουργήσωμεν ἓν κακὸν καθ’ ὃν χρόνον προσπαθοῦμεν νὰ διορθώσωμεν ἄλλο, διότι ὅλοι οἱ ἐρωτῶντες θὰ μεταβάλλωνται εἰς ἐπερωτῶντας. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, διότι ἡ ἐρώτησις δὲν δύναται νὰ ἐγγραφῇ ὡς ἐπερώτησις καὶ διότι ὁ ἐπερωτῶν θὰ ἐλέγξῃ, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν εἷς πληρεξούσιος νὰ δημιουργήσῃ ἔλεγχον ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχῃ λόγος. Ἀσφαλῶς δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, ὡς εἶναι διατετυπωμένη ἡ διάταξις, κερδίζομεν χρόνον εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐρωτήσεων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἀναφορῶν, ἐπιμένω ἐφόσον εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν γνώμην μου, ὅτι ἐπὶ τούτων οὐδεμία ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ συζήτησις, ὅτι εἶναι ματαιοπονία καὶ οὐδὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα θὰ ἔχωμεν. Κύριοι, ἂς θελήσωμεν ἐπὶ τέλους νὰ γνωρίσωμεν ὅτι τὸ κακὸν δὲν θὰ διορθωθῇ διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον θέλομεν νὰ ψηφίσωμεν. Τὸ κακὸν, κύριοι, θὰ διορθωθῇ τότε καὶ μόνον, ὅταν ἡμεῖς ἔχωμεν ἐπίγνωσιν οὐ μόνον τῶν δικαιωμάτων, ἀλλὰ καὶ τῶν ὑποχρεώσεών μας. (Χειροκροτήματα).

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Καβαλλιεράτος ἔχει τὸν λόγον.

§197Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Συμφωνῶ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας. Διαφωνῶ ὡς πρὸς τοῦτο· ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς συστάσεως, διότι οὕτω καὶ μόνον θὰ κερδίσωμεν τὸν ὑλικὸν χρόνον. Τὶ εἶναι σύστασις; Τίνα σκοπὸν ἔχει; Ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως; Ὄχι. Ἡμεῖς οἱ πληρεξούσιοι περιερχόμεθα καθ’ ἑκάστην τὰ Ὑπουργεῖα καὶ δυνάμεθα ἐκεῖ νὰ λαμβάνωμεν καὶ ὅσας θέλομεν πληροφορίας. (διαμαρτυρίαι).

§198Α. ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Αὐτὸ ἴσα ἴσα δὲν πρέπει νὰ γίνῃ.

§199Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Διπλοῦς εἶναι ὁ σκοπὸς τῶν πληρεξουσίων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὸ ἐλέγχειν καὶ τὸ νομοθετεῖν. Τὸ ζήτημα τῶν συστάσεων δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ λέγηται ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει καὶ νὰ σπαταλᾶται ὁ χρόνος δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ πολίτης δύναται καλλίτερον νὰ μάθῃ κατ’ ἰδίαν. Καθ’ ἣν περίπτωσιν ἀρνηθῇ ὁ ὑπουργὸς ἢ ὁ ὑπάλληλος νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, τότε ἔρχεται ὁ πληρεξούσιος ἐνταῦθα καὶ ἀσκεῖ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου, ἐλέγχων τὸν Ὑπουργὸν ἢ τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ἐντελῶς ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων καὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος ὅμως νὰ γίνεται καθ’ ἑκάστην εἰς ὡρισμένην ὥραν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ ἔργα μας.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Μητσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§201Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα, κύριοι, τὸν λόγον οὐχὶ ποσῶς ἵνα μηκύνω τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἤδη ἀνιαρά, ἀλλὰ διότι νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἀκόμη ὀλίγας στιγμὰς ἐπὶ πρακτικῶν τινων ἀπόψεων, εἰς ἃς ἀποβλέπω. Καὶ ἰδοὺ πῶς. Τὶ εἰσὶν ἀναφοραί; Αἱ ἀναφοραὶ εἶναι δύο εἰδῶν. Μία, ἥτις παραπονεῖται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἄλλη ζητοῦσα ἀπὸ τῆς Συνελεύσεως μέτρα Νομοθετικά. Εἶναι πολλοὶ ἰδιῶται, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τοῦ Κοινοβουλίου τοιαῦτα μέτρα. Ἐπὶ τῶν πρώτων, ἡ ἀναφορὰ ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Βουλήν, διότι ζητεῖ τὴν παρέμβασιν τῆς Βουλῆς παρὰ τῇ Ἐκτελεστικῇ Ἐξουσίᾳ. Διατὶ τὴν παρέμβασιν τῆς Βουλῆς; Εἶναι περιττὸν νὰ τὸ ἀποκρύπτωμεν, κύριοι, διότι οἱ πολῖται ἀποκάμνουσιν ἀναμένοντες συχνότατα λῆψιν μέτρων ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων ὑπὲρ αὐτῶν, ἢ ἀπελπίζονται καρτεροῦντες εἰς τὰς ἀναφοράς των καὶ εἰς τὰς ἀπ’ εὐθείας προσφυγάς των ἐπὶ τέλους νὰ τοὺς δοθῇ ἀπάντησίς τις ἐκ μέρους αὐτῶν. Καὶ μάλιστα εἶναι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας προσφεύγουσιν εἰς τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ δὲν ἐπιτυγχάνωσιν ἀπάντησιν ἐκ τῆς μεγαλοπρεπείας τῆς Διοικήσεως, οὔτε διὰ τῆς παρεμβάσεως τοῦ οἰκείου τῆς ἐπαρχίας των Πληρεξουσίου, οὔτε καὶ πολλῶν ἀκόμη βουλευτῶν. Αἱ ἀναφοραὶ λοιπὸν αὐτοῦ τοῦ εἴδους, αἱ ὁποῖαι ἀναζητοῦσι τὴν παρέμβασιν τῆς Νομοθετικῆς ἐξουσίας παρὰ τῇ Κυβερνήσει, ἵνα ὁ πολίτης τύχῃ ὑποστηρίξεως διοικητικῆς, εἶναι εὐκολώτατον πρᾶγμα, ἅπαξ ἀνακοινωθεῖσαι ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου εἰς τὴν Συνέλευσιν, νὰ παραπέμπωνται εἰς τὰ ἁρμόδια γραφεῖα τοῦ Κοινοβουλίου, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσι τὸ καθῆκον νὰ ἐνδιαφέρωνται καὶ νὰ ζητῶσι τὰς πληροφορίας ἀπὸ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, θέλω νὰ εἴπω ἀπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν. Τὰς δ’ ἀπαντήσεις τούτων νὰ προσαρμόζωσι εἰς τὰς ἀναφοράς, ὁπότε πλέον οἱ ἐνδιαφερόμενοι βουλευταί, οἱ σήμερον ἐγγραφόμενοι ὡς ὁμιλήσαντες ἐπὶ ἀναφορῶν θὰ δύνανται προσερχόμενοι εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Κοινοβουλίου νὰ λαμβάνωσι τὴν δοθεῖσαν ἀπάντησιν παρ’ ἐντεταλμένου πρὸς τοῦτο ὑπαλλήλου προφορικῶς ἢ καὶ ἐγγράφως. Διότι τίποτε δὲν λέγει ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης τῶν συζητήσεων τοῦ Κοινοβουλίου αὐτοῦ ἡ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν σήμερον ἀκένωτος λογομαχία. Ἐνδιαφέρονται οἱ ἰδιῶται νὰ ἔχωσιν ἀπάντησιν, θὰ τὴν λάβωσιν ἀπὸ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς καὶ τοῦτο θὰ εἶναι τελεσιουργικὴ περαίωσις τῆς ἀσχολίας αὐτῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τώρα τὰς ἄλλας ἀναφοράς, τῶν ὁποίων ὁ σκοπὸς τοῦ ἰδιώτου εἶναι νὰ ἐπιτύχῃ λῆψιν νομοθετικῶν μέτρων, τοῦτο δύναται ν’ ἀποτελέσῃ, ἐφ’ ὅσον τὸ πρᾶγμα ἔχει λογικότητα, θέμα ἐπεμβάσεως τῶν βουλευτῶν τοῦ τόπου τῶν ἐνδιαφερομένων. Οὗτοι ἢ καὶ ἄλλοι ἂς ἐπιλαμβάνωνται τῆς διεξαγωγῆς τοῦ πόθου τῶν ἀναφερομένων, καὶ ἂς φέρωσι τὸ ζήτημα εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν ἐρωτήσεως, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν ἐπερωτήσεως, εἴτε διὰ προτάσεως νόμου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ κακὸν αὐτὸ τοῦ ζητήματος τῶν ἀναφορῶν ὑφ’ ἣν μορφὴν παρουσιάζεται σήμερον. Ἔχομεν ἐν χερσὶν τὸ φυλλάδιον τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναγράφονται 200 ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήματα. Ἐὰν εἰς ἑκάστην ἐξ αὐτῶν λάβωμεν τὸν μέσον ὅρον τριῶν ρητόρων, ἔχομεν 600 ρητόρων λαλιᾶς! Εἶναι ἀδύνατον ἐντὸς μιᾶς ὥρας καθ’ ἑκάστην νὰ ἐξαντληθῇ ἡ ἡμερησία αὕτη διάταξις τῶν 600 ἀγορεύσεων, οὔτε ἐπὶ ἕνα μῆνα, ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως εἰς τὰς λοιπὰς 29 ἡμέρας θὰ προστεθῶσιν ἄλλαι χιλιάδες ἀναφορῶν καὶ ἐγγραφαὶ ἀγορητῶν, ὁπότε δὲν θὰ ὑπολογίζωμεν πλέον διὰ τὴν ἐξάντλησιν αὐτῶν, μῆνας, ἀλλ’ ἐνιαυτούς. Διὰ τοῦτο ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ περιορισθῶσιν ἁπλῶς αἱ ἀναφοραὶ εἰς τὴν παραπομπὴν αὐτῶν πρὸς τὰ ἁρμόδια τμήματα τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν μετὰ ταῦτα προσέλευσιν τῶν ἐνδιαφερομένων προσώπων, ὅπως λαμβάνωσιν τὰς ἀπαντήσεις, νὰ εἶναι δ’ ὑποχρεωμένα τὰ ὑπουργεῖα ταχέως καὶ γραπτῶς ν’ ἀποκρίνωνται εἰς τὰς γραπτὰς ἐρωτήσεις καὶ συστάσεις τῶν κ. πληρεξουσίων. Ἐὰν αἱ διδόμεναι ἀπαντήσεις δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, τί ὑπολείπεται πρακτικῶς νὰ γίνῃ; Βεβαίως οἱ ἐνδιαφερόμενοι μὴ ἱκανοποιούμενοι θὰ προσφεύγωσιν εἰς τοὺς σχετικοὺς αὐτῶν βουλευτάς, θὰ ζητήσωσι τὴν παρέμβασιν αὐτῶν, οἵτινες μελετῶντες τὰ πράγματα, ἐν σεβασμῷ πρὸς τὴν εὐσχημοσύνην, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου τὸ Συνέδριον, δὲν θὰ ἀπασχολήσωσι τὸ Σῶμα διὰ μικρὰ ζητήματα, ἀλλὰ μόνον ὁπόταν πρόκειται περὶ θεμάτων σπουδαίων, καὶ λ.χ. περὶ παραβιάσεως νόμου πρὸς βλάβην τοῦ πολίτου, ὅπερ γεγονὸς ἀποτελεῖ θέμα ἐπερωτήσεως. Καὶ ἰδοὺ καὶ ἄλλη περίπτωσις. Αἱ ἐρωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπευθύνονται πρὸς τὸ Κοινοβουλευτικὸν Σῶμα ὑπὸ βουλευτοῦ τινος, τίνα κυρίως σκοπὸν ἔχουσιν; Τὴν αἴτησιν πληροφοριῶν περὶ γεγονότων, ἢ περὶ σκοπῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἆραγε οἱ κ. βουλευταί, ἀντὶ ν’ ἀπευθύνωνται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ μεταβαίνωσιν πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς ἢ εἰς τὰ οἰκεῖα τμήματα τῶν ὑπουργείων καὶ νὰ λαμβάνωσιν ἐκεῖθεν τὰς ἀπαντήσεις, τὰς ὁποίας ζητοῦσιν; Ναί. Διατί τότε θέλουσιν τὴν παρέμβασιν τοῦ Κοινοβουλίου διὰ τῶν ἐρωτημάτων των; Διὰ τὸν ἁπλούστατον καὶ πρακτικώτατον λόγον, τὸν ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ παρίδητε καὶ νὰ τὸν ἐξαλείψητε. Τὴν ζητοῦσι διότι θέλουσι νὰ καταστήσωσιν τὸ κοινοβουλευτικὸν Σῶμα κοινωνῶν τοῦ ἐρωτήματός των, καὶ θέλουσι τοῦτο 99 φορὰς ἐπὶ τῶν 100, διότι καὶ αὐτοὶ ταλαιπωροῦνται μεταβαίνοντες εἰς τὰ οἰκεῖα τμήματα, πρῶτος δὲ εἶμαι ἐγώ, καὶ ἀπαντήσεως μὴ τυγχάνοντες, καὶ δὲν θέλουσι διὰ περαιτέρω ματαίων μεταβάσεων νὰ ἀναστατώνουν τὰ τμήματα περισσότερον. Ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλου λόγου προκύπτει ἡ ἀνάγκη περὶ ἧς ὁμιλῶ. Ἐκ τοῦ λόγου τῆς γενικότητος τῶν συμφερόντων, ὅσα παρουσιάζονται. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μία ἁπλῆ ἀναφορὰ ἢ ἐρώτησις εὑρίσκει ὠφέλειαν ἐκ τοῦ ὅτι ἠδυνήθη νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ Σώματος χωρὶς ἡ πρὸς αὐτὸ προσφυγὴ νὰ ἔχῃ σκοπὸν ἐξαιρετικόν τινα ἔλεγχον. Εἶναι ἓν εἶδος ξεπροστήματος ὅπερ ἐπιτυγχάνεται. Αὐτὸ δὲ ἀρκεῖ. Ἀλλ’ ἱκανοποιεῖται τάχα τὸ ἔργον τοῦτο μόνον διὰ τοῦ προφορικοῦ λόγου; Γνωρίζομεν καὶ τὸ εἶπον ἤδη, ὅτι κατακλυζόμεθα ὑπὸ ἐντύπων τῆς Βουλῆς, καθημερινῶς, τὰ ὁποῖα ἀνανεοῦνται ὅπως τὰ φύλλα τοῦ δένδρου. Καθημερινῶς πυκνότερα καὶ μεστότερα, κατήντησαν εἰς τομίδια καὶ τόμους ὀγκώδεις. Παρετηρήσατε πῶς τὰ τομίδια αὐτὰ εἶναι κατατετμημένα εἰς ἡμίκλαστα. Αἴ! Δὲν σᾶς φαίνεται, ὅτι τὰ ἡμίκλαστα αὐτὰ ἐν τῷ κενῷ μέρει φωνάζουσιν ἡμῖν, ἐδῶ μᾶς εὑρίσκετε κενά, καταχωρίσατε τὴν ἀπάντησίν σας εἰς τὰ ἐρωτήματα ὅπου βλέπετε ἀπέναντι; Τίς λέγει ὅτι ἡ ἐρώτησις πρέπει νὰ εἶναι προφορική; Δύναται λαμπρότατα νὰ εἶναι ἔγγραφος, ὅπως γίνεται καὶ ἡ ἐρώτησις. Αὐτὸ γίνεται, κύριοι, εἰς ὅλα τὰ κοινοβούλια τῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὠθήσει εἰς θρησκείαν τὴν εὐλάβειαν τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ πολίτου. Καὶ ὅμως, λέγω, ἐκεῖ δὲν ἐνόμισαν ὅτι ἐλαττοῦσι τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου πρὸς τὸ ζητεῖν, καὶ τοῦ βουλευτοῦ πρὸς παρεμβαίνειν καὶ ἐλέγχειν, ὅταν καὶ τὸ ἐρώτημα τοῦ βουλευτοῦ καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργοῦ δοθῇ γραπτῶς. Ταῦτα εἶναι ἀρκετά. Παρακαλῶ δὲ τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν διατύπωσιν τῶν τροπολογιῶν τοῦ περὶ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς νέου σχεδίου, ἀναβάλουσα τὴν περαιτέρω συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ, νὰ τὸ ἀποσύρῃ καὶ νὰ προβῇ εἰς νεωτέραν διατύπωσιν τοιούτου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πρακτικωτέρων τούτων ἰδεῶν.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§203Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι, πληρεξούσιοι κατὰ περιεργοτάτην ἴσως σύμπτωσιν διάκειμαι ὁμοφώνως πρὸς πάντα τὰ διαμαχόμενα μέρη, διότι νομίζω ὅτι πάντες εὑρίσκονται ἐν δικαίῳ καίτοι διχογνωμοῦντες. Κοινὸν λόγιον λέγει «ἡ πτωχεία δημιουργεῖ ἔριδας». Ἐν προκειμένῳ λοιπὸν ἡ ἔλλειψις τοῦ χρόνου ἐπέφερε τὴν συζήτησιν ταύτην. Ὁ χρόνος, κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν ἐπαρκεῖ διὰ τὰς ἀνάγκας δι’ ἃς καλεῖται ἡ Ἐθνοσυνέλευσις. Ἐφ’ ὅσον διατελοῦμεν ἐν ἀργίᾳ τὰς δύο ἡμέρας τὴν Τετάρτην καὶ τὸ Σάββατον, τὴν Κυριακὴν ὁμοίως, ἀπομένουσι μόλις 4 ἡμέραι διὰ τὸ συνολικὸν ἔργον τῆς Συνελεύσεως. Κατὰ τὰς τέσσαρας αὐτὰς ἡμέρας δύο διατίθενται διὰ τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ δύο διὰ τὸ νομοθετικὸν ἔργον. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι μετ’ ὀλίγον ὅταν εὐθὺς ὡς ἄρξηται ἡ Συνέλευσις τὰς ἐργασίας ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, ὁ χρόνος ἔσται ἔτι ὀλιγώτερος.

§204Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν θὰ λείπωσι αἱ δύο ἡμέραι τότε.

