1921.02.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20η

Παρασκευὴ 12ης Φεβρουαρίου 1921

Προεδρία Ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΥ

(Ὥρᾳ 5.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν;

§3Α. ΣΛΗΜΑΝ. Εἰς τὴν σελίδα 6ην, κατόπιν ἐρωτήσεως τοῦ πληρεξουσίου Φλωρίνης κ. Χρηστάκη, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀπαντᾷ διατὶ δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ἐὰν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος προσετέθησαν καὶ ἄλλα πρόσωπα ἐκτὸς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, διότι σήμερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μοῦ εἶπον ὅτι προσετέθησαν καὶ ἄλλα. Ἤθελα νὰ γνωρίζω, ἂν πρόκειται περὶ ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως, περὶ προσθήκης νέων μελῶν ἐκ τῶν πληρεξουσίων εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§5Α. ΣΛΗΜΑΝ. Ὥστε εἶναι ἐν τάξει τὰ πρακτικά.

§6Ι. ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν διετύπωσα παράπονον διότι δὲν συμπεριελήφθην, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐξέφρασα τὴν ἀπορίαν μου πῶς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν δὲν συμπεριελήφθησαν πληρεξούσιοι εἰδικοὶ ὅπως ὁ κ. Θεοτόκης καὶ ἐγώ. Πρὸς τούτοις εἶπον ὅτι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν δὲν συμπεριελήφθησαν Μακεδόνες καὶ Ἠπειρῶται, οἱ ὁποῖοι ἐξ ἴσου ἐνδιαφέρονται διὰ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα. Ἄλλως τε τὸ νὰ εἰσαχθῇ τις εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν μᾶλλον κόπους θὰ ἔχῃ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. πληρεξουσίου. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: — Ὁ Ἰωάννης Αὐλωνίτης, κάτοικος Ἀθηνῶν, ὑποδεικνύει τὰ ἄτοπα τὰ παρουσιαζόμενα ἐκ τῆς τελευταίας τροποποιήσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ζητεῖ νέαν τροποποίησιν αὐτοῦ. — Οἱ κτηνοτρόφοι Μακεδονίας ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν. — Οἱ ἀδελφοὶ Νικόλαος καὶ Ἰωάννης Λακέρ, ἔγγονοι τοῦ ἀειμνήστου Βαρδάκη, παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν, ὅπως ἐκ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ πληρωνομένου εἰς τοὺς ἐκ Ρωσσίας πρόσφυγας, δοθῇ αὐτοῖς λόγῳ δανείου ποσὸν 120 χιλιάδων δραχμῶν ἀπέναντι τῆς ἀξίας τῶν ἐν Ταϊγανίῳ κτημάτων των, ὧν τοὺς τίτλους κατέχουσι. — Δημόσιοι ὑπάλληλοι τυχόντες ἀναστολῆς προσελεύσεως ἐν τῷ στρατῷ ὑποβάλλουσι ὑπόμνημα δι’ οὗ ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τῶν νόμων 2421 καὶ 2495. — Ἡ Εὐγενία χήρα Προκοπίου Οἰκονομοπούλου παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν, ὅπως αὐξηθῇ ἡ σύνταξίς της. — Κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Παξῶν παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν, ὅπως ληφθῇ μέτρον πρὸς ἐπίτευξιν τακτικοῦ ἐπισιτισμοῦ καὶ ἀποκατάστασιν ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας. —Ὁ Τριαντάφυλλος Πρωτοπαπᾶς, κάτοικος Λαρίσης, παρακαλεῖ τὴν Συνέλευσιν ὅπως, λόγῳ τοῦ ὅτι ἐκ τῶν τριῶν υἱῶν του ὁ εἷς ἀπέθανεν ἐκ φυματιώσεως, μόλις ἀπολυθεὶς τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, ὁ δὲ δεύτερος ἐτυφεκίσθη ὑπὸ ἐκτάκτου Στρατοδικείου 1 Μεραρχίας καὶ ὁ τρίτος εἰσέτι ὑπηρετεῖ εἰς τὸν στρατόν, τύχῃ προστασίας ὡς πάσχων ἀμφοτέρους τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ συνεπῶς ἀνίκανος πρὸς ἐργασίαν. —Ἡ Συντεχνία τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ πιλοποιῶν γυναικείων πίλων, ζητεῖ ὅπως αὐξηθῇ ὁ δασμὸς ἐπὶ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων ἑτοίμων πίλων, οἵτινες εἰσάγονται καὶ φορολογοῦνται ὡς ἀνέτοιμοι, ὑπαγόμενοι οὕτω εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πρώτων ὑλῶν. —Ἐπιτροπὴ συμβολαιογράφων καὶ φυλάκων μεταγραφῶν καὶ ὑποθηκῶν ἀπολυθέντων καὶ ἐξορισθέντων παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως μεριμνήσῃ περὶ ἐπαναδιορισμοῦ καὶ ἀποζημιώσεως αὐτῶν κατὰ τὸν χρόνον καὶ ἀπολύσεώς των. —Τὸ ἐν Ἀθήναις Σωματεῖον «Φοιτητικὴ Συντροφιὰ» ὑποβάλλει ὑπόμνημα δι’ οὗ αἰτεῖται τὴν ἀναστολὴν προσελεύσεως τῶν φοιτητῶν ἐν γένει τῶν Πανεπιστημίων. —Κάτοικοι Μαρτίνου Λοκρίδος ζητοῦσιν, ὅπως ἀπαλλαχθῶσι τοῦ ἐπιβληθέντος προστίμου ἐκ μέρους τῆς ἐπὶ τῆς ἐπιτάξεως τῶν ζώων Ἐπιτροπῆς τοῦ 1915, ὡς μὴ ἐμπροθέσμως παρουσιάσαντες τὰ ἀροτριῶντα κτήνη των. —Κάτοικοι τῆς Κοινότητος Μαρτίνου παρακαλοῦσι τὴν Συνέλευσιν ὅπως ἀποζημιωθῶσι διὰ τὰς καταστροφὰς, ἃς ὑπέστησαν ὑπὸ τοῦ Στρατοῦ Ἀμύνης. —Ὁ πληρεξούσιος Λακωνίας κ. Πετρακάκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑποχρεώσεων τῶν ἀνυποτάκτων». —Ὁ πληρεξούσιος Ψαρρῶν κ. Ἀράπης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἱδρύσεως ταμείου ἀπομάχων πολέμων καὶ τῶν ἀπορφανισθεισῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν». —Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Λ. Τσουκαλᾶς, Κ. Δροσόπουλος, Ε. Βελλόπουλος, Α. Κυρώζης, Π. Γκορίτσας, Δ. Παναγιώτου, Σ. Σωτηριάδης, Ι. Κίνιας, Χ. Βοζίκης, Σ. Γάτος, Ν. Δ. Λεβίδης, Α. Παππαθανασίου, Ι. Κούσουλας καὶ Κίμων Στάϊκος, ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ κατατάξεως καὶ ἐγγραφῆς εἰς τὸν ἐγκεκριμένον πίνακα Βʹ μονιμοποιήσεως διαφόρων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν» —Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Δ. Κουκουλέτσος, Γ. Ραδινός, Σ. Ἀλεξιάδης, Γ. Κανούτας, Γ. Δασκαλόπουλος, Κ. Λυκουρέζος, Α. Παππαποστόλου, Κ. Στεργιόπουλος καὶ Γ. Μπούσιος, ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2521 καὶ τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ ἐκδοθέντος Β. Δ. τῆς 8)17 Ὀκτωβρίου 1920».

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Οἱ κ. κ. Α. Μάτεσις, Ι. Χριστοδουλιᾶς, Ξ. Μαυρομμάτης, Ξ. Στρατηγὸς καὶ Χ. Μητσόπουλος συνιστῶσιν ἀναφορὰν τῶν ἀποστράτων ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς.

§8Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Οἱ χωροφύλακες, κύριοι πληρεξούσιοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὴν πατρίδα των καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ ἐπὶ τόσα ἔτη εὑρίσκονται σήμερον εἰς ἀπόγνωσιν μὲ τὴν γλίσχρον σύνταξιν τῶν 30 δραχμῶν. Ἀναγνωρίζω τὰς κρισίμους στιγμάς, τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ Κράτος, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ κἄποιαν μέριμναν διὰ τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι σήμερον στεροῦνται καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου.

§9Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα. Θὰ τὴν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξ. Στρατηγὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§11Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, ὁρμῶμαι δὲ εἰς τὴν ὑποστήριξιν αὐτὴν ὄχι τόσον ἐκ τῶν λόγων τῆς φιλανθρωπίας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει αὐτό, ἀλλὰ κυρίως διότι θέλω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν μίαν σύστασιν. Ὑποβάλλω πρῶτον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν σύστασιν ὅπως ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα αὐτὰ ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως καὶ ληφθοῦν γενικώτερα μέτρα, διότι δὲν εἶναι μόνον οἱ ἀπόστρατοι χωροφύλακες, εἶναι πολλαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι ζητοῦν βελτίωσιν. Εἶναι οἱ ἀνάπηροι τοῦ πολέμου, εἶναι οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοί, εἶναι πλῆθος ὁλόκληρον, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἀπὸ τὸ δημόσιον Ταμεῖον ἐνίσχυσιν λόγῳ τῆς καταστάσεως καὶ τῆς ἀκριβείας τῆς ζωῆς. Θὰ παρεκάλουν δὲ τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ὅλα τὰ ζητήματα αὐτὰ νὰ θέσῃ μίαν γενικὴν γραμμήν, ὥστε νὰ δυνηθῇ ν’ ἀντεπεξέλθῃ καὶ νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Δεύτερον νὰ λάβῃ ἀνάλογα μέτρα, ὥστε νὰ λείπουν τὰ παράπονα. Διότι ἐκτὸς αὐτῶν, ὑπάρχουν ἀντιθέτως καὶ δαπάναι τοῦ Δημοσίου Ταμείου, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀδικαιολόγητοι. Ἔχομεν λ. χ. ἀξιωματικοὺς ἀποστρατευθέντας μὲ τὸν βαθμὸν ταγματάρχου καὶ λαμβάνοντας σύνταξιν ὑποστρατήγου. Ἔχομεν ἄλλους ἔχοντας σύνταξιν ἀντιστρατήγου καὶ δημιουργοῦνται ὑποχρεώσεις τοῦ δημοσίου, αἱ ὁποῖαι δὲν στηρίζονται οὔτε εἰς τὸ δίκαιον, οὔτε εἰς τὰς παρασχεθείσας ὑπηρεσίας παρ’ αὐτῶν. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, ὅπως μελετήσῃ γενικώτερον τὸ πρᾶγμα καὶ εἰσηγοῦμαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν εὐλαβῶς τὰ μέτρα αὐτά.

§12Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρὸ πολλοῦ χρόνου ἐδόθη καὶ ἄλλη ἀφορμὴ νὰ μελετήσωμεν τὴν λύσιν τῶν διαφόρων περὶ συντάξεων νόμων, ἰδίᾳ τῶν στρατιωτικῶν. Κατήρτισα ἤδη μίαν Ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας ἡ ἐργασία ἐπισπεύδεται, ἵνα αἱ συντάξεις αὐταὶ ἀφομοιωθῶσι πρὸς τὰς τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν ἀναλόγως τοῦ βαθμῶν ἑκάστου.

§13Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εὑρίσκω λόγους ἐπαρκεῖς διὰ νὰ συστήσω εἰς τὴν γενναιότητα καὶ τὴν μεγαλοψυχίαν τοῦ Κράτους τὰ αἰτήματα, τὰ διαλαμβανόμενα ἐν τῇ ἀναφορᾷ αὐτῇ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐφ’ ὅσον ἀνεκοίνωσεν τὴν εὐχάριστον εἴδησιν, ὅτι ἔχει ὑπὸ μελέτην ὅλα τὰ σχετικὰ ἀρκεῖ νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ διαλαμβανόμενα καὶ νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Λεβίδης, Γ. Ἀναστασόπουλος. Α. Μάτεσις κλπ. ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς Μαρίας χήρας Γρηγορίου Ἰωσήφ, δικηγόρου.

§15Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§17Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Γρηγόριος Ἰωσήφ, δικηγόρος ἐκ τῶν ἐγκρίτων τοῦ δικηγορικοῦ σώματος Ἀθηνῶν, ἐπιτελῶν τὸ ἔργον του τὴν 22αν Νοεμβρίου ὡς δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ἐν τῷ τμήματι τῆς Θράκης ἐπανῆλθεν καὶ μετὰ δύο ἡμέρας ἀπέθανεν. Ὁ θάνατος του προῆλθεν ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος, ἔπεσεν δηλαδὴ ἐν τῷ ἀγῶνι ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Οἱ οὕτω πίπτοντες δὲν ὑπολείπονται τῶν πιπτόντων ἐν τῷ ἀγῶνι ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπῃ τις, ποῖαι ὑποχρεώσεις ἐπιβάλλονται εἰς τὸ δημόσιον. Ἐκ τούτων εἶναι νομικαὶ καὶ ἠθικαὶ ὑποχρεώσεις. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ἡ δὲ Ἐθνοσυνέλευσις ἀκούουσα ὅτι μεταξὺ τῶν δικηγόρων, οἵτινες ἀπεστάλησαν ἐξ Ἀθηνῶν ὡς δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι ἀπόστολοι ἀκόμη μιᾶς ἰδέας κατὰ τὸ δημοψήφισμα τῆς 22ας Νοεμβρίου, πέντε ἦλθον βαρέως ἀσθενοῦντες, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς μετὰ δύο ἡμέρας ἀπέθανεν, οἱ δύο ἔτι βαρέως ἀσθενοῦν καὶ εἷς ἐπληγώθη. Νομίζω ὅτι ἡ Ἐθνοσυνέλευσις πᾶσα θέλει συνενώσει τὴν εὐχὴν αὐτῆς πρὸς τὴν εὐχὴν τῶν παθόντων, ὅπως παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη μετὰ συστάσεως θερμῆς, ὅπως ληφθοῦν τὰ σύντονα, τὰ ἐντελλόμενα, τὰ δυνατὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς ἀπορφανισθείσης οἰκογενείας. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Συνέλευσις ἂν θέλῃ νὰ διαπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ μετὰ τῆς εὐχῆς της τῆς θερμῆς.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιοτόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§19Δ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συναινῶ καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, τὴν φωνήν μου ὑπὲρ τῆς δικαίας ἀναφορᾶς ταύτης.

§20Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφοράν, ἀφορῶσαν θῦμα τοῦ καθήκοντος τῶν εὐγενῶν ἰδεῶν του καὶ ἐπικαλοῦμαι ὑπὲρ τῆς χήρας τὴν ἀρωγὴν τῆς Πολιτείας ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἀπέθανεν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Σ. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§22Σ. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Συνηγορῶ ἐπίσης ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς καὶ τονίζω ὅτι ὁ Γρηγόριος Ἰωσὴφ ὑπῆρξεν εἷς ἐκ τῶν ἀγωνιστῶν τῆς ἰδέας καὶ ἐργάτης ἀφοσιωμένος τοῦ δικαίου. Φρονῶ ὅτι ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Πολιτείαν εἶναι τὸ καθῆκον νὰ λάβῃ μέτρον ὑπὲρ τῆς οἰκογενείας αὐτοῦ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Συνέλευσις νὰ σταλῇ μετὰ τοιούτων συστάσεων ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης;

§24ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἡ Συνέλευσις ἀποδέχεται ὅπως ἡ ἀναφορὰ ἀποσταλῇ μετ’ εἰδικῆς τῆς συστάσεως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Βιτάλης, Α. Μάτεσις καὶ Δ. Παναγιώτου ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ἐπαγγελματιῶν κατοίκων Σύρου.

§26Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν νόμον, περὶ φορολογίας καθαρᾶς προσόδου περιελήφθησαν εἰς τοὺς διὰ τούτου φορολογουμένους καί τινες μικροπωληταὶ καπνῶν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ὑποχρεοῦνται δι’ αὐτοῦ νὰ τηρῶσιν ἐμπορικὰ βιβλία. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατόν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι ἡ διαχείρισις αὐτῶν εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταφεύγωσιν εἰς βιβλία, οὔτε αὐτοὶ εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τὰ τηρῶσιν, οὔτε ἔχουσιν τὰς δυνάμεις νὰ προσλάβωσι δι’ αὐτὰ ὑπαλλήλους. Φρονῶ ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται δυστυχῶς νὰ ἐπιβληθῇ ἐπαύξησις τῆς φορολογίας τοῦ κεφαλαίου, δέον νὰ ἐξαιρεθῶσιν οἱ μικροπωληταὶ αὐτῶν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου καὶ νὰ ἐπιβαρυνθῶσι μὲ φόρον ἐπιτηδεύματος.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάτεσις ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§28Α. ΜΑΤΕΣΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἐκθύμως τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὰ ἐν αὐτῇ ἀναφερόμενα εἶναι ἀληθῆ, καὶ δίκαια τὰ σχετικὰ αἰτήματα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Καλαντζάκος, Μ. Μανασάκης καὶ Γ. Κοκκινάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπόρων Ἡρακλείου Κρήτης.

§30Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Γενικῶς, κ. Πρόεδρε, ἡ ἐκπεσοῦσα Κυβέρνησις ἔπληξεν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἰδιαιτέρως ὅμως ἔπληξε καιρίως τοὺς ὁμοϊδεάτας ἡμῶν τοὺς βιοῦντας ἐν Κρήτῃ. Ἐκεῖ αὐτὴ ἡ πολιτικὴ δὲν ἔσχεν ὅρια· ἀφῆκεν ὅλους τοὺς ἐπιτελεῖς τοῦ κόμματος ἀχαλινώτους καὶ ὠργίασαν εἰς βάρος τῶν κατοίκων τῆς ἡρωϊκῆς Μεγαλονήσου, τῆς Κρήτης, εἰς βάρος τῶν κατοίκων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν καλὸν νὰ μὴ ἀκολουθήσουν τὸν ἐκεῖθεν καταγόμενον Βενιζέλον, τὸν τύραννον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ νὰ συμφωνήσωσι μετὰ τῶν λοιπῶν κατοίκων τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ μάχωνται μαζὺ ὑπὲρ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Κατ’ αὐτῶν ἔβαλε διαρκῶς διὰ διαφόρων σχεδίων καὶ μέτρων, ἵνα ἐξοντώσῃ αὐτοὺς καὶ πράγματι ἐπέτυχε τὴν οἰκονομικὴν αὐτῶν ἐξόντωσιν. Ἤδη οἱ καταστραφέντες ἐκεῖνοι ἔμποροι, οἱ πράγματι Κρῆτες ὑποβάλλουσι τὴν ἀναφορὰν ταύτην, τὴν ὁποίαν συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρακαλῶ ἵνα ληφθῇ ἓν μέτρον ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως αὐτῶν.

§31Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ μοὶ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῆς Ὀρθοδόξου Ἑλληνικῆς Κοινότητος Τορόντου Καναδᾶ «Ἅγιος Γεώργιος»

§33Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν, ἡ Ὀρθόδοξος Ἑλληνικὴ Κοινότης τοῦ Τορόντου Καναδᾶ, ἀνεφέρθη πρὸς τὴν Βουλὴν. Καὶ ἄλλοτε εἶχον λάβει τὸν λόγον ὑπὲρ αὐτῆς καὶ βλέπω, ὅτι τὰ παράπονα τῆς κοινότητος δὲν ἔχουσι ἱκανοποιηθῆ. Ἐν Τορόντῳ Καναδᾶ κατὰ τὸ 1918 στρατιῶται τοῦ Καναδᾶ ἐπιστρέφοντες ἐκ τοῦ μετώπου καὶ συμπράττοντες μετ’ ὄχλου, κατέστρεψαν τὰ ἑλληνικὰ καταστήματα τῆς ἐκεῖ παροικίας, προξενήσαντες μεγάλας ζημίας. Ἡ τότε Κυβέρνησις εἶχεν ὑποσχεθῆ, ὅτι θὰ ἀνέφερε τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν ἐν Λονδίνῳ πρεσβείαν, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἀποτέλεσμα ἐπῆλθεν, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κοινότης παραπονεῖται, ὅτι ἐνῷ Κινέζοι παθόντες ἔτυχον ἀποζημιώσεως, οἱ Ἕλληνες παθόντες δὲν ἔτυχον τοιαύτης. Νομίζω, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐν τῷ καθήκοντί της νὰ προστατεύῃ τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὁμογενεῖς, ὀφείλει νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς παθόντας. Ἀλλά, κύριε Πρόεδρε, ὅτε κατὰ τὸ 1918 ἡ κοινότης ἀνεφέρθη εἰς τὴν Βουλὴν δὲν εἶχον ἐκθέσει τὴν ὅλην ἀλήθειαν καὶ τὸ βάθος τῆς ἀληθείας τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἡ κοινότης σήμερον διὰ τῆς ἀναφορᾶς της αὐτῆς μνημονεύει, ὅτι αἴτια τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπέστησαν οἱ ἐκεῖ ὁμογενεῖς εἶναι, τοῦτο· ὅτι πρόσωπα, ὑποδυόμενα τὸν πατριώτην, Ἕλληνες, δυστυχῶς, ἐν τῇ καταραδιουργήσει τῶν ἑλληνικῶν πραγμάτων ἐδημιούργησαν τοιαύτην ἀτμόσφαιραν ἐν Καναδᾷ, ὥστε ἡ δυσμένεια ἐξέσπασεν εἰς βάρος τῶν ἑλληνικῶν καταστημάτων. Θὰ ἤθελον, οἱ κύριοι τῆς πτέρυγος, ἡ ὁποία ἀπεχώρησε χθές, νὰ ἤκουον τὸ κατηγορητήριον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔρχεται ἀπὸ μακράν, πέραν τοῦ Ἀτλαντικοῦ, διὰ νὰ ἴδουν, ὅτι οἱ πληρεξούσιοι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν ἀδικοῦν αὐτούς, ἀλλ’ οἱ ἕλληνες οἱ ἁπανταχοῦ τῆς ὑφηλίου. Θὰ παρακαλέσω πολὺ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν καὶ νὰ μεριμνήσῃ, ὥστε οἱ Ἕλληνες οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, οἱ τυχὸν ἀποζημιούμενοι νὰ μὴ θεωροῦνται, ὅπως κατέστησαν κατὰ τὸ παρελθὸν καθεστώς, οἱ παρίαι τῆς ὑφηλίου καὶ νὰ ἀποζημιῶνται μὲν οἱ Κινέζοι, νὰ μὴ ἀποζημιῶνται δὲ οἱ Ἕλληνες. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Γ. Μερκούρης, Δ. Παναγιώτου, Δ. Κρεμέζης, Λ. Τσουκαλᾶς καὶ Α. Μάτεσις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ὑπαλλήλων κρεοπωλῶν Πειραιῶς.

§35Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Συνιστῶ θερμῶς κ. Πρόεδρε τὴν ἀναφορὰν ταύτην τῶν κρεοπωλῶν Πειραιῶς. Ἔχουσιν μέγα δίκαιον εἰς τὰ ὑποβαλλόμενα παράπονά των, τὰ ὁποῖα πρέπει ἐπειγόντως νὰ θεραπευθῶσι, τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον καὶ λόγοι ὑγιεινῆς ἐπιβάλλουν τὴν ταχίστην λῆψιν τῶν ἀπαιτουμένων μέτρων.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παναγιώτου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§37Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅτε ἀνέλαβεν, ὁ νέος Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Πειραιῶς, ἐπῆγε μαζὺ μὲ τὸν πρόεδρον τοῦ Συνδέσμου καὶ ἐπιθεώρησαν τὰ σφαγεῖα ἐὰν εἶναι κατάλληλα πρὸς σφαγήν. Ἀπεφάνθη δὲ ὁ κ. Διευθυντὴς ὅτι εἶναι κατάλληλα πρὸς σφαγήν, διότι εἶναι μέσα εἰς τὴν θάλασσαν καὶ ὑπάρχει ἄφθονον ὕδωρ. Παραδόξως ὅμως ὑπείκων δὲν ἠξεύρω εἰς ποίας πιέσεις ὁ κ. Διευθυντὴς ἦρε τὴν διαταγὴν αὐτήν. Κατόπιν, ὑπείκων εἰς ἄλλας παρατηρήσεις ἐξέδωκε νέαν διαταγὴν νὰ σφάζωνται πάλιν τὰ ζῷα εἰς τὰ σφαγεῖα καὶ ἔπειτα ἄλλην διαταγὴν νὰ σφάζωνται εἰς τὴν ἀγοράν. Διὰ νὰ μὴ πολυλογῶ ἡ διαταγὴ αὐτὴ ἐδόθη καὶ ἤρθη τρεῖς φοράς. Πρόκειται περὶ ζητήματος ὑγιεινῆς. Ἡ ἀγορὰ Πειραιῶς δὲν ἔχει καθόλου ὕδωρ καὶ ἐνῷ οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἀγορᾶς κολυμβοῦν μέσα εἰς τὸ αἷμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πλυθοῦν. Ὡς γνωρίζομεν τὰ σφαγεῖα πρέπει νὰ ἔχουν ἄφθονον ὕδωρ διὰ νὰ μὴ μεταδίδωνται διάφοροι νόσοι ἀπὸ τὰ αἵματα. Διὰ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ νὰ σφάζωνται τὰ σφάγια ἐκεῖ ὅπου εἶναι καὶ ὁ προορισμός των, καὶ νὰ μὴ γίνωνται χατήρια.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεμέζης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§39Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φροντίσῃ, διότι γίνεται διπλοῦν ἀδίκημα, ὄχι μόνον κατὰ τῆς ὑγείας τῆς πόλεως Πειραιῶς, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν δυστυχῶν ἐργατῶν ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀφαιρεῖται ἡ ἐργασία αὐτή, διότι ὅσα σφάζονται εἰς τὰ κρεοπωλεῖα Πειραιῶς, δὲν σφάζονται ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τῶν κρεοπωλῶν, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς ἰδίους κρεοπώλας. Πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον νὰ ἀρθῇ τὸ ἄδικον αὐτό.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§41Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀτυχῶς λείπει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μόνον ζήτημα δημοσίας ὑγείας τοῦ Πειραιῶς, διότι τὰ σφάγια σφάζονται ἐν τῇ ἀγορᾷ, ἐπικρατεῖ δὲ μία κατάστασις φρικτή. Ἐνῷ ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐξήτασε καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι εἶνε κατάλληλον τὸ μέρος τῶν σφαγίων, ἐν τούτοις ἀνῄρεσε τὴν διαταγὴν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ σφάζωνται εἰς τὴν ἀγοράν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι φοβερὸν διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν, διότι ὑπάρχουν φοβερὰ παράπονα. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ θερμὴν σύστασιν, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος δημοσίας ὑγείας τοῦ Πειραιῶς.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάτεσις ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§43Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ, ἀναφερόμενος εἰς ὅσα εἶπον οἱ κ. κ. συνάδελφοι.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἐμμ. Χατζηδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Μιχαὴλ Δούκα δημοσιογράφου Βαθέος Σάμου.

