1920.05.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 64η

τῆς 18ης Μαΐου 1920

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(ὥρᾳ 5.45′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλῶ ὅτι ἡ ἔννοια τῆς μεταβατικῆς διατάξεως τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ὡς αὕτη μετερρυθμίσθη κατὰ τὴν 45ην Συνεδρίασιν τῆς 28 Ἀπριλίου 1920 εἶναι ὅτι «ἐφόσον ὑπάρχουσι κλητῆρες τῆς Βουλῆς διατελοῦντες ὑπὸ τὰς αὐτὰς ὡς καὶ οἱ ὑπάλληλοι περιστάσεις, ὁ χρόνος καθ’ ὃν καὶ οὗτοι ἀπέσχον τῆς ὑπηρεσίας θεωρεῖται ὡς χρόνος ὑπηρεσίας καὶ ὑπολογίζεται εἰς τὸ διπλοῦν διά τε τὴν προαγωγήν, τὰς προσαυξήσεις μισθοῦ καὶ τὴν σύνταξιν αὐτῶν». (Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν δήλωσιν ταύτην).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ τὰ ἑξῆς πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ ἐκ Ναυπάκτου ἀπόστρατος ὑπολοχαγὸς Γεωργ. Κουτσονίκας, παρακαλεῖ ὅπως αὐξηθῇ ἡ σύνταξίς του. Ὁ πρώην ὑπενωματάρχης Β. Μπετσάκας παρακαλεῖ ὅπως χορηγηθῇ καὶ αὐτῷ τὸ χορηγηθὲν εἰς τοὺς ἀποπεμφθέντας τῆς Χωροφυλακῆς, Ἀνθυπασπιστὰς κ.λ.π. χρηματικὸν βοήθημα. Οἱ Πρόεδροι τῶν διαφόρων Σωματείων καὶ Συντεχνιῶν Σερρῶν παρακαλοῦσι ὅπως χορηγηθῶσιν ἄδειαι εἰς τοὺς ἀνθρακεῖς, ὑλοτομίας ἄνευ δημοπρασίας. Τὸ προσωπικὸν τοῦ Τηλεγραφείου Σερρῶν παρακαλεῖ ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ μισθοδοσίας ὑπαλλήλων θεωρηθῇ ὡς τεχνικόν. Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Κρήτης κρατούμενος Γαβριὴλ Ἀνδρουλιδάκης παρακαλεῖ ὅπως τῷ δοθῇ χάρις. Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Ἀταλάντης παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀγροτικῆς Ἀστυνομίας. Οἱ ὑπάλληλοι τῶν Τ.Τ.Τ. Λευκάδος παρακαλοῦσι ὅπως ἐπανορθωθῇ τὸ εἰς αὐτοὺς γενόμενον ἀδίκημα διὰ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων». Οἱ κάτοικοι τῶν νήσων Λήμνου, Ἴμβρου, Σαμοθράκης καὶ Τενέδου παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ παραταθῇ πλέον ἡ διοικητικὴ καὶ δικαστικὴ ἐξάρτησις αὐτῶν ἐκ Μιτυλήνης. Τὸ ἐν Ἀθήναις Σωματεῖον τῶν οἰνοπωλῶν παρακαλεῖ ὅπως ἀρθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ γλεύκους. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Κερκύρας παρακαλοῦσι ὅπως αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία των, οἱ δὲ τῆς Καρδίτσης ὑποβάλλουσι παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς διαβαθμίσεως τῶν ὑπαλλήλων. Οἱ ὑπάλληλοι τῶν Τ.Τ.Τ. Σάμου ὡς καὶ κατώτερον προσωπικὸν Τ.Τ.Τ. Ἡρακλείου παραπονοῦνται διὰ τὸ ὑποβληθησόμενον νομοσχέδιον μισθοδοσίας ὑπαλλήλων. Οἱ κάτοικοι Μαντζιάρι τῆς Μεσσηνίας παρακαλοῦσι ὅπως τροποποιηθῇ ἡ διάταξις περὶ εἰσαγωγῆς ἐνωμοταρχῶν ἐν τῷ σχολείῳ τῆς Χωροφυλακῆς. Ἡ Αἰκατερίνη Σταυράκη ἐκ Μεραμπέλου Κρήτης, χήρα Γεωργίου Σταυράκη διατελέσαντος ἐπὶ 40 ἔτη δημοδιδασκάλου, παρακαλεῖ ὅπως τῇ ἀπονεμηθῇ σύνταξις. Οἱ κ.κ. Α. Παπαναστασίου (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ Μ. Νεγροπόντης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἀφορώντων τὸν πορθμὸν Εὐρίπου νόμων». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν). Ὁμοίως ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως γραφείου πληροφοριῶν ἐν τῇ Γενικῇ Διοικήσει Θεσσαλονίκης.» Ὁ κ. Κ. Ρακτιβὰν (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν) καὶ Λ. Γρίβας (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἀποσπάσεως ἀνδρῶν τοῦ Στρατεύματος εἰς τὴν Χωροφυλακήν, πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτῆς, δι’ ἐκτάκτου στρατολογίας ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς καὶ κατατάξεως Χωροφυλάκων ἄνευ θητείας». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου. 1) «Περὶ χορηγήσεως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ὀλυμπίων Κληροδοτημάτων δραχ. μέχρι 50.000 πρὸς προμήθειαν ὑλικῶν καὶ ἐγκατάστασιν ἠλεκτροφωτισμοῦ ἐν τῷ Ζαππείῳ Μεγάρῳ». καὶ 2) «Περὶ Μέσης Ἐμπορικῆς Ἐκπαιδεύσεως». (Ἀμφότερα κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχήν). Ὁ κ. Ι. Τσιριμῶκος (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ ἐκδικάσεως τῶν μεταξὺ ἰατρῶν καὶ ἰδιωτῶν διαφορῶν περὶ πληρωμῆς τῆς ἰατρικῆς ἀμοιβῆς». 2) «Περὶ δικαστηρίων καὶ δικαστικῶν λειτουργῶν ἐν ταῖς προσηρτημέναις χώραις». 3) «Περὶ φυλακῶν». καὶ 4) «Περὶ ἱδρύσεως μέχρι πέντε πταισματοδικείων καὶ μέχρι πέντε εἰρηνοδικείων». (Ἅπαντα τὰ νομοσχέδια ταῦτα κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχήν). Ὁ κ. Κ. Ρακτιβὰν (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) καὶ Ι. Τσιριμῶκος (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου γʹ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου ΔΞΡʹ τοῦ ἔτους 1912 «περὶ ἐξασκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν) Ὁ κ. Μ. Νεγροπόντης, (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) «Περὶ χορηγίας πιστώσεων εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1919–20. καὶ 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 988 τῆς 2 Σεπτεμβρίου 1917 «περὶ ὀργανισμοῦ τελωνειακῆς ὑπηρεσίας». (Ἀμφότερα κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχήν.) Ὁ κ. Σ. Σῖμος (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως) ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 27 τοῦ νόμου 1960 «περὶ περιθάλψεως θυμάτων πολέμου». Ὁ κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Παιδείας,) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 403. 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τινων τῶν νόμων 3145 καὶ 1242 β «περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». 3) «Περὶ Ἰσραηλιτικῶν κοινοτήτων». καὶ 4) «Περὶ παροχῆς πιστώσεων πρὸς ἵδρυσιν ἐπιστημονικῶν ἐργαστηρίων». (Ἅπαντα τὰ νομοσχέδια ταῦτα κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχήν). Ὁ κ. Ἀθ. Μιαούλης (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἰατρικοῦ κλάδου τοῦ Π. Ναυτικοῦ» καὶ 2) «Περὶ χορηγήσεως συμπληρωματικῆς πιστώσεως δραχ. 110.000 διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν φάρων Φαλκουνέρου, Ἀγριληᾶς, Τιμίου Προδρόμου καὶ Ἐλαφρονήσι». Αἱ ἐπὶ τῶν Ἀμέσων καὶ Ἐμμέσων φόρων, Ἐμπορικῆς Βιομηχανίας κλπ. Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ὑποβάλλουσι τὰς ἐκθέσεις αὐτῶν ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: «Περὶ δεκαπενταετοῦς ἀπαλλαγῆς ἐκ φόρου Αʹ κατηγορίας (οἰκοδομῶν) τοῦ νόμου 1640 ὡς καὶ ἐκ τοῦ ὑπερτιμήματος καὶ ὑπερεισοδήματος τοῦ νόμου 1642 τῶν ἐντὸς τῆς ἐκτάσεως τῆς κτηματικῆς ὁμάδος τῆς πόλεως Θεσ)νίκης ἐνεργηθησομένων οἰκοδομῶν κλπ.» «Περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΒΡΝΣΤʹ περὶ προστασίας τῶν βιομηχανικῶν καὶ ἐμπορικῶν σημάτων». «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1023 «περὶ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως ἀσφαλίσεως». «Περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς διὰ τοῦ τελωνείου Θεσ)κης παντὸς εἴδους οἰκοδομησίμου ὑλικοῦ χρησιμοποιηθησομένου διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Θεσσαλονίκης». «Περὶ ἀπαγορεύσεως κατασκευῆς καὶ ἐμπορίας τεχνικοῦ ὄξους». «Περὶ ἐγκαταστάσεως μηχανικῶν μέσων μεταφορᾶς σμύριδος». καὶ «Περὶ παραχωρήσεως τοῦ μεταλλείου χρυσοῦ Ἀβρέτ Χισσάρ». Ὁ κ. Α. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἰσοπολιτείας τῶν γυναικῶν». Ὁ κ. Γ. Νοταρᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐμφυτευτικῶν δικαιωμάτων».

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ὅπως καταθέσει καὶ ἀναπτύξει ἀναφορὰν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Μενεζένας καὶ Μπρακαμάδι Πατρῶν.

§4Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης παρακαλοῦν αἱ κοινότητες ὅπως σταλῇ ὁ σχετικὸς νομογεωπόνος νὰ ἐξακριβωθοῦν αἱ ζημίαι καὶ νὰ ληφθοῦν μέτρα. Καὶ σήμερον ἔλαβον καὶ νέα τηλεγραφήματα διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνουν συμπληρωματικὰ ἔργα καὶ νὰ μὴ ὑποβάλλεται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς δαπάνας τῶν χαλαζοπλήκτων μερῶν. Εἶναι ἑπομένως ἀνάγκη νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα εὐρύτερον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐκεῖ ὅπου ἡ σταφὶς φορολογεῖται 23 δραχ. νὰ φορολογηθῇ 24 καὶ ἡ δραχμὴ αὐτὴ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ταμεῖον ἀσφαλείας διὰ τὸν σταφιδικὸν κόσμον. Αὐτὰς τὰς δύο ἀναφορὰς εἶχον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Λ. Μπασιᾶς καὶ Λ. Βαλσαμάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Μαρίνης χήρας Π. Λειβαδᾶ.

§6Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν τῆς χήρας Μαρίνης Π. Λειβαδᾶ καὶ παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν λαμβανομένη ὑπ’ ὄψει. Ἡ ἑτέρα ἀναφορά μου ἀφορᾶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἀλλὰ θὰ τὴν ἀναπτύξω ὅταν ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Οἰκονόμου ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν συνοικιῶν Μακρυγιάννη, Ἀκροπόλεως, Ἁγίου Παντελεήμονος καὶ Γαργαρέττας.

§8Ν. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Οἱ κάτοικοι Μακρυγιάννη, Ἀκροπόλεως, κλπ. παραπονοῦνται διὰ τὴν τροχιοδρομικὴν συγκοινωνίαν. Διὰ νὰ μεταβοῦν ἀπὸ τὴν Γαργαρέτταν εἰς τὴν Ὁμόνοιαν χρειάζονται μίαν ὥραν. Διότι ἄλλοτε χαλᾷ ὁ ντρολὲς καὶ ἄλλοτε τὸ σύρμα. Καὶ νὰ πληρώνουν καὶ 25 λεπτά. Αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς ἄδικον καὶ πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα. Ἐπίσης ἐπιβάλλεται καὶ ἡ ἐπαναφορὰ τῆς στάσεως Ἁγίου Ἰωάννου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Γουμενίτσης Καλαβρύτων.

§10Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν φοιτητῶν Γ. Μήλιου καὶ Θουκυδ. Νικολαΐδου.

§12Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ ἀναφορά μου ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Πρόκειται περὶ Φοιτητῶν οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰς οἰκογενείας των εἰς τὴν Ρουμανίαν καὶ λόγῳ τῆς πτώσεως τοῦ Ρουμανικοῦ νομίσματος δὲν δύνανται νὰ ἀνανεώσουν τὰς ἐγγραφάς των, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῶσιν ἀτελῶς.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γερμανὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς οἰκογενείας Παππᾶ–Δημητρίου Οἰκονόμου ἐκ Ρεσιτινίκων Χαλκιδικῆς.

§14Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Καὶ ἄλλοτε ἐζήτησα τὸν λόγον περὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, διότι πρόκειται περὶ οἰκογενείας ἀπορφανισθείσης ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν ἱερεὺς παρέσχε μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸν Μακεδονικὸν ἀγῶνα καὶ ἔχω ἀναγνώσει ἀποσπάσματα πιστοποιητικῶν, τὰ ὁποῖα εἶχε ἐκ μέρους τῶν ὁπλαρχηγῶν τῆς ἐπαρχίας του. Ἔχει ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς καὶ εἰς χρηματικὰς θυσίας ὑποβληθῆ, διότι ἡ οἰκογένεια αὐτὴ ἔχει πολεμήσῃ καὶ κατὰ τῶν Τούρκων καὶ κατὰ τῶν Βουλγάρων καὶ ὅταν ἦλθε ὁ πόλεμος τοῦ 1912 ἕνα ἀπόσπασμα Τούρκων ἐκρίβη μέσα εἰς τὸν ἀχερῶνα τοῦ Παπαοικονόμου καὶ ἐγένετο σκέψις νὰ ἐμπρησθῇ ὁ ἀχερὼν διὰ νὰ καοῦν καὶ πολὺ προθύμως ὁ ἱερεὺς ἐδέχθη καὶ ἐτέθη πῦρ. Καὶ ἄλλας χρηματικὰς ζημίας ἔχουν ὑποστῆ καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ μένουν εἰς τοὺς δρόμους.

§15Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. βουλευτής, ἂν μὲν πρόκειται περὶ ἐρωτήσεως θὰ ἐξετάσω αὐτὴν μετὰ πάσης εὐμενείας. Ἄν ὅμως θέλῃ νὰ ζητήσῃ λόγον τότε δύναται, νὰ μετατρέψῃ τὴν ἐρώτησίν του εἰς ἐπερώτησιν καὶ θὰ τοῦ δοθῇ ἡ δέουσα ἀπάντησις.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Κ. Γόντικας καὶ Ν. Συριόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς σταφιδοπαραγωγῶν Ἠλείας.

§17Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν.

§18Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Σᾶς ἔδωσα τὴν ἀπάντησιν ὅτι ἀγοράζεται κατὰ 225 δρ. μὲ ὡρισμένην ποσότητα παραδοτέαν εἰς ἀποθήκας μέχρι τέλους Ἰουλίου.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης ὅπως καταθέσει καὶ ἀναπτύξει πρότασιν νόμου «περὶ ἀντιπλημυρικοῦ Ταμείου Σελινοῦντος».

§20Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν καὶ ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων πρὸς διοχέτευσιν τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ Σελινοῦντος». Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω ὅτι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ὁ ποταμὸς αὐτὸς ἔχει ἐπιφέρει πολλὰς καταστροφάς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀλλεπάλληλοι βοήθειαι εἰς οὐδὲν ὠφέλησαν, διότι ἦτο ἀδύνατον ν’ ἀντεπεξέλθωσιν εἰς τὰς δαπάνας. Συνεπῶς ὁλόκληροι πληθυσμοὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ χειμάρρου. Ἕνεκα τούτου οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου ἀναγνωρίζοντες τὴν δειχθεῖσαν πατρικὴν μέριμναν ὑφ’ ἡμῶν πρὸς προστασίαν τούτων καὶ ἀναγνωρίζοντες ὅτι τὸ διατεθὲν ποσὸν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ὑπερέβη πᾶσαν προσδοκίαν, ἐπὶ πλέον δὲ ἀναγνωρίζοντες ὅτι παρ’ ὅλον τὸ ποσὸν τοῦτο ἐστάθη ἀδύνατον ν’ ἀναχαιτισθῇ ὁ χείμαρρος οὗτος, παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἐμοῦ, ὅπως δεχθῇ τὴν ὑποβαλλομένην πρότασιν νόμου διὰ τῆς ὁποίας συνιστᾶται ἀντιπλημμυρικὸν Ταμεῖον διὰ καταβολῆς μιᾶς στρεμματικῆς φορολογίας μέχρι δραχμῶν πέντε ἐξ ὅλων τῶν στρεμμάτων τῶν κατακλησμένων ὑπὸ τῶν ὑδάτων τοῦ Σελινοῦντος καὶ δεύτερον εἰδικῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου. Κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν θέλει ἐξευρεθῇ ποσὸν 100 χιλ. δραχμῶν ἐτησίως διὰ τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ δάνειον περὶ τὰ 2 ἑκατομμύρια, διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διαρρυθμισθῇ ἡ κοίτη τοῦ Σελινοῦντος. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ὅπως λάβητε ὑπ’ ὄψει σας τὰς ἀναφερομένας ἐν τῇ προτάσει νόμου προτάσεις τῶν κατοίκων τούτων διὰ τῶν ὁποίων ζητοῦσι τὴν προστασίαν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ μεγίστου τῶν κινδύνων, ὁ ὁποῖος τοὺς ἀπειλεῖ. Βεβαίως θὰ ἦτο προτιμωτέρα καὶ ὀρθοτέρα εἰς τὴν σύγχρονον ἐποχὴν ἡ λύσις πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συναλλαγῶν, ἀλλὰ δυστυχῶς οὔτε τὸ διοικητικὸν περιβάλλον εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ δύναται κανεὶς νὰ μὴ φοβῆται ὅτι θὰ ναυαγήσῃ. Ἕνεκα τούτου θὰ παρακαλέσω ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου ψηφισθῇ ἡ ὑποβαλλομένη πρότασις μου διὰ τῆς ὁποίας θὰ αἰσθάνονται διαρκῆ εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα τοῦτο. Ταὐτοχρόνως ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε δεχθῇ ὅπως καταβάλῃ τὸ ⅓ ἢ τὸ ¼ τοῦ ποσοῦ τούτου ἀντὶ τοῦ σήμερον καταβαλλομένου ἐξ 100.000 καὶ πλέον δραχμῶν, νὰ ἐνισχύσῃ τὸ Ταμεῖον τοῦτο διὰ νὰ ἀντιμετοπίσῃ τὴν μεγάλην ἀνάγκην, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀπαιτήσῃ ποσὸν ἄνω τῶν 2.000.000 δραχμῶν. Ταὐτοχρόνως θὰ μοὶ ἐπιτρέψετε, κ. Ὑπουργέ, νὰ σᾶς συστήσω ὅτι ἡ φορολογία, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῶσιν οἱ κάτοικοι δὲν θὰ εἶναι βαρεῖα διότι ἀπὸ 20 ἡ φορολογία τῆς σταφίδος κατῆλθεν εἰς 15, συνεπῶς ὠφελήθησαν 5 δραχμὰς τὸ χιλιόλυτρον, καὶ πρέπει νὰ τὸ λάβητε τοῦτο ὑπ’ ὄψει, ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει προκειμένου περὶ ἐκμεταλεύσεως τῶν ὑδάτων τοῦ Σελινοῦντος ποταμοῦ θὰ παρακαλέσω ὅπως τεθῇ εἰδικὴ διάταξις συμφώνως πρὸς τὴν πρότασιν νόμου αὐτὴν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐπιστραφῶσι τὰ πρῶτα ὠφελήματα τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ὑδάτων τοῦ Σελινοῦντος ποταμοῦ ὡς καὶ οἱ κάτοικοι διὰ τῶν ἀναφορῶν των ἀναφέρουσιν. Ἀλλὰ προσέτι θὰ ἀπαλλαγῶσι οἱ κάτοικοι καὶ ἀπὸ τοὺς ἐλλογενεῖς πυρετούς. Εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ καὶ θὰ ψηφίσῃ τὴν τοιαύτην πρότασιν νόμου καὶ ὅτι θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ ἀπὸ τῆς 15 Αὐγούστου.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἄν σκέπτεται κατὰ τὸ τμῆμα τοῦτο τῆς Βουλῆς νὰ εἰσηγηθῇ σχέδιον νόμου «περὶ ἀγροφυλακῆς».

§22Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Μὲ ἐπεσκέφθη μία ἐπιτροπὴ ἐκ Πατρῶν καὶ μὲ παρεκάλεσε διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἐφόσον τοῦ ἐπιτρέπει ὁ χρόνος νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τῆς ὑπαίθρου χώρας καὶ θὰ ἀποσπάσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς πόλεως Πατρῶν. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ υἱοθετήσῃ τὸ μέτρον τοῦτο.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τρικούπης ἐρωτᾷ, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐὰν σκέπτεται νὰ λάβῃ μέριμναν τινὰ διὰ τὴν ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν δημοτικῶν στρατολόγων καὶ πότε.

§24Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θὰ ληφθῇ μέριμνα κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ Γενικοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ.

§25Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ μισθοδοσία των εἶναι πολὺ εὐτελής.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τίνα ἀπόφασιν ἔλαβε διὰ τὴν ἵδρυσιν ἀντιφυματικοῦ Νοσοκομείου ἐν Πάτραις.

§27Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Οὐδεμίαν. Μελετᾶται τὸ ζήτημα καὶ ἐν καιρῷ θὰ ληφθῇ ἡ δέουσα ἀπόφασις.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπαβασιλείου παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ ἐγκατελείφθη εἰς τὴν τύχην της καὶ κατέστη ἐντελῶς ἀδιάβατος, ἡ ἀπ’ Ἀθηνῶν διὰ Καπανδριτίου εἰς Κάλαμον Ὠρωποῦ δημοσία ὁδός. Εὐαρεστηθῇ δὲ ὡσαύτως νὰ διατάξῃ τὴν σύντομον ἐπιδιόρθωσιν αὐτῆς πρὸς εὐκολίαν συγκοινωνίας τῶν κατοίκων Ὠρωποῦ καὶ Μαραθῶνος.

§29Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ὑπεβλήθη ὁ προϋπολογισμὸς τῆς ἐπισκευῆς τῆς ὁδοῦ ταύτης.

§30Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Πρὸ μηνῶν ἐζητήσαμεν, κ. Ὑπουργέ, τὴν ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Καπανδριτίου εἰς Κάλαμον Ὠρωποῦ. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ ἀπὸ Σταυροῦ μέχρι Μαρκοπούλου εἶναι ἀκατασκεύαστος, ἀπ’ ἐκεῖ καὶ πέρα εἶναι κατασκευασμένη. Ἡ ὁδὸς ἀπ’ Ἀθηνῶν μέχρι Κηφισσίας εἶναι καλὴ ὁδὸς καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέριμναν διὰ τὰ αὐτοκίνητα καὶ ἐν γένει νὰ ληφθῇ μία μέριμνα διὰ τὴν κίνησιν, ὅπως συμβαίνει εἰς ὅλας τὰς ἄλλας χώρας. Προσέτι ἔχω νὰ κάμω καὶ τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ἀπὸ τὸ τέλος τῆς ὁδοῦ Καλάμου μέχρι Μαρκοπούλου, ὑπάρχει ὁδὸς δύο χιλιομέτρων, αὐτὴ εἶναι χαλασμένη εἴμεθα δὲ ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι ἠναγκασμένοι κατὰ τὴν περιοδείαν νὰ πηγαίνωμεν ἐπὶ πώλου ὄνου, ὑποσχόμεθα δὲ πάντες, ὅτι θὰ διορθωθῇ ἡ ὁδός. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, διότι παρῆλθον Κυβερνήσεις ἐπὶ Κυβερνήσεων καὶ ἡ ὁδὸς ἀκόμη εἶναι χαλασμένη.

