1920.05.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 57η

τῆς 4ης Μαΐου 1920

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 5,35′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ δευτεροβάθμιοι καὶ τριτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι Λακωνικῆς παρακαλοῦσιν ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ διδασκάλων. Οἱ κολλῆγοι ἐμφυτευταὶ τοῦ τσιφλικίου Δασίου Κορινθίας παρακαλοῦσιν ὅπως ψηφισθῇ τὸ ἐμφυτευτικὸν νομοσχέδιον. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Πρεβέζης παρακαλοῦσιν ὅμως ληφθῇ μέριμνα περὶ οἰκονομικῆς αὐτῶν ἐνισχύσεως. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Πατρῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν μετελωμένην μεταφορὰν τοῦ κέντρου μεταναστεύσεως ἐκ Πατρῶν εἰς Πειραιᾶ. Ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας Ἀγυιᾶς ἀποδοκιμάζει τὴν σύμβασιν περὶ μονοπωλιακῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν κουκουλίων ὑπὸ βιομηχάνων. Οἱ ὑπὸ κανόνα καλλιεργοῦντες τὰ διάφορα τσιφλίκια, κάτοικοι Κορίνθου, παρακαλοῦσι ὅπως ψηφισθῇ τὸ ἐμφυτευτικὸν νομοσχέδιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἀργυρούχων μεταλλευμάτων Μήλου, Κιμώλου καὶ Πολυγύρου». (Τὸ νομοσχέδιον κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως ὑποβάλλει τὰ κάτωθι νομοσχέδια: 1) «Περὶ ὀργανώσεως τοῦ τμήματος προστασίας χηρῶν καὶ ὀρφανῶν πολέμου τῆς διαλυθείσης «Ἑνώσεως τῶν Ἑλληνίδων». 2) «Περὶ χορηγήσεως πιστώσεως πρὸς περίθαλψιν τῶν ἐκ Καυκάσου προσφύγων». 3) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 2057 τῆς 27 Φεβρουαρίου 1920 «περὶ ἀναθέσεως τῆς ἐκτελέσεως τῶν περὶ περιθάλψεως διατάξεων τῶν προσφύγων τοῦ νόμου 752 τοῦ κυρώσαντος τὸ ἀπὸ 3 Ἰουλίου 1917 Ν. Διάταγμα «περὶ περιθάλψεως προσφύγων» καὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου π. ἔ. Ν. Διατάγματος «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς παρεχομένης εἰς τοὺς πρόσφυγας περιθάλψεως καὶ εἰς ἄλλας κατηγορίας προσφύγων καὶ ἀναξιοπαθούντων ὡς καὶ παντὸς ἑτέρου Ν. Διατάγματος ἢ καὶ Νόμου συναφοῦς μὲ τὴν περίθαλψιν προσφύγων εἰς τοὺς Γ. Διοικητὰς ἢ ἄλλα ὄργανα τοῦ Κράτους». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ ἀποκαταστάσεως ὁπλιτῶν τῆς χωροφυλακῆς ἀχθέντων εἰς Γερμανίαν ὡς αἰχμαλώτων». (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Οἱ Ὑπουργοὶ κ. κ. Α. Παπαναστασίου τῆς Συγκοινωνίας καὶ Μ. Νεγροπόντης τῶν Οἰκονομικῶν καταθέτουν τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) «Περὶ ἐνισχύσεως τῆς Ἰσραηλιτικῆς Κοινότητος Θεσσαλονίκης πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς παθόντων Ἰσραηλιτῶν». 2) «Περὶ ἀποζημιώσεως καὶ χρηματικοῦ ἐπιδόματος τοῦ προσωπικοῦ Μακεδονικῶν Σιδηροδρόμων». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 1710 «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Ι. Τσιριμῶκος ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν ἄρθρων 292 καὶ 300 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων καὶ περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ἄρθρου 6 ἐδάφ. 1 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2235 Διατάγματος τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως Θεσσαλονίκης». Οἱ κ.κ. Α. Παπαναστασίου (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) καὶ Μ. Νεγροπόντης (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι νομοσχέδιον «περὶ δεκαπενταετοῦς ἀπαλλαγῆς τοῦ φόρου τῆς Αʹ κατηγορίας οἰκοδομῶν τοῦ νόμου 1640 ὡς καὶ ἐκ τοῦ φόρου ὑπερτιμήματος καὶ ὑπερεισοδήματος τοῦ νόμου 1642 τῶν ἐντὸς τῆς ἐκτάσεως τῆς κτηματικῆς ὁμάδος τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης ἀνεγερθησομένων οἰκοδομῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Παπαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ λιμένων, λιμενικῶν ταμείων κλπ.» Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Πολ. Λαγοπάτης, Ι. Μπουρνιᾶς, Κ. Δημοκωστούλας, Α. Παπαζαχαρίου, Ἀθ. Χρηστόπουλος, Ν. Ξηρός, Β. Κυρέλλος, Ν. Γαρδικιώτης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Παππαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐξαγορᾶς τῆς κυριότητος ἐμφυτευτικῶν δικαιωμάτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Δαζέας καὶ Γ. Νικολαΐδης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν τυχόντων ἀναστολῆς προσελεύσεως εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ κλπ. δημοσίων πολιτικῶν ὑπαλλήλων». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Δαζέας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐξαγορᾶς τῆς κυριότητος ἐμφυτευτικῶν δικαιωμάτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Σταμούλης, Ν. Ξηρός, Κ. Χρυσοστάλης, Α. Τράκας, Ι. Π. Μανέτας, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Μανασάκης, Μ. Σακλαμπάνης, Γ. Κοκκινάκης, Μ. Μακράκης καὶ Δ. Ἀναγνωστάκης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Ἐκπαιδευτικῆς Προνοίας πρὸς κατασκευὴν Διδακτηρίων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυριότητος τοῦ ἐμφυτευτικοῦ δικαιώματος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Καταπότης, Μ. Παπαμιχελάκης, Δ. Χρυσοστάλης, Μ. Βολουδάκης, Μ. Κοθρῆς καὶ Γ. Γαϊτάνος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν καὶ λοιποὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1406, περὶ διδασκαλείου τῆς γυμναστικῆς». Αἱ ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, τῶν Στρατιωτικῶν τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τῆς Δικαιοσύνης, Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, ὑποβάλλουσι τὰς ἐκθέσεις των ἐπὶ τῶν κατωτέρω νομοσχεδίων. «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ 728 Διατάγματος τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως «περὶ ἐπιτάξεως οἰκιῶν καὶ καταλυμάτων». «Περὶ τηλεφωνικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ἀνταποκρίσεως» «Περὶ αὐξήσεως τῆς παγίας προκαταβολῆς τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς εἰς δραχ. 9 ἑκατομμύρια». «Περὶ φωτισμοῦ τῶν πόλεων δι’ ἠλεκτρικοῦ ῥεύματος». «Περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης μέχρι δραχ. 338,000 διὰ τὴν ἀνέγερσιν Ἀστυν. Καταστημάτων εἰς Γενῆ Μαχαλᾶ Πρόσνικ, Μπούτκοβον, Τζουμαζιὰν καὶ Τσάγεζι, τοῦ Νομοῦ Σερρῶν, καὶ θέσιν Χάνι Τζαμαλῆ Ἀγᾶ, τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων». «Περὶ ἀνανεώσεως τῶν βιβλίων ὑποθηκῶν καὶ ἄλλων τινῶν συναφῶν διατάξεων». «Περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 15 καὶ 23 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. «Περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως ἔργων ὁδοποιΐας. «Περὶ καθορισμοῦ ἀρχαιότητος ἀξιωματικῶν τινων τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου». Ἡ Εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἰσοπολιτείας τῶν γυναικῶν», καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της.

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Φλῶρος ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Εὐαγγέλου Νάτσου.

§3Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ὁ συμπολίτης μου Νάτσος Εὐάγγελος, Κύριε Πρόεδρε, παντοπώλης ὤν, μετέβη εἰς Φιλιάτες διὰ νὰ μεταφέρῃ τὰ ὀψώνια του· ἐκεῖ ἠγγαρεύθη ἀπὸ τὸν ἀστυνόμον τῶν Φιλιατῶν καὶ τοῦ ἐπῆρε καὶ τὰ δύο ζῷα καὶ ἐπῆγε εἰς Ἰωάννινα, ἐπανῆλθε δὲ πάλιν ἐν ἀγγαρείᾳ καὶ κατὰ τὴν ἐπιστροφὴν ἕν τῶν ἀλόγων του ἀπέθανε. Ἀπευθύνθη εἰς τὴν Γεν. Διοίκησιν ἥτις καίτοι εὗρεν ἀληθῆ τὰ καταγγελθέντα ἐκηρύχθη ἀναρμοδία καὶ τὸν παρέπεμψεν ἀλλοῦ νὰ καταφύγῃ. Καταφεύγει λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλεῖ τοὺς κ. βουλευτὰς νὰ συστήσουν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως ἀποζημιωθῇ ὁ πτωχὸς φορολογούμενος συμπολίτης μου. Ἀλλὰ συνάμα ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ δυνάμει τίνος δικαιώματος τὸ ὄργανον τῆς ἀστυνομίας ἐπέβαλε τὴν βαρυτάτην αὐτὴν φορολογίαν εἰς πολίτην, ὁ ὁποῖος φορολογεῖται καὶ τοῦ ὁποίου τὰ παιδιὰ ἐπῆγαν καὶ ἐπολέμησαν καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ τιμωρήσῃ τὸν ὑπάλληλον αὐτόν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Αἰγιαλείας καὶ Καλαβρύτων περὶ μεταρυθμίσεως τοῦ τιμολογίου τῶν μαρτυρικῶν ἐξόδων.

§5Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι γενικωτέρου ἐνδιαφέροντος διότι ἀφορᾷ καὶ τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τῶν μαρτύρων τῶν ποινικῶν δικαστηρίων. Ὅλοι γνωρίζομεν οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὰ ποινικὰ δικαστήρια ὅτι στοιχεῖα ἀπαραίτητα διὰ τὴν δικαιοσύνην εἶναι αἱ καταθέσεις τῶν μαρτύρων. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο εἶναι καθῆκον τῶν πολιτῶν νὰ προστρέχωσι καὶ νὰ προσφέρωσι τὰ φῶτά των εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς κοινωνίας, ἀπαραιτήτως ὅμως καὶ ἡ πολιτεία ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα παρέχῃ τὰ μέσα εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, ἵνα προσέρχωνται ἐκ τῶν διαφόρων μερῶν. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχουν μέρη, τὰ ὁποῖα ἀπέχουν 16 ὥρας ἀπὸ τὰ διάφορα πλημμελειοδικεῖα καὶ λαμβάνουν οἱ ἐρχόμενοι ὡς μάρτυρες ἔξοδα μαρτυρικὰ 7.50 ἕως 8.50 ἐφαρμοζομένου τοῦ συστήματος τοῦ πεντηκονταλέπτου. Λοιπὸν πρέπει νὰ ληφθῇ ἕν μέτρον περὶ αὐτοῦ. Ἐπὶ πλέον θὰ ἔλεγον ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔχει νὰ ὑποβληθῇ εἰς καμμίαν δαπάνην, διότι τὰ ἔξοδα αὐτὰ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν μαρτύρων θὰ τὰ καταβάλλουν οἱ δικαζόμενοι καὶ συνεπῶς νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα γενικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ ἐλπίζω ὅτι θέλει ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§6Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Φικιώρης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν περὶ τῆς συγχωνεύσεως τῆς Μονῆς Γόλας εἰς τὴν Μονὴν Ζερβίτσης.

§8Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Κατόπιν προτάσεως τῆς Ἱερᾶς Συνόδου διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος διετάχθη ἡ συγχώνευσις τῆς Μονῆς Γόλας εἰς τὴν Μονὴν Ζερβίτσης. Ἐπειδὴ ἡ Μονὴ Γόλας εἶναι ἐκ τῶν ἱστορικωτέρων Μονῶν, καὶ κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας ὑπῆρξεν αὕτη τὸ καταφύγιον ἐκεῖ πολλῶν Ἑλλήνων, ἀλλὰ καὶ κατὰ τούς χρόνους τοῦ περὶ ἀνεξαρτησίας ἀγῶνος οὐ μικρὰς παρέσχεν ὑπηρεσίας ἡ Μονὴ αὕτη, ἡ ὁποία καὶ σήμερον ἐξακολουθῇ νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας, διαμαρτύρονται διὰ τὴν συγχώνευσιν ταύτην καὶ ὑποβάλλουσι τὴν ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν καταθέτω εἰς ὑμᾶς. Προηγουμένως δὲ ὑπεβλήθησαν καὶ ψηφίσματα τῶν κοινοτικῶν συμβούλων τοῦ δήμου Γόλας περὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ ὅπως τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν καὶ τὰ ψηφίσματα, τὸ Προεδρεῖον ἀποστείλῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἵνα τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετρίδης, ὅπως ὑποβάλλῃ ὑπόμνημα δημοδιδασκάλων Στυμφαλίας.

§10Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὑπεβλήθη παρὰ τῶν συμπολιτῶν μου δημοδιδασκάλων ἀναφορὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου περὶ ἀποδοχῶν τῶν δημοδιδασκάλων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ νόμος, ὁ ἤδη τεθεὶς ἐν ἐφαρμογῇ ἐμερίμνησε περὶ αὐτῶν ὁμολογουμένως πάρα πολύ, διότι διὰ τοῦ νόμου τούτου ἀνυψώθη καὶ ὁ κλάδος τῶν δημοδιδασκάλων ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ κόσμου. Ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος ἐπὶ ἑνὸς σημείου προεκάλεσε στενοχωρίαν μεταξὺ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ τοῦτο εἶναι ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα τὰς διαβαθμίσεις, ἡ ὁποία ἐπολεμήθη ἐνταῦθα, διότι πράγματι εἶναι διάταξις ἄδικος. Θὰ ἐπεθύμουν πολύ, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔδειξε στοργὴν διὰ τὸν κλάδον τῶν δημοδιδασκάλων, νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὴν ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλουσι δι’ ἐμοῦ οἱ δημοδιδάσκαλοι ἵνα θελήσουν νὰ δώσωσι μίαν ἀναθεώρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§11Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ ἐκ Γλώσσης Σκιάθου Νικολάου Παπαγεωργίου.

§13Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Ὁ ἀναφερόμενος Νικόλαος Παπαγεωργίου διὰ καταγγελίας, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν οὗτος καταθέτει ὅτι ὁ φύλαξ τοῦ φάρου Σκοπέλου Κωνσταντῖνος Βόλος ἔχει ἐγκαταλείψει τὴν θέσιν του καὶ ἐν τούτοις μισθοδοτεῖται χωρὶς νὰ παρέχῃ καμμίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀνεφέρθη ἐπὶ τούτου, ἀλλ’ ἡ ἀναφορά του αὕτη παρεπέμφθη εἰς τὸν λιμενάρχην χωρὶς νὰ ληφθῇ κἄν ὑπ’ ὄψει ὑπ’ αὐτοῦ. Τώρα δὲ ἐπανέρχεται καὶ καταγγέλλει ὅτι ὁ φύλαξ τοῦ φάρου, ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐγκατέλειψε τὸν φάρον καὶ ἐπιστάτει ὡς ἐπιστάτης εἰς τὴν κατασκευὴν ἱστιοφόρων πλοίων ἐν Σκοπέλῳ καὶ ἐν τούτοις ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους μισθοδοτεῖται. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι πρέπει.

§14Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Νὰ μοὶ παραπεμφθῇ.

§15Γ. ΠΩΠ. Πῶς ἄναβεν ὁ φάρος, ἀφοῦ αὐτὸς ἔλειπε;

§16Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ὁ φάρος ἀνάβει αὐτομάτως.

§17Γ. ΠΩΠ. Διατὶ ἐνδιαφέρεται αὐτός;

§18Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ δημόσιον Ταμεῖον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν ἐφέδρων κλάσεως 1914.

§20Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Οἱ ἔφεδροι τῆς κλάσεως τοῦ 1914 παραπονοῦνται διὰ τῶν γονέων καὶ συγγενῶν αὐτῶν ὅτι ἐνῷ ἡ κλάσις τοῦ 1914 ἀπεστρατεύθη πρὸ 4, 5 μηνῶν, αὐτοὶ δυστυχῶς ὑπηρετοῦν ἀκόμη εἰς τὸν στρατόν. Παρεπονέθησαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ παρέστησαν τὸ ἄτοπον, οὗτος δὲ τοὺς εἶπεν ὅτι θὰ διατάξῃ τοὺς ἀξιωματικούς, ἵνα ἀπολύσωσι τοὺς ἐφέδρους τοῦ 1914. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ στρατιωτικὴ ἀνάγκη, ἀλλὰ τοιαύτη ἄδικος κατακράτησις ἐφέδρων τοῦ 1914 εἶναι τόσον παράλογος καὶ τόσον ἄδικος, ὥστε δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ διὰ τῆς ἀνάγκης. Κι’ ἐπιστοποίησε μὲν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τότε ὅτι ἐτηλεγράφησε νὰ ἀφεθοῦν, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο τίποτε.

§21Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας εὑρίσκονται καὶ οἱ ἔφεδροι τοῦ 1914 τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος.

§22Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διετάχθη πρὸ 8 ἡμερῶν διὰ δύο φορὰς ἡ ἀπόλυσις αὐτῶν.

§23Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Διετάξατε τηλεγραφικῶς καὶ δὲν ἀπελύθησαν.

§24Ν. ΞΗΡΟΣ. Συνηγορῶ κ. Πρόεδρε ὑπὲρ τῶν ἐφέδρων Φθιώτιδος.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν ἁπάντων τῶν μὴ προαχθέντων ἀνθυπασπιστῶν τῆς χωροφυλακῆς.

