1921.02.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16η

Παρασκευὴ 5ης Φεβρουαρίου 1921

Προεδρία Ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΥ

(Ὥρᾳ 5.45′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως). Λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: Ὁ Δανιὴλ Ν. Φωκᾶς αἰτεῖται ἀποζημίωσιν ὡς φυλακισθεὶς καὶ καταδιωχθεὶς ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. — Οἱ δημοδιδάσκαλοι Σπάρτης αἰτοῦνται ὅπως τὸ ψηφισθὲν Νομοθετικὸν Διάταγμα περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων συμπεριλάβῃ καὶ αὐτούς. — Ὁ Ἀναγνώστης Τζιωμάκης, πατὴρ τοῦ ὑπὸ τῶν Τούρκων δολοφονηθέντος κατὰ τὸ ἔτος 1911 ἱεροδιακόνου Δημητρίου Τζιωμάκη, παρακαλεῖ, ὅπως τῷ χορηγηθῇ μικρὰ σύνταξις πρὸς διατροφὴν τῶν δύο θυγατέρων του. — Ἐπιτροπεία τῶν ἐν Ἑλλάδι Ποντίων παρακαλεῖ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὅπως συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως Ἑλληνομουσουλμανικῆς αὐτονόμου Πολιτείας τοῦ Πόντου, ὑπὸ τὴν προστασίαν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν μὲ ἐντολοδόχον οἷον αὕτη ἤθελεν ἐκλέξει. — Τὸ κατώτερον προσωπικὸν τοῦ Τελωνείου Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ του. — Οἱ πληρεξούσιοι κύριοι Ξ. Μαυρομμάτης, Δ. Χατζίσκος, Ν. Γρίτσας, Ι. Κούσουλας. Η. Θαλασσινός, Ε. Κώνστας, Ε. Γαρουφαλιᾶς, Δ. Τζωρτζόπουλος, Γ. Χλωρός, Δ. Τσιτσάρας, Μ. Καλαντζόπουλος, Δ. Κατσᾶνος, Ν. Βλιάμος, Κ. Στεργιόπουλος καὶ Α. Τζώνης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 1321 τοῦ 1918 περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ παραγομένου καπνοῦ ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ, ἐν Χίῳ, Σάμῳ καὶ Κρήτῃ». — Οἱ πληρεξούσιοι κ. κ. Δ. Κατσᾶνος καὶ Δ. Τζωρτζόπουλος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξαγωγῆς ἐπεξειργασμένων ἀρωματικῶν καπνῶν». — Ὁ πληρεξούσιος κ. Ξ. Στρατηγὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἀκυρώσεως τῆς ποινικῆς διώξεως καὶ παραπομπῆς εἰς Εἰδικὸν Δικαστήριον τῶν μελῶν τῶν Κυβερνήσεων Στεφ. Σκουλούδη καὶ Σπ. Λάμπρου». — Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2127 περὶ καταργήσεως τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων διὰ τὰς δαπάνας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως κλπ.».

§2Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§4Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Ἔχω ὑποβάλλει διαφόρους ἐρωτήσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι μᾶλλον γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, ὅπως ἡ πρώτη ἐξ αὐτῶν ἡ ἀφορῶσα τὴν διαστροφὴν τῶν ἀρχῶν τοῦ πολιτεύματος διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἀναστολῆς τῶν δημοδιδασκάλων. Παρατηρῶ ὅμως ὅτι, ἀντὶ νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν ἐπιφάνειαν κατέρχονται πρὸς τὸν πυθμένα καὶ, ἐνῷ εἶχον τὸν ἀριθμὸν 50, ἔγιναν 60, 73 καὶ 80. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ τὰς περιβάλητε μὲ ἓν σωσίβιον διὰ νὰ σωθῶσι.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀξιότιμε κύριε πληρεξούσιε· ὑμεῖς, ὁ ὁποῖος παρακολουθεῖτε μετὰ τόσης προσοχῆς τὰ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἑπομένως καὶ τὸν Κανονισμὸν θὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ ἴδητε ὅτι προηγοῦνται αἱ ἀναφοραὶ τῶν ἐρωτήσεων· προσετέθησαν λοιπὸν νέαι ἀναφοραὶ καὶ κατῆλθεν οὕτως ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐρωτήσεών σας. Ἂν εἶχον τὴν δύναμιν νὰ θέτω σωσίβια, θὰ ἔθετον πολλά, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔχω.

§6Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνακοινώσατε ἀναφοράν, κύριε Πρόεδρε, ἡ ὁποία δὲν θὰ συζητηθῇ οὔτε σήμερον οὔτε ζητῶ τὴν ἐγγραφήν της ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων. Ἡ ἀναφορὰ ὑποβάλλεται εἰς τὴν Συνέλευσιν, τῆς Ἐπιτροπῆς ἀναπήρων μιᾶς ἱστορικῆς ἡμέρας, τῆς 18ης Νοεμβρίου. Δὲν προσήκει, ἕνεκα συμφερόντων γενικωτέρων, ν’ ἀπασχοληθῇ ἡ Συνέλευσις εἰς τοιαύτην συζήτησιν. Παρακαλῶ, ἵνα σχετισθῇ μετ’ ἄλλων ἀναφορῶν πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ δικαίου τῶν παθόντων ἀπὸ μιᾶς ὡρισμένης ἐποχῆς καὶ διαβιβασθῇ, συναινούσης τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ τρόπου τῆς ἀποζημιώσεως τῶν παθόντων καὶ ἀποκατάστασιν τοῦ δικαίου αὐτῶν. Κατ’ ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως ἡ Ἐπιτροπεία αὕτη ἔδει νὰ εἶχε καταρτισθῇ πρὸ ἡμερῶν. Ὑπομιμνήσκω τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνελεύσεως εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ παρακαλῶ νὰ καταρτισθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη καὶ ν’ ἀνακοινωθῇ ἂν δὲν καταρτισθῇ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν καταρτισθεῖσαν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἔρευναν τοῦ ζητήματος τῶν παθόντων κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν ἐκ τῶν πληρεξουσίων κυρίων Θ. Σκούφου, Ν. Καμπάνη, Ξ. Μαυρομμάτη, Π. Σπυράκη, Λ. Μπουρνόζου, Α. Στεφανοπούλου, Ν. Γερμανοῦ, Α. Παπαζαχαρίου, Ν. Τσιριγώτου, Π. Κοσονάκου, Κ. Οἰκονομίδου καὶ Γ. Κρεστενίτου. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω τὸν καταρτισμὸν τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς ἀνέγερσιν προτομῆς εἰς τὸν ἀείμνηστον Βασιλέα Ἀλέξανδρον ἐκ τῶν πληρεξουσίων κυρίων Δ. Κόλλα, Σ. Μπαλάνου, Μ. Καμπάνη, Ι. Καυταντζόγλου καὶ Π. Παναγιωτοπούλου.

§8Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ἐκ τῆς Θεσσαλίας δὲν εἶναι κανείς.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ κ. Οἰκονομίδης.

§10Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ἐκ τοῦ Νομοῦ Τρικκάλων δὲν εἶναι κανείς.

§11Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν νομίζετε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ἄδικος ὁ τρόπος, καθ’ ὃν κατηρτίσθη ἡ Ἐπιτροπή; Οὐδεὶς ἐκ τῶν πληρεξουσίων τῶν ἐχόντων τὴν πατρότητα τῆς προτάσεως περιελήφθη, ὅπως καὶ κανεὶς ἐξ Ἀττικῆς.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ κ. Μπουρνόζος.

§13Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἐκ Βοιωτίας· ἐκ τῆς Ἀττικῆς δὲν εἶναι κανείς. Σᾶς παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπιφέρητε τὴν διόρθωσιν ταύτην.

§14Ν. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Νὰ συμπληρωθῇ καὶ δι’ ἑνὸς ἐκ τοῦ νομοῦ Μεσσήνης, διότι ὁ νομὸς αὐτὸς ἔχει πολλοὺς παθόντας καὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ Ἀντιπρόσωπος δύναται πολλὰ νὰ συνεισφέρῃ.

§15Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, περὶ φιλοδοξίας τῶν κυρίων ἵνα μετάσχωσι τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ περὶ ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ θὰ συνεισφέρωσι μετέχοντες εἰς ἐξ ἑκάστου νομοῦ καὶ διευκολύνοντες τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τῆς γνώσεως αὐτῶν περὶ τῶν παθόντων. Θὰ παρακαλέσω, ἵνα εἷς ἐκ τῶν πρώτων, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὴν πρότασιν, ὁ κ. Σουλιώτης Νικολαΐδης, ὁ κ. Μερκούρης — ἐγὼ δὲν δύναμαι, διότι εἶμαι παθὼν καὶ δὲν θὰ δυνηθῶ ἐγὼ νὰ εἶμαι τόσον ἀπαθὴς νὰ κρίνω —, νὰ περιληφθῇ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ. Ἑπομένως συνιστῶ εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα ἐξ ἑκάστου νομοῦ τοὐλάχιστον εἷς ἐκ τῶν πληρεξουσίων ἀντιπροσωπεύσῃ τὸν νομὸν του, ἐπαναλαμβάνω, ὄχι ἐκ φιλοδοξίας, διὰ ν’ ἀποτελέσωσι μέλος, ἀλλ’ ἵνα ἐργασθῶσι, διότι τίνες ἄλλοι εἶναι οἱ καταλληλότεροι νὰ δώσωσι τὰς πληροφορίας ἢ οἱ πληρεξούσιοι τῶν διαφόρων νομῶν; Καὶ δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν συμφωνῶ πρὸς τοὺς κυρίους πληρεξουσίους Τρικκάλων καὶ Μεσσηνίας, ἵνα μὴ μείνῃ νομὸς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ τοιουτοτρόπως ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ διαιρεθῇ εἰς ὑποεπιτροπείας, ἵνα ταχέως συντελοῦσα τὸ ἔργον αὐτῆς, ὑποβάλῃ, τοῦτο εἰς τὴν Συνέλευσιν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῆς Ἐπιτροπῆς καπνοπαραγωγῶν κοινοτήτων Ματαράγκας, Παππαδάτων κλπ. (Μεσολογγίου) ὁ κ. Στάϊκος ἔχει τὸν λόγον.

§17Π. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐκ τῆς νέας ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναφορᾶς τῶν καπνοπαραγωγῶν, τῆς χθὲς ἀνακοινωθείσης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐκ τῶν καθ’ ἑκάστην καταφθανουσῶν πρὸς ἡμᾶς τοὺς Πληρεξουσίους τῶν παραγωγικῶν ἐπαρχιῶν διαμαρτυριῶν τῶν καπνοπαραγωγῶν, καταδηλοῦται ὅτι ὀξύνεται τὸ κακόν, ὅπερ προέρχεται ἐκ τῆς ὑπὸ τῶν καπνεργατῶν βιαίας παρεμποδίσεως τῆς ἐξαγωγῆς τῶν καπνῶν, καπνῶν συνεσκευασμένων ἤδη, ὅπως καὶ πάντοτε, ὑπὸ τῶν καπνεμπόρων καὶ καπνοπαραγωγῶν, χρησαμένων πρὸς τοῦτο τὸ ἀπεριόριστον δικαίωμα, ὅπερ ἀπορρέει ἐκ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἰδιοκτησίας. Ἐκ τῆς ἀφορμῆς ταύτης συνιστῶν τὴν ἀναφοράν. Θὰ ὑποβάλω θερμὴν παράκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρωτάτην ἔποψιν τὴν ὑφισταμένην εἰς τὰς καπνοπαραγωγικὰς χώρας κατάστασιν καὶ ν’ ἀσκήσῃ ὅλην τὴν κρατικὴν ἐπιβολὴν πρὸς ἄρσιν τῆς παρεμποδίσεως. Πρέπει νὰ καταστῇ νοητόν, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται, θέλοντα νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασίν του, νὰ ἐνεργῇ αὐτοβούλως καὶ μετέρχηται μέσα, ὡς ἐν προκειμένῳ τὸ σωματεῖον τῶν καπνεργατῶν, μέσα κείμενα ἐκτὸς τῆς σφαίρας τοῦ δικαίου καὶ πέραν τῶν ὁρίων τοῦ νόμου καὶ δὴ οὐχὶ ἐπὶ ἁπλῇ βλάβῃ ἀλλ’ ἐπὶ ἀληθεῖ καταστροφῇ τῆς καπνοπαραγωγῆς, ἡ ὁποία τυγχάνει μήτηρ καὶ τροφὸς τῆς τῶν καπνεργατῶν ἐπαγγελματικῆς τάξεως, οἱ ὁποῖοι ἐκ πείσμονος ἐπιμονῆς, κατ’ ἐμὲ δὲ καὶ ἐκ κακοβούλων εἰσηγήσεων τρίτων ἐκμεταλλευομένων αὐτούς, δὲν θέλουσι νὰ κατανοήσωσι τοῦτο. Ταῦτα λέγων, κύριοι, δὲν ἐννοῶ ν’ ἀρνηθῶ, τὴν ἣν πάντες ὑπέχομεν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἐκ παραλλήλου μετὰ τῶν λοιπῶν ἐνδιαφερομένων τάξεων, καπνοπαραγωγῶν καὶ καπνεμπόρων, προστατευθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν καπνεργατῶν, τὰ ὁποῖα ἐν πολλοῖς ἐφάπτονται πρὸς τὰ τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ δὴ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς συσκευῆς τῶν καπνῶν. Ἀλλὰ περὶ τούτου, κύριοι, τὸ ὁποῖον ἀρρήκτως συνδέεται μετὰ τοῦ ἐν γένει καπνικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐκ τῆς δεινῆς τῶν καπνῶν κρίσεως, ἐπιβάλλεται ἡ κυβερνητικὴ πρόνοια καὶ ἀντίληψις ὡς καὶ ἡ πρόνοια καὶ ἀντίληψις τοῦ Ἐθνικοῦ Συνεδρίου. Ἀλλὰ πρὸ τοῦ ὁριστικοῦ ζητήματος, πρὸ τῆς διευθετήσεως νομοθετικῶς τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν καπνεργατῶν καὶ καπνεμπόρων δὲν συγχωρεῖται ν’ ἀφεθῇ μία τάξις, ἡ σοβαρωτέρα τάξις, ἡ τάξις τῶν καπνοπαραγωγῶν, εἰς τὴν καταστροφήν, μηδὲ νὰ γίνωσιν ἀνεκτά, κύριοι, μέτρα, τὰ ὁποῖα νεκρώνουσι τοὺς νόμους. Πρέπει νὰ παταχθῇ ἡ καπνεργατικὴ αὐθαιρεσία, πρέπει νὰ συντριβῇ ἡ αὐθαίρετος βία καὶ πρέπει νὰ προστατευθῇ ἡ ἰδιοκτησία εἰς τὰ θεμελιώδη αὐτῆς δικαιώματα. Λόγοι ἐκκρεμότητος καὶ παρατάσεως τῆς καταστάσεως ὄχι μόνον δὲν ὑφίστανται, ἀλλὰ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω ὑπευθύνως τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἡ παράτασις ἐπιφέρει μεγίστας καταστροφὰς, οὐ μὴν ἀλλ’ ἐγκλείει καὶ σοβαροὺς, σοβαρωτάτους κινδύνους. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ αὖθις, νὰ λάβητε ὑπὸ σοβαρωτάτην ἔποψιν τὸ ζήτημα, νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει ὅτι καὶ οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ζήσωσι καὶ ὅτι οἱ ἀρνούμενοι ἐμπράκτως τὸ δικαίωμα τοῦτο καπνεργάται περιάγουσι τοὺς καπνοπαραγωγοὺς εἰς ἀληθῆ ἀπόγνωσιν. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀπασχολήσῃ σοβαρώτατα τὴν Κυβέρνησιν τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἡ ὁποία ὀφείλει, καὶ χωρὶς μιᾶς στιγμῆς ἀπώλειαν χρόνου, νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν ὑφ’ οἱανδήποτε μορφὴν συσκευῆς, περιφρουροῦσα οὕτω τὸ δίκαιον καὶ ἀποκαθιστῶσα τὴν ἔννομον τάξιν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κατσάνος ἔχει τὸν λόγον.