§45Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ πτωχοῦ ἀνθρώπου, τοῦ ὁποίου τὸ οἴκημα κατέλαβεν ὁ Διοικητὴς Σάμου διὰ νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ, ὡς νοσοκομεῖον τοῦ Στρατοῦ. Ἐπὶ δύο ἔτη καὶ πλέον ἤδη ὁ ἰδιοκτήτης δὲν δύναται νὰ λάβῃ, οὔτε ἐνοίκιον οὔτε τὴν παραμικρὰν ἀποζημίωσιν, μολονότι πολλάκις ἀνεφέρθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε πρόνοιαν.

§46Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ μοὶ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Παπαποστόλου, Δ. Κουκουλέτσος καὶ Δ. Δασκαλόπουλος, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Νεοχωρίου Νευροπόλεως.

§48Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θίγει ἡ ἀναφορὰ εἶναι ὑψίστης σημασίας. Ἀφορᾷ τὰ κοινοτικὰ δάση τῆς Θεσσαλίας καὶ παρακαλῶ ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν τὸν καιρὸν νὰ θίξωμεν τὰ ζητήματα τῶν κοινοτήτων, τὰ ὁποῖα καὶ πάλιν παρωράθησαν, παρακαλῶ νὰ γραφῇ ὡς ἐπερώτησις, διὰ νὰ ἔχωμεν τὸν καιρὸν νὰ φωτίσωμεν τὴν Συνέλευσιν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Χατζίσκος, Ι. Κούσουλας καὶ Ι. Παπαλουκᾶς, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Ταξιάρχου Ἀρχανιώτου, κατοίκου Σπερχιάδος.

§50ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Νὰ γενικευθῇ κ. Πρόεδρε.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ γενικευθῇ κατὰ τὸν Κανονισμὸν πρέπει νὰ τὸ ζητήσουν δέκα πληρεξούσιοι.

§52ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποφάσει τῆς Συνελεύσεως γενικεύεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς Ταξιάρχου Ἀρχανιώτου κατοίκου Σπερχιάδος.

§54ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν κ. Πρόεδρε.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἐλάβομεν ἀπόφασιν γενικεύσεως τῆς συζητήσεως, ζητεῖτε τώρα τὴν ἀναβολήν; Ποίαν ἐκ τῶν δύο θέλετε;

§56ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ν’ ἀναβληθῇ κ. Πρόεδρε.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀναβάλλεται διὰ τὴν Δευτέραν. Παρακαλῶ, οἱ ζητήσαντες τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως νὰ λάβωσι τὴν καλωσύνην νὰ δώσωσι τὰ ὀνόματά των εἰς τὸ Προεδρεῖον, διὰ νὰ μὴ ἐρωτῶμεν πάλιν τὴν Δευτέραν. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων ἐπανορθωτικῶν φυλακῶν Πύργου οἱ κ. κ. Γ. Κρεστενίτης, Λ. Τσουκαλᾶς καὶ Ξ. Μαυρομμάτης.

§58Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἶχεν ὑποβληθῇ πρὶν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης προβῇ εἰς δήλωσιν, ὅτι ὄχι μόνον τὸ Συμβούλιον τῶν Χαρίτων θὰ συνεδριάζῃ τακτικώτερον, ἀλλὰ καὶ θὰ ὑποβάλλῃ νόμον προβλέποντα περὶ τῶν λοιπῶν περιπτώσεων.

§59Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Περὶ αὐτῶν, τῶν ὁποίων αἱ δικογραφίαι δὲν εὑρίσκονται.

§60Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐπεθύμουν νὰ συστήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν ὅλους τοὺς καταδικασθέντας ὑπὸ τῶν Στρατοδικείων, διότι γνωρίζετε κατὰ ποῖον τρόπον ἐξεδίδοντο αἱ ἀποφάσεις τῶν Στρατοδικείων. Ἐξεδίδοντο οἰκεὶ καὶ ὡς ἔτυχεν ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι οἱ κατηγορούμενοι ἦσαν ἀντιθέτων φρονημάτων. Ἐπ’ αὐτῶν πρέπει νὰ δοθῇ περισσοτέρα προσοχή, διότι τὰ στρατοδικεῖα κατὰ τὸ διάστημα τῆς τριετοῦς τυραννίδος κάθε ἄλλο παρὰ ὡς ἐκπληροῦντα τὸ καθῆκόν των δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§62Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἰς ὅλας τὰς Ἐθνικὰς Συνελεύσεις δίδονται Βασιλικαὶ χάριτες γενικαί, τώρα δὲ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς Ἑκατονταετηρίδος τῆς Ἐθνεγερσίας, παρακαλῶ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὅπως λάβῃ γενικώτερον μέτρον ὑπὲρ τῶν καταδίκων.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούσιος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς Σπαμίχα Θεμιστοκλέους, Προέδρου Ἠπειρωτικοῦ Συλλόγου.

§64Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ δηλώσῃ πότε ἐπιθυμεῖ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§65Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου). Τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα.

§66Γ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Πολὺ καλά, ἀλλὰ νὰ μὴ παύσῃ ν’ ἀναγράφηται ἐκ τῶν πρώτων, διότι χθὲς κατεποντίσθη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ σωσίβιον. Ὁ κ. Α. Ἀργυρὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν μελῶν τοῦ Λαϊκοῦ Συλλόγου Σερρῶν «Ἡ Ἄμυνα».

§68Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον παρακαλέσῃ, ἰδίως ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός, παρακαλῶ ν’ ἀναπτύξω κατόπιν τὴν ἀναφοράν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Εἶναι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§70Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἰδίως ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε νὰ ἀναβληθῇ.

§72Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Ἐκτὸς ἐὰν ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Χ. Μητσόπουλος, Α. Μάτεσις, Ι. Παπαλουκᾶς κλπ. ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν πολιτικῶν συνταξιούχων.

§74Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θίγει ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἶναι τόσον σπουδαῖον, ὥστε εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ὑπερβῇ ἡ ὁμιλία ἐπ’ αὐτοῦ τὰ 5 λεπτὰ τῆς ὥρας, τὰ ὑπὲρ ἀναφορῶν προσδιωρισμένα τόσον παρ’ ἐμοῦ, ὅσον καὶ παρὰ τῶν ἄλλων ρητόρων. Ὑπὲρ τὰς 15.000 οἰκογενειῶν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀναμένουσι νὰ ἴδωσι ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον φέρομεν εἰς προστασίαν αὐτῶν ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει. Εἶναι αἱ 15.000 ἢ 20.000 συνταξιούχων οἰκογενειακῶς περὶ τὰς 100.000 πτωχῶν Ἑλλήνων. Ἀνέγνωσα τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν τῶν Ἑλλήνων ἀπομάχων τοῦ δημοσίου βίου καὶ ἐθλίβην, διότι ἀπευθυνόμενοι εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ἐν ὀνόματι τοῦ δικαιώματος ὅπερ ἔχει τὸ δίκαιον νὰ προστατευθῇ ἐξέλεγξαν τὸ ὕφος τῆς συντριβῆς καὶ τῆς ἱκεσίας, ὡσεὶ νὰ ἦσαν ἐπαῖται ἢ πταῖσται. Ἦσαν περισσότερον παρὰ τοῦτο δικαιοῦχοι ν’ ἀπευθύνωνται πρὸς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἦσαν δικαιοῦχοι νὰ ὑπομνήσωσιν ὅτι ὁμιλοῦσι πρὸς αὐτὴν πρὸ παντὸς ἐν ὀνόματι τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπερήφανος καὶ μεγαλοπρεπὴς, θέλει πραγματικῶς οἱ ὑπηρετήσαντες ἀκριβῶς ὡς καὶ οἱ ὑπηρετοῦντες αὐτόν, νὰ μὴ πένωνται καὶ νὰ μὴ γυμνητεύωσιν, ὡς πράγματι περιγράφουσιν οἱ σημερινοὶ ἐν τῇ ἀναφορᾷ αὐτῶν, ὅτι τὸ πράττουσι. Πόσοι εἶναι οἱ ἀναφερόμενοι; Πεντήκοντα, ἑκατόν; Ἀλλ’ οἱ συνταξιοῦχοι εἰσὶν 20.000. Ποῦ εἶναι οἱ ἄλλοι; Ἄ! λοιπόν, τοῦτο θέλω νὰ εἴπω. Λυποῦμαι, ὅτι τοὺς βλέπω καὶ τοὺς ἀκούω μεμονωμένως στενάζοντας. Στενοχωροῦμαι, ὅτι ὁ κόσμος ὁλόκληρος οὗτος τῶν πενομένων καὶ δυστυχῶν συνταξιούχων τοῦ βίου δὲν ἐσκέφθη νὰ προέλθῃ εἰς ὅ,τι παραδείγματα ἀλλαχόθεν τῷ ἐδίδοντο ἀφθόνως. Οἱ συνταξιοῦχοι τῆς Ἑλλάδος, πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ὤφειλον νὰ ἔχωσιν ἀπὸ δεκαετηρίδων ἑνωθῆ εἰς Σύνδεσμον. Θὰ ἦτο ὁ μεγαλείτερος καὶ σπουδαιότερος Σύνδεσμος τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἦτο ἕνωσις πολιτῶν γηραιῶν, νοὸς ἠσκημένου εἰς τὸ ἀντιλαμβάνεσθαι καὶ κρίνειν τὰ πράγματα τοῦ τόπου, ἀφοῦ τὸν ἐξυπηρέτησαν διὰ μακροῦ χρόνου. Σύνδεσμος λοιπὸν χρήσιμος καὶ δι’ ἑαυτόν, πρὸς βελτίωσιν τῆς τύχης τῶν μελῶν του, χρήσιμος καὶ διὰ τὴν χώραν, ἐν τῇ ὁποίᾳ θὰ ἀπετέλει ἕρμα δημοσίας γνώμης. Σύνδεσμος ἀναγκαῖος εἰς ἑαυτόν. Ὅταν 20.000, ὅταν 30.000 φωναὶ κραυγάζουσι, τὰς ἀκούει καὶ ὁ Θεός. Ἀναγκάζεται νὰ τὰς ἀκούσῃ καὶ τὸ Κράτος. Ὁ μέγας Σύνδεσμος τῶν συνταξιούχων τῆς Ἰταλίας ὑπεχρέωσε διὰ τῆς φωνῆς του τὸ Ἰταλικὸν Κράτος νὰ σεβασθῇ αὐτούς. Ἡ Ἰταλία δὲν ηὔξησεν ἐσχάτως τοὺς μισθοὺς τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ ὑπαλλήλων, χωρὶς νὰ συναυξήσῃ ἐξ ἴσου καὶ τὰς τῶν παλαιῶν συντάξεις. Τὸ πράττουσι οἱ ἡμέτεροι; Στενάζουσι κατὰ μόνας; Ἄ! ὄχι. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τοῖς συνιστῶ νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ αὐτοῦ Συνδέσμου, ἵνα μετὰ μεγαλειτέρας ἐπιτυχίας ἀπευθύνωνται οὐχὶ πλέον εἰς τὸν οἶκτον τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἵνα χωρῶσιν μετὰ περισσοτέρας ὑπερηφανείας εἰς ὑπόμνησιν τῶν δικαιωμάτων των, τὰ ὁποῖα πραγματικῶς ἔχουσι μεγάλα καὶ τρανά. Σημειώσατε κύριοι, ποία εἶναι ἡ θέσις τῶν συνταξιούχων ἐν Ἑλλάδι. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀφ’ ἧς κατὰ τὸ πρῶτον ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἐν τῷ βασιλείῳ ἡ ἰδέα τοῦ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι δύνανται ἀπερχόμενοι νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν, ἀπὸ τῆς σκέψεως ἐκείνης, ἡ ὁποία χρονολογεῖται δεκαετηρίδας πολλὰς ὀπίσω καὶ μακράς, οὐδεμία περὶ αὐτῶν ἐλήφθη ἄλλη πρόνοια, καὶ οἱ συνταξιοῦχοι ἀπόμαχοι τοῦ ὑπαλληλικοῦ βίου, παρέστησαν μάρτυρες θεάματος λυπηροῦ δι’ αὐτούς, ὅτε κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον μύρια ὅσα ἄλλα νομοθετήματα εὐηργέτησαν τὴν τάξιν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὑπῆρξε προσφάτως ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν, καθεστὼς σπάταλον περὶ πολλά, δὲν τὸ κατηγορῶ, διότι ὑπῆρξε σπάταλον καὶ περὶ αὐτά, ἐδιπλασίασε καὶ ἔφθασε μέχρι τοῦ τριπλασιασμοῦ ἐνίοτε τοῦ μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ, ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος δὲν ἐφηρμόζετο γενικῶς, ἄλλα ἐπιδόματα ἀπενεμήθησαν πρὸς τοὺς ἀναμένοντας αὔξησιν μισθοῦ ὑπαλλήλους, τὰ ὁποῖα ἔφερον κατ’ οὐσίαν διπλασιασμὸν τοῦ τρέχοντος μισθοῦ αὐτῶν. Ὑπῆρξαν νομοθετήματα ἀκόμη, τὰ ὁποῖα, πρὸς ἐντροπὴν τῆς διοικητικῆς δικαιοσύνης, ἐστοχάσθησαν νὰ βοηθήσωσι ἀριθμόν τινα συνταξιούχων, οὐδὲ κἄν ἐκ βαθμοῦ τινος περισσοτέρου ἀγάπης, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐκ περισσοτέρας μοχθηρίας διὰ χορηγίας ποσοῦ συντάξεως μεγαλειτέρας δελεάσασα ὑπαλλήλους τινὰς νὰ ἀποχωρήσωσι τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, πρὶν τῆς ὥρας, ὅπως κενώσωσι τὰς θέσεις των δι’ ἄλλους. Καὶ οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι ἐπέτυχον σύνταξιν ἕως εἰς τὸ διπλάσιον. Ἡ ἐξαίρεσις αὕτη κατήντησεν ἐπ’ ἐσχάτων κανών. Σωρεία ὑπαλλήλων κακῶς ὑπηρετησάντων, ἀρκεῖ νὰ ἔφευγον, ἐγίνοντο προνομιοῦχοι συνταξιοῦχοι. Οἱ δὲ εὐδοκίμως ὑπηρετήσαντες καὶ ὁμαλῶς ἀπελθόντες κυριολεκτικῶς πένονται ἐν τῇ μὴ προνομιακῇ συντάξει. Πρὸ μικροῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἐπὶ ἀναλόγου θέματος ἀφορῶντος τοὺς στρατιωτικοὺς ὑπαλλήλους, ὅτι ἐπιτροπὴ συνεστήθη εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη τὸ γενικὸν τῶν στρατιωτικῶν συντάξεων θέμα, ὅπως μελετηθῇ καὶ ἐξυπηρετηθῇ ἡ δικαιοσύνη, ὅσον ἀφορᾷ εἰδικῶς τὸν στρατιωτικὸν κλάδον. Διατί ἡ μέριμνα διὰ τὸν στρατιωτικὸν εἰδικῶς; Ἡ Ἑλλὰς εἶναι στρατοκρατεία; Θὰ ἐπεθύμουν, ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰσθημάτων ἐμπνεόμενος καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ προβῇ εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι θὰ αὐξήσῃ τὰς πολιτικὰς συντάξεις καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἠσχολήθη ἀκόμη περὶ τοῦ θέματος τούτου, νὰ προσδιορίσῃ καὶ αὐτὸς ἐπιτροπὴν καὶ νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν τῶν πολιτικῶν συνταξιούχων εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκτείνω ὑπὲρ τὸ μέτρον τὸν λόγον, ἐλθόντα ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς ἀναφορᾶς. Ἀλλὰ θέλω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἶναι διὰ τὴν Ἑλλάδα ζήτημα δικαιοσύνης, ἡ θεραπεία τοῦ κακοῦ ὃ παριστῶ. Καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ Κράτος ἀπὸ τοῦ 1832 ἐμεγαλύνθη εἰς τὸ τριπλάσιον, καὶ ηὐξήθησαν οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἰς τὸ τριπλάσιον, ὁ προϋπολογισμὸς ηὐξήθη εἰς τὸ εἰκοσιπενταπλάσιον, μόνον τὸ ποσοστὸν τῆς συντάξεως μένει οἷον ἦτο κατὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Βασιλείου! Θὰ ἦτο σήμερον δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ κλίμαξ ὑπολογισμοῦ ἱκανοποιοῦσα καλύτερον τοὺς συνταξιούχους, καὶ ἡ κλίμαξ αὕτη εἶναι καθιερωτέα κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον, ὡς ἐγὼ φαντάζομαι, ὅτε δὲ θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον ἐπιφυλλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λεπτομερειῶν. Μία αὔξησις, ἡ ὁποία διὰ τὰς μικροτάτας συντάξεις θὰ ἔφθανε μέχρι τοῦ τριπλασίου, κατὰ μέσον ὅρον, τοῦ συνολικοῦ ὑπολογισμοῦ θὰ συμποσοῦται εἰς 60% — 80%, θὰ ηὔξανε τὸ ὅλον ποσὸν τῶν συντάξεων μόνον κατὰ 4–5 ἑκατομμύρια, καὶ θὰ ἐχορήγη ἀναλόγως πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Ἑλλάδος, βοήθημα εἰς μυριάδας οἰκογενειῶν πενομένων. Διὰ τὰς μικρὰς συντάξεις εἶπον θὰ ἐζήτουν τὸν διπλασιασμὸν καὶ τριπλασιασμὸν αὐτῶν καὶ κατὰ τὴν κλίμακα αὐτὴν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς μεγάλας συντάξεις μέχρι αὐξήσεως 15%. Τοῦτο κύριοι, θὰ ἦτο κανονικὸς τρόπος ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων τῆς δυστυχοῦς αὐτῆς τάξεως.

§75Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε, συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν θὰ εἶναι καιρὸς νὰ προβῇ εἰς τὴν γενναιοψυχίαν ταύτην, νὰ φέρῃ ἐνώπιον ἡμῶν τὸ νομοσχέδιον, ὅπως αὐξηθῇ ἡ σύνταξις, διότι ἡ σύνταξις αὕτη δὲν εἶναι σύνταξις διὰ τῆς ὁποίας δύναταί τις νὰ ζήσῃ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν σχετικὴν ἐργασίαν, ὅπως μὴ πένωνται αἱ οἰκογένειαι αὐταί, αἱ ὁποῖαι, ἄλλως τε, ὅταν ἐγένοντο ὑπάλληλοι, ὑπελόγισαν ἐπὶ τῆς συντάξεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανον.

§76Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μετὰ τοὺς λόγους τῶν προλαλησάντων ἀξιοτίμων κ.κ. συναδέλφων δὲν ἔχω νὰ προσθέσω εἰμὴ μόνον νὰ ληφθῇ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν ἡ δικαία αὐτὴ αἴτησις τῶν συνταξιούχων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν αὔξησιν τῆς συντάξεως αὐτῶν, μὴ δυνάμενοι νὰ ἀρκεσθῶσι εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τοῦ βίου.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§78Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἁπλοῦν καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως, ἀφοῦ ὅμως προσήχθη μὲ τοιαύτην μορφὴν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω δύο λέξεις: Δὲν θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ὑπὸ ἔποψιν δικαίου, διότι οἱ προλαλήσαντες καλῶς τὸ διετύπωσαν, οὔτε πρόκειται περὶ ἀπονομῆς χάριτος ἢ προκλήσεως οἴκτου διὰ μίαν τάξιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν καθ’ ὅλον τὸν βίον αὐτῶν ἐν τῇ Πολιτείᾳ καὶ οἱ ὁποῖοι ἀποσυρθέντες τῆς ὑπηρεσίας ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ αἰτήσωνται μικρὰν ἐπιχορήγησιν ὅπως ζήσωσιν, ὅπως ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ βίου. Τὸ ζήτημα εἶναι γενικώτερον ὑπὸ ἄλλην δὲ μορφὴν ἔδει νὰ προσαχθῇ ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως. Πρόκειται περὶ ζητήματος δημοσίας τάξεως, δημοσίων συμφερόντων ὑψίστων, διότι ὅταν τὸ Κράτος παραδίδῃ εἰς χεῖρας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τὰ μεγαλείτερα αὐτοῦ συμφέροντα δὲν πρέπει αὐτὸ τὸ Κράτος νὰ ἐγκαταλείπῃ αὐτοὺς εἰς τὴν πενίαν καὶ τὴν ἀπόγνωσιν. Πρέπει νὰ ἔχωσι πεποίθησιν οἱ ὑπάλληλοι, ὅτι ἐὰν διὰ τὸν ἕνα ἢ ἄλλον λόγον ἀναγκασθῶσι νὰ ἀπομακρυνθῶσι τῆς ὑπηρεσίας θὰ ἔχωσιν ἐπὶ τέλους ἕνα στοιχειώδη πόρον ζωῆς διὰ νὰ μὴν ἀναγκασθῶσι νὰ ἐπαιτῶσι. Διότι ἐὰν τοιαύτη πεποίθησις δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ψυχὴ τῶν ὑπαλλήλων οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὸ Κράτος, θὰ παρασυρθῶσιν ἑκόντες ἄκοντες εἰς καταχρήσεις. Ἑπομένως προσθέτω καὶ ἐγὼ τὴν εὐγενῆ παράκλησιν καὶ τὴν σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, κατόπιν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξαν τόσον σαφῶς καὶ πειστικῶς οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, θὰ ἐπισφραγίσω δὲ τὴν συζήτησιν μὲ τὴν γνώμην ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τὴν ἰδέαν καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι δύνανται νὰ στηρίζωνται εἰς αὐτὸ καὶ ὅτι ἂν ἐκτελῶσι τὸ καθῆκον των θὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς αὐτοὺς καὶ θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν, ἄλλως παραβλάπτονται σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§79Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν κάμνω καὶ ἐγὼ διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ πολιτικοὺς συνταξιούχους καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν.

§80Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Καλογερόπουλος πρὸ ἐμοῦ εἶχε φροντίσει ν’ ἀναθέσῃ ὄχι ἐπισήμως εἰς ἐπιτροπὴν ὅπως ἐκπονήσῃ μελέτην ἐπὶ τῶν συντάξεων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων παρουσιάζεται ὑπὸ δύο ὄψεις: Οἱ ἐν ὑπηρεσίᾳ ὑπάλληλοι θ’ ἀποχωρήσωσι λαμβάνοντες σύνταξιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ηὐξημένου μισθοῦ των, ἐνῷ οἱ συνταξιοῦχοι τῆς σήμερον ἔλαβον τὴν σύνταξιν των ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ ἐλάσσονος μισθοῦ. Φρονῶ ὅτι τῶν τελευταίων τοὐλάχιστον ἡ σύνταξις πρέπει ν’ ἀφομοιωθῇ πρὸς τὴν τῶν πρώτων.

§81Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ τοὐλάχιστον;

§82Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμιλῶ ταύτην τὴν στιγμὴν περὶ τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων τῶν σημερινῶν, πρέπει δὲ νὰ βελτιωθῶσι καὶ αἱ συντάξεις τῶν παλαιοτέρων. Ἡ σύνταξις ἑνὸς ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ἀπέρχεται σήμερον τῆς ὑπηρεσίας, πρέπει κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὸν μισθὸν αὐτοῦ ν’ αὐξάνηται καὶ αἱ συντάξεις τῶν παλαιῶν τῶν πρὸ τῆς αὐξήσεως τῶν ὑπαλληλικῶν μισθῶν ἀποχωρησάντων τῆς ὑπηρεσίας νὰ βελτιωθῶσι.

