1920.05.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58η

τῆς 5ης Μαΐου 1920

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 5 καὶ 20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ Μαριγὼ χήρα Δημητρίου Κοντολέοντος πρώην Εἰρηνοδίκου ἀποθανόντος ἐν ὑπηρεσίᾳ παρακαλεῖ ὅπως τῇ χορηγηθῇ βοήθημά τι. Οἱ γυμνασταὶ τῶν σχολείων τῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως παρακαλοῦσιν ὅπως τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ γυμναστικῆς. Οἱ Δημοτικοὶ Στρατολόγοι διαφόρων δήμων, παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ μέριμνα περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. Ὁ ἐκ Γρανίτσης Ναυπακτίας Δημ. Κ. Πολιτόπουλος ἀπόστρατος ἐπιλοχίας παρακαλεῖ ὅπως αὐξηθῇ ἡ σύνταξίς του. Ὁ κ. Μ. Νεγροπόντης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς διὰ τοῦ Τελωνείου Θεσσαλονίκης παντὸς εἴδους οἰκοδομησίμου ὑλικοῦ χρησιμοποιηθησομένου διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης». Ὁ κ. Ι. Τσιριμῶκος (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ 5ου ἄρθρου τοῦ 1808 νόμου, ἀφορῶντος τὸν καταρτισμὸν τοῦ κτηματικοῦ χάρτου κλπ». Ὁ κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια. 1) «Περὶ Ἐκπαιδευτικῶν τελῶν κλπ. τῆς δημοτικῆς καὶ Μ. Ἐκπαιδεύσεως». 2) «Περὶ τοῦ προσωρινοῦ ἀρχιμουφτῆ καὶ μουφτήδων καὶ περὶ διαχειρήσεως τῶν περιουσιῶν τῶν μουσουλμανικῶν κοινοτήτων». 3) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου 521 περὶ ὀργανώσεως τοῦ σχολείου τῶν καλῶν τεχνῶν». 4) «Περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως διὰ τὸν καθαρισμὸν καὶ ἐπισκευὴν τῶν ἐν τῇ μεγάλῃ αἰθούσῃ τῆς Σιναίας Ἀκαδημίας δύο εἰκόνων πρὸς διατήρησιν αὐτῶν». 5) «Περὶ αὐξήσεως τῶν τιμῶν μονάδος ἢ διαλύσεως τῶν ἐργολαβιῶν τῶν πρὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1918 συναφθεισῶν πρὸς ἀνέγερσιν ἢ μετασκευὴν διδακτηρίων». 6) «Περὶ καταργήσεως τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ἀρχιερατικοῦ Συμβουλίου Θεσσαλονίκης». 7) «Περὶ Ὀργανώσεως τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης». 8) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ νόμου 1242 (240, 567, 1069) περὶ ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας τῶν σχολείων» καὶ 9) «Περὶ Μουσουλμανικῶν σχολείων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 24 καὶ 280, 41, 353, 565–568 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Αἱ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικαὶ ἐπιτροπαὶ ὑποβάλλουσι τὰς ἐκθέσεις των ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων». «Περὶ προσθήκης διαφόρων διατάξεων εἰς διέποντας τὸ Πολ. Ναυτικὸν νόμους». «Περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 535 καὶ 2190 περὶ Ναυτικῆς στρατολογίας». «Περὶ προμηθείας σκευῶν τραπέζης τῶν συσσιτίων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Π. Ν. καὶ διαχειρήσεως τούτων». «Περὶ παροχῆς φαρμάκων καὶ ἰατρικῶν εἰδῶν εἰς τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ Π. Ν. ἄνδρας». «Περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπάρχοντος κλάδου ἠλεκτρομηχανικῶν καὶ συστάσεως κλάδου ἠλεκτριστῶν». «Περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμου 1830 περὶ ὀργανώσεως τοῦ κλάδου τῶν τηλεγραφητῶν τοῦ Π. Ν.». «Περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 24 καὶ 280, 41, 353,425, 565, 568 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». «Περὶ δαπάνης ποσοῦ μέχρις ἑκατὸν πεντήκοντα χιλιάδων (150.000) δι’ ἀπαραιτήτους καὶ ἐπειγούσας μεταρρυθμίσεις, προσθήκας καὶ συμπληρώσεις τοῦ κτιρίου τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζαρλῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ λιμένων, λιμενικῶν ταμείων κλπ.

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Χρυσοστάλης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀνθρακορυκτῶν Ἀλιβερίου.

§3Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, οἱ ἀνθρακωρύχοι ἐργάται Ἀλιβερίου εἶνε οἱ πλέον ἠδικημένοι ἐκ τῶν ἄλλων συναδέλφων των, διότι λαμβάνουν τὰ πλέον γλίσχρα ἐξ ὅλων ἡμερομίσθια καὶ τὰ λαμβάνουν ἐξακολουθητικῶς ἐπὶ δύο καὶ πλέον ἔτη. Παρεπονέθησαν οἱ ἐργάται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐδέησεν ἡ ὑπηρεσία ἐπὶ τέλους πρὸ ἑνὸς ἔτους νὰ αὐξήσῃ κατὰ τι τὰ γλισχρότατα ἡμερομίσθια τῶν 3 καὶ 4 δραχ. Τὸ Ἀλιβέριον εὑρίσκεται μεταξὺ Ὠρωποῦ καὶ Κύμης. Ὅλοι οἱ ἐργάται οἱ ἐργαζόμενοι τριγύρω λαμβάνουν ἡμερομίσθια ἀπὸ 8–12 δραχ. οἱ ἐργάται Ἀλιβερίου ἀπὸ 4–7 κατ’ ἀνώτατον ὅριον. Τὸ ἡμερομίσθιον αὐτὸ δὲν ἐπαρκεῖ οὔτε διὰ τὴν ἀγορὰν ἄρτου καὶ ἠναγκάσθησαν αὐθορμήτως νὰ ἀπεργήσουν. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Σωματείου τῶν ἐργατῶν ἦλθε ἐδῷ καὶ ἀπετάθη εἰς τὸ Συνδικάτον τῶν διαφόρων σωματείων, τὸ ὁποῖον ἐξ ἀλληλεγγύης προσῆλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον νὰ διορθωθῇ τὸ κακὸν καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ ἀπεργία. Ἡ ἑταιρεία, ἡ ἑδρεύουσα ἐν Ἀλιβερίῳ ἔδωκε 25% ἐνῷ οἱ ἐργάται ζητοῦν 80%. Συγχρόνως ὅμως ἡ Ἑταιρεία αὐτή, ἡ περίφημος, ἀπολύει καὶ 4 ἀρχιεπιστάτας, ὡς πρωτοστατήσαντας εἰς τὴν ἀπεργίαν. Ἐστάθη λοιπὸν ἀδύνατον νὰ πεισθῇ ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἑταιρείας ὅτι δὲν πρέπει νὰ τοὺς ἀπολύσῃ τοὺς ἐπιστάτας. Οἱ ἐργάται τότε ἔκαμαν ἀναφοράν, ἡ ὁποία πνέει μένεα καὶ λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει τὴν ἀναφοράν).

§4Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς, ἡ ὁποία κατετέθει εἰς τὴν Βουλήν, νὰ μοὶ τὴν δώσητε καὶ θὰ ἀπαντήσω εἴτε ἀπὸ τοῦ βήματος εἴτε ἐγγράφως.

§5Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἀναβάλλονται.

§7Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἔχω καὶ ἄλλας.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ ν’ ἀναβληθῶσιν.

§9Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Πολὺ καλά.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνεχίζεται ἡ Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐμφυτευτικῶν δικαιωμάτων καλλιεργείας». Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§11Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὀφείλω κ. βουλευταί, νὰ δηλώσω πρὸς ὑμᾶς ὅτι διατελῶ ἐν γνώσει ὅτι ἀποτείνομαι πρὸς τὴν Βουλήν, ἥτις θεωρεῖ ὅτι προκειμένου περὶ τῶν ἐμφυτευτῶν ἀντιμετωπίζει δουλοπαροίκους καὶ συνεπῶς τείνει εὐμενὲς οὖς μόνον εἰς τοὺς λέγοντας ὑπὲρ τούτου. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἔχων ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης τὸ ὁποῖον κατέχει πάντας, οἱ ὁποῖοι παρακάθηνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ θέλετε δεχθῇ τὰς ἀντιλήψεις ἡμῶν ἐπὶ τοῦ ἐμφυτευτικοῦ ζητήματος τὰς εἰλικρινεῖς πραγματευομένας εἰς τὰς δικαίας ἀπόψεις, ἵνα δυνηθῆτε ἐν ἀπολύτῳ γνώσει τῶν πραγμάτων νὰ ἐκφέρητε τὴν κρίσιν ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἀπόψεως εἰλικρινῶς ὁρμώμενος ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς ὑμᾶς ὅτι τυγχάνω κάτοχος γαιῶν τῶν ὁποίων τὴν ἀξίαν ὀφείλω εἰς τὴν Ἐθν. Τράπεζαν, οὐχ’ ἧττον τυγχάνω καὶ ἐμφυτευτὴς δύο Μονῶν πρὸς τὰς ὁποίας τελῶ διαρκῶς ἐμφυτευτικὸν κανόνα καὶ τοῦτο ἵνα μὴν ἀφήσω νὰ δημιουργηθῇ καὶ εἰς τὸν ἐλάχιστον ἐξ ὑμῶν παρεξήγησις ὅτι δυνατὸν νὰ κρίνω ὑπὲρ τῆς ἀντιλήψεως τῶν μὲν ἢ τῶν δέ. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι εἰς τὸ βῆμα μὲ ἄγει ἡ χθεσινὴ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος παραγνωρίσας τὴν εἰλικρίνειαν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τῆς μειοψηφίας ἠμφισβήτησε ταύτην. Ἀποκρούω τοῦτο, διότι ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τυγχάνω μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς μειοψηφίας καὶ ταὐτοχρόνως εἰσηγητής. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι τόσον ἡ μομφή.......

§12Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν εἶπον μομφή.

§13Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐκφράζομεν τὴν γνώμην μας εἰλικρινῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§14Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Μίαν διασάφησιν. Εἶπον ὅτι ἐδιχάσθη ἡ ἐπιτροπή, καὶ οἱ μὲν τῆς πλειονοψηφίας ἐξήτασαν τὰς ἀπόψεις τῶν ἐμφυτευτῶν, αἱ δὲ τῆς μειοψηφίας φαίνεται ὅτι ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰς τῶν ἰδιοκτητῶν.

§15Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Οἱ τῆς μειοψηφίας δὲν ἀντιπροσωπεύουσιν οὐδεμίαν γνώμην παρὰ τὴν ἀτομικήν των.

§16Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀντίληψίς μου.

§17Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ ἀποκρούσω τὴν μομφὴν αὐτήν, ὅτι προέβημεν εἰς ψευδεῖς ἀπολογισμούς, ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω εἰλικρινῶς ὅτι ὁμοία ὑπῆρξεν ἡ μέριμνα τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ἀκριβὴς ἀφήγησις τῶν πραγμάτων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας νὰ δύνανται οἱ κ.κ. βουλευταὶ νὰ ἐξαγάγωσιν συμπέρασμα. Ἡ ἔκθεσις ἀναφέρῃ ὅλους τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰ ἡμερομίσθια, δίδει τὴν πλήρη εἰκόνα καλῆς πίστεως. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι μετὰ τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, πᾶσα κρίσις ὑμῶν, πρέπει νὰ παραδεχθῆτε, κ. Ὑπουργέ, εἶνε ὑψίστη ἀδικία κατὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔχει τὴν τόλμην εὐθαρσῶς νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της.

§18Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Οὔτε αὐτό. Ἐστηρίχθημεν ἐπὶ ὑπολογισμῶν.

§19Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι ἀπ’ ἀρχῆς ἐν τῇ ἐκθέσει ὑπεστηρίξαμεν ὅτι εἰς τὸ ἐμφυτευτικὸν ὑπερέβη ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἐσκεμμένα μέχρι σήμερον, διότι οἱ δύο ἄξονες τῆς Γεωργικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἦσαν πρῶτον ἡ κατανομὴ τῆς γῆς καὶ δεύτερον ἡ ἀποκατάστασις εἰς γαιοκτήμονας τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι περὶ κατανομῆς τῆς γῆς δὲν ἐπρόκειτο, διότι τὴν κατανομὴν τῆς γῆς εἶχον κάμει αὐτοὶ οὗτοι, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς τὴν διανομὴν καὶ εἰς τοὺς ὁποίους παρέχομεν δικαιώματα ὅμοια πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς κυριότητος, πολὺ δὲ περισσότερον δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, ἀφοῦ ἀπεδείξαμεν διὰ συμβολαίων ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν ἐμφυτευτῶν εἶνε κάτοχοι μεγάλων ἰδιοκτησιῶν καὶ μεγάλων κτημάτων ἀξίας πολὺ μεγαλυτέρας τῆς περιουσίας τὴν ὁποίαν ἐδικαιοῦντο οἱ πλεῖστοι τῶν ἰδιοκτητῶν, θὰ ἐπικαλεσθῶ δὲ καὶ τὸν κ. Μεντζελόπουλον, ὁ ὁποῖος ἔχει μεγάλην περιουσίαν ἄνω τοῦ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου. Ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν βάσεων αὐτῶν βασιζόμενος ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ πρωτεργάτης τοῦ νόμου τοῦ ἀγροτικοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐδήλου κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἐν τῇ Βουλῇ ὅτι οὗτος δὲν θέλει ἔχῃ ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῶν ἐμφυτευτῶν, ἀλλὰ τοῦτο ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει καὶ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ζητηθῶσιν.

§20Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ζητηθῶσιν;

§21Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§22Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς δὲν εἶναι δυνατόν;

§23Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶνε φανερὸν ὅτι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου δὲν τὴν εὗρον εἰς τὴν ὁδόν, ὅτε ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον αἱ ἀντιλήψεις μου ἦσαν αἱ αὐταὶ μὲ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ προκατόχου μου.

§24Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω ὅτι ὡς καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει ποῦ ἀναφέρεται εὑρίσκω ἀντίφασιν, κυρίως εἰς τὴν προσπάθειαν νὰ ἀρθῶσιν τὰ βάρη τὰ ἐμφυτευτικὰ καθ’ ἣν στιγμὴν διὰ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου δημιουργοῦμεν ἄλλα βάρη πολὺ μεγαλύτερα τούτων, τὸ βάρος τῆς ὑποθήκης, τὸ βάρος τῆς μὴ διαθέσεως κλπ. βάρη, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα δὲν συμβιβάζονται ἀπολύτως πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν.

§25Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αὐτὰ τὰ βάρη εἶναι πρὸς ὄφελος τῶν ἀγροτῶν;

§26Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Βεβαίως, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι βάρη τὰ ὁποῖα σήμερον δὲν τὰ ἔχουν αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι λέγονται ἐμφυτευταὶ καὶ ἔχουν τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα τῆς διαθέσεως τῆς περιουσίας των καθ’ ὃν τρόπον αὐτοὶ βούλονται νὰ διαθέσουν ταύτην· τοῦτο ἐπράξαμεν διότι νομίζομεν ὅτι ἀποτελεῖ ἀντίφασιν τῆς ἄρσεως τῶν βαρῶν πρὸς τὴν δημιουργίαν βαρῶν καὶ ἐν τέλει νὰ ἀποκρούσωμεν τὴν ἀγορὰν τῆς ἐμφυτεύσεως τελείως, διότι νομίζομεν ὅτι ἡ ἐμφύτευσις ὑπῆρξεν θεσμὸς ὁ ὁποῖος ἀπέδωκεν ἐν Ἑλλάδι πλεῖστα ὅσα καὶ τοῦ ὁποίου ἡ κατάλυσις εἶναι πρόωρος εἰς τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν πολλὰ ἄλλα κράτη περισσότερον ἡμῶν προηγμένα δὲν τὸν κατήργησαν ὡς τὸ Βέλγιον, καὶ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμεθα εἰς τὰ σπάργανα θέλομεν νὰ τὸ καταργήσωμεν. Καὶ ἄν τὸ ἐπράξαμεν τὸ ἐπράξαμεν διότι ἐνομίσαμεν ὅτι εἶναι χρήσιμος ἀκόμη ὁ θεσμὸς αὐτός, ἐν Ἑλλάδι.

§27Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Μὰ δὲν τὸν καταργοῦμεν. Πρόκειται ἁπλῶς περὶ διαρρυθμίσεως τοῦ κανόνος τοῦ ἐμφυτευτικοῦ διὰ τὸ μέλλον.

