1921.02.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23η

Πέμπτη 18ης Φεβρουαρίου 1921

Προεδρεία κ. Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗ ΛΟΜΒΑΡΔΟΥ

(Ὥρᾳ 5.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Τὰ Πρακτικὰ θ’ ἀναγνωσθῶσι βραδύτερον. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ἅπασαι αἱ Μουσουλμανικαὶ κοινότητες τοῦ νομοῦ Δράμας εὐγνωμονοῦσι τὸν πληρεξούσιον Κοζάνης κ. Ἀμπὰς Σεΐτ, διὰ τὴν διαφώτισιν τῆς Συνελεύσεως περὶ τοῦ Ἀβδουλὰχ Χιλμῆ καὶ τὴν Συνέλευσιν διὰ τὴν ἀποδοκιμασίαν της πρὸς τοὺς συνηγορήσαντας ὑπὲρ αὐτοῦ. — Ὁ ἐμπορικὸς Σύλλογος Ρεθύμνης παρακαλεῖ ὅπως ἐπιτραπῇ ἐλευθέρα ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου της. — Ἡ Κοινότης Σανσόβου παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως παταχθῇ ἡ αἰσχροκέρδεια τῶν μεγάλων κτηνοτρόφων. — Ὁ Ἀκὴφ Ἐμὶν Μουφτῆ Ζαδὲ ἐξ Ἰωαννίνων, εὑρισκόμενος κατὰ τὸν πόλεμον ἐν φθισιατρείῳ τῆς Ἑλβετίας, παρακαλεῖ ὅπως τῷ ἀποδοθῶσι τὰ ὑπὸ τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας κατειλημμένα κτήματά του, δεδομένου ὅτι τυγχάνει καὶ Ἕλλην ὑπήκοος. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Καλαμπάκας αἰτεῖται τροποποίησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1640 νόμου «περὶ καθαρᾶς προσόδου». — Ὁ νομαρχεύων Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ὑποβάλλει ἀναφορὰν κατοίκων Προνοίας αἰτουμένων τὴν χορήγησιν ὑπὸ τοῦ Κράτους πιστώσεως, διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν καταστραφεισῶν αὐτῆς ὑπὸ θεομηνίας ὁδῶν καὶ περίθαλψιν παθόντων. — Ὁ Χρ. Ζοῦμπος αἰτεῖται τὴν πληρωμὴν 7215 δραχμῶν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου διὰ ζημίας, ἃς ὑπέστη ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἐνοικίων τῆς οἰκίας του, χρησιμευούσης διὰ σχολεῖον ἐν Καρδίτσῃ. — Ἡ Αἰκατερίνη χήρα Ἀριστείδου Μακρῆ αἰτεῖται βασιλικὴν χάριν διὰ τὸν υἱόν της, καταδικασθέντα εἰς ἑξαετῆ εἱρκτὴν διὰ στρατιωτικὸν ἀδίκημα. — Ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς Τρικάλων Καλαμπάκας ζητεῖ ἀναγκαστικὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τσιφλικίων, ὑδραυλικῶν ἔργων κλπ. — Οἱ διδάσκαλοι τῆς ἐπαρχίας Χειμάρρας αἰτοῦνται ἀπόδοσιν τῶν καθυστερουμένων μισθοδοσιῶν των, καθόσον ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ἀδυνατοῦσι νὰ συνεχίσωσι τὴν σχολικήν των ἐργασίαν, στερούμενοι τῶν πάντων. — Ἡ Κοινότης Ἐλασσόνος παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεριμνήσῃ νὰ παταχθῇ ἡ αἰσχροκέρδεια τῶν μεγάλων κτηνοτρόφων. — Ὡσαύτως ἡ Κοινότης Ἀραδονιβίων Ἐλασσόνος ὑποβάλλει δι’ ἀναφορᾶς της πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὁμοίαν παράκλησιν. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Χανίων συνιστᾷ εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐλευθέρα ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου, τοῦ ὑποβληθέντος σχετικοῦ νομοσχεδίου ὄντος δεσμευτικοῦ. — Αἱ Κοινότητες Ζαγορίου, Λυγκιάδων καὶ Σιαφάκας τοῦ νομοῦ Ἰωαννίνων αἰτοῦνται τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν. — Ὁ Ν. Θεοδωρίδης, κάτοικος Θεσσαλονίκης, αἰτεῖται ἀποζημίωσιν λόγῳ καταστροφῶν, ἃς ὑπέστη ὑπὸ ὀργάνων τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. — Ὁ Ἀβδουλλὰχ Χιλμῆ τέως Μουφτῆς Καβάλλας παρακαλεῖ ὅπως ἀνακληθῇ εἰς τὴν πρώτην θέσιν του. — Οἱ Κωνστ. Παπανικολάου, Ἐλευθ. Τσούτσουνος, Κ. Ἀλακμανέτης καὶ Γ. Γκούβελος, σιγαροποιοὶ Ἄρτης, αἰτοῦνται ἀποζημίωσιν. — Οἱ φοιτηταὶ ἀμφοτέρων τῶν Πανεπιστημίων αἰτοῦνται παράτασιν τῆς προθεσμίας τῶν τμηματικῶν των ἐξετάσεων. — Καλλιεργηταὶ ἐμφυτευταὶ τῆς περιφερείας Μαραθῶνος αἰτοῦνται ὅπως μὴ ἐπιτραπῇ ἡ τροποποίησις τοῦ ἐμφυτευτικοῦ νόμου. — Ὁ Βασίλειος Παπαδημητρίου, πληρεξούσιος τῶν ἐν Ἠπείρῳ Κοινοτήτων, αἰτεῖται ὅπως οἱ ἰδιοκτῆται γαιῶν παύσωσι νὰ καταβάλωσι γεώμορον εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς, τῶν ἐν Ἠπείρῳ γαιῶν χαρακτηριζομένων ἐφεξῆς ὡς κοινοτικῶν καὶ οὐχὶ ὡς τσιφλικίων. — Ὁ Σύνδεσμος φορτοεκφορτωτῶν τοῦ Συνδικάτου Συγκοινωνίας καὶ Μεταφορῶν αἰτεῖται κατάργησιν ἀντεργατικῶν νόμων κλπ. — Ὁ Χρῖστος Β. Τσουκαλᾶς, κάτοικος Λαμίας καὶ τηλεγραφητὴς αʹ τάξεως, αἰτεῖται ἀποζημίωσιν διὰ βίᾳ πωληθὲν κτῆμά του κλπ. — Ὁ Ἀνεξάρτητος Πολιτικὸς Σύλλογος Βάθης ὑποβάλλει πρὸς τὴν Συνέλευσιν ψήφισμα, δι’ οὗ δηλοῖ ὅτι τάσσεται παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως. — Ὁ Ἐμμανουὴλ Πιταροκοίλης, κάτοικος Ψυχροῦ Λασηθίου, κατάδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς Νεαπόλεως, αἰτεῖται ἀπονομὴν βασιλικῆς χάριτος. — Οἱ κάτοικοι τῆς ὑπ’ ἀριθ. 78 οἰκίας τῆς ὁδοῦ Γʹ Σεπτεμβρίου παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεριμνήσῃ ν’ ἀνακοπῇ πᾶσα κατ’ αὐτῶν ἐνέργεια ἐξώσεως ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. — Ἀπόστρατοι Κελευσταὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ αἰτοῦνται ὅπως κανονισθῇ ἡ σύνταξις αὐτῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 728 νόμου. — Ὁ Σπυρ. Μουργιανὸς ζητεῖ ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ἀποζημίωσιν διὰ ζημίας, ἃς ὑπέστη ὑπὸ ὀργάνων τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. — Χωροφύλακες ἔγγαμοι ἀπολυθέντες καὶ κάτοικοι Πατρῶν αἰτοῦνται αὔξησιν ἐτησίου αὐτῶν ἐπιδόματος. — Ἡ Ἀθηνᾶ Β. Χατζοπούλου, ἀδελφὴ τοῦ ἐν Ἀθήναις τυφεκισθέντος ἀνθυπολοχαγοῦ Ι. Β. Χατζοπούλου, παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως τῇ ἀπονεμηθῇ σύνταξις. — Οἱ ἐνοικιασταὶ τῆς οἰκονομικῆς περιφερείας Ἀλικιανοῦ (Κρήτης) παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως καθορίσῃ τὴν εἴσπραξιν τοῦ παρελθόντος οἰκονομικοῦ ἔτους κλπ. — Οἱ ὑποδιδάσκαλοι τῆς περιφερείας Πατρῶν ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα, δι’ οὗ αἰτοῦνται διάφορα αἰτήματα πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. — Ὁ Ἀριστοτέλης Γρηγοράκης, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐν Βροῦκλιν τῆς Ἀμερικῆς Ἑλληνικῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας, διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὴν Συνέλευσιν, δηλοῖ ὅτι οἱ ἐκεῖ Ἕλληνες ἐπιθυμοῦσιν ἄρνησιν πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν Συμμάχων, ἀποστολὴν δὲ διαταγῆς εἰς τὸν στρατηγὸν Παππούλαν ὅπως ἐπιτεθῇ ἐν τῷ τομεῖ Ἀγκύρας. — Ἀδικηθέντες δασονομικοὶ κατώτεροι ὑπάλληλοι, ἀπολυθέντες ἢ παραιτηθέντες μετὰ τὸ 1917, αἰτοῦνται ὅπως ἡ Ἐθνοσυνέλευσις θέσῃ ὑπὸ τὸ κῦρος τῶν κυρίων πληρεξουσίων ὑποβληθὲν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως νόμου περὶ κατωτέρου προσωπικοῦ τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας». — Συνιδιοκτῆται Κερατέας αἰτοῦνται κατάργησιν ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, δεδομένου ὅτι διὰ τῶν ὑποβληθέντων ἀναγκαστικῶν μισθωμάτων ἐμαράνθη πᾶσα κίνησις καὶ πᾶν ἔργον ὅπερ ἐτήρει ἡ συνιδιοκτησία ἐκ τῶν μισθωμάτων. — Οἱ ἐκτὸς ὑπηρεσίας λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως αἰτοῦνται ἐπαναδιορισμὸν εἰς θέσεις, ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ ὃν ἐκέκτηντο. — Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Πάλης αἰτεῖται ἄμεσον σύστασιν Ταμείου καὶ Οἰκονομικῆς Ἐφορίας γʹ τάξεως, ὡς καὶ ἵδρυσιν ὑποκαταστήματος Ἐθνικῆς Τραπέζης. — Ἡ Φωτεινὴ χήρα Δ. Ζησίμου, ταγματάρχου τοῦ πεζικοῦ, αἰτεῖται τὴν ἀνάλογον σύνταξιν τὴν παρεχομένην εἰς τὰ ὀρφανὰ πολέμου, καθόσον ὁ σύζυγός της ἐφονεύθη κατὰ τὰς συμπλοκὰς τῆς καταλήψεως τῆς Λαρίσης ὑπὸ τῶν ἐπαναστατῶν. — Ὁ Θεοχάρης Δημητρίου, κάτοικος Πύργου Σάμου, αἰτεῖται ἀπονομὴν εἰς αὐτὸν συντάξεως, λόγῳ τοῦ ὅτι ἐκ τῶν δύο υἱῶν αὐτοῦ, οἵτινες ἦσαν οἱ μόνοι προστάται τῆς οἰκογενείας του, ὁ μὲν εἷς ἐφονεύθη ἐν τῇ μάχῃ τοῦ Σκρᾶ, ὁ δὲ δεύτερος ἀπέθανε συνεπείᾳ ἀσθενείας του κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίας του. — Οἱ μετασχόντες τοῦ Ἠπειρωτικοῦ ἀγῶνος Δ. Σταθάκης ἀνθυπομοίραρχος, Π. Χατζάκος ἀνθυπολοχαγὸς καὶ Κυρ. Ἀρναούτης ἀνθυπολοχαγὸς αἰτοῦνται, ὅπως ἡ Συνέλευσις μεριμνήσῃ νὰ τοῖς δοθῇ ἡ ἀμοιβή, ἥτις ἐδόθη καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς συναδέλφους των ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. — Οἱ κάτοικοι Μαλακασίου παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεριμνήσῃ νὰ χαραχθῇ ἡ ὁδὸς Καλαμπάκας–Ἰωαννίνων διὰ τῆς ἀριστερᾶς ὄχθης τοῦ Πηνειοῦ, ὡς ἀρχικῶς εἶχεν ἀποφασισθῆ ὑπὸ τῆς προκατόχου κυβερνήσεως, διαταχθῇ δὲ ἁρμόδιος μηχανικὸς νὰ ἐξετάσῃ ἐπιτοπίως τὸ δίκαιον τῶν παραπόνων των. — Οἱ κουρεῖς Καλαμῶν αἰτοῦνται ὅπως ἐπιτραπῇ αὐτοῖς ν’ ἀνοίγωσι τὰ κουρεῖα αὐτῶν τῇ 9ῃ ὥρᾳ π. μ. τὴν Κυριακήν, ἤτοι μίαν ὥραν πρὸ τῆς τεταγμένης ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ Κυριακῆς ἀναπαύσεως. — Ὁ ἀπόστρατος λοχαγὸς Βασ. Λέλλος ὑποβάλλει παράπονα κατὰ τοῦ ταγματάρχου τῆς Χωροφυλακῆς Καστρινοῦ. — Ἀποταχθέντες ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως χωροφύλακες ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα δι’ οὗ αἰτοῦνται ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ἱκανοποίησιν. — Οἱ ἔμποροι κάτοικοι Γαργαλιάνων αἰτοῦνται μεταρρύθμισιν τοῦ νόμου «περὶ ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων» ὡς ἐπαχθοῦς καὶ ἀντεπιστημονικοῦ. — Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαμηδίου κρατούμενοι κατάδικοι αἰτοῦνται τὴν ἀπόδοσιν τῶν καθυστερουμένων μισθῶν των, πρὸς δὲ καὶ τῶν πλυντικῶν. — Ὁ Πολιτικὸς Σύλλογος Βόλου, κατόπιν πανδήμου συλλαλητηρίου, καταγγέλλει ἀντεισαγγελεῖς Βόλου, Κομνηνὸν καὶ Βενιέρην καὶ λοιποὺς στρατιωτικοὺς ὡς ἐνεργήσαντας εἰς τὴν ἐνθάρρυνσιν τῶν ἀναρχικῶν στοιχείων καὶ αἰτεῖται τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν των. — Ὁ Πολιτικὸς Σύλλογος τῆς «Ἑνώσεως τῶν Δωδεκανησίων» ὑποβάλλει πρὸς τὴν Συνέλευσιν ψήφισμα δι’ οὗ: 1) διαμαρτύρεται διὰ τὴν ληφθεῖσαν ἐκ μέρους τῆς Διασκέψεως τοῦ Λονδίνου πρότασιν, τὴν παρατείνουσαν τὴν δικαίωσιν τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν πόθων, 2) ὑποβάλλει τὴν παράκλησιν πρὸς τοὺς μεγάλους ἡμῶν Συμμάχους, ὅπως ἐπικυρώσωσι τὴν Συνθήκην τῶν Σεβρῶν, καὶ 3) διαδηλοῖ τὴν ἀκλόνητον ἀπόφασιν τοῦ λαοῦ τῆς Δωδεκανήσου ὅτι δὲν θέλει ὀρρωδήσει καὶ οὐδεμιᾶς θέλει φεισθῇ θυσίας διὰ τὴν τελικὴν τῆς Δωδεκανήσου ἕνωσιν μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. — Οἱ Καστελλορίζιοι φοιτηταὶ καὶ σπουδασταί, ἐξ ὀνόματος τοῦ ἀμιγοῦς Ἑλληνικοῦ λαοῦ τοῦ Καστελλορίζου, διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἄδικον ἀπόφασιν περὶ ὑποδουλώσεώς των καὶ παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν, ὅπως μεσολαβήσῃ παρὰ τῇ Συνδιασκέψει τοῦ Λονδίνου περὶ αἰσίας λύσεως τοῦ ζητήματός των.

§2Γ. ΠΩΠ. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ ὡρίζετο ἡμέρα συζητήσεως. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι παρόμοιαι ἀναφοραί, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ παρέρχωνται πρὸ τῆς Συνελεύσεως ἀπαρατήρητοι, ὡς αἱ συνήθεις ἀναφοραί. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις σκόπιμον διὰ νὰ συζητήσωμεν, νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα κατὰ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα ἢ ἀργότερον, ὅπως συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῶν.

§3Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ γίνεται λόγος περὶ τοῦ ὑπομνήματος αὐτοῦ καὶ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, παρακαλῶ νὰ ἐκτυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ αὐτὸ τὸ ὑπόμνημα, μεθ’ ὅ ἐλπίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις θ’ ἀποδεχθῇ ὅπως ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως περὶ τοῦ ὑψίστου αὐτοῦ ζητήματος.

§4Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ. Ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν ὅπως αἱ ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις, αἱ συνδεόμεναι πρὸς ἐθνικὰ συμφέροντα, ἐὰν εἶναι δυνατόν, ν’ ἀναβληθῶσι δι’ εὐθετώτερον χρόνον ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται ν’ ἀναβληθῶσιν ἐπὶ μακρόν.

§5Γ. ΠΩΠ. Προκειμένου περὶ συζητήσεως ζητημάτων τοιαύτης φύσεως φρονῶ ὅτι τὸν καθορισμὸν τοῦ χρόνου καὶ τῶν ὁρίων τῆς συζητήσεως ἔχει ἡ Κυβέρνησις πάντοτε ἀναλόγως τῶν περιστάσεων.

§6Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ τὸν χρόνον κατάλληλον τότε νὰ γίνῃ συζήτησις.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ, κ. Πρόεδρε. (Ὁ κ. Πρόεδρος ἀναγινώσκει τὴν ἀναφοράν, ἀποφασίζεται δὲ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ὅπως καὶ αὕτη ὡς καὶ ἡ τῶν Δωδεκανησίων ἐκτυπωθῶσιν καὶ διανεμηθῶσιν).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πληρεξούσιος Λακωνίας κ. Δ. Πετρακάκος ὑποβάλλει 1) τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἀνυποτάκτων καὶ λιποτακτῶν» καὶ 2) πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1049». —Ὁ πληρεξούσιος Σάμου κ. Ν. Βλιάμος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2125 κλπ». —Ὁ αὐτὸς πληρεξούσιος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν Δημάρχων καὶ Προέδρων κοινοτικῶν Συμβουλίων». —Ὁ πληρεξούσιος Σάμου κ. Ἐμμ. Χατζιδάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. —Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καθορισμοῦ τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἀνυποτάκτων καὶ λιποτακτῶν». —Ἡ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει διαφόρους τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. —Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως κ. Θ. Ζαΐμης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ Ὀργανισμοῦ τοῦ Ὀδοντιατρικοῦ Σχολείου». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). —Ὁ αὐτὸς κ. ὑπουργὸς καταθέτει ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ πληρεξουσίου κ. Κουρτίδου. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκέψεων τῶν ἀνταλλαγεισῶν χθὲς ἐν τῇ συνεδριάσει περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω σχέδιον τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὴν διαδικασίαν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§9Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τρίτης ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῶσι δύο ἀναφοραὶ τῶν κατοίκων Μαρτίνου σπουδαιόταται. Ἤμην ἐγγεγραμμένος ἐκ τῶν πρώτων νὰ ὁμιλήσω ὑπὲρ τῶν δικαίων τῶν πολυπαθῶν κατοίκων Μαρτίνου. Ὅτε ὅμως ἐξεφωνήθησαν, ὁ κ. Γούναρης μᾶς παρεκάλεσε ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτῶν καὶ σταλῶσιν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, ἐγὼ δὲ μόνος παρεκάλεσα τότε μετὰ τὴν ἐπεξεργασίαν των εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, ν’ ἀναγραφῶσι πάλιν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ συζητηθῶσι. Πλήν, τὸ Δελτίον τοῦ τύπου ἀναγράφει ὅτι συνέστησαν οἱ κύριοι Εὐταξίας, Παπαθανασίου καὶ Χατζίσκος τὴν ἀναφορὰν καὶ ὁ κ. Γούναρης ἐβεβαίωσεν ὅτι θὰ ἐνεργήσῃ, ἐνῷ τοιοῦτόν τι δὲν ἔλαβε χώραν. Καὶ ἐκ τῆς δημοσιεύσεως ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἐφαίνετο ὅτι δὲν ὡμίλησα ἐγὼ καὶ ὁ κ. Βελλόπουλος διὰ τὰ συμφέροντα κατοίκων τῆς ἰδιαιτέρας μας ἐπαρχίας Λοκρίδος, ἀλλ’ ὡμίλησαν οἱ ἐκ Φθιώτιδος κύριοι πληρεξούσιοι, ὅπερ ἄτοπον, καὶ παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγραφῶσιν αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. πληρεξουσίου ἐν τοῖς Πρακτικοῖς.

§11Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν ὁ ἡγέτης τοῦ μεταρρυθμιστικοῦ κόμματος εἶχε κάμει πρότασιν, ἵνα ἡ Συνέλευσις ἐκφράσῃ τὸ πένθος αὐτῆς διὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Ἀλεξάνδρου καὶ κατατεθῇ καὶ στέφανος ἐν τῷ τάφῳ αὐτοῦ καὶ στηθῇ καὶ προτομὴ τοῦ Βασιλέως. Τὸ τοιοῦτον δὲν ἐγένετο μέχρι σήμερον, δὲν κατηρτίσθη δὲ ἡ Ἐπιτροπή. Νομίζω ὅτι τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἶχεν ἡ Συνέλευσις ἀποδεχθῆ διὰ βοῆς τὴν πρότασιν ταύτην. Νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ἂν κατηρτίζετο ἡ Ἐπιτροπή, ἵνα οἱ νόμιμοι Ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ ἐκφράσωσι τὸ πένθος τῆς Ἑλληνικῆς ψυχῆς διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως, τόσα παθόντος ὑπὲρ τῆς Πατρίδος καὶ τοῦ Ἔθνους.

§12Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε! ἡ Ἐπιτροπὴ κατηρτίσθη καὶ ἐπελήφθη ἀμέσως τῆς ἀνατεθείσης αὐτῇ ἐντολῆς. Γνωρίζει ὁ κ. πληρεξούσιος ὅτι μεσολαβοῦσιν ἤδη ἄλλα εὐχάριστα γεγονότα, ἐθεώρησε δ’ ἡ Ἐπιτροπὴ ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀνατεθείσης εἰς αὐτὴν ἐντολῆς δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθῇ ἤδη, ἀλλὰ ν’ ἀναβληθῇ δι’ εὐθετώτερον χρόνον.

§13Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ ἐξ Ἀττικῆς πληρεξούσιος κ. Τσουκαλᾶς ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν διαφόρων ἐγγράφων, ἐν σχέσει πρὸς ἐπερώτησίν του, ἐπειδὴ ὅμως δὲν κατωρθώθη ἡ συγκέντρωσις τῶν σχετικῶν ἐγγράφων, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ὅπως δεχθῇ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§14Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως ἡ συζήτησις γίνῃ τὴν προσεχῆ Δευτέραν, πρώτην ἡμέραν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ κ. κ. Δ. Παναγιώτου, Δ. Χατζίσκος, Ν. Λεβίδης, Ι. Χριστοδουλιᾶς, Α. Μάτεσις, Λ. Τσουκαλᾶς, Ν. Τσιριγώτης, Ι. Καλούτσης, Ε. Μαυρομμάτης, Α. Βιτάλης, καὶ Ι. Παπαλουκᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς καταδίκων τῶν φυλακῶν Αἰγίνης·

§16Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν τῶν φυλακισμένων, ὄχι μόνον αὐτῶν τῶν φυλακῶν, ἀλλὰ γενικῶς ὅλων τῶν φυλακισμένων ἐνταῦθα καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὰ δίκαια τῶν καταδίκων, διότι συνέβησαν τόσον μεγάλα γεγονότα κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ γενικῶς, ὥστε πρέπει καὶ οἱ κατάδικοι νὰ τύχωσι γενικῆς χάριτος, ἐξεταζομένων ἐν εὐμενείᾳ τῶν δικαίων των.

§17Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Συνιστῶ θερμότατα καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν τῶν καταδίκων.