§205Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ναί, ἀλλὰ καὶ δύο ἡμέρας, τὰς ὁποίας θὰ προσθέσωμεν, δὲν θὰ τὰς θεωρήσητε βεβαίως καὶ σεῖς ἐπαρκεῖς, διὰ τὸ συντακτικὸν ἔργον τῆς Συνελεύσεως. Εὑρισκόμεθα ἑπομένως πρὸ ἐλλείψεως χρόνου, καὶ ἀκριβῶς ὁ λόγος οὗτος μέ ἤγαγεν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς τὸ βῆμα, ἵνα ζητήσω τὴν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τότε ἡ μὲν πρότασίς μου ἀπεκρούσθη ἐκ τῆς πείρας ὅμως ἀπεδείχθη ὅτι εὑρισκόμην ἐν δικαίῳ καὶ ἰδοὺ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εὑρίσκεται νῦν εἰς τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ νῦν συμβαίνοντα, μία ὥρα καθ’ ἑκάστην ἀναλίσκεται εἰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις. Αἱ ἐρωτήσεις ἀποτελοῦσιν ἔλεγχον κοινοβουλευτικόν, πλανῶνται δὲ οἱ φρονοῦντες ὅτι δὲν ἀποτελοῦσι τοιοῦτον. Ὁ ἔλεγχος εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα δὲν ἀσκεῖται μόνον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ τοιαύτη γνώμη εἶναι πεπλανημένη. Ὁ ἔλεγχος εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα ἀσκεῖται καὶ κατὰ τῆς διοικήσεως καὶ κατὰ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας. Πολλάκις ὄργανα τῆς διοικήσεως ἐκτροχιάζονται καὶ τότε εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνακοινωθῶσιν εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς τὰ ἔκτροπα, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ αὐτῶν τὰ κατάλληλα μέτρα. Διὰ τῆς τροποποιήσεως, ἥτις σήμερον προσκομίζεται ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, τὸ πρᾶγμα λύεται ἐν μέρει. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἤρχισα ἤδη ἐφαρμόζων τὸ σύστημα τοῦτο. Ἔστειλα μίαν ἐπιστολὴν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅστις μοῦ ἔδωσεν τὰς δεούσας πληροφορίας καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν τούτων ἐπείσθην, ὅτι εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ καὶ ἰδοὺ ὅτι ἀπέφυγον μίαν ἐρώτησιν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἤμην ὑπόχρεως νὰ προβῶ εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Τί ἀκριβῶς προβλέπει ἡ διάταξις αὕτη τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ; Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ῥητῶς καὶ συγκεκριμένως ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν προτίθεται νὰ περιορίσῃ τὸν ἔλεγχον διότι μία ὥρα διὰ τὰς ἐρωτήσεις παραμένει καὶ αἱ δύο ἡμέραι διὰ τὰς ἐπερωτήσεις παραμένουσιν, ἑπομένως δὲν ἐλαττοῦμεν τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Εἶπον καὶ προχθὲς ὅτι τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Συνελεύσεως εἶναι δευτερεῦον, ἐνῷ πρῶτον καὶ σπουδαιότερον ἔργον εἶναι τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ διὰ νὰ ἀναφέρω ἀκριβῶς καὶ τί συμβαίνει εἰς τὰ ἄλλα Κοινοβούλια, σᾶς λέγω γνώμην Γερμανοῦ συγγραφέως: «Ἡ λειτουργία τῆς Βουλῆς κλπ.». Πρέπει νὰ ὁμολογήσω πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἠθέλησαν νὰ μειώσωσι τὸν ἔλεγχον, ἀλλ’ ὅταν πρὸ ἡμερῶν ὑπεβλήθη πρότασις περὶ μὴ συζητήσεως κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀντέστη εἰπὼν ὅτι τότε μόνον δυνάμεθα νὰ παραιτηθῶμεν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, ὅταν πάντες οἱ ἐγγραφέντες δι’ ἐπερωτήσεις παραιτηθῶσιν. Τὰ αὐτὰ ἐπανέλαβεν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι ὅτι ἔχοντες μίαν ὥραν τὴν ἡμέραν διὰ ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις καὶ δύο ἡμέρας κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, πῶς θὰ προσαρμόσωμεν τὰ πράγματα ὥστε νὰ ἀντεπεξέλθωμεν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν; Σήμερον συζητοῦνται 5 ἀναφοραὶ καὶ ἐγγράφονται 20, τὴν ἑπομένην συζητῶμεν ἄλλας 5 ἐγγράφονται ἄλλοι 20 καὶ ἐφ’ ὅσον παρέρχεται ὁ χρόνος ἐπὶ τοσοῦτον ἀφιστάμεθα τῆς περατώσεως τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Λοιπὸν κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ προσαρμόσωμεν τὰ ζητήματα, ὥστε νὰ μὴ συζητῶνται αἱ πρῶται, ἐκεῖναι δηλαδὴ τὰς ὁποίας κατὰ σύμπτωσιν ὑπέβαλόν τινες τῶν κ. κ. βουλευτῶν μεταξὺ τῶν πρώτων, αἱ τελευταῖαι δὲ, αἱ ὁποῖαι ἐνδέχεται νὰ εἶναι σπουδαιότεραι, νὰ μὴ συζητηθῶσιν; Οἱανδήποτε λύσιν καὶ ἂν ἀκολουθήσωμεν θὰ ἔχωμεν πάντοτε ἔλλειμμα, διότι ἡ κατάστασις ἐπάγεται τοῦτο. Ἡ διοίκησις εὑρίσκεται ἐν ἐκλύσει, ἀποτέλεσμα τῆς καταστάσεως τῶν τελευταίων χρόνων, καθ’ ἑκάστην εὑρισκόμεθα πρὸ παρεκτροπῶν, πρὸ ἐκτροχιασμῶν τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας ὅπερ ἀπαιτεῖ διαρκῆ τὴν ἀνάγκην τοῦ ἐλέγχου. Θὰ διαφωνήσω δὲ πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους συναδέλφους καὶ ἰδίως πρὸς τὸν κύριον Πληρεξούσιον ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας, ὁ ὁποῖος διαρκῶς ὁμιλεῖ περὶ δημοκοπίας. Ὄχι, κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ δημοκοπίας, ἀλλὰ τὸν λόγον λαμβάνουσιν οἱ κ. κ. πληρεξούσιοι, ὅταν πρόκειται περὶ προσβαλλομένων δικαίων ὁμάδων ἢ καὶ ἀτόμων, εἰς ὑποστήριξιν καὶ ἀναγνώρισιν τῶν ὁποίων καλοῦνται. Εἰς τὰ θέματα δὲ τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰς ἐρωτήσεις καὶ εἰς ἃς πᾶς βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῇ ἐπὶ πέντε λεπτά, παρουσιάσθησαν πλεῖστα ζητήματα σπουδαιότατα, ὡς λ. χ. τὸ ζήτημα τὸ ἐργατικόν. Ἔλλειψις, ἀνεπάρκεια χρόνου παρουσιάζεται καὶ ταύτην τὴν ἔλλειψιν καλεῖται ἡ Συνέλευσις νὰ θεραπεύσῃ, διότι ἔχει καὶ καθῆκον νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ δίκαια καὶ τὰ νόμιμα συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Ὅταν δὲ ἄρξηται τὸ συντακτικὸν ἔργον τῆς Συνελεύσεως, ὁ χρόνος θὰ καταστῇ ἔτι ὀλιγώτερος καὶ ἀνάγκη ἑπομένως ὅπως εὑρεθῇ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου νὰ θεραπευθῇ τὸ κακόν, τοῦτο δὲ κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐπιτυγχάνεται ἔν τινι μέτρῳ διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις. Ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι ἐγὼ ἤδη ἤρχισα ἐφαρμόζων τὸν τρόπον τοῦτον. Ἔθεσα ἐρώτημα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ θὰ ἀναμείνω τὴν ἀπάντησίν του, ἡ ὁποία ἂν εἶναι ἐπαρκὴς θὰ μοὶ ἀρκέσῃ ἄνευ περαιτέρω συζητήσεως. Πρὶν ὅμως κατέλθω τοῦ βήματος ἐπεθύμουν νὰ ὑποβάλω μίαν προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 55ον, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι «ἡ ἔγγραφος ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως ἐξαντλεῖ πᾶσαν περαιτέρω ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως διαδικασίαν καὶ ἡ ἐρώτησις διαγράφεται ἐκ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως». Εἰς τοῦτο θὰ προέτεινον νὰ προστεθῇ. «ἐκτὸς ἂν ἡ Συνέλευσις ἐγκρίνῃ τὴν συζήτησιν τῇ αἰτήσει τοῦ ἐρωτῶντος ἢ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ἀποδέχομαι, λοιπόν, κατὰ τὰ λοιπὰ τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι δι’ αὐτῆς, ὁπωσδήποτε νομίζω, ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον, προλαμβάνεται ἡ ἀπώλεια τοῦ χρόνου, παρέχεται δὲ ἡ ἐλπὶς ὅτι οὕτω θὰ κατορθώσωμεν, ὥστε πᾶσαι ἢ τοὐλάχιστον αἱ πλεῖσται τῶν ἐρωτήσεων θὰ συζητηθῶσι καὶ δὲν θὰ συζητῶνται μόνον ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἔτυχε νὰ ἐγγραφῶσιν ὡς πρῶται, καὶ ἀφ’ ἑτέρου θὰ ἐλαττώσωμεν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐρωτήσεων καὶ τὰς ἀπαντήσεις θὰ ἔχωμεν.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κίνιας ἔχει τὸν λόγον.

§207Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὸ πρῶτον ἤδη ἐκλεγεὶς πληρεξούσιος δὲν δύναμαι νὰ ἐκφέρω γνώμην ἐπὶ τῶν γινομένων κατὰ τὸ παρελθόν, ὁμολογῶ ὅμως ὅτι ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε συντελεσθέντων διὰ τὰ ὁποῖα κατηναλώθησαν 24 ἐν ὅλῳ συνεδριάσεις ἐπείσθην, ὅτι τὸ Ἐθνικὸν τοῦτο Συνέδριον ἀπορροφᾶται μᾶλλον εἰς τὰς ἐρωτήσεις καὶ ἀναφοράς, ἐνῷ κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην ἔπρεπεν ἐπὶ σοβαρωτέρων ἔργων ν’ ἀσχοληθῇ. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῶσιν αἱ ἐρωτήσεις καὶ ἀναφοραί, ἀλλὰ πρωτίστως φρονῶ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑστερήσωσι τὰ συντακτικὰ καὶ νομοθετικὰ ἔργα τῆς Συνελεύσεως, καταναλισκομένου οὕτω τοῦ μεγαλειτέρου μέρους τοῦ χρόνου εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Καταλήγω δὲ εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο διότι φρονῶ ὅτι τὰ κακά, τὰ ὁποῖα ἐπέρχονται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῶσιν διὰ τοῦ φαρμάκου τῶν ἐρωτήσεων καὶ ἀναφορῶν, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεραπευθῶσιν διὰ τοῦ νομοθετικοῦ καὶ συντακτικοῦ ἔργου. Ἡ οἰκονομία τοῦ χρόνου ὡς πρὸς τὰς ἐρωτήσεις καὶ ἀναφορὰς εἶναι ἐπιβεβλημμένη διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ζητεῖ παρ’ ἡμῖν συντακτικὴν καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὴν πρότασιν πρὸς οἰκονομίαν χρόνου. Ἀλλ’ ἠκούσθη ὅτι ὁ ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν τυχὸν προβῶμεν εἰς αὐτὴν τὴν τροποποίησιν, δὲν ὑφίσταται πλήρως. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ φρονῶ, ὅτι ὁ ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως ὑφίσταται πλήρως, ἐφόσον ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ βουλευτὴς νὰ ἐλέγχῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ἐπερωτήσεως· φρονῶ, ὅτι ὑφισταμένης τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ ὁλόκληρος ἡ ἐξουσία αὐτοῦ ὑφίσταται, ὁ ἔλεγχος ἐπίσης πλήρης, τὰ δικαιώματα αὐτοῦ πλήρη, καὶ πᾶν τὸ ἀντιθέτως ὑποστηριχθησόμενον δὲν εἶναι παρὰ σκιά. Ἀλλ’ ἐνῷ εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν θὰ παρακαλέσω τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ὅπως προσέξῃ ἐπὶ τούτου τοῦ σημείου. Μήπως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κερδίζομεν διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 24, τὸ καταναλίσκωμεν διὰ τὰς τροποποιήσεις τοῦ ἄρθρου 53; Θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξωμεν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι ἡ οἰκονομία τοῦ χρόνου καὶ ἐπιτυγχάνομεν τοῦτο ἀσφαλῶς διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 24 διότι πᾶς βουλευτὴς δικαιοῦται νὰ κάμῃ ἰδιαιτέραν σύστασιν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ἄνευ ἀγορεύσεως, περιοριζόμενος εἰς ἁπλῆν σύστασιν. Ἐνῷ δὲ οὕτω πῶς κερδίζομεν τὸν χρόνον, διότι καταργοῦμεν τὴν μακρυγορίαν, ἔρχεται τὸ ἄρθρον 53, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει) «Ἐὰν βουλευτὴς..............κλπ». Ἐνῷ λοιπὸν διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 24 ἡ ὑποβαλλομένη ἀναφορὰ εἰς τὸ προεδρεῖον ἀπαιτεῖ ἁπλῆν σύστασιν, καὶ ἀποτέμνηται ἡ συζήτησις, διὰ τῆς δευτέρας τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 53, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας πληρεξούσιος, ἀπόλλυται ὅτι κερδίζομεν διὰ τῆς πρώτης τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 24, διότι θὰ μεταβάλλωμεν τὴν ὁδὸν τῆς ὑποβολῆς τῶν ἀναφορῶν· ἤτοι ἀντὶ νὰ ὑποβάλλῃ τὴν ἀναφορὰν ὁ Πρόεδρος, θὰ τὴν ὑποβάλῃ ὁ πληρεξούσιος καὶ τοιουτοτρόπως ἐκεῖνο ὅπερ κερδίζομεν διὰ τῆς τροπολογίας ἐκείνης, τοῦ ἄρθρου 24, τῆς πρακτικωτάτης κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, πρὸς οἰκονομίαν χρόνου, τὸ χάνομεν ἀσφαλῶς διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 53, τὸ ὁποῖον ἀνοίγει ἐλευθέραν τὴν συζήτησιν. Ὑποθέτω ὅτι ἁπλῆ σύστασις πρέπει νὰ γίνεται ὑπὸ τοῦ πληρεξουσίου ὡς ὁρίζει τὸ ἄρθρον 53 καὶ οὐχὶ συζήτησις. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐπιβεβλημένον εἶναι ν’ ἀναθεωρήσωμεν τὴν ἀπόφασιν ταύτην καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν νὰ προσέξῃ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου· διότι ἐρωτῶ τοῦτο· πρὸς ποῖον σκοπὸν ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον. Δὲν τὸ ὑπέβαλε διὰ νὰ οἰκονομήσῃ χρόνον; Ἀλλ’ ἐὰν τὴν ἀναφορὰν ὑπέβαλεν ὁ πληρεξούσιος, τότε δὲν κερδίζει χρόνον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πᾶς βουλευτὴς θὰ ὑποβάλῃ μίαν ἀναφοράν. Εἶναι δὲ ἠναγκασμένος νὰ ὑποβάλῃ ἀναφορὰς ὁ βουλευτής, διότι θὰ πιέζεται ἀπὸ ἐκλογέα τινά, ὅστις ἀντὶ νὰ τὴν ὑποβάλῃ διὰ τοῦ κ. Προέδρου, θὰ τὴν ὑποβάλῃ διὰ τοῦ πληρεξουσίου καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κερδίζομεν διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 24 θὰ τὸ χάσωμεν διὰ τοῦ ἄρθρου 53. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, διότι θὰ χάσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κερδίζομεν.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ τὴν διαφορὰν κ. συνάδελφε, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ὑποδείξω, ὅτι σήμερον ἔχομεν δύο ὁδοὺς ἀνοικτάς· τὴν ὁδὸν τῆς κατ’ εὐθεῖαν πρὸς τὸ προεδρεῖον ἀποστολῆς τῶν ἀναφορῶν, καὶ τὴν ὑπὸ τῶν βουλευτῶν ὑποβολὴν καὶ ἀνάπτυξιν τῶν ἀναφορῶν. Ἐκ τῶν δύο τούτων ὁδῶν, ἀκριβῶς ὅπως μὴ καταναλίσκηται ἐπὶ ματαίῳ ὁ χρόνος τῆς Συνελεύσεως, ἐνομίσαμεν καλὸν νὰ περιορίσωμεν τὴν πρώτην, ἀφήσαντες τὴν ἄλλην ὅπως ἔχει. Πάντοτε κέρδος θὰ εἶναι. Ἐνῷ σήμερον ἔχομεν δύο ὁδούς, θὰ ἔχωμεν μόνον μίαν.

§209Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἀκριβῶς ἐνῷ ἔχομεν δύο ὁδοὺς δι’ ὧν ἐπέρχεται ἡ ἀπώλεια τοῦ χρόνου καὶ ἐνῷ διὰ τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ 2 ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 24 κλείετε τὴν μίαν ὁδόν, ἀνοίγετε τὴν ἄλλην κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ κλείσητε τὴν ἑτέραν διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ 2 ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 24.

§210Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ καὶ αὐξάνονται τὰ βάρη τοῦ πληρεξουσίου.

§211Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Πολὺ σωστά. Αὐξάνονται τὰ βάρη τοῦ πληρεξουσίου κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε θὰ μᾶς ἀναγκάζητε, ἂς τὸ εἴπω ἔτσι, νὰ παρελαύνωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκερδίσατε διὰ τῆς μιᾶς ὁδοῦ, τὸ χάνετε διὰ τῆς δευτέρας καὶ χαντακώνετε τελείως τὸ ἔργον σας.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Α. Λομβάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§213Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως). Νομίζω ὅτι οἱ φόβοι σας εἶναι ὑπερβολικοί. Φρονῶ ὅτι κατὰ 95% τοὐλάχιστον θὰ περιορισθοῦν διὰ τῶν ὑποδεικνυομένων μεταβολῶν τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα παρατηροῦνται καὶ ἡ μεγάλη ἀπώλεια χρόνου, ἡ ὁποία παρατηρεῖται ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἐὰν τὸ μέλλον ἤθελεν ἀποδείξει ὅτι καὶ τὸ ληφθὲν μέτρον δὲν εἶναι ἐπαρκὲς καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ πέραν τούτου, ὑπάρχει τότε περίπτωσις νὰ σκεφθῇ ἡ Συνέλευσις περὶ τούτου. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ὁπωσδήποτε ἕνα περιορισμὸν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἀναφέρεσθαι, τὸν ὁποῖον δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπιβάλωμεν.

§214ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Οὐδὲ δυνάμεθα.

§215Κ. Α. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως). Ἐζήτησα νὰ διατηρήσω ἀκέραιον τὸ δικαίωμα τὸ ὑφιστάμενον καὶ σήμερον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν πληρεξουσίων διὰ τῆς προσκομίσεως τῶν ἀναφορῶν, νομίζω ὅτι ὁ κίνδυνος δὲν εἶναι τόσον σοβαρός, ὅπως φαντάζεσθε, οὐδὲ δύναμαι ποτὲ νὰ παραδεχθῶ ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄλλος ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι θ’ ἀναφαίνωνται διὰ νὰ προσκομίσουν μίαν ἀναφορὰν 15 καὶ 20 πληρεξούσιοι. Τὸ τοιοῦτον θ’ ἀπετέλει διακωμῴδησιν ἀληθῆ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω καὶ εὔχομαι νὰ μὴ ἴδω πραγματοποιουμένην.

§216Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, περὶ διακωμῳδήσεως τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ περὶ τούτου τοῦ φυσικοῦ, λογικοῦ καὶ κοινοβουλευτικοῦ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ ἀναφορά, ἡ ὁποία δὲν θὰ ὑποβάλληται παρ’ ὑμῶν ὡς Προέδρου νὰ ὑποβάλληται διὰ πολλῶν πληρεξουσίων.

§217Κ. Α. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος). Διὰ πολλῶν ὄχι.

§218Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἐφ’ ὅσον σεῖς, διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν εἰσάγεται διὰ τοῦ ἄρθρου 53 ἐπιτρέπετε τὴν συζήτησιν διατί ὄχι διὰ πολλῶν πληρεξουσίων; Ἐὰν δὲ νομίζητε ὅτι διατρέχει κίνδυνον τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι διατὶ τὸ μὲν ἄρθρον 53 τροποποιεῖται, ἐπιτρέποντες τὴν συζήτησιν, τὸ δὲ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 24 πάλιν τροποποιεῖται ἀντιθέτως μὴ ἐπιτρέποντες τὴν συζήτησιν; Φοβεῖσθε ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι κινδυνεύει; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διατὶ τροποποιεῖτε τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 24, ἥτις τροποποίησις κλείει τὴν συζήτησιν τῶν ἀναφορῶν τῶν ὑποβαλλομένων ὑπὸ τοῦ Λαοῦ πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν;

§219Κ. Α. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος). Διότι ἐπιβάλλομεν μερικὸν περιορισμὸν καὶ ὄχι τέλειον. Σεῖς ζητεῖτε τέλειον περιορισμόν.

§220Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν εἶναι περιορισμός, ἀλλ’ εἶναι πρακτικὴ καὶ σκόπιμος ἡ τροποποίησις, κατὰ τὴν γνώμην μας, τοῦ ἄρθρου 53. Ἐνῷ δὲ διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 24 ἐξοικονομεῖτε χρόνον, διὰ τῆς δευτέρας τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 53 ματαιοῦται τὸ ἐπιτυγχανόμενον κέρδος διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 24.