§83Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἤθελον νὰ ἐπιτύχω ἀπαντήσεις σαφεστέρας. Οὐδεὶς λόγος θὰ ὑπῆρχε νὰ ὑφίσταται καὶ ἐνταῦθα διαφορὰ μεταξὺ τῆς συντάξεως, ἡ ὁποία θ’ ἀπονεμηθῇ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς νῦν ὑπηρετοῦντας καὶ εἰς τοὺς παλαιούς. Διὰ τοῦτο εἶπον προηγουμένως ὅτι τὸ «τοὐλάχιστον» δὲν ἐννόουν ἐπαρκῶς καὶ διὰ τοῦτο ἐννοῶ νὰ μὴ ὑφίσταται διαφορὰ μεταξὺ παλαιῶν καὶ νέων συντάξεων.

§84Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον «τοὐλάχιστον» διότι εἰς προσεχὲς μέλλον οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων θ’ αὐξηθῶσι καὶ κατ’ ἀναλογίαν θ’ αὐξηθῶσι καὶ αἱ συντάξεις, τὰς ὁποίας θὰ λάβωσιν οἱ ὑπάλληλοι.

§85Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι 20.000 οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι ἐνδιαφέρονται δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Δὲν ἀγνοεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ηὐξήθησαν οἱ μισθοὶ τῶν ἐν ὑπηρεσία ὑπαλλήλων, τὸ εἶπον ἤδη, ἐτέθη τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ποία πρέπει νὰ ὁρισθῇ καὶ ἡ σύνταξις. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ συντάξεως τῶν μελλόντων συνταξιούχων. Πρόκειται περὶ αὐξήσεως συντάξεως τῶν παλαιῶν συνταξιούχων. Καθ’ ὃν δὲ τρόπον θὰ ἐκανονίζετο ἡ σύνταξις τῶν αὐριανῶν ὑπαλλήλων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ηὐξημένου μισθοῦ, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, τὸ ἐλάχιστον ὅπερ δύναταί τις νὰ ἐλπίζῃ εἶναι ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ηὐξημένου τούτου νέου μισθοῦ τῆς αὔριον, θὰ βελτιωθῇ καὶ ἡ σύνταξις τῶν ἤδη συνταξιούχων παλαιῶν ὑπαλλήλων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἕν σαφὲς συμπέρασμα σᾶς ἐπαναλέγω: Γνωρίζετε ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν συντάξεων εἶναι περὶ τὰ 8 ἑκατομμύρια. Νομίζω ὅτι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἀριθμεῖ τώρα 10 ἑκατομμύρια κατοίκων καὶ ἀπὸ αὔριον περισσότερα, δύναται νὰ προσφέρῃ εἰς αὐτοὺς τὴν πολυτέλειαν ὅτι σεβόμενον τὴν πενίαν τῶν ὑπηρετησάντων αὐτὸ αὐξάνει τὸ 8 καὶ τὸ κάνει 16 ἑκατομμύρια. Ἀπευθύνομαι λοιπὸν εἰς τὴν γενναιότητά σας ἵνα λείψῃ τὸ θέαμα τῶν συνταξιούχων τοῦ δημοσίου θνησκόντων ἐκ πείνης.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Καλλαντζᾶκος, Ἀντ. Βιτάλης, Ι. Παπαλουκᾶς, Φ. Δραγούμης, Σ. Μερκούρης, Ξ. Μαυρομμάτης, Γ. Σπηλιοτόπουλος, Λ. Τσουκαλᾶς καὶ Λ. Μάτεσις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν παραλειφθέντων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸν Πίνακα Βʹ. τῆς μονιμοποιήσεως.

§87Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Οἱ ἐργάται τῶν μεγάλων ἀποτελεσμάτων τῶν ἐνδόξων πολέμων τοῦ 1912 καὶ 1913 εἶναι ὁ στρατευθεὶς πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος, οἱ ἡγήτορες τοῦ στρατοῦ, ἤτοι οἱ γενναῖοι μόνιμοι καὶ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε περιυβρίζοντο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων τῶν φίλα πρὸς τὸ πρώην καθεστὼς φρονουσῶν, οἱ ἐπίστρατοι τοὺς ὁποίους ὁ κ. Πολίτης ὁ ἁβροδίαιτος Παξινὸς Ὑπουργὸς ἀπεκάλει λῃστρικὰς συμμορίας καὶ ὄχι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσεπάθησαν διὰ μυρίων διαφημίσεων νὰ ὑποκλέψωσι τὴν δόξαν αὐτῶν καὶ ὄχι οἱ ἀρχισυντάκται τῶν διαφόρων ἐφημερίδων, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀναντικαταστάτου καὶ τοῦ ἀπαραιτήτου διαβιοῦν ἐν τοῖς γραφείοις, οὔτε καὶ οἱ διάφοροι Σοφοκλῆδες, οἵτινες ἰσχυρίζοντο ὅτι ἐκινδύνευον νὰ τραυματισθῶσιν ἐν Ἐλασσῶνι ὅταν ἡ μάχη ἐγένετο ἐν Σαρανταπόρῳ. Μετὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν πολέμων εἶναι γνωστὸν ὅτι κατηρτίσθησαν πίνακες ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δράσεως καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν ἑκάστου. Ἐγένοντο δύο πίνακες· ὁ πίναξ Βʹ καὶ ὁ πίναξ Αʹ. Ὁ πίναξ Βʹ συμπεριλαμβάνει τοὺς κατ’ ἐκλογὴν προακτέους ἐφέδρους, ὁ δὲ Α τοὺς κατ’ ἀρχαιότητα. Ἐκ τοῦ πίνακος Β εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ μονιμοποιηθῶσιν ὅσοι ἤθελον ὑποβάλει αἰτήσεις καὶ ὅσους ἔκρινεν εἰδικὸν συμβούλιον καταλλήλους πρὸς τοῦτο. Ἐγένοντο μονιμοποιήσεις ἐφέδρων ἀξιωματικῶν κατὰ τὸ πλεῖστον τραυματιῶν πολέμου, παρηγκωνίσθησαν δὲ ἕτεροι περὶ τοὺς 20 ἢ 25. Οἱ ἅρπαγες τῆς ἐξουσίας καὶ ἡ ἐπαναστατικὴ Κυβέρνησις κατώρθωσεν ὅλους τοὺς εὐνοουμένους τοῦ πίνακος Β νὰ μονιμοποιήσῃ καὶ παραμένουσιν ἤδη ἐλάχιστοι. Συνιστῶ λοιπὸν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι πρόκειται περὶ ἐλαχίστου ἀριθμοῦ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι καὶ οὗτοι εἶναι τραυματίαι πολέμου δεινοπαθήσαντες καὶ κακουχηθέντες ἐν πολέμῳ καὶ δίκαιον εἶναι ἡ Πολιτεία νὰ ἀκούσῃ τὸ δίκαιον αὐτῶν παράπονον.

§88Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Θεωρῶ περιττὸν νὰ προσθέσω τίποτε, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τόσον υἱοθετήσει τὸ ζήτημα, ὥστε ἔδωκεν ἐντολὴν εἰς τὴν οἰκείαν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάζει τοὺς καταλόγους.

§89Ι. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐφέδρων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσιν ἓν πολὺ καλὸν ὑλικὸν διὰ τὸ στράτευμα.

§90Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, κύριε Πρόεδρε, νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι τόσα ἔτη ὑπηρέτησαν εἰς τὸν στρατὸν καὶ ὑπέφεραν ὄχι μόνον εἰς τὸ μέτωπον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἐσωτερικὴν ἐστάθησαν πιστοὶ εἰς τὸν ὅρκον των καὶ ἐξωρίσθησαν, ἐφυλακίσθησαν καὶ εὑρίσκονται ἄνευ ἐργασίας, διότι ἐπὶ τόσα ἔτη ὑπηρετοῦντες εἰς τὸν στρατὸν δὲν ἠμπόρεσαν νὰ ἀσχοληθοῦν εἰς τὰ ἔργα των.

§91Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν, διότι πολλοὶ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ κατεδιώχθησαν ἀγρίως κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη· 350 ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ ἐξωρίσθησαν εἰς τὰς διαφόρους νήσους· δύο παρεφρόνησαν καὶ εἰξεύρετε ἀπὸ τί; ἀπὸ πεῖνα, εἰς τὴν Σαντορίνην, διότι ἄφησαν τὰ ἐπαγγέλματά των καὶ ἔμεναν ἐκεῖ μὲ 5 δραχμὰς τὴν ἡμέραν, τὰς ὁποίας ἐχορήγει ἡ τότε Κυβέρνησις. Πέντε ἀξιωματικοὶ ἀπέθανον ἀπὸ τὰς κακουχίας εἰς τὴν Ἀμοργόν.

§92ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ἦτο ὁ Μπαρδόπουλος.

§93Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ Μπαρδόπουλος ἔκαμνε καὶ ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάξια ὄχι δι’ ἀξιωματικόν, ἀλλὰ διὰ πάντα ἄνθρωπον. Ἐπίσης εἰς τὰς φυλακὰς Αἰγίνης ἀπέθανεν ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Μπαρδάσης, εἰς τοῦ Ἰτζεδὶν ὁ Σκουζές. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ καταδιωχθέντες δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἀκολουθήσουν τὰς σπουδάς των, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἦσαν φοιτηταὶ καὶ ἐπὶ 3½ ἔτη κατεδιώχθησαν. Νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ τύχωσι πάσης ἱκανοποιήσεως ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως.

§94Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι εἰς ὅσα ἐλέχθησαν. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§95Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ ρίψῃ ἓν μόνον βλέμμα ἐπὶ τῆς αἰτήσεως ταύτης καὶ ἂν δὲν ὑπάρχουν ἀνυπέρβλητα κωλύματα δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ σπεύσῃ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸ δίκαιον τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν, τὸ ὁποῖον τόσον σκληρῶς ἐστραγγάλισεν ἡ προηγουμένη περίοδος.

§96Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ὑπερθεματίζων εἰς ὅσα εἶπον οἱ ἔντιμοι προλαλήσαντες καὶ εἰς τὸν μαρτυρικὸν κατάλογον, τὸν ὁποῖον ἀπηρίθμησεν ὁ κ. πληρεξούσιος Ἀργολιδοκορινθίας ἔχω νὰ προσθέσω καὶ τὸ ὄνομα ἑνὸς μάρτυρος τοῦ ἀειμνήστου καὶ ἀλησμονήτου Τίμου Δεπάστα, ἀποβιώσαντος ἐν τῇ φυγοδικίᾳ.

§97Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Νομίζω ὅτι ἔχει ὑποβληθῇ πρότασις νόμου ἐπ’ αὐτοῦ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προτιμηθῇ.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§99Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προσωρινῶς). Κύριοι πληρεξούσιοι, τὴν προσεχῆ Κυριακὴν ὁ Διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου ἐν Βουκουρεστίῳ τελεῖ τοὺς γάμους αὐτοῦ μετὰ τῆς Α. Β. Ὑψηλότητος τῆς πριγκηπίσσης Ἐλισσάβετ τῆς Ρουμανίας. Τὸ εὐτυχὲς γεγονός, τὸ ὁποῖον πᾶσα Ἑλληνικὴ καρδία βαθέως αἰσθάνεται, πρέπει βεβαίως νὰ χαιρετισθῇ καὶ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως καὶ ἐνταῦθα καὶ δι’ ἀποστολῆς τηλεγραφήματος συγχαρητηρίου καὶ εὐχητηρίου ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Συνελεύσεως. Παρακαλῶ τὴν Συνέλευσιν νὰ προβῇ εἰς τὴν περὶ τούτου ἀπόφασιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§100Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως ἡ ἀπόφασις τῆς Συνελεύσεως εἶναι ὁμόθυμος.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως;

§102ΟΛΟΙ ΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Ζητωκραυγαὶ ἐνθουσιώδεις ὑπὲρ τοῦ Διαδόχου).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΗΣ

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον, ἀναβάλλεται διὰ τὴν μεταπροσεχῆ Τρίτην. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2222 νόμου περὶ τμηματικῆς καταλήψεως καὶ ἀποζημιώσεως χώρου εἰς θέσιν Σκαραμαγκᾶ τῶν τέως δήμων Ἐλευσῖνος, Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς χρησιμοποιηθησομένου πρὸς ἀνέγερσιν Πολεμικοῦ Ναυστάθμου».

§105Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου συζήτησις, καθόσον θ’ ἀπαιτηθῇ μακρὸς ἐπ’ αὐτοῦ λόγος.

§106ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, Ὄχι.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ρεδιάδης ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§108Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Δὲν θέλω, κύριοι πληρεξούσιοι, νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος. Ἐπιθυμῶ μόνον νὰ τονίσω ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τὴν σπουδαιότητα τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἔχει ληφθῇ περὶ τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς ναυστάθμου, μέτρον, τὸ ὁποῖον πάντοτε καὶ πανταχοῦ ἐλήφθη μετὰ μεγάλης προσοχῆς καὶ κατόπιν μελετῶν ἐπισταμένων καὶ μακροχρονίων. Ἡ ἵδρυσις ἑνὸς ναυστάθμου, καθὼς γνωρίζετε, ἀπαιτεῖ δαπάνας τεραστίας, ἀκόμη καὶ διὰ τὰ μεγάλα Κράτη ἀποτελεῖ πάντοτε ἀντικείμενον καὶ οἰκονομικῆς φύσεως καὶ ἔχῃ τὴν σημασίαν τὴν οἰκονομικὴν ἐπὶ πλέον. Ὁ ναύσταθμος ἔχει ὑπολογισθῆ, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ γίνῃ εἰς τὸν Σκαραμαγκᾶν, ἔχει ὑπολογισθῆ ὅτι θὰ στοιχίσῃ περὶ τὰς 7.000.000 λίρας. Πρόκειται ἑπομένως περὶ δαπάνης τεραστίας καὶ πᾶσα ἀπόφασις ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ ληφθῇ κατόπιν ἐπισταμένης μελέτης τοῦ ζητήματος. Νομίζω καὶ ἰσχυρίζομαι, ὅτι, ἡ ἀπόφασις τῆς ἱδρύσεως τοῦ ναυστάθμου ἐλήφθη ὄχι μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης προσοχῆς καὶ θὰ προτείνω, δὲν διστάζω δέ, ὅπως ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις παντὸς ἔργου εἰς θέσιν Σκαραμαγκᾶ ὅπως ἀποφασισθῇ καὶ ἐκτελεσθῶσιν τὰ ἔργα ταῦτα ἐν καιρῷ. Οἱ λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀνασταλῶσιν αἱ ἐργασίαι εἰς θέσιν Σκαραμαγκᾶ εἶναι, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς θέσεως δὲν ἐγένετο κατόπιν μελέτης ἀναλόγου πρὸς τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἔργου. Ἡ μελέτη αὐτὴ ἔχει δύο ἀπόψεις: Ἔχει τὴν ἄποψιν τὴν σχετικὴν πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ἔχει καὶ τὴν ἄποψιν τὴν συμμαχικήν. Ἡ πρώτη ἄποψις δὲν ἐμελετήθη κατὰ τρόπον ἐξασφαλίζοντα τὸ τεράστιον ποσὸν ποὺ θὰ δαπανηθῇ ἀνωφελῶς. Δὲν ὑπάρχει καμμία μελέτη, τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν γνωρίζω καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ προσαχθῇ κἄποια μελέτη ὑπάρχουσα, τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζω. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει, νομίζω, ἄλλη μελέτη ἐκτὸς μιᾶς γνωμοδοτήσεως τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, χωρὶς νὰ ἔχῃ γίνῃ μία Ἐπιτροπή, χωρὶς νὰ ἔχουν μελετηθῇ δι’ ἐπιτοπίου ἐξετάσεως αἱ συνθῆκαι καὶ ἄλλων σημείων τῆς Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι χρειάζονται διὰ νὰ ἀποτελεσθῇ διὰ νὰ καταρτισθῇ ἕνας καλὸς ναύσταθμος. Καὶ οὕτω ἔγινε ὁ ναύσταθμος ὁ σημερινὸς καὶ ὅσον καὶ ἂν ἐθεωρήθη ἐπιπολαία ἡ ἵδρυσις τοῦ ναυστάθμου ἐν Σαλαμίνι τότε, ἐν τούτοις παρατηρῶ ὅτι ἐγένετο μετὰ πολὺ περισσοτέρας προσοχῆς. Εἶχε σχηματισθῆ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐγύρισε ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐξήτασε τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα παρεῖχε ἕκαστον σημεῖον ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῆς καὶ ἀπεφάνθη ὁριστικῶς διὰ τὴν Σαλαμῖνα. Τοιαύτη ἐργασία δὲν ἔχει προηγηθῇ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ναυστάθμου Σκαραμαγκᾶ. Ἐκτὸς ὅμως τῆς ἐκλογῆς τῆς θέσεως ἀπὸ ἀπόψεως Ἑλληνικῆς, ἐξυπηρετήσεως δηλαδὴ τῶν Ἑλληνικῶν στρατιωτικῶν συμφερόντων, εἶναι καὶ ἡ ἄποψις τῶν συμμαχικῶν συμφερόντων. Ὅπως καὶ τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα δὲν δύνανται νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν μὲ τὴν Ἑλλάδα ἐκείνην τὴν μικράν, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν πρὸ τοῦ πολέμου τοῦ 1912, ὁπότε εἶχεν ἀρχίσει ἡ προμελέτη αὕτη τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ναυστάθμου, οὕτω πως καὶ τὰ συμφέροντα τὰ συμμαχικὰ δὲν δύνανται νὰ ἐξετασθῶσι σήμερον ἀκόμη, ἐν σχέσει μὲ τὸν Ναύσταθμον. Διότι δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη τίποτε διὰ τὸ μέλλον. Εἶναι ὁ Ναύσταθμος τοῦ Τάραντος, ὁ ὁποῖος ἐγένετο κατόπιν μελέτης πολὺ μεγάλης. Καὶ ἐν τούτοις θεωρεῖται σήμερον ὅτι ἀποτελεῖ στρατηγικὸν σφάλμα. Πρέπει ἡ ἐκλογὴ τῆς θέσεως τοῦ Ναυστάθμου νὰ εἶναι τόσον προσεκτική, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσῃ ὅπως τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ δαπανηθῶσιν, θὰ δαπανηθῶσιν κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἐκλογῆς τῆς θέσεως καὶ ἀπὸ πάσης ἄλλης ἀπόψεως. Ἐκτὸς ὅμως τούτου ὁ Ναύσταθμος εἶναι ὅπως ἕνα σπίτι διὰ τὸν ἄνθρωπον. Κάθε ἄνθρωπος δὲν κάνει διὰ κάθε σπίτι, κάθε ἄνθρωπος χρειάζεται κατάλληλον σπίτι καὶ κάθε Ναύσταθμος εἶναι φιαγμένος διὰ κατάλληλον στόλον. Ἐφ’ ὅσον δὲν γνωρίζομεν ποῖον θὰ εἶναι τὸ ναυτικόν μας πρόγραμμα—καὶ δὲν δυνάμεθα ἀκόμη νὰ τὸ γνωρίζωμεν, διότι ἡ θέσις τῶν ζητημάτων τῶν ἀφορώντων τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἀκόμη ἐκκρεμὴς—δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν καὶ τί εἴδους στόλον θὰ κάμωμεν. Μεταβαλομένου ὅμως τοῦ εἴδους τοῦ στόλου, μεταβάλλεται κατ’ ἀνάγκην καὶ ὁ Ναύσταθμος· ἄλλος Ναύσταθμος θὰ χρησιμεύσῃ διὰ στόλον ἐκ Δρέδνωτ, ἄλλος Ναύσταθμος διὰ στόλον ἐξ Ὑποβρυχίων καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Ἐπὶ πλέον χρειάζεται ἀκόμη νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις ἔργων εἰς Σκαραμαγκᾶ, διότι καὶ τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα ἔχουσι ἐκτελεσθεῖ μέχρι τοῦδε παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς παρ’ ὅλην τὴν πεῖραν τοῦ Ἄγγλου Συνταγματάρχου, ὁ ὁποῖος διευθύνει τὰ ἔργα ταῦτα καὶ παρ’ ὅλην τὴν ἱκανότητα τῶν μελῶν τῶν τεχνικῶν, τὰ ὁποῖα εἶχον μετακληθῆ ἐξ Ἀγγλίας εἶναι σχέδια καταρτισθέντα πρὸ τοῦ πολέμου, προτοῦ ἀκόμη γίνει ὁ πόλεμος καὶ ἑπομένως ὑπὸ συνθήκας διαφόρους ἐκείνων, τὰς ὁποίας παρουσιάζουσι σήμερον ἡ μεταβολὴ τῆς πολεμικῆς τέχνης ἡ ἐπακολουθήσασα ἀναγκαίως τὴν διεξαγωγὴν τοῦ μεγάλου πολέμου. Δὲν θὰ εἶναι φρόνιμον νὰ κατασκευάσωμεν ἕνα Ναύσταθμον, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ἐξ ὑπαρχῆς ἀπηρχαιομένος. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ὀρθὸν εἶναι νὰ ἀνασταλῶσι τὰ ἔργα τὰ ἐκτελούμενα ἤδη ἐν Ναυστάθμῳ, μέχρις ὅτου μπορέσωμεν νὰ προσαρμόσωμεν τὸν Ναύσταθμον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως πρὸς τὰς νέας συνθήκας, αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργηθοῦν, καὶ ἐλπίζω λίαν προσεχῶς. Δὲν θέλω νὰ ἀποκρούσω τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προέτεινεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀνάγκη ἐπείγουσα προκειμένου νὰ λήξῃ μία προθεσμία προσεχῶς. Ἀλλὰ ἐπιμένω ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ Ναυστάθμου πρέπει νὰ μελετηθῇ πολὺ βαθύτερον, διότι εἶναι ζήτημα ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν βαρύνουσι μόνον τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ κράτους, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτοῦ.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Λεβίδης ἔχει τὸν λόγον.