§19Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Προκειμένου, κύριοι Πληρεξούσιοι, περὶ τοῦ προϊόντος τοῦ καπνοῦ, τοῦ σπουδαιοτέρου προϊόντος τῆς μεγαλυνθείσης Ἑλλάδος, προϊόντος τὸ ὁποῖον ρυθμίζει ἐν πολλοῖς καὶ τὰ δημόσια οἰκονομικά, ἀλλὰ κατὰ τὸ πλεῖστον καὶ τὴν κοινωνικὴν οἰκονομίαν, προσῆκον εἶναι, νομίζω, ἵνα καὶ ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις μετ’ ἐξαιρετικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ ἰδιαζούσης προσοχῆς ἀσχοληθῶμεν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ καταλήξωμεν τὸ ταχύτερον εἰς ἓν συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε τὸν σκοπὸν τοῦ τερματισμοῦ τῆς κρατούσης ἀνωμάλου καταστάσεως καπνεργατῶν, καπνεμπόρων κλπ. Τὸ ζήτημα ὡς τίθεται ἐνώπιόν σας σήμερον ἐμφανίζεται ὡς ἔρις καπνεργατῶν καὶ καπνεμπόρων καὶ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι, αἰρομένης τῆς μεταξὺ αὐτῶν ἔριδος, τὸ ζήτημα ἤθελε διευθετηθῇ καὶ οὕτω πως ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συνέλευσις θ’ ἀπηλλάσσοντο πάσης ἐνοχλήσεως. Ἀλλά, κύριοι, εἰς τὴν ἔριδα ταύτην συμμετέχει καὶ ἕτερος παράγων, λανθάνων μέν, ἀλλ’ οὐσιωδέστατος, καὶ ὁ παράγων οὗτος εἶναι ἡ καπνοπαραγωγή. Ἐξεταστέον δὲ πρὸς τὸ μέρος τίνος ὁμάδος τῶν διαμαχομένων πρόσκειται ὁ παράγων οὗτος, πρὸς τὸ μέρος τῶν καπνεργατῶν ἢ τῶν καπνοπαραγωγῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἂς ἐξετάσωμεν τὴν ἔριδα μεταξὺ καπνεμπόρων καὶ καπνεργατῶν αὐτὴν καθ’ ἑαυτήν. Ποῦ ἔγκειται ἡ ἔρις; Ἡ ἔρις ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι οἱ καπνεργάται, φρονοῦντες ὅτι στεροῦνται τῆς ἐργασίας αὐτῶν, διότι οἱ καπνέμποροι ἐξάγουσι τὰ καπνὰ ἀνεπεξέργαστα καὶ νομίζοντες ὅτι, ἂν δὲν εὑρίσκωνται ἐνώπιον ἠθικοῦ νόμου, παρεμποδίζουσι τὴν ἐξαγωγήν, ἀναμένοντες, ὅπως ἡ Συνέλευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις λάβωσι τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου πολλαὶ ἐγένοντο συζητήσεις καὶ πολλαὶ ἐξηνέχθησαν γνῶμαι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, παρόντων καὶ Πληρεξουσίων ὡς ἀντιπροσώπων τῶν καπνεμπόρων. Ἀλλ’ ἅπασαι αἱ συζητήσεις αὗται ἀπέβησαν ἄγονοι καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὀρθῶς πράττουσα κατ’ ἐμὲ, μελετᾷ εἰσέτι τὸ ζήτημα. Καὶ χωρὶς νὰ ἔχω κανένα λόγον νὰ ἐπαινέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν δύναμαι ν’ ἀποκρύψω ὅτι ἀπέκτησε τὰ συγχαρητήριά μου. Καθ’ ἣν στιγμὴν μετέβημεν πρὸ πολλοῦ πληρεξούσιοι τοῦ Νομοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐζητεῖτο ἡ κεφαλὴ ἐπὶ πίνακι τῶν καπνεργατῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀντέστη προβάλλων ἐκείνους τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἡ θέσις του τῷ ὑπηγόρευεν. Ἀλλά, κύριοι, ζητοῦμεν σήμερον τὴν ἐπιβολὴν τοῦ κράτους τοῦ νόμου στηριζόμενοι εἰς ὀλίγας ὑπογραφὰς καπνοπαραγωγῶν, αἱ ὁποῖαι ἄγνωστον εἶναι πῶς ἐτέθησαν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν ἄλλας ὑπογραφὰς ἑτέρων καπνοπαραγωγῶν ἐξ ἑτέρων ἐπαρχιῶν τῆς Τριχωνίας, ἐργαζομένων εἰς συνεταιρισμούς, οἱ ὁποῖοι συντάσσονται πρὸς τὸ μέρος τῶν καπνεργατῶν. Ἀλλὰ τί σημαίνει, κύριοι, ἐπιβολὴ τοῦ κράτους τοῦ νόμου; Σημαίνει χρῆσιν τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, πλήρωσιν τῶν ὅπλων καὶ ἐκκένωσιν κατὰ τῶν καπνεργατῶν. Ἀλλὰ, κύριοι, μὴ ἐπιζητήσωμεν τὴν χύσιν περισσοτέρου ἑλληνικοῦ αἵματος, διότι ἀρκετὸν ἑλληνικὸν αἷμα ἔρρευσε κατὰ τὸ παρελθὸν διάστημα, ἀλλὰ μὴ ζητήσωμεν ἐπὶ τέλους τὰς ἀρκούντως ἐμφαντικὰς διαιρέσεις νὰ ἐπεκτείνωμεν καὶ εἰς ὑποδιαιρέσεις κατὰ τάξεις καὶ τόσον μᾶλλον ὅσον οἱ καπνεργάται δὲν εἶναι ὄντα πεσόντα ἐκ τοῦ στερεώματος, ἀλλ’ εἶναι τέκνα ἰθαγενῶν ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν, τέκνα τοῦ τόπου ἐκείνου ἐν τῷ ὁποίῳ ἐγεννήθησαν. Εἶναι γνωστὸν δ’ ὅτι οἱ δεσμοὶ ἐν τοῖς Ἑλληνικοῖς συνοικισμοῖς εἶναι ἐντελῶς στενοί, στενώτατοι, πρόκειται δὲ διὰ τῆς τοιαύτης ἐπιβολῆς τοῦ κράτους τοῦ νόμου νὰ καταστήσωμεν παρανάλωμα τοῦ πυρὸς τὰς πόλεις ἐκείνας, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται. Καὶ τόσον μᾶλλον διότι αὐτοὶ οἱ ἐργάται εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὴν Πατρίδα καὶ πλειότερον τῶν ἄλλων τάξεων, διότι ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των δὲν εἶχον αὐτοὶ τὰ μέσα νὰ ἔρχωνται εἰς ἐπαφὴν μετ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκανόνιζον τίνες εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰ Μέτωπα καὶ τίνες εἰς τὰ Γραφεῖα. Ἀλλὰ θὰ μὲ ἐρωτήσῃ τις: Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας καὶ ν’ ἀναμένωμεν πότε θὰ εὐδοκήσωσιν οἱ ἐργάται νὰ δεχθῶσι τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων; Βεβαίως ὄχι. Ἀλλά, κύριοι, διατὶ ἀποτεινόμεθα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ζητοῦντες παρ’ αὐτῆς πάσας τὰς εὐθύνας καὶ δὲν προβαίνομεν νὰ συνεισφέρωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ φῶτά μας μάλιστα ἐπὶ ζητημάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων συμβαίνει νὰ ἔχωμεν ἰδίας ἀντιλήψεις ὅπως τὸ προκείμενον; Κύριοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἕνεκα λόγων, τοὺς ὁποίους οὔτε θέλω νὰ παραστήσω διότι δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς αὐτούς, οὔτε ἔχω λόγον ν’ ἀπασχολήσω ἐπ’ αὐτῶν τὴν Συνέλευσιν, αἱ τιμαὶ τῶν καπνῶν ἐμειώθησαν καταπληκτικῶς. Βεβαίως ὕψωσιν τῶν τιμῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσῃ τις, οὔτε διὰ νομοθετήματος οὔτε διὰ πράξεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ, ἂν δὲν γνωρίζωμεν ἀκριβῶς ὅλους τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὴν κατάπτωσιν τῶν τιμῶν, γνωρίζομεν ἕνα ἐξ αὐτῶν, εἶναι δὲ αὐτὸς τόσον μέγας, τόσον θετικός, ὥστε μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι οἱ ἐργάται εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ. Εἶναι ἀποδεδειγμένον καὶ ἀνεπίδεκτον πάσης ἀντιρρήσεως ὅτι τὰ καπνὰ—περὶ ἀρωματικῶν καπνῶν πάντοτε πρόκειται—ὡς τελευταίως διασκευάζονται ὑπὸ τῶν ἐμπόρων εἰς δέματα μὲ ὁρμαθοὺς πεπατημένους ἀποστελλόμενα εἰς τὴν ἐξωτερικὴν κατανάλωσιν ὑφίστανται οὐχὶ μόνον αἰσθητὴν μείωσιν εἰς τὴν ποιότητα, ἀλλὰ καὶ ἄρδην καταστροφήν. Καί, ἐνῷ παραδίδομεν εἰς τοὺς ἐμπόρους καπνὸν αʹ ποιότητος, εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως παρίσταται ὡς τῆς τελευταίας ποιότητος, ὡς καπνὸς τῆς Κίνας κλπ. Τοῦτο καὶ μόνον εἶναι ἱκανὸν νὰ πείσῃ τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς καπνῶν ἀνεπεξεργάστων, καπνῶν ἀρωματικῶν, διότι, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν καπνῶν, καθ’ ὃν τρόπον γίνεται ἡ συσκευασία αὐτῶν, μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου θὰ ἔχωμεν οὐχὶ ἁπλῶς δυσφήμισιν τῶν καπνῶν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ὁριστικὴν κατάταξιν αὐτῶν εἰς τὴν τελευταίαν τάξιν, καὶ ἐνῷ ἔχομεν ἤδη καπνὰ αʹ ποιότητος θὰ ἔχωμεν καπνὰ κατώτερα καὶ τῶν τῆς Κίνας. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν, ὅπως καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, μεθ’ ὁσησδήποτε καὶ ἂν γίνηται προσοχῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ μὴ εἶναι δεκτικὸν ἐπεξεργασίας ποσόν τι εἰς τρίμματα ἢ φύλλα ἄχρηστα, δεχόμεθα τὰς γνώμας τῶν ἐνταῦθα συναδέλφων ἐκ καπνοφόρων ἐπαρχιῶν. Ὅρος λοιπὸν ἀπαραίτητος εἶναι ἡ ἀπαγόρευσις διὰ νόμου τῆς ἐξαγωγῆς ἀνεπεξεργάστων καπνῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τότε θὰ καλέσωμεν τοὺς ἐργάτας νὰ σεβασθῶσι τὰς ἀποφάσεις τῆς Συνελεύσεως καὶ ἂν δὲν ἤθελον σεβασθῆ αὐτὰς τότε πλέον θὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου καὶ τότε θὰ ζητήσωμεν τὴν ἐπιβολὴν τοῦ κράτους τοῦ νόμου. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἔριδα καπνεργατῶν καὶ καπνεμπόρων. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ προϊὸν τοῦ καπνοῦ ἔχει καὶ μίαν ἱστορίαν, ἀρκούντως περιπετειώδη ἐν τῇ φορολογικῇ ἐξελίξει. Ἔχομεν τριπλῆν φορολογίαν, φορολογίαν καταναλώσεως, φορολογίαν καθαρᾶς προσόδου καὶ ἐπὶ πλέον τὴν τελευταίαν φορολογίαν, τῆς δεκάτης. Τοῦτο δὲ δὲν εἶναι δίκαιον. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Συνέλευσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ, ὄχι βεβαίως ὅπως καταργηθῇ ὁ φόρος—καὶ δὲν θέλω νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος, ὄχι διότι δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ διότι δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένον ἐκ τῆς προστασίας τοῦ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος ὑφίσταται πολλαπλῆν φορολογίαν, ἀλλὰ διότι συναισθάνομαι καὶ ἐγὼ ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ κρισίμων περιστάσεων—ὅπως περιορισθῇ τουλάχιστον εἰς τὸ ἥμισυ ὁ φόρος τῆς δεκάτης, ἐφ’ ὅσον εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὰς ἀνωμάλους περιστάσεις αὐτάς, μετὰ τὰς ὁποίας νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος τῆς δεκάτης καὶ νὰ μείνῃ ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως καὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ταῦτα προτείνω καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταρτίσῃ μίαν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐξ ἄλλων συναδέλφων διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἕν συμπέρασμα τὸ ταχύτερον.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξ. Μαυρομμάτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§21Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Καὶ πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. Δὲν ἐπανέρχομαι σοφώτερος καὶ ἐπειδὴ θὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀναφορῶν τῶν καπνεργατῶν διαφόρων πόλεων τῆς Ἑλλάδος, δὲν θὰ ὁμιλήσω σήμερον, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω, ὅπως, ἐὰν εἶναι δυνατόν, καλέσητε τοὺς συναδέλφους τῶν διαφόρων πόλεων, οἱ ὁποῖοι νὰ καλέσωσι τοὺς καπνεμπόρους καὶ καπνεργάτας καὶ ἀπὸ κοινοῦ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἕν συμπέρασμα καὶ νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, τίνα μέτρα πρέπει νὰ λάβῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§23Ι. ΧΡΙΣΤΑΚΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι· τὸ ζήτημα θὰ τὸ ἐξετάσω ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν, ἢ μᾶλλον ὑπὸ γεωργικὴν ἔποψιν. Συμφέρει νὰ ἐξάγωνται τὰ καπνὰ ἐκ τῆς Ἑλλάδος ἀνεπεξέργαστα; Κατὰ τὴν γνώμην μου, ὡς εἰδικοῦ, νομίζω ὅτι δὲν συμφέρει, διότι, ἐὰν ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς καπνεμπόρους νὰ ἐξάγωσι τὰ καπνά των ἀνεπεξέργαστα, ἀφεύκτως θὰ καταστραφῇ ἡ φήμη, τὴν ὁποίαν τὰ καπνὰ ταῦτα ἔχουσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὅπως ἔχουσι τὰ καπνὰ σήμερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθῶσιν ἄνευ τῆς ἐπεξεργασίας τῆς λεγομένης ἐμπορικῆς.

§24ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τῆς ρεκλάμας.

§25Ι. ΧΡΙΣΤΑΚΗΣ. Ὄχι τῆς ρεκλάμας. Ἡ ἐπεξεργασία τῆς ρεκλάμας πρέπει νὰ καταργηθῇ ἀπὸ ὅλα τὰ καπνὰ γενικῶς, πάντως ὅμως πρέπει νὰ ὑφίστανται μίαν κατάταξιν. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως συστήσῃ τὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν προέτεινεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ τοιουτοτρόπως τεθῇ ἕν ὅριον, τὸ ὁποῖον μήτε οἱ καπνεργάται νὰ δύνανται νὰ ὑπερβῶσιν, μήτε οἱ καπνέμποροι.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανασίου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§27Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Τὸ συζητούμενον ζήτημα εἶναι συνέπεια τῆς κρίσεως τοῦ καπνοῦ τοῦ μεγαλειτέρου ἡμῶν πλουτολογικοῦ παράγοντος. Καὶ τοιοῦτον ζήτημα δὲν δύναται νὰ ἐξετασθῇ πλήρως ἐντὸς τοῦ μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος, τοῦ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιτρεπομένου δι’ ἀνάπτυξιν μιᾶς ἐρωτήσεως. Ἐὰν θέλωμεν ν’ ἀνεύρωμεν τὰ μέσα τῆς θεραπείας, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξετάσωμεν τὰ αἴτια, ἐκ τῶν ὁποίων προέκυψεν ἡ κρίσις. Τὰ αἴτια, κύριοι, εἶναι ἐσωτερικὰ καὶ ἐξωτερικά. Καὶ ἐσωτερικὰ μὲν αἴτια εἶναι οἱ φόροι οἱ ἐπιβληθέντες καὶ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται ἡ διαρρύθμισις, διότι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὅτι σήμερον ζητοῦμεν παρὰ τῶν καπνοπαραγωγῶν διπλῆν φορολογίαν, διότι διπλῆ εἶναι ἡ φορολογία, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς ἐπιβάλλεται ἔγγειος φόρος καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ φόρου μένον εἰσόδημα ὑποβάλλεται εἰς νέαν φορολογίαν, τὴν φορολογίαν τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ φόρου τούτου εἶναι καὶ ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως, ὁ ἐπιβληθεὶς τῷ 1917, ὁ ὁποῖος ἀφ’ ἑνὸς μὲν παρουσιάζεται καταθλιπτικὸς καὶ βαρύς, ἐξ ἄλλου δὲ ἄνισος, διότι τὰ πλεῖστα τῶν καπνῶν ὅσα ἐξήχθησαν δὲν ἐπλήρωσαν φόρον, τὰ δὲ λοιπὰ μένουσιν ἀπὸ τοῦ 1917 ἐν Ἀμερικῇ ἀπώλητα. Καὶ ἡ κρίσις ἐκ τῆς μὴ πωλήσεως αὐτῶν, ἡ ὁποία ἐπηρεάζει κατ’ ἀρχὴν τοὺς καπνεμπόρους, ἔχει ὡς συνέπειαν νὰ ἐπηρεάζῃ καὶ τοὺς καπνοπαραγωγούς, διότι ἐνόσῳ τὰ καπνὰ μένουν ἀπώλητα εἰς τὰς ξένας ἀγοράς, δὲν δύνανται νὰ σταλῶσιν καὶ νέα καπνά, ἔχομεν δὲ πλὴν τούτων καὶ ὑπερπαραγωγὴν ἀπὸ τοῦ 1916. Αὐτὰ εἶναι τὰ αἴτια τὰ ἐσωτερικά. Τὰ ἐξωτερικὰ αἴτια εἶναι ἡ κρίσις, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εὐθὺς μετὰ τὸν πόλεμον. Ἐφ’ ὅσον διήρκει ὁ πόλεμος, δὲν ἦτο δυνατόν, λόγῳ τῆς διαρκείας αὐτοῦ, νὰ σταλῶσι καπνὰ εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως, ἀλλ’ εὐθὺς ὡς ἤρθη τὸ κώλυμα τοῦτο τὰ καπνὰ συνεσωρεύθησαν εἰς τὰς διαφόρους ἀγορὰς καὶ ἐντεῦθεν ἡ προσφορὰ τιμῶν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου καὶ ἄλλα αἴτια συντελοῦσιν εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν καπνῶν. Καὶ αὐτὸ τὸ συνάλλαγμα καὶ ἡ ρύθμισις τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν καπνεμπόρων καὶ τῶν Τραπεζῶν ἔχει σπουδαιοτάτας συνεπείας ἐπὶ τῆς τιμῆς τῶν καπνῶν. Συνεβλήθησαν οἱ καπνέμποροι καὶ ἔλαβον προκαταβολὰς παρὰ τῶν Τραπεζῶν, ἐνῷ τὸ συνάλλαγμα εἶχεν ὑπολογισθῆ πρὸς 5,15 τὸ δολλάριον. Τὴν σήμερον τὸ δολλάριον ἔχει 14 δραχμάς. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ καπνὸς τότε ἔλαβον ὡς προκαταβολὴν τίμημα μεγαλείτερον ἐκείνου τοῦ τιμήματος, τὸ ὁποῖον τοὺς παρέχεται σήμερον, διὰ τὸ τίμημα δ’ αὐτὸ εἰς προκαταβολὰς αἱ Τράπεζαι ζητοῦσι τὸ τριπλάσιον. Φαντάσθητε τὴν ἐπιρροὴν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Εἶναι ζήτημα νομικόν, διὰ τὸ ὁποῖον ὑποθέτω ὅτι μετὰ μελέτην αὐτοῦ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως θέλω ὑποβάλει σχετικὴν πρότασιν νόμου, διότι τὸ κέρδος αὐτὸ τὸ ἐκ τοῦ συναλλάγματος ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἀντίκειται εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν, ἀντίκειται εἰς τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου. Αἱ Τράπεζαι, ἐπωφελούμεναι ἐκ τοῦ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ μέτρον νομοθετικὸν ἐν συντόμῳ χρόνῳ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, οὔτε νὰ ἐκδικασθῶσιν αἱ ὑποθέσεις δικαστικῶς συντόμως, ἐξαναγκάζουσι τοὺς καπνεμπόρους νὰ πληρώσωσι ποσά, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσωσι. Σήμερον τὰ καπνὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφερθῶσιν ἐκ τῆς Ἀμερικῆς εἰς ἄλλας ἀγορὰς ἐκ τῆς τοιαύτης διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος, ἐκ τῆς ὁποίας εἴδομεν πρὸ ἡμερῶν τὴν Λαϊκὴν Τράπεζαν μὲ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον 1.500.000 νὰ ἔχῃ 12.000.000 κέρδη, ὅλα δὲ τὰ κέρδη ταῦτα, τόσον διὰ τὴν Τράπεζαν ταύτην ὅσον καὶ διὰ τὰς ἄλλας, εἶναι κέρδη προερχόμενα ἐκ τοῦ λαοῦ, διότι τὰ κέρδη αὐτὰ προέρχονται ὅλα ἐκ τοῦ συναλλάγματος. Ἐὰν λοιπὸν θέλωμεν νὰ ἐκλείψῃ ἡ κρίσις διὰ τὸ μέλλον, ἐὰν θέλωμεν νὰ περιορισθῶσιν αἱ συνέπειαι αὐτῆς διὰ τὸ παρόν, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν μέσων τῆς θεραπείας τόσον ὡς πρὸς τὰ ἐσωτερικὰ αἴτια, ὅσον καὶ πρὸς τὰ ἐξωτερικά. Ὡς πρὸς τὰ ἐξωτερικὰ βεβαίως ἡ Ἑλλὰς εἶναι μικρὰ καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ συμβάσεις τοιαύτας, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ζητήσῃ ἀνταλλάγματα διὰ τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλουσιν ἐπὶ τῶν καπνῶν τὰ Κράτη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν αἱ ἀγοραὶ τῆς καταναλώσεως. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἀδύνατον, διότι ἡ Βουλγαρία συνεβλήθη μετὰ τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἐπώλησε καπνὰ ἑκατομμυρίων. Ὑπάρχουσιν ἄλλα μέσα, διὰ τῶν ὁποίων δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέριμναν καὶ φροντίδα. Δύναται ἡ Κυβέρνησις οὐ μόνον διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ δι’ ἀποστολῆς νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς καταναλώσεως τῶν καπνῶν καὶ δύναται νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι τοῦ σημείου ν’ ἀνταλλάξῃ τὸ ἐμπόρευμα αὐτὸ ἀντὶ ἄλλων ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται εἰς τὸ Κράτος. Ὑπάρχει λοιπὸν στάδιον ἐνεργείας καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ. Ὡς πρὸς δὲ τὰ ἐσωτερικὰ αἴτια εἶπον ἤδη ὅτι ἡ διαρρύθμισις τῆς φορολογίας πρέπει νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐπιβαρύνηται ἡ μεγαλειτέρα τάξις, ἡ τάξις τῶν καπνοπαραγωγῶν, ἡ τάξις ἐν γένει ἡ γεωργικὴ διὰ διπλῆς φορολογίας. Πλὴν τούτου πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ ἡ παραγωγή, περιοριζομένης τῆς καλλιεργείας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προστατεύσωμεν τὴν τάξιν αὐτήν, τῆς ὁποίας ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ καὶ κίνησις εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ καὶ κίνησις ὁλοκλήρου τῆς τε γεωργικῆς τάξεως καὶ τοῦ ἐμπορίου ἐν γένει, εἶναι δ’ ἅμα προστασία καὶ προαγωγὴ καὶ αὐτῶν τῶν δημοσίων ἡμῶν οἰκονομικῶν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεμέζης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§29Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, ὡς προέκυψεν ἐκ τῆς συζητήσεως, ἡ κρίσις περὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν προέρχεται ἐκ τῆς βαρείας, τῆς ἀπηνοῦς φορολογίας ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ ἐξ ἄλλων αἰτίων ἐξωτερικῶν, τοῦ συναλλάγματος καὶ τῆς κερδοσκοπίας. Ὁ μόνος ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν περίστασιν αὐτὴν δὲν πταίει εἶναι ὁ ἐργάτης. Εἶναι λοιπὸν ἐπιβεβλημένον νὰ ληφθῇ γενικὴ πρόνοια, ἵνα προστατευθῇ μία τάξις ἀνθρώπων, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ πολλὰς χιλιάδας, διὰ νὰ προλάβωμεν ἀεργίαν τρομακτικήν, τὴν ὁποίαν ἐκμεταλλευόμενοι διάφοροι ἔχοντες συμφέρον νὰ διαταράξωσι τὴν τάξιν, θὰ μᾶς δημιουργήσωσι γενικώτερα ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν προέτεινεν ὁ προλαλήσας, νὰ λάβωσι μέρος καὶ οἱ ἐργάται, ὅπως προληφθῶσι συγκρούσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γενικευθῶσι καὶ νὰ δημιουργήσωσι μεγάλα ζητήματα εἰς πολὺ κακὰς περιστάσεις διὰ τὸ Κράτος.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστοδουλιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§31Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι πρὸ τριῶν ἡμερῶν μοὶ ἐδόθη εὐκαιρία ν’ ἀναπτύξω καὶ πάλιν τὸ ζήτημα καὶ νὰ ζητήσω παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὸν διακανονισμὸν τῶν σχέσεων μεταξὺ καπνεμπόρων, καπνεργατῶν καὶ καπνοπαραγωγῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἤγαγεν εἰς τὸ βῆμα εἶναι ὅτι ὅλοι οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁμιλήσαντες ἐπὶ τοῦ θέματος, εὑρίσκονται ἐκτὸς τοῦ θέματος. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ διακανονίσωμεν τὴν μέλλουσαν ἐσοδείαν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐν Ἀγρινίῳ οἱ ἐργάται παρακωλύουσι τὴν φόρτωσιν καὶ ἐξαγωγὴν τῶν παλαιῶν συνεσκευασμένων καπνῶν καὶ ἐγεννήθη οὕτως ἓν ζήτημα δημοσίας τάξεως. Ὅλοι εἴμεθα ὑπὲρ τῶν δικαίων τῶν ἐργατῶν, ἀλλ’ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ οἱ ἐργάται δὲν εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ. Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, ἵνα ἡ Κυβέρνησις διὰ νομοθετικῆς ἐργασίας κανονίσῃ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν καπνῶν τῆς μελλούσης ἐσοδείας κατὰ τὰς ὑποδείξεις τῶν ἐργατῶν. Ζητοῦντες ὅμως οἱ ἐργάται νὰ ἐπεξεργασθῶσι καπνὰ συσκευασθέντα ἤδη παρ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων ἐργατῶν, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐπληρώθησαν καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐκ νέου ἐπεξεργασία εἶναι ἀδύνατος λόγῳ τῆς φθορᾶς, ἣν θὰ ὑποστῶσιν ἐκ νέας ἐπεξεργασίας, τῆς ἀλλοιώσεως τῆς ποιότητος, νομίζω ὅτι δὲν εὑρίσκονται ἐν δικαίῳ. Συνεπῶς τὸ θέμα εἶναι τοῦτο: Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου; Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν φόρτωσιν τῶν καπνῶν, ἐκ τῆς παρακωλύσεως τῆς ὁποίας ἐπῆλθε κρίσις μεγίστη ἐν Ἀγρινίῳ; Διότι ἐκ τῆς μὴ φορτώσεως δὲν ἐπλήγησαν οἱ καπνέμποροι, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἀλλ’ ἐπλήγησαν οἱ καπνοπαραγωγοί, διότι ἐκ τῆς μὴ φορτώσεως καὶ συνεπῶς ἐκ τῆς μὴ πωλήσεως τῶν καπνῶν ἐπῆλθεν ἀζητησία τῶν καπνῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα καὶ νομίζω ὅτι οἱ ἄλλοι κύριοι συνάδελφοι εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος. Καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ, ἂν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου διὰ τῆς φορτώσεως τῶν παλαιῶν συνεσκευασμένων καπνῶν, τὴν σκευασίαν τῶν ὁποίων ἔκαμον αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἐργάται καὶ ἐπληρώθησαν, λάβῃ δὲ τὰ κατάλληλα νομοθετικὰ μέτρα διὰ τὴν μέλλουσαν ἐσοδείαν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παναγιώτου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§33Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι· τὸ ζήτημα τὸ παρουσιαζόμενον ἐνώπιον ἡμῶν δὲν εἶναι ζήτημα τυχαῖον δὲν εἶναι ζήτημα, τό ὁποῖον δύναται νὰ λυθῇ ὅπως–ὅπως. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε πολλὰς Κυβερνήσεις καὶ θ’ ἀπασχολήσῃ καὶ ἡμᾶς σοβαρῶς καὶ πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, ἐὰν θέλωμεν πραγματικῶς νὰ εὐεργετήσωμεν καὶ τὴν ἐργατικὴν τάξιν καὶ τὴν τάξιν τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ τῶν βιομηχάνων τοῦ καπνοῦ. Οἱ κύριοι συνάδελφοι κατὰ τὸ πλεῖστον, ὅπως ἔθεσαν τὸ ζήτημα, δὲν τὸ ἔθεσαν εἰς τὴν πραγματικήν του θέσιν. Τὸ αἴτιον τοῦ κακοῦ, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἔγκειται εἰς τὴν διάστασιν, ἥτις ἐπῆλθε μεταξὺ τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ τῶν ἐργατῶν. Μέχρι τινὸς οὗτοι ἦσαν συνδεδεμένοι καὶ φιλικῶς διακείμενοι ὁ εἷς πρὸς τὸν ἄλλον. Τί ὅμως συνέβη; Ἐπῆλθε ὁ χωρισμὸς ἐξ αἰτίων, τὰ ὁποῖα δέον ν’ ἀναζητήσωμεν εἰς τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον ἐννοεῖ νὰ βάλῃ τὴν μύτην του παντοῦ, ἐκμεταλλευόμενον ἀμφοτέρας τὰς τάξεις, διότι καὶ οἱ καπνοπαραγωγοὶ εἶναι ἐργάται ἐπεξεργαζόμενοι τὰ καπνά, ἐνῷ οἱ ἔμποροι εἶναι αἰσχροκερδεῖς καὶ ἄπληστοι εἰς κέρδη. Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι τὸ αἴτιον τοῦ κακοῦ ἔγκειται εἰς τοὺς ἐμπόρους καὶ εἰς τὰ μεγάλα τρὰστ τῶν Ἑταιρειῶν. Διὰ νὰ καταπολεμηθῇ τὸ κακόν, διὰ νὰ ἐμποδισθῶσι τὰ τρὰστ ἔχουσι θεσπισθῆ νόμοι καὶ ἐν Ἀμερικῇ. Τὰ τρὰστ εἶχον συμφέρον νὰ πλήξωσι τοὺς ἐργάτας καὶ τοὺς καπνοπαραγωγοὺς καὶ λέγουσιν εἰς τοὺς καπνοπαραγωγούς: Βλέπετε ὅτι οἱ ἐργάται ἐμποδίζουσι τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ. Τί νὰ σᾶς κάμωμεν ἡμεῖς; Πραγματικῶς ἐδῶ ὑπάρχει μία ἐκμετάλλευσις καὶ τίποτε περισσότερον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρῆλθον τὰ πέντε λεπτά.