§221Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀφίνετε νὰ τὸ δοκιμάσωμεν;

§222Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὸ ἀφίνω, κ. Ὑπουργέ, ἐγὼ ἐκφράζω τὸν φόβον αὐτόν. Εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ. Ἄλλως τε μετὰ τὴν δήλωσιν ὅτι καὶ πάλιν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ θὰ μεριμνήσουν, ἐπανέρχομαι εἰς τὴν κρίσιν των.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Δροσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§224Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς σοφῆς καὶ λεπτομεροῦς ὄντως συζητήσεως ἀπεκόμισα τὰ ἑξῆς συμπεράσματα, ὅτι πρόκειται περὶ τριῶν ζητημάτων, περὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀναφορῶν, περὶ τοῦ τῶν ἐρωτήσεων καὶ περὶ τοῦ τῶν ἐπερωτήσεων. Καὶ διὰ μὲν τὸ ζήτημα τῶν ἐπερωτήσεων δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις, ὅτι πρέπει τὸ σύστημα νὰ παραμείνῃ ὅπως ὑφίσταται, διότι εἶναι ἀνάγκη ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος νὰ ἐκτελῆται ἐν ὅλῃ αὐτοῦ τῇ ἐκτάσει· ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ὁ πληρεξούσιος ἢ βουλευτὴς ἔχει ἀνάγκην δύο εἰδῶν ἐλέγχου, ὥστε νὰ τοῦ ἀπονείμωμεν καὶ τὸ δικαίωμα δι’ ἐρωτήσεων νὰ ἐλέγχῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀρκεῖ νὰ τὴν ἐλέγχῃ μόνον δι’ ἐπερωτήσεων. Ἐὰν δὲ ἡ κακὴ ἕξις, ἥτις ἐπεκράτησε μέχρι τοῦδε, δίδῃ τὴν σημασίαν ταύτην καὶ εἰς τὴν ἐρώτησιν, ἴσως θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ μεταβληθῇ ἡ λέξις ἐρώτησις εἰς πληροφορίαν ἢ εἰς σύστασιν ἢ εἰς ὑπόμνησιν, διότι ἡ μὲν ἐπερώτησις πραγματικῶς ἔχει τὸν ἔλεγχον, ἀλλὰ ἡ ἐρώτησις δὲν ἔχει ἔλεγχον, ἀλλ’ ἁπλῶς ζητεῖ πληροφορίας ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ἢ ὑπενθυμίζει ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔτυχε νὰ διαφύγουν τῆς προσοχῆς του. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἔγγραφος ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργοῦ νομίζω θὰ δώσῃ εἰς τὸν ἐρωτῶντα πληρεξούσιον τὸ μέτρον νὰ κανονίσῃ ἐὰν ἡ ἀπάντησις εἶναι ἀρκετὴ ἢ ἂν πρέπῃ νὰ μεταβληθῇ ἡ ἐρώτησις εἰς ἐπερώτησιν. Ἑπομένως νομίζω ὅτι ὀρθῶς γίνεται ἡ τροπολογία. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀναφορῶν νομίζω ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι εἶναι ἀναφαίρετον δικαίωμα τοῦ πολίτου. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἀναφοραὶ ἔχουσι παρόμοιον σκοπὸν πρὸς τὰς ἐρωτήσεις καὶ νομίζω ὅτι θὰ δύνανται νὰ ἀποστέλλωνται διὰ τοῦ Προέδρου εἰς γραφεῖον εἰδικὸν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, τὸ ὁποῖον νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ Βουλῇ. Ἴσως δὲ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ γραφείου τούτου θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ἀναλάβῃ κατὰ μῆνα πληρεξούσιός τις. Τὸ γραφεῖον τοῦτο θὰ συγκεντροῖ τὰς ἀναφορὰς καὶ θὰ τὰς κατευθύνει κατὰ δικαιοδοσίας καὶ θὰ προκαλῇ τὴν ἔγγραφον ἀπάντησιν τῶν διαφόρων Ὑπουργῶν, ἕκαστος πληρεξούσιος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνδιαφέρεται δι’ ὡρισμένην ἀναφοράν, θὰ δύναται νὰ προσφεύγῃ εἰς τὸ γραφεῖον τοῦτο καὶ νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τῆς κατευθύνσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ σχετικὴ ἀναφορά, καὶ ἂν δὲ μένει εὐχαριστημένος, νὰ τὴν μεταβάλλῃ εἰς ἐρώτησιν ἢ ἐπερώτησιν.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§226Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι εἶναι δικαίωμα ἀναφαίρετον τοῦ πολίτου, ἡ ἀνάπτυξις ὅμως τῶν ἀναφορῶν εἰς ἣν κυρίως ἀποβλέπει, εἰς τὸ νὰ ἀναγραφῇ τὴν ἑπομένην ἡμέραν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἀνεπτύχθη ἡ ἀναφορὰ ἀπὸ τὸν τάδε πληρεξούσιον. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἂν ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ σκόπιμον καὶ λεκτικὸν μέρος τῆς ἀναφορᾶς, πρέπει νὰ ἀσπασθῶμεν τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συντομεύει τὸν χρόνον, ὅστις εἶναι πολύτιμος διὰ τὰ σπουδαιότερα ἔργα τῆς Συνελεύσεως. Διὰ τοῦτο φρονῶ μὲ τὸν συνάδελφον κύριον Ι. Κίνιαν ὅτι τὸ δεύτερον μέρος τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 53 δύναται τελείως νὰ ἀπαληφθῇ καὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ νὰ στέλλωνται μὲ τὰς συστάσεις τῶν πληρεξουσίων αἱ ἀναφοραὶ πρὸς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα. Οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ νὰ ἀπαντῶσι πρὸς τὴν Συνέλευσιν, καὶ ἂν ἡ ἀπάντησις δὲν εἶναι ἀρκετή, τότε νὰ δύνανται νὰ ἀναπτύξωσιν αὐτὴν οἱ πληρεξούσιοι. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐρωτήσεις δὲν δύναται παρὰ νὰ μὲ εὕρῃ σύμφωνον ὁ κ. Πρόεδρος, προκειμένου ὅμως περὶ τῆς διατυπώσεως τῆς τροποποιήσεως θὰ ἤθελα νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐὰν δύναται εἷς ἢ καὶ πλείονες πληρεξούσιοι νὰ ὑποβάλουν τὴν ἐρώτησιν.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§228Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ τρόπος τῆς ἐγγράφου ἀπαντήσεως εἶναι βεβαίως ὁ καλλίτερος, διότι συντομεύει τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ συνιστῶμεν, ἐὰν ἡ ἀπάντησις δὲν θεωρηθῇ ἐπαρκής, νὰ συζητῆται ὅμως τὴν ἑπομένην ἡμέραν, καὶ ὄχι νὰ ἀναγράφεται ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, ὁπότε θὰ χρειασθοῦν 10 ἡμέραι διὰ νὰ εὕρῃ τὴν σειράν της.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σκιαδαρέσης ἔχει τὸν λόγον.

§230Α. ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗΣ. Ἀποτελῶ καὶ ἐγὼ μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα δικαιολογήσω ἀφ’ ἑνὸς τὴν αἰτίαν, ἡ ὁποία μᾶς ἠνάγκασε νὰ ὑποβάλωμεν τὴν τροπολογίαν ταύτην, διὰ νὰ διευκρινισθῇ, ἀφ’ ἑτέρου ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον νομίζω θὰ ἔχῃ ἐπίσης συσκοτισθῆ. Σκοπὸς τῆς ὑποβαλλομένης τροπολογίας δὲν εἶναι βεβαίως νὰ διαγράψῃ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι. Τὸ δικαίωμα τοῦτο παραμένει ἀνέπαφον. Ἀλλὰ ἠθέλαμεν νὰ κανονίσωμεν κατὰ ποῖον τρόπον τὸ δικαίωμα τοῦτο, ὥστε νὰ μὴ ἀπομένῃ ἁπλοῦν θεωρητικὸν δικαίωμα, ἀλλὰ νὰ φέρῃ τὰ πρακτικὰ αὐτοῦ ἀποτελέσματα. Εἰς τὸ διάστημα μιᾶς ὥρας ἠδύνατο μέχρι τοῦδε νὰ λάβωσι τὸν λόγον οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἀναπτύξωσι, τὰς διαφόρους ἀναφοράς. Ἀλλὰ τὶ συνέβαινε; Διὰ τὴν ἀνάπτυξιν 2 καὶ 3 ἀναφορῶν ὡμίλουν πλεῖστοι τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὐδεμία προτίμησις τῶν ἀναφορῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀφεώρουν σπουδαιότερα ζητήματα. Τοιουτοτρόπως καταναλίσκεται ὁ χρόνος χωρὶς οὔτε ὅλαι αἱ ἀναφοραὶ νὰ ἐξαντληθῶσιν, οὔτε νὰ καταλήξουν εἰς πρακτικόν τι ἀποτέλεσμα. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἐξευρεθῇ ἓν μέτρον διὰ νὰ διορθωθῇ τὸ κακόν. Οἱ ἀγορεύσαντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μήπως ἠρνήθησαν τὴν ὕπαρξιν τοῦ κακοῦ; Ἢ μήπως ὑπέδειξάν τι τὸ τέλειον πρὸς θεραπείαν; Φρονῶ ὅτι οὔτε τὸ ἓν, οὔτε τὸ ἄλλο ἐγένετο. Ἦλθον μόνον νὰ ὑποδείξωσι ὅτι διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα εἰσηγούμεθα εἰς τὴν Συνέλευσιν ἡ θεραπεία τοῦ κακοῦ δὲν θὰ ἐπέλθῃ. Ἂς μοι ἐπιτραπῇ νὰ διαφωνήσω καὶ νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν πρέπει νὰ διορθωθῇ ἓν κακὸν νὰ ἐπιρρίψωμεν ἓν ἄλλο μεγαλείτερον. Ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τινὲς τῶν κ. συναδέλφων ἰσχυριζόμενοι, ὅτι δὲν πρέπει πλέον νὰ εἰσάγωνται αἱ ἀναφοραί. Ἠκούσθησαν καὶ οἱ φρονοῦντες ὅτι δὲν πρέπει πλέον νὰ δικαιοῦνται οἱ πληρεξούσιοι νὰ εἰσάγωσιν ἀναφορὰς καὶ νὰ λαμβάνωσιν ἐπ’ αὐτῶν τὸν λόγον. Νομίζω ὅτι τὸ κακὸν τότε θὰ ἦτο μεγαλείτερον, διότι ἐὰν ὑποβάλλωνται εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀναφοραί, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι σπουδαιότητα, δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ὑποβάλλονται καὶ ἀναφοραὶ πολλάκις ὑψίστης σπουδαιότητος. Καὶ αἱ ἀναφοραὶ αὗται ναὶ μὲν ὅταν δὲν εἰσάγωνται ἀπὸ τοὺς κυρίους πληρεξουσίους δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσιν, ἀλλὰ θὰ ἀνακοινῶνται καὶ οὕτω πως θὰ δίδηται ἀφορμὴ εἰς τοὺς κυρίους πληρεξουσίους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἀναπτύξωσι τὸ ζήτημα νὰ τὸ εἰσάξωσι κατόπιν οἱ ἴδιοι δι’ ἀναφορᾶς καὶ νὰ τὸ ἀναπτύξωσι ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλ’ εἶναι ἔτι μεγαλείτερον τὸ κακὸν ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἀναπτύσσωσι τὰς ἀναφοράς, ὑποβάλλοντες ταύτας οἱ ἴδιοι κύριοι πληρεξούσιοι. Εἶναι μέγα τότε τὸ κακὸν, διότι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου καταλύεται. Καὶ λέγουσί τινες, ὅτι ἐὰν ἀφήσετε αὐτὴν τὴν θύραν ἀνοικτὴν τότε τὸ κακὸν δὲν θεραπεύεται. Ἄ! μὰ τότε λοιπόν, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσι βουλευταί, ὡς φρονοῦσιν οἱ ἀγορεύσαντες, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ κρίνωσιν ἐπὶ τοῦ οὐσιώδους ἢ μὴ τῆς ἀναφορᾶς ἢ πληρεξούσιοι νὰ καταναλίσκωσιν ἀσκόπως τὸν χρόνον ἐδῶ, διὰ τὸν λόγον τοῦτον πρέπει, νὰ φράξωμεν τὸ στόμα καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πλήρη συναίσθησιν τῶν καθηκόντων αὑτῶν καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔρχονται διὰ νὰ σπαταλήσωσι τὸν χρόνον, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀναπτύξωσι θέματα ὑψίστης σοβαρότητος; Ἄλλως τε, ἐὰν βλέπωμεν ἐν τῇ πράξει ὅτι ἀφίνοντες τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ διορθώσωμεν τὸ κακὸν εἴμεθα ἐν καιρῷ διὰ νὰ λάβωμεν μέτρα διὰ τὸν περιορισμὸν τοῦ κακοῦ τούτου. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ἄντικρυς παραλογισμὸς ἐὰν ἔλεγον, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τῶν προτέρων ἐντελῶς τὸ δικαίωμα καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς κυρίους πληρεξουσίους νὰ ἀναφέρωνται ἢ εἰς τὸν λαὸν νὰ ἀναφέρηται διὰ τῶν κ. πληρεξουσίων, διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν πρόκειται νὰ καταλύσωμεν διὰ τῆς τροπολογίας τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι, τοὐναντίον πρόκειται νὰ τὸ προστατεύσωμεν καὶ θέτομεν ὡς κριτὰς διὰ νὰ ἐκλέξωσι τὰς ἀναφοράς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀπασχολήσωσι τὸ κοινοβούλιον αὐτοὺς τοὺς κυρίους πληρεξουσίους, αὐτοὺς δηλονότι τοὺς ὁποίους ἀποστέλλει ὁ λαὸς ἐνταῦθα διὰ νὰ δύνανται νὰ κρίνουσι περὶ τῶν συμφερόντων των. Ποῖον ἄλλον θέλετε νὰ θέσωμεν ὡς κριτὴν διὰ νὰ ἐπιλέξῃ ποῖα εἶναι τὰ θέματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπασχολήσωσι τὴν Συνέλευσιν εἶναι ἀνάγκη διότι ὑπάρχουν οἱ καταστρατηγοῦντες τὸν νόμον νὰ θέσωμεν νόμον κατὰ τὸν ὁποῖον νὰ στερῶμεν τοῦ δικαιώματος καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὑψίστην τὴν συναίσθησιν τῶν καθηκόντων αὑτῶν; Διὰ τὸν λόγον τοῦτον διὰ νὰ προστατεύσωμεν ἀκριβῶς τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι, ἐτέθη καὶ ἡ τροπολογία ἡ ἀφορῶσα τὰς ἐρωτήσεις; Δὲν ἠθελήσαμεν νὰ στερήσωμεν καὶ τοῦ δικαιώματος τούτου τοὺς κυρίους πληρεξουσίους. Εἰπόν τινες ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ μεταβαίνωμεν ἀνὰ τὰ Ὑπουργεῖα καὶ νὰ ἐρωτῶμεν καὶ νὰ λαμβάνωμεν ἐκεῖθεν τὰς πληροφορίας μολονότι θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀπαντήσω ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι δὲν αἰσθάνομαι τὰς δυνάμεις μου τοιαύτας καὶ τοσαύτας, ὥστε νὰ περιέρχωμαι τὰ Ὑπουργεῖα διὰ νὰ ὑποβάλλω ἐρωτήσεις, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἀσχολιῶν τὰς ὁποίας ἔχει ὁ πληρεξούσιος. Ἐπίσης φρονῶ ὅτι αἱ ἐρωτήσεις πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται ἐγγράφως διὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι ὑποτίθεται καὶ ἐνταῦθα ὅτι πρόκειται περὶ ἐρωτήσεων σοβαρῶν, τὰς ὁποίας καὶ ἂν μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθησαν δὲν ἐσκέφθησάν τινες τῶν συναδέλφων, ὅταν ὅμως τὰς ἴδωσιν ἀναγεγραμμένας θὰ τὰς παρακολουθήσωσι καὶ θὰ περιμένωσι νὰ ἀκούσωσι καὶ αὐτοὶ τὴν ἀπάντησιν τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν καὶ θὰ τοῖς δοθῇ τότε ἀφορμὴ νὰ γνωρίσωσι, ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν ἐπὶ σοβαροῦ καὶ σπουδαίου θέματος ἢ ποία εἶναι ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοιούτου θέματος διὰ νὰ δυνηθῶσι κατόπιν νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τοῦ ἐλέγχου καὶ νὰ ἐλέγξωσι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐνόμιζον ὅτι πρέπει νὰ ἐλέγξωσιν. Διατὶ νὰ καταφύγωμεν εἰς σκότια μέτρα καὶ διατὶ νὰ ἐρωτῶμεν κρυφὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν φανερὰ ἐρωτῶμεν; Δὲν ἔχομεν νὰ βλάψωμεν εἰς τίποτε, ἡ ἐρώτησις θὰ ἀπευθύνηται ἐγγράφως καὶ ἡ ἀπάντησις θὰ δίδηται ἐγγράφως καὶ νομίζω ὅτι μέχρι τοῦ σημείου τούτου ἐξαντλεῖται ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐρώτησις, ἐὰν δὲ παρατηρήσωσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι θὰ ἴδωσιν ὅτι ὑπῆρξαν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας τινὲς τῶν κυρίων πληρεξουσίων θέλοντες μὲν νὰ ἐπερωτήσωσι τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ μὴ τολμῶντες νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων, ἐνεφανίσθησαν διὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῶν ἐρωτήσεων ἢ τῶν ἀναφορῶν. Φρονῶ ὅτι καὶ ἐνταῦθα ἐπέρχεται μέτρον συντελεστικόν, σωτήριον, ἀλλὰ καὶ παιδαγωγικόν, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω μέτρον κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ διδάξῃ ἕκαστος τῶν κυρίων πληρεξουσίων ὅτι πρέπει νὰ ἔχει τὸ θάρρος τῆς γνώμης του, καὶ εἰς ἐκεῖνα τὰ θέματα εἰς τὰ ὁποῖα φρονεῖ ὅτι τῷ δίδεται ἀφορμὴ ἐλέγχου πρέπει νὰ ἔρχηται ἐλεγκτὴς καὶ νὰ μὴ προσπαθῇ νὰ καλύπτῃ τὸ ἀκάλυπτον κρυπτόμενος ὄπισθεν τῶν Ἡμερησίων Διατάξεων. Τὸ θέμα εἶναι σοβαρόν, εἶναι μία ἀμφίστομος μάχαιρα διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἠδύνατό τις ἀσκόπως ἐνεργῶν ἢ νὰ παραλύσῃ τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου ἢ νὰ κλείσῃ τὸ στόμα τῶν πληρεξουσίων καὶ νὰ ἐπέλθῃ τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα. Εἰς πᾶν νόσημα δίδεται τὸ ἀνάλογον φάρμακον, ἀλλὰ πρέπει νὰ δίδηται ὅπως πρέπει, διότι ὑπάρχει φόβος μήπως διὰ τῆς χρήσεως τοῦ φαρμάκου ἐπέλθῃ κακὸν ἀποτέλεσμα, οὔτε πρέπει ἐν τῷ ζήλῳ ὅπως θεραπεύσωμεν τὸ νόσημα νὰ δώσωμεν τοιοῦτον φάρμακον, ὥστε νὰ φέρωμεν ἀντὶ τῆς ἰάσεως τὸν θάνατον.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπούσιος ἔχει τὸν λόγον.

§232Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Εἶναι ἡ δευτέρα φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν κατηναλώσαμεν μίαν καὶ ἡμίσειαν ὥραν συζητοῦντες πῶς θὰ κανονίσωμεν τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως· ἐὰν καὶ τὴν τρίτην φορὰν περιπέσωμεν εἰς ἁμάρτημα, δὲν θὰ γνωρίζωμεν πῶς θὰ κανονίσωμεν ἐπὶ τέλους τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐξ ὅλης τῆς συζητήσεως προέκυψε τὸ ἑξῆς συμπέρασμα· ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰμὴ νὰ προτιμήσωμεν ἢ τὴν γραπτὴν ἢ τὴν προφορικὴν διαδικασίαν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ προεδρευομένη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Συνελεύσεως, ἀφοῦ ἅπαξ ἠθέλησε νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, δὲν ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν ὑποβολὴν τόσων βραχέων τροπολογιῶν· ἔπρεπεν ὅλον τὸ ζήτημα νὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐπιφέρουσα μίαν ριζικὴν λύσιν. Ἔχομεν ἐν πρώτοις, ὡς γνωρίζετε, μίαν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. Ὑπάρχει κατὰ τύπους αὐτὴ ἡ Ἐπιτροπὴ, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει κατ’ οὐσίαν, διότι δὲν λειτουργεῖ. Πρέπει λοιπὸν νὰ καταργηθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτή. Ἔπειτα ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀναφορὰς δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ ἡ ἑξῆς σειρά: Ν’ ἀναγινώσκωνται ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ν’ ἀναγράφωνται ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, νὰ κοινοποιῶνται αὐθωρεὶ ὑπὸ τοῦ Προέδρου πρὸς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα, ἐντὸς δ’ ὡρισμένων ἡμερῶν, τριῶν μέχρι πέντε νὰ ἔρχωνται αἱ ἀπαντήσεις καὶ νὰ δημοσιεύωνται.

§233Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου). Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν αἰτήσεων δὲν ἀφορῶσι τὴν Κυβέρνησιν· ἀφορῶσι γενικὰ μέτρα, τῶν ὁποίων οἱ αἰτοῦντες ζητοῦσι τὴν λύσιν, λ. χ. ὁ Α παρακαλεῖ ν’ αὐξήσωμεν τὰς συντάξεις τῶν συνταξιούχων, ὁ Β νὰ λυθῇ τὸ δεῖνα ζήτημα καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἀλλ’ αὐτὰ εἶναι μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν σχετίζονται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τῶν ἀναφορῶν ἀσκεῖται ἔλεγχος ἀπ’ εὐθείας, ἔλεγχος διὰ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀσκῆται ὑπὸ τῶν πληρεξουσίων διὰ τῶν ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων. Ὅπως ἀναφέρωνται οἱ πολῖται εἰς τὰς ἄλλας ἐξουσίας δύνανται ν’ ἀναφέρωνται καὶ εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν. Δι’ αὐτὸ αἱ ἀναφοραὶ δὲν ἀφορῶσι τι εἰς τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀπαντήσῃ ὁ Ὑπουργὸς διά τινος ἐνεργείας κατὰ τὸ πλεῖστον.

§234Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐνεργείας. Ὅπως εἶναι αἱ συστάσεις τῶν πληρεξουσίων, αἱ ἐρωτήσεις καὶ αἱ ἐπερωτήσεις κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον εἶναι καὶ αἱ ἀναφοραὶ τῶν πολιτῶν. Αἱ ἀναφοραὶ ὁσάκις σκοποῦσι τὴν λῆψιν κυβερνητικῶν μέτρων βεβαίως εἶναι φυσικὸν νὰ παραπέμπωνται εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα· ὁσάκις σκοποῦσι τὴν λῆψιν νομοθετικῶν μέτρων νὰ παραπέμπωνται εἴς τινα Ἐπιτροπὴν τῆς Συνελεύσεως. Ἄν ὑπάρχῃ καὶ πληρεξούσιος ἐνδιαφερόμενος ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ἀπὸ νομοθετικῆς ἀπόψεως, δὲν ἔχει παρὰ νὰ εἰσαγάγῃ πρότασιν νόμου εἰς τὴν Συνέλευσιν δι’ αὐτήν. Δὲν βλέπω εἰς τὶ θὰ ὠφελήσῃ ἂν εἴπῃ εἷς πληρεξούσιος «συνιστῶ αὐτὴν τὴν ἀναφοράν».