§110Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅταν, κύριοι, πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἐσκέφθη τὸ κράτος περὶ ἱδρύσεως Ναυστάθμου ἐγένετο μακρά, ὡς γνωρίζω καὶ ὡς ἐνθυμοῦμαι, συζήτησις. Ὑπάρχει συλλογή τις ἀξιωματικοῦ τοῦ ναυτικοῦ θανόντος, τοῦ Βασιλείου Ἐργαστηριάδη. Ἐν τῇ συλλογῇ δὲ ταύτῃ καὶ ἔν τινι τῶν τόμων αὐτῆς ὑπάρχουσιν αἱ μελέται τῆς τότε σχηματισθείσης ἐπιτροπῆς περὶ τοῦ καταλληλοτέρου μέρους πρὸς ἵδρυσιν Ναυστάθμου. Αἱ γνῶμαι τότε τῶν εἰδικῶν διῃρέθησαν εἰς δύο καὶ οἱ μὲν προέτειναν τὴν ἵδρυσιν Ναυστάθμου ἐν Σαλαμῖνι ἐν τῇ θέσει Ἀράπης, ὅπου νῦν κεῖται ὁ Ναύσταθμος, οἱ ἄλλοι δὲ προέτεινον τὸν Εὐβοϊκὸν κόλπον. Τὰ ἀναπτυχθέντα ἐπιχειρήματα καὶ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ ἦσαν σπουδαιότατα. Ὡς ἐνθυμοῦμαι ἀπεκρούσθη ἡ πρότασις περὶ ἱδρύσεως Ναυστάθμου ἐν τῷ Εὐβοϊκῷ κόλπῳ ὡς ἐκ τοῦ παραδόξου ἐκεῖ φαινομένου τῆς μεταστροφῆς τῶν ὑδάτων, ζήτημα τὸ ὁποῖον, ὡς ἐνθυμοῦμαι, κανεὶς μέχρι τοῦδε δὲν κατώρθωσεν νὰ λύσῃ, διατί δηλαδὴ τὰ ὕδατα ἐκεῖ ὑφίστανται αὐτὴν τὴν μεταβολήν. Ἐθεωρήθη, ὅμως ὅτι τοῦτο ἤθελεν βλάψει τὴν ἵδρυσιν ἐκεῖ Ναυστάθμου, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ἰσχυρίζοντο οἱ τοῦ Ναυστάθμου ἐκεῖ προτείνοντες ὅτι ἦτο πλησιέστερον τοῦ μετώπου τῆς συρράξεως πρὸς τὴν ἀντίπαλον δύναμιν, ἥτις τότε ἦτο ἡ Τουρκία, ἐνῷ ὁ ἐν Σαλαμῖνι ἦτο λίαν μακρὰν τοῦ μετώπου τῆς δράσεως. Αἱ ἐκθέσεις ἐκεῖναι εἶναι λίαν ἐμπεριστατωμέναι καὶ τιμῶσιν ἀληθῶς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἵτινες συνέταξαν αὐτάς. Τέλος πάντων προετιμήθη ἡ Σαλαμὶς καὶ εὐθὺς ὡς ἱδρύθη ἐκεῖ ὁ Ναύσταθμος ἀμέσως ἐφάνη τὸ ἀκατάλληλον τοῦ μέρους, διότι ὅλοι γνωρίζουν ὅτι δὲν ὑπάρχει σταγὼν ὕδατος. Ἀπὸ τότε δὲ μέχρι σήμερον φαντασθῆτε τοὺς πλόας τῶν ὑδροφόρων μέσων, ὅπως κομίσωσι τὸ ἀναγκαῖον ὕδωρ εἰς τὸν Ναύσταθμον διὰ τὰς ποικίλας αὐτοῦ ἀνάγκας. Ἀλλὰ τέλος πάντων ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης ἔκλινε πρὸς τὴν γνώμην αὐτὴν καὶ ἀπεφασίσθη καὶ ἐνεκρίθη ἡ ἵδρυσις Ναυστάθμου ἐν τῇ Σαλαμῖνι. Κύριοι, ἀληθῶς τὰ ἑκατομμύρια τοῦ σημερινοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους εἶναι πολὺ περισσότερα τῶν τότε, ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι καὶ αἱ ἀνάγκαι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους εἶνε πολὺ μείζονες καὶ πολὺ ὑπέρτεραι τῶν τότε. Καθ’ ἑκάστην δὲ ἐμφανίζονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ προτάσεις δίκαιαι καὶ εὔλογοι περὶ αὐξήσεως τῶν δικαίων ἕνεκα ποικίλων αἰτίων καὶ ποικίλων λόγων. Θὰ εἶναι λοιπὸν νομίζω ἄριστον ἔργον σήμερον ὅτε εὐτυχῶς διευθύνει τὰ κοινὰ ἡ Ἐθνικὴ αὕτη Συνέλευσις καὶ Κυβέρνησις ἀνταξία αὐτῆς. Θὰ εἶναι νομίζω ἄριστον ἐν προκειμένῳ νὰ παγιώσωμεν τὰς ἀποφάσεις τοῦ Κράτους περὶ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ναυστάθμου ἐν τῷ τόπῳ ἐν ᾧ προετάθη. Ἐνταῦθα ὑπάρχει συνήθεια προκειμένου περὶ ἐλαχίστων πραγμάτων νὰ ὑποβάλλωνται αἱ ἐκθέσεις, νὰ ὑποβάλλωνται αἱ μελέται, νὰ εἶναι ἐν πλήρῃ ἐπιγνώσει ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία τῶν δαπανῶν, αἵτινες παρ’ αὐτῆς ζητοῦνται. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν πρὶν ἢ παγιώσωμεν οὕτως εἰπεῖν τὰ ἀποφασισθέντα νὰ γνωρίσωμεν πῶς ταῦτα ἀπεφασίσθησαν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προσκομισθῇ ὁ φάκελλος ὁ σχετικὸς τῆς ὑποθέσεως ταύτης, νὰ ἴδωμεν τὰ τεχνικὰ ἐπιχειρήματα, τὰ πολεμικὰ ἐπιχειρήματα, τὰ πολιτικὰ ἐπιχειρήματα, τὰς οἰκονομικὰς σκέψεις, ὅλην ταύτην τὴν σειρὰν τῶν ἰδεῶν, αἵτινες ἔπεισαν τοὺς ἁρμοδίους ὅτι ὁ Ναύσταθμος πρέπει νὰ γίνῃ ἐγγὺς τῆς Σαλαμῖνος, τουτέστιν ἐν τῇ θέσει Σκαραμαγκᾶ. Λίαν ὀρθῶς ὡς ἐκ τῆς εἰδικότητός του ὁ προαγορεύσας ἔντιμος συνάδελφος παρετήρησεν ὅτι ἡ ἵδρυσις οἱουδήποτε ναυστάθμου συνδέεται μὲ τὸ πολιτικὸν στάδιον τῆς χώρας, πρὸς τὰς πολεμικὰς ἀποφάσεις, πρὸς τὸ πρόγραμμα τὸ πολεμικόν’ προσθέτω πρὸς τοὺς πιθανοὺς ἐχθροὺς τοῦ Κράτους. Θὰ εἶναι ἆρα γε ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία; Ὑποθέτω ὅτι ὄχι. Θὰ εἶναι ἄλλη φυλή; Νεοπαγῆ Κράτη; Μετὰ τὸν ὀθωμανισμὸν μήπως θὰ ἀναφανῇ ἰσχυρότερος ὁ παλαιὸς ἐχθρός, ὁ πραγματικὸς ἐχθρὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ Σλαυϊσμός; Μήπως ὁ κίνδυνος ἐνισχύσεως τοῦ Σλαυϊσμοῦ ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς φρονίμως καὶ μετὰ φιλοπατρίας σκεπτομένους ὅπως ὁ Ναύσταθμος ἀντὶ νὰ εἶναι πλησίον τῆς πόλεως τῆς πρωτευούσης ἡμῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ τοποθετηθῇ πρὸς ἄλλα μέρη τοῦ ὁρίζοντος; Ταῦτα πάντα, κύριοι, εἶναι θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχω καὶ πολλὴν εἰδικότητα. Ὁμιλῶ οὐχὶ ὡς τεχνικὸς ἀνήρ, ἀλλ’ ἁπλῶς ὡς πολιτικὸς καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἐπερίσσευσαν τὰ ἑκατομμύρια κατόπιν τῶν δαπανῶν, εἰς τὰς ὁποίας εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποβληθῶμεν καὶ τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ θεραπεύσωμεν, ὥστε εὐθὺς ἀμέσως 360 πατέρες τοῦ Ἔθνους νὰ ἀποφαίνωνται ἄνευ συζητήσεως, χωρὶς νὰ μελετήσωσι φάκελλον, χωρὶς νὰ ἴδωσιν ἔγγραφα ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ νὰ παγιωθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Μεθ’ ὅλην τὴν ὑπόληψιν καὶ τὴν ἀγάπην, τὴν ὁποίαν τρέφω πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν, παρακαλῶ καὶ ἱκετεύω ἅμα αὐτὸν νὰ θελήσῃ νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἤχθη ἀπόψε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτη καὶ νὰ ἴδωμεν μήπως εἶναι ἀνάγκη νὰ παύσῃ, ἡ περὶ τούτου σκέψις καὶ ἐνέργεια, πρὶν ἢ εὐρέως καὶ ἐμπεριστατωμένως συζητηθῇ. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσῃ ὅπως εἰ δυνατὸν ἀναβάλωμεν τὴν περαιτέρω συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἐὰν ὑπάρχωσιν. Ἀκούω ὅμως ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἔγγραφα, ἀλλ’ ὑπάρχει ἔγγραφον. Εἶναι ἄραγε τοσούτῳ πολυσέλιδον τὸ ἔγγραφον καὶ τοσούτῳ μυστικῶς συντεταγμένον, ὥστε διὰ μιᾶς ἡμεῖς νὰ δώσωμεν κῦρος εἰς αὐτό; Ἀλλὰ καὶ ἐὰν τοιοῦτον εἶναι ἡμεῖς δὲν τὸ γνωρίζομεν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, μεθ’ ὅλην τὴν ὑπόληψιν καὶ μεθ’ ὅλην τὴν ὑποστήριξιν, τὴν ὁποίαν εἶμαι διατεθειμένος νὰ παράσχω εἰς τοὺς διευθύνοντας τὰ κοινά, ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ δώσω τὴν ψῆφον μου καὶ θὰ διαμαρτυρηθῶ ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ψηφίζω τὸ νομοσχέδιον χωρὶς νὰ ἐμφανισθῶσι ἐνώπιον τοῦ σώματος ὅλα ταῦτα, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ προαγορεύσας ἐζήτησε καὶ ἐγὼ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐπαναλάβω.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Δροσόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§112Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ὀρθῶς ἔθεσαν τὰ ζητήματα. Ὁ μὲν πρῶτος ἀπὸ τῆς καθαρῶς ναυτικῆς ἀπόψεως, ὁ δὲ δεύτερος ἀπὸ τῆς πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς αὐτῶν ἀπόψεως. Πραγματικῶς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον πρέπει νὰ συζητηθῇ ἀπὸ τῶν δύο αὐτῶν ἀπόψεων, τῆς ἀπόψεως τῆς οὐσιαστικῆς καὶ τῆς τυπικῆς ἀπόψεως, καὶ ἐξηγοῦμαι καὶ ἐρωτῶ καὶ ἐγώ· ὑπάρχει μελέτη περὶ τῆς ἱδρύσεως Ναυστάθμου, μελέτη πλήρης, ἡ ὁποία στηρίζεται ἐπὶ δεδικαιολογημένων γνωμῶν, αὐθεντικῶν, ἀνθρώπων εἰδικῶν, τῶν ὁποίων ἡ γνώμη νὰ ἔχῃ τὸ κῦρος τὸ κατάλληλον, ὥστε νὰ ὑποκύψωμεν ἀσυζητητεὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν περὶ ἱδρύσεως Ναυστάθμου; Καὶ προτοῦ ἱδρυθῇ ὁ Ναύσταθμος ἔχει καθορισθῇ τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Ἑλλάδος τὸ σημερινόν; Ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας διακήρυξιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἐκτίθενται εἰς δημοπρασίαν πολλαὶ ναυτικαὶ μονάδες. Ἀλλὰ δὲν ἀνέγνωσα καὶ τρόπον ἀναπληρώσεως τῶν ναυτικῶν μονάδων, αἱ ὁποῖαι θὰ πωληθῶσιν. Εἰς στιγμὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ναυτικὴ πολεμικὴ τέχνη ἄρδην ἔχει ἀνατραπῆ ὑπὸ τῶν νεωτέρων ἐμφανισθέντων μηχανημάτων, τῶν ὑποβρυχίων, τῶν ἀεροπλάνων, τροποποιήσεις μέγισται ἐπιβάλλονται ἴσως εἰς τὴν συγκρότησιν τῶν στόλων καὶ βλέπομεν ὅτι τὰ μέγιστα τῶν ἐθνῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὡς πρόγραμμα τὴν ναυτικὴν αὐτῶν ὑπόστασιν, βλέπομεν ὅτι ἐκτελοῦσι πειράματα διὰ τῶν ὁποίων θὰ καθορισθῇ ποία θὰ εἶναι ἡ ναυτικὴ μονὰς τοῦ μέλλοντος. Θὰ εἶναι τὸ θωρηκτόν, τὸ ὑποβρύχιον, τὸ ἀεροπλάνον; Προχθὲς ἀκόμη ἀνέγνωσα ὅτι εἰς τὴν Ἀμερικήν, πρόκειται νὰ γίνῃ πείραμα, ὅπως ἐξακριβωθῇ ἂν τὸ ἀεροπλάνον ὑπερτερῇ τοῦ θωρηκτοῦ. Θὰ γίνῃ μονομαχία τοῦ ἀεροπλάνου, τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιβῇ ὁ στρατηγὸς καὶ τοῦ θωρηκτοῦ, τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιβαίνῃ ὁ ναύαρχος. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἔχεται ὑπὸ ἀληθείας τοῦτο, ἀλλὰ δεικνύει ἐν πάσῃ περιπτώσει πόσον ἀκόμη δὲν εἶναι ὡριμασμένη ἡ γνώμη ἐπὶ τῆς προτιμήσεως τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου συστήματος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς θὰ σπεύσωμεν νὰ ἱδρύσωμεν Ναύσταθμον καὶ μάλιστα, ὅπως εἶπον οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, ἄνευ μελέτης πλήρους. Διότι ὁ Ναύσταθμος δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι τόπος ἐπισκευῆς τῶν μονάδων τοῦ στόλου, ἀλλὰ τόπος, ὁ ὁποῖος θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὁρμητήριον καὶ ναυτικὴ βάσις τοῦ τόπου. Εἶναι τόπος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ πολλὰς ἄλλας ἀπόψεις, τόσον ναυτικάς, ὅσον καὶ οἰκονομικὰς καὶ πολιτικάς. Ἑπομένως, ὅπως εἶπον καὶ οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, δὲν γνωρίζω ἂν ὑπάρχουν αἱ κατάλληλοι μελέται. Δεύτερον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πρόγραμμα πλῆρες, ἂν πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ Ναύσταθμος, ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως κτιρίων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως προόδου τῶν ἐργασιῶν. Πρέπει ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῶν κτιρίων καὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Ναυστάθμου, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ πρόγραμμα κατασκευῆς, τὸ ὁποῖον νὰ κανονίζῃ κατὰ τίνας περιόδους θὰ κατασκευασθοῦν. Βεβαίως τοιοῦτον πρόγραμμα δὲν ὑπάρχει, διότι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐκηρύχθη καὶ κατεπεῖγον, δὲν δικαιολογεῖ τὴν ὕπαρξιν τοῦ προγράμματος τούτου, διότι βλέπομεν ὅτι ἐνῷ εἶχε ταχθῆ προθεσμία ἑνὸς ἔτους ὑπὸ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἀπαλλοτριώσεων τῶν κτημάτων αὐτῶν, βλέπομεν ὅτι ἡ προθεσμία αὐτὴ δὲν ἐπήρκεσε καὶ ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία ζητεῖ ἕτερα ἓξ ἔτη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν τύπων διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων. Ἴσως δὲ καὶ ἂν ἡ προθεσμία αὐτὴ παρέλθῃ, ἡ ἑξαετὴς, θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ παρατείνωμεν καὶ δι’ ἄλλην ἑπταετίαν. Τοῦτο συμβαίνει, ὅτι δὲν ὑπάρχει πλήρης ἡ μελέτη, ὄχι μόνον τῆς κατασκευῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς προόδου τῶν ἐργασιῶν. Ἂν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ τύπου τοῦ νομοσχεδίου, βλέπομεν ὅτι διὰ τῆς ἀναβολῆς τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀπαλλοτριουμένων κτημάτων στερεῖ τοῦτο τοὺς ἰδιοκτήτας τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν κτημάτων των ἐπὶ ἑπταετίαν, χωρὶς νὰ παρέχῃ εἰς αὐτοὺς τὴν νόμιμον ἀποζημίωσιν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ αἰτουμένη προθεσμία εἶναι πολὺ μεγάλη, ἐὰν ὑπάρχῃ μελέτη, ἂν δὲν ὑπάρχῃ μελέτη εἶναι πολὺ μικρά. Ἐπίσης τὸ ἕτερον ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠθέλησα νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι ὅτι, προβλέπεται διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ χώρου, τῆς λωρίδος δηλαδὴ τῆς γῆς, τὴν ὁποίαν θὰ καταλάβωσιν οἱ ὑδροφόροι σωλῆνες, καὶ ὁρίζεται ὅτι ἐπὶ τρίμηνον θὰ ἀποζημιωθῶσιν διὰ ταῦτα οἱ ἰδιοκτῆται. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω· ἔχει ὑπολογισθῆ ὅτι θὰ ἀρκέσῃ αὐτὸ τὸ τρίμηνον ἢ αὐθαιρέτως ὅλως ἐτέθη; Διότι ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, αὐτὸ δὲν φαίνεται.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§114Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κ. Ὑπουργὸν, πρὸ πάσης συζητήσεως, ἐὰν εἶναι δυνατὸν, νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐὰν ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ ἐξακολουθῇ ἔχουσα τὴν γνώμην περὶ ἀνεγέρσεως νέου Ναυστάθμου εἰς τὴν θέσιν «Σκαραμαγκᾶ».

§115Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ ἔχει τὴν γνώμην περὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως ὁ νέος Ναύσταθμος ἐγερθῇ ἐν τῇ θέσει «Σκαραμαγκᾶ».

§116Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅτι, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς δὲν ἐνέκρινε τὴν ἀνέγερσιν νέου Ναυστάθμου εἰς τὴν θέσιν «Σκαραμαγκᾶ». Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀνακοινώσω ταῦτα εἰς τὴν Συνέλευσιν καὶ συγχρόνως μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην ἔκπληξιν διὰ τὴν τοιαύτην ἀντίφασιν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, παρουσιαζομένην ἐν διαστήματι δύο ἢ τριῶν μηνῶν. Δύναμαι δὲ νὰ προσθέσω, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς διὰ τῆς δηλώσεως, ἣν μοὶ ἔκαμεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, ὑπηνέχθη τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ τοῦ Ναυστάθμου ἠκολούθησε πολιτικὴν ἀντίθετον πρὸς τὰς εἰσηγήσεις τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς καὶ ἀντίθετον πρὸς τὰς εἰσηγήσεις, ἃς εἶχεν αὐτὴ ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολή, ὁπόθεν ἔδει νὰ ἔχῃ τοιαύτας. Μοὶ ἐδήλωσεν, ὅτι πρόκειται περὶ δαπάνης ἑπτὰ ἑκατομμυρίων λιρῶν στερλινῶν καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι προκειμένου περὶ κατασκευῆς Ναυστάθμου, εἰς τὰ ναυτικὰ Κράτη ἐπικρατεῖ μία ἀρχή, ἡ ἀρχὴ ὅτι κατασκευάζονται οἱ Ναύσταθμοι διὰ νὰ τοποθετῶνται ἐν αὐτοῖς πλοῖα, παραδόξως ὅμως ἐν Ἑλλάδι, παρετήρησεν ὅτι, ἐπεκράτει ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς προηγουμένης ἡ ἀρχή, ὅτι δέον νὰ κατασκευάζωνται πλοῖα διὰ νὰ εἰσάγωνται εἰς τὸν Ναύσταθμον, τὸ ὁποῖον κατά τι εἶναι ἀκατάληπτον. Βεβαίως, ἔλεγεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, καὶ τὸ δέχομαι ἀνεπιφυλάκτως καὶ ἐγώ, βεβαίως ὁ Ναύσταθμος ὁ ὑπάρχων ἤδη οὐδεμίαν δύναται νὰ πληρώσῃ ἀνάγκην, διότι στερῆται σπουδαιοτάτων προσόντων ἑνὸς Ναυστάθμου· πρῶτον πάσχει ἀπὸ τελείαν ἔλλειψιν ὕδατος, δεύτερον εἶναι δυσχερὴς ἡ συγκοινωνία μετ’ αὐτοῦ, καὶ σήμερον μὲ τὴν ὕψωσιν τῶν ἐργατικῶν ἡμερομισθίων καθίσταται δυσχερὴς ἡ ἐργασία ἐν τῷ Ναυστάθμῳ. Βεβαίως, μοὶ ἔλεγε, πρέπει νὰ γίνῃ σκέψις περὶ μεταφορᾶς εἰς ἕτερον τόπον, ἀλλά, μοὶ ἔλεγε, δὲν δύναται νὰ γίνῃ σκέψις περὶ μεταφορᾶς τοῦ Ναυστάθμου, πρὶν γίνῃ σκέψις περὶ τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος τῆς Ἑλλάδος. Καὶ μοὶ ἔλεγεν ἀκόμη—ταῦτα θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, διότι ἐπανειλημμένως συνειργάσθην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου μετὰ τοῦ κ. Ναυάρχου καὶ οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι κατενόησα πλήρως τὰς σκέψεις αὐτοῦ — μοὶ ἔλεγεν ἀκόμη, εἶναι περίεργον ὅτι ἐγὼ οὐδεμίαν ἔχω εἰσήγησιν ἐξ Ἀγγλίας διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Ναυστάθμου, ἐγνώριζον, ὅτι ὁ Ναύσταθμος κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου, ὁ Ναύσταθμος ὁ Ἑλληνικὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ λόγους στρατιωτικούς, τοὺς ὁποίους εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω. Ταῦτα ἔλεγε πρὸς μὲ ὁ Ναύαρχος, διὰ τὸν Ναύσταθμον διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἠδυνήθη νὰ χρησιμοποιηθῇ ὑπὸ τῶν Συμμάχων, ἦτο κυρίως ἡ τοποθεσία αὐτοῦ καὶ συνεπῶς, ἐὰν ἐγένετο σκέψις περὶ ἀνεγέρσεως νέου Ναυστάθμου, ἡ σκέψις αὕτη ἔδει νὰ γίνῃ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν Συμμαχικῶν στόλων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποτρέπουν πάντοτε τὴν κατασκευὴν Ναυστάθμου ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκετο σήμερον ἢ εἰς ἄλλον τινα τόπον. Καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πανευρωπαϊκοῦ πολέμου, ἐχρησιμοποιήθη ὡς βάσις ναυτικὴ τῶν Συμμαχικῶν στόλων τὸ Ἰόνιον Πέλαγος, ὁ χῶρος παρὰ τὴν Κεφαλληνίαν. Σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ ἀντιθέτων ὅλως δηλώσεων τοῦ ἐντίμου κυρίου Ναυάρχου, δηλώσαντος εἰς τὸν διαδεχθέντα με ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν παραδόξως, ὅτι εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς Ναυστάθμου ἐν τῇ θέσει «Σκαραμαγκᾶ».

§117Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν εἶπον αὐτό. Μὲ ἠρωτήσατε ἐὰν ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ εἶναι τῆς γνώμης, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐγερθῇ ὁ Ναύσταθμος εἰς τὴν θέσιν «Σκαραμαγκᾶ»· σᾶς εἶπον ναί. Ἐὰν θεωρῇ ἐπείγουσαν τὴν ἀνέγερσιν δὲν μὲ ἠρώτησε, οὔτε ἀπήντησα περὶ αὐτοῦ.

§118Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πολὺ καλά. Τότε εἶναι περίεργον, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ φρονεῖ καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὸν διαδεχθέντα με ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν τὴν γνώμην, ὅτι δέον ὁ Ναύσταθμος νὰ ἀνεγερθῇ ἐν «Σκαραμαγκᾶ», διότι μετὰ τὰ πρὸς ἐμὲ λεχθέντα, τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν, δὲν ἐννοῶ ποία σκέψις ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς, ὥστε νὰ σκέπτηται, ὅτι δέον ὁ Ναύσταθμος νὰ ἀνεγερθῇ ἐν τῇ θέσει «Σκαραμαγκᾶ» Θὰ ἦτο ἴσως ἐπάναγκες νὰ προσθέσω, ὅτι τοιαύτη ἦτο ἡ δυσμένεια τοῦ ἀρχηγοῦ πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς κατασκευῆς Ναυστάθμου αὐτόθι, ὥστε μοὶ ὑπηνέχθη καὶ παραδόξως ἀντιλήψεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἐπιμονὴν τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ Ναυστάθμου ἐν τῇ θέσει «Σκαραμαγκᾶ». Μοὶ ἔλεγε δὲ ὅτι, βεβαίως ἐκρύπτετό τι ὄπισθεν αὐτῆς τῆς ἐπιμονῆς τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ Ναυστάθμου αὐτόθι. Καὶ αὐτὸ τὸ τί ἐκρύπτετο μοὶ ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εὕρω ἐγώ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, προκειμένου περὶ ἑνὸς ὄντως ζωτικοῦ ζητήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ, ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀρρήκτως συνδέεται πρὸς τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ τὸ ὁποῖον ἀρρήκτως συνδέεται πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, διότι βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ δαπανήσωμεν 7 ἑκατομμύρια λίρας στρογγυλάς, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ θελήσῃ, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον, νὰ διευκρινίσῃ τὰ πράγματα, καὶ ἂν εὐαρεστῆται, νὰ ἀνακοινώσῃ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν περὶ αὐτῶν ἰδέαν του εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§119Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε πληρεξούσιε, παρακαλῶ, τὶ φαντάζεσθε, ὅτι κρύπτεται ὄπισθεν τῆς ἀποφάσεως τῆς ἀνεγέρσεως ἐκεῖ τοῦ Ναυστάθμου;

§120Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἠξεύρω κύριε πληρεξούσιε, τὶ κρύπτεται. Αὐτὸ μοὶ ἀφῆκε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κρίνω ἐγώ. Ἐγὼ ἀφήνω τὸ δικαίωμα εἰς σᾶς νὰ τὸ κρίνετε.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§122Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρὶν ἐξετάσω τὸ θέμα ἀπὸ τῆς εἰδικῆς αὐτοῦ ἀπόψεως θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου αὐτὰς καθ’ ἑαυτάς. Συμφωνῶ πλήρως πρὸς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος κ. Δροσόπουλος ἀνεκοίνωσε πρὸς τὴν Συνέλευσιν ἐν σχέσει μὲ τὸν τρόπον τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν καταληφθεισῶν ἤδη γαιῶν. Τὸ νομοσχέδιον καθορίζει ὅτι, ὅ τε προσωρινὸς καὶ ὁριστικὸς καθορισμὸς τῶν ἀποζημιώσεων θὰ γίνῃ ἐντὸς ἑπτὰ ἐτῶν καὶ ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας κέκτηται τὸ δικαίωμα καὶ συνάμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ἵνα ἐφ’ ἅπαξ κατ’ ἔτος προσδιορίζῃ τὸν ἀριθμὸν καὶ τὴν σειρὰν τῶν ἀποζημειωτέων κτημάτων. Ἡ τοιαύτη διάταξις ἐνέχει δύο ἄτοπα. Τὸ πρῶτον ἄτοπον εἶνε ὅτι ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ἑπταετίαν θ’ ἀναβάληται ὄχι ἡ πληρωμὴ τῆς ἀποζημιώσεως, ἀλλ’ ὁ καθορισμὸς τῆς ἀποζημιώσεως τῶν καταληφθεισῶν γαιῶν.

§123Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικόν.

§124Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀφίνω τὸ ἀντισυνταγματικὸν ζήτημα.

§125Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§126Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ.

§127Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβητήτως ἀντισυνταγματικόν ἀλλὰ τὸ ἀντισυνταγματικὸν δὲν προκύπτει ἐκ τοῦ σήμερον ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου· εἶναι ὁ ἰσχύων νόμος ἀντισυνταγματικός.

§128Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τοῦτο δὲν ἐγγίζω τὸ θέμα.

§129Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ὁ νόμος 2222 εἶναι ἄντικρυς ἀντισυνταγματικός.

§130Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ σήμερον ἐξετάζομεν τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ ἐκεῖνον. Διὰ τοῦτο δὲν ὁμιλῶ περὶ ἀντισυνταγματικότητος.