§31Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐλήφθη πρόνοια γενικωτέρα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ Ἐθνικὸς Στρατὸς προελάσας ἐξ Ξάνθης κατέλαβεν ὁλόκληρον τὴν Θράκην καὶ τμήματα αὐτοῦ εὑρίσκονται ἤδη κατηυλισμένα εἰς ἕν τῶν προαστείων τῆς Ἀδριανουπόλεως τὸ Καραγάτς (Ζητωκραυγαὶ καὶ χειροκροτήματα παρατεταμένα). Ἡ κατάληψις τῆς Δ. Θράκης ἐγένετο ἐν ἀπολύτῳ τάξει χωρὶς τὴν δημιουργίαν οὐδενὸς λυπηροῦ ἐπεισοδίου. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιτυχίας θέλει γίνει ἐν καιρῷ καὶ ἡ περαιτέρω προέλασις καὶ εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην, μέχρι τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπεδίκασεν ἡ συνθήκη. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν θεωρῶ καθῆκον, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκφράσω, εἰς μὲν τὸν Γάλλον στρατηγὸν Σαρπὺ καὶ τοὺς συνεργάτας αὐτοῦ τὰς εὐχαριστίας τῆς Κυβερνήσεως, διότι συνήργησαν κατὰ τοσοῦτον ἐπιτυχῆ τρόπον εἰς τὴν τόσον ἐπιτυχῆ διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου τοῦ ἀνατιθεμένου εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Στρατὸν. (Ζήτω ἡ Γαλλία. Χειροκροτήματα). Εἰς δὲ τὸν Διοικητήν, τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς καὶ τοὺς στρατιώτας τοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ, τὰ συγχαρητήρια τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§35Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔχω τὴν τιμὴν, κύριοι βουλευταί, νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων» ὑπογεγραμμένον ὑπὸ πάντων τῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν ἔχει βεβαίως ἀνάγκην ἡ Βουλὴ ν’ ἀκούσῃ ἀπὸ ἐμὲ λεπτομερῶς τοὺς λόγους οἵτινες ἐπιβάλλουσι τὰ προτεινόμενα μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τῶν ὑπαλλήλων. Δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ τάξις πολιτικὴ ἄνευ τάξεως διοικητικῆς, καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ τάξις διοικητικὴ ἄνευ τῶν μέτρων ἅτινα ἐξασφαλίζουσι τὴν μετὰ ζήλου καὶ ἐπιμελείας ἀμερόληπτον καὶ κανονικὴν λειτουργίαν τῆς διοικήσεως. Γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι διὰ τῆς διοικήσεως λαλοῦν καὶ ἐπιβάλλονται οἱ νόμοι. Διὰ τῆς διοικήσεως ἐφαρμόζεται ἀποτελεσματικῶς καὶ ἡ ἄλλη ἐξουσία τῶν Κυβερνήσεων. Ἡ ἐξουσία ἡ πολιτικὴ διὰ τῆς ὁποίας ἐποπτεύονται καὶ προάγονται τὰ κοινωνικὰ ἐν γένει συμφέροντα. Τοιαύτην ἀντίληψιν ἔχουσα ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἐφρόντισεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἐγκαταστάσεως της πρὸ δεκαετίας ν’ ἀποκαταστήσῃ διοίκησιν ἱκανὴν νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν προορισμόν της μετὰ τοιαύτης εὐρείας ἀντιλήψεως. Δὲν ἐδίστασε δὲ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ κατοχυρώσῃ τὴν μονιμότητα τῶν ὑπαλλήλων καὶ εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ ὁποίου συνδυάζονται πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας διατάξεων. Ἐξελίσσεται τοιουτρόπως βελτιουμένη ἡ Ἑλληνικὴ διοίκησις παρὰ καὶ τὰς μεγάλας ἀνωμαλίας αἵτινες προῆλθον ἐκ τῶν δύο Βαλκανικῶν πολέμων μέχρις οὗ ἀπροσδόκητος Θύελλα ἀναστατώσασα τὰ πάντα καὶ τοὺς πάντας διέσεισε ἐκ θεμελίων καὶ τὸ διοικητικὸν ἡμῶν οἰκοδόμημα. Ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων προσεπάθει, πῶς ν’ ἀσφαλίσῃ τὴν διοίκησιν ἀπὸ πάσης ἐπιδράσεως κομματικῆς ἢ οἱασδήποτε ἄλλης. Οἱ ἀνατροπεῖς τοῦ ἔργου αὐτοῦ προσεπάθησαν, πῶς νὰ καταστήσωσι τὴν διοίκησιν δούλην κομματικῶν συμφερόντων ἀκόμη δὲ καὶ πολιτικῶν σκοπῶν ἄντικρυς ἀντιθέτων πρὸς τὸ ἐλεύθερον πολίτευμα τῆς Χώρας. Ἡ τοιαύτη ἀνατροπὴ ἔφερεν τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναστολὴν τῶν νόμων περὶ μονιμότητος διὰ νὰ προβῇ κατὰ τὸ δυνατὸν εἰς τὴν ἐνδεικνυομένην ἐκκαθάρισιν. Δὲν δύναμαι νὰ γνωρίσω ἐὰν κατωρθώθη καὶ ἐξουδετερωθῇ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ φατριαστικὸν καὶ ἀνελεύθερον δηλητήριον μὲ τὸ ὁποῖον μερικοί τινὲς ἀτυχεῖς ἄνδρες ἠθέλησαν νὰ ποτίσουν τὸ φρόνημα τῶν δημοσίων ἡμῶν ὑπηρεσιῶν. Ὀφείλομεν ὅμως καὶ δικαιούμεθα ἴσως νὰ ἔχωμεν τὴν ἐλπίδα ὅτι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ἄλλου δὲ ἡ συντελουμένη ἐκπλήρωσις τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν πόθων, θὰ εἶναι δύο ἱκανῶς ἰσχυροὶ μοχλοὶ διὰ νὰ ἀποκαταστήσουν εὐσυνειδησίαν εἰς πάντα τὰ ἄτομα τῆς Ἑλληνικῆς διοικήσεως νὰ σωφρονίσουν δὲ ἴσως τοὺς μὴ τυχὸν μέχρι σήμερον σωφρονισθέντας. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἀνωμαλία ἄλλη καὶ πολὺ σημαντικὴ εἰς τὴν παροῦσαν κατάστασιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὑπάρχουν καὶ ἀνισότητες καὶ ἀνωμαλίαι τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ θεραπεύσωμεν διὰ μέτρων νομοθετικῶν, εἰς τὴν θεραπείαν δὲ αὐτῶν ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω. Δύο κυρίως εἶναι οἱ σκοποὶ τοῦ νομοσχεδίου, πρῶτον βελτίωσις τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων, δεύτερον ἀφομοίωσις αὐτῶν ἐπὶ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἱεραρχικῆς κλίμακος κατὰ βαθμὸν καὶ μισθόν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχουν καὶ διατάξεις τινὲς ἄλλαι, ἀφορῶσαι δευτερεύοντα θέματα περὶ τῶν ὁποίων δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἡ ἀνεπάρκεια τῆς μισθοδοσίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος, ἀνεγνωρίσθη πάντοτε ὑπὸ πασῶν τῶν κυβερνήσεων καὶ ὑπὸ πασῶν τῶν Βουλῶν. Ἀνεπαρκὴς ἐθεωρήθη ἡ μισθοδοσία, καὶ ἀφ’ ἑνὸς τὸ πρῶτον κατεστάθη διὰ τοῦ νόμου ΠΛΣΤʹ, ὁ ὁποῖος νόμος καθώρισεν εἰς τὴν πρώτην ἱεραρχικὴν κλίμακα τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἑλλάδος, ἐδείκνυετο δὲ τότε ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν ἀντεῖχε εἰς μεγαλειτέρους μισθούς. Καὶ ὅμως κατὰ τὸ πλεῖστον ἐξηκολούθησαν μέχρι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν νὰ ἰσχύουν οἱ μισθοὶ ἐκεῖνοι, ἀκόμη δὲ καὶ σήμερον κρατοῦσι τινὲς ἐξ αὐτῶν. Αἱ ἀνάγκαι αἱ βιωτικαί, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησεν ὁ τελευταῖος πόλεμος, ἐπέβαλλον πολλὰς προσαυξήσεις εἰς τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων. Θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ ὁρισθοῦν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1910 ἐπῆλθον μεταβολαί τινες αἰσθηταὶ εἰς τὸ καθεστὼς τοῦ νόμου τοῦ 1859, μεταβολαὶ διὰ τῆς δημιουργίας νέων θέσεων ἰδιαίτατα ἐκ τῆς δημιουργίας νέων Ὑπουργείων καὶ τοῦ καθορισμοῦ μεγαλειτέρου μισθοῦ διά τινας θέσεις καὶ ἀποζημιώσεων τινῶν. Ὁ πόλεμος ἐπέβαλε τὴν χορηγίαν τῶν προσαυξήσεων, τὰς ὁποίας γινώσκει ἡ Βουλή. Τὸ τοιουτοτρόπως ὅμως δημιουργηθὲν καθεστὼς οὔτε μόνιμον εἶναι, διότι οἱ σχετικοὶ νόμοι ἔχουν προσωρινὴν ἰσχύν, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἴσον πρὸς πάντας. Εἶναι πράγματι καταπληκτικὴ ἡ ἀνισότης καὶ ἡ ἀνομοιότης ἡ ἐπικρατοῦσα εἰς τὰς τάξεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐν Ἑλλάδι. Ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ καὶ τῶν Ὑπουργείων ἀκόμη καὶ ἐν τῇ ἱεραρχικῇ κλίμακι καὶ εἰς τὸν μισθὸν ἀκόμη τὸν διδόμενον εἰς ὁμοιοβάθμους ὑπαλλήλους ἄλλων Ὑπουργείων. Οὔτε καὶ οἱ μισθοὶ τῶν γενικῶν γραμματέων εἶναι ἴσοι εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα, οὔτε καὶ τῶν τμηματαρχῶν, τοιαύτη δὲ κατάστασις δὲν εἶναι βεβαίως ἐποικοδομητικὴ εἰς ἀνάπτυξιν ζήλου εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, τοὐναντίον δυσφορίαν γεννᾷ καὶ παράπονα καὶ τὸν ζῆλον μαραίνει. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται σήμερον καθορίζεται κλῖμαξ ἔχουσα ἕνδεκα μόνον βαθμοὺς ὑπαλλήλων ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι, ὡς γνωρίζετε, διορίζονται καὶ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι μὲ βαθμὸν Ὑπουργοῦ, τοιοῦτοι δὲ εἶναι οἱ Γενικοὶ Διοικηταί, μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ γραφέως βʹ τάξεως. Ἐπὶ τῆς κλίμακος αὐτῆς κατὰ τοὺς βαθμοὺς αὐτῆς θὰ καταταχθοῦν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν πλὴν ἐλαχίστων τινῶν ἐξαιρέσεων ἐνδεδειγμένων, καθὼς θὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ κρίνουσα τὸ νομοσχέδιον καὶ συζητοῦσα. Οἱ καθοριζόμενοι δὲ μισθοὶ εἶναι οἱ ἑξῆς: Ὑπουργὸς δραχ. 1500, Γενικὸς Γραμματεὺς καὶ Διευθυντὴς δραχ. 1200, Διευθυντὴς βʹ τάξεως δραχ. 1050, Τμηματάρχης αʹ τάξεως δραχ. 900, Τμηματάρχης βʹ τάξεως δραχ. 750, γραμματεὺς αʹ τάξεως δρ. 600, γραμματεὺς βʹ δραχ. 475, ἀκόλουθος δρ. 375, γραφεὺς αʹ τάξεως δρ. 300, γραφεὺς βʹ τάξεως δρ. 230. Διὰ τοὺς τεχνικοὺς ὑπαλλήλους ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν ἀναγράφεται διάταξις, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται πρὸς τῷ μισθῷ τῷ καθοριζομένῳ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, νὰ παρέχεται καὶ ἐπὶ πλέον ἐπίδομα μέχρι τοῦ τρίτου τοῦ μισθοῦ. Θὰ ἐκούραζον τὴν Βουλὴν ἄνευ λόγου ἂν κατεγινόμην εἰς ἀνάπτυξιν τῶν κεφαλαίων καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Ἄλλως τε ἐντὸς τῆς ἰδίας ταύτης ἡμέρας θὰ διανεμηθῇ εἰς ὑμᾶς τὸ νομοσχέδιον, ὅπως δυνηθῆτε νὰ ἀντιληφθῆτε, ὀφείλω ὅμως νὰ τονίσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον θεωρεῖται πλέον ἐπεῖγον, δέον δὲ νὰ ψηφισθῇ μέχρι τοῦ πέρατος τῶν ἐργασιῶν τοῦ τμήματος τούτου τῆς Βουλῆς, αἱ ὁποῖαι ἐργασίαι ὑποθέτω ὅτι θὰ περατωθῶσι σὺν τῷ πέρατι τῆς παρούσης ἑβδομάδος, ὀφείλω δὲ νὰ ζητήσω συγγνώμην παρὰ τῆς Βουλῆς, διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ βραδύτης τῆς ὑποβολῆς εὐθύνει κυριώτατα ἐμέ, ἂν μὴ μόνον ἐμέ· ἡ δὲ εὐθύνη αὕτη δέον νὰ καταλογισθῇ εἰς τὴν ἀσθένειαν, ὑπὸ τῆς ὁποίας προσεβλήθην, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν εἰς ἐμέ, νὰ συνεργασθῶ μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ σύνταξις τοῦ νομοσχεδίου, μήτε νὰ ἐπιμεληθῶ τὰ τῆς συντάξεως καὶ τῆς ὑποβολῆς αὐτοῦ. Βεβαίως θ’ ἀκούσωμεν τὰς παρατηρήσεις τῆς Βουλῆς. Ὀφείλομεν ὅμως νὰ δηλώσωμεν καὶ ἐπὶ πλέον ὅτι, ὅσον ἰδίως ἀφορᾷ τὰ οἰκονομικὰ ὅρια, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐπεκταθῇ πέραν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον κατὰ βαθμόν. Πράγματι ἔχομεν φθάσει εἰς δαπάνην βαρυτάτην διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἀκόμη καὶ ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1920, τὸν συντεταγμένον οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προβλέψεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐπέρχεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου αὔξησις πέραν τῶν 16.000.000, χωρὶς νὰ συμπεριληφθῶσι αἱ αὐξήσεις τῶν μισθῶν τοῦ δικαστικοῦ Σώματος καὶ αἱ αὐξήσεις τοῦ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκάλων, διότι μετὰ καὶ αὐτῶν τῶν αὐξήσεων ἔχομεν ἐπὶ πλέον διαφορὰν 32.000.000 δραχ. περίπου. Δὲν εἶναι δὲ βέβαια μικρὸν ποσὸν 32.000.000 δραχ. ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι οἱ μισθοί, τοὺς ὁποίους μέχρι τοῦδε ἐπληρώναμεν διὰ πάντας τοὺς Ἕλληνας ὑπαλλήλους συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν δικαστικῶν καὶ τῶν δημοδιδασκάλων περιελάμβανον εἰς διάφορα ἐπιδόματα, τὰ ὁποῖα εἶχον θεσπισθῆ ἕνεκα τῶν ἀναγκῶν τῶν δημιουργηθεισῶν ἐκ τοῦ πολέμου. Λέγω τοῦτο, διότι ὅπως καὶ ἄλλοτε μοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ καὶ ὅπως θὰ δίδηται καὶ εἰς πάντα Ὑπουργὸν ἀφορμὴ νὰ ἴδῃ, εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν μὲν προτείνωμεν αὔξησιν δαπανῶν ὡς ἀμοιβὴν πράγματι ὑπηρεσιῶν δὲν εἶναι ἀσύνηθες τὸ θέαμα τῆς πλειοδοσίας κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ αἴτησις θυσιῶν ἢ προσόδων πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους, ὁπόταν παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον τῆς μειοδοσίας. Ἐννοεῖται ὅτι διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντεπεξέλθωμεν εἰς τὸ νέον τοῦτο βάρος θὰ δεήσῃ νὰ προσφύγωμεν καὶ εἰς νέους φόρους, ὅπως καλύψωμεν τὰς δαπάνας, περὶ τούτων ὅμως δὲν ἀπόκειται εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω τίποτε σήμερον, διότι ἁρμόδιος εἰσηγητὴς εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸν ὁποῖον ἀπόκειται ἡ ἐκτίμησις ἡ συμπερασματικὴ ἐκ τῆς ὅλης μελέτης τῆς καταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς, περὶ τῶν δυνατῶν πόρων, τοὺς ὁποίους θὰ ἔχῃ νὰ ζητήσῃ διὰ νὰ καλύψῃ τὸ ἐμφανιζόμενον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔλλειμμα, ἀνταποκρινόμενον τοιουτοτρόπως εἰς ἀνάγκην ὑπὸ πάντων ἀναγνωριζομένων, προσθέτοντες εἰς τὴν ἀσφάλειαν τῆς μονιμότητος τοῦ Ἕλληνος ὑπαλλήλου, τὴν ἀσφάλειαν τῆς οἰκονομικῆς ἐπαρκείας ἀποκαθιστῶντες ἰσότητα μεταξὺ αὐτῶν, μὴ ὑπάρχουσαν μέχρι σήμερον, ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι καὶ τὸ σῶμα τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων θὰ προσπαθήσῃ ἐπίσης νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς τοιαύτας πρὸς αὐτὸ προσδοκίας. Ἐξυψώνοντες οἰκονομικῶς τὸν Ἕλληνα ὑπάλληλον ἐξυψώνομεν καὶ τὴν ἐθνικὴν αὐτοῦ ἐπιβολήν, βάσις ὅμως τῆς ὁποίας—κατὰ τοῦτο δέον νὰ νοηθῇ ὑπ’ αὐτῶν τούτων κυρίως— δὲν εἶναι μόνον ἡ κατὰ γρᾶμμα εὐσυνείδητος ἐφαρμογὴ τῶν νόμων, ἀλλὰ καὶ ἡ προσηνὴς συμπεριφορὰ πρὸς πάντας τοὺς πολίτας, ἡ μετὰ προσοχῆς ἔρευνα πάντων τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων, τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς κοινωνικῆς ἐν γένει προόδου. Διότι, ἐὰν ἁπλῆ πειθαρχικὴ ἐκτέλεσις τοῦ καθήκοντος ὑπὸ τοῦ ὑπαλλήλου καὶ παντὸς ἐν γένει δημοσίου ὀργάνου, καθιστᾷ ἁρμονικὴν τὴν λειτουργίαν τῆς διοικήσεως, τὸ ἐνδιαφέρον ὅμως πρὸς τὸ δίκαιον τοῦ πολίτου, καὶ τῆς Κοινωνίας ἐν γένει καθιστᾷ αὐτὴν ἔτι ἐπιβλητικὴν καὶ ἐνισχύει ἀκόμη καὶ αὐτὴν τὴν πρὸς τὴν Πατρίδα ἀγάπην τῶν πολιτῶν, καὶ βέβαια αἱ ὑποχρεώσεις αὐτοῦ αὗται δὲν εἶναι ἀντιστρόφως ἀνάλογοι πρὸς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν καταλαμβάνει σήμερον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἀπὸ τοὺς δημοσίους δὲ ὑπαλλήλους οὕτω προστατευομένους, ἀπὸ αὐτοὺς κυρίως ἐξαρτᾶται νὰ δώσουν τὴν περιφανεστέραν καὶ ἐμπρακτικωτέραν ἀπόδειξιν ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον ἔχει ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην ἠθικὴν εὐρωστίαν, διὰ νὰ βαδίσῃ σταθερῶς καὶ ἀκάμπτως τὴν εὐρεῖαν ἐκπολιτιστικὴν λεωφόρον, τὴν ὁποίαν διανοίγει εἰς τὸν Ἑλληνισμὸν ἡ συντελουμένη ἐθνικὴ ἀποκατάστασις. (Χειροκροτήματα.)

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν.

§37ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν)

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπασιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§39Α. ΜΠΑΣΙΑΣ. Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἄλλωστε ἐπανειλημμένως ὑπέβαλον συστάσεις ὅπως καταστῇ δυνατόν, καὶ βελτιωθῇ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ θὰ συνηγορίσω ὑπὲρ τῆς ταχίστης ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Ἔχω ὅμως μίαν παρατήρησιν νὰ ὑποβάλω, ἡ ὁποία κατὰ σύμπτωσιν εὑρίσκεται ὡς σύστασίς μου εἰς τὴν σημερινὴν ἡμερησίαν διάταξιν, χωρὶς νὰ γνωρίζω ὅτι ἐπρόκειτο σήμερον νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἡ παρατήρησίς μου αὕτη εἶναι ἡ ἑξῆς: Διὰ τοῦ ἐπεξεργαζομένου σχεδίου νόμου «περὶ ἀφομοιώσεως τῶν βαθμῶν καὶ μισθῶν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐξομοιοῦνται πρὸς τοὺς λοιποὺς συμπεριλαμβανόμενοι καὶ οἱ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ταχ. τηλ. καὶ τηλεφώνων. Τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι ἀπολύτως ὀρθόν, καθ’ ὅσον ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἀποτελεῖ ἰδίαν ὅλως ἐκμετάλλευσιν, ἧς τὸ προσωπικὸν δὲν πρέπει νὰ ἀφομοιωθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν πρὸς κλίμακα ἐμπειρικὴν συνταχθεῖσαν τῶν λοιπῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἥτις ἔδει νὰ περιορισθῇ εἰς τοὺς διοικητικοὺς καὶ δικαστικοὺς μόνον. Αἱ νεώτεραι καὶ ὀρθαὶ ἀντιλήψεις ἐπὶ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης εἶναι ὅτι αὕτη πρέπει νὰ ἐξελεγχθῇ εἰς αὐτοτελῆ ὑπηρεσίαν, δημοσίαν μὲν ἀλλὰ κεκτημένην ἴδιον ἰσολογισμόν, προϋπολογισμὸν καὶ ἀπολογισμόν, ἐξ ὧν νὰ καταδεικνύωνται τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκμεταλλεύσεως ταύτης καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως καὶ ἐκ ταύτης νὰ ῥυθμίζωνται τὰ εἰσπραττόμενα τέλη. Ἐκ τῆς ποικιλίας τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην προσωπικοῦ κατ’ ἀνάγκην καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν διαβαθμίσεων πρέπει νὰ εἶναι μεγαλύτερος ὡς καὶ εἰς ὅλα τὰ Κράτη συμβαίνει ἄλλως καὶ ἡ Γαλλία ἐνῷ ἐσχάτως ἐψήφισε γενικὸν νόμον περὶ ἀφομοιώσεως κατὰ βαθμοὺς καὶ μισθοὺς ὅλων τῶν ὑπαλλήλων, ἐψήφισεν εἰδικὸν διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ εἰδικὸν διὰ τὸ προσωπικὸν ὁλόκληρον τῶν ΤΤΤ. Βεβαίως πρέπει ν’ ἀναθεωρηθῶσιν αἱ διατάξεις περὶ μισθοῦ καὶ ἐν γένει τοῦ προσωπικοῦ τῶν ΤΤΤ, ἀλλὰ τοῦτο νὰ γίνῃ ἐμπεριστατωμένως δι’ εἰδικοῦ νόμου, ἐν ᾧ νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψει καὶ αἱ δαπάναι τοῦ βίου ἀναλόγως τῶν πόλεων καὶ τῶν ὑποχρεώσεων τῶν ὑπαλλήλων.

§40Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου). Ὅταν τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ τὸ ὑποβληθὲν τὴν ἑσπέραν ταύτην νομοσχέδιον θὰ τὸ ἀναγνώσῃ ὁ κ. βουλευτὴς καὶ θὰ πεισθῇ ὅτι περὶ τῶν ὑπαλλήλων τούτων ποιεῖται διάκρισιν καὶ τοὺς ἐξαιρεῖ. Ἄλλως τε εἰς τὰ αἰτήματα τοῦ κ. βουλευτοῦ ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ κλάδου τούτου δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ὑστερήσῃ καὶ ὁ ἀμέσως ἁρμόδιος ἐπὶ τούτων Ὑπουργός.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2144 περὶ διοικήσεως τῶν Ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους», διὰ τοῦ ὁποίου εἰσάγεται σπουδαιοτάτη καινοτομία εἰς τὴν διοίκησιν τῶν σιδηροδρόμων ὀφειλομένη εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου λαμβάνεται σοβαρὰ πρόνοια περὶ κανονισμοῦ εἰς τὴν διοίκησιν τῶν Σιδηροδρόμων ὅπως μετάσχουν καὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἐργατικοῦ καὶ ὑπαλληλικοῦ στοιχείου τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Κράτους καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν συνενδιαφερομένων παραγωγικῶν τάξεων, οὕτω δ’ ἐξασφαλίζεται συγχρόνως ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ συνεργασία ὁμάδων καταναλωτῶν εἰς τὴν διοίκησιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ συγκέντρωσις ὅλων τῶν ἀναγκαίων διὰ τὸ ἔργον τῶν Σιδηροδρόμων πληροφοριῶν. Πλὴν τούτου ἐκρίθη δίκαιον νὰ ἐλαττωθῶσιν αἱ ἀμοιβαὶ τῶν ὁπωσδήποτε συμπραττόντων εἰς τὴν διοίκησιν τῶν Σιδηροδρόμων δημοσίων ὑπαλλήλων εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀμοιβῆς τῶν μὴ τοιούτων μελῶν. Παρακαλῶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐὰν ἡ Βουλὴ συναινῇ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ συνεισφορᾶς τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἐκ τῆς κατασκευῆς ὁδῶν ὠφελουμένων κτημάτων» καὶ ἕτερον νομοσχέδιον «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Νέας Διευθύνσεως τῶν Δημοσίων ἔργων» τὰ ὁποῖα ἐπίσης παρακαλῶ νὰ κηρυχθῶσι κατεπείγοντα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσονται κατεπείγοντα καὶ ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν.

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀναβληθῇ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Πετρακάκος.

§45Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐπεθύμουν αἱ σκέψεις, τὰς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ πρὸς ὑμᾶς νὰ ὑπεβάλλοντο ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς τῆς ὁποίας ὁ Βλάσιος Γαβριηλίδης ἠγωνίσθη ἐρρωμένως, ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἀφιέρωσεν ἀτυχῶς καὶ αὐτὸ τὸ κύκνειον ἆσμα του. Θὰ μοὶ εἴπητε, τὶ σχέσιν ἔχει ἡ Βουλὴ μὲ τὸν συντάκτην τῆς Ἀκροπόλεως; Εἰς ὅλας τὰς πεπολιτισμένας χώρας οἱ δημοσιογράφοι καὶ οἱ ἀρθρογράφοι ἀποτελοῦσι τοὺς παραστάτας τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν διότι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες ἑνὸς ἔθνους καὶ ἰδίως παρ’ ἡμῖν δὲν δύνανται νὰ ὑψωθῶσι τόσον ταχέως μέχρι τοῦ μυθικοῦ Μήδα, ὅστις μετέβαλεν εἰς χρυσὸν ὅ,τι ἔψαυεν ἔχουσιν δὲ διὰ τοῦτο ἀνάγκην ἰσχυρῶν παραστατῶν. Ὡς τοιοῦτος ὑπῆρξεν ὑπὲρ πάντας ὁ Γαβριηλίδης, ὁ ἐπίλεκτος ἀληθῶς πρύτανις τῆς ἑλληνικῆς δημοσιογραφίας. Τὸ ἔργον του ὑπῆρξε μέγα καὶ ἴσως ἐν τῷ κοινωνικῷ πολιτισμῷ τῆς Ἑλλάδος ὁ Γαβριηλίδης ἀπετύπωσε τόσον βαθέως τὴν σφραγίδα τῆς ψυχῆς του ὅσον ὁ Χαρίλαος Τρικούπης ἐπὶ τῆς νομοθεσίας. Τὸ ἔργον του δέον νὰ ἐξετασθῇ διττῶς. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἐπιδράσεως τὴν ὁποίαν ἤσκησε ἐπὶ τοῦ πολιτισμοῦ μας καὶ τῆς ἐπιδράσεως αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἑλληνικοῦ τύπου. Ὅστις, κύριοι συνάδελφοι, θελήσῃ νὰ ρίψῃ βλέμμα εἰς τοὺς 40 τόμους τῆς «Ἀκροπόλεως» θ’ ἀπορήσῃ πῶς ἤρκεσεν ἡ ζωὴ ἑνὸς ἀνθρώπου ἵνα παραγάγῃ τόσην ἐργασίαν. Ἐὰν χθὲς ἡ Βουλὴ ἐψήφισε μέτρα εὐεργετικὰ ὑπὲρ διαφόρων οἰκογενειῶν ἀπελθόντων προστατῶν, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τὰ μέτρα ἐκεῖνα ἀπευθύνονται πρὸς νάνους ἀπέναντι τοῦ γίγαντος, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου σήμερον ὁμιλῶ ἐγώ... Τὸ ἔργον του, ἰδίᾳ ὑπὲρ τοῦ ἑλληνικοῦ τύπου ὑπῆρξε μεγαλύτερον πολλῶν ἄλλων. Ὁ ἑλληνικὸς τύπος ἦτο πολὺ μικρὸς κατὰ τὸ 1883, ὅτε ὁ Γαβριηλίδης ἐνεφανίσθη μὲ πρόγραμμα ἐντελῶς ῥηξικέλευθον πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἀνισόρροπον, διότι ὑπῆρξεν ὁ φορεὺς τῶν νέων ἰδεῶν, ὁ μέγας κοινωνικὸς ἰδίᾳ ἐπαναστάτης ἐν Ἑλλάδι, ὁ ὁποῖος ἐπολέμησεν ὅλας τὰς προλήψεις, ὑπῆρξε δὲ ὁ κατ’ ἐξοχὴν οὐδέποτε ἀποβλέψας νὰ ἀρέσῃ εἰς τοὺς πολλούς. Ἀλλὰ πάντοτε εἰργάσθη πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ. Σήμερον ὅτε ἡ κυβέρνησις ἀποτελεῖται καὶ ἀπὸ μέλη, τὰ ὁποῖα ἀνῆκον ἄλλοτε εἰς τὴν ἑλληνικὴν δημοσιογραφίαν εἶμαι βέβαιος ὅτι θέλει εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν μέτρον εἰς ἔνδειξιν τοῦ ὀφειλομένου φόρου πρὸς τὴν μνήμην ἀνδρὸς ὅστις ἐκοπίασεν ὅσον ἐλάχιστοι εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἐὰν εἶνε ἀξίωμα ἀνεγνωρισμένον εἰς τὴν Ἀμερικὴν εἶνε ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ εἶνε οἱ προσήκοντες ἐὰν δὲν εἶνε συγχρόνως καὶ δημοσιογράφοι. Τὸ ἀξίωμα τοῦτο πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν διότι ἄν μή τι ἄλλο ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ Γαβριηλίδης ὑπῆρξε διὰ τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν ὅ,τι ὁ Τρικούπης διὰ τὴν νομοθεσίαν. Δὲν γνωρίζω τίνας σκέψεις φέρει εἰς Ὑμᾶς ὁ θάνατός του ἀλλ’ εἰς ἐμὲ ἐδημιούργησε προσθέτως καὶ τὸ συμπέρασμα ὅτι ἀπέθανε πτωχὸς ὡς καὶ ζωγράφος. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις προσηκόντως τιμῶσαι ὑπηρεσίας τοιαύτας εἰς ἐξιστόρησιν τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἤρκουν 10 διαλέξεις θὰ πράξῃ ὅτι, τὸ καθῆκον παντὸς Ἕλληνος ἐνδεικνύει.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶνε σύμφωνος νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ ἐπερωτήσεις διὰ τὴν αὔριον;

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἀδείας εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ Ἐθνικοῦ λυγνιτωρυχείου Μπανίτσης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Προσωρινοῦ Κανονισμοῦ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν εἰδικῶν ταμείων καὶ ὑπηρεσιῶν τῆς χρήσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1920–1921 καὶ περὶ χορηγίας τριῶν δωδεκατημορίων πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῶν τριῶν πρώτων μηνῶν τῆς χρήσεως ταύτης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκποιήσεως ἀκινήτου τῆς Ἱστορικῆς καὶ Ἐθνολογικῆς Ἑταιρείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων ΒΧΚΑʹ καὶ ΓΟΛΗʹ περὶ γυμναστικῆς κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαλύσεως τῶν πρὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1919 συναφθεισῶν ἐργολαβιῶν πρὸς ἐκτέλεσιν Δημ. ἔργων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως τῆς μεταξὺ Ναταλίας Α. Σούτσου καὶ τῆς Ἑταιρείας Ι. Χρυσικόπουλος καὶ Ἀδελφοὶ συναφθείσης συμβάσεως μισθώσεως ἐπὶ τῶν κατὰ ὑψηλῇ κυριότητα ἀνηκουσῶν εἰς τὸ Δημόσιον δύο οἰκιῶν».