§28Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προκύψῃ εἰς τὴν σημερινὴν ἀντίληψιν δύναται νὰ μεταβληθῇ καὶ νὰ γίνῃ ἑνὸς αἰῶνος ἡ διάρκεια τῆς ἐμφυτεύσεως ὅπως ἔγινε εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐπέλθῃ βαθμηδὸν πτῶσις τῆς ἐμφυτεύσεως. Ταὐτοχρόνως ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν ἅπαξ διὰ παντὸς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ἐμφυτευτικοῦ ζητήματος καὶ ἐπίκειται ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα ὡς μέτρον τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔχωμεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν, ἀλλ’ ἐπροτείναμεν λύσιν ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς μειοψηφίας σύμφωνον καὶ πρὸς τὰ συμπεφωνημένα μεταξὺ τῶν δύο μερῶν λύσιν, ἡ ὁποία χωρὶς νὰ δημιουργῇ δοσοληψίας θὰ δυνάμεθα νὰ διαιρέσωμεν τὸ κτῆμα εἰς δύο ἴσα μέρη καθὼς λέγουν καὶ τὰ συμβόλαια, κατὰ τὰ ὁποῖα ὅταν θελήσῃ ὁ ἰδιοκτήτης δύναται νὰ καλέσῃ τὸν ἐμφυτευτὴν καὶ νὰ διανείμῃ τὸ κτῆμα εἰς δύο ἴσα μέρη. Λαμβάνει ὁ ἰδιοκτήτης τὸ ἥμισυ ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον κυριότητα καὶ ὁ ἐμφυτευτὴς τὸ ἄλλο ἥμισυ ἡ λύσις αὕτη δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὰ δύο μέρη, διότι καὶ οἱ ἐμφυτευταὶ θὰ παραμείνουν ἀπόλυτοι κύριοι τῆς περιουσίας των καὶ οἱ ἰδιοκτῆται δὲν θὰ ἀπεξενοῦντο τελείως τῆς περιουσίας των, καὶ αὐτοὶ μὴ δυνάμενοι νὰ τὰ καλλιεργοῦν μόνοι, θὰ ἔθετον πρὸς καλλιέργειαν ἄλλα ἄτομα, τὰ ὁποῖα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ηὔξανον τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὴν λύσιν αὐτὴν τὴν ἐπροτείναμεν σεβόμενοι τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῆς ἐξαγορᾶς τῆς κυριότητος ἐμφυτευτικῶν δικαιωμάτων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 25 τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, προέβημεν δὲ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἰς σύνταξιν ἰδίου νομοσχεδίου ἐπὶ τῆς βάσεως αὐτῆς, διετυπώσαμεν δηλ. κατὰ τὴν κρίσιν μου ὅλα τὰ ζητήματα καὶ λύοντες ἕν πρὸς ἕν τὰ ζητήματα, τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐμφυτεύσεως, Συνηθεστάτη ὅθεν καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἦτο ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπὶ τοῦ προκειμένου συνέταξε νομοσχέδιον ἀκριβῶς καὶ συμφώνως πρὸς τὴν δοθεῖσαν πρὸς αὐτὴν ἐντολὴν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἑπομένως καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἄδικος θὰ εἶναι ἡ κρίσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅπως ἔλεγε χθές, διότι ἡμεῖς συνετάξαμεν σχέδιον ἐμφυτεύσεως ὅπως καὶ ἀναμφισβήτητον εἶναι καὶ ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ νὰ ἀλλάξῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον θέλει τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναταί τις τυπικῶς νὰ ἀντείπῃ ὅτι ἡ βάσις τοῦ νέου νομοσχεδίου εἶναι βάσις ἐντελῶς διάφορος, ἐκείνης ἥτις ἐστηρίζετο ἐπὶ τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος εἶναι βάσις στηριζομένη ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, αὐτὰ δὲν τὰ λέγω διὰ νὰ ἀντείπω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ διάταξις, τοῦ νομοσχεδίου ἀλλὰ διὰ νὰ φανῇ πόσον ἄδικος εἶναι ἡ κατηγορία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τὴν σύνταξιν παρὰ τῆς μειοψηφίας τῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος.

§29Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ποία κατηγορία;

§30Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὅτι συνετάξαμεν τὴν ἔκθεσιν καὶ ὑποβάλλαμεν νομοσχέδιον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος.

§31Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ὑπέβαλον κατηγορίαν· ἀνέπτυξα τὸ νομοσχέδιον καὶ εἶπον ὅτι ἡ λύσις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος δὲν ἀποτελεῖ λύσιν, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ κατηγορίαν.

§32Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Αὐτὴν τὴν ἐντολὴν ἐλάβομεν καὶ αὐτὴν ἐξετελέσαμεν, ἡμεῖς δὲ ὑπερέβημεν τὰ διαγεγραμμένα ἐν τῷ ἄρθρῳ 25 τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Ἀλλὰ ἐκακήσατε τὴν μειοψηφίαν ὅτι παρέχει ψευδεῖς ὑπολογισμοὺς τῆς καταστάσεως τοῦ ἐμφυτευτικοῦ. Περὶ τούτου θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῶ περισσότερον. Ἀνέπτυξα τὸ μὴ βάσιμον διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι ἡ μειοψηφία ζητεῖ 600 δρ. ἐνῷ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπολογισμῶν ἀνέρχεται εἰς 200 δρ. καὶ ἐκ τούτων δίδει τὸ 1 ]3 εἰς τὸν ἰδιοκτήτην δηλ. 67 δρ. Συνεπῶς ἄδικος θὰ εἶναι πᾶσα ὑποστήριξις πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐδῶ ἔγκειται ἡ πλάνη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατὰ τὴν γνώμην μου διότι συγκρίνει δύο πράγματα τελείως ἀνόμοια, διότι ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς καταλήγει εἰς συμπέρασμα προκειμένου περὶ τῆς τιμῆς τοῦ λήξαντος ἔτους 1919 διότι ἡ βάσις τοῦ 25 ἄρθρου ἦτο ἡ τρέχουσα ἀξία τοῦ προϊόντος καὶ συνεπῶς ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς μόλις ἔτους ἐνῷ κατὰ τὸ νέον νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρόκειται περὶ ὁλοκλήρου πενταετίας. Ἔκαμα μίαν ἀφαίρεσιν ἐκ τῆς ἀποδόσεως ταύτης ὅλων τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας, ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἐποχὴ ὅπως καὶ χθὲς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω ἦτο περίοδος πολλῆς ἀνωμαλίας καὶ περίοδος κατὰ τὴν ὁποίαν συνέβησαν πολλοὶ ἀποκλεισμοί, ὑποβρύχιοι πόλεμοι, συνέβη ὁ ἀποκλεισμὸς τῆς σταφίδος ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐξακριβωθῶσιν τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ καλλιέργεια δύναται νὰ φθάσῃ νὰ καλύψῃ ὁλόκληρον τὴν καθαρὰν πρόσοδον καὶ νὰ ἀπομείνῃ μηδέν. Καὶ τοῦτο δικαιολογεῖ πληρέστατα τὴν ἀντίληψιν τοῦ ἐκ Κερκύρας κ. συναδέλφου ὅστις λέγει ὅτι δὲν δύνανται νὰ καταλήξουν διὰ τῆς καθαρᾶς προσόδου εἰς τὸ μηδὲν μὲ ὅσας δήποτε δαπάνας. Τοῦτο δὲ θέλω δι’ ἑνὸς παραδείγματος νὰ τὸ ἀποτυπώσω πρὸς ὑμᾶς. Ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν δεχθῇ μίαν αἴτησιν ἐκ μέρους ἑνὸς ἐμφυτευτοῦ, ὁ ὁποῖος διατείνεται ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς πενταετίας ἢ τῆς τελευταίας..........

§33Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Σεῖς κάνετε παραβολὴν τῶν τιμῶν ἐκεῖ διὰ νὰ δώσητε τὴν εἰκόνα τῆς σταθερᾶς βελτιώσεως τῆς θέσεως τοῦ ἐμφυτευτοῦ καὶ τῆς θέσεως τοῦ ἰδιοκτήτου. Αὐτὴ εἶναι ἡ προσπάθειά σας ν’ ἀποδείξητε, ὅτι βελτιοῦται ἡ θέσις τοῦ ἐμφυτευτοῦ, ἐνῷ τοῦ ἰδιοκτήτου δὲν βελτιοῦται τοὐλάχιστον οὔτε κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν. Ὁ τελευταῖος οὗτος πίναξ τῶν προηγουμένων ἐτῶν ἀποδεικνύει τὰ πράγματα.

§34Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Διὰ τὸ πρῶτον ἔτος.

§35Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὄχι. Διὰ τὰ πολεμικὰ ἔτη. Αὐτὴ εἶναι ἡ προσπάθειά σας, νὰ παραστήσητε τὴν καθαρὰν πρόσοδον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη αὐξηθεῖσαν ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ἐμφυτευτοῦ.

§36Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι Καὶ τῶν δύο.

§37Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κατὰ μείζονα λόγον διὰ τὸν ἰδιοκτήτην καὶ ὀλιγώτερον διὰ τὸν ἐμφυτευτήν. Ἀναντιρρήτως ἐπειδὴ ὁ ἐμφυτευτὴς ἔχει μεγαλυτέραν μερίδα εἰς τὴν διανομὴν τῆς προσόδου διὰ τοῦτο θεωρεῖται, ὅτι προϊούσης βελτιώσεως τῶν ὅρων τῆς παραγωγῆς ὠφελεῖται περισσότερον ὁ ἐμφυτευτὴς καὶ ὀλιγώτερον ὁ ἰδιοκτήτης. Ἀλλὰ διὰ νὰ στηρίξητε τὸν ὑπολογισμὸν αὐτὸν εἶσθε ἠναγκασμένος νὰ ὑποστηρίξητε, ὅτι ἡ καθαρὰ πρόσοδος εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ ὑπολογίζετε 300 δραχ. διὰ τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον καὶ 200 διὰ τὴν καθαράν, ἵνα φθάσητε εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἐλάβατε. Τοιαύτη ἦτο ἡ θέσις τοῦ ἐμφυτευτοῦ καὶ πρὸ τοῦ πολέμου, τοιαύτη εἶναι καὶ σήμερον.

§38Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὡμίλησα περὶ τοῦ τελευταίου ἔτους τοῦ 1919.

§39Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας) Δὲν ὑπάρχουν τελευταῖα ἔτη. Ἔχετε καθαρὰν πρόσοδον προπολεμικῶς.

§40Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω προπολεμικῶς. Λέγω σήμερον. Σεῖς δὲν γνωρίζετε, ὅτι ἡ σταφὶς μόνον κατὰ τὸ 1919 εἶχε τιμήν; Τότε μόνον ἡ σταφὶς ἀπέκτησε τὴν τιμὴν τῶν 600 δραχ. Καὶ λέγω, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν εἷς ἐμφυτευτὴς παρουσιασθῇ εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ διαβεβαιώσῃ τοῦτον ὅτι κατὰ τὸ 1915–1916–1917 ἠγόρασε ἕνα σάκκον θείου ἀντὶ 400 ἢ 500 δραχμῶν πρὸς τοῦτο δὲ ἐπικαλεσθῇ καὶ μάρτυρας καὶ ὅλων τῶν ἄλλων συνεμφυτευτῶν, τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀποδειχθῇ, διότι πράγματι ἠγοράσθησαν, τότε εἶναι δυνατὸν ὁ Πρόεδρος πειθόμενος εἰς τοὺς λόγους τούτων νὰ βγάλῃ καθαρὰν πρόσοδον μηδέν.

§41Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ βγάλωμεν τὸ 1916 ὡς ἔτος ἐξαιρετικόν.

§42Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Καὶ τὰ δύο ἔτη. Καὶ τὸ τὸ 1917.

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Ἓν ἔτος εἶνε.

§44Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Καὶ τὸ 1917. Εἶναι ἔτος τοῦ ὑποβρυχίου πολέμου.

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνει ἐντύπωσιν εἶναι, ὅτι τὸ θειάφι τὸ ἠγόρασαν 40 δραχ. τὸ τσουβάλι.

§46Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐπίσης δύναται νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι ἠγοράσθη θειϊκὸς χαλκὸς πρὸς 7 δραχμάς. Ἐπίσης δύναται νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι ἔκαμον ἑπτὰ ραντίσματα διὰ θείου, διότι ἐπηκολούθησαν βροχαί, ὁ δὲ ἰδιοκτήτης δὲν ἠμποροῦσε νὰ παρακολουθῇ τοὺς ἐμφυτευτάς.

§47Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς θέλετε τέλος πάντων νὰ εὕρωμεν τὸ εἰσόδημα;

§48Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ ἐμφυτευτὴς ἐπικαλούμενος τὰς μαρτυρίας συγγενῶν καὶ φίλων θὰ δύναται ν’ ἀποδείξῃ ὅλα αὐτά, ἐνῷ ὁ ἰδιοκτήτης θὰ εὑρίσκηται εἰς ἀπόλυτον ἀδυναμίαν ἀπέναντι τόσων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι θὰ παρουσιάζωνται εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ὅλως ἄπειρος τῶν τῆς σταφίδος. Τώρα θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀπόδειξιν δι’ ἀριθμῶν καὶ παρακαλῶ νὰ τοὺς παρακολουθήσητε, διότι θὰ πεισθῆτε, ὅτι οὐχὶ μόνον τὰς 67, τὰς ὁποίας μᾶς ὑπόσχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς δίδει, ἀλλ’ οὔτε τὰς 60. Ἰδοὺ διατὶ ἡμεῖς δικαιολογημένως διαμαρτυρόμεθα κατὰ τῆς νέας βάσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχομεν ὡς βάσιν τὰ δεδομένα τῆς ἐκθέσεως τῆς μειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ἔχομεν παραγωγὴν κατὰ στρέμμα 500 λίτρας καὶ 100 δραχ. ἔξοδα καλλιεργείας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ κατεβίβασε περισσότερον. Ἐγὼ λαμβάνω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπεστηρίξαμεν καὶ χθές, ὁπότε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ 1915 καθαρὰν ἀπόδοσιν μηδέν.

§49Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αὐτὸ ἠθέλατε ν’ ἀποφύγητε στὴν ἔκθεσίν σας, ὅτι ἡ καθαρὰ πρόσοδος εἶναι μηδέν, σεῖς ὅμως ἀπεζημιώθητε ἀπὸ τὰ ἡμερομίσθια τοῦ ἐμφυτευτοῦ.

§50Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἰλικρινῶς ἡ καθαρὰ πρόσοδος δὲν ἦτο μηδέν.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Τώρα ἐπροσπαθούσατε νὰ μᾶς πείσητε, ὅτι εἰς τὰ 1915 ἦτο μηδέν, διότι 100 δραχ. εἴπατε, ὅτι ἦσαν ἔξοδα καλλιεργείας καὶ 500 λίτρες κατὰ στρέμμα παραγωγὴ καὶ εὑρίσκατε μηδὲν μὲ τὴν τιμὴν τῆς ἐποχῆς. Εἶχε δίκαιον νὰ σᾶς διακόψῃ λοιπὸν ὁ κ. συνάδελφός μου καὶ νὰ σᾶς εἴπῃ, φαντασθῆτε, ποία ἡ θέσις τοῦ ἐμφυτευτοῦ, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ δὲν εἶχε τὸ κτῆμα κανὲν καθαρὸν κέρδος, ἠναγκάσθη νὰ δώσῃ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην 30% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Εἶναι σωστὸν αὐτὸ ἐκ τῶν κόπων του, ἀφοῦ αὐτὸς ἐδούλευεν ἀποκλειστικῶς;

§52Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει ποία τις διαφορὰ ἡ ἑξῆς: ὅτι εἰς τοὺς ὑπολογισμούς, οἱ ὁποῖοι γίνονται πρόκειται νὰ ἐξευρεθῇ τὸ κεφάλαιον τὸ διηνεκές, τὸ διαρκές, τὸ ὁποῖον θὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὸ ζήτημα αὐτό.

§53Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Γενικεύετε τὸ ζήτημα. Ἡμεῖς μένομεν εἰς τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους λέγει ὁ κ. Πολυχρονιάδης καὶ τοῦ λέγομεν ὅτι ἄν εἰς τὸ 1915 δὲν ὑπῆρχε κέρδος εἶναι σωστὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§54Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἰς αὐτὸ εἶμαι σύμφωνος.

§55Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι σωστὴ ἡ παρατήρησις. Ἄν ἐγὼ ἀνέφερον ὅτι τὸ 1915 τὰ ἔξοδα ἦσαν 100 δραχ. ἐνῷ πραγματικῶς δὲν ἦσαν, διότι τότε δὲν ὑπῆρχον ἡμερομίσθια ὑψηλὰ τότε θὰ μοῦ ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, κύριε Πολυχρονιάδη, τότε ἔχετε ἀντίθετον γνώμην μὲ τὴν ἔκθεσίν σας. Καὶ δι’ αὐτὸ βασίζομαι ἐπὶ τῶν δεδομένων τῆς ἐκθέσεώς μου, διὰ νὰ μὴ δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λέγῃ ὅτι ἐγὼ ἔρχομαι εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὰ λεγόμενα ἐν τῇ ἐκθέσει ἡμῶν.

§56Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἰλικρινῶς ἐγὼ δὲν ἀντιλαμβάνομαι.

§57Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐξηγηθῶ διότι πιθανὸν νὰ μὴ κατορθώνω νὰ καταστῶ ἀντιληπτός. Σᾶς εἶπον ὅτι ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὰ δεδομένα τῆς ἐκθέσεώς μου.

§58Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριε Βουλευτά, ἐπιτρέψατέ μοι μίαν τελευταίαν διακοπὴν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, διὰ νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ τις ὅτι, ὅταν μὲν πρόκειται νὰ παραστήσωμεν τὴν θέσιν τοῦ ἐμφυτευτοῦ ἀνθηράν, αὐξάνομεν τὴν καθαρὰν πρόσοδον μέχρι τῶν δρχ. 200, ὅταν δὲ πρόκειται νὰ καθορίσωμεν τὸ ποσοστὸν τῆς καθαρᾶς προσόδου μὲ τοὺς αὐτοὺς ἀριθμοὺς φθάνομεν εἰς τὸ ἀντίθετον. Τὸ ἕν ἐκ τῶν δύο ὑπάρχει. Ἢ εἶναι ἡ καθαρὰ πρόσοδος μεγάλη καὶ τότε λαμβάνετε ἀποζημίωσιν διὰ τῆς κεφαλαιοποιήσεως ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβητε ἢ ἡ καθαρὰ πρόσοδος εἶναι μηδὲν καὶ τότε ἡ θέσις τοῦ ἐμφυτευτοῦ εἶναι οἰκτροτάτη. Δὲν δύνασθε καὶ τὰ δύο νὰ τὰ ὑποστηρίζητε.