§131Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι ἐγώ, κ. συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, μεταξὺ τῶν πρώτων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα θὰ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν, εἶχον νὰ ὑποβάλω καὶ νομοσχέδιον καταργοῦν τὸν νόμον αὐτὸν τὸν ἀντισυνταγματικόν, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἵσταται εἰς τοὺς πόδας του.

§132Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ θὰ ἐπράττετε πολὺ καλά.

§133Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Παραδόξως ἀντὶ τούτου βλέπω νὰ ὑποβάλληται στήριγμα τοῦ νόμου ἐκείνου.

§134Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι μία ἀντισυνταγματικότης, ἡ ὁποία παρατείνεται. Ἀποτέλεσμα δὲ τῆς ἀντισυνταγματικότητος ταύτης θὰ εἶναι ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται τῶν κτημάτων, ἅτινα κατελήφθησαν πρὸς ἐγκατάστασιν τοῦ Ναυστάθμου, ἐπὶ ἑπταετίαν θὰ στερῶνται τῆς ἐλευθέρας χρήσεως τῶν κτημάτων των, διότι δὲν θὰ εἶναι κἂν καθωρισμένον τὸ τίμημα, διὰ νὰ δύνανται νὰ συναλλαχθῶσιν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ θὰ εἶναι ἐπίσης ἐστερημένοι τοῦ δικαιώματος πωλήσεως, ὑποθηκεύσεως καὶ οἱασδήποτε χρήσεως τῆς ἰδιοκτησίας των ἐπὶ μίαν ἑπταετίαν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δημιουργεῖται δεύτερον ἄτοπον, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ δύναται νὰ καθορίζῃ πίνακα ἐκτιμήσεων ἐφ’ ἅπαξ κατ’ ἔτος. Ἐὰν πρόκηται νὰ διαχειρισθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο, ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, θὰ τῷ εἴπω ὅτι τῷ ἐμπιστεύομαι τὴν διαχείρισιν αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος. Ἀλλ’ ἔχει προκατόχους καὶ θὰ ἔχῃ διαδόχους. Εἶναι πιθανὸν καὶ δέχομαι ὅτι οἱ διάδοχοί του δὲν θὰ εἶναι χείρονες ἔστω καὶ τῶν ἀθῳοτέρων ἐκ τῶν προκατόχων του. Ἐν πάσῃ περιπτώσει γινώσκομεν πολὺ καλὰ ὅτι οἱ ἔχοντες συμφέρον καὶ οἱ ἔχοντες ἐνδιαφέρον νόμιμον καὶ εὔλογον νὰ λάβωσιν αὐτὴν τὴν ἀποζημίωσιν θὰ πιέζωσι διὰ τῶν διαφόρων μέσων διὰ τῶν ὁποίων συνήθως πιέζουσιν οἱ Ἕλληνες πολῖται. Θὰ πιέζωσι δὲ εὐλόγως, καὶ συνέπεια τούτου θὰ εἶναι ὅτι αὐτοὶ θὰ εὑρίσκωσι πάντοτε δίκαιον. Πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ ἀτόπου τούτου νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει ν’ ἀποσυρθῇ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης. Ἔρχομαι ἤδη νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τὸ γενικόν, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι εἶναι τὸ μᾶλλον ἐνδιαφέρον καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐξέτασις καθιστᾷ ἴσως περιττὰς καὶ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον ἐν σχέσει πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ζήτημα τοῦ νέου Ναυστάθμου, κύριοι, ἔχει τὴν ἑξῆς ἱστορίαν. Κατὰ τὸ 1912, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὴν πλήρη ἀτέλειαν, τὴν ἀνεπάρκειαν, τὴν ἀνυπαρξίαν δύναμαι νὰ εἴπω τοῦ ἐν Σαλαμίνι Ναυστάθμου, ὅστις ὄχι μόνον δὲν ἐξυπηρέτει τὰς ἀνάγκας τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, ἀλλ’ ἔβλαπτε, δύναμαι νὰ εἴπω, τὴν λειτουργίαν τούτου, ἐθεώρησα ὅτι, ἓν τῶν πρώτων μου μελημάτων τῶν σχετιζομένων μὲ τὴν ἀνασύνταξιν τοῦ Πολεμικοῦ ἡμῶν Ναυτικοῦ, θὰ ἦτο ἡ ἐγκαθίδρυσις νέου Ναυστάθμου. Κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον εἶχε γίνει παραγγελία πλοίων Θωρηκτῶν καταδρομικῶν, ἐπίσης δὲ ἀντιτορπιλλικῶν. Ἐννοεῖται ὅτι, ἐὰν ἠθέλομεν καταδικάσει τὰ νέα ταῦτα πλοῖα, ἐρχόμενα εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ὑπὸ τοῦ ὑπάρχοντος στοιχειώδους Ναυστάθμου, τὰ πλοῖα ταῦτα μετὰ ἐλάχιστον χρόνον ἤθελον καταστῆ ἀνίκανα ἐντελῶς πρὸς ἐνέργειαν. Ἔπρεπε λοιπὸν ἐκ παραλλήλου νὰ προχωρήσῃ ἡ κατασκευὴ τοῦ νέου στόλου, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐγκαθίδρυσις τοῦ νέου οἴκου τοῦ στόλου τούτου, ὡς ὁ κύριος Ρεδιάδης προσφυῶς τὸν ὠνόμασε. Εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι ἡ ἐγκατάστασις ἑνὸς νέου Ναυστάθμου καὶ ἀπὸ ἀπόψεως καταλλήλου θέσεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς ὀργανώσεως τούτου, ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀντικείμενον μελέτης σοβαροτάτης καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὰ φῶτα τῶν Ἑλλήνων εἰδημόνων, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ προσκομίσωμεν καὶ φῶτα ἀνθρώπων, ἐχόντων πεῖραν ὑπερτέραν ἡμῶν εἰς τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς τοιούτων ἔργων. Πρὸς τοῦτο ἐζητήθη παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, δι’ ἐγγράφου τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἡ ἀποστολὴ εἰδικοῦ καὶ πεπειραμένου τεχνικοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιμεληθῇ τῆς μελέτης ὀργανώσεως τοῦ Ναυστάθμου. Ἀπεστάλη δὲ ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ὁ Συνταγματάρχης τοῦ μηχανικοῦ κ. Raban, ὅστις ἦτο τμηματάρχης τῶν κατασκευῶν, τῶν σχετικῶν πρὸς τοὺς Ναυστάθμους, ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Ναυαρχείῳ, καὶ εἶχεν ἀσχοληθῆ εἰς τὴν κατασκευὴν τότε τοῦ Ναυστάθμου Καναδᾶ. Πράγματι ὁ Συνταγματάρχης Raban ἀφίκετο, ἤρξατο μελετῶν, ἡ μελέτη δὲ αὕτη δὲν περιωρίσθη, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ διετέλουν ἀκόμη Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Ναυστάθμου, ἀλλ’ ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὸ ζήτημα ὁρμητηρίου εἰς τὸ Ἰόνιον πέλαγος, καὶ δι’ αὐτὸ ἐμελέτησε καὶ τὰ τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου κλπ. Κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐγκατεστάθη ἐν Ἑλλάδι καὶ ἡ νέα Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ ὑπὸ τὸν Ναύαρχον Κάρ. Ἐγὼ πολὺ ὀλίγον χρόνον παρέμεινα εἰσέτι Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐφ’ ὅσον αἱ μελέται αὐταὶ ἐγίνοντο. Αἱ σκέψεις τοῦ Ναυάρχου Κὰρ καὶ τοῦ Συνταγματάρχου Raban, ἐπίσης δὲ καὶ ἡ σύμφωνος γνώμη τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ τότε ναυτικοῦ Ἐπιτελείου, ἦτο ὅτι ὁ Ναύσταθμος ὁ νέος ἔπρεπε νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὰς θέσεις τὰς περὶ τὴν Ἐλευσῖνα. Ἀπῆλθον ἐγὼ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ κατόπιν ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τοῦ Συνταγματάρχου Raban, πρὸς ἣν ἦτο σύμφωνος τότε καὶ ὁ Ναύαρχος Κάρ. Κατὰ συνέπειαν ἐὰν σήμερον ὁ Ἀντιναύαρχος Κέλλυ φρονῇ ὅτι ἦτο παράδοξος ἡ ἀντίληψις τῶν τότε προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐξέλεξαν ὡς ἁρμόδιαν θέσιν τοῦ Σκαραμαγκᾶ, νομίζω ὅτι ὀρθὸν θὰ εἶναι......

§135Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ Ναύαρχος Κέλλυ μοῦ εἶπεν, ὅτι ἡ πεῖρα τοῦ πολέμου ἀπέδειξεν ὅτι ἐκεῖνο τὸ πλοῖον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ εἰς Ναύσταθμον καὶ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ φθάσῃ μέχρι Σαλαμῖνος, ἄρα καὶ μέχρι Σκαραμαγκᾶ, δύναται νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι Μάλτας.

§136Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πολὺ ὀρθά.

§137Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ συνεπῶς διὰ τὴν Ἀγγλικὴν πολιτικὴν ὁ Ναύσταθμος τοῦ Σκαραμαγκᾶ ὅλως περιττεύει.

§138Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὥστε αὐτὴ εἶναι ἡ δήλωσις τοῦ κ. Κέλλυ, ἡ ὁποία εἶναι κἄπως διαφορετικὴ τῶν ὅσων πρὶν εἴπετε. Ὁ ἀξιότιμος κ. πληρεξούσιος Ἀττικοβοιωτίας ἐξέθηκεν ἤδη τὸ πρᾶγμα ὡς ἐλέχθη παρὰ τοῦ κ. Κέλλυ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει γεννᾶται ζήτημα πλέον ἐκτιμήσεως νεωτέρας ναυτικῆς πείρας καὶ ὄχι ἀνεξηγήτων αἰτίων, τὰ ὁποῖα ἤγαγον εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς θέσεως τῆς Ἐλευσῖνος κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1912. Ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἐπεξηγήσεως τῶν αἰτίων αὐτῶν, ἤθελον φυσικὰ παραπέμψει τὸν κ. Κέλλυ νὰ συζητήσῃ μετὰ τοῦ κ. Κὰρ καὶ τοῦ Συνταγματάρχου Raban, διότι οὐδεὶς ἐκ τῆς ἑλληνικῆς ὑπηρεσίας ἔσχε γνώμην ἀντίθετον πρὸς αὐτούς. Ἡ ἑλληνικὴ ὑπηρεσία τότε, κατὰ τὰς ὀλίγας ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας ἐγὼ παρέμεινα Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ κατόπιν, καθ’ ἃ ἐπληροφορήθην, ἠκολούθησεν ἀκριβῶς τὴν γνώμην τῶν Ἄγγλων, διότι ἐκεῖνοι ἐθεωρήθησαν ὡς μᾶλλον πεπειραμένοι ἰδίως δ’ ὁ Συνταγματάρχης Raban εἶναι μία αὐθεντία.

§139ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Διὰ τὴν κατασκευὴν Ναυστάθμου καὶ ὄχι διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς θέσεως.

§140Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Αἱ ἐργασίαι αἱ ὁποῖαι τώρα διεξάγονται, καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι τὰ πρῶτα βήματα τῆς ἐργασίας, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ τοῦ σχεδίου τοῦ Raban γίνονται. Εἶναι παλαιὸν σχέδιον καὶ ὄχι νέον τοῦ 1910.

§141Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τώρα θὰ ἐξετάσωμεν τὰ νέα γεγονότα, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάξωμεν πορείαν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ ἡ ἱστορία διὰ νὰ εἶναι ἐν γνώσει ἡ Συνέλευσις. Λοιπὸν τότε ὁ μὲν ἀρχηγὸς τῆς ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, ὁ ὁποῖος ἐκλήθη ἐδῶ μὲ ἐντολὴν νὰ ὀργανώσῃ τὸ ἑλληνικὸν Ναυτικὸν ἀπὸ πολεμικῆς ἀπόψεως, ἐξέλεξε τὴν θέσιν τοῦ Σκαραμαγκᾶ, ὁ δὲ Συνταγματάρχης Raban, ἔχων καὶ αὐτὸς ἐκτὸς τῆς αὐθεντίας περὶ τὴν κατασκευήν, ἀλλὰ καὶ πεῖραν μεγάλην, διότι εἶναι στρατιωτικός, ἐπίσης συνεφώνησε μετὰ τοῦ Ναυάρχου Κὰρ περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς θέσεως τοῦ Σκαραμαγκᾶ. Τώρα διὰ ποῖον λόγον προετιμήθη ἡ θέσις τοῦ Σκαραμαγκᾶ; Ἡ πεῖρα ἡ πολεμικὴ δὲν ἦτο κεκτημένη πλήρως τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ὡς εἶναι σήμερον, ἀλλὰ τὸ στάδιον τῆς πείρας, τὸ ὁποῖον ὁ ἔντιμος πληρεξούσιος Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἀνέφερε πρὸ ὀλίγου, ὅτι πλοῖον, τὸ ὁποῖον ἤθελον ἀναγκασθῆ νὰ φθάσῃ μέχρι Σκαραμαγκᾶ, δύναται νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι Μάλτας, τὸ στάδιον ἀπὸ τῆς πείρας, σχετιζόμενον μὲ τὴν δυνατὴν διανυομένην ἀπόστασιν ἑνὸς τραυματισμένου πλοίου, ὑπῆρχεν ἤδη, διότι εἶχε διεξαχθῇ ὁ Ἰαπωνορρωσσικὸς πόλεμος, ὅστις παρέσχεν εἰς τὸ στάδιον τοῦτο ἀρκετὴν πεῖραν. Διὰ ποῖον λόγον προετιμήθη ἡ θέσις τοῦ Σκαραμαγκᾶ; Ἐν πρώτοις ἦτο ἓν γενικὸν ζήτημα· ὁ Ναύσταθμος ὁ Ἑλληνικὸς ἔπρεπε νὰ εἶναι εἰς τὰς ἀνατολικὰς ἀκτὰς τῆς Ἑλλάδος ἢ εἰς τὰς δυτικάς; Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁσηνδήποτε ἱκανότητα καὶ ἂν ἔχῃ ἓν πολεμικὸν πλοῖον νὰ πλεύσῃ καὶ μέχρι τῶν δυτικῶν ἀκτῶν, ὁ Ναύσταθμος ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐπίκαιρος πρὸς τὸ θέατρον τοῦ πολέμου τὸ Ἑλληνικόν. Καὶ ἐκρίθη τότε καὶ ὑπὸ τῶν Ἄγγλων καὶ ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχε ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία, ὡς μόνος ναυτικὸς ἀντίζηλος τῆς Ἑλλάδος, διότι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ναυτικὸν πόλεμον πρὸς τοὺς Βουλγάρους, τὸ θέατρον τοῦ πολέμου τοῦ ναυτικοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλο παρὰ τὸ Αἰγαῖον. Θέατρον ἑλληνικοῦ πολέμου πρὸς δυσμὰς ἐσήμαινε προθέσεις, αἵτινες ἠδύνατο νὰ παρεξηγήσουν τὰς βλέψεις τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰς ἀπόψεις τῆς διεθνοῦς ἑλληνικῆς πολιτικῆς. Συνεπείᾳ τούτων καθωρίσθη κατ’ ἀρχὴν ὅτι ὁ Ναύσταθμος πρέπει νὰ ἐγκαθιδρυθῇ εἰς τι σημεῖον τῶν ἀνατολικῶν ἀκτῶν τῆς Ἑλλάδος, δηλ. ἐν τῷ Αἰγαίῳ πελάγει. Κατόπιν τούτου τοῦ γενικοῦ ζητήματος ἐτίθετο ἄλλο ζήτημα πρὸς ἐξέτασιν. Ἔπρεπε νὰ ἐκλεγῇ θέσις ἐπίκαιρος, δυναμένη εὐκόλως νὰ προφυλαχθῇ, θέσις ἐπίκαιρος, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἠδύνατο ὁ Ναύσταθμος νὰ ἐγκαθιδρυθῇ. Εἶχε μελετηθῇ καὶ ὑπάρχει καὶ παλαιὰ μελέτη, περὶ τοῦ Εὐβοϊκοῦ κόλπου, ὡς ἐνθυμοῦμαι—ἀμφιβάλλω ἂν ὑπάρχῃ ἔκθεσις, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι ἐγὼ ὀλίγον χρόνον ἔμεινα ὡς Ὑπουργὸς καὶ ἀφῆκα τὸ ζήτημα ἐκκρεμὲς εἰς τὸν διάδοχόν μου—ὡς ἐνθυμοῦμαι ὅμως ἐκ τῶν συζητήσεων, τὰς ὁποίας ἔσχον τότε μετὰ τῶν εἰδικῶν, ὁ λόγος διὰ τὴν προτίμησιν τοῦ Σκαραμαγκᾶ ἦτο ὅτι ἂν προετιμᾶτο ἡ Χαλκίς, θὰ παρίστατο ἀνάγκη νέας ὀχυρώσεως καὶ χωριστῆς ἀμύνης καὶ αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις τοῦ τόπου δὲν ἐπήρκουν ὅπως ἡ χώρα ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας δύο ὀχυρώσεων, ἀναμφισβητήτως δὲ ἡ ὀρθὴ καὶ σώφρων πολιτική, ἐπέβαλλεν ἵνα ἡ πρωτεύουσα καὶ ὁ Πειραιεὺς ἀποτελέσωσιν ὁμοῦ μετὰ τοῦ Ναυστάθμου ἓν σύνολον ἀμυντικοῦ συστήματος. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ δαπανήσῃ κολοσσιαῖα ποσά, ὅσα στοιχίζουν σήμερον αἱ ἀμυντικαὶ παρασκευαί, ὅπως ἀφ’ ἑνὸς μὲν παρασκευάσῃ ἀμυντικῶς τὴν πρωτεύουσαν του μετὰ τῆς ναυτικῆς αὐτῆς περιοχῆς, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἐπιληφθῇ καὶ ὀχυρώσεως Ναυστάθμου, μακρὰν τῆς πρωτευούσης εὑρισκομένου. Ποίαν δὲ ἀξίαν ἔχει ἡ ἄμυνα τῆς πρωτευούσης νομίζω ὅτι θὰ εἶναι περιττολογία νὰ ἀναπτύξω πρὸς τὴν Συνέλευσιν. Ἀρκεῖ μόνον νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἀνεξαρτησία τοῦ Κράτους αὐτοῦ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ναυτικῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἀμύνης τῆς πρωτευούσης. Ὡς εἶναι τὸ Κράτος ἀναπεπταμένον μὲ τὰ παράλια αὐτοῦ καὶ μὲ τὴν μικρὰν ἐνδοχώραν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἡ ἀνεξαρτησία ἡ πολιτικὴ τοῦ Κράτους ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἀμύνης ἀπὸ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης τῆς Πρωτευούσης. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἶναι περιττὸν νὰ ἐκταθῶ πολύ, διότι ἔχομεν καὶ πεῖραν ἐγγυτάτην. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἐπεβάλλετο ἐκ προνοίας νὰ ληφθῇ πᾶσα μέριμνα περὶ ἀμυντικῆς παρασκευῆς τῆς πρωτευούσης, ἦτο σῶφρον ἔργον νὰ ἐκλεγῇ θέσις διὰ τοῦ ναυστάθμου τοιαύτη, ὥστε νὰ καταστῇ ἡ ἄμυνα ἑνιαία καὶ διὰ μιᾶς δαπάνης. Οὗτος ἦτο ὁ κυριώτερος λόγος τῆς ἐκλογῆς τῆς θέσεως τῆς Ἐλευσῖνος. Ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς θέσεως συνετέλεσε κατὰ πολὺ καὶ ἡ ἄποψις ἡ οἰκονομική, διότι ἡ θέσις τοῦ Σκαραμαγκᾶ εὑρίσκεται ἐγγύτατα πρὸς τὸν Πειραιᾶ, ὅστις εἶναι καὶ θὰ εἶναι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἡ βιομηχανικὴ κεφαλὴ τῆς χώρας. Ἐφόσον λοιπὸν ὁ Ναύσταθμος θὰ ἔχῃ ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῆς σιδηροβιομηχανίας τοῦ Πειραιῶς διὰ τὴν διεκπεραίωσιν τῶν ἔργων αὐτοῦ, ὡς καὶ τοῦ ἐργατικοῦ στοιχείου τοῦ Πειραιῶς, ὄχι μόνον διὰ τὰ ἐργοστάσια αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἀνθρακεύσεις καὶ ποικίλας ὑπηρεσιακὰς ἀνάγκας τοῦ ναυστάθμου, ἦτο ἀνάγκη νὰ τοποθετηθῇ πλησίον πρὸς ἓν βιομηχανικὸν κέντρον, διότι θὰ εἶναι πολὺ δυσχερὲς ἔργον ἐὰν ὁ ναύσταθμος ἀποτελέσῃ εὐθὺς ἐξ ὑπαρχῆς ἴδιον βιομηχανικὸν κέντρον. Ἀφίνω ὅτι ἡ πόλις τῆς Ἐλευσῖνος, εἶναι πόλις, ἡ ὁποία ἤδη ἔχει ἀρχὴν βιομηχανίας καὶ ἐγκαταστάσεως καὶ δύναται νὰ εὐρυνθῇ εἰς μίαν πόλιν βιομηχανικὴν μεγαλειτέρας σπουδαιότητος. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπρόκειτο ὁ ναύσταθμος νὰ ἐγκαθιδρυθῇ εἰς μίαν ἄλλην πόλιν τῆς Ἑλλάδος, μὴ ἔχουσα στοιχεῖα βιομηχανικά, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ νέα ἐξ ὑπ’ ἀρχῆς ἐργασία. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν κατὰ τὸ πλεῖστον. Καὶ προκειμένου περὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ ναυστάθμου ὡς ἐργοστασίου πλέον εἶναι κατάλληλον τὸ ἔδαφος τῆς Ἐλευσῖνος, διότι εἶναι πεδινὸν εἰς μέρη τινὰ ἐπιτρέπον τὴν ἐγκατάστασιν ὅλων τῶν ἐργοστασίων τοῦ Ναυστάθμου τῶν ἀπαιτουμένων οὐ μόνον διὰ τὴν πρώτην περίπτωσιν τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν αὐτοῦ ἐπὶ διάρκειαν μακράν. Καὶ εἰς τοῦτο ἀπαντῶν εἰς τὸν πληρεξούσιον κ. Δροσόπουλον, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε περὶ τούτου σχετικὸν ἐρώτημα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, λέγω ὅτι ἡ μελέτη τὴν ὁποίαν ὁ συνταγματάρχης Ραμπὰν κατήρτισεν ἦτο μελέτη, μὴ ἀποβλέπουσα μόνον εἰς τὴν ἄμεσον ἐγκατάστασιν τοῦ Ναυστάθμου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐπὶ μακρότερον χρόνον ἀνάπτυξιν καὶ ἐπέκτασίν του, διότι κατὰ ταύτην διὰ μίαν πεντηκονταετίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ ἡ προβλεφθεῖσα ἔκτασις διαιρουμένου τοῦ ναυστάθμου εἰς τομεῖς κατασκευῆς. Τὴν τοιαύτην ἐγκατάστασιν τοῦ ναυστάθμου διευκολύνει ἡ πεδινὴ ἀνάπτυξις τῆς Ἐλευσῖνος, ἐνῷ εἰς τὴν θέσιν «Ἀράπη», ἔνθα σήμερον ὁ ναύσταθμος μὲ τὴν μικρὰν λωρίδα τῆς ἀκτῆς της παρεμποδίζεται πᾶσα ἀνάπτυξις τῶν ἐργοστασίων. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρυτάνευσαν τότε διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς θέσεως ταύτης. Μετὰ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ραμπὰν ὁ μετ’ ἐμὲ ἐλθὼν Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Δεμερτζῆς ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ Ραμπὰν ἐκάλεσαν ἕτερον μηχανικὸν τὸν κ. Κόλσον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνέθεσαν τὴν κατάρτισιν σχεδίου λεπτομερειῶν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐπὶ τῆς ἐμῆς ὑπουργείας ὁ συνταγματάρχης κ. Ραμπὰν εἶπεν: Θὰ κάμω ἐγὼ τὴν γενικὴν μελέτην, θὰ συστήσω δὲ ἄλλο πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι εἰδικὸν διὰ τὰς λεπτομερείας καὶ θὰ στοιχίσῃ ὀλιγώτερον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἐὰν νομίζῃ δὲ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ περαιτέρω ὑπηρεσία μου, θὰ εἶμαι πρόθυμος νὰ κάμω τὸν γενικὸν ἔλεγχον. Πράγματι κατηρτίσθη συνεργεῖον ὑπὸ τὸν μηχανικὸν κ. Κόλσον, τὸ ὁποῖον ἐπεμελήθη τῆς παρασκευῆς τῶν σχεδίων ὅλου τοῦ ναυστάθμου καὶ ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τῆς κυβερνήσεως Γούναρη τότε, περατωθεισῶν ὅλων τῶν ἐργασιῶν, ὑπεβλήθη πρὸς ἐμὲ τὸ ὁλικὸν σχέδιον τοῦ Ναυστάθμου μεθ’ ὅλων τῶν προϋπολογισμῶν καὶ τῶν σχετικῶν λεπτομερειῶν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ 70.000.000 περίπου δραχμῶν. Ἦσαν τιμαὶ προπολεμικαί.