§235Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν ἐγερθῇ εἷς πληρεξούσιος καὶ εἴπῃ «συνιστῶ», τότε θὰ ληφθῇ ἡ ἀναφορὰ περισσότερον ὑπ’ ὄψιν.

§236Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ἂν διὰ μίαν ἀναφορὰν εἴπωσι 50 ἄνθρωποι «συνιστῶμεν» καὶ παραπεμφθῇ αὕτη μὲ τὰς 50 φωνὰς τῶν πληρεξουσίων, τίς θὰ εἶναι ἐκεῖνος ἐκ τῶν 50 ὁ ὁποῖος θὰ ἐρωτήσῃ μετὰ 10 ἢ 15 ἡμέρας τί ἔγινεν ἡ ἀναφορὰ ἐκείνη;

§237Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ εἶναι 50, ὑποτίθεται ὅτι ὑπάρχει ἐνδιαφέρον καὶ θὰ εὑρεθῇ τις ἐκ τῶν 50 νὰ ἐρωτήσῃ. Καί, ἂν δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ ἀπάντησις, θὰ μεταβληθῇ ἡ ἐρώτησίς του εἰς ἐπερώτησιν.

§238Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ἡ μεταβολὴ εἰς ἐπερώτησιν εἶναι προαιρετική. Ἐγὼ λέγω ὅτι κατόπιν τῆς συστάσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἀποκρούω κατ’ ἀρχήν, νὰ παραπέμπηται ἡ ἀναφορὰ ὅπου πρέπει νὰ παραπέμπηται καὶ νὰ ὑπάρχηται ἐδῶ ἐν εἴδει ἀπαντήσεως, ὁπότε θὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τὸ Σῶμα τῆς διδομένης ἀπαντήσεως καὶ ἂν ἤθελε θεωρηθῆ ἱκανοποιητική, ἔχει καλῶς. Ἄν δὲν θεωρηθῇ ἱκανοποιητική, τότε πλέον εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία μέλλει ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐρώτησιν. Τὸ αὐτὸ νὰ γίνεται καὶ διὰ τὰς ἐρωτήσεις, ὅπως αἱ ἀναφοραὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ αἱ ἐρωτήσεις νὰ παραπέμπωνται εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τὰ ἁρμόδια καὶ ἐντὸς προθεσμίας νὰ δίδωσι τὰς ἀπαντήσεις, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀναγγέλλωνται διὰ τοῦ Προέδρου, ἵνα λαμβάνῃ γνῶσιν ὅλον τὸ Σῶμα χωρὶς συζήτησιν, νὰ ἐπιφυλάσσηται δὲ τὸ δικαίωμα νὰ γίνῃ συζήτησις, ὅταν ἡ ἀπάντησις δὲν εἶναι ἱκανοποιητική. Ἑπομένως πρέπει νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν γραπτὴν διαδικασίαν, διότι, ἂν πρόκειται νὰ δώσωμεν 5 λεπτὰ εἰς πάντα συνιστῶντα ἀναφοράν, θὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ θὰ ἴδητε ὅτι θὰ ματαιοπονήσωμεν. Ἄν θέλητε νὰ ἐπιβάλωμεν οὐσιαστικόν τι μέτρον, πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὴν προφορικὴν διαδικασίαν ἐπὶ ἀναφορῶν, συστάσεων καὶ ἐρωτήσεων καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις διὰ τὴν προφορικὴν συζήτησιν.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξ. Στρατηγὸς ἔχει τὸν λόγον.

§240Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐδῶ καὶ τὰ ὅσα ἀνεπτύχθησαν μᾶς ἐγέννησαν ἐκεῖ μετὰ τῶν ἄλλων παρακαθημένων συναδέλφων ὡρισμένα συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω εἰς διατύπωσιν περίπου, ὅπως θὰ ἠδύναντο νὰ τεθῶσιν ἐν τῷ Κανονισμῷ. Τὸ 1ον ἄρθρον τῶν τροποποιήσεων δύναται νὰ μείνῃ ὡς ἔχει. Κατόπιν αἱ ἀναφοραὶ ὑποβαλλόμεναι οὕτω εἰς τὸ Προεδρεῖον παραπέμπονται ἐντὸς 24 ὡρῶν εἰς τὰς ἁρμοδίας Ἀρχάς, αἵτινες ἐντὸς 15 ἡμερῶν πληροφοροῦσιν ἐγγράφως τὸ Προεδρεῖον πρὸς τὰ ἐν σχέσει πρὸς ἑκάστην ἀναφορὰν ἀποφασισθέντα. Ἀπαιτοῦνται 15 ἡμέραι, διότι δύναται νὰ ληφθῇ ἀπάντησις διὰ τὸ ζήτημα ἀπὸ ἀπομεμακρυσμένου μέρους. Ἐδῶ δὲν πρέπει νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι εἰς πᾶσαν ἀναφορὰν θὰ δοθῇ καὶ ἡ λύσις, διότι δυνατὸν νὰ ζητῆται διὰ μιᾶς ἀναφορᾶς ἡ λύσις ἑνὸς σπουδαίου ζητήματος καὶ τότε θὰ πληροφορῆται τὸ Σῶμα ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ἢ εἶναι.

§241Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ ἀναφοραὶ ἀπευθύνονται οὐχὶ πρὸς τὰς Ἀρχάς· ἀπευθύνονται πρὸς τὴν Συνέλευσιν. Ἡ Συνέλευσις λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀναφορὰς δὲν ἔχει νὰ δώσῃ λόγον εἰς τοὺς ἀναφερομένους. Ἡ Συνέλευσις ἔχει νὰ κάμῃ συστάσεις πρὸς τὰς Ἀρχὰς χωρὶς νὰ περιμένῃ ἀπάντησιν. Μὴ ἀνοίγετε αὐτὴν τὴν διαδικασίαν μεταξὺ Ἀρχῶν καὶ Συνελεύσεως, διότι θ’ ἀνοίξωμεν μίαν νέαν πληγήν, ὁπότε θὰ χάνωμεν χρόνον.

§242Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Πῶς θὰ ἐξασφαλισθῇ ὅτι αἱ ἀναφοραὶ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν;

§243Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως). Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐλέγχου.

§244Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ συγχέωμεν τὸ ἔργον τῆς Συνελεύσεως πρὸς τὸ ἔργον τοῦ πληρεξουσίου.

§245Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Λοιπὸν σᾶς ἀναγινώσκω τὴν τροπολογίαν μου.

§246Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς κλπ.). Καταθέσατε τὰς τροπολογίας σας, ἵνα τὰς συζητήσωμεν τὴν ἑπομένην.

§247Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ὑποδεικνύω ἡ μία ὥρα θ’ ἀφιερώνηται εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἐρωτήσεων, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἐὰν καὶ αἱ ἀπαντήσεις τῶν Ὑπουργῶν εἶναι ἱκανοποιητικαί, οὔτε ἡ ὥρα θὰ καταναλίσκεται καὶ ἡ Συνέλευσις θὰ προβαίνῃ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Βασιλακάκης ἔχει τὸν λόγον.

§249Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ Κανονισμὸς ἔχει καλῶς ὅπως ἔχει· τὸ πνεῦμά του δὲν ἔχομεν ἀντιληφθῆ. Ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἔχομεν ἀντιληφθῆ ὅλοι τί σημαίνει ἐρώτησις καὶ τί σημαίνει ἐπερώτησις. Λοιπὸν ἡ ἐρώτησις ποῖον σκοπὸν ἔχει; Νὰ ἐκμαιεύσῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως μίαν πληροφορίαν, ἡ ὁποία δὲν ἀφορᾷ ἕν ἄτομον, δὲν ἀφορᾷ μίαν χώραν, μίαν ὁμάδα, ἀλλὰ κυρίως ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τόπον, μίαν ἐπαρχίαν, τὸ Κράτος, τὸ Ἔθνος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ διαφωτισθῇ ὁλόκληρος τάξις ἢ περὶ τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως ἢ περὶ τοῦ τρόπου τῆς διοικήσεως. Ἐπίσης ἡ ἐπερώτησις ἔχει τὴν σημασίαν τοῦ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ προϋποθέτει δυσπιστίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§250ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§251Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ναί. Οἱασδήποτε λοιπὸν ἐρωτήσεως θέλομεν δυνάμεθα νὰ λαμβάνωμεν τὴν ἀπάντησιν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου καὶ νὰ τὴν μεταβιβάζωμεν εἰς τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται χωρὶς ν’ ἀπασχολῶμεν οὔτε τὴν Κυβέρνησιν οὔτε τὸ Σῶμα.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§253Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν λεχθέντων ἐπὶ τοῦ Θέματος δὲν ἐπείσθημεν πάντως, ἀλλ’ ἐλάβομεν γνῶσιν τῶν διαφόρων γνωμῶν καὶ σαφῶς ὁ Κανονισμὸς ἔχει ὁρίσει ἐν τῷ ἄρθρῳ 63 ὅτι πᾶσα πρότασις περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ συζητεῖται καὶ ψηφίζεται εἰς δύο συνεδριάσεις ἀπεχούσας ἀλλήλων τουλάχιστον δύο ἡμέρας. Ἑπομένως δέον νὰ προβῶμεν ἀπόψε εἰς ψήφισιν τῆς προτάσεως, ἥτις εἶναι ἀπαύγασμα τῶν σκέψεων τῆς ἐπιτροπῆς. Αἱ γνῶμαι δὲ αὗται, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὅπως καὶ αἱ τροπολογίαι, θέλουσι μελετηθῆ κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο ἡμερῶν καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ τὴν τρίτην ἡμέραν, ἀπὸ σήμερον, δύνανται νὰ συζητηθῶσι καὶ νὰ ψηφισθῶσι. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ὅτι δέον νὰ θεωρηθῶσιν ἐπαρκῆ τὰ λεχθέντα κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν, νὰ ψηφισθῶσιν ὡς ἔχουσιν αἱ τροπολογίαι καὶ δὲν χάνεται τὸ δικαίωμα βραδύτερον ν’ ἀνασυζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῶν.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ψηφίσωμεν τὰς τροπολογίας.

§255Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ τροπολογίαι ὑπεβλήθησαν, θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ διανεμηθῶσι καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν θ’ ἀνασυζητηθῶσι καὶ τότε θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ὁριστικὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀντωνιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§257Α. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ. Ἀναγνωρίζω τὸ ὀρθὸν καὶ λυσιτελὲς τῆς μελέτης τῆς προτάσεως, ἀλλὰ παρὰ ταῦτα ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποβάλω ἀντιρρήσεις τινάς. Ἡ ἐρώτησις ἀφορᾷ εἰς ὁλόκληρον τὸ Σῶμα. Ἀνοίξατε οἱανδήποτε Ἡμερησίαν Διάταξιν οἱασδήποτε ἡμερομηνίας· ἀναγνώσατε οἱανδήποτε ἐρώτησιν θέλετε. Πῶς εἶναι συντεταγμένη ἡ ἐρώτησις; «Παρακαλεῖται ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ὅπως πληροφορήσῃ—ὄχι τὸν πληρεξούσιον τὸν ἐρωτῶντα τὴν Συνέλευσιν». Τί σημαίνει τοῦτο; Ὅτι ἡ ἐρώτησις ἔχει τὴν ἔννοιαν νὰ πληροφορήσῃ ὁ Ὑπουργὸς τὴν Συνέλευσιν καὶ συνεπῶς τὴν δημοσίαν γνώμην. Κατὰ ταῦτα ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως, ὅπως δεχθῇ μικρὰν τροπολογίαν τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου, ἡ ὁποία καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον πρυτανεύει παρὰ τῇ Συνελεύσει θὰ σώσῃ καὶ τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐρώτησις δὲν θ’ ἀλλοιώσῃ, ἐὰν δηλαδὴ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς φράσεως «Ἐθνοσυνέλευσις ἢ Βουλή». Νομίζω ὅτι οὕτω σῴζονται ἀμφότερα, καὶ τὸ πνεῦμα τῆς μὴ σπατάλης χρόνου καὶ τὸ πνεῦμα ὅτι ἐξυπηρετεῖται ἡ δημοσία γνώμη. Ἡ ἀπάντησις θ’ ἀναγινώσκηται καὶ θὰ ἔρχηται ἐνταῦθα καὶ ἑπομένως εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην, θὰ ἐκτυπῶται δὲ καὶ ὅταν ἔρχηται εἰς τὴν Συνέλευσιν τότε θ’ ἀφορᾷ τὸν πληρεξούσιον μυστικῷ τῷ τρόπῳ. Νομίζω ὅτι καὶ ἡ ἀντίληψις ὅλων τῶν κυρίων συναδέλφων, συμπίπτει πρὸς τὴν ἡμετέραν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι, ἐὰν ἡ φράσις αὕτη ἀντικατασταθῇ, ὡς εἶπον, ἐὰν ἡ ἀπάντησις γίνηται πρὸς τὸ Σῶμα καὶ ὄχι πρὸς τὸν ἐρωτῶντα σιωπηρῶς σῴζεται καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ βάσις δὲν ἀλλοιοῦται.

§258Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Πρόεδρος). Τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 55; Ἰδοὺ τί λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐν ἀρχῇ ἑκάστης συνεδριάσεως ὁ Πρόεδρος διατάσσει ν’ ἀναγνωσθῶσι κατὰ τὴν τάξιν τῆς ὑποβολῆς αὐτῶν αἱ ἁπλαῖ ἐρωτήσεις, αἱ ἀναγεγραμμέναι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς συνεδριάσεως κλπ.».

§259Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν διάταξις, δι’ ἧς ν’ ἀπαλείφηται τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 53.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον; Οὐδείς. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. (Τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 24 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Πᾶς βουλευτὴς δικαιοῦται νὰ ποιήσηται ἰδιαιτέραν σύστασιν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, ἄνευ ἀγορεύσεως, περιοριζόμενος εἰς ἁπλῆν σύστασιν χωρὶς νὰ εἰσέλθῃ εἰς οἱανδήποτε ἀνάπτυξιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ἀναφορᾶς». Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν τροποποίησιν τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 24;

§261ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 53 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν Βουλευτὴς ἐπιθυμῇ νὰ εἰσαγάγῃ ὁ ἴδιος ἀναφορὰν καὶ ἀναπτύξῃ αὐτήν, εἰδοποιεῖ περὶ τούτου τὸν Πρόεδρον ἐγγράφως, ὅστις δίδει αὐτῷ τὸν λόγον κατὰ τὴν ἀμέσως ἑπομένην συνεδρίασιν, κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς του ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ περὶ τούτων Ἡμερησίᾳ Διατάξει. Τὸ παραχωρούμενον εἰς τὸν Βουλευτὴν χρονικὸν διάστημα πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς ἀναφορᾶς δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 5 λεπτὰ τῆς ὥρας». Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὸ ἄρθρον 53, ὡς ἐτροποποιήθη;

§263ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις τὰ ἐδέχθη. Ἄρθρον 55ον (ἀναγινώσκει): «Ἐν ἀρχῇ ἑκάστης συνεδριάσεως ὁ Πρόεδρος διατάσσει νὰ ἐκφωνηθῶσι κατὰ τὴν τάξιν τῆς ὑποβολῆς αὐτῶν αἱ ἁπλαῖ ἐρωτήσεις, αἱ ἀναγεγραμμέναι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς συνεδριάσεως, ὡς καὶ ἡ ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης τούτων ἔγγραφος ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις φέρεται εἰς γνῶσιν τοῦ ἐρωτήσαντος Βουλευτοῦ. Ἡ ἔγγραφος ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως ἐξαντλεῖ πᾶσαν περαιτέρω ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως διαδικασίαν καὶ ἡ ἐρώτησις διαγράφεται ἐκ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. «Ἐὰν ὁ ἐρωτήσας θεωρήσῃ μὴ ἐπαρκῆ τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως, ζητεῖ τότε τὴν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων ἀναγραφὴν τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἐρωτήσεως κατὰ τὰ ἐν τῷ Κανονισμῷ ἀναγραφόμενα». Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὸ ἄρθρον 55, ὡς ἐτροποποιήθη;

§265ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Τὸ 1ον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 56 διαγράφεται. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν διαγραφήν;

§267ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη.

§269Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεως δέκα ἑκατομμυρίων πρὸς περίθαλψιν τῶν ἐκ Καυκάσου προσφύγων».

§270Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλω νομοσχέδιον «περὶ ἀναθέσεως καθηκόντων Γενικοῦ Διοικητοῦ εἰς μέλος τῆς Κυβερνήσεως». Ἡ ἐξαιρετικὴ σημασία ἐνίων Γενικῶν Διοικήσεων ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην, ὅπως τὰ καθήκοντα τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ ἀνατίθενται εἰς μέλος τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ λόγῳ τῶν ἀναγκῶν τῶν Γενικῶν Διοικήσεων τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν ὡς ἐπεῖγον.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἡ Συνέλευσις νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον;

§272ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§273Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἁπλοῦν, δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν, χωρὶς νὰ εἴδωμεν τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ.

§274Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχομεν δύο συζητήσεις. Ἀπόψε νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, κατόπιν θὰ ψηφισθῇ εἰς αʹ καὶ βʹ ἀνάγνωσιν· ἑπομένως ὑπάρχει χρόνος Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἰς τὰς Γενικὰς Διοικήσεις εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιπροσωπεύηται ἡ πολιτική.

§275Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριοι πληρεξούσιοι· τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐπεῖγον διὰ τὸν λόγον ὅτι ἴσως ἐπί τινας ἡμέρας διακόψωμεν τὰς ἐργασίας καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ πρὶν γίνῃ ἡ διακοπή.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ὑπάρχει πρότασις διαφόρων πληρεξουσίων ὅπως προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6 «περὶ καθορισμοῦ τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἀνυποτάκτων καὶ λιποτακτῶν».

§277Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ θὰ ἔχῃ καὶ τροπολογίας. Ἐὰν οἱ κ. πληρεξούσιοι δέχωνται νὰ ψηφισθῇ ἤδη, νὰ ὑποβληθῶσι δὲ ἁπλῶς αἱ τροπολογίαι διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ τὰς ἀναπτύξωσι κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐὰν ὅμως πρόκειται τώρα νὰ ἐξετάσωμεν τὰς διαφόρους ταύτας τροποποιήσεις, νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις περὶ ψηφίσεώς του. Ἐὰν ὅμως εἶναι διατεθειμένοι οἱ κ. κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ψηφισθῇ νὰ ὑποβάλωσι τὰς τροπολογίας, νὰ μὴ τὰς ὑποστηρίξωσιν ὅμως ἀπόψε, ἀλλὰ νὰ δεχθῶσι νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις εἰς αʹ ἀνάγνωσιν νὰ μελετήσω δὲ καὶ ἐγὼ αὐτὰς καὶ νὰ δηλώσω κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν, ποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσι δεκταὶ καὶ ποῖαι ὄχι, τότε δέχομαι.

§278ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 3ον.

§279Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον χωρὶς συζήτησιν. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι.

§280Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. πληρεξούσιος ὅτι οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτύρηται. Ἡ συζήτησις δὲν παρεκωλύθη· ἡ συζήτησις γίνεται οὕτω, διότι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐδήλωσαν ὅτι δὲν θέλουσι νὰ ὁμιλήσωσι κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν, ἀλλὰ μόνον νὰ ὑποβάλωσι τὰς τροπολογίας των.

§281Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Διὰ νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ τροπολογίαι, πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις.

§282Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλητε νὰ συζητήσητε, δύνασθε νὰ ζητήσητε τὸν λόγον, ἀλλ’ οὐδεὶς σᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτύρεσθε.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ὁμιλήσητε, κύριε συνάδελφε; Ὁρίστε.

§284ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν θέλει. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα εἰς αʹ συζήτησιν).

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις νὰ προταχθῇ, τὸ περὶ ἐλαίου.

§286Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε. Ἂς προηγηθῶσιν ὅμως τὰ ἄλλα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει συζήτησις.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Νοεμβρίου 1920 νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ χορηγίας εἰς τὴν Βασιλομήτορα Ἀντιβασίλισσαν Ὄλγαν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Ὀδοντοϊατρικῆς Σχολῆς».

§288Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν πρὸς τὸ Προεδρεῖον. Εἶναι ἐγγεγραμμένον ὡς τρίτον διὰ τὴν αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν αὐτοῦ, ἐνῷ πρὸ ὀλίγου διενεμήθη καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καταθέτων τὸ νομοσχέδιον ἐχαρακτήρισεν αὐτὸ ὡς ἐξόχως κατεπεῖγον καὶ παρεκάλεσε τὴν Συνέλευσιν, ἵνα τὸ χαρακτηρίσῃ κατεπεῖγον καὶ δεχθῇ τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν αὐτοῦ, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἐγένετο. Τὸ ἴδιον ἐγένετο καὶ διὰ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναγραφῇ ἐν Ἡμερησίᾳ Διατάξει φερούσῃ τὴν ὑπογραφήν μου, ἂν δὲν εἶχεν οὕτω τὸ πρᾶγμα.

§290Σ. ΣΤΑΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς ὁμιλεῖ ἀληθῶς περὶ ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίων κηρυσσομένων κατεπειγόντων ἄνευ ἐκτυπώσεως καὶ διανομῆς, ἀλλὰ περὶ νομοσχεδίων ὄντως κατεπειγόντων.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἐχαρακτήρισε κατεπεῖγον καὶ ἡ Συνέλευσις τὸ ἐδέχθη.