§35Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ζητῶ ἀκόμη πέντε λεπτά.

§36ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§37Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Μοὶ φαίνεται ὅτι τοιοῦτον ζήτημα δὲν συζητεῖται εἰς πέντε λεπτά. Λοιπόν, κύριοι πληρεξούσιοι, φρονῶ ὅτι πρῶτον πρέπει νὰ κτυπηθῇ ἡ κακοήθεια τοῦ ἐμπορίου, ἡ ἐκμετάλλευσις, διότι ἀπεδείχθη πασιφανέστατα ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι ἱκανὸν νὰ βάλῃ εἰς τὴν θέσιν των τοὺς αἰσχροκερδεῖς εἰς στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔρχεται νὰ βάλῃ μίαν ὡρισμένην τάξιν, τοὺς ἐργάτας ἢ καπνοπαραγωγούς. Αὐτὸ μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, οὔτε σωστόν. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένω καὶ προτείνω κἄτι ἄλλο. Ἐπειδὴ οἱ καπνεργάται εἶναι πολλοὶ καὶ πραγματικῶς πένονται σήμερον, ἐνῷ ἐν Μακεδονίᾳ ἔχομεν τόσα βακούφια χέρσα, νομίζω ὅτι τὸ Κράτος δύναται νὰ μεριμνήσῃ νὰ διαθέσῃ τὰς γαίας αὐτὰς διὰ μίαν πενταετίαν καὶ νὰ παράσχῃ τὰ μέσα πρὸς καλλιέργειαν νὰ λείψῃ δὲ ἡ ἀεργία, ἡ ὁποία παρατηρεῖται ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν καὶ ἡ ὁποία φυσικῶς θὰ πολλαπλασιασθῇ καὶ ἀλλοίμονον, διότι ἡ κοιλία μεθ’ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποία θὰ λάβωμεν, θὰ διαμαρτύρηται διαρκῶς.

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ὑποβληθεῖσα ἀναφορὰ ἐπεξετάθη εἰς ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν Συνέλευσιν καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἀλλὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐξέφυγε τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον εἶχε θέσει ἡ ἀναφορὰ καὶ ἐξετάθη εἰς ζήτημα ἐκτὸς τοῦ θέματος. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον περιέχει ἡ ἀναφορὰ καὶ καθ’ ὅσον ἀπευθύνεται ἰδίᾳ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχω νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καὶ πρὸ ἡμερῶν εἶπον. Παρήγγειλα τὰς ἁρμοδίας Ἀρχὰς νὰ λάβωσι πάντα τὰ προσήκοντα μέτρα, τὰ ὁποῖα βεβαίως ἐπιβάλλει ὁ νόμος πρὸς προστασίαν τῆς βιομηχανίας, ἀλλὰ τὰ μέτρα ταῦτα δὲν εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα νὰ λύσωσι τοιοῦτον ζήτημα ἀληθῶς σπουδαῖον, διότι ὁ καπνὸς εἶναι τὸ κυριώτερον, τὸ οὐσιωδέστερον προϊὸν τῆς Ἑλλάδος. Βεβαίως οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἔχουσι δίκαιον νὰ ἐξάγωσι τὸ προϊόν των. Ἀλλὰ δύναται, κύριοι, μία Κυβέρνησις νὰ διαφωνήσῃ πρὸς μίαν τάξιν ἄλλην, ἡ ὁποία ἔρχεται καὶ λέγει: Ἐὰν ἐφαρμόσητε ἀπολύτως τοῦτο τὸ μέτρον, ἐγὼ θὰ στερηθῶ τῆς ἐργασίας μου; Νομίζω ὅτι, ἂν ἔλεγε τοῦτο, θὰ εἴχωμεν τὰς ἐξεγέρσεις, τὰς ὁποίας εἴχομεν τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἐκ μέρους τῶν καπνεργατῶν, διότι ὀφείλω νὰ σημειώσω ὅτι τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν ἐγένετο ἐν Βόλῳ ἕτερον συλλαλητήριον ἐκ μέρους τῶν καπνεργατῶν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι προστασίαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν ἀκατεργάστων καπνῶν. Διὰ τοῦτο καί ὅτε διὰ πρώτην φορὰν παρουσιάσθησαν πρὸ ἐμοῦ οἱ κύριοι πληρεξούσιοι τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας συνέστησα εἰς αὐτούς, ὅπως διὰ παρεμβάσεώς των εὑρεθῇ μία μέση λύσις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Καὶ ἤδη μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν, ἡ ὁποία ἐγένετο σήμερον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ ζήτημα κατέληξε νὰ τεθῇ ἀλλοῦ πλέον, ὄχι ὡς προστασία τῆς ἐξαγωγῆς τῶν καπνῶν, ἀλλ’ ὡς προστασία τῶν καπνῶν. Καὶ διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ πλήρης προστασία, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε τῆς ἐξαγωγῆς ἁπλῶς τῶν καπνῶν πρέπει νὰ εὑρεθῇ ἡ λύσις τοῦ ὅλου ζητήματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀτομικὴν ἐνέργειαν τὴν εἰδικήν, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν βεβαίως εἶχον καθῆκον καὶ τὸ ἐπετέλεσα. Θὰ διατάξω πάλιν νὰ δοθῇ ἡ πλήρης προστασία εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν, ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν διευθετεῖται οὕτω.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Στράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§40Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν μὲ πείθουσιν, ὅτι ἐξηντλήθησαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπεβάλλοντο. Ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν, τοὐλάχιστον ἐν Αἰτωλίᾳ καὶ Ἀκαρνανίᾳ, διότι δὲν γνωρίζω τί γίνεται περαιτέρω, οὐχὶ μίαν τάξιν ἀλλὰ δύο τάξεις, τὴν τάξιν τῶν ἐμπόρων τῶν πλουτησάντων ἐκ τοῦ πολέμου ὑπερόγκως καὶ τὴν τάξιν τῶν ἐργατῶν τῶν πενομένων. Ἐκ τῆς ἐξετάσεως ταύτης τῶν δύο τάξεων προκύπτει, ὅτι σήμερον οὔτε οἱ ἔμποροι δύνανται νὰ ἐξαγάγωσι τὰ καπνά αὐτῶν, οὔτε οἱ ἐργάται νὰ ἐργασθῶσι. Τὸ χείριστον δὲ ὅλων, θῦμα εἶναι ἡ τρίτη τάξις, ἡ ὁποία οὐδένα λόγον εἶχεν ἵνα ἐκ τοῦ ἀγῶνος τῶν δύο συντριβῇ αὐτή. Οἱ παραγωγοὶ αὐτοί, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, δὲν εἶναι μεγάλοι παραγωγοὶ οὔτε μεγάλοι κτηματίαι· εἶναι μικροπαραγωγοί, δηλαδὴ λαὸς ἐργαζόμενος, αὐτὴ ἡ ἀγροτικὴ ἐργατικὴ τάξις. Ἀφῆκεν ἡ Κυβέρνησις μίαν τάξιν ἀστικὴν καὶ μίαν τάξιν ἐργατικὴν ἀγροτικὴν ἐν δυσχερείᾳ πενομένας τώρα καὶ ἐσταύρωσε τὰς χεῖρας καὶ εἶπε: Νὰ ἐπεμβῆτε σεῖς οἱ πληρεξούσιοι νὰ συμβιβάσητε τὰ διεστῶτα. Δηλαδὴ λέγει: Ἔλθετε σεῖς οἱ ἀναρμόδιοι, οἱ ὁποῖοι ἔχετε μόνον ἁρμοδιότητα νὰ δίδητε ἐνταῦθα γνώμην καὶ νὰ ἐλέγχητε τὴν Κυβέρνησιν, ἔλθετε ν’ ἀναλάβητε τὴν εὐθύνην τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος κινδυνεύοντες ν’ ἀποκτήσητε τὴν ἀντιδημοτικότητα, ἂν δυσαρεστήσητε μίαν τάξιν καὶ ἐγὼ ἡ Κυβέρνησις ἵσταμαι ἀμέτοχος καὶ ἀναμένω. Κύριοι· ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λύσητε τὸ ζήτημα καὶ ἡμεῖς ἔχομεν δικαίωμα μόνον νὰ ἐλέγξωμεν. Ἐπεκαλέσθητε τὴν συνδρομὴν τῶν πληρεξουσίων ἵνα μεσολαβήσωσι μεταξὺ τῶν δύο τάξεων, καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ προλαμβάνῃ, ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅ,τι δὲν προλάβῃ, νὰ καταστέλλῃ, δικαίωμα δὲ τῶν πληρεξουσίων εἶναι νὰ ἐλέγχωσι καὶ νὰ προτείνωσι, οὐχὶ ὅμως νὰ ἐκτελῶσι καθήκοντα κυβερνητικά. Καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὴν ἄλλην συνεδρίασιν, καθ’ ἣν ἐγένετο λόγος, εἶπον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: Ἀποστείλατε νομάρχην, διότι ἐν ἑνὶ νομῷ ἐν τῷ ὁποίῳ τοιαῦτα ζητήματα ὑφίστανται ἔχετε ἀφήσει τὴν διεύθυνσιν εἰς ἕνα γραμματέα Νομαρχίας. Καὶ εἶπον ἐπίσης πρὸς ὑμᾶς: Ἂς ἀποστείλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου, ἵνα προβῇ εἰς ἐξέτασιν τῶν διαφόρων ζητημάτων καὶ μεσολαβήσῃ αὐτός, νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὸς τὰ χρέη, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε νὰ ἐκτελέσωμεν ἡμεῖς οἱ πληρεξούσιοι. Συμφέρον τῶν πληρεξουσίων εἶναι ν’ ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις καὶ ν’ ἀποκατασταθῶσι τὰ δικαιώματα τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν ἐργατῶν. Ἀλλ’ ὅτι δὲν ὑπάρχει κυβερνητικὴ πρωτοβουλία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπώνητε ἀξίωσιν νὰ μεταβληθῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι εἰς κυβερνήτας καὶ νὰ λύωσιν αὐτοὶ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὀρθὸν νὰ λύωνται ὑπὸ τῆς Κυβερνητικῆς ἐξουσίας. Ταῦτα εἶναι τὰ πράγματα ἐπὶ τῶν ὁποίων παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ, καθόσον ὑπάρχει κρίσις τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ ἐμπορίου. Ἀλλὰ σήμερον δὲν ἐγείρεται μόνον διὰ τὰ ζητήματα ταῦτα ἡ συζήτησις, οὔτε διὰ τοὺς λόγους τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως. Βεβαίως εἶμαι σύμφωνος νὰ ἐγκρίνω τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. πληρεξουσίου ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ὅπως συσταθῇ Ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Νομῶν, οἱ ὁποῖοι ὡς κύριον, ὡς πρωτεῦον προϊόν ἔχουσι τὸν καπνόν, ἵνα σκεφθῇ καὶ προτείνῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὰ προσήκοντα μέτρα ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἤθελε δεχθῇ νὰ συνεργασθῇ καὶ νὰ βοηθήσῃ τὴν Ἐπιτροπήν. Τοῦτο εἶναι βεβαίως κοινοβουλευτικόν. Ἀλλὰ σήμερον πρόκειται περὶ ζητήματος χρήζοντος ἀμέσου λύσεως. Ἔχομεν παραγωγὴν νέαν καὶ παραγωγὴν ἐν παρακαταθήκῃ παλαιάν. Ἐπὶ τῆς παλαιᾶς παραγωγῆς ὑπάρχουσι προπωλήσεις τῶν ἐμπόρων, οἱ δὲ ἐργάται ἔχουσιν ὑπογράψει πρωτόκολλον ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς καὶ τῆς παλαιᾶς καὶ τῆς νέας παραγωγῆς. Κατὰ συνέπειαν οἱ παραγωγοὶ ἔχουσι παρακαταθήκας μεγάλας καὶ σήμερον ἀδυνατοῦσι καὶ τὰς προπωλήσεις νὰ ἐκτελέσωσιν ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των νὰ προβῶσι, διότι στεροῦνται τῶν ἐξόδων καλλιεργείας. Ἀφ’ ἑτέρου οἱ ἐργάται εὑρισκόμενοι πρὸ τῆς ἐπιμονῆς τῶν καπνεμπόρων ἀντιτίθενται πρὸς τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν καπνῶν, πεινῶσι καὶ εὑρίσκονται ἐν οἰκονομικῇ δυσχερείᾳ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς λέγει ὅτι διέταξε τὰς ἀρχὰς νὰ λάβωσι τὰ προσήκοντα μέτρα. Καὶ ποῖα εἶναι τὰ προσήκοντα μέτρα; Νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς παλαιᾶς παραγωγῆς καὶ τὸ ἐμπόριον. Διότι τὸ ἐμπόριον εἶναι ἐλεύθερον καὶ οὐδεὶς δύναται δι’ ἑνὸς πρωτοκόλλου νὰ παρεμποδίζῃ τὴν ἐλευθερίαν αὐτοῦ. Τοιοῦτον ὅμως μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπροστάτευε τὰ δίκαια τῶν παραγωγῶν, θὰ ἔθιγε τὰ δικαιώματα τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔμενον πεινῶντες καὶ ἑπομένως δικαία λύσις εἶναι αὕτη: νὰ προστατευθῇ ἡ ἄμεσος ἐξαγωγὴ τῶν προπωλημένων παρακαταθηκῶν, νὰ ἐπιβληθῇ δὲ ἡ ἐπεξεργασία τῆς νέας παραγωγῆς. Ἀνώτεροι ὑπάλληλοι διοικητικοὶ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μεταβαίνοντες ἐπὶ τόπου καὶ ἐξετάζοντες τὰ ζητήματα θὰ ἐπιτύχωσι τὸν συμβιβασμὸν τῶν διϊσταμένων τάξεων. Ταῦτα εἶναι τὰ μέτρα καὶ οὐχὶ τὰ αἰώνια «προσήκοντα», τὰ ὁποῖα διατάσσονται πάντοτε ἀορίστως ἐκ τῶν ὑπουργικῶν γραφείων καὶ οὐδέποτε ἐκτελοῦνται.

§41Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔχω νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Συνέλευσιν ὅτι ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διετάχθη νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως καὶ νὰ λύσῃ τὰ ζητήματα· θὰ συνοδευθῇ καὶ ἀπὸ ἕνα ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας διὰ νὰ μελετήσωσι ἀπὸ κοινοῦ τὰ ζητήματα καὶ νὰ δώσωσι τὴν προσήκουσαν λύσιν.

§42Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀνεχώρησαν;

§43Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρόκειται αὔριον τὴν πρωΐαν νὰ ἀναχωρήσωσι.

§44Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἀξιότιμος πληρεξούσιος ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ὑποθέτω ὅτι παρεξήγησε τὰ λεγόμενά μου, διότι ἄλλως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωκε. Λέγω ὅτι παρεξήγησε τὰ λεγόμενά μου, διότι μὲ ἐνόμισεν ἐπὶ τοσοῦτον λησμονοῦντα τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχω, ὥστε νὰ νομίσῃ ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον τὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἀσκῇ τὸ κράτος νὰ τὴν ἀναθέσω εἰς τοὺς κυρίους πληρεξουσίους τοῦ Νομοῦ, διὰ νὰ συμβιβάσωσι τὰ διεστῶτα καὶ νὰ ἐνεργήσωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ ἐκτελέσῃ. Τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει οὕτω: Καὶ οὔτε εἶπον τοιοῦτόν τι καὶ ἀκριβῶς δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι, διότι εἷς ἐκ τῶν κυρίων Πληρεξουσίων ἐν τῇ ἀναπτύξει τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἶπεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ διέταξα καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέστησα. Εἶναι δ’ ἐντελῶς διάφορον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπραξα ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέστησα εἰς τοὺς κ. πληρεξουσίους, οἵτινες ἦλθον πρὸς ἐμὲ διὰ νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἓν εἶχον καθῆκον, νὰ διατάξω τὰς ἁρμοδίας Ἀστυνομικὰς ἀρχὰς νὰ προστατεύσωσι τὴν περιουσίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ τὴν χρησιμοποιήσωσι κατὰ τὸν α ἢ τὸν β τρόπον. Ἀλλὰ δὲν ἠδυνάμην ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς ἐξουσίας ἐκείνης νὰ παρίδω ὅτι μία ἄλλη σπουδαία καὶ σοβαρὰ τάξις ἐθίγετο, ἡ τάξις τῶν καπνεργατῶν, ἡ ὁποία ἔμενεν ἄνευ ἐργασίας. Ἦτο ἐπιβεβλημένον καθῆκον νὰ ἐνασκήσω τὴν ἐξουσίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία μοὶ ἐπεβάλλετο κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ θίξω τὴν τάξιν ἐκείνην. Καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι, ἐξήτασα ἐν ὅλῳ τὴν ὑπόθεσιν μετὰ τῶν κυρίων πληρεξουσίων, οἱ ὁποῖοι μοὶ παρέστησαν ὅτι εὑρίσκετο εἰς στάδιον διαπραγματεύσεως καὶ συμβιβασμοῦ μεταξὺ ἐργατῶν καὶ καπνοπαραγωγῶν. Θὰ προσθέσω μάλιστα, ὅτι ἦλθον καὶ μετὰ καπνεμπόρων ἐκεῖ διὰ νὰ μοῦ ἐκθέσουν εἰδικῶς τὸ ζήτημα πῶς εἶχε. Μοῦ εἶπον δὲ ὅτι ἔφθασαν εἰς συμβιβασμὸν ὅσον ἀφορᾷ τὰ κυριώτερα σημεῖα, ἰδίως δὲ δὲν ἐνθυμοῦμαι διὰ ποίων ἐτῶν παραγωγήν. Συνέστησα τότε εἰς τοὺς κ. πληρεξουσίους, οἱ ὁποῖοι, ὡς ἦτο ἑπόμενον, ἦσαν σύμφωνοι πρὸς τοῦτο, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶναι φλέγον τὸ ζήτημα καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν ἀμέσως νὰ ληφθῶσι τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα γενικώτερον πρέπει νὰ ληφθῶσι διὰ νὰ συμβιβάσωμεν τὰς τάξεις διὰ μέτρου κρατικοῦ μεταξὺ καπνεργατῶν καὶ καπνεμπόρων, εἰς τὴν περίστασιν ἐκείνην εἰς τὴν ἄμεσον λύσιν τοῦ ζητήματος νὰ συμβάλωσι καὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὰς τάξεις τῶν καπνεργατῶν, καὶ διὰ τὰς τάξεις τῶν καπνεμπόρων καὶ τῶν καπνοπαραγωγῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπιπίπτει αὐτὴ ἡ παρακώλυσις τῆς ἐξαγωγῆς βεβαίως πρόθυμοι ἦσαν καὶ εἶχον συντελέσει καὶ ἐπροθυμοποιοῦντο πάλιν νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἄμεσον, εἰς τὴν πρόχειρον λύσιν τοῦ ζητήματος. Φρονεῖ ὁ πληρεξούσιος κ. Στράτος ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο μέτρον, τὸ ὁποῖον ἠδυνάμην νὰ συστήσω, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχοντο αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι; Ποῖον ἦτο τὸ περαιτέρω καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως; Ἦτο ἐκεῖνο, ὅπερ ἔπραξεν. Ἤδη ὁ κ. συνάδελφός μου σᾶς εἶπεν τί ἔπραξεν διὰ τὸ γενικώτερον μέλλον τῶν καπνοπαραγωγῶν. Σᾶς εἶπον τί διέταξα ἐγώ· ἀλλὰ τοῦτο τὸ μέτρον δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθῇ διὰ μιᾶς ρήξεως μιᾶς τάξεως, δι’ ἑνὸς πολέμου. Δὲν ἠδυνάμην νὰ διατάξω νὰ μετέλθωσι βίαια μέτρα κατὰ τῶν ἐργατῶν καὶ διὰ τοῦτο, συνέστησα καὶ εἰς τοὺς κυρίους πληρεξουσίους νὰ παρέμβωσιν, ἐφ’ ὅσον ἠδύναντο διὰ τὴν κρίσιμον περίστασιν ἕως ὅτου ληφθῇ ἓν γενικώτερον μέτρον. Καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ταύτην τὴν ἑσπέραν ἀντελήφθην ἐκ τῆς ἀναπτύξεως ὅλων, ὅτι χρήζει τὸ ζήτημα γενικωτέρας λύσεως καὶ ὄχι τῆς λύσεως τοῦ προχείρου, καὶ βεβαίως εἶναι ἀνάγκη νὰ συσταθῇ καὶ μία ἐπιτροπὴ καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐνδιαφερόμενος γενικώτερον διὰ τὰ ζητήματα, θὰ συστήσω καὶ εἰδικῶς μίαν ἐπιτροπήν, ἵνα μελετήσῃ τὸ ζήτημα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν θὰ λάβῃ αὕτη, οἷα μέτρα προσήκουσι πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος.