§59Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἡ καθαρὰ πρόσοδος εἶναι δυσαπόδεκτος διότι εἶναι ἀδύνατον πρὸ μιᾶς πενταετίας νὰ βεβαιώσῃ κανεὶς ποῖα τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, πόσα ραντίσματα ἔγιναν, πόσα ἐπληρώθησαν δι’ ἡμερομίσθια καὶ τόσα ἄλλα πράγματα. Πολὺ δὲ περισσότερον ἕνας Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος τυγχάνει ἐν παντελεῖ ἀγνοίᾳ τῆς καλλιεργείας τῆς σταφιδαμπέλου, θὰ φθάσῃ εἰς συμπεράσματα πολὺ ἄδικα. Δι’ αὐτὸ ἔχω τὸν πίνακα τὸν ἀριθμητικὸν ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ πεισθῆτε ἀκραδάντως ὅτι δὲν μᾶς δίδετε οὔτε 60 οὔτε 15 ἐκ τῶν ὅσων ἐζητήσαμεν διὰ τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος (ἀναγινώσκει) «Κατὰ τὸ 1916 ἐπὶ παραγωγῆς 500 λιτρῶν ........... κλπ».

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πόσα ὁ μέσος ὅρος.

§61Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. 475 τὸ σύνολον τῆς πενταετίας, τοῦ ἑνὸς δὲ ἔτους ἡ ἀπόδοσις εἶναι 95 δρ. ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς δίδει τὸ ⅓ τῶν 95 δρ. μᾶς δίδει 31 καὶ 65 ἀντὶ τῶν 60.

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πόσον θὰ ὑποτιμηθῇ ἡ κεφαλαιοποίησις;

§63Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. 600.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἐγὼ τὸ εὑρίσκω πολύ. Ἄν πράγματι σᾶς δίδουν 600 δρ. κατὰ στρέμμα διὰ τὴν ὑψηλὴν κυριότητα δι’ ἓν κτῆμα, τὸ ὁποῖον τὸ ἐδώσατε χέρσον εἰς τὸν ἐμφυτευτὴν καὶ αὐτὸς τὸ ἐκαλλιέργησε καὶ σᾶς δίδουν 600 δρ. καὶ παραπονεῖσθε ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης μοῦ λέγει ὅτι εἶσθε κάλλιστα πληρωμένος.

§65Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ μᾶς ἐπιτρέψητε, χωρὶς νὰ θέλω ποσῶς νὰ ἀντείπω εἰς τὰς περὶ δικαίου ἀντιλήψεις ὑμῶν ὅτι ἡ βάσις ὅπως τὴν ἐθέσατε εἶναι ἡ δικαία ἀποζημίωσις τοῦ ἀπαλλοτριουμένου κανόνος.

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ λέγω ἄν εἶναι 600 δραχ. εἶναι δικαία.

§67Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Καὶ λέγω ἀπεδείξαμεν διὰ τῆς ἐκθέσεώς μου εἰς τὴν ὁποίαν παρακαλῶ ἄν σᾶς εἶναι δυνατὸν νὰ ρίψητε ἕν βλέμμα διὰ νὰ πεισθῆτε ἄν ἔχῃ καὶ μίαν ἀνακρίβειαν ὅτι εἴχομεν ἀπόδοσιν 60 δραχμῶν τὸ ἔτος.

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δέχομαι τοὺς λογαριασμούς, τοὺς ὁποίους κάνετε τώρα καὶ ὅταν εὑρίσκητε ὅτι θὰ πληρωθῆτε 600 δρ. τὸ στρέμμα διὰ τὴν γῆν εἶναι δυνατὸν καὶ ὅλος ὁ λαὸς ἂν κληθῇ εἰς δημοψήφισμα νὰ μὴ εἰπῇ ὅτι εἶναι δικαία ἡ ἀποζημίωσις;

§69Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου στερούμεθα εἶναι 60 δρ. τὸ ἔτος. Αὐτὸ τὸ κεφάλαιον κεφαλαιοποιούμενον μὲ 5% εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον στερούμεθα. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς διαβεβαίωσε χθὲς ὅτι οὔτε 60 δρ. δὲν εἶναι διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς διεβεβαίωσεν ὅτι διὰ τὴν Αἰγιαλείαν κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς ὑπηρεσίας θὰ εἶναι 14,50 εἰς 17 τὸ στρέμμα καὶ διὰ τὴν Ὀλυμπίαν 17:50 ἕως 19 καὶ τότε ἔχομεν ποσὸν πολὺ ἔλαττον, διότι θὰ εἶναι 250 διὰ τὴν Αἰγιαλείαν καὶ 350 διὰ τὴν Ὀλυμπίαν, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ ὑπολείπεται πάλιν πολὺ ἀπὸ τὰς 60 δρ., τὰς ὁποίας ἀναφέρομεν ἐν τῇ ἐκθέσει μας. Τέλος κατὰ τὸν ἁπλούστατον ὑπολογισμόν, σήμερον ὁ ἰδιοκτήτης λαμβάνει τὸ ⅓ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, ὁ δὲ ἐμφυτευτὴς τὰ ⅔ ὑποχρεούμενος εἰς ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, ἤδη διὰ τοῦ νομοσχείου γίνεται ἡ ἀκαθάριστος καθαρὰ πρόσοδος, ἀφαιροῦνται ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ μετὰ ταῦτα λαμβάνει τὸ ⅓ ὁ ἰδιοκτήτης καὶ τὰ ⅔ ὁ ἐμφυτευτής. Διὰ ποῖον λόγον νὰ παραμένῃ αὐτὴ ἡ ἀναλογία; Δὲν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ἐπέλθῃ μία ἴση διανομὴ καὶ ἑπομένως νὰ διανεμηθῇ τὸ ὑπόλοιπον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας εἰς δύο ἴσα μέρη ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἕν νὰ λάβῃ ὁ ἐμφυτευτὴς καὶ τὸ ἄλλο ὁ ἰδιοκτήτης;

§70Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐν πρώτοις νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ἔχω ἐξηγήσει εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν συζητουμένου τοῦ ἀγροτικοῦ νομοσχεδίου, ὅτε τότε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ ἀξία τῶν πραγμάτων δὲν ἀντιστοιχεῖ ἀπολύτως εἰς τὴν κεφαλαιοποίησιν τῆς προσόδου ἀκόμη καὶ εἰς τὰς ὁμαλοτέρας τῶν περιστάσεων, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς περιστάσεις ἐξαιρετικῆς ὑψώσεως τῶν τιμῶν. Αὐτὸ συμβαίνει εἰς τὰς κινητὰς ἀξίας, αὐτὸ συμβαίνει πολὺ περισσότερον εἰς τὰ ἀκίνητα κτήματα καὶ ἔτι μᾶλλον εἰς τὰ μεγάλα κτήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ γίνῃ διάθεσις ἑκατομμυρίων. Καὶ ἀνέφερα τότε, ἂν ἐνθυμῆσθε, εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, παρέλαβον δὲ τοὺς ἀριθμοὺς ἀπὸ ἓν περιοδικὸν παγκοσμίου κύρους τὸ Economiste ὅτι ἐν ᾧ οἱ ἄλλοι παρουσιάζουν ὕψωσιν τριπλασίαν τῆς προπολεμικῆς ἡ αὔξησις τῶν ἀκινήτων κτημάτων ἐκμεταλλευομένων ὑπὸ τοὺς εὐνοϊκωτέρους τῶν ὅρων δὲν εἶναι εἰμὴ 15 μέχρι 50% ἐπὶ τῆς προπολεμικῆς ἀξίας τῶν κτημάτων. Τὸ αὐτὸ πρᾶγμα ἔχω σήμερον νὰ σᾶς ἀνακοινώσω καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τῶν ἀκινήτων κτημάτων εἰς τὴν Γαλλίαν, παρέλαβον δὲ τοὺς ἀριθμοὺς ἀπὸ περιοδικὸν ἐγκυρότατον. Καὶ γνωρίζετε πόση εἶναι ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν σήμερον εἰς τὴν Ἀγγλίαν; Εἶναι διπλασία ἢ τριπλασία. Καὶ παραλήλως πρὸς τὴν αὔξησιν αὐτὴν τῶν τιμῶν ποία αὔξησις εἰσῆλθεν εἰς τὴν τιμὴν τῶν κτημάτων; Κατὰ τὸ ⅓ τῶν κτημάτων καὶ εἰς τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον εἶναι περισσότερον ἡμῶν προηγμένον καὶ εἰς κτήματα, τὰ ὁποῖα καλλιεργοῦνται ὑπὸ ὅρους ἀσυγκρίτως εὐνοϊκωτέρους καὶ εἶναι πλησίον τῶν κέντρων. Φαντάζεσθε ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν κεφαλαιοποιοῦμεν τὸ ⅓ τῆς προσόδου μὲ τιμὰς σημερινὰς ὅτι ἀδικοῦμεν;

§71Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, τῆς τελευταίας πενταετίας.

§72Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Φαντάζεσθε ὅτι κεφαλαιοποιουμένου τοῦ τοιούτου ποσοῦ πράττομεν ἔργον ἄδικον; Ἄν πρόκειται περὶ μικρῶν ποσῶν ἀναντιρρήτως εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ δανειστὴς θὰ καταβάλῃ τὰ χρήματα αὐτά, ἂν ὅμως ἐπρόκειτο περὶ ἐξαγορᾶς μεγάλων κτημάτων καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἐξαγορασθῶσι ταῦτα ἀναντιρρήτως οὐδεὶς ἀπ’ αὐτοὺς θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ καταβάλῃ τὰ χρήματα ταῦτα.

§73Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ συμφωνήσω μαζύ σας ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόδοσιν τῆς γῆς, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς ἀποδόσεως τῆς σταφίδος δὲν θὰ συμφωνήσω, διότι μᾶς χωρίζουσι δύο ζητήματα, τὸ ἀμπελουργικὸν καὶ τὸ σταφιδικὸν. Προκειμένου περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος διαφωνῶ μαζύ σας, διότι ὡς γνωστὸν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου εἰς ὅλα τὰ εἴδη ἐπῆλθε σημαντικωτάτη αὔξησις, τὰ εἴδη ὅμως τῆς σταφίδος δὲν ὑπέστησαν καμμίαν αὔξησιν.

§74Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δέχεσθε πενταετίαν πρὸ τοῦ πολέμου μὲ αὔξησιν 30%. Ὁποία εἶναι ἡ βάσις τῆς ἀποζημιώσεως τῆς γῆς;

§75Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι, Κύριε Πρόεδρε.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ δεχθῆτε βέβαια νὰ σᾶς κρεμάσουν (Γέλωτες).

§77Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκτιμήσεως τῆς μεταπολεμικῆς ἐποχῆς. Ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος προέρχεται ἐκ τῆς ὅλης σταφιδικῆς κρίσεως καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν πολεμικῶν γεγονότων, διότι ὡς γνωστόν, ἀπὸ τοῦ 1915 ἀπηγορεύθη ἡ φυτεία τῶν σταφιδαμπέλων.

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αἱ τιμαὶ κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν τὴν πρὸ τοῦ πολέμου εἶναι καλλίτεραι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως Ἀλλὰ τώρα μὴ ζητεῖτε νὰ ἐπωφεληθῶσιν οἱ κύριοι τῆς γῆς τῆς ἐκτάκτου αὐξήσεως τῶν τιμῶν.

§79Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ οἱ ἄλλοι θὰ ἐπωφεληθοῦν διαρκῶς εἰς τὸ μέλλον, διότι ἡ τιμὴ αὐτῶν θὰ εἶναι διαρκής.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν πιστεύετε ὅτι θὰ εἶναι διαρκής, εὔλογος περισσότερος διὰ νὰ ἐκτιμήσητε αὐτὴν τὴν σχέσιν ὡς ἐκ τῆς ὑπάρξεως γεγονότων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔλαβον καθόλου ὑπ’ ὄψει οἱ συμβληθέντες, ὅταν ἔκαμον τὴν σύμβασιν τῆς ἐμφυτεύσεως. Τὰ γεγονότα αὐτὰ εἶναι εἷς λόγος διὰ νὰ δικαιολογήσωσι τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους.

§81Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὸ διάστημα ὅμως τῆς κρίσεως ἡμεῖς ὑπέστημεν πλήγματα.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς καθόλου αὐτὸ τὸ διάστημα ἐπήρατε καὶ κἄτι τι.

§83Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὅλους τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθην τοὺς ἐπεκαλέσθην διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι ἡ θέσις τῶν γαιοκτημόνων εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ λαμβάνωσι 67 δρχ. διὰ τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος δὲν εἶναι ἀληθής, διότι τὸ ἐπιχείρημα πίπτει ἐξ αὐτῶν τῶν ὑπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§84Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποία εἶναι ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος;

§85Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. 600 δρχ.

§86Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα. Ποῖος εἶναι ὁ μέσος ὅρος.

§87Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. 475 δρχ.

§88Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πόση εἶναι ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος σήμερον ὄχι τοῦ προϊόντος, ἀλλὰ τῆς σταφιδαμπέλου κατὰ στρέμμα.

§89Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. 1500 δρχ. Ἔχουσι γίνει συμβόλαια τοιαῦτα εἰς τὸ Ξυλόκαστρον μὲ τὴν τιμὴν αὐτήν.

§90Κ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. 500 δρχ. ἐπώλησαν ἐφέτος εἰς τὴν Ἀμαλιάδα τὸ στρέμμα μὲ παραγωγὴν 700 λίτραι κατὰ στρέμμα. Ὑπάρχουσιν ἐπίσημα συμβόλαια.

§91Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν σταφιδαμπέλων, αἱ ὁποῖαι παράγουν τὴν περίφημον ἐκείνην σταφίδα τὴν λεγομένην σουλτανίναν διὰ νὰ κρίνωμεν ἐκ τῆς τιμῆς αὐτῶν τὰς ὅλας σταφιδαμπέλους. Διότι αἱ τιμαὶ αὐτῶν ἔφθασαν καὶ εἰς δύο καὶ τρεῖς χιλιάδας δρχ. κατὰ στρέμμα.

§92Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ τιμὴ τῶν 500 καὶ 600 δρχ. εἶναι ἀπολύτως δικαία.

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§94Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Τουλάχιστον νὰ μᾶς δώσητε τὰς προπολεμικὰς τιμάς. Μὲ αὐτοὺς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἰδικούς σας δὲν θὰ πάρωμεν οὔτε 600, οὔτε 300, ἀλλὰ πολὺ ὀλιγώτερα.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πόσαι;

§96Π. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παίρνει ὡς δεδομένον ὅτι ἔχει τόσα ἔξοδα καὶ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐξόδων αὐτῶν βάζει ἕν εἰσόδημα 600 δρχ. καὶ πολλαπλασιάζει καὶ φθάνει εἰς ἕν συμπέρασμα. Ἀλλ’ αὔριον ὁ ἐμφυτευτὴς θὰ εἴπῃ ὅτι εἴχαμεν πολλὰ ἔξοδα, διότι καὶ αὐτὰ ποικίλουσι. Δυνατὸν τὰ ἔξοδα νὰ εἶναι 40 δρχ., ἀλλὰ δυνατὸν νὰ φθάσουν καὶ 100 δρχ. κατὰ στρέμμα. Ἐγὼ ἤθελα νὰ μάθω ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἂν ἀναγνωρίζῃ συμμετοχὴν τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ τοῦ ἐμφυτευτοῦ κατ’ ἴσην μοῖραν.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι δὲν εἶναι δυνατόν.

§98Π. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔχετε ἐπίσημα συμβόλαια, τὰ ὁποῖα παρέχουσι τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῆς διανομῆς εἰς δύο ἴσα μέρη καὶ κατὰ προτίμησιν μάλιστα, ἀφ’ οὗ ὅλα τὰ συμβόλαια τῶν συμβάσεων ἀποδεικνύουν ὅτι αὐτὰ ἐδόθησαν πρὸς καλλιέργειαν σήμερον καὶ μετὰ πενταετίαν ἀπέβησαν καρποφόρα καὶ ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἰδιοκτήτης νὰ βάλῃ νὰ διανείμῃ τὰ κτήματα καὶ νὰ λάβῃ τὸ ἥμισυ κατὰ πλῆρες ἰδιοκτησίας δικαίωμα, τὸ δὲ ἄλλο νὰ περιέλθῃ εἰς τὸν καλλιεργητήν, διατί δὲν παραδέχεσθε τὴν συμμετοχὴν τοῦ ἰδιοκτήτου εἰς τὸ ἥμισυ; Ἐὰν ἀνατρέξετε εἰς ὅλους τοὺς συμβολαιογράφους ὅλων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ ζητήσητε πληροφορίας θὰ ἴδητε ἀπὸ τὰς δικαιοπραξίας, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν, ὅτι εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ τιμήματος ἐπώλησαν οἱ ἰδιοκτῆται καὶ οἱ ἐμφυτευταὶ πρὸς ἄλλους τρίτους, διότι δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τῶν ἐμφυτευτῶν πλέον, πρόκειται περὶ δικαιοπαρόχων τῶν ἐμφυτευτῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον εἶναι κάτοχοι. Ἐὰν παρατηρήσητε ὅλας τὰς ἀγοραπωλησίας θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ ἥμισυ ἐκ τοῦ τιμήματος λαμβάνουσι οἱ ἰδιοκτῆται καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ οἱ ἐμφυτευταί. Ἐκ τούτων ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης ἔχει δικαίωμα ἐπὶ τοῦ ἡμίσεως τῆς σταφιδαμπέλου. Διατὶ λοιπὸν δὲν θέλετε νὰ λάβητε αὐτὴν τὴν βάσιν; Διότι μὴ λαμβάνητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἰδιοκτῆται εἶναι ὁ Πολυχρονιάδης, ὁ Μεντζελόπουλος, ὁ Νοταρᾶς εἰς μεγάλας ἐκτάσεις, ἰδιοκτῆται εἶναι καὶ ἄλλοι μικρῶν κτημάτων ἐκτάσεις 40 στρεμμάτων, 30 στρεμμάτων, οἱ ὁποῖοι ἀποξενοῦνται ἐντελῶς τῶν κτημάτων των καὶ ρίπτωνται εἰς τοὺς δρόμους καὶ ἐνῷ σκοπός μας εἶναι νὰ κάμωμεν τοὺς ἀκτήμονας ἰδιοκτήτας, διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τοὺς σημερινοὺς μικροϊδιοκτήτας τοὺς ρίπτομεν εἰς τοὺς δρόμους. Ἐπίσης δὲ παραβλέπομεν ὅλα τὰ ὑποθηκητικὰ δικαιώματα τὰ στηριζόμενα ἐπὶ τῶν ἰδιοκτησιῶν αὐτῶν. Εἶνε δὲ ἄπειροι οἱ τοιοῦτοι ἐνυπόθηκοι δανεισταὶ καὶ συμφοραὶ θὰ ἐξέλθωσι τὰς ὁποίας θὰ ἴδωμεν κατόπιν.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Νομοσχέδιον θίγει καὶ τὸ δικαίωμα τὸ ὑποθηκικὸν.