§18Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ θερμότατα τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ χάριτας εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔδειξαν ἄμεμπτον διαγωγὴν καθ’ ὅλους τοὺς μῆνας τῆς ἐγκαθείρξεώς των.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§20Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀναφορὰ τῶν καταδίκων Αἰγίνης, ἥτις ὑπεβλήθη εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἀλλὰ καὶ πολλαὶ ἄλλαι ἀναφοραὶ καταδίκων ὁμοίας φύσεως. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, παρακαθήμενος ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἔλαβον καὶ ἄλλοτε ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ χαρίτων. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φρονῶ μετὰ τῶν διαπρεπεστάτων συγγραφέων, τῶν γραψάντων περὶ τῆς προνομίας τῆς χάριτος, ὅτι αὕτη εἶναι ὁ τιμαλφέστατος τῶν ἀδαμάντων τοῦ Στέμματος, πρέπει δὲ περὶ τὴν ἐξάσκησιν τῆς προνομίας ταύτης νὰ καταβάλληται πᾶσα ἡ δυνατὴ προσοχή. Διὰ τῆς ἀπονομῆς ἀθρόων ὁμοῦ χαρίτων αἴρεται καὶ καταστρέφεται ἡ προνομία τῆς χάριτος καὶ κλονίζεται ἡ προνομία τοῦ Στέμματος, διότι δὲν μελετᾶται ἑνὸς ἑκάστου καταδίκου ἡ διαγωγὴ ἐν ταῖς φυλακαῖς, δὲν μελετᾶται ἑνὸς ἑκάστου καταδίκου ὁ φάκελλος καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ προκύπτοντα περιστατικά, ἀλλ’ ἀθρόως ἀπονέμονται χάριτες εἰς δικαιουμένους καὶ μὴ δικαιουμένους. Ταῦτα ὅμως πάντα ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως ἔχουσιν ὀρθῶς ἐν ὁμαλαῖς καὶ τακτικαῖς περιστάσεσιν. Ὅταν ὅμως εὑρισκώμεθα πρὸ τοιούτων ἐκτάκτων περιστάσεων, νομίζω ὅτι ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ θεωρία δύνανται ἐπ’ ὀλίγον νὰ ὀπισθοχωρήσωσιν· ἐγὼ δέ, ὅστις πάντοτε ἐπολέμησα τὴν ἀπονομὴν ἀθρόων χαρίτων, ἐν ἄλλαις περιστάσεσιν, ἐγείρομαι αὐτῇ τῇ στιγμῇ ἵνα ἀγορεύσω ὑπὲρ παροχῆς χαρίτων ἀθρόων. Πρῶτον, ὡς ἐκ τῶν πολεμικῶν καὶ πολιτικῶν περιστάσεων, αἱ φυλακαὶ ἔμειναν ἐν οἰκτρᾷ καταστάσει. Ἐν οὐδεμιᾷ φυλακῇ ἐγένοντο ἐπισκευαί. Ἐὰν ἐπισκεφθῆτε—καὶ βεβαίως οἱ πλείονες ἐξ ὑμῶν ἐπεσκέφθησαν αὐτὰς χάριν τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν, ἐὰν δὲν ἐπεσκέφθησαν αὐτὰς δι’ ἴδιον λογαριασμόν,— ἐὰν ἐπισκεφθῆτε τὰς φυλακὰς αὐτάς, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως πάσης οἱασδήποτε φροντίδος, πάσης οἱασδήποτε ἐπισκευῆς, θέλετε ἴδει ὅτι αἱ φυλακαὶ αὗται κατήντησαν τρῶγλαι, κατήντησαν, οὕτως εἰπεῖν—ἐπιτρέπεται ἡ λέξις—βασανιστήρια. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι τὸ μέτρον γενικῆς ἀπονομῆς χαρίτων εἴπερ ποτὲ σήμερον ἐπιβάλλεται. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Πρόεδρε, νὰ προσθέσω καὶ ἓν ἀκόμη ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς ἀπονομῆς ἀθρόων χαρίτων, τὸ ἐπιχείρημα τῶν πράξεων τοῦ παρελθόντος. Ὑπῆρξε διχογνωμία, ὑπῆρξε ῥιζικὴ διαίρεσις γνωμῶν πολιτικῶν, καὶ δὲν γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, ἂν αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων, πρὸ πάντων τῶν στρατιωτικῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν μὴ καί τινων Κακουργιοδικείων τοῦ Κράτους, δὲν γνωρίζω ἂν αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ περιβάλλωνται ὅλον ἐκεῖνο τὸ κῦρος, ὅπερ δέον νὰ περιβάλλωνται αἱ ἀποφάσεις τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας παντὸς εὐνομουμένου Κράτους. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ τις ὅτι ἐπὶ τοῦ τυραννικοῦ καθεστῶτος πολλῶν δικαστῶν αἱ συνειδήσεις δὲν ἀφέθησαν ἐλεύθεραι, ὅπως ἀπονέμωσι τὸ δίκαιον κατὰ τὰ πραγματικὰ γεγονότα. Ἐπηρεάσθησαν ἐκ διαφόρων λόγων, ἐκ ποικίλων συμφερόντων, ἐκ πολλῶν ἐμπνεύσεων. Αἱ περιστάσεις ἦσαν ἔκτακτοι, φοβεραὶ καὶ ἀποτρόπαιοι. Ὑπῆρχε πολὺς ἠλεκτρισμὸς ἐν τῇ ἀτμοσφαίρᾳ καὶ ὁ ἠλεκτρισμὸς ἐπίεζε τὰς συνειδήσεις καὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν δικαστῶν. Γνωρίζω, ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, γνωρίζω παραδείγματα, ἅτινα ἐὰν ἀνέφερον, ἤθελον καταπλήξει τοὺς ἀκροωμένους. Γνωρίζω, ὅτι δικασταί, πρὶν ἢ ἐκφέρωσι τὰς ἀποφάσεις αὐτῶν, ἐζήτουν ὁδηγίας, ἵνα μὴ εἴπω καὶ διαταγάς, καὶ δυνάμει τοιούτων ἀποφάσεων, ἀποτροπαίων, ἀντιβαινουσῶν πρὸς τὰς ἀρχὰς πάσης δικαιοσύνης, δυνάμει τοιούτων ἀποφάσεων εὑρίσκονται διὰ κοινὰ ἀδικήματα ἀνθρώπινα πλάσματα ἐν ταῖς τρώγλαις αὐταῖς, τυραννούμενα κατὰ τὸν ἀπανθρωπότερον τρόπον. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει ἰδίᾳ μὲν τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, ἐν συνόλῳ δὲ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἀρχῶν ἐμπνέεται, νὰ μελετήσωσι τὸ ζήτημα πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ὀρθῶς. Κατ’ ἐμέ, ἐὰν συγκατένευον νὰ ἐρωτήσωσι τὴν γνώμην μου, ἤθελον παραπέμψει αὐτοὺς εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς, ἵνα ἴδωσι κατὰ ποῖον σύστημα ἀπενεμήθησαν χάριτες εἰς καταδίκους, καὶ αὐτὸ τὸ σύστημα νὰ τηρηθῇ, ἐὰν θέλωμεν νὰ μὴ καταρῶνται ἡμᾶς ἄνθρωποι, ὡς κακῶς ἢ ἀδίκως ὁπωσδήποτε καταδικασθέντες, οὐχὶ δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τῆς ἀπολύτου δικαιοσύνης.

§21Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐὰν ὑπῆρχε περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Πολιτεία ἔπρεπε νὰ φανῇ γενναία εἰς τὴν παροχὴν τῶν χαρίτων, μία καὶ μόνη περίπτωσις εἶναι, ἡ παροῦσα. Εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν ἔχομεν τοῦτο τὸ ἐξαιρετικόν, τὸ ὁποῖον βεβαίως οὐδέποτε παρουσιάσθη ἐν τῇ Ἱστορίᾳ οἱουδήποτε Ἔθνους, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν ἐνταῦθα παρακαθημένων ἐγνωρίσαμεν ἐκ τοῦ πλησίον τὰς φυλακὰς αὐτὰς καὶ εἴδομεν πῶς διάγουσι τὰ θύματα ἐκεῖνα τῆς ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας καὶ ἡ συναναστροφὴ τῶν πολιτικῶν καταδίκων μετὰ τῶν καταδίκων τοῦ κοινοῦ δικαίου δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἐν μέρει ἐξήγνισε καὶ τοὺς καταδίκους τοῦ κοινοῦ δικαίου. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἓν τῶν πρωτίστων καθηκόντων τῆς Πολιτείας εἶναι νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἀπαλλαγῆς ὅλων ἐκείνων, οἵτινες εἶναι ἄξιοι τοῦ εὐεργετήματος τῆς Πολιτείας.

§22Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Συμφωνῶ πλήρως πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν προλαλησάντων καὶ συνιστῶ καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅπως λάβῃ γενικώτερα μέτρα.

§23Ν. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§24Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ὑπῆρχεν ἀμφιβολία, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἄνευ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ἤθελε προτείνει, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη συνέβησαν τόσα ἐθνικὰ εὐχάριστα γεγονότα, τὴν ἀπονομὴν χαρίτων, ὥστε καὶ οἱ κατάδικοι νὰ συμμερισθῶσι τῆς χαρᾶς αὐτῆς. Ἐπωφελούμενος λοιπὸν τῆς ἑορτῆς τῆς Ἑκατονταετηρίδος ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ πράξῃ ὅ,τι πρέπει νὰ πράξῃ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἄν ἡμεῖς ἐδῶ ἐλάβομεν τὸν λόγον, ὅπως συστήσωμεν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν, ἐλάβομεν, διότι ἐξ ἰδίας πείρας δυνάμεθα νὰ βεβαιώσωμεν τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι ἐζήσαμεν ἐπὶ τριετίαν ὁλόκληρον μαζί, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ἄξιοι πάσης ὑποστηρίξεως. Βεβαιωθῆτε, ὅτι ἐπὶ τριετίαν ὁλόκληρον, κατὰ τὴν ὁποίαν διετελέσαμεν ἐν ταῖς φυλακαῖς, οὐδέποτε ἐδόθη ἡ ἐλαχίστη ἀφορμὴ παρ’ αὐτῶν, ἐτύχομεν δὲ περιποιήσεως παρὰ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ φιλανθρωπίαν καὶ φιλευσπλαχνίαν ἔδειξαν, τῆς ὁποίας ἐστερούμεθα ἀπὸ τῶν ὀργάνων τῆς τάξεως.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξ. Μαυρομμάτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§26Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῶν γενικωτέρων λόγων, κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ παροῦσα Συνέλευσις ἔχει καὶ προσωπικὴν ὑποχρέωσιν νὰ προνοήσῃ περὶ τῶν καταδίκων, διότι πλείονες τῶν ἑκατὸν ἐκ τῶν κ.κ. πληρεξουσίων συνανεμίχθημεν μετ’ αὐτῶν καὶ ἐφιλοξενήθημεν εἰς τὰς φυλακάς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν.

§27Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεκράτησεν ἔθιμον κατὰ τὰς μεγάλας ἑορτὰς, ἰδίως τὰς βασιλικάς, νὰ λαμβάνηται καὶ πρόνοια περὶ τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων. Ἐνῷ εἴχομεν τὸ εὐχάριστον γεγονὸς τῆς ἐπανόδου τῆς Α. Μ., ἐνῷ εἴχομεν τοὺς γάμους τῆς Α. Υ. τοῦ Διαδόχου, ἐνῷ πρόκειται νὰ γίνουν οἱ γάμοι τῆς Α. Υ. τῆς Βασιλόπαιδος Ἑλένης, νομίζω, ὅτι ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ μέτρον, ὅπως διπλασιασθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν χαρίτων, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσα ἐξέθηκεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς εὐφραδὴς ρήτωρ κ. Λεβίδης, ἡ κατάστασις τῶν φυλακισμένων εἶνε τοιαύτη ὥστε μᾶλλον καταδικάζομεν τὴν ὑγείαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§28Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν ὡς δικαίαν.

§29Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). (Ὅσον ἀφορᾷ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. πληρεξουσίου ἐκ Κερκύρας, ὅτι εἰς τὰς βασιλικὰς ἑορτὰς ἀπονέμονται ἀθρόως χάριτες, ἔχω νὰ ἀπαντήσω, ὅτι τοῦτο ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν γάμων τοῦ Διαδόχου ἐδημοσιεύθη διάταγμα περιέχον 150 βασιλικὰς χάριτας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς συστάσεις τῶν λοιπῶν κ. κ. πληρεξουσίων, ἀναμφισβητήτως ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψιν τὸ ζήτημα τῆς παροχῆς χαρίτων εἰς εὐρεῖαν κλίμακα καὶ ἤδη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης γίνεται ἐργασία σχετική, ἐλπίζω δὲ τάχιστα νὰ δημοσιεύσω καὶ ἕτερον διάταγμα χαρίτων, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῶν γάμων τῆς πριγκηπίσσης Ἑλένης. Διὰ τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν, ἔχω νὰ πληροφορήσω τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ὅτι ἀμέσως ἡ προσοχή μου εἱλκύσθη ἐκ τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ὡς εἶναι γνωστόν, δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον λύεται ἐντὸς 15 ἡμερῶν, ὅσαι ἀκριβῶς εἶναι αἱ ἡμέραι καθ’ ἃς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὥστε θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. πληρεξουσίους νὰ μοῦ κάμωσι πίστωσιν τινά.

§30Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Παρακαλῶ θερμῶς καὶ ὁλοψύχως νὰ ἀνοιχθοῦν αἱ πύλαι τῶν φυλακῶν καὶ νὰ ἐξέλθουν πάντες οἱ κατάδικοι. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ αὐτὸ σήμερον διὰ νὰ σημειωθῇ εἰς τὴν Ἱστορίαν τὴν Ἑλληνικήν, νὰ ἐξέλθουν ἐκεῖνοι καὶ νὰ εἰσέλθουν οἱ τρομεροὶ κακοῦργοι, οἱ ὁποῖοι ἐχρημάτισαν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐλήστευσαν τὰ ταμεῖα, ἐδολοφόνησαν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ περιφέρονται ἐλεύθεροι, ἐνῷ εἰς τὰς φυλακὰς εἶναι κλεισμένοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν πολὺ μικρότερα ἀδικήματα.

§31Π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει μία τάξις παθόντων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων οὐδεὶς ἐγένετο λόγος, οὗτοι εἶναι οἱ ἐκ σκοπιμότητος καταδικασθέντες εἰς 5½ ἐτῶν εἱρκτὴν καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν τὰ πολιτικὰ καὶ ἀστικὰ αὑτῶν δικαιώματα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ καὶ περὶ αὐτῶν μέριμναν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Λεβίδης, Α. Μάτεσις, Λ. Τσουκαλᾶς, Γ. Μερκούρης, Ι. Ράλλης, Χ. Καρᾶς, Α. Βιτάλης Ξ. Μαυρομμάτης, Α. Παπαθανασίου, Γ. Ραδινός, Α. Εὐταξίας, Σ. Ἀλεξιάδης, Δ. Κουκουλέτσος, καὶ Ι. Παπαλουκᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς των διὰ τοῦ ἀπὸ 10 Αὐγούστου 1920 Β. Δ. διαγραφέντων ἀξιωματικῶν.

§33Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι πρόκειται περὶ κακῶν ἀποφάσεων, οὐχὶ ὅμως καὶ ἀμέμπτων. Οἱ κύριοι ἀξιωματικοί, οἵτινες ὑπέβαλον τὴν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ζητοῦν νὰ ἐξετασθῇ ἐκ νέου ἡ ὑπόθεσις ἑνὸς ἑκάστου, καὶ νὰ εὑρεθῇ, ὅτι κακῶς ἐξετιμήθησαν τὰ πραγματικὰ γεγονότα, κακῶς κατεδικάσθησαν, αἱ ἀποφάσεις αὗται, τοὐλάχιστον, νὰ ἀναθεωρηθῶσι. Καταφεύγουσι μάλιστα εἰς πολλὰ ἐπιχειρήματα, ἵνα ὑποστηρίξωσι τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτόν. Ἀναφέρουσι π. χ. ἀπόφασιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ὅπερ ἐπὶ τοῦ προκειμένου διήρεσεν τὰς ψήφους, ὑπάρχουσι δὲ ἐπιχειρήματα σπουδαιότατα τῆς μειονοψηφίας τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἐνισχύοντα, ἵνα γένηται δεκτὴ ἡ αἴτησις αὕτη τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀναφέρουσι γνωμοδότησιν περιφανεστάτου νομομαθοῦς, τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Χατζάκου, ὅστις ἐπείσθη, ὅτι δίκαια εἶναι τὰ παράπονα αὐτῶν καὶ δύνανται νὰ ἀναθεωρηθῶσιν αἱ ἀποφάσεις, αἱ καταδικάσασαι αὐτούς. Ἐγὼ βεβαίως δὲν εἶμαι ἐντελῶς ἐνήμερος ὅλων αὐτῶν τῶν ὑποθέσεων, φρονῶ ὅμως, ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις ὅπως ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων αὐτῆς καὶ προσώπων, ῥίψῃ ἓν βλέμμα συμπαθὲς πρὸς τὴν ἀναφορὰν ταύτην, καὶ δυνηθῇ νὰ σκεφθῇ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ εἰς αὐτοὺς τὸ δίκαιον, ἐὰν τώρα ἔχωσι τοιοῦτον.

§34Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Δι’ ὅλα τὰ ἔργα καὶ τὰς κρίσεις περὶ προσώπων, ἅτινα συνετελέσθησαν κατὰ τὴν περίοδον τὴν λήξασαν διὰ τῶν ἐκλογῶν τῆς 1ης Νοεμβρίου, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν δυσπιστίαν.

§35Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐλέχθη τί ἀκριβῶς λέγει αὐτὴ ἡ ἀναφορά.

§36Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Ζητοῦν ἀναθεώρησιν τῶν ἀποφάσεων, διὰ τῶν ὁποίων διεγράφησαν.

§37Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσι διάφοροι ἀποφάσεις καταδικαστικαί, αἱ ὁποῖαι κατεδίκασαν τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς διὰ διάφορα ἀδικήματα. Ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἐκάλεσε καὶ τοὺς ἐχρησιμοποίησεν εἰς τὸ στράτευμα, ὑπηρέτησαν δὲ κατὰ τὸ 1912 εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις. Κατόπιν διὰ διατάγματος τοὺς ἀπέλυσε τοῦ στρατεύματος. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι διατείνονται, ὅτι αἱ ἐκδοθεῖσαι ἀποφάσεις εἰσὶν ἄδικοι καὶ ἐβασίσθησαν ἐπὶ συκοφαντικῶν ὑποδείξεων, ἐζήτησαν δέ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἀποφάσεων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἐπαναφερθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατεύματος. Καίτοι δὲν ἤμην ἐγγεγραμμένος, κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἔχω γνῶσιν τοῦ ζητήματος ἔλαβον τὸν λόγον ἵνα παρατηρήσω, ὅτι τὸ μὲν πρῶτον αἴτημα εἶναι δίκαιον καὶ πρέπει νὰ ἀναθεωρηθῶσιν αἱ ἀποφάσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πρὶν ἀναθεωρηθῶσιν αἱ σχετικαὶ ἀποφάσεις, δὲν τὸ θεωρῶ ὀρθόν.

§38Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Θεωρῶ δικαίαν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἀποφάσεων, περὶ ὧν ἡ ἀναφορά, νομίζω δὲ ὅτι τὸ μέτρον τῆς ἀναθεωρήσεως πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλας τὰς ἀποφάσεις τῶν στρατοδικείων, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν μέχρι τῆς παραμονῆς τῆς 1ης Νοεμβρίου.

§39Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμῶς εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἀναφορὰν τῶν ἀποταχθέντων ἀξιωματικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατηγοριῶν καὶ τῶν καταδικαστικῶν αὐτῶν ἀποφάσεων, ὄχι διότι ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις πρέπει νὰ εἶναι ἐπιεικής, διότι ἔχω ὡς ἀρχήν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ δέον νὰ ἵστανται ὑψηλὰ καὶ νὰ εἶναι ἀμεμπτότεροι καὶ αὐτῶν τῶν ἱερέων, ἀλλὰ διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἔχει γίνει ἀδίκημα καὶ πρέπει νὰ ἀποκατασταθῇ τὸ δίκαιον.

§40Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ἦτο δυνατόν, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν, περὶ ἀναψηλαφήσεως ὅλων τῶν ἐκδοθεισῶν ὑπὸ τῶν στρατοδικείων ἀποφάσεων ἀπὸ 1ης Ἰουνίου 1917 μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1920. Ἴσως ἡ τοιαύτη μέριμνα θ’ ἀπέβαινεν ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Δικαιοσύνης.

§41Χ. ΚΑΡΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναφέρομαι καὶ ἐγὼ εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῶσι τὰ δέοντα μέτρα πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν καὶ ἐπαναφορὰν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀποταχθέντων τότε κ. ἀξιωματικῶν.

§42Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὑπάρχουν ἀποφάσεις, δυνάμει τῶν ὁποίων διεγράφησαν ἀξιωματικοὶ ὅλως ἀδίκως. Διὰ τοῦ μέτρου τὸ ὁποῖον θὰ ληφθῇ δύναται νὰ καθορισθῇ ὅλων αὐτῶν ἡ κατάστασις.

§43Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν ὡς σπουδαιοτάτην.

§44Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐξέτασις τῆς ἀναφορᾶς τῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 10 Αὐγούστου 1920 Ν. Δ. διαγραφέντων ἀξιωματικῶν εἶναι ἐπιβεβλημένη, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ πορίσματος, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ἐξετάσεως, παρακαλῶ νὰ μεριμνήσῃ ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν.

§45Σ. ΑΛΕΞΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν, διότι κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν ἐγένοντο μεροληψίαι, ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν στρατιωτικὴν δικαιοσύνην παρεισέφρυσαν πρόσωπα, ἅτινα ἐβεβήλωσαν αὐτήν.

§46Δ. ΚΟΥΚΟΥΛΕΤΣΟΣ. Θεωρῶ δικαιότατον τὸ αἴτημα τῶν διαγραφέντων τότε ἀξιωματικῶν καὶ συνιστῶ ἐκθύμως τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§47Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν ὡς δικαιοτάτην.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Λ. Τσουκαλᾶς καὶ Χ. Μητσόπουλος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῆς συντεχνίας τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ πιλοποιῶν γυναικείων πίλων.

§49Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν κ. Πρόεδρε.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μητσόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§51Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά, ὡς πολὺ δικαία.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§53Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σύστασις, κ. Πρόεδρε, τῆς ἀναφορᾶς εἶναι καθῆκον, ἀλλὰ πρέπει καὶ ἡ Συνέλευσις νὰ γνωρίζῃ τὶ συνιστῶμεν. Δέον δὲ νὰ γνωρίζῃ, ὅτι πρόκειται νὰ ταυτισθῇ διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῶν ἐν τῇ ἀναφορᾷ αἰτημάτων, τὸ ἴδιον συμφέρον ὡρισμένων κοινωνικῶν τάξεων πρὸς τὸ τοῦ δημοσίου διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν δασμῶν. Ὑπάρχει μία ἐργασία γυναικείων πίλων ἐν Ἀθήναις, εἰς τὴν ὁποίαν ἐργάζονται περὶ τὰς 5.000 ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν. Ἡ βιοτεχνία αὕτη διέρχεται κρίσιν, ἕνεκα τῆς ἀθρόας εἰσαγωγῆς γυναικείων πίλων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, λόγῳ τῆς μικρᾶς φορολογίας, ἥτις ἐπιβάλεται. Δὲν ζητεῖται διὰ τῆς ἀναφορᾶς τίποτε ἄλλο, ἢ ἡ αὔξησις τῶν δασμῶν διὰ τὰ εἰσαγόμενα καπέλλα. Γνωρίζετε τὰ θαυμάσια καπέλλα τὰ λεγόμενα μοντέλα, τὰ μεγαλοπρεπῆ, ἅτινα καλύπτουσι τὰς ὡραίας κεφαλὰς τῶν Ἀτθίδων, δὲν πρόκειται περὶ τῶν ὑπὸ κάτω τῶν πίλων τούτων προσώπων (ἱλαρότης), πρόκειται περὶ τῶν πίλων. Οὗτοι τιμῶνται ἀντὶ 500 καὶ 600 δραχμῶν καὶ πληρώνουσι δασμὸν δραχμῶν 5 μόνον. Τί ζητοῦν λοιπὸν οἱ ἀναφερόμενοι; Τὴν αὔξησιν κατ’ ἀναλογίαν τοῦ δασμοῦ τῶν εἰσαγομένων γυναικείων πίλων, ἵνα ἐνισχυθῇ ἡ βιοτεχνία αὕτη καὶ οὕτω ὁ ἄρτος τοῦ ἐργάτου θὰ ἐπρομηθεύετο εὐκολώτερον καὶ συνεπῶς θὰ εὐθηνήνῃ. Λυποῦμαι, ὅτι προβαίνω εἰς τοιαύτην σύστασιν, τείνουσαν εἰς αὔξησιν τῆς τιμῆς τῶν μοντέλων, ἀλλὰ βεβαίως αἱ οἰκοκυραὶ εὐχαρίστως θὰ ἀκούσωσιν, ὅτι ἐπεβλήθη μικρὸς δασμός, ὄχι καὶ βαρὺς πολύ, ἀλλὰ διπλάσιος ἢ τριπλάσιος ἐπὶ τῶν καπέλλων ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου.

§54ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ ἐπιβληθῇ βαρύτατος δασμός.

§55Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν περὶ τοιούτου εἴδους νὰ διακρίνω βαρύτητα ἢ ἐλαφρότητα, ἐκεῖνο ὅμως ὅπερ συνιστῶ μετὰ σοβαρότητος, εἶναι ὅτι πρέπει ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ζήτημα καὶ μὴ ἀφίσῃ τὴν παρουσιαζομένην ταύτην περίπτωσιν, ὅπως τείνῃ χεῖρα ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει ὀξυτάτην τὴν ἀντίληψιν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, ἐπεθύμουν νὰ μᾶς ἔλεγε μίαν λέξιν ἐνθαρρυντικήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει συνιστᾷ ἡ Συνέλευσις τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§56ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Α. Τσουκαλᾶς, Α. Μάτεσις, Ν. Μαργαρίτης, Δ. Καζάκης καὶ Ι. Παπαλουκᾶς, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Λαϊκοῦ Πολιτικοῦ Συλλόγου Βόλου.

§58Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Κύριε Πρόεδρε συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μαργαρίτης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§60Ν. ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ. Ἂς ἑνωθῇ κ. Πρόεδρε, καὶ ἡ σθεναρὰ φωνὴ τοῦ Πολιτικοῦ Συλλόγου Βόλου μὲ τὴν μυριόστομον κραυγὴν τῆς διαμαρτυρίας τοῦ ὅλου Ἔθνους, ἥτις συμπεπυκνωμένη ὡς ἐξ ἡφαιστείου ἐξερράγη ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἐπὶ τῇ ἀναγγελίᾳ περὶ τῆς διανοηθείσης ἀποπείρας πρὸς ἀναψηλάφισιν τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν ὑπὸ τῆς ἐν Λονδίνῳ Διασκέψεως. Ἐκ τῆς περιφερείας δὲ ἐκείνης τοῦ Πηλίου καὶ τῶν Φερρῶν ὁπόθεν πρὸ 100ετίας περίπου ὁ ἐμπνευσμένος Ἐθνικὸς ποιητὴς καὶ ρήτωρ ὁ Ἐθνομάρτυς Ρήγας ὁ Φεραῖος ἐσάλπισε τὸ ἐγερτήριον σάλπισμα τῆς Ἐθνικῆς ἡμῶν παλιγγελενίας, ἂς ἐπιτραπῇ μοι ἔχοντι τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ τὴν περιφέρειαν ἐκείνην νὰ διατρανώσω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τὸν ἐθνικὸν πόνον τῶν ἀπογόνων τοῦ Ἐθνομάρτυρος ἐκείνου κατὰ πάσης ἐπιβουλῆς τοῦ ἔργου του καὶ τῆς ἐν γένει ἀποκαταστάσεως τοῦ Γένους, ὄντων προθύμων νὰ ὑποστῶσι πᾶσαν θυσίαν ὑπὲρ αὐτῆς.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαλουκᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§62Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ἡ φωνὴ τοῦ Πολιτικοῦ Συλλόγου Βόλου εἶναι φωνή, ἥτις ἀπηχεῖ τὰς σκέψεις ὅλων τῶν Ἑλλήνων· εἶναι φωνή, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ μετὰ μεγάλης προσοχῆς ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως καὶ δὲν ἔχω παρὰ νὰ διαβιβάσω τὰ συγχαρητήριά μου πρὸς τὸν λαὸν τοῦ Βόλου, πρὸς ὅν δύναται νὰ βεβαιώσῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ὅτι καὶ αὐτὴ ἐμφορεῖται ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰσθημάτων καὶ ὅτι ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ ὁ Ἑλληνισμός, εἶναι ἀποφασισμένος νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του μὴ ἀφιστάμενος ποτὲ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπεδικάσθησαν δικαίως ὑπὸ τῆς Συνθήκης τῶν Σεβρῶν, ἥτις ἀποτελεῖ ὡς ἐλέχθη ἐπανειλλημμένως τὸ κατώτατον ὅριον τῶν ἑλληνικῶν διεκδικήσεων.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζορμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀντιπροσώπων τῶν πληθυσμῶν τῆς Βουλγαροκρατουμένης Θράκης.

§64Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ν’ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Οἱ κ.κ. Ε. Χατζηδάκης, Ε. Κώνστας, Η. Θαλασσινὸς καὶ Ν. Βλιάμος ἐπὶ ἀναφορᾶς σιγαροποιῶν Σάμου.