§45Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Νὰ ληφθῇ μία πρόνοια οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως προχείρου, ἵνα μὴ πένωνται.

§46Δ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ καπνεργάται ὑπέγραψαν ἕνα πρωτόκολλον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπεδέχοντο τὴν ἐξαγωγὴν τῶν καπνῶν τῶν παλαιῶν ἐτῶν ἐξαρτήσαντες τὴν ἀπόφασιν ἐκ τῆς ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν ἤθελεν δώσει τὸ Ὑπουργεῖον.

§47Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶχον ὑπογράψει.

§48Δ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπέγραψαν, καὶ τὸ ὑπέγραψε μάλιστα καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Μεσολογγίου, ὁ ὁποῖος ἀπεδέχετο οἱανδήποτε λύσιν θὰ ἐδέχετο ἡ Κυβέρνησις.

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ὑπογράψῃ πρωτόκολλον.

§50Δ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ τὸ ἔδειξαν οἱ ἐργάται καὶ τὸ εἶδον καὶ ἐγώ.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρὰ τῶν πληρεξουσίων κ.κ. Μαυρομμάτη, Στράτου, Καρπετοπούλου, Τζωρτζοπούλου καὶ λοιπῶν, ὑπεβλήθη πρότασις διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦσιν, ὅπως συσταθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τοῦ καπνοῦ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις νὰ συσταθῇ τοιαύτη ἐπιτροπή;

§52ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή.

§54Ο. ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συμπεριληφθῇ καὶ εἷς πληρεξούσιος τοῦ νομοῦ Λέσβου, διότι ἡ Λέσβος εἶναι τόπος καπνοπαραγωγός.

§55Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Καὶ τῆς Καβάλλας.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ ὁριζομένη ὥρα διὰ τὰς Ἀναφορὰ καὶ Ἐρωτήσεις ἐξηντλήθη.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Α. Τζώνης παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα καταρτίσῃ Ἐπιτροπήν, ἥτις νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἐξελέγξῃ πόσαι περιουσίαι ἀπεκτήθησαν τὴν τελευταίαν δεκαετίαν διὰ δολίων μέσων καὶ εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, ἵνα κατόπιν γίνῃ ἀμέσως ἡ δήμευσις αὐτῶν.

§57Α. ΤΖΩΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅμως πολὺ νὰ μὲ ἀκούσητε μετὰ μεγάλης προσοχῆς. Ὑποβάλλω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἑξῆς πρότασιν· νὰ σχηματίσῃ ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἐλέγξῃ πόσαι περιουσίαι ἀπεκτήθησαν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν διὰ δολίων μέσων καὶ εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος πολεμᾷ ἀκόμη καὶ νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς δήμευσιν αὐτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ ὅτι ἡ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος μέχρι σήμερον ἀναφέρει ὅτι ὅλοι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς Ἑλλάδος ἀπέθανον πάμπτωχοι, ἐγκαταλείψαντες πενίαν καὶ τίποτε ἄλλο. Ἀπέθανον εἰς τὴν ψάθαν. Παρουσιάζεται ὅμως σήμερον τὸ φαινόμενον, διάφοροι πολιτικοὶ νὰ ἀποκτήσωσι περιουσίας κολοσσιαίας. Ὅτε ἀκόμη ἤμην παῖς ἀναπολῶ εἰς τὴν μνήμην μου, ὅτι ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ μίαν παρένθεσιν ἐκρήμνισεν ἕνα ἀείμνηστον ἄνδρα. Σήμερον ὁπότε βλέπομεν ὅτι ἀπεκτήθησαν τόσαι περιουσίαι, ὅτε βλέπομεν ἀνθρώπους ἀπὸ ἕνα μανδρὶ ποὺ εἶχον, νὰ ἔχωσιν ἀνάκτορα καὶ κολοσσιαίας περιουσίας ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, τί πρόκειται νὰ κάμῃ; Θὰ εἶναι πρὸς τιμὴν καὶ αὐτῶν, κύριοι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὅλοι κλέφτες καὶ ἄτιμοι. Ἴσως ὀλίγα πρόσωπα νὰ συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ κατερειπωθῇ αὐτὸ τὸ κόμμα. Πρὸς τιμὴν ὅλων ἀνεξαιρέτως ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ παρίδωμεν τὸ ζήτημα αὐτό, διότι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ ἀνάπειρος πολέμου θὰ λάβῃ 20 δραχ. τὸν μῆνα, τὴν στιγμὴν ὅπου οἱ χωρικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμά των στενάζουσιν ὑπὸ τὸν βαρὺν ζυγὸν τῆς δουλοπαροικίας, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν περιουσίας διὰ δολίων μέσων. Ἐρχόμενος ἐκ Μεσολογγίου ἔμαθον ἀπὸ ἀπότακτον ταγματάρχην, Λυκάκην ὀνόματι, ὅτι εἰς τὸ Αἰτωλικὸν κάποιος ἐξώλης καὶ προώλης ἔχει περιουσίαν 300 χιλιάδων δραχμῶν, διότι εἶχε τὸν ἐπισιτισμὸν καὶ εἶχε τὸ λύειν καὶ δένειν. Ἂν θέλετε νὰ μάθητε καὶ ἄλλον ἕνα Σερεπῖσον ἀπὸ τὰ μέρη τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ συντηρητικοῦ κόμματος ἔχει σήμερον 2 ἑκατομμύρια.

§58ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Πῶς λέγεται;

§59Α. ΤΖΩΝΗΣ. Σᾶς εἶπα Σερεπῖσος· εἶχε δύο γίδια καὶ ἔχει τώρα οὗτος 2 ἑκατομμύρια.

§60Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι συμπολίτης μου, εἶναι συμπολίτης τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Γρίβα.

§61Α. ΤΖΩΝΗΣ. Δὲν ἀφορᾷ βεβαίως σᾶς. Σεῖς δὲν εἶσθε Ὑπουργὸς διὰ νὰ τὸν κάμητε πλούσιον.

§62Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ σᾶς διέκοψα, διότι οἱ συμπολῖταί μου οἱ Βαλτινοί, τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἐκέρδισαν κατὰ τὴν τριετίαν εἶναι καταδιώξεις, ἀπελάσεις καὶ φυλακίσεις.

§63Α. ΤΖΩΝΗΣ. Ἀκούω νὰ γίνεται λόγος περὶ κακοδιοικήσεως, περὶ τυραννίας κλπ. κλπ. Ποῖον τὸ ὄφελος; Ποῖον τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα; Περιοριζόμεθα εἰς λόγια, τὰ ὁποῖα, ὅταν δὲν συνοδεύωνται ἀπὸ ἔργα, εἶναι κοινὴ φλυαρία. (Γέλωτες καὶ χειροκροτήματα). Κύριοι, ἐγὼ ἔχω τουλάχιστον μίαν δόσιν παρτιωτισμοῦ.......

§64ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μεγάλην, μεγάλην.

§65Α. ΤΖΩΝΗΣ. Μικράν, ἀσήμαντον. Σήμερον φυσικὰ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν προσοχήν της ἐστραμμένην πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν ζήτημα. Τί θὰ ὠφελήσῃ, ἄν, ὅ μὴ γένοιτο, ἀποτύχομεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ .........

§66ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μὴ φοβᾶσαι, μὴ φοβᾶσαι.

§67Α. ΤΖΩΝΗΣ. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις διὰ λόγους εὐνοήτους ἴσως νὰ μὴ προβῇ εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸν ὁποῖον ἐγὼ προτείνω, ἀλλ’ ὅλοι σήμερον ἡνωμένοι θὰ εὐχηθῶμεν τὴν εὐόδωσιν τοῦ ἐξωτερικοῦ ζητήματος καὶ ἂς ἀποδείξωμεν διὰ μυριοστὴν φορὰν ὅτι ἡ φυλὴ ἡμῶν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ μύρια ἐλαττώματα, ἔχει ὅμως ἓν μέγα προτέρημα νὰ θυσιάζῃ τὰ πάντα πρὸ τοῦ βωμοῦ τῆς πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Σ. Γάτος, Γ. Χλωρὸς καὶ Μ. Καβαλλιεράτος παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Συνέλευσιν, ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐν ἔτει 1918 φιλάρχαιοι ἐπισκέπται τῶν Δελφῶν ἀπέσπασαν ἐκ τῆς μετώπης τοῦ Θησαυροῦ τῶν Σιφνίων καὶ παρέλαβον ἀσπίδα, ἐφ’ ἧς ἦτο γεγλυμμένη κεφαλὴ Μεδούσης, ἀπέκοψαν δὲ καὶ τεμάχια ἐνεπίγραφα ἐκ τοῦ Θησαυροῦ τῶν Ἀθηναίων, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει τί ἐνήργησεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου κατὰ τῶν ὑπαιτίων ὑπαλλήλων τοῦ Μουσείου, ἐξ ἀμελείας τῶν ὁποίων ἐγένετο ἡ ἀχαρακτήριστος αὕτη σύλησις.

§69Σ. ΓΑΤΟΣ. Ἐν ἔτει 1918 ἐπισκέπται τοῦ Μουσείου τῶν Δελφῶν ἀφῄρεσαν ἐκ τῆς μετώπης τοῦ Θησαυροῦ τῶν Σιφνίων καὶ παρέλαβον ἀσπίδα μὲ τὴν κεφαλὴν Μεδούσης, ἀπέκοψαν δὲ καὶ τεμάχια ἐνυπόγραφα ἐκ τοῦ Θησαυροῦ τῶν Ἀθηναίων. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν τί ἔκαμεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία διὰ τοὺς φύλακας τοῦ Μουσείου, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπαίτιοι.

§70Γ. ΧΛΩΡΟΣ. Κατὰ τὸ ἔτος 1918 ἐκλάπησαν ἐκ τοῦ Μουσείου τῶν Δελφῶν ὡρισμέναι ἀρχαιότητες μεγίστης σημασίας. Ἔκτοτε δὲν ἐνηργήθη καμμία ἀνακριτικὴ πρᾶξις καὶ μάλιστα ὁ χρόνος ἀπέσβεσεν ἀπὸ τὴν μνήμην τῶν ἀνθρώπων τὰ γεγονότα, διότι ἐκ μέρους τῆς καταδιωκτικῆς ἀρχῆς δὲν ἐνηργήθη τίποτε. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐὰν ἐγένετο τὶ καὶ τὶ σκέπτεται νὰ κάμῃ διὰ τὴν θρασυτάτην αὐτὴν κλοπήν.

§71Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ποῖος ἦτο ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐκεῖνος ὁ ἁρμόδιος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§72Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§73Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου μὲ ἐπληροφόρησεν ὅτι ὄντως ἀπὸ τοῦ 1918 ἐκλάπη ἡ κεφαλὴ τῆς Μεδούσης παρὰ ξένου σωφέρ, καὶ ἐτέθη ἐντὸς σάκκου, ἀλλ’ ὅτι ἀμέσως ἀνακαλυφθεῖσα εὑρίσκεται ἐν κλειστῇ προθήκῃ ἐν Δελφοῖς. Ὡς πρὸς τὰ ἀποσπασθέντα κατὰ καιροὺς ἐνεπίγραφα τεμάχια ἐκ τοῦ θησαυροῦ τῶν Ἀθηναίων ἐνηργήθησαν τὰ δέοντα ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ἐφόρου.

§74ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Ὁ σωφὲρ τίνος ὑπηκοότητος ἦτο;

§75Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Γάλλος.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δημ. Πετρακάκος ἐπερωτᾷ τὸν ἐπὶ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ κ. ὑπουργὸν διὰ τίνας λόγους διατελεῖ εἰσέτι ἀπηγορευμένη ἡ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξαγωγὴ ἐλαίου ἐφετεινῆς ἐσοδείας; Τὸ Λακωνικὸν ἔλαιον ἀποτελεῖ τὸ μόνον σχεδὸν προϊὸν τῆς Μάνης, τῆς ὁποίας ὁ πληθυσμὸς πλήττεται δεινῶς, ἂν τὸ ἔλαιον δὲν τύχῃ τιμῆς ἱκανῆς ὁπωσδήποτε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς τόσας ἄλλας ηὐξημένας βιωτικὰς ἀνάγκας. Τὸ ἔλαιον ἐξαγόμενον εἰς Ἀμερικὴν θὰ ὑπεβοήθει ἄλλωστε τὴν χαλάρωσιν τοῦ Συναλλάγματος καὶ τὴν ἐντεῦθεν ὑποτίμησιν τῶν ἐκεῖθεν εἰσκομιζομένων εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης.

§77Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ χώρα τοῦ Εὐρώτα καὶ τοῦ Ταϋγέτου δύναται νὰ εἶναι ἔνδοξος καὶ ἡρωϊκή, ἀλλ’ ἔχει τὸ ἀτύχημα νὰ εἶναι πτωχή. Τὸ μόνον προϊόν αὐτῆς εἶναι τὸ ἔλαιον. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ποσότητα ἀρκοῦσαν ὥστε νὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κάμωμεν ἐξαγωγήν, τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐπισιτισμοῦ βραδύνει πάρα πολὺ εἰς τὰς μελέτας του ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ καὶ ἡ βραδύτης αὕτη ἐὰν ἐξακολουθήσῃ θὰ καταστήσῃ τὸ δῶρον ἄδωρον, ὅταν ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγήν. Εἶναι ἀνάγκη ὁ τόπος νὰ ἐξαγάγῃ τὸ ἔλαιόν του διὰ νὰ ἀποκομίσῃ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ ἄλλα εἴδη τῶν ἀναγκῶν του, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τῆς ἐξαγωγῆς αὐτοῦ θὰ ἐπέλθῃ καὶ ποιά τις χαλάρωσις τοῦ συναλλάγματος, διότι θὰ εἰσαχθῇ ἔξωθεν εἰς τὸν τόπον χρῆμα. Ἐπὶ τούτῳ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου, ἰδίᾳ ἐκ τῆς Μάνης, ὅπου ἡ παραγωγὴ ἐφέτος εἶναι ὑπερβολική.

§78Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἀναμένω νὰ μοὶ προσκομισθῇ ἡ ἀντιγραφὴ νομοσχεδίου, σχετιζομένου μὲ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου, ὅπως καταθέσω αὐτὸ εἰς τὴν Συνέλευσιν, καὶ καταθέτων θὰ ἀναπτύξω καὶ σχετικὰ μὲ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Λ. Παπαζαχαρίου, Γ. Σαραφιανὸς καὶ Χ. Γρόλλιος ἐπερωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς θέματος: Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων διὰ τῆς ἀπὸ 30ης Ν)βρίου 1913 συμβάσεως ἐδώρησεν εἰς τὸν κ. Ἀθ. Πελτέκην ἐκ Σαράντα Ἐκκλησιῶν γήπεδον τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης παρὰ τὴν θάλασσαν ἀξίας ἑκατομμυρίου. Τὸν Φεβρουάριον δὲ τοῦ ἔτους 1920 ἐγένετο σύμβασις μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ Δημοσίου, τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τοῦ Ἀθ. Πελτέκη ἐπὶ ὑποθήκῃ τοῦ γηπέδου τούτου. Συνιστοῦν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὰς συμβάσεις ταύτας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν καὶ νὰ πληροφορήσῃ τοὺς κ. πληρεξουσίους, ποῖα μέτρα ἔλαβε πρὸς διάσωσιν τῆς περιουσίας τῆς πόλεως ταύτης. Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Α. Παπαζαχαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§80Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Κύριοι πληρεξούσιοι, πρὶν ἐλευθερωθῇ ἡ Θράκη ἀπὸ τῆς Τουρκίας, ὑπῆρχεν ἐν Δεδεαγὰτς τῆς Θράκης ἀτμόμυλος Ἑταιρείας τινός, Πρωτοπαπᾶ καὶ Σία. Φαίνεται δὲ ὅτι κατὰ τὸ 1908 ἡ Ἑταιρεία αὕτη τοῦ Πρωτοπαπᾶ καὶ Παπανικολάου, προσέλαβε συνέταιρον καὶ τὸν ἐκ Σαράντα Ἐκκλησιῶν κ. Α. Πελτέκην μὲ ποσοστὸν 20% νὰ καταθέσῃ ὡς κεφάλαιον. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1913 ἐπεδικάσθη ἡ Δυτικὴ Θράκη, ὡς γνωστόν, εἰς τοὺς Βουλγάρους, ἐπειδὴ δὲ οἱ ἐξ Ἑλλάδος κ. κ. Πρωτοπαπᾶς καὶ Παπανικολάου δὲν ἤθελον νὰ μένουν ἐκεῖ, ἀφοῦ μάλιστα εἶχον ἡμικαταστραφεῖ, ὁ ἀτμόμυλος καὶ ἡ περιουσία αὐτῶν ὑπὸ τῶν Βουλγάρων, ἀπεφάσισαν νὰ μεταφέρουν τὴν ἐπιχείρησιν αὐτῶν εἰς τὴν Μακεδονίαν. Τότε φαίνεται ὅτι ἀνέθεσαν εἰς τὸν κ. Α. Πελτέκην διὰ νὰ φροντίσῃ αὐτὸς νὰ εὕρῃ οἰκόπεδον ἐν Θεσσαλονίκῃ, ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ μετέφερον τὰ ὑλικὰ τοῦ ἀτμομύλου, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον ἐν Δεδεαγὰτς καὶ δι’ ἄλλων νέων ἀκόμη ἀγοραζομένων θὰ ἵδρυον τὸν ἀτμόμυλον ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ὁ κ. Πελτέκης, ὡς πρόσφυξ, φαίνεται, ὅτι ἐπροστατεύετο ἰδιαιτέρως ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων.