§100Π. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Τὸ τίμημα κατατίθεται εἰς τὸ ταμεῖον παρακαταθηκῶν καὶ δανείων ἵνα τὸ λάβωσιν οἱ ἐνυπόθηκοι καὶ ἐγχειρόγραφοι.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξ ὅσον λέγετε αὐτὸ μοὶ κάμει ἐντύπωσιν.

§102Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μήπως δὲν δίδωνται σήμερον ἐκτιμήσεις κτημάτων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ ἄλλου χωρὶς νὰ καλύπτωνται αἱ ὑπ’ αὐτῶν ὑποθῆκαι;

§103Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ νομοσχέδιον εἶναι νομοσχέδιον καὶ ὑποβαλλόμενον παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καθ’ ἃ δικαίωμα ἔχει, πρέπει νὰ συζητηθῇ καὶ διὰ τοῦτο θὰ ὑποδείξωμεν κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι θὰ τὸ καταστήσουν ἐφαρμόσιμον, διότι ὡς ἔχει εἶνε τελείως ἀνεφάρμοστον. Καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 1ου διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγορὰ τῆς ὑψηλῆς κυριότητος ἐμφυτευτικῶν κτημάτων οἱασδήποτε ἐκτάσεως καὶ τῆς ἀποζημιώσεως καθοριζομένης εἰς τὰ ἑπόμενα ἄρθρα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τόσον ἡ ἔκθεσις τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἔρχεται καὶ προτείνει ὅπως ἀφεθῇ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην μία ἔκτασις διακοσίων ἢ τριακοσίων στρεμμάτων.

§104Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνει ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἀφεθῇ τοιοῦτον ποσὸν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην;

§105Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἡ πλειοψηφία δὲν ὑπεστήριξε ποτὲ τοιοῦτον πρᾶγμα (Θόρυβος).

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ κάνει ἐντύπωσιν εἶναι ὅτι ἡ πλειοψηφία εἶναι σύμφωνος μὲ αὐτό, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅμως ὅτι ἡ μὲν ζητεῖ νὰ περιέλθωσιν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην 200 στρέμματα ἡ δὲ 300. Τώρα ἀκούω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶνε ἀκριβές.

§107Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειοψηφίας. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§108Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Πλαστογραφεῖτε τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς.

§109Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπέβαλεν καὶ διετύπωσεν ἄρθρον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ παραχωρήσεως εἰς τὸν ἰδιοκτήτην 200 στρεμμάτων. Πρὸς τὴν γνώμην ταύτην ἀντιτίθενται ὄχι ὅλοι ἀλλὰ τινὲς τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, μεταξὺ αὐτῶν δὲ ἦτο ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς καὶ ὁ κ. Μερλόπουλος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐθεωρήσαμεν δίκαιον οἱ ἔχοντες μικρὰν ἔκτασιν 200–300 στρεμμάτων παραμείνωσιν ἰδιοκτῆται ἵνα μὴ μεταβληθῶσιν ἀπὸ ἰδιοκτήτας καὶ ἀκτήμονας καὶ ἀναγκασθῶμεν αὔριον νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ αὐτῶν ὅμως σήμερον λαμβάνομεν περὶ τῶν ἄλλων.

§110Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἁπλῶς ἐξήγησιν ζητῶ διὰ τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Κατὰ ποῖον τρόπον ἀντιμετωπίζετε τὴν τύχην αὐτῶν τῶν ἐμφυτευτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ἔκτασιν αὐτήν, ἡ ὁποία θὰ παραμείνῃ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην.

§111Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Βάλετε κλῆρον, ὁρίσατε τόσες καθ’ οἱονδήποτε τρόπον θέλετε. Εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν θέλω νὰ ἐπέμβω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εὑρίσκω ἄδικον, εἶνε νὰ ἐξαιρεθῶσι τελείως τῆς γῆς οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῆς καὶ νὰ περιέλθῃ αὐτὴ εἰς ξένους ἀπολύτως ἀνθρώπους. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω καί, ἄν θέλετε, ὑποβάλλομεν τὴν τροπολογίαν.

§112Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶνε πολὺ διάφορος ἡ σχέσις τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων ἀπὸ τὰ Θεσσαλικά. Τὸ κτῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ παραμείνῃ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κτήματος δὲν θὰ παραμείνῃ, ὅπως θὰ παραμείνῃ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἑνὸς Θεσσαλικοῦ κτήματος, διὰ νὰ τὸ καλλιεργῇ ὁ ἴδιος, λοιπὸν τὶ θὰ γίνῃ δι’ αὐτό;

§113Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐμφύτευσις ὅσον ἀφορᾶ αὐτό.

§114Π. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲ θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐμφύτευσις, δόσατε τὸ δικαίωμα τῆς διανομῆς.

§115Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Κύριε πρόεδρε, μὲ τὰς διακοπὰς δὲν ἠμποροῦμε νὰ ἀκούσωμεν καὶ νὰ μορφώσωμεν γνώμην.

§116Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μετὰ ταῦτα ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 2 ἐκ τοῦ ὁποίου εἰς τὸ βʹ ἐδάφιον λέγετε ὅτι «ὁσάκις ὁ ἐμφυτευτὴς δὲν καλλιεργεῖ αὐτοπροσώπως.......». Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω ἓν παράδειγμα διὰ νὰ ἴδητε πόσον ἀντίθετος πρὸς τὰ πράγματα εἶνε ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν δίδει τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθέν. Εἷς ἐμφυτευτὴς ἀπέθανεν κατέλιπε δὲ χήραν γυναῖκα μὲ ἓν ἢ δύο τέκνα τριῶν καὶ τεσσάρων ἐτῶν. Ἡ χήρα αὐτὴ ἀδυνατοῦσα νὰ καλλιεργήσῃ μόνη τὸ κτῆμα ἐμίσθωσεν αὐτὸ καὶ λαμβάνει μίσθωμα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ χήρα αὐτὴ γυνὴ μὲ τὰ ὀρφανὰ τέκνα τῆς θὰ ἀποστερηθῇ τοῦ κτήματός της κατὰ τὸ ⅓ τὸ ὁποῖον θὰ περιέλθῃ εἰς τὴν ἀπόλυτον κυριότητα τοῦ μισθωτοῦ της καὶ αὐτὴ θὰ λάβῃ τὸ ⅓, διότι γίνονται τρία μερίδια, τὸ ⅓ θὰ λάβῃ ὁ ἰδιοκτήτης, τὸ ⅓ ὁ ἐμφυτευτὴς καὶ τὸ ⅓ ὁ μισθωτὴς τοῦ ἐμφυτευτοῦ. Δηλαδὴ ἐπιτρέψατέ μου νὰ φρονῶ ὅτι εἰσάγετε πλέον μίαν νέαν ἀρχήν, τὴν ἀρχὴν τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ μισθωτοῦ. Καθιεροῖτε μίαν νέαν ἐξαγορὰν ὑπὲρ τῶν μισθωτῶν.

§117Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησίς σας αὐτή, ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν εὐνοεῖται ὁ ἁπλοῦς μισθωτὴς εἰς βάρος τῆς οἰκογενείας τοῦ θανόντος ἰδιοκτήτου ἰδιοκτήτου εἶνε ἄξια προσοχῆς.

§118Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι αἱ ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καθιεροῦμεν ἕν δικαίωμα διὰ τὸν μισθωτὴν ἐξαγορᾶς τοῦ κτήματος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὔριον θὰ ὑποβληθῶσιν αἰτήσεις ἐκ μέρους ὅλων τῶν μισθωτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀξιώσουν νὰ ἀπαλλοτριωθῶσι τὰ κτήματα τὰ μὴ αὐτοκαλλιεργούμενα διὰ τῆς χειρὸς τῶν ἰδιοκτητῶν, διότι θὰ ἀξιώσουν ἵνα ὅλοι οἱ ἰδιοκτῆται ὑπάγουν μὲ τὴν ἀξίνην εἰς χεῖρας νὰ καλλιεργῶσι τὰ κτήματά των, ἄλλως θὰ τὰ χάσουν.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ θεωρῶ αὐτὸ ἀπολύτως δίκαιον ὅτι αὐτό, πρέπει νὰ εἶνε εἰς ὄφελος τοῦ ἐμφυτευτοῦ Καὶ φέρω τὸ παράδειγμα ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον εἴπετε. Ἀπέθανεν ὁ ἐμφυτευτὴς καὶ ἡ οἰκογένειά του δὲν ἦτο πλέον εἰς θέσιν νὰ καλλιεργήσῃ τὸ κτῆμα καὶ ἑπομένως τὸ ἔδωσεν εἰς μίσθωσιν. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ μισθωτὴς οὐδὲ εἰς 5 χρόνια, οὐδὲ εἰς 10 χρόνια θὰ ἠδύνατο νὰ ἀξιώσῃ ἐπ’ ὀνόματί του νὰ γίνῃ ἡ τροπὴ τῆς ἰδιοκτησίας. Δὲν ἦτο αὐτὸ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Τὸ θεωρῶ δὲ καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἐπικίνδυνον νὰ καθιερώσωμεν μίαν τοιαύτην ἀρχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ μισθωταὶ θὰ εἶχον δικαίωμα νὰ γίνουν αὐτοὶ ἰδιοκτῆται. Διότι ἡ θέσις τῶν μισθωτῶν δὲν ὁμοιάζει καθόλου μὲ τὴν θέσιν τῶν κολλήγων ἢ τῶν ἐμφυτευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τέλος πάντων μὲ τὴν ἀντίληψιν τὴν γενικωτέραν ἐμπράγματον δικαίωμα. Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ ἐμφυτευτοῦ πρέπει νὰ γίνῃ ἡ τροπὴ τῆς ἰδιοκτησίας. Ἐὰν ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ καλλιεργήσῃ τὸ κτῆμα ἀτομικῶς, θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ τὸ ἐκμισθώνῃ ἕως ὅτου μεγαλώσουν τὰ παιδιά.

§120Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἡμεῖς ἀνεχωρήσαμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ὅτι αὐτὰ τὰ κτήματα θὰ τὰ καλλιεργοῦν αὐτοπροσώπως.

§121Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι μὲ τὴν ἀξίνην εἰς τὰ χέρια, κ. Ὑπουργέ.

§122Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ.

§123Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 λέγεται (ἀναγινώσκει) Ἡμεῖς ὑποβάλλομεν ἐκ μέρους τῆς μειοψηφίας τὴν εὐχὴν ὅπως γενικῶς ὑποχρεωθῶσιν οἱ ἐμφυτευταὶ νὰ σχηματίσωσιν ἀναγκαστικῶς συνεταιρισμοὺς τῆς ἀγορᾶς καθ’ ὃν τρόπον συνεστήθησαν οἱ συνεταιρισμοὶ τῶν κολλήγων τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσον ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξαν οἱ συνάδελφοι τῆς Θεσσαλίας ὅτι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει ἀνεπτυγμένον συνεταιρικὸν πνεῦμα, δὲν ὑπάρχει ἐνταῦθα, διότι εἰς τὴν Πελοπόννησον, ὡς δύναται νὰ βεβαιώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὑπάρχουν συνεταιρισμοὶ περισσότεροι, καὶ δὴ σταφιδικοί, ἀπὸ ὅλον τὸ ἄλλο κράτος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μὲ τὸ συνεταιρικὸν πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον, ἐνῷ ἀλλαχοῦ καθιεροῦμεν τὸ ὑποχρεωτικὸν τῶν συνεταιρισμῶν, εἰς τὴν Πελοπόννησον ἐρχόμεθα νὰ θέσωμεν τὸ προαιρετικὸν τῆς συστάσεως τῶν συνεταιρισμῶν εἰς τὰ πρόσωπα, ἐὰν καὶ καθόσον αὐτὰ θὰ ἐπεθύμουν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως, ἐὰν δὲν ἐδέχετο ἀπολύτως ὅπως οἱ συνεταιρισμοὶ ὦσιν ὑποχρεωτικοὶ διὰ πᾶσαν ἐξαγορὰν ἐμφυτευτικοῦ κτήματος, τοὐλάχιστον δεχθῇ ὅπως, προκειμένου περὶ τῶν ἄνω τῶν 500 στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦνται ἀπὸ ὁλόκληρα χωρία, οἱ συνεταιρισμοὶ ὦσιν ὑποχρεωτικοὶ, διὰ νὰ διευκολύνωμεν οὕτω τὸ ἔργον τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ ἐμφυτευτικοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐξαγοράσῃ ὁ ἐμφυτευτὴς ὁ ἄπορος. Καὶ οὕτω εὐκολύνεται καὶ ἡ θέσις τοῦ ἰδιοκτήτου, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ προσλαμβάνῃ τοὺς ἀπόρους ἐμφυτευτὰς καὶ θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ κατορθώσουν τὴν διανομὴν τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος, διότι ὅλοι οἱ καρποὶ θὰ εἰσέρρεον εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν ἐμφυτευτῶν ὡς ἰδιοκτησία τῆς ἐμφυτεύσεως καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐκινδύνευεν ὁ ἰδιοκτήτης νὰ μὴ εἰσπράττῃ τίποτε. Ἔχομεν μίαν ἔκτασιν μὲ 15 ἐμφυτευτάς, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦν 150 στρέμματα σταφίδος. Ἐὰν ἀπαλλοτριώσουν ἐξ αὐτῶν οἱ δύο ἢ οἱ τρεῖς, τότε οἱ ὑπόλοιποι δύνανται νὰ συσσωρεύσουν ὅλον τὸν καρπόν των εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν τριῶν ἐκείνων. Εἰς τὰς ἀποθήκας ἐκείνας θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ ὁ ἰδιοκτήτης, διότι αὐτοὶ ἀπέκτησαν ἀπόλυτον ἰδιοκτησίαν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ διαρρέῃ ὁλόκληρος ὁ καρπὸς ὑπὲρ τῶν ἀποκτησάντων τὴν ἀπόλυτον κυριότητα. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ διευκολυνθῇ τὸ ἔργον τῆς ἐξαγορᾶς, διότι οἱ ἄποροι ἐμφυτευταὶ θὰ εἶνε ἀδύνατον νὰ ἐξαγοράσουν, ὑποθέτω δὲ ὅτι ἡ προστασία, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἀποδώσῃ ὁ νόμος, στρέφεται κυρίως πρὸς τοὺς ἀπορωτέρους τῶν ἐμφυτευτῶν. Διὰ τοῦτο λέγω ὅτι πρέπει νὰ ὑποχρεωθοῦν νὰ ἐξαγοράσωσιν ὅλα τὰ κτήματα ὅλοι μαζὺ καὶ νὰ λυθοῦν τὰ ζητήματα τὸ ταχύτερον. Δὲν ζητοῦμεν παρὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σκοποῦ τοῦ νόμου διὰ τῆς παρακλήσεως ὅπως τεθῇ διάταξις ὑποχρεωτικοῦ συνεταιρισμοῦ δι’ ἐκτάσεις συνεχεῖς ἄνω τῶν 500 στρεμμάτων.

§124Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐὰν ἦτο δυνατόν, βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ τὸ εἶχον θέσῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§125Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἄρθρον 4 (Ἀναγινώσκει). Δὲν θὰ ἀπομακρυνθῶ ποσῶς (τοῦ γράμματος τοῦ νόμου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἐὰν δύο μόνον σημεῖα καθορίζοντα, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν μίαν δυνατὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως ταύτης. Τὰ σημεῖα ταῦτα εἶνε τὰ ἑξῆς: νὰ ὁρισθῇ ἕν ἐλάχιστον ὅριον παραγωγῆς κατὰ στρέμμα, καὶ νὰ ὁρισθῇ ἐπίσης ἕν ποσὸν ἐξόδων καλλιεργείας, διὰ maximum ἐξόδων καλλιεργείας, ἐπιστρεφομένης τῆς ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου. Ἐὰν αὐτὰ τὰ δύο ἠδύναντο νὰ πραγματοποιηθῶσι, τότε εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ μὲ ὀλιγωτέρους κινδύνους, διότι πάντως θὰ ὑπάρχουν οἱ κίνδυνοι τῆς αὐξήσεως τῶν δανείων. Αὐτοὶ οἱ δύο ὅροι ἐὰν περιληφθῶσι, νομίζω ὅτι θὰ ἔχωμεν ἕνα ἀποτέλεσμα λίαν εὐνοϊκὸν ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου. Μετὰ ταῦτα ἔρχομαι εἰς τὴν παράγραφον 4 τοῦ ἄρθρου 4, ἡ ὁποῖα λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει). Πρῶτα πρῶτα φρονῶ ὅτι τὸ διάστημα εἶνε μικρόν, δεύτερον δὲν προνοεῖ κανεὶς περὶ τοῦ τὶ θὰ γίνεται κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἑξαετίας, δηλ. πρόσοδον δὲν ἀναγνωρίζει καμμίαν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ κτήματος, κατὰ τὸ διάστημα αὐτό.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ οὕτω, θὰ ἐξακολουθῇ ὁ κανὼν κατὰ τὴν ἀναλογίαν.