§66Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὕτη δὲν ἀπευθύνεται μόνον πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Οἱ ὑπογεγραμμένοι ἐν τῇ ἀναφορᾷ σιγαροποιοὶ παραπονοῦνται ὅτι δὲν ἐδόθη εἰς αὐτοὺς τὸ ὑπὸ τοῦ τελευταίου νόμου ὁριζόμενον βοήθημα. Παρακαλῶ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς νὰ διατάξωσι τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν, ὅπως εὐμενῶς ἐξετάσῃ τὸ αἴτημα αὐτῶν.

§67Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Νὰ μοὶ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη κ. Πρόεδρε.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κώνστας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§69Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τοὺς σιγαροποιούς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν στρατιῶται καθ’ ὃν χρόνον αἱ ἐπιχορηγήσεις αὗται ἐδίδοντο εἰς τοὺς σιγαροποιούς. Οὗτοι ἐπανῆλθον, εὑρέθησαν ἐκτὸς τῆς ἐργασίας των καὶ δικαιοῦνται ἐκ τοῦ νόμου νὰ λάβωσι τὸ ἐπίδομα ἐκεῖνο.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θαλασσινὸς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§71Η. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, συνέβη τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Ἐνῷ ἐπεδικάσθη ἀποζημίωσις εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι μόλις δύο ἔτη εἶχον ἐργασθῆ, ἀπεκλείσθησαν οἱ αἰτοῦντες, οἱ ὁποῖοι καὶ 15 καὶ 20 ἔτη εἶχον ἐργασθῆ. Καὶ διατὶ ἀπεκλείσθησαν; Διότι κατὰ τὰ τελευταῖα δύο ἔτη καίτοι ἐζήτησαν νὰ ἐργασθοῦν, δὲν παρεῖχον οἱ ἐργοστασιάρχαι εἰς αὐτοὺς ἐργασίαν. Τούτῳ τῷ λόγῳ ἀπεκλείσθησαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ πλειοψηφίαν, ὑπάρχει δὲ καὶ μειοψηφία, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει τὰ δικαιώματα αὐτῶν. Διὰ τοῦτο, παρακαλῶ, ὅπως ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Βλιάμος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§73Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Ἡ αἴτησις τῶν αἰτούντων εἶναι δικαία καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Π. Στάϊκος καὶ Ι. Χριστοδουλιάς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἄννης χήρας Ν. Τουτουντζῆ.

§75Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ τῆς χήρας Τουτουντζῆ κ. ὑπουργὲ τῆς Περιθάλψεως, χήρας στρατιώτου φονευθέντος κατὰ τὸ ἔτος 1915 εἶναι δικαιοτάτη. Μοὶ δίδει δ’ ἀφορμὴν νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Περιθάλψεως ἐπὶ τῆς ἀνισότητος, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ ὁ περὶ θυμάτων πολέμου νόμος 1960, διὰ τοῦ ὁποίου καθιεροῦται διάκρισις ἀφθάστου ἀδικίας· διακρίνονται τὰ θύματα τοῦ πολέμου εἰς κατηγορίας εὐνοουμένων καὶ μὴ εὐνοουμένων, καὶ τὰ μὲν πρῶτα δικαιοῦται νὰ περιθάλψῃ ἡ Πολιτεία, τὰ δὲ δεύτερα κηρύσσονται ἀνάξια προνοίας. Τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου ἀποκηρυσσόμενα εἶναι τὰ θύματα τῆς ἐπιστρατεύσεως τοῦ 1915 καὶ τὰ τῆς αἰχμαλωσίας τοῦ Γκαίρλιτς. Τὴν ἀνισότητα ταύτην θαρροῦντες εἰς τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος των οἱ παραπονούμενοι παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Περιθάλψεως ν’ ἀνορθώσῃ, προκαλῶν τὸ προσῆκον νομοθετικὸν μέτρον.

§76Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Προσθέτω καὶ ἐγὼ τὴν συνηγορίαν μου.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Κ. Λυκουρέζος, Γ. Σχινᾶς, Ι. Χριστοδουλιᾶς, Π. Στάϊκος, Ι. Παπαλουκᾶς, Λ. Τσουκαλᾶς, Α. Μάτεσις καὶ Ε. Μαυρομμάτης ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τῆς φρουρᾶς Καλαμῶν.

§78Κ. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§79Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Συνιστῶ θερμότατα τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ μέτρον ἐξισώσεως.

§80Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τί ζητοῦν;

§81Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Νὰ τύχουν καὶ αὐτοὶ τῆς συντάξεως ἐκείνης, τῆς ὁποίας ἔτυχον οἱ ἀπὸ τοῦ 1916 ἀποστρατευθέντες.

§82Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§83Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, διότι εἶναι δικαιοτάτη. Δὲν δύνανται νὰ ζήσωσι μὲ τὴν σύνταξιν, τὴν ὁποίαν λαμβάνουν.

§84Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρὸ ἡμερῶν προέβη εἰς δήλωσιν σχετικὴν ὅτι θὰ ὑποβάλῃ τὸ μέτρον.

§85Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἀνεμένομεν νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐξισώσεως τῶν συντάξεων.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ο. Κυπριανὸς, Χ. Βασιλακάκης καὶ Ν. Παρίτσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Παλλεσβιακοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου.

§87Ο. ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ. Δυστυχῶς, κ. Πρόεδρε, ὅλαι αἱ ἐκκλήσεις αἱ σχετικαὶ δὲν κατώρθωσαν νὰ μεταπείσωσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ φανῇ εὐμενέστερος.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλακάκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§89Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς τάξεως ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἔτους σχεδόν, εὑρίσκονται εἰς μεγάλην οἰκονομικὴν ἀνέχειαν. Ἡ τάξις αὐτὴ περιμένει μόνον ἀπὸ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου διὰ νὰ ζήσῃ. Ἡ περυσινὴ ἐφορία καὶ ἔπειτα ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον, ἔφερεν αὐτὴν τὴν τάξιν εἰς τὸ ἀπροχώρητον καὶ δὲν ἔχει σχεδὸν τὰ μέσα διὰ νὰ ζήσῃ.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Παρίτσης.

§91Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Ὑποστηρίζω τὴν σύστασιν τοῦ κ. συναδέλφου.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Ι. Παπαλουκᾶς, Δ. Παναγιώτου, Ι. Χριστοδουλιᾶς, καὶ Χ. Γουλόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων Ἄνδρου.

§93Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§94Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Συνιστῶ θερμότατα, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφοράν.

§95Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμότατα τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ μίαν μέριμναν. Ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν ὁ βενιζελικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐφηρμόσθη μερικῶς εἰς τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους. Εἶναι δίκαιον νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς κατωτέρους λόγῳ τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἀναβάλλονται αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις δι’ αὔριον.

Ἡ Συνέλευσις εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὑπεβλήθη εἰς τὸ Προεδρεῖον πρότασις διαφόρων κ. κ. πληρεξουσίων ζητούντων νὰ προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 76 ἐπερώτησις, ὡς ἀφορῶσα κατεπεῖγον ζήτημα μετὰ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη διαλαμβάνει: «σύστασις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας περὶ σπουδαίου γεωργικοῦ ζητήματος». Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν πρόταξιν;

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποῖον εἶναι τὸ θέμα;

§98Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρόκειται περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος;

§99Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Ὄχι. Πρόκειται περὶ ἄλλου θέματος· πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀγροτικῆς ἰδιοκτησίας τῶν Νέων Χωρῶν. Ὑπάρχει νόμος ψηφισθεὶς, δυνάμει τοῦ ὁποίου τὸ ⅕ τῆς ἀγροτικῆς ἰδιοκτησίας περιέρχεται εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Κράτους καὶ τὰ ὑπόλοιπα ⅘ προκειμένου νὰ ἐξομοιωθοῦν μὲ τὴν ἀστικὴν δῆθεν ἰδιοκτησίαν, μένουν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Περὶ τούτου πρόκειται, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν πρὸς τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα· εἶναι ζήτημα ἰδιοκτησίας τῶν νέων χωρῶν.

§100Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐζητήσαμεν, κατόπιν τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν ἐκ τοῦ Νομοῦ μας, διὰ τῶν ὁποίων διαμαρτύρονται οἱ γαιοκτήμονες, διότι οἱ διάφοροι Ταμίαι ἤρχισαν νὰ τοὺς καλοῦν πρὸς εἴσπραξιν τοῦ ⅕ ἐζητήσαμεν, λέγω, ἀκριβῶς ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ δοθῇ μία ἀναστολή, ἔστω καὶ μηνιαία ἢ δίμηνος τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἕως ὅτου μελετηθῇ τὸ ζήτημα. Ἐὰν δέχεσθε νὰ δοθῇ ἡ ἀναστολή, τότε ἀναβάλλομεν τὴν συζήτησιν.

§101Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ σᾶς ἀναγγείλω, ὅτι ἡ ἀναστολὴ περὶ τῆς ὁποίας ἡ ἐρώτησις εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἐδόθη.

§102Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Τότε δὲν ὑπάρχει ζήτημα.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Χ. Μητσόπουλος καὶ Λ. Ἰωαννίδης ἐπερωτῶσι τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς Οἰκονομικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν, σχετικῶς μὲ τὴν ὑποβληθεῖσαν ἀναφορὰν Ἑλλήνων ἐξορίστων εἰς Ἰσπανίαν.

§104Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποστηρίξω ἀναφορὰν Ἑλλήνων τῆς Αἰγύπτου, ἐγκρίτων κατοίκων τῆς Χώρας ἐκείνης, ὑπερβαλλόντως ταλαιπωρηθέντων, ἐξορισθέντων ἐν Ἰσπανίᾳ ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν, μὴ δυνηθέντων νὰ παλινοστήσωσιν, εἰς μυρία ὅσα διαβήματα προβάντων μάτην καὶ σήμερον καταφευγόντων εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, διὰ νὰ ζητήσωσι τὴν προστασίαν αὐτῆς παρὰ τῇ Κυβερνήσει καὶ ὁπουδήποτε ἀλλαχοῦ, ὅπως ἀνακληθῇ τὸ μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου τοὺς κατεδίκασαν. Εἶναι ὁλόκληρος Ὀδύσσεια πραγματικῶς ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ ταλαίπωροι οὗτοι ἄνδρες, οἰκογενειάρχαι, βιοπαλαισταί, ἐντιμότατοι ἄνθρωποι, κακῶς καὶ ἀδίκως ἐξορισθέντες, περισσότερον ἀκόμη ἐν τῇ ἐξορίᾳ ταλαιπωρηθέντες ἢ κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξεδιώκοντο διὰ μαρτυρικοῦ ὅλως διόλου ταξειδίου, βασανισθέντες ἀκόμη καὶ ἐν Ἰσπανίᾳ ὑπὸ τοῦ διωγμοῦ, τὸν ὁποῖον κατώρθωσε καὶ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα νὰ ἐξαπολύσῃ ἐπὶ τὰ θύματά του ὁ Τυραννικὸς ἐκεῖνος κόσμος, ὁ Βενιζελικός! Εἷς μάλιστα ἐκ τῶν δυστυχῶν τούτων καὶ ἀπεβίωσεν ἐν Ἰσπανίᾳ καταλιπὼν οἰκογένειαν πολυμελῆ ἐν Αἰγύπτῳ. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀναφερομένων εἶναι ἀριθμὸς πολλοστὸς ὅλως διόλου ἐν τῷ πλήθει ἐκείνῳ, ὅσοι πραγματικῶς ἐδεινοπάθησαν ἐν Αἰγύπτῳ ὑπὸ τῆς ἐν Ἀθήναις τυραννίας. Διότι ἡ Αἴγυπτος εἶχε τοῦτο τὸ ἰδιαίτερον ἀγαθὸν νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν τυραννίαν, ὅτι ἦτο Χώρα, ἡ ὁποία λίαν ἐνωρὶς προσῆλθεν ἀρωγός, ἀπατηθεῖσα εἰς τὰ πραξικοπήματά της, ἦτο Χώρα, ἡ ὁποία ὑπεβοήθησε τὰ πρῶτα βήματα πραγματικῶς τοῦ Βενιζελισμοῦ, ἦτο ἡ Χώρα, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπὶ τέλους ἡμέραν τινὰ κατέφυγεν ὁ ἴδιος, κ. Βενιζέλος, ζητῶν ἐκεῖ οὐχὶ τὴν λήθην, ἀλλ’ ἀνάπαυλάν τινα, ἵνα προετοιμασθῇ περισσότερον διὰ τῶν ὀργάνων ὅσα θὰ εὕρισκεν εὐάλωτα καὶ συνένοχα ἐν τῷ πλουσίῳ καὶ ἰσχυρῷ κόσμῳ τῆς Αἰγύπτου, ἀνάπαυλαν, λέγω, ἀπὸ τῶν περιπετειῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν ὑποστῆ κατὰ τὸ 1915 ἐν Ἀθήναις ὅταν παρῃτήθη τῆς ἐξουσίας, ἢ ἀκριβέστερον, ὅταν περίπου ἀπεπέμφθη αὐτῆς. Εἶναι ἡ περίπτωσις ἡ καὶ ἄλλως πως γνωστὴ εἰς πάντας ὑμᾶς, διότι εἶναι μεστὴ ἐπεισοδίων θορυβωδῶν καὶ θλιβερῶν πραγματικῶς καὶ ἀναξιοπρεπῶν γεγονότων. Εἶναι ἡ περίστασις, καθ’ ἣν παρευρισκόμενος ἐν Αἰγύπτῳ ἐγένετο ἡ ἀφορμὴ πολλῶν κακῶν, ἐξ ὧν τότε ὑπέφερε τὸ καθεστὼς τὸ Ἀθηναϊκόν. Περιήρχετο τὰς πόλεις τὰς Αἰγυπτιακὰς συλλέγων ὀπαδούς, στρατολογῶν μέλη τῆς Ἑταιρείας, τῆς Λέσχης τῶν Φιλελευθέρων, ἧστινος οἱ κατάλογοι τῆς ἐγγραφῆς ἦσαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς μου, τῷ 1911, ἀνοικτοὶ πρὸς χίλια φράγκα τὴν κεφαλήν, καὶ ὅσα ἄλλα περισσότερα κατ’ ἀρέσκειαν τοῦ ἐγγραφομένου νεοφύτου. Τότε, περιτριγυριζόμενος ὑπὸ ὅλων τούτων τῶν ἐξάλλων ὀργάνων καὶ συντροφίας προξένων καὶ ἐπισήμων ἀντιπροσώπων τῆς Ἑλλάδος, ὅσους πρὸς αὐτὸν ἤδη ἀφωσιωμένους δὲν εἶχεν ἐξ Αἰγύπτου ἀποπέμψῃ τὸ ἀναιμικὸν καθεστώς, τὸ διαδεχθὲν αὐτὸν ἐν Ἀθήναις, περιήρχετο τὴν Αἴγυπτον, ἐν κραιπάλῃ γευμάτων καὶ συμποσίων, καὶ παρεξετρέπετο κατὰ τοῦ ἱεροῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως, παρεξετρέπετο ἀκόμη περισσότερον κατὰ τοῦ ἱερωτάτου προσώπου τῆς μεγαλοψύχου Βασιλίσσης. Οἱ ἀντίπαλοί του δὲν εὕρισκον χάριν εἰς τὰ ἠφρισμένα χείλη του. Ἀπῆλθεν ἡμέραν τινα ἐξ Αἰγύπτου, καὶ κατέλιπε τότε σύστημα ὁλόκληρον ὀργανώσεως, ἧστινος σκοπὸς ἦτο αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ χρηματολογικὴ καὶ ἐπαναστατικὴ ἀνταπόκρισις τῆς βοηθείας, τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρύηται ἐξ Αἰγύπτου ὁ ἐν Ἀθήναις ἀντάρτης Βενιζελισμός. Ἤθελεν ἡ ἐπάρατος ἐποχὴ τῆς ἁρπαγῆς τοῦ παντὸς τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ ἀντάρτου εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἦλθεν ἡ ὥρα τῆς ξενοπροβλήτου ἐξουσίας τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ τότε ἄρχεται ἡ τραγῳδία, μνησίκακος τραγῳδία διὰ τοὺς πτωχοὺς Ἕλληνας τῆς Αἰγύπτου, ὅσοι δὲν εἶχον σαγηνευθῆ ὑπὸ τοῦ ὄφεως, δὲν εἶχον ἐγγραφῆ εἰς τὸν κατάλογον τῆς λέσχης τῶν Φιλελευθέρων. Κατάλογοι ὁλόκληροι παρουσιάζοντο τότε ὑπὸ τῶν βενιζελικῶν ἐξάρχων πρὸς τὸν ἐκεῖ Ἁρμοστὴν τῆς Ἀγγλίας, στρατηγὸν Μὰκ–Μαών, πίνακες ἀναγράφοντες 500 ὀνόματα Ἑλλήνων, τοὺς ὁποίους ὡς πρώτην φουρνιάν, ἡ φιλόπολις Ἐπιτροπὴ τοῦ Βενιζελισμοῦ ἐζήτει ἀπὸ τοῦ Ἁρμοστοῦ νὰ ἐξορίσῃ ἀμέσως τῆς Αἰγύπτου. Ὁ εὐγενὴς εὐπατρίδης Ἄγγλος ἠρώτησε τοὺς γεννάδας τούτους διὰ ποῖον λόγον 500 ὅλα πρόσωπα, μεταξὺ τῶν ὁποίων βλέπω, ἔλεγεν, προὔχοντας ὅλως διόλου τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου τῆς Αἰγύπτου, διὰ ποῖον λόγον τὰ 500 πρόσωπα αὐτὰ ὀφείλουσι νὰ ἐξοστρακισθῶσι; Ἀλλὰ βλέπω μεταξὺ αὐτῶν, τοῖς λέγει, ἐμπόρους τιμιωτάτους, βλέπω διαπρεπεῖς ἀνθρώπους τῶν γραμμάτων, ἐπιστήμονας, γαιοκτήμονας, ἐπαγγελματίας ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τιμῶσι τὸ ἑλληνικὸν ὄνομα ὅλης τῆς Αἰγύπτου. Δὲν ἔχω πληροφορίαν καμμίαν ἐκ τῶν ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν καὶ τῶν ἄλλων ὅτι περιέπεσαν εἰς λάθος τι, ἐξετέθησαν εἰς ὕποπτόν τι κίνημα, δὲν εὑρίσκω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξορίσω 500 πρόσωπα τοιαῦτα. Δὲν ἀπηγοητεύθησαν ὅμως ἐκ τῶν λόγων τούτων τὰ ὄργανα τοῦ Βενιζελισμοῦ τότε, καὶ μετ’ ὀλίγον ἐπανῆλθον πρὸς τὸν Ἄγγλον. Εἶναι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐπὶ κεφαλῆς ἔσχε τὸν κ. Ροῦσον λόγου χάριν, εἰς τὸν ὁποῖον ἔλαχεν ἡ ἐπὶ καιροὺς ἡ παράδοξος ὑψηλὴ τιμὴ νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὸν Βασιλέα καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος εἰς εὐγενὲς καὶ ἐλεύθερον Κράτος, ὡς εἶναι ἡ Ἀμερική, καὶ εἶναι ἀλλόκοτον πρᾶγμα ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς ἀπέστειλεν πρὸς τοὺς ὑπερηφάνους ἀμερικανοὺς ἓν τοιοῦτον δεῖγμα τοῦ ἑαυτοῦ του. Ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία καὶ πάλιν ἐκ τοῦ κ. Ρούσου, ἐκ τοῦ ἐπισήμου ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐξ ἄλλων τῆς αὐτῆς βενιζελοπαθοῦς κατηγορίας, προσήγαγε τότε τῷ Μὰκ–Μαὼν νέον πίνακα ἐν ᾧ περιώριζε τὸν ἀριθμὸν τῶν 500 ἐξοστρακιστέων εἰς 200 μόνον, εὐελπιστοῦσα ὅτι 200 πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν τίποτε εἰς τὴν ἀδηφαγίαν της, θὰ ἦσαν καὶ διὰ τὸν Μὰκ–Μαῶνα ἁπλοῦν καρύκευμα. Ὁ Ἄγγλος ὅμως ἐκράτησε καὶ πάλιν τὸν κατάλογον ὅπως ἐξετάσῃ μὴ τυχὸν αὐτοὶ οἱ 200 moribundi, ἄξιοι ἀγχόνης εἶχον διαλάθει τὴν προσοχὴν αὐτοῦ καὶ ἐκληφθῇ ὑπ’ αὐτοῦ ὡς τίμιοι ἄνθρωποι μετὰ τῶν ἄλλων τοῦ καταλόγου τῶν 500. Οἱ Βενιζελικοὶ Ἐπίτροποι, δάγκωσαν τὰ χείλη ὅταν ἐπανελθόντας μετ’ ὀλίγον τοὺς ἐπληροφόρει καὶ πάλιν ὁ μεγαλόφρων Ἄγγλος ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοστρακισθῶσι 200 ἐντιμότατοι καὶ χρησιμώτατοι Ἕλληνες εἰς τὴν Αἴγυπτον. Καὶ τοιουτοτρόπως ἀπὸ ἀποτυχίας εἰς ἀποτυχίαν περιπίπτοντες οἱ ἐμπνευσταὶ καὶ εἰσηγηταὶ αὐτοὶ τοῦ διωγμοῦ καὶ τοῦ θανάτου, περικόπτοντες καθημερινῶς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀθώων θυμάτων τῆς λύπης των ἔστω καὶ εἰς ὀλιγώτερον, ὅσον τὸ δυνατόν, ἀλλ’ ἀρκετὸν διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἀχόρταστον ἐπιθυμίαν των, ἔφθασαν ἐπὶ τέλους καὶ εἰς τὸ ἀπολύτως κατώτατον ποσὸν τῶν ἐξοστρακιστέων, μόνον ἵνα φανῇ τέλος πάντων ὅτι δὲν ἡττήθησαν κατὰ κράτος. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐπιτύχωσιν ἀπὸ τοῦ Ἄγγλου ἁρμοστοῦ Τότε ἐνέσκηψεν ὁ Βενιζέλος καὶ ἡ ὑπόθεσις ἐλύθη. Προσεκλαύσθη πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἡ Αἴγυπτος ἐδέχθη αἰφνηδίως τηλεγράφημα ἐκ Λονδίνου, διατάσσον τὸν Μὰκ–Μαὼν νὰ συλλάβῃ ἐπὶ τέλους 10 ἐκ τῶν 500 ἵνα λείψῃ καὶ αὐτὴ ἡ φαγούρα ἡ βενιζελική, καὶ νὰ τοὺς ἀπελάσῃ αὐτοστιγμεί. Οὕτως ἀπηλάθησαν μηνὶ Δεκεμβρίῳ τοῦ 1916, ἐντὸς μιᾶς ὥρας, 10 ἄνθρωποι κατὰ τὸν τραγικώτερον, τὸν ἀπανθρωπότερον τρόπον, διότι ἡρπάζοντο ἐν μέσῃ ὁδῷ, ἢ ἐντὸς τῶν καταστημάτων των, ἢ τοῦ γραφείου τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των, παρὰ τῶν ὀργάνων τῆς Ἀγγλικῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς, ἐπεβιβάζοντο διὰ μιᾶς ἐπὶ τοῦ πλοίου καὶ ἀπνευστὶ ἐξοστρακίζοντο εἰς τὴν Ἱσπανίαν. Δὲν τοῖς ἐπετράπη νὰ ἀποχαιρετίσωσι τὰς μητέρας, τὰς συζύγους, τὰ τέκνα των. Δὲν τοῖς ἐπετράπη νὰ παραδώσωσι τὰς κλεῖδας τῶν καταστημάτων των εἰς πρόσωπα φίλα. Δὲν τοῖς συνεχωρήθη νὰ κανονίσωσι τοὺς λογαριασμούς των, νὰ παραλάβωσι χρήματα, νὰ προμηθευθῶσι ράκη τινα, ἔστω, διὰ τὸν σκοτεινὸν βίον ἐν τῇ γῇ τῆς ἐξορίας των. Ἐρρίφθησαν εἰς τὰ πλοῖα ὡς σφάγια βενιζελικά, ἢ ὡς ἐμπορεύματα. Αὐτὴν τὴν περιγραφὴν ποιοῦνται ἡμῖν τοῖς Ἀθηναίοις οἱ Αἰγυπτιῶται. Ἡ Ἱσπανία τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐπέπρωτο νὰ δεχθῇ τὸ φορτίον τοῦτο τῶν Ἑλληνικῶν θυμάτων τῆς Αἰγύπτου. Ταλαιπωρίαι ἀνεκδιήγητοι, κακὰ ἀνεκλάλλητα μαρτύρια καὶ βάσανα, οὐχὶ ἐξ Ἱσπανῶν ἱπποτῶν βέβαια, ἐν Βαρκελώνῃ ὅπου ἀπεβιβάσθησαν. Ἀλλὰ τοὺς παρεμόνευεν ἡ τύχη ὅτι θὰ παρελάμβανεν αὐτοὺς τὸ Ἑλληνικὸν Προξενεῖον, φρικτὸν ἰδέσθαι δόκανον ὡπλισμένον ἐξ ἐπισήμων καλῶν δεδοκιμασμένων ὀργάνων τῆς βενιζελικῆς μεγαλοκαρδίας. Ἐκ τῶν δεινοπαθημάτων καὶ τῆς ἐγκαταλείψεως ἀπεβίωσεν ὁ εἷς τῶν δειλαίων τούτων, πατὴρ οἰκογενείας δεκαμελοῦς, ἐξ ἀσθενείας καὶ πείνης. Δὲν ἐπετράπη οὐδέποτε ἐξ Αἰγύπτου ἀλληλογραφία τῶν δυστυχῶν πρὸς τοὺς οἴκους των. Οὔτε ἀποστολὴ λοιπὸν χρημάτων οὔτε πιθανότης δανείου. Ἡ δ’ ἐργασία ἐν Ἱσπανίᾳ δυσχερεστάτη κατόπιν τῶν προξενικῶν πληροφοριῶν περὶ τῶν ἐξορίστων. Διέπρεψαν δὲ κατὰ τοὺς διωγμοὺς αὐτοὺς ἐν Ἱσπανίᾳ ὄχι μόνον οἱ ἀντιπρόσωποι οἱ προξενικοὶ τῆς Βαρκελώνης, ἀλλὰ διέπρεψε καὶ ἡ Πρεσβεία τῆς Μαδρίτης, ἡ ὁποία ἐπέπρωτο, ἀκριβῶς αὐτὴ νὰ ἔχῃ ἐπὶ κεφαλῆς, ρουσφετίου χάριν πρὸς τὸν πενθερόν, τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον λυποῦμαι βλέπων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ ἀναστηλωθέντος, ὡς ἐνόμιζον, λογικοῦ καθεστῶτος ὅτι ἀκόμη καὶ σήμερον τὸν διατηρεῖ.