§142Ι. ΡΑΛΛΗΣ. 7.000.000 λιρῶν.

§143Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. 70.000.000 δραχμῶν. Εἶναι τὸ ζήτημα τῆς μεταπολεμικῆς τιμῆς.

§144Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τουλάχιστον οὕτω ἐδηλώθη.

§145Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν τιμῶν ἕνεκα τοῦ πολέμου. Σήμερον πιθανὸν νὰ φθάσῃ εἰς 7.000.000 λιρῶν.

§146Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὑπερβολικόν.

§147Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τότε ὁ ὑπολογισμὸς τῶν ἐργασιῶν μὲ τὴν τιμὴν τὴν προπολεμικὴν ἔφθανεν εἰς 70.000.000. δραχμῶν.

§148Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πάντως ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ταύτην τὰ 70.000.000 δρ. θὰ καθωρίζοντο εἰς ἀριθμὸν ἐτῶν μέγαν.

§149Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀναμφισβητήτως. Ἐπρόκειτο περὶ ἐργασίας πρὸς ἐγκατάστασιν πολυετοῦς, τῆς ὁποίας ἡ δαπάνη θὰ κατεμερίζετο εἰς πολλὰ ἔτη. Ὅτε ὑπεβλήθησαν τὰ σχέδια ταῦτα τῶν λεπτομερειῶν καὶ ἐζητήθη ἡ ἔγκρισίς μου ἐπ’ αὐτῶν κατηρτίσθη Συμβούλιον ὑπὸ τὴν προεδρείαν μου, τὸ ὁποῖον ἀπηρτίσθη ἀπὸ τὸν κ. Π. Κουντουριώτην ἀρχηγὸν τοῦ Στόλου τοῦ Αἰγαίου, ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου κ. Δούσμανην, ἀπὸ τὸν κ. Ἠπίτην καὶ ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ Β. Ναυστάθμου. Μετέσχον δὲ, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, καὶ δύο ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς καὶ ὁ ναύαρχος Κάρ. Ἀπὸ κοινοῦ δὲ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου ἐτέθη εἰς ἐξέτασιν ἡ ὅλη καταρτισθεῖσα ἐργασία. Κατὰ τὴν ἐξέτασιν ταύτην ἀνεζητάσθη τὸ ζήτημα τῆς θέσεως, ἔμειναν δὲ σύμφωνοι ὅλοι, ἐνεκρίθησαν τὰ σχέδια ἐν τῇ ἐμοὶ ἐπιμονῇ, διετάχθη ἡ ἀποστολὴ αὐτῆς εἰς τὸν συνταγματάρχην κ. Ραμπὰν ἐν Ἀγγλίᾳ εὑρισκόμενον ἵνα ἐξετάσῃ καὶ πάλιν τὴν μελέτην καὶ δώσῃ τὴν τελευταίαν συγκατάθεσίν του ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς. Ἐν τῷ μεταξὺ ἔπεσεν ἡ Κυβέρνησις Γούναρη καὶ ἐγὼ ἀπῆλθον ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, δὲν παρηκολούθησα δὲ περαιτέρω τὰ πράγματα. Κατὰ συνέπειαν ὅλων τούτων ἐξάγεται, καὶ διὰ τοῦτο ἀνέφερα τὴν ἱστορίαν ὁλόκληρον, διὰ νὰ γινώσκῃ ἡ Συνέλευσις, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς θέσεως ἐγένετο κατόπιν Συμβουλίου καὶ γνωμῶν.

§150Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Γνωμῶν καὶ ὄχι μελέτης.

§151Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅταν δίδωσι γνώμην τόσοι Ναύαρχοι τεκμήριον εἶναι ὅτι ἔχουσι μελετήσῃ. Πᾶς ὅστις δίδει γνώμην ὑποτίθεται ὅτι εἶναι μελετημένος. Ὑπάρχει δὲ καὶ πλήρης ἡ μελέτη τῶν λεπτομερειῶν, ὥστε σήμερον ἡ ἐργασία ἡ τελεσθεῖσα εἶναι ἐργασία ἀφορῶσα εἰς τὴν κατασκευὴν Ναυστάθμου γενησομένην ἐντὸς 15ετίας, ἀποβλέπει δὲ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ Στόλου διὰ μίαν πεντηκονταετίαν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τὸ ἐξεταστέον εἶναι τὶ θὰ γίνῃ σήμερον πλέον καὶ τοῦτο εἶναι τὸ οὐσιῶδες. Ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ γνώμη μου συμπίπτει πλήρως μὲ τὴν γνώμην τῶν ἄλλων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἀνεκοίνωσαν τὰς γνώμας των πρὸς τὴν Συνέλευσιν. Αἱ περιστάσεις ἀπὸ τοῦ ἔτους 1912 καὶ τοῦ 1915 εἰσέτι μετεβλήθησαν ἐντελῶς, μετεβλήθησαν ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς, μετεβλήθησαν ὁμοίως ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς. Ἡ ἐγκατάστασις ἑνὸς Ναυστάθμου προϋποθέτει ναυτικὸν πρόγραμμα, καὶ τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα προϋποθέτει πολιτικὴν ἐξωτερικήν. Εἶναι ἀδύνατον ὑπηρεσία σωφρονοῦσα καὶ Κυβέρνησις πονοῦσα τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας, νὰ ἀποφύγῃ τὴν θεμελιώδη ἐξέτασιν τῶν ζητημάτων τούτων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθῶσι Ναύσταθμοι εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε. Θὰ ἐρωτήσητε: τότε ὁπότε σεῖς κατήρξατε τῆς μελέτης τοῦ Ναυστάθμου, ὑπῆρχεν ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ὡρισμένη; Θὰ σᾶς εἴπω, μάλιστα. Εἰς τὸν ἰδικόν μου νοῦν τοὐλάχιστον ὑπῆρχεν. Ἡ πολιτικὴ ἡ ὁποία διεῖπε τὸν ἰδικόν μου ἐγκέφαλον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἦτο ἡ πολιτικὴ ἡ κατευθύνουσα τὴν Ἑλλάδα πρὸς ἀνεξάρτητον πολιτικὴν δρᾶσιν ἐν τῷ Αἰγαίῳ· εἶχον ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὴν ἰδικήν μου, τὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς τότε Ἀγγλικῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς, τοῦ ναυάρχου Κάρρ, ὅστις κατελθὼν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔφερε σχέδιον ὀργανώσεως τοῦ ναυτικοῦ, ὡς βοηθητικοῦ τοῦ στόλου Μεγάλης Δυνάμεως, σχέδιον στηριζόμενον ἐπὶ τριῶν καταδρομικῶν μετ’ ἀναλόγου ἀριθμοῦ πλοίων μικροτέρων ἀντιτορπιλλικῶν καὶ ὑποβρυχίων. Ἡ ἰδική μου γνώμη, στηριζομένη καὶ ἐπὶ τῆς ὁμοθύμου γνώμης ὅλου τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ἀλλὰ στηριζομένη καὶ ἐπὶ τῆς κεντρικῆς πολιτικῆς ἰδέας μου, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ πολιτικὴ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀνεξάρτητος ἐν τῷ Αἰγαίῳ κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ ἰδική μου γνώμη προῆλθεν εἰς τροποποίησιν τοῦ σχεδίου τούτου καὶ εἰς μεταβολὴν τῶν τριῶν καταδρομικῶν εἰς τρία θωρηκτά. Διὰ ποῖον λόγον ἐσκεπτόμην οὕτω; Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶχε συντελέσει τὸ δυσχερέστερον μέρος τῶν ἐθνικῶν καθηκόντων της καὶ λέγω δυσχερέστατον, διότι ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπελείπετο εἰς τὴν Ἑλλάδα τῆς συνθήκης τοῦ Βουκουρεστίου ἦτο τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀλυτρώτων ἀδελφῶν, τῶν οἰκούντων ἐπὶ χωρῶν διὰ τὰς ὁποίας ὑπῆρχον ἀμφισβητήσεις μεγάλων κρατῶν καὶ οὐχὶ ἁπλῶς Βαλκανικῶν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ πέραν τοῦ Νέστου χώρα τοῦ ἑλληνισμοῦ ὑπήγετο εἰς ἐπιδράσεις καὶ βλέψεις μεγάλων κρατῶν καὶ μάλιστα ναυτικῶν κρατῶν ἂν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐστήριζε τὴν ναυτικὴν αὐτῆς ὀργάνωσιν ἐπὶ στόλου αὐτονόμου, δυναμένου αὐτοῦ καθ’ ἑαυτόν καὶ ἄνευ συμμαχικῆς βοηθείας ν’ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τοῦ στόλου τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, θὰ ἦτο καταδικασμένη νὰ ἔχῃ πολιτικὴν ὑποτεταγμένην εἰς τὴν δύναμιν, ὑπὸ τῆς συμπράξεως τῆς ὁποίας θὰ ἐξησφαλίζετο ἡ ναυτικὴ ἡμῶν ὑπεροχή. Ἑπομένως ἦτο ἀρρήκτως συνδεδεμένη ἡ ναυτικὴ ἀνάπτυξις τῆς χώρας πρὸς τὴν πολιτικὴν αὐτῆς καὶ ἂν ἠθέλομεν νὰ καταρτίσωμεν στόλον αὐτοτελῆ, θὰ διετρέχομεν τὸν κίνδυνον, εἰς πᾶσαν στιγμὴν καθ’ ἥν μία εὐκαιρία εὐδοκίμου συρράξεως πρὸς τὴν Ὀθωμανικὴν Αὐτοκρατορίαν πρὸς ἐπιτέλεσιν τοῦ ἀπολυτρωτικοῦ ἡμῶν ἔργου ἤθελε παρουσιασθῆ, νὰ μᾶς εἰπῇ ὁ ἰσχυρὸς σύμμαχος ἐξ οὗ θὰ ἐξηρτῶμεν τὴν ναυτικὴν ὑπεροχὴν καὶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς τῆς πρωτευούσης μας νὰ μᾶς εἰπῇ «σταθῆτε» διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι παρεσκευασμένος ἢ διότι τὰ συμφέροντά μου δὲν μοῦ ἐπιτρέπουν νὰ ἀναφλέξω ζήτημα ἐξ οὗ εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ παγκόσμιος σύρραξις». Ἡ παγκόσμιος σύρραξις δ’ ἐξερράγη ἐκ τῆς Ἀνατολῆς. Διὰ τούτους τοὺς λόγους ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπε νὰ εἶναι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν ἑτοίμη νὰ ἀναφλέξῃ τὴν πυρίτιδα, καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἀρχήν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἤμην ὑπὲρ τῆς τοιαύτης λύσεως διὰ νὰ δυνάμεθα αὐτονόμως νὰ ἀντεπεξέλθωμεν κατὰ τῆς Ὀθωμανικῆς δυνάμεως καὶ νὰ καταστήσωμεν καὶ αὐτόνομον τὴν πολιτικήν μας ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀπολυτρωτικὸν ἔργον. Ἐπὶ τοιαύτης βάσεως ἔγινε καὶ ἡ μελέτη τοῦ ναυστάθμου. Ἠθέλαμεν ναύσταθμον περιλαμβάνοντα μοῖραν ἑλληνικοῦ στόλου στηριζομένην ἐπὶ τριῶν θωρηκτῶν καὶ ἀναλόγου ἀριθμοῦ πλοίων μικροτέρων, ἀντιτορπιλλικῶν καὶ ὑποβρυχίων. Ἀλλ’ ἔχει μεγαλυτέραν σημασίαν τὸ ζήτημα τῶν θωρηκτῶν, διότι ναύσταθμος ἐξυπηρετῶν καταδρομικὰ καὶ ὑποβρύχια θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ ἐπὶ μικροτέρου χώρου, ἀλλὰ ἂν ἐπρόκειτο περὶ θωρηκτῶν, θὰ εἴχομεν ἀνάγκην δεξαμενῶν παμμεγίστων καὶ μονίμων καὶ κατὰ συνέπειαν ἀπῃτεῖτο χῶρος καὶ ἐγκαταστάσεις καὶ οἰκονομικὰ βάρη πολὺ μεγαλύτερα. Ἐν αὐτῇ τῇ ἀρχῇ στηρίζεται ὁ ναύσταθμος ὁ μελετηθεὶς ὑπὸ τοῦ συνταγματάρχου Ραμπάν. Σήμερον, κύριοι, δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν πλέον ὅτι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ὡς ναυτικῆς εἶναι οἵα ὑπῆρξε κατὰ τὸ 1912 καὶ κατὰ τὸ 1915 καὶ ὅτι ἡ θέσις ἡ πολιτικὴ εἶναι ἡ αὐτή. Ἡ Ἑλλὰς κατόπιν τῆς συνθήκης τῶν Σεβρῶν ἔπαυσε πλέον νὰ εἶναι ναυτικὸς ἀνταγωνιστὴς πρὸς τὴν Ὀθωμανικὴν ἐπικρατείαν. Ἡ Ὀθωμανικὴ ἐπικρατεία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνταγωνιστὴς ναυτικὸς τοῦ μέλλοντος καὶ διότι ἡ συνθήκη τῶν Σεβρῶν ἐπιβάλλει εἰς αὐτὴν περιορισμοὺς ναυτικοὺς οἱ ὁποῖοι ἂν ἐφαρμοσθῶσι, τὴν καθιστοῦν ἄμαχον ναυτικῶς, ἀλλὰ καὶ διότι ἐξέφυγον τῆς πραγματικῆς κυριαρχίας τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας τὰ Στενὰ καὶ ἡ Δυτικὴ Μικρὰ Ἀσία, ἤτοι ὁρμητήρια παρέχοντα ἄλλοτε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Τουρκίαν νὰ ἐπιζητῇ νὰ εἶναι Κράτος ναυτικόν. Σήμερον ἡ Ἑλλὰς ἔχει μίαν θέσιν πολιτικὴν ἐντελῶς ἰδιαιτέραν. Γενομένη κυρία τῆς Θράκης, οὖσα ὁ οὐσιαστικὸς φρουρὸς τῶν Δαρδανελλίων, ἀπαρτίζῃ μίαν δύναμιν οὐχὶ πλέον ἁπλῶς Αἰγαιοπελαγικήν, ἀλλὰ δύναμιν Μεσογειακήν. Καί τὴν ἀντίληψιν ταύτην δημιουργοῦσιν ὄχι μόνον ἡ ναυτικὴ δύναμις τὴν ὁποίαν θὰ καταρτίσωμεν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς αἱ ναυτικαὶ βάσεις καὶ τὰ φυσικὰ ὁρμητήρια τὰ ὁποῖα κατέχει ἡ χώρα, διότι κυριαρχεῖ ἤδη πραγματικῶς ὅλων τῶν διαβάσεων μέχρι τῶν Δαρδανελλίων καὶ συνεπῶς καὶ τῶν μέχρι τοῦ Εὐξείνου Πόντου. Οὕτω ἔχουσα ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαγάγῃ ἓν τῷ μέλλοντι πολιτικὴν ἀνατολικήν, χωρὶς νὰ περιλαμβάνηται ἡ πολιτικὴ αὐτῆς ἐν τῇ σφαίρᾳ τῆς γενικωτέρας Εὐρωπαϊκῆς πολιτικῆς ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Συνέπεια τούτων ὅλων εἶναι ὅτι ἡ Ἑλλάς, παύσασα νὰ ἔχῃ ἀνταγωνιστὴν ναυτικὸν μεμονωμένον, περιλαμβάνεται εἰς τὸ σύστημα τῶν ναυτικῶν ἐξοπλισμῶν τῆς Μεσογείου. Συνέπεια τούτων εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅτι τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συζητηθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διεθνῶν συμφωνιῶν εἰς τὰς ὁποίας ἤθελεν καταλήξει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἀνάπτυξις τοῦ ναυτικοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἀνάπτυξις συμμαχικοῦ ναυτικοῦ. Θὰ μοῦ εἴπητε· εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ παραδώσῃ τὴν ναυτικήν της πρωτοβουλίαν εἰς ἄλλους; Δὲν λέγω ὅτι πρέπει νὰ παραδώσῃ ταύτην. Τοῦτο θὰ ἦτο βλασφημία. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσῃ μετ’ ἄλλων χωρῶν περὶ τῆς ναυτικῆς ἰσορροπίας τῆς Μεσογείου. Καὶ δὲν θὰ γίνῃ τοῦτο μόνον ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος. Ἔχομεν προηγούμενον παράδειγμα μεγαλειτέρων κρατῶν π.χ. τῆς Γαλλίας. Καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ συνεννόησις τοῦ 1911–1912, ἡ συμφωνία ἡ ὁποία ἀκριβῶς ἀπετέλεσε τὴν βάσιν τῆς Ἀγγλογαλλικῆς συνεννοήσεως. Διὰ τῆς συμφωνίας αὐτῆς ὁ γαλλικὸς στόλος συνεκεντρώθη ὅλος εἰς τὴν Μεσόγειον καὶ ἀφῆκεν ἐντελῶς ἀνυπερασπίστους τὰς βορείας ἀκτὰς τῆς Γαλλίας, αἱ ὁποῖαι ἐκινδύνευον ἀπὸ τὸν Γερμανικὸν στόλον. Τούτων ἀνέλαβε τὴν ἐξασφάλισιν ὁ Βρεττανικὸς στόλος, καὶ ἡ Γαλλία ἀνελάμβανε τὴν Μεσόγειον, ἐξ ἧς ἀπεσύρθη ὁ βαρὺς Ἀγγλικὸς στόλος καὶ ἀφέθησαν μόνον ἐλαφρὰ μικρά. Ἰδοὺ ἔχομεν μίαν συνεννόησιν μεγάλων κρατῶν, ἐξ ὧν δὲν ἐξηρτήθη μὲν ἡ κατασκευὴ τοῦ στόλου, ἀλλ’ ἐξηρτήθη κἄτι σπουδαιότερον. Ἡ μεγάλη Γαλλία, ἡ στρατιωτικὴ Γαλλία ἐξήρτησεν ἐκ τῆς συμφωνίας αὑτῆς τὸ ὅλον σύστημα τῆς ἀμύνης τῶν βορείων παραλίων της καὶ τῶν μεταφορῶν τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ ἐκ τῆς Ἀφρικῆς. Ἔχομεν λοιπὸν παράδειγμα καὶ ὅταν τὰ μεγάλα κράτη καταλήγουν εἰς τοιαύτας συνεννοήσεις ἐξωτερικῆς πολιτικῆς πρὸς ἃς προσαρμόζεται καὶ ἡ κατεύθυνσις τῆς πολεμικῆς αὐτῶν ὀργανώσεως, νομίζω ὅτι τὸ παράδειγμα τοῦτο πρέπει χωρὶς νὰ προβληθῇ οὔτε νὰ κατηγορηθῇ ὅτι ὑποτάσσομεν καὶ παραδίδομεν τὴν πολιτικὴν ἡμῶν εἰς ξένας δυνάμεις δύναται ν’ ἀκολουθήσῃ καὶ ἡ Ἑλλάς, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον συνεννοήσεως. Ἀποκρούω, κύριοι, ἐντελῶς τὰς τάσεις τοῦ παρελθόντος, τάσεις καθ’ ἃς ἄνευ συνεννοήσεων, ἄνευ συμφωνιῶν, ἄνευ λήψεως ἀσφαλείας ἔσπευδεν ἡ χώρα νὰ ἐκτελέσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀντελαμβάνετο ὡς εὐάρεστον. Καὶ ἡ ἐκτέλεσις τοιούτων εὐαρέστων πραγμάτων, ἄνευ ἀντισηκωμάτων καὶ ἀντασφαλιῶν συνέτεινε ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ κινδυνεύσῃ νὰ χάσῃ τὴν ναυτικὴν πρωτοβουλίαν. Φρονῶ ὅτι ἡ ὀρθὴ πολιτικὴ ἐν σχέσει πρὸς τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι συζητητέα ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἐκεῖνα τὰ ἔργα τῶν ὁποίων ἡ ἐκτέλεσις καὶ δαπανηρὰ εἶναι καὶ θὰ προκαλέσῃ ἐπιβάρυνσιν τοῦ Κράτους, πρέπει νὰ ἀναβληθῶσι. Ὑπάνουσι βεβαίως ἔργα τὰ ὁποῖα σχετίζονται πρὸς τὴν εὐθύνην τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἄμυνα αὐτοῦ εἰς τὸ μέλλον. Ταῦτα πρέπει νὰ ἐκτελεσθῶσι. Θεωρῶ σπουδαιοτέραν τὴν βλάβην, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, εἰς τὴν ἄμυνα τοῦ Κράτους καὶ ἀτελείας περὶ τὴν ἄμυνάν του παρὰ ἐκ τῆς δαπάνης ἀσκόπως 4.000.000 ἢ 5.000.000 δραχμῶν. Βεβαίως εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ δαπανῶνται ἀσκόπως τὰ ἑκατομμύρια, ἀλλὰ καὶ αἱ βλάβαι περὶ τὴν ἄμυνα τοῦ Κράτους στοιχίζουσι περισσότερον ἀπὸ τὴν ἄστοχον δαπάνην ἑνὸς χρηματικοῦ ποσοῦ ἔστω καὶ μεγάλου. Θεωρῶ λοιπὸν ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀναβάλωμεν τὸ ἔργον αὐτό, νὰ ἀναμείνωμεν δὲ τὴν διευθέτησιν τῶν ἐξωτερικῶν ἡμῶν πραγμάτων καὶ κατόπιν κανονίζοντες τὰς ἐξωτερικὰς ἡμῶν σχέσεις νὰ ἐπιδιώξωμεν ὅπως συνεννοηθῶμεν πρὸς τὰ κράτη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι οἱ φυσικοὶ ἡμῶν σύμμαχοι, νὰ συνεννοηθῶμεν δὲ καὶ νὰ συνδεθῶμεν διὰ τοιούτων συνθηκῶν διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐξασφαλίζηται ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ὡς ἐντίμου καὶ σπουδαίου μέλους μιᾶς ὁμάδος ναυτικῆς ἐν τῇ Μεσογείῳ μὴ ἐχούσης σχέσιν μὲ τὴν Τουρκίαν. Τότε τὸ ναυτικὸν ἡμῶν πρόγραμμα θὰ κατευθύνωμεν ἀναλόγως πρὸς τὰς ναυτικὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἡ ὁμὰς θὰ ἐπιβάλῃ εἰς πάντα τὰ μέλη αὐτῆς καὶ τότε τὸ ναυτικὸν ἡμῶν πρόγραμμα θὰ εἶναι πρόγραμμα Κράτους τὸ ὁποῖον καλούμενον νὰ εἰσφέρῃ τὴν συμβολὴν αὐτοῦ ἐν τῷ συνδυασμῷ τῶν ναυτικῶν δυνάμεων θὰ εἰσφέρῃ συμβολὴν χρήσιμον, σπουδαίαν καὶ ἀποτελεσματικήν. Οὕτω γενομένου τοῦ πράγματος θὰ ἔχωμεν πρόγραμμα κατασκευῆς στόλου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει προγράμματος θὰ ἔχωμεν πρόγραμμα ἐγκαταστάσεως ναυστάθμου καὶ ὄχι μόνον ναυστάθμου ἀλλὰ καὶ ναυτικῶν ὁρμητηρίων. Διότι δὲν χρειάζεται μόνον ἡ ἐγκατάστασις ναυστάθμου. Ἡ πλήρης ναυτικὴ παρασκευὴ ἀπαιτεῖ τὴν ἐγκατάστασιν καὶ εἰς ἄλλα σημεῖα τοῦ θεάτρου τοῦ ναυτικοῦ πολέμου τῶν βοηθητικῶν βάσεων, τῶν λεγομένων ὁρμητηρίων. Τότε δὲ ἀκριβῶς θὰ ἔχομεν ναύσταθμον ὁ ὁποῖος θὰ ἐξυπηρετεῖ τὰς ἀνάγκας τοῦ πραγματικοῦ στόλου μας. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχοντες ὑπόψει ἐκ τοῦ καθορισμοῦ τῆς ναυτικῆς ὁμάδος εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀνήκωμεν ποῖον θὰ εἶναι τὸ πιθανὸν θέατρον τοῦ πολέμου, ἔχοντες ὑπόψει ὅτι ὡς Μεσογειακὴ δύναμις ἀνήκουσα εἰς μεσογειακὸν συνασπισμὸν θὰ ἔχωμεν τὴν ἔκτασιν ὁλοκλήρου τῆς Μεσογείου διὰ ναυτικὰς ἐνεργείας, τότε ἀκριβῶς θὰ δυνηθῶμεν νὰ προσδιορίσωμεν ὁριστικῶς τὴν θέσιν τοῦ ναυστάθμου ἡμῶν ἐκεῖ ὅπου καὶ ἡ ἄμυνα τοῦ Κράτους καὶ ἡ στρατηγικὴ μελέτη θέλουσιν καθορίσει ταύτην ὡς προσφυεστέραν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἔργον φρονήσεως νὰ καθορισθῇ κατά τινα τρόπον, ἄσχετον μὲ τὴν ὁριστικότητα τοῦ ναυστάθμου, θὰ γίνῃ ἡ τακτοποίησις τῶν δικαιωμάτων τῶν ἰδιοκτητῶν, νὰ ἀναβληθῇ δὲ τὸ ζήτημα τοῦ ναυστάθμου διὰ χρονικόν τι διάστημα ὅσον θὰ ἀπαιτήσῃ ἡ διευθέτησις τῶν ἐξωτερικῶν περιστάσεων τῆς χώρας. Τότε δὲ πράγματι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς ἔργον προγραμματικὸν τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ καυχηθῇ καὶ ἡ Συνέλευσις ὅτι αὐτὴ εἶχεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ συζητήσῃ νὰ δημιουργήσωμεν δὲ πράγματι τὸν ἁρμόζοντα οἶκον εἰς τὴν ναυτικὴν δύναμιν τῆς Ἑλλάδος, τὸν προωρισμένον νὰ παράσχῃ τὴν ἁρμόζουσαν ὑπηρεσίαν εἰς τὰ διεθνῆ συμφέροντα τοῦ Κράτους (χειροκροτήματα).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§153Ν. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ κ. ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας πληρεξούσιος ἔθηκεν ἀναμφισβητήτως τὸ ζήτημα ὅπως ἔπρεπε νὰ τεθῇ. Εἴμεθα πάντες σύμφωνοι ὅτι διὰ τοῦ σχεδίου νόμου ὅπερ ὑπέβαλον εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ προγράμματος ὅπερ πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ ἡ Ἑλλάς, δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν ἂν θὰ κτίσωμεν τὸν Ναύσταθμον ἐνταῦθα ἢ ἐκεῖ τῆς Ἑλλάδος. Πρόκειται ἁπλούστατα νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια ὅπως ἐν ὡρισμένῳ χρονικῷ διαστήματι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν αἱ σχετικαὶ ὑπηρεσίαι ἀποφασίσωσι, δυνηθῶσι ν’ ἀπαλλοτριώσωσιν ὡρισμένα κτήματα. Διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου μόνον περὶ αὐτοῦ πρόκειται· δὲν πρόκειται δι’ αὐτοῦ νὰ ὁρίσωμεν τὴν ναυτικὴν ἡμῶν παρασκευήν, τὴν μικρὰν ἢ μεγάλην, τὴν ὁποίαν πρόκειται ν’ ἀκολουθήσῃ ἡ Ἑλλάς. Ὁ ὁρισμὸς τῆς δεῖνα ἢ δεῖνα πολιτικῆς ναυτικῆς ἀναμφισβητήτως ἐξαρτᾶται ἀπὸ γεγονότων τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐν τῇ θελήσει ἡμῶν. Περὶ αὐτοῦ εἴμεθα πάντες σύμφωνοι, ἀλλὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην καλεῖσθε νὰ δώσητε τὴν ψῆφόν σας ἐπὶ σχεδίου νόμου οὕτως εἰπεῖν ὑπηρεσιακοῦ, ἐξ ἀφορμῆς δ’ αὐτοῦ ἐδόθη εἰς τὴν συζήτησιν εὐρύτης βεβαίως, ἡ ὁποία δὲν εἶχε λόγον νὰ ὑπάρξῃ, οὔτε ἐσκόπουν νὰ προκαλέσω αὐτὴν ὑποβάλλων τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον. Ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε ἐγένοντο ἔργα σημαντικὰ ἐν τῷ Ναύσταθμῳ, ὄχι δὲ μόνον ἔργα ἀλλὰ καὶ μελέται ἀποτελοῦσαι κεφάλαιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διότι δι’ αὐτὰς ἐξωδεύθησαν ἑκατομμύρια, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπολέσωμεν τὸ δικαίωμα ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν θ’ ἀκολουθήσωμεν θὰ ὑπεδείκνυεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἐργασίας τὰς ἀρξαμένας ἐν τῇ θέσει Σκαραμαγκᾶ. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ διακινδυνεύσωμεν τὸ δυνατὸν τῆς ἐξακολουθήσεως τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν καὶ πρὸ πάντων δὲν θὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ χάσωμεν ὅσα μέχρι τοῦδε ἐξωδεύθησαν, διότι πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ὅτι μόνον διὰ τὴν κυρίαν ὁδόν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ χωρίσῃ οὕτως εἰπεῖν τὸν Ναύσταθμον εἰς δύο μεγάλα τμήματα, μέχρι τοῦδε ἐδαπανήθη ἓν ἑκατομμύριον. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν προτοῦ ἀποφασισθῇ ποία θὰ εἶναι ἡ ναυτικὴ πολιτική, δηλαδὴ ἂν θὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν θέσιν Σκαραμαγκᾶ, νὰ διακινδυνεύσωμεν νὰ χάσωμεν ὅσα μέχρι τοῦδε ἔχουσιν ἐξοδευθῇ ἐν ᾗ περιπτώσει ἀπεφασίζομεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἐκεῖ τὰς ἐργασίας μας.