§127Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ ζητοῦμεν. Ἅμα εἶνε οὕτω, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν. Μετὰ ταῦτα ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκει)... Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ φρονῶ ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης λαμβάνει τὴν θέσιν τοῦ χρεωκοπήσαντος καὶ πτωχεύσαντος δανειστοῦ καὶ προσκαλοῦνται ὅλοι παρὰ τοῦ Προέδρου, οἱ ἔχοντες καὶ μὴ ἔχοντες λαμβάνειν.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τί προτείνετε δι’ αὐτό;

§129Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Αἱ ὑπάρχουσαι ἐγγεγραμμέναι ὑποθῆκαι μέχρι τῆς 1 Ἰανουαρίου 1920 νὰ διατηρηθῶσιν ἐν ἰσχύϊ, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου, ὅτε ἤρχισεν ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ὁπότε πλέον ὅλοι ἔβλεπον ὅτι θὰ ρευστοποιηθῇ ἡ περιουσία αὐτῶν, νὰ ἀκυρωθῇ πᾶσα προσημείωσις καὶ ἐγγεγραμμένη ὑποθήκη. Ὑποθέτω ὅτι ἡ λύσις αὐτὴ δὲν εἶνε κακή. Διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ ἀφήσωμεν τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ λάβουν αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμοποιήσουν καὶ αὐτὸ ὅπως καταστῇ παραγωγικώτερον καὶ δι’ αὐτοὺς καὶ διὰ τὴν κοινωνίαν. Ὑποθέτω ὅτι ὁ σκοπὸς αὐτὸς εἶναι καὶ κοινωνικός.

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ χρονικὸν ὅριον δὲν φαίνεται δικαιολογημένον.

§131Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Διότι ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου ἤρχισεν ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν μετὰ ταῦτα ἐνεγράφησαν ὑποθῆκαι, διότι εἶχον ὑπ’ ὄψει ὅτι θὰ ρευστοποιηθῇ ἡ περιουσία των, διατί νὰ μείνουν; Διότι θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς, ἐγείρωσι ἀγωγὰς ἀνυπάρκτους.

§132Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑποβάλλατε τροπολογίαν.

§133Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ἄρθρον 7ον ἀναφέρει ὅτι (ἀναγινώσκει).

§134Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶπον ὅτι θὰ κανονισθῇ αὐτό.

§135Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι ἀπολύτως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω ἐπίσης, εἶνε τὸ ἑξῆς, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ καὶ ἕν χρονικὸν ὅριον ἐφαρμογῆς τοῦ παρόντος νόμου, ἕξ μῆνες, ἕν ἔτος, ὅσον θέλετε ἐγκρίνῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ μὴ ἀφήνετε τὴν ἀοριστίαν αὐτήν, διότι ἕνας ἐμφυτευτὴς θὰ δηλώσῃ σήμερον ἂν δέχεται τὸν ἐμφυτευτικὸν κανόνα. Μετὰ πάροδον 5–10 ἐτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ κἄτι τι καὶ νὰ ἐκπέσουν αἱ τιμαί, καὶ τότε αὐτοί, ἀφοῦ περιμένουν μίαν πενταετίαν, θὰ ἔλθουν νὰ εἴπουν ἐλᾶτε νὰ ἐξαγοράσετε τὸ κτῆμα. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, εἶνε ἀκόμη χειρότερον, εἶνε τὸ ἑξῆς, εἶνε δυνατὸν ὁ ἐμφυτευτὴς νὰ ἀφήσῃ ἀκαλλιέργητον τὸ κτῆμά του καὶ νὰ μὴ παρουσιάσῃ καμμίαν πρόσοδον.

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἄξιον προσοχῆς τὸ ἐπιχείρημά σας. Νὰ ἴδωμεν πῶς μποροῦμεν νὰ τὸ διορθώσωμεν.

§137Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ θὰ γίνῃ ἀσφαλῶς καὶ δὲν πρέπει νὰ πέσουν θύματα ἐκμεταλλεύσεως ἐκ μέρους τῶν ἐμφυτευτῶν, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ ἐμφυτευταὶ ἔχουν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι τοὺς εὐνοοῦν.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Φαίνεται ὅτι ὁ φόβος σας δὲν εἶναι πολὺ σπουδαῖος διὰ τὰ κτήματα τὰ σταφιδικά, διότι ἐὰν παραμελήσωσι τὴν καλλιέργειαν 5 ἢ 6 μῆνας δὲν θὰ ἀξίζῃ τίποτε τὸ κτῆμα, θὰ τὸ σκεφθῶμεν αὐτὸ καὶ θὰ τεθῇ ἕν ὅριον.

§139Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐὰν ὑπῆρχε τρόπος νὰ κάμωσι τὰ κτήματα νὰ συνέλθωσι διὰ τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας δύνανται νὰ ἀποδώσωσιν, ὄχι ὅμως πέντε ἔτη, ἕνεκεν δὲ αὐτοῦ τοῦ λόγου ζητοῦμεν τὸν καθορισμὸν ἑνὸς χρονικοῦ ὁρίου.

§140Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πόσον ζητεῖτε σεῖς;

§141Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἕξ μῆνας ἢ ἕν ἔτος, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ μονιμοποιηθῇ μία κατάστασις καὶ νὰ γίνῃ γνωστὸν πόσοι ἐμφυτευταὶ παραμένουσι. Ἐὰν δὲν εἶναι ἐπαρκὲς τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα ὁρίσατε περισσότερον. Ἀφοῦ αἱ τιμαὶ τῆς αὐξήσεως τῆς σταφίδος θὰ εἶνε μόνιμοι ἡ πενταετία θὰ δώσῃ ὠφελείας εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Ἐπίσης θὰ παρεκάλουν νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τῆς πρώτης Ὀκτωβρίου ἑκάστου ἔτους ἐπειδὴ δι’ αὐτὴν τὴν ἐσοδείαν ἔχει παρέλθει τὸ χρονικὸν διάστημα καὶ ἔχουσι πληρωθῇ οἱ τόκοι. Πρὶν καταλήξω πρέπει νὰ ἐκφράσω καὶ ἕνα φόβον, τὸν ὁποῖον ἔχω μήπως τὸ νομοσχέδιον δὲν δυνηθῇ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων λόγῳ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι κηρύσσονται ἀναπαλλοτρίωτα τὰ ἐκκλησιαστικὰ κτήματα, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ μὴ ἀπαλλοτριωθῶσι τὰ κτήματα ἕνεκεν τοῦ ὅρου τοῦ Συντάγματος. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φοβοῦμαι.

§142Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὶ εἴπατε;

§143Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Πρὶν καταλήξω ἐκφράζω τὸν φόβον μήπως τὸ νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων ἕνεκα τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι τηροῦνται ἐν ἰσχύϊ οἱ ἱεροὶ κανόνες καὶ κηρύσσονται ἀναπαλλοτρίωτα τὰ ἐκκλησιαστικὰ κτήματα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κατὰ τὴν γνώμην τὴν τῶν συγγραψάντων τοῦ κ. Ἰδρωμένου καὶ ἄλλων.....

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἅμα ὑποχρεώσωμεν τὰς Μονὰς νὰ ἀγοράσωσιν ἄλλα ἀκίνητα.

§145Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Διὰ νὰ ἀπαλλοτριωθῶσι τὰ κτήματα τῶν Μονῶν θὰ ἦτο ἄδικον νὰ ἀπαλλοτριωθῶσι τὰ κτήματα τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι μετροῦνται εἰς τὰ δάκτυλα τῆς μιᾶς χειρός. Ἐν τέλει ἔχω τὸν φόβον ὅπως εἶπε καὶ ὁ πρόεδρος περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν.

§146Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὡρισμένου προέδρου;

§147Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι, οὔτε τὸν γνωρίζω τὸν πρόεδρον τῆς περιφερείας μου, οὔτε κατ’ ὄψιν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λέγω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐπειδὴ ἀκούονται κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην πλεῖστα παράπονα βασιμότατα θὰ ἤθελον νὰ τεθῇ διάταξις ὅπως οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι οἱ μὴ ἐφαρμόζοντες πιστῶς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου νὰ ὑπέχουν μίαν εὐθύνην ποινικὴν καὶ εἰδικῶς εἰς τὸν νόμον νὰ ὁρισθῇ τοῦτο, διότι ὑπάρχουσι πολλοί, οἱ ὁποῖοι παραβιάζουν τὰς διατάξεις.

§148Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὰς ἐλησμόνησαν ἐντελῶς δὲν τὰς παραβιάζουν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης καὶ πένονται κατὰ τὸν ἀδικώτερον τρόπον αἱ οἰκογένειαι εἰς τοὺς δρόμους. Ὁ νόμος δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἐφαρμογήν, ἐὰν δὲν τεθῇ πραγματικῶς ἡ διάταξις αὐτή.

§149Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Καταλήγων λέγω ὅτι εἶνε ἀδύνατον ἡ Βουλὴ νὰ μὴ δεχθῇ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἀνέφερον, διότι ἐὰν τοῦτο δὲν συμβῇ θᾶττον ἢ βράδιον ἀναγκαστικῶς θὰ ληφθῶσι μέτρα περὶ τῶν ἰδιοκτητῶν.

§150Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἔχετε τροπολογίαν ὅτι πρέπει νὰ ὑφίσταται τὸ δικαίωμα τῆς ἀγωγῆς τοῦ Κακουργοδικείου;

§151Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μάλιστα.

§152Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν ὑποβάλητε, διότι τὸ ἔχει ἡ Πολιτικὴ Δικονομία, θὰ εἶνε ἐντελῶς παράξενον νὰ ἀκούσῃ ὁ κόσμος ὅτι κἄτι τὶ τεκταίνεται ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἀγωγῆς τοῦ Κακουργοδικείου.

§153Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὑπάρχωσι ὅροι τῆς ἐφαρμογῆς θὰ ἐφαρμόζηται.

§154Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἡ ἀγωγὴ Κακουργοδικείου εἶναι ἀνεπαρκής, εἶνε δῶρον ἄδωρον, διότι δὲν εἶνε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ συνεπάγεται ὑποχρεώσεις πρὸς ἀποζημίωσιν ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τίποτε. Ἐπρόκειτο περὶ ποινῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ ἐκδοχὴ ἐφόσον ἔχομεν προηγούμενα.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Νοταρᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§156Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Πολὺ ὀλίγα θὰ εἴπω κύριοι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἐμφυτευτῶν. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἐξιστόρησε πολὺ καλὰ τὰ πράγματα καὶ μετὰ λύπης μου εἶδον ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. πρωθυπουργὸς δὲν ἠθέλησαν νὰ παραδεχθῶσι τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας θὰ ὑποβάλωμεν. Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, κ. βουλευταί, καίτοι πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι θίγομαι. Καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἤκουσα τὴν 24 Ἰανουαρίου τὸν κ. πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως νὰ λέγῃ ὅτι μία φορὰ θὰ σᾶς δώσωμεν τὴν σημερινὴν τιμὴν διατὶ νὰ μὴ θέλετε; Τότε εἶπον καὶ ἐγὼ ὅτι δέχομαι. Ἐπίστευον ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν θὰ εἶχε τὰς σημερινὰς τιμάς, ὅπως εἶνε ὅμως διατετυπωμένον δὲν εἶνε μὲ τὰς σημερινὰς τιμάς. Αἱ σημεριναὶ τιμαὶ κατὰ στρέμμα εἶναι 400.......

§157Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἰδικούς σας 1.300.

§158Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ἐὰν καθορίσωμεν κατὰ στρέμμα πόσον παράγει τότε θὰ εὕρωμεν ἕνα λογαριασμὸν νομίζω ὅτι εἶνε δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος, τὸν ὁποῖον θὰ σᾶς εἴπω. Νὰ πάρωμεν τὰ συμβόλαια τῆς τελευταίας πενταετίας, καὶ εἰς ὅλας τὰς σταφιδικὰς ἐπαρχίας ὑπάρχουσι τοιαῦτα συμβόλαια, νὰ εὕρωμεν τὸν μέσον ὅρον καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι αὐτὸ εἶναι δίκαιον νὰ μᾶς δώσητε. Καὶ τότε θὰ ἴδητε θὰ μᾶς δώσετε 700 δραχ.

§159Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ τὸ ⅕ τῶν 700 εἶναι ἀρκετόν.

§160Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ἄλλωστε ἐγὼ ἔχω 40 ἕως 50 χιλιάδες τὸν χρόνον εἰσόδημα. Δηλ. νὰ σᾶς εἰπῶ ἔχω 12.00 στρέμματα καὶ πέρνω 40.000 δραχ.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). 300.000 δραχμ. παίρνετε ὡς ἀποζημίωσιν.

§162Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Λέγω ὅτι αἱ 40.000 ὡς ἀντίκρυσμα πρέπει νὰ ἔχουν 1.000.000 εἰς τὴν τράπεζαν.

§163ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰ 1913 πόσον ἔχετε εἰσόδημα;

§164Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ποτὲ δὲν εἶχον ὀλιγώτερον τῶν 30,000 δραχμῶν.

§165Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἄξιζε εἰς τὰ 90.400 δραχ.

§166Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ἡ μέση τιμὴ εἶναι .....

§167Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Μὲ 600 δραχ., ποῦ ὑπολογίζετε, παίρνετε 1.000.000.

§168Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ἀφοῦ τὰ 1.200, στρέμματα μᾶς δίδουν 40.000 πρέπει νὰ ἀξίζουν 1.000.000.

§169Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔχετε εἰσόδημα 40.000 καὶ τὰ στρέμματα εἶναι 1200, πρόκειται νὰ πάρετε 650 δρ. κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἰδικούς σας ἑπομένως εἶναι 1.000.000.

§170Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ἐγὼ πρέπει νὰ πάρω 850 δραχ. τὸ στρέμμα διὰ νὰ ἀναλογῇ 1.000.000 εἰς τὴν τράπεζαν νὰ ἔχω τὰ λεπτά μου.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ παίρνετε τὴν βάσιν τοῦ εἰσοδήματος.

§172Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κατὰ τὰς ἀξιώσεις τὰς ἰδικάς σας εἶναι 1200 στρέμματα τὸ κτῆμα σας, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἰδικούς σας θὰ ἔπρεπε νὰ πάρετε 1200–1300 τὸ στρέμμα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρόκειται περὶ κεφαλαιοποιήσεως τοῦ κανόνος εἰς τρόπον ὥστε θὰ ἔχετε ἕνα κεφάλαιον πολὺ ἀνώτερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς σημερινοὺς θὰ πάρετε ἕως 650 δραχ. τὸ στρέμμα, δηλ. θὰ πάρετε 750.000 δραχμάς.

§173Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι μὲ τοὺς λογαριασμούς μας, διότι μᾶς εἶπαν 50 δραχ. τὸ στρέμμα καὶ 10 διὰ τὰ ἔξοδα. Τὸ ἐπῆρα νὰ ἔχω μία βάσιν.

§174Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς νέους τοὺς ὁποίους ἔκανε ὁ κ. Πολυχρονιάδης, ὑπελόγισε ὅτι κατὰ τοὺς ἰδικούς του λογαριασμοὺς ἡ τιμὴ ἀνέρχεται εἰς 650 τὸ στρέμμα, ἑπομένως θὰ ἐλέγατε 750.

§175Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Θὰ εἶμαι εὐχαριστημένος νὰ τὰ πάρω ἐγὼ αὐτὰ τὰ χρήματα νὰ μὴ μοῦ εἰπῇ ὁ κολλῆγος μου ὅτι ἔχω 300 δραχ. ἔξοδα. Πῶς θὰ τὸ ἀποδείξω τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶμαι βέβαιος ὅτι ἕνας συμπολίτης μου ἐπῆρε θειάφι 400 δραχ. τὸ σακκί. Ἀλλὰ ποιὸς ἠμπορεῖ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἔχει καὶ 12 δραχ.

§176Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἀλλὰ πέρυσι εἰσπράξατε περὶ τὰς 100.000 δραχμάς.

§177Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ἐγὼ λέγω νὰ ὁρισθῇ ἕνα ποσόν, μιὰ ὡρισμένη ποσότης κατὰ στρέμμα καὶ τότε θὰ εὑρίσκωμεν λογαριασμὸν καὶ δὲν θὰ ζημιωθῶμεν πολύ. Κατόπιν ἤθελα νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν διανομήν. Διατὶ δὲν θέλετε νὰ δεχθῆτε τὴν διανομὴν τὴν ὁποίαν λέγουν τὰ συμβόλαιά μας καὶ τὰ ὁποῖα ὁρίζουν ὅτι τὰ μέσα εἶναι ἰδικά του διὰ τὸν κόπον του. Συνεπῶς τὰ ἔξοδα τῆς ἐμφυτεύσεως τὰ ἐκέρδισε ἀπὸ τὰ 4–5 χρόνια ποῦ ἐκαλλιεργοῦσε τὴν γῆν. Τὸ ἄλλο ζήτημα εἶναι τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἐγὼ ἔχω 250 κολλήγους, θὰ ὁμιλήσω προσωπικῶς καὶ νὰ μὴ κρυπτώμεθα. Ὅταν δὲν ἔχωμεν συνεταιρισμόν, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ πάρουν μόνον 50 ἢ 70 ἢ 80, οἱ ἄλλοι τὶ θὰ κάμουν; Τώρα ἐξελέγχω καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ μὲ κλέψουν καὶ πάλι κλέβουν, ἐνῶ ἂν γίνῃ ὁ συνεταιρισμὸς θὰ τὰ πέρνουν ὅλοι καὶ δὲν θὰ φοβοῦμαι νὰ μὲ κλέψῃ κανείς. Μᾶς καταστρέφετε, κ. Ὑπουργέ. Προτιμῶ νὰ ἔχω ὀλιγώτερα, δῶστε μου 100 δραχ. τὸ στρέμμα, παρὰ νὰ κάνουν συνεταιρισμόν. Εἶμαι καταστραμμένος. Δῶστε μας ὀλιγώτερα ἀλλὰ νὰ κάνουν συνεταιρισμόν. Τοὺς ἔχει τάξῃ ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ὅτι θὰ τὰ πάρουν μὲ 80–90 δραχ. τὸ στρέμμα. Ὅλοι τόσο τὰ θέλουν. Περισσότερον τῶν 100 δραχ. δὲν θὰ τὰ πάρουν διότι δὲν ἔχουν. Καὶ διὰ νὰ τὰ λέγῃ ὁ κ. Ἀραβαντινὸς πρέπει νὰ τὰ πιστέψουν. Τὰ λέγει ὁ κ. Μερλόπουλος εἰς τὴν Ὀλυμπίαν· διατὶ νὰ μὴ τὰ πιστέψουν; Ἂν τὸ κάνετε 250 δραχ. δὲν τὰ θέλουν καὶ θὰ εἶναι ἐναντίον τοῦ κ. Ἀραβαντινοῦ καίτοι τοὺς ὑπεστήριξε. Καὶ προχωρῶ καὶ παρακαλῶ εἰς τὸ 2ον ἄρθρον νὰ μὴ κεφαλαιοποιήσετε τὸ ἥμισυ τῆς καθαρᾶς προσόδου διότι τὸ ⅓ εἶναι τὰ ἔξοδα καὶ τὰ ⅔ εἶναι ἡ καθαρὰ πρόσοδος, ἀφοῦ ἄλλωστε ἔχωμεν καὶ συμβόλαια. Τὸ ἄλλο ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐξασφαλίσεως. Ἀφοῦ ἀποξενούμεθα ἀπὸ τὸ κτῆμα πῶς θὰ ἐξασφαλισθῶμεν ἀπὸ τοὺς κολλήγους, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα εἶναι ὅλα ἐνυπόθηκα.