§105Ι. ΚΑΥΤΑΤΖΟΓΛΟΥ. Ποῖος εἶναι;

§106Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὁ κ. Σκάσσης. Αὐτὸν κατηγοροῦσιν ὅτι εἶχε καταστήσει τὸν βίον αὐτῶν ἀβίωτον. Εἶναι ἐκ τῶν θαυμάτων ὅτι εἶναι δυνατὸν ἀκόμη ὁ ἱερεξεταστὴς ὑπάλληλος οὗτος ν’ ἀντιπροσωπεύῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς Ἔθνος φιλάνθρωπον, ὡς εἶναι ἡ τωρινὴ Ἱσπανία. Ἐὰν ἀπεστέλετο εἰς τὴν κεντρώαν Ἀφρικήν, καὶ πάλιν νομίζω ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ἀξιώσεις ἄλλης ἀντιπροσωπείας. Οὕτως ἔχει, ἐν φειδοῖ χρωστῆρος, ἡ εἰκὼν τῆς κακοδαιμονίας τῶν δέκα αὐτῶν ἀπελαθέντων Ἑλλήνων τῆς Αἰγύπτου, οἱ ὁποῖοι σήμερον ζητοῦσι τὴν προστασίαν τῆς Συνελεύσεως ὅπως ἐπιτευχθῇ ἐπέμβασις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν Ἀγγλίᾳ περισσότερον παρὰ ἐν Αἰγύπτῳ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς 10 αὐτοὺς νὰ ἐπανακάμψωσιν εἰς τὰ ἴδια πρῶτον καὶ δεύτερον ν’ ἀποζημιωθῶσι. Τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως σχετίζεται ἀναμφιβόλως πρὸς τὸ ὅλον Θέμα τὸ ὑπὸ ἐξέτασιν ἤδη εὑρισκόμενον, τῶν ἀποζημιώσεων τῶν παθόντων. Ἀλλ’ εἶναι πιθανὸν καὶ εἶναι δικαιότερον ἀκόμη, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ συνδυασθῇ πρὸς τόσας ἄλλας ἀποζημιώσεις τῆς Ἀγγλίας ἐν Αἰγύπτῳ, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο καὶ θὰ ὤφειλε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν διὰ ν’ ἀποζημιωθῶσι καὶ αὐτοὶ τὸ κατ’ αὐτοὺς διὰ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ἀδίκως κατ’ αὐτῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ καὶ ἐν Καΐρῳ καὶ ἐν Λονδίνῳ καὶ θὰ ἤθελον παρακαλέσει νὰ τηλεγραφήσῃ πρὸς τὸν κ. Καλογερόπουλον, ὁ ὁποῖος μεταξὺ τῶν ἄλλων σπουδαίων ἀσχολιῶν θὰ ἔχῃ νὰ ἐπιτελέσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ἀγαθοεργὸν πρᾶξιν, νὰ παρακαλέσῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τῆς Ἀγγλίας ὅπως προσέλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§107Δ. ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ τῶν δέκα αὐτῶν παθόντων ἐν Ἱσπανίᾳ. Βεβαίως πολὺ πιθανὸν νὰ ἐζημιώθησαν καὶ νὰ ὑπέφεραν καὶ δὲν ἔχω κανένα λόγον ν’ ἀμφιβάλλω, Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως νὰ κάνω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ὅτι ὠφείλετο ἡ ἀπέλασις εἰς ἐνεργείας τοῦ Βενιζέλου. Δὲν ἀπηλάθησαν μόνον δέκα Ἕλληνες ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς Ἀγγλικῆς ἀρχῆς ἐν Ἱσπανίᾳ, ἀλλὰ πληθὺς ἄλλων ἀτόμων πάσης ἐθνικότητος, Ἰσραηλῖται καὶ ἄλλης ἰθαγενείας, ἄλλοι εἰς Ἱσπανίαν καὶ ἄλλοι εἰς Μάλταν, διὰ διαφόρους λόγους, χαρακτηριζόμενοι ὑπὸ τῶν ἐκεῖ Ἀρχῶν ὡς ἀνεπιθύμητα πρόσωπα. Αἱ στρατιωτικαὶ Ἀρχαὶ ἐκεῖ εἶχον τοιαύτας πληροφορίας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἀπεμάκρυναν ὅσους ἐθεώρουν ἀνεπιθύμητα πρόσωπα.

§108ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τῇ ὑποδείξει τῶν προξένων.

§109Δ. ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ. Διατὶ νὰ τὸ ἀποδώσωμεν εἰς τοὺς Γενικοὺς Προξένους; Ὑπέφεραν βεβαίως καὶ αὐτοί, ἀλλὰ μήπως δὲν ὑπέφεραν καὶ τόσοι ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπηλάθησαν, ἀλλ’ εὑρεθέντες εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀπεκλείσθησαν τοῦ νὰ ἐπανέλθωσιν; Ὑπάρχουσι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἦσαν φιλελεύθερα καὶ εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἐπέτρεπον νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Αἴγυπτον, διότι αἱ Ἀγγλικαὶ Ἀρχαὶ δὲν εἶχον ἀρκετὰς πληροφορίας περὶ αὐτῶν. Αἱ Ἀρχαὶ ἦσαν πολὺ εὐαίσθητοι, περισσότερον δὲ αἱ Ἀγγλικαί. Ἐν Αἰγύπτῳ ἐκτὸς τοῦ ζητήματος τῆς ἀσφαλείας ἦτο καὶ τὸ ζήτημα τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν κίνησιν τοῦ αἰγυπτιακοῦ ἐθνισμοῦ· πᾶν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ὑπώπτευον ἐκ τῆς ἐκφράσεως ἢ τῶν ἐνεργειῶν του τὸ ἀπήλαυνον.

§110Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εὑρισκόμην ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ δύναμαι νὰ πιστοποιήσω ὅτι ἐξωρίζοντο, διότι κατηγοροῦντο ὑπ’ ἄλλων Ἑλλήνων Βενιζελικῶν ὡς Γερμανόφιλοι. Αὐτὸς ἦτο ὁ μόνος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἦτο δυνατὸν αἱ Ἀγγλικαὶ Ἀρχαὶ νὰ ἐξορίσωσι τοὺς τοιούτους ἀνθρώπους ἐκ τῆς Αἰγύπτου. Αὐτοὶ ἐξωρίσθησαν, διότι εἶχον ἀντιπάλους εἰς τὸ ἐπάγγελμά των Βενιζελικούς, οἱ ὁποῖοι τοὺς κατηγόρουν εἰς τὰς Ἀγγλικὰς Ἀρχὰς ὡς Γερμανοφίλους, διὰ νὰ ἐπιτύχωσι τὴν ἐξορίαν των.

§111Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. πληρεξούσιος, ὁ ὁποῖος μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ διακόψῃ ἴσως δὲν θὰ μὲ ἤκουσε, καὶ τοῦτο ὀφείλεται πιθανῶς εἰς τὴν περιβόητον καλὴν ἀκουστικὴν μᾶλλον τῆς αἰθούσης ἢ εἰς τὴν ἀσθένειαν τῶν ἐντεῦθεν κραυγῶν μου. Θὰ ἦτο καλύτερον νὰ μὲ εἶχεν ἀκούσῃ λέγοντα ὅτι τὰ πρόσωπα αὐτὰ δὲν ἦσαν καθ’ ὁλοκληρίαν ἐκ τῶν ἀνεπιθυμήτων, ἀλλ’ ἦσαν ἐκ τοῦ καταλόγου τῶν 500 ἐπιθυμοτάτων, τῶν ὕστερον 200 γενομένων, ἵνα καὶ πάλιν ὦσιν ἐπιθυμητοί, ἐκ τῶν ὁποίων δὲ οὐδεὶς κατόπιν αὐστηροτάτης ἐρεύνης τῆς ἀνηλεοῦς τότε Ἀγγλικῆς καὶ Αἰγυπτιακῆς ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς, οὐδείς, λέγω, εἶχεν ἀποδειχθῆ ὅτι παρουσίαζέ τι τὸ ὕποπτον, ἀλλ’ ἐμαρτυρήθη ὅτι δὲν ἦσαν καθ’ ὁλοκληρίαν ἐπικίνδυνοι εἰς τὰς Ἀγγλικὰς καὶ Αἰγυπτιακὰς Ἀρχάς. Ἄρα οὐδένα λόγον εἶχον νὰ ταλαιπωρηθῶσιν ἐντιμότατα πρόσωπα, ἐπιστήμονες, οἰκοκυραῖοι, καταστηματάρχαι, ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν φερέγγυοι ἄνθρωποι. Ταῦτα δὲν ἤκουσε λοιπόν, τοσοῦτον σαφῶς λεγόμενα ὁ κ. συνάδελφος; Ἀπέφυγε νὰ συλλογισθῇ ἄλλο τι; Ὅτι δὲν ἦτο ἡ Ἀγγλικὴ Ἀρχή, ἡ ὁποία ἐσκάλευε τὸ ἔδαφος τὸ αἰγυπτιακὸν ὅπως περισυλλέγῃ μαζὶ μὲ τὰς μούμιας καὶ Ἕλληνας ζωντανοὺς καὶ ἀκάκους ὑπηκόους καὶ τοὺς ἐξορίζῃ, ἀλλ’ ἦτο ἡ ἀντιπροσωπεία ἡ Ἑλληνική, ἥτις μετὰ τῆς σπείρας τῶν ἐντοπίων ὁμογενῶν καταδοτῶν ἠσκεῖτο νὰ ἔρχηται ἀρωγὸς καὶ συγκαταδότρια;

§112ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ Σύλλογος τῶν Φιλελευθέρων.

§113Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Σύλλογος τῶν Φιλελευθέρων. Ἂς εἴπωμεν καὶ ὀνόματα: Ὁ ἡμέτερος Πρεσβευτὴς κ. Ροῦσος ἐπὶ κεφαλῆς, ὁ κ. Σαχτούρης, ὁ κ. Θεοδωράκης καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἐκ τῶν προυχόντων, τοὺς ὁποίους, ὑποθέτω, γνωρίζετε. Ὅλοι αὐτοὶ ἦσαν προγραφεῖς καὶ Ἰσκαριῶται τῶν πτωχῶν βιοπαλαιστῶν. Αὐτὸ δὲν ἠκούσατε, διότι δὲν σᾶς ἤρεσκεν. Αὐτὰ ἔπραττον, καὶ τὰ ἔπραττον οὐχὶ οἱ συνήθεις καταδόται τοῦ ἐπαγγέλματος, ὅσοι ψωμίζονται ἐπὶ τῶν σωμάτων, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, ἐπειδὴ ἐτάχθησαν ἵνα προΐστανται, θὰ ὤφειλον νὰ ἐκτείνωσι τὴν σημαίαν ἐπὶ τὰ πτωχὰ αὐτὰ κορμιά, ἵνα καλυφθῶσι καὶ αὐτὰ ἀπὸ τῶν ἀνομιῶν καὶ τῶν διωγμῶν τῆς πολεμικῆς ἐκείνης ὥρας. Ἀλλὰ τὴν σημαίαν τὴν Ἑλληνικὴν τὴν εἶχον εἰς χεῖράς των συμπτύξει καὶ ἐπάτασσον διὰ τοῦ ξύλου της τοὺς Ἕλληνας, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐκ παραλλήλου οἱ εἰσπράκτορες τοῦ βενιζελισμοῦ ἐφορολόγουν τὸν κόσμον διὰ τὸ Κόμμα, ἐπειδὴ τὸ Κόμμα εἶχεν ἀνάγκην τῶν πολλῶν αἰγυπτιακῶν χρημάτων ὅπως αὐξάνῃ τοὺς ἄνδρας του ὁπουδήποτε. Εἰς αὐτὸ κατεγίνετο ὁ πατριωτισμὸς τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑλλάδος. Προκειμένου περὶ αὐτῶν, ἔχω ἔναντί μου τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος καὶ χωρὶς νὰ προκληθῇ ὑπ’ ἐμοῦ θὰ ὤφειλεν αὐθορμήτως νὰ εἶχε σκεφθῇ ὅτι καθῆκόν του ἦτο νὰ βεβαιώσῃ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μηδ’ ἐπὶ 24 ὥρας ἀκόμη νὰ διατηρήσῃ ἐν Αἰγύπτῳ τὰ ὄργανα αὐτοῦ τοῦ εἴδους, τὰ οὕτω πως δράσαντα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐν τῇ Χώρᾳ τοῦ Νείλου. Ἀλλ’ ἀφοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ τῷ ὑπενθυμίσω ἐγὼ τὸ χρέος του, ἀπευθύνομαι εἰς τὸν ἱπποτισμὸν καὶ τὸν πατριωτισμόν, ὅστις τὸν χαρακτηρίζει, ἀλλ’ ὅστις δὲν ἔρχεται εἰς συμφωνίαν πρὸς τὴν ἀδιαφορίαν του.

§114Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν πρόκειται τὸ παράπαν περὶ Βενιζελισμοῦ καὶ ἄλλου συστήματος εἰμὴ τοῦ αἰσθήματος τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχω, ἵνα προβῶ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν δεόντων πρὸς ἐκκαθάρισιν τῆς ὑπηρεσίας ἐξ ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπηρέτησαν εὐόρκως. Ἀλλὰ θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ μίαν φράσιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης· «κάμετέ μου ὀλίγην πίστωσιν χρόνου». Θέλετε διὰ μιᾶς τὰ πάντα νὰ μεταβληθῶσιν; Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν. Ἄλλοι συνάδελφοι θὰ θεωρῶσι τὸ πρᾶγμα πολὺ εὐχερές, ἀλλ’ ὑμεῖς, κ. συνάδελφε ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, δὲν δύνασθε νὰ τὸ εὕρητε τόσον εὐχερές, διότι εἶσθε ἀρχαῖος διπλωμάτης καὶ γνωρίζετε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκριζωθῶσιν ὅλα τὰ πράγματα ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας διὰ μιᾶς· πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σοβαρῶς πῶς πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐνέργεια καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐκ τοῦ βήματος τούτου δὲν θ’ ἀκουσθῇ ἔλεγχος ἐπὶ κακῇ ἐλεγχείᾳ καὶ ἀδεξιότητι τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ διευθύνω αὐτὰ τὰ ζητήματα τῶν κακῶς ὑπηρετησάντων, μὴ εὐόρκως ὑπηρετησάντων, πρὸ παντὸς τῶν μὴ ὑπηρετησάντων τὸ Κράτος ἀλλ’ ὑπηρετησάντων τὰ Κόμματα.

§115Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ· εὐχαριστῶ διὰ τὴν βεβαίωσιν καὶ σᾶς παρέχω τὴν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν θέλετε, ἀρκεῖ νὰ μοὶ δώσητε τὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν ἀξιῶ εἰς τοὺς λόγους μου, διότι πρόκειται περὶ τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐξεικόνισα. Εἶναι ἀνυπόφορον ὅτι ἐξακολουθοῦσι τὴν ὥραν αὐτὴν ἀκόμη ἐν Αἰγύπτῳ ὑπηρετοῦντες ὅλοι οὗτοι οἱ ὀλετῆρες, ἀλλ’ ἡμεῖς σᾶς τὸ δηλοῦμεν ὅτι δὲν θὰ ἐπιτραπῇ μήτε 24 ὥρας ἐπὶ πλέον νὰ παραμείνωσι. Λέγετε ὅτι πρὸ ὀλίγου ἤλθετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Πρὸ μικροῦ εἴπετε «δότε μοι καιρὸν νὰ γίνω ἐνήμερος καὶ νὰ ἴδω πῶς θὰ θεραπεύσω τὸ μέγα κακόν, τὸ ὁποῖον ἐνταῦθα καταγγέλλετε». Πῶς θὰ τὸ θεραπεύσητε; Θὰ σᾶς διευκολύνω. Ἰδοὺ εἷς τρόπος ἐκ τῶν πολλῶν ὁ καλύτερος καὶ ὁ συντομώτερος: Ν’ ἀπαλλαγῆτε πρωτίστως τῶν βοηθῶν, τοὺς ὁποίους ἔχετε ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, παραβὰν κακὸν μεταξὺ ὑμῶν καὶ τῶν πραγμάτων, μὴ ἀφῆνον ὑμᾶς νὰ τὰ βλέπητε καὶ νὰ τὰ ἐννοῆτε. Ἀποτελοῦσι πρίσμα θολόν. Ἐὰν ἔχητε 100 περὶ ὑμᾶς βοηθούς, οἱ 90 εἶναι ὄργανα αὐτῆς τῆς πτέρυγος τῶν Φιλελευθέρων. Τί τοὺς κρατεῖτε; Κύριε, ἐλέησον! Ἀλλ’ ἀπαλλαγῆτε λοιπὸν ἀπ’ αὐτῶν καὶ ἀπαλλάξατε καὶ ἡμᾶς ἀπ’ αὐτῶν.

§116ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Νὰ φύγωσι.

§117Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ φύγωσι, ἐγὼ ὅμως λέγω ὅτι ἐρριζοβόλησαν. Οὐδεὶς ἀπέρχεται εἰς οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν ἂν εἰσέλθωμεν, ζητοῦντες τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν τὴν προστασίαν, εὑρισκόμεθα πρὸ τοίχου βενιζελικοῦ, ἐν τῷ ὑμετέρῳ Ὑπουργείῳ περισσότερον ἢ ἐν τοῖς ἄλλοις. Ἐκεῖ εἶναι ἐντεθρονισμένος ὁ βενιζελισμός, ἐκεῖ ἀφ’ ὅτου ἔπρεπε νὰ φύγῃ. Ἀλλ’ ὑμεῖς χρησιμοποιεῖτε τὰ ὄργανα ἵνα εὐνοήσητε τὰς ὑποθέσεις τῆς Ἑλλάδος, καὶ αὐτὰ παρακωλύουσι μετ’ εὐδαιμονίας ἵνα μὴ σᾶς ἀφήσωσι νὰ ἐργασθῆτε. Ὅλην αὐτὴν τὴν χορείαν τῶν ἀχρήστων καὶ ἀγραμμάτων, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἵνα σᾶς περιστοιχίζῃ, νὰ τὴν διώξητε.

§118Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν εἷς Σάμιος στρατιώτης ἐζήτησε πληροφορίας παρὰ τοῦ Ἕλληνος ὑποπροξένου Μασσαλίας διὰ τὰς φήμας τὰς ψευδεῖς, αἱ ὁποῖαι ἀνεγράφησαν ἐν ταῖς Γαλλικαῖς ἐφημερίσι περὶ τῆς ἥττης τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατεύματος ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ. Ὁ Σάμιος στρατιώτης ἔλαβε τὴν πληροφορίαν ὅτι δυστυχῶς εἶναι ἀληθῆ μὲ πρωτοφανῆ εὐχαρίστησιν τοῦ προξενικοῦ ὑπαλλήλου, καὶ ἐν τούτοις ἀκόμη διατηρεῖται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὁ περίφημος οὗτος Ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος. Παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν διαταγὴν ταύτην τοῦ κ. ὑποπροξένου καὶ νὰ ἐνεργήσῃ τάχιστα τὰ νόμιμα.

§119Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἔλαβον ἐπιστολὴν ἐκ μέρους ὁμάδος διακεκριμένων δικηγόρων Αἰγύπτου, παραπονουμένων ὅτι εἰς τὰς προξενικὰς ἀρχὰς δὲν διαβλέπουσι τὴν ἀμεροληψίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὤφειλον νὰ ἔχωσι κατὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος, ἀλλὰ βλέπουσιν ἐξακολουθοῦσαν προπαγάνδαν ὑπὲρ τοῦ κόμματος. Τὴν ἐπιστολὴν ταύτην εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§120Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἔχω τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου καὶ δὲν τὴν ἀποκρύπτω, τὸ δὲ ζήτημα τῆς ἐν Αἰγύπτῳ ἀντιπροσωπείας ἐδέχθην, θὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ ἀπεριφράστως. Διὰ τίνας λόγους, παρακαλῶ, διατηρεῖτε εἰς τὸ Κάϊρον, τὸ κέντρον τῆς Αἰγύπτου, δύο ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁπλῶς ὄργανα τῆς βενιζελικῆς ἀνταρσίας, τὸν κ. Δελμοῦζον καὶ τὸν κ. Ξανθόπουλον; Διατί δὲν τοὺς ἐδιώξατε; Καὶ διατί, ἐνῷ αὐτοὺς δὲν τοὺς διώκετε, ὄργανα τῆς ἀνταρσίας τυγχάνοντας, ἀνακαλεῖτε ἐξ Ἀλεξανδρείας Ἀντιπρόσωπον εὔορκον καὶ χρήσιμον, ἀφωσιωμένον εἰς τὸ καθεστὼς καὶ ἀρεστὸν εἰς τοὺς Ἕλληνας τῆς Αἰγύπτου τὸν κ. Λιάτην;

§121Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Φρονεῖτε ὅτι ὑπάρχει δυσμένεια τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν κ. Λιάτην;

§122Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς ἴδωμεν εἰς τί συνίσταται ἡ εὔνοιά της.

§123Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κάποιος ἄλλος λόγος ὑπάρχει.

§124Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὤ! Δὲν εἶναι μυστικός. Δὲν τὸν θέλει ἡ Ἀγγλία; Εἶναι ἀληθές; Δύνασθε νὰ τὸ βεβαιώσητε; Προσπαθήσατε νὰ τὴν μεταπείσητε; Ὁ λόγος μιᾶς Συντακτικῆς Συνελεύσεως εἶναι λόγος, ὁ ὁποῖος ἀκούεται καὶ παρὰ τῷ Θεῷ, ἀκόμη καὶ παρὰ τῆς Ἀγγλίας. Διὰ τοῦτο μιλῶ καὶ ἐγὼ οὕτω πως. Προτρέπω ὑμᾶς νὰ πληροφορήσητε μετ’ ἐπιμονῆς καὶ μετὰ τῆς εὐλαβείας, τὴν ὁποίαν τρέφομεν πάντες πρὸς τὴν Ἀγγλίαν περὶ τῆς ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ διατηρήσωμεν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Ἀντιπρόσωπον ἐκτελοῦντα τὸ καθῆκόν του καὶ λίαν ἀφωσιωμένον εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ τὴν Ἀγγλίαν, καὶ νὰ μὴ ἀφήσητε ν’ ἀπολεσθῇ ἕνεκα βενιζελικῶν ῥαδιουργιῶν εἷς χρήσιμος ἄνθρωπος διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Αἰγύπτου. Ἐγὼ τὸν κ. Λιάτην δὲν γνωρίζω, ἀλλ’ οὕτω μοὶ τὸν παριστῶσιν ἐκεῖθεν. Εἴπατε λοιπὸν εἰς τὸ Λονδῖνον: Κύριοι, τὸν Γενικὸν Πρόξενον τῆς Ἑλλάδος τὸν θέλει ἡ Ἑλλάς, τὸν στέργει ὅλος ὁ Ἑλληνισμός· δὲν τὸν θέλει ὁ Βενιζέλος. Ὑμεῖς διατί θέλετε νὰ τὸν διώξητε; Τί ἔπραξε κατὰ τῆς Ἀγγλίας; Οὐδέν. Τοῦτο τὸ σθένος ζητῶ παρ’ ὑμῶν νὰ δείξητε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ ἐδείξατε; Δὲν εἶναι πρέπον ν’ ἀποστραγγίσητε τὴν Αἴγυπτον πάσης χρησιμότητος καὶ νὰ ἀφήσητε τοὺς Ἕλληνας ἕρμαια τῶν ἀντιπροσώπων τῆς βενιζελωσύνης. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐξαντλήσω ὁλόκληρον τὸν πίνακα τῶν προξενικῶν Ἀρχῶν τοῦ τόπου ἐκείνου τῶν ὑπηρετουσῶν τὴν βενιζελικὴν ἀνταρσίαν. Μίαν λέξιν λέγω· τὰ 99% τῶν ἐκεῖ ἀπομενόντων ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος πρέπει ν’ ἀπομακρυνθῶσιν αὐτοστιγμεί, ἐντὸς 24 ὡρῶν, κατ’ ἀπαίτησιν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ ἀκόμη, κύριοι, κατ’ ἀπαίτησιν τῆς λογικῆς.

§125ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Καὶ πῶς θ’ ἀναπληρωθῶσι;

§126Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ οἱωνδήποτε χρηστῶν ἀνθρώπων, πιστῶν εἰς τὴν Πατρίδα. Νὰ φέρῃ νομοσχέδιον ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δι’ οὗ νὰ δύναται νὰ διορίσῃ ὑπαλλήλους καὶ ἔξωθεν τοῦ σταδίου καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ εἰσέλθῃ καὶ ὀλίγος χρήσιμος κόσμος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Τί μὲ ἐρωτᾶτε λοιπὸν πῶς; Οὕτως ἔχει τὸ ζήτημα. Λοιπὸν ἐν ὀνόματι αὐτῶν τῶν ἀληθειῶν καὶ πάλιν παρακαλῶ, τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς ἐξορίστους εἰς τὴν Αἴγυπτον. Αὐτὸ τὸ ὄνομα τῆς Αἰγύπτου, κύριοι, εἶναι ὄνομα, τὸ ὁποῖον ἔχει δικαιώματα ἐπὶ τῆς προσοχῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου, ὁ ἦχος Αἴγυπτος χωρεῖ εὐθέως εἰς τὴν ψυχήν. Ἡ Ἑλληνικὴ Ἐθνοσυνέλευσις ὀφείλει νὰ συνδράμῃ τὸ ἔργον τῆς πνευματικῆς καὶ πλουτολογικῆς ἐπαφῆς τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Αἴγυπτον. Εἶναι θλιβερὸν ὅτι ὁ μέγας σκοπὸς τῆς ἐν Αἰγύπτῳ διεισδύσεως καὶ ἑδραιώσεως τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀφέθη τυφλῶς εἰς τὴν τύχην. Διὰ τῆς θαλάσσης συνορεύομεν καὶ συνεχόμεθα, καὶ ὅμως διὰ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ ἐλπίζωμεν, εἴμεθα μακρὰν ὅσον ἀπὸ τοῦ βορείου ὁ νότιος πόλος. Ἡ Αἴγυπτος ἔμεινε μία ἄρνησις περίπου διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀντὶ νὰ εἶναι δι’ αὐτὴν ἡ Γῆ τῆς Ἐπαγγελίας, δικλεὶς τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς σωτηρίας. Διότι ἂν ἄλλως πῶς ἡ Ἑλλάς, χωρὶς κομπογιανιτισμὸν καὶ μετὰ μείζονος ὀξυδερκείας εἶχε πολιτευθῆ πρὸς τὴν Αἴγυπτον, πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Αἰγύπτου, ἀπὸ πεντηκονταετίας, σήμερον ἀναμφισβητήτως ἡ Αἴγυπτος, δὲν θὰ ἦτο μὲν χώρα ἐδαφικῶς Ἑλληνική, ἀλλὰ θὰ ἦτο Ἑλληνικὴ τελείως ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικῆς καὶ ἐμπορικῆς ἐπιρροῆς. Ἐγὼ ὁ ἴδιος, ἄλλοτε ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ἐν Αἰγύπτῳ κατεπλάγην ἐξ ἁγνοῦ αἰσθήματος πρὸ αὐτοῦ τοῦ ἀπιστεύτου θεάματος τῶν παραπτωμάτων τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς πρὸς τὰ μέγιστα, τὰ καὶ μειρακίοις νοητὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Αἰγύπτῳ. Εἶναι ἡ Αἴγυπτος εἰς τὴν ὁποίαν εἴδομεν ἐξ ἀντιστοιχίας, πνευματικῆς, ἐξ ἀδιαφορίας παθογενοῦς πρὸς τὰ ὑψηλά, ἐξ ἀγνωσίας παχυλῆς τῶν πραγμάτων, τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος ἐν ἀμίλλῃ τότε παραπαίοντα θλιβερῶς πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ἀποκόψῃ ἀπὸ τοῦ κορμοῦ τοῦ βαθυρρίζου Ἑλληνικοῦ δένδρου ἕνα κλάδον χυμοῦ πλουσιωτάτου μὲν καὶ σημαντικώτατον τμῆμα καὶ κόσμημα τοῦ Ἑλληνικοῦ τοὺς προσφιλεστάτους Σύρους τῆς Αἰγύπτου πλῆθος δεκάδων χιλιάδων ἀνθρώπων, νὰ τοὺς κηρύξῃ μὴ Ἕλληνας καὶ νὰ τοὺς παραδώσῃ εἰς τὴν Αἴγυπτον ὡς ὑπηκόους τοῦ λοιποῦ αἰγυπτιακοῦ κράτους, ἀντὶ πινακίου φακῆς, ἀντὶ μερικῶν ἐμπορικῶν ὠφελημάτων. Εἶναι ἡ ἄγνωστος τοῖς πολλοῖς ἀπεμπόλησις, ἡ ὁποία ἀναγράφεται εἰς τὴν κατόπιν πλουσίαν εἰς διαβολοσκορπίσματα πληθυσμῶν καὶ ἐδαφῶν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος. Διότι πράγματι τὸ ἀπεμπολεῖν κατόπιν ὁλόκληρον σύστημα πολιτειακόν!