§154Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχουσι γίνει ἔργα ἐγκαταστάσεων;

§155Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Χαράξεων, ἀλλ’ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐστοίχισαν πολλά. Δι’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθέν, μόνον εἰς αὐτὸ ἀποβλέπει δὲν προδικάζει τὴν ναυτικὴν πολιτικήν. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ ὅτι ἡ ναυτικὴ πολιτική τὴν ὁποίαν πρόκειται ν’ ἀκολουθήσωμεν δὲν δύναται νὰ ὁρισθῇ σήμερον. Ὑπάρχουσι γεγονότα ἀνεξάρτητα τῆς θελήσεώς μας. Ἀνάγκαι ὑπέρτεραι ἡμῶν θὰ ἐπιβάλωσιν ἡμῖν ν’ ἀκολουθήσωμεν ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν πολιτικήν, ὅτε δὲ ἡ ὑπηρεσία μοὶ ὑπέβαλε τὸ σχέδιον νόμου τὸ ἀπεδέχθην εἰπὼν ὅτι βεβαίως θὰ τὸ παρουσιάσω εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν μόνον καὶ μόνον κηδόμενος τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, τουτέστι σκεπτόμενος ὅτι, ἐὰν αἱ ἀνάγκαι ἐπιβάλωσι νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸ ἀρξάμενον ἔργον, τοῦ ὁποίου τὸ σημαντικὸν μέρος τὸ συντελεσθὲν εἶναι ἡ μελέτη, αἱ ἐργασίαι, ὅπως εἶπον, αἱ περιορισθεῖσαι εἰς χαράξεις καὶ αἱ ὁποῖαι χαράξεις ἐστοίχισαν περὶ τὸ ἑκατομμύριον, νὰ τὸ ἐξακολουθήσωμεν ἄνευ ἀπωλείας κεκτημένων δικαιωμάτων. Ὅσον ἀφορᾷ τίνα ναυτικὴν πολιτικὴν θ’ ἀκολουθήσωμεν, ὡς τὰ πράγματα ἔχουσι σήμερον, οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ καθορίσῃ ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν πολιτικὴν ὡς ἀκολουθητέαν ἐν τῷ ναυτικῷ, ὡς αὕτη διεπλάσθη μετὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον. Βεβαίως συμφωνῶ πλήρως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας πληρεξουσίου ὅτι ἡ Ἑλλὰς σήμερον δὲν δύναται νὰ ὁρίσῃ ναυτικὴν πολιτικὴν ἀπολύτως καὶ ὅτι αὕτη συνδέεται μὲ νεώτερα γεγονότα καὶ συνδυασμοὺς ἐξωτερικοὺς ἀποτελοῦντα ἴσως ἴσως καὶ αὐτὰς ταύτας τὰς θελήσεις μου. Περὶ αὐτῶν εἴμεθα πάντες σύμφωνοι, ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται νὰ ὁρίσωμεν ἂν θὰ ἔχωμεν μικρὰ ἢ μεγάλα πλοῖα ἂν θὰ γίνῃ ὁ Ναύσταθμός μας ἐδῶ ἢ ἐκεῖ. Σήμερον θὰ λάβωμεν ἓν μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ τὸ δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν ἐργασίαν ἂν ἀποφασίσωμεν νὰ δεχθῶμεν τὸ σχέδιον περὶ νέου Ναυστάθμου ἐν Σκαραμαγκᾷ.

§156Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ προσαγάγητε τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐμφαίνεται ὅτι ἐγένοντο ἐπισταμέναι μελέται διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς θέσεως τοῦ Ναυστάθμου.

§157Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ, ἐγὼ δὲν διεφώνησα ῥιζικῶς μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀποστολῆς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, διότι ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τοὺς κανόνας τῆς πειθαρχίας ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς οὐδεμίαν συζήτησιν, εἰ μὴ πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἀποστολῆς, τὸν ἐκπροσωποῦντα τὴν ἀποστολήν. Ἀναγράφεται τοῦτο ἄλλως τε ἐν αὐτῇ τῇ συμβάσει, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀποστολῆς. Ὁ Ὑπουργὸς ἔρχεται εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ ἀρχηγοῦ καὶ ἡ ἐκφραζομένη γνώμη ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τεκμαίρεται ὡς γνώμη τῆς βρεττανικῆς ἀποστολῆς. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ φρονῶ, ὅτι ὅσα μοὶ ἔλεγεν ὁ ἀρχηγὸς τὰ ἔλεγεν ἀκαδημαϊκῶς διότι τότε ὤφειλε νὰ δηλώσῃ, ὅτι ταῦτα λέγω πρὸς ὑμᾶς ὡς ἰδιώτης, διότι ὡς ἀρχηγὸς ἔχω ἄλλην γνώμην. Τουναντίον μοῦ ὡμίλει ὡς ἀρχηγὸς τῆς βρεττανικῆς ἀποστολῆς ἐγκύρως ἐκπροσωπῶν τὴν γνώμην αὐτῆς. Δὲν πιστεύω, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη ἐπὶ τούτου καὶ λέγω, ὅτι ἡ βρεττανικὴ ἀποστολὴ ἡ εὑρισκομένη ἐν Ἑλλάδι, ὄχι τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τὸ ἐργαζόμενον εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ Ναυστάθμου, ἡ βρεττανικὴ ἀποστολή, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὴν ὅλην ἀποστολήν, ἐκείνη ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος περὶ κατασκευῆς Ναυστάθμου πλέον ἐν Σκαραμαγκᾷ καὶ ὅτι εἶναι ἐντελῶς ψευδὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέβαλεν ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου, ὅτι δηλαδὴ εἶναι ἀπήχησις τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς, εἶναι δὲ τόσον ψευδές, ὥστε ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς πάντα νὰ φρονῇ, ὅτι ὄπισθεν τῆς κατασκευῆς τοῦ Ναυστάθμου κρύπτεταί τι, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μαντεύσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§158Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἐνόουν πλήρως ἐὰν ὁ κ. πληρεξούσιος ἐξ Ἀττικοβοιωτίας μὲ ἐκάκιζεν ὅτι ἀντὶ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον ἠρχόμην καὶ ἐζήτουν πίστωσιν δύο, τριῶν, τεσσάρων ἑκατομμυρίων διὰ νὰ συνεχίσω τὴν ἀρξαμένην ἐργασίαν τῆς ἀνεγέρσεως Ναυστάθμου. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν ἐζήτησα. Αἱ ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι γίνονται γίνονται ἐπὶ τῇ βάσει πιστώσεων ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πιστώσεων τούτων καὶ ὁ κ. συνάδελφος, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐθεώρησεν ἐντάλματα ὅπως καὶ ἐγὼ ἐθεώρησα τοιαῦτα. Ἦλθον μόνον νὰ ζητήσω νὰ μοὶ δοθῇ ἡ ἄδεια ὅπως ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν προσεχῶς ἡ Κυβέρνησις ἐγκρίνῃ νὰ ἐκτελεσθῶσιν αἱ ἐργασίαι αὐταὶ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὰς ἀπαιτουμένας ἀπαλλοτριώσεις.

§159Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπρόκειτο βεβαίως νὰ ἐλέγξω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὑπάρχει βεβαίως κἄποια παρανόησις. Ἐγὼ ἦλθον νὰ συζητήσω περὶ ζητήματος σπουδαίου. Ἀλλὰ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν μόνον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, τὰ ὁποῖα δέον νὰ προστατευθῶσιν, ἐν συνδυασμῷ, πρέπει νὰ προστατευθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐκπροσωποῦμεν καὶ τὸν λαὸν τῆς Ἀττικῆς, δύνανται δὲ νὰ μᾶς εἴπωσιν αὐτοὶ οἱ 1038 δηλωταί, πῶς ἐνῷ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἐπείγουσα νέου Ναυστάθμου, ἡμεῖς θὰ μένωμεν sur l'equioive εἰς διάστημα ἑπταετίας ὅλης δὲν θὰ ἠξεύρωμεν τί νὰ κάμωμεν τὰ κτήματά μας καὶ μόνον ἂν εὐδοκήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς θ’ ἀποζημιῶνται οἱ ἰδιοκτῆται κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἑπταετίας, ἐνῷ θὰ στερῶνται τῆς ἰδιοκτησίας των; Καὶ ἐρωτῶ δὲν πρόκειται περὶ διαθέσεως περιουσίας τοῦ πολίτου καὶ δὲν πρόκειται περὶ διατάξεως, ἡ ὁποία ἀντίκειται εἰς διάταξιν συνταγματικήν; Βεβαίως δὲν κακίζω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διότι ταῦτα δὲν διέπραξεν ὁ κ. Ὑπουργός, ταῦτα διέπραξεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἡ ὁποία οὔτε τὴν περιουσίαν, οὔτε τὴν ζωήν, οὔτε τὴν τιμὴν τοῦ πολίτου ηὐλαβεῖτο. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν εἶναι τοῦτο: ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ν’ ἀναχαιτίσῃ ὀλίγον τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ σταματήσῃ τὴν κεκτημένην ταχύτητα τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία νομίζει ὅτι αἱ ἕξεις αἱ κακαί, αἱ ἕξεις τοῦ παρελθόντος δύνανται νὰ ἰσχύσωσι καὶ σήμερον.

§160Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις μου εὐτυχῶς λήγει ἡ συζήτησις ἐκεῖ ἀφ’ ὅπου δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξέλθῃ, διότι ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ 1038 δηλωτῶν εὑρισκόμεθα ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἡ Ἀγγλικὴ ἀποστολὴ εἶπεν αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο, τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§161Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εὐχαριστῶ διότι μοὶ παρετηρήσατε, ὅτι συζητῶ περὶ ἀνέμων καὶ ὑδάτων. Ἀναμφισβητήτως περὶ ὑδάτων συζητῶ, ὄχι διὰ τίποτε ἄλλο ἀλλὰ διότι πελαγοδρομεῖ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§163Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ προφανῶς τὸ ζήτημα χωρίζεται καὶ βεβαίως ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἔλαβεν χώραν παρεῖλκε. Ἐγὼ θὰ συμφωνήσω πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐφ’ ὅσον θέτει τοῦτο ὑπὸ τύπον ὑπηρεσιακόν, θὰ διαφωνήσω ὅμως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ὀρθῶς διεπραγματεύθη ὁ ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἀξιότιμος πληρεξούσιος, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς δημεύσεως, διότι δὲν γίνεται ἀπαλλοτρίωσις οὐδὲ ἀγοράζονται τὰ κτήματα, ἀλλὰ παρατείνεται ἡ ἀοριστία διὰ τοὺς κατόχους αὐτῶν ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ἑπταετίαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι βεβαίως σύμφωνον οὔτε πρὸς τὴν γνώμην οὔτε πρὸς τὰ ἔργα τῆς Συνελεύσεως. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης τὸ θεωρῶ λῆξαν καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσθέσω ὀλίγα εἰς τὸ καθαρῶς οὐσιαστικὸν μέρος τὸ ἀφορὸν τὸν Ναύσταθμον. Παρεμπιπτόντως προεκλήθη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Ναυστάθμου. Καὶ ἀληθῶς τὸ ζήτημα τοῦ Ναυστάθμου δὲν εἶναι ζήτημα παρονυχίδος. Πρόκειται περὶ ὑπάρξεως οὐ μόνον τοῦ πολεμικοῦ Ναυστάθμου, ὡς ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ, καὶ αὐτῆς τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, διότι ἐν καιρῷ πολέμου τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁρμητήριον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ εἰσέλθῃ καὶ νὰ παραμείνῃ κατὰ τὸ διάστημα ὡρισμένης χρονικῆς περιόδου. Πρόκειται ἀφ’ ἑτέρου περὶ κολοσσιαίας δαπάνης. Ἀλλὰ νομίζητε ὅτι διὰ μιᾶς συζητήσεως παρεμπιπτούσης εἰς ὑπηρεσιακὸν νομοσχέδιον εἶναι δυνατὸν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦ Ναυστάθμου; Τὸ ζήτημα τοῦ Ναυστάθμου εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον, εἶναι ζήτημα τεχνικόν, εἶναι ζήτημα ἐπιστημονικὸν καὶ δὲν λύεται τόσον εὐκόλως, ὅσον νομίζει ἕκαστος ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ.

§164Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐχρειάσθησαν διὰ νὰ ληφθῇ αὐτὴ ἡ ἀπόφασις αἱ μεγάλαι μελέται περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Στράτος διαρκέσασαι περὶ τὰ 5 ἔτη· διότι ἡ μελέτη ἤρχισεν εἰς τὰ 1911, ἂν δὲν σφάλλωμαι, καὶ ἐτελείωσεν εἰς τὰ 1916. Μόνον ἡ μελέτη.

§165Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Διὰ τοῦτο δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἔρευναν τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος τοῦ Ναυστάθμου· οὐδὲ εἶναι τοῦτο ζήτημα Συνελεύσεως. Εἶναι ζήτημα τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν. Ἀλλ’ ἡ συζήτησις ἐν τῇ Συνελεύσει ἔφερεν εἰς φῶς διάφορα ζητήματα. Καὶ βεβαίως σήμερον ἡ Συνέλευσις εὑρίσκεται πρὸ μιᾶς περιέργου διαφωνίας μεταξὺ τοῦ ναυάρχου Κὰρ καὶ τοῦ ναυάρχου Κέλυ, διότι ἐνῷ ὁ ναύαρχος Κὰρ εἶχε γνωμοδοτήσει ὑπὲρ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Ναυστάθμου ἐν Σκαραμαγκᾷ, ὁ ναύαρχος Κέλυ, κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ διαφωνεῖ.

§166Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν νομίζετε καλὸν νὰ ἀφίσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα;

§167Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγὼ γνωρίζω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐπῆλθεν ἡ διαφωνία αὕτη, ἀλλ’ οἱ λόγοι αὐτοὶ στηρίζονται ἐπὶ κρίσεων. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Ναυστάθμου, νὰ προσκομισθῶσιν αἱ διάφοροι ἐκθέσεις καὶ νὰ ἐπιληφθῶμεν σοβαρῶς τῆς ἐξετάσεως τοῦ θέματος. Δὲν θὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως, οὐδὲ ἀπὸ ἐπιστημονικῆς τοιαύτης, διότι ἡ Συνέλευσις δὲν δύναται νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὰ τεχνικὰ ζητήματα. Θὰ ἐξετάσωμεν καὶ θὰ ἴδωμεν ἐὰν καλῶς ἐμελετήθη ὑπὸ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης ἀποστολῆς.

§168Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐπιτρέπεται κ. συνάδελφε; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζομαι εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ᾐτιολογημένη ἔκθεσις, ἡ ὁποία νὰ δικαιολογῇ, ὅτι ἔχει καλῶς ἐκλεχθῆ ἡ θέσις τοῦ Ναυστάθμου.

§169Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν φράσιν τοῦ κ. πληρεξουσίου ἐκ Κυκλάδων. Τί θὰ εἴπῃ ᾐτιολογημένη ἔκθεσις;

§170Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Νὰ λέγῃ τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων ἀπεφασίσθη ἡ θέσις αὕτη.

§171Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὅταν ἀπεφασίσθη εἰς τὰ 1911.

§172Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Καὶ ἔκτοτε διαρκῶς. Ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἔκθεσις......

§173Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὑπάρχει.

§174Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κ. Ὑπουργέ, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ἐν περιπτώσει διαφωνίας μεταξὺ τῶν δύο Ναυάρχων.

§175Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα.

§176Π. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀποδείξω καὶ ἐγὼ ὅτι, κακῶς ἐξελέχθη ὁ Σκαραμαγκᾶς.

§177Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐννοῶ τὴν φρᾶσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου «ᾐτιολογημένη ἔκθεσις». Τί θὰ εἴπῃ ᾐτιολογημένη ἔκθεσις; Θὰ ὑπάρχῃ μελέτη καὶ μελέτη σοβαρά, μελέτη οὐχὶ διεξαχθεῖσα ἀπὸ ἕνα, ἀλλ’ ὑπὸ πολλῶν καὶ ὑπὸ ἀθροίσματος ἐκπροσωποῦντος πάσας τὰς ἀναγκαίας ὑπηρεσίας διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ Ναυστάθμου, καὶ ἡ φράσις, ἔκθεσις ᾐτιολογημένη, ὁμολογῶ, ὅτι δι’ ἐμὲ εἶναι κάπως ἀόριστος. Ἀλλὰ διαφωνῶ καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, διότι ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐκφράσω γνώμην, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ὁ Ναύσταθμος καλῶς ἢ κακῶς πρόκειται νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὸν Σκαραμαγκᾶν, διότι δὲν διατελοῦμεν ἐν γνώσει τῆς μελέτης καὶ τῶν λόγων, οἵτινες ὑπηγόρευσαν ταῦτα εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην Ἀποστολήν. Ἤθελον νὰ θέσω τὸ ζήτημα σοβαρότερον καὶ πρακτικότερον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Ναυστάθμου, ἂν δὲν προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Συνέλευσιν ὅλαι αἱ ἐκθέσεις καὶ ἅπασα ἡ συντελεσθεῖσα ἐργασία, ἵνα ἴδωμεν τοὐλάχιστον, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἔλαβε χώραν σοβαρὰ ἐργασία, τίς διενήργησε τὴν μελέτην καὶ κατὰ ποῖον τρόπον ἐγένετο αὕτη, ποῖα στοιχεῖα ἐλήφθησαν καὶ γενικῶς πῶς ὑπελογίσθησαν τὰ ζητήματα. Ἡ διαφορὰ τῆς γνώμης τοῦ Ναυάρχου Κὰρ καὶ τοῦ Ναυάρχου Κὲλλο προφανῶς ἀφορᾷ εἰς τεχνικὰ καθαρῶς ζητήματα.

§178Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Οὐδεμία ἔκθεσις ἔγγραφος τῆς σημερινῆς Ἀγγλικῆς Ἀποστολῆς ὑπάρχει ἐναντία. Δὲν ἠξεύρω τί ἐλέχθη προφορικῶς. Ἔγγραφον δὲν ὑπάρχει κανέν.

§179Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τόσον τὸ χειρότερον. Εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. πληρεξουσίου ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ Ναύσταθμος ἐν Σκαραμαγκᾷ εἶναι ἐν καταλλήλῳ θέσει. Πρέπει νὰ μελετηθῇ ἐκ νέου, διότι εἶναι νέαι αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, καὶ ὄχι μόνον εἶναι νέαι αἱ συνθῆκαι, ἀλλ’ εἶναι νέα καὶ τὰ προγράμματα. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν προκειμένου περὶ ζητήματος τόσον σοβαροῦ, προκειμένου περὶ ζητήματος τόσον σπουδαίου νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Χωρὶς νὰ θεωρηθῶ περιαυτολογῶν, δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Συνέλευσιν, ὅτι κατέλιπον τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο διαφωνήσας ῥιζικῶς πρὸς τὸν Ναύαρχον Κάρ. Τὸ πρᾶγμα ἔλαβε δημοσιότητα, διότι προῆλθον εἰς δημοσίαν δήλωσιν, ὅτι παραιτοῦμαι τῶν τάξεων τοῦ Ναυτικοῦ διαφωνῶν ῥιζικῶς πρὸς τὸν ναύαρχον Κάρ. Ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ ἰδίᾳ ὁ Πρωθυπουργὸς Βενιζέλος ταραχθεὶς ἐκ τῆς παραιτήσεώς μου ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου, ὅπερ θεωρεῖ κατεπεῖγον καὶ τὸ ὁποῖον ψηφίζει κατ’ ἀρχήν, δι’ οὗ ἐπιβάλλεται φυλάκισις ἀπὸ 6 μηνῶν μέχρι δύο ἐτῶν καὶ χρηματικὴ ποινὴ μέχρι 10.000 δραχμῶν εἰς πάντα, ὅστις ἤθελε γράψει οἱανδήποτε κρίσιν ἢ πληροφορίαν περὶ στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν παρασκευῶν. Ὑπέβαλε τοιοῦτον σχέδιον νόμου καὶ ταυτοχρόνως ἠρνεῖτο νὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἀποστρατείαν μου, ὅπως ἐλεύθερος προβῶ εἰς ἀποκαλύψεις ἐπὶ τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι παρεκίνουν τὴν τότε Κυβέρνησιν εἰς τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο.

§180Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ πρόγραμμα τὸ μετὰ τὴν παραίτησίν μου.