§292Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἂν ἡ ὑπηρεσία τὸ ἐθεώρησε κατεπεῖγον καὶ τὸ ὑπέβαλεν ὡς τοιοῦτον ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἀντίθετον γνώμην, ἀφοῦ δὲν κατόρθωσα νὰ τὸ ἴδω. Παρατηρῶ ὅμως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι καλὸν εἶναι τὸ νομοσχέδιον ν’ ἀναγνωσθῇ μετὰ περισσοτέρας προσοχῆς, διότι ὡς εἶναι συντεταγμένον φαίνεται ὅτι δὲν θὰ διῆλθεν ἀπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι ἄλλως δὲν θὰ ὑπεβάλετο ὡς ὑπεβλήθη, μὲ τόσα σφάλματα καὶ λάθη, τὰ ὁποῖα ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω.

§293Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἡ Ὀδοντοϊατρικὴ Σχολὴ ἀργεῖ καὶ εἶναι 70 φοιτηταὶ, οἱ ὁποῖοι κινδυνεύουν νὰ ἀπολέσωσι τὸ ἔτος καὶ εἶναι πτωχοὶ ἄνθρωποι. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν ἐκηρύχθη τὸ νομοσχέδιον κατεπεῖγον. Ἂν ἔχῃ λάθη, τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω, θὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ θὰ μοῦ ὑποδείξητε τὰ λάθη, τὰ ὁποῖα ἔχει, διότι ἐγὼ πρὶν τὸ συντάξω ἐζήτησα τὴν γνώμην τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ καθηγηταὶ τοῦ Ὀδοντοϊατρικοῦ Σχολείου, διὰ νὰ μοὶ ὑποδείξωσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὅπως δυνηθῇ τὸ Ὀδοντοϊατρικὸν Σχολεῖον νὰ ἐξακολουθήσῃ λειτουργοῦν καὶ ἀποβῇ ἡ λειτουργία του καρποφόρος καὶ μοὶ ὑπέδειξαν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα περιέλαβον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§294Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν ὑπῆρχον διοικητικὰ μέτρα ὥστε νὰ κάμωσι τὸ σχολεῖον νὰ λειτουργήσῃ καὶ πάλιν καὶ ἐχρειάζετο νομοθεσία καὶ νομοθεσία κατεπείγουσα, ἀφοῦ πρόκειται ἐντὸς ὀλίγου χρόνου νὰ γίνῃ ἡ ἐπεξεργασία τοῦ ὅλου ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου.

§295Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θ’ ἀπῃτεῖτο πολὺς χρόνος, ἐνῷ οἱ μαθηταὶ κινδυνεύουσι ν’ ἀπολέσωσι τὸ ἔτος των.

§296Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν διοικητικῶς ν’ ἀνοίξῃ, ἀφοῦ ὑπάρχει νομοθεσία;

§297Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διοικητικῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Εἶσθε καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ γνωρίζετε. Κακῶς ἐπλάσθη τὸ Σχολεῖον, διότι ἐτέθη ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν ἑνὸς καὶ μόνου ὀδοντιάτρου, ὁ ὁποῖος εἶχε τρεῖς τάξεις νὰ ἐκπαιδεύσῃ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἀνθρωπίνως δυνατόν, καὶ κατέστη καὶ αὐτὸς νευρικὸς καὶ οἱ φοιτηταὶ νευρικώτεροι.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ προταχθῇ τὸ περὶ ἐλαίου. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξαγωγῆς ἐλαίου». Ὁ κ. Βασιλακάκης ἔχει τὸν λόγον.

§299Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι· ἀφεύκτως ὁ κ. Ὑπουργὸς θ’ ἀπορῇ πῶς ἔχω μίαν τοιαύτην ψύχωσιν, ὥστε, καίτοι δὶς ὡμίλησα κατὰ συνέχειαν διὰ νὰ κατακρίνω τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐξακολουθῶ νὰ ἐπιμένω κατακρίνων καὶ πάλιν τοῦτο. Εἶπον τὴν τελευταίαν φορὰν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἄδικον καὶ ἀνεφάρμοστον. Ἄδικον, διότι καὶ συνταγματικῶς ἂν κριθῇ, δὲν στέκεται διόλου. Θίγεται πολὺ μία τάξις ἐλαιοπαραγωγῶν, θίγεται καὶ μία τάξις ἐξαγωγέων ἐλαιοεμπόρων. Ἡ μὲν τάξις τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν πληρώνει τὸν ἔγγειον φόρον, καὶ δὴ ἔγγειον φόρον ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, ὡς γνωρίζετε δέ, κύριοι, αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου εἶναι ἀντισυνταγματικός, μεσαιωνικὸς φόρος. Καὶ δύνασθε νὰ κρίνητε πλέον, ἂν μὲ τὰς σημερινὰς τιμὰς τοῦ ἐλαίου ἔγγειος φόρος ἐκ 45 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν πόσον ἀναλογεῖ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἀσφαλῶς ὑπερβαίνει τὰ 60 καὶ 70%. Ἄρα φορολογεῖται βαρύτατα ἤδη ὁ ἐλαιοπαραγωγὸς καταβάλλων ἔγγειον φόρον ἐκ 45 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, χωρὶς νὰ διαφεύγῃ καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης ἀφαιμάξεως τοῦ συνθετικοῦ φόρου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἔμπορον ἐξαγωγέα, καὶ αὐτὸς δι’ ὅ,τι θὰ κερδίσῃ θὰ ἔχῃ νὰ συλληφθῇ διὰ τῆς ἁρπάγης τῆς καθαρᾶς προσόδου πρῶτον καὶ τοῦ συνθετικοῦ φόρου δεύτερον, εἰς τρόπον ὥστε τὸ Κράτος νὰ μὴ ἀμφιβάλλῃ ὅτι τὸ ἔλαιον καὶ ὡς παραγωγὴ καὶ ὡς ἐμπόριον φορολογεῖται βαρύτατα. Καὶ ὅμως αὐτὸ τὸ Κράτος σήμερον ἔρχεται καὶ πάλιν ἵνα ἐπιβαρύνῃ τὸ ἔλαιον δι’ ἑνὸς φόρου, τὸν ὁποῖον δὲν ὁρίζει τὸ Κράτος. Ποῖος θὰ τὸν ὁρίσῃ; Ὁ πλειστηριασμός. Καὶ μέχρι τίνος τοὐλάχιστον σημείου; Τὸ νομοσχέδιον σιωπᾷ, διότι δὲν ὁρίζει κἂν ἓν maximum μέχρι τοῦ ὁποίου θὰ σταματᾷ ὁ κατήφορος τῆς πλειοδοσίας, ὅπου θὰ ἐκτίθεται τὸ imperium τοῦ Κράτους. Ἂς ἴδωμεν τώρα πῶς θὰ διεξάγηται αὐτὴ ἡ διαδικασία.

§300Μ. ΚΟΘΡΗΣ. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§301Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Περὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ὁμιλῶ. Πρέπει ν’ ἀναγνώσητε τὰ ἄρθρα διὰ νὰ ἐννοήσητε. Λοιπὸν πῶς θὰ γίνῃ ἡ διαδικασία τοῦ περὶ οὗ πρόκειται πλειστηριασμοῦ; Ποῦ; Εἰς τὰ κατὰ τόπους τελωνεῖα. Ἀλλ’ ὁ ἐξαγωγεύς πότε θὰ προμηθεύηται τὴν ἄδειάν του; Προτοῦ πωλήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἢ ἀφοῦ πωλήσῃ; Ἐκ τῶν ὑστέρων δὲν εἶναι φρόνιμον· πρέπει νὰ τὴν προμηθευθῇ προτοῦ πωλήσῃ. Λοιπὸν θὰ μεταβῇ εἰς τὸ πλειοδοτήριον, διὰ νὰ πλειοδοτήσῃ ἐκ τῶν προτέρων. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἀντὶ 30 ἢ 50 λεπτῶν ἐπιτυγχάνει μίαν ἄδειαν. Τί θὰ γίνῃ τότε; Προσέξατε καλῶς, διότι σᾶς ὁμιλῶ ἀπὸ πείρας. Ὁ ἐξαγωγεύς ἅπαξ ἐπιτυχὼν τὴν ἄδειαν θὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τηλεγραφικὰς προσφορὰς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἰς τὴν Ἀμερικήν, εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν Γερμανίαν. Μέχρι τῆς λήψεως τῆς ἀπαντήσεως τῆς ἀποδοχῆς ἢ μὴ παρὰ τοῦ ἀγοραστοῦ τοῦ ἐξωτερικοῦ βεβαίως θὰ παρέλθῃ χρόνος, διότι πάντως ἡ προσφορὰ πρέπει νὰ ἰσχύῃ διὰ χρονικόν τι διάστημα. Ἀλλ’ ὁ ἀγοραστὴς οὐδέποτε δέχεται τὴν πρώτην προσφοράν. Κάμνει contre—offre, ὡς λέγουσιν οἱ ἔμποροι. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ παρέρχονται 10 καὶ 20 ἡμέραι μέχρις ὅτου κλείσῃ ἡ συμφωνία. Ἐὰν λοιπὸν κατὰ τὸ μέσον ὅρον ὁ ἐξαγωγεύς ἔχῃ ἀνάγκην 15 ἡμερῶν διὰ νὰ κλεισθῇ ἡ συμφωνία ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀδείας τὴν ὁποίαν ἔλαβε, τότε θὰ θὰ χρειασθῇ νὰ εὕρῃ καὶ ἓν μέσον διὰ νὰ φορτώσῃ τυχὸν τὰς πωληθείσας 25–50.000 ὀκάδας ἐλαίου. Ἐὰν δὲν εὕρῃ ἀμέσως μέσον ὡς συνήθως, διὰ νὰ τὰς φορτώσῃ, τὶ γίνεται τότε; Ἡ ἄδεια βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαρκῇ ἐπ’ ἄπειρον, διότι τὸ νομοσχέδιον προβλέπει ὅπως ἡ προθεσμία τῆς ἰσχύος τῶν ἀδειῶν εἶναι βραχεῖα. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ εἶναι μακροτέρα τοῦ μηνός, ὡς ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται, διότι τότε, ποὺ ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου θ’ ἀποκλεισθῶσιν οἱ ἐκμεταλλευταὶ καὶ οἱ ἐπιτήδειοι; Λοιπὸν ἐπειδὴ ἐν τῷ μεταξὺ θὰ χάσῃ τὴν ἄδειάν του ὁ ἐξαγωγεύς, θ’ ἀναγκασθῇ νὰ προμηθευθῇ μίαν νέαν ἄδειαν, ἵνα ἐκτελέσῃ τὴν ὑποχρέωσίν του. Ἀλλὰ ταυτοχρόνως οἱ ἀνταγωνισταί του πληροφορημένοι περὶ τούτου θὰ ἔχωσι πᾶν συμφέρον, ὅπως κατὰ τὸν πλειστηριασμὸν μὴ μείνωσιν ἀπαθεῖς. Ἀσφαλῶς λοιπὸν θὰ τὸν ἀναγκάσωσι νὰ πλειοδοτήσῃ, ἀφοῦ αὐτὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ μίαν ἄδειαν ὅσον ὅσον. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα; Ὁ ἐξαγωγεὺς βεβαίως θ’ ἀποθαρρυνθῇ. Τὴν ἀποθάρρυνσίν του ὅμως αὐτὴν θὰ ζητήσῃ ν’ ἀποφύγῃ. Πῶς; Διὰ τῶν τιμῶν, τὰς ὁποίας θὰ προσφέρῃ εἰς τὸν παραγωγὸν θὰ θελήσῃ νὰ καλύψῃ ὅλους αὐτοὺς τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους διατρέχει. Θὰ εἴπῃ: «Ἐγὼ θὰ λάβω μίαν ἄδειαν, τὶς οἶδεν ἀντὶ πόσου, ἀλλὰ καὶ πάλιν μέχρις ὅτου λάβω ἀπάντησιν, μέχρις ὅτου φορτώσω ὑπάρχει ἄμεσος κίνδυνος νὰ τὴν χάσω. Θ’ ἀναγκασθῶ τότε νὰ λάβω μίαν ἄλλην ἄδειαν καὶ ἡ ἄλλη ἄδεια θὰ εἶναι κίνδυνος ἀκόμη μεγαλείτερος. Ἄρα ἡ τιμή, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω εἰς τὸν παραγωγὸν πρέπει νὰ εἶναι ἐξευτελιστική. Ὁ παραγωγὸς ἔχει τὸ ἔλαιόν του, τὸ ὁποῖον οὐδαμοῦ δύναται νὰ καταναλώσῃ, ἀφοῦ τὸ Κράτος παρεδέχθη τὴν ἀλήθειαν ταύτην, διακηρῦξαν ὅτι περισσεύουσιν ἑκατομμύρια ὀκάδων». Θ’ ἀναγκασθῇ λοιπὸν ὁ παραγωγὸς νὰ τὸ δώσῃ εἰς ἐξευτελιστικὴν τιμὴν ἑκὼν ἄκων. Σήμερον, κ. Ὑπουργέ, πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι μὲ τὰς τρεχούσας τιμὰς δὲν συμφέρει νὰ εἶναί τις ἐλαιοπαραγωγός. Τὸν συμφέρει μᾶλλον νὰ κόψῃ τὰ ἐλαιόδενδρα καὶ νὰ τὰ πωλήσῃ εἰς καύσιμον ὕλην. Λοιπὸν οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ θὰ δεινοπαθήσωσι. Τί θὰ κάμῃ λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις; Θ’ ἀναγκασθῇ νὰ ἀκυρώσῃ τὸν νόμον, διότι ὁ νόμος οὗτος, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι κἂν ἐφαρμόσιμος ἄνευ σοβαρῶν συνεπειῶν. Ἐκεῖνο λοιπόν, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ συστήσω καὶ πάλιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ διατάξῃ τὰς κατὰ τόπους Ἀρχὰς νὰ ἐπιτρέπωσι τὴν ἄμεσον ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος δίκαιος, συνταγματικὸς καὶ δημοσιονομικῶς ὀρθός. Αὐτὴν τὴν σύστασιν ἔχω νὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι πολὺ ταχέως θὰ ἐνθυμηθῇ τοὺς λόγους μου, ὅταν ἐκ τῶν πραγμάτων πεισθῇ ὅτι, ἂν ἐζήτησε διὰ τοῦ τρόπου τούτου ὅπως εἴτε ὠφελήσῃ τὸ δημόσιον Ταμεῖον, εἴτε ἀποφύγῃ τὰς ἐνοχλήσεις τῶν εἰδικῶν ἀδειῶν ἄνευ πλειστηριασμοῦ, εἴτε καὶ τὰ δύο, δὲν κατώρθωσε παρὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν ἐξευτελισμὸν τοῦ κρατικοῦ imperium καὶ τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς τὴν καταδίωξιν.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§303Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ· ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας ἐπ’ αὐτῆς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία διάκρισις κατὰ ποιότητας, διότι ἄνευ τῆς διακρίσεως αὐτῆς δημιουργεῖται μεγάλη ἀνισότης μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ προσφέρωσι τὰ κοινὰ ἔλαια καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ προσφέρωσι τὰ ἐκλεκτὰ τοιαῦτα. Ὡς γνωρίζετε, εἶναι εὐτύχημα διὰ τὸ Κράτος ἡ βιομηχανία τοῦ καθορισμοῦ τοῦ ἐλαίου. Ὑπάρχουσι πολλὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα κατεργάζονται τὸ ἔλαιον, τὸ διυλίζουσι καὶ τὸ φέρουσι μέχρις ἑνὸς σημείου τελειότητος. Ἑπομένως ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος παράγει τὸ ἐκλεκτὸν ἔλαιον ἕνεκα τῆς ἀρίστης αὐτοῦ ποιότητος εὑρίσκεται εἰς κάποιαν ἀνισότητα, προκειμένου νὰ ἀνταγωνισθῇ πρὸς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι κοινὰ ἔλαια. Τοῦτο νομίζω, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ διορθωθῇ κάλλιστα ἐν τῷ 3ῳ ἄρθρῳ.

§304Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ποία εἶναι ἡ ἰδέα σας, ὅτι ἀδικοῦνται οἱ ἔχοντες καλὰ ἔλαια ἢ οἱ ἔχοντες τὰ μὴ καλὰ ἔλαια;

§305Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Οἱ ἔχοντες τὰ καλὰ ἔλαια. Νομίζω δ’ ὅτι, ἐὰν εἰς τὸ 3ον ἄρθρον....

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἴμεθα εἰς τὸν 3ον ἄρθρον.

§307Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐπιτρέψατε· θέλω νὰ κάμω παρατήρησιν γενικήν. Οὕτω συνήθως γίνεται.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι τακτικόν, ἀλλ’ ἔστω.

§309Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Διὰ νὰ εἶμαι τακτικώτερος, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δύναται νὰ προστεθῇ εἰς τὸ 1ον ἄρθρον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι διευκολύνομεν τὸ πρᾶγμα, ἐὰν εἰς τὸ 3ον ἄρθρον, ἐκεῖ ὅπου λέγετε «διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου» προστεθῇ «ὡς ἐπίσης καὶ καθορισμὸς τῶν ποιοτήτων». Τοιουτοτρόπως θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ καθορίσῃ ἐν τῇ δημοπρασίᾳ καὶ τὰς ποιότητας.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§311Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Τοῦτο θέλω νὰ παρατηρήσω. Ἔχομεν ἔλαια ὄχι καλῆς ποιότητος, ἔχομεν καὶ ἔλαια ἀρίστης ποιότητος. Ἐννοεῖτε ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν χωριστὸν διαγωνισμὸν διὰ τὰ ἔλαια τῆς κακῆς ποιότητος;

§312Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Αὐτὸ ἐννοῶ ἀκριβῶς.

§313Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δὲν θὰ εἶχον δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὸ πρᾶγμα ἐφ’ ὅσον θὰ ἔβλεπον ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο ὑπὲρ τῶν ἐχόντων τὴν καλὴν ποιότητα ἐλαίου. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε θὰ εἶναι κατὰ τῶν ἐχόντων τὴν καλὴν ποιότητα ἐλαίου. Ἐὰν μοὶ ἐλέγετε νὰ ἐξαιρέσω τὰ καλὰ ἔλαια, τότε θὰ τὸ ἐννόουν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ζητεῖτε νὰ γίνῃ δημοπρασία κατὰ μέρος διὰ τὰ καλὰ ἔλαια καὶ κατὰ μέρος διὰ τὰ μὴ καλά, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι αὐτοὶ οἱ ἐργοστασιάρχαι, οἱ ὁποῖοι παράγουσι τὰ καλὰ ἔλαια........

§314ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δὲν ἀκούομεν κ. Ὑπουργέ.

§315Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος Μεσσηνίας παρετήρησεν, ὅτι, ἐὰν τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἢ τὸ νομοσχέδιον ἐν γένει μείνῃ ὡς ἔχει, ἀδικοῦνται οἱ βιομήχανοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παραλαμβάνοντες τὰ ἔλαια τὰ μὴ καλῆς ποιότητος ἃς εἴπωμεν οὕτως, ἐνταῦθα τὰ ἐπεξεργάζονται καὶ τὰ ἐξάγουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡς ἔλαια ἀρίστης ποιότητος, διυλισμένα κτλ. Ἠρώτησα τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ποία ἐκ τῶν δύο κλάσεων νομίζει ὅτι ἀδικεῖται, καὶ μοὶ ἀπήντησεν ὅτι ἀδικοῦνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατεργάζονται τὸ ἔλαιον καὶ τὸ ἐξάγουν ὡς ἔλαιον διυλισμένον. Τότε ἠρώτησα τὶ ἐννοεῖ νὰ γίνῃ διὰ τὰς δύο ποιότητας ἐλαίου καὶ ἀπήντησεν ὅτι ἐννοεῖ νὰ γίνῃ χωριστὸς διαγωνισμὸς διὰ τὰ ἔλαια καλῆς ποιότητος καὶ χωριστὸς διαγωνισμὸς διὰ τὰ ἔλαια κατωτέρας ποιότητος.

§316ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαιρεθῶσι τὰ διυλισμένα ἔλαια.

§317Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ παρακολουθήσητε εἰς τὴν ἑξῆς σκέψιν. Ἔχω ἐγὼ ἔλαιον ἀρίστης ποιότητος καὶ ἔχετε ὑμεῖς ἔλαιον κατωτέρας ποιότητος θὰ διαγωνισθῶμεν ἡμεῖς διὰ νὰ λάβωμεν τὴν ἄδειαν. Μέχρι ποίου σημείου θὰ φθάσητε ὑμεῖς; Μέχρι τοῦ σημείου, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐπιτρέπει ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς τοῦ ἐσωτερικοῦ ἀπὸ τῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ. Εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον θὰ φθάσῃ καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἔλαιον ἀρίστης ποιότητος καὶ συνεπῶς ὁ ἔχων ἀρίστης ποιότητος εὑρίσκεται εἰς καλυτέραν θέσιν ἀνταγωνιζόμενος πρὸς ἔχοντα προϊὸν κατωτέρας ποιότητος, παρὰ ἀνταγωνιζόμενος πρὸς ἔχοντα προϊόν ἴσης ποιότητος. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὀρθότερον θὰ εἶναι νὰ μείνωσι καὶ αὐτοὶ οἱ ἔχοντες τὰ διϋλισμένα ἔλαια μεταξὺ τῶν ἄλλων. Ὁ νόμος αὐτὸς ἔχει ἕν προσόν, τὸ προσὸν τῆς ἁπλότητός του. Ὁ νόμος αὐτὸς πρέπει νὰ τελειώσῃ εἰς διάστημα ἑνὸς μηνός. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἰσαγάγωμεν δύο ποιότητας περιπλέκεται τὸ πρᾶγμα. Ἐὰν ἔβλεπον πραγματικῶς ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ τὸ θέσω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ τὸ ἔθετον.