§127Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Πότε ἐγένετο;

§128Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ πῶς ἐχαλκεύθη ἡ συμφορὰ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ· ἰδεάτης τοῦ κακοῦ ἦτο ὁ κ. Γριπάρης. Αὐτὸς εἰσηγήθη, διεπραγματεύθη προετοίμασεν τὴν σύμβασιν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου περὶ τῶν καπνῶν ἥτις ἀντὶ ὠφελημάτων τινων, καὶ μάλιστα γλίσχρων εἰσαγωγῆς καπνοῦ, ἐπώλησε τοὺς Σύρους εἰς τὸν Φαραώ, ὅπως τὸν Ἰωσὴφ οἱ ἀδελφοί του. Ἀλλὰ προετίμησε νὰ μὴ θέσῃ ὁ ἴδιος τὴν ὑπογραφήν του εἰς σύμβασιν τοσοῦτο πονηράν, καὶ πονηρότερον ἀφῆκε τὸν μετ’ αὐτὸν σταλέντα εἰς Αἴγυπτον πράκτορα κ. Γεννάδην νὰ τὴν ὑπογράψῃ. Ὑποθέτω ὁ δεύτερος ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ πράγματος ὑπέγραψε τὸ φρικαλέον κείμενον ὅστις, ἐπαναλαμβάνω, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον παρεδίδετο ὁλόκληρον Ἑλληνικὸν πλῆθος τὸ ἁγνότατον, πατριωτικώτατον τὸ παλαίμαχον Ἑλληνικὸν Γένος τῶν Σύρων εἰς τὴν Αἴγυπτον. Ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅσοι γνωρίζομεν τὸν φοβερὸν ἀντίκτυπον αὐτῶν τῶν γεγονότων ἐν τῇ πρὸς ἡμᾶς στάσει, πλέον τῶν Σύρων ἐν Συρίᾳ, ἐν Παλαιστίνῃ, ἐν Ἀντιοχείᾳ, ὡς ἐν τῇ Αἰγύπτῳ ἁπαξάπασι. Εἶναι ἀνεκδιήγητοι αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῆς πεζότητος τῶν ὀργάνων της. Ἀλλ’ ἐὰν εἶχεν τὸν νοῦν νὰ φροντίσῃ ποίους νὰ στέλλῃ ἵνα καθοδηγῇ τοὺς Ἕλληνας τοὺς βιοῦντας ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ πῶς νὰ τοὺς καθοδηγῇ, σήμερον ὅλαι αἱ πλουτολογικαὶ δυνάμεις τῆς Αἰγύπτου θὰ εὑρίσκοντο εἰς χεῖρας Ἑλληνικάς. Ἀπουσία διανοίας ὀργανωτικῆς ἐξ ἧς ἀπώλετο διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ ἐπιρροὴ τὴν ὁποίαν θὰ εἶχεν εὐκολωτάτην ὄχι μόνον ἐπὶ τῆς Αἰγύπτου ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς Τύνιδος. Ἐὰν ἐν Ἀθήναις ὑπῆρχε πραγματικῶς Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, κέντρον πεφωτισμένον διέπον τὸν Ἑλληνισμὸν μετ’ ἐπιστημονικῶν ἀντιλήψεων, μετὰ συστήματος, ἐὰν ὑπῆρχε κέντρον ἄξιον τοῦ ὀνόματος, καὶ ὄχι γραφειοκρατία, ἐὰν ὑπῆρχον ἀντιπρόσωποι ἄνθρωποι μελέτης καὶ νῦν ἔχοντες, προπαρασκευασμένοι ἁπλῶς ἵνα ἀντιλαμβάνωνται τὰς ἀνάγκας τοῦ περιβάλλοντος καὶ ἱκανοὶ νὰ τὸ συμβουλεύσωσι καὶ τὸ καθοδηγῶσιν· ἐὰν τὸ Πατριαρχεῖον εἶχε καὶ αὐτὸ ἄγρυπνον ὄμμα, οἱ Ἕλληνες τῆς Αἰγύπτου καὶ τῆς Τύνιδος, καὶ ἐν οἱαισδήποτε ἄλλαις χώραις τὰ αὐτὰ φαινόμενα παρουσιάζονται, θὰ εἶχον λάβη τὴν ὤθησιν νὰ μὴ περιορίζωνται εἰς τὸ ἔργον μόνον τοῦ μεταπράτου καὶ τοῦ μικρεμπόρου, καὶ δανειστοῦ, ἵνα μὴ ἀποτελῶσι στοιχεῖον ἁπλῶς συναμιγνυόμενον πρὸς τοὺς ἐγχωρίους παρασιτεῦον, καὶ φεῦγον, ἀλλὰ νὰ γίνωνται γαιοκτήμονες. Πρὸ πάντος γαιοκτήμονες. Ἐὰν ἀπὸ μακρῶν δεκαετηρίδων εἰς τοῦτο οἱ Ἕλληνες καθωδηγοῦντο, καὶ ἐτρέποντο, σήμερον ἡ Αἴγυπτος καὶ ἡ Τύνις θὰ ἦσαν γαιοκτησία κυρίως Ἑλληνική. Καὶ σχετικὸν παράδειγμα. Ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς ῥοπῆς αὐτῆς ἀπωλέσαμεν τὴν Μεγάλην Μακεδονίαν καὶ τὴν Ρωμυλίαν, ὅπου οἱ Σλαῦοι καὶ Τοῦρκοι ἔμειναν αὐτοὶ γαιοκτήμονες. Ἐγὼ ταῦτα βλέπων, οὕτω πως τὰ πράγματα θεωρῶν κατὰ τὴν ἐν Αἰγύπτῳ διαμονήν μου, καὶ τὸν μέγαν Ἑλληνισμὸν ἐκεῖ παρατηρῶν εἰς ποίαν ἀποσύνθεσιν εὑρίσκετο διεσκορπισμένος ὤν, διησπασμένος, ἀσύδωτος, ἀσύνθετος, ἀκέφαλος, ἀκαθοδήγητος, εἶχον τότε διανοηθῆ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ περισφιχθῇ νὰ συγκεντρωθῇ καὶ συσσωματωθῇ ἡ δύναμις αὕτη ἡ Ἑλληνική καὶ περίφημος, ἡ ὁποία ἠρίθμει ἀναμφισβητήτως καθ’ ὅλην τὴν Αἰγυπτιακὴν ἔκτασιν περὶ τὰς 300.000 ψυχῶν, οἵτινες ἀπετέλουν ἐκ τοῦ ποιοῦ αὐτῶν, τὸ ἄνθος τοῦ Αἰγυπτιακοῦ ἐργαζομένου κόσμου. Εἶχον συλλάβει τὸ σχέδιον νὰ συνενώσω τοὺς μυρίους ὅσους Συλλόγους, ἀδελφότητας καὶ σωματεῖα εἰς τοὺς ὁποίους κατατέμνονται ἄνευ ἀλληλεγγύης, καὶ σχεδὸν συνεχῶς ἐν ἐμφυλίῳ διασπασμῷ, οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖ οἱ Ἑλληνικοί, καὶ μετὰ τῶν συλλόγων τούτων τὰς κοινότητας, ὧν τινων καὶ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἀριθμός, ἢ πάσας ταύτας τὰς ὁμάδας νὰ τὰς συνασπίσω ὅπως ἀποτελέσωσιν ἓν εἶδος Μωσαϊκοῦ Ἑλληνικῶν ὁμίλων, ἓν εἶδος Ἀμφικτυονίας τοιούτων Σωματείων Ἑλληνικῶν, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς ἀμοιβαίας ἀντιλήψεως καὶ συνεργασίας βοηθούμενα τὸ ἓν ὑπὸ τοῦ ἄλλου, συμμελετῶντα καὶ συγκανονίζοντα τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταστῶσιν πνευματωδέστερα καὶ ἰσχυρότερα, νὰ ἀποτελέσωσιν ἐν Αἰγύπτῳ μίαν μικρὰν καὶ ὑπέροχον Ἑλλάδα. Καὶ τὸ ἔργον τοῦτο ἐσταμάτησε τότε ἐκ τῆς κατ’ αὐτοῦ ἐξεγέρσεως τῆς ἐκεῖ ψευδοελληνικῆς ὀλιγαρχίας, τῆς ἐξ ἀμνημονεύτου λυμαινομένης τὸν Αἰγυπτιακὸν Ἑλληνισμόν, ἐσταμάτησεν ἐκ τῆς ἐναντιώσεως τοῦ Βενιζελισμοῦ ἐκ τῆς ἀντιδράσεως τῶν συνυπουργῶν τοῦ κ. Μπενάκη καὶ κ. Γρυπάρη. Ὁ τύραννος διεῖδεν ὅτι τὰ συμφέροντα τῶν ἀντιπροσώπων του ἐκεῖ, ἐκ τῶν ὁποίων ἠρύετο πολλὰ τὰ ὑλικὰ καὶ τὰ ἄλλα ὀφέλη, ἐκλονίζοντο, ἐκ τῆς δημιουργίας τοῦ μεγάλου τούτου Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ, καὶ τοιουτοτρόπως ὁ Βενιζελισμὸς ἐν Αἰγύπτῳ ἐσβένυτο. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τὸ πρᾶγμα, λέγω, παρημποδίσθη. Εἶναι καιρὸς καὶ πάλιν νὰ γίνῃ, εἶναι καιρὸς νὰ μελετήσητε τὸ σχέδιον τοῦτο ἐν συμφωνίᾳ πρὸς τοὺς ἐκεῖ πραγματικῶς ἔχοντας κῦρος ἐν τῷ Ἑλληνικῷ κόσμῳ πατριώτας καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θέλετε ἐξυπηρετεῖ σπουδαίως τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Αἰγύπτου, καὶ θέλετε γείνει ἀληθεῖς ὁδηγοὶ 300.000 Ἑλλήνων σήμερον ἐκ τῆς ἐγκαταλείψεως ἐκτοπιζομένων καὶ θέλετε διανοίξει τὴν Αἴγυπτον εἰς πολλὰς ἄλλας χιλιάδας Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται ἀντὶ νὰ ἀπόλυνται εἰς τὴν Ἀμερικήν, νὰ πηγαινοέρχωνται κατὰ τὸν εὐκολώτερον τρόπον εἰς τὴν ἐγγύτατα γῆν τῆς Ἐπαγγελίας, καὶ νὰ κομίζωσι χρυσὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν θέλω σήμερον διὰ πολλῶν περισσοτέρων πραγμάτων ν’ ἀπασχολήσω τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἀφοῦ πρόκειται εἰδικῶς καὶ μόνον περὶ παλινοστήσεως καὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐξ Αἰγύπτου ἐξωρισθέντων. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ παραπέμψῃ τὴν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀποζημιώσεων. Ταῦτα λέγων, καταλήγω καὶ πάλιν ὑπομιμνήσκων ὡς ἀμέσου ἀνάγκης καὶ ἐκτελεστέον ἔργον τὴν ἀπομάκρυνσιν ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων, τοὺς ὁποίους εἶσθε ἀσυγχώρητοι ὅτι διατηρεῖτε εἰσέτι ἐν Αἰγύπτῳ ἐπειδὴ δὲν ἐκπροσωποῦν ἄλλο, παρὰ μόνον τὰ τοῦ ἀντάρτου καὶ τὰ ξενικὰ συμφέροντα.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἰωαννίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§130Α. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Μητσοπούλου δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι περισσότερον, εἰμὴ μόνον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ σπουδαιότερον τῶν θεμάτων, τὴν ἑνιαίαν διεξαγωγὴν τῆς καταστάσεως ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ δὴ τὸ σπουδαιότερον ὅλων τὰ τῶν κοινοτήτων τῶν Ἑλληνικῶν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ κοινότητες ὅπως ἔχουν ὀργανωθῇ εἶναι εἰς χεῖρας ὀλίγων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ βενιζελισμοῦ, ὑπάρχουσι δὲ κοινότητες ἔχουσαι πόρους ἀρκετούς, ὡς αἱ τῆς Ἀλεξανδρείας, καὶ Καΐρου, αἵτινες διαθέτουσι περὶ τὸ ἑκατομμύριον καὶ αἱ ὁποῖοι διαθέτουσι τὰς θέσεις των καὶ ἐν γένει τοὺς πόρους των διὰ προπαγάνδαν ἀκόμη καὶ σήμερον. Ὁ Πρόξενος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑπάγῃ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ μεταβῇ καὶ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἐκκαθάρισιν, ἐὰν δὲν ἐπιληφθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ ζητήματος τοῦ διακανονισμοῦ τῶν κοινοτήτων. Ἐπὶ τούτου θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, διότι ἠναγκάσθησαν οἱ Ἕλληνες τοῦ Καΐρου ἐνώπιον τῆς καταστάσεως τῆς σημερινῆς, ὅπου παρῆλθον τρεῖς μῆνες, ἀφότου κατέπεσεν ἡ τυραννία, καὶ ἔστειλαν ὑπόμνημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἀπέστειλαν πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνὸς περίπου, καθορίζοντες λεπτομερῶς τὰ τῆς καταστάσεως καὶ εἰσηγούμενοι τὰ δέοντα μέτρα. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς τὰς ἐκθέσεις αὐτὰς καὶ ἐνεργήσῃ τὸ ταχύτερον πραγματοποιοῦσα τοιουτοτρόπως τὴν ἐπιθυμίαν τῶν χιλιάδων Ἑλλήνων τῆς Αἰγύπτου. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς παθόντας, παρακαλῶ, νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ των εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἀποζημιώσεων τῶν παθόντων.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Μάνεσις, Λ. Τσουκαλᾶς, Ι. Χριστοδουλιᾶς, Γ. Σπηλιόπουλος, Δ. Χατζίσκος, Ν. Καλαντζάκος, Α. Βιτάλης, Α. Ἀργυρός, Κ. Στάϊκος, Δ. Τζωρτζόπουλος, Α. Ἀράπης, Ι. Παπαλουκᾶς καὶ Ι. Κρεστενίτης ἐπερωτῶσι τὴν Κυβέρνησιν, σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῆς συντάξεως τῶν τραυματιῶν τῶν ἐνδόξων πολέμων.

§132Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Εἶναι τοιοῦτον τὸ θέμα, κύριοι πληρεξούσιοι, καὶ τόσον εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν ψυχῶν ἡμῶν, ὥστε πᾶσα μακρυγορία παρέλκει. Ὁ πόλεμος εἶναι βεβαίως ἔργον δαπανηρόν, ἔχει τὰς δαπάνας τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀφήνει ὄπισθέν του καὶ τὰς μεταπολεμικὰς δαπάνας, τὰ ἐπακόλουθα αὐτοῦ. Ὅταν οἱ ἐθνικοὶ ἀγωνισταὶ ἐν τῇ ὁρμῇ τῆς ψυχῆς αὐτῶν ἔφερον τὴν νίκην καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος, ὁ κλῆρος τῶν μαχῶν ἐχάρασσε τὰ ὀνόματα ἐκείνων, οἵτινες ἐπέπρωτο νὰ πέσωσι θύματα εὐγενῆ ὑπὲρ τῆς ἰδέας. Τὰ θύματα ταῦτα ὑφίστανται ἀναγκαίας οἰκονομικὰς συνεπείας. Ὁ πόλεμος ἔχει οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, ἡ δὲ μεταπολεμικὴ δαπάνη πρέπει νὰ πέσῃ εἰς βάρος τοῦ συνόλου τοῦ Ἔθνους, ὅπως ὑπὲρ ἔπεσον εὐγενῆ θύματα οἱ νεκροί, ὅπως ἠκρωτηριάσθησαν οἱ εὐγενεῖς τραυματίαι. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως μεταπολεμικῆς δαπάνης ἐξεταστέον τὸ θέμα. Ὁ κλῆρος τῆς ἡμετέρας Φυλῆς ἦτο πάντοτε ὁ διαρκὴς πόλεμος. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν, ἐλαχίστας θὰ ἴδωμεν χρονικὰς περιόδους, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Φυλὴ ἡμῶν ἀπήλαυσε τῶν ἀγαθῶν τῆς εἰρήνης. Τὴν ἐπαύριον ἑνὸς πολέμου εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προπαρασκευάζωμεν τὸ μέλλον. Ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ τι, τὸ ὁποῖον νὰ προπαρασκευάζῃ τὸ μέλλον, εἶναι ἡ πολεμικὴ διαπαιδαγώγησις τοῦ Λαοῦ, καὶ ἓν ἐκ τῶν πρώτων στοιχείων τῆς πολεμικῆς διαπαιδαγωγήσεως εἶναι ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸν τραυματίαν. Ὁ σεβασμὸς οὗτος δὲν ἀρκεῖ νὰ δηλοῦται μόνον διὰ τῆς ψυχικῆς διαθέσεως. Εἶναι ἀνάγκη ἐν τῇ σημερινῇ καταστάσει, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πάντα μετρῶνται μὲ τὸν πῆχυν τῆς οἰκονομικῆς ἀνάγκης, εἶναι ἀνάγκη, λέγω, ὁ σεβασμὸς οὗτος νὰ ἐκδηλωθῇ καὶ οἰκονομικῶς. Καὶ ἐπὶ τούτου ἐπικαλοῦμαι τὴν ἄμεσον προστασίαν καὶ ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§134Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, νομίζω ὅτι μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς πληρεξουσίου, εἶναι περιττὴ πᾶσα σύστασις. Πρόκειται περὶ τῶν θυμάτων ἐκείνων τοῦ πολέμου, τὰ ὁποῖα μαχόμενα ὑπὲρ Πατρίδος κατέστησαν ἀνάπηρα, ἀνίκανα ἐργασίας, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἐγκαταλείψῃ ἐν τῇ πενίᾳ καὶ τῇ δυστυχίᾳ. Αἱ διδόμεναι συντάξεις εἶναι ἐντελῶς ἀνάξιοι λόγου. Ἐὰν ἔχῃ τις ἀπολέσῃ δύο μέλη τοῦ σώματός του λαμβάνει 50 δραχμὰς μηνιαίως, ἐὰν ἔχῃ ἀπολέσῃ ἓν μέλος τοῦ σώματός του λαμβάνει 30 δραχμὰς μηνιαίως. Ἐὰν καταστῇ ἀνάπηρος χωρὶς νὰ ἀπολέσῃ μέλος τοῦ σώματός του λαμβάνει 18 μόνον δραχμὰς μηνιαίως. Θὰ εἶναι ἐλάχιστα σοβαρόν νὰ θελήσω νὰ ἐξηγήσω ὅτι, αἱ συντάξεις αὗται εἶναι ὄχι πλέον ἀνάξιαι λόγου, ἀλλὰ καὶ ἀνάξιαι πεπολιτισμένου Κράτους. Κατὰ τὴν Βουλὴν τῆς 6ης Δεκεμβρίου, ἡ τότε Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ἀπετέλει μέλος καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχεν ὑποβάλει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ηὐξάνοντο αἱ συντάξεις. Ἀτυχῶς τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν καὶ παρέμεινεν χάρτης ἄγραφος. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ μέριμναν ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀμυνόμενοι ὑπὲρ Πατρίδος, ἀμυνόμενοι ὑπὲρ πίστεως, κατέστησαν ἀνίκανοι ἐργασίας, καὶ ἔχουσι ὄχι πλέον δικαίωμα, ἀλλ’ ἐπιτακτικὸν τοιοῦτον νὰ ἀξιώσωσι πόρον ζωῆς. Περιττὸν δὲ νὰ προσθέσω, ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ φιλανθρωπίας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ὑπερτάτου καθήκοντος τῆς Πολιτείας πρὸς τοὺς μαχομένους ἄνδρας.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Χριστοδουλιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§136Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπον οἱ κ. κ. συνάδελφοι θὰ ἦτο περιττὸν νὰ κάμω περαιτέρω ἀνάπτυξιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἤγαγεν εἰς τὸ νὰ λάβω τὸν λόγον εἶναι τοῦτο: Τί ζητοῦσιν οἱ τραυματίαι; Ζητοῦσι νὰ τοῖς χορηγηθῇ ὁ ἐπιούσιος ἄρτος νὰ ζήσουν, τίποτε ἄλλο, δὲν πιστεύω δὲ ὅτι τὸ Κράτος δύναται νὰ νομίζῃ ὅτι μὲ τὰς χορηγουμένας ἤδη συντάξεις τῶν 30 δρχ. μηνιαίως, εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ εἷς ἄνθρωπος, δικαιούμενος νὰ ζήσῃ ἀφοῦ δὲν ἀπέθανεν ἀπὸ τὰς σφαίρας τοῦ ἐχθροῦ. Ὅλα τὰ Κράτη τὰ πλέον πεπολιτισμένα ἔλαβον μέριμναν διὰ τοὺς γενναίους των. Νομίζω ὅτι ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ διστάσουν, ἀλλὰ πρέπει νὰ πράξωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τοῖς ἐπιβάλλει ὄχι πλέον αἴσθημα φιλανθρωπίας, ἀλλὰ ἓν ἱερὸν αἴσθημα τιμῆς καὶ ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς τραυματίας. Ὡς δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος εἶπε, κατὰ τὸ 1916 ὑπεβλήθη νομοσχέδιον, δυστυχῶς ὅμως τὰ γεγονότα δὲν ἐπέτρεψαν τὴν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ψήφισίν του καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ υἱοθετήσῃ ὡς τάχιστα τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καὶ νὰ φανῇ ἀρωγὸς εἰς τοὺς δυστυχισμένους ἐκείνους.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§138Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ὅτι ἡ αἴτησις περὶ αὐξήσεως τῆς συντάξεως τῶν τραυματιῶν εἶναι, οὐ μόνον δικαία, ἀλλὰ καὶ ἱερά. Ἐκεῖνο τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον γεννᾶται, εἶναι ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἡ οἰκονομικὴ ἀντοχὴ τῆς χώρας εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο. Τοῦτο θὰ τὸ κανονίσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει θὰ ἦτο ἰδιαζόντως ἐπιβεβλημένον καὶ θὰ ἀντεπεκρίνετο πλήρως εἰς τὰ αἰσθήματα τῆς συμπαθείας καὶ συγχρόνως τῆς εὐγνωμοσύνης, οὐ μόνον τῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ καὶ σύμπαντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὡς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ αἵματός των ἐμεγάλωσαν τὴν Πατρίδα, ἐὰν κατώρθωνεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξεύρισκεν οἰκονομικὸν συνδυασμὸν δυνάμενον νὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ τὰς ἀξιώσεις τῶν τραυματιῶν καὶ οἰκονομικὴν πίστιν τῆς χώρας νὰ διασώσῃ.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζῖσκος ἔχει τὸν λόγον.

§140Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἱερὸν καθῆκον μοὶ ἐπιβάλλει νὰ ὑποστηρίξω τὴν δικαίαν αὐτὴν αἴτησιν τῶν ἐνδόξων τραυματιῶν. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἓν μόνον ἔχω νὰ προσθέσω, ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λαμβάνων ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὴν αἴτησιν ταύτην, φροντίσῃ ὅπως ἐξεύρῃ τὸ οἰκονομικὸν ἐκεῖνο μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ αὐξηθοῦν αἱ συντάξεις τῶν ἐνδόξων αὐτῶν τραυματιῶν, τὸ μὲν ἵνα διὰ τοῦ μέτρου τούτου ἐκφρασθῇ καὶ πάλιν ἡ εὐγνωμοσύνη τῆς Πολιτείας πρὸς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὸ μεγαλεῖον καὶ τὴν δόξαν τῆς ἡμετέρας Πατρίδος, τὸ δὲ ὅπως ἀνακουφισθῶσιν αὐτοὶ οἱ βιοπαλαισταὶ καὶ ἀνάπηροι.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καλαντζάκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§142Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Πολιτείᾳ ὡς πρὸς τοὺς ἥρωας ἐπιστράτους, τοὺς τραυματίας. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀναγινώσκω εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ Ἀμερικὴ διὰ τοὺς Ἕλληνας τοὺς τραυματισθέντας ἢ τοὺς πεσόντας ἐν τῷ δυτικῷ μετώπῳ ψηφίζει συντάξεις 400 μέχρι 500 δραχμῶν κατὰ μῆνα, διὰ νὰ ἀποστείλῃ εἰς τὰς οἰκογενείας, ἵνα ζήσωσιν οἱ ἐναπομείναντες, ἢ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ἀνίκανοι ἐργασίας. Καθ’ ὃν χρόνον συζητεῖται λοιπὸν ἐν Ἀμερικῇ τὸ ζήτημα, καὶ λαμβάνεται πρόνοια ὑπὲρ τῶν τραυματιῶν αὐτῶν, εἶναι μοῦ φαίνεται καὶ ὑποχρέωσις ἡμῶν νὰ λάβωμεν μίαν σοβαρὰν πρόνοιαν περὶ τῶν θυμάτων τούτων. Καὶ ἦλθον, κύριοι, τρομακτικὰ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πολέμου ἡμῶν ἐν τῷ τόπῳ μας. Βλέπομεν πολλοὺς τραυματίας εἰς τὰ πεζοδρόμια νὰ ἐπαιτοῦν, βλέπομεν πολλοὺς τετιμημένους τραυματίας νὰ διαγκωνίζωνται εἰς τὰ διάφορα οἰκονομικὰ συσσίτια ἢ εἰς τὰς διαφόρους οἰκίας τῶν πλουσίων, διὰ νὰ ζητήσωσιν ἐλεημοσύνην καὶ ἄρτον. Τοῦτο, κύριοι, εἶναι ἀναξιοπρεπὲς διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, εἶναι μία περιφρόνησις δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὅ,τι πολύτιμον εἶχον, διὰ νὰ δοξάσωσι τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ κάμουν ἡμᾶς σήμερον νὰ περιποιώμεθα τοὺς Θρᾷκας ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ, καὶ νὰ κάμουν τὴν Ἑλλάδα νὰ διεκδικῇ Σμύρνην καὶ Προῦσσαν! Ἔχομεν τὰ μέσα, καὶ τὰ οἰκονομικὰ καὶ ἄλλα μέσα ἵνα οἱ τραυματίαι τοῦ πολέμου τύχωσι μεγαλειτέρας μερίμνης. Ὑπάρχει νόμος, νεκρὸς ὅμως δυστυχῶς διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν, καθ’ ὃν εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ ἔχοντος τὴν ἀνωτέραν διοίκησιν μιᾶς ὑπηρεσίας νὰ προσλαμβάνῃ κατὰ προτίμησιν τὸν τραυματίαν ὑπάλληλον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐνεκρώθη, ὁ νόμος δὲν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν, καὶ βλέπομεν εἰς τὰς διαφόρους θέσεις τοῦ ὑπηρετικοῦ δηλονότι προσωπικοῦ—διότι περὶ τοιούτων θέσεων πρόκειται, καθόσον, ὡς γνωρίζητε οἱ τραυματίαι τοῦ πολέμου εἶναι οἱ ἄνθρωποι τοῦ Λαοῦ...