§178Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὑπάρχει δήλωσις ἐπ’ αὐτοῦ;

§179Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Νομίζω ὅτι ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν ἐμφυτευτικὸν κανόνα. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§181Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω ἐν πρώτοις, κύριοι, νὰ παράσχω ἐξήγησιν τινὰ πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἀποκρούσω μίαν μομφήν, ἥτις ἐπερρίφθη εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης τὰ νομοσχέδια. Μομφὴν ὅτι ὑπερβαίνουσα τὰ ὅρια τῆς ἐντολῆς διὰ τῆς ὁποίας ἐτιμήθη παρὰ τῆς Βουλῆς, προέβη καὶ πέραν ἀκόμη τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἀνετέθη εἰς αὐτήν. Προέβη τουτέστιν εἰς τὴν κατάρτισιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ παράδοξον δὲ εἶναι ὅτι μεμφόμεθα ἡμεῖς οὕτω ὅτι ὑπερέβημεν τὰ ὅρια τῆς ἐντολῆς μας αὐτῆς καὶ οὕτω καθ’ ὑπέρβασιν τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν συνέταξεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλλομεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἀποκρούων τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δι’ ἀποφάσεώς της ληφθείσης τὴν 24 Ἰανουαρίου, ὡς μαρτυροῦσι τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν κατ’ ἀρχὴν τὴν πρότασιν νόμου τὴν περιεχομένην εἰς τὸν ἀγροτικὸν νόμον τὸν εἰσαχθέντα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἐθεώρησε δὲ ἀναγκαῖον, ἵνα τὴν περαιτέρω ἐπεξεργασίαν τοῦ θέματος καὶ διασκευὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀναθέσῃ εἰς ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἐξελέγην μέλος. Ἀλλ’ οὐδὲν πέραν τῶν καθηκόντων, οὐδὲν πέραν τῶν ὁρίων τὰ ὁποῖα ἐχάραξεν εἰς αὐτὴν ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Εἶχεν δὲ καθῆκον ἡ ἐπιτροπή, ἐπιληφθεῖσα τοῦ ἔργου της, νὰ μὴν ἀσχοληθῇ μόνον εἰς τὸ νὰ κάνῃ ὑποδείξεις πρὸς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ νὰ συγκροτήσῃ καὶ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς χθὲς ἀκόμη ὁμιλῶν ἐν τῇ Βουλῇ ἔλεγεν ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἡ τῆς 24 Ἰανουαρίου εἰς τοῦτο ἐστρέφετο, νὰ ψηφίσῃ τὴν ἀρχὴν καὶ μόνον τοῦ νόμου, ἥτις δὲν ἦτο ἄλλο τι, εἰ μὴ ἡ ἐξαγορὰ τῶν δικαιωμάτων τῶν κυρίων ὑπὲρ τῶν ἐμφυτευτῶν. Πέραν τούτου οὐδὲν ἄλλο ὑπάρχει ἀποφασισμένον ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἦτο μία θεωρητικὴ πρότασις ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη. Ὑπελείπετο ἡ κατάρτισις τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις ἀνετέθη περαιτέρω εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἀρχὴ λοιπὸν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν ἡ μειονοψηφία ἀπεπειράθη νὰ θέσῃ ὑπὸ συζήτησιν, ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἦτο ἤδη ψηφισμένη. Ἀποκλείεται λοιπὸν πᾶσα περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὑπὸ τὴν μελέτην τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐχωρίσθη εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῶν ἐργασιῶν της ἀπὸ τὴν μειονοψηφίαν. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ πλειοψηφία ἀπέκρουσε τὴν τοιαύτην ἀξίωσιν ὡς μὴ στηριζομένην εἰς τὰ πράγματα, ὡς ἐξερχομένην τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ καὶ μ’ ὅλον τοῦτο ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς εἰσάγουσα ἰδίαν ἔκθεσιν περὶ τοῦ θέματος καὶ ἴδιον νομοσχέδιον, δὲν ἐδυσκολεύθη νὰ καταλογίσῃ καὶ ἀσυνέπειαν εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ἥτις ἀπεδέχετο τὴν ἀρχὴν ταύτην, τοῦ νομοσχεδίου, ἀσυνέπειαν τὴν ὁποίαν ἀνευρίσκει ἐν τῷ ὅτι δὲν συντρέχουσι οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐψηφίσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἵνα ψηφισθῇ παρομοίως καὶ νόμος ἐπιτρέπων τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων. Ταῦτα ὅμως λέγουσα ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἀνευρίσκει καὶ περαιτέρω τὴν ἀσυνέπειαν ὅτι ἐνῷ διὰ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου εἰς τὰ ἀπαλλοτριούμενα ὑπὲρ τῶν κολλήγων γεωργικὰ κτήματα ἐπιβάλλομεν βάρη τοὐναντίον ἐδῶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν σχετικῶς πρὸς τὰ ἐμφυτευτικὰ κτήματα διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προσπαθοῦμεν νὰ ἄρωμεν τὰ βάρη ταῦτα. Καὶ θὰ ἦτο εὔλογος ἡ παρατήρησις οἱουδήποτε καὶ τοῦ ἄκρῳ δακτύλῳ γευσαμένου τῶν πραγμάτων τούτων, ἡ ἀντίρρησις ὅτι δὲν πρόκειται περὶ βαρῶν ὡς χαρακτηρίζονται ταῦτα ἐν τῷ ἀγροτικῷ κόσμῳ, ὅταν ὁ ἀγροτικὸς κόσμος καθιεροῖ τὸ ἀναπαλλοτρίωτον καὶ τὸ μὴ καταβιβάσιμον τοῦ κλήρου τοῦ γεωργοῦ. Πρόκειται περὶ περιορισμῶν τῆς κυριότητος. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ τὸ βάρος. Βάρος ἀληθῶς εἶναι τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον φέρει ὁ ἐμφυτευτὴς, ὁ ἀσκῶν τὴν ὠφέλιμον κυριότητα ἑνὸς κτήματος ἵνα καταβάλῃ ἴσον εἰσόδημα εἰς τὸν γαιοδότην. Ἡ ἔγκρισις στρέφεται περὶ πράγματα ἐντελῶς ἀνόμοια, τὰ ὁποῖα κανένα λόγον δὲν εἶχεν ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἵνα συγκρίνῃ ἢ νὰ παραλληλίσῃ διὰ νὰ καταλογίσῃ ἀσυνέπειαν καὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία ἐψήφισεν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον. Τοὐναντίον δὲ ἀσυνέπεια θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταλογισθῇ εἰς τὴν μειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅταν ἐφρόνει ὅτι δὲν συντρέχει περίπτωσις ἐξαγορᾶς τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων. Διὰ ποῖον λόγον νομίζετε; Διότι οἱ ἐμφυτευταὶ ἔχουσι ἀπόλυτον ἐλευθερίαν ἐξόδου ἐκ τῆς σχέσεως τῆς ἐμφυτεύσεως καθ’ οἷα δήποτε στιγμὴν ἤθελον διὰ τῆς μεταπωλήσεως τοῦ ὑπὸ ἐμφύτευσιν κτήματος καὶ ἀντικαταστάσεως τούτου δι’ ἄλλου. Τοῦτο τὸ ὅτι ὁ ἐμφυτευτὴς δύναται νὰ πωλήσῃ τὸ δικαίωμα τὸ πραγματικὸν, τὸ ὁποῖον ἀσκεῖ ἐπὶ τοῦ κτήματος, τὸ ἐκλαμβάνομεν ὡς ἐλευθερίαν τοῦ ἐμφυτευτοῦ, ἵνα ἐξέλθῃ τῆς σχέσεως τῆς ἐμφυτεύσεως. Ὄχι. Κατ’ οὐδένα τρόπον δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἐλευθερίαν διὰ τὸν ἐμφυτευτήν. Καὶ ἄν ἀποτελεῖ δι’ ὡρισμένον τινὰ ἐμφυτευτὴν ἐλευθερίαν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ μεταπωλήσῃ τὸ ἴδιον δικαίωμα δὲν ἕπεται ὅτι καταργεῖται ἡ σχέσις τῆς δουλείας τῆς προσωπικῆς τῆς ὑφισταμένης μεταξὺ γαιοδότου καὶ ἐμφυτευτοῦ διὰ τῆς πωλήσεως διότι τὸν δοῦλον θέλει ἀντικαταστήσῃ διὰ τῆς πωλήσεως ἕτερος δοῦλος ὁ δικαιοδόχος εἰς τὰ δικαιώματά του. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ ἐλευθερία τῆς ἐξόδου ἀπὸ τῆς σχέσεως τῆς ἐμφυτεύσεως, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἐπιτροπή; Ἐν τούτῳ λοιπὸν θὰ ἠδυνάμην νὰ εὕρω ἀσυνέπειαν, ἀλλὰ καὶ περαιτέρω ἴσως καὶ τὶ πλέον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ χαρακτηρίσω ὅτι ἐνῷ εἴμεθα διάδικοι εἰς τὴν ὑπόθεσιν, διὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, ἐμφανιζόμεθα καὶ ὡς δικασταὶ τῶν ἰδίων ἡμῶν συμφερόντων καὶ ἡ τοιαύτη ἀσυνέπεια εἶναι δυνατὸν νὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβόλῳ τὸν βαθμὸν τοῦ πολιτισμοῦ τοῦ Κράτους ὡς λέγει ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς.

§182Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μοῦ λέγετε διὰ ποῖον ἀναφέρεσθε;

§183Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρχόμεθα καὶ δικάζομεν καὶ νομοθετοῦμεν διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὁλόκληρον, ἐνῷ προμαχοῦμεν περὶ τῶν ἰδίων συμφερόντων.

§184Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ δύναται νὰ λεχθῇ καὶ διὰ σᾶς. Σᾶς παραπέμπω εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ὅταν εὑρίσκετο ἐδῶ ὁ κ. Παπαλέξης καὶ σᾶς εἶπε διατὶ προμαχεῖτε ἐνταῦθα.

§185Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀναπολῶ εἰς τὴν μνήμην, παρακαλῶ νὰ μοῦ ὑποδείξητε τὶ εἶπεν ὁ κ. Παπαλέξης.

§186Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς φέρω τὰ πρακτικά.

§187Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δύο κεφαλαιωδέστερα ζητήματα περὶ τὰ ὁποῖα στρέφεται ἡ συζήτησις, εἶναι τὸ ποίας ἐκτάσεως κτήματα εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἀπαλλοτριωθῶσιν καὶ δεύτερον, ποία θὰ εἶναι ἡ βάσις τῶν ὑπολογισμῶν μὲ τοὺς ὁποίους θὰ εὑρεθῇ ἡ δικαία ἀποζημίωσις ἡ ἐπιδικασθησομένη εἰς τοὺς γαιοδότας. Θὰ ἀσχοληθῶ κύριοι περὶ τοῦ δευτέρου, ἐπιφυλασσόμενος νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ πρώτου. Ἀλλὰ προτοῦ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον εἶναι δικαία ἡ βάσις, τὴν ὁποίαν θέτει τὸ νομοσχέδιον τὸ εἰσαχθὲν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας σκόπιμον καὶ συμφέρον ἀλλὰ καὶ ἐπιβεβλημένον ἀπαραιτήτως εἶναι ἵνα προκαταβολικῶς ἐξετασθῇ ἄλλο τι, κατὰ πόσον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῆς καταβλητέας ἀποζημιώσεως εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ὁλόκληρον ἀπὸ θεμελίων καταπίπτει καὶ πρέπει τῆς ἀρχῆς γενομένης δεκτῆς νὰ ἀντικατασταθῇ δι’ ἑτέρου συστήματος ἀνταποκρινομένου πρὸς τὰ πράγματα καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς δικαιοσύνης πρός τε τοὺς γαιοδότας καὶ τοὺς ἐμφυτευτάς. Τὸ νομοσχέδιον θέτει μίαν καὶ μόνην βάσιν διὰ πάντα τὰ ἐμφυτευτικὰ κτήματα ἀδιαφόρως ἂν ταῦτα εἶναι ἀγροί, ἐλαιῶνες, συκεῶνες, σταφιδάμπελοι ἢ ἄμπελοι, ἀδιαφόρως ἂν ὁ κανὼν δι’ ἄλλα κτήματα ὡρίσθη εἰς 38%, ὅπως ἔχω εἰς χεῖράς μου συμβόλαια μαρτυροῦντα ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἀδιαφόρως, ἂν ὁ κανὼν κατέρχεται εἰς 8 καὶ 10% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Θέτει μίαν καὶ μόνην βάσιν ἀπὸ τὴν ὁλικὴν πρόσοδον ἑκάστου κτήματος ἐξαγοραστέου, ἐκπίπτει τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας καὶ ἀπομένει οὕτω ἡ καθαρὰ πρόσοδος ἡ ἐτησία καὶ τὸ τρίτον τῆς καθαρᾶς προσόδου ταύτης ὑπολογίζει μὲ ἐπιτόκιον 5 ἢ 6%. Διὰ νὰ καταδείξω κατὰ πόσον εἶναι ἀνεφάρμοστον τὸ σύστημα τοῦτο θὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν περιπτώσεων ἐκείνων, καθ’ ἃς θὰ πρόκειται περὶ ἐξαγορᾶς τῶν μᾶλλον ἐκτεταμένων κτημάτων τῶν καὶ περισσοτέρων, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγορὰ τῶν κτημάτων τῶν σταφιδοπαραγωγικῶν. Τὸ τρίτον τῆς προσόδου ἐξευρίσκεται διὰ τοῦ μέσου ὅρου τῆς παραγωγῆς τῆς τελευταίας πενταετίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ εὕρωμεν τὴν μέσην παραγωγὴν ἑκάστου ἔτους δι’ ἕκαστον κτῆμα καὶ κατόπιν τὴν μέσην τιμὴν τοῦ προϊόντος τοῦ κτήματος καὶ τῆς σταφιδαμπέλου, διότι περιορίζομαι εἰς τὰς σταφιδαμπέλους διὰ νὰ εὕρωμεν κατόπιν τὸν μέσον ὅρον τῆς πενταετίας καὶ ἐντεῦθεν τὸ ⅓ τῆς ἐτησίας καθαρᾶς προσόδου. Ἀπείρους δυσκολίας, κύριοι, θὰ παρουσιάσῃ ἡ ἔρευνα καὶ ἡ ἐξέτασις περὶ τῆς παραγωγῆς ἑνὸς ἑκάστου κτήματος, ἀπείρους, τὰς ὁποίας ἤθελον περιττολογήσει, ἐὰν ἐπέμενον νὰ ἀναπαραστήσω εἰς ὑμᾶς, διότι πάντες τὰς ἐννοεῖτε εὐκολώτατα καὶ δὲν ἔχετε ἀνάγκην εὐρυτέρας ἐρεύνης ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων τούτων διὰ νὰ εὑρεθῇ ὁ μέσος ὅρος τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος δι’ ἓν ἕκαστον ἔτος τῆς πενταετίας. Κύριοι, γνωρίζετε ὅτι τὸ σταφιδικὸν ἔτος κατὰ τὸν νόμον τὸν διέποντα τὰ τῶν παραγωγῶν καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος, ἄρχεται ἀπὸ 10 Αὐγούστου καὶ λήγει τὴν 9 Αὐγούστου τοῦ ἑπομένου ἔτους. Εἰς τὸ διάστημα τοῦ ἔτους κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται ἡ ἐμπορία καὶ ἡ ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος αἱ τιμαὶ εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδιορίσῃ τις ὄχι ἑνὸς ἔτους μέσην τιμὴν τοῦ σταφιδοκάρπου ἀλλ’ οὔτε πολλάκις ἑνὸς δεκαώρου. Αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος ὑφίστανται ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν καὶ πολλάκις ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν, ἀπὸ τέταρτον εἰς τέταρτον τοιαύτας μεταπτώσεις, ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατον σχεδόν, ὡς εἶπον, καὶ ἑνὸς ἀκόμη δεκαώρου νὰ ἔχετε τὴν μέσην τιμὴν αὐτῆς. Φαντασθῆτε λοιπὸν εἰς ποῖον κυκεῶνα ἔχουσι νὰ περιπλακῶσι καὶ οἱ διάδικοι ἀλλὰ καὶ ὁ δικαστὴς ὁ καλούμενος νὰ ἐξεύρῃ τὸν μέσον ὅρον τῶν τιμῶν τούτων, ἂν θὰ ἐπιχειρήσῃ ν’ ἀνεύρῃ 365 ἡμερῶν τὰς τιμάς, πολλάκις δὲ καὶ ὡρῶν, διὰ νὰ ἀντλήσῃ ἐντεῦθεν τὸν μέσον ὅρον. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο τὸ γιγάντιον, τὸ ἡράκλειον ἔργον ἐὰν κατώρθωνεν ὁ δικαστὴς ὁ καλούμενος νὰ φέρῃ εἰς πέρας θὰ ἐνεφανίζετο ἐνώπιόν του εἷς ἄλλος ἐπίσης ἡράκλειος ἆθλος, νὰ ἐξεύρῃ ποῖαι ἦσαν αἱ τιμαὶ ὄχι γενικῶς τοῦ σταφιδοκάρπου ἀλλὰ τοῦ σταφιδοκάρπου ὡρισμένου τινὸς μέρους εἰς τὸ ὁποῖον κεῖται τὸ κτῆμα τοῦτο, τὸ ἀπαλλοτριωτέον. Διότι αἱ τιμαί, ὡς γνωρίζετε, δὲν εἶναι αὐταὶ πάντοτε καὶ πανταχοῦ. Αἱ τιμαὶ ποικίλλουσιν. Ἄλλαι αἱ τιμαὶ τῆς Κορίνθου, ἄλλαι αἱ τιμαὶ τῶν Πατρῶν, ἄλλαι αἱ τιμαὶ τῆς Λακωνίας, ἄλλαι αἱ τιμαὶ τῆς Μεσσηνίας κλπ.