§49Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§50Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πρέπει νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ παρέχει ἁπλῶς ἐξουσιοδότησιν εἰς τὸ κράτος νὰ ἐγκρίνῃ ἢ μὴ τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑποβληθῶσιν. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω ὅλους τοὺς κ. βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι ἔχουν νὰ ἐπιφέρουν ἀντιρρήσεις περὶ τῆς συμβάσεως ταύτης νὰ τὰς ἐκθέσουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ὁμολογῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑπέβαλον ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι τὰ δημόσια συμφέροντα δὲν θίγονται. Ἐν ᾗ περιπτώσει πεισθῶ ὅτι κινδυνεύουν ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ ἀγαθὰ, τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν θὰ διστάσω οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ τὸ ἀποσύρω.

§51Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Βεβαίως ὡς εἶνε συντεταγμένον τὸ νομοσχέδιον δὲν καλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ ἢ μὴ ἐγκρίνῃ μίαν σύμβασιν ὑποβαλλομένην εἰς αὐτήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ζητεῖ ἁπλῶς ἐξουσιοδότησιν τῆς Βουλῆς ὅπως μελετήσῃ τὴν σύμβασιν ἐν τῷ μέλλοντι καὶ ἀναγνωρίσῃ ἢ τακτοποιήσῃ τὰς συναφθείσας μισθώσεις. Κατ’ ἀρχὴν δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἦτο τακτικὸν αὐτὸ τὸ νὰ ζητεῖται ἐκ προκαταβολῆς ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς ὅπως καταρτισθῇ μία σύμβασις ἀγνώστου περιεχομένου διότι οἱαδήποτε καὶ ἄν εἶνε ἡ ἐμπιστοσύνη, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Βουλὴ καὶ ἔχει τοιαύτην πρὸς τὸν σήμερον προϊστάμενον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἀναντίρρητον εἶνε ὅτι εἶνε ἐνδεχόμενον τὴν ἐξουσιοδότησιν ταύτην ἡ ὁποῖα δὲν παρέχεται εἰς τὸν σήμερον προϊστάμενον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ παρέχεται εἰς οἱονδήποτε Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, τὴν ἐμπιστοσύνην ταύτην οἱοσδήποτε ὑπουργὸς δύναται νὰ τὴν μεταχειρισθῇ ἄνευ ἐπαρκοῦς μελέτης, ἐκθέτων τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, ἤμην δὲ πραγματικῶς διατεθειμένος ἵνα μὴ μετάσχω κἄν τῆς συζητήσεως ἀλλ’ ὕστερον ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἐγγράφων θεωρῶ ὅτι θὰ παρέλειπον ἕν καθῆκον καὶ ὡς βουλευτὴς πρὸς τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ἄν δὲν καθίστων αὐτὸν κοινωνὸν τῶν σκέψεων, τὰς ὁποίας μοὶ ἐγέννησεν ἡ μελέτη τῶν ἐγγράφων τῶν κατατεθέντων. Ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἀνεκινήθη πρὸ δύο ἐτῶν περίπου ἐν ᾧ δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπεβλήθησαν περίπου τρεῖς ἢ τέσσαρες ἀναφοραὶ τῆς Ἑταιρείας «Χρυσικόπουλος καὶ Ἀδελφοί», ἐκ τῶν ἐγγράφων δὲν προκύπτει ὅτι ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας σας κατηρτίσθη καὶ ἀπεκρυσταλλώθη σχέδιον τι, τὸ ὁποῖον νὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἔστω μίαν γνῶσιν τῶν ὅρων, ἐντὸς τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ ἔγκρισις τῆς συμβάσεως. Καὶ αὐτὸ μὲν θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι εἶνε μία ἀταξία τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου σας ἀπέναντι τοῦ σώματος διότι δὲν εἶνε ὀρθόν, ὅταν ἡ διοίκησις ἔχῃ εἰς χεῖρας της πρότασιν περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως πρὸ διετίας, ἐπὶ ὁλόκληρον διετίαν νὰ μὴ ἀπεξεργάζεται ἕν νομοσχέδιον λεπτομερέστερον καθ’ ὅν τρόπον π. χ. τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν μεταλλείων Μπανίτσης, ἀλλὰ παρουσιάζει ἕν νομοσχέδιον τόσον ἀόριστον, ὅσον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἰς ἡμᾶς ὑποβάλλεται. Τοῦτο εἶνε τὸ ἕν, ἀλλ’ ἐκ τῆς μελέτης τοῦ φακέλλου ἐπείσθην περὶ δύο ἄλλων πραγμάτων ἀκόμη. Πρῶτον ὅτι ζητεῖτε ἀναδρομικῶς νὰ δώσωμεν τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία εἶνε παράνομος, διότι εἶνε σύμβασις παραβιάζουσα τὸν νόμον περὶ ἐνοικιοστασίου. Ὁ κ. Χρυσικόπουλος θεωρῶν ὅτι ἔχει εἰς χεῖράς του καὶ διευθύνῃ ὁ ἴδιος τὸ ἐνοικιοστάσιον ὅπως αὐτὸς θέλει, κατήρτισε μίαν σύμβασιν μετὰ τῆς Ναταλίας Σούτσου, διὰ τῆς ὁποίας ἀνέλαβε νὰ πληρώνῃ αὐτὸς ἐνοίκιον ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανεν ἡ Ναταλία Σούσσου μέχρι καταρτίσεως τῆς συμβάσεως καὶ ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος περὶ ἐνοικιοστασίου διὰ τοῦ Διατάγματος, θὰ ἐπέτρεπεν εἰς τὴν Ναταλίαν Σούτσου νὰ εἰσπράττῃ. Θὰ μοὶ εἴπητε ὅτι ὁ κ. Χρυσικόπουλος παραβιάζων τὸν νόμον αὐτὸν ἔκαμε μίαν πρᾶξιν εἰς βάρος του. Εἶνε ἀληθές, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποκλείει ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶνε ἄκυρος, οὕτως συνταχθεῖσα κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου περὶ ἐνοικιοστασίου.

§52Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διατί;

§53Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Διότι ἔχει συνομολογηθῆ ἐνοίκιον διὰ τὰς δύο οἰκίας κατὰ 15 ἕως 20 χιλιάδας δραχμὰς ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει τὸ ἐνοικιοστάσιον.

§54Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἀλλὰ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν αὐτό, ὑποθέτω.

§55Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχει τὴν ἑξῆς σχέσιν.

§56Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Παρακαλῶ διὰ νὰ διαφωτισθῶ καὶ ἐγώ.

§57Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐκ τῆς συνεχείας θὰ διαφωτισθῆτε. Ἔχει τὴν ἑξῆς σχέσιν, ὅτι, ἐπειδὴ αἱ οἰκίαι αὐταὶ εἶνε ἐνοικιασμέναι εἰς ἄλλους, ἡ Ἑταιρεία Χρυσικοπούλου ἐσκέφθη νὰ διαλύσῃ αὐτὴν τὴν ἐνοικίασιν.

§58Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν διαλύεται κατὰ τὸ νομοσχέδιον.

§59Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔρχεται τώρα νὰ κάμῃ κἄτι τι, τὸ ὁποῖον ἐπεχείρησεν ὁ κ. Χρυσικόπουλος διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ καὶ δὲν τὸ ἐπέτυχεν. Εἶνε δὲ ἕν ὑπόμνημα εἰς τὸν φάκελλον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀρκετὰ καθαρὰ λέγει, δώστε μου αὐτὸν τὸν νόμον, διότι τὰ δικαστήρια μοῦ ἀπέρριψαν τὰς ἀγωγὰς περὶ ἐξώσεως, τὰ ὁποίας ἔκαμα κατὰ τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν δύο οἰκημάτων.

§60Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παρέχει τὸ δικαίωμα τῆς διαλύσεως τῶν ὑφισταμένων μισθώσεων.

§61Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὅπως ἔχει τώρα;

§62Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Μάλιστα.

§63Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι.

§64Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὅπως ἔχει τώρα, συζητοῦμεν.

§65Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ βλέπω τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα μοῦ δίδει ὁ φάκελλός σας.

§66Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὸ νομοσχέδιον συζητοῦμεν.

§67Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, καθαρὰ τὸ λέγει τὸ πρᾶγμα, ἐγὼ θὰ ὑπάγω νὰ ἐνοχλήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διὰ νὰ περιλάβῃ διάταξιν εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον διὰ νὰ ἠμπορῶ νὰ ἐξώνω ὅσους θέλω. Ἐννοεῖται δὲ ὅτι μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν πῶς εἷς ἰδιώτης εἰς δημοσίαν ἀρχὴν ἀπευθυνόμενος ἀποκαλύπτει κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰς σκέψεις του. Δηλαδὴ ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα ἔγιναν τρόπον τινὰ κατώτερα τῶν φιλοδοξιῶν τῆς Ἑταιρείας Χρυσικοπούλου.

§68Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶνε ὑπερβολικὴ ἡ ἔκφρασις, διότι ὑποθέτω τὸ ἑξῆς, ὅτι, ἀναντιρρήτως ὁ Χρυσικόπουλος ὑπηρετῶν καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα τὴν ἱκανοποίησιν τῶν συμφερόντων του ἐπεδίωξε νὰ ἀρυσθῇ τὸ δικαίωμα, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τῆς διαλύσεως ὑφισταμένης μισθώσεως Αὐτὸ δὲν τὸ παρέσχομεν. Ὅλαι ἑπομένως αἱ διατάξεις περὶ ἐνοικιοστασίου δὲν θίγονται, διότι σχετικὴ διάταξις δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Μὴ ψέγετε τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπιθυμῶ νὰ διαφωτισθῶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§69Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Σᾶς συνιστῶ ν’ ἀναγνώσητε τὰς ἀναφοράς.

§70Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν αἱ ἀξιώσεις τοῦ Χρυσικοπούλου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει, εἶνε, οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους θέτει τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὶ θίγουν καὶ κατὰ πόσον θίγουν τὰ συμφέροντα τοῦ κράτους. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς...

§71Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Θὰ σᾶς εἰπῶ· τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ καὶ οἱ ὅροι αὐτοῦ θίγουν τὰ συμφέροντα τοῦ κράτους. Καὶ ἂν μὲν ἐπρόκειτο μόνον νὰ θιχθοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ κράτους, τὸ κράτος εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅτι χάριν αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ δύναμαι ἐπὶ τέλους νὰ θυσιάσω συμφέροντα ἄλλα τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα τὸ κράτος νὰ θυσιάσῃ σκοποὺς προσδιορισθέντας διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῆς περιουσίας, τὴν ὁποίαν διαθέτει, ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος σᾶς ἐκλειροδότησε τὴν περιουσίαν ταύτην. Αἱ δύο οἰκίαι, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται περιῆλθον εἰς τὸ κράτος συνεπείᾳ κληροδοτήματος, ἵνα ἐκ τῶν προσόδων αὐτῶν συστηθῇ καὶ λειτουργῇ Μουσεῖον Ζωγραφικῆς Γλυπτικῆς. Διὰ τὴν διαχείρισιν δὲ τῆς περιουσίας αὐτῆς ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ διαθέτου —καὶ σᾶς συνιστῶ νὰ ἀναγνώσητε τὴν διαθήκην— ἐπιτροπὴ τριμελὴς ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀπὸ τὸν Διοικητὴν τῆς Ἐθν. Τραπέζης καὶ ἀπὸ ἕν μέλος τῆς οἰκογενείας Σούτσου. Νομίζετε ὅτι συμβιβάζεται ὁ σκοπὸς αὐτός, τὸν ὁποῖον ἔθεσε διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν προσόδων αὐτῶν ὁ διαθέτης ὁ ὁποῖος ἐπροικοδότησε τὸ κράτος μὲ αὐτὴν τὴν περιουσίαν, μὲ τὸν πρόσθετον σκοπόν, τὸν ὁποῖον δεικνύη τὸ νομοσχέδιόν σας, τοῦ νὰ ἐπιτρέψητε δι’ ἐλαφροτέρων ὅρων τὴν ἐγκαθίδρυσιν ἑνὸς Ἐμπορικοῦ καταστήματος;

§72Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Διατὶ ἐπιτρέπομεν τὴν ἐγκαθίδρυσιν ἐμπορικοῦ καταστήματος.

§73Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀσφαλῶς. Ἐὰν δὲν προσέξατε εἰς τὰς ἀναφοράς, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ἡ Ἑταιρεία αὐτή, ζητεῖ ἀπὸ σᾶς νὰ ἐλαττώσητε ἀκόμη τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον ἔχει συμφωνήσῃ μὲ τὴν κυρίαν Σούτσου, διότι, ἐν ᾧ ἡ κυρία Σούτσου ἔχει συμφωνήσῃ ἐνοίκιον 95 δραχμῶν, ἡ Ἑταιρεία εἶχε τὴν τόλμην νὰ σᾶς ὑποβάλῃ ἀναφοράν, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται ἐν τῷ φακέλλῳ, νὰ μοῦ τὸ δόσετε μὲ ἐνοίκιον 30 δραχμῶν, διότι πρέπει ἐκ τοῦ ὅλου ἐνοικίου νὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ κεφάλαιον τῆς οἰκοδομῆς. Ἐὰν δέ, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, κ. Ὑπουργέ, ἀναγνώσητε τὸν φάκελλον, θὰ ἴδητε ὅτι θὰ σᾶς κάμῃ καὶ ἕν ἄλλο ἐντύπωσιν, ὅτι εἰς τὰς ἀναφοράς του σᾶς λέγει ὅτι αὐτὸς θὰ κάμῃ τοῦτο τὸ κτίριον, εἰς τὰ σχέδια δὲν ὁρίζει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, σᾶς λέγει ὅτι θὰ κάμῃ ὀκταώροφον οἴκημα. Δὲν πρόκειται παρὰ περὶ πενταορόφου καὶ ἂν προσθέσητε καὶ τὰ ὑπόγεια, πρόκειται περὶ ἑξαορόφου. Σεῖς θέλετε νὰ ἐξοδεύσῃ 2.500.000 καὶ οἱ προϋπολογισμοὶ τῆς δαπάνης εἶνε 1.200.000 καὶ λέγει ὅτι θὰ κάμῃ μεγάλα καταστήματα καὶ ἀπὸ τὰ σχέδια βλέπετε ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος. Ἔκαμε μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία λόγῳ τοῦ ἐνοικιοστασίου ἀντὶ νὰ δώσῃ κέρδος, ἔδωσε ζημίαν. Ἀπὸ αὐτὰ λέγω τὰ πράγματα δὲν εὑρίσκω ὅτι εἶνε ἕνας ἄνθρωπος ἀνειλικρινής, διότι δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Τὸ προέχον ὅμως δι’ ἐμέ, κύριε Ὑπουργέ, εἶνε τοῦτο, ὅτι νομίζω ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς δίδετε ἄλλην χρησιμοποίησιν εἰς τὰς οἰκίας παρὰ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἠθέλησεν ὁ διαθέτης. Δίδετε εἰς τὸν κερδῷον Ἑρμῆν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὰς μούσας, καὶ νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ τὸ κάμωμεν διότι θέλομεν παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου νὰ προστατεύσωμεν μίαν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὔχομαι νὰ προκόψῃ, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ τῆς δώσω ἕνα κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον εἶνε προωρισμένον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς καλλιτεχνικὰς ἀνάγκας τῆς χώρας.

§74Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Σύμφωνοι μὲ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα, θὰ ἐπιθύμουν νὰ ἐξηγηθῶ ἀκόμη περισσότερον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἐν πρώτοις δὲν ὑπάρχει ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ἐπέστησεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος δηλονότι εἶνε ἀδύνατον νὰ συνομολογηθῇ ἐνοίκιον κατώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀσφαλίσῃ ὁ Χρυσικόπουλος, διότι ὑπάρχει διάταξις ἡ ὁποία λέγει (ἀναγινώσκει) «δύναται νὰ ......κλπ.» Καὶ ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶνε ὅτι τὸ ἐνοίκιον δὲν θὰ εἶνε κατώτερον. Ἑπομένως κυρία ζημία τοῦ δημοσίου ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης δὲν ὑφίσταται, διότι ἔχομεν ἐξασφαλισμένον τὸ κατώτερον ὅριον τοῦ ἐνοικίου.

§75ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ δὲν τὸ κάμνωμεν μὲ δημοπρασίαν αὐτό;

§76Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Διὰ δημοπρασίας δυστυχῶς δὲν γίνωνται αὐταὶ αἱ ἐπιχειρήσεις. Κίνδυνος ἑπομένως ἐλαττώσεως τῆς προσόδου τοῦ δημοσίου δὲν ὑπάρχει, τοὐναντίον πιθανότης αὐξήσεως ὑφίσταται. Δεύτερον ἡ θέλησις τοῦ διαθέτου ἐπίσης δὲν διατρέχει κανένα κίνδυνον νὰ παραποιηθῇ ἐκ τοῦ προορισμοῦ αὐτοῦ. Ἡ διαθήκη προορίζει τὰ εἰσοδήματα ταῦτα διὰ καλλιτεχνικοὺς σκοπούς. Οἱ καλλιτεχνικοὶ σκοποὶ ἐξυπηρετοῦνται ἔτι μᾶλλον, διότι θὰ δοθῇ πρόσοδος μεγαλυτέρα. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν ὅτι ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶνε ὅτι τὸ κατώτερον ὅριον εἶνε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνεφωνήθη μετὰ τῆς Σούτσου, ὅτι εἶνε δυνατὸν ὁ ὅρος αὐτὸς νὰ τροποποιηθῇ μὲν πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου καὶ συγχρόνως δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ ἕν μέγα κατάστημα εἰς τὴν πρωτεύουσαν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποβῇ πρὸς ὄφελος τῆς κοινωνίας.

§77Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Τότε νὰ προστεθῇ ὅτι δύναται νὰ τροποποιηθῇ πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου.

§78Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Μάλιστα νὰ τεθῇ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§80Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμελέτησα καὶ ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐνέκυψα εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ. Ἡ ἀλήθεια εἶνε ὅτι παρ’ ὅλην τὴν προσπάθειάν της δὲν κατώρθωσεν ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις νὰ δικαιολογήσῃ ἂν ὄχι μίαν χαριστικὴν πρᾶξιν, ἀλλὰ πάντως μίαν καταφώρως ἀντικανονικὴν πρᾶξιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁμιλῶν πρό τινων ἡμερῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταρρυθμίσεων τοῦ διοικητικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἐτόνισε καὶ δικαίως ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία πρέπει νὰ ἀξιοῖ ἐγγυήσεις ἐκ μέρους τῆς ἐκτελεστικῆς. Αὐτὸ ἔλεγε πρό τινων ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἀκριβῶς ἀπὸ τὴν σύμβασιν αὐτὴν λείπει κάθε ἐγγύησις ἐκ μέρους τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, λείπῃ ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπεμάκρυνε κάθε δικαίαν παρεξήγησιν καὶ κάθε δίκαιον παράπονον. Λείπει ἡ δημοπρασία. Διατί, κύριοι, ἀποκλείετε κάθε ἐπιχειρηματίαν, ὅστις θὰ προσεφέρετο μὲ καλλιτέρους ὅρους νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐπιχείρησιν;

§81Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πῶς θὰ γίνῃ ἡ δημοπρασία; Ἐξηγήσεις ζητῶ, ἐδήλωσα μάλιστα ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον πεισθῆ ὅτι δὲν συμβιβάζεται μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους νὰ τὸ ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον· διότι πῶς θέλετε νὰ προκηρύξω τὴν δημοπρασίαν; Σήμερον ἔχω τὴν ψιλὴν κυριότητα μιᾶς ἐκτάσεως, θὰ προκηρύξω τὴν δημοπρασίαν καὶ θὰ ζητῶ ὅπως ὅστις θέλει νὰ ἀνεγείρῃ μεγάλα καταστήματα νὰ ἔλθῃ νὰ ἐνοικιάσῃ ἀπὸ τὴν χήραν.

§82Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φθάνετε ἐκεῖ διότι ἀναχωρεῖτε ἀπὸ ἐσφαλμένην βάσιν ὅτι ἔχετε μόνον τὴν ψιλὴν κυριότητα.

§83Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Σήμερον.

§84Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, διότι μετὰ πάροδον ὀλίγου χρόνου θὰ εἶσθε κύριος διότι ἡ ἐννενηκοντούτης αὕτη γραῖα θὰ σᾶς ἀφήσῃ ἐλευθέρους καὶ τότε νὰ σκεφθῆτε κατὰ τίνα τρόπον θὰ διαθέσετε καλλίτερα τὰ χρήματα της. Τὸ Κράτος οὕτως ἢ ἄλλως θὰ γίνῃ κύριος μετὰ πάροδον ὀλιγίστου χρόνου. Δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον αὐτὴ ἡ σπουδὴ νὰ ψηφισθῇ μία σύμβασις καὶ διατὶ δὲν ἀφήνετε νὰ γίνετε πραγματικοὶ κύριοι; Τὶ κερδίζετε σπεύδοντες εἰς τὴν πραγματοποίησιν μιᾶς τοιαύτης συμβάσεως; Δὲν κερδίζετε τίποτε διότι ἄν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ δώσουν περισσότερον ἐνοίκιον τὸ ἐνοίκιον αὐτὸ δὲν θὰ τὸ πάρετε σεῖς. Κατὰ συνέπειαν τὸ Δημόσιον δὲν κερδίζει τίποτε. Κύριε ὑπουργέ, διατὶ νὰ μακρυγορῶ καὶ νὰ σᾶς κουράζω; Ἐγὼ προσφέρομαι ὑπὸ πολὺ καλλιτέρους ὅρους, διατὶ μὲ ἀποκλείεται; Σκεφθεῖτε καὶ συμβληθῆτε ἀπὸ τοῦδε νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἐκχώρησιν διὰ δημοπρασίας, βεβαίως θὰ εὕρητε πολλοὺς ἰσοτίμους καὶ ἰσαξίους πρὸς ἐκείνους πρὸς οὕς δίδετε ἄνευ οὐδεμιᾶς δημοπρασίας, ἄλλως τε ὅλος ὁ ἄλλος ὁ ἐπιχειρηματικὸς κόσμος δὲν θὰ προβάλῃ τὸ παράπονον διατὶ ἐξεχωρήθη εἰς αὐτοὺς καὶ ὄχι εἰς ἡμᾶς; Ὑποθέτω ὅτι οὐδεμία δικαιολογία χωρεῖ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, ἀλλ’ ὅτι γίνεται κατὰ τρόπον ὅλως ἀντικανονικὸν αὐτὴ ἡ ἐκχώρησις. Ἀλλὰ λέγω ὅτι γίνεται μὲ σπουδὴν καὶ μὲ ἀντικανονικότητα ἀδικαιολόγητον ἡ ἐκχώρησις αὐτὴ καὶ μάλιστα ἀντικανονικότητα ἡ ὁποῖα δημιουργεῖ καὶ ζημίας εἰς τὰ συμφέροντα καὶ ἐπαναλέγω καὶ εὐρύτατον ἔδαφος καὶ εἰς παρεξηγήσεις καὶ εἰς εὐλογώτατα παράπονα ἐκ μέρους ἄλλων ἐπίσης καλῶν ἐπιχειρηματιῶν. Θέλετε ἡ Βουλὴ νὰ σᾶς δώσῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναγνωρίσητε μίαν σύμβασιν, τῆς ὁποίας δὲν γνωρίζει κανένα ὅρον. Εἷς μεγαλείτερος σεβασμὸς πρὸς τὴν Βουλὴν θὰ σᾶς ἔφερεν ὄχι εἰς τὴν σκέψιν, ἀλλὰ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐννοήσητε ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνισχύσητε μὲ περισσότερα στοιχεῖα.

§85Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διευκρινήσωμεν εἶνε τὸ περὶ τίνος πρόκειται. Δέχομαι τὰς παρατηρήσεις, διότι ἐπιθυμῶ νὰ εὑρίσκωμαι ἐν τάξει, ἀλλὰ πρέπει νὰ καθορίσωμεν περὶ τίνος πρόκειται. Τὸ Δημόσιον δὲν πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ ἐπιχείρησιν οὔτε νὰ συμβληθῇ μετὰ τῆς Ἑταιρείας «Ι. Χρυσικόπουλος καὶ ἀδελφοὶ» ὥστε νὰ καθορίσωμεν τὰς λεπτομερείας καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν θὰ ζήσῃ πολὺ ἢ ὀλίγον, ἡ κυρία Σούτσου, διότι τὸ Δημόσιον ἔχει μίαν οἰκοδομήν, τὴν ὁποίαν νέμεται ἡ κ. Ναταλία Σούτσου καὶ ἡ ὁποία μετὰ μικρὸν ἢ βραχὺ χρόνον θὰ περιέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον. Τὸ Δημόσιον θέλει νὰ διευκολύνῃ τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς τῶν μεγαλειτέρων κεντρικῶν καταστημάτων. Δὲν ὑπεβλήθη οὐδεμία ἀξίωσις ἐκ μέρους οὐδενὸς ἄλλου. Ἐξασφαλίζει κατὰ τοῦτο τὰ συμφέροντα. Τὶ γνώμην νὰ ἀνακοινώσωμεν εἰς τὴν Βουλήν; Τὸ ἐνοίκιον θὰ καταβάλλεται καὶ θὰ αὐξηθῇ, ποῖοι εἶνε οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἀνακοινώσωμεν εἰς τὴν Βουλήν; Τὶ εἶνε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζει ἡ Βουλή; Ἡ Βουλὴ ἐξουσιοδοτεῖ τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἐνοίκιον καὶ μάλιστα ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑφίστανται οἱ ἐνοικιασταί, οἱ ὅροι ὑπάρχουσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, δὲν εἶνε δὲ δίκαιον νὰ χαρακτηρήσητε ὅτι ἐπρόκειτο εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποκρύψωμεν τοὺς ὅρους, διότι τὰ συμφέροντα τὰ ἐξησφαλίσαμεν κατὰ τὸν μᾶλλον δυνατὸν τρόπον.

§86Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀναγνωρίζῃ μίαν σύμβασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποκλειστικὸν δικαίωμα ἔχει ἡ Ναταλία Α. Σούτσου. Ἀλλὰ τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους, τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ συμφέροντα τὶ γίνονται; Τὸ Κράτος σήμερον εἶναι ξένον, σἄν νὰ μὴ ἔχῃ οὐδὲν δικαίωμα καὶ ἀφίεται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς 90ούτιδος χήρας τῆς Ναταλίας Α. Σούτσου. Ἔλεγον ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον, τὸ Κράτος ἀναγνωρίζει μίαν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Ναταλία Α. Σούτσου, ἀλλὰ τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους εἶναι τὰ πραγματικώτερα.

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἀναντιρρήτως δὲν δύναται ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἰς τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν θὰ συνάψῃ περὶ μισθώσεως μετὰ τῆς Ἑταιρείας «Χρυσικόπουλος καὶ Ἀδελφοὶ» νὰ θέσῃ κατώτερον ὅριον μισθώματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ναταλίας Α. Σούτσου, καὶ θὰ προσπαθήσῃ μάλιστα νὰ τὸ αὐξήσῃ ἔτι μεγαλείτερον. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὅρος.