§143ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι δά.

§144Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Κατὰ τὸ πλεῖστον.

§145Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει διάκρισις.

§146Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Περισσότεροι εἶναι οἱ τοῦ Λαοῦ, καὶ αὐτοὶ χρήζουν προστασίας ἀμεσωτέρας.

§147Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἐξ ὅλων τῶν τάξεων εἶναι.

§148Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Οἱ ἄλλοι, κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἐτραυματίσθησαν, ἔχουσι περιουσίας, ἔχουσιν ἐπαγγέλματα, εἶναι ἔμποροι, εἶναι ἰατροί.

§149Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ὅλοι ἐπολέμησαν.

§150Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Βεβαίως ὅλοι ἐπολέμησαν, ἀλλ’ οἱ πλούσιοι καὶ οἱ ἔχοντες τὰ σκῆπτρα τοῦ πνεύματος δύνανται νὰ ζήσωσιν, ἐνῷ ὁ χωρικὸς ὅταν ἀπωλέσῃ τὸν πόδα του δὲν δύναται νὰ ζήσῃ. Ὁ νόμος λοιπόν, λέγω, αὐτὸς ἐνεκρώθη καὶ περιεφρονήθη καὶ δὲν βλέπομεν αὐτὸν ἐφαρμοζόμενον ὡς ἔπρεπεν. Ἔχομεν λοιπὸν τὰς δημοσίας θέσεις, εἰς ἃς κατὰ προτίμησιν ἱερὰν δέον νὰ τοποθετηθοῦν οἱ τραυματίαι καὶ οἱ ὁπωσδήποτε παθόντες ἐκ τῶν κακουχιῶν τοῦ πολέμου. Ἔχομεν λοιπὸν τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν τοὺς ἀναπήρους τοῦ πολέμου. Ἔχομεν ἔπειτα καὶ τὸν προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον δυνάμεθα διὰ καταλλήλων μέτρων νὰ βελτιώσωμεν ὅπως ἀπονείμωμεν καλυτέρας συντάξεις ἀπὸ τὰς ἤδη δυνάμει τοῦ Διατάγματος τοῦ 1856 διδομένας, κατὰ τὰς ὁποίας λαμβάνει 30.60 δραχ. ὁ τραυματίας καὶ ὅταν ἔχῃ μητέρα θὰ λάβῃ ἀκόμη 7.40. Τῷ 1856 ὅταν ἐψηφίσθησαν αἱ συντάξεις αὗται ὑπῆρχεν ἀναλογία πρὸς τὰς οἰκονομικὰς ἀνάγκας, διότι 30.60 δραχ. τῷ 1856 ἦσαν ἀρκεταί, ἀντιθέτως ὅμως σήμερον τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι μηδαμηνόν. Ὅταν λοιπὸν 30 δραχμὰς καὶ 60 λεπτὰ λαμβάνουσιν οἱ τραυματίαι τοῦ πολέμου, σύνταξιν δηλονότι, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ ἔτους 1856 θέλετε νὰ ἀφήσωμεν τούτους μὲ τὸν κανονισμὸν τοῦ Β. Διατάγματος τοῦ 1856, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε πρὸ καιροῦ νὰ ἔχῃ μεταρρυθμισθῆ καὶ νὰ μὴ ἀκούηται ἡ φωνὴ αὐτῶν εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν. Δυνάμεθα κύριοι, καὶ φόρον εἰδικὸν νὰ θέσωμεν διὰ τὰς συντάξεις τῶν τραυματιῶν καὶ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν πολέμου. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μετὰ χαρᾶς θὰ ἀκούσῃ τοῦτο. Ἐὰν δὲν θέλωμεν τὸν εἰδικὸν αὐτὸν φόρον, ἔχομεν τὴν φορολογίαν τῶν ἐκτάκτων κερδῶν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ εἶναι πλέον ἐνήμερος ἐμοῦ νὰ ὁμιλήσῃ ποῖα εἶναι τὰ κέρδη τὰ εἰσκομισθέντα ἐκ τῆς φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν. Εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ τὴν Ἀμερικήν, ἐθεσπίσθησαν φόροι ἐπὶ τῶν ἐκτάκτων κερδῶν, ἵνα ἐξυπηρετήσουν τὰς ἀνάγκας αὐτάς, καὶ ἵνα δυνηθῶσι τὰ ταμεῖα νὰ πληρώνωσι ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμά των καὶ ἀπώλεσαν τὰ μέλη τοῦ σώματός των. Ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς φωνάζει καὶ θέλει αὔξησιν τῶν συντάξεων τῶν τραυματιῶν πολέμου καὶ τῶν ὀρφανῶν καὶ τῶν χηρῶν, πρέπει δὲ ἡ σύνταξις νὰ εἶναι γενναία ὅσον γενναία ἦτο καὶ ἡ ἀπώλεια τῶν ἡρώων τῶν παθόντων.

§151Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει μεριμνήσει περὶ αὐτῶν εἶναι ἀναμφισβήτητον, δυνάμεθα ὅμως νὰ ἐπικουρήσωμεν τὸ ἔργον αὐτῆς, νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον περὶ τοποθετήσεως αὐτῶν ὡς ὑπαλλήλων, δὲν πρέπει δὲ ἢ νὰ ἀναστείλωμεν τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος περὶ ἰσοβιότητος τῶν ὑπαλλήλων καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ τοποθετήσωμεν τοὺς πλείστους ἐξ αὐτῶν.

§152Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἀναφέρομαι εἰς τοὺς λόγους τῶν προλαλησάντων. Ὡρισμένως ἡ πολιτεία πρέπει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν ἄρτον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν ὑπὲρ αὐτῆς τὸ αἷμά των.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀράπης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§154Α. ΑΡΑΠΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πολὺ πρὶν οἱ τραυματίαι τείνωσι χεῖρα ἐπαίτιδα πρὸς ἡμᾶς, πρὸ τριῶν ἑβδομάδων εἶχον ὑποβάλει ἐπερώτησιν ἥτις ἔχει αὔξοντα ἀριθμὸν 7, ἀλλὰ προετιμήθη ἡ ἀναφορὰ τῶν ἀναπήρων καὶ τραυματιῶν πολέμου. Δὲν ἐγνώριζα ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐν τῇ Βουλῇ τῆς 6ης Δεκεμβρίου εἶχε λάβει πρόνοιαν περὶ αὐτῶν καὶ ἔσπευσα νὰ καταρτίσω ἓν νομοσχέδιον, μὲ αὔξοντα ἀριθμὸν 40 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἠθέλησα νὰ σχετίσω τὴν ἀναδάσωσιν τῆς χώρας μὲ τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν τῶν μαθητῶν ἢ τῶν κατὰ τόπους τμημάτων στρατοῦ. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζει ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ ὡς βάσιν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἂς προτιμηθῇ καὶ ἂς παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν. Περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς δαπάνης ὡμίλησαν τόσον εὐγλώτως οἱ προλαλήσαντες, ὥστε νὰ εἶναι περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω ἐγὼ τὸ Συνέδριον τοῦτο.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαλουκᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§156Α. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ὅσα εἶπον οἱ κύριοι συνάδελφοι ὁμιλοῦντες περὶ τῶν ἀναπήρων πολέμου καὶ ὁσαδήποτε καὶ ἂν ἔλεγον θὰ εἶχον τὴν θέσιν των ἐν τῇ Συνελεύσει. Ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὁποία εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου σήμερον ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἀναπήρους πολέμου, ἀλλὰ ἀσχέτως νὰ προσκομίσῃ τὸ νομοσχέδιον δι’ οὗ θὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς αὐτούς, διότι εἶναι ἐξευτελιστικὸν νὰ τοὺς βλέπωμεν νὰ πένωνται καὶ νὰ ἐκτελῶσιν ἐργασίας ἀναρμόστους εἰς τὴν θέσιν των, μὲ κατεβασμένον τὸ μέτωπον. Δὲν δικαιολογεῖται καμμία ἀναβολὴ διὰ τοὺς ἀναπήρους πολέμου. Τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ προσκομισθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ ἐκ τῶν πρώτων ἐν τῇ Συνελεύσει.

§157Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ πρὸ ἡμερῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἔχω συστήσει ἐπιτροπὴν διὰ τὸ ζήτημα τῶν στρατιωτικῶν συντάξεων. Πολλάκις μέχρι τοῦδε μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἀντιληφθῶ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν συντάξεων τῶν ἀναπήρων πολέμου. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ ζητήσωμεν ἰδιαιτέραν δικαιολογητικὴν βάσιν προκειμένου νὰ δώσωμεν τὰ μέσα τῆς ζωῆς εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἵτινες ἀπώλεσαν τὴν ἱκανότητα νὰ ἐργάζωνται δι’ ἑαυτοὺς μαχόμενοι ὑπὲρ τῆς Πατρίδος. Ἀνεξαρτήτως οἱουδήποτε ἄλλου λόγου ἐπιβάλλεται ἵνα ἡ πολιτεία παράσχῃ εἰς αὐτοὺς ἐπαρκῆ τὰ μέσα τῆς ὑπάρξεως ἐκ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀλληλεγγύης. Οἱ ἐν τῷ ἀγῶνι ὑπὲρ τῶν κοινῶν στερηθέντες τῆς ἱκανότητος νὰ πορίζωνται τὰ πρὸς τὸ ζῇν ἐκ τῆς ἰδίας ἐργασίας δέον ἐκ τοῦ κοινοῦ νὰ λάβωσι τὰ μέσα τῆς ὑπάρξεως.

§158ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§159Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς ταύτης ἔχω συστήσει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ προέλθῃ εἰς τὴν τακτοποίησιν τῶν συντάξεων τῶν ἀναπήρων τοῦ πολέμου, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι λίαν ταχέως θέλω εὑρεθῆ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὸ σχετικὸν Νομοσχέδιον. Λέγω δέ, κύριοι, ὅτι καὶ ἂν δι’ ἄλλας περιπτώσεις συντάξεων ἀπὸ ἀπόψεως δικαιοσύνης ἐπιβεβλημένας θὰ ἠδύναντο νὰ ὑπάρξωσι δισταγμοί, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐπαρκείας τοῦ Δημοσίου ταμείου προκειμένου περὶ τῆς παροχῆς ἐπαρκῶν τῶν μέσων τῆς ὑπάρξεως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐστερήθησαν τῆς ἱκανότητος τοῦ κερδίζειν ἐν τῇ προασπίσει τῶν συμφερόντων τῆς Πατρίδος δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὐδ’ ὁ ἐλάχιστος δισταγμός. (Χειροκροτήματα).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§161Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τοῦ 1912 δὲν παρῆλθεν ὄχι Περίοδος, ἀλλ’ οὔτε Σύνοδος χωρὶς νὰ ἀκουσθῶσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ θερμαὶ αἱ συστάσεις πάντοτε ὑπὲρ τῶν τραυματιῶν πολέμου, τὰς ὁποίας τονίζω, κύριοι, πάντοτε ἐπηκολούθησαν ἐπίσης θερμαί, ἀλλ’ ἀπραγματοποίητοι ὑποσχέσεις, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Πάντοτε περὶ σχηματισμοῦ ἐπιτροπῆς ἐπρόκειτο ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἔμενε πάντοτε ἄλυτον καὶ ἡ κατάστασις τῶν τραυματιῶν ἀμετάβλητος ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἀπεκόμιζον, κύριοι, οἱ τραυματίαι ἦτο οἱ θαυμασμοὶ τῶν ῥητόρων τῶν ὁμιλούντων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ τὰ χειροκροτήματα τῶν ἀκροατηρίων. Τὸ ἀποτέλεσμα δὲ εἶναι, ὅτι οὔτε τὸ παράπαν μετεβλήθη ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις. Εὐτύχημα εἶναι, κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπῆρξαν ἀληθῶς κατηγορηματικαὶ καὶ δυνάμεθα πλέον νὰ μορφώσωμεν τὴν πεποίθησιν μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι θὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον. Μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην καὶ μόνον μετ’ αὐτὴν δυνάμεθα νὰ ἐφησυχάζωμεν.

§162Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ. Δύο λέξεις νὰ προσθέσω ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς πτέρυγος ταύτης δὲν ἠκούσθη τι. Νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον καὶ ἡμεῖς νὰ ἐκφράσωμεν ὅλην τὴν ἐπιδοκιμασίαν, τὴν ὁποίαν αἰσθανόμεθα διὰ τὰς ὑποδείξεις, εἰς τὰς ὁποίας οἱ κ.κ. συνάδελφοι προέβησαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ μεθ’ ὅλης τῆς δυνάμεως τῆς ψυχῆς μας νὰ ἐγκρίνωμεν καὶ νὰ ἀποδεχώμεθα, πᾶν μέτρον τὸ ὁποῖον στοχάζεται νὰ βελτιώσῃ τὴν τύχην τῶν ἀδελφῶν μας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐθυσίασαν τὴν ἀκμαιότητα τοῦ σώματος των, διὰ νὰ προασπίσωσι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, διὰ νὰ ἀπελευθερώσωσι δούλους ἀδελφοὺς καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐκφράσωμεν συγχαρητήρια εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν διότι μὲ τὰς ὀλίγας του λέξεις ἔφερε τὸ ζήτημα ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε ἤτοι, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ὕπατον καθῆκον ἐκ τῶν πόρων τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς δαπάνας τῶν ἀναπήρων, προσφέρον εἰς αὐτοὺς σύνταξιν ἀνταξίαν τῶν θυσιῶν των καὶ ἀνταξίαν τῆς μεγάλης Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§163Κ. ΦΙΛΑΝΔΡΟΣ. Δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμά τους εἰς τὰ σκλαβωμένα μέρη καὶ τὰς οἰκογενείας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν εἰς τὰ βουνὰ καὶ τὰ λαγκάδια τῆς Θράκης, κάθε εὐεργετικὸν μέτρον δι’ ἡμᾶς θὰ εἶναι ἀνακούφισις καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φανῇ πολὺ εὐεργετικὸς διὰ τοὺς τραυματίας μας, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν δόξαν τῆς Ἑλλάδος.

§164Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων καλῶς ἐτέθη, ἀλλὰ παραμένει τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως εἰς ἀναλόγους θέσεις τῶν τραυματιῶν· τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν προχείρως νὰ μελετήσωμεν καὶ ἀποφασίσωμεν· θὰ ἦτο ἴσως δυνατὸν ὡρισμέναι θέσεις νὰ προορισθῶσι διὰ τοὺς τραυματίας τοῦ πολέμου.

§165ΧΑΜΗΤ ΒΕΗ ΖΑΔΕΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ δηλώσω ὅτι συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῆς παρεχομένης συντάξεως εἰς τοὺς ἀναπήρους πολέμου, καὶ μετ’ ἐμοῦ πιστεύω νὰ συμφωνοῦν καὶ πάντες οἱ πληρεξούσιοι Μουσουλμάνοι. (Εὖγε, χειροκροτήματα).

§166ΕΜΜ. ΜΑΝΑΣΑΚΗΣ. Θὰ ἔλεγα καὶ τοῦτο ὅτι, ἀφοῦ γενικῶς ἐπιδοκιμάζεται ἡ ἰδέα τῆς ὑποστηρίξεως τῶν τραυματιῶν, οἱ τυχὸν εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ μὴ παύωνται ἁπλῶς καὶ μόνον διότι ἔτυχε νὰ ἀνήκουν εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, διότι ἔχομεν παραδείγματα ὅτι ἐπαύθησαν τραυματίαι ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τὸν λόγον.

§167Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ τραυματίαι καὶ οἱ ἀνάπηροι δὲν ὑπάγονται εἰς πολιτικὰ κόμματα. (Χειροκροτήματα).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Παναγιώτου, Ν. Στράτος, Α. Μάτεσις, Χ. Μητσόπουλος, Δ. Κρεμέζης, Λ. Τσουκαλᾶς, Ν. Καμπάνης καὶ Ε. Λαδόπουλος, ἐπερωτῶσι τὴν Κυβέρνησιν, ὁποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ σχετικῶς πρὸς τὰ ὑποβληθέντα αἰτήματα τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Ναυτικῶν Ἐργατικῶν Σωματείων. Ὁ κ. Δ. Παναγιώτου ἔχει τὸν λόγον.

§169Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι, τὸ ζήτημα τοῦ ὑπομνήματος τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας τῶν ναυτικῶν Σωματείων χρήζει σπουδαίας προσοχῆς, παρ’ ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, διότι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν παρουσιάζεται ἀκριβῶς ἡ ὑπόθεσις τῶν κατὰ θάλασσαν τραυματιῶν τοῦ πολέμου. Ἀφ’ ἧς ἡ κυανόλευκος διέσχιζε τοὺς ὠκεανοὺς μὲ παληοβάπορα, τὰ ὁποῖα ἠγοράζοντο μὲ 10.000, 20.000, 30.000 δραχμὰς καὶ εἰργάζοντο οἱ ναυτεργάται, οἱ θερμασταί, οἱ πλοίαρχοι καὶ οἱ λοιποὶ ναυτικοὶ διὰ νὰ αὐξήσωσι τὴν χωρητικότητα τοῦ ἐθνικοῦ στόλου, διὰ νὰ τὸν ἀναβιβάσωσιν εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον τὸν ἀνεβίβασαν, διὰ νὰ δημιουργήσωσιν ἕνα μέγαν ἀριθμὸν ἐφοπλιστῶν ἑκατομμυριούχων, διὰ νὰ δημιουργήσωσι ταῦτα πάντα λαμβάνοντες 45 καὶ 50 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἀγωνιζόμενοι μαζὺ μὲ πλοιοκτήτας νὰ ἀναδείξωσι τὴν ἐθνικὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, οὐδενὸς ἐξ ἡμῶν διαφεύγει τῆς μνήμης, ὅτι ὁσάκις ἐνεφανίζετο πλοῖον ἑλληνικὸν εἰς ξένον λιμένα, ἁθρόοι ἔσπευδον ἀπὸ πάσης πόλεως οἱ διεσπαρμένοι Ἕλληνες, ἵνα χαιρετίσωσι τὴν παρουσίαν πλοίου τοῦ ἐθνικοῦ στόλου. Οἱ ἐργάται λοιπὸν αὐτοὶ δὲν ἐπιθυμοῦν ἢ νὰ ληφθῶσι μέτρα ὅπως βελτιωθῇ ἡ θέσις των, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ παγκοσμίου πολέμου αὐτοὶ διέπλεαν τοὺς ὠκεανοὺς τορπιλιζόμενοι δὶς καὶ τρὶς, ἵνα τροφοδοτήσωσι τοὺς ἑλληνικοὺς πληθυσμοὺς καὶ κρατήσωσιν ὑψηλὰ τὴν σημαίαν τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλίας. Θὰ εἶναι μέγα ἀδίκημα καὶ ἐκ μέρους τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τὸ νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια αὐτῶν καὶ νὰ μὴ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ὑπὲρ αὐτῶν ἐψηφίσθη καὶ ὁ ὁποῖος ἀναγνωρίζει ὑπὲρ αὐτῶν ὄχι μεγάλα πράγματα ἀλλὰ μόνον μίαν μικρὰν ἀνακούφισιν διὰ τὰς ἀπορφανισθείσας οἰκογενείας αὐτῶν. Ἐψηφίσθη εἷς νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκανονίσθη ὅπως ἐπιβληθῇ μία φορολογία 30% ἐπὶ τῶν κερδῶν, τὰ 15% δὲ νὰ χρησιμεύσωσιν ὅπως ἀποζημιωθῶσιν οἱ ἀκρωτηριασθέντες καὶ τορπιλλισθέντες ναυτικοὶ (μέλη τῆς ναυτικῆς ὁμοσπονδίας), τὰ δὲ ὑπόλοιπα 15%, ὅπως χρησιμεύσωσι πρὸς ναυπήγησιν νέων πλοίων, πρὸς αὔξησιν τοῦ στόλου μας μετὰ τὰς καταβυθίσεις καὶ τοὺς τορπιλλισμούς. Ὁ νόμος αὐτός, κύριοι πληρεξούσιοι, κατεστρατηγήθη, ὅπως συμβαίνει συνήθως εἰς τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ὡς βάσιν τὴν ἀμεροληψίαν. Καὶ εἴδομεν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶχον μικρὰ βαποράκια καθὼς καὶ μικροκάϊκα ἀγορασθέντα ἀντὶ 5.000 δρχ. νὰ πωλῶσιν αὐτὰ ἀντὶ 40 καὶ 50.000 δραχμῶν καὶ οἱ ὁποῖοι ἔπειτα διὰ τῶν μέσων κατώρθωσαν νὰ εἰσχωρήσουν εἰς τοὺς ζημιωθέντας καὶ νὰ ἀποζημιωθῶσι δὶς καὶ τρὶς καὶ ὅτι ἔμειναν ἔξω ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἠκρωτηριάσθησαν ἐκ τῶν τορπιλλισμῶν ἢ καὶ ὄχι, δὲν εἶναι εἰς θέσιν πλέον νὰ εἰσέλθωσιν εἰς πλοῖα καὶ ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν ἐν τῇ μηχανῇ, διότι εἰς κάθε τριγμὸν τοῦ πλοίου ἀμέσως καταλαμβάνονται ἀπὸ ἀνεξήγητον φόβον, ἀναλογιζόμενοι τὰς στιγμὰς καθ’ ἃς τὸ πλοῖον τορπιλλιζόμενον συνεκλονίζετο. Διὰ τοὺς λόγους τούτους θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποφασίσῃ, ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ψηφισθέντος νόμου. Ἂς ἀφήσωμεν δὲ ὅτι δὲν ἤρκεσαν τὰ τοιαῦτα ἀμύθητα πραγματικὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα προσεπόρισεν ὁ ἐμπορικὸς στόλος τῆς Ἑλλάδος εἰς τοὺς ἐφοπλιστάς, ἀλλ’ εὗρον τρόπον οἱ διάφοροι ἐπιτήδειοι νὰ καταστρατηγήσωσι τὸν νόμον καὶ ἀποκρύψωσι τὴν πραγματικὴν ἀλήθειαν, δηλ. τὰς πραγματικὰς εἰσπράξεις των, τὰ πραγματικὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα τοὺς προσεπόρισαν τὰ πλοῖα των κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου. Ἐκ τοῦ νόμου προεβλέπετο ὅτι ἤθελον εἰσπραχθῆ περὶ τὰ 60 ἑκατομμύρια δρχ. εἰς ποσὸν ἐκτάκτων κερδῶν ἑνὸς δισεκατομμυρίου 200 ἑκατομμυρίων. Δυστυχῶς ὅμως οὔτε αὐτὰ εἰσεπράχθησαν, ἐνῷ μάλιστα τὰ πραγματικὰ κέρδη τῶν ἐφοπλιστῶν ὑπερέβησαν τὰ 3½ δισεκατομμύρια. Ἀπὸ τὰ ὑπολογισθέντα 60 ἑκατομμύρια ἀφέθη ποσοστὸν 7 ἑκατομμυρίων, ἵνα διανεμηθῇ εἰς 10 χιλιάδας τορπιλλισθέντας καὶ ἀργοῦντας ναύτας, θερμαστάς, πλοιάρχους κλπ. ἀλλ’ οὔτε καὶ αὐτὸ διενεμήθη. Ἀφοῦ ἀφῃρέθη ἀπὸ αὐτὸ τὸ ποσὸν 2 ἑκατομμύρια πρὸς ἵδρυσιν, λέγει, Σχολῆς–φαντασθῆτε, κύριοι, ἂν ἐσκέφθη τὸ Κράτος νὰ ἱδρύσῃ σχολήν, ἐνῷ ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία εἶχεν ἀπὸ πολλοῦ φθάσει εἰς περίβλεπτον σημεῖον καὶ ἐλογίζετο μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐμπορικῶν ναυτιλιῶν τῶν ἄλλων κρατῶν—πρὸς ἵδρυσιν σχολῆς, καὶ οὕτω ἀπέμειναν 5 μόνον ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα οὔτε αὐτὰ διενεμήθησαν. Δι’ αὐτό, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὰ ἄλλα κράτη ὡς ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ Ἀμερικῇ ὑπεβλήθη εἰς τὰ ἔκτακτα κέρδη φορολογία 80%, θὰ ἦτο ἄδικον δι’ ἡμᾶς, διὰ τὴν μικρὰν Ἑλλάδα νὰ μὴ ἐπιβληθῇ ἓν ποσοστὸν ἀνάλογον, δι’ οὗ καὶ τὸ Κράτος νὰ ὠφεληθῇ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρέτησαν τὴν πατρίδα καὶ τὰ συμφέροντα αὐτῆς καὶ ἦραν τὴν κυανόλευκον ἀνὰ τὰς θαλάσσας καὶ τοὺς ὠκεανοὺς νὰ ἱκανοποιηθῶσι. Ἐπίσης ἡ ναυτικὴ ὁμοσπονδία διὰ τοῦ ὑπομνήματος αὐτοῦ, αἰτεῖται ὅπως ἐφαρμοσθῇ καὶ κατὰ θάλασσαν τὸ 8ωρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀποφασισθῆ κατόπιν ἑνὸς διεθνοῦς συνεδρίου, ὅπερ ἔλαβε χώραν πρὸ ὀλίγου καιροῦ. Βεβαίως δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει σπεύσει προθύμως νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ, ἀφοῦ ἄλλως τε τὸ παρεδέχθησαν καὶ ὅλα τὰ ἄλλα κράτη καὶ βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ζητηθῇ τὸ τοιοῦτον διὰ μιᾶς παναυτικῆς ἀπεργίας, καθότι τὸ ἔχει εἰς τὸ πρόγραμμά της. Δὲν σκοπῶ νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, θὰ ζητήσω μόνον τὴν ἄδειαν τῆς Συνελεύσεως, ὅπως ἀνακοινώσω εἰς αὐτὴν ἕνα κατάλογον ἀγοραπωλησιῶν διαφόρων ἀτμοπλοίων, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἴδητε πόσα οἱ πλοιοκτῆται ἐκέρδισαν ἐκ τῆς πωλήσεως αὐτῶν. (Ἀναγινώσκει) «Τὸ ἀτμόπλοιον «Θεολόγος» ἀξίας λίρ. Ἀγγλίας 11.000 ἐπωλήθη λίρ. 35.000 «Ἐπαμεινώνδας» ἀξίας λιρ. Ἀγγλ. 8.000 ἐπωλήθη λ. 37.000 «Καλημέρης» ἀξίας λ. Ἀγγλίας 37.000 ἐπωλήθη λ. 160.000 «Εὔελπις» ἀξίας λίρ. Ἀγγλίας 33.000 ἐπωλήθη λίρ. 180.000 «Αἰκατερίνη» ἀξίας λιρ. Ἀγγλ. 27.000 ἐπωλήθη λ. 168.000 «Δίρφις» ἀξίας λιρῶν Ἀγγλίας 100.000 ἐπωλήθη λ. 320.000 «Ἀθανάσιος» ἀξίας λιρ. Ἀγγλ. 45.000 ἐπωλήθη λ. 220.000 «Νεφέλη» ἀξίας λίρ. Ἀγγλίας 45.000 ἐπωλήθη λ. 178.000 «Κρυὸς» ἀξίας λιρῶν Ἀγγλίας 45.000 ἐπωλήθη λ. 180.000 κλπ.