§188Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὥστε εἶναι ἄγνωστον ἀπολύτως, ποῖαι ἦσαν αἱ τιμαὶ τοῦ 1909, τοῦ 1910.

§189Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνεύρετοι, κύριε Ὑπουργέ, καὶ διὰ νὰ ἐπιρρώσω......

§190Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κάθε ἡμέραν γίνονται ὑπολογισμοὶ τῶν μέσων τιμῶν.

§191Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Ἰδοὺ διατὶ ὁ μέσος ὅρος δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀξιώσεις τῆς δικαιοσύνης, διότι ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν ἑνὸς ἔτους σταφιδικοῦ ἔχομεν τιμὰς α, καὶ κατὰ τὰς 10 τελευταίας ἡμέρας ἔχομεν τιμὰς β, διπλασίας ἢ τριπλασίας ἀπὸ τὰς πρώτας, πῶς θὰ κανονισθῇ ἐντεῦθεν ὁ μέσος ὅρος, διὰ προσθέσεως ἢ διαιρέσεως; Ἀλλ’ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν δικαιοσύνην τὸ πρᾶγμα, ὅταν ἔχομεν 10 μόνον ἡμέρας τιμὰς ὑψηλὰς καὶ 355 ἡμέρας τιμὰς εὐτελεῖς; Δύνασθε δὲ νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι ἀθροίζοντες τὰς τιμὰς καὶ διαιροῦντες διὰ τοῦ δύο ἔχετε τὴν μέσην τιμήν; Καὶ δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι κρίσιν δικαιοσύνης ἀπονέμητε εἰς τὸν γαιοδότην; Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποτανθῇ πρὸς τὸν συνάδελφόν του ἀξιότιμον κύριον Βουρλούμην, ὅστις τόσον ἱκανῶς, τόσον δεξιῶς διηύθυνεν ἄλλοτε τὸν πρῶτον ἐμπορικὸν οἶκον σταφιδοκάρπου ἐν Πάτραις, ὁ ὁποῖος εἶχεν Γραφεῖον τραπεζικὸν ἄρτιον, πλῆρες, τέλειον, μὲ ὅλας τὰς τεχνικὰς πληροφορίας, πανταχόθεν τῆς Ἑλλάδος ἀνταποκρίσεις, ἐνήμερον καθ’ ὅλον τὸ ἐξωτερικόν, ὅπου διεξάγεται τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος καὶ εἶχεν ὑπηρεσίαν ἐνήμερον εἰς πᾶσαν κίνησιν ἐν γένει τοῦ ἐμπορίου καταρτίζον δελτίον τιμῶν κατὰ δεκαήμερον. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐρωτήσῃ τὸν συνάδελφόν του ἐπὶ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ ἂν εἶναι εἰς θέσιν, ἂν θὰ ἦτο ποτὲ εἰς θέσιν νὰ δώσῃ μέσην τιμὴν ἑνὸς οἱουδήποτε ἔτους. Ἀλλ’ ὄχι μόνον ἑνὸς οἱουδήποτε ἔτους, ἀλλὰ ἑνὸς καὶ μόνον μηνὸς τιμὰς σταφίδος διὰ νὰ φθάσῃ ἐντεῦθεν εἰς τὸ πόρισμα ν’ ἀποκρυσταλλώσῃ μίαν μέσην τιμὴν τῆς καθαρᾶς προσόδου ἑνὸς κτήματος. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπετείνετο εἰς τὰ ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια τοῦ τόπου, ἂν εἶναι εἰς θέσιν οἱασδήποτε ἐρεύνας καὶ ἂν κάμωσι νὰ δώσωσι εἰς αὐτὸν πληροφορίας ἀσφαλεῖς καὶ ἐξηκριβωμένας περὶ τῶν μέσων τιμῶν ἑκάστου κτήματος τῶν σταφίδων. Μὲ τὴν ἄρνησιν, τὴν ὁποίαν θ’ ἀπήντα ὁ κ. Βουρλούμης καὶ τὴν ἄρνησιν τὴν ὁποίαν θ’ ἀντέτασσον τὰ ἐπιμελητήρια, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐλπίζω ὅτι θὰ μετεπείθετο καὶ θὰ συνεφώνει μαζί μου ὅτι ὄχι δυσεύρετοι, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ἀνεύρετοι καὶ ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν συνεπῶς νὰ στηριχθῶμεν εἰς τοιαύτην βάσιν, ἥτις εἶναι τόσον ἀκροσφαλής, ἡ ὁποία δύναται ὅτε μὲν νὰ ζημιώσῃ τοὺς ἐμφυτευτάς, ὁτὲ δὲ καὶ τοὺς γαιοδότας. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ ἀποκαταστηθοῦν εἰς γαιοκτήμονας πτωχοὶ καλλιεργηταὶ γαιῶν, τὰς ὁποίας ἔχουσιν ὑπὸ ἐμφύτευσιν, καλλιεργηταί, οἱ ὁποῖοι περιορίζουν τὴν ἐργασίαν ἑαυτῶν καὶ τῆς οἰκογενείας των εἰς τὴν καλλιέργειαν 5, 10 ἢ 15 στρεμμάτων γῆς, ἀπόρους δὲ καὶ ἀνικάνους νὰ ἀντέχωσιν εἰς μακροὺς δικαστικοὺς ἀγῶνας. Πῶς εἶναι δυνατὸν καὶ ἐρωτῶ πάλιν, διὰ νὰ ἐμφανίσω τὰς ἀνυπερβλήτους δυσχερείας, τὰς ὁποίας εἰσάγει τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ τοιοῦτοι ἀπορώτατοι, οἱ ἀγρόται νὰ περιπλακῶσιν εἰς τόσον δυσεξερευνήτους καὶ δεινοὺς καὶ μακροτάτους καὶ δαπανηρωτάτους ἀγῶνας; Καὶ ἂν μὲν πρόκειται περὶ ἀπαλλοτριώσεως ἑνὸς κτήματος ἐν τῷ ὁποίῳ πολλοὶ συνεργάζονται, εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωσι χρῆσιν τῆς ἐξαιρετικῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ὑποδεικνύει εἰς τὴν Βουλήν, καὶ δύνανται νὰ ἐμφανισθῶσιν ὁμαδικῶς, ἵνα ἐντεῦθεν εὑρεθῶσι καὶ αἱ δαπάναι διὰ τοὺς δικαστικοὺς ἀγῶνας διὰ τοὺς ζητοῦντας τὴν ἐξαγοράν. Ἀλλ’ ὅταν πρόκειται εἷς καὶ μόνος νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐξαγορὰν κτήματος ἐμφυτευτικοῦ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντέχῃ εἰς τοιοῦτον ἀγῶνα καὶ δαπάνας ἀπέναντι τῶν ὁποίων δυσπιστεῖ καὶ ὁ οἰκονομικώτερος καὶ ὁ εὐπορώτερος τῶν πολιτῶν, ὥστε νὰ παραιτηθῇ τοῦ εὐεργετήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ τοῦ παράσχῃ ὁ νόμος; Ταῦτα εἶχον, κύριοι, νὰ εἴπω ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ἀνεφαρμόστου τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον. Ἔρχομαι ἤδη νὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον τὸ σύστημα τοῦτο ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ δικαίου. Ἐρωτῶ, κύριοι: Ὅταν δύο τινὲς συμφωνοῦσι νὰ κάμωσι μίαν ἐπιχείρησιν καὶ ὁ μὲν εἷς λέγει ἐγὼ καταβάλλω τὴν γῆν—ἀδιάφορον ὑπὸ ποίαν μορφὴν εὑρίσκεται, ἐὰν εἶναι χέρσος καὶ ἀσκεπὴς ἡ γῆ—σὺ δὲ θὰ καταβάλῃς τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς, τὰ ἔξοδα τῆς φυτουργίας, τῆς περιχαρακώσεως, τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, ἐὰν χρειάζονται τοιαῦτα, καὶ πᾶσαν ἄλλην ἀναγκαίαν ἐργασίαν, ὥστε νὰ συγκροτήσῃ κτῆμα ἄρτιον εἴτε ἐλαιῶνα ἢ σταφιδάμπελον καὶ ὅ,τι σχετικόν, καὶ τὰ εἰσοδήματα τοῦ κτήματος αὐτοῦ, ἀφ’ ὅτου ἀρχίσῃ νὰ δίδῃ εἰσοδήματα, θὰ τὰ διανέμωμεν ἀναλόγως εἴτε 20 εἴτε 25 εἴτε 30% ἢ καὶ κάτω τοῦ ποσοστοῦ τούτου ὅταν οὕτως, λέγω, ἐμφανίζωνται τὰ πράγματα, ποία σκέψις γεννᾶται ἐν ἐμοὶ περὶ τῆς σχέσεως τῆς νομικῆς ἥτις ὑφίσταται μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν προσώπων; Γεννᾶται αὐτομάτως—οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ ὀνομασία, τὴν ὁποίαν φέρει ἡ σχέσις, ἡ τοιαύτη νομικὴ σχέσις ἐν τῷ Δικαίῳ—γεννᾶται αὐτομάτως ἐν ἐμοὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ κοινότερος τῶν ἀνθρώπων ἀντιλαμβάνεται, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς συνεταιρισμοῦ ἐπὶ σκοπῷ γεωργικῆς ἐπιχειρήσεως, τὸν ὁποῖον κάμνουν δύο ἄνθρωποι, τοῦ ἑνὸς καταβάλλοντος τὴν γῆν καὶ τοῦ ἑτέρου καταβάλλοντος πάσας τὰς ἀναγκαίας δαπάνας διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ κτήματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον στοιχειῶδες καὶ προβάλλει ἀφ’ ἑαυτοῦ εἰς τὴν σκέψιν ἡμῶν, τοῦτο, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὴ ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἐδίστασε νὰ ἀναγνωρίσῃ καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ σχέσις συνεταιρισμοῦ ἐν τῇ οὐσίᾳ τῶν πραγμάτων ὑπάρχει, ἀδιάφορον ἂν ἐν τῷ δικαίῳ λέγεται δικαίωμα ἐμφυτεύσεως καὶ ἔχομεν ἐμπράγματον δικαίωμα, ἔχομεν σχέσιν πιστωχρεώσεως—ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν δύναται νὰ ἔχῃ θέσιν— ἔχομεν λοιπὸν σχέσιν συνεταιρισμοῦ πρὸς γεωργικήν τινα ἐπιχείρησιν. Ὅταν δὲ ἔρχεται ἡ πολιτεία ὕστερον ἀπὸ δεκαετηρίδας ὁλοκλήρους ἀφ’ ὅτου ἐδημιουργήθησαν αἱ τοιαῦται σχέσεις καὶ εἴτε διότι εὑρίσκει ἄδικον καὶ καταθλιπτικὴν τὴν δουλείαν τοῦ ἐμφυτευτοῦ ὑπὸ τὴν σχέσιν αὐτὴν τοῦ συνεταιρισμοῦ εἰς τὸ διηνεκές, εἴτε διότι θέλει νὰ πραγματοποιήσῃ τοὺς ὑψηλοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει ἓν κράτος πολιτισμένον καὶ λέγει ὅτι ἀπ’ ἐδῶ καὶ πέρα καταργῶ τὴν σχέσιν ταύτην καὶ τὴν καταργῶ ὑποχρεωτικῶς, ἀλλὰ δίδω τὸ δικαίωμα εἰς τὸ ἕτερον τῶν μελῶν τοῦ συνεταιρισμοῦ τούτου νὰ ἀπόσχῃ τῆς ἑταιρίας, δίδω τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαγοράσῃ τὰ δικαιώματα τοῦ συνεταιρισμοῦ αὐτοῦ, ὥστε νὰ λείψῃ ἡ σχέσις αὕτη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ δούλωσιν καὶ δύναται νὰ ἀποτελέσῃ δούλωσιν καὶ εἰς τὸ μέλλον, ὅταν, λέγω, ἔρχεται ἡ πολιτεία — καὶ δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, οἱ λόγοι ἀνάγονται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου — ἔρχεται καὶ λέγει ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ ἐξαγορασθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρισμοῦ, ὅταν ἔρχεται ἡ πολιτεία καὶ ἐπιτρέπει τὴν ἐξαγορὰν τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων, δι’ οὓς λόγους αὕτη ἔκρινε καλόν, γεννᾶται ἑπομένως ἡ σκέψις περὶ τῆς δικαίας κατανομῆς ἑκατέρωθεν τῶν ὑποχρεώσεων καὶ τῶν βαρῶν, γεννᾶται εὐθὺς ἀμέσως ἡ σκέψις ὅτι ἐνόσῳ τὸ ἑταιρικὸν κεφάλαιον ὑπάρχει ἄρτιον καὶ δὲν κατεστράφη ἀπὸ τυχαῖα περιστατικὰ δύναται νὰ ἀπομακρυνθῇ ἑκάτερος τῶν συνεταίρων αὐτῶν ἀπὸ τῆς σχέσεως ταύτης τῆς συνεταιρικῆς, ἀποκομίζων τὴν καταβολὴν αὐτοῦ, ὅ,τι κατέβαλεν ἵνα καταρτισθῇ ὁ συνεταιρισμός. Ἐξεταστέον λοιπὸν εἶναι, ποία ὑπῆρξεν ἡ καταβολὴ τοῦ γεωδότου καὶ ποία ἡ τοῦ ἐμφυτευτοῦ. Ὁ γεωδότης ἔδωσε τὴν γῆν, νὰ λάβῃ τὴν γῆν ἢ τὸ ἰσάξιον τῆς γῆς, ὅπερ τὸ αὐτό, καὶ νὰ ἀπέλθῃ ἐντεῦθεν διότι τοῦ κεφαλαίου τούτου τοῦ καταβληθέντος εἰς τὸν συνεταιρισμὸν πάντα τὰ εἰσοδήματα ἀνελλιπῶς καὶ μέχρι κεραίας τὴν ἔλαβεν ἤδη ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ κανόνος, ὁ δὲ ἕτερος τῶν συνεταίρων θὰ λάβῃ πάντα τὰ ὑπολείματα λεγόμενα, πάσας τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας κατέβαλεν, ἵνα συγκροτήσῃ τὸ κτῆμα τοῦτο. Καὶ ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους ἡ διάλυσις τῆς Ἑταιρείας δὲν προσκρούει εἰς καμμίαν ἀπαίτησιν τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἀντιλέξῃ τις, ὅτι, ἀφοῦ σήμερον ἐν ἔτει 1920, σχέσεις δημιουργηθείσας πρὸ 50 καὶ 60 ἐτῶν καὶ πέραν ἀκόμη ἐρχόμεθα νὰ καταλύσωμεν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὸν γαιοδότην διότι μᾶς λέγει, πῶς θέλετε νὰ διαλύσητε τὴν Ἑταιρίαν αὐτὴν καὶ νὰ μᾶς πληρώσητε μὲ τὰς τιμάς, τὰς ὁποίας ἡ γῆ ἡμῶν εἶχε πρὸ ἑκατονταετηρίδος ὁλοκλήρου; Ἐὰν ὑπάρχῃ σχέσις συνεταιρισμοῦ, ὡς δέχεται καὶ αὐτὴ ἡ μειοψηφία, δὲν εἶναι δίκαιον πρὸ τῆς ἀποκομίσεως ὑπερβολικῶν ὠφελημάτων ἐκ τῆς διαλύσεως τοῦ συνεταιρισμοῦ ὑπὸ τοῦ ἐμφυτευτοῦ, δὲν εἶναι δίκαιον ὄχι μόνον τὰ εἰσοδήματα τὰ ἐκ τῆς ἑταιρικῆς ἐπιχειρήσεως προκύψαντα νὰ ἔχουσι διανεμηθῆ κατὰ δίκαιον τρόπον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ τῆς Ἑταιρείας, τὸ ὁποῖον ἐνδεχομένως ηὔξησε κατ’ ἀξίαν καὶ ἐπὶ τούτου ἀκόμη νὰ ἔχῃ συμμετοχὴν ὁ ἰδιοκτήτης. Ἐὰν τὸ κεφάλαιον τὸ Ἑταιρικὸν ἀντιπροσωπεύετο ἀπὸ ποσὸν Α κατὰ τὸν χρόνον τῆς συγκροτήσεως τῆς ἐμφυτεύσεως καὶ σήμερον ἀπὸ ποσὸν Β, ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου τοῦ Β ἀξιοῖ νὰ ἔχῃ συμμετοχὴν καὶ ὁ γαιοδότης. Ἀλλὰ τὶς ψέγει τὸν Ἡρακλέα, τὶς λέγει τὸ ἐναντίον τούτου; Ἡμεῖς μεριμνῶντες ἵνα μὴ ἀδικηθῇ καὶ ὁ γαιοδότης ἐν τῇ διαλύσει τῆς σχέσεως αὐτῆς εἴπομεν καὶ προτείνομεν εἰς τὴν Βουλὴν ἵνα ἐκτιμηθῇ μὲν ἡ καταβολὴ τοῦ γαιοδότου εἰς ἣν κατάστασιν παρεδόθη ἡ γῆ εἰς τὸν ἐμφυτευτήν, ἀλλὰ νὰ ἐκτιμηθῇ μὲ τιμὰς σημερινάς. Ἐὰν λοιπὸν τὸ Ἑταιρικὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζει σήμερον ἕν κτῆμα συγκεκροτημένον ἔχῃ ἀξίαν ηὐξημένην ἀπέναντι ἐκείνης, τὴν ὁποίαν εἶχε πρὸ ἑκατονταετηρίδος ὁλοκλήρου, τὸ κεφάλαιον τοῦτο τὸ ἔχον τὴν ηὐξημένην ἀξίαν θὰ κατανεμηθῇ καθ’ ὃν λόγον εἶπον πρὸ ὀλίγου μεταξὺ γαιοδότου καὶ ἐμφυτευτοῦ, ἵνα ὁ γαιοδότης ἀποκομίσῃ τὴν ἀξίαν τῆς γῆς αὐτῆς μὲ τιμὰς ηὐξημένας, μὲ τιμὰς σημερινάς. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πέραν τῆς βάσεως αὐτῆς οὐδεμία ἄλλη δύναται νὰ εὑρεθῇ. Καὶ ἐν ὅσῳ τείνομεν νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὴν βάσιν ταύτην ἔχω τὸν φόβον, ἢ μᾶλλον ἔχω τὴν πλήρη βεβαιότητα, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ παρὰ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐξευρέσεως τῶν τιμῶν, καὶ ἄν, λέγω, τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἔχω τὸν φόβον καὶ τὴν πλήρη βεβαιότητα, ὅτι θὰ ἀδικήσωμεν μὲ τὸ σύστημα τοῦτο ὅτε μὲν τοὺς ἐμφυτευτάς, ὅτε δὲ τοὺς γεωδότας. Διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλῶν χθὲς ἐξέφραζε φόβον μὴ τυχὸν μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὴν Βουλὴν ἀδικηθῶσιν οἱ ἐμφυτευταί; Ἀπόδειξις ὅτι δὲν ἀδικοῦνται, δὲν ζημιοῦνται οἱ ἐμφυτευταὶ εἶναι ὅτι ὄχι μόνον διαμαρτυρία τις κατὰ τοῦ σχεδίου τοῦ εἰσαχθέντος παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων, ἀλλὰ τουναντίον διαμαρτυρίαι ἠκούσθησαν εὐθὺς ὡς ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§192Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἄν δὲν ἀπατῶμαι, ἔχετε λάθος, ἀλλὰ δὲν ἔχει σημασίαν, μόνον ὡς πραγματικὸν γεγονὸς τὸ λέγω.