§318Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἔχω μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία ἀκριβῶς ἀποδεικνύει ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς λαμβάνει δικαιώματα ἐκ τοῦ νόμου, τὰ ὁποῖα ἀποκρούει. «Ἡ ἐπέκτασις», λέγει, «τοῦ νόμου δύναται νὰ γίνῃ καὶ ἐπὶ ἄλλων ἐγχωρίων προϊόντων». Εἶναι διάταξις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ, διότι τοῦτο δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἁπλῆ μετάθεσις τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας εἰς τὴν Ἐκτελεστικήν. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τοιοῦτον δικαίωμα ὁ Ὑπουργός.

§319Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν ν’ ἀπαλειφθῇ ὁ ὅρος αὐτός. Λυποῦμαι δὲ ὅτι ὁ χρόνος δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ ἐξηγήσω διατὶ τὸν ἔθεσα. Εἶναι λ. χ. ὁ τυρός· ἔχω πανταχόθεν ἐπιθέσεις νὰ ἐπιτρέψω τὴν ἐξαγωγήν. Δὲν τὸν ἐξάγω λόγῳ τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν ἔφθασεν. Ὑποθέτατε ὅμως ὅτι ὁ τυρὸς αὔριον φθάνει εἰς τὰς 4 δραχμάς. Νομίζετε ὅτι ἐκείνην τὴν στιγμὴν δὲν θὰ εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐξαγωγήν; Αὐτὸς ἦτο ὁ μόνος λόγος. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν ν’ ἀφαιρεθῇ.

§320Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐλαστικότητα καὶ ἑπομένως νὰ μείνῃ καὶ ὄχι ν’ ἀπαλειφθῇ.

§321Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ 1ον ἄρθρον θὰ παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε, ὅπως ὁ χρόνος ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ γίνῃ ἡ ἐξαγωγὴ ὁρισθῇ ὅσον ἔνεστι μικρός, τοῦτο δὲ θὰ ὠφελήσῃ μεγάλως.

§322Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Παρακαλῶ ν’ ἀναγνώσω ὅλας τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἔχω.

§323Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἐπειδὴ ἐτέθη ὡς βάσις τὸ ⅓ τῆς παραγωγῆς....

§324Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Σᾶς παρακαλῶ. Ἔχομεν 112.000.000 ἐφετεινὴν παραγωγὴν καὶ 8.000.000 τοῦ παρελθόντος ἔτους. Τὰ 8.000.000 ἐξέρχονται καὶ θὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐξερχόμενα ἐλευθέρως. Πρόκειται νὰ ἐξαγάγωμεν ἐκ τῶν 120 ἑκατομμυρίων τὰ 40.000.000 ἀφοῦ ἀφαιρέσητε τὰ 8.000.000, θὰ μείνωσι τὰ 32.000.000, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξέλθωσιν. Ἡ ἀναλογία θὰ ἔχῃ ὡς ἑξῆς. Τὰ 112.000.000 εἶναι διανομὴ εἰς διαφόρους νομοὺς συμφώνως πρὸς τὸν πίνακα ἕκαστος νομὸς θὰ ἐξαγάγῃ τὴν ἀναλογίαν του.

§325Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Κατὰ τὸ ἐγγύτερον παρελθὸν ὀλίγοι εὐνοούμενοι ἐλάμβανον ὅλον τὸ ἔλαιον τοῦ Κράτους. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τὸ τί θὰ ἐξαγάγῃ ὁ Νομὸς Σάμου.

§326Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἡ ἀναλογία εἶναι περίπου 29 ἢ 30%. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ ἐξαγάγῃ τὸ ⅓ ἡ Λέσβος θὰ παραγάγῃ ἐφέτος 30.000.000 ὀκάδας· θὰ ἐξαγάγῃ τὰ 10.000.000. Ἡ Λακωνία θὰ παραγάγῃ 3.000.000, θὰ ἐξαγάγῃ 1.000.000.

§327Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§328Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ, ὅπως ἀποδεχθῇ καί τινας τροπολογίας πλὴν ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσεν.

§329Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἡ Συνέλευσις.

§330Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Πρὸ παντὸς διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπειδὴ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ βιομηχανικὰ ἔλαια τὰ μεγάλης ὀξύτητος εἶναι ἔλαια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταναλωθῶσιν ἐντὸς τῆς Χώρας καὶ δὲν εἶναι ἔλαια, τὰ ὁποῖα τρώγει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς — ἐννοῶ τὰ μεγάλης ὀξύτητος —, δὲν εἶναι δίκαιον καὶ αὐτὰ τὰ ἔλαια νὰ περιληφθῶσιν ἐντὸς τοῦ γενικοῦ κανόνος, τὸν ὁποῖον θέτει τὸ νομοσχέδιον, ὅπως καὶ αὐτὰ κατόπιν ἀδείας ἐξαχθῶσι, διότι οὔτε ἡ τιμὴ εἶναι ἱκανοποιητικὴ οὔτε ἀφήνουσι περιθώριον τοιοῦτον δικαιολογοῦν μικρὰν θυσίαν ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Διὰ τῆς τροπολογίας ἀφίεται ἐλευθέρα ἡ ὑπηρεσία νὰ ὁρίσῃ τὸν βαθμὸν τῆς ὀξύτητος, ἡ ὀξύτης καθιστᾷ τὸ ἔλαιον μόνον διὰ τὴν βιομηχανίαν κατάλληλον καὶ ὄχι πρὸς βρῶσιν, ὑπάρχει δὲ πληθώρα τοιούτων ἐλαίων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς τῆς Χώρας νὰ καταναλωθῶσι.

§331Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ζητεῖτε νὰ γίνῃ μία διάκρισις ποιοτήτων ἐλαίου. Τώρα, ἐπειδὴ εἶναι δεκάτη καὶ ἡμίσεια μ. μ. καὶ εἴμεθα μεταξὺ μας, διστάζω πολὺ νὰ κάμω αὐτὴν τὴν διάκρισιν, διότι δὲν ἔχω τ’ ἀπαιτούμενα ὄργανα. Προκειμένου νὰ ἐξαχθῇ τὸ ἔλαιον ἀπὸ ἐπαρχιῶν ὁλοκλήρων δὲν ἔχω τ’ ἀπαιτούμενα ὄργανα διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν αὐτὴ ἡ ἐργασία νὰ γίνῃ, διότι, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, βεβαίως θὰ τὸ ἐλάμβανον ὑπὸ σημείωσιν. Σᾶς λέγω ὅμως ὅτι τοῦτο δὲν θὰ ἐμποδίσῃ νὰ ἐξαχθῶσι τὰ ἔλαια. Ὑποθέσατε ὅτι μία ἐπαρχία ἔχει 4.000.000 ὀκάδων ἐλαίου ποιότητος τοιαύτης, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ καταναλωθῶσιν ἐν τῷ τόπῳ. Θὰ λάβῃ ἐκ τῆς Μυτιλήνης, ἡ ὁποία ἔχει καλὰ ἔλαια, θὰ τὰ ἀγοράσῃ καὶ θὰ τὰ ἀναμίξῃ μετὰ τῶν ἰδικῶν της ἐλαίων καὶ θὰ τὰ ἐξαγάγῃ εὐκόλως. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτό. Ὁμιλῶ ἐπὶ συγκεκριμένου θέματος, διότι ἦλθον ἄνθρωποι καὶ μοὶ εἶπον: «Ἐν Κρήτῃ ἔχομεν ἔλαια μεγάλης ὀξύτητος καὶ σκεπτόμεθα νὰ τὰ ἐξαγάγωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· νὰ λάβωμεν ἔλαια καλῆς ποιότητος, νὰ τὰ ἀναμίξωμεν καὶ νὰ τὰ ἐξαγάγωμεν ἀναμεμιγμένα». Τοῦτο δὲν θὰ παρακωλύῃ τὴν Λέσβον νὰ ἐξαγάγῃ τὸ ποσὸν τοῦ ἐλαίου, τὸ ὁποῖον ἔχει, οὔτε τὴν Κρήτην οὔτε τὴν Λακωνίαν, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἐξ αὐτοῦ εἰς τοὺς παραγωγοὺς καὶ ἐμπόρους τοῦ ἐλαίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νὰ διακρίνωμεν ποιότητας καὶ κατ’ ἀναλογίαν καὶ διυλισμένας, αἱ ὁποῖαι κατασκευάζονται εἰς ὀλίγα ἐργοστάσια, ἀποκρούω τοῦτο ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι προκειμένου νὰ ἐξαχθῶσιν ἔλαια ἐξ ὅλων τῶν λιμένων τοῦ Κράτους δὲν ἔχομεν τὸ προσωπικὸν καὶ τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται νὰ τὰ κρίνωσι.

§332Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ἔλαιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ προσπαθήσωσι νὰ τοποθετήσωσι εἰς ἀγορὰς ἐξωτερικὰς διὰ τῆς νοθείας μὲ ἔλαια καλυτέρας ποιότητος, ἐκεῖνα τὰ ἔλαια θὰ χαλάσωσι καὶ τὰ ἄλλα. Διότι τὸ ἔλαιον κατ’ ἐξοχὴν εἶναι προϊόν, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἀμέσως τὴν ὀξύτητα, τὴν ὁποίαν ἔχει ὀλίγον ἔλαιον ῥιπτόμενον ἐντὸς αὐτοῦ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτό. Ἐπιστήμονας ἔχετε καταλλήλους μορφωμένους.

§333Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἐγὼ σᾶς ὡμίλησα ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκαν.

§334Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἡ δευτέρα τροπολογία ἐπὶ τῆς ὁποίας ἤθελον τολμήσει νὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἐλέχθη καὶ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον τῶν μικροπαραγωγῶν νὰ ἐπιτραπῇ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ὅπως διεξαχθῶσι πλειστηριασμοὶ ἀδειῶν καὶ ἐν τοῖς τελωνείοις τῶν ἐπαρχιῶν τῶν ἐλαιοπαραγωγικῶν, τοὐλάχιστον ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι πληθώραν ἐλαίου, καὶ τοῦτο διότι ὄντως εἶναι δύσκολον διὰ πολλοὺς μικροπαραγωγοὺς νὰ ἔρχωνται εἰς τὰς Ἀθήνας, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς δαπάνας πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν ἀδειῶν, ἀφοῦ ἡ παραγωγὴ των δὲν εἶναι τόσον μεγάλη ὥστε νὰ δικαιολογῇ τὴν πρόσθετον αὐτὴν δαπάνην. Φρονῶ ὅτι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστεῖτο νὰ κατανεμηθῶσιν οὕτως εἰπεῖν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῶν κεντρικῶν τελωνείων τῶν παρεχόντων ὅλας τὰς ἐγγυήσεις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὸ Κράτος τὰ ποσὰ αὐτὰ τὰ ἐξαχθησόμενα, θὰ εὐηργέτῃ τοὺς παραγωγούς. Καὶ νομίζω ὅτι σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι νὰ τοὺς πιέσῃ, ἀλλὰ μᾶλλον νὰ τοὺς βοηθήσῃ νὰ τοποθετήσωσι τὰ ἐλαιά των ὅσον τὸ δυνατὸν καλύτερον.

§335Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ὁρίζεται ὁ τόπος ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ γίνωνται αἱ δημοπρασίαι καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀπὸ σκοποῦ δὲν ὡρίσθη. Διότι διὰ νὰ ὁρισθῇ θέλω νὰ ἔλθω εἰς στενωτέραν ἐπαφὴν πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τοὺς καταγομένους ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων. Ἕν πρᾶγμα ἔχει ἀποφασισθῆ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ὡρισμένον ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν καθωρίσθη ἀκόμη, ὡρισμένον ποσὸν ἐλαίου ἐξ ἑκάστης ἐπαρχίας θὰ ὑποδιαιρεθῇ εἰς ἀδείας 500 ὀκάδων. Αὐταὶ αἱ μικραὶ ἄδειαι θὰ δοθῶσιν εἰς τὰ τελωνεῖα τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ τόπου ἀκριβῶς διὰ νὰ διευκολύνωμεν τοὺς μικροπαραγωγοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μικρὸν ποσὸν ἐλαίου νὰ ἐξαγάγωσιν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως εἰς τοὺς μεγάλους παραγωγούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μεγαλείτερα ποσὰ μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον ἔχω τὴν γνώμην ὅτι αἱ δημοπρασίαι πρέπει νὰ γίνωνται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Αὐτὴν τὴν γνώμην ἔχω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει σᾶς λέγω ὅτι τὸ ζήτημα θὰ τὸ μελετήσω ἀκόμη περισσότερον μαζύ σας καὶ θὰ καθορισθῇ διὰ τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπακολουθήσῃ.

§336Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Τὸ ἄλλο ζήτημα, κύριε Ὑπουργέ, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται νὰ ὁμιλήσω εἶναι τὸ ζήτημα τῶν προθεσμιῶν. Ἐν τῇ βʹ παραγράφῳ τοῦ 2ου ἄρθρου ὁμιλεῖτε περὶ προθεσμίας ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ ἐξαχθῇ τὸ ἔλαιον, ἄλλως θεωρεῖται ὡς ἐκπεσὼν ὁ ἀδειοῦχος. Νομίζω ὅτι πρέπει ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ περιφέρειαι αἱ ἔχουσαι λιμένας προχείρους καὶ αἱ μὴ ἔχουσαι, αἱ οὖσαι ἀλίμενοι. Θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ ἡ διάκρισις μεταξὺ τῶν δύο τούτων εἰδῶν.

§337Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Μὴ κάμνετε διακρίσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς δεσμεύσωσι. Σᾶς ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν ὅσα μοὶ παρεστήσατε ὡς διευκολύνοντα τὴν ἐξαγωγήν. Ἐφ’ ὅσον ἔχουσι λιμένας θὰ θέσωμεν γενικὸν ὅριον ἐξαγωγῆς.

§338Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἰδοὺ τὸ τελευταῖον ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ζητήσω τὴν μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως. Ἐλέχθη ἐπανειλημμένως ἐνταῦθα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει φορολογικὸν σκοπόν· ὅτι ὁ σκοπὸς του κυρίως εἶναι νὰ προλάβῃ μερικὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι διαθέτουσι δυσμενῶς καὶ τὴν Κοινὴν Γνώμην καὶ αἱ ὁποῖαι παρέχουσι καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πολλὰς φροντίδας καὶ μερίμνας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀφοῦ αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου κυρίως, δὲν εἶναι δηλαδὴ ταμιευτικὸν τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου, ἐπειδὴ συνέπεσε κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο αἱ κατ’ ἐξοχὴν εὐνοηθεῖσαι ὑπὸ τῆς τύχης περιφέρειαι νὰ εἶναι ἡ Κρήτη καὶ ἡ Λέσβος, ἵνα μὴ νομίσωσιν ὅτι αὐτὸ τὸ μέτρον, ἀποσκοπεῖ αὐτούς, ἐπειδὴ εἶναι προϊὸν εἰδικὸν τῶν περιφερειῶν των, ἡ ὑποψία δ’ αὕτη εἰλικρινῶς λέγω ὅτι δὲν εἶναι ἰδική μου, τὴν ἀποκρούω διαρρήδην, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἵνα μὴ διέλθῃ τῆς σκέψεως οὐδενὸς μία τοιαύτη ἰδέα. Θὰ παρεκάλουν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Συνέλευσιν νὰ εὐαρεστηθῶσι, ποσοστόν τι τοῦ εἰσπραχθησομένου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀφήνω νὰ ὁρίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Συνέλευσις, νὰ δοθῇ εἰς τὰς περιφερείας αὐτάς. Βεβαίως ἐγὼ θὰ εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ τὸ μοιράσωμεν, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Κράτος ἂς σκεφθῇ ἂν δύναται νὰ κάμῃ μίαν τοιαύτην χειρονομίαν εὐεργετικὴν διὰ τὰς περιφερείας. Ἂς τὴν κάμῃ μικροτέραν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἡ χειρονομία ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς περιφερείας, ὑπὲρ τῶν ταμείων τῆς ὁδοποιΐας, ὑπὲρ τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων.

§339Ι. ΧΡΙΣΤΑΚΗΣ. Τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ μὴ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν, ἀλλὰ νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῆς καταπολεμήσεως τοῦ δάκου, διότι αὐτὸς καταστρέφει τὴν ἐλαιοπαραγωγήν.

§340Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος μὲ προέλαβε. Μολονότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἀντίθετος εἰς αὐτὰς τὰς τοπικὰς προτιμήσεις, ἐν τούτοις, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἑνὸς προϊόντος ἀποκλειστικῶς προερχομένου ἐξ ὡρισμένων ἐπαρχιῶν, δέχομαι τὴν προτίμησιν αὐτήν, ὅπως μέρος ἐκ τοῦ εἰσπραχθησομένου ποσοῦ διατεθῇ ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς καταπολεμήσεως τοῦ δάκου. Δι’ αὐτὸ προτείνω, κ. Πρόεδρε, ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποκομίσωμεν 10% νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν ἀσθενειῶν τῆς ἐλαίας.

§341Μ. ΠΑΠΑΜΙΧΕΛΑΚΗΣ. Εἰς ὅσα μέρη δὲν ὑπάρχει ἀσθένεια νὰ δοθῇ εἰς ἄλλα μέρη.

§342Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δὲν ἀποκλείεται τὸ ἓν τμῆμα νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ἄλλο.

§343Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἀνέπτυξε τὴν τροπολογίαν καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπιμένω ἐπ’ αὐτῆς. Πρῶτον ἐπιστημονικῶς ἡ ἀνάμιξις τοῦ ἐλαίου, ἡ ὁποία, ὡς εἴπετε, θὰ βλάψῃ, θὰ κάμῃ καὶ τὰ καλὰ ἔλαια κακά.

§344Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Τὸ εἶπον ὡς ἁπλῆν πληροφορίαν.

§345Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἰδοὺ καὶ ἄλλος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσι τὰ μὴ φαγώσιμα, διότι εἰς τὸν διαγωνισμὸν δὲν θὰ δύνανται νὰ μετάσχωσιν οἱ κάτοχοι τῶν μὴ φαγωσίμων, διότι δὲν ἔχουσι πέρασιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ θὰ μείνωσι τὰ μὴ φαγώσιμα ἐν τῷ τόπῳ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ βλάψῃ καὶ τοὺς καταναλωτάς.

§346Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὁ ἀνταγωνισμὸς θὰ σταματήσῃ εἰς τὸ κατώτατον ὅριον, ὄχι εἰς τὸ ἀνώτατον.

§347Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νὰ ὁρίσητε μίαν ὀξύτητα.

§348Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν διάκρισιν ποιότητος.

§349Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Διὰ τὰς μικρὰς ἀδείας, κύριε Ὑπουργέ. Ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι θέλοντες νὰ ἐξαγάγωσι 500 ὀκάδας ἐλαίου.

§350Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἂς λάβωσιν ἀδείας δύο, ἂς λάβωσι τρεῖς. Τὰς μικρὰς ἀδείας θὰ τὰς δώσωμεν εἰς τὰ τελωνεῖα τῆς ἐξαγωγῆς.

§351Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὰς μεγάλας;

§352Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δὲν ἔχω ἀποφασίσει ἀκόμη.

§353Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν προθεσμίαν εἶχον τὴν ἀντίληψιν ὅτι πρέπει αὕτη νὰ εἶναι μακρὰ διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῆς ἀδείας, διότι συνήθως τὰ ἔλαια ὑψώνονται ἓν ἔτος μετὰ τὴν παραγωγήν. Ἐγὼ λοιπὸν ὁ κάτοχος τῆς ἀδείας θέλω νὰ περιμένω νὰ ἔλθῃ αὐτὴ ἡ ἐποχή. Εἶναι καλόν, διότι θὰ εἰσαχθῇ περισσότερον χρῆμα, ἀλλὰ καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀντιληφθῇ ἐκ τῶν ὑστέρων τὸ Κράτος ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἐλαίου καὶ ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἄδειαν.

§354Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἡ μακρὰ ἄδεια θὰ ἔχῃ τοῦτο τὸ κακόν, ὅτι ὁ ἔμπορος θὰ γίνῃ κύριος τοῦ παραγωγοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν ν’ ἀποφύγωμεν. Ἡμεῖς ζητοῦμεν ν’ ἀφήσωμεν ἐλεύθερον τὸν παραγωγόν.