§170ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Πότε ἐπωλήθησαν;

§171Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους.

§172Π. ΓΚΙΝΗΣ. Τώρα ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἑκατομμύρια ἐχάθησαν· τώρα δὲν θὰ ἐπωλεῖτο κανὲν οὔτε ἀντὶ 10.000.

§173Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἔχομεν λοιπὸν σύνολον πλοίων τορπιλλισθέντων 130. Εἴδατε ποία μεγάλη διαφορὰ ὑπάρχει ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς ἀγορᾶς μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς πωλήσεως. Καὶ ποῖοι, ἐρωτῶ κ. συνάδελφοι, ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἐργάται, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν διὰ τῆς ἐργασίας των νὰ αὐξήσουν τὴν τιμὴν τῶν πλοίων αὐτῶν ἅτινα ἦσαν δεμένα εἰς διαφόρους ξένους λιμένας, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἐτόλμα κανεὶς ξένος ναύτης νὰ εἰσέλθῃ καὶ τὰ ὁποῖα ἀφ’ οὗ ἔφεραν ἐδῶ καὶ τὰ ἐπεσκεύασαν τὰ ἐπώλησαν εἰς αὐτὴν τὴν τιμήν; Καὶ διατὶ δὲν εἶναι λογικόν ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἀθέμιτα κέρδη νὰ δοθῇ ἓν ποσὸν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους; Καὶ εἶναι ὑπερβολικὸν νὰ ζητοῦν οἱ ναυτεργάται νὰ τοῖς δοθῇ ἓν ποσοστὸν ἀπὸ τὰ κέρδη αὐτά, καθ’ ἣν στιγμὴν τορπιλλιζόμενοι οὗτοι ἐπήγαιναν εἰς τὰς θύρας τῶν πλουτιζόντων διὰ τοῦ ἱδρῶτος των καὶ ἐλάμβανον παρ’ αὐτῶν πέντε ἢ δέκα δραχμάς; Σᾶς ἀναφέρω ὅτι εἰς μίαν χήραν, ἡ ὁποία ἔχασεν ὄχι μόνον τὸν ἄνδρα της ἀλλὰ καὶ τὸν υἱόν της, ἐστάλησαν 200 δραχμαί, τὰς ὁποίας αὕτη, ὡς ἦτο ἑπόμενον ἔκλεισεν εἰς φάκελλον καὶ τὰς ἔστειλεν ὀπίσω. Διὰ τοῦτο, κύριοι πληρεξούσιοι, εἶναι ἐπάναγκες ἀπὸ ὅλους ἡμᾶς νὰ κατανοηθῇ, ὅτι, ὅπως ἔχωμεν ὑποχρέωσιν διὰ τοὺς στρατιώτας τοὺς ἀναπήρους τῆς ξηρᾶς, ἔχομεν τοιαύτην, ἴσως καὶ μεγαλυτέραν διὰ τοὺς ναυτιλλομένους, διότι ἂν δὲν ἦτο ὁ ἑλληνικὸς ἐμπορικὸς στόλος, ἡ Ἑλλάς, δύναμαι νὰ εἴπω, δὲν θὰ ὑπῆρχεν. Ἐὰν σήμερον θαυμάζωμεν τὸ μεγαλεῖον τῆς Ἑλλάδος, αἰτία εἶναι ὁ ἑλληνικὸς ἐμπορικὸς στόλος. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπὸ ἔποψιν σοβαρὰν τὸ ζήτημα. Δὲν γνωρίζω, δὲν εἶμαι νομικὸς διὰ νὰ ὑποδείξω μέτρα. Ἕν μόνον ἠξεύρω καὶ ἓν μόνον ἔχω νὰ συστήσω, ὅτι εἶναι ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ ἐνισχύσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, διότι πολλοὶ ἀπ’ αὐτοὺς ἔχουν πάθει παράλυσιν ἢ ἔχουν γίνει καρδιακοί.

§174ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὅστις πάθει παράλυσιν τῆς καρδίας ἀποθνήσκει.

§175Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἔχουν πάθει, μάλιστα, παράλυσιν ἢ ἔχουν γίνει καρδιακοὶ ἀπὸ τοὺς τορπιλλισμούς.

§176Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω κἄτι τι;

§177Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ὁρίστε.

§178Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῆς ἀνάγκης τῆς βοηθείας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ὑπὲρ αὐτῶν τῶν δυστυχῶν ἀνθρώπων, ἔχετε ἀκόμη νὰ προσθέσητε εἰς τὴν ὡραίαν σας ἀγόρευσιν καὶ τὸ ἑξῆς γεγονός: ὅτι καίτοι ἐκάμετε λογαριασμὸν πόσον εἶχον ἀγορασθῆ τὰ πλοῖα καὶ πόσον ἐπωλήθησαν κατὰ τὸν πόλεμον, ἐλησμονήσατε νὰ μᾶς εἴπητε καὶ ἀντὶ πόσων ἑκατομμυρίων λιρῶν ἠγοράσθησαν τὰ νέα πλοῖα κατὰ τὸν πόλεμον καὶ τί ἀξίζουν σήμερον. Θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχει ἑκατομμυρίων ζημία.

§179Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἔχομεν ἕνα πολὺ μικρὸν ἀριθμὸν ἀγορασθέντων πλοίων.

§180Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ὄχι, πολὺ μέγαν.

§181Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐὰν ὅμως παραβάλητε τὰς προηγηθείσας εἰσπράξεις θὰ ἴδητε, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς φέρω παραδείγματα ἐφοπλιστῶν, ὡς ὁ κ. Ροῦσος, ὡς ὁ κ. Ἐμπειρῖκος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ 30.000.000 ἔχει 100.000.000 σήμερον. (Ἔκπληξις). Ἀπὸ ποῦ τὰ ἔκαμεν; Δὲν θέλω ὅμως νὰ ἐξετάσω ἂν ἔχουν ἢ ὄχι, ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι εἶναι ἐνδεεῖς. Ἐξετάζω ὅμως τὸ ἑξῆς· εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐπεβλήθη φορολογία 75%; Διατί ἐδῶ τὸ Κράτος δὲν θέτει βαρείαν τὴν χεῖρα του ἐπὶ τῶν αἰσχροκερδῶν αὐτῶν;

§182ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἔβαλε φορολογίαν.

§183Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Τὴν φορολογίαν τῶν ἐκτάκτων κερδῶν, ἡ ὁποία πίπτει μόνον εἰς τὸν λαόν, διότι ὁ μεγαλέμπορος, ὁ μεγαλοβιομήχανος ἔχει τρόπον νὰ κλέπτῃ τὸ Κράτος, ἐν ᾧ τὸν ἁπλοῦν ἐργάτην τὸν λογαριάζει ὁ ὑπάλληλος τῆς ἐφορείας. Πέρνεις 20 δραχμὰς τὴν ἡμέραν· βγάλε 20 λεπτὰ διὰ τὸν υἱόν σου. Θὰ πληρώσῃς τόσον. Ἐνῷ οἱ βιομήχανοι καὶ ἐμπορευόμενοι κρατοῦν τριπλᾶ βιβλία διὰ νὰ κλέπτουν τὸ κράτος καὶ κατὰ συνέπειαν κάθε φορολογίαν μόνον ὁ πτωχόκοσμος πληρώνει, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως συστηθῇ ἐπιτροπὴ καὶ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου τάχιστα.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§185Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, ἡ ἀναφορὰ τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας τῶν Ναυτικῶν Σωματείων τῆς Ἑλλάδος, πρέπει ἀναμφισβητήτως νὰ ληφθῇ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ὑπὸ σοβαροτάτην ἔποψιν καὶ νὰ γίνῃ ἀντικείμενον σπουδαίας μελέτης καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, συζητηθῇ δὲ ἐν τακτῇ ἡμέρᾳ τὸ συνολικὸν ζήτημα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Ναυτικὴ Ὁμοσπονδία ζητεῖ ἐνίσχυσιν οἰκονομικήν, διὰ τὰ παθόντα ἐκ τορπιλλισμοῦ καὶ ἀργήσαντα πληρώματα. Οὐδὲν δικαιότερον τούτου. Ὅταν ἐψηφίσθησαν ὁ πρῶτος νόμος ἐν ἔτει 1917 καὶ οἱ ἀλληλοδιάδοχοι νόμοι, περὶ φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν, ἐλήφθη πρόνοια τότε περὶ παρακρατήσεως ἑνὸς ποσοστοῦ 10% ἐκ τοῦ φόρου, πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν παθόντων πληρωμάτων κατὰ τὸν πρῶτον νόμον καὶ τῶν ἀργησάντων πληρωμάτων κατὰ τὸν δεύτερον. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι πληρεξούσιοι, ὅτι ὅ,τι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας εἶπε πρὸ ὀλίγου, εἶναι ἀληθέστατον. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἀποτελεῖ τὸν σπουδαιότατον μέχρι τοῦδε ἀποδειχθέντα πλουτολογικὸν παράγοντα τοῦ τόπου, ἀλλ’ εἰδικῶς κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ παγκοσμίου πολέμου τὰ πληρώματα καὶ τὰ ἐπιτελεῖα τοῦ ἐμπορικοῦ στόλου τῆς Ἑλλάδος, δύνανται δικαίως νὰ ἐξομοιωθῶσι πρὸς τοὺς πολεμικοὺς παράγοντας ἔν τε τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ καὶ τῷ κατὰ ξηρὰν στρατῷ, διότι οἱ ὅροι οἱ πρωτοφανεῖς, ὑφ’ οὓς διεξήχθη ὁ παγκόσμιος πόλεμος, ὅσοι καθ’ οὓς εἰς τὴν παλαιὰν, πάλαι ποτὲ ἐν ἰσχύϊ καταδρομὴν κατὰ τοὺς πολέμους, προσετέθη ἡ ὑποβρύχιος ἐπίθεσις, οἱ ὅροι οὗτοι κατέστησαν τὴν ναυτιλίαν ἐπικίνδυνον. Καὶ βεβαίως καὶ τὰ πληρώματα καὶ τὰ ἐπιτελεῖα τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ ὑφίσταντο, διαπλέοντα τὰς θαλάσσας, τοὺς αὐτοὺς κινδύνους, ἴσως καὶ μείζονας, ὅσους καὶ τὰ πληρώματα τῶν μαχίμων στόλων. Μάλιστα, δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι αἱ ἀπώλειαι τοῦ παγκοσμίου ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ εἰς ἄνδρας, εἶναι πολὺ μεγαλείτεραι τῶν ἀπωλειῶν εἰς ἄνδρας τῶν μαχίμων στόλων, οἱ ὁποῖοι ὅλοι ἠδράνησαν, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ ναυτικὴ ὑπεροχὴ τοῦ ἑτέρου τῶν μερῶν ἐξεδηλώθη πανηγυρικῶς, διότι οἱ βαρεῖς στόλοι ἦσαν κλεισμένοι εἰς τὰ ὁρμητήριά των. Τούτου οὕτως ἔχοντος εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν ναυτιλλομένων ἴσων πρὸς τὴν πρόνοιαν ἣν λαμβάνει διὰ τὰς συντάξεις καὶ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες ἔπαθον ἐν τῷ κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν πολέμῳ ὡς μαχηταί. Ἡ πρόνοια ἥτις ἐλήφθη τότε ἐθεωρήθη ὅτι ἦτο ὀγκώδης καὶ ἴσως ὀγκωδεστέρα, ἀποτελεσματικωτέρα τῆς ληφθείσης διὰ τοὺς ἀγωνισθέντας· ἀλλὰ τὰ πράγματα ἀπέδειξαν ὅτι δὲν ὑπῆρξε τελείως ἀποτελεσματική. Ὁ φόρος, καθ’ ἃ ἐπληροφορήθην — περὶ τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παράσχῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν Συνέλευσιν ἀκριβεῖς πληροφορίας διὰ πινάκων τῆς ὑπηρεσίας,— ὁ φόρος ὁ ἐκ μεταπωλήσεως ἢ ἀποζημιώσεως τορπιλλισθέντων πλοίων ἀνῆλθεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 60.000.000 ἢ 70.000.000. Ἐξ αὐτῶν, κατὰ τὸν κείμενον νόμον, 10% ἔπρεπε νὰ διατεθῶσιν εἰς τὰ πληρώματα (καὶ τὰ ἐπιτελεῖα, ἀφ’ οὗ ἤθελον προαφαιρεθῆ 2 ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς λειτουργίας σχολῆς ἐμποροπλοιάρχων καὶ ἐμπορομηχανικῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς πληρεξούσιος, ὁ προλαλήσας, εἶχεν ἄδικον νὰ καταφερθῇ κατὰ τῆς σχολῆς ταύτης. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ἐγὼ ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἰδέας τῆς προνομιακῆς παρακρατήσεως τοῦ ποσοῦ τούτου ὑπὲρ τοῦ τοιούτου σκοποῦ, διότι ἐνόμιζον, νομίζω καὶ θὰ νομίζω πάντοτε ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀποτελεσματικωτέρα μέριμνα τῆς Πολιτείας ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας τῆς ἐμπορικῆς ἀπὸ τὴν λειτουργίαν σχολῆς ἐκπαιδεύσεως διὰ τὰ ἐπιτελεῖα τὰ ναυτιλιακὰ καὶ διὰ τὰ ἐπιτελεῖα τὰ μηχανικὰ τοῦ ἐμπορικοῦ στόλου. Μέχρι τοῦδε, ἰδίως ὁ μηχανικὸς κλάδος τοῦ ἐμπορικοῦ στόλου, ἦτο κλάδος καθαρῶς ἐμπειρικός, ἔχων πρακτικὰς γνώσεις, καὶ οἱ ἐφοπλισταὶ ἐγνώριζον ὅτι ἕνεκα τῆς ἀτελείας τῶν ἐμπορομηχανικῶν, ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας τῶν πλοίων ἐχώλαινε καὶ εἶχον ἀναγκασθῆ μάλιστα ἄλλοτε ὑπὸ τοῦ Ἀγγλικοῦ Λόϋδ εἰς τὴν πρόσληψιν Ἄγγλου πρώτου μηχανικοῦ διὰ νὰ ἐξασφαλίζωνται οἱ ἀσφαλισταί. Ἦτο λοιπὸν μέριμνα ἀποτελεσματικωτάτη καὶ καθ’ ἣν ὥραν τοσαῦτα ποσὰ ἐκ τῆς φορολογίας τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας συγκομίζονται ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἦτο ἀπαραίτητον, ἵνα τὸ πρῶτον ποσὸν προαφαιρεθῇ πρὸς βελτίωσιν τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 2 ἑκατομμυρίων εἶχεν ἄδικον ὁ κ. συνάδελφος νομίζων, ὅτι συνυπελογίσθη πρὸς τὸ 10% ὑπὲρ τῶν πληρωμάτων. Τοῦτο προαφηρέθη ἐκ τοῦ συνολικοῦ φόρου, καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 2 ἑκατομμυρίων ἔρχεται ἀμέσως τὸ 10%. Καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι κυρίως εἰπεῖν ἡ ἀποζημίωσις τῶν πληρωμάτων ἐζημειώθη κατὰ 10% ἐπὶ τῶν 2 ἑκατομμυρίων καὶ ὄχι κατὰ δύο ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ ποσά, ἅτινα ἡ τότε ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπελόγισεν ὅτι θὰ εἰσπράττοντο ἐκ τῶν μεταπωλήσεων τῶν πλοίων, ἀπεδείχθησαν μᾶλλον φαντασμαγορικά. Τώρα ὑπῆρξε δόλος, ὑπῆρξε τέχνη περὶ τὸν καταρτισμὸν τῶν ἰσολογισμῶν, ὑπῆρξεν ἐπιείκεια τῆς ὑπηρεσίας; Τὸ ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι, καθ’ ἃς ἔχομεν ὅλοι πληροφορίας, τὸ συνολικὸν ποσὸν ἐκ τῆς πληρωθείσης φορολογίας ἐκ μεταπωλήσεων ἢ ἀποζημιώσεων ἠσφαλισμένων πλοίων, δὲν ὑπερέβη τὰ 60 ἑκατομμύρια. Καὶ κατὰ συνέπειαν τὰ ποσά, τὰ διατεθέντα πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν παθόντων δὲν δύνανται νὰ ὑπερβοῦν τὰ 6 ἑκατομμύρια ἐν συνόλῳ. Νομίζω ὅτι συνετέλεσεν εἰς μείωσιν τοῦ ποσοῦ τούτου καὶ διάταξις μεταγενεστέρου νόμου, ἥτις ὑπέτρεψεν ἵνα διὰ τὰ πλοῖα, τὰ μὴ πωλούμενα εἰς ἰδιώτας, ἀλλὰ εἰσφερόμενα πρὸς σύστασιν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, διὰ τὰ πλοῖα ταῦτα καταβάλληται ὁ φόρος οὐχὶ εἰς μετρητά, ἀλλὰ διὰ καταθέσεως μετοχῶν τῶν συνισταμένων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Ἐννοεῖτε ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀντὶ νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον χρῆμα μετρητόν, κατετέθησαν μετοχαὶ ἑταιρειῶν ἐπισφαλῶν, αἱ ὁποῖαι συνεστήθησαν δι’ ὑπολογισμῶν πολὺ μεγαλυτέρων τῆς πραγματικῆς ἀξίας τῶν πλοίων, καὶ ὧν αἱ μετοχαὶ ὑπέστησαν μείωσιν, τὴν χρηματιστικὴν καὶ τὴν διὰ τῆς ἀξίας τῶν πλοίων. Κατὰ συνέπειαν τὸ τμῆμα τοῦτο τοῦ φόρου ἐχάθη, καὶ ὡς ἐκ τούτου καὶ τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον θὰ κατεβάλλετο διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν πληρωμάτων τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι καὶ τὸ ἕτερον σύστημα, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου εἰσήχθη, καὶ τὸ ὁποῖον τῇ ἐπιμόνῳ αἰτήσει τῶν πλείστων ἐφοπλιστῶν εἶχε γίνει ἀποδεκτόν, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο ὑπῆρξε δολοφονικὸν ἀκουσίως διὰ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν καὶ διὰ τὰ ἐκ ταύτης εἰσκομισθέντα κεφάλαια εἰς τὴν Χώραν. Οἱ ἐφοπλισταὶ τότε ὅλοι παρεκάλεσαν καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις ἀπεδέχθη, ἵνα ἐπιτραπῇ ἡ ἐπιστροφὴ εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς τοῦ φόρου, πλὴν τῆς προαφαιρέσεως τῶν 2 ἑκατομμυρίων καὶ τοῦ 10% ὑπὲρ τῶν πληρωμάτων, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἐντὸς τῆς προθεσμίας θὰ παρουσίαζον συμφωνίας περὶ ναυπηγήσεων νέων πλοίων. Ἡ προθεσμία ἦτο διετὴς πρὸς δήλωσιν καὶ πενταετὴς πρὸς παράδοσιν τῶν ναυπηγουμένων πλοίων. Δὲν ἠδύναντο πάντες νὰ ψυχολογήσωσιν ὅτι τὸ κεφάλαιον πάντοτε ἔχει τὴν ἕξιν νὰ τρέπηται πρὸς νέας ἐπεξεργασίας ἐπὶ τῆς αὐτῆς κατευθύνσεως, πρὸς τὴν ὁποίαν ἔχει ἐξοικειωθῇ. Καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη παροτρύνσεως πρὸς τοὺς ναυτιλομένους ἵνα τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐκ τῶν κερδῶν τῆς ναυτιλίας ἀπασχολήσωσιν εἰς τὸ αὐτὸ ἔργον. Ἀφ’ ἑτέρου οἱ ἐφοπλισταὶ ὑπελόγιζον πάλιν ὅτι θὰ κατώρθουν σπεύδοντες πρὸς ναυπήγησιν ἢ παραγγελίαν νέων πλοίων νὰ κερδίσωσι τὸ ποσὸν τοῦ φόρου. Συνέπεια τοῦ μέτρου τούτου ὑπῆρξε διττὴ ἀπώλεια. Τὸ μὲν Κράτος ἀπώλεσε ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ φόρου ἐπιστραφὲν εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς, οἵτινες κατέθεσαν συμφωνίας περὶ παραγγελιῶν νέων πλοίων, οἱ δὲ ἐφοπλισταί, σπεύσαντες νὰ κερδίσωσι τὸν καταβληθέντα φόρον ὑπεβλήθησαν εἰς συμφωνίας μὲ τιμὰς λίαν ὑψωμένας καὶ σήμερον ἔχουν ὑποστεῖ καταστροφὰς καὶ ἐπλήρωσαν πολλαπλοῦν τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἐνόμισαν τότε ὅτι θὰ κερδίσουν. Ταῦτα ἦσαν ἀποτελέσματα ἀψυχολογήτου σπουδῆς ἑκατέρωθεν καὶ ἐκ μέρους τῶν ἐφοπλιστῶν καὶ ἐκ μέρους τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν δὲν δύναταί τις νὰ ἀδικήσῃ διότι εὑρέθη πρὸ τῆς ἐντυπώσεως ὅτι θὰ ἐδίδετο ἓν γραφεῖον πρὸς διατήρησιν καὶ αὔξησιν τοῦ ἐμπορικοῦ στόλου τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν ἐντελῶς ἀντίθετα τῶν ἑκατέρωθεν προσδοκιῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου ὑπῆρξεν δολοφονικὴ διὰ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν καὶ καταστρεπτικὴ διὰ τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Σήμερον ὅμως εἶναι ἀνάγκη νὰ φροντίσωμεν περὶ ἱκανοποιήσεως ἐπαρκοῦς τῶν θυμάτων, διότι θύματα εἶναι αἱ οἰκογένειαι ὅλων τῶν θανόντων ἢ πνιγέντων, ὡς εἶναι καὶ οἱ ἐπιζήσαντες καὶ οἱ ἀκρωτηριασθέντες, ὡς ἐπίσης καὶ ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τορπιλλισμῶν τῶν πλοίων εὑρέθησαν ἐν πλήρει ἀργίᾳ καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα καὶ οἱ ὁποῖοι εἶδον ὅτι ὅλαι αἱ ἄλλαι τάξεις τῶν ἐργαζομένων παραγωγῶν ἀρκετὰ ἐπλούτισαν. Καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ ἀγροτικὴ Ἑλλὰς ἔχει ἤδη πλήρη νεωτερισμὸν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἀκόμη ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι διακρίνονται διὰ τὴν πτωχείαν των τὴν ἀγροτικήν. Οἱ δὲ ναυτιλόμενοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τόσα καὶ οἱ ὁποῖοι ἀνῆκον εἰς ἐπάγγελμα ἀποκομίσαν κέρδη μεγάλα, εὑρέθησαν καὶ εὑρίσκονται εἰς στερήσεις. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ληφθῇ μία πρόνοια. Προτείνεται ἡ ἐπιβολὴ μιᾶς φορολογίας 4% εἰς τὰ κέρδη τῶν ἐφοπλιστῶν, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι σήμερον δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος οἰκονομικὴ στιγμὴ μετὰ τὰς ραγδαίας ἐκπτώσεις τῆς ἀξίας τῶν πλοίων καὶ τὰς ἐκπτώσεις τῶν ναύλων, ἀφίνω δὲ ὅτι τὸ μέτρον μιᾶς φορολογίας τῶν σημερινῶν κατόχων πλοίων δὲν θὰ εἶναι δίκαιον, ἐφ’ ὅσον τὸ μέτρον τοῦτο ἤθελεν ἐπιβληθῆ ἐκ τῆς σκέψεως, ὅτι οἱ ναυτιλόμενοι ἐκέρδισαν πολλά, διότι οἱ κερδίσαντες τὰ πολλὰ δὲν εἶναι ὅλοι οἱ σημερινοὶ κάτοχοι τῶν πλοίων, καθόσον μέγας ἀριθμὸς ἀνθρώπων ἐκέρδισεν πολλὰ χρήματα ἐκ τῆς ναυτιλίας χωρὶς νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὸ ναυτικὸν ἐπάγγελμα, ἀλλ’ ἐκ τοῦ χρηματισμοῦ περὶ τὰ ναυτικὰ ζητήματα. Εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἠγόραζον μετοχὰς, ἐπώλουν αὐτὰς καὶ ἀπήρχοντο, ὅπως κάμουν καὶ εἰς μετοχὰς τραπεζῶν. Οὗτοι δὲ ἀπεκόμισαν τὰ πολλὰ χωρὶς νὰ ὑποβληθῶσιν καὶ εἰς οὐδεμίαν ζημίαν. Οἱ ἄλλοι ὅμως, οἱ ὁποῖοι ἐνέμεινον ἐν τῷ ἐπαγγέλματι, αὐτοὶ εἶχον καὶ τὴν ἀντίστροφον ὄψιν τοῦ νομίσματος, δηλ. τὴν ζημίαν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ ἀπὸ τοῦδε νὰ συστηθῇ ἐν πρώτοις τὸ ποσὸν τῶν 2.000.000 — τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον ἔχει εἰς χεῖράς του μὲ προορισμὸν τὴν λειτουργίαν ἐμπορικῶν σχολῶν — τοῦτο διὰ νομοσχεδίου νὰ διατεθῇ ἀμέσως πρὸς τοὺς παθόντας.