§193Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ πληροφορήσητε ἂν ἔχητε ἐναντίας πληροφορίας.

§194Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Διότι ἀλλεπάλληλοι ἀναφοραὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους τῶν ἐμφυτευτῶν τῆς Πελοποννήσου κατὰ τῆς λύσεως, ἡ ὁποία προτείνεται ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν.

§195Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει σημασίαν ὡς ἐπιχείρημα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, ὅπως κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εὐαρεστηθῆτε νὰ ἀνακοινώσητε τὰς διαμαρτυρίας αὐτάς.

§196Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Διαμαρτύρονται μόνον ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦ ὑπολογισμοῦ τῆς σημερινῆς ἀξίας.

§197Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐμμένω εἰς τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχω. Βεβαίως ἔχω πάντα λόγον νὰ πεισθῶ εἰς τοὺς λόγους σας, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ὅπως κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου ὑπάρχωσι τοιαῦτα ἔγγραφα, προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἔχω τὴν γνώμην....

§198Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔντυπα εἶναι.

§199Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ ἔντυπα; Δὲν λέγουν αὐτὸ κ. Ὑπουργέ, τὰ ἔντυπα.

§200Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὶ λέγουν;

§201Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τὸ ἔντυπον τῶν ἐμφυτευτῶν Αἰγιαλείας.......

§202Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὑποθέτω δὲ ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησίς τις.

§203Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀποδείξω δὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ Ὑπουργικὸν νομοσχέδιον ὅπερ ἄγει εἰς ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον πλήττουν κυριώτατα συμφέροντα τῶν ἰδιοκτητῶν. Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Πετρίδη. Ἐν Κορίνθῳ ὑπάρχει μορφή τις ἰδιαιτέρα τῆς ἐμφυτεύσεως εἰς τὸ διηνεκὲς κτημάτων ἀρτίως κατηρτισμένων εἰς σταφιδαμπέλους, ἀπὸ τὰ ὁποῖα δὲν λείπῃ τίποτε καὶ εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἰσέφερε τίποτε ὁ ἐμφυτευτής.

§204Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ἔχομεν ἔγγραφον δήλωσιν τῶν ἐμφυτευτῶν δηλούντων ὅτι δὲν ἀποδέχονται τὴν λύσιν αὐτῶν παρὰ μόνον ὑπὸ ἕνα ὅρον, ὅτι τὰ ἡμερομίσθια καὶ αἱ δαπάναι ἀποτιμῶνται μὲ τὴν σημερινὴν τιμήν.

§205Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐν ᾗ περιπτώσει ἐκ τῆς ὅλης σημερινῆς ἀξίας τοῦ κτήματος δὲν ζητεῖται παρὰ ἡ ἀφαίρεσις τῶν δαπανῶν, δὲν μπορεῖται παρὰ νὰ τὸ δεχθῆτε ὡς λογικὸν αὐτό.

§206Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἐπανέρχομαι εἰς τὸ παράδειγμά μου τῆς Κορίνθου καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἐὰν κεφαλαιώσωμεν τὸ ⅓ τῆς ἐτησίας προσόδου ἔστω μὲ 5% καὶ ἀπονείμωμεν τὴν ἀποζημίωσιν ταύτην εἰς τὸν συνάδελφόν μου κ. Πετρίδην, οὗτος ἔχει παραχωρίσῃ τοιαῦτα κτήματα, ἀποδίδομεν εἰς τὸν κ. Πετρίδην τὴν δικαίαν ἀποζημίωσιν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ δώσῃ ἡ Πολιτεία;

§207Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πῶς θὰ ἐξευρεθῇ ἡ ὁλικὴ ἀξία τοῦ κτήματος;

§208Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον τοὺς λόγους, δι’ οὕς θεωρῶ ὄχι μόνον δυσχερές, ἀλλ’ ἀδύνατον ἀπολύτως τὴν κρίσιν μέσων τιμῆς ἐπὶ τιμῶν 5 ἐτῶν. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἄλλην δυσχέρειαν, πῶς θὰ εὕρωμεν τὴν ἀξίαν τῆς γῆς. Δὲν θέλω, τοιοῦτον σύστημα ὑποστηρίζων νὰ εἴπω ὅτι καὶ τὸ ἔργον τοῦτο δὲν παρουσιάζει δυσχερείας τινάς, πάντως ὅμως παρουσιάζει ἀπείρως ὀλιγωτέρας ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας παρουσιάζει τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου. Διότι ὁ δικαστὴς θὰ ἔχῃ νὰ ἐκτιμήσῃ, δι’ ὧν μέσων παρέχει εἰς αὐτὸν ἡ Πολιτικὴ Δικονομία, τὴν ἀξίαν μιᾶς γῆς ὑφ’ ἥν μορφὴν παρεδόθη. Θὰ κάμῃ δηλ. τὴν ὑπόθεσιν ὅτι ἡ γῆ, ἡ ὁποία εἶναι μεταμορφωμένη εἰς ἄμπελον, καὶ ἡ γῆ αὕτη ἦτο χέρσος, θὰ ἔχῃ νὰ κάμῃ τὴν ὑπόθεσιν ποίαν ἀξίαν θὰ εἶχε σήμερον ἡ γῆ αὕτη, κειμένη εἰς τὴν α περιφέρειαν θὰ ἐξετάσῃ μάρτυρας, θὰ κάμῃ πραγματογνωμοσύνην καὶ θὰ εὕρῃ κατὰ μεγίστην προσέγγισιν τὴν ἀξίαν.

§209Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐπὶ τῇ βάσει τίνων στοιχείων;

§210Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱωνδήποτε στοιχείων, πάντως στοιχείων δυναμένων νὰ διαφωτίσουν τὸν δικαστήν, εἴτε πράξεων μεταβιβάσεως τῆς κυριότητος, εἴτε συμβάσεων ἀγοραπωλησιῶν.

§211Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ἰδικοῦ σας νομοσχεδίου καὶ τὸ ἀποδέχομαι ὅπως ἔχῃ, ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῶν ἄλλων. Ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως προβάλλεται ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο θὰ προσκρούσῃ εἰς τὴν ἐφαρμογήν του, διότι ὑπάρχουν δυσχέρειαι μεγάλαι εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῆς μέσης τιμῆς τῆς σταφίδος. Ἡ δὲ εὐκολία τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον προβάλλει ἡ Ἐπιτροπὴ εἶνε αὕτη, ὅτι λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει........

§212Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὖγε τὸ ἔντυπον τῶν ἐμφυτευτῶν Αἰγιαλείας τὸ ὁποῖον ἔχω ἀνὰ χεῖρας. Οἱ ἐμφυτευταὶ Αἰγιαλείας ἐκφράζουν δισταγμὸν τινα διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ὑπολογισμοῦ τῆς ἀποζημιώσεως.

§213Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αὐτὸ εἶνε ἕν, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα.

§214Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντα ὅμως ἀμφιβολίας προβάλλουσι ὄχι ἀντιρρήσεις.

§215Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὑπάρχουν διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους τῶν ἐμφυτευτῶν Ἀττικῆς καὶ ἐκ μέρους τῶν ἐμφυτευτῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν.

§216Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀναφερόμενοι θέτουν ὡς βάσιν τὴν σημερινὴν τιμήν, ἀλλ’ ἐν τούτῳ πλανῶνται οἱ ἀναφερόμενοι διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν ὑποχρεοῖ αὐτοὺς νὰ ἐξαγοράσωσιν ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου. Πρόκειται περὶ παρενοήσεως.

§217Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐγὼ ἀπήντησα μόνον εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐθέσατε ὅτι δὲν ὑπεβλήθησαν διαμαρτυρίαι.

§218Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ θέλω νὰ ἑρμηνεύσω τὰς διαμαρτυρίας οὕτως ὥστε νὰ πεισθῆτε ὅτι δὲν εἶνε διαμαρτυρία, διότι ὁ προϊστάμενος τῶν ἀναφερομένων ἦλθε καὶ ἀφοῦ ἔλαβεν ἐξηγήσεις συνεφώνησε μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§219Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἐγὼ φαντάζομαι ἐὰν ἠκούσθησαν διαμαρτυρίαι κατὰ τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς, αἱ ὁποῖαι διαμαρτυρίαι θὰ ἀκουσθῶσι κατὰ τοῦ σχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐὰν ὁρισθῇ τιμὴ 400 δραχμῶν.

§220Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀδικοῦνται μόνον οἱ ἐμφυτευταί, ἀδικοῦνται καὶ οἱ γαιωδόται, ὑπάρχει δὲ περίπτωσις εἰδικὴ καὶ ἰδιαιτέρας μορφῆς τῆς ἐμφυτεύσεως περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει, ὑπάρχει περίπτωσις ἐμφυτεύσεως, ἡ ὁποία διαφέρει καὶ προσωπικῶς τινὰς τῶν κ. συναδέλφων καὶ ὅταν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον τοῦτον διὰ τὴν ἐξαγορὰν τοιούτων κτημάτων ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις τελούντων, ἐστὲ βέβαιοι ὅτι θὰ ἀδικήσωμεν καιριώτατα καὶ θὰ ζημιώσωμεν καιριώτατα τοὺς πρὸ τοιαύτης ἐμφυτεύσεως γαιωδότας.

§221Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψετε νὰ κάμω μίαν δήλωσιν καθαρῶς προσωπικὴν ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ ἐμφυτευταὶ ἀποδέχονται τὴν λύσιν τὴν ὑποδειχθεῖσαν ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, δηλαδὴ νὰ γίνῃ ὑπολογισμὸς τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος καὶ ἐξ αὐτῆς νὰ ἀφαιρεθῶσι τὰ ἔξοδα ἐμφυτεύσεως καὶ βελτιώσεως, ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν ἀποδεχθῶ. Ἐὰν ἡ λύσις αὕτη ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἀξιώσεις τῶν ἐμφυτευτῶν καὶ διευκολύνῃ τὴν ἐξαγορὰν τῶν ἐμφυτευτικῶν δικαιωμάτων, ὁ ὑπολογισμὸς ὁ διατυπούμενος ἐν τῇ προτάσει τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἐγὼ δὲν θὰ ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀντίρρησιν νὰ ἀποδεχθῶ τὴν λύσιν ταύτην. Ἐξ αὐτῶν ἀφαιροῦνται τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα κατεβλήθησαν ἀπὸ τὸν ἐμφυτευτὴν, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἀποτελεῖ τὴν ἀξίαν.

§222ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὴν σημερινὴν ἀξίαν θὰ ἀφαιρέσητε;

§223Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει «ὑφ’ ἥν μορφὴν παρεδόθη».

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ἐπροτείνατε νὰ εὑρεθῇ ἡ ἀξία τῆς γῆς, καὶ αὐτὴν τὴν ἀξίαν τῆς γῆς τὴν σημερινὴν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν ἔχοντα τὴν ὑψηλὴν κυριότητα. Ἐδῶ προτείνεται ἕνα ἄλλο πρᾶγμα. Λέγουσι νὰ εὑρεθῇ ἡ ἀξία τῆς σταφιδαμπέλου, ὁποία εἶναι σήμερον, νὰ ἀφαιρεθῶσιν ὅλαι αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι κατεβλήθησαν, ἐὰν θὰ γίνῃ τοῦτο θὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι εἶναι εὔλογον νὰ δεχθῶμεν, ὅπως καὶ ὅλαι αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο διὰ τὴν καλλιέργειαν θὰ ἐκτιμηθῶσι μὲ τὰς σημερινὰς τιμάς.

§225ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ θὰ ἦτο μία δικαία βάσις. Πρέπει νὰ ἴδωμεν τὶ ἀξίζει τὸ προϊὸν τὸ ἑταιρικὸν καὶ τὶ χρειάζεται σήμερον διὰ νὰ γίνῃ τὸ κτῆμα.

§227Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αὐτὴ εἶναι ἀποδοχὴ ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§228Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ θὰ τὸν εὐγνωμονῶμεν.

§229Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ συμφωνία περὶ τούτου κ. Ὑπουργέ, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι αὕτη εἶναι προσθήκη ἀπορρέουσα ἀπὸ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ὁποῖον ἐκφράζομεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι δὲν περιέχεται ἐν τῇ προτάσει «ὑφ’ ἥν μορφὴν παρεδόθη». Εἶναι μέσα ἡ γνώμη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§230Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ἡ ὁδὸς θὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: νὰ ψηφισθῇ, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον, ὅπου θὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἔλθω καὶ ἐγώ.

§231Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα τῆς ὁμιλίας μου ἐπὶ τοῦ παρόντος ἦτο τοῦτο τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως· τὰ ἄλλα θὰ τὰ ζητήσωμεν βραδύτερον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω εἶναι, ἵνα συντόμως συνέλθῃ ἡ Ἐπιτροπή,

§232ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν ἐπιτροπήν· εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§233Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν. Ὑπάρχουσι πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δώση χρήματα πρὸς εὐκολίαν εἰς διαφόρους ἀστοὺς καὶ ἐπιστήμονας νὰ τὰ καλλιεργήσωσι.

§234Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει.

§235Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αὐτὰ ἐδόθησαν πρὸ τριετίας, δὲν ὑπέστη ὁ καλλιεργητὴς οὐδεμίαν θυσίαν. Νομίζω, ὅτι αὐτοὶ ἐξαιροῦνται. Νομίζω, ὅτι ἡ περίπτωσις αὐτὴ εἶναι ἐξαιρετέα ἐκ τοῦ νόμου, δὲν πρόκειται περὶ ἀστέγων καλλιεργητῶν.

§236Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ τὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, νὰ ἔλθῃ καὶ ὁ κ. Πετρίδης, θὰ σᾶς παρακαλέσω μίαν ἡμέραν νὰ συνέλθωμεν, ὥστε νὰ παρευρίσκονται ὅλοι διὰ νὰ εἴπωσι τὴν γνώμην των. Θὰ σᾶς ἀνακοινώσω ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἡμέραν.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπήν;

§238ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ γίνῃ συνεδρίασις αὔριον καὶ ὄχι μεθαύριον, διότι εἶναι μεγάλη ἑορτὴ τῆς Ἀναλήψεως.

§240ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἐπερωτήσεις.

§241Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐταὶ αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωσι τὴν Πέμπτην νὰ γίνωσιν αὔριον.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ.μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 8.20′. μ.μ.).