§26Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Καταθέτω ἀναφορὰν τῶν ἀνθυπασπιστῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὰ ἑξῆς παράπονα. Περὶ τοὺς 102 ἀνθυπασπισταὶ τῆς χωροφυλακῆς εὑρίσκονται εἰς τὸν κεκυρωμένον πίνακα τῶν προαγωγῶν καὶ ἐνῷ ὑπάρχουσι κενά, δυστυχῶς δὲν προήχθησαν. Εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ προαχθῶσι, διότι λήγει ἡ προθεσμία τοῦ πίνακος τούτου. Νομίζω ὅτι εἶναι δικαία ἡ ἀξίωσις τῶν ἀνθυπασπιστῶν τούτων, ἵνα τύχωσι τοῦ εὐεργετήματος αὐτοῦ, κατόπιν τῶν κενῶν τῶν παρουσιαζομένων καὶ τῆς ὅλης ὑπηρεσιακῆς ἀνάγκης, διότι μετ’ ὀλίγον λήγει ἡ ἰσχὺς τοῦ πίνακος τούτου καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μένωσιν ἔξω τοῦ νυμφῶνος. Σχεδὸν δὲ πάντες οὗτοι μετέσχον τοῦ στρατοῦ τῆς Ἀμύνης καὶ προσέφερον σημαντικωτάτας ὑπηρεσίας. Δὲν ἔτυχον δὲ παρὰ ἑνὸς βαθμοῦ καὶ θὰ καταντήσωσι νὰ ἔχωσι ὡς ἀνωτέρους τῶν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους πρὸ δύο ἐτῶν εἶχον ὑπὸ τὰς διαταγάς των ὡς ὁπλίτας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος ἔχει τὸν λόγον ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν συνταξιούχων τῆς πόλεως Σπάρτης πρὸς αὔξησιν τῆς συντάξεώς των.

§28Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ὑποβάλλων Κύριε Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν αὐτῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος ὅπως καταθέσῃ αἴτησιν τοῦ Παναγιώτη Κουτήφαρη.

§30Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ἡ αἴτησις αὕτη εἶναι τοῦ κ. Κουτήφαρη, ὁ ὁποῖος καταγγέλλει διαφόρους ὑπερβασίας τοῦ στρατοῦ καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τὰ καταγγελλόμενα ἄτοπα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Π. Πετρίδης καὶ Π. Ἀραβαντινὸς ὅπως καταθέσουν καὶ ἀναπτύξουν ὑπόμνημα τοῦ ἐμπορικοῦ Συλλόγου Κορίνθου.

§32Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ὑπόμνημα τοῦτο πραγματεύεται τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἠναγκάσθην νὰ θίξω ἐν τῇ Βουλῇ, τὸ ζήτημα τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεως Κορίνθου. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος διαμαρτύρεται διότι ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐχορηγήθη αὔξησις εἰς τὴν ἑταιρείαν ἱκανή, ἤδη διὰ νέας πράξεως χορηγεῖται νέα τοιαύτη καὶ τὸ πρᾶγμα καταντᾷ ἀνοικονόμητον διότι ὁ πληθυσμὸς τῆς Κορίνθου δὲν δύναται νὰ ἀναλαμβάνῃ τοιαῦτα βάρη ἐπιβαλλόμενα ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ἡ ὁποία παρεβίασε ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἐζήτησα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐπιφυλλαττόμενος νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὅταν τὰ ἔγγραφα κατατεθοῦν καὶ νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐρώτησίν μου.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Γ. Ἀργυρόπουλος, Δ. Γκλαβᾶς καὶ Ν. Συριόπουλος ὅπως καταθέσωσι καὶ ἀναπτύξωσι ὑπόμνημα τοῦ Αʹ Πανελληνίου Κτηνοτροφικοῦ Συνδέσμου.

§34Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Τὸ πρῶτον πανελλήνιον κτηνοτροφικὸν συνέδριον τηλεγραφεῖ ὅτι αἱ Πάτραι θὰ ἀποκλεισθῶσιν ἀπὸ τῶν ἀγαθῶν τῶν σχετικῶν Νομοθετημάτων.

§35Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐξ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἀποδεικνύεται ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἐξαίρεσις καὶ ὅτι οὐδεμία διάκρισις γίνεται.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νοτταρᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πότε σκέπτεται νὰ ἀπολύσῃ τοὺς ἐφέδρους διαχειριστὰς τῶν κλάσεων 1918 καὶ ἄνω.

§37Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Παρακαλῶ Κύριε Πρόεδρε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἀπολύσῃ πλέον τοὺς ἐφέδρους διαχειριστὰς τῶν κλάσεων 1918 καὶ ἄνω. Ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἀνάγκην δύναται νὰ προκηρύξῃ διαγωνισμὸν ἐκ τῶν νεωτέρων κλάσεων καὶ νὰ κάμῃ ἐφέδρους τοιούτους πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν δημιουργηθησομένων κενῶν ἐκ τῆς ἀπολύσεως τῶν ἤδη ὑπηρετούντων.

§38Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἡ ἀπόλυσις θὰ συντελεσθῇ ὅταν καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀντικατάστασίς των. Θὰ φέρω νομοσχέδιον δυνάμει τοῦ ὁποίου θὰ προκηρυχθῇ διαγωνισμὸς πρὸς πλήρωσιν θέσεων ἀξιωματικῶν διαχειριστῶν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Εὐάγγ. Χατζῆς, Δ. Κίγκος, καὶ Π. Φλῶρος παρακαλοῦσι τὴν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ ποῖον λόγον ἐνῷ ἀνεγνωρίσθησαν ὡς ἰδιοκτησία τῶν κοινοτήτων τῶν Νέων Χωρῶν αἱ ἀνέκαθεν εἰς τὴν χρῆσιν καὶ κάρπωσιν τῶν κατοίκων τῶν χωρίων ἀφημέναι βοσκήσιμοι γαῖαι, δὲν ἀναγνωρίζονται ὡς ἰδιοκτησία αὐτῶν καὶ τὰ κοινοτικὰ δάση (μπαχταλίκια), ἐπὶ τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων ἔχουσι κατὰ τοὺς κειμένους νόμους τὰ αὐτὰ δικαιώματα, δύναται δὲ τοῦτο νὰ γίνῃ ἄνευ οὐδενὸς κινδύνου βλάβης τῶν δασῶν, καθόσον τὸ Δημόσιον δύναται νὰ διαφυλάξῃ πλήρη καὶ ἀκέραια τὰ δικαιώματα ἐπιβλέψεως τῆς ὑλοτομίας, ἐπὶ τῶν δασῶν τούτων, παρέχον μόνον τὰς ἀναγκαίας εὐκολίας ὅσον ἀφορᾷ τὴν ξύλευσιν διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων.

§40Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ ποῖον λόγον ἐνῷ ἀνεγνώσθησαν ὡς ἰδιοκτησία τῶν κοινοτήτων τῶν νέων χωρῶν, αἱ ἀνέκαθεν εἰς τὴν χρῆσιν καὶ κάρπωσιν τῶν κατοίκων τῶν χωρίων ἀφιέμεναι βοσκήσιμοι γαῖαι δὲν ἀναγνωρίζονται ὡς ἰδιοκτησία αὐτῶν καὶ τὰ κοινοτικὰ δάση.

§41Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διὰ τῶν διαφόρων νόμων ἐξυπηρετοῦνται ὅλαι αἱ ἀνάγκαι τῶν χωρικῶν καὶ ἑπομένως δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ ληφθῇ νεωτέρα τις πρόνοια ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§42Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι πρόκειται περὶ ζητήματος καθαρῶς ἰδιοκτησίας. Τὰ δάση ταῦτα, τὰ μπαχταλίκια πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς ἰδιοκτησία τῶν κοινοτήτων. Ἐκ τῶν νόμων οὐδεὶς περιορισμὸς τῶν κοινοτικῶν δικαιωμάτων ἐξάγεται, περιορισμοὶ ὑφίστανται μόνον δυνάμει ἐγκυκλίων καὶ διαταγμάτων τὰ ὁποῖα ὅμως οὐδέποτε ἐφηρμόσθησαν. Κατὰ τὸν τουρκικὸν νόμον εἶχον τὸ δικαίωμα οἱ κάτοικοι νὰ ξυλεύωνται διὰ τὰς ἰδίας αὐτῶν ἀνάγκας καὶ προσέτι δι’ ἐμπορίαν, ἄρα εἶναι πλῆρες τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῶν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ περιληφθῶσι καὶ τὰ δάση αὐτὰ εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἄλλων γαιῶν, καθ’ ὅσον ταῦτα ἀνήκουν ἐντελῶς εἰς τὰς κοινοτικὰς ἐπιτροπὰς. Ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ διαφύλαξις αὐτῶν θὰ παραμείνῃ πάντοτε εἰς τὸ Δημόσιον καὶ δὲν βλέπω κατὰ τὶ δύναται νὰ διαφυλαχθῶσι περισσότερον ἐὰν λέγωνται δημόσια ἢ ἂν λέγωνται κοινοτικά. Σήμερον τὸ κράτος δεικνύει ὅτι θέλει νὰ προικίσῃ τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς μὲ μίαν περιουσίαν, δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπ’ αὐτοὺς τὴν περιουσίαν τὴν ὁποίαν ἤδη ἔχουν.

§43Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπὶ τῆς ἑρμηνείας, τὴν ὁποίαν ἐδώσατε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅτι αὐτὴ δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἰσχύν. Ἡ τουρκικὴ Κυβέρνησις ἀνεγνώριζε μόνον ὡρισμένα δικαιώματα ἐπὶ τῶν δασῶν αὐτῶν καὶ μόνον ἐπὶ ὡρισμένων ἐκτάσεων δασῶν. Κατὰ τοὺς τουρκικοὺς νόμους ἀπαγορεύεται νὰ χαρακτηρίζωνται δάση ὡς μπαχταλίκια πέραν ὡρισμένης ἐκτάσεως. Οὐδὲν δικαίωμα λοιπὸν ὑφίσταται αὕτη, οὔτε κατὰ τὸν Ὀθωμανικὸν νόμον οὔτε κατὰ τὸν ἡμέτερον, ἐντὸς τῶν δασῶν αὐτῶν κατὰ τῶν χωρικῶν.

§44Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ παραπέμψητε τὸ ζήτημα εἰς ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετασθῇ.

§45Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει ζήτημα. Σᾶς λέγω ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδὲν δικαίωμα τῶν χωρικῶν ἐπὶ τῶν δασῶν αὐτῶν.

§46Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κύριε Ὑπουργὲ ἐγὼ θὰ παρεκάλουν ὑμᾶς ὅπως τὰ ὄργανα τῆς ὑπηρεσίας ἐπιτρέπωσιν εἰς τοὺς κατοίκους νὰ ξυλεύωνται ἀπὸ τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀνέκαθεν ἀπέζων διὰ τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ ξυλοκόπου.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Μπουρνιᾶς ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν πότε θὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν, τὸ ὑποσχεθὲν νομοσχέδιον περὶ τῆς συμπληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων τῶν ἀνθυπολοχαγῶν διαχειρίσεως ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας.

§48Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐξεδόθη ἤδη ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν προσκαλοῦσα τοὺς θέλοντας νὰ μονιμοποιηθῶσι νὰ δηλώσωσι δι’ αἰτήσεώς των. Ἐγὼ θὰ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ μονιμοποιήσεως.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ εἰσέτι δὲν ἐγένετο ἡ μελέτη τῶν προφυλακτηρίων τοιχωμάτων τοῦ ποταμοῦ Ἀρσακείου καθὼς καὶ τοῦ χειμάρρου Μέλαινος.

§50Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐδόθησαν αἱ σχετικαὶ διαταγαὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀμφοτέρων τῶν ἔργων.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζαρλῆς παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῆς Γεωργίας καὶ Οἰκονομικῶν ὅπως διατάξωσι τὴν ἁρμοδίαν ἀρχὴν καὶ ἀποστείλῃ αὕτη ὅσον τάχιστα θεῖον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βόλου, ὅπου ἕνεκα ἐλλείψεως τούτου κινδυνεύει νὰ καταστραφῇ ἡ ἐκεῖ ἀμπελουργία καὶ ἰδίᾳ ἡ τοῦ Πηλίου.

§52Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐστάλησαν 500 σάκκοι ἤδη ἀπὸ ὀκτὼ ἡμερῶν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Π. Πετρίδης καὶ Α. Χριστόπουλος ἐρωτῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διὰ τίνα λόγον δὲν προχωροῦν αἱ διαταχθεῖσαι πέρυσι καὶ ἀρξάμεναι ἐργασίαι στερεώσεως καὶ ἐπισκευῆς εἰς τὴν σήραγγα Σοῦρι (λίμνη Στυμφαλίας), αἵτινες ἐγκατελείφθησαν ἡμιτελεῖς, τὸ ἔργον καταρρέει, αἱ δὲ πλημμύραι τῆς λίμνης συνεπέφερον νέας καταστροφὰς εἰς προϊόντα πέριξ κοινοτήτων καὶ παρίσταται συνεπῶς ἀνάγκη ἐπείγουσα συνεχίσεως ἔργων διὰ ριζικῆς ἐπισκευῆς.

§54Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον ἔγγραφον ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστόπουλος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας διατὶ ἐπιτρέπει εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν τροχιοδρόμων νὰ παραμελῇ ἐντελῶς τὴν συγκοινωνίαν τῆς ὁδοῦ Πατησίων ἐπὶ τῆς ὁποίας κυκλοφοροῦν τόσον ἀραιὰ καὶ τόσον ἀτάκτως τὰ τρὰμ καὶ διατὶ παρ’ ὅλας τὰς γενομένας αὐξήσεις τῶν εἰσιτηρίων δὲν πυκνοῦται αὕτη, δὲν λαμβάνεται δὲ συγχρόνως πρόνοια περὶ κατασκευῆς γραμμῆς ἰδιαιτέρας πρὸς τὴν Κυψέλην, διὰ τῆς ὁποίας οὐ μόνον θὰ ἐξυπηρετηθῇ εἷς ἐκ τῶν καλλιτέρων συνοικισμῶν τῆς πόλεως, ἀλλὰ καὶ ἡ διὰ τῆς ὁδοῦ Πατησίων κυκλοφορία θὰ καταστῇ ἀνετωτέρα.

§56Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ μεριμνήσω ὅπως βελτιωθῇ ἡ ἐπέκτασις τῆς συγκοινωνίας μέχρι Κυψέλης ἐν καιρῷ.

§57Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὰς πληροφορίας αὐτάς, κ. Ὑπουργὲ ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν .................

§58Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Εὑρισκόμεθα εἰς διαρκῆ αὔξησιν.

§59Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κύριοι συνάδελφοι ἠμποροῦν νὰ βεβαιώσουν τὰ ἀληθῆ μαρτύρια, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται ὁ κόσμος.

§60Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπελπιστικὴ ἡ κατάστασις κ. Ὑπουργέ.

§61Δ. ΤΕΡΖΑΚΗΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συζητήσεως διὰ τὸ θέμα αὐτὸ, θὰ μεταβληθῇ εἰς ἐπερώτησιν αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον διὰ νὰ συζητηθῇ εὐρέως.

§62Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ, εἶναι νὰ παρακολουθήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ζήτημα δι’ εἰδικῆς ἐποπτείας.

§63Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Εἶναι ἀληθὴς τυραννία. Αὐτὰ γίνονται καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Σᾶς παρακαλῶ νὰ διατάξετε τὴν ἐπίταξιν, κ. Ὑπουργέ. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§65Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1920–21. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, εἶχον ζητήσει τὴν συγκατάθεσιν τῆς Βουλῆς νὰ πράξω τοῦτο ἐν τούτοις πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι θεωρῶ τὸν τοιοῦτον τρόπον καταθέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐντελῶς παράτυπον καὶ δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ν’ ἀποτελέσῃ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον μόνον αἱ ἐξαιρετικαὶ πολιτικαὶ συνθῆκαι, ὑφ’ ἃς διετελέσαμεν καὶ διατελοῦμεν ἔτι δύνανται νὰ τὸ δικαιολογήσωσιν. Ἡ νεαρὰ ἡμῶν νομοθεσία περὶ συντάξεως καὶ ὑποβολῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐσκόπει ἀκριβῶς νὰ ἐκτελῆται ἡ διαχείρησις τοῦ δημοσίου θησαυροῦ πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει ἐψηφισμένου προϋπολογισμοῦ. Δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι ὁ σκοπὸς οὗτος δὲν ἐπραγματοποιήθη ἀκόμη ἐν ὅλῃ του τῇ ἐκτάσει. Πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ἀρκετὸν χρόνον πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ Οἰκονομικοῦ ἔτους καὶ ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν οὕτως ὥστε νὰ ἀπομένῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀπαιτούμενος πρὸς μελέτην καὶ ψήφισιν αὐτοῦ χρόνος. Ἡ ἀνώμαλος πολιτικὴ κατάστασις δὲν μᾶς ἐπέτρεψε νὰ τηρήσωμεν τὰς ἀρχὰς ταύτας ἐν τῇ ὑποβολῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὃν εἰσηγοῦμαι σήμερον, τοῦτο δὲ διότι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν πρὸ 5 ἢ 6 μηνῶν νὰ καταρτίσωμεν ἀκριβεῖς τὰς προβλέψεις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ ἀρξαμένου ἔτους. Ἀλλὰ καὶ σήμερον ἀκόμη ὑποβάλλοντες τὸν Προϋπολογισμὸν δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι κατωρθώσαμεν νὰ καταρτίσωμεν προβλέψεις ἀκριβεῖς. Αἱ οἰκονομικαὶ καὶ πολιτικαὶ συνθῆκαι τοῦ κόσμου ὑφίστανται τοιαύτην ραγδαίαν ἐξέλιξιν, ὥστε θὰ ἦτο τολμηρὸν νὰ ἰσχυρισθῇ κανεὶς ὅτι δύναται νὰ ὑπολογίζῃ καὶ νὰ προβλέπῃ διὰ μακρὰ χρονικὰ διαστήματα. Ἄν δὲ τοῦτο ἀποτελεῖ γενικὸν κανόνα δι’ ὅλα τὰ Κράτη, τὶ νὰ εἴπωμεν διὰ τὴν χώραν μας, ἧς ἡ γεωγραφικὴ ἔκτασις καὶ ὁ πληθυσμὸς πρόκειται νὰ αὐξηθῇ καὶ ἐπεκταθῇ πέραν τοῦ ἡμίσεως; Πῶς νὰ καταρτισθῶσιν ἀσφαλεῖς προϋπολογιστικαὶ προβλέψεις, ἐν ὅσῳ εἴμεθα ἠναγκασμένοι μέχρι τῆς τελικῆς εἰρηνικῆς ἀποκαταστάσεως νὰ διατηροῦμεν στρατὸν σημαντικόν; Πότε ἄλλοτε εὑρέθημεν πρὸ τοιούτων τεραστίων, ἅς εἴπω, μετακινήσεων ὁμογενῶν πληθυσμῶν, ὀφειλομένων εἴτε εἰς τὴν ἐπέκτασιν τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἐντεῦθεν παλινόστησιν τῶν ἐκτοπισθέντων, εἴτε εἰς τὴν κάθοδον πρὸς τὴν ἐλευθέραν χώραν μας τῶν φευγόντων τὸν ὄλεθρον καὶ τὴν ἀναρχίαν, ἥτις μαστίζει τὰς χώρας ἐξ ὧν κατέρχονται; Ἐὰν συγκρίνετε, κύριοι βουλευταί, τοὺς ἀριθμοὺς τῆς ἐκτελέσεως τῶν προϋπολογισμῶν τῶν τεσσάρων τελευταίων ἐτῶν πρὸς τὰς ὑποβληθείσας ἀρχικῶς δι’ ἕκαστον αὐτῶν προβλέψεις, θὰ ἴδετε τὰς μεγάλας ἀποκκλίσεις καὶ διαφορὰς μεταξὺ προβλέψεως καὶ ἐκτελέσεως καὶ θὰ συμφωνήσητε μετ’ ἐμοῦ, ὅτι κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους καιροὺς ὁ προϋπολογισμὸς πόρρω ἀπέχει, δυστυχῶς, ἀπὸ τοῦ νὰ ἀποτελῇ τὸ ἀναλλοίωτον σχέδιον, ἐφ’ οὗ θὰ ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ ἀπολύτως ἡ διαχείρισις τῶν Δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Διὰ τοῦτο προσεπάθησα μέχρι σήμερον καὶ προσπαθῶ, κατὰ τὸ δυνατὸν μέτρον, νὰ καθιστῶ Ὑμᾶς ἐνημέρους πάντοτε τῆς πορείας τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ διατελῆτε συνεχῶς ἐν γνώσει τοῦ σημείου, εἰς ὃ εὑρίσκονται τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῶν προϋπολογισμῶν ἔδωκεν ἀποτελέσματα, ὡς πρὸς μὲν τὰ ἔσοδα πάντοτε ἀνώτερα τῶν προβλέψεων, ὡς πρὸς δὲ τὰ ἔξοδα κατώτερα αὐτῶν. Μετὰ τὰ ἀνωτέρω ἐννοεῖτε βεβαίως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ σημερινή μου εἰσήγησις νὰ ἔχῃ τὸν τύπον καὶ τὸν χαρακτῆρα ἐκθέσεως πλήρους οἰκονομικοῦ προγράμματος, διότι τοῦτο καθίσταται ἀπολύτως ἀδύνατον προτοῦ εἰσέλθομεν εἰς τὴν κανονικὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν ζωήν. Ὁ κατατεθεὶς προϋπολογισμὸς παρουσιάζει:

Τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τούτου παρουσιάζονται τρομακτικῶς ηὐξημένα, ἰδίᾳ λόγῳ τῶν μεγίστων ἀλλ’ ἀναγκαίων στρατιωτικῶν δαπανῶν, καὶ τῶν δαπανῶν περιθάλψεως τῶν οἰκογενειῶν, ἐκείνων αἵτινες ἀπειργάσθησαν καὶ ἀπεργάζονται ἔτι εἰς τὰ Θρακικὰ καὶ Μικρασιατικὰ πεδία τὸ μεγαλεῖον τοῦ Κράτους καὶ τῆς Φυλῆς. Βαρύνονται ἀκόμη τὰ ἔξοδα μὲ τὰς δαπάνας τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀδελφῶν πληθυσμῶν τῶν παλινοστούντων εἰς τὰς ἑλληνικωτάτας χώρας, τὰς ὁποίας ἡ γεννεά μας εἶχε τὴν τύχην νὰ ἀπελευθερώσῃ. Ἀκόμη βαρύνονται αἱ προβλέψεις τοῦ προϋπολογισμοῦ μὲ τὰς δαπάνας Διοικήσεως καὶ ἐγκαταστάσεως ἐν γένει εἰς τὰς Ν. Ἐπαρχίας, καίτοι οὐδὲν σχετικὸν ἔσοδον ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τούτων περιελήφθη ἀντιστοίχως εἰς τὰς προβλέψεις. Πᾶσαι αἱ δαπάναι αὗται βεβαίως κουράζουν μέχρι ἐξαντλήσεως τὰς δυνάμεις τοῦ ἀσθενοῦς Ἑλληνικοῦ Θησαυροῦ, ἀλλ’ ἡ ἐπιτακτικότης των καὶ ἡ σκοπιμότης εἶναι τοιαῦται, ὥστε δὲν πιστεύω νὰ εὑρίσκετο Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις θὰ ἐθυσίαζε τὴν πραγματοποίησιν μιᾶς μεγαλεπηβόλου Ἐθνικῆς πολιτικῆς διστάζων καὶ ὠχριῶν ἐν τῇ ἀντιμετωπίσει τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος. Ἀφ’ ἑτέρου τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου ὑπολείπονται κατὰ πολὺ τῆς ἀποδόσεως ἣν προσδοκῶμεν καὶ εἰς τὸ ἐγγύτερον ἀκόμη μέλλον. Ἡ μέχρι τοῦδε μεγαλειτέρα ἀπόδοσις τῶν ἐσόδων ὀφείλεται κατὰ μέγιστον μέρος εἰς τὴν καλλιτέραν, εἰς τὴν αὐστηροτέραν ἐφαρμογὴν τῆς παλαιᾶς φορολογικῆς ἡμῶν νομοθεσίας, ὀφείλεται ἀκόμη εἰς τὴν εὐχάριστον ροπήν, ἣν ἔλαβεν ἡ ἀνάπτυξις τῆς Ἐθνικῆς μας Οἰκονομίας ἐπιτρέπουσα τὴν ἀκοπωτέραν ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ εἰσφορὰν εἰς τὴν Διοίκησιν καὶ ἀντιμετώπισιν τῶν Δημοσίων βαρῶν. Οἱ μεγάλοι ὅμως καρποὶ τῶν σημαντικῶν φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, αἵτινες ἐπραγματοποιήθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν ὡρίμασαν ἀκόμη. Ὑπολογίζω ὅτι ἡ φορολογία τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἥτις ἀπέδωκε 35 ἑκατομμύρια κατὰ τὸ 1919–20 καὶ ὑπολογίζεται εἰς 57 ἑκατομμύρια διὰ τὸ ἀρξάμενον οἰκονομικὸν ἔτος θὰ ὑπερβῇ τάχιστα τὰ 100 ἑκατομμύρια. Ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ ἐν τῇ Παλαιᾷ καὶ Νέᾳ Ἑλλάδι ὑπελογίσθη εἰς 55 ἑκατομμύρια, τὸ τμῆμα δὲ τῆς ἀποδόσεως τῆς φορολογίας κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη παρέχει τὰς ἀρίστας περὶ τοῦ μέλλοντος ἐλπίδας. Ὁ φόρος τοῦ οἰνοπνεύματος ὑπολογίζεται ἐφέτος εἰς 25 ἑκατομμύρια, ἀντὶ τῶν 12 τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ δὲν εἶναι μακρὰν ἡ ἐποχὴ καθ’ ἣν θὰ ἀποδώσῃ πολὺ ἀνώτερον ποσόν. Ὁ φόρος χαρτοσήμου μᾶς δίδει σήμερον 25 ἑκατομμύρια ἐνῷ διὰ καταλλήλου χειρισμοῦ καὶ μεταρρυθμίσεως τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, αἰρομένων τῶν σήμερον ὑπαρχόντων ἐμποδίων, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποδώσῃ ὑπὲρ τὰ 50 ἑκατομμύρια. Ἐπίσης τὸ δασμολόγιον ἡμῶν ἀναμφισβητήτως θὰ ὑποστῇ μεταρρυθμίσεις, αἵτινες κρίνονται πλέον ἀπαραίτητοι, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον αἱ συνθῆκαι ὑφ’ ἃς τοῦτο σήμερον ἐφαρμόζεται καὶ τὸ οἰκονομικὸν περιβάλλον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐνεργεῖ εἶναι ὅλως διάφορον ἐκείνου, ὅπερ εἶχον ὑπ’ ὄψιν αἱ ἀρχικῶς συντάξαντες καὶ εἰσαγαγόντες τοῦτο ἐν Ἑλλάδι. Ἐὰν παραλλήλως πρὸς τὴν ἐκ τῆς μεταρρυθμίσεως ταύτης αὔξησιν ἀποδόσεως, λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἐκ τῆς παρούσης ἀναπτύξεως τῆς εἰσαγωγῆς αὔξησιν τοῦ προϊόντος τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, πρέπει κατ’ ἀνάγκην νὰ συμπεράνωμεν ὅτι τὰ ἔξοδα ταῦτα θὰ εἶναι διπλάσια ἀπὸ ὅσον ὑπελογίζοντο εἰς τὴν ἔναρξιν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου. Καὶ τοιαύτας σκέψεις καὶ ἐντυπώσεις γεννᾷ ἡ γενικὴ μελέτη καὶ ἐξέτασις τῆς ἀναπτύξεως τῆς φορολογικῆς μας ἀποδόσεως. Βεβαίως διὰ τῆς ψηφισθείσης φορολογίας περὶ καθαρᾶς προσόδου ἐπεδιώχθη, καὶ ἐπετεύχθη ἴσως ἔν τινι μέτρῳ, ἰσότης καὶ δικαιοσύνη ἐν τῇ διανομῇ τῶν φορολογικῶν βαρῶν, ἴσως δὲ καὶ ποιά τις ἐλαστικότης ἐν τῇ ἐπιστημονικῇ ἐμφανίσει τοῦ φορολογικοῦ μας συστήματος, ἀλλὰ τὸ φορολογικὸν βάρος ἐν τῇ συνθετικῇ αὐτοῦ ἐννοίᾳ, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ὑπέστη σημαντικὴν αὔξησιν κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετῆ περίοδον. Ἄν τις λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλους τοὺς παράγοντας, οἵτινες ἐπὶ τοῦ προκειμένου δέον νὰ ὑπολογίζωνται, ἴσως θὰ ἔφθανε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰσφέρει ὀλιγώτερα, ἀφ’ ὅ,τι εἰσέφερε πρὸ πενταετίας. Διὰ νὰ ἔχωμεν γενικὰ συμπεράσματα, συγκρίνατε τὸν πλοῦτον εἰς ἀγαθά, τὸν πλοῦτον εἰς κινητὰς ἀξίας καὶ τὸν ρευστὸν πλοῦτον συγκρίνατε τὴν πιστωτικὴν κυκλοφορίαν κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου καὶ σήμερον καὶ θὰ εὕρητε ὅτι ἐνῷ ἡ δύναμις τῶν πλουτολογικῶν πηγῶν ἐξ ὧν ἡ φορολογία ἀντλεῖ, ἐτετραπλασιάσθη, ἐνῷ ἡ ἀνταλλακτικὴ τοῦ νομίσματος δύναμις περίπου ἔφθασε τὸ ὑπερτετραπλάσιον, τὰ τοῦ Κράτους ἔσοδα ἐδιπλασιάσθησαν μόνον. Συγκρίνατε, ἐν συνδυασμῷ πάντοτε πρὸς τὴν ὑποτίμησιν τοῦ νομίσματος ἐν αὐτῇ τῇ Διεθνεῖ ἀγορᾷ, τοὺς πληρωθέντας δασμοὺς εἰσαγωγῆς κατὰ τὸ 1914 κατὰ τὴν ἀξίαν τῶν εἰσαχθέντων ἐμπορευμάτων κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος, πρὸς τὴν ἀξίαν τῶν εἰσαχθέντων ἐμπορευμάτων κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος καὶ τὸν πληρωθέντα ἀντίστοιχον δασμὸν εἰσαγωγῆς. Συγκρίνατε τὸ σύνολον τῶν εἰσπραχθέντων Ἐμμέσων φόρων κατὰ τὰ ἔτη 1914 καὶ 1919 πρὸς τὴν καταναλωτικὴν δύναμιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ κατὰ τὰς δύο ταύτας ἐποχάς, πρὸς τὴν ταχύτητα τῆς κυκλοφορίας τοῦ χρήματος καὶ θὰ εὕρητε ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὅστις μέχρι πρὸ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἐπλήρωσε δασμοὺς εἰσαγωγῆς καὶ ἐμμέσους φόρους ἐν μέτρῳ ἀνωτέρῳ τῆς πλουτολογικῆς αὐτοῦ ἱκανότητος καὶ τῆς τότε ὑπαρχούσης κατανομῆς πλούτου, σήμερον ὑπολείπεται κατὰ πολὺ τοῦ δικαίου μέτρου φορολογίας. Περιοριζόμεθα εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ταύτην σύγκρισιν, ἥτις μᾶς δίδει δεδομένα, ἐφ’ ὧν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ στηρίξωμεν τὸν σχηματισμὸν πεποιθήσεων. Εἰς οὐδεμίαν ἐξωτερικὴν σύγκρισιν πρὸς ἄλλα Κράτη προβαίνομεν, διότι εἰς τὸν ὑπολογισμὸν αὐτῆς κατὰ κεφαλὴν φορολογίας εἰσέρχονται τόσοι παράγοντες, ὥστε ἡ ἐξαγωγὴ συμπερασμάτων νὰ καταλήγῃ εἰς ἀφῃρημένον ἀριθμόν, εἰς θεωρητικὴν σύλληψιν, ἥτις πολλάκις ἀπέχει τῶν πραγμάτων κατὰ παρασάγγας. Συγκεφαλαιοῦντες τὰς σκέψεις ταύτας, καταλήγομεν εἰς τὰ μᾶλλα ἐλπιδοφόρα συμπεράσματα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς μείζονος Ἑλλάδος. Δεξιὸς χειρισμὸς ἐν τῇ συνθέσει τοῦ φορολογικοῦ μας συστήματος καὶ εὐσυνείδητος ἐκτέλεσις τῶν φορολογικῶν διατάξεων, ἀνάπτυξις τῶν Οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἐξύψωσις τοῦ γοήτρου τῶν οἰκονομικῶν λειτουργῶν, δύνανται νὰ μᾶς ἀποδώσωσιν ἔσοδα ἅτινα θ’ ἀπετέλουν ὄνειρον διὰ τοὺς οἰκονομολόγους τοῦ παρελθόντος, ὅπως ἀπετέλει ὄνειρον διὰ τοὺς πολιτικοὺς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἡ σημερινὴ Ἑλλάς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐνῷ ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων ἀποτελεῖ προσδοκίαν, ἢ ἔστω καὶ μελλοντικὴν βεβαιότητα, ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων ἀποτελεῖ γεγονὸς πραγματικὸν καὶ τετελεσμένον. Ἀλλὰ μὴ ἐκπλήσσεσθε κύριοι, πρὸ ἑνὸς φαινομένου τὰ μᾶλα εὐεξηγήτου. Ἐν πάσῃ ἐφαρμογῇ οἱουδήποτε πολιτικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ προγράμματος τὰ ἔξοδα προστρέχουν καὶ προηγοῦνται ἐν πολλοῖς τῶν ἐσόδων. Ἡ καλλιέργεια προηγεῖται πάντοτε τῶν καρπῶν. Πρέπει νὰ σπείρετε διὰ νὰ θερίσητε. Καὶ ὅλη ἡ τελευταία αὕτη 10ετὴς περίοδος ὑπῆρξε διὰ τὴν πατρίδα μας ἡ ἐποχὴ τῆς σπορᾶς. Μετ’ ὀλίγον ἀνατέλλει ἡ ἐποχὴ τῆς συγκομιδῆς. Ἴσως μικρὸν μόνον μέρος τῶν καρπῶν θὰ δρέψῃ ἡ γεννεά μας. Τὴν ἀνατολὴν μόνον τῆς οἰκονομικῆς ἀκτινοβολίας ἴσως θὰ ἴδωμεν ἡμεῖς οἱ μεταγενέστεροι θὰ ἴδωσι τὸ μεσουράνημα. Βεβαίως ὁ ἐξετάζων τὴν ἐξέλιξιν τῶν δημοσίων δαπανῶν κατὰ τὴν τελευταίαν 5ετίαν καταλαμβάνεται ἀπὸ ἴλιγγον. Καὶ ὁμιλῶ περὶ τῶν τακτικῶν δαπανῶν. Σπατάλαι καὶ Κυβερνητικαὶ ἀτασθαλίαι, κραυγάζουν οἱ ἀντιπολιτευόμενοι. Ἐγὼ ὁ ἴδιος, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐμερίμνησα ὅπως δημοσιευθῶσι πίνακες συγκριτικοὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὰ πέντε τελευταῖα ἔτη. Ὁμολογῶ ὅτι κατελήφθην ὑπὸ ἀθυμίας μελετῶν αὐτούς. Βεβαιῶ ὅτι κατέβαλα καὶ καταβάλλω κάθε προσπάθειαν ὅπως ἀναστείλω τὴν πρὸς αὔξησιν τῶν δημοσίων δαπανῶν κεκτημένην ταχύτητα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ μὴ λησμονῶμεν ὡρισμένα γεγονότα νὰ μὴ λησμονῶμεν τὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς ἐξελείχθη ὁ πολιτικὸς καὶ οἰκονομικὸς βίος τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν τελευταίαν εἰκοσιπενταετίαν. Ἄς ἀνατρέξωμεν κύριοι εἰς τὸ 1893, τὴν ἐποχὴν τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία δὲν ἠδύνατο νὰ πληρώσῃ τὰ τοκομερίδια τῶν δανείων της. Ἐποχήν, μὲ ἐθνικὴν οἰκονομίαν σπαργανώδη, μὲ μέσα συγκοινωνίας ἀνεπαρκῆ, μὲ ναυτιλίαν ἀγωνιζομένην τὸν πρῶτον αὐτῆς ἀγῶνα. Ἡ κακὴ κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἦτο φυσικὸν νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῆς ὅλης ἐξελίξεως καὶ προόδου τοῦ Διοικητικοῦ μας ὀργανισμοῦ. Οὕτω, ἐλλείψει χρημάτων πᾶσα πρόοδος διοικητική, πᾶσα ἀνάπτυξις τοῦ Κράτους ἐν τῇ ἐμφανίσει τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν ἐσταμάτησε. Καὶ αὐτὰ τὰ μέσα τῆς ἀμύνης τῆς χώρας ἀφίνοντο ἢ ὠθοῦντο πρὸς παρακμὴν ἢ ἐκμηδένισιν. Ἡ Ἐθνική μας πολιτικὴ ἐστηρίζετο τότε, ἀποκλειστικῶς, ἐπὶ τοῦ δόγματος τῶν προστασιῶν καὶ οὐδὲν ἐξ ἡμῶν αὐτῶν προσεδοκῶμεν. Ἀπότοκος τοιαύτης νοσηρᾶς καταστάσεως τῆς Ἐθνικῆς ψυχῆς ὑπῆρξεν ὁ πόλεμος τοῦ 1897 μὲ ὅλας τὰς λυπηρὰς του συνεπείας. Πάντα τὰ γεγονότα ταῦτα πολὺ ἀφίσταντο ἀπὸ τοῦ νὰ τονώσωσι τὸν διοικητικὸν ὀργανισμὸν τοῦ Κράτους, ὅστις ἀντὶ νὰ προοδεύῃ καὶ νὰ ἀναπτύσσεται, σταθερῶς ἐμαραίνετο. Ὁ Ἕλλην ναυτίλος καὶ ὁ μετανάστης ἀπετέλεσαν τὴν πρώτην πηγὴν ζωογόνου οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Παραλλήλως ἡ Ἑλληνικὴ ψυχὴ ἀρχίζει νὰ ἀφυπνίζεται. Ἡ εἰρηνικὴ Ἐπανάστασις τοῦ 1909 ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα ὅλης ταύτης τῆς ζωογόνου ἐξελίξεως. Ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου ἄρχεται περίοδος νέας ζωῆς, νέας διοικητικῆς ἀναπλάσεως, νέας ὀργανώσεως τῶν ὅπλων τῆς ἐθνικῆς μας ἀμύνης. Ἀλλὰ τὰ πολιτικὰ γεγονότα καὶ ἡ ἐν γένει πολιτικὴ ἐξέλιξις τῶν Βαλκανικῶν πραγμάτων δὲν ἐπερίμεναν ἡμᾶς καὶ πᾶσα ἡ πρὸς διοικητικὴν ὀργάνωσιν ἐργασία ἔδει νὰ σταματήσῃ, ἵνα πᾶσαι αἱ δυνάμεις τοῦ Κράτους καὶ πᾶσα ἡ ἀλκὴ αὐτοῦ χρησιμοποιηθῶσιν ἀποκλειστικῶς διὰ νὰ ἐμφανισθῇ ἡ Ἑλλὰς ὡς ἰσχυρὸς σύμμαχος ἐν τῇ ἑνώσει τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν, ἅτινα πρῶτα διὰ τῶν πολέμων τοῦ 1912 καὶ 13 ἔδωκαν τὸ σύνθημα τῆς καταργήσεως τοῦ δεσποτισμοῦ καὶ τῆς ἐθνικῆς ἐλευθερίας τῶν λαῶν τῆς Ἀνατολῆς. Καὶ θὰ ἦσαν ἀκόμη μεγαλείτερα τὰ ἀποτελέσματα καὶ οἱ καρποὶ τῆς ἐντατικῆς ἐκείνης διετοῦς προσπαθείας, ἂν δὲν ἐμεσολάβουν γεγονότα ἅτινα ἀπῄτησαν νέας θυσίας καὶ νέαν ἔντασιν τῆς Κρατικῆς προσπαθείας. Κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1913 ἤρχισεν ὁ μέγας διωγμὸς τῶν ἐν Τουρκίᾳ, ὁμογενῶν. Ἀθρόα κατέφθασαν εἰς τὴν ἐλευθέραν πατρίδα τὰ θύματα ταῦτα τῆς Τουρκικῆς θηριωδίας. Εἰς 500 χιλιάδας ὑπολογίζονται, οἱ κατελθόντες πρόσφυγες. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἐγκαταστήσωμεν καὶ νὰ διαθρέψωμεν πάντας τούτους μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποζήσωσιν ἐκ τῆς προσωπικῆς των ἐργασίας. Καὶ βεβαίως ἡ κατάστασις αὕτη θὰ ἦτο παροδικὴ καὶ θὰ εἰσερχόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς ὁμαλωτέρας καὶ νηφαλιωτέρας ὀργανώσεως τῶν διοικητικῶν μας καὶ στρατιωτικῶν ὀργανισμῶν. Ἀλλὰ ἐπῆλθεν ὁ παγκόσμιος πόλεμος. Ἠδύνατο ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ συνταραχθῇ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν συνεταράσσετο ὁ κόσμος ὁλόκληρος; Παραλείπω νὰ ἀναφέρω τὰ μεσολαβήσαντα ἐσωτερικὰ γεγονότα. Εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσητε τὸν βαθμόν, καθ’ ὃν πάντα ταῦτα ἐπέδρασαν ἐπὶ τοῦ Κρατικοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ περιορίζομαι νὰ σημειώσω τοῦτο, ὅτι κατὰ τὸν πόλεμον αὐτὸν παρετηρήθη μεγάλη τάσις τῶν λαῶν τοῦ νὰ παρασκευάσωσι τὸ μεταπολεμικὸν πεδίον οἰκονομικῆς δράσεως καὶ ἀναπτύξεως. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ μείνῃ ἀδρανὴς καὶ νὰ μὴ μεριμνήσῃ διὰ νὰ παρασκευάσῃ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους διὰ τὸν μέγαν μεταπολεμικὸν ἀγῶνα. Τὸ ἔργον ἦτο τόσῳ μᾶλλον δυσκολώτερον, καθόσον εὑρισκόμεθα καὶ κατὰ τοῦτο ἐν μειονεκτικῇ θέσει ὅτι δὲν ἀπῃτεῖτο νὰ παρασκευασθῶμεν μόνον πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν μεταπολεμικῶν ἀναγκῶν· δὲν ἀπῃτεῖτο μόνον νὰ ἐργασθῶμεν διὰ νὰ καταστῶμεν ἱκανοὶ νὰ διοικήσωμεν τὴν μείζονα Ἑλλάδα. Ἔπρεπε νὰ ἀναπληρώσωμεν ἐν τῇ διοικητικῇ ἀναπτύξει καὶ ὀργανώσει τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους ὅλην ἐκείνην τὴν ἐργασίαν, ἥτις ἐπὶ 25 ὁλόκληρα ἔτη παρημελήθη, δεδικαιολογημένως ἴσως, λόγῳ τῆς θέσεως τῶν πραγμάτων καὶ αὐτῆς ταύτης τῆς πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἐμφανίσεως τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Μὴν ἐκπλήσσεσθε λοιπὸν ἂν βλέπετε ὀγκωμένας τὰς δαπάνας. Ἴσως, ἂν ἡ ὀργάνωσις συνετελεῖτο ἐγκαίρως, αἱ δαπάναι θὰ ἦσαν πολὺ μικρότεραι ἀλλὰ ὅ,τι γίνεται ἐκ τῶν ὑστέρων κοστίζει πάντοτε περισσότερον. Ἐπιβάλλεται βεβαίως πᾶσα κοινὴ προσπάθεια διὰ νὰ ἀνακοπῇ ἡ τάσις τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, ἀλλὰ μὴ τρέφωμεν ἐλπίδας πέραν τοῦ δυνατοῦ, μὴ παραγνωρίζωμεν τὰς πραγματικὰς περιστάσεις καὶ τὸ οἰκονομικὸν περιβάλλον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου κινούμεθα. Τὴν αἰτίαν τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν καὶ ἀλλαχοῦ. Ἡ ὑποτίμησις τοῦ νομίσματος ἐν τῷ κόσμῳ καὶ ἡ συνεπείᾳ ταύτης αὔξησις τῆς ἀξίας τῶν ἀγαθῶν καὶ τῆς ἐργασίας δὲν ἠδύνατο νὰ ἀφήσῃ ἀνεπηρεάστους τὰς δημοσίας δαπάνας. Καὶ ἂν περιοριζόμεθα ἀπολύτως εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ 1914, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀποφύγωμεν τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων. Εἰσερχόμεθα νῦν, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν προβλέψεων διὰ τὸ ἔτος 1920–21 ὡς αὗται ἐμφανίζονται εἰς τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμόν.