§88Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν τὸ ἀντιλαμβάνεσθε καὶ λέγετε ὅτι δὲν δύναται τὸ Δημόσιον νὰ κάμῃ διαφορετικά. Ἡ ἄλλη ὄψις, τὴν ὁποίαν ὑποδεικνύω καὶ δύνασθε νὰ ἐξασφαλίσητε μεγαλείτερα συμφέροντα εἶναι διατὶ εἰς τὴν ἑταιρείαν «Ι. Χρυσικόπουλος καὶ Ἀδελφοὶ» καὶ ὄχι εἰς προτάσεις ἄλλων.

§89Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ἔχομεν προτάσεις ἄλλων.

§90Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸν κανονικὸν δρόμον. Ἀποφεύγετε ἀκριβῶς, διὰ νὰ σᾶς τὸ εἴπω καθαρά, διὰ νὰ ἐκτελέσητε μίαν χαριστικὴν πρᾶξιν.

§91Γ. ΠΩΠ. Νὰ βάλωμεν ὅριον ἡλικίας εἰς τὴν Ναταλίαν Λ. Σούτσου.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅριον ζωῆς;

§93Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ, κ. Ὑπουργὲ διατὶ ἀποφεύγητε νὰ εἰσέλθητε εἰς τὸν κανονικὸν δρόμον.

§94Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐπιμένω διὰ νὰ πεισθῆτε.

§95Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποφεύγητε τὸν κανονικὸν δρόμον.

§96Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει ἐπιμονὴ διὰ τὴν ψήφισιν. Ὑπάρχει ἐπιμονὴ διὰ τὸν διαφωτισμὸν τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ ποῖον τρόπον νὰ ἔχῃ προσόδους μεγαλειτέρας.

§97Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον πῶς καὶ κατὰ τίνα τρόπον, νὰ ἔλθετε εἰς συνεννόησιν μὲ τὴν χήραν Ναταλίαν Α. Σούτσου. Θέλετε νὰ αὐξήσητε τὰ εἰσοδήματα, εἶναι πρόθυμον τὸ κράτος; Θέλετε νὰ τὸ δώσωμεν διὰ μεγαλειτέραν ἀνάγκην; Μάλιστα, ἀλλὰ νὰ ἀκολουθήσητε τὸν κανονικὸν τρόπον. Δὲν δικαιολογεῖσθε δι’ αὐτό. Διατὶ ἀποφεύγετε τὴν δημοπρασίαν; Δὲν ἀπαντᾶτε εἰς αὐτό.

§98Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ὁ Χρυσικόπουλος εἶναι ἰδιοκτήτης τοῦ παρακειμένου οἰκοδομήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ κατάστημά του.

§99Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μέρος.

§100Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὁ Χρυσικόπουλος εἶναι ὁ ὑποβαλὼν τὰς προτάσεις εἰς τὸ νὰ ἱδρύσῃ μὲ τὸ οἴκημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ μεγάλα καταστήματα. Ἡ ἄποψις ἡ ἰδική μας εἰς τὸ ὅτι δὲν πρέπει διὰ δημοπρασίας εἶναι ἡ ἑξῆς: Πρέπει νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἵδρυσιν τῶν μεγάλων αὐτῶν καταστημάτων ἢ ὄχι;

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πρέπει. Πρέπει.

§102Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπον νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἵδρυσιν αὐτῶν τῶν καταστημάτων τῶν μεγάλων. Προτάσεις σχετικαὶ δὲν ὑπεβλήθησαν ἀπὸ ἄλλους οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθῶσι, διότι ὁ χῶρος εἶναι περιορισμένος.

§103Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐὰν ὑποβληθῶσιν;

§104Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐν περιπτώσει λοιπὸν καθ’ ἥν ἠθέλομεν καταλήξῃ εἰς δημοπρασίαν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ διαθέσωμεν τὸ οἴκημα διὰ τὴν ἀνέγερσιν μεγάλων καταστημάτων, καὶ διὰ τοῦτο δὲν κάμνωμεν δημοπρασίαν, ἑπομένως ὁ σκοπός, τον ὁποῖον ἐπιδιώκομεν προπάντων αὐτὸς δὲν προέρχεται ἀπὸ δημοπρασίαν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν γίνεται δημοπρασία.

§105Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ ἄλλοι ἰσότιμοι καὶ ἰσάξιοι. Εἶναι καὶ ἄλλος ἐμπορευόμενος κόσμος, ὁ ὁποῖος πολὺ εὐκόλως καὶ προθύμως θὰ προσέτρεχε νὰ πλειοδοτήσῃ.

§106Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε ὅπως ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ προσκομισθῶσι καὶ ἄλλα στοιχεῖα.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους». Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§108Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἔχει ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλή, σχέδιον νόμου «περὶ ἀδικημάτων τινῶν, κατὰ τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους»; Ὑπέβαλον τοῦτο, ἄνευ εἰσηγήσεως, ἐπιφυλασσόμενος εἰς τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ν’ ἀνακοινώσω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν τοῦτο καὶ τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τῶν ἀντιρρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐκ τῆς ὑποβολῆς θὰ προέκυπτον. Καὶ εἰς μὲν τὴν Βουλήν, δὲν ἠκούσθη μέχρι τοῦδε ἀντίρρησίς τις.........

§109Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἐδόθη ἀφορμή.

§110Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἀλλ’ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ οἱ πολιτευταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς, ἐπετέθησαν δριμύτατα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἀντισυνταγματικοῦ καὶ τυραννικοῦ καὶ ἀνελευθέρου καὶ ὡς καταργοῦντος τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου. Τὸ σχέδιον τοῦτο συμπληροῖ τὰς διατάξεις κειμένου νόμου, τοῦ ἄρθρου 138 τοῦ Ποινικοῦ νόμου «περὶ ἐξυβρίσεως τῆς βασιλείας». Λέγω, συμπληροῖ, διότι δὲν ἐγεννήθησαν περιπτώσεις ἐν τῷ παρελθόντι, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἀναγκάσει τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἰδιαιτέραν. Αἱ περιστάσεις αὗται ἐνεφανίσθησαν τελευταίως. Δυνάμει διατάξεως τοῦ κειμένου νόμου δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι ἐν τῷ παρελθόντι τῷ ἀπωτέρῳ ἐπὶ βασιλείας Γεωργίου Αʹ κατεδιώχθησαν καὶ κατεδικάσθησαν ἄνδρες ἐντελῶς ἁγνοὶ καὶ ἀφ’ ὑψηλῆς ἰδεολογίας ὑποστηρίζοντες δημοκρατικὰς ἰδέας. Καὶ ἐτιμωρήθησαν μὲ 7ετῆ εἱρκτὴν ὁ Ἀριστοτέλης Ρίζος, μὲ 7ετῆ ὁ Τριανταφύλλου, κατεδιώχθησαν ἄλλοι δημοσιογράφοι καὶ πολιτευταὶ ἐπὶ ἐξυβρίσει τοῦ προσώπου τοῦ βασιλέως Γεωργίου διότι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θεωροῦντες τὸ πρόσωπον τοῦ βασιλέως ἀπαραβίαστον καὶ ἀνεύθυνον δὲν ἤθελον νὰ θίγεται οὐδὲ νὰ κατέρχεται ἐν τῷ πολιτικῷ ἀνταγωνισμῷ καὶ διὰ τοῦτο ἐπετράπη νὰ διωχθῶσιν, καὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐτιμώρησε πάντας ἐφόσον τὸ πρόσωπον τοῦ βασιλέως ἔμενεν ἐν τῇ ὑψηλῇ του ἀποστολῇ ἐντελῶς ἀνεύθυνον. Διὰ τοῦτο οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες ἐπέτρεπον τὴν δίωξιν καὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐτιμώρει τοὺς ὑποπίπτοντας εἰς τὸ ἀδίκημα αὐτό. Ἀλλὰ προϊόντος τοῦ χρόνου ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ τέως βασιλέως οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς ἀξιοθρηνήτου ἐκείνης ἐποχῆς τοῦ 1915–1917 δὲν ἀφῆκαν τὸν βασιλέα εἰς τὸ ὕψος αὐτοῦ καὶ εἰς τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ. Μετέθεσαν αὐτὸν εἰς τὴν ἐκλογικὴν παλαίστραν καὶ ἔθεσαν αὐτὸν ὡς ἀρχηγὸν τῆς πολιτικῆς φατρίας καὶ τὸ πρόσωπον τοῦ βασιλέως ἐξῆλθεν τῶν ὁρίων τοῦ ἀνευθύνου καὶ τοῦ ἀπαραβιάστου καὶ κατεδέχθη νὰ εἶναι κομματάρχης, κοινὸς ἀρχηγὸς πολιτικοῦ κόμματος ἀντιτιθέμενος πρὸς ἕτερον πολιτικὸν κόμμα. Ἀπό τινος χρόνου καὶ ἀφ’ ἧς ἤρθη ὁ στρατιωτικὸς νόμος ἤρξατο ὑπὸ τῆς λεγομένης ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἀμφισβητῆται ἡ νομιμότης τῆς καταλήψεως τοῦ θρόνου ὑπὸ τοῦ ἤδη βασιλέως καὶ πανταχόθεν εἰδήσεις ἤρχοντο πρὸς ἡμᾶς ὅτι διὰ λόγων προφορικῶς καὶ διὰ προπαγάνδας ὑπεστήριζον ὅτι ἐπὶ τοῦ θρόνου δικαιώματα νόμιμα δὲν ἔχει ὁ ἤδη βασιλεὺς ἀλλ’ ὁ ἔκπτωτος βασιλεὺς ὁ παραιτηθείς, ὁ τέως βασιλεὺς Κωνσταντῖνος, δημοσιεύοντες διὰ τῶν ἐφημερίδων πληροφορίας ἀποβαλόντες—δὲν θέλω νὰ εἴπω τὶ ἀποβαλόντες.

§111Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κάθε ἐντροπήν.

§112Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὅτι θέτετε ζήτημα Κωνσταντίνου, ὅτι θὰ τεθῇ ζήτημα Κωνσταντίνου ἐνώπιον τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἄλλην μίαν φορὰν ὑπὸ ἀντίθετον ἐκδοχήν. Ἐνόμισαν ὅτι τὸ ὄνομα τοῦ βασιλέως θέλουσι τὸ σύρει εἰς τὴν κομματικὴν παλαίστραν χωρὶς νὰ γνωρίζουν ἢ χωρὶς νὰ θέλουν νὰ γνωρίζουν ὅτι διὰ τῆς πράξεως ταύτης ὑβρίζουν καὶ χλευάζουν τὸ νῦν πρόσωπον τοῦ βασιλέως, ἀρνούμενοι ὅτι αὐτὸς καὶ μόνον ἔχει τὰ δικαιώματα ἐπὶ τοῦ θρόνου.

§113Λ. ΝΑΚΟΣ. Καὶ θέλουν νὰ μεταβάλουν τὸ πολίτευμα εἰς ἀπολυταρχικόν.

§114Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τὸ Κράτος ὅμως ἀναγνωρίζει ὅτι νόμιμον δικαίωμα ἐπὶ τοῦ θρόνου οὐδεὶς ἄλλος ἔχει εἰμὴ μόνον ὁ βασιλεὺς Ἀλέξανδρος, αὐτὸν τὸν ὁποῖον καὶ τοιοῦτον διεκήρυξεν ὁ ἐπαναστατήσας λαὸς καὶ ὁ ἐπιβληθεὶς στρατὸς καὶ ἡ Βουλή, καὶ ὁ ὁποῖος ἤδη ἀνεγνωρίσθη καὶ διεθνῶς. Λέγω ὅτι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον πιστεύει ὅτι θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ σκεφθῇ νὰ σταματήσῃ τοὺς αὐθάδεις, οἱ ὁποῖοι ἤθελον διὰ τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως νὰ κερδοσκοπήσουν κατὰ τὸν μέλλοντα ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Λέγει ὁ νόμος μὲ φυλάκισιν ἑνὸς ἔτους τιμωρεῖται. (Ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ ποινικοῦ νόμου εἰς τὸ ὁποῖον καθορίζονται αἱ ποιναὶ τῶν ὑβριστῶν τοῦ βασιλέως). Ποία εἶναι ἡ διάταξις, ἡ ὁποία προστίθεται; Ἡ διάταξις, ἡ ὁποία προστίθεται εἶναι τὸ στοιχεῖον ἐκ τοῦ νόμου ἐκείνου, διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος μεριμνᾷ μόνον περὶ τῶν ἀνδρῶν τῶν γενναίων ὁπωσδήποτε, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ θάρρος νὰ ἐμφανίζωνται ἐνώπιον τοῦ Δημοσίου ἀναλαμβάνοντες τὴν εὐθύνην καὶ ἐν Δημοσίᾳ συνελεύσει νὰ διακηρύττωσι τὰς ἰδέας των. Δὲν ἦτο γνωστὸν εἰς τὸ παρελθὸν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐξευρέθη τελευταίως τὸ νὰ περιτρέχωσι ἀπὸ παντοπωλείου εἰς παντοπωλεῖον καὶ ἀπὸ ἐργαστηρίου εἰς ἐργαστήριον ἐνώπιον 3 ἢ 4 καὶ 5 ἀνθρώπων καὶ νὰ ψάλλωσι, δὲν ἠξεύρω ποῖον ἆσμα, καὶ νὰ πρασπαθοῦσι νὰ πείθωσι τοὺς πολίτας λέγοντες ὅτι αὐτὸν θέλετε Βασιλέα; Τὶ δικαιώματα ἔχει αὐτός; Ὁ Κωνσταντῖνος θὰ ἐπανέλθῃ. Καὶ ἐὰν ἐν τῷ παρελθόντι δὲν ἐδόθη ἀφορμὴ μιᾶς τοιαύτης ἐνεργείας ἐκ μέρους τῶν πολιτικῶν δὲν θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον σήμερον ὅτε παρεσχέθη τοιαύτη ἀφορμὴ νὰ τεθῇ διάταξις προλαμβάνουσα τὴν ἀφορμὴν ταύτην; Ἡ τροποποίησις ἡ μόνη τοῦ νόμου εἶναι ὅτι δὲν ἀξιοῦται ἐν τῷ νόμῳ σήμερον νὰ εἶνε ἐν δημοσίᾳ συνελεύσει καὶ ἐν δημοσίῳ τόπῳ ἢ διὰ τοῦ Τύπου —κινεῖ τὴν κεφαλὴν ὁ κ. συνάδελφος, καὶ λέγω πρὸς αὐτὸν ὅτι δὲν ἀγνοεῖ ὅτι ἡ νομοθεσία μας δὲν ἐδέχθη ὡς δημόσιον τόπον οὐδὲ κἂν τὸ ἐργαστήριον τοῦ ὑποδηματοποιείου ἢ τὸ φαρμακεῖον τοῦ φαρμακοποιοῦ, ἀλλὰ γνωρίζει ὅτι ὅλου τοῦ εἴδους ἡ προπαγάνδα γίνεται κυρίως εἰς τοιούτους τόπους καὶ τοιαῦτα κέντρα. Αὐτὰ χρησιμεύουσιν ὡς τόποι συγκεντρώσεως ἀνισορρόπων καὶ ἐκεῖ οἱ ἁπλοϊκοὶ καὶ οἱ ἀφελεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ παρασυρθῶσιν παρασύρωνται εἰς τοιαύτας σκέψεις καὶ ἰδέας.

§115Γ. ΠΩΠ. Δι’ ὅλα αὐτὰ ὑπάρχει νομοθεσία ποινικὴ ἀρχαιοτάτη καὶ ὀλίγον ὀπισθοδρομική. Τὸν λόγον παρακαλῶ κ. Πρόεδρε.

§116Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἡμεῖς, τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, καὶ ἐν τῷ παρελθόντι, ὅτε, κατὰ τὸ 1915, τὸ πρῶτον οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς χώρας ἐκείνης κατῆλθον εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα μὲ ἔμβλημα Βασιλικόν, κρυφθέντες ὑπὸ τὴν ἁλουργίδα τοῦ Βασιλέως, καὶ τότε ἀντετάχθημεν κατὰ τῆς τοιαύτης τακτικῆς, προσπαθοῦντες νὰ σώσωμεν τὸ Πολίτευμα ἀπὸ τῆς διαφθορᾶς, τὸν Βασιλέα ἀπὸ τῆς καταστροφῆς καὶ τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ, αἱ ὁποῖαι ἐθάπτοντο ὁριστικῶς κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ἠμύνθημεν ὑπὲρ τοῦ τότε Βασιλέως, λέγοντες εἰς τὸν λαὸν ὅτι συκοφαντοῦσι τὸν Βασιλέα, οἱ λέγοντες ὅτι εἶναι ἀρχηγὸς πολιτικῆς μερίδος, διότι ἀλλοίμονον εἰς τὴν χώραν τὴν βασιλευομένην ἐὰν ἑκάστοτε ἡ τύχη τοῦ Βασιλέως ἤρτηται ἐκ τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ ἐπὶ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης πολιτικῆς μερίδος. Ἀλλὰ ὁ μὲν λαὸς δὲν παρεσύρθη, αὐτοὶ ὅμως δὲν μετέβαλον τὴν τακτικὴν καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1915, καὶ ἤδη τοιαύτη εἶναι ἡ προσπάθεια ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὥστε τὸ πρόσωπον τοῦ Βασιλέως νὰ μείνῃ ἄθικτον ἐκεῖ ποῦ εὑρίσκεται, ἔξω πάσης συζητήσεως εἶναι δὲ ἡ συζήτησις περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως καὶ χλευασμὸς ἐὰν ἀμφισβητῆται τὸ δικαίωμα τὸ νόμιμον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπὶ τοῦ Θρόνου. Καταγγέλλουσι τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀντισυνταγματικόν. Τὸ εἶπον τυρραννικὸν καὶ ἀνελεύθερον καὶ ἐναντίον τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου. Καὶ ἤδη ἐξετάζω τὰς τρεῖς ταύτας ἀπόψεις. Διατὶ εἶναι ἀντισυνταγματικόν; Διότι τὸ Σύνταγμα εἰς τὸ ἄρθρον 95, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα, λέγει ὅτι «πολιτικὰ ἀδικήματα δικάζονται ὑπὸ τῶν ἐνόρκων, ὡσαύτως καὶ τὰ τοῦ Τύπου, ὁσάκις ταῦτα δὲν ἀφορῶσι τὸν ἰδιωτικὸν βίον.» Δὲν καταλαμβάνω κατὰ τὶ προσκρούει τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ Συντάγματος. Δὲν μεταβάλλει τὸ εἶδος τῆς διαδικασίας. Τὰ ἀδικήματα τοῦ τύπου δικάζονται ὑπὸ τῶν ἐνόρκων. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀποκλείει τοῦτο. Λέγει δικάζονται ὑπὸ τῶν ἐνόρκων. Τὰ πολιτικὰ ἐγκλήματα δικάζονται ὑπὸ τῶν ἐνόρκων, καὶ ἐφόσον πρόκειται περὶ πολιτικοῦ ἀδικήματος, θὰ δικασθῇ τοῦτο παρὰ τῶν ἐνόρκων. Ἡ ἐξύβρισις τοῦ Βασιλέως εἶναι πολιτικὸν ἀδίκημα; Σταθερὰ εἶναι ἡ νομολογία μας τοῦ Ἀρείου Πάγου ὅτι ἡ ἐξύβρισις τοῦ Βασιλέως, δὲν θεωρεῖται πολιτικὸν ἀδίκημα καὶ δὲν εἶναι μία ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἶναι ἐπανειλημμέναι. Καὶ ἠξεύρετε ποῖος εἶναι ὁ εἰσηγούμενος; Εἶναι ὁ πάτρων αὐτῶν νομοδιδάσκαλος, εἶναι ὁ περίπυστος εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ἀληθῶς νομομαθὴς ἀνήρ, Χατζᾶκος, ὁ ὁποῖος ἐν ἔτει 1916 ἔκαμεν πρότασιν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰσαγγελικὴν καὶ λέγει ὅτι ἡ ἐξύβρισις τοῦ Βασιλέως δὲν εἶναι πολιτικὸν ἀδίκημα. Παρέχεται μάλιστα ἡ εὐκαιρία ἐκεῖ ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ ψάλῃ τὰ ἐγκώμια εἰς τὸν Μονάρχην, τὸν ὁποῖον τόσον ταπεινωτικῶς καὶ δουλικῶς ὑπηρέτει. Ἐνθυμεῖσθε βεβαίως τὴν μακαρίαν ἐποχὴν τῆς 1916. Σταθερὰ λοιπὸν εἶναι ἡ νομολογία ὅτι ἡ ἐξύβρισις τοῦ Βασιλέως δὲν ἀποτελεῖ πολιτικὸν ἀδίκημα, ἀλλὰ προσκρούει καὶ εἰς ἄλλην διάταξιν εἰς τὸ ἄρθρον 6ον τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπὶ πολιτικῶν ἀδικημάτων ἐπιτρέπεται πάντοτε ἀπόλυσις ἐπὶ ἐγγυήσει. Ἀλλὰ τὴν αὐτὴν ἀντίρρησιν ἔχω καὶ ἐπὶ τούτου. Ἐφ’ ὅσον δὲν χαρακτηρίζεται ἡ ἐξύβρισις τοῦ Βασιλέως πολιτικὸν ἀδίκημα καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Συντάγματος, δὲν ἔχει ἐν προκειμένῳ ἐφαρμογήν. Εἶναι τυραννικὸν καὶ ἀνελεύθερον, ἡ δευτέρα κατηγορία. Βλέπετε ὅτι αὐτοὶ οἱ κοπτόμενοι ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας, αὐτοὶ οἱ ἀγωνισθέντες πρὸς ἐπικράτησιν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, εὑρίσκουσι καὶ τὸ νομοσχέδιον ἀνελεύθερον καὶ τυραννικόν. Οἱ ἄνθρωποι παραπαίουσι, καὶ παραπαίουσι εὐλόγως. Εἶχον ἕν πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἔσπευσαν νὰ μεταδώσωσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐγκαίρως, μὴ ὑποπτεύσαντες ὅτι ὑπάρχει ὕπερθεν αὐτῶν Κράτος καὶ νομοθετικὴ ἐξουσία ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ θέσῃ φραγμὸν εἰς τὰς προσπαθείας των. Καὶ παραπαίουσι λέγοντες. Εἶναι τυραννικὸν καὶ ἀνελεύθερον. Δηλαδὴ ἀφήσατέ μας ἐλευθέρους νὰ ὑβρίζωμεν τὸν Βασιλέα, νὰ χλευάζωμεν αὐτὸν καὶ νὰ ἐξυψώνωμεν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸν Βασιλέα, τὸν ὁποῖον ἀπέπεμψεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ὁ ὁποῖος ἐτράπη εἰς φυγὴν πρὸ τῶν ἀρῶν αὐτοῦ διὰ τὴν ἐπικειμένην καταστροφὴν τῆς χώρας. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἐπαναφέρωμεν, λέγουν, ἐκεῖνον τὸν Βασιλέα, τὸν ἄρχοντα καὶ μονάρχην ἡμῶν, καὶ πρὸς τοῦτο ἐκλέγουν ὡς στάδιον καὶ ὡς πεδίον μάχης τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ. Καὶ ἀναμιμνήσκονται τῆς ἐποχῆς των καθ’ ἣν τὸ ἅγιον πνεῦμα τῆς ἐλευθερίας καὶ ἡ ζείδωρος αὔρα αὐτῆς ἔπνεε καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς Ἑλληνικῆς χώρας. Ἀναμιμνήσκονται τῆς ἐποχῆς τοῦ 1916 καὶ τοῦ 1917.

§117Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τοῦ 1915.

§118Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἄν, κύριοι, ὅμως προσπαθοῦμεν ὅπως ἡ λήθη καλύψῃ τὰ πάντα, δὲν παύομεν νὰ ἐνθυμούμεθα, οὔτε ἡμεῖς οὔτε οἱ Ἕλληνες πολῖται τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Πῶς νὰ μὴ ἐνθυμώμεθα τοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι καθ’ ὁμάδας ἐσύροντο εἰς τὴν εἰσαγγελίαν καὶ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου καὶ κατεδικάζοντο ἐπὶ ἐξυβρίσει τοῦ Βασιλέως; Ἤρκει νὰ μὴ γονυπετήσῃ κανεὶς εἰς τὰς κατ’ ἐπανάληψιν προκαλουμένας δεήσεις ὑπὲρ τῆς ἀναρρώσεως τοῦ Ἄνακτος διὰ νὰ χαρακτηρισθῇ οὗτος ὡς ὑβριστὴς τοῦ Βασιλέως καὶ νὰ συρθῇ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου καὶ νὰ καταδικασθῇ. Ἤρκει νὰ τολμήσῃ τις νὰ φωνάξῃ «ζήτω ὁ Βενιζέλος» διὰ νὰ θεωρηθῇ τοῦτο ὡς χλευασμὸς τοῦ Βασιλέως καὶ νὰ συρθῇ εἰς τὸ δικαστήριον. Ἐνθυμοῦμαι ἱερέα, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἀφέλειαν ἐν συζητήσει νὰ εἴπῃ: «διατὶ αὐτὸς ὁ θαυματουργὸς Βασιληᾶς σας εἰς τὸ 1897 δὲν ἔκαμε αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔκαμε ὕστερα ποῦ ἦτο ὁ Βενιζέλος;» Καὶ ὁ αὐθάδης ἱερεὺς κατεδικάσθη εἰς 3½ ἐτῶν φυλάκισιν ἐπὶ ἐξυβρίσει τοῦ Βασιλέως, καὶ ἐξῆλθε τῶν φυλακῶν μόνον ὅταν ἤλθομεν ἐκ Θεσσαλονίκης καὶ ἠμνηστεύθησαν οἱ περίφημοι ἐξυβρισταὶ κατὰ τοῦ Βασιλέως. Ἐνθυμοῦνται τὴν ἐποχὴν τῶν ἐλευθεριῶν καὶ εὐλόγως διαμαρτύρονται διὰ τὸ ἀνελεύθερον τοῦ νομοσχεδίου. Ἐνθυμοῦνται ἀκόμη τὴν ἔξοδον ἐκ τῆς Βουλῆς δεκάδων πολιτῶν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἐμπτυσμοῦ καὶ τῶν δαρμῶν καὶ τῶν ὕβρεων αἱμοφύρτων καὶ συρομένων εἰς τὰ ὑπόγεια τοῦ Φρουραρχείου καὶ τὰ ὑπόγεια τῶν φυλακῶν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀγανακτοῦν διὰ τὰ ἀνελεύθερα μέτρα, τὰ ὁποῖα φέρει ἡ Κυβέρνησις κατ’ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ ἐπαναφέρουν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸν ἔκπτωτον, ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου τότε ἐτερατούργουν τὰς ἀτιμίας κατὰ τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων.)

§119Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Θέλουν νὰ ἐπαναφέρουν τὸν ἐμφύλιον σπαραγμὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὄχι τὸν ἔκπτωτον. Ἐκεῖνος δὲν ἔρχεται καμμιὰ φορά.