§355Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπίσης ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ ἑξῆς ζήτημα. Λέγετε ὅτι θὰ εἰσαχθῇ συνάλλαγμα, ἀλλὰ δυστυχῶς, ὅτε πρὸ διετίας ἐδόθη ἡ ἄδεια, ὅλα τὰ ἔλαια τὰ ἐξηγάγομεν εἰς τὴν Ρουμανίαν καὶ ἔχομεν ἓν δισεκατομμύριον λέϊ, τώρα δέ, ὅτε οἱ δεσμοί μας εἶναι καλύτεροι, πρέπει νὰ γίνωσιν ἐνέργειαι, ὥστε αὐτὰ τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ ἔμποροι νὰ δύνανται νὰ τὰ χρησιμοποιήσωσιν. Ἐνέργειαι ἔγιναν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὁ Πρεσθευτὴς τῆς Ρουμανίας ἀπήντησεν ὅτι ἡ Κυβέρνησίς του τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ εἶναι νὰ λάβωσι τὰ λέϊ καὶ τὰ φέρωσιν ἐδῶ. Τοῦτο δὲν συμφέρει. Πρέπει νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ φέρωμεν ξυλείαν, πετρέλαιον καὶ ἄλλα εἴδη. Ἐὰν τοῦτο γίνῃ, θὰ ἴδῃ μεγάλην ὠφέλειαν τὸ συνάλλαγμά μας.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ροδοκανάκης ἔχει τὸν λόγον.

§357Χ. ΡΟΔΟΚΑΝΑΚΗΣ. Ἐφ’ ἑνὸς σημείου ἔχω σκοπὸν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ὅτι θὰ ὑπάρξωσι νομοὶ προνομιοῦχοι καὶ θὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι παραγωγὴν ἄνω τῶν 5.000.000. Τὸ δεύτερον σημεῖον εἶναι μία διαφορὰ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς τοῦ ἐλαίου ἐν τῷ νομῷ Χίου. Ὁ Γεωργικὸς Σύνδεσμος τὴν ἀναβιβάζει εἰς 1.000.000, ὁ νομογεωπόνος εἰς 1.500.000, οἱ ἐλαιοέμποροι εἰς 4.000.000 καὶ κατὰ ἕνα τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου εἰς 2.000.000. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ζητήσητε πληροφορίας καὶ νὰ κανονίσητε τὸ ζήτημα.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μανασάκης ἔχει τὸν λόγον.

§359Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι ἡ ἀναλογία τῆς ἐξαγωγῆς δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀντίστοιχος πρὸς τὴν παραγωγὴν ἑνὸς διαμερίσματος. Ὑπάρχουσι πλεῖστοι νομοί, οἱ ὁποῖοι παράγουσιν εἰσόδημα ὅσον ἐπαρκεῖ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν κατοίκων ἐπὶ δύο ἔτη, ἐνῷ τοὐναντίον ἄλλοι νομοὶ ἔχουσιν ὑπερπαραγωγήν· θὰ συμπέσῃ λοιπὸν ὥστε οἱ νομοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὑπερπαραγωγὴν νὰ ἐξαγάγωσι μέρος μόνον πολὺ μικρὸν ἀπέναντι τῆς ὅλης παραγωγῆς, ἐνῷ οἱ νομοὶ οἱ ἔχοντες μικρὰν παραγωγὴν νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἐξάγωσι καὶ μέρος τῆς ἐπιτοπίου καταναλώσεως. Ὁ νομὸς Ἡρακλείου θὰ παραγάγῃ ἐφέτος περὶ τὰ 13.000.000, ἔχει δὲ περὶ τὰς 110.000 κατοίκων, θὰ ἐπιτραπῇ λοιπὸν νὰ ἐξαχθῇ ἐκ τοῦ νομοῦ αὐτοῦ τὸ τρίτον τῆς παραγωγῆς, δηλαδὴ 4.500.000. Ἄλλοι νομοὶ οἱ ὁποῖοι παράγουσι 4.000.000 καὶ ἔχουσι πληθυσμὸν μείζονα τῶν 110.000 θὰ ἐξαγάγωσι καὶ αὐτοὶ τὸ τρίτον. Ἀφοῦ λοιπὸν διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου δημιουργεῖται φορολογία, ἡ ὁποία βαρύνει κυρίως τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὑπερπαραγωγήν, φρονοῦμεν ὅτι τὸ ἐξαχθησόμενον ποσὸν πρέπει νὰ εἶναι ἀντίστοιχον πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ περισσεύματος ἑκάστου διαμερίσματος, διότι κυρίως τὸ περίσσευμα πρόκειται νὰ φορολογήσωμεν. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶμα εἶναι σαφὲς καὶ δὲν χρῄζει περαιτέρω ἐρεύνης, ἀφοῦ πρόκειται νὰ φορολογηθῶσι τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα ἔχουσι ὑπερπαραγωγήν. Ἐπίσης διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀδειῶν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ὅπως γίνηται ἡ δημοπρασία αὐτῶν ἐν τῷ κέντρῳ. Ἡ πεῖρα μᾶς ἀπέδειξεν ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ παρακολουθῶσι τὸ κέντρον ἐκεῖνοι ἐκ τῶν κατοίκων τῶν ἐπαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέροντα καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ μεταχειρισθῶσι πρόσωπα διάμεσα, τῶν ὁποίων ἡ παρουσία πάντοτε εἶναι ἐπικίνδυνος τοσοῦτο μᾶλλον καθόσον δὲν εἶναι εὔκολον ἑκάστοτε νὰ παρακολουθῶσι τὴν διεξαγωγὴν τῶν δημοπρασιῶν ἐνταῦθα. Δὲν θὰ εἶναι δὲ καὶ εὔκολον νὰ δημιουργῆται ὁ διαγωνισμός, ὁ ἀπαιτούμενος διὰ τὴν παροχὴν ποσοῦ ἀντιστοιχοῦντος πρὸς τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς ἐνταῦθα τιμῆς ἀπὸ τῆς τιμῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τοιοῦτος διαγωνισμὸς θὰ ἦτο ἐπωφελὴς εἰς τὸ Δημόσιον καὶ πρέπει νὰ διεξάγηται ὅπου εἶναι τελωνεῖα αʹ ἢ ἔστω καὶ βʹ τάξεως, ὅπως ἐν Κρήτῃ εἰς τὰ Χανιά, Ρέθυμνον, Ἡράκλειον καὶ εἰς τὴν Ἱεράπετραν. Τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον, διότι δὲν πρέπει νὰ ἐπεμβαίνωσι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπηρεάζωσι τὴν ἐξαγωγὴν διὰ τῆς ἐπεμβάσεως καὶ διότι πρέπει νὰ παρέχηται εὐκολία εἰς τοὺς θέλοντας νὰ ἐξαγάγωσι νὰ προσέρχωνται εἰς τὴν δημοπρασίαν. Βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ συμπαιγνία, ὥστε νὰ μὴ προσφέρωσι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον πρέπει, διότι τὰ συμφέροντά των εἶναι τελείως ἀντικρουόμενα. Ὥστε φρονῶ ὅτι ὄχι μόνον διὰ ποσότητας ἐλάσσονας τῶν 500 ὀκάδων πρέπει νὰ παρέχηται εὐκολία ὅπως ἐπὶ τόπου διεξάγηται ἡ δημοπρασία, ἀλλὰ καὶ διὰ μείζονας, ἂν δὲ νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὸ πρόσωπον τοῦ τελώνου δὲν εἶναι ἱκανὸν, δύναται νὰ προσθέσῃ Ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἐκ τοῦ νομάρχου, τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου ἢ οἱουδήποτε ἄλλου, τὸν ὁποῖον θέλετε, ἀλλὰ δὲν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπισωρεύσωμεν τὰς ἀδείας εἰς τὰ κέντρα. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω χωρὶς νὰ θέλω ν’ ἀπομακρυνθῶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προχθὲς ἐξέθηκα. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἁπλῶς νὰ ἐξαχθῇ ἔλαιον εὑρισκόμενον ἤδη ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῶν ἐμπόρων, δὲν θὰ ἦτο ἄδικος διὰ τοὺς παραγωγοὺς ἡ ἐκδοχή, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ἡ Κυβέρνησις. Θὰ τὴν εὕρισκον πολὺ καλήν, διότι ἔμαθον παρὰ προσώπου γνωρίζοντος τὰ πράγματα ὅτι ἐζητήθη ἄδεια ἐξαγωγῆς 10.000 ὀκάδων ἐλαίου παρά τινος προσφερομένου νὰ δαπανήσῃ μέχρι χιλίων καὶ χιλίων πεντακοσίων δραχμῶν.

§360Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δὲν γνωρίζω τοῦτο, ἀλλὰ ἠξεύρω ὅτι διὰ 200 χιλιάδας ὀκάδων προσεφέρθησαν 20 χιλιάδες δραχμαί.

§361Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Ὥστε προκειμένου περὶ ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἤδη ἀποθηκεύσει τὸ ἐμπόρευμα ἐν ταῖς ἀποθήκαις αὐτῶν τὸ εὑρίσκω δικαιώτατον, διότι ἕκαστος ἔμπορος γνωρίζει πόσον τῷ ἐστοίχισε, δὲν ἐπεβαρύνθη δὲ καὶ ὁ παραγωγὸς διὰ τῆς αὐθαιρέτου ἐλαττώσεως ὑπὸ τῶν ἐμπόρων· συνεπῶς δύναται νὰ κανονίσῃ τὴν τιμὴν τοῦ κόστους καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ νὰ προσφέρῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ νομίσῃ ὅτι εἶναι τὸ ἀνταποκρινόμενον εἰς τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπετέλῃ ἡ διαφορὰ τῆς ἀξίας ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀπὸ τῆς ἀξίας ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Ὥστε τὴν βάσιν αὐτὴν δὲν εὑρίσκω ἄδικον, ἀλλὰ τὴν εὑρίσκω ὅσον ἀφορᾷ τὸ μήπω ἀγορασθέν, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιβάρυνσις δὲν θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν ἔμπορον μόνον, ἀλλὰ θὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν βάσιν τῆς παραγωγῆς, θὰ ἐπιβαρύνῃ ἀποκλειστικῶς τὸν χωρικόν, διότι ὁ ἔμπορος θὰ ἔχῃ μίαν ἀβεβαιότητα δαπάνης, μὴ γνωρίζων δ’ ἂν θὰ τῷ στοιχίσῃ ἡ ἄδεια 5 ἢ 10 λεπτὰ ἢ μία δραχμὴ κατ’ ὀκᾶν, θὰ περιορίσῃ τὴν τιμὴν ἀπέναντι τοῦ χωρικοῦ ὄχι μόνον κατὰ 5 ἢ 10 λεπτά, ἀλλ’ εἰς τὸ ἀνώτατον ὅριον μὲ τὸ ὁποῖον θὰ νομίσῃ ὅτι θὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ τῆς πληρωμῆς τῆς ἀδείας. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς καὶ μετὰ τὴν ὑπόμνησιν ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ διεξάγωνται ἐν τοῖς τελωνείοις αἱ δημοπρασίαι φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα διὰ τὸ ἀπώτερον μέλλον.......

§362Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Τρεῖς κυρίως παρατηρήσεις ἔκαμον οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι. Ἡ τελευταία ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Φρονῶ ὅτι κατὰ πλειοψηφίαν τῶν κ. συναδέλφων ἡ γνώμη συμφωνεῖ πρὸς τοῦτο καὶ δὲν ἀποκρούεται ἡ ἀρχή. Ἡ δευτέρα παρατήρησις ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν τοῦ τρόπου τῆς δημοπρασίας τῶν ἀδειῶν. Εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, ἀπαντῶν πρὸς ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἀκόμη λελυμένον, καὶ ὅτι ἐκ συμφώνου πρὸς αὐτοὺς θὰ λυθῇ.

§363ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ τὸ λύσωμεν ἀπόψε.

§364Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἐὰν θέλητε νὰ τὸ λύσωμεν ἀπόψε, θὰ ἐπιμείνω διὰ τὸ κέντρον, ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ κάμω ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ τὸ καλύτερον. Εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν νὰ τὸ τοποθετήσωμεν ἔξω τοῦ κέντρου, ἀλλ’ ἀπόψε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφασίσω. Ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὴν ἄλλην παρατήρησιν, ὡς πρὸς τὸ ἐπιτρεπόμενον πρὸς ἐξαγωγὴν ποσόν, ἐκ πρώτης ὄψεως ὁ κ. συνάδελφος φαίνεται ὅτι ἔχει δίκαιον. Διότι σᾶς λέγει ὅτι ἡ Κρήτη παρήγαγε τριάκοντα ἑκατομμύρια, τῇ χρειάζονται δέκα ἑκατομμύρια, τῇ ἐπιτρέπετε νὰ ἐξαγάγῃ δέκα ἑκατομμύρια· διατὶ δὲν τῇ ἐπιτρέπητε νὰ ἐξαγάγῃ τὰ εἴκοσιν, ὁλόκληρον τὸ πλεόνασμα; Ἀλλ’ ἂν ἡ Ἀττικὴ παρήγαγε πέντε ἑκατομμύρια καὶ τῇ χρειάζονται εἴκοσιν, ἀφοῦ ἐντὸς τοῦ Κράτους εἶναι ἐλεύθερον τὸ ἐμπόριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλλείπει ἐν τῇ Ἀνατολῇ θὰ τὸ λάβῃ ἐκ τῆς Λέσβου, ἐκ τῆς Κρήτης.

§365Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ φαγωσίμων ἐλαίων, τότε τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο ἁπλοῦν, ἀλλ’ ἂν πρόκειται περὶ βιομηχανικῶν ἐλαίων τί θὰ γίνῃ;

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παναγιώτου ἔχει τὸν λόγον.

§367Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐπιμένω, ὅπως καὶ προχθὲς ἐπέμεινα, εἰς τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἀδειῶν θὰ βαρύνῃ τοὺς παραγωγούς, ἐπίσης δὲ θὰ βαρύνῃ καὶ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, καὶ ἀμέσως δι’ ὀλίγων θὰ σᾶς εἴπω πῶς: Ὁ ἔμπορος ὁ κατέχων τὴν ἄδειαν θὰ εἶναι βεβαίως αὐτὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν τὸ ἔλαιον. Αὐτὸς λοιπὸν θ’ ἀποθηκεύσῃ εἰς τὰς ἀποθήκας του τὸ διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ἔλαιον καὶ δὲν θὰ παραλαμβάνῃ παρὰ τῶν παραγωγῶν ἔλαιον, διότι θὰ λέγῃ: Διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ἔχω ἀρκετόν, διὰ δὲ τὴν ἐξωτερικὴν θὰ μοὶ τὸ δώσητε 20 λεπτὰ ὀλιγώτερον, διότι τόσα ἔδωκα διὰ τὴν ἄδειαν. Θὰ ζημιωθῶσι λοιπὸν οἱ παραγωγοί. Δὲν συμφωνῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι δὲν εἶναι ταμιευτικὸν τὸ νομοσχέδιον. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν ἐξωτερικὴν κατανάλωσιν. Αὐτοὶ θ’ ἀποθηκεύσωσιν ὅλα τὰ ἔλαια ἐν ταῖς ἀποθήκαις καὶ ὅπως οἱ λαγωοὶ συνεννοοῦνται εἰς τὴν προσέλευσιν τῶν κυνηγῶν, οὕτω καὶ ὅλοι οἱ ἔμποροι θὰ συνεννοηθῶσιν καὶ θὰ εἴπωσιν: Ἐδώσαμεν εἰς τὸ Κράτος εἴκοσι ἑκατομμύρια, κρατοῦμεν τὸ ἔλαιον καὶ τὸ ἐξάγομεν εἰς τὴν κατανάλωσιν σταγόνα πρὸς σταγόνα καὶ τὸ πωλοῦμεν ὅσον θέλομεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον· οὐδεὶς δύναται νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ζημιωθῶσι θὰ εἶναι ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ κατανάλωσις. Ὅπως βλέπωμεν καὶ τώρα ἔχομεν πληθώραν τροφίμων καὶ ζάκχαριν καὶ φασόλια καὶ κουκιὰ καὶ ὅλα τὰ ὄσπρια. Ἐν τούτοις, ἀφοῦ πωλοῦνται πρὸς 95 λεπτὰ τὰ φασόλια ὁ ἔμπορος δὲν ἀρκεῖται, ἀλλὰ τὰ κρατεῖ καὶ δὲν τὰ πωλεῖ.

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κρεμέζης ἔχει τὸν λόγον.

§369Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλαβε τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς περιστολὴν τοῦ περισσεύματος καὶ βεβαίως αὐτὸ ἔπρεπε νὰ κάμῃ, ἀλλ’ ἐνῷ ἐμερίμνησε περὶ ὅλων δὲν ἐφρόντισε καὶ περὶ τῶν παραγωγῶν. Καὶ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εἶναι βέβαιος ὅτι μόλις ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου εὐθὺς ἀμέσως τὸ ἔλαιον ἀπὸ 6 δραχμῶν θ’ ἀνέλθῃ εἰς 10 κατ’ ὀκᾶν. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ἵνα ἐξασφαλίσῃ καὶ τοὺς καταναλωτάς, διότι ἂν δὲν ἐξασφαλισθῶσιν οἱ καταναλωταί, θὰ εἶναι ἄτοπον νὰ λάβωμεν φροντίδα διὰ τὸ ἓν ἑκατοστὸν τῶν Ἑλλήνων ἐπὶ βλάβῃ τῶν ἐνενήκοντα ἐννέα ἑκατοστῶν. Τὸ μέτρον εἶναι καλὸν διὰ τὸ ἔλαιον, ἀλλὰ συγχρόνως πρέπει νὰ ληφθῇ φροντίς, ὅπως μὴ ὑπερτιμηθῇ τοῦτο. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ὑπερτίμησις τοῦ ἐλαίου, φρονῶ, ὅτι μόνον ὁ ἑξῆς τρόπος ὑπάρχει· ὁ λαμβάνων μίαν ἄδειαν πρὸς ἐξαγωγὴν ὡρισμένου ποσοῦ ἐλαίου νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος εἰς τὴν αὐτὴν τιμὴν τῆς ἀγορᾶς, εἰς τὴν ὁποίαν ἠγόρασε τὸ ποσὸν τῆς ἐξαγωγῆς, νὰ παραδώσῃ τὸ αὐτὸ ποσὸν ὀκάδων ἐλαίου ὡς παρακράτημα εἰς τὸ Κράτος. Ἔχετε τὰς ἐπιτοπίους Ἀρχάς, θὰ συστήσητε τοιαύτας Ἐπιτροπάς. Ἐγὼ βεβαίως δὲν ἐννοῶ ν’ ἀγοράσῃ τὸ Δημόσιον τὰ ¾ ν’ ἀπειλῇ ἑκάστοτε τοὺς αἰσχροκερδεῖς ὅτι θὰ πωλῇ τὸ ἔλαιον κατὰ 2 καὶ 3 δραχμὰς ὀλιγώτερον καὶ νὰ τοὺς ἐξαναγκάζῃ νὰ ἐλαττώνωσι τὰς τιμάς, ὥστε νὰ μὴ καταπιέζωσι τὸν λαόν. Μόνον αὐτὸ ἐὰν κάμῃ θ’ ἀσφαλίσῃ τὰ συμφέροντα ἀμφοτέρων τῶν τάξεων.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§371Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἀναγκάζομαι, κ. Πρόεδρε, διότι τὸ ζήτημα ἔχει τὴν σοβαρότητά του, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὑπὸ τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τὸ πραγματεύονται, νὰ ἐπαναλάβω ὅσα κατ’ ἐπανάληψιν εἶπον. Ἡμεῖς διὰ παντὸς τρόπου ἐζητήσαμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Κατὰ τίνα τρόπον ἐξασφαλίζεται ἡ ἐσωτερικὴ κατανάλωσις; Ἐὰν παραμένῃ ἐν Ἑλλάδι τὸ ποσὸν τοῦ ἐλαίου, τὸ ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Τὸν ὑπολογισμὸν ἐκάμομεν βεβαίως ἐκτεταμένον, διότι ὑπολογίσαμεν ὅτι καταναλίσκονται 50.000.000 ἐν τῷ τόπῳ, ἐνῷ πράγματι δὲν καταναλίσκονται. Καὶ εἴπομεν ὅτι θὰ κρατήσωμεν ἐφέτος 80.000.000. Δὲν ἔχομεν ποτὲ ἐτησίαν παραγωγὴν κατωτέραν τῶν 20.000.000. Τὸ προσεχὲς ἔτος θὰ ἔχωμεν μίαν παραγωγὴν τοὐλάχιστον 20 ἑκατομμυρίων. Μὲ τὰ 80.000.000, τὰ ὁποῖα θὰ κρατήσωμεν ἐφέτος θὰ ἔχωμεν 100.000.000. Τὰ 100.000.000 αὐτὰ εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκῆ διὰ νὰ τροφοδοτήσωσι τὴν Ἑλλάδα εἰς διάστημα 2 ἐτῶν. Εἶναι ποσὸν περισσότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον χρειάζεται, διότι ἐκ πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἦλθον κατόπιν, ἔχομεν πεποίθησιν ὅτι ἴσως καὶ τὰ ποσὰ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὸν πίνακα, ὅστις μᾶς δίδει τὰ 12.000.000, εἶναι πολὺ μικρά, διότι ὑπάρχουν οἱ φρονοῦντες ἐκ τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες ἀγοράζουν τὸ πρᾶγμα, ὅτι μὲ τὴν παραγωγὴν τὴν ἐφετεινὴν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς 130.000.000, ἢ καὶ 140.000.000. Ἔχομεν λοιπὸν εἰς τὸν τόπον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον χρειάζεται καὶ κάτι τι περισσότερον. Αὐτὸ τὸ ποσὸν κατ’ ἀνάγκην θὰ κανονίσῃ τὴν τιμὴν τῆς πωλήσεως. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, τὸ νὰ κρατήσῃ τὸ Κράτος 32.000.000, ὅσα θὰ ἐξαχθοῦν μὲ τὴν τιμήν, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξαχθοῦν, δηλ. μὲ τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν θὰ ἀγοράσῃ ὁ ἐξαγωγεύς, δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον μᾶς συμφέρει καὶ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Λέγω ὅτι δὲν ἠξεύρω ἐὰν καὶ κατὰ πόσον μᾶς συμφέρῃ, διότι ἔχω πεποίθησιν ὅτι ἡ τιμὴ μὲ τὴν ὁποίαν θ’ ἀγορασθῇ τὸ ἔλαιον διὰ νὰ ἐξαχθῇ, θὰ εἶναι μεγαλειτέρα τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, διότι τὴν τιμὴν διὰ τὴν ἐξαγωγὴν θὰ τὴν καθορίσουν αἱ ἐξωτερικαὶ τιμαί, ἐνῷ τὴν τιμὴν τῆς καταναλώσεως ἐν τῷ τόπῳ τὴν καθορίζει κατ’ ἀνάγκην τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θ’ ἀφήσωμεν διὰ νὰ καταναλωθῇ ἐν τῷ τόπῳ. Ἑπομένως εἶναι πιθανὸν νὰ πληρώσωμεν τὰ 32.000.000 ἀκριβώτερον ἀπὸ ὅτι θὰ ἐπωλοῦντο τὰ 52.000.000, διότι θὰ μείνουν 52.000.000 ἐλεύθερα καὶ τότε τὸ Κράτος θὰ εἶναι φορτωμένον μὲ 32.000.000 ἔλαιον, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσῃ ἴσως 130.000000 ἢ 140.000.000 δραχμάς. Φαντάζεσθε δὲ τὶ εἶναι νὰ ἔχῃ τὸ Κράτος αὐτὸ τὸ ποσὸν τοῦ λογαριασμοῦ. Εἶναι λοιπὸν πρᾶγμα ἀνεφάρμοστον, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ φρόνιμον, διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον, διότι θὰ πάθωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πάσχομεν σήμερον μὲ τὴν ζάκχαριν. Εἶναι φρόνιμον λοιπὸν νὰ πάθωμεν τοιοῦτόν τι δι’ ἓν ποσὸν 130.000.000 καὶ 140.000.000; Διὰ τοῦτο νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι ἡ ἐξασφάλισις τῆς καταναλώσεως ἐν τῷ τόπῳ ὑφίσταται, ὅτι τὴν τιμὴν τῆς καταναλώσεως τὴν καθορίζει ἀκριβῶς τὸ ὅτι κρατοῦμεν ἔλαιον πολὺ περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον χρειάζεται ἐν τῷ τόπῳ. Δὲν εἶναι δὲ δυνατόν, οὐδὲ δίκαιον, οὐδὲ φρόνιμον ἀπὸ ἀπόψεως δημοσιονομικῆς, τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἔχομεν προϊὸν διὰ τοῦ ὁποίου εἰσάγομεν εἰς τὸν τόπον τόσον χρῆμα, νὰ τὸ παρακωλύσωμεν νὰ μὴ ἐξέλθῃ καὶ νὰ τὸ ἀφήσωμεν νὰ χαθῇ. Διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι καταστρέφομεν οὕτω μίαν τάξιν ὁλόκληρον ἀνθρώπων, καταστρέφομεν καὶ τὰ δημόσια οἰκονομικά.