§81Δ. ΣΑΒΒΑΣ. Εἴπατε ὡς πρόσφυξ ἐπροστατεύετο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν προστατεύει τοὺς πρόσφυγας;

§82Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κύριε. Τοῦτο λέγω, διότι οἱ κ. κ. Πρωτοπαπᾶς καὶ Παπανικολάου δὲν ἀνεμίχθησαν διὰ νὰ ζητήσουν οἰκόπεδον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀνέλαβεν ὁ κ. Πελτέκης τὸ ἔργον αὐτό. Περὶ τούτου λοιπὸν ὁμιλῶν, δὲν λέγω ὅτι οἱ πρόσφυγες δὲν τυγχάνουσι προστασίας καὶ σήμερον. Κατώρθωσε πραγματικῶς οὗτος νὰ πείσῃ τὸν τότε Πρωθυπουργὸν καὶ νὰ λάβῃ ἓν γήπεδον τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης παραθαλάσσιον, πλησίον τοῦ Μπὲς–Τσινάρ, ἀξίας τότε μὲν ἡμίσεος ἑκατομμυρίου ἴσως, σήμερον δὲ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβον παρ’ εἰδημόνων Θεσσαλονικέων, ἀξίας περίπου ἑνὸς ἑκατομμυρίου. Τὸ οἰκόπεδον αὐτό, ὡς ἰσχυρίζονται καὶ οἱ συνεταῖροι ναὶ μὲν ἐδόθη ἀτομικῶς εἰς τὸν Πελτέκην, ἀλλὰ διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἑταιρείας, ὅπως καὶ οὗτοι οἱ κύριοι ἔκαμον ἄλλας ἐργασίας διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἑταιρείας ἄνευ τοῦ κ. Πελτέκη. Ἀφοῦ ὁ κ. Πελτέκης κατέλαβε τὸ οἰκόπεδον τοῦτο τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης, ἐξ 20.000 κανονικῶν τετραγωνικῶν πήχεων μὲ τὴν τιμὴν μόνον 25.000 δραχμῶν, ἀφοῦ παρέλαβε τὸ οἰκόπεδον αὐτό, μετ’ ὀλίγον μεταβιβάζει αὐτὸ εἰς τὴν σύζυγόν του καὶ ἀρχίζει νὰ ἐκμεταλλεύηται αὐτὸ ὡς ἰδικόν του ἐπιτυχὼν νὰ λάβῃ καὶ δάνειον 55.000 δραχμῶν διὰ λογαριασμόν του. Καθ’ ὅλον δὲ τὸ διάστημα ἀπὸ τοῦ 1914 καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ Γάλλοι παρέμενον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τὸ εἶχεν ἐνοικιασμένον εἰς αὐτοὺς μὲ ἁδρότατον ἐνοίκιον· διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ Γάλλοι ἐπλήρωναν πολὺ μεγάλα ἐνοίκια δι’ ὅλα τὰ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίουν. Τὸ ἐνοίκιον δ’ αὐτὸ ἐλάμβανε χωρὶς νὰ δίδῃ τίποτε εἰς τοὺς συνεταίρους του. Βραδύτερον πείθει τοὺς συνεταίρους, διότι πάντοτε τοὺς ἐξηπάτα, ὅτι εἶχε τὸ οἰκόπεδον κοινὸν μετ’ αὐτῶν, πείθει τοὺς συνεταίρους του καὶ λαμβάνει 7.500 δραχμ. εἰς βάρος πάλιν τοῦ οἰκοπέδου διὰ νὰ μεταβῇ εἰς Παρισίους ὅπως πείσῃ τὸν Πρωθυπουργὸν κ. Βενιζέλον, ὅστις τότε εὑρίσκετο ἐκεῖ διὰ τὴν συνθήκην, νὰ ἐγγυηθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ ὑποθήκῃ τοῦ οἰκοπέδου τούτου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἵνα λάβῃ δάνειον 700 χιλιάδων δραχμῶν, ὅπως δι’ αὐτῶν ἱδρύσῃ τὸν ἀτμόμυλον ἐπὶ τοῦ οἰκοπέδου τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης. Ἦτο πολὺ προστατευόμενος, ὡς καὶ ἀνωτέρω εἶπον, τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ ἰδίᾳ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ μεταβὰς κατὰ τὰς ἀρχὰς Φεβρουαρίου τοῦ 1919 εἰς Παρισίους κατώρθωσε νὰ πείσῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διὰ τὴν ἐγγύησιν τοῦ δανείου. Οὗτος φαίνεται ὅτι διέταξε τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ συντάξωσι σύμβασιν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ τῆς ὁποίας ἐγγυᾶται τὸ Δημόσιον ἐπὶ ὑποθήκῃ αὐτοῦ τοῦ οἰκοπέδου νὰ λάβῃ ὁ κ. Πελτέκης, ὄχι πλέον διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἑταιρείας, ἀλλὰ διὰ λογαριασμὸν ἰδικόν του καὶ τῆς συζύγου του Εὐρυδίκης τὸ ζητηθὲν δάνειον. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ἐγένετο καὶ ὑποβληθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχήν. Μίαν ἑσπέραν ἐλθὼν εἷς τῶν ἀδελφῶν Πρωτόπαπα μὲ συνήντησεν εἰς τὸ καπνιστήριον, μοὶ ἐξήγησε τὰ συμβαίνοντα καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ ἀναλάβω τὴν ὑπόθεσίν των ὑπὸ τὴν προστασίαν μου, ἀντιδρῶν, ἵνα μὴ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, διότι τὸ οἰκόπεδον αὐτὸ ἀνῆκεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Γνωρίζων τοὺς ἀδελφοὺς Πρωτόπαπα ἀπὸ Τουρκοκρατίας, ὁπόταν οὗτοι εὑρισκόμενοι ἐν Καβάλλᾳ εἶχον παράσχει πολλὰς ἐθνικὰς ὑπηρεσίας ἐξήγησα καὶ εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Βουλῆς κ. Σοφούλην τὰ συμβαίνοντα καὶ οὕτω μετὰ τοῦ κ. Γερμανοῦ παρηκολουθοῦμεν τὸ νομοσχέδιον τῆς συμβάσεως ἐκείνης. Καὶ ὁ μὲν κ. Γερμανὸς βραδύτερον παρῃτήθη τοῦ ἀγῶνος, ἐγὼ δ’ ὅμως παρεφύλαξα ἐπὶ πολλὰς νύκτας μέχρι τοῦ μεσονυκτίου καὶ πέραν ὥστε, ὅταν ἤρχετο ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἡ σύμβασις εἰς συζήτησιν ἐζήτουν τὸν λόγον, ὁ δὲ Πρόεδρος τὴν ἀνέβαλε καὶ οὕτω κατωρθώθη νὰ μὴ ψηφισθῇ αὕτη.

§83Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ὁ κ. Πρωτόπαπας εἶχεν εὕρῃ καὶ ἐμὲ καὶ εἶχον ὁμιλήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀμέσως μοὶ ἀπήντησεν ὅτι θὰ μείνῃ τὸ νομοσχέδιον νὰ μὴ ψηφισθῇ, μέχρις ὅτου κανονίσει τὴν δουλειάν του ὁ Πελτέκης μὲ τὸν Πρωτόπαπα.

§84Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Δυνατὸν νὰ σᾶς εἶπεν αὐτὸ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ τότε, διὰ νὰ σᾶς ἀποφύγῃ, ἀλλ’ αὐτὸ δὲ ἦτο ἀκριβές. Ἡ ματαίωσις τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐπῆλθε, διότι ἐγὼ ἐζήτουν καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν τὸν λόγον, ὅταν ἤρχετο εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, ἔχων δὲ συνεπίκουρον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἐπίσης εἶχε πεισθῆ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ ἡ ἁμαρτωλὴ σύμβασις ἐκείνη ἐματαίου τὴν συζήτησιν. Ἐπειδὴ ἡ σύμβασις τῆς παραχωρήσεως τοῦ οἰκοπέδου τούτου ἐγένετο παρανόμως παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσαγάγῃ τὰς συμβάσεις εἰς τὴν Βουλήν. Σήμερον δὲ προτείνω, ἐπειδὴ τὸ οἰκόπεδον ἐκεῖνο ἀνήκει εἰς τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης, τῆς ὁποίας εἴμεθα πληρεξούσιοι, ἐπειδὴ ἄνευ τῆς συναινέσεως αὐτῆς ἐγένετο ἡ σύμβασις μεταξὺ Πελτέκη καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ ἡ σύμβασις ἐγένετο ἵνα ὁ καταστραφεὶς ἀτμόμυλος ἐν Δεδεαγὰτς ἀνοικοδομηθῇ ἐν Θεσσαλονίκῃ, προτείνω ὅπως ἀποδοθῇ εἰς αὐτήν. Ἐπειδὴ πρὸς τούτοις σήμερον τὸ Δεδεαγὰτς εἶναι Ἑλληνικὸν καὶ δύναται νὰ γίνῃ πάλιν, ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ τῆς ἀλευροβιομηχανίας ἐν Δεδεαγὰτς, ἀφοῦ τὰ ὑλικὸν μένει ἀκόμη ὁλόκληρον ἐκεῖ—δὲν ξεύρω ἂν ἔχῃ ἀρχίσει νὰ ἐπισκευάζῃ τὸν ἀτμόμυλον ἐκεῖ ὁ ἰδιοκτήτης—ὁ σκοπὸς ἤρθη πλέον. Διὰ τοῦτο συνιστῶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀκυρώσῃ οἱανδήποτε σύμβασιν ἔχει συνάψει ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, μετὰ τοῦ Ἀθανασίου Πελτέκη καὶ ν’ ἀποδώσῃ τὸ οἰκόπεδον εἰς τὴν ἀγαθὴν τροφὸν μέχρι τοῦδε τοῦ κ. Πελτέκη, τὴν πόλιν Θεσσαλονίκην. Ἐὰν δὲ ὑπάρχουν τοιαῦται συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀκυρωθῶσιν ὑπὸ μόνου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ Δημοσίου, τότε, παρακαλῶ νὰ ὑποβληθῇ ταχέως νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἡ ὁποία ὡς κυρίαρχον σῶμα δύναται ἀκυροῦσα τὰς συμβάσεις ν’ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον εἰς τὴν πόλιν Θεσσαλονίκης.

§85Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔχω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, εἶναι ὅτι ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὴν σύμβασιν τῆς παραχωρήσεως τοῦ οἰκοπέδου τῆς 30ῆς Νοεμβρίου 1915 αὕτη ἀνήκει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ θὰ ζητηθῇ ἀπ’ ἐκεῖ καὶ θὰ κατατεθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύμβασιν περὶ ἐγγυήσεως τοῦ δανείου τῶν 700.000 δραχμῶν εἰς τὸ λογιστήριον δὲν ὑπάρχει καμμία νύξις.

§86Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐγὼ κ. Ὑπουργέ, τίθεμαι εἰς τὴν διάθεσίν σας. Τὴν σύμβασιν τὴν ἐφύλαξα, διότι πάντοτε ἤλπιζον ὅτι θὰ ἀλάξουν τὰ πράγματα καὶ θὰ περισωθῇ ἡ περιουσία τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης.

§87Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐψηφίσθη ἡ σύμβασις.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Γρόλλιος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§89Χ. ΓΡΟΛΛΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ ὅσων εἶπεν ὁ κ. προλαλήσας καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀκυρώσῃ τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἔχει γίνει, ἂν ἔχῃ γίνῃ πράγματι καὶ ἀποδώσῃ τὸ κτῆμα εἰς τὸν δικαιοῦχον, δηλ. εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς του διὰ τοὺς ἀγυμνάστους τῶν Νέων Χωρῶν τῶν κλάσεων 1900, 1901, καὶ 1902.

§91Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ σύστασίς μου ἀφορᾷ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Οἱ τῶν κλάσεων τοῦ 1900, 190! καὶ 1902 τῶν Νέων Χωρῶν ἐπανερχόμενοι τώρα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ 4 μῆνας. Ἀλλ’ οἱ τῶν τοιούτων κλάσεων ὅπως φαίνεται, ἄγουν τώρα ἡλικίαν 40, 41 ἐτῶν. Συμπίπτει, ἐπειδὴ εἰς τὴν Ἤπειρον συνηθίζεται νὰ ὑπανδρεύωνται γρήγορα οἱ ἄνθρωποι, νὰ συνυπηρετοῦν πατὴρ καὶ υἱός. Εἴχομεν παράδειγμα τὸ παρελθὸν ἔτος, τὸν Ὀκτώβριον, ὅπου υἱὸς δεκανεὺς ἐγύμναζε τὸν πατέρα. Ἐὰν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, νὰ ληφθῇ μία μέριμνα νὰ διαταχθοῦν αἱ ἀρχαὶ αἱ στρατιωτικαὶ τῶν Νέων Χωρῶν, ἵνα τοὺς τοιούτους προσερχομένους πρὸς ὑπηρεσίαν τετράμηνον τοὺς χρησιμοποιῶσιν εἰς ἄλλα ἔργα καὶ οὐχὶ εἰς γυμνάσια διότι ἂν ὑποτεθῇ ὅτι κάμνομεν πανστρατιὰν πάλιν αὐτοὶ δὲν θὰ χρησιμεύσουν εἰς πολεμικὰς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ εἰς βοηθητικάς, τὰς βοηθητικὰς δ’ ὑπηρεσίας, θὰ τὰς ἐκπληρώσουν καλύτερα ἀπὸ τὰ παιδαρέλλια, διότι αὐτοί, ἔμπειροι ὄντες, θὰ εἶναι καταλληλότεροι.

§92Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ συστήσω τὴν σύστασίν σας.

§93Π. ΦΛΩΡΟΣ. Εὐχαριστῶ παρὰ πολύ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς του ἀφορώσης τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης.

§95Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι πολλοὶ ἀξιωματικοὶ καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν ἡμετέρων ἐπιφανῶν κατεδικάσθησαν διὰ λόγους πολιτικούς· ἀλλὰ τὰ Στρατοδικεῖα ἐπίτηδες παρενέβαλον διαφόρους ἄλλας κατηγορίας κοινῶν ἀδικημάτων, οὕτως, ὥστε καθίσταται ἀδύνατος ἡ ἐκ τῶν φυλακῶν ἀπελευθέρωσις αὐτῶν σήμερον. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἀπηλευθερώθησαν κατὰ τὴν γενομένην ἀπελευθέρωσιν τῶν πολιτικῶν καταδίκων, ἀλλὰ πολλοὶ εἶναι ἀκόμη ἐντὸς τῶν φυλακῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα μελετῶντες τὰς δικογραφίας ἐπισπεύσωσι τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου.

§96Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅλαι αἱ δικογραφίαι ἐξετάζονται ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν χαρίτων.

§97Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅσοι εἶναι δυνατόν, θ’ ἀπολυθῶσι διὰ χάριτος. Διὰ τοὺς λοιποὺς θὰ ὑποβληθῇ νομοθετικὸν μέτρον.

§98Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ν’ ἀπολυθοῦν, τέλος πάντων.

§99Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικόν, κ. Πρόεδρε.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε πληρεξούσιε, δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος.

§101Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, ἀλλὰ εἶναι σχετικόν. Πρόκειται περὶ ἐπείγοντος ζητήματος, σχετιζομένου μὲ τὴν ἐρώτησιν τοῦ τελευταίου ἐρωτήσαντος. Καὶ τοῦτο κατ’ ἐξαίρεσιν παρακαλῶ νὰ μὲ ἀφίσητε νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ὑπάρχουν πολλοὶ ὁπλῖται, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν ἀπὸ τὰ ἑκάστοτε Στρατοδικεῖα, ἀλλὰ συμφώνως μὲ ἕνα ἰσχύοντα νόμον ἀνεβλήθη ἡ ἔκτισις τῆς ποινῆς των μέχρι τῆς ἀφυπηρετήσεώς των, δηλ. κατεδικάσθησαν καὶ ἐστάλησαν εἰς τὰ σώματά των νὰ ὑπηρετήσωσι. Μετὰ τὸ τέλος δὲ τῆς θητείας των ἦσαν ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποτίσωσι τὴν ποινήν των. Ἐὰν ἤθελον παρουσιάσει ἕνα μῆνα μετὰ τὴν ἀπόλυσίν των ἀντίγραφον τῆς ἀποφάσεως διὰ τῆς ὁποίας κατεδικάσθησαν καὶ πιστοποίησιν τῆς καλῆς των διαγωγῆς ἐν τῷ Στρατῷ ἀπηλλάσσονται τῆς ποινῆς. Εἶνε δὲ πολλοὶ οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν αὐτῶν τοῦ νόμου δὲν ἦτο δυνατόν. Αὐτὸ ἦτο καθῆκον τῆς ὑπηρεσίας καθ’ ὃν χρόνον τοὺς κατεδίκαζε νὰ φροντίζῃ νὰ τοὺς καθιστᾷ γνωστόν. Ἡ ἀλήθεια ὅμως εἶναι ὅτι οἱ συντάξαντες τὸν νόμον δὲν εἶχον γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑπηρεσίας, διότι ἐὰν εἶχον γνῶσιν, θὰ ἐγνώριζον ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, οἱ ὁπλῖται αὐτοί, ἀπολυόμενοι, νὰ ἐφοδιάζωνται μὲ πιστοποιητικά, ἐκ τῶν ὁποίων ν’ ἀποδεικνύηται ἡ καλὴ διαγωγὴ αὐτῶν ἐν τῷ στρατῷ· διότι οἱ ὁπλῖται κατατάσσονται εἰς τὸ Α σῶμα, ἀλλὰ κατὰ τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των μετατίθενται εἰς διάφορα σώματα, κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητεῖται ἀπὸ ὅλα τὰ σώματα νὰ βεβαιώσουν ποίαν διαγωγὴν ἐπέδειξαν. Ἄλλως τε, διὰ νὰ βεβαιώσῃ μία ἀρχή, ποίαν διαγωγὴν ἐπέδειξέ τις, εἶναι ἀνάγκη νὰ κρατοῦνται ποινολόγια, καὶ εἶναι πρᾶγμα ἀδύνατον νὰ τηρῶνται κατὰ τὴν ἐκστρατείαν βιβλία, ποινολόγια κλπ. Ὁπωσδήποτε ἡ οὐσία εἶνε αὐτή, ὅτι οἱ ὁπλῖται αὐτοί, ἀπολυόμενοι, ἐδικαιοῦντο ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς ποινῆς εἰς τὴν ὁποίαν κατεδικάσθησαν. Αὐτοὶ δὲν προσεκόμισαν τὰ πιστοποιητικὰ ταῦτα, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ εἰσαγάγουν, ἐγένοντο πολῖται, παρῆλθεν ἡ μηνιαία προθεσμία καὶ οἱ ὁπλῖται αὐτοὶ σήμερον καταζητοῦνται ἀπὸ τοὺς κατὰ τόπους εἰσαγγελεῖς νὰ προσέλθωσι καὶ ἐκτίσωσι τὴν ποινήν των. Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ τοιοῦτον περιῆλθεν εἰς γνῶσιν ὑμῶν κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ὑμεῖς πολὺ ὀρθῶς διετάξατε τοὺς Εἰσαγγελεῖς ν’ ἀναστείλωσι τὴν καταδίωξιν μέχρις ὅτου καταστῇ δυνατὸν νὰ ζητηθοῦν τὰ πιστοποιητικά, ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Κορίνθῳ Πλημμελειοδικῶν ἀπήντησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι δὲν δύναται νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὴν διαταγὴν αὐτήν, διότι αὐτοὶ δὲν συνεμορφώθησαν μὲ τὸν νόμον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει γεννᾶται τὸ ἄτοπον αὐτό, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι οὐσιαστικῶς ἔχουν ἀπαλλαγῆ τῆς ποινῆς καταδιώκονται μόνον καὶ μόνον λόγῳ τύπου, διότι δὲν προσήγαγον τὰ πιστοποιητικά. Θὰ ἦτο ἄδικον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ καταδιώκωνται ὕστερον ἀπὸ τόσας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας παρέσχον εἰς τὸ στράτευμα, λόγῳ μιᾶς τυπικῆς παραλείψεως. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ μελετήσωσι τὸ ζήτημα καὶ νὰ διατάξωσι τοὺς εἰσαγγελεῖς ν’ ἀναστείλωσι τὴν καταδίωξιν.

§102Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Χρειάζεται εἰδικὴ πρόνοια, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε διετάχθησαν οἱ Εἰσαγγελεῖς νὰ ἀναστείλωσιν τὴν καταδίωξιν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἕως ὅτου ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια.

§103Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.). Ἔδωκα τὴν διαταγήν, ἀλλ’ ὁ Εἰσαγγελεὺς ἀπαντῶν, μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὴν διαταγήν μου. Τύποις ἔχει δίκαιον. Ἄρα τὶ ἀπομένει νὰ κάμω; Νὰ ὑποβάλω Νομοθετικὸν μέτρον.

§104Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε νὰ σπεύσητε, κ. Ὑπουργέ, νὰ τὸ ὑποβάλητε αὔριον. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ὅτι, τύποις ἔχει δίκαιον ὁ Εἰσαγγελεύς, ὅστις ἠρνήθη τὴν ἐκτέλεσιν.

§105Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ Εἰσαγγελεὺς θὰ εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὴν διαταγήν μου μόνον, ἐὰν τοῦ ἔλεγα ὅτι θὰ ὑποβάλω Νομοθετικὸν μέτρον.