§120Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀναγαλλιάζῃ ἡ ψυχὴ τῶν κυρίων αὐτῶν πολιτευτῶν ὅταν ἐνθυμοῦνται ὅτι τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν τὴν κατέστησαν θεραπαινίδα των καὶ ἔσυραν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἐφυλάκιζαν ἄνδρας, γυναῖκας καὶ παιδία φιλελευθέρων πολιτῶν; Βεβαίως σκιρτοῦν ἐκ τῆς χαρᾶς ὅταν ἐνθυμοῦνται τὰς ἀνταρτικὰς ὁμάδας, τὰς ὁποίας διέπλασαν καὶ διεμόρφωσαν, τὴν ἀνυπαρξίαν τοῦ Κράτους, τὴν ἐντελῆ, τὴν ἀναρχίαν, τὴν ὁποίαν διέσπειραν; Καὶ πῶς αὐτοὶ νὰ μὴ κόπτωνται διὰ τὰς ἐλευθερίας, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ζευγνύμενοι εἰς τὸ ἅρμα ὑπὸ τὰ κτυπήματα τῶν πτερνιστήρων τοῦ Μονάρχου, ἔφεραν τὴν χώραν μέχρι τοῦ χείλους τῆς ἀβύσσου; Ἀλλὰ φοβοῦνται μήπως δημιουργήσωμεν χαφιέδες, οἵτινες θὰ καταγγέλλουν τοὺς πολίτας τοὺς ἐλευθέρους ἐπὶ ἐξυβρίσει τοῦ βασιλέως. Ἂς μὴ ἀνησυχοῦν. Καὶ οἱ χαφιέδες εἶναι ἐφεύρεσίς των. Δὲν θὰ τοὺς μιμηθῶμεν ἐν τούτῳ. Οὔτε ἡ διοίκησις τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐδημιούργησε μέχρι τοῦδε χαφιέδες οὔτε ἡ δικαστικὴ ἐξουσία σήμερον θὰ γίνῃ θεραπαινὶς τῆς Ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἐὰν εἰσαχθῶσιν εἰς δίκην, θὰ εἰσαχθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποπέσουν εἰς τὸ ἀδίκημα καταφώρως. Ἀλλ’ εἶναι, λέγουν, καὶ περιοριστικὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ὁ Τύπος καλεῖ τοὺς συναδέλφους ὅλους εἰς κοινὴν ἄμυναν διότι κινδυνεύουν αἱ ἐλευθερίαι του. Ἂν ὑπάρχῃ ἕν νομοσχέδιον μὴ θίγον τὰς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου εἶναι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Οὔτε ἡ ποινὴ μεταβάλλεται οὔτε διὰ τοῦ Τύπου δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως πως τὸ ἀδίκημα παρὰ δημοσίᾳ. Θὰ γράψῃ μία ἐφημερίς, ὅτι ἐπὶ τοῦ θρόνου δικαίωμα ἔχει ὁ Κωνσταντῖνος. Εἶναι ἀνάγκη κανεὶς χαφιὲς νὰ καταγγείλῃ τὴν πρᾶξιν; Ἂν δὲν τὸ πράξῃ δὲν ὑπάρχει ἀδίκημα. Θὰ γράψῃ μία ἐφημερὶς ὅτι ὁ Βασιλεὺς Ἀλέξανδρος δὲν ἔχει νόμιμα δικαιώματα ἂν δὲν τὸ γράψῃ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μηνυθῇ καὶ νὰ εἰσαχθῇ εἰς δίκην; Ἀλλὰ θέλετε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου ἀχαλίνωτον; Θέλετε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ δικαιοῦται νὰ γράφῃ ὅ,τι θέλει; Ἀλλὰ τὸ Κράτος νὰ μὴ δύναται νὰ περιορίσῃ τὸν γράφοντα; Νὰ ἐξυβρίζεται ὁ Βασιλεύς, θὰ ζητῆται ἀνατροπή, θὰ ζητῆται μεταβολὴ τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως καὶ κανεὶς νὰ μὴ τολμᾷ νὰ θίξῃ τὸν Τύπον τὸν οὕτω πως παραφερόμενον. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν τὸ εἴχατε μέχρι σήμερον. Πῶς τὸ θέλετε τώρα; Καὶ τότε ἐτιμωρεῖτο ὁ διὰ τοῦ Τύπου ὑβριστὴς τοῦ βασιλέως μὲ ἑπταετῆ εἱρκτήν. Εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου μὴ μεταβληθεῖσα καὶ σήμερον δι’ εἱρκτῆς τιμωρεῖται καίτοι ὁ ὑβριστὴς τοῦ Βασιλέως. Ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν διατάξεων ἐκείνων καὶ τῶν διατάξεων τῶν σήμερον ὑπαρχουσῶν; Μία εἶναι ἡ διαφορά, τὴν διαφορὰν ἐκείνην ἀμέσως θὰ σᾶς τὴν εἴπω. Τοιαῦται λοιπὸν εἶναι αἱ κρίσεις καὶ αἰτιάσεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τοῦ σήμερον συζητουμένου νομοσχεδίου. Εἶναι ἀληθῶς, κύριοι πλέον ἢ ὀδυνηρόν, εἶναι, ἄν θέλετε σιχαμερόν, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν ἕνα βασιλέα λατρευτόν, ὡς τὸν εἶχε διαπλάσσει τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων, ὡς τὸν εἶχεν ἀνακηρύξει, νὰ τὸν καταστήσωσι τύρρανον ἀποτρόπαιον, εἶναι, λέγω, ὀδυνηρὸν καὶ σιχαμερόν, αὐτοὶ οὗτοι οἱ ὑπαίτιοι τῆς καταστάσεως ἐκείνης, νὰ ἐμφανίζωνται καὶ ὡς ὑπερασπισταὶ τῶν καταπατουμένων ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ. Καὶ τότε ἠγωνίζοντο ὑπὲρ τοῦ μοναρχισμοῦ, καὶ τότε γενόμενοι δοῦλοι ἑνὸς ἀνθρώπου καὶ ὑπηρετοῦντες ὅλας τὰς παραλόγους ἀξιώσεις αὐτοῦ, καὶ παραλόγους ἀπαιτήσεις αὐτοῦ, δὲν ἔκαμναν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ μεταβάλλωσι τὸ πολίτευμα εἰς μοναρχικόν, καὶ σήμερον ὑπὲρ τούτου μάχονται. Θέλουσι νὰ ἐπαναφέρουσι τὸν μοναρχισμὸν καὶ θέλουσι νὰ ἐπαναφέρωσι τὸν μοναρχισμὸν διὰ τῆς μεθόδου τῆς εὐτελεστάτης δημοκοπίας, ὅτι δῆθεν μάχονται ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ. Καὶ τότε ἡμεῖς ἠγωνίσθημεν ὑπὲρ τοῦ βασιλικοῦ θεσμοῦ καὶ τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως, προσπαθοῦντες νὰ σταματήσωμεν αὐτοὺς εἰς τὸν κατήφορον αὐτὸν καὶ λέγοντες: Κρατεῖτε τὸν βασιλέα ἔξω τοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Καὶ σήμερον διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου ζητοῦμεν νὰ ἀποτρέψωμεν τὴν ἐπάνοδον τοῦ μοναρχισμοῦ, ὄχι διότι κινδυνεύομεν ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ διότι κάθε Κράτος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λαμβάνῃ ὅλα τὰ μέτρα τῆς ἀμύνης. Προσπαθοῦσι νὰ πείσωσι τὸν λαὸν ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ὁ μοναρχισμὸς καὶ νὰ καταπατηθῶσι αἱ λαϊκαὶ ἐλευθερίαι καὶ ἡμεῖς, διὰ τῆς λήψεως τῶν νομοθετικῶν τούτων μέτρων λέγομεν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὐκόλως παρασύρονται: Μὴ παρασυρθῆτε, διότι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σᾶς συμβουλεύουν ἐκεῖνοι, ἀποτελοῦν ἔγκλημα κατὰ τῆς πατρίδος σας. Ἂν λοιπὸν θέτωμεν διατάξεις αὐστηράς, αἱ διατάξεις αὗται εἶναι ὑπὲρ τῶν θυμάτων τῶν κυρίων ἐκείνων. Θέλομεν νὰ διακηρύξωμεν, ὅτι θὰ τιμωρηθῶσι αὐστηρῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, εἰσακούοντες εἰς τοιούτου εἴδους παρακελεύσεις, θέλουσι ὑποπίπτει εἰς τὸ ἀδίκημα. Διότι αὐτοὶ οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες καὶ εἶμαι ὑπερβέβαιος περὶ τούτου δὲν θέλουσι ὑπευθύνως καὶ ἐνυπογράφως κανεὶς ἐξ αὐτῶν τολμήσει νὰ διακηρύξωσιν ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅτι ὁ Κωνσταντῖνος ἔχει δικαιώματα ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου, ἀλλὰ θέλουσιν νὰ ἵστανται ἐκ τοῦ ἀφανοῦς, ὡς καὶ εἰς τὰ Νοεμβριανὰ καὶ εἰς τὰ στασιακά, διὰ νὰ ἐξέλθωσι καὶ πάλιν δῆθεν ὑπερασπισταὶ αὐτῶν κοπτόμενοι ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν των. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πὼπ ἔχει τὸν λόγον.

§122Γ. ΠΩΠ. Προσεπάθησα, κύριοι βουλευταί, ἀκροώμενος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα ἀνεύρω καὶ εἰς τὰ βαθύτατα σημεῖα τῆς συνειδήσεώς μου καὶ εἰς τὰς μᾶλλον ἀποκρύφους σκέψεις μου καὶ τοῦ παρελθόντος καὶ τοῦ ἐνεστῶτος, σημεῖα τινα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο ν’ ἀνταποκριθῇ τὸ κατηγορητήριον, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν ἐναντίον ἐκείνων, οἵτινες ἀντιτίθεται εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, βεβαιῶ δὲ τὴν Βουλὴν ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ ὅτι οὐδὲν ἀνεὗρον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο ν’ ἀνταποκρίνεται πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνηγόρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ τρέφω, μὲ τὰ αἰσθήματα τῶν ἐννοιῶν τῆς ἐλευθερίας, ἅτινα καὶ μόνα μὲ ἤγαγον ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀνὴρ φύσει φιλελεύθερος, ἐνεφάνισεν ἐνώπιόν μου πρὸς στιγμὴν τὸ θέαμα τοῦ Ρωμαίου ἐκείνου αὐτοκράτορος, ὅστις ὕψου τὴν αἱμόφυρτον αὐτοῦ περιβολήν, ἵνα, συγκαλῶν τὸν λαὸν ἐπὶ τῷ θεάματι τούτῳ, κατορθώσῃ νὰ δέσῃ ἰσχυρότερον τὰ δεσμά τῆς δουλείας του. Ἐνεφάνισεν ἐνώπιόν σας, κύριοι βουλευταί, ὅλην τὴν ὄντως ἀπαισίαν ἐκείνην ἐποχὴν τῶν βιαιοτήτων, τῶν ὠμοτήτων, τῶν ἀχρειοτήτων τῶν Νοεμβριανῶν σκηνῶν ἵνα σᾶς πείσῃ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὀφείλετε νὰ τὸ ψηφίσητε, διότι εἶναι νομοσχέδιον ἐλευθερίας, εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον στρέφεται ἐναντίον τῶν δημιουργῶν τῶν σκηνῶν τούτων. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐναντίον τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τῶν ἐλευθεριῶν ἐκείνων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἠμύνθην πάντοτε ἐγὼ μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου. Καὶ βεβαίως ἐκ τοῦ κόματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε, κύριοι βουλευταί, οὐδεὶς θὰ δυνηθῇ νὰ μὴ ἀποδώσῃ σκέψεις περὶ τοῦ ἐναντίον ἢ μομφὴν τινα περὶ τῆς ἐν γένει ἐλευθερίας προκειμένου περὶ θεμάτων ἀναγομένων εἰς τὰς λαϊκὰς Ἐλευθερίας καὶ θεμάτων ἀναγομένων εἰς τὰς ἐλευθερίας τὰς ἀπορρεούσας ἐξ αὐτοῦ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. Ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ταύτης μόνον, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, εὑρέθην ἐνώπιον μὲν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς στιγμὴν καταπλήξεως, ἀλλὰ καὶ εἰς ἑτέραν ἐξαιρέτως δυσάρεστον θέσιν, ὅτι θὰ εὑρισκόμην μαχόμενος παραλλήλως πρὸς ἄλλην ὁμάδα, ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀντιπολιτευομένην τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς τὴν ὁμοίαν μὲ χωρίζουσιν εὐθῦναι τοῦ παρελθόντος, σκέψεις τοῦ παρόντος, καὶ ἐλπίδες τοῦ μέλλοντος. Ἡ διπλῆ αὕτη σκέψις καθιστᾷ ἰσχυροτέραν τὴν ὑποχρέωσιν εἰς ἐμέ, ὅπως ἐμφανιζόμενος ἐνώπιον ὑμῶν εἰς πρώτην δοθησομένην εὐκαιρίαν διατυπώσω γνώμας, τὰς ὁποίας νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν συνείδησιν ὑμῶν, εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, μετὰ τῶν ὁποίων συνειργάσθην κατὰ τὸ δυνατὸν εἰς τὴν Αʹ Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν τοῦ 1910, ἵνα ἀποδώσωμεν εἰς τὴν χώραν τὸ μεῖζον ποσοστὸν τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν καὶ ἐπετύχομεν ἐν μέτρῳ τοῦτο. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠρεύνησε τὸ ζήτημα τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀπὸ τῆς μορφῆς τῆς καθαρῶς νομικῆς. Ἀπὸ τῆς πολιτικῆς αὑτοῦ μορφῆς πᾶν ὅ,τι εἶχε νὰ εἴπῃ τὸ εἶπε, πᾶν ὅ,τι δὲ εἶχα ν’ ἀπαντήσω ἐγὼ τὸ ἀπήντησα. Ἴδωμεν τοῦτο ἀπὸ τῆς μορφῆς του τῆς πολιτικῆς. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι μία ἐπὶ μᾶλλον προσθήκη ἀπολυταρχικῶν διατάξεων εἰς τὴν ποινικὴν νομοθεσίαν, τὴν ἀτυχῶς κρατοῦσαν ἀπὸ τῆς πρώτης Ἑλληνικῆς Δυναστείας, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν ὁμὰς Βαυαρῶν, ὀπαδοὶ τοῦ ἀπολυταρχισμοῦ, ἔθεσε τὸν πόδα της ἐπὶ τῆς ἑλληνικῆς γῆς, ἐπὶ τῆς γῆς ἐκείνης, ἐκ τῆς ὁποίας ἀνεβλάστησεν ἔκτοτε, ἡ ἐλευθερία καὶ οἱ ἀγῶνες τοῦ 1821. Διὰ τὴν ἐλευθερίαν ἐκείνην μέχρι σήμερον διεξάγομεν ἀπελευθερωτικὸν ἀγῶνα καὶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ σεβασθῶμεν ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην στιγμήν. Τὸ νομοσχέδιον δὲ τοῦτο θὰ ἤλπιζέ τις ὅτι τὰς ἡμέρας ταύτας θὰ διέγραφεν ἐκ τῆς ποινικῆς ἑλληνικῆς νομοθεσίας τὸν ἰσχύοντα νόμον, ἀλλ’ ἀντὶ αὐτοῦ, ἀντὶ τῆς μορφῆς τῆς νέας, τὴν ὁποίαν προσδοκῶσιν οἱ λαοὶ ἐκ τοῦ πολέμου τούτου τοῦ αἱματηροῦ ὑπὲρ τῆς συντηρήσεως τῶν ἰδίων αὐτῶν ἐλευθεριῶν, ἤκουσα μετὰ θλίψεως πρῶτος ἐγὼ ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Κοινοβουλίῳ ἐμφανιζόμενον ἑλληνικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἄλλο τι παρὰ ἀξιοθρήνητος ἀντιγραφὴ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 1835 περὶ ἐξυβρίσεως διὰ τοῦ Τύπου, τὸ ὁποῖον ὁ Λουδοβῖκος Φίλιππος καταλύων τὴν Γαλλικὴν Δημοκρατίαν ἐνεφανίζεν εἰς τὴν πατρίδα του. Δὲν ὑπάρχει συγγραφεὺς ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἤδη αἰῶνος μέχρι σήμερον, ὅστις νὰ μὴ διεμαρτηρήθη διὰ τὴν διάρκειαν τῶν διατάξεων αὐτῶν ἐπὶ μείζονα χρόνον εἰς τὴν δημοκρατικὴν Γαλλίαν.

§123Λ. ΝΑΚΟΣ. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει καὶ κατὰ ποίων ἀπηυθύνεται τοῦτο.

§124Γ. ΠΩΠ. Καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ αὐτὸ αἰτιολογικὸν εἶχεν· τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ Λουδοβῖκος Φίλιππος καταλαμβάνων τὸν Θρόνον εἶχε νὰ ἀντικρούσῃ κινδύνους ἄλλους ἄλλων ζηλωτῶν τοῦ ἰδίου του θρόνου, οἱ ὁποῖοι ἐκαραδόκουν τὴν στιγμήν, ὅπως διὰ πάντων τῶν μέσων καταλάβωσι τὴν ἐξουσίαν. Καὶ τὸ νομοσχέδιον τότε ὑπεβλήθη φέρον τὴν δικαιολογίαν, τὴν ὁποίαν διαβλέπω εἰς τὴν ψυχὴν ὑμῶν, Κύριε συνάδελφε, ἀναγνωρίζω ὅτι εἶσθε δημοκράτης τὸ φρόνημα καὶ σοσιαλιστής, ὡς θέλετε, τὴν πρόθεσιν. Θὰ ηὐχόμην ἐν πάσῃ περιπτώσει μετὰ τὴν θαυμασίαν ἐκείνην ἐπιστολήν σας πρὸς τὴν χήραν τοῦ Ζωρὲς νὰ μὴ δεχθῆτε.........

§125Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἂν ἤμην Ζωρὲς θὰ εἶχον κάμει χειρότερα διὰ νὰ καταστρέψω αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐπιβουλεύονται τῆς ἐλευθερίας τοῦ Λαοῦ.

§126Γ. ΠΩΠ. Δὲν ἐννοῶ τὶ θέλετε νὰ εἴπητε, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ θεωρία σας φθάνει μέχρι τοῦ μπολσεβικισμοῦ, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ ἔχωσι ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ ἐξολοθρεύσωσι τοὺς ἀντιπάλους των.

§127Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὸ ἐρώτημά σας σᾶς λέγω ὅτι ἄν ὁ Ζωρὲς ἦτο ἐδῶ καὶ ἐπρόκειτο νὰ κτυπήσῃ τὴν ἀπολυταρχίαν, θὰ ἐλάμβανε πολὺ χειρότερα μέτρα ἀπὸ ὅσα λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις.

§128Γ. ΠΩΠ. Ὄχι, ὄχι ἀφήσατε αὐτά, συγχέετε τὰ ὀνόματα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κύριοι βουλευταί, θὰ ηὐχόμην ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἀποσύρῃ ἡ κυβέρνησις, πλανωμένη εἰς τὰς ἀντιλήψεις αὐτῆς καὶ ὑποστηρίζουσα αὐτό, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὑπερμέτρως ἀπιστοῦσα πρὸς τὰς ἰδίας αὐτῆς δυνάμεις, θελήσητε νὰ τροποποιήσητε κατὰ τὸ δυνατόν. Ἔχετε διατάξεις ἤδη κρατούσας τῆς Ποινικῆς δικονομίας, διατάξεις, τὰς ὁποίας ἐφαρμόζει διαπρεπὴς ποινικολόγος ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ δικηγόρος· γνωρίζει ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ γνωρίζει καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ποσάκις εἰς βάρος του ἔστω ἐστρεβλώθησαν αἱ διατάξεις αἵτινες καταπιέζωσι τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεως. Καὶ φανταζόμεθα ὅτι νομοθετοῦμεν δι’ ἡμᾶς σήμερον. Νομοθετοῦντες τοιαῦτα νομοθετήματα τὰ κληροδοτοῦμεν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ διαδεχθῶσιν ἡμᾶς καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ διστάσωσι νὰ μεταβάλλωσι τὸν κίνδυνον εἰς ἔγκλημα καὶ νὰ ἐφαρμόσουν τοιαύτας ποινικὰς διατάξεις.

§129Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἄλλοι ἔκαμαν χειρότερα.

§130Γ. ΠΩΠ. Ἡ διακοπὴ ἑτέρου διαπρεποῦς καὶ ἐγκρίτου συναδέλφου τοῦ κ. Γόντικα ὅτι καὶ ἄλλοι ἔκαμαν χειρότερα μὲ φέρει εἰς τὸ ἐρώτημα, σεῖς οἵτινες λέγετε ὅτι εἶσθε οἱ ἰσχυροὶ καὶ οἱ κατέχοντες, σεῖς οἵτινες ἔχετε νόμους, οἱ ὁποῖοι φέρουσιν εἰς τὴν δικαιοσύνην τὴν μείζονα εὐχέρειαν, ὅταν ὑπάρχῃ καὶ δικαιοσύνη παρακολουθοῦσα πρὸς τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν θὰ παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις, πρόθυμος νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον καὶ τὸν ἐφήρμοζεν ἔστω καὶ εἰς τὴν ἐποχὴν περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Γόντικας, νομίζετε ὅτι δὲν φθάνουσιν αἱ διατάξεις τοῦ 1835 καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσητε καὶ νέας διατάξεις; Τὶ λέγει δὲ τὸ σχέδιον τοῦ νόμου; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐθεώρησεν ἁπλοῦν τὸ πρᾶγμα καὶ λέγει, ὁ νόμος εἶναι ὁ ἴδιος καταλύει μόνον τὴν δημοσιότητα ἀλλ’ ἡ κατάλυσις τῆς δημοσιότητος εἶναι ὁ κίνδυνος, ἡ κατάλυσις τῆς δημοσιότητος εἶναι ἡ τυραννία, εἶνε ἡ ἐξευτέλησις τοῦ πολίτου, ὁ ὁποῖος θὰ δύναται κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ προσέρχηται εἰς τὴν καθύποπτον κυβέρνησιν καὶ καταγγέλλει καὶ ὁδηγεῖ εἰς τὰς φυλακὰς ἐκεῖνον μετὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἔχῃ ἀντίθεσιν εἴτε πολιτικὴν εἴτε προσωπικήν. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ παράσχωμεν, κύριοι βουλευταί, τοιαύτην ἀνατροπὴν εἰς τὴν σύγχρονον ἑλληνικὴν πολιτείαν. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπὸ 4ετίας ὁλοκλήρου κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπέστημεν μειώσεις ψυχικάς, καὶ ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς καὶ νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν μικροὶ καὶ μεγάλοι, εἰς στιγμὰς εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἠσθανόμεθα ἑαυτοὺς ἀνδριζομένους ὡς ἥρμοζεν ἐκ τοῦ καθήκοντος καὶ τῆς ἰδιοσυγκρασίας μας, θὰ παρατηρήσετε ὅτι ἀνατρέφομεν τὴν νέαν γενεὰν ἀπὸ τετραετίας ὑπὸ τὴν πίεσιν μιᾶς δυσπιστίας οὐχὶ τοῦ φίλου πρὸς τὸν ὁποῖον θὰ ἐκμυστηρευθῇ τις ἀλλὰ τοῦ ἐχθροῦ τοῦ ὑπούλου, ὅστις θὰ θελήσῃ νὰ τὸν καταδώσῃ εἰς τὴν νέαν γενεὰν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παραδώσωμεν τὸ μέλλον τῆς μεγάλης Πατρίδος μας, γενεὰν γενναίαν ψυχικῶς καὶ ἔχουσαν τὴν δύναμιν νὰ διατυπῇ τὰς γνώμας καὶ τὰς σκέψεις αὐτῆς ὅταν δὲν εἶνε ἐγκληματικαί, πρέπει νὰ γνωρίσωμεν εἰς αὐτὴν νὰ μὴ θεωρῇ τὸν παρακαθήμενον ὡς ὕποπτον καὶ ἐχθρὸν ἀλλ’ ὡς φίλον καὶ ἀδελφὸν κοινὴν ἔχοντα πρὸς ἐκεῖνον τὴν ἀποστολήν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ δὲν νομίζετε ὅτι εἰς ἕν ἐργαστήριον ἢ εἰς ἕν φαρμακεῖον δύναται νὰ εἰσέλθῃ τις καὶ εἴπῃ ἐκεῖ ψυθιρίζων οἱονδήποτε ὅπερ δὲν τολμᾷ νὰ εἴπῃ δημοσία; Ἀλλ’ ὅταν εἰσέρχεται εἰς φαρμακεῖον ἢ ἐργαστήριον λησμονεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εἰσέρχεται εἰς δημόσιον μέρος.

§131Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μὲ συγχωρεῖτε, εἶπον αὐτὸ διότι ὁ Ἄρειος Πάγος ἔχει ἀποφανθῆ ἀντιθέτως.

§132Γ. ΠΩΠ. Ὁ Ἄρειος Πάγος καὶ ἡ Νομολογία τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν ἀποτελοῦσι τὴν νομοθεσίαν. Ἡ νομολογία ἐὰν εἶνε ὁμοία ἐκείνης, τὴν ὁποίαν παρουσιάσατε πρὸ μικροῦ εἶνε ἀντίθετος πρὸς αὐτὰς τὰς βάσεις τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν. Δημόσιος τόπος κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου εἶνε ἐκεῖνος εἰς τὸν ὁποῖον δύναταί τις ἀκωλύτως νὰ εἰσέλθῃ. Ἀλλὰ ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν εἴπαμε πρὸ μικροῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ ἔκαμε πρὸ μικροῦ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν θὰ εἶνε ἑρμηνεία ἔχουσα οἱαδήποτε θέσιν εἰς τὴν συνείδησιν παντὸς δικαστοῦ, δὲν δυνάμεθα δὲ λέγοντες ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἵσταται ὑψηλὰ νὰ παραδώσωμεν τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν ὅσον καὶ ἄν εἶνε ἀνάγκη. Εἴχατε δικαιοσύνην τὴν ὁποίαν σεῖς ἱδρύσατε τὸ 1910 καὶ ἤλθατε καὶ καθυβρίσατε καὶ κατεσπηλώσατε τὴν δικαιοσύνην ἐκείνην διότι ἐγένετο θεραπαινὶς ἄλλων. Δὲν δύνασθε νὰ στηρίζεσθε ἐπὶ τῶν ἀτόμων, ἰδιαίτατα εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ χαρακτῆρες ἠμβλύνθησαν, αἱ συνειδήσεις ἐγένοντο ὑδαρεῖς. Καὶ φθάνει οὕτω μέχρι τοῦ ἀσύλου τῆς σκέψεως ὄχι κἄν μόνον μέχρι τοῦ ἀσύλου τοῦ οἴκου, δὲν θὰ δύνασθε νὰ εἴπητε μίαν λέξιν εἰς τὸν σύντροφόν σας χωρὶς νὰ διατρέξητε τὸν κίνδυνον νὰ ὁδηγηθεῖτε εἰς τὰς φυλακάς. Καὶ θὰ ἴδωμεν ἤδη πῶς θὰ ὁδηγηθῆτε εἰς τὰς φυλακὰς μετατραπέντος ἐπὶ τὸ σκληρότερον τοῦ νόμου τοῦ 1855, ὁ ὁποῖος εἶνε ἀντίγραφον τοῦ νόμου τοῦ Λουδοβίκου Φιλίππου. Φθάνομεν εἰς τὸ ζήτημα τὸ νομικὸν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης στηριζόμενος καὶ πάλιν ἐπὶ τῆς νομολογίας τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην ἀπεδέχθη ὅτι τὸ ἀδίκημα τῆς ἐξυβρίσεως τοῦ Βασιλέως ἀποτελεῖ ἀδίκημα κοινὸν καὶ ἑπομένως εἶνε ἀδίκημα, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει οὐδεμία συνταγματικὴ προστασία. Εὑρισκόμεθα καὶ πάλιν ἐνώπιον τῆς νομολογίας. Πῶς θέλετε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νομολογίας τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ ἀνατρέψητε τὰς βάσεις ὁλοκλήρου νομοθεσίας καὶ ὁλοκλήρου τῆς νομοθεσίας τῆς ἀνθρωπότητος. Ἀντὶ ν’ ἀνατρέξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν νομολογίαν τοῦ Χατζάκου ἐὰν ἀνέτρεχεν εἰς ὅλους τοὺς Γάλλους συγγραφεῖς καὶ νομίζω ὅτι ἐκεῖ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπάρχει ὁλόκληρος ἡ σειρὰ τῆς νομολογίας τοῦ Δαλὼζ, θὰ ἐμάνθανεν ὅτι τὸ ἀδίκημα τῆς ἐξυβρίσεως τοῦ Βασιλέως εἶνε ἀδίκημα καθαρῶς πολιτικόν. Ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἀνατρέξῃ ἕως ἐκεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, θὰ τῷ ὑπενθύμιζον τὰ φοιτητικά του ἔτη καὶ θὰ μοῦ εἴπῃ τί ἠσπάζετο μελετῶν τὸν μόνον Ἕλληνα ποινικολόγον τὸν ἀείμνηστον Κωστῆν. Προκειμένου ἀκριβῶς περὶ τῶν ἄρθρων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν περὶ ἐξυβρίσεως τοῦ Βασιλέως, λέγει ῥητῶς καὶ ὁ Ἕλλην νομοδιδάσκαλος ὁ μόνος Ἕλλην ποινικολόγος Κωστῆς ὅτι τὰ ἀδικήματα τὰ ἀναγόμενα εἰς ἐξύβρισιν τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως εἶνε ἀδικήματα καθαρῶς πολιτικά. Δὲν ὑπάρχει δὲ οὐδαμοῦ τῆς γῆς, οὐδ’ ἐκεῖ ἔνθα ὑπάρχει βασιλεὺς Κινέζος, τόπος, εἰς τὸν ὁποῖον τὰ ἀδικήματα τὰ στρεφόμενα κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως ὡς ἐξύβρισις, νὰ θεωρῶνται ὡς ἀδικήματα κοινά.