§372Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίον τῆς ἐξαγωγῆς, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐπιμένω ὅτι θὰ ἔχητε μεγίστην εὐθύνην, κ. Ὑπουργέ, ἐὰν τὸ ἔλαιον φθάσῃ τὰς 8 δραχμὰς μεθαύριον.

§373ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Ζαφειρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§374Μ. ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἀκριβῶς διὰ τὸν νομὸν Θεσσαλονίκης. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος ποσοῦ θὰ γίνῃ ἡ ἐξαγωγή; Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παραγωγῆς τῆς Χαλκιδικῆς;

§375Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Εἰς τὸν νομὸν Θεσσαλονίκης ἔχομεν τὸ ἑξῆς. Εἰς μὲν τὴν Θεσσαλονίκην ἐφέτος ἔχομεν μόνον ἀπὸ τὴν περυσινὴν παραγωγὴν ἓν ἀπόθεμα 150.000 ὀκάδων εἰς τὴν Χαλκιδικὴν ἔχομεν 1.000.000 εἰς τὴν Αἰκατερίνην 4.000 ἤτοι 1.154.000.

§376Μ. ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὸν λιμένα Θεσσαλονίκης γίνεται ἓν κέντρον ἐμπορικόν· δὲν εἶναι αἱ αὐταὶ ποσότητες πάντοτε. Ἡμεῖς εἰσάγομεν ἔλαια, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ καλύτερα ἀπὸ τὰ ἐγχώρια. Λοιπὸν αὐτὰ τὰ ἔλαια ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν ζήτησιν.

§377Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Γίνεται εἰσαγωγὴ τοιούτων ἐλαίων;

§378Μ. ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ἠξεύρωμεν τὴν ποσότητα, ἡ ὁποία θὰ εὑρίσκεται αὔριον καὶ μεθαύριον. Λοιπὸν ἐπὶ τῇ βάσει τίνος ποσοῦ θὰ γίνεται ἡ ἐξαγωγή;

§379Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ 1.154.000. Εἶναι ἄλλο;

§380Μ. ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει εἰσαγωγή.

§381Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Εἶναι ἄσχετον. Ἐὰν τὸ 1.000.000, τὸ ὁποῖον παράγει ὁ νομός εἶναι ἀνεπαρκές, δὲν θὰ τὸ ἐξαγάγῃ· θὰ τὸ κρατήσῃ καὶ θὰ εἰσαγάγῃ καὶ ἄλλο ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅπως λέγετε, τὸ ὁποῖον εἶναι δυστύχημα· ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι μὲ τὴν σημερινὴν παραγωγὴν τῆς Ἑλλάδος δὲν θὰ εἰσαγάγῃ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§382Μ. ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εὐθηνότερον.

§383Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἐὰν εἶναι εὐθηνότερον καὶ τὰ ἄλλα ἔλαια θὰ ὑπερτιμηθοῦν.

§384Μ. ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος ποσοῦ θὰ γίνεται ἡ ἐξαγωγή;

§385ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ κανονίσατε τὴν συζήτησιν. Αὐτὴ εἶναι ὁμιλία, τὴν ὁποίαν κάμνετε. Δὲν εἶναι συζήτησις. Ὁ κ. Γ. Κοκκινάκης ἔχει τὸν λόγον.

§386Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Εἶχον ὑποβάλει, κ. συνάδελφοι, μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου ἐπειδὴ καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι δὲν ἐτήρησαν τὸν κανονισμὸν περιμένοντες νὰ ἔλθῃ ἡ σειρά των, ἀλλ’ ὡμίλησαν, ἔλαβον τὸν λόγον, μολονότι δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 2ον ἄρθρον, διὰ νὰ ἀναπτύξω ἐν ὀλίγοις τοὺς λόγους δι’ οὓς ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν. Προτοῦ προβῶ ὅμως εἰς τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῶν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν. Ὁ πλειστηριασμὸς περὶ οὗ γίνεται λόγος εἰς τὸ νομοσχέδιον, τίνι τρόπῳ θὰ γίνῃ, κ. Ὑπουργέ; Πῶς θὰ γίνεται, δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν;

§387Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Θὰ γίνῃ μία ἐπιτροπή, θὰ ὁρισθῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἑνὸς ποσοῦ ἐλαίου, διὰ μιᾶς προκηρύξεως π. χ. ἡ ὁποία θὰ γίνῃ τὴν Δευτέραν. Θὰ ἐκτεθῶσιν εἰς τὸν πλειστηριασμὸν αἱ ἄδειαι δι’ ἕνα ποσὸν ἐλαίου, θὰ παρουσιασθῶσιν οἱ θέλοντες ἐνώπιον μιᾶς ἐπιτροπῆς καὶ θὰ εἴπωσιν, ὅτι ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ λάβω αὐτὸ τὸ ποσὸν καὶ προσφέρω τόσον.

§388Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ὅπως δηλ. πλειοδοτῆται ὁ φόρος τῶν θερινῶν προϊόντων. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἔχω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Εἰς τὸ 1ον ἐδάφιον τοῦ 2ου ἄρθρου προτείνω, ὅπως τὸ 1ον ἐδάφιον τοῦ 2ου ἄρθρου τροποποιηθῇ, ὡς ἑξῆς. «Αἱ ἀνωτέρω ἄδειαι ἐξαγωγῆς ἔλαβον» (ἀναγινώσκει). Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐννοεῖ ὅτι ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸ φαγώσιμον ἔλαιον. Θὰ εἶναι τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας τοῦ 1920.

§389Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Εἰς τὸ πρῶτον.

§390Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Μάλιστα. Εἶναι περιττὸν λοιπὸν νὰ συζητήσω, μόνον διὰ τὸ 2ον μέρος. Μετὰ τὴν δήλωσιν, δ’ ὅτι θὰ φροντίσητε νὰ γίνεται εἰς τὰ τελωνεῖα νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένω. Ἔρχεται τὸ ἕτερον μέρος τῆς τροπολογίας. «Χορηγοῦνται ὑπὲρ» (ἀναγινώσκει). Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι θὰ ἀφεθῇ ἓν ποσοστὸν 10% διὰ τὴν καταπολέμησιν τῶν ἀσθενειῶν τῶν ἐλαιῶν.

§391Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς καταπολεμήσεως τῶν ἀσθενειῶν.

§392Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως γίνῃ ἐξαίρεσίς τις, νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον κατὰ τοῦτο, ὅτι χορηγεῖται ἐπὶ καταβολῇ δικαιώματος τοῦ ½ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου Ταμείου, τοῦ δὲ ἑτέρου ὑπὲρ τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ λιμένος ἐξ οὗ πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ. Τὸ λέγω δέ, εἰδικῶς διὰ τὴν Κρήτην. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ Συνέλευσις μεθ’ ὅσα ἀνέπτυξαν οἱ ἐκ Κρήτης κ. κ. συνάδελφοι ἀπόψε καὶ προχθὲς θὰ ἐπείσθη, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην λιμένων· τὸ κράτος βεβαίως δὲν δύναται νὰ συνδράμῃ τὰς λιμενικὰς ἐπιτροπὰς διὰ τὴν κατασκευὴν λιμένων, διότι χρειάζονται πολλὰ ἑκατομμύρια, τώρα παρουσιάζεται καλὴ εὐκαιρία νὰ βοηθήσῃ τὸ κράτος καὶ ἀντὶ τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ ν’ αὐξήσῃ εἰς τὸ ἥμισυ καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὰς λιμενικὰς ἐπιτροπὰς, ὥστε νὰ ἐλπίσωμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ κατασκευάσωμεν λιμένα, πρὸ πάντων εἰς τὸ Ἡράκλειον, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἐμπορικὸν κέντρον τῆς νήσου καὶ δὲν ἔχει λιμένα, ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πολύ, ἐὰν ἡ Συνέλευσις ἀποφασίσῃ περὶ αὐτοῦ.

§393Μ. ΠΑΠΑΜΙΧΕΛΑΚΗΣ. Ἄς περιορισθῇ μόνον διὰ τὴν Κρήτην.

§394Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§395Μ. ΠΑΠΑΜΙΧΕΛΑΚΗΣ. Λιμένες δυστυχῶς δὲν ὑπάρχουσιν.

§396Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὥστε ἔχητε ἀπόφασιν νὰ μείνητε χωρὶς λιμένας;

§397Μ. ΠΑΠΑΜΙΧΕΛΑΚΗΣ. Τὶ νὰ κάμωμεν κ. Ὑπουργέ.

§398Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Θὰ τὸ δεχθῆτε κ. Ὑπουργέ;

§399Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὄχι.

§400Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Νὰ μὴ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις.

§401Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δὲν εἶναι περίστασις. Δὲν ἔχει σχέσιν τὸ ἓν πρᾶγμα μὲ τὸ ἄλλο.

§402Σ. ΣΤΑΗΣ. Ἀφήσατε νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§403Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Πῶς νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἀφοῦ σήμερον ὑποφέρομεν δεινῶς.

§404ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὅλο τὸ ἔλαιον τῆς Κρήτης θὰ μείνῃ ἐντός.

§405Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ δώσητε μικρὰν προσοχὴν εἰς τὰ λεγόμενα. Δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως καταφαίνηται θὰ φορολογηθῇ ὁ λαός, ὁ ἐλαιοπαραγωγὸς πρωτίστως, ὁ καταναλωτὴς δὲν φορολογεῖται, ἀλλὰ καὶ ἐὰν φορολογηθῇ θὰ φορολογηθῇ πολὺ ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸν ἐλαιοπαραγωγόν. Λέγω τοῦτο, διότι ἐξέφρασαν τινὲς συνάδελφοι τὸν φόβον, ὅτι θὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου ὑπερβολικά, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγή, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου ὁπότε ἤρχισεν ἡ παραγωγὴ τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας μέχρι σήμερον εἶναι 6 μῆνες, ἐπὶ ἓξ μῆνας δέ, ὅπως ἐλέχθη τοὐλάχιστον ἐδῶ τὸ ἔλαιον ἔχει τὴν αὐτὴν τιμήν.

§406Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι φόβος.

§407Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἑπομένως ὁ φόβος τῶν κ. κ. συναδέλφων δὲν εἶναι βάσιμος, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐλευθέρα ἐξαγωγὴ τῶν βιομηχανικῶν ἐλαίων, τοὐλάχιστον νὰ γίνῃ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς ἑκάστου Νομοῦ θὰ συμβῇ δὲ τὸ ἑξῆς. Εἷς νομός, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὴν ἀπαιτουμένην ποσότητα πρὸς ἐπάρκειαν ἐν ταῖς ἀνάγκαις αὐτοῦ, δὲν Θὰ ἐξαγάγῃ οὔτε θὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν Κρήτην, ἡ ὁποία ἔχει σήμερον παραγωγὴν ὄχι 30.000.000 ὀκάδων, ὡς ἀναφέρει ἡ στατιστική, ἀλλὰ πολὺ ἀνωτέραν.

§408Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν θὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν Μυτιλήνην, ἀπὸ τὴν Κέρκυραν;

§409Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Θὰ λάβῃ.

§410Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀλλ’ ἡ Κέρκυρα δὲν θὰ ἐξαγάγῃ ἐκεῖνο, ὅπερ θὰ ἐξαγάγῃ ἡ Κρήτη. Δὲν θὰ χρειασθῶσι λοιπὸν 30.000.000 ὀκάδες.

§411Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἄς λάβῃ ὁ νομός Ἀττικο–Βοιωτίας ἀπὸ τὴν Κρήτην.

§412Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν Μυτιλήνην.

§413Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἐρχόμεθα πάλιν εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἀρχίσει, ὅτι τὸ Κρητικὸν ἔλαιον μένει εἰς τὴν Κρήτην, πῶς θὰ ἐξαχθῇ;

§414Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Παρακαλῶ, κ. συνάδελφε, ὅτι δὲν ἔχετε οὔτε 3.000.000 ὀκάδων, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ἔλαιον παρελθουσῶν ἐσοδειῶν, ἐνῷ ἡ Κέρκυρα ἔχει 4.000.000 ὀκάδες.

§415Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Εἶναι ἐσφαλμένη ἡ πληροφορία αὐτή.

§416Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἐξῆλθον λοιπὸν τὰ ἔλαια.

§417Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ εἶναι 3 ἑκατομμύρια ὀκάδες ἐλαίου παλαιᾶς ἐσοδείας εἰς τὴν Κρήτην.

§418Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Αὐτὰ τὰ καλὰ ἔλαια τῆς Κρήτης δὲν τὰ βλέπω νὰ ὑπάρχωσιν.

§419Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ κάμητε μίαν ἐπιφύλαξιν.

§420Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Αὐτὰ τὰ ἔλαια δὲν τὰ βλέπω νὰ ὑπάρχουν.

§421Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κάμητε μίαν ἐπιφύλαξιν, ἵνα ζητήσητε ἀκριβεστάτας πληροφορίας, διότι ἡ συλλογὴ τοῦ ἐλαίου καὶ σήμερον ἀκόμη ἐξακολουθεῖ. Λοιπὸν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σᾶς ἔδωσαν τὴν πληροφορίαν, ὅτι τόσην παραγωγὴν θὰ ἔχωμεν;

§422Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Τίποτε δὲν θὰ μᾶς ἐμποδίσῃ τὴν στιγμὴν ποὺ θὰ ἴδωμεν ὅτι ἔχομεν μεγαλειτέραν παραγωγήν, νὰ ἔλθωμεν πάλιν ἐδῶ καὶ εἰς διάστημα τριῶν ἡμερῶν ν’ ἀποφασίσωμεν νὰ ἐξαγάγωμεν τρία ἑκατομμύρια.

§423Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάνωμεν κάθε ἡμέραν καὶ νέον νόμον περὶ τούτου. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι σήμερον πρέπει νὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ κατάλληλα μέσα.

§424Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν μέτρα ἐπὶ τῇ βάσει ἁπλῶν ἐλπίδων.

§425Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ φανῇ παράδοξον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγουν οἱ κ. συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι φαγώσιμα ὅλα τὰ ἔλαια τῆς Κρήτης, διότι σᾶς εἶπον μίαν ἁπλῆν παρατήρησιν. Εἰς τὸ Ἡράκλειον ἔχομεν ἐμπορικὸν ἐπιμελητήριον καὶ χημεῖον καὶ δι’ ἑνὸς τηλεγραφήματος δύναται νὰ σᾶς βεβαιώσῃ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐπιμελητηρίου καὶ ὁ χημικὸς πόσην ὀξύτητα περιέχουν τὰ ἔλαια. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναμίξῃ ἕνας ἔμπορος ἔλαιον Κρήτης καὶ Μυτιλήνης καὶ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐξαγάγῃ, διότι τὸ μὴ φαγώσιμον ἔλαιον θὰ χαλάσῃ καὶ τὰ ἄλλα. Ὅταν δὲ παρέρχεται ὁ καιρὸς τόσον αὐξάνει καὶ ἡ ὀξύτης τοῦ ἐλαίου καὶ τὴν στιγμὴν ποὺ ἔχομεν ἔλαια τῆς αὐτῆς ὀξύτητος τὶ θὰ τὰ κάνωμεν; Τὶ θὰ γίνουν αὐτά; Θὰ μένουν ἀζήτητα καὶ θὰ ἐξευτελισθῇ ἡ τιμή των εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον.

§426Μ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Καὶ τῆς ἀνταλλαγῆς τοῦ ἐλαίου τὸ ζήτημα νὰ μελετηθῇ. Ὁ πρώην Γενικὸς Διοικητὴς Κρήτης ἔκαμεν τὸ ἑξῆς: ἐπέτρεψε τὴν μεταφορὰν ἐλαίου εἰς Βεγγάζαν ἀντὶ ἴσου ποσοῦ βουτύρου.

§427Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Αὐτὸ δυνάμεθα νὰ τὸ σκεφθῶμεν.

§428Ο. ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ. Ἐκ τῆς ὅλης συζητήσεως, κύριε Ὑπουργέ, προέκυψεν, ὅτι αἱ τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλον ἔγιναν δεκταὶ καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθοῦν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1ον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§429Μ. ΣΑΧΛΑΜΠΑΝΗΣ. Καίτοι αἰσθανόμεθα πᾶσαν εὐλάβειαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἔχομεν καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι ἔλαβεν ὑπὲρ ἡμῶν φροντίδα τινά. Διότι, ὅταν μᾶς λέγεται, ὅτι μᾶς δίδεται κάτι ἢ θὰ μᾶς τὸ δώσετε ἢ νὰ μὴ μᾶς τὸ δώσητε. Διότι ὅλη ἡ ἄλλη Ἑλλὰς ἔχει δρόμους, ἔχει λιμένας, ἐνῷ ἡ Κρήτη δὲν ἔχει τίποτε.

§430Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὄχι διὰ τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ διὰ τὰ δημόσια ἔργα τῆς Κρήτης ἡ Ἑλλὰς ἔχει δαπανήσει πολὺ περισσότερα παρ’ ὅσα ἔχει δαπανήσει διὰ τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Διότι ἡ Νάξος, ἡ ὁποία ἔχει ἐλευθερωθῆ πρὸ 100 ἐτῶν, δὲν ἔχει οὔτε 5 χιλιομέτρων δρόμους.

§431Μ. ΣΑΧΛΑΜΠΑΝΗΣ. Θὰ ἦτο δίκαιον νὰ μᾶς κάμνετε αὐτὴν τὴν παραχώρησιν.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ὑπάρχουν τροπολογίαι, ἂν τὰς ἀποσύρουν ἔχει καλῶς.

§433Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§434Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ὑπάρχουσι τρεῖς δηλώσεις ὑποβληθεῖσαι σήμερον.

§435Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Εἴπομεν τὸ ἥμισυ νὰ διατίθεται ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου.

§436Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δὲν τὸ δέχομαι. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 ὡς ἐτροποποιήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τὸ ἄρθρον 5).

§437ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον θὰ συναρμολογηθῇ καὶ θὰ τυπωθῇ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. (Ὥρᾳ 12 μεσονύκτιον).