§106Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§108Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω σχέδιον νόμου «περὶ προικὸς τῆς Βασιλόπαιδος Ἑλένης». Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω νομοσχέδιον «περὶ τοῦ τρόπου διαθέσεως ἀδειῶν ἐξαγωγῆς ἐλαίου». Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀφορᾶ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν ἐκ τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας καὶ ἐκ τῶν ἀποθεμάτων τῆς παρελθούσης. Κατὰ τὰς πληροφορίας τῶν ὑπηρεσιῶν, ἡ ἐφετεινὴ ἐσοδεία ἀνῆλθεν εἰς 112.000.000 ὀκάδας. Ὑπάρχει καὶ ἀπόθεμα τῆς παρελθούσης ἐσοδείας 8.000.000. Τὸ ἔλαιον κατὰ συνέπειαν, τὸ ὑφιστάμενον σήμερον ἐν Ἑλλάδι συμποσοῦται ἐν συνόλῳ εἰς 120.000.000 ὀκάδας. Κατὰ τὰς πληροφορίας ἐπίσης τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν, ἡ Ἑλλὰς καταναλίσκει ἐτησίως 50.000.000 ὀκάδας. Ἐὰν λοιπὸν κρατήσωμεν ἐκ τῶν 120.000.000 τὰ 80.000.000, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 50 ἑκατομμύρια ὑποτίθεται ὅτι θὰ καταναλωθῶσι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, τὰ δὲ 30 ἑκατομμύρια ὁμοῦ μετὰ τῆς ἐσοδείας τοῦ προσεχοῦς ἔτους, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ εἶναι κατωτέρα τῶν 20.000.000 θὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὴν κατανάλωσιν τοῦ προσεχοῦς ἔτους, ἀπομένουν πρὸς ἐξαγωγὴν 40.000.000 ὀκάδες. Ἀφοῦ ἅπαξ ἐκανονίσθη τὸ ποσὸν τῆς ἐξαγωγῆς, ἐτέθη τὸ ζήτημα «τίνι τρόπῳ θὰ γίνῃ ἡ ἐξαγωγὴ αὐτή». Πρᾶγμα δυσχερὲς διὰ πολλοὺς λόγους, κυρίως ὅμως δύο εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι ὅτι, μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου ἐν τῷ τόπῳ καὶ τῆς τιμῆς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχομεν, ὑπάρχει διαφορὰ τόση, ὥστε νὰ ὑποτίθηται, μᾶλλον νὰ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ παροχὴ τῆς ἀδείας δίδει εἰς τὸν ἐπιτυγχάνοντα αὐτὴν ὠφέλειαν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι δὲν εἶναι καθ’ ὅλα δικαιολογημένη. Τοῦτο, ἐννοεῖται ὅτι, θέτει τὸν δίδοντα τὴν ἄδειαν εἰς πολὺ δυσχερῆ θέσιν, πῶς καὶ εἰς ποίους θὰ δίδῃ τὰς ἀδείας αὐτάς. Διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν, ὅτι αἱ ἄδειαι πρέπει νὰ δοθῶσιν ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Τίνι τρόπῳ δὲ δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο; Σκεφθέντες ἐπὶ πολὺ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, κατελήξαμεν εἰς τὴν ἑξῆς βάσιν: Ἔχομεν νὰ ἐξαγάγωμεν 40.000.000 ὀκάδας ἐλαίου. Αὐτὰ θὰ διαιρεθοῦν εἰς δόσεις, ἐξ ὧν αἱ πλεῖσται ἀρκετὰ μικραί, ὥστε πᾶς Ἕλλην νὰ δύναται νὰ ἐξαγάγῃ ἂν ἔχῃ ὄρεξιν νὰ ἐξαγάγῃ, εἰς δόσεις 500 ὀκάδες, 1.000, 2.000, ὅσον θέλει ἕκαστος. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες ὅμως πρέπει νὰ εἶναι ἴσοι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο; Τοῦτο ἀπεφασίσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν θέτοντες εἰς πλειοδοτικὴν δημοπρασίαν τὰς ἀδείας ἐξαγωγῆς. Ἔχομεν λ.χ. νὰ ἐξαγάγωμεν ἐκ τοῦ λιμένος Πειραιῶς 10.000.000 ὀκάδας, θὰ τὰς διαιρέσωμεν εἰς μερίδας, θὰ προκηρύξωμεν πλειοδοτικὸν συναγωνισμὸν καὶ θὰ εἴπωμεν, οἱ βουλόμενοι νὰ ἐξαγάγουν ἐκ τοῦ λιμένος Πειραιῶς δύνανται νὰ προσέλθουν νὰ πλειοδοτήσουν καὶ νὰ λάβουν τὴν ἄδειαν ἐξαγωγῆς. Δύναται νὰ προσέλθῃ εἷς καὶ νὰ εἴπῃ, ἐγὼ δίδω 1 δεκάρα δι’ ἑκάστην ὀκᾶν, θὰ παρουσιασθῇ ἕτερος καὶ θὰ προσφέρῃ 15 λεπτά. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ Ὑπουργὸς δὲν χαρίζεται εἰς κανένα, διότι ὅλοι δύνανται νὰ προσέλθουν εἰς τὴν πλειοδοτικὴν δημοπρασίαν. Τοῦτο θὰ ἔχῃ τὸ ἑξῆς προσόν, ὅτι δύναται νὰ προέλθῃ καὶ πρόσοδός τις διὰ τὸ Κράτος, ἡ ὁποία ὑπὸ τὰς παρούσας στιγμὰς δὲν δύναται νὰ παροραθῇ ὅσον μικρὰ καὶ ἂν εἶναι. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ἐλαιοπαραγωγή, ἐπιβάλει τὴν ταχίστην ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Συνέλευσιν, ἂν δὲν ἔχῃ ἀντιρρήσεις, νὰ κηρυχθῇ τὸ νομοσχέδιον κατεπεῖγον καὶ νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν. Οἱ κ. κ. Γ. Καλδῆς, Ἀντ. Παπαγεωργίου, Ν. Παρίτσης, Μ. Βάλλης, Ὀρ. Κυπριανός, Δ. Σάββας, Μ. Λαίλιος, Ἀλ. Μητρέλιας, Χρ. Βασιλακάκης καὶ Γρ. Βαμβούρης ἐπερωτῶσι τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰ κάτωθι: Διὰ τοῦ Νόμου 2125 ἀφῃρέθη μὲν ὁ φόρος ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων ἐπὶ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων, εἰσπραττόμενος ἐφεξῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ὑπεχρεώθη τὸ Δημόσιον νὰ παρέχῃ εἰς τοὺς Δήμους, ὧν αἱ πρωτεύουσαι ἔχουσι 15.000 κατοίκους, ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν, ἐνῷ δὲν δείκνυται συνεπὲς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τους, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸν Νομὸν Λέσβου, μὴ καταβάλλον τακτικῶς τὴν ἐπιχορήγησιν, ἀλλὰ περιοριζόμενον νὰ χορηγῇ μικράς τινας προκαταβολὰς, ἐπερωτῶσι τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν διατὶ διαπράττεται ἡ ἀδικία αὕτη, ἡ ὁποία περιήγαγεν εἰς οἰκονομικὸν μαρασμὸν τοὺς ἐνδιαφερομένους Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας τοῦ Νομοῦ Λέσβου. Ὁ κ. Γ. Καλδῆς ἔχει τὸν λόγον.

§110Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς σας ταύτης εἶναι γνωστόν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, εἶχε φέρει εἰς τὰς κοινότητας οἰκονομικὸν μαρασμόν. Ἀπέναντι τῆς καταργήσεως ταύτης τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ νόμου 2125 ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ χορηγῇ εἰς τοὺς Δήμους καὶ ὡρισμένας Κοινότητας ἐχούσας πληθυσμὸν ἄνω τῶν 5.000 κατοίκων ἢ εἰς πρωτευούσας ἐπαρχιῶν μίαν παγίαν ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν. Καίτοι ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου εἶχεν ἀρχίσει ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου παρελθόντος ἔτους, ἔχομεν παρατηρήσει, τοὐλάχιστον εἰς τὸν Νομὸν Λέσβου, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἐξετέλεσεν τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν, ἀλλὰ περιωρίσθη νὰ χορηγῇ μικράς τινας προκαταβολάς. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐνισχύσῃ οἰκονομικῶς τὰς Κοινότητας αὐτάς, διότι παρέχεται τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἐκ τοῦ νόμου.

§111Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν καθορίζει τὸ ποσόν, αὐτὸ καθορίζεται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, αἱ δὲ ὑπηρεσίαι τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἔχουσιν ἐντολὴν ὁσάκις ἀποστέλλεται τηλεγράφημα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τοῦ ὁποίου νὰ παραχωρῆται τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ποσὸν τηλεγραφικῶς νὰ εἰδοποιοῦνται οἱ ταμίαι ὅπως πληρώσωσιν.

§112Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἔχει λάθος ἡ ἐπερώτησις, ἀποτείνεται πρὸς σᾶς, ἀντὶ νὰ ἀποτείνηται πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ ζήτημα θὰ τὸ ἐπαναφέρω.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Ν. Μουζάκης, καὶ Ι. Παππαλουκᾶς παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, διατὶ εἰσέτι δὲν ἔλαβε πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν στρατευσίμων σπουδαστῶν τοῦ Πανεπιστημίου, εἰς τοὺς ὁποίους προσγίνεται μέγα ἀδίκημα, καθόσον ἀναγκάζονται νὰ διανύσωσι τὸ πλεῖστον μέρος τῆς φοιτήσεως αὐτῶν ἐν τῷ στρατεύματι, πρὸς βλάβην αὐτῶν καὶ τῆς ἐπιστήμης, ἐνῷ ἠδύναντο κάλλιστα, μεταφερόμενοι εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ζώνην, νὰ χρησιμοποιῶνται εἰς τὰς γραφικὰς ὑπηρεσίας τῶν διαφόρων στρατιωτικῶν καταστημάτων καὶ εἰς τὴν φρούρησιν τῆς πόλεως ἀκόμη, ἀντὶ ἐκείνων οἵτινες παραμένωσιν χωρὶς νὰ εἶναι φοιτηταὶ.

§114Ν. ΜΟΥΖΑΚΗΣ. Ἤθελον νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τί θὰ γίνῃ;

§115Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλει ληφθῆ περὶ τούτου σχετικὸν μέτρον.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Παναγιώτου, Δ. Κρεμέζης, Δ. Κατσᾶνος καὶ Π. Φλῶρος, ἐπερωτῶσι τὴν Κυβέρνησιν, ὁποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ὥστε νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καθόσον ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς τούτων μένωσιν ἄνευ ἐργασίας 30.000 καπνεργάται.

§117Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Τὸ ζήτημα εἶναι σχετικὸν μὲ τὸ προηγούμενον. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ συστήσω παρὰ νὰ συσταθῇ Ἐπιτροπή, μὲ τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν νὰ συμμετέχουν καὶ εἰδικοὶ ἐκ τῶν καπνεργατῶν, διότι δὲν πρέπει νὰ λείπουν οἱ καπνεργάται, τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν πρόκειται νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημά των.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Κρεμέζης, Δ. Κατσᾶνος, καὶ Π. Φλῶρος περὶ τῆς παρεμποδίσεως τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἀνεπεξεργάστων καπνῶν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§119Π. ΦΛΩΡΟΣ. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ψηφίζομεν νόμους καὶ ἀποζημιώνομεν ἐργάτας ἄνευ ἐργασίας, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθὸν νὰ προστατεύσωμεν αὐτούς. Ἡ προστασία εἶναι νὰ μὴ ἐξέρχονται ἀνεπεξέργαστα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὰ καπνά. Εὐτυχῶς ἡ Μακεδονία ἔχει ἐργάτας τελείους, εἰδικούς, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ κατεργασθῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ καπνά, ὥστε νὰ ἀνταποκρίνωνται πληρέστατα εἰς τὰς ἀνάγκας καὶ τῶν μᾶλλον ἰδιοτρόπων.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος, συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὅπως, προκειμένων μεταβολῶν εἰς τὰς τάξεις τῶν διδασκάλων καὶ ὑποδιδασκάλων Λακωνίας, ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, ἵνα μὴ ἀδικηθῇ τις ἐκ τῶν ἀλκίμων ἀγωνιστῶν τῆς ἐλευθερίας, διότι εἰς εὐόρκους καὶ ἐπαγγελματίας διδασκάλους ὀφείλει πλεῖστα ὅσα ὁ ἀπελευθερωτικὸς ἀγών.

§121Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ἐπρόκειτο περὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του κατὰ τὰς μεταβολὰς τοὺς διδασκάλους καὶ ὑποδιδασκάλους Λακωνίας, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν κατὰ τῆς τυραννίας καὶ νὰ μὴ μεταθέσῃ αὐτοὺς δυσμενῶς.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Δ. Κρεμέζης καὶ Δ. Παναγιώτου, παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐπισιτισμοῦ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Συνέλευσιν, διατὶ ἡ ἀγορὰ τῶν Ἀθηνῶν ἔμεινεν ἄνευ κρεάτων καὶ διατὶ αἱ τηλεγραφικαὶ διαταγαὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ εἰς διαφόρους Νομάρχας νὰ ἀφήσουν τὴν ἐξαγωγὴν ἐλευθέραν, δὲν ἐξετελέσθησαν;

§123Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ διατὶ ἡ ἀγορὰ τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἐπεβλήθη ἡ διατίμησις ἐξηφάνισε τὸ κρέας καὶ διατὶ ἀφ’ οὗ οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐτηλεγράφησαν εἰς τοὺς διαφόρους νομάρχας ν’ ἀφήσουν ἐλευθέραν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν κρεάτων οὗτοι δὲν ἐξετέλεσαν τὴν διαταγήν. Καὶ ἀφοῦ ὑπάρχει ὁ φόβος ὅτι διὰ τῆς ἐπιβολῆς διατιμήσεως εἰς τὰ τρόφιμα διατρέχομεν τὸν κίνδυνον ὑπερτιμήσεως αὐτῶν, διατὶ νὰ ἐπιβληθοῦν διατιμήσεις; Τὸ κρέας τὸ ἐτρώγαμε 9–10 δραχμάς, σήμερον πωλεῖται 16–17 δρ. τὰ λάχανα, τὰ ὁποῖα εἶχον κατέλθει μὲ τὴν ἐπιβολὴν τῆς διατιμήσεως ἀνῆλθον καὶ τὰ κουνουπίδια σήμερον ἐνῷ ἄλλοτε εἶχον 60–90 λεπτὰ σήμερον ἔχουσι 1.60. Νομίζω ὅτι πρέπει διὰ νὰ προβῇ τις εἰς διατίμησιν πρῶτα–πρῶτα νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρηθῶσιν αἱ διατιμήσεις καὶ νὰ ὑπάρχῃ ἐπάρκεια εἰδῶν, διότι ἄλλως μὲ τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ὑποθάλπωμεν τὴν αἰσχροκέρδειαν. Δι’ αὐτὸ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, διατὶ ἐνῷ ἐστάλησαν τὰ τηλεγραφήματα εἰς τοὺς νομάρχας νὰ ἀφίσουν τὴν ἐλευθέραν ἐξαγωγὴν τοῦ κρέατος τὴν περασμένην ἑβδομάδα δὲν ἔγεινεν καμμία ἐξαγωγή. Σᾶς παρακαλῶ κ. Ὑπουργέ, νὰ τηλεγραφήσητε εἰς τοὺς διαφόρους νομάρχας νὰ ἀφήσουν ἐλευθέραν τὴν ἐξαγωγὴν κρεάτων. Ἐνῷ ὑπάρχουν εἰς τὸν λιμένα τῆς Πρεβέζης 200 βώδια καὶ 5.000 πρόβατα μένουν ἐκεῖ διότι οἱ ἐνδιαφερόμενοι δὲν ἠμποροῦν νὰ τὰ ἐξαγάγουν.

§124Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Εὐθὺς ὡς ἐτηλεγράφησα εἰς τοὺς Νομάρχας καὶ τοὺς γενικοὺς διοικητὰς ἔλαβον τὰ μέτρα των· καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν προέβησαν ταχέως εἰς τὴν ἄρσιν τῶν ἀπαγορεύσεων καὶ ἤρχισαν νὰ ἔρχωνται ζῶα εἰς τὴν ἀγοράν· ἤδη δὲ πρὸ 3–4 ἡμερῶν ἀκόμη πρὸ τῆς ἄρσεως τῶν διατιμήσεων ζῶα εἶχον ἔλθει ἀρκετά.

§125Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Δὲν πρόκειται μετὰ τὴν ἄρσιν τῶν διατιμήσεων, ἀλλὰ πρό. Ἔχω σαφεστάτας καὶ θετικὰς πληροφορίας ὅτι ἐνῷ ἐτηλεγράφησαν νὰ ὑπάγουν νὰ πάρουν τὰ κρέατα ὁ κ. Νομάρχης Πρεβέζης ἠρνήθη, καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον διατάξει νὰ κατέλθουν τὰ σφάγια εἰς τὸν λιμένα ἐζημιώθησαν ἀπὸ τὴν παρακοὴν τοῦ νομάρχου. Δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν διατιμήσεις, ἀφοῦ προηγουμένως δὲν εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι θὰ διατηρηθοῦν αἱ διατιμήσεις καὶ νὰ μὴ αὐξάνωμεν τὴν μανίαν τῆς αἰσχροκερδείας.

§126Δ. ΚΡΕΜΕΖΗΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ σοβαρωτάτη πρόνοια διὰ τὴν καταστολὴν τῆς αἰσχροκερδείας. Διὰ τίνων μέτρων δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ καταστείλῃ τὴν αἰσχροκέρδειαν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τῆς προτείνω. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔχει τὰ στοιχεῖα διὰ τῶν ὁποίων δύνανται νὰ καταστείλῃ τὴν αἰσχροκέρδειαν ἀφοῦ πρὸ τῆς διατιμήσεως τὸ κρέας ἐπωλεῖτο 11 δρ. μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς διατιμήσεως ἔφθασεν 17 δραχμάς. Ἰδοὺ τί ἔκαμε ἡ Κυβέρνησις.

§127Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Τὶ ἔγειναν τὰ μανιφέστα τοῦ κ. Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ὁ ὁποῖος ἐξηυτέλησε τὸ Κράτος μὲ αὐτὰ τὰ καλὰ λόγια, ἀλλὰ χωρὶς πράξεις; Καλὸν εἶναι νὰ προηγῶνται τὰ ἔργα. Τὶ ἔκανε ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας μὲ τὰ ἀνακοινωθέντα καὶ τὰ μανιφέστα; Ἔφθασε τὸ κρέας 17 δραχμάς.

§128Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Ἀποκαταστήσαμεν τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον.

§129Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Αἱ ὑποσχέσεις καὶ τὰ ἀνακοινωθέντα τῆς Ἀστυνομίας;

§130Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀνακοινωθέντα ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουν ὑπογραφεῖ.

§131Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Ἔχουν ὑπογραφὴν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας.

§132Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τοῦ Ἐπισιτισμοῦ). Νὰ ἐξετάσῃ ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ διατὶ ἡ Διεύθυνσις τῆς Ἀστυνομίας δὲν λαμβάνει τὰ μέτρα της.

§133Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Καὶ διατὶ δὲν ἐπιμένει, ἀφοῦ ἔθεσε τὰς διατιμήσεις, νὰ λαμβάνῃ τὰ ἁρμόζοντα μέτρα ἀλλὰ ἐξηυτελίσθησαν αἱ ἀρχαί;

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παναγιώτου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν σιγαροποιῶν.

§135Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὸ ζήτημα τῶν ἀργούντων σιγαροποιῶν, ἕνεκα τῆς ἀθρόας εἰσαγωγῆς μηχανημάτων. Πιστεύω ὅτι ἡ πρόοδος τῆς βιομηχανίας τῶν μηχανημάτων δὲν πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ ἀπὸ ἕνα μέρος νὰ διευκολύνῃ τὴν κοινωνίαν καὶ τὴν κατανάλωσιν καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην νὰ πετάξῃ μίαν τάξιν, ἡ ὁποία ἕως σήμερον εἶχε τὰ σκῆπτρα εἰς τὴν κατανάλωσιν καὶ τὴν βιομηχανίαν τῶν σιγαρέττων. Τὰ μηχανήματα δὲν πρέπει νὰ χρησιμεύουν διὰ νὰ πετάξουν μίαν τάξιν ἀνθρώπων εἰς τοὺς δρόμους, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν ἀπὸ μικρὰ παιδιὰ νὰ μάθουν τὴν τέχνην.

§136Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Διαθέσαμεν 12.000.000 δι’ αὐτούς.

§137Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ὅλα τὰ κράτη τοῦ κόσμου ὅταν εἰσάγωνται μηχαναὶ λαμβάνουν νομοθετικὰ μέτρα, ὥστε νὰ μὴ πετάξουν εἰς τοὺς δρόμους μίαν τάξιν ἀνθρώπων.

§138Μ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἰς ποῖα κράτη;

§139Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Τὴν Γερμανίαν, τὴν Ἀγγλίαν.

§140Α. ΜΑΤΕΣΙΣ. Ἡ βάσις τῆς ἀποζημιώσεως εἶναι πανταχοῦ.

§141Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐγὼ θὰ εἴπω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι. Λοιπὸν λέγω δὲν εἶναι σωστόν, διότι αὐτὰ ἐν τῷ μέλλοντι ἀσφαλῶς θὰ γεννήσουν ζητήματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἂν δὲν σπεύσῃ ἀπὸ τώρα δι’ ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα, τὰ ὁποῖα ἀντικαθίστανται ἀπὸ τὰς μηχανάς, νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα νομοθετικὰ μέτρα καὶ νὰ ἰσοφαρίζῃ τὸ κακὸν ἀπὸ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν μηχανῶν, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι ἄλλως θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἐργατικῆς ἐξεγέρσεως. Αὐτὰ εἶχον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐμόχθησαν νὰ μάθουν μίαν τέχνην καὶ διὰ τὴν ὁποίαν οἱ περισσότεροι ἔχουν προσβληθῆ ἀπὸ φθίσιν, νὰ τοὺς ρίψωμεν εἰς τοὺς δρόμους.

§142Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅσοι συνεμορφώθησαν πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου καὶ τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἐπληρώθησαν πάντες, οὐδενὸς ἐξαιρουμένου. Ἐπληρώθησαν 12.000.000 πρὸς τοὺς ἐργάτας αὐτούς.

§143Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Σᾶς ἀπαντῶ καὶ σᾶς λέγω ὅτι εἰς τὰ Χανιὰ εἰσήχθησαν τώρα μηχαναὶ καὶ ἐπετάχθησαν ἔξω οἱ ἐργάται. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ λάβωμεν πρόνοιαν δι’ αὐτούς;

§144Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅταν πρόκειται ἡ εἰσαγωγὴ τῶν μηχανῶν νὰ ρίψῃ εἰς τοὺς δρόμους ἕναν ἀριθμὸν ἐργατῶν βεβαίως ἡ πολιτεία ἔχῃ καθῆκον νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅταν ὅμως πρόκειται περὶ ἑνὸς ὀλιγίστου ἀριθμοῦ ἐργατῶν .....