§181Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Μάλιστα. Λοιπὸν ὁ ἀρχηγὸς τῆς τότε Κυβερνήσεως ὑπέβαλε νομοσχέδιον δι’ οὗ ἐτιμωρεῖτο, ὅστις ἤθελεν ἐκφράσῃ οἱανδήποτε γνώμην περὶ τῆς στρατιωτικῆς καὶ Ναυτικῆς παρασκευῆς, περὶ παραγγελίας ὅπλων, πυροβόλων κτλ., τιμωρεῖται καὶ ταυτοχρόνως δὲν μοὶ ἔδιδε τὰ ἔγγραφα τῆς ἀποστρατείας μου. Δι’ ὃ ἠναγκάσθην μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἀξιωματικὸς πλέον νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ δηλώσω, ὅτι ἀφ’ οὗ τὸ νομοσχέδιον σκοπὸν ἔχει νὰ ἀποστερήσῃ ἐμὲ τοῦ δικαιώματος τούτου, ἐγὼ προβαίνω εἰς ἀποκαλύψεις ὡς ἀξιωματικὸς πλέον, καὶ διὰ σειρᾶς ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσα εἰς τὴν ἐφημερίδα «Σκρὶπ» ἀπεκάλυψα ὅλους τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους εἶχεν ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ δι’ ὃ καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς κοινῆς γνώμης δὲν ἐτόλμησε νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἡ Βουλὴ εἶχε πλέον διαφωτισθῆ ἐπὶ τῶν λόγων, δι’ οὓς εἶχεν ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἠθέλησεν νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα πάσης κρίσεως τοῦ προγράμματος αὐτῆς.

§182Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔγραφε περὶ τιμωρίας τοῦ κ. Τσουκαλᾶ;

§183Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὸ ἔλεγε. Καὶ δὲν ἐτόλμησε μὲν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ ἐφεῦρε τὸν τρόπον νὰ μὲ παραπέμψῃ εἰς ἀνακριτικὸν Συμβούλιον μὲ τὸ ἐρώτημα τῆς ἀποτάξεως, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἐδημοσιογράφησα, ἐνῷ ἐγὼ εἶχα ὑποβάλει τὴν αἴτησιν τῆς ἀποστρατείας. Ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον, οὗτινος ἀπετέλει μέλος καὶ ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Μιαούλης, μὲ ἠθώωσε. Τὸ ζήτημα αὐτό, ὡς βλέπετε, μὲ ἐστέρησε τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ, διότι ὑπέβαλον ἐκ νέου ἀμέσως αἴτησιν ἀποστρατείας καὶ δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὡς εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς φαίνεται. Ἀνέπτυξα τοὺς λόγους αὐτοὺς ὄχι βεβαίως διὰ νὰ περιαυτολογήσω, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Συνελεύσεως. Εἶνε ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν. Νὰ γίνῃ δεκτὸν σήμερον κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ ὁρισθῇ ἰδιαιτέρα ἡμέρα πρὸς συζήτησιν, διότι πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος, πρόκειται περὶ τιμῆς 7.000.000 λιρῶν ἀγγλικῶν εἶναι δὲ ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶναι συνυφασμένον πρὸς τὴν στρατιωτικὴν καὶ ναυτικὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Δι’ ὃ ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ οὕτως ἢ ἄλλως καὶ ἂν αἱ γενόμεναι τακτικαὶ μελέται εἶναι ἐπαρκεῖς, διότι μὴ λησμονῆτε ἐκεῖνο, ὅπερ πρέπει νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι μεγάλα κράτη κατόπιν εὐρυτάτων μελετῶν ἀπέτυχον εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Ναυστάθμου. Καὶ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Ρεδιάδην, ὅτι ἡ Ἰταλία σήμερον μετανοεῖ οἰκτρῶς διὰ τὸν Ναύσταθμον τοῦ Τάραντος, ὅστις ἀποτελεῖ ἀποτυχίαν. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσῃ τὴν Συνέλευσιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Ναυστάθμου καὶ μὴ προβῇ εἰς δαπάνας μεγάλας μέχρις ὅτου ὁριστικῶς ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος καὶ συμφωνήσωμεν πρὸς τὰς ὑποδείξεις τὰς ἀπαραιτήτους καὶ διὰ τὸ πολεμικὸν ναυτικόν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐμπορικὸν τοιοῦτον καὶ πρὸς τὴν στρατιωτικὴν καὶ ναυτικὴν ἄμυναν τῆς χώρας.

§184Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἴμεθα συμφωνότατοι, ἄλλως τε δὲν γίνονται δαπάναι.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§186Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἀνέφερε τοὺς ἀγῶνας, τοὺς ὁποίους κατέβαλεν ἐν σχέσει πρὸς τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς χώρας, εἶπον δὲ ἐγὼ ὅτι ὁ λόγος ἀκριβῶς δι’ ὃν παραιτήθην ἐγὼ τότε τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑπῆρξε πράγματι διαφωνία πρὸς τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς χώρας καὶ οὐχὶ πρὸς τὴν μεγέθυνσιν τοῦ πολεμικοῦ πλοίου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀρχίσει νὰ κατασκευάζεται. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἐκθέσω ἀκριβῶς τὰ πράγματα πρὸς τὴν Συνέλευσιν, διότι πρόκειται περὶ τοῦ ναυάρχου κ. Κάρ, ἀρχηγοῦ τῆς ἀποστολῆς τότε, ὑπηρετήσαντος εὐδοκιμώτατα καὶ ἐπιδείξαντος, ἐκτὸς τῆς ἐντιμότητος τῆς γνωστῆς πρὸς πάντα Ἄγγλον ἀξιωματικόν, καὶ ἰδιαιτέραν ἀγάπην πρὸς τὰ Ἑλληνικὰ πράγματα. Πρέπει νὰ διακρίνωμεν τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐνεστερνίζετο ὁ κ. Βενιζέλος, ἀπὸ τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη ὁ ναύαρχος κ. Κάρ. Ὁ ναύαρχος κ. Κὰρ εἰσηγήθη πρόγραμμα πρὸς ὃ ἦτο σύμφωνος ὁ κ. Βενιζέλος, ἀλλ’ ὁ κ. Βενιζέλος ἐνόει νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν μεταβολὴν τῶν Ἀγγλικῶν ἰδεῶν οὐδὲ εἰς αὐτοὺς τοὺς Ἄγγλους. Καὶ ἐξηγοῦμαι· ὁ ναύαρχος κ. Κὰρ προέτεινε τότε τὴν κατασκευὴν τριῶν καταδρομικῶν, 32 ἀντιτορπιλλικῶν καὶ 20 ὑποβρυχίων ὑπεστήριξε δὲ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στόλου ὡς στόλου βοηθητικοῦ. Ἀλλὰ τότε ἠγέρθη ἀντίδρασις καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐνεστερνίζετο τὴν γνώμην τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐπιτελείου καὶ τοῦ ὅλου σώματος τοῦ Βασιλικοῦ ναυτικοῦ. Ὁ κ. Κὰρ ἀμέσως ἐζήτησε ἐξηγήσεις, ἐκάλεσε τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, συνεζήτησε μετ’ ἐμοῦ καὶ ὅταν τοῦ εἶπον ἐγὼ διατὶ ἐπιμένετε εἰς τρία καταδρομικὰ καὶ δὲν θέλετε τρία θωρηκτά; Τὶ ἐνδιαφέρει ὑμᾶς ἐὰν ἐγὼ προσθέσω πυροβολικὸν καὶ θωράκισιν εἰς τὰ πλοῖα; Ἀπαντᾷ, ὅτι θὰ εἶναι ἡ δαπάνη μεγαλειτέρα. Καὶ τί ἐνδιαφέρει ὑμᾶς τοῦτο; Αὐτὸ ἐνδιαφέρει ἐμέ, ὑμεῖς θέλετε ταχύτητα τὴν ὁποίαν θὰ ἔχητε, ἐγὼ θὰ προσθέσω πυροβολικόν. Κατὰ τί βλάπτεται τὸ σχέδιόν σας; Ἔχετε δίκαιον, μοῦ εἶπε, δὲν ἀντιλέγω. Καὶ τότε ἀπηύθυνεν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Βενιζέλον σύμφωνον πρὸς τὴν γνώμην μας, αὐτὸς ὅμως δὲν ἐνόει νὰ μεταβληθοῦν τὰ καταδραμικὰ εἰς θωρηκτά. Ὅταν ὁ κ. Βενιζέλος λοιπὸν εἶδε ὅτι ἐπέτυχε τὴν μεταβολὴν τῶν γνωμῶν τοῦ Κὰρ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀπέστειλεν εἰς κόρακας τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§187Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχα ζητήσει τὸν λόγον ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως, διότι πρόκειται περὶ αὐτῆς τῆς συνταγματικῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἤθελα προκαλέσει τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τῆς ἀντιφάσεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τοῦ μεταρρυθμιζομένου νόμου πρὸς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος. Ἡ ἀντίθεσις ὑπάρχει εἰς τὸν ἀρχικὸν νόμον 2202 καὶ νομίζω ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν πρέπει νὰ ληφθοῦν γενικώτερα μέτρα ἐν γένει περὶ αὐτῆς τῆς βάσεως τοῦ ἀρχικοῦ νομοθετήματος.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§189Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα μετὰ τῆς μεγαλυτέρας προσοχῆς ὅλους τοὺς ὁμιλήσαντας περὶ κατασκευῆς τοῦ Ναυστάθμου. Ἡ γενομένη συζήτησις μοὶ δίδει τὸ ἐρώτημα: συνετελέσθη ἆρά γε ἡ ἀρξαμένη κοσμογονία, ἐκανονίσθησαν αἱ σχέσεις τῆς Ἑλλάδος; Γνωρίζομεν ποίους ἔχομεν ἐχθρούς; Ἀπεκρυσταλλώθησαν τὰ διδάγματα τὰ ἐκ τοῦ πολέμου, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν ποῖον θὰ ἔχωμεν ναυτικὸν πρόγραμμα διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀπόφασιν; Ἐκανονίσθησαν ἆρά γε τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν πῶς πρέπει νὰ διατεθῶσι καὶ νὰ καταρτίσωμεν ναυτικὸν πρόγραμμα καὶ νὰ δημιουργήσωμεν Ναύσταθμον; Λησμονοῦμεν πρὸ παντὸς ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ὀργάνωσις βαίνει παραλλήλως πρὸς τὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν; Τί σημαίνει ἐὰν δαπανήσωμεν ἑκατομμύρια διὰ νὰ κατασκευάσωμεν πλοῖα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ συντηρήσωμεν; Τί σημαίνει νὰ δαπανήσωμεν ἑκατομμύρια διὰ νὰ κατασκευάσωμεν Ναύσταθμον, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἔχωμεν πλοῖα; Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας συνάδελφος μᾶς ἐξιστόρησε κατὰ ποῖον τρόπον ἐγένοντο αἱ μελέται καὶ μᾶς κατέστησε αὐτὰς γνωστάς. Ἀλλ’ αἱ μελέται εἶναι μελέται, μελέται ὄχι μόνον προτοῦ γίνῃ ὁ παγκόσμιος πόλεμος, ὁ ὁποῖος ἀνέτρεψεν ἄρδην τὰς σκέψεις καὶ ἀντιλήψεις περὶ στόλων κλπ., ἀλλὰ καὶ προτοῦ γίνει ὁ Βαλκανικὸς πόλεμος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἦλθε μὲ παγιωμένην εἰς τὴν ἀντίληψίν του τὴν ἀπόφασιν νὰ συζητήσῃ ἐπὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν.

§190Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι, κ. συνάδελφε.

§191Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον περιγράφεται τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἐπικεφαλὶς τοῦ νομοσχεδίου, αἱ διεξαχθεῖσα μεταξὺ ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Κέλυ συζήτησις μὲ ἀφίνει νὰ πιστεύω, ὅτι ὑμεῖς ἤλθατε ἐδῶ κομιστὴς τῶν ἀποφάσεων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου σας. Ἐπείσθητε ὅμως, κατόπιν τῆς γενομένης καὶ ἐμπεριστατωμένης συζητήσεως, νὰ ἐγκαταλείψητε τὴν γνώμην σας. Εἶναι εἰς τὸ ἐνεργητικὸν ὑμῶν ὅτι ἐπείσθητε ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως νὰ παραιτηθῆτε τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως.

§192Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔλαβον οὐδεμίαν ὁριστικὴν ἀπόφασιν. Ἦλθον νὰ ζητήσω, ὅπως ἐν ᾗ περιπτώσει ἀπεφασίζετο ἡ ἐγκατάστασις ναυστάθμου, νὰ ἀπαλλοτριωθῇ ὡρισμένον οἰκόπεδον.

§193Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤλθατε νὰ ζητήσητε ἀπαλλοτρίωσιν οἰκοπέδων προκειμένου νὰ ἐκτελεσθῇ ὁριστικὴ ἀπόφασις τῆς ὑπηρεσίας ὑμῶν, δηλαδὴ ἐγκαταστάσεις τοῦ Ναυστάθμου καὶ τοιαύτην ἔχοντες ἀντίληψιν ἤλθετε νὰ δικαιολογήσητε τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου μὲ δύο ἐπιχειρήματα. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἰσχυρίσθη ὅτι δὲν ἔφερε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀπεφασίζετο ἡ ἐγκατάστασις ναυστάθμου, ἀλλ’ ὅτι ἁπλῶς ζητεῖ τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαλλοτριοῦνται γαῖαι προκειμένου νὰ ἐγκατασταθῇ ὁ ναύσταθμος, ἐὰν ἀποφασισθῇ. Ἀλλὰ εἰς τὰς γαίας, εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν τοῦ «Σκαραμαγκᾶ», ἔχουσι δαπανηθῆ ἑκατομμύρια πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων, τὰ ὁποῖα σημαίνουσι τὴν ἀπαρχὴν τῆς ἐγκαταστάσεως, ἔχουσιν ἐκτελεσθῇ ἔργα προδίδοντα πασιφανῶς ὅτι εἶναι μελέτη ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ὑμῶν καὶ ὅτι ἡ ὑπηρεσία ὑμῶν ἔχει ἀποφασίσει νὰ ἐγκαταστήσῃ ναύσταθμον.

§194Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας συνάδελφος ὅτι εἶχε γίνει μελέτη. Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι.

§195Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θέλων νὰ δικαιολογήσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι δὲν ζητεῖ νέας πιστώσεις διὰ νὰ δαπανηθῶσιν ἐκεῖ εἰς ἔργα. Λέγει ὅτι δὲν ἔφερεν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὑποβληθῇ τὸ κράτος εἰς δαπάνας πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων. Ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ πεισθῇ νὰ μὴ δαπανήσῃ οὔτε ἕνα λεπτόν.

§196Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ λέγω ὅτι αἱ πιστώσεις ἔχουσι ἐξαντληθῆ.

§197Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ. Ἐγὼ λαμβάνω ἀφορμὴν ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἴπετε, δὲν ζητῶ νὰ ἐξαντληθοῦν τὰ ποσὰ διὰ τὸ ἔργον αὐτό.

§198Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ εἶπον ὅτι θὰ εἴχατε δικαίωμα νὰ μὲ κακίζετε, ἐὰν ἔλεγον ἀπόψε ὅτι αἱ πιστώσεις ἐξηντλήθησαν καὶ δὲν ἔχομεν πίστωσιν καὶ δι’ αὐτὸ ἔρχομαι μὲ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ζητήσω συμπληρωματικὴν πίστωσιν.

§199Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εὐτύχημα ὅτι δὲν ἔχετε οὐδὲ ὀβολόν.

§200Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Σᾶς εὐχαριστῶ.

§201Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι κατ’ ἀνάγκην θὰ σταματήσητε καὶ ἴσως κατορθώσητε ν’ ἀποσύρητε ἀπ’ ἐκεῖ τὰς βλέψεις τῶν ὑπηρεσιῶν ὑμῶν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν ἀπαλλοτριώσεων δὲν λέγω ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖτε νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν γαιῶν.

§202Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Οὔτε αὐτὸ γίνεται, μὴ στενοχωρῆσθε.

§203Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μᾶλλον διακανονισμὸν τρόπου πληρωμῆς .....

§204Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Οὔτε αὐτὸ γίνεται.

§205Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οὔτε αὐτὸ γίνεται.

§206Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προσημειώνετε.

§207Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι.

§208Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ προσημειώνετε κἄτι τι θὰ εἴπῃ ὅτι ἔχετε ἀνάγκην. Ἀλλὰ ἐγὼ ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀπαντήσω καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου ἰσχυρισμοῦ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅστις εἶπε ὅτι διὰ τὰς μελέτας ἐκείνας, τῶν ὁποίων μνείαν ἐποιήσαντο οἱ διατελοῦντες ἐν γνώσει κ. συνάδελφοι, εἶχε δαπανηθῇ μέγα ποσόν.

§209Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν τὸ εἶπον αὐτό.

§210Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετε ὅτι διὰ τὰς μελέτας αἱ ὁποῖαι ἔχουν γίνει ἔχει δαπανηθῇ μέγα ποσόν.

§211Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Σεβαστὸν ποσόν.

§212Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅτι δὲν δύνασθε νὰ τὰς ἐγκαταλείψητε, διότι ἐν μέρει ἢ ἐν συνόλῳ δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν.

§213Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἂν ἀποφασισθῇ, ἄλλος λόγος.

§214Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ σᾶς ἀποτρέψω νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας τὰς μελέτας ἐκείνας τὰς τόσον ἀτελεῖς. Φοβοῦμαι μήπως χάριν τῶν μελετῶν ἐκείνων ἐπανέλθητε εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Ναυστάθμου εἰς τὸν «Σκαραμαγκᾶν καὶ ἀπορρίψητε τὴν ἰδέαν μου καὶ διὰ νὰ σώσητε ἓν ἑκατομμύριον, καταστρέψητε ὅλον τὸ ἔργον τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ναυστάθμου. Διότι ἕνα Κράτος διὰ νὰ μὴ ἐξοδεύσῃ ἓν ἢ δύο ἑκατομμύρια νὰ ἀνανεώσῃ τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ διὰ τῶν ὅπλων, ἀλλ’ ἔχει τὰ χρήματα εἰς τὰ θυλάκιά του, βεβαίως τοῦτο θὰ εἶναι σκληρόν. Ὁ πόλεμος εἶναι τὸ πλέον ἰδιότροπον καὶ περίεργον πρᾶγμα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνα κράτος νὰ πολεμήσῃ ἂν δὲν ἔχει χρήματα διὰ ὑλικόν. Φοβοῦμαι μήπως, ἐπειδὴ δὲν θέλετε νὰ ἀπορρίψητε τὴν μελέτην χάριν δαπανῶν, καταστρέψητε τὸ ὅλον ἔργον.

§215Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παναγιώτου ἔχει τὸν λόγον.

§217Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν θὰ ἀνηρχόμην εἰς τὸ βῆμα, ἐὰν δὲν μὲ ἠνάγκαζε πρὸς τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μὲ τὴν τελευταίαν ἐπεξηγηματικὴν δήλωσίν του. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον διετύπωσε διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, βλέπομεν, ὅτι, ὅπως εἶναι διατυπωμένον τοῦτο, ἔχει τὴν πίστωσιν διὰ τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως. Τοῦτο διαφαίνεται ἀπὸ τὰς ὀλίγας γραμμὰς τοῦ νομοσχεδίου. Πραγματικῶς πρόκειται περὶ ὁριστικῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Ναυστάθμου εἰς τὸν Σκαραμαγκᾶν. Κατόπιν, ἀφ’ οὗ ἐπείσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν ἤχησεν εὐαρέστως εἰς τὰ ὦτα τῆς Συνελεύσεως, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἀνέκρουσε πρύμναν δικαιολογούμενος ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὁριστικῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Ναυστάθμου. Δι’ αὐτὸ ἀναγκάζομαι νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον ἀκόμη λόγον. Ἀφοῦ ἀκόμη ἡ Ἑλλὰς δὲν κατώρθωσε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν εἰρηνικὸν δρόμον τῆς μελλούσης ζωῆς, συζητοῦμεν περὶ Ναυστάθμου, συζητοῦμεν δηλαδὴ περὶ μιᾶς δαπάνης τετρακοσίων ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς δεκάρας, χωρὶς προηγουμένως νὰ ἐξετάσωμεν καὶ νὰ ἀρυσθῶμεν διδάγματα ἀπὸ τὸν παρελθόντα τρομακτικὸν πόλεμον, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀπέδειξε, ὅτι πολλαὶ τέχναι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαδίσουν, ὅπως ἐβάδιζαν πρὸ τοῦ 1910. Ἀπέδειξε δὲ καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη, ὅτι ἓν ἀεροπλάνον, ἓν ὑποβρύχιον, εἶναι ἱκανὸν νὰ ἀντιταχθῇ κατὰ ἑνὸς θωρηκτοῦ ἢ ἀντιτορπιλλικοῦ.

§218Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ ἀπέδειξεν.

§219Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐν τούτοις τὸ ἀπέδειξε. Τὸ ἀπέδειξε τρανότατα, διότι ὁ ἐμπορικὸς στόλος ἐτρομοκρατήθη καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰς θαλάσσας ἐλευθέρας καὶ τὰ τρόφιμα ὅπως τὰ εἴχομεν πρίν. Αὐτὴ εἶναι ἡ καθαρὰ ἀπόδειξις, ὅτι τὸ ὑποβρύχιον καὶ τὸ ἀεροπλάνον ἔχουν ἀρκετὰ προχωρήσει καὶ πρόκειται ἤδη νὰ τελειοποιηθῶσιν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε δὲν γνωρίζομεν τί ἐκπλήξεις θὰ παρουσιασθοῦν εἰς τὸ μέλλον. Προκειμένου λοιπὸν νὰ κρίνωμεν ποῦ πρέπει νὰ ἐγκαταστήσωμεν τὸν Ναύσταθμον, πρέπει ἐν πρώτοις νὰ ἐξετάσωμεν τὸ μέρος ποῦ πρέπει νὰ τὸν ἐγκαταστήσωμεν διὰ νὰ προφυλάσσεται ἀπὸ τὰ ὅπλα τὰ νέα, τὰ ὑποβρύχια, ἀεροπλάνα κλπ. Τὸ ζήτημα δὲ αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον. Ἐρχόμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν ψήφισιν ἑνὸς νομοσχεδίου διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δαπανήσῃ δι’ ἕνα Ναύσταθμον, ὁ ὁποῖος θὰ καταφάγῃ 1000.000,000 χωρὶς κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ εἶναι πραγματικῶς Ναύσταθμος. Δι’ αὐτὸ κατὰ τὴν γνώμην μου, πρὶν ἐκκαθαρισθῇ ἡ κατάστασις καὶ ἔλθῃ τελειωτικῶς ἡ εἰρήνη δὲν πρέπει νὰ ἐξοδεύσωμεν πεντάρα δι’ ἐγκατάστασιν Ναυστάθμου. Διότι ὄχι μόνον δὲν γνωρίζομεν ποῦ θὰ φθάσῃ ἡ πολεμικὴ τέχνη, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν καθώρισεν ἀκόμη τὰ σκάφη της καὶ δὲν γνωρίζει ἀκόμη ποίους θὰ ἔχῃ ἐχθροὺς καὶ ποίους φίλους. Ἀλλὰ καὶ πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν, τοὐλάχιστον ἐγὼ ἐλπίζω, ὅτι καὶ ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλάξῃ ἡμᾶς ἀπὸ μέρος τοὐλάχιστον τῶν δυσβαστάκτων δαπανῶν.

§220Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐτυχῶς αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἔθεσαν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, ὥστε νὰ μὴν ἀναγκασθῶ νὰ μακρηγορήσω. Πρόκειται ἁπλῶς νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ὑπάρχει πίστωσις ἐγκεκριμμένη, τὴν πίστωσιν αὐτὴν νὰ μὴ τὴν καταναλώσῃ, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ δαπανηθῇ τίποτε ἐπὶ πλέον.

§221Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ φέρῃ τροπολογίαν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ προθεσμία, ἡ ἑπταετής, διότι ὡς εἶπον εἶναι τελείως ἄδικος καὶ στεροῦνται 1038 ἰδιοκτῆται τῶν κτημάτων των. Παρακαλῶ νὰ τὸ μελετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ νὰ φέρῃ τροπολογίαν.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Δέχεται ἡ Συνέλευσις ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§223ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου».

§225Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου». Ἀπουσιάζουν συνάδελφοι, ἔχοντες ἐνδιαφέρον καὶ ὄντες ἐγγεγραμμένοι πρὸς συζήτησιν τοῦ θέματος. Ἴσως τινὲς ἐκ τῶν συναδέλφων ἀπουσιάζουν ἐκ τοῦ γενομένου ἐπεισοδίου, ἀλλὰ μετὰ τὰς δηλώσεις ὑμῶν τὸ ζήτημα εἶναι κοινοβουλευτικῶς λελυμένον, δὲν δικαιολογεῖται ἡ περαιτέρω ἀπουσία τῶν κ. συναδέλφων καὶ προσήκει νὰ ἐπανέλθωσιν πρὸς συνέχισιν τῶν ἔργων τῆς Συνελεύσεως.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος κ. πληρεξουσίου Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ παρακαλῶ ἵνα ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Φρονῶ δὲ ὅτι μετὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς λύπης ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου ἐπὶ τῶν γενομένων προστριβῶν πρό τινος ἐκ μέρους τῶν κ. συναδέλφων, ἡ γινομένη χθὲς δήλωσις δέον νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἐπανίδωμεν τοὺς ἀπουσιάζοντας πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἐν τῇ Συνελεύσει καθηκόντων αὐτῶν. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου συνεπῶς ἀναβάλλεται.

§227ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Νοεμβρίου 1920 Νομοθ. Διατάγματος, περὶ χορηγίας εἰς τὴν Βασιλομήτορα Ἀντιβασίλισσαν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προικὸς τῆς Βασιλόπαιδος Ἑλένης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ Συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5 μ. μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. (Ὥρᾳ 9.25′ μ.μ.)