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 1920–1921

Ι. ΕΣΟΔΑ.

Αʹ. Τακτικὰ ἔσοδα:

Βʹ. Ἔκτακτα ἔσοδα:

Γʹ. Δάνεια:

ΙΙ. ΕΞΟΔΑ

Αʹ. ΠΟΛΕΜΙΚΑΙ ΔΑΠΑΝΑΙ

αʹ. Τακτικαί:

βʹ. Ἔκτακτοι:

Βʹ. ΔΑΠΑΝΑΙ ΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΩΝ

Γʹ. ΔΑΠΑΝΑΙ ΛΟΙΠΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ

αʹ. Τακτικά:

βʹ. Ἔκτακτοι:

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΙΣ

Ἰδιαιτέρως τις ἐξετάζων τὰς προβλέψεις τῆς ΙΙ κατηγορίας «κίνησις κεφαλαίων», ἔχει τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς:

Ἂν ὅμως πραγματοποιηθῇ ἀπολύτως ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων, δὲν καταστῇ δὲ δυνατὸν νὰ γίνωσιν οἰκονομίαι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, ἡ αὔξησις τοῦ Δημοσίου χρέους ἔσεται ἀκόμη μεγαλειτέρα πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος ὡς τοῦτο ἐμφανίζεται ἐκ τῆς συγκρίσεως τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων. Τοιοῦτος ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἀρξαμένου οἰκονομικοῦ ἔτους. (αʹ) Συμμάχων 25.000.000 ἐπὶ ὑπολογιζομένων τραβηγμάτων 400 ἑκ. (β) Συντάξεις 20.993.000. (γ) Στοιχειώδης 29.231.300. (δ) Ἐκ τούτων ἀντίτιμον μονοπ. δρ. 20.500.000. (ε) Ἀπόσβεσις 100.950.000 ἤτοι: 1) δρ.50 ἑκ. τοῦ δαν. τῶν 75 καὶ 100 ἑκ. 2) δρ. 45 ἑκ. ἀπόσβεσις τοῦ δανείου τῶν 40 καὶ τῶν 5 ἑκ. 3) δρ.5.700.000 δανείου προσωρινῆς Κυβερνήσεως). (ϛ) Ἐξ’ ὧν δρ. 21, ἑκ. ἐπιδόματα ὑπαλλήλων. Καὶ ἤδη προβαίνω εἰς τὴν σύγκρισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ 1920–21 πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν 1919–20. Μεταξὺ τῶν προβλέψεων τοῦ ἔτους 1920–21 καὶ τῶν προβλέψεων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1919–20 ὡς οὗτος διεμορφώθη διὰ τῶν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως ταύτης ἐπελθουσῶν μεταβολῶν ἐκ τῆς χορηγίας ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων, ὑπάρχουσιν οὐσιώδεις διαφοραί, ἅς θεωρῶ σκόπιμον νὰ ἐξηγήσω ἐν γενικαῖς τοὐλάχιστον γραμμαῖς. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως ἡ σύγκρισις τῶν προβλέψεων τοῦ 1920–21 γίνῃ ὡς καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ 1919–20 καὶ οὐχὶ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως ταύτης, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ ὑποβολὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1920–21 γίνεται εἰς ἐποχὴν καθ’ ἥν δὲν ἔχει εἰσέτι λήξει ἡ χρῆσις τοῦ ἔτους 1919–1920 καὶ δὲν ἔχομεν συνεπῶς γνωστὰ ἐν τῷ συνόλῳ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς, ὡς εἶχον τὸ πλεονέκτημα τοῦτο ὅταν ὁμίλουν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1919–20 ὅν συνέκρινα πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως 1918–19, ἧς ὁμιλῶν τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1920 εἶχον τὰ ἀποτελέσματα.

ΕΣΟΔΑ

Αʹ. Ἀπὸ τακτικὰ ἔσοδα τῆς τε κατηγορίας Ι καὶ ΙΙ Κατηγορίας.

Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται διότι: 1) Ἐξ ἀμέσων φόρων προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δραχμαὶ 27.309.500, καθόσον ηὐξήθησαν αἱ προβλέψεις ἐκ τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου κατὰ δραχ. 23.750.000 ἀφ’ ἑνὸς μὲν λόγῳ τῶν ἀποδόσεων τῆς φορολογίας ταύτης κατὰ τὸ 1919–20 αἵτινες ὑπερέβησαν κατὰ πολὺ τὰς προβλέψεις μας ἰδίως ἐν τῇ Αʹ καὶ Εʹ κατηγορία (οἰκοδομαὶ καὶ ἐμπορικαὶ ἐπιχειρήσεις) ὡς καὶ ἐν τῷ συνθετικῷ φόρῳ καὶ ἀφ’ ἑτέρου λόγῳ τῶν μεταρρυθμίσεων αἵτινες ἐπέρχονται ἐν τῇ φορολογίᾳ ταύτῃ διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τελοῦντος νομοσχεδίου, καθ’ ἅς καταργοῦνται αἱ διαβαθμίσεις ἐν τῇ ἀναλυτικῇ φορολογίᾳ καὶ ὁ φορολογικὸς συντελεστής καθίσταται αἰσθητότερος, ἐν δὲ τῇ συνθετικῇ φορολογίᾳ ὁ φορολογικὸς συντελεστὴς ἀνέρχεται μέχρι 25%. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν λοιπῶν ἀμέσων φόρων προβλέπεται αὔξησις ἐκ δραχ. 3.600.000 περίπου λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν προβλέψεων τοῦ φόρου κληρονομιῶν ὡς ἐπίσης καὶ τῶν προβλέψεων ἐκ τῶν ἐπὶ τῆς ἐγγείου παραγωγῆς καὶ τῶν διαφόρων προσόδων φόρων. Ἡ αὔξησις αὕτη δικαιολογεῖται εἰς ἄλλα μὲν ἔσοδα ἐκ τῶν μέχρι σήμερον γνωστῶν ἀποδόσεων τοῦ ἔτους 1919–20 ὅπως ὁ φόρος αἰγοπροβάτων ἐξ οὗ ἔχουσι βεβαιωθεῖ μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 δρ. 3.800.000 περίπου ἀπέναντι προϋπολογισθέντων 2.500.000, ἡ δεκάτη καπνοῦ Νέων Χωρῶν ἐξ ἧς ἐβεβαιώθησαν δρ. 6.325.000 ἀπέναντι προϋπολογισθέντων 4.000.000 καὶ ὁ φόρος καπνοῦ Π. Ἑλλάδος ἐξ οὗ ἐβεβαιώθησαν δρ. 6.833.000 ἀπέναντι προϋπολογισθέντων δρ. 3.000.000, εἰς ἄλλα δὲ ἐκ τῆς καλλιτέρας ἐσοδείας τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων κατὰ τὸ ἔτος 1920–21. Ἡ αὔξησις ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων θὰ ἦτο μεγαλειτέρα ἀλλὰ οἱ αὐτοὶ λόγοι, οἵτινες δικαιολογοῦσι μείζονας προβλέψεις ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐσόδων, ἐπιβάλλουσι τὴν ἐλάττωσιν τῶν προβλέψεων τούτων ἐκ τῶν λοιπῶν ἀμέσων φόρων. Οὕτω ἐλαττοῦνται αἱ προβλέψεις ἐκ τοῦ φόρου αὐτομάτου ὑπερτιμήματος ἀκινήτων κατὰ δρ. 1.250.000, διότι μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 ἔχουσι βεβαιωθεῖ ἀπέναντι προϋπολογισθεισῶν δρ. 2.750.000, δρ. 260.000 περίπου ἀπαλείφονται τελείως λόγῳ καταργήσεως τῶν φόρων, τὰ ἔσοδα ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐξ ὧν προϋπελογίσθησαν κατὰ τὸ 1919–20 δρ. 1.000.000, ἐκ βοσκησίμων γαιῶν ἐξ ὧν προϋπελογίσθησαν κατὰ τὸ 1920–1921 δρ. 3.00.000 καὶ ἐκ μεγάλων ζώων ἐξ ὧν προϋπελογίσθησαν κατὰ τὸ 1919–20 δρ. 300.000. Δέον νὰ προσθέσω, ὅτι ἀντὶ τοῦ καταργηθέντος φόρου ἐπιτηδευμάτων ἐπεβλήθη τέλος ἀδείας ἀσκήσεως ἐπιτηδεύματος ἐξ οὗ προϋπολογίζονται δρ. 2.000.000, ἀλλὰ τὸ ἔσοδον τοῦτο ἐμφανίζεται ἐν τῇ κατηγορίᾳ τῶν ἐκ τελῶν ἐσόδων. Σημειῶ ἐπίσης, ὅτι παρεχωρήθη ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τοὺς δήμους τοῦ Κράτους ὁ φόρος τῶν σφαζομένων ζώων ἀναγράφεται ὅμως ἐξαιρετικῶς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1920–21 ἔσοδον καὶ ἐκ τοῦ φόρου τούτου, ἀντιθέτως δὲ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων ἀναγράφεται πίστωσις ἀποδόσεως ὁλοκλήρου τοῦ προϋπολογιζομένου ἐσόδου. 2ον) Ἐξ ἐμμέσων φόρων προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δρ. 44.168.000, καθόσον ἀναγράφεται τὸ πρῶτον ἤδη ἔσοδον ἐκ δρ. 22.000.000 ἐκ τοῦ ἐπιβληθέντος ἐσχάτως δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων λόγῳ τῶν ἐξόδων τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἅτινα ἀνέλαβεν ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Κράτος καταργηθείσης πάσης διὰ τὰ ἔξοδα ταῦτα ὑποχρεώσεως τῶν δήμων. Ἐνταῦθα δέον νὰ προσθέσω, ὅτι δὲν θὰ περιέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον ὁλόκληρον τὸ ἔσοδον τοῦτο, ἀλλὰ μόνον δρ. 10 750.000 καθόσον τὸ ὑπόλοιπον ἐκ δρ. 11.250.000 θὰ ἀποδοθῇ ὡς εἰσφορὰ εἰς τοὺς δήμους καὶ κοινότητας καὶ πρὸς τοῦτο ἀναγράφονται αἱ ἀπαιτούμεναι πιστώσεις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκ τελωνειακοῦ δασμοῦ εἰσαγωγῆς προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δρ. 5.000.000 λόγῳ τῶν ἐπελθουσῶν μεταρρυθμίσεων ἐν τῷ δασμολογίῳ καὶ τῶν ἀποδόσεων τοῦ ἔτους 1919– 20 κατὰ τὸ ὁποῖον ἀνῆλθον αὗται μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 εἰς δρ. 84.200.000 περίπου. Ἐκ φόρου καταναλώσεως καπνοῦ προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δρ. 9.000.000 διότι μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 ἔχουσιν εἰσπραχθεῖ περίπου 41.700.000 ἀπέναντι προϋπολογισθέντος 46.000.000. Ἐκ φόρου οἰνοπνεύματος προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δρ. 13.100.000 καθόσον μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 εἶχον βεβαιωθεῖ περίπου 15.500.000 ἀπέναντι προϋπολογισθέντων 12.300.000 προβλέπεται δὲ μείζων ἀπόδοσις κατὰ τὸ ἔτος 1920–21 λόγῳ τῆς ἐφαρμογῆς κυρίως τοῦ νόμου 1597 περὶ προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος. Ἀντιθέτως ἀπαλείφεται, λόγῳ καταργήσεως, τελείως τὸ ἔσοδον ἐκ τέλους ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου καπνοῦ ἐξ οὗ προϋπελογίζοντο κατὰ τὸ 1919–20 δραχμαὶ 5.000.000. 3ον) Ἐκ μονοπωλίων προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δραχμαὶ 12.604.000 λόγῳ τῆς προβλεπομένης αὐξήσεως καταναλώσεως δικαιολογουμένης καὶ ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἀποτελεσμάτων. Οὕτω μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 εἰσεπράχθησαν ἐκ σιγαροχάρτου 5.539.000 ἔναντι προϋπολογισθέντων 6.600.000 ἐκ παιγνιοχάρτων 873.000 ἔναντι προϋπολογισθέντων 600.000 ἐκ πυρείων 6.900.000 περίπου ἔναντι προϋπολογισθέντων 6.000.000 ἐκ πετρελαίου 10.131.000 ἔναντι προϋπολογισθέντων 6.000.000 καὶ ἐκ κινίνης 3.000.000 ἔναντι προϋπολογισθέντων 2.200.000. 4ον) Ἐκ τελῶν χαρτοσήμου προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δρ. 10.966.000 λόγῳ: αʹ) Τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐσόδου ἐξ ἀντιτίμου χαρτοσήμου Ν. Χωρῶν κατὰ δρ. 1.000.000 δικαιολογουμένης ἐκ τῶν μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 ἀποτελεσμάτων καθ’ ἅ εἰσεπράχθησαν περίπου 6.000.000 ἔναντι ἴσου ποσοῦ προϋπολογισθέντων ὡς ἐπίσης καὶ ἐκ τῆς αὐξανομένης ὁσημέραι κινήσεως τῶν συναλλαγῶν. βʹ) Τῆς αὐξήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν κατὰ δρ. 550.00 καθόσον μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 εἰσεπράχθησαν 1.700.000 ἔναντι προϋπολογισθέντων 1.650.000. γʹ) Τῆς αὐξήσεως τῆς ἐπὶ τῶν δημοσίων θεαμάτων φορολογίας κατὰ 2.000.000 διότι κατὰ τὸ 1920–21 θὰ ἐφαρμοσθῇ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ὁ νέος νόμος, λυομένων καὶ ὅλων τῶν ἐν ἰσχύϊ ἐνοικιάσεων. Ἐκ τῆς μερικῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου κατὰ τὸ 1919–20 εἰσεπράχθησαν μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 δρ. 1.900.000 περίπου ἔναντι προϋπολογισθέντων 1.300.000. δʹ) Τῆς αὐξήσεως κατὰ 900.000 τῶν ἀποδόσεων ἐκ τελῶν ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν σιδηροδρόμων καὶ τροχιοδρόμων καὶ ἐπὶ τῶν κομίστρων κλπ. ἐμπορευμάτων καὶ ἀποσκευῶν λόγῳ πυκνώσεως τῆς ἀτμοπλοϊκῆς καὶ σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας. Κατὰ τὸ 1919–20 εἰσεπράχθησαν ἐκ τοῦ ἐσόδου τούτου μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 δραχ. 2.970.000 ἔναντι προϋπολογισθέντων 2.200.000. εʹ) Τῆς αὐξήσεως κατὰ 3.600.000 τοῦ ἐσόδου ἐκ δικαστικοῦ ἐνσήμου λόγῳ τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου, δι’ οὗ, παραλλήλως πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ηὐξήθη τὸ τέλος τοῦ ἐνσήμου ἐπεκταθείσης συγχρόνως εὐρύτατα καὶ τῆς χρήσεως αὐτοῦ. στʹ) Διότι ἀνεγράφησαν τὸ πρῶτον ἤδη δρ. 2.000.000 ἐκ τέλους ἀδείας ἀσκήσεως ἐπιτηδεύματος ἀντὶ τοῦ καταργηθέντος φόρου ἐπιτηδευμάτων καὶ ζʹ) Διότι ηὐξήθη κατὰ 320.000 τὸ ἐκ προσθέτων τελῶν ἔσοδον, δικαιολογουμένης τῆς αὐξήσεως ταύτης ἐκ τῶν μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 εἰσπράξεων αἵτινες ἀνῆλθον εἰς 1.216.000 ἔναντι προϋπολογισθέντων 1.300.000. 5ον) Ἐκ διαφόρων δικαιωμάτων τοῦ Κράτους προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δρ. 3.428.000 λόγῳ τῶν μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 ἀποτελεσμάτων ἐκ τῶν ἐσόδων τούτων καί: αʹ) Ἐκ προστίμων, χρηματικῶν ποινῶν ἐπιβαλλομένων ὑπὸ τῶν ποινικῶν δικαστηρίων προβλέπεται αὔξησις δραχ. 1.000.000 διότι εἰσεπράχθησαν περίπου 5.200.000 ἔναντι προϋπολογισθέντων 3.000.00. βʹ) Ἐκ τελῶν ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν προβλέπεται αὔξησις 1.225.000 διότι εἰσεπράχθησαν περίπου 1.910.000 ἔναντι προϋπολογισθέντων 1.275.000. καὶ γʹ) Ηὐξήθησαν αἱ προβλέψεις ἐξ ἀντισηκωμάτων στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας κατὰ 700.000 ὡς καὶ αἱ προβλέψεις ἐκ διαφόρων ἄλλων δικαιωμάτων κατὰ δρ. 500.000 καθόσον τὰ μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 γνωστὰ ἀποτελέσματα ἐκ τῶν ἐν λόγῳ δικαιωμάτων δικαιολογοῦσι πλήρως τὴν αὔξησιν ταύτην. Οὕτω ἐξ ἀντισηκωμάτων στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἐβεβαιώθησαν περίπου 4.000.000 ἀπέναντι προϋπολογισθέντων 1.840.000, ἐκ ποινῶν λόγῳ παραβάσεως φορολογικῶν νόμων ἐβεβαιώθησαν 263.300 ἔναντι προϋπολογισθέντων 120.000 καὶ ἐκ διαφόρων ἄλλων δικαιωμάτων ἐβεβαιώθησαν 404.800 ἔναντι προϋπολογισθέντων 150.000. 6ον) Ἐξ ὑπηρεσιῶν ἐνεργουμένων ὑπὸ τοῦ Κράτους προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δρ. 13.262.600 λόγῳ. αʹ) τῆς αὐξήσεως τῶν προβλέψεων ἐκ ταχυδρομικῶν τελῶν κατὰ 1.951.000 ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὡς ἐκ τῶν μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 ἀποτελεσμάτων, καθ’ ἅ εἰσεπράχθησαν 5.544.000 ἔναντι προϋπολογισθέντων 5.303.000 καὶ ἀφ’ ἑτέρου λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν τούτων διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. βʹ) Τῆς αὐξήσεως τῶν προβλέψεων ἐκ τηλεγραφικῶν τελῶν κατὰ 7.400.000, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὰ μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 εἰσπραχθέντα (δρ. 11.193.000) ὑπερέβησαν κατὰ πολὺ τὰ προϋπολογισθέντα (9.600.000) προσδοκᾶται δὲ καὶ αὔξησις κατὰ πολὺ τῶν εἰσπράξεων κατὰ τὸ 1920–21 λόγῳ τῶν μεταρρυθμίσεων αἵτινες ἐπέρχονται εἰς τὰ τηλεγραφικὰ τέλη διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τελοῦντος νομοσχεδίου, ἀλλὰ λόγῳ τοῦ ἐφαρμοσθέντος ἤδη μέτρου καθ’ ὃ ἐμφανίζονται ὡς ἔσοδα ἐκ τηλεγραφικῶν τελῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τὰ τηλεγραφήματα τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ηὐξήθησαν αἱ προβλέψεις ἐκ τηλεγραφικῶν τελῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δέον ὅμως νὰ προσθέσω, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου, δὲν ἐπέρχεται πραγματικὴ αὔξησις τῶν ἐσόδων διότι ἀντιθέτως ἀναγράφονται πιστώσεις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἑκάστου τῶν Ὑπουργείων διὰ τὰ τέλη τῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστελλομένων ὑπὸ τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν τηλεγραφημάτων, καὶ γʹ) Τῆς αὐξήσεως τῶν προβλέψεων κατὰ 3.800.000 ἐκ διαφόρων ἄλλων ἐσόδων προερχομένων ἐξ ὑπηρεσιῶν ἐνεργουμένων ὑπὸ τοῦ Κράτους, ὧν σπουδαιοτέρα ἡ αὔξησις τοῦ ἐσόδου ἐκ πωλήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως βενζιναρότρων κατὰ 2.900.000 λόγῳ τῆς εὐρυτέρας ἐκμεταλλεύσεως τούτων καὶ τοῦ ἐσόδου ἐξ ὑπερημεριῶν τῶν ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῶν τελωνείων ἐμπορευμάτων κατὰ 500.000 διότι μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 εἰσεπράχθησαν ἐξ αὐτῶν 2.400.000 ἔναντι προϋπολογισθέντων 1.500.000. 7ον) Ἐκ προσόδων τῆς περιουσίας τοῦ Κράτους προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον 4.871.000 καθόσον: αʹ) Ηὐξήθη κατὰ 1.300.000 τὸ ἔσοδον ἐξ ἐνοικίου διαφόρων ἐθνικῶν κτημάτων πολυετῶς ἢ μονοετῶς ἐκμισθουμένων διότι μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 ἐβεβαιώθησαν 2.870.000 ἀπέναντι προϋπολογισθέντων 1.500.000. βʹ) Ηὐξήθη κατὰ 700.000 τὸ ἔσοδον ἐκ δασικῶν προϊόντων διότι ἀπέναντι προϋπολογισθέντων 5.300.000 ἐβεβαιώθησαν μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 7.000.000. γʹ) Ηὐξήθη τὸ ἔσοδον ἐξ ἐνοικίου ἐγκαταλελειμμένων κτημάτων κατὰ 2.400.000 διότι ἀπέναντι προϋπολογισθέντων 2.600.000 ἐβεβαιώθησαν περίπου 4.200.000 μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1920 καὶ δʹ) Προϋπολογίζονται ηὐξημένα ἄλλα τινα ἔσοδα ἐξ ὧν παρὰ τὴν ἐλάττωσιν τῶν προβλέψεων ἑτέρων τινῶν ἐσόδων καταλήγομεν εἰς αὔξησιν κατὰ 400.000 καὶ 8ον) Ἐκ τῶν διαφόρων ἐσόδων, τῶν ἐσόδων ἐκ συνδρομῶν καὶ ἀπολήψεων καὶ τῶν ἐξ ἐκποιήσεως κτημάτων ἐσόδων, προβλέπεται αὔξησις ἐν συνόλῳ ἐκ δραχ. 708.400 δικαιολογουμένη κυρίως ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γνωστῶν ἀποτελεσμάτων ἐκ τῶν ἐσόδων τούτων. Βʹ. Ἀπὸ ἔκτακτα ἔσοδα I κατηγορίας

Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται διότι. 1ον) Ἐλαττοῦνται κατὰ 10.000.000 αἱ προβλέψεις ἐξ ἐκτάκτων κερδῶν καθόσον τὸ φορολογικὸν ποσοστὸν κατὰ τὸ ἔτος 1920–1921 μειοῦται διὰ τοῦ ἐκκρεμοῦς νομοσχεδίου ἀπὸ 50% εἰς 25%. 2ον) Ἐλαττοῦνται κατὰ 18.000.000 αἱ προβλέψεις ἐξ ἐσόδων παρελθόντων οἰκονομικῶν ἐτῶν διότι ἐκ τῶν ὑπ’ ὄψει μας στοιχείων δὲν δικαιολογεῖται μεγαλειτέρα πρόβλεψις ἐκ τῶν ἐσόδων τούτων καὶ. 3ον) Αὐξάνονται ἀντιθέτως αἱ προβλέψεις ἐξ ἄλλων τινῶν διαφόρων ἐκτάκτων ἐσόδων κατὰ 2.000.000.

ΕΞΟΔΑ

Α. Πολεμικαὶ δαπάναι.