§145Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Περὶ 180 ἐργατῶν πρόκειται. Ἐπίσης εἰς τὸν Πειραιᾶ εἰσήχθησαν μηχαναὶ καὶ ἐξῆλθον 50 κορίτσια ἔξω.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Γ. Καλδῆς, Α. Παπαγεωργίου, Ν. Παρίτσης, Μ. Βάλλης, Ο. Κυπριανός, Δ. Σάββας, Μ. Λαίλιος, Μ. Μητρέλιας, Χ. Βασιλακάκης καὶ Γ. Βαμβούρης ἐπὶ τῆς ἑξῆς ἐπερωτήσεως: «Διὰ τοῦ νόμου 2125 ἀφῃρέθη μὲν ὁ φόρος ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, ἐπὶ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων, εἰσπραττόμενος ἐφεξῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ὑπεχρεώθη τὸ Δημόσιον νὰ παρέχῃ εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς πρωτευούσας τῶν Ἐπαρχιῶν καὶ εἰς τὰς Κοινότητας τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν ἄνω τῶν 5.000 κατοίκων ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν. Καὶ ὅμως τὸ Δημόσιον δὲν δείκνυται συνεπὲς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις του τοὐλάχιστον, πρὸς τὸν Νομὸν Λέσβου, μὴ καταβάλλον τακτικῶς τὴν ἐπιχορήγησιν, ἀλλὰ περιοριζόμενον νὰ χορηγῇ μικράς τινας προκαταβολάς. Ἐπερωτῶνται οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, διατὶ διαπράττεται ἡ ἀδικία αὐτή, ἡ ὁποία περιήγαγεν εἰς οἰκονομικὸν μαρασμὸν τοὺς ἐνδιαφερομένους δήμους καὶ τὰς κοινότητας τοῦ Νομοῦ Λέσβου.

§147Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Γνωρίζετε ὅτι διὰ τοῦ νόμου 2125 ὁ φόρος τῶν ὠνίων εἰσπράττεται ἀπὸ 1ης Φ)ρίου 1920 διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου ὑποχρεωθέντος τοῦ Δημοσίου νὰ πληρώνῃ εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ἐτησίαν ἐπιχορήγησιν. Ἐν τούτοις μέχρι σήμερον εἰς τὸν Νομὸν Λέσβου τοὐλάχιστον δὲν ἔχει πληρωθῆ τίποτε. Πρόκειται περὶ μιᾶς φανερᾶς ὀφειλῆς τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας.

§148Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ ποσὸν εἰσπράττεται καὶ κατατίθεται εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ἀλλὰ εἶναι πολὺ δύσκολος ἡ διανομὴ τοῦ ποσοῦ.

§149Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἐπέρασαν ὅμως τόσοι μῆνες.

§150Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπαιτεῖται ἔλεγχος τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς κατὰ τὸ παρελθὸν δὲν ἐγένετο. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἡ σημερινή, μόλις ἀνέλαβεν, διέταξε τὸν ἔλεγχον τῶν ποσῶν τῶν περὶ ὧν πρόκειται, τοὐλάχιστον μέχρι τῆς 31ης Δεκεμβρίου, ὥστε νὰ καταστῇ ταχυτέρα ἡ διανομή.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαγεωργίου ἔχει τὸν λόγον.

§152Α. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Παραιτούμεθα ὅλοι οἱ ἄλλοι, κύριε Πρόεδρε, καὶ συνηγοροῦμεν.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Δ. Πετρακάκος, Ι. Χριστοδουλιᾶς Δ. Παναγιώτου καὶ Δ. Κρεμέζης, ἐπερωτῶσι τὴν Κυβέρνησιν διὰ ποίους λόγους ἐξακολουθοῦσι οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τὸ τυραννικὸν μέτρον τῆς εἰσόδου ἐπὶ μίαν καὶ μόνον ὥραν καθ’ ἡμέραν τοῦ λαοῦ εἰς τὰ Γραφεῖα τῶν διαφόρων Ὑπουργείων; Καταντᾷ ἀληθῶς ἀηδὲς τὸ θέαμα τοῦ καθ’ ἡμέραν συνωστισμοῦ ἐλευθέρων πολιτῶν πρὸ οἰκημάτων κεκλεισμένων ἀπὸ πρωΐας μέχρι βαθείας νυκτὸς, ἐντεταλμένων νὰ παρέχωσι τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸν φορολογούμενον λαόν, ἀντὶ τούτου δὲ δεσποτικώτατα ὑψουμένων πρὸ τοῦ Κυριάρχου. Οἱ ὑπάλληλοι δέον νὰ κατανοήσωσιν ὅτι εἶναι ὑπηρέται καὶ μόνον ὑπηρέται τοῦ λαοῦ.

§154Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρόκειται περὶ ζητήματος ἐντελῶς κοινωνικῆς φύσεως καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, διότι ἔχει δημιουργηθῇ μία κοινωνικὴ ἀναρχία εἰς τὰ Ὑπουργεῖα. Εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος ἐπὶ μίαν ὥραν. Εἶναι σύστημα τῶν τελευταίων μεθόδων, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον ὑφιστάμενον. Ὁ κόσμος ὁ φορολογούμενος, ὁ βασανιζόμενος λαὸς περιμένει πότε νὰ ἀνοίξωσιν αἱ θῦραι νὰ ὑπάγῃ νὰ κάμῃ τὴν δουλειά του, εἰσερχόμενος δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δὲν εὑρίσκει τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον. Ὁ γραμματεὺς ἐργάζεται μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ Τμηματάρχης ἐργάζεται μὲ τὸν Γενικὸν Γραμματέα, ὁ γραφεὺς μὲ τὸν τμηματάρχην καὶ οὕτω δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ μίαν πληροφορίαν. Εἶναι μέτρον δεσποτικώτατον μὴ ἐπιτρεπόμενον εἰς ἡμᾶς. Ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ ἀνώτερος ὑπάλληλος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας εἰς ἐποχὴν θυελλώδη, ἀπὸ πρωΐας δὲ μέχρις ἑσπέρας εἶχον τὰς θύρας ἀνοικτὰς καὶ τὸ τοιοῦτον δὲν μὲ ἐκώλυεν νὰ κάμω τὴν δουλειάν μου. Πρέπει νὰ ἐπιβληθῆτε, κ. Πρόεδρε, νὰ εἶναι ὅλοι εἰς τὴν θέσιν των καὶ νὰ δίδουν τὰς πληροφορίας. Ὅλη ἡ Συνέλευσις βλέπω ὅτι εἶναι σύμφωνος. Προχθὲς ἐπῆγα εἰς ἕνα Ὑπουργεῖον καὶ ὁ ὑπάλληλος ἦτο κλειδωμένος, κτυπῶ τὴν θύραν, δὲν μοῦ ἤνοιξεν, διατὶ δὲν ἤνοιξεν οὔτε ἐγὼ δὲν γνωρίζω.

§155Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ ζήτημα τοῦ προσήκοντος διακανονισμοῦ τοῦ τρόπου τῆς ἐργασίας τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν εἶναι ἐκ τῶν δυσχερεστάτων. Διότι δυστυχῶς ὡς ἐκ τοῦ χαρακτῆρος καὶ τῶν ἕξεων ἡμῶν, πάντες καὶ οἱ διεξάγοντες τὰς ὑπηρεσίας καὶ οἱ προσφεύγοντες εἰς τὰς ὑπηρεσίας, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἔλθωσιν εἴς τινα τάξιν. Εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι διατελοῦν ὑπὸ συνθήκας μήπω πλήρους συναρμολογήσεως πρὸς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον τελῶσιν. Αἱ ἀξιώσεις τῶν πολιτῶν εὔλογοι καὶ φυσικαὶ εἶναι μέγισται. Τὰ ζητήματα τῶν ὁποίων ἔχουσι νὰ ἐπιληφθῶσιν καὶ τὰ ὁποῖα ὑποχρεοῦνται νὰ λύσωσιν αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι εἶναι κολοσσιαῖα. Ἡ νευρικότης ὑπερμεγίστη. Συνδυάσατε ὅλους αὐτοὺς τοὺς παράγοντας καὶ θὰ ἔχητε τὴν εἰκόνα τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν πάντες. Ἐπιβεβλημένον εἶναι νὰ παρασχεθῇ ὅσον ἔνεστι περισσότερος καιρὸς εἰς τοὺς ἔχοντας ὑποθέσεις, παρὰ ταῖς διαφόροις ὑπηρεσίαις ἵνα διεξαγάγωσιν αὐτάς. Ἀλλ’ ἐπιβεβλημένον ἐπίσης εἶναι ἀκριβῶς δι’ αὐτὰς τὰς ὑποθέσεις διὰ τὰς ὁποίας προσφεύγουσιν οἱ πολῖται εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας νὰ δοθῇ καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας ὁ χρόνος, ὥστε αἱ ὑποθέσεις νὰ γίνηται δυνατὸν νὰ διεξαχθῶσιν. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐποιήσατο ἰδιαιτέραν μνείαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Δύναμαι νὰ τὸν διαβεβαιώσω ὅτι ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀρχίσῃ τὴν ἐργασίαν τὴν πρωΐαν εἰς τὰς 6 καὶ κλείσῃ τὸ μεσονύκτιον καὶ ἀφεθῶσιν αἱ πύλαι αὐτοῦ ἀνοικταὶ—εὑρίσκομαι δὲ καὶ ἐγὼ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ—θὰ πλημμυρίσῃ ἀπὸ κόσμον καθ’ ὅλας τὰς ὥρας καὶ οὐδεμία ἐργασία θέλει γίνει. Δὲν θὰ γίνῃ ἡ ἐργασία ἐκείνη, διὰ τὴν ὁποίαν προσφεύγουσιν οἱ πολῖται, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἔχομεν ἀντὶ ταχύτητος βραδύτητα εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν διαφόρων ὑποθέσεων. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ποιοῦ τῆς ἐργασίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις ἐν τῇ πραγματικῇ της μορφῇ. Αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἀντιμετωπίζομεν. Δέον ἑπομένως νὰ συνδυάσωμεν τὰ πράγματα, οὕτως ὥστε οἱ πολῖται νὰ ἔχωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας ὥρας, κατὰ τὰς ὁποίας νὰ δύνανται νὰ βλέπωσι τὰς Δημοσίας ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἔχωσι καὶ χρόνον ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον αἱ ὑπηρεσίαι, ἵνα διεξαγάγωσι τὰς ὑποθέσεις τῶν πολιτῶν, διὰ τὰς ὁποίας καὶ προσφεύγουν οἱ πολῖται εἰς αὐτάς.

§156Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Πηγαίνουν εἰς τὰς 10 κ. Πρόεδρε.

§157Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχετε δίκαιον, ἐργάζονται ὅσον εἶναι τὸ δυνατόν. Τοῦτο δὲ δὲν εἶναι ζήτημα ἁπλῆς διαταγῆς. Ὑπάρχουν λόγοι, τοὺς ὁποίους δὲν δύνασθε διὰ διαταγῆς νὰ ἀπαλλείψητε, λόγοι, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦν τὴν κατάστασιν τὴν καθορίζουσαν, πόσον καὶ κατὰ ποῖον τρόπον ἐργάζονται. Μὴ λησμονῆτε ὅτι εὑρισκόμεθα ὑπὸ περιστάσεις ἐντελῶς ἐκτάκτους, ὑπὸ περιστάσεις νευρικότητος ἰδιαζούσης. Ἅπασαι αἱ Ὑπηρεσίαι ἔχουσιν ἐντολὴν νὰ προσπαθῶσι νὰ συνδυάζωσι κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς δύο ταύτας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἀμφότεραι τείνουσι εἰς τὸν αὐτὸν σκοπόν, διότι, ἐὰν τὸ πρῶτον μέρος τὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς αἰτήσεως καὶ ἀναπτύξεως, τὸ ἐπεκτείνητε μέχρι τοῦ νὰ καταλάβητε ὅλον τὸν χρόνον, θὰ ἀφαιρέσητε τὸν χρόνον νὰ διεξαχθῶσιν αὗται ταχέως. Ἐὰν τὸ πρῶτον μέρος τὸ πιέσητε, τότε θὰ μείνῃ χρόνος περισσότερος πρὸς διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν. Ἀλλὰ τοῦτο πρέπει νὰ τὸ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι, ἂν δὲν δίδωμεν χρόνον πρὸς διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων, τὰς ὁποίας εἰσάγωμεν εἰς τὰς ὑπηρεσίας, δὲν δύνανται νὰ διεξαχθοῦν αὗται καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπανέλθωμεν καὶ ὁ συνωστισμὸς θὰ αὐξάνῃ, ἀντὶ νὰ παύῃ. Εἶναι πρόδηλον, ὅτι πρέπει ἐπί τινα χρόνον νὰ ἔχωμεν ὀλίγην ὑπομονὴν, ὀλιγωτέραν νευρικότητα περὶ τὴν σπουδὴν πρὸς ὑποβολὴν τῶν αἰτήσεων, διὰ νὰ δίδηται ὁ ἀπαιτούμενος πρὸς διεξαγωγὴν αὐτῶν καιρός. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν καὶ μόνον ὥραν νὰ εἰσάγωνται ὅλα τὰ παράπονα καὶ ὅλαι αἱ αἰτήσεις, τὰς ὁποίας ἔχουν οἱ πολῖται εἰς ἕκαστον Ὑπουργεῖον. Εἰς ὅποιο Ὑπουργεῖον εἶναι μία καὶ μόνη ὥρα, νὰ γίνουν δύο. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι, ἂν αὐξήσωμεν τὰς ὥρας, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀναμιμνησκόμενος τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν εἶχε διοικήσει ὡς ἀνώτερος ὑπάλληλος Ὑπουργείου, καὶ ἀφήσωμεν ἀναπεπταμένας τὰς πύλας, θὰ κάμωμεν τι, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως θεωρητικῆς παραστάσεως φαινομενικῶς ἀγαθὸν, ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως διεξαγωγῆς τῶν ὑποθέσεων θὰ εἶναι ἀπολύτως καταστρεπτικὸν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν.

§158Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Θὰ εἶναι ἐμποροπανήγυρις.

§159Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς καλὸν ταύτην τὴν ἀνάπτυξιν, διὰ νὰ ἀποδείξω ὄχι μόνον εἰς τοὺς συναδέλφους, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς πολίτας τοὺς προσφεύγοντας εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας, ὅτι εὐκταῖον εἶναι πρὸς διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων τῶν ἀπείρων, τὰς ὁποίας ἡ στιγμὴ αὐτὴ παρουσιάζει φλεγούσας καὶ ἐπειγούσας, νὰ περιορισθῇ ἡ νευρικότης, ἡ ὁποία κατέχει πάντας καὶ ἡ ὁποία γίνεται ἀφορμὴ ἐπιβραδύνσεως τοῦ σκοποῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἀποβλέπομεν.

§160Κ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐφαρμοσθῇ, κ. Πρόεδρε, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐφηρμοσμένον εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀναπτύξω, διότι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ καταναλώσω τὸν χρόνον τῆς Συνελεύσεως· εἶναι δυνατὸν καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου νὰ τὸ μελετήσῃ καὶ ἐγὼ νὰ παράσχω πᾶσαν πληροφορίαν, ὥστε νὰ μὴ ἔρχωνται ἀπ’ εὐθείας οἱ πολῖται πρὸς τὰ Τμήματα, ἀλλὰ διὰ σημειώσεως νὰ λαμβάνουσιν ἀπαντήσεις.

§161Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἴθε νὰ φθάσουν καὶ ἐδῶ οἱ πολῖται νὰ στέλλουν σημειώσεις καὶ νὰ μὴ ἀξιοῦν νὰ προσφύγουν μέχρι τοῦ Διευθυντοῦ τῆς ὑπηρεσίας. Τὸ νὰ διεξάγωνται αἱ ὑποθέσεις διὰ σημειώσεων εἶναι δυστυχῶς ἀπολύτως ἀδύνατον, διότι ἕκαστος θέλει νὰ ἔλθῃ εἰς συνάφειαν μετὰ τοῦ ὑπαλλήλου τοῦ διεξάγοντος τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ὄχι μόνον μετ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ θέλει νὰ ἴδῃ καὶ τὸν προϊστάμενον τοῦ Γραφείου καὶ τὸν ὑπὲρ τὸν πρῶτον προϊστάμενον καὶ συνήθως νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐνίοτε καὶ ὅταν ἀκόμη ἡ ὑπόθεσίς του εἶναι τελειωμένη. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα ἰδιοσυγκρασίας. Δὲν ἠθέλησα νὰ ἀναφέρω καὶ τοῦτο τὸ φαινόμενον προηγουμένως, ἂν καὶ μοῦ ἦλθεν εἰς τὸν νοῦν· διότι οὔτε καὶ αὐτὸ δύνασθε νὰ τὸ μεταβάλητε. Διότι οὕτως εἴμεθα εἰθισμένοι. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι, δυστυχῶς ὁ πολίτης ὁ Ἕλλην ἀπὸ μακροτάτων ἐτῶν ἐκ τῶν πραγμάτων δὲν ἐνεπνεύσθη ἀπὸ τὴν ἀκλόνητον πεποίθησιν καὶ ἐμπιστοσύνην ἐπὶ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ὑπηρεσιῶν, νομίζει δὲ ὅτι, ἵνα κεντρίσῃ τὴν ἐπιμέλειαν αὐτῶν καὶ κινήσῃ τὸ ἐνδιαφέρον εἷς σπουδαῖος παράγων εἶναι ἡ διὰ τῆς προσωπικῆς παραστάσεως ὄχλησις. Ὅταν δὲ ταύτην ἔχει τὴν πεποίθησιν ἡ φυσικὴ συνέπεια εἶναι ὅτι δὲν θὰ τὸν κάμωμεν νὰ ἀλλάξῃ τὴν ἰδέαν αὐτὴν, παρὰ μόνον διὰ τῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ μακρὰ ἔτη πιστοποιούσης τὸ ἀντίθετον. Ἐννοεῖτε ὅμως ὅτι ἡ στιγμὴ αὐτὴ εἶναι ἥκιστα ἁρμοδία διὰ τὴν νευρικότητα, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα, διὰ νὰ ἐμπνεύσῃ τοιαύτην πεποίθησιν. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὰς δυσκολίας, ὑπὸ τὰς ὁποίας σήμερον διεξάγονται αἱ ὑπηρεσίαι καὶ βεβαιωθῆτε ὅτι, ὅλοι οἱ προϊστάμενοι τῶν Ὑπηρεσιῶν, ὅσον καὶ οἱ κατώτεροι καὶ ἐξ ἰδίας προαιρέσεως ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κάμνουν πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατόν. Δυστυχῶς εἰς τὰς Ὑπηρεσίας ἀνετέθησαν δεκαπλάσια ἔργα ἢ ἐν τῇ ὁμαλῇ τῶν πραγμάτων καταστάσει καὶ δι’ αὐτὸ εὑρίσκονται πρὸ δυσχερειῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις καὶ ἂς συντελέσωμεν ὅλοι, ὥστε νὰ διεξέλθωμεν αὐτὴν τὴν περίοδον δι’ ὀλιγωτέρας καταναλώσεως χρόνου πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν εὐλόγων ἀξιώσεων τῶν πολιτῶν.

§162Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διαφωνήσω εἰς δύο σημεῖα, πρῶτον, εἰς τὸ ὅτι ὅλαι αἱ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται σήμερον εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖαι καὶ ἀπαραίτητοι...

§163Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶπον ὅλαι, αἱ πλεῖσται.

§164Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Καὶ εἰς τὸ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπνευσθῇ ἐμπιστοσύνη εἰς τοὺς πολίτας ἐπὶ τῆς ὑπηρεσίας.

§165Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶπον ὅτι ἐν τῇ ἀγωγῇ ἡμῶν ὑπάρχει τοῦτο, δὲν ἔχομεν διαπλασθῆ ὥστε νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἐμπιστοσύνη.

§166Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Εἰς αὐτὰ διαφωνῶ. Πρῶτον, ἀπὸ τὰς αἰτήσεις, τὰς ὁποίας φορτώνονται ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα καὶ εἰδικώτερον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὰ ¾ ἠδύναντο νὰ λείψουν. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν πρόκειται περὶ ἀπαιτήσεων, αἱ ὁποῖαι ζητοῦν τὸ καταπατηθὲν δίκαιον ὡρισμένων ἀτόμων εἶμαι πληρέστατα σύμφωνος, ἀλλ’ αἱ περισσότεραι ἀπαιτήσεις εἶναι παράνομοι καὶ παράλογοι, ἀφορῶσιν τὰς μεταθέσεις στρατιωτικῶν, ἀξιωματικῶν, καὶ ἄλλας ἐξωφρενικὰς ἀξιώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν καὶ κατατρίβουν οὕτως ἐπὶ ματαίῳ τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου. Αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς πληρεξουσίους, τοὺς πολίτας ἐν γένει καὶ πρέπει νὰ παύσωμεν ζητοῦντες τὰ μὴ νόμιμα καὶ μὴ δυνατὰ διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς δικαίας καὶ νομίμους καὶ ἐκτελεσίμους ἀξιώσεις τῶν πολιτῶν.

§167Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Οἱ ἥκιστα συντελοῦντες εἰς τὴν ἐπισώρευσιν αὐτῶν εἶναι οἱ κ. Πληρεξούσιοι.

§168Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐὰν δηλωθῇ ὅτι δὲν θὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν αἱ συστάσεις παρὰ μόνον αἱ διὰ τῆς ὑπηρεσίας διαβιβαζόμεναι;

§169Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς ὁμιλῶ, κύριοι πληρεξούσιοι, ἐπὶ πραγμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχει δοθῇ ῥητή, σαφὴς καὶ κατηγορηματικὴ δήλωσις, ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ γίνουν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἴδω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἄλλην ὥραν, παρὰ τακτήν, ὑπάρχει ἐπιμονὴ καὶ ἀναμονή. Ἐδεχόμην εἰς τὰς 12 καὶ 10–15 ὑπῆρχον ζητοῦντες ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι πασίγνωστον ὅτι δὲν θὰ γίνῃ. Καὶ ὅμως ἔμενον ἐκεῖ καὶ περιέμενον ¾ διὰ νὰ ἔβγω. Ἐβγῆκα, μοῦ τὸ εἶπον καὶ ἴσως ἦσαν καὶ κ. συνάδελφοι, τοὺς εἶπον, ὅτι δὲν γίνεται καὶ ὅμως ἐξηκολούθουν νὰ παραμένουν ἐκεῖ. Μὴ ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς λέξεις, κ. συνάδελφε, εἶναι λέξεις, ἀλλὰ δὲν θίγουν τὰς ὁρμὰς τῶν ἀνθρώπων καὶ τὰς διαθέσεις αὐτῶν.