§133ΠΕΡ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅλαι αἱ δίκαι αἱ σχετικαί αἱ γενόμεναι πρὸ τῆς ὁμιλίας σας συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Χατζάκου, ὅλαι αἱ δίκαι αἱ γενόμεναι ἐπὶ ἐξυβρίσει κατὰ τοῦ τότε Βασιλέως Γεωργίου ἔγειναν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον. Καὶ ἡ δίκη τοῦ Γαβριηλίδου καὶ ἡ δίκη τοῦ Κανελλίδου ἐπὶ ἐξυβρίσει τοῦ Βασιλέως Γεωργίου ἔγεινεν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον. Ὥστε βλέπετε ὅτι ἡ αὐτὴ σκέψις ὅλου τοῦ νομικοῦ κόσμου εἶνε ὅτι πρόκειται περὶ κοινοῦ ἀδικήματος.

§134Γ. ΠΩΠ. Ποῖον νομικὸν κόσμον; Τοῦ δικαστικοῦ κόσμου. Νὰ χωρίζετε.

§135Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦ νομικοῦ κόσμου ἐν γένει.

§136Γ. ΠΩΠ. Ὅταν ἐπικαλεῖσθε τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐπιτρέψατέ μοι κ. συνάδελφε, νὰ διαφωνήσω ὀλίγον καὶ ἱστορικῶς, ὄχι μόνον νομικῶς.

§137Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πάρετε τὴν ἐποχὴν τοῦ Κωνσταντίνου, ἂν προτιμᾶτε, τοῦ μᾶλλον φιλελευθέρου.

§138Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἡ γνώμη τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἡ γνώμη καὶ τοῦ κ. Τσιβανοπούλου εἶνε ὅτι ἡ ἐξύβρισις κατὰ τοῦ Βασιλέως δὲν ἀποτελεῖ πολιτικὸν ἀδίκημα. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν νομίζω ὅτι ὁ κανὼν αὐτὸς πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπολύτως. Πρέπει νὰ λαμβάνεται ἑκάστοτε σχετικῶς πρὸς τὸ εἶδος τῆς ἐξυβρίσεως καὶ τὸν σκοπὸν αὐτῆς. Ἐὰν ἡ ἐξύβρισις εἶνε ἁπλῶς ἀνευλάβεια κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως, ἀναμφισβητήτως δὲν εἶνε πολιτικὸν ἀδίκημα. Ἀλλ’ ἐὰν σκοπῆται ἡ μεταβολὴ τοῦ καθεστῶτος πολιτεύματος, τότε δὲν δύναται παρὰ νὰ εἶνε ἀδίκημα πολιτικόν.

§139Γ. ΠΩΠ. Περὶ τούτου πρόκειται. Ὁ χλευασμός, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Κύριε συνάδελφε, λησμονεῖτε κἄτι ἄλλο, ὅτι τὴν νομολογίαν ἢ τὴν συζήτησιν αὐτὴν δικαιολογεῖ ἐσφαλμένη εὐλάβεια πρὸς τὴν γνώμην τῶν νομικῶν θαυμασμὸς πρὸς τὸν κ. Χατζᾶκον, τοῦ ὁποίου τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἐξῆρεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλ’ οἱ δικασταὶ εἶνε δικασταί, οἱ δικασταὶ δὲν εἶνε νομοθέται. Ἡμεῖς δὲ νομοθετοῦντες ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν, ἡμεῖς τοὐλάχιστον οἱ ἐν τῷ Ἑλληνικῷ κοινοβουλίῳ μετὰ μίαν νίκην, νὰ νομοθετῶμεν φιλελευθερώτερον. Ἔρχεσθε δὲ νὰ περιορισθῆτε εἰς τὴν νομολογίαν τῶν δικαστηρίων, εἰς τὴν νομολογίαν ἐκείνην, ἡ ὁποῖα ἐσχηματίζετο διὰ νὰ καταδιωχθῇ ὁ μακαρίτης Γαβριηλίδης διὰ νὰ καταδιωχθῇ ὁ ἀξιότιμος νῦν κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Μὴ φέρετε τὴν νομολογίαν ἐκείνην, ἥτις παραδιδομένη ἀπὸ περιόδου εἰς περίοδον καὶ ἀπὸ κυβερνήσεως εἰς κυβέρνησιν ἐχρησίμευσεν ἀκριβῶς ἵνα δικαιολογηθῶσιν αἱ ἀπολυταρχικαὶ ἐκεῖναι τάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀφορμὴ τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1909. Τοιαύτην νομολογίαν νομίζετε ἐνώπιον Βουλῆς, ἡ ὁποία πρὸ μικροῦ ἐχαιρέτα καὶ ἐχαιρέτα μετ’ εὐλόγου ὑπερηφανείας τὰς τιμίας καὶ μεγάλας νίκας, τὰς ὁποίας κατήγαγεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπελευθερῶν ὑποδούλους, γράφων καὶ ἀτενίζων τὰς ἡμέρας αὐτὰς τὴν λαμπρὰν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν ἦτο δυνατὸν νὰ ὀνειροπολήσῃ ἡ ἐθνικὴ συνείδησις.

§140Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Αὐτὴν ἀκριβῶς θέλομεν νὰ σώσωμεν κ. συνάδελφε.

§141Γ. ΠΩΠ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε, αὐτὴ δὲν σώζεται δυστυχῶς διὰ τῆς μεθόδου ταύτης. Οὐδέποτε διὰ τοιούτων προσπαθειῶν ἐσώθησαν μεγαλουργήματα. Τὰ μεγαλουργήματα σώζονται, ὅταν οἱ ἑκάστοτε κυβερνῶντες γνωρίζωσι νὰ ἀπευθύνωνται πρὸς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἔθνους.

§142Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Δὲν ἔχουν ψυχὴν αὐτοί.

§143Γ. ΠΩΠ. Ὅταν ἀπευθύνεσθε πρὸς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἔθνους, ὅταν στηρίζεσθε ἐπὶ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ, τότε νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μετ’ εὐλόγου ὑπερηφανείας θὰ παραδώσητε εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ διαδεχθῶσιν ὑμᾶς, δὲν θὰ διατρέξωσι κανένα κίνδυνον, ὅπως οὐδένα κίνδυνον δὲν θὰ διατρέξητε καὶ ὑμεῖς αὐτοί, εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν μεθαύριον ἄλλοι σᾶς διαδεχθῶσιν καὶ ἔχωσι φυσικὰ καὶ αὐτοὶ τὸ ἐγχειρίδιον τοῦτο ἀνὰ χεῖρας.

§144Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§145Γ. ΠΩΠ. Παρακαλῶ.

§146Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐπιτρέπεται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐσκέφθησαν νὰ ἐπιτύχουν αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπέτυχον, νὰ σκεφθοῦν καὶ τὸν τρόπον διὰ νὰ τὰ ἀσφαλήσουν;

§147Γ. ΠΩΠ. Τὸν τρόπον ἀκριβῶς αὐτὸν συζητοῦμεν.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς προειδοποιῶ ὅτι ἄλλην διακοπὴν δὲν ἐπιτρέπω.

§149Γ. ΠΩΠ. Οὐδὲ μὲ αὐτοκίνητον; (ἱλαρότης).

§150Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀπόψε καίτοι ὁμιλῆτε περὶ ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ, ὅλως περιορισμένως ὁμιλεῖτε.

§151Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Πρόκειται περὶ ἐλευθεριῶν κύριε Πρόεδρε, καὶ ἑπομένως ἐπιτρέπονται αἱ διακοπαί.

§152Γ. ΠΩΠ. Ὁρίστε, κ. συνάδελφε.

§153Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Ὄχι.

§154Γ. ΠΩΠ. Ἀλλ’ ἰσχυρίσθη τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι παραπέμπει διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τὰ ἀδικήματα εἰς τοὺς τακτικοὺς δικαστάς. Δυσπιστεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς τοὺς κληρουμένους ἐνόρκους ἢ ἔχει πίστιν ὑπέρμετρον πρὸς τὴν νομολογίαν τῶν δικαστικῶν; Ἐὰν ὑπάρχῃ θεσμὸς φιλελεύθερος, τὸν ὁποῖον ὀφείλει πᾶσα Βουλὴ καὶ ἰδιαίτατα, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἡμετέρα νὰ ἐνισχύῃ ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, εἶνε ὁ θεσμὸς τῶν ἐνόρκων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οἱ Ἄγγλοι λέγουν, ὅτι «πᾶν ὅ,τι οἱ ἔνορκοι κρίνουσιν ὡς καλῶς γενόμενον καλῶς ἐγένετο», εἶνε ὑπερτάτη ἀρχὴ τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Προκειμένου δὲ περὶ ἀδικημάτων τοιαύτης μορφῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἐκδίκασιν αὐτὴν θέτει μακρὰν τῆς δημοσίας γνώμης καὶ ἀποφαίνεται ὁ δικαστὴς τῆς νομολογίας. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπ’ ἐγγυήσει ἀπολύσεως. Ἑνὸς κακοῦ δεδομένου μύρια ἕπονται. Τεθείσης μιᾶς βάσεως ἀντισυνταγματικῆς βεβαίως δὲν εἶνε δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ δευτέρα τοιαύτη ἐκδήλωσις ἀντισυνταγματικῶν προσπαθειῶν, διότι ῥητῶς ἐν τῷ 6ῳ ἄρθρῳ τοῦ Συντάγματος λέγεται ὅτι δύναται τὸ Συμβούλιον ἑκάστοτε νὰ ἀποφυλακίζῃ ἐπὶ πολιτικῶν ἀδικημάτων. Καὶ ἀναιρεῖται ἐνταῦθα ἐπὶ τῷ προσχήματι ὅτι δὲν πρόκειται περὶ πολιτικῶν ἀδικημάτων καὶ σᾶς λέγει τὸ νομοσχέδιον ὅτι δὲν δύναται τὸ Συμβούλιον νὰ ἀποφυλακίζῃ. Ἐφ’ ὅσον βεβαίως σεῖς θέλετε, ἀνατρέποντες τὴν παγκόσμιον νομικὴν ἐπιστήμην, τὴν παγκόσμιον νομοθεσίαν καὶ ἑρμηνείαν τῶν πολιτικῶν ἀδικημάτων, νὰ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον καὶ τὸ Σύνταγμα τὸ ἡμέτερον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἐφαρμόσατέ το. Ἀλλὰ σᾶς ὑπενθυμίζω τὰ τῆς γενομένης συζητήσεως προκειμένου περὶ τοῦ 6ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ἂν δὲν πλανῶμαι δὲ ὁ ἀξιότιμος νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τότε εἰσηγητὴς τοῦ Συντάγματος ἦτο ἐκεῖνος, ὅστις εἰσηγήθη καὶ ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐκτείνει ἔτι μᾶλλον τὴν φιλελευθέραν προσπάθειαν, κηρύσσων ὅτι νόμος νεώτερος θὰ θεσπισθῇ, ὥστε νὰ ἀποβῇ ἀναγκαστικὴ ἡ ἐπ’ ἐγγυήσει ἀπόλυσις.

§155Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Διὰ τὰ πολιτικὰ ἀδικήματα, ὄχι διὰ τοὺς ὑβριστάς.

§156Γ. ΠΩΠ. Σᾶς τὸ εἶπον, κ. συνάδελφε. Δὲν γνωρίζω κατὰ ποίαν ἔννοιαν ἐκλαμβάνετε τὸ πολιτικὸν ἀδίκημα. Πρόκειται ἡ ἐξύβρισις τοῦ Βασιλέως νὰ εἶνε ἐξύβρισις πρὸς τὸ ἄτομον τοῦ Βασιλέως, ἢ πρόκειται ἐν τῇ ἐξυβρίσει ταύτῃ νὰ περιλαμβάνεται ὁ χλευασμὸς ὁ προκαλούμενος διὰ τῆς ὑποδηλώσεως ὅτι ἄλλος ἔχει δικαιώματα ἐπὶ τοῦ Θρόνου; Ἐὰν πρόκειται περὶ τῆς πρώτης περιπτώσεως δὲν θὰ εὑρῆτε πολλοὺς διατεθειμένους νὰ ἀπευθύνωσιν ὕβρεις πρὸς τὴν Α. Μεγαλειότητα τὸν Βασιλέα τὸν νῦν. Ἐὰν στρέφεσθε πρὸς τὴν ἄλλην περίπτωσιν, τότε ἔχετε καθαρὸν πολιτικὸν ἀδίκημα, διότι βαίνει εἰς ἐσωτερικὴν πολιτικὴν ἀνατροπὴν καὶ δὲν ἀποτελεῖ ἐξύβρισιν, δὲν ἀποτελεῖ χλευασμόν, ἀλλ’ εἶνε πρᾶξις, τὴν ὁποίαν ὀφείλετε νὰ ἔχετε τὸ θάρρος ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ νὰ τὴν ἀτενίσετε οἵα πραγματικῶς ἐμφανίζεται, ὡς ἀδίκημα τεῖνον εἰς ἀνατροπὴν τῆς ἐνώμου τάξεως. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχετε ἐνώπιόν σας νὰ ἐφαρμόσετε ὄχι τὰς νέας αὐτὰς διατάξεις, ἀλλὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 123, Διατὶ δὲν προκαλεῖται μετὰ θάρρους καὶ νὰ εἴπητε ὅτι δὲν ἔχουν τὸ θάρρος οἱ ἀντιπολιτευόμενοί σας νὰ εἴπουν τὴν γνώμην αὐτῶν;

§157Γ. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Αὐτοὶ τὸ εἶπον ὅτι θέλουν τὸν Κωνσταντῖνον. Ἡμεῖς ἔχομεν τὸν δικόν μας Βασιλέα. Ἡ ἐπανάστασις δὲν ἐτελείωσε, οὔτε θὰ τελειώσῃ (χειροκροτήματα).

§158Λ. ΝΑΚΟΣ. Ἡ ἐπανάστασις θὰ τλειώσῃ, ὅταν παγιωθῇ τὸ φιλελεύθερον καθεστώς.

§159Γ. ΠΩΠ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἔλλειψεν ἀπὸ τὰ χείλη ἐκείνων οἵτινες ἠθέλησαν νὰ περιορίσουν τὰς ἀτομικὰς ἐλευθερίας.

§160Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴμεθα πλέον ἐπανάστασις.

§161Γ. ΠΩΠ. Τοῦτο ἐλέχθη καὶ ἐχειροκροτήθη.

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐμετρήσατε τὰ χειροκροτήματα!

§163Γ. ΠΩΠ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐντεῦθεν εἶδον ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφωνία εἰς τὸ κόμμα σας.

§164Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχουν παρὰ νὰ μὲ καταψηφίσουν.

§165Γ. ΠΩΠ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὴ ὄντες ἐπαναστάται εἰσηγοῦνται τοιαῦτα νομοσχέδια καὶ ἰσχυρίζονται ὅτι δὲν ἔχει νὰ φοβηθῇ τίποτε ὁ ἔντιμος καὶ ἀγαθὸς πολίτης. Ἐκεῖνος ὅστις ὑποτάσσεται εἰς τοὺς νόμους εἶνε ἀπέναντι τῶν νόμων ἥσυχος. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι νόμοι καὶ νόμοι. Ἐὰν δὲ μεταβῆτε εἰς ἱστορικὰς περιόδους, κἄτι τὸ παρεμφερὲς θὰ ἀκούσετε νὰ λέγεται εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Εὐγενῶν ἑνὸς καταβλυθέντος Κράτους, τῆς Αὐστρίας. Καὶ ἐκεῖ ὑπῆρχε ἕνας βασιλεὺς ἀγαθός, ὁ ὁποῖος περιήρχετο καὶ συνεννοεῖτο μετὰ τῶν ὑπηκόων αὑτοῦ, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐζήτει τὰ παράπονα, ὁ ὁποῖος ἔσπευδε διὰ τῶν Ὑπουργῶν του νὰ παρέχῃ ἱκανοποιήσεις. Ἦτο βασιλεὺς ὁ κατ’ ἐξοχὴν δίκαιος. Εἷς δὲ πολιτικὸς ἀνὴρ τῆς Γαλλίας, ἀντιπολιτευόμενος τοῦ βασιλέως ἐκείνου τοῦ ἀγαθοῦ, ὁ φιλελευθερώτερος Θιέρσος κατὰ τὸ μᾶλλον φιλελεύθερον σημεῖον τοῦ βίου αὑτοῦ, εἶπεν, ἀπεύχομαι ἀπὸ τὴν Γαλλίαν τοιαύτας ἐλευθερίας. Καὶ διὰ νὰ μὴ μακρυγορῶ, θὰ εἶχα ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν τὴν παράκλησιν, ὅπως ἀποδεχθῇ ἕνα χαρακτηρισμὸν ὅπως τὰ ἀδικήματα ταῦτα θεωρηθοῦν ὡς καθαρῶς πολιτικά, παραμείνουν αἱ διατάξεις τῆς δημοσίας συναθροίσεως, ἵνα ὑπαχθῶσι τὰ ἀδικήματα ταῦτα εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια, ἵνα δοθῇ τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τὰ ἀδικήματα ταῦτα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 228, ἵνα ἀναγκαστικῶς δοθῇ ἡ ἀποφυλάκισις ἵνα οὕτω ἕν βῆμα μεῖζον πρὸς τὴν ἐλευθερίαν ποιήσητε. Πεισθῆτε, κύριοι βουλευταί, ὅτι πᾶν ὅ,τι εἶπον καὶ δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τις ὁ δυνάμενος νὰ ἀμφιβάλῃ περὶ τῶν διαθέσεων μου τούτων, πεισθῆτε ὅτι ἔπραξα πᾶν τὸ ἐν ἐμοὶ δυνατὸν ὅπως ἀπομακρύνω ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀδιακρίτως φρονήματος ἀδιακρίτως κόμματος τοιαύτην καταδίκην ὡς τὴν φαντάζομαι ἐγώ. Πεισθῆτε ὅτι ὁ ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διΐσταται μεῖζον ἐξ ἀγώνων τοῦ παρελθόντος, ἐξ ἔργων τοῦ ἐνεστῶτος καὶ ἐκ βλέψεων περὶ τοῦ μέλλοντος πρὸς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ὑπηνέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Πεισθῆτε ὅτι τὸ πραττόμενον ὑπ’ ἐμοῦ δὲν εἶνε ὁ πόθος ἐμφανίσεως κακῶν τινων δαιμονίων, τὰ ὁποῖα ἡ σύγχρονος περίοδος τοῦ ἐθνικοῦ καὶ πολιτικοῦ βίου εἰσέβαλεν εἰς τὴν διάνοιαν καὶ τὴν ψυχήν μου. Εἶνε ἰδέαι, τὰς ὁποίας πλέον ἢ ἅπαξ μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου καὶ ἰδίᾳ ἔξω τοῦ Κοινοβουλίου ἠθέλησα νὰ ὑποστηρίξω. Θὰ εἶνε θλιβερὸν ἀληθῶς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πανηγυρίζομεν τοιαύτας μεγάλας ἐθνικὰς νίκας, ἀπὸ τοῦ Κοινοβουλίου τούτου νὰ κλειθῶμεν εἰς θλίψιν διὰ μίαν λαϊκὴν ἧτταν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ψαρρῶν γνωρίζει ὅτι ἀνερχόμενος τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀγωνισθῇ ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν, δὲν εἰμπορεῖ παρὰ νὰ ἀκουσθῇ μετὰ προσοχῆς ἰδιαιτέρας, δὲν εἰμπορεῖ παρὰ νὰ ἀκουσθῇ μετὰ διαθέσεως εὐμενοῦς, διότι γνωρίζω ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν ὑπῆρξε συνεργάτης ὑπὲρ ἐξασφαλίσεως τοιούτων λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Ὀφείλω λοιπὸν νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ μὲ ἔκαμαν νὰ ἀναγνωρίσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὅπως ὑποβάλλεται, δὲν εἰμπορεῖ νὰ ψηφισθῇ (χειροκροτήματα). Εἶμαι σύμφωνος μαζύ του ὅτι ἡ ἐξύβρισις τοῦ βασιλέως, ὅταν γίνεται ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἔκπτωτον βασιλέα, τὸ ὁποῖον σημαίνει τὴν διάθεσιν τοῦ ἐξυβρίζοντος νὰ φέρῃ μεταβολὴν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ βασιλέως, εἶνε ἀδίκημα πολιτικόν. Δὲν θὰ θελήσω δέ, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς Ψαρρῶν, νὰ ὀχυρωθῶ ὄπισθεν τῆς γνώμης τοῦ παραπεμφθέντος ἐνώπιον τοῦ Εἰδικοῦ Δικαστηρίου πρώην Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Πρέπει ἄλλως τε διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ ἡ σχέσις μὲ τὸν συνάδελφόν μου κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ δηλώσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ἐνέκρινα καὶ ἐγὼ μάλιστα ἐζήτησα τὴν σύνταξίν του, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶνε ἴδιον ἀνθρώπου ἐντίμου νὰ ἀναγνωρίζῃ τὴν πλάνην του (χειροκροτήματα). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιμείνῃ νὰ τὸ συζητήσῃ καὶ νὰ τὸ ψηφίσῃ σήμερον. Θὰ μελετηθῇ περαιτέρω τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ προσαχθῇ εἰς ἄλλο τμῆμα τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Βουλῆς ὅπως καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους.

§168ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλά, κύριοι, τόσον μᾶλλον εὐκόλως ἀποδέχομαι τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τὰς ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι κατηγορήθησαν κατ’ αὐτοῦ, καθόσον προσέρχομαι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν αὐτῆς ὅπως ἐπαναφέρω τὴν ἰσχὺν τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου (χειροκροτήματα).