§186Α. ΑΡΑΠΗΣ. Νὰ δώσωμεν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἶναι σωστὸ, τοὐλάχιστον ἕνα μέρος καὶ νὰ γίνῃ μία λέσχη εἰς τὸν Πειραιᾶ, ὅπως διὰ διαλέξεων γίνεται ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§187Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν ἀνάγκην εὐρυτέρας ἐκπαιδεύσεως τῶν ὑπαρχόντων μηχανικῶν καὶ ἐμποροπλοιάρχων ἔχω ἀναγνωρίσει πολὺ πρότερον. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἄλλως τε εἰργάζεσθε μετ’ ἐμοῦ, καὶ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ συνεργαζώμεθα καὶ εἰς τὴν Βουλήν.

§188Α. ΑΡΑΠΗΣ. Μάλιστα.

§189Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι τὸ 1915 ἐφηρμόσθη ὁ νόμος τῶν ἐφέδρων ἐμποροπλοιάρχων πρὸς ἐκπαίδευσιν.

§190Α. ΑΡΑΠΗΣ. Καὶ πολεμικὴν μόρφωσιν.

§191Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ ἡ μόρφωσις ἡ πολεμικὴ συνετέλεσεν ἵνα βελτιωθῇ καὶ τὸ σύνολον τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς παραστάσεως αὐτῶν. Ἀναγνωρίζω πλήρως τὰ τῆς ἀνάγκης ταύτης. Θὰ ἀναγνωρίσητε ὅμως μετ’ ἐμοῦ ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ καταρτισμοῦ καλῶν ἐπιτελείων τοῦ ἐμπορικοῦ στόλου ἀνάγηται εἰς καθῆκον ἐπιτακτικὸν τοῦ Κράτους. Ἀναμφισβητήτως τὸ Κράτος ἐὰν δὲν εἶχε τὸ ποσὸν τῶν 2.000.000, τὸ ὁποῖον εἰσεπράχθη ἐκ τῶν κερδῶν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἦτο ὑποχρεωμένον νὰ δαπανήσῃ αὐτὸ ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως σχολῶν. Ἀφοῦ σήμερον ὑπάρχει ἐπείγουσα ἀνάγκη βοηθείας τῶν ἐπιτελείων καὶ πληρωμάτων, τὸ δ’ ὑπάρχον χρῆμα εἰσεπράχθη ἀπὸ τῆς ἐργασίας αὐτῶν, ὀρθὸν εἶναι νὰ δαπανηθῇ τοῦτο διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν, τὸ δὲ Δημόσιον δύναται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ του νὰ ἐπιμεληθῇ τῆς ἱδρύσεως τῶν σχολῶν. Δύναται τὸ Κράτος νὰ δαπανήσῃ ἀπὸ τὸν δημόσιον προϋπολογισμὸν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἐπιτελείων τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον κατελογίσθη εἰς ἴδιον ταμεῖον ἐκ τῶν χρημάτων τῆς ἐργασίας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, αὐτὸ σήμερον νὰ διατεθῇ εἰς ἐπικουρίαν των. Ἐπίσης νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν τὸ ποσοστὸν τὸ συγκομισθὲν εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον ἐκ τῆς φορολογίας τῶν ἰδιωνύμων ἑταιρειῶν τῶν καταρτισθεισῶν δι’ εἰσφορᾶς πλοίων, τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐφόσον ἀναλογεῖ πρὸς 10% τὸ παρακράτημα ὑπὲρ τῶν πληρωμάτων τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας νὰ διατεθῇ τοῖς μετρητοῖς. Ἡ φορολογία ἔχει ὡς ἑξῆς: Αἱ τοιαῦται ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι ἐδικαιοῦντο νὰ καταβάλωσι τὸν φόρον κατὰ τὰ 8)10 εἰς μετοχὰς καὶ κατὰ 2)10 εἰς μετρητά. Νομίζω ὅτι προνομιακῶς πρέπει νὰ μεταβληθῶσιν τὰ 10% ὑπὲρ τῶν πληρωμάτων ἐκ τῶν μετρητῶν τούτων καὶ τὸ κράτος νὰ κρατήσῃ τὰς μετοχάς.

§192Γ. ΧΛΩΡΟΣ. Συζητεῖτε περὶ ἑκατομμυρίων χωρὶς νὰ ἠξεύρωμεν ἐὰν ὑπάρχωσιν ἑκατομμύρια· 60.000.000 εἶναι ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ πληρωθῇ ἀμέσως.

§193Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐβεβαιώθη.

§194Γ. ΧΛΩΡΟΣ. Δὲν θὰ εἰσπραχθῇ τίποτε. Εἰς τὸν νόμον περὶ ἐκτάκτων κερδῶν ὑπάρχει διάταξις 15%, ἀτυχῶς εἰς τὸν νόμον δὲν ὑπάρχει προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ πληρώνουν καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐγένετο τίποτε ἕως τώρα.

§195Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λησμονεῖτε ἓν πρᾶγμα. Ἐκ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἰδίων ἐνδιαφερομένων ἐπιστοποιήθη ἓν ποσὸν 4.000.000 δραχμῶν ὅπερ ὑπάρχει, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τοῦτο καὶ κακῶς ἐπεστράφη εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς πρέπει νὰ ἁρπαγῇ ὁ ὑπουργὸς ἀπὸ τὸ αὐτὶ καὶ νὰ σταλῇ εἰς τὴν Δικαιοσύνην, διότι ἐκ τοῦ νόμου εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ κρατήσῃ.

§196Γ. ΧΛΩΡΟΣ. Ἐὰν συζητῶμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πινάκων τοῦ ὑπουργείου θὰ πῇ ὅτι ὀφείλεται ὅλον τὸ ποσόν.

§197Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἠξεύρω αὐτὴν τὴν διάταξιν, σᾶς λέγω δὲ ὅτι κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου ἐκ τῶν εἰσπραχθέντων πραγμάτων παρακρατοῦνται α) 2.000.000 διὰ τὴν σχολήν, ἔπειτα, β) 10% δι’ ἀποζημίωσιν τῶν παθόντων. Οἱ παθόντες ἀπεζημιώθησαν διὰ 4.000.000 δραχμῶν ὡς βεβαιοῦσιν οἱ ἴδιοι. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον καὶ ἐν ἀρχῇ παρεκάλεσα, νὰ καταθέσῃ τοὺς πίνακας.

§198Γ. ΧΛΩΡΟΣ. Δὲν εἰσεπράχθη οὔτε μέρος.

§199Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παραδέχομαι πρὸς στιγμὴν ὅτι δὲν εἰσεπράχθη, εἶναι εἰσπρακτέα ὅμως.

§200Γ. ΧΛΩΡΟΣ. Ὄχι.

§201Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ 2.000.000.

§202Γ. ΧΛΩΡΟΣ. Πρέπει νὰ τὰ πάρῃ ἀπὸ τὰ 6.000.000, διὰ νὰ εἰσπράξῃ πρέπει ὅλους τοὺς ἐφοπλιστὰς νὰ τοὺς κηρύξῃ εἰς πτώχευσιν.

§203Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ 2.000.000 δραχμῶν εἶναι παρακρατητέα ἐκ τῆς πρώτης εἰσπράξεως. Ἡ εἴσπραξις ἐγένετο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐγένετο. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὰς πληροφορίας τὰς σχετικάς, ὑποβάλλων καὶ τὴν γνώμην του ἐὰν τὰ πράγματα ἔχωσι ὡς ἐκτίθενται. Παρακαλῶ δὲ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ εἶνε σύμφωνος μετ’ ἐμοῦ, ὅτι θὰ εἶνε δυνατὸν τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν παθόντων πληρωμάτων. Ἤθελον παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν περαιτέρω μελέτην καὶ νὰ ἴδῃ κατὰ πόσον τὸ Κράτος εἶνε δυνατὸν νὰ φανῇ ἀρωγόν, νὰ ἔχωμεν δὲ τοὺς πίνακας διὰ νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην καὶ διὰ νὰ ἴδωμεν τί ἔχει δαπανηθῇ καὶ τί εἶναι κατατεθειμένον.

§204Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδόθη ἐντολὴν νὰ καταρτισθοῦν οἱ πίνακες· εὐθὺς δὲ ὡς συμπληρωθῶσι θὰ κατατεθῶσιν καὶ θὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασίν σας. Ἄνευ καταρτισμοῦ τῶν πινάκων αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Μητσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§206Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, τῶν ἀνδρείων πληρωμάτων τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ γίνω καὶ ἐγὼ συνήγορος ὑπὲρ τῆς κατισχύσεως τῶν δικαίων αὐτῶν. Ποῖα εἶναι τὰ δίκαια ταῦτα προλαλήσαντες ἄλλοι ἀνέπτυξαν, παρασχόντες αὐτῶν εἰκόνα ἀκριβῆ. Ἰδοὺ δ’ εἰς αὐτὴν τὴν εἰκόνα τί ἤθελον νὰ ἐπιπροσθέσω. Ἐκ τοῦ ποσοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον περίπου ὑπολογίζεται τὸ ὅλον κέρδος τὸ ἐκ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ προκύπτον, εἶναι 2 δισεκατομμύρια δραχμῶν. Ἔναντι τῶν 2 αὐτῶν δισεκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν, ὀλίγα πρόσωπα ἐφοπλιστῶν, συλλογισθῆτε, κύριοι, ὅτι τὰ πληρώματα τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα πληρώματα ὑπῆρξαν αὐτὰ οἱ κύριοι ἐργάται τῶν κολοσσιαίων ναυτικῶν κερδῶν, δὲν ἔσχον ἢ 400 περίπου δραχμὰς κατ’ ἄτομον! Ἔχομεν 10.000 ἀνδρῶν τοῦ ναυτικοῦ εἰς οὓς διενεμήθησαν 4.000.000 ἐκ τοῦ φόρου τῶν 60.000.000. Λοιπὸν εὐλογώτατα, φρονῶ, καὶ ὑμεῖς ἀδύνατον νὰ μὴ ὁμολογήσητε, τὰ πληρώματα τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ θεωροῦσιν ἑαυτὰ ἠδικημένα, καὶ ζητοῦν ἐπανόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος, ἐν τῷ μέτρῳ ἄλλως τε τοῦ δυνατοῦ. Ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ μέτρον τοῦ δυνατοῦ; Ἐν πρώτοις τὸ πρὸ ἡμῶν φερόμενον ζήτημα σήμερον ἐμφανίζεται ὡς ἁπλῆ συνέπεια ἑνὸς σχεδίου νομοθετικοῦ φορολογικοῦ τελείως ἀποτυχόντος. Εἶναι τὸ φορολογικὸν μέτρον τῶν ἐκτάκτων κερδῶν τοῦ πολέμου. Ἀναμφισβητήτως ἤθελεν μεγίστη ἱκανοποίησις δοθῆ εἰς τὰς διατυπωθείσας ἀξιώσεις τῶν πληρωμάτων τοῦ ναυτικοῦ, ἐὰν ἐδείκνυεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἐμπνέεται ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰσθημάτων, ὑφ’ ὧν καὶ ἐγώ, ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν τῆς θαλάσσης καὶ ἤρχετο νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὅτι θὰ παραπέμψῃ καὶ αὖθις πρὸς ἀναθεώρησιν τὴν φορολογίαν τῶν ἐκτάκτων κερδῶν εἰς νέαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ κληθῇ ἵνα ἐργασθῇ ἐπὶ τοῦ γενικοῦ τούτου θέματος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκ τῶν 60.000.000, τῶν ὑπολογισθέντων, καὶ δὲν γνωρίζω ἂν καὶ εἰσπραχθέντων, τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐκτάκτων κερδῶν τὰ 4 ἑκατομμύρια περιῆλθον εἰς τὰ πληρώματα, κρατηθέντων ἐξ αὐτῶν 2 ἑκατομμυρίων μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι θὰ χρησιμεύσωσιν ὑπὲρ σχολῆς ναυτικοῦ ἱδρυθησομένης! Ἡ σχολὴ αὐτὴ δηλαδὴ δὲν ἱδρύθη. Ἡ σχολὴ αὐτὴ ἀναντιρρήτως εἶναι ἀναγκαία. Ὅταν μία ὁμὰς ἀνδρῶν ἔχῃ τὴν τιμὴν νὰ λέγηται πλήρωμα Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ τῆς Ἑλλάδος, ναυτικοῦ δηλαδὴ τόσον ἱστορικοῦ καὶ σπουδαίου, ὅσον τὸ ἑλληνικόν, βεβαίως πρέπει νὰ αἰσθανθῇ ὅτι ἀπαιτεῖται ἀπὸ αὐτοῦ νὰ ἐπιδείξῃ φῶτα καὶ ἐπιστήμην πολὺ μεγαλυτέραν ἐκείνης εἰς ἣν μέχρι σήμερον αἱ περιστάσεις τὸ ὑπεχρέωσαν νὰ περιορισθῇ. Καὶ ἀναμφισβητήτως εἶναι πόθος τῶν ναυτικῶν πληρωμάτων, ἡ σχολὴ αὐτὴ μίαν ἡμέραν νὰ ἱδρυθῇ. Ἀλλὰ τὰ χρήματα πρὸς τοῦτο ἂς εὑρεθοῦν ἄλλοθεν, ἂς τὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος. Εἶμαι δὲ σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Στράτου, προτείναντος ὅπως τὸ ποσὸν τῶν 2 ἑκατομμ., ἐὰν ὑπάρχῃ εἰσέτι, διανεμηθῇ εἰς τοὺς 10 χιλιάδας ἄνδρας τῶν πληρωμάτων. Ἀλλὰ μὴ φαντασθῇ τις ἐκ τούτου ὅτι τὸ ζήτημα των ἐλύθη. Ἡ διανομὴ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, βεβαίως δὲν ἐπαρκεῖ διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ δίκαια των. Ἕκαστον ἄτομον δὲν θὰ ἐλάμβανεν ἢ 200 δραχμάς. Τὴν κυρίαν θεραπείαν, τὸ κατ’ ἐμέ, ἀλλαχοῦ τὴν ἀποβλέπω. Ἡ κυρία θεραπεία τοῦ κακοῦ θὰ ἐπέλθῃ ἐκ γενικοῦ μέτρου, συντακτικοῦ, ἐφ’ ὅσον ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦσαν διατεθειμέναι νὰ ἀποδεχθῶσι καὶ ψηφίσωσι θεσμὸν ἀπαγορεύοντα τὸ δίκαιον τῆς συμμετοχῆς τῆς ἐργασίας τοῦ ἐργάτου εἰς τὰ κέρδη τῆς ἐπιχειρήσεως. Τόσον ἄρα τῆς ναυτικῆς ἐπιχειρήσεως, ὅσον πάσης ἄλλης. Καὶ αὐτὸ θὰ εἶναι ἓν ἐκ τῶν κατ’ ἐξοχὴν θεμελιωδῶν θεσπισμάτων, ὧν θὰ φανῇ ἀξία ἡ Συντακτικὴ Ἐθνοσυνέλευσις τῆς Ἑλλάδος. Ἐντεῦθεν θὰ προέκυπτε πραγματικῶς ἡ θεραπεία τοῦ μεγάλου τῶν ναυτικῶν πληρωμάτων κακοῦ. Ἀλλὰ διαβλέπω ἐκτὸς τούτου καὶ ἄλλοθεν βελτίωσιν τῆς τύχης αὐτοῦ ἐπερχομένην. Τοῦτο δὲ λέγω ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἕτερον τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαλαμβάνει ἡ αἴτησις τῶν πληρωμάτων. Εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ὀκταώρου τῆς ναυτικῆς ἐργασίας. Ἡ πολὺ περισσοτέρα ἐργασία, τὴν ὁποίαν σήμερον τὰ πληρώματα καὶ ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως θὰ φθάσῃ εἰς τὰς 14 ὥρας, ἐὰν περιορισθῇ εἰς τὰς 8, τότε ἐν τοῖς πλοίοις κατ’ ἀνάγκην θέλουσιν χρησιμοποιεῖσθαι πολὺ περισσότεροι ἄνδρες διὰ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ μειωθῶσιν αἱ σημεριναὶ κρίσεις τῆς ἡμεραργίας, αἱ προκύπτουσαι ἐκ τοῦ ὑπερμέτρου ἀριθμοῦ τῶν ναυτικῶν πληρωμάτων, καὶ δὲν θὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσοστὸν τῆς ἀμοιβῆς αὐτῶν. Ἡμεῖς θέλομεν ἀποδεχθῇ τὸν θεσμὸν τοῦ ὀκταώρου, εἴτε ἔχωμεν νὰ πληρώσωμεν τὸ μεγαλύτερον ἀριθμὸν τῶν πληρωμάτων ὅστις θὰ χρειασθῇ, εἴτε δὲν ἔχωμεν. Καὶ ὀφείλομεν νὰ προέλθωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀποδοχῆς διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐγένετο ἀποδεκτὸν τὸ θέσπισμα τοῦ ὀκταώρου ὑφ’ ὅλων τῶν συνεδρίων τοῦ κόσμου. Θὰ εἶναι δύσκολον πρᾶγμα εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ φανῇ αὐτὴ δυστροποῦσα εἰς τοῦτο. Μάλιστα λυποῦμαι ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει τὴν πρωτοβουλίαν τῆς προτάσεως τοῦ ὀκταώρου. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς εἰσαγάγῃ τώρα τὸν θεσμόν, μέγας ἀριθμὸς ἀέργων, οἱ ὁποῖοι σήμερον εὕρηνται εἰς προστριβὰς πρὸς τοὺς πλοιοκτήτας, θέλουσιν εὕρει ἐργασίαν, καὶ αἱ ἀφορμαὶ τῶν ἐρίδων θέλουσιν ἐκλείψει ἂν δὲν ἐγίνετο περιπλέον ἐκεῖνον τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ εἶπον, ἐὰν ἐθεσπίζετο καὶ ἡ συμμετοχὴ εἰς τὰ κέρδη, τότε βεβαίως ἡ βελτίωσις θὰ ἐπήρχετο πλήρης. Καταλήγων, ἐπειδὴ συνεσχέτισε τὸ ἀναφανὲν ζήτημα πρὸς τὴν κακὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κακῶς συναφθέντος σχεδίου φορολογίας, ἤθελον καὶ πάλιν παροτρύνει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταρτίσῃ νέαν ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παραπεμφθῇ τὸ ἐπιστημονικὸν θέμα τῆς φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει ὅτι δὲν ἔχει παρὰ ν’ ἀκολουθήσῃ παράδειγμα καταστὰν πλέον κοινόν. Διότι ὑπεμνήσθη πρὸ μικροῦ τὸ ὄνομα τῆς Ἀγγλίας, ὅπου 80% ἐπλήρωσαν εἰς τὸ Κράτος. Οἱ κερδίσαντες ἐκ τῶν ναυτικῶν ἐπιχειρήσεων ἔφθασαν μέχρι 90%. Ἡ Ἰταλία, τὸ ποσὸν τῆς φορολογίας τὸ ἔφθασεν διὰ τελευταίας νομοθεσίας μέχρι τῶν 80%, ἡ Γαλλία μέχρι τῶν 60%, ἡ Ἑλλὰς περιωρίσθη μετὰ τρόμου καὶ φόβου εἰς τὰ 30%. Ἐὰν δὲ συνέπιπτε νὰ εἶναι ἀληθὴς ἡ παρατήρησίς τινος συναδέλφου ὅτι τώρα πλέον πᾶσα ἀναθεώρησις εἶναι ματαία, διότι θὰ ἦτο δύσκολον ἡ νέα καταδίωξις τοῦ ἐπιτευχθέντος κέρδους, ἀφ’ ἧς ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς ἐπιτεύξεως αὐτοῦ μέχρι σήμερον πολλὰ ἐκ τῶν κερδῶν ἐχάθησαν, ἕνεκα τῶν ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ συμβεβηκότων, ἐὰν, λέγω, ἀποδειχθῇ τοῦτο ἀληθές, παραμένει ὅμως πολὺ περισσότερον ἀληθές, ὅτι ὑπῆρξεν ὑπερβάλλουσα ὀκνηρία σκέψεως καὶ μέτρων βραδύτης ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μὴ εἴπω χειρότερον ἄλλο, ἵνα μὴ ὑποπτεύσω συμπαιγνίας τὸ ὅτι δὲν εἰσεπράχθησαν ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐν καιρῷ ὅσα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῶσι καὶ ὅσα, ἀντὶ εὐχῆς ἔργον, θὰ εἶχον εἰσπραχθῆ. Καὶ θὰ ἦτο καὶ δι’ ἐκείνους ἀκόμη, οἵτινες ἔκτοτε ἀπώλεσαν τὰ κέρδη των καλλίτερον νὰ τὰ εἶχε φορολογήσῃ τὸ Κράτος, παρὰ ὅτι πάντως τὰ ἀπώλεσαν, χωρὶς νὰ ἀφήσωσι τὸ Κράτος νὰ εἰσπράξῃ περίπου ἐξ αὐτῶν οὐδέν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω καὶ αὐτὴν τὴν σύστασιν νὰ ποιήσωμαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§208Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καίτοι θεωρῶ ὅτι εἶναι ἡ συζήτησις ἀκατάλληλος διὰ τοιοῦτο ζήτημα, θὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ ὀλίγας λέξεις συμφωνῶν πρὸς ὅσα ὁ πληρεξούσιος κ. Παναγιώτου καὶ ἐν πολλοῖς ὁ πληρεξούσιος κ. Μητσόπουλος εἶπον, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ληπτέα μέτρα. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὰ ἐκ τοῦ πολέμου κέρδη ἐν Ἑλλάδι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν μικροτέραν φορολογίαν. Ὁ νόμος περὶ φορολογίας τῶν ἐκτάκτων κερδῶν, οὐ μόνον ὑπεβλήθη βραδέως, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἐπέτρεψεν ἵνα ἀποκρυβῶσι τὰ πλεῖστα τῶν κερδῶν, οὕτω δὲ τὸ Κράτος ἐλάχιστα εἰσέπραξεν καὶ ἐλάχιστα ἀπεζημιώθησαν οἱ παθόντες καὶ οἱ ἐργασθέντες ὑπὲρ τοῦ μεγαλείου τῆς Πατρίδος. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ παρίδωμεν, ὅτι ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην διατρέχει μίαν κρίσιν ὀξυτάτην, οὔτε δυνάμεθα νὰ λησμονήσωμεν ὅτι ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ἀπετέλεσεν ἀείποτε, οὐ μόνον τὴν μεγαλειτέραν πλουτοπαραγωγὸν δύναμιν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ συνετέλεσεν καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν ἡμῶν παλλιγενεσίαν καὶ ἀποτελεῖ τὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐρείδεται ἡ ναυτικὴ τοῦ Κράτους παρασκευή. Κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία ὑφίσταται παμμεγίστην κρίσιν, τὰ δὲ περισσότερα τῶν πλοίων εἶναι δεδεμένα ἐν Πειραιεῖ, χιλιάδες δὲ ἀνδρῶν παραμένουσιν ἐν ἀδρανείᾳ λιμώττοντες. Τὸ θέμα λοιπὸν εἶναι ἄξιον μελέτης, καὶ θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἐγὼ, ὅπως συσταθῇ ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδημόνων ἀνδρῶν πεπειραμένων, διότι δεκάδες χιλιάδων ἀνδρῶν λιμώττουσιν, ἡ δὲ πενία εἶναι μέγιστον θηρίον, τὸ ὁποῖον πολλὰ κακὰ κατεργάζεται. Εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζουσα τὴν σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος θὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καμπάνης ἔχει τὸν λόγον.

§210Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι περιπλέον, διότι τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη, ἀλλὰ καὶ ἐὰν εἶχα νὰ προσθέσω τι εἰς τοιοῦτον σοβαρὸν ζήτημα βεβαίως δὲν θὰ ὡμίλουν σήμερον, διότι ἡ τοιαύτη συζήτησις δὲν πρέπει νὰ γίνεται ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων. Τὸ ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Συνομοσπονδία τῶν ναυτικῶν ἐργατικῶν σωματείων Πειραιῶς, εἶναι λεπτομερὲς καὶ θίγει τὰ φλέγοντα ζητήματα, προτείνει δὲ ὡς μέτρον θεραπείας καὶ παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν νὰ διορίσῃ ἐπιτροπὴν ἐκ πληρεξουσίων εἰδημόνων, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὰ ζητήματα τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῷ ὑπομνήματί της καὶ νὰ προτείνωσιν τὴν δέουσαν λύσιν. Τὴν γνώμην τῆς Συνομοσπονδίας ἀποδέχομαι καὶ ἐγὼ νὰ καταρτισθῇ ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδημόνων μὲ ὡρισμένην προθεσμίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα νομίζει χρήσιμα καὶ λυσιτελῆ διὰ τε τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἀέργων ναυτικῶν καὶ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα τὰ ὁποῖα περιλαμβάνει ἡ ἀναφορά. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λυθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Λαδόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§212Ε. ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα ἡ κατάλληλος νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, ἀλλὰ ὀλίγας λέξεις θὰ προσθέσω ἐχούσας σχέσιν μᾶλλον πρὸς τὴν γενικωτέραν ἄποψιν τοῦ ζητήματος. Τὸ Κράτος ἔχει συμφέρον νὰ προστατεύσῃ ἕνα κλάδον, ὅστις ὄχι μόνον παρέχει μεγίστην συμβολὴν εἰς τὴν ἐν γένει ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας μας ἀλλ’ ὅστις παρέχει εἰς εὔθετον χρόνον πλείστας ὑπηρεσίας εἰς αὐτό. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν 40.000 ναυτῶν, οἱ ὁποῖοι λιμώττουσι σήμερον, πρόκειται περὶ 8.000 ἢ 10.000 ψυχῶν αἵτινες ὅμως εἶναι ἀρκεταὶ οὐ μόνον διὰ νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὸ πολεμικόν μας ναυτικὸν καὶ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ συμπληρώσωσι τὴν ξένην ναυτιλίαν. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ μέτρον τὸ πρατεινόμενον τῆς ἐξευρέσεως τῶν πόρων διὰ τῆς καταπιέσεως τῶν πλοιοκτητῶν εἶναι τὸ ἄριστον, εἰς στιγμὴν καθ’ ἣν διατρέχομεν τοιαύτην ναυτιλιακὴν κρίσιν, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ μὲν φορτηγὰ πλοῖα παροπλίζονται εἰς τοὺς λιμένας, μέγιστοι δὲ ναυτικοὶ οἶκοι κύπτουν ὑπὸ τὸ βάρος τῆς κρίσεως ταύτης. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι ὄχι μόνον ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ συμφέρον ἵνα ἐνισχύσωμεν τοὺς ναυτικοὺς πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι χθὲς ἀκόμη ἔχυνον τὸ αἷμά των ὑπερασπίζοντες ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν σύστασιν ταύτην.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 9.10′ μ. μ.).