§170Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον οἱ πολῖται θέλουσιν νὰ προσέρχωνται προσωπικῶς, εἶναι ἡ ἀμφιβολία περὶ τῆς ἀμεροληψίας τῆς ὑπηρεσίας, διότι, λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν ἰδιαίτεραι συστάσεις καὶ σημειώσεις, ὅπως καὶ ἡ μακρά μου πεῖρα ἀπέδειξεν. Τὸ πρᾶγμα θὰ διορθωθῇ ἐὰν τὰ Ὑπουργεῖα κοινοποιήσουν, ὅτι οὐδεμίαν ἰδιαιτέραν σύστασιν λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν καὶ δὲν διεκπαιραιοῦνται παρὰ μόνον ὑποθέσεις αἱ κανονικῶς εἰσερχόμεναι διὰ τῆς ὑπηρεσίας.

§171Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς παρακαλῶ, μὴ συγχύζωμεν τὰ πράγματα. Ἡ ἰδέα τῆς ἀμεροληψίας δὲν εὕρηται ἐπὶ τῆς ἐμφανίσεως αὐτοῦ ἢ ἐκείνου τοῦ αἰτοῦντος συμπολίτου.

§172Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Δὲν λέγω τοῦτο.

§173Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ αὐτοῦ, ὁμιλῶ ἐγώ. Τὸ τῆς ἀμεροληψίας εἶναι ἕτερον ζήτημα.

§174Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἀλλ’ ἀπαντᾶται εἰς ἐμέ.

§175Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἕκαστος πολίτης λέγει: «θέλω νὰ ὑπάγω εἰς τὸν Ὑπουργὸν. Δόσατέ μου ἕνα γράμμα νὰ ὑπάγω εἰς τὸν ἴδιον».

§176Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Ἐγὼ ἁπλῶς ἤθελον νὰ κάμω τὴν σύστασιν πρὸς ἡμᾶς αὐτούς, κύριοι συνάδελφοι, καὶ πρὸς τοὺς πολίτας, νὰ παύσουν καὶ αὐτοὶ καὶ ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν τάσεις πρὸς ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν διότι εἶναι ἄδικοι καὶ παράλογοι. Δεύτερον πρέπει ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐκτελῆται τακτικῶς καὶ κανονικῶς ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων, νὰ τιμωρῶνται δὲ αὐστηρῶς οἱ ὑπάλληλοι οἱ μὴ ἐκτελέσαντες τὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως πρέπει, ἵνα ἴδουν τοῦτο οἱ πολῖται καὶ πεισθῶσιν ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν ἐμπιστοσύνην, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ὀργανώσεως θὰ ὑπῆρχεν τὸ μέσον διὰ νὰ ἔρχωνται οἱ πολῖται πρὸς ἀπ’ εὐθείας συνεννόησιν μετὰ τῶν ὑπηρεσιῶν, ἐὰν εἰσήρχοντο διὰ σειρᾶς κανονιζομένης μὲ δελτίον. Ἐὰν ὑπῆρχε γραφεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ὑποβάλλῃ τὴν αἴτησίν του ὁ πολίτης καὶ ἡ ὁποία αἴτησις νὰ τίθηται ἀμέσως καὶ νὰ πέρνῃ ἕνα ἀριθμόν....

§177Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Ἐφηρμόσθη αὐτὸ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐναυάγησεν.

§178Ξ. ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ. Δὲν ἔγινε ἀκριβῶς, ὅπως λέγω ἐγώ. Νὰ δίδουν τὴν αἴτησιν εἰς τὸ γραφεῖον αὐτό, νὰ ὑπάρχῃ ἓν βιβλίον εἰς τὸ τμῆμα, νὰ σημειώνῃ μὲ ἀριθμὸν ἑκάστην ὑπόθεσιν, νὰ εἰσάγῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ σχετικὸν τμῆμα, τὴν στιγμὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἔρχεται εἰς τὸν τμηματάρχην, νὰ ἐνεργῆται ἀμέσως καὶ οὕτω θὰ πέρνῃ ἀπάντησιν.

§179ΕΙΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΣ. Τὴν ὥραν ποὺ εἰσέρχονται οἱ πολῖται οἱ τμηματάρχαι εἶναι ἀπησχολημένοι εἰς ἄλλας ἐργασίας καὶ αὐτὸ εἶναι ἡ κυριωτέρα αἰτία τῆς ἀκαταστασίας καὶ πρέπει νὰ δοθῇ διαταγή, ὅπως οἱ τμηματάρχαι αὐτὴν τὴν ὥραν εἶναι εἰς τὰς θέσεις των.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστοδουλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§181Ι. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐντελῶς περιττὸν νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἐπερώτησίν μου· ἀρκοῦμαι μόνον νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως συστήσῃ εἰς τοὺς διαφόρους ὑπαλλήλους μεγαλειτέραν σεμνοπρέπειαν πρὸς πάντα προσερχόμενον πολίτην καὶ προθυμίαν περὶ τὴν παροχὴν πληροφοριῶν, διότι δυστυχῶς οἱ περισσότεροι τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἔχουσιν τὴν συναίσθησιν ὅτι εἶναι ὑπηρέται τῆς πολιτείας, ἧς ἔχουσι ὑποχρέωσιν νὰ παρέχωσι τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας εἰς πάντα πολίτην, ἐξ οὗ ἀναγκάζονται νὰ προσφεύγωσι εἰς τοὺς πληρεξουσίους των καὶ οὕτως οἱ κ.κ. πληρεξούσιοι ἀναγκάζονται νὰ ἀνεβοκατεβαίνουν τὰς κλίμακας τῶν διαφόρων Ὑπουργείων διὰ ζητήματα καθαρῶς ὑπηρεσιακά. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἕκαστος ὑπάλληλος πρέπει νὰ ἔχῃ ἐπίγνωσιν ὅτι εἶναι ὑπηρέτης τῆς Πολιτείας καὶ πληρώνεται δι’ αὐτό. Εἶναι τοῦτο ζήτημα σπουδαιότατον καὶ πρέπει νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις. Ἐπίσης θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Συνέλευσις, καίτοι κινδυνεύω νὰ θεωρηθῶ μισογύνης, νὰ εἴπω ὅτι τὸ ὡραῖον φῦλον, τὸ ὁποῖον εἰσέδυσεν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, παρέλυσε πᾶσαν ὑπηρεσίαν καὶ παριστάμεθα πολλάκις πρὸ θεαμάτων ἐν τοῖς Ὑπουργείοις ἥκιστα ἐποικοδομητικῶν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἥκιστα ἀξιοπρεπῶν διὰ τὰ Ὑπουργεῖα. Καὶ ποιοῦμαι τὴν σύστασιν ὅτι πρέπει νὰ ἀραιώσῃ τὸ ὡραῖον φῦλον ἀπὸ τὰ Ὑπουργεῖα, ἐὰν θέλωμεν ἐργασίαν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Φανίτσιος ἔχει τὸν λόγον.

§183Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Βεβαίως κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι τὸ ἔργον τῶν ὑπαλλήλων εἶναι δύσκολον, καθὼς καὶ τῶν Ὑπουργῶν, ἀλλὰ δυσκολώτερον εἶναι τῶν πολιτῶν καὶ τῶν πληρεξουσίων. Κατὰ τὴν γνώμην μου αὐτό, τὸ ὁποῖον συμβαίνει ἕως σήμερον εἶναι ἄτοπον καὶ ὁ λαὸς δυσανασχετῇ. Θὰ προέτεινα λοιπὸν νὰ μένωσιν ἀνοικτὰ τὰ γραφεῖα τῶν Ὑπουργείων εἰς τὸ κοινὸν ἀπὸ τῆς 11ης π. μ. μέχρι τῆς μιᾶς μετὰ μεσημβρίαν.

§184ΤΙΝΕΣ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Εἰς τὰς 12 φεύγουν οἱ ὑπάλληλοι. Ἀπὸ τὰς 10.

§185Κ. ΦΑΝΙΤΣΙΟΣ. Ἔστω ἀπὸ τῆς 10ης π. μ. μέχρι τῆς μεσημβρίας. Ἐπειδὴ τρέχω καθημερινῶς ἀπὸ Ὑπουργεῖον εἰς Ὑπουργεῖον καὶ ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν εἰς τὸ πταῖσμα καὶ ἠξεύρω πολὺ καλὰ πῶς διενεργοῦνται αὐταὶ αἱ ὑποθέσεις ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, βλέπω καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι τώρα, ὅτε ἤλθομεν ἡμεῖς, ἀντὶ νὰ ἔχῃ ὁ πολίτης μεγαλειτέραν ἐλευθερίαν, εὑρίσκει περισσοτέρας δυσκολίας εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεών του. Τὰ Ὑπουργεῖα μέχρι σήμερον εἶναι ἕως εἰς τὰς 12 κλειστὰ καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος ἢ μόνον εἰς τοὺς πληρεξουσίους. Πηγαίνει ὁ πολίτης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸ εὑρίσκει πάντοτε κλειστόν. Δίδει σημείωμα ἢ ἀναφορὰν ὁ πολίτης ἢ ὁ πληρεξούσιος διὰ μίαν ὑπόθεσιν, πηγαίνει μετὰ πέντε ἢ δέκα ἡμέρας νὰ λάβῃ ἀπάντησιν καὶ βλέπῃ, ὅτι τὸ σημείωμα ἐχάθη, ὅπως τὸ ἔπαθα ἐγὼ καὶ μοῦ ἐζητήθη νέον σημείωμα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς νὰ διατάξωσι τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχήν των εἰς τὰ αἰτήματα τῶν πολιτῶν καὶ νὰ δίδωσι σαφεῖς ἀπαντήσεις, ἵνα γνωρίζωσιν οἱ προσερχόμενοι πολῖται καὶ πληρεξούσιοι τί πρέπει νὰ πράξωσι δι’ ἑκάστην ὑπόθεσίν των.

§186Ε. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἤθελα μόνον νὰ παρακαλέσω νὰ ὁρισθῇ, ὅπως καὶ οἱ ὑπάλληλοι συμμορφωθῶσι μὲ τὸ ὀκτάωρον, ὄχι νὰ ἐργάζωνται δύο μόνον ἢ τρεῖς ὥρας τὴν ἡμέραν, διότι ἂν εἰργάζοντο 8 ὥρας ὡς οἱ χειρώνακτες ἐργάται θὰ ἐπήρκουν αἱ ὧραι αὐταὶ δι’ ὅλην τὴν ἐργασίαν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἡμερησία Διάταξις ἐπερωτήσεων ἐξηντλήθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§188Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κυρίου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον εἰς τὴν Συντακτικὴν Συνέλευσιν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν τῶν ἀποδοτέων εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας ποσῶν ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν φόρων τῶν ὠνίων καὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐμπορευμάτων.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 964 περὶ συστάσεως Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπείας πρὸς σύνταξιν διοικητικῶν κωδίκων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Νοεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ χορηγίας εἰς τὴν Βασιλομήτορα, Ἀντιβασίλισσαν Ὄλγαν» Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπ’ αὐτοῦ;

§190Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἀντίρρησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, αὕτη θὰ ἦτο μόνον διὰ νὰ καταστῇ ὁλόκληρος ἡ παρεχομένη πρὸς τὴν Βασιλομήτορα χορηγία παγία, καὶ ἡ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ ἡ ἄλλη τῶν 300.000.

§191Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται, κύριε συνάδελφε, ἤδη ἡ περὶ κυρώσεως Νομοθετικοῦ Διατάγματος, δι’ οὗ ἐγκρίνεται ἡ πληρωμὴ διακοσίων χιλιάδων δραχμῶν εἰς τὴν Α. Μ. τὴν Βασιλομήτορα ὡς χορηγία διὰ τὴν ὑπ’ Αὐτῆς ἐνάσκησιν τῆς Βασιλικῆς Ἐξουσίας ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τῆς Ἀντιβασιλίσσης. Ἄλλη εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς χορηγίας ταύτης καὶ ἄλλη ἡ ἀρχὴ διὰ τὴν παροχὴν τῆς ὡρισμένης παγίας συντάξεως. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος ζητῇ τὴν αὔξησιν τῆς παγίας συντάξεως τοῦτο ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρου νομοσχεδίου. Ἂς γίνῃ συζήτησις, νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχή, καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπόκειται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§193ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν)

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τῆς ποινικῆς διώξεως καὶ παραπομπῆς εἰς εἰδικὸν δικαστήριον τῶν μελῶν τῶν Κυβερνήσεων Στ. Σκουλούδη καὶ Σπ. Λάμπρου».

§195Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Μομφεράτου;

§196Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ν’ ἀναβληθῇ κ. Πρόεδρε.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 1054 καὶ 1312 «περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας νέων ἐκτάκτων ἐκπαιδευτικῶν Οὐλαμῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς εἰσαγωγὴν χάρτου ἄνευ ὑδατίνων γραμμῶν πρὸς τύπωσιν ἐφημερίδων καὶ περιοδικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 30ῆς Δ)βρίου 1920 περὶ παρατάσεως προθεσμίας διὰ τὴν κατοχὴν σιγαροχάρτου τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου ἐν ταῖς Νέαις Χώραις». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Νοεμβρίου 1920 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ ἐξελέγξεως τοῦ κύρους τῆς γενομένης ψηφοφορίας τῶν ἐν ἐκστρατείᾳ ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν».

§198Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀναβάλλεται κ. Πρόεδρε.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί;

§200Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἄς ἀναβληθῇ κ. Πρόεδρε εἶναι ἡ τελευταία ἀνάμνησις.

§201Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐζητήθησαν διάφορα ἔγγραφα.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ πληρώσεως κενουμένων ἑδρῶν ἀντιπροσώπων». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος τούτου;

§203ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὸ ψήφισμα;

§205Μ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. Ἡμεῖς κατ’ ἀνάγκην. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα)

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Ν)βρίου π. ἔ. περὶ ἐνεργείας Δημοψηφίσματος Νομοθετικοῦ Διατάγματος». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ καθορισμοῦ τῆς πληρωτέας εἰς τοὺς κ. κ. πληρεξουσίους τῆς παρούσης Συνελεύσεως ἀποζημιώσεως». Δέχεται ἡ Συνέλευσις τὸ ψήφισμα;

§207ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ψήφισμα.

§209Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ἐντολὴν παρά τινος συναδέλφου μου, ἵνα προκαλέσω μίαν ἑρμηνείαν. Πρόκειται περὶ τῶν ἐγκατεστημένων κατά τινα τρόπον ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ μὴ βιούντων διαρκῶς. Προκειμένου δὲ περὶ νομικῆς ἐγκαταστάσεως, τὴν ὁποίαν πάντες γνωρίζομεν, δέον νὰ ἑρμηνευθῇ, ἂν ὄντως ὡς ἐγκατάστασις ἐννοεῖται ἡ δικαστικὴ ἐγκατάστασις ὅπως ἡμεῖς ἐννοοῦμεν. Εἶμαι ἐγκατεστημένος ἐν Ἀθήναις, διότι ὄχι μόνον πολιτεύομαι ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ καὶ ἐπαγγέλλομαι ἐν Ἀθήναις τὸ ἔργον τοῦ δικηγόρου. Ὑπάρχουσί τινες, οἱ ὁποῖοι βιοῦσιν ἐν Ἀθήναις, οἵτινες ὅμως δὲν ἔχουσιν μόνιμον ἐγκατάστασιν, ὅπως ἐννοεῖται ἡ μόνιμος ἐγκατάστασις. Περὶ τούτου ἔχω τὴν ἐντολὴν καὶ παράκλησιν ἐνίων συναδέλφων, ἵνα παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ ἂν ἐννοῇ ἐν στενῇ ἢ ἐν εὐρείᾳ ἑρμηνείᾳ τὴν ἐγκατάστασιν.

§210Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἔννοια τοῦ ὅρου «ἐγκατάστασις» δὲν εἶναι ἡ νομικὴ ἔννοια τῆς ἐγκαταστάσεως. Ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ εἴπω ἕτερόν τινα χαρακτηρισμόν εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἔννοια τῆς ἐγκαταστάσεως. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐν Ἀθήναις τὴν ἐγκατάστασιν ἐννοεῖται ὅτι ποιεῖται πάσας τὰς δαπάνας τὰς ἀναφερομένας εἰς τὴν διαμονήν του ἐκεῖ ὅπου διαμένει, δηλ. ἐν Ἀθήναις.

§211Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκεῖ.

§212Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει κυρίαν ἐγκατάστασιν, ὁ ὁποῖος οἰκονομικῶς ὑφίσταται δαπάνας ἐγκαταστάσεως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ καὶ ἑτέρας πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του ἐν Ἀθήναις, ἐκεῖνος θεωρεῖται ἐγκατεστημένος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ. Ὁ ἴδιος εἶναι ὁ κριτής. Τοῦτο εἶναι πρόδηλον, ὅτι κριτὴς εἶναι ὁ ἴδιος πληρεξούσιος, διότι φυσικώτατον εἶναι ὅτι τὸ Προεδρεῖον δὲν θὰ ἐξετάσῃ, ἂν θὰ κρίνῃ καλῶς ὁ πληρεξούσιος, διότι πρόκειται περὶ πληρεξουσίων, ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἐπιβάλωμεν τὸν ἔλεγχον, ἂν οὕτως ἢ ἄλλως ἐδήλωσαν ἀνακριβῶς. Ὁ πληρεξούσιος θὰ δηλώσῃ ὁ ἴδιος, ἂν εἶναι ἐγκατεστημένος μονίμως ἐν Ἀθήναις ἢ ὄχι. Τὸ νομικὸν κριτήριον, ἡ βάσις τῆς διακρίσεως εἶναι, ἂν ἔχῃ τις δύο ἐγκαταστάσεις καὶ ἐξοδεύει εἰς δύο μέρη. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐξοδεύει εἰς δύο μέρη, ἀλλὰ μόνον εἰς ἕν μέρος, ἐκεῖνος θεωρεῖται ἐγκατεστημένος εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐκεῖνοι δ’ οἱ ὁποῖοι ἐξοδεύουσιν εἰς δύο μέρη θεωροῦνται ὅτι εἶναι ἐγκατεστημένοι εἰς ἐπαρχίαν.

§213Χ. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι 8 οἱ πληρεξούσιοι τῶν Ἀθηνῶν.

§214Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Οἱ ἔχοντες μόνιμον ἐγκατάστασιν ἐν Ἀθήναις δὲν εἶναι 8· εἶναι 22. Δικηγορῶ ἐν Ἀθήναις· ἄρα ἔχω μόνιμον ἐγκατάστασιν. Αὐτὴν τὴν σύστασιν ἔκαμα καὶ τὴν παράκλησιν τῇ ἐντολῇ συναδέλφων, οἵτινες βιοῦσιν εἰς τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ διατρίβουσι καὶ εἰς ἐπαρχίαν. Ὑπάρχει πληρεξούσιος Λακωνίας, ὁ ὁποῖος φαινομενικῶς βιοῖ ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ ποιεῖται τὰς διατριβὰς καὶ ἐν Σπάρτῃ, ὅπου ἑπομένως εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ οἰκονομικὴν ἐγκατάστασιν. Περὶ ἡμῶν τῶν ἐν Ἀττικῇ δὲν εἶναι ἐπιτετραμένη ἡ συζήτησις.

§215Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ἄλλος.

§217Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἔχω τὸν λόγον κατόπιν.

§218Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ ψήφισμα, ὡς κατηρτίσθη μὲ τὴν τροπολογίαν δηλαδή, ὁμιλοῦν περὶ ἐπαρχίας Ἀθηνῶν, κάμνει αὐτὴν τὴν διάκρισιν, περιλαμβάνει δηλαδὴ καὶ τὸν Πειραιᾶ καὶ τὰ Φάληρα καὶ τὴν Κηφισιάν;

§219Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ».

§221Δ. ΓΟΥΝΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ ἑπομένως ἐν ὅλῃ τῇ περιφερείᾳ.

§222Δ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐγένετο ἡ τροπολογία. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω μέσα εἰς τὸ μυαλό μου καὶ θέλω νὰ τὸ εἴπω εἶναι, πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Ἀθηναῖος, ὁ ὁποῖος μένει ἐδῶ νὰ πάρῃ ὀλιγώτερα ἀπ’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος μένει εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐνῷ ὁ ἐπαρχιώτης δὲν μένει διαρκῶς ἐδῶ, θὰ μείνῃ 5–6 μῆνας κατόπιν ἐπιστρέφει εἰς τὴν πατρίδα του, ἐκεῖ δὲ ὁ βίος εἶναι πολὺ εὐθηνότερος; Πρῶτα, πρῶτα ἡ ψηφοφορία ἡ χθεσινὴ εἶναι ἄκυρος, διότι ἐλήφθη ἐξ ὑφαρπαγῆς, ἀλλὰ τέλος πάντων ἐγένετο. Δὲν πρέπει νὰ χωρίζωνται οἱ ἐπαρχιῶται ἀπὸ τοὺς ἄλλους.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον ἐψηφίσθη. Σᾶς παρακαλῶ. Τὰ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναγραφόμενα ὑπόλοιπα νομοσχέδια δὲν εἶναι ὥριμα πρὸς συζήτησιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5 μ.μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. (Ὥρᾳ 9.15′ μ. μ.)