§170ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον δὲ θὰ διαρκέσῃ ἡ πολεμικὴ κατάστασις μέχρι τῆς ὑπογραφῆς τῆς εἰρήνης μετὰ τῆς Τουρκίας, ὁ στρατιωτικὸς νόμος παρέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπαρκῆ μέσα ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν, ἐδημιούργησαν οἱ εὐθὺς μετὰ τὴν ἄρσιν τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου ἀνακινήσαντες τὸ ζήτημα τοῦ Κωνσταντίνου. Ὅταν ὑπογραφῇ ἡ εἰρήνη καὶ παύσῃ ἡ ἰσχὺς τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου τότε εἰδοποιῶ τὸν συνάδελφον βουλευτὴν Ψαρρῶν ὅτι θὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ νὰ ληφθῶσιν μέτρα, τὰ ὁποῖα, ἄς εἶνε βέβαιος, ὅτι θὰ εἶνε ἐν πλήρῃ ἁρμονίᾳ πρὸς τὸ Πολίτευμα ἡμῶν. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἐπανηρχόμην τὴν τελευταίαν ταύτην φορὰν ἐκ τοῦ ταξειδίου μου ἐτόνισα ὅτι μοῦ ἐπιβάλλετο νὰ προβῶ εἰς τὴν ἄρσιν τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου. Ἤλπιζον, κ. βουλευταί, ὅτι ἐπανερχόμενος μὲ τὸ κείμενον τῆς Συνθήκης, διὰ τῆς ὁποίας αἱ ἐθνικαὶ βλέψεις τῆς Ἑλλάδος ἐπραγματοποιοῦντο κατὰ τὴν εὐρυτάτην αὐτῶν ἔκτασιν, ἤλπιζον ὅτι οἱ ἀντίπαλοι τοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο ἕως τότε νὰ δικαιολογοῦνται λέγοντες ὅτι δὲν πιστεύουν τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως, ἤλπιζον λέγω, ὅτι οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν χαίροντες ὅπως καὶ ἡμεῖς διὰ τὰ ἐπιτευχθέντα μεγάλα ἐθνικὰ κατορθώματα δὲν θὰ παρέλειπον νὰ ἐκφράσωσι τὴν χαράν των καὶ νὰ δείξωσιν ὅτι μετεῖχον τῆς ψυχικῆς εὐφροσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπιφυλλάσσοντες ἀκεραίας τὰς κρίσεις αὐτῶν κατὰ τῆς ἐσωτερικῆς ἡμῶν πολιτικῆς. Καὶ ὅμως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναγνωρίσω δυστυχῶς ὅτι ἐπλανήθην. Μόλις ἤρθη ὁ στρατιωτικὸς νόμος, μόλις παρῆλθον ὀλίγαι ἡμέραι ἀπὸ τῆς ἄρσεως αὐτοῦ καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐπανόδου τοῦ ἐκπεσόντος βασιλέως ἐτέθη καθαρῶς καὶ ἀπεριφράστως ἀπὸ τὸν Τύπον τῆς δεκαεξακεφάλου αὐτῆς ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ ἐξηγηθῶ σαφῶς. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀξιοῖ νὰ γνωρίζῃ, ποῖαι εἶνε αἱ ἀντιλήψεις ἑκάστου, τῶν ἐπιζητούντων τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτοῦ, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τὸ ζήτημα τοῦ ἐκπεσόντος βασιλέως εἶνε ἐξεταστέον καὶ ἀπὸ Συνταγματικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ πολιτικῆς, γενικώτερον ἀκόμη καὶ ἀπὸ διεθνοῦς ἀπόψεως. Ὑπάρχουσι οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι δύνανται νὰ ἀνακινήσωσι τὸ ζήτημα τῆς ἐπανόδου τῆς ἐκπεσούσης βασιλείας, διότι τοῦ Λαοῦ καλουμένου νὰ συγκροτήσῃ Συντακτικὴν Συνέλευσιν αὕτη δύναται νὰ μεταβάλῃ τὰ πάντα. Ἀλλὰ ποῖος, κύριοι, ἐβεβαίωσε τοὺς φρονοῦντας ὅτι οὕτω θὰ τεθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐκπεσόντος βασιλέως, ὅτι πρόκειται νὰ κληθῇ ἡ Βουλὴ Συντακτική; Δὲν ὑποθέτω τὰ ἀνεύθυνα δημοσιεύματα τῶν ἐφημερίδων ἢ αἱ γνῶμαι τοῦ ἀγαπητοῦ μου φίλου κ. Φιλαρέτου νὰ δεσμεύουσι τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις, ἄλλως, ἔκαμεν ἐπισήμους δηλώσεις σχετικὰς μὲ τὴν ἔκτασιν τῆς ἐξουσίας τῆς συγκληθησομένης Βουλῆς. Ἡ εἰδικωτέρα δήλωσις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ μέρους τῆς κυβερνήσεως εἶνε ἡ ἀναφερομένη εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον διὰ τοῦ ὁποίου ἠνοίχθη ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ἐπάνοδον αὐτῆς ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην. Ἐνῷ εἰς τὰς δικαιολογητικὰς αὐτῆς ἐκθέσεις τῶν Β. Διαταγμάτων, διὰ τῶν ὁποίων ἀνεστείλαμεν προσωρινῶς τὴν ἰσχὺν Συνταγματικῶν τινων διατάξεων, ἀναφέρεται ὅτι θὰ ζητηθῇ ἡ ἔγκρισις τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον ῥητῶς ἀναφέρεται ὅτι ἡ συγκληθησομένη ἀντιπροσωπεία, θὰ εἶνε ἀναθεωρητική. Εἶνε ἑπομένως φανερὸν ὅτι Συνταγματικῶς ζήτημα ἐπανόδου τοῦ ἐκπεσόντος βασιλέως δὲν δύναται νὰ τεθῇ. Ἡ Κυβέρνησις, καλοῦσα τὸν λαὸν εἰς προσεχεῖς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἔχει νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν λαὸν ὅπως ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν ἐκλεχθησομένην Βουλήν, ἡ ὁποία ὅπως γνωρίζητε μετὰ τὸ τελευταῖον Σύνταγμα εἶνε αὐτὴ ἡ συνήθης ἁπλῆ Βουλὴ καὶ ὅταν ἀκόμη περιβάλλεται δι’ εἰδικῆς ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ λαοῦ ἀναθεωρητικὴν δικαιοδοσίαν, ὅπως ἐξουσιοδοτήσῃ λέγω, τὴν Βουλὴν ἵνα δώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἄφεσιν ἁμαρτιῶν διὰ τὸ Β. Διάταγμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἀνεστάλη ἡ ἰσοβιότης τῶν δικαστῶν καὶ νὰ κυρώσῃ τὸ Β. Διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου, λόγῳ τῶν περιστάσεων, ηὐξήθη ἡ βουλευτικὴ ἐπιχορήγησις. Πέραν τῶν δύο τούτων σημείων, ἡ Κυβέρνησις ἔχει νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν λαὸν ὅπως ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία θὰ συνέλθῃ, ὅπως ἐγκρίνῃ διὰ πράξεως ἐχούσης δύναμιν ἀνωτέραν τῶν πράξεων συνήθους Βουλῆς ὅπως ἐν τῇ αἰθούσῃ τῶν συνεδριάσεων ἐντοιχισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀπέναντι τοῦ βήματος, μία πλὰξ ἡ ὁποία θὰ μνημονεύῃ ὅτι ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος, διαλύσας ἀντισυνταγματικῶς δὶς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην αὐτοῦ, αὐτὸς μὲν ἐξέπεσεν τοῦ Θρόνου, ἡ δὲ παρανόμως διαλυθεῖσα Βουλή, συγκληθεῖσα ἐκ νέου ἐσυνέχισε τὰς ἐργασίας της. Ἐπὶ τούτων καὶ μόνον τῶν σημείων, ἔχει νὰ ζητηθῇ εἰδική, ἐξουσιοδότησις ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ. Διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, κύριοι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ὅταν ἐπεστρέψαμεν ἐκ Θεσσαλονίκης καὶ ὡμιλήσαμεν περὶ συγκλήσεως ἀναθεωρητικῆς Συνελεύσεως, ὑπελόγιζα, ἐσκόπουν καὶ ἄλλα ζητήματα νὰ ἀνακαινίσω ἐνώπιον αὐτῆς. Θὰ σᾶς εἴπω ποῖα εἶναι τὰ ζητήματα ταῦτα, διὰ νὰ ἰδῆτε πόσον μακρὰν τῆς ἀντιλήψεώς μου ἦτο ἡ ἰδέα τῆς συγκλήσεως Συντακτικῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἐπροτιθέμην νὰ ζητήσω ὅπως δύο ἄρθρα τοῦ Συντάγματος, τὰ ὁποῖα ρυθμίζουν τὸν διορισμὸν τῶν Ὑπουργῶν ὑπὸ τοῦ Βασιλέως καὶ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, διατυπωθῶσιν ἄλλως, ὄχι διὰ νὰ ἐπιδιωχθῇ μεταβολὴ τοῦ καθεστῶτος πολιτεύματος, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ εἰμπορῇ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ γίνεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔγεινεν εἰς τὸ παρελθὸν, ἂν καὶ ἡ ἔννοια αὕτη εἶνε σαφὴς ἐκ τῆς προελεύσεως τοῦ Συντάγματος, ἐπιβληθέντος διὰ τῆς λαϊκῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1864. Θὰ ἤθελον δηλαδὴ νὰ ὁρισθῇ ὅτι ὁ Βασιλεὺς διορίζει καὶ παύει τοὺς Ὑπουργοὺς του «κατὰ τὰς ἑκάστοτε ἐνδείξεις τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς» καὶ ὄχι ὅτι ὁ Βασιλεὺς δικαιοῦται μόνον νὰ διαλύῃ τὴν Βουλήν, «ἀλλὰ ὑποχρεοῦται» νὰ διαλύῃ τὴν Βουλὴν ὁσάκις ὑπάρχουν ἐνδείξεις ὅτι ἡ Βουλὴ ἔπαυσε νὰ εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν κοινὴν γνώμην. Ἀλλὰ τοῦτο ὅπως εἶπον κύριοι, ἐπρόκειτο νὰ εἶναι ἁπλῆ διατήρησις τοῦ κειμένου πολιτεύματος, ἁπλῆ διασάφησις, ἀλλὰ σήμερον δὲν τὴν θεωρῶ ἀναγκαίαν καὶ δὲν τὴν θεωρῶ ἀναγκαίαν διότι νομίζω ὅτι ἡ ἐκ τοῦ θρόνου ἔκπτωσις τοῦ τέως Βασιλέως καὶ ἡ ἐντοιχισθησομένη πλὰξ, ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ ἀίδιον τὴν μνήμην τοῦ γεγονότος αὐτοῦ θὰ εἶναι ἀρκετὴ διὰ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ μέλλον εἰς κανένα νὰ διανοηθῇ νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ ἐλευθέρου ἡμῶν πολιτεύματος. Σημειωτέον ἄλλωστε, κύριοι, ὅτι ἂν σήμερον παρίσταμαι μὲ ἀντιλήψεις στενωτέρας ἐξουσιοδοτήσεως τῆς μελλούσης νὰ συνέλθῃ Βουλῆς, παρ’ ὅσον θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ ζητήσω ὅταν ἐπέστρεφον ἐκ Θεσσαλονίκης, ἕνας ἐκ τῶν λόγων εἶναι ὅτι ὅταν ἐπέστρεφον ἐκ Θεσσαλονίκης, διατί νὰ μὴ τὴν εἴπω ἀλήθειαν—δὲν ἐφανταζόμην ὅτι ἠμπορούσαμεν νὰ ἔχωμεν τὰς ἐθνικὰς ἐπιτυχίας, τὰς ὁποίας χειροκροτοῦμεν σήμερον. Ὅταν ἐπέστρεφον ἐκ Θεσσαλονίκης ἐγνώριζον ὅτι ἂν οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν Τοῦρκοι καὶ Βούλγαροι δὲν ἐδεικνύοντο τόσον μωροὶ καὶ ἂν ἔσπευδον νὰ καταθέσουν τὰ ὅπλα τρεῖς μῆνας ἐνωρίτερον ἀπὸ ὅτι τὰ κατέθεσαν ἦτο φυσικὸν ὅτι ἡμεῖς οὔτε Θράκην θὰ ἠδυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν νὰ πάρωμεν οὔτε Μικρὰν Ἀσίαν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἱ ἐπιτυχίαι ἡμῶν θὰ ἦσαν πολὺ μετριώτεραι ἐκτεινόμεναι ἴσως πρὸς τὸ Αἰγαῖον Πέλαγος καὶ τὴν Β. Ἤπειρον καὶ ἑπομένως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαθέσωμεν κάπως περισσότερον χρόνον εἰς συνταγματικὰς συζητήσεις. Ἀλλὰ σήμερον, κύριοι, μετὰ τὴν ἐκπληκτικὴν—πρέπει νὰ εἴπω—ἐθνικὴν ἐπιτυχίαν καὶ τὰς εὐθύνας, τὰς ὁποίας ἀνελάβομεν διὰ νὰ στερεώσωμεν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπετύχομεν, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἔχει τόσον ἐλλιπῆ τὴν συνείδησιν ἐπὶ τῶν εὐθυνῶν της, ὥστε ἀντὶ νὰ τεθῇ εὐθὺς ἐπὶ τὸ ἔργον τῆς ὀργανώσεως τῶν νέων ἐπαρχιῶν καὶ τῆς στερεώσεως τῶν κτηθέντων, νὰ ἐξαπολύσῃ τοὺς ἀσκοὺς τοῦ Αἰόλου καλοῦσα εἰς πάλην συνταγματικὴν μὲ εὐρύτητα ἐξουσίας, ἡ ὁποία θὰ ἤρχιζε νὰ συζητῇ τὰ πάντα, καθ’ ἣν στιγμὴν πρέπει πρὸς ἄλλην κατεύθυνσιν νὰ στραφῇ ἡ δραστηριότης τοῦ ἔθνους. Οὕτω, κύριοι, ζήτημα ἐπανόδου τοῦ ἐκπεσόντος βασιλέως δὲν δύναται νὰ τεθῇ συνταγματικῶς ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὅταν ἐπανήλθομεν ἐκ Θεσσαλονίκης καὶ ἀπὸ καθεστῶτος ἐπαναστατικοῦ, ἐγίναμεν τὸ καθεστὼς τὸ νόμιμον τῆς ὅλης Ἑλλάδος, ὅταν ἐπιστρέψαμεν ἐκ Θεσσαλονίκης ἡμεῖς, οἱ τότε ἐπαναστάται εὕρομεν ἐπὶ τοῦ θρόνου τὸν νῦν Βασιλέα. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν, ὁ πρώην βασιλεὺς κατιδὼν τὸ βάραθρον εἰς τὸ ὁποῖον ἔφερε, ὄχι μόνον τὸ ἔθνος ἀλλὰ καὶ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ οἰκογένειαν, ὁ πρώην βασιλεὺς παρητήθη τοῦ θρόνου καὶ αὐτὸς καὶ ὁ πρωτότοκος υἱὸς αὐτοῦ καὶ κατὰ τὴν φυσικὴν διαδοχὴν τοῦ συντάγματος, τὸ στέμμα μετεβιβάσθη εἰς τὸν νῦν βασιλέα. Ὁ δὲ νῦν βασιλεὺς παρόντος τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, τοῦ πρώην βασιλέως, ἐκλήθη νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον τοῦ βασιλέως καὶ ἔδωσε αὐτόν. Αὕτη εἶνε ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν εὗρεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Θεσσαλονίκης, ἐλθοῦσα εἰς Ἀθήνας καὶ γενομένη Κυβέρνησις τῆς ὅλης Ἑλλάδος. Γνωρίζω, κύριοι, ὅτι ὑπάρχουν οἱ ἰσχυριζόμενοι ὅτι ὁ ἔκπτωτος βασιλεὺς δὲν ἀνέφερε τὴν λέξιν «παραίτησις» ὁ ἔκπτωτος βασιλεὺς ἠθέλησε νὰ διευθετήσῃ τὴν στενοχωρίαν τῆς στιγμῆς, ἐπιφυλασσόμενος νὰ ζητήσῃ ἀναθεώρησιν τῶν γενομένων. Ἀλλὰ κύριοι, αὐτὰ δύνανται νὰ ἀποτελέσωσιν ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προβάλλει τις καὶ εἰς εἰρηνοδικεῖον τρίτης ἢ τετάρτης τάξεως. Δὲν ἀποτελοῦσιν ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα πολιτικοὶ ἄνδρες σεβόμενοι ἑαυτοὺς δύνανται νὰ παρουσιάσουν, εἴτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἴτε ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ πάντως προϋπόθεσιν εἶχον τὴν ἀποτυχίαν τῆς πολιτικῆς ἡμῶν. Οἱ ζητοῦντες λοιπόν, σήμερον τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ ἐκπτώτου βασιλέως, ζητοῦν μεταβολὴν τοῦ καθεστῶτος Πολιτεύματος καὶ κατὰ τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ψαρρῶν ὅτι τὸ σχετικὸν ἀδίκημα δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι παρὰ πολιτικὸν ἀδίκημα. Ἀλλὰ δὲν ζητοῦν μόνον μεταβολὴν τοῦ καθεστῶτος Πολιτεύματος. Ἡ εὐθύνη αὐτῶν θὰ ἦτο πολὺ μικροτέρα ἄν ἐζήτουν νὰ μεταβάλλουν τὸ Καθεστὼς Πολίτευμα διὰ νὰ τὸ φέρουν πρὸς ἀριστερά, πρὸς τὴν τάσιν κατὰ τὴν ὁποίαν φέρεται ἡ ἀνθρωπότης, πρὸς τὴν τάσιν τῆς ἐλευθερίας, πρὸς τὴν τάσιν τῆς εὐρύνσεως τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Οἱ ζητοῦντες τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ ἐκπεσόντος βασιλέως ζητοῦν ἀπερικαλύπτως νὰ ἐγκαθιδρύσουν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸν χείριστον μοναρχισμὸν καὶ δεσποτισμόν. (Χειροκροτήματα παρατεταμμένα καὶ ζωηρὰ ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων). Εἶναι περίεργον, κύριοι, πῶς οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν, καὶ διὰ νὰ μὴ κάμω ἑκάστοτε ἐξηγήσεις ὁμιλῶν περὶ τῶν 16, εἶναι περίεργον πῶς οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν φαίνονται λησμονοῦντες αὐτὴν τὴν πρόσφατον ἱστορίαν, ἡ ὁποία προηγήθη τῆς ἐκρήξεως τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τῆς Κυβερνήσεως τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῶν περαιτέρω γεγονότων. Φαίνεται ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ἀγνοοῦν. Δὲν ἐνθυμοῦνται τάχα ὅτι, ὅταν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαΐου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔδωκε καὶ πάλιν εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὴν ἐμπιστοσύνην του, ἤρχισαν τὴν ἐπιοῦσαν διὰ τῶν δημοσιογραφικῶν των ὀργάνων νὰ ὑποστηρίζουν καθαρὰ ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους τὰς πλέον παραβόλους, τὰς πλέον τερατώδεις, τὰς πλέον ἐξωφρενικὰς πολιτικὰς θεωρίας. Ὅτι τὸ πρόγραμμα τοῦ Βενιζέλου δὲν ἠμπορεῖ τάχα νὰ ἐφαρμοσθῇ διότι ὑπάρχει μία μειοψηφία καὶ ἐνῷ τὰ ἄλλα ζητήματα δύνανται νὰ λύωνται ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ πλειοψηφίαν, διὰ νὰ γίνῃ ἕνας πόλεμος πρέπει καὶ ἡ πλειοψηφία καὶ ἡ μειοψηφία νὰ εἶναι σύμφωνοι. Τὴν ἄλλην ἡμέραν ἔλεγαν ὅτι καμμίαν ἀξίαν δὲν ἔχει ἡ πλειοψηφία τοῦ κόμματος τῶν φιλελευθέρων, ἐφ’ ὅσον ὁ Βασιλεὺς δὲν θέλει τὸν πόλεμον. Ἐφ’ ὅσον ὁ βασιλεὺς ἔχει κεχαραγμένην πολιτικὴν ὡρισμένην πῶς εἶναι δυνατόν, ἔλεγον, τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων νὰ ἔχῃ τὴν θρασύτητα νὰ ἀξιοῖ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἰδίαν του γνώμην, δηλαδὴ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν τοῦ ἐπέτρεψεν ἡ λαϊκὴ ἐτυμηγορία νὰ ζητήσῃ νὰ ὑποστηρίξῃ; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἐπιβάλῃ ἀφοῦ κατὰ τὰ γραφόμενα τότε ὑπὸ τοῦ τύπου τῶν 16, ὁ ἐκπροσωπῶν τὸν λαὸν δὲν ἦτο ὁ ἑκάστοτε ὑποδεικνυόμενος ὑπ’ αὐτοῦ διὰ τῶν ἐκλογῶν δὲν ἦτο ἡ Βουλὴ διότι ἡ Βουλή, τὸ πολὺ–πολύ, ἔλεγον, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐκπροσωποῦσα τὴν γνώμην τῆς συγχρόνου γενεᾶς, μάλιστα τὴν γνώμην τῆς τετραετίας καθ’ ἣν ἐξελέγη, ἀλλ’ ὁ βασιλεὺς ἐκπροσωπεῖ τὸ παρελθόν, τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τοῦ Ἔθνους καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα του αὐτὴν, ἔχει δικαίωμα νὰ ρυθμίζῃ τὰς τύχας τοῦ Ἔθνους εἰς περιστάσεις κοσμοϊστορικὰς ὅπως εἶναι αὐτὴ, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα. Καὶ ποῖος λησμονεῖ ὅτι μετὰ τὴν δευτέραν σύγκρουσιν μου πρὸς τὸν ἐκπεσόντα βασιλέα, ὅτε ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ταύτης ἡ πρώτη Κυβέρνησις τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον ἵνα ἐκφωνήσω μίαν πρὸς Δημόνικον παραίνεσιν, ποῖος λησμονεῖ ὅτι ἠρξάμην τοῦ λόγου μου λέγων ὅτι δὲν παριστάμεθα ἐνώπιον λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ βασιλέως ὅτι αὐτὸς δικαιοῦται προκειμένου περὶ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην του, ἀλλὰ εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς Συνελεύσεως προκρίτων καὶ λαμβάνω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, ἵνα ἐκθέσω τὴν γνώμην μου. Ποῖος δὲν ἐνθυμεῖται ὅτι ρητῶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ταύτης κατήγγειλα τότε τὸν βασιλέα δι’ ἐκεῖνα ποῦ μοῦ εἶπεν ὅτε διεκήρυξα πρὸς αὐτὸν ὅτι τὴν φορὰν αὐτὴν ὀφείλει νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν καὶ δὲν δύναται νὰ διαφωνήσῃ ὅπως διεφώνησεν πρὸ 6 μηνῶν, ὅτι δηλ. μοῦ εἶπεν: Α, κύριε Πρωθυπουργέ, ὅταν πρόκειται διὰ τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα βεβαίως ὀφείλω νὰ κύψω πρὸ τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας, ἀλλὰ ὅταν πρόκειται διὰ τὰ μεγάλα ἐθνικὰ ζητήματα, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ εἶμαι ὑπεύθυνος ἀπέναντι τοῦ Θεοῦ ἔχω τὸ καθῆκον νὰ ἐπιμείνω ἵνα ἐπιβάλω τὰς ἀντιλήψεις μου διότι ἄλλως πῶς θὰ δώσω λόγον εἰς τὸν Θεόν. Ὅλα ταῦτα οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν φαίνονται λησμονοῦντες· Φαίνονται λησμονοῦντες ὅλην τὴν εὐτέλειαν, ὅλην τὴν δουλοφροσύνην τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην τῆς κρίσεως ὀχυρούμενοι ὄπισθεν τοῦ ἀνευθύνου ἄρχοντος ἀποβάλλοντες, ἀπὸ αὐτοὺς τὰς εὐθύνας, ἵνα τὰς ἐπιρρίψωσιν ἐκεῖ ὅπου δὲν ἔπρεπεν, ὅλην τὴν προθυμίαν των νὰ γίνωσιν τὰ χείριστα ὄργανα τοῦ μοναρχισμοῦ. Ὅλα αὐτὰ τὰ λησμονοῦσιν καὶ ἔρχονται σήμερον νὰ ἐμφανισθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὡς ἀγωνιζόμενοι ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν, τὰς ὁποίας ἐγώ, ὁ μεγάλος τύραννος, καταπατῶ! (χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα). Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἔλεγε τις: κύριε Βενιζέλε, ἀφοῦ ἔχεις τόσην πεποίθησιν περὶ τοῦ ὅτι ἡ λαϊκὴ ἐτυμηγορία εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς θὰ εἶναι ὑπὲρ σοῦ, διατὶ δὲν ἀφήνεις νὰ κληθῇ ὁ λαὸς νὰ ἀποφανθῇ καὶ περὶ αὐτοῦ εἰδικῶς τοῦ ζητήματος διὰ νὰ δοθῇ ἀκόμη ἕν πικρὸν δίδαγμα εἰς τὸν ἐκπεσόντα Βασιλέα ὅτι ἀπεδοκιμάσθη ἀμέσως καὶ ἀπ’ εὐθείας ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ λαοῦ του, ὁ ὁποῖος τὸν εἶχεν ἀναβιβάσει εἰς τὴν περιωπὴν εἰς τὴν ὁποίαν τὸν εἶχεν ἀναβιβάσῃ; Καὶ διατὶ νὰ σᾶς ἀποκρύψω ὅτι ὑπῆρξεν στιγμὴ πρὸ τεσσάρων ἑβδομάδων ἀκόμη, ὅτε ἐπέστρεψα ἐκ τοῦ τελευταίου ταξειδίου μου ὅτε ἦρα τὸν στρατιωτικὸν νόμον καὶ τὴν λογοκρισίαν, ὑπῆρξεν στιγμὴ ὁπότε ἔρρεπον πρὸς τοιαύτην ἀντίληψιν—καὶ ἐσκεπτόμην ὅτι δὲν ἐπετρέπετο, ἀπὸ τοῦδε νὰ ἀρχίσῃ αὐτὴ ἡ κίνησις, διότι αὕτη δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ κολασθῇ κατὰ τῶν κειμένων νόμων καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐσκεπτόμην ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον ἴσως εὐθὺς ὡς θὰ ἐκυροῦτο ἡ συνθήκη καὶ θὰ ἐξεδίδετο τὸ Διάταγμα τῆς προσκλήσεως τοῦ λαοῦ εἰς τὰς ἐκλογὰς νὰ κοινοποιηθῇ καὶ ἕν διάγγελμα τῆς Κυβερνήσεως λέγον ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέπετο ἡ καταδίωξις κατ’ οὐδενὸς, ὅστις ἤθελε θέσει ἐνώπιον τοῦ λαοῦ τὸ πρόγραμμα τῆς ἐπανόδου τοῦ ἐκπτώτου βασιλέως. Ἀλλά, κύριοι, ἐγγυτέρα μελέτη τῶν πραγμάτων καὶ τὰ γεγονότα τὰ ἔκτοτε λαβόντα χώραν μὲ ἔπεισαν ὅτι καὶ εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἐπλανώμην. Βλέπετε τρεῖς πλάνας μου σήμερον ὁμολογουμένας ἐνώπιον ὑμῶν. Θὰ ἦτο πλάνη ἐὰν αἱ σκέψεις ἐκεῖναι κατέληγον εἰς ὁριστικὴν ἀπόφασιν. Θὰ ἦτο πλάνη, κύριοι, ὄχι διότι ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν ὅτι μπορεῖ ὁ λαὸς νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἐπάνοδον τοῦ πρώην βασιλέως, ἀλλὰ διότι —καὶ ἐδῶ ἔρχεται ἡ ἄλλη πολιτικὴ ἄποψις τοῦ ζητήματος— διότι, συνδυάζων τὴν στάσιν τῶν ἀντιπάλων μας μετὰ τὰ γενόμενα καὶ τὴν μελέτην τὴν ἐγγυτέραν τοῦ πράγματος, ἐπείσθην ὅτι ἐὰν ἐπετρέπετο ἡ θέσις τοιούτου ζητήματος, ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως τῶν φιλελευθέρων θὰ ἀπέβαινε κατ’ ἐξοχὴν βαρεῖα, ὄχι διὰ τὸν κίνδυνον τῆς ὑπερψηφίσεως τῆς ἐπανόδου τοῦ ἐκπτώτου, ἀλλὰ διότι, μόλις ἐτίθετο τὸ ζήτημα τοῦτο δημοσίᾳ, θὰ ἦτο ἀδύνατον ὡς ἐκ τῶν παθῶν, τὰ ὁποῖα ἐξάπτει καὶ ἐξεγείρει νὰ μὴ εὑρεθῶμεν ἐνώπιον αἱματοχυσίας, ἡ ὁποία θὰ παρεῖχε εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν τῶν 16 τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν τῶν φιλελευθέρων ἐκ τῶν ὑστέρων ὡς μὴ κατορθώσασαν νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐλευθέρας ἐκλογάς, ἀπόδειξις δὲ τῆς μὴ ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν θὰ ἦτο αἱ δεκάδες ἢ ἑκατοντάδες θυμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἠριθμοῦμεν ἐκ τῆς ἀνακινήσεως τοῦ ζητήματος τούτου. Δὲν δύναται λοιπὸν νὰ ἀξιωθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῶν φιλελευθέρων, ἔχουσαν ὅλην τὴν εὐθύνην νὰ φέρῃ εἰς αἴσιον πέρας τὴν ἀποστολὴν, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε, δὲν μπορεῖ νὰ ἀξιωθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τοὺς κινδύνους τούτους διὰ νὰ φανῇ ἁπλῶς καὶ μόνον γενναία. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐφάνη γενναία ἐδήλωσα ὅτι τὴν τύχην μου ὡς ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐξαρτήσω ἐκ τῆς ἐτυμηγορίας τῆς Ἑλλάδος τῆς πρὸ τοῦ μεγάλου πολέμου ἔπραξα τοῦτο ἀκινδύνως ὅλως ἀφοῦ εἶμαι βέβαιος περὶ τῆς ἐτυμηγορίας αὐτῆς δὲν δύναται δὲ νὰ ἀξιωθῇ ὅπως φανῶ γενναῖος νὰ ἐπιτρέψω νὰ ἐξαπολυθῇ ὁ ἐμφύλιος πόλεμος προώρως, ἵνα ἀριθμήσωμεν τόσα θύματα καὶ δώσωμεν τὴν εὐχαρίστησιν εἰς τοὺς ἀντιπάλους μας νὰ μᾶς κατηγορήσουν ὅτι δὲν ἐνεργήσαμεν ἐκλογὰς ἐλευθέρας. Καὶ οὕτω πολιτευομένη ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται κἂν νὰ θεωρηθῇ ὅτι κλείει ὁριστικῶς τὸν δρόμον εἰς οἱανδήποτε ἐκδήλωσιν πολιτικῆς γνώμης. Ὅταν ἐμφανισθῶσιν οἱ ἀντίπαλοί μας εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς καὶ ζητήσουν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἐπιτύχωσιν ὡς ἰσχυρίζονται ὅτι ἐλπίζουν εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, γίνουν δὲ αὐτοὶ Κυβέρνησις, δύνανται τότε νὰ ἀναλάβουν τὴν εὐθύνην τοιούτων παραβόλων τολμημάτων. Διατὶ ὅταν θὰ εἶναι Κυβέρνησις αὐτοὶ δὲν ἀναλαμβάνουσι νὰ κηρύξωσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι πρόθεσις αὐτῶν εἶναι ἐπαναφορὰ τοῦ Κωνσταντίνου, τὸ ὁποῖον καθ’ ἡμᾶς σημαίνει ὅτι πρόθεσις αὐτῶν εἶναι ἐγκαθίδρυσις τοῦ μοναρχισμοῦ; Διατὶ δὲν ἀναμένουν διὰ νὰ ἔχουν αὐτοὶ τὰς εὐθύνας ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μέλλουν νὰ συμβοῦν εὐθὺς ὡς ἀνοίξουν τὸ στόμα των διὰ νὰ τὸ προτείνουν; (χειροκροτήματα). Ἀλλά, κύριοι, ὑπάρχει ἀκόμη καὶ ὅλη ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ ἀνέφερα, ἡ ἄποψις ἡ διεθνής. Εὐτυχῶς μετὰ τὴν ἐπικειμένην ὑπογραφὴν τῆς Συνθήκης περὶ προστασίας τῶν μειονοψηφιῶν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ συγχρόνως μετὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς Συνθήκης τῆς εἰρήνης μετὰ τῆς Τουρκίας, ἡ Ἑλλὰς ἀνακτᾷ ὅλην τὴν ἐλευθερίαν τῆς κινήσεώς της ἐσωτερικῶς καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἀνάμιξίς τις εἰς ξένας Δυνάμεις διὰ τὰ ζητήματα τοῦ θρόνου μας, οὔτε προστασία τις δύναται νὰ ἀναγνωρισθῇ πλέον διὰ τὰ ζητήματα τοῦ θρόνου, ἑπομένως εἴμεθα ἐλεύθεροι, ἐὰν εἴχομεν παραφρονήσει, καὶ νὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς τὸν θρόνον τὸν πρώην βασιλέα. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, κύριοι, ἂν εἴμεθα ἐλεύθεροι διὰ νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸν πρώην βασιλέα, εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῆτε ὅτι ἄνθρωπος μὴ ἀπωλέσας τὰς φρένας θὰ ἐδέχετο σήμερον νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας, καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἦτο δυνατὸν ἐσωτερικῶς, νὰ ἐπαναφέρῃ ἐπὶ τοῦ θρόνου ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος τοιαύτην δυσπιστίαν ἐξήγειρε μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν οἱ νικηταὶ τῆς χθές, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπάρξουν οἱ διευθύνοντες τὰ τοῦ κόσμου ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ καθορίσωμεν, ἀλλ’ ἡ ὁποία θὰ εἶναι βεβαίως μακρά, θὰ ἤθελε σήμερον νὰ ἐπαναφέρῃ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Κράτους ἕνα βασιλέα τοσοῦτον ὕποπτον, ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει ἡ δύναμις ἀκόμη τῆς διευθύνσεως τῶν πραγμάτων τοῦ κόσμου ἐπαναλαμβάνω ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν; Ἐκεῖνοι, κύριοι, οἱ ὁποῖοι σπεύδουν ἀπὸ τοῦδε εἰς ἀνακίνησιν τοιούτων ζητημάτων, χωρὶς κἂν νὰ περιμένουν νὰ ἔλθῃ ἡ ἐκλογικὴ περίοδος, ἀπὸ τοῦδε καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ὑπεγράφη κἂν ἀκόμη ἡ εἰρήνη, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ διακηρύξω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποσκοποῦν παρὰ μόνον εἰς τὸ νὰ δημιουργοῦν δυσχερείας κατὰ τοῦ ἐθνικοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. (Εὖγε καὶ χειροκροτήματα). Γνωρίζετε ποῖοι ὑπῆρξαν οἱ ἐνδοιασμοὶ εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Συνδιασκέψεως, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν ἑλληνικῶν ζητημάτων, μήπως οἱ Σύμμαχοι συντελοῦντες εἰς τὴν δημιουργίαν μιᾶς μεγάλης Ἑλλάδος, μήπως ἐργασθῶσι διὰ τὸν βασιλέα τῆς Πρωσσίας, κατὰ τὴν γνωστὴν Γαλλικὴν παροιμίαν, μήπως δηλαδὴ ἤθελον δημιουργήσῃ ἕν Κράτος ἰσχυρόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεχόμενον αὔριον νὰ εὑρεθῇ καὶ πάλιν πρὸς τὸν ἀντίθετον συνδυασμὸν ἐξυπηρετοῦν τὰς Γερμανικὰς βλέψεις ἐν Ἀνατολῇ, καὶ ἔπρεπε—θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ εἴπω—νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐμπιστοσύνη εἰς τὴν φιλαλήθειάν μου καὶ τὴν πλήρη εἰλικρίνειάν μου ἐκ μέρους τῶν Συμμάχων διὰ νὰ δεχθοῦν τὴν διαβεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν τοὺς ἔδωκα ὅτι: Κωνσταντῖνος εἶναι πλέον τελευταῖος, καὶ ἂν ἀκόμη διανοηθῇ κανεὶς ὑπεύθυνος πολιτικὸς ἐν Ἑλλάδι νὰ θέσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ Κωνσταντίνου, ἡ ἀπάντησις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι βεβαῖα καὶ ἀσφαλής. Καὶ ταῦτα τὰ γνωρίζουν οἱ ἐκπροσωποῦντες τὴν δεκαεξακέφαλον ἀντιπολίτευσιν. Διατὶ λοιπὸν σπεύδουν νὰ ἀνακινήσουν τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ σήμερον καὶ δὲν ἀφήνουν κἂν νὰ ὑπογραφῇ ἡ Συνθήκη; Διὰ τίνα ἄλλον λόγον παρὰ δι’ αὐτόν, διὰ τὸν ὁποῖον καταγγέλλω αὐτοὺς μὲ τὴν συναίσθησιν ὅλης τῆς βαρυτάτης εὐθύνης τῆς ἠθικῆς, τὴν ὁποίαν φέρω διὰ τὴν καταγγελίαν, διότι ἐλπίζουν ὅτι θὰ δημιουργήσουν πρόσκομμα εἰς τὸ ἔργον ἡμῶν διὰ νὰ λάβουν τὴν ἱκανοποίησιν νὰ διακηρύξουν ὕστερον ὅτι τὸ ἔργον τῶν φιλελευθέρων δὲν ἐπέτυχεν.

§172Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἀφ’ οὗ δὲν ἀναγράφουν τὴν κατάληψιν τῆς Θράκης.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὑπερβολή, κύριοι, ἡ κατηγορία αὐτή, τὴν ὁποίαν ἀπευθύνω κατ’ αὐτῶν, διότι βλέπετε ὅτι τὰς Ἐθνικὰς ἐπιτυχίας τὰς κρίνουν ὡς καταδίκην τῆς πολιτικῆς των καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔχουν τὴν διάθεσιν οὔτε κἂν νὰ τὰς χαιρετήσουν. Εἴπατέ μοι ἂν εἴδετε δύο λέξεις κἂν δι’ αὐτὰ τὰ Ἐθνικὰ κατορθώματα, δύο λέξεις κἂν εἰς τὴν ἐπίσημον ἐμφάνισίν των εἴτε διὰ τῶν διαγγελμάτων εἴτε διὰ τοῦ Τύπου ὅστις ὑπηρετεῖ τὴν πολιτικήν των; Δὲν ηὗραν δύο λέξεις, δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐπετύχομεν διὰ νὰ εἴπουν ὅτι τέλος πάντων αὐτὰ ποῦ ἐπετύχομεν, ἠθέλαμε βέβαια περισσότερα μὰ μὲ τὸν Βενιζέλον Κυβερνήτην τί μπορούσαμε νὰ περιμένωμε; Θαῦμα ποῦ τὰ ἐπέτυχε καὶ αὐτά, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ὑποστῶμεν ὅλας τὰς ἀναγκαίας θυσίας διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ὑπογραφὴν τῆς εἰρήνης καὶ τὴν ἐπιβολὴν τῶν διατάξεων αὐτῆς. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κύριοι, κρίνοντες ὅτι ἡ ἔκπτωσις τοῦ Κωνσταντίνου εἶναι καταδίκη τῆς πολιτικῆς των δὲν ἀποδέχονται αὐτὴν ὡς τελεσίδικον. Εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἐξαπολύσουν κατὰ τῆς ἀτυχοῦς αὐτῆς χώρας, τὴν ὁποίαν ἤγαγον μέχρι τοῦ χείλους τῆς ἀβύσσου, νὰ ἐξαπολύσουν ὅλας τὰς φρικαλεότητας τοῦ ἐμφυλίου πολέμου μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ καταφανῇ μέχρι τέλους ὅτι οἱ ἀντίπαλοι αὐτῶν εἶχον ἄδικον καὶ ὅτι αὐτοὶ ὑπηρέτησαν καλύτερον τὴν πατρίδα τους. Δὲν εἶνε δὲ μόνον τοῦτο, κύριοι. Ὄντες κατ’ οὐσίαν μοναρχικοὶ καὶ δεσποτικοί, θέλουσι νὰ ἐγκαθιδρύσωσι τὸν δεσποτισμὸν τοῦ ἐκπτώτου, διότι μόνον ὑπ’ αὐτὸν τὰ μικρά των πολιτικὰ ἀναστήματα δύνανται νὰ ζήσωσι καὶ νὰ δράσωσιν. Ὄντες μοναρχικοὶ ἀδιαφοροῦσιν ἄν, ἀνακοινοῦντες τὸ ζήτημα τοῦτο μέλλουν νὰ φέρουν κατὰ τῆς βασιλευομένης Δημοκρατίας, ἡ ὁποία εἶνε σήμερον τὸ πολίτευμά μας, τὸ τελευταῖον κτήπημα τὸ ὁποῖον ἀκόμη ὑπολείπεται νὰ δοθῇ διὰ νὰ καταστῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὴ ἀνεκτόν. Ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος εἰργάσθη κατὰ τοῦ βασιλικοῦ θεσμοῦ ἀποτελεσματικώτερον παρ’ ὅσον ἠδύνατο νὰ ἐργασθῇ πλειὰς πολιτικῶν ἀνδρῶν ζητοῦσα νὰ διαπαιδαγωγήσῃ τὸν λαὸν ἐπὶ μίαν ὅλην εἰκοσιπενταετίαν ὑπὲρ τῆς δημοκρατίας. Μεγαλύτερον κακὸν ἀκόμη ἀπὸ ὅσον θὰ ἠδύνατο νὰ κάμῃ μία τοιαύτη ἐργασία. Ἐκλόνισεν εἰς τὴν συνείδησιν μεγάλου μέρους τοῦ ἔθνους τὰς βαθείας ῥίζας, τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ θεσμὸς ὁ Βασιλικός. Ἐγὼ πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι μεθ’ ὅλα ταῦτα καὶ μεθ’ ὅλον τὸν κλονισμόν, τὸν ὁποῖον δὲν παραγνωρίζω, τὸ πολίτευμα τῆς βασιλευομένης δημοκρατίας, δύναται ἐπὶ μακρὸν νὰ προσφέρῃ χρησίμους ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἔθνος. Ἀλλ’ οἱ κύριοι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ δημιουργήσωσι τοιοῦτον ζήτημα διὰ νὰ ἐξαπολύσουν εἰς τὴν χώραν τὰς φρικαλεότητας τοῦ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ, δὲν δύνανται παρὰ νὰ αἰσθάνωνται ὅτι τὸ ζήτημα μετὰ τοιαύτην πάλην δὲν θὰ τεθῇ μεταξὺ τοῦ ἐκπτώτου βασιλέως καὶ τοῦ νῦν ἀλλὰ θὰ τεθῇ μεταξὺ τοῦ ἑκάστοτε βασιλέως καὶ τοῦ θεσμοῦ τοῦ βασιλικοῦ ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς μετατροπῆς τοῦ πολιτεύματος ἐξ ἄλλου (χειροκροτήματα παρατεταμένα καὶ ἐπευφημίαι ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων). Δὲν εἶναι, κύριοι βουλευταί, ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ δεσποτισμὸς τείνει τὴν χεῖρα πρὸς τὴν ἀναρχίαν καὶ κλονίζει πάντα θεσμὸν συντηρητικόν, ἀλλὰ κυττάξατε, κύριοι, τοὺς πολιτικούς μας ἀντιπάλους, κυττάξατε ἀπὸ ποίαν ἀληθῆ μανίαν κατελήφθησαν, διότι ἕν συλλαλητήριον παρασκευαζόμενον ἐν Πάτραις πρὸς δεξίωσιν τοῦ κ. Ρούφου ἐματαιώθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἐνῶ ἀρχικῶς εἶχεν ἀποφασίσῃ νὰ τὸ ἐπιτρέψῃ καὶ νὰ τὸ προστατεύσῃ, ἀποστέλλουσα καὶ εἰδικὴν δύναμιν ἐν Πάτραις, διὰ νὰ ἤμεθα, κύριοι, τῆς καταστάσεως διότι, λέγω, τὴν τελυταίαν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιτραπῇ τὸ συλλαλητήριον τοῦτο, ὅταν ἐγνώριζεν ὅτι θὰ ἠκούοντο κραυγαὶ ὑπὲρ τοῦ Ἐκπτώτου βασιλέως καὶ ἐγνώριζεν καὶ ποία ἡ συνέπεια τῶν κραυγῶν τούτων. Μαίνονται οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν καὶ φθάνουν νὰ ἐπιδεικνύουν τὴν τυραννοκτονίαν ὡς μέσον πρὸς ἀπαλλαγὴν τοῦ τυράννου, ὁ ὁποῖος κατέλυσεν τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ. Καὶ ὅμως γνωρίζουν μέχρι τοῦδε ὅτι αἱ ὑπαίθριοι συναντήσεις διατελοῦν εἰς πᾶσαν περίστασιν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία δύναται, ὅταν γνωρίζῃ ὅτι δὲν εἶνε ἐνδεδειγμένη μία ὑπαίθριος συνάθροισις, νὰ ἀπαγορεύῃ ταύτην, Ἀλλ’ οἱ 16 καὶ ὁ ἐν τούτῳ ἀντιπρόσωπός των καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ἐπροτίθεντο συγκαλοῦντες ἄτακτα στοιχεῖα νὰ ἐπιτρέψωσιν τὰς κραυγὰς ὑπὲρ τοῦ Κωνσταντίνου, τίνα λόγον εἶχον νὰ σπεύδωσι τόσον πολὺ ἀπὸ σήμερον πρὸς ἔναρξιν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος, ὅτε δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη ἡ ὑπογραφὴ τῆς συνθήκης καὶ ἡ ἐκτέλεσις αὐτῆς μὲ τὴν Τουρκίαν; Καὶ διατί τάχα, ἀφοῦ διαμαρτύρονται καθ’ ἑκάστην κατὰ τῶν κατηγορούντων αὐτοὺς ὡς μὴ φίλους τῆς Ἀντάντ, διατί ἐξακολουθοῦν παρ’ ὅλας των αὐτὰς τὰς διαμαρτυρίας νὰ ἔχωσιν ἀκόμη καὶ αὐτὴν τὴν ἀτυχῆ ἔμπνευσιν νὰ ἐκλέξωσι τὸν κ. Ροῦφον διὰ νὰ τὸν ἀποστείλωσιν εἰς Πάτρας εἰς πρώτην ἐκλογικὴν περιοδείαν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο μία ἐπιδοκιμασία ὅλων ἐκείνων τῶν ὕβρεων, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνεν αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος κατὰ τῶν Κρατῶν τῆς Ἀντάντ. Ὁ κ. Ροῦφος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ 15 χαρακτηρίζουσι ὡς ἐγκαθίδρυσιν τυραννίδος τὴν ἀπαγόρευσιν συλλαλητηρίου, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι, ὅταν ἀποχωρήσας τῆς ἀρχῆς κατὰ τὰ τέλη Φεβρουαρίου τοῦ 1915 μετέβην εἰς Σπέτσας πρὸς ἀνάπαυσιν καὶ ἐπανῆλθον, δὲν μοῦ ἐπέτρεψαν νὰ ἀποβιβασθῶ, εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς, ἀλλὰ μὲ ὑπεχρέωσαν νὰ ἀποβιβασθῶ εἰς τὴν ἀκτὴν τοῦ Φαλήρου, ἐπικαλούμενοι τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος καὶ μίαν σχετικὴν ἀστυνομικὴν διαταγήν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὁ ἴδιος εἶχον ἐκδώσει, ὅταν διαφωνήσας πρὸς τὸν Θρόνον κατέλιπον τὴν Ἀρχήν, καὶ κατὰ τὰς 3 ἢ 4 ἡμέρας αἵτινες παρενέπεσαν μέχρι τῆς συγκροτήσεως τῆς νέας Κυβερνήσεως καὶ διέταξα ὅπως ἀπαγορευθῇ πᾶσα διαδήλωσις ὑπὲρ τῆς παραιτηθείσης κυβερνήσεως καὶ αὐτὴν τὴν ἀπαγόρευσιν ἐπεκαλέσθησαν ἐναντίον ἐμοῦ τοῦ χθεσινοῦ Πρωθυπουργοῦ, διὰ νὰ μὴ μοῦ ἐπιτρέψουν νὰ ἀποβιβασθῶ εἰς τὴν πόλιν, τῆς ὁποίας εἶμαι καὶ δημότης, ἀλλὰ ὑπεχρεώθην νὰ ἀποβιβασθῶ ἀπὸ ἄλλο μέρος. Καὶ σήμερον μαίνονται διότι ἀπηγορεύθη εἰς τὸν κ. Ροῦφον νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα του.

§174Ε. ΡΕΠΟΥΛΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ὂχι νὰ μεταβῇ, νὰ γίνῃ διαδήλωσις.

§175Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε δίκαιον. Εἰς τὸν κ. Ροῦφον ἐπετράπη νὰ μεταβῇ ὁ ἴδιος ἐν Πάτραις, καὶ μάλιστα ἐδηλώθη καὶ εἰς τοὺς ἐγγύτερον αὐτοῦ εὑρισκομένους ὅτι δύναται νὰ ὑπάγουν νὰ τὸν συνοδεύσουν ἀλλ’ ἡ διαδήλωσις ἀπηγορεύθη. Αὕτη, εἶνε, κύριοι, ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ἔχει δημιουργηθῇ εἰς τὴν χώραν. Οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν οἱ πολιτικοί, ὀλίγοι καὶ τυφλωμένοι, ἠθικῶς ἀποχωρισμένοι ἀπὸ τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν δύναταί τις νὰ μὴ πιστεύσῃ ὅτι ἄλλο δὲν ἐπιδιώκουν σήμερον παρὰ μόνον νὰ πτοήσουν τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ δυνηθοῦν ὑπὸ τὴν πτόησιν αὐτὴν νὰ ἐξαπολύσουν τὰς ἐρρυνίας τοῦ ἐμφυλίου πολέμου διὰ τῆς ἀνακινήσεως τοῦ ζητήματος τοῦ Κωνσταντίνου. Ἡ αἴτησις, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ κηρύξῃ τὸν στρατιωτικὸν νόμον, θὰ πείσῃ αὐτοὺς πόσον πλανῶνται πιστεύοντες ὅτι εἶνε δυνατὸν νὰ πτοηθῶμεν! Ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἐπτοήθη οὔτε μετὰ τὴν συνθήκην τοῦ Μπρέστ–Λιφστόσκη, οὔτε μετὰ τὴν συνθήκην τοῦ Βουκουρεστίου, οὔτε μετὰ τὴν ἔφοδον τοῦ ἐχθροῦ κατὰ τῶν Παρισίων τὸν Μάρτιον 1918, ὅτε διεσπάσθη πρὸς στιγμὴν ἡ συνοχὴ τῆς ἀγγλογαλλικῆς παρατάξεως καὶ οἱ γερμανοὶ ἔφθασαν σχεδὸν εἰς τὴν Ἀμιένην καὶ θὰ πτοηθῶμεν ἀπὸ τοὺς ἀναξίους ἀντιπάλους μας (Εὖγε, εὖγε, παρατεταμένα χειροκροτήματα) τὴν στιγμὴν μάλιστα ὅτε ὁ στρατὸς ἡμῶν, καταλαβὼν τὴν Δυτικὴν Θράκην, εὑρίσκεται καταυλισμένος εἰς τὰ προάστεια τῆς Ἀνδριανουπόλεως, ἀναμένων νὰ κληθῇ αὔριον νὰ προελάσῃ διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὰ πρόθυρα τῆς Βασιλευούσης; (Ἐνθουσιώδεις ἐκδηλώσεις καὶ χειροκροτήματα ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ). Ἠλπίσαμεν κύριοι, ὅτε μετὰ τὴν τελευταίαν ἐπιστροφήν μου ἐκ τοῦ ταξειδίου μου ἀνεκοίνουν πρὸς τὴν Βουλὴν ταύτην, καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὰ ὁριστικὰ ἀποτελέσματα τῶν διαπραγματεύσεων τῆς Συνδιασκέψεως, ἐλπίζομεν, λέγω, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ συντελέσωμεν εἰς κατευνασμὸν τοῦ ἐσωτερικοῦ σάλου, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ὑπάρχῃ μετὰ τοὺς ἐσωτερικοὺς περισπασμοὺς καὶ μετὰ τοὺς ἐξωτερικοὺς πολέμους, καὶ ἐπροτείναμεν εἰς τοὺς ἀντιπάλους μας τὸν κλάδον τῆς ἐλαίας. Καὶ τὸν στρατιωτικὸν νόμον ἤραμεν καὶ τὴν λογοκρισίαν καὶ τὰ μέτρα τῆς ἐπιεικείας τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα γνωρίζει ἡ Βουλή, εἰσηγήθημεν καὶ ἐφηρμόσαμεν. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα ἀπέβησαν εἰς μάτην! Τὸν κλάδον τῆς ἐλαίας, τὸν ὁποῖον ἐτείναμεν, καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἔγινε δεκτός, τὸν ἀποσύρομεν ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἡ Ἑλλάς, εὑρίσκεται, κύριοι, εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν εἰσέτι μετὰ τῆς Τουρκίας. Δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι ὁ Κεμὰλ ἑτοιμάζεται νὰ προσβάλῃ τὴν κατοχήν μας ἐν Σμύρνῃ, ὁ δὲ Ταγιὰρ ἑτοιμάζεται διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν προέλασιν ἡμῶν εἰς Θράκην. Ὁ ἄλκιμος πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος εὑρίσκεται ὑπὸ τὰ ὅπλα ἕτοιμος νὰ ἐπιβάλῃ τὴν συνθήκην. Αὐτὸς καὶ μόνος νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ὑπὲρ αὐτῆς ἀποφάσεις τῆς Διασκέψεως εὐτυχῶς, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν ἐπικουρίαν τῶν Συμμάχων. (Νέαι ἐνθουσιώδεις καὶ παρατεταμέναι ζητωκραυγαὶ ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων. Βουλευταὶ καὶ ἀκροατήριον ζητωκραυγάζουν ὄρθιοι). Διότι ἡ Ἑλλάς, κύριοι, καθ’ ὃν χρόνον οἱ μικροί μας ἐσωτερικοὶ ἀντίπαλοι ἠσχολοῦντο εἰς τὸ ἀνόσιον ἔργον των, ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς ἐπιστρατεύσεως τοῦ 1915, μετὰ τὴν συντριβὴν τοῦ ἠθικοῦ, τὴν ὁποίαν ἀπειργάσθη ὁ καταλυθεὶς δεσποτισμὸς διὰ τοῦ Ἐπιτελείου του καὶ διὰ τῶν ὀργάνων του εἰς τοὺς στρατιώτας ἡ Ἑλλάς, χωρὶς νὰ τὸ ἀντιληφθοῦν ἐκεῖνοι ἔγινεν Δύναμις ἱκανῶς ἰσχυρά, ὥστε σήμερον νὰ δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ κατὰ τῆς χθεσινῆς Τουρκικῆς Αὐτοκρατορίας τοὺς ὅρους τῆς εἰρήνης, τοὺς ὁποίους ἀπεφάσισεν ὑπὲρ αὐτῆς ἡ Συνδιάσκεψις! (Εὖγε, εὖγε, χειροκροτήματα).

§176Γ. ΓΑΪΤΑΝΟΣ. Ζήτω ὁ Πρωθυπουργὸς μιᾶς τοιαύτης Ἑλλάδος (φωναί, ζήτω, ζήτω, χειροκροτήματα).

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οἱ ἐχθροί, κύριοι, τῆς ἐπιβληθείσης ἐθνικῆς πολιτικῆς οἱ βασιλόδουλοι καὶ οἱ ἡττοπαθεῖς ἄς παραμερίσουν. Ἄς ἀφίσουν τὴν Ἑλλάδα νὰ συμπληρώσῃ ὑπερηφάνως τὸ ἔργον της καὶ ἄνευ τῆς βοηθείας καὶ παρὰ τὴν ἀντίδρασίν των, καὶ ὁμιλῶ περὶ τῶν δέκα ἐξ καὶ ὀλίγων τινῶν περὶ αὐτούς, διότι ἐν τούτῳ οὐδὲ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μέλλουσι νὰ δώσωσι ψῆφον εἰς αὐτοὺς δι’ ἄλλους λόγους εἶνε δυνατὸν νὰ δεχθῶ οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, ὅτι πράγματι συμμερίζονται τὰς σκέψεις αὐτῶν, ἐν τούτῳ ὑπάρχει βεβαίως ὁμογνωμοσύνη εἰς ἅπαντα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων πολιτικῶν πεποιθήσεων ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας.

§178Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὑπάρχει ἀνεξάρτητος ἐθνικὴ ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία δὲν συμμερίζεται τὰς γνώμας αὐτῶν τῶν δέκα ἕξ (εὖγε, εὖγε).

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ἡ Ἑλλὰς κατορθώσῃ νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἐθνικόν της ἔργον, τότε θὰ ἔλθῃ ὁ καιρὸς νὰ κληθῇ ὁ λαὸς εἰς τὰς κάλπας, διὰ νὰ θάψῃ αὐτοὺς τοὺς δέκα ἕξ ὑπὸ τὸν σωρὸν τῶν μαύρων ψήφων (χειροκροτήματα), διὰ νὰ θάψῃ ὑπὸ τὸν σωρὸν τῶν μαύρων ψήφων ἐκείνους, οἵτινες καὶ τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας ἐπεβουλεύθησαν καὶ κατεπάτησαν καὶ τὸ ἐθνικόν του μέλλον διεκινδύνευσαν διὰ τῆς πολιτείας αὐτῶν (ἐπιδοκιμασίαι), ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνῷ τοὺς ἐδίδετο εὐκαιρία μετὰ τὴν ἀναγγελίαν τῆς συνθήκης τῆς διατυπωθείσης εἰς τὸ Σὰν–Ρέμο, ἐνῷ τοῖς ἐδίδετο λέγω, ἡ εὐκαιρία νὰ προσέλθωσιν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ὑποστηρίξουν ὅτι ἠκολούθησαν πεπλανημένην ἁπλῶς πολιτικήν, διότι εἶχαν πιστεύσει βεβαίαν τὴν Γερμανικὴν νίκην κατὰ τὰς βεβαιώσεις τοῦ ἐπιτελείου καὶ ὅλην των τὴν πολιτικὴν ἐρρύθμιζον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς βεβαιώσεως ταύτης, νομίζοντες ὅτι καὶ τὰ συμφέροντα ἡμῶν ἠδύναντο νὰ συμβιβασθῶσι πρὸς τὰ συμφέροντα τὰ Γερμανικὰ τὰ Αὐστριακά, τὰ Βουλγαρικὰ καὶ τὰ Τουρκικά, χαίρουν ὅμως διότι ἡ ἐφαρμοσθεῖσα ἀντίθετος πολιτικὴ δὲν ἔσωσεν ἁπλῶς τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ καὶ ἐμεγάλωσεν αὐτήν, ἐπιμένουν νὰ μᾶς δώσουν τὴν ἀπροσμάχητον ἀπόδειξιν ὅτι τὰ πάθη των καὶ τὰ εὐτελῆ των συμφέροντα εἶναι ὑπεράνω τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος, ὑπεράνω τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους. Καὶ οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς πολιτείας των ἄλλο τι δὲν δύνανται νὰ ἐπιτύχουν καὶ πιστεύω ἀκραδάντως ἄλλο τι δὲν ἐπιδιώκουν—μὲ ὅλην τὴν βαρύτητα τῆς κατηγορίας εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἐπαναλάβω—ἄλλο τι δὲν ἐπιδιώκουν παρὰ μόνον πῶς θὰ δημιουργήσουν προσκόμματα ἵνα ἔστω καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐπέλθῃ δυσχέρεια, ἐπέλθῃ ἴσως μεταβολὴ εἰς τὰ ἀποφασισθέντα διὰ νὰ ἔχουν τὴν σατανικὴν εὐχαρίστησιν νὰ διακηρύξουν εἰς τὸν λαὸν ὅτι ἡ πολιτικὴ τῶν φιλελευθέρων ἀπέτυχεν. (Ἡ Βουλὴ σύσσωμος ὀρθία χειροκροτεῖ καὶ ἀνευφημεῖ). Κύριοι θὰ παρακαλέσω ὅπως ἡ πρότασις περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐπαναφορὰν τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὔριον ὡς πρῶτον θέμα καὶ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ περὶ αὐτῆς (χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ ἐκ τοῦ ἀκροατηρίου).

§180ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν τώρα.

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ἐξ ὑπογείου νὰ ὑφαρπάσωμεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς αὔριον ὡς πρῶτον θέμα καὶ νὰ συζητηθῇ (χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§182Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναγραφῇ ὡς δεύτερον θέμα τὸ ἐμφυτευτικὸν νομοσχέδιον.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ. μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 9. 30′ μ. μ.).