Ἡ σύγκρισις πρὸς τὰς πολεμικὰς δαπάνας τοῦ 1919–20 γίνεται ἐν τῷ συνόλῳ τῶν δαπανῶν τούτων, χωρὶς δηλονότι τὴν διάκρισιν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων, διότι κατὰ τὸ 1919– 20 ὅλος σχεδὸν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐχαρακτηρίζετο ὡς ἔκτακτος, καθόσον δὲν ἦτο τεχνικῶς εὐχερὲς λόγῳ τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως νὰ προϋπολογισθῶσιν ἐπακριβῶς αἱ τακτικαὶ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τούτου. Ὁ Προϋπολογισμὸς ὅμως τοῦ ἔτους 1920–21 παρουσιάζει διακεκριμένως τὰς δαπάνας αἵτινες προϋπολογίζονται διὰ τὴν ἐν εἰρήνῃ κατάστασιν καὶ αἱ ὁποῖαι θ’ ἀποτελέσωσι τοῦ λοιποῦ τὸ σταθερὸν κριτήριον τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τὰς δαπάνας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Ὡς θέλετε παρατηρήσει ἡ διάταξις τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐγένετο σύμφωνα πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ὑπήχθησαν δηλαδὴ αἱ πιστώσεις ὑπὸ κεφάλαια καθ’ ὑπηρεσίας καὶ ἄρθρα ἀναλόγως πρὸς τὸ περιεχόμενον τῶν ἐξόδων. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ φροντίσωμεν καὶ διὰ τὰς δαπάνας τῆς ἐξακολουθούσης εἰσέτι ἐπιστρατεύσεως καὶ τῆς διατηρήσεως πολλῶν τμημάτων στρατοῦ ἐν καταστάσει ἐκστρατείας. Πρὸς τοῦτο ἐνισχύσαμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μὲ τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 200.000.000, αἵτινες ἐνεγράφησαν εἰς τὰ ἔκτακτα ἔξοδα αὐτοῦ ὑπὸ ἓν κεφάλαιον καὶ ἄρθρον. Ἡ χρησιμοποίησις αὕτη ὅμως τῆς ἐκτάκτου ταύτης πιστώσεως δὲν θέλει διαταράξει τὴν ἀρχὴν τῆς εἰδικότητος τῶν πιστώσεων, διότι ἐλήφθη πρόνοια ὅπως ἡ πίστωσις αὕτη χρησιμεύσῃ ὡς ἀποθεματικὸν οὕτως εἰπεῖν κεφάλαιον διὰ τὴν ἀναπλήρωσιν τῶν ἐξαντλουμένων λόγῳ τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως τακτικῶν πιστώσεων. Κατ’ ἀκολουθίαν δὲν θὰ ἐπιτρέπεται ὑπὸ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἔκδοσις χρηματικῶν ἐνταλμάτων εἰς βάρος ἀπ’ εὐθείας τῆς συνολικῆς ταύτης πιστώσεως. Διὰ τὴν ἀπίθανον δὲ περίπτωσιν τῆς ἐμφανίσεως δαπάνης ἐκτάκτου ἐκ τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως μὴ δυναμένης ν’ ἀναχθῇ εἴς τινα τῶν εἰδικευμένων διὰ τακτικὰ ἔξοδα πιστώσεων, θὰ ζητηθῇ νομοθετικὴ ἄδεια, ὅπως ἐκ τῆς αὐτῆς ἀποθεματικῆς πιστώσεως μεταφέρηται ὑπὸ νέον ἄρθρον ἡ ἀναγκαία πίστωσις τηρουμένης καὶ ἐν τούτῳ τῆς εἰδικότητος τῶν πιστώσεων. Ἡ παρουσιαζομένη εἰς τὰς πολεμικὰς δαπάνας τοῦ 1920–21 ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ ἐκ δρ. 538.139.815 προέρχεται. 1ον) Ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν λόγῳ τοῦ προβλεπομένου περιορισμοῦ τῶν ἐκτάκτων στρατιωτικῶν δαπανῶν ἐντὸς τοῦ 1920–21. Οὕτω ἀπέναντι δραχμῶν 768.118.959 εἰς ὅσας ἀνήρχετο ἐν συνόλῳ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ 1919–1920, προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 διὰ τακτικὰς μὲν δαπάνας 139.840.733 καὶ δι’ ἐκτάκτους 200.000.003 ἤτοι ἐν ὅλῳ 339.840.736 καὶ ἑπομένως ἐπὶ ἔλαττον 428.278.223. 2ον) Ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κατὰ 7.998.408, διότι παρ’ ὅλην τὴν προβλεπομένην μείωσιν τῶν ἐκτάκτων ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου κατὰ 4.054.999 ἔχομεν ἀντιθέτως αὔξησιν τῶν τακτικῶν ἐξόδων κατὰ 12.053.407. Ἡ αὔξησις αὕτη ὀφείλεται κυρίως. αʹ) Ἐκ τῆς αὐξήσεως κατὰ 3.400.000 περίπου τῶν πιστώσεων διὰ δαπάνας ἐν γένει προσωπικοῦ, εἰδικῶς δὲ κατὰ 852.000 τῶν πιστώσεων διὰ μισθοὺς ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ναυτῶν καὶ 1.521.680 τῆς πιστώσεως δι’ ἔξοδα τροφῆς προσωπικοῦ, κατὰ 405.000 τῆς πιστώσεως δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα καὶ τῆς προσθήκης πιστώσεως δρ. 477.492 διὰ μισθὸν καὶ ἐπιμίσθια τοῦ προσωπικοῦ ἐν γένει τῆς ραδιοτηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας. βʹ) Ἐκ τῆς αὐξήσεως κατὰ 3.274.000 τῶν πιστώσεων δι’ ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν ναυτικῶν κτιρίων καὶ συναφῶν ἔργων λόγῳ τῆς κατασκευῆς νέου συνεργείου ἐν τῷ Ναυστάθμῳ Σαλαμῖνος καὶ τῆς κατασκευῆς ἔργων ὑδρεύσεως ἐν τῷ Ναυστάθμῳ Ἐλευσῖνος. γʹ) Ἐκ τῆς αὐξήσεως κατὰ 4.837.000 τῶν πιστώσεων δι’ ὑλικὸν καὶ εἰδικῶς τῶν πιστώσεων δι’ ἱματισμὸν τῶν πληρωμάτων καὶ προμήθειαν γαιανθράκων καὶ λοιποῦ ὑλικοῦ κινήσεως. καὶ δʹ) Ἐκ τῆς αὐξήσεως κατὰ 200.000 τῶν πιστώσεων διὰ τὴν Ναυτικὴν βάσιν Κωνσταντινουπόλεως ὡς καὶ μικρῶν αὐξήσεων διαφόρων ἄλλων πιστώσεων. 3ον) Ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν πιστώσεων δι’ ἐπιδόματα περιθάλψεως τῶν οἰκογενειῶν τῶν στρατευμένων ἀνδρῶν λόγῳ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐπιστρατεύσεως. Οὕτω ἀπέναντι δρ. 121.098.000 προϋπολογισθεισῶν κατὰ τὸ 1919–20 διὰ τὴν ἀνωτέρω δαπάνην προϋπολογίζονται διὰ τὸ ἔτος 1920–21 δραχ. 40.592.000 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δραχμῶν 80.506.000 καὶ 4ον) Ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν πιστώσεων διὰ περίθαλψιν καὶ λοιπὰς δαπάνας προσφύγων διότι ἀπέναντι προϋπολογισθεισῶν κατὰ τὸ 1919–20 διὰ τὰς δαπάνας ταύτας δραχμὰς 63.197.750, διὰ τὸ 1920–21 προϋπολογίζονται 25.843.750 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 37.354.000. Ἡ ἐλάττωσις αὕτη ὀφείλεται λόγῳ τῆς ἀπαλείψεως αʹ) τῆς πιστώσεως τῶν 20.000.000 δι’ ἔξοδα ἐν γένει περιθάλψεως, παλινοστήσεως καὶ ἐγκαταστάσεως τῶν λόγῳ τοῦ πολέμου μετατοπισθέντων ἐκ τῶν ἑστιῶν αὐτῶν προσφύγων ὁμογενῶν πάσης κατηγορίας. βʹ) Τῆς πιστώσεως τῶν 2.600.000 διὰ κατασκευὴν παραπηγμάτων ἐν Ἀϊδινίῳ καὶ τῇ περιοχῇ αὐτοῦ καὶ γʹ) τοῦ περιορισμοῦ κατὰ 6.000.000 τῶν πιστώσεων δι’ ἵδρυσιν καὶ λειτουργίαν συσσιτίων καὶ δαπάνην νοσηλείας ἀπόρων ὁμογενῶν ἐν Βουλγαρίᾳ καὶ Τουρκίᾳ καὶ δʹ) ἐκ τῆς ἐλαττώσεως καὶ ἄλλων πιστώσεων ἀναγομένων εἰς τὰς δαπάνας τῆς περιθάλψεως. Πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν δαπανῶν τῆς πολιτικῆς διοικήσεως ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι κατὰ τὸ 1920–1921 θὰ περιορισθοῦν αἱ πολεμικαὶ δαπάναι, κατὰ τὸ ἔκτακτον αὐτῶν ἐννοεῖται μέρος, εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 285.432.180 ὅπερ ἀναγράφεται ἐν τῷ ὑποβληθέντι Προϋπολογισμῷ. Ἡ παράτασις τῆς ἐπιστρατεύσεως πέραν τοῦ χρόνου ὅστις ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ ἐπιφέρῃ κατ’ ἀνάγκην τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν ἐκτάκτων πολεμικῶν πιστώσεων ὡς καὶ τῶν πιστώσεων δι’ ἐπιδόματα ἐφέδρων καὶ συναφεῖς δαπάνας. Βʹ Δαπάναι πολεμικῆς φύσεως πολιτικῶν Ὑπουργείων. Πλὴν τῶν καθαρῶς πολεμικῶν δαπανῶν ἔχομεν καὶ δαπάνας τινάς, ἀναγομένας μὲν εἰς τὰ πολιτικὰ Ὑπουργεῖα ἀλλ’ αἵτινες ἀπορρέουν ἐκ τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως. (Ἀποζημίωσις παθόντων ἐν Σμύρνῃ, προσωρινὴ διοίκησις Μ. Ἀσίας καὶ ἀποκατάστασις πληθυσμῶν Ἀνατολικῆς Μακεδονίας).

καθόσον σὺν τῷ χρόνῳ πληροῦνται αἱ ἀνάγκαι αὗται καὶ συνεπῶς ὁ προϋπολογισμὸς ἐπιβαρύνεται ὀλιγώτερον. Γʹ Δαπάναι Πολιτικῆς Διοικήσεως. Τακτικαὶ Κατηγορίαι Ι καὶ ΙΙ.

Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται διότι: 1ον. Δι’ ἔξοδα ἐν γένει δημοσίου χρέους προϋπολογίζονται κατὰ τὸ 1920–21 δρ. 164.485.094 ἔναντι δρ. 91.273.915 τοῦ 1919–20, ἤτοι ἐπὶ πλέον δρ. 73.211.179 καθόσον αʹ) Διὰ τόκους καὶ χρεωλύσιον τῶν παλαιῶν δανείων εἰς χρυσὸν ἀναγράφονται ἐπὶ πλέον πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 1.149.885 λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων διὰ βελτίωσιν τόκων καὶ χρεωλυσίων ἐκ τῶν πλεονασμάτων. βʹ) Διὰ τόκους καὶ χρεωλύσιον τῶν νέων δανείων εἰς χρυσὸν ἀναγράφονται ἐπίσης ἐπὶ πλέον πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 2.799.330 λόγῳ κυρίως τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ τόκους καὶ χρεωλύσιον τοῦ δανείου τῶν 500 ἑκ. γʹ) Εἰς τοὺς τόκους τῶν προσωρινῶν δανείων εἰς χρυσὸν παρουσιάζεται ὁμοίως διαφορὰ ἐπὶ πλέον ἐκ δρ. 53.640.000 λόγῳ τῆς ἀναγραφῆς ἐπὶ πλέον 24.500.000 διὰ τὸ προσωρινὸν δάνειον (διὰ συναλλαγματικῶν), δρ. 4.400.000 διὰ τὸ μετὰ τῆς Καναδικῆς Κυβερνήσεως δάνειον καὶ δραχ. 25.000.000 ἀναγραφομένων τὸ πρῶτον διὰ τόκους μέρους ἐκ τοῦ συμμαχικοῦ δανείου τῶν 850 ἑκατομμυρίων. δʹ) Διὰ τόκους καὶ χρεωλύσιον τῶν εἰς τραπεζικὰ δάνεια προϋπολογίζονται ἐπίσης ἐπὶ πλέον δρ. 12.855.183 λόγῳ τῆς ἀναγραφῆς ἐπὶ πλέον δρ. 3.330.000 διὰ τόκους καὶ χρεωλύσιον τοῦ ἐσωτερικοῦ δανείου τῶν 75 ἑκ, διότι κατὰ τὸ ἔτος 1919–20 ἀναγράφονται πιστώσεις διὰ τὴν ὑπηρεσίαν μιᾶς μόνον ἑξαμηνίας, τῆς ἀναγραφῆς τὸ πρῶτον ἤδη πιστώσεων ἐκ δρ. 8.700.000 διὰ τόκους μιᾶς ἑξαμηνίας καὶ ἀπόσβεσιν τῶν ἐντὸς τοῦ ἔτους 1920–21 κληρωθησομένων ὁμολογιῶν (κληρώσεως 25 Ν)βρίου 1920 καὶ 25 Φεβρουαρίου) τοῦ λαχειοφόρου δανείου τῶν 300 ἑκ. καὶ τῆς ἀναγραφῆς πιστώσεων ηὐξημένων κατὰ δρ. 920.000 διὰ τόκους τοῦ δανείου τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἰδιωτικῶν γαιῶν δι’ ἀναδάσωσιν. εʹ) Διὰ τόκους κυμαινομένου χρέους προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δρ. 1.115.000 λόγῳ αὐξήσεως τοῦ τόκου τῶν γραμματίων τῆς Ἐθν. Ἀμύνης καὶ στʹ) Διὰ διάφορα ἔξοδα ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου Χρέους προϋπολογίζονται ὁμοίως ἐπὶ πλέον δρ. 1.650.000 λόγῳ κυρίως τῆς προσθήκης πιστώσεως δραχ. 2.000.000 διὰ κέρδη ἐκ λαχνῶν τοῦ λαχειοφόρου δανείου κληρωθησομένων κατὰ τὰς κληρώσεις τῆς 25 9)βρίου 1920 καὶ 25 Φεβρουαρίου 1921 καὶ τῆς ἐλαττώσεως τῆς πιστώσεως διὰ προμήθειαν τραπεζῶν κατὰ δρ. 400.000. 2ον. Διὰ συντάξεις καὶ λοιπὰς ὑποχρεώσεις προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 21.322.025 ἔναντι δραχμῶν 18.860.728 τοῦ 1919–20 ἑπομένως προκύπτει ἐπὶ πλέον διαφορὰ ἐκ δραχ. 2.461.297 ὀφειλομένη κατὰ τὸ πλεῖστον σχεδὸν μέρος εἰς τὴν αὔξησιν τῶν πιστώσεων διὰ συντάξεις. 3ον. Διὰ συνταγματικὰ βάρη καὶ ἔξοδα Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀναγράφονται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1920 –21 δρ. 5.794.360 ἔναντι δρ. 5.691.285 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἀναγράφονται ἐπὶ πλέον δρ. 103.075 λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων διὰ μισθοὺς καὶ ἐπιδόματα τοῦ προσωπικοῦ τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς καὶ διὰ δαπάνας τῶν γραφείων αὐτῆς ὡς ἐπίσης καὶ τῶν πιστώσεων διὰ μισθοὺς τῶν ἄνευ χαρτοφυλακίου Ὑπουργῶν λόγῳ διορισμοῦ καὶ ἑτέρου Ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου, ἔτι δὲ καὶ τῆς πιστώσεως διὰ μισθοὺς καὶ ἐπιδόματα προσωπικοῦ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐπιδομάτων. 4ον. Δι’ ἀποθεματικὸν καὶ ἐπιστροφὰς χρημάτων ἀναγράφονται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1920–21 δρ. 17.500.000 ἔναντι δρ. 18.500.000 τοῦ 1919–20. Ἡ προκύπτουσα ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ τῶν δρ. 1.000.000 προέρχεται ἐκ τῆς κατ’ ἴσον ποσὸν ἐλαττώσεως τῆς πιστώσεως δι’ ἐπιστροφὰς χρημάτων, καθόσον κατὰ τὸ 1920–21 δὲν προβλέπεται ὅτι θ’ ἀπαιτηθῇ μεῖζον ποσὸν διὰ τὴν αἰτίαν ταύτην. Σημειοῦμεν ὅτι ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου τῆς χρήσεως 1919–20 ἐχρησιμοποιήθη μέχρι τοῦδε ποσὸν ἐκ δραχμῶν 6.849.670 δι’ ἀναπλήρωσιν πιστώσεων καὶ χορήγησιν ἐκτάκτων τοιούτων τῆς χρήσεως ταύτης. 5ον. Διὰ Δημοσίαν ἀσφάλειαν ἀναγράφονται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1920–21 δρ. 46.622.340, ἔναντι δραχμῶν 35.942.260 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ πλέον ἐκ δραχ. 10.680.080, καθόσον ηὐξήθησαν κατὰ δρ. 12.479.280 αἱ πιστώσεις τῶν μισθῶν λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως καὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν, ηὐξήθησαν ἐπίσης αἱ πιστώσεις δι’ ἱπποφορβήν, ὑλικὸν κλπ. κατὰ δρ. 1.600.000 περίπου, ἀντιθέτως ὅμως ἠλαττώθησαν αἱ πιστώσεις ἱματισμοῦ, ὁδοιπορικῶν καὶ ἐξόδων γραφείων κατὰ δρ. 3.400.000 περίπου. 6ον. Διὰ Ταχυδρομεῖα, Τηλεγραφεῖα καὶ Τηλέφωνα, προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 28.876.558 ἔναντι δραχμῶν 19.607.120 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ πλέον 9.269.438. Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται κυρίως ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ κατὰ δρ. 2.451.638, διὰ προμήθειαν ὑλικοῦ καὶ ὀργάνων κατὰ δρ. 5.100.000 διὰ ποσοστὰ προσωπικοῦ κατὰ δραχμὰς 600.000, διὰ μίσθωμα ἀγόνων γραμμῶν καὶ μεταφορὰν ταχυδρομικῶν σάκκων κατὰ δραχμὰς 705.000 καὶ δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα λόγῳ ὑπηρεσίας κατὰ δρ. 251.000. Ἡ παρουσιαζομένη ἐν τῇ προμηθείᾳ τοῦ ὑλικοῦ ἐπὶ πλέον διαφορὰ τῶν δρ. 5.100.000 δικαιολογεῖται ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀνανεώσεως τοῦ ὑλικοῦ καὶ ὀργάνων τῆς ὑπηρεσίας ταύτης καὶ ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τῆς ἀξίας αὐτῶν ἥτις δι’ ἡμᾶς καθίσταται αἰσθητωτέρα λόγῳ τῆς διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος. 7ον. Δι’ ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων ἀναγράφονται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1920–21 δρ. 21.832.483 ἔναντι δραχμῶν 25.407.483 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δρ. 3.575.000. Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται λόγῳ: αʹ) Τῆς ἐλαττώσεως ἀφ’ ἑνὸς τῶν πιστώσεων τῆς ἀρωγῆς τοῦ Δημοσίου διὰ συντήρησιν καὶ κατασκευὴν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν ὡς καὶ διὰ συντήρησιν ἐθνικῶν ὁδῶν κατὰ δρ. 4.850.000 καὶ τῆς αὐξήσεως ἀφ’ ἑτέρου τῶν πιστώσεων, διὰ συντήρησιν τῶν ἐν ταῖς Ν. Χώραις ὁδῶν, διὰ τὴν προμήθειαν καὶ συντήρησιν ὁδοστρωτήρων καὶ λοιπῶν μηχανημάτων κατὰ δρ. ἐν ὅλῳ 700.000 καὶ βʹ) Τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων δι’ ὑδραυλικὰ ἐν γένει ἔργα ὡς καὶ δι’ ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν κτιρίων κατὰ δραχμὰς 575.000. 8ον. Δι’ ἐκπαίδευσιν ἐν γένει προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 45.123.674 ἔναντι δρ. 21.274.124 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ πλέον δρ. 23.849.550. Τὸ πλεῖστον μέρος ἐκ τῆς διαφορᾶς ταύτης ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως λόγῳ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου, δι’ οὗ ηὐξήθησαν ἀφ’ ἑνὸς οἱ μισθοὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀνεγράφησαν πιστώσεις εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους διὰ τὰ ἔξοδα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους, ἐνῷ μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου τὰ ἔξοδα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως τῆς Π. Ἑλλάδος ἐβάρυνον τοὺς δήμους, εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν δὲ τοῦ Κράτους ἀνεγράφετο μόνον πίστωσις τεσσάρων ἑκατομμυρίων ὡς συνδρομὴ τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῶν ἀπόρων μόνον δήμων. Οὕτω ἀπέναντι προϋπολογιζομένων κατὰ τὸ 1919 –20 ἐξόδων διὰ δαπάνας ἐν γένει δημοτικῶν σχολείων ἐκ δρ. 9.909.620 (συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς συνδρομῆς τοῦ δημοσίου ἐκ δραχμῶν 4.000.000) ἀναγράφονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1919–20 δρ. 26.842.120 ἤτοι ἐπὶ πλέον δραχ. 16.932.500. Ἐὰν δὲ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὡς καὶ κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐσόδων ἀνέφερα, ὅτι προϋπολογίζεται ὅτι θ’ ἀπομείνῃ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ποσὸν ἐκ δραχ. 10.750.000 ἐκ τοῦ ἐπιβληθέντος δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων περιορίζεται ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ Κράτους ἐκ τῶν ἐξόδων τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως εἰς δραχ. 6.182.500. Πλὴν τῆς ἀνωτέρω διαφορᾶς, ἥτις παρουσιάζεται εἰς τὰ ἔξοδα τῶν δημοτικῶν ἐν γένει σχολείων, παρουσιάζεται ἐπίσης ἐπὶ πλέον διαφορὰ καὶ εἰς τοὺς ὀλίγους κλάδους τῆς ἐκπαιδεύσεως. Οὕτω: αʹ) Διὰ τὰς δαπάνας ἐν γένει τῶν σχολείων τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως προβλέπεται αὔξησις ἐκ δραχ. 4.848.508 ἀφορῶσα κατὰ τὸ πλεῖστον τοὺς μισθοὺς προσωπικοῦ, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν, τῆς ἱδρύσεως νέων σχολείων καὶ τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀναλήψεως τῆς δαπάνης δημοσυντηρήτων καὶ ἰδιοσυντηρήτων τινων σχολείων. βʹ) Διὰ τὰς δαπάνας ἐν γένει τῆς Ἐπιθεωρήσεως τῆς τε Δημοτικῆς καὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως προβλέπεται αὔξησις δραχ. 256.780 λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ καὶ τῶν ἀποζημιώσεων τοῦ προσωπικοῦ διὰ τοῦ ὑποβληθέντος σχετικοῦ νομοσχεδίου. γʹ) Διὰ τὰς δαπάνας ἐν γένει τῆς λειτουργίας τῶν Διδασκαλείων τῆς Μέσης καὶ Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως προβλέπεται αὔξησις δρ. 1.224.308 λόγῳ κυρίως τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ τῶν Διδασκαλείων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως κατὰ δραχ. 676.624 ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν καὶ τῆς ἱδρύσεως νέων διδασκαλείων, διὰ δαπάνην συντηρήσεως ὑποτρόφων κατὰ δραχ. 211.200, διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ τῶν Διδασκαλείων κλπ. Μέσης Ἐκπαιδεύσεως κατὰ δραχμὰς 156.704 ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου τοῦ μισθοῦ καὶ τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῆς ἀναγραφῆς τὸ πρῶτον ἤδη πιστώσεως ἐκ δραχ. 142.320 διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ τοῦ Διδασκαλείου ξένων γλωσσῶν. δʹ) Διὰ δαπάνας Γυμναστικῆς προβλέπεται αὔξησις δραχμῶν 400.874 ὀφειλομένη κυρίως εἰς τὴν αὔξησιν τῶν πιστώσεων διὰ μισθοὺς καὶ ἐπιμίσθια προσωπικοῦ λόγῳ συμπληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων διὰ τὴν τελειοτέραν διδασκαλίαν. καὶ εʹ) Δι’ ἔξοδα λειτουργίας πρακτικῶν σχολῶν προβλέπεται αὔξησις ἐκ δραχ. 145.600 λόγῳ αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ αὐτῶν, καὶ 9ον. Διὰ δαπάνας τῆς λοιπῆς Διοικήσεως ἐν γένει προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 177.055.290 ἔναντι δραχ. 155.487.297 τοῦ 1919–20 ἤτοι προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δραχ. 21.567.993 διότι: 1. Διὰ δαπάνας λειτουργίας ἐν γένει οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δραχ. 1.835.326 λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων. αʹ) Κατὰ δραχ. 168.224 δι’ ἔξοδα τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως κατὰ τὸ ¼ τοῦ ἐπιδόματος τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῆς προσθήκης θέσεων τινῶν. βʹ) Κατὰ δρ. 373.540 δι’ ἔξοδα τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου διὰ τὸν αὐτὸν ὡς ἄνω λόγον. γʹ) Κατὰ δραχ. 409.760 τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου λόγῳ προσθήκης προσωπικοῦ (πάρεδροι, λογισταὶ κλπ.) δυνάμει τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου περὶ προληπτικοῦ ἐλέγχου, καὶ λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐπιδόματος τοῦ προσωπικοῦ κατὰ τὸ ¼. δʹ) Κατὰ δρ. 1.801.070 δι’ ἔξοδα τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν λόγῳ κυρίως τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ ἐκ τῆς προσθήκης τοῦ προσωπικοῦ ἐμπειροτεχνῶν καὶ τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ ποσοστὰ ἀποδιδόμενα εἰς τό προσωπικὸν αὐτῶν ὡς ἐκ τῆς προσθήκης νέου προσωπικοῦ. εʹ) Κατὰ δραχ. 204.000 δι’ ἔξοδα τῶν Τελωνείων λόγῳ κυρίως αὐξήσεως ἐπίσης τῆς πιστώσεως διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ αὐτῶν. στʹ) Κατὰ δραχ. 173.000 δι’ ἔξοδα ἐν γένει λειτουργίας τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ Λιθογραφείου, ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ μισθὸν, ἐπίδομα καὶ ἐπιμίσθιον τοῦ προσωπικοῦ καὶ διὰ προμήθειαν ὑλικῶν καὶ διὰ προσθήκην πιστώσεων διὰ τὴν λειτουργίαν βιβλιοδετείου. ζʹ) Κατὰ δρ. 100.000 διὰ γενικὰ ἔξοδα οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως δι’ ἔξοδα ἐπισκευῶν καὶ συντηρήσεων διαφόρων κτιρίων καὶ τῆς προσθήκης πιστώσεως διὰ τηλεγραφικὰ τέλη ἐξωτερικοῦ. Ἐπίσης αὔξησις δρ. 225.310 κατανεμομένη εἰς τὰς ὑπηρεσίας Δικαστικοῦ, Χημικοῦ ἐργαστηρίου, Οἰκονομικῆς Ἐπιθεωρήσεως, Μετοχικοῦ Ταμείου καὶ Καπνεργοστασίων, ἀντιθέτως δὲ ἐλάττωσις ἐκ δραχ. 1.619.578 ἀφορῶσα τὰς πιστώσεις τοῦ τμήματος δημοσιότητος, τῶν ταμείων, τῆς ταμιακῆς ὑπηρεσίας στρατοῦ καὶ τοῦ σφραγιστηρίου καὶ ὀφειλομένη κυρίως εἰς τὴν μείωσιν τῆς πιστώσεως διὰ τὴν διαφήμισιν τῶν συνομολογουμένων δανείων, τὴν μείωσιν ἐπίσης τῆς πιστώσεως διὰ ποσοστὰ ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων λόγῳ τῆς καταργήσεως παροχῆς τοιούτων εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ὡς καὶ τὴν κατάργησιν μέρους ἐκ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας στρατοῦ. ΙΙ. Διὰ δαπάνας βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως φόρων, μονοπωλίων κλπ. προϋπολογίζονται ἐπὶ ἔλαττον 10.884.112 λόγῳ τῆς ἐλαττώσεως τῶν πιστώσεων: αʹ) Διὰ τὴν προμήθειαν μονοπωλιακῶν εἰδῶν κατὰ δραχ. 10.874.450, διότι ἀναγράφονται ἠλαττωμέναι αἱ πιστώσεις διὰ προμήθειαν σιγαροχάρτου, πυρείων, πετρελαίου καὶ κινίνης καθόσον δὲν θὰ παραστῇ ἀνάγκη κατὰ τὸ 1920– 21 μεγάλλης ποσότητος ἐκ τούτων τῶν εἰδῶν ὡς ἐκ τῶν ἀνεργηθεισῶν προμηθειῶν κατὰ τὸ 1919–20. βʹ) Δι’ ἔξοδα βεβαιώσεως ἐμμέσων φόρων κατὰ δρ. 224.700 λόγῳ κυρίως τῆς ἐλαττώσεως τῆς πιστώσεως δι’ ἀντίτιμον χάρτου ταινιῶν περιβολῆς καπνοῦ καὶ γʹ) Λόγῳ ἐλλαττώσεως κατὰ δρχ. 200.000 τῶν ἀποδόσεων ἐκ τῶν ἐσόδων, λόγῳ τῆς μειώσεως κατὰ δραχ. 1.000.000 τῆς πιστώσεως διὰ συμψηφισμὸν φόρου δεκάτης εἰς τὰς ἐκ τοῦ φόρου καθαρῶν προσόδων τῆς κατηγορίας Εʹ εἰσπράξεις καὶ τῆς προσθήκης πιστώσεως 500.000 διὰ συμψηφισμὸν φόρου αἰγοπροβάτων εἰς τὰς ἐκ τῆς ἰδίας κατηγορίας εἰσπράξεις τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου. Ἀντιθέτως πρὸς τὰς ἀνωτέρω ἐλλαττώσεις προβλέπονται καὶ αὐξήσεις τῶν πιστώσεων δι’ ἔξοδα βεβαιώσεως ἀμέσων φόρων κατὰ δραχ. 182.000 λόγῳ αὐξήσεως τῶν δαπανῶν τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου, δι’ ἔξοδα ὑπηρεσιῶν ἐνεργουμένων ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ δι’ ἔξοδα βεβαιώσεως ἐσόδων τῆς περιουσίας τοῦ Κράτους κατὰ δραχ. 19.700 ἔτι δὲ καὶ δι’ ἔξοδα βεβαιώσεως τελῶν χαρτοσήμου κατὰ δραχ. 213.338 ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τῆς δαπάνης διὰ παρασκευὴν χαρτοσήμου κλπ. καὶ τῆς δαπάνης διὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τῶν δημοσίων θεαμάτων. III. Δι’ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν προϋπολογίζονται ἐπὶ ἔλαττον 2.457.914 διότι παρ’ ὅλην τὴν αὔξησιν τῶν πιστώσεων δι’ ἔξοδα Κεντρικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 196.466, Διπλωματικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 793.780 καὶ Προξενικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 551.840, ἠλαττώθησαν κατὰ δραχ. 4.000.000 αἱ πιστώσεις δι’ ἐξωτερικὰς δαπάνας, ἐξωτερικὰς ἀποστολὰς καὶ προμήθειαν παρασήμων. Αἱ ἀνωτέρω ἐπὶ πλέον διαφοραὶ προέρχονται κυρίως ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ λόγῳ τῆς προσθήκης προσωπικοῦ ὡς ἐκ τῆς ἱδρύσεως πέντε νέων Πρεσβειῶν καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐπιδομάτων τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ἐπίσης δὲ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων διὰ γραφικὴν ὕλην, ὁδοιπορικὰ ἔξοδα καὶ ἐνοίκια. IV. Δι’ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον 6.109.954 λόγῳ αὐξήσεως τῶν πιστώσεων. αʹ) Δι’ ἔξοδα Κεντρικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 10.460 λόγῳ αὐξήσεως κατὰ ¼ τοῦ ἐπιδόματος τοῦ προσωπικοῦ αὐτῆς. βʹ) Δι’ ἔξοδα Ἀρείου Πάγου, Ἐφετείων, Πρωτοδικείων, Εἰρηνοδικείων, Πταισματοδικείων καὶ Εἰδικῶν Ὑποθηκοφυλακείων κατὰ δραχμὰς 4.861.274. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δραχ. 4.700.000 περίπου προέρχονται ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων δυνάμει τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἀφορᾷ αὔξησιν τῶν πιστώσεων δι’ ἐνοίκια, γραφικὴν ὕλην καὶ λοιπὰ ἔξοδα. γʹ) Δι’ ἔξοδα ἐν γένει φυλακῶν κατὰ δραχ. 360.220, καθ’ ὅσον ηὐξήθησαν αἱ πιστώσεις διὰ μισθὸν προσωπικοῦ δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου κατὰ δραχ. 793.820 ἠλαττώθησαν δὲ ἀντιθέτως κατὰ δραχ. 440.000 περίπου αἱ πιστώσεις δι’ ἀντίτιμον ἄρτου καὶ ὀψωνίων, γραφικὴν ὕλην καὶ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα. δʹ) Δι’ ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης κατὰ δρ. 435.000, λόγῳ τῆς αὐξήσεως κατὰ δρ. 373.000 τῶν πιστώσεων διὰ μισθοὺς δικαστικῶν κλητήρων καὶ ἰατροδικαστῶν δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου καὶ κατὰ δρ. 62.500 τῶν πιστώσεων δι’ ἀποζημιώσεις καὶ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα καὶ εʹ) Δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα δικαστικῶν ὑπαλλήλων λόγῳ ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 400.000 καὶ δι’ ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν κτιρίων κατὰ δραχ. 40.000. V. Δι’ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν: (πλὴν τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας) προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον 12.390.346 διότι ηὐξήθησαν αἱ πιστώσεις: αʹ) Δι’ ἔξοδα Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας κατὰ δρ. 69.104 ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ αὐτῆς λόγῳ τῆς αὐξήσεως κατὰ ¼ ἐπιδόματος, καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν ἐκ συμπληρώσεως τριετιῶν. βʹ) Δι’ ἔξοδα Γενικῶν Διοικήσεων, Νομῶν καὶ Ἐπαρχιῶν κατὰ δραχ. 402.66 λόγῳ αὐξήσεως τῶν πιστώσεων διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ διὰ τὸν αὐτὸν ὡς ἄνω λόγον. γʹ) Δι’ ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων κατὰ δραχ. 11.464.800 λόγῳ κυρίως τῆς προσθήκης πιστώσεων δραχ. 11.250.000 δι’ ἐπιχορήγησιν ὑπὲρ τῶν Δήμων καὶ κοινοτήτων ἐκ τοῦ ἐπιβληθέντος δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων ὡς καὶ τῆς αὐξήσεως κατὰ δραχ. 200.000 τῆς πιστώσεως δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα καὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐπιτροπῶν καὶ δικαστηρίων διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ὁρίων τῶν Κοινοτήτων. δʹ) Δι’ ἐκτέλεσιν ἐκλογικοῦ νόμου κατὰ δραχ. 1.045.000 λόγῳ τῶν προβλεπομένων ἐκλογῶν. εʹ) Δι’ ἀποδόσεις ἐκ τῶν ἐσόδων κατὰ δραχ. 2.175.000 λόγῳ αὐξήσεως κατὰ δραχ. 1.440.00 τῆς πιστώσεως δι’ ἀπόδοσιν εἰς τοὺς Δήμους τῶν εἰσπράξεων ὁλοκλήρου τοῦ φόρου τῶν σφαζομένων ζῴων, δυνάμει τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου, τῆς προσθήκης πιστώσεως ἐκ δραχ. 500.000 δι’ ἀπόδοσιν ὑπὲρ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῶν Ν. Χωρῶν τῶν εἰσπράξεων τοῦ φόρου τῶν ἰχθύων καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων δι’ ἄλλας ὑπὲρ τῶν Δήμων ἀποδόσεις ἐκ τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου ὡς ἐκ τῶν προβλεπομένων περισσοτέρων ἐκ τοῦ φόρου τούτου εἰσπράξεων. Παραλλήλως ὅμως πρὸς τὰς ἀνωτέρω αὐξήσεις, ἠλαττώθησαν αἱ πιστώσεις, διὰ δαπάνας ὑγείας κατὰ δραχ. 2,415.010, λόγῳ μειώσεως τῆς πιστώσεως δι’ ἔξοδα καταστολῆς λοιμωδῶν νόσων καὶ τῆς προμηθείας διαφόρων ὑλικῶν, προσέτι δὲ ἠλαττώθησαν κατὰ δραχ. 350.000 καὶ ἄλλαι τινες πιστώσεις ἀφορῶσαι ἔξοδα ἐπισκευῆς καὶ συντηρήσεως κτιρίων, ἔξοδα δημοσίας ἀντιλήψεως καὶ συνδρομὴν ὑπὲρ τῶν Νομαρχιακῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπῶν. VI. Δι’ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας (πλὴν τῶν Τ.Τ.Τ. καὶ τῆς ἐκτελέσεως Δημοσίων ἔργων) προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δραχ. 8.545.692, διότι ηὐξήθησαν αἱ πιστώσεις. αʹ) Δι’ ἔξοδα Κεντρικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 639,090 λόγῳ αὐξήσεως ἀφ’ ἑνὸς μὲν τῆς πιστώσεως διὰ μισθὸν καὶ ἐπιδόματα προσωπικοῦ, ὡς καὶ τῆς αὐξήσεως κατὰ ¼ τοῦ ἐπιδόματος καὶ τῆς προσθήκης προσωκοῦ ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῆς πιστώσεως δι’ ἐνοίκιον καταστήματος τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῶν πακρτημάτων καὶ δι’ ἔξοδα φωτισμοῦ θερμάνσεως καὶ καθαριότητος αὐτῶν. βʹ) Δι’ ἔξοδα Μετσοβείου Πολυτεχνείου κατὰ δραχ. 74.000 λόγῳ αὐξήσεως τῆς πιστώσεως τοῦ μισθοῦ καὶ ἐπιδομάτων προσωπικοῦ ὡς καὶ ἐκ τῆς προσθήκης προσωπικοῦ καὶ λόγῳ ἐλαττώσεως τῆς πιστώσεως διὰ συμπλήρωσιν μηχανημάτων τοῦ Μηχανουργείου κλπ. γʹ) Διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ Δημοσίων ἔργων καὶ διάφορα ἔξοδα αὐτῶν κατὰ δραχ. 1.767.292, λόγῳ αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ, ἡμερομίσθια ἐργατῶν ὡς βοηθῶν Μηχανικῶν καὶ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα. δʹ) δι’ ἔξοδα ἠλεκτρικῆς καὶ μηχανομλογικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δρ. 127.210 λόγῳ κυρίως αὐξήσεως τῶν πιστώσεων διὰ μισθὸν καὶ ἀποζημίωσιν προσωπικοῦ. εʹ) δι’ ἔξοδα σιδηροδρόμων καὶ τροχιοδρόμων κατὰ δρ. 1.697.000 ὡς καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων δι’ ἔξοδα μελέτης σιδηροδρομικῶν γραμμῶν ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Δημοσίου κατὰ δρ. 1.597.000 καὶ δι’ ἀποζημίωσιν καταληφθησομένων καὶ καταλαμβανομένων κτημάτων ὑπὸ τῶν σιδηροδρόμων καὶ τροχιοδρόμων κατὰ δραχ. δρ. 100.000. στʹ) δι’ ἀποδόσεις ἐκ τῶν ἐσόδων κατὰ δρ. 4.382.200 ὡς ἐκ τῶν προβλεπομένων μεγαλυτέρων εἰσπράξεων ἐκ τῶν σχετικῶν ἐσόδων. Πλὴν τῶν ἀνωτέρω αὐξήσεων παρουσιάζονται καὶ ἐλαττώσεις ἐκ δραχ. 141.500 λόγῳ ἀπαλείψεως τῆς πιστώσεως δι’ ὑπηρεσίαν αὐτοκινήτων Ἠπείρου. VII. Δι’ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν (πλὴν τῶν ἐξόδων τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν γένει) προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δραχ. 2.793.149 καθόσον ηὐξήθησαν αἱ πιστώσεις. αʹ) Δι’ ἔξοδα Κεντρικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δρ. 200,590 λόγῳ κυρίως τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ μισθὸν καὶ ἐπιδόματα προσωπικοῦ ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως κατὰ ¼ τοῦ ἐπιδόματος. βʹ) Δι’ ἔξοδα Ἀστεροσκοπείου κατὰ δραχ. 198.840 ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ μισθὸν καὶ ἐπιμίσθια οῦ προσωπικοῦ κατὰ δραχ. 115.340 δυνάμει τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου δι’ οὗ ηὐξήθη τό τε προσωπικὸν καὶ αἱ ἀποδοχαὶ αὐτῶν, καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων διὰ λοιπὰ ἔξοδα κατὰ δρ. 83.500. γʹ) Δι’ ἔξοδα Βιβλιοθηκῶν κατὰ δραχ. 168.890 λόγῳ αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ μισθὸν προσωπικοῦ κατὰ δρ. 97.920 ὡς ἐκ τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀναλήψεως τῆς δαπάνης διὰ τὴν ἐθνικὴν βιβλιοθήκην καὶ λόγῳ προσθήκης πιστώσεως διὰ δαπάνην ἐγκαταστάσεως, συντηρήσεως καὶ πλουτισμοῦ, αὐτῆς. δʹ) Διὰ χορηγίας, συνδρομάς, καὶ βοηθήματα κατὰ δρ. 572,300 λόγῳ κυρίως τῆς αὐξήσεως δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου τῆς πιστώσεως δι’ ἐτησίας χορηγίας ὑπὲρ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν καὶ εʹ) Δι’ ἀποδόσεις ἐκ τῶν ἐσόδων κατὰ δραχ. 441.000 λόγῳ κυρίως τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποδόσεως ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν ὡς ἐκ τῶν προβλεπομένων περισσοτέρων εἰσπράξεων ἐκ τούτων. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τούτου ἀναγράφονται τὸ πρῶτον ἤδη καὶ πιστώσεις ἐκ δραχ. 1.113.064 δι’ ἔξοδα ἐν γένει τῆς Ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας ἅτινα ἐβάρυνον μέχρι τοῦδε τὸ καταργηθὲν ἀρχαιολογικὸν ταμεῖον, κυρίως εἰπεῖν δὲν πρόκειται περὶ πραγματικῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, διότι λόγῳ ἀνεπαρκείας τῶν ἐσόδων τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ ταμείου, ἅτινα περιέρχονται ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸ Δημόσιον ταμεῖον, παρίστατο ἀνάγκη ἐνισχύσεως τῶν πόρων τοῦ ταμείου τούτου διὰ συνδρομῶν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου παρεχομένων ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Πλὴν τῶν ἀνωτέρω αὐξήσεων παρουσιάζεται ἐπίσης συνολικὴ αὔξησις ἐκ δραχ. 44.465 ἀφορῶσα τὰς λοιπὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τούτου (Διοίκησιν Ἐκκλησίας, Ἀκαδημίαν, Ἱστορικὸν λεξικόν, καὶ λοαγραφικὸν ἀρχεῖον). VIII. Δι’ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δραχ. 96.036 λόγῳ αὐξήσεως τῶν πιστώσεων. αʹ) δι’ ἔξοδα Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 184.310 καθόσον ηὐξήθη ἡ πίστωσις διὰ μισθὸν καὶ ἐπιδόματα τοῦ προσωπικοῦ κατὰ δραχμὰς 258.010 ὡς ἐκ τοῦ διπλασιασμοῦ τοῦ ἐπιδόματος, ηὐξήθησαν δὲ ἐπίσης αἱ πιστώσεις διὰ λοιπὰ ἔξοδα τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 61.300, ἀλλ’ ἀπηλείφθη ἡ ἐκ δραχ. 135.000 πίστωσις διὰ ποσοστὰ προσωπικοῦ λόγῳ τῆς καταργήσεως τούτων. βʹ) Δι’ ἔξοδα ἐμπορικῶν σχολῶν κατὰ δραχ. 109.000 λόγῳ αὐξήσεως τῶν πιστώσεων διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ ἐνοίκια καὶ ἀγορὰν καὶ ἐπιδιόρθωσιν ὀργάνων. γʹ) Δι’ ἔξοδα ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ κατὰ δρ. 361.400 ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως κυρίως τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν. δʹ) Δι’ ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας τῶν Μεταλλείων καὶ Ἁλυκῶν κατὰ δρχ. 70.522 λόγῳ αὐξήσεως τῶν πιστώσεων διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ μεταλλευτικῶν συνεργείων, δαπάνην ἐν γένει ἐξελέγξεως αἰτήσεων παραχωρήσεων μεταλλείων καὶ διὰ μισθὸν προσωπικοῦ τῶν ἁλυκῶν. εʹ) Δι’ ἔξοδα στατιστικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 38.400 λόγῳ αὐξήσεως τῆς πιστώσεως δι’ ἡμερομίσθια ἐκτάκτων στοιχειοθετῶν καὶ τῆς προσθήκης πιστώσεως δι’ ἔξοδα ἐκδόσεως στατιστικῶν δελτίων. στʹ) Δι’ ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας τῆς κοινωνικῆς προνοίας καὶ ἐργασίας κατὰ δραχ. 59.500 λόγῳ κυρίως τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ δαπάνην ἐκτυπώσεως καταστατικῶν διαφόρων συνεταιρισμῶν καὶ τῆς προσθήκης πιστώσεως διὰ μισθὸν ἐποπτῶν ἐργασίας. καὶ ζʹ) Δι’ ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἰχθυοτροφείων, κλπ. ὡς καὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ξένων καὶ ἐκθέσεων κατὰ δραχ. 40.330. Πλὴν τῶν ἀνωτέρω αὐξήσεων παρουσιάζονται καὶ ἐλαττώσεις. αʹ) Κατὰ δραχ. 563,916 τῶν πιστώσεων δι’ ἔξοδα σμύριδος λόγῳ ἐλαττώσεως τῆς πιστώσεως δι’ ἐξόρυξιν καὶ συγκέντρωσιν σμύριδος. βʹ) Κατὰ δραχ. 39.760 τῶν πιστώσεων δι’ ἔξοδα Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας κατὰ καὶ δραχ. 163,750 δι’ ἀποδόσεις ἐκ τῶν ἐσόδων. ΙΧ. Δι’ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας: προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δραχ. 294.056 διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ηὐξήθησαν αἱ πιστώσεις. αʹ) Δι’ ἔξοδα γεωργικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 165.806 λόγῳ τῆς προσθήκης πιστώσεων ἐκ δραχ. 887.460 διὰ δαπάνας Ἀνωτέρας Γεωργικῆς Σχολῆς, ἡμερομίσθια ἐκτάκτων ἐργατῶν, κλπ. καὶ τῆς ἐλαττώσεως ἄλλων πιστώσεων διὰ προμήθειαν διαφόρων σπόρων, ὀργάνων, ἐργαλείων κλπ. βʹ) Δι’ ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν κατὰ δραχ. 233.340 λόγῳ κυρίως τῆς προσθήκης πιστώσεων δι’ ἀπαλλοτρίωσιν ἰδιωτικῶν δασῶν καὶ μισθοὺς καὶ ἐπιδόματα τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἀνωτέρας Δασολογικῆς σχολῆς, καὶ τῆς ἐλαττώσεως τῶν πιστώσεων δι’ ὁδοιπορικὰ καὶ ἀποζημιώσεις ὑπαλλήλων, ὁροθέτησιν καὶ καταμέτρησιν δασῶν καὶ ἔξοδα ἐκμεταλλεύσεως δασῶν ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Κράτους. γʹ) Δι’ ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων κτημάτων κατὰ δραχ. 203.100 λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ μισθὸν καὶ ἐπίδομα ἐπιθεωρητῶν τῶν κτημάτων, προσωπικοῦ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς προσθήκης πιστώσεως διὰ δαπάνας τῶν ἐν ὑπαίθρῳ ἐργαζομένων ἀξιωματικῶν εἰς τοπογραφικὰς ὑπηρεσίας κλπ. καὶ λόγῳ τῆς ἐλαττώσεως τῶν πιστώσεων δι’ ἔντυπα καὶ βιβλία καὶ προμήθειαν ὑλικοῦ καὶ τῆς διαγραφῆς τῆς πιστώσεως διὰ ποσοστὰ τοῦ προσωπικοῦ. δʹ) Δι’ ἔξοδα Κεντρικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 3.910 διότι παρ’ ὅλην τὴν αὔξησιν τῆς πιστώσεως διὰ μισθὸν καὶ ἐπίδομα προσωπικοῦ ἔχομεν ἀντιθέτως τὴν διαγραφὴν τῆς πιστώσεως τῶν ποσοστῶν καὶ εʹ) Δι’ ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ἐπισιτισμοῦ καὶ τῆς Ἀγροφυλακῆς κατὰ δραχ. 40.900. Ἀφ’ ἑτέρου ἠλαττώθησαν αἱ πιστώσεις. αʹ) Δι’ ἔξοδα Γεωργικῆς οἰκονομίας κατὰ δραχ. 17.920 λόγῳ κυρίως τοῦ περιορισμοῦ τῆς πιστώσεως διὰ ζημίας τῆς Ἑλληνικῆς Γεωργικῆς Ἑταιρείας ἢ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. βʹ) Δι’ ἔξοδα Κτηνιατρικῆς καὶ Ζωοτεχνικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 118.280 λόγῳ μειώσεως τῆς πιστώσεως διὰ προμήθειαν ἀναπαραγωγικῶν ζώων καὶ ἔξοδα διατροφῆς αὐτῶν. γʹ) Δι’ ἀποδόσεις ἐκ τῶν ἐσόδων κατὰ δρ. 111.000 καὶ δʹ) Δι’ ἀντίτιμον ἀγορᾶς κτημάτων κατὰ δραχ. 105.800 λόγῳ μὴ ἐπαναλήψεως δαπανῶν τινων. Χ. Δι’ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως προϋπολογίζονται ἐπὶ πλέον δρ. 2.899.460 λόγῳ αὐξήσεως τῶν πιστώσεων. αʹ) Διὰ δαπάνας κοινωνικῆς προνοίας κατὰ δρ. 2.440 000 ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὡς ἐκ τῆς προσθήκης πιστώσεως ἐκ δρ. 3.000.000 διὰ περίθαλψιν ὀρφανῶν καὶ ἐκ δρ. 500.000 διὰ δαπάνας Ἐμπειρικίου ἀσύλου καὶ συνδρομὴν ὑπὲρ ἄλλων ἀσύλων καὶ τῆς αὐξήσεως κατὰ δρ. 80.000 τῆς πιστώσεως δι’ ἀρωγὴν τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ ἱδρύματος περιθάλψεως ὀρφανῶν καὶ ἀπόρων Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ λόγῳ περιορισμοῦ κατὰ δρ. 1.150.000 τῶν πιστώσεων διὰ βοηθήματα καὶ εἰσφορὰν εἰς τὸ Πατριωτικὸν ἵδρυμα. καὶ βʹ) Δι’ ἔξοδα περιθάλψεως θυμάτων πολέμου κατὰ δραχ. 500.000. Παραλλήλως πρὸς τὰς αὐξήσεις ταύτας ἠλαττώθησαν κατὰ δραχ. 40.540 αἱ πιστώσεις δι’ ἔξοδα τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας, διότι παρὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐπιδόματος ἐξ ἧς αὐξάνονται αἱ πιστώσεις τοῦ προσωπικοῦ κατὰ δρ. 26.980 ἠλαττώθησαν αἱ πιστώσεις δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα καὶ ἀποζημιώσεις ὑπαλλήλων.

Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται διότι, 1ον) Δι’ ἔκτακτα ἔξοδα δημοσίου χρέους προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 7.190.000 ἔναντι δρ. 5.213.801 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ πλέον δρ. 1.976.199, καθόσον ἀπέναντι δρ. 5.000.000 αἵτινες ἀνεγράφοντο εἰς τὸ 1919–20 δι’ ἔξοδα ἐκδόσεως διαφόρων δανείων, εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1920–21 ἀναγράφονται πιστώσεις ἐκ δρ. 6.995.000 δι’ ἔξοδα ἐκδόσεως τοῦ λαχειοφόρου δανείου. 2ον) Διὰ διαφόρους ὑποχρεώσεις, συνδρομὰς καὶ ἔξοδα προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 1.367.400 ἔναντι δρ. 8.317.400 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλλατον δρ. 6.950.000 λόγῳ κυρίως τοῦ περιορισμοῦ κατὰ δρ. 6.900.000 τῆς πιστώσεως δι’ ἀποζημιώσεις καπιεργατῶν. 3ον) Δι’ ἔξοδα Ἀνωτάτης Διευθύνσεως Μεταφορῶν προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 741.000 ἔναντι δρ. 750.000 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δρ. 9.000. 4ον) Δι’ ἔκτακτα ἔξοδα Δημοσίας ἀσφαλείας προβλέπονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 20,264,088 ἔναντι δρ. 16,885,902 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ πλέον δρ. 3.378,186 λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ μισθοὺς καὶ λοιπὰς ἀποδοχὰς τῶν ἐφέδρων κατὰ δρ. 5.684.436 καὶ τῆς διαγραφῆς τῆς ἐκ δρ. 2.306.250 πιστώσεως δι’ ἀποζημίωσιν τῶν ἀποστρατευθέντων ἐγγάμων ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς. 5ον) Δι’ ἔκτακτα ἔξοδα Ταχυδρομείων, Τηλεγραφείων κλπ. προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 550.000 ἔναντι δρ., 153.890 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ πλέον δρ. 396.110 λόγῳ αὐξήσεως τῆς πιστώσεως δι’ ἀποδοχὰς ἀλλοδαπῶν καὶ δι’ ἔξοδα ἀνεγέρσεως ἀποθήκης ἐν Πειραιεῖ. 6ον) Δι’ ἔξοδα κατασκευῆς διαφόρων δημοσίων ἔργων προβλέπονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 21.240.930 ἔναντι 22.768 405 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 1.527.475 λόγῳ διαγραφῆς πιστώσεων ἐκ δρ. 3.273.000 δι’ ἐκτελεσθέντα ἔργα ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ λόγῳ χορηγίας πιστώσεων διὰ κατασκευὴν κτιρίων δι’ ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων καὶ διαφόρων ἔργων ὁδοποιΐας. 7ον) Διὰ τὸ πρὸς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων δάνειον ἀναγράφεται πίστωσις ἠλαττωμένη κατὰ δρ. 13.000.000. 8ον) Δι’ ἀποζημειώσεις ἀπαλλοτριουμένων κτημάτων προϋπολογίζονται δρ. 27.500.000 ἔναντι 25.500.000 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ πλέον δρ. 2.000.000. Σημειωτέον ὅτι ἴσον πρὸς τὰς ἀποζημιώσεις ταύτας ποσὸν ἀναγράφεται καὶ ὡς ἔσοδον ἐκ δανείων, διότι ὡς γνωστὸν αἱ ἀποζημιώσεις αὗται πληρώνονται δι’ ὁμολογιῶν τοῦ δανείου ἀπαλλοτριώσεως ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ τοῦ δανείου ἀπαλλοτριώσεως ἐδαφῶν πρὸς ἀναδάσωσιν καὶ 9ον) Δι’ ἐκτάκτους δαπάνας τῆς λοιπῆς πολιτικῆς Διοικήσεως προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 48.229.025 ἔναντι δρ. 73.738.665 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλλατον δρχ. 25,509,640. Ἐκ τῆς διαφορᾶς ταύτης μέρος ἐκ δραχμῶν 11.091.021 ἀφορᾷ ἔξοδα παρελθόντων ἐτῶν διότι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1920–21 δὲν ἀναγράφονται πιστώσεις διὰ τοιαῦτα ἔξοδα καθόσον καθ’ ὃν χρόνον κατηρτίζετο οὗτος ἐξηκολούθει ἡ διάρκεια τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1919–20 εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ ὁποίου ἐχορηγοῦντο αἱ ἀπαιτούμεναι πιστώσεις. Τὸ ἀπομένον ἐκ τῆς ἐπὶ ἔλαττον διαφορᾶς μέρος ἐκ δρ. 14.418.619 ὀφείλεται εἰς τοὺς ἑξῆς λόγους. I. Διὰ δαπάνας λειτουργίας οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 7.176.600 ἔναντι δραχμ. 11.243.120 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δρ. 4.066 520 λόγῳ κυρίως τοῦ περιορισμοῦ τῶν πιστώσεων διὰ κατασκευὴν κτιρίων καὶ τῆς πιστώσεως διὰ τριακοντάδραχμον ἐπίδομα ὑπαλλήλων. II. Δι’ ἔξοδα βεβαιώσεως ἐκτάκτων ἐσόδων προϋπολογίζονται ἐπὶ ἔλαττον δρ. 525.000 λόγῳ διαγραφῆς τῆς πιστώσεως δι’ ἀποζημίωσιν ἐμπειροτεχνῶν ὑπαχθείσης εἰς τὰ τακτικὰ ἔξοδα ἐν τῇ πιστώσει τῶν ἐφοριακῶν ὑπαλλήλων καὶ λόγῳ περιορισμοῦ τῆς πιστώσεως διὰ δαπάνας βεβαιώσεως τοῦ φόρου ἐκτάκτων κερδῶν. III. Δι’ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 7.707.560 ἔναντι δρ. 507.200 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ πλέον 7.200.360 λόγῳ κυρίως τῆς ἀναγραφῆς πιστώσεως δρ. 7.000.000 δι’ ἀγορὰν Πρεσβευτικῶν μεγάρων καὶ τῆς αὐξήσεως δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου τῆς πιστώσεως διὰ πολεμικὸν ἐπίδομα. IV. Δι’ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 1.94.640 ἔναντι δρ. 2.928.865 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δρ. 1.734.225 λόγῳ τοῦ περιορισμοῦ κυρίως τῶν πιστώσεων διὰ πρόσθετα ἐπιδόματα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων κατόπιν τῆς αὐξήσεως διὰ τοῦ τελευταίου νόμου τοῦ τακτικοῦ αὐτῶν μισθοῦ. V. Δι’ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν (πλὴν τῆς δημ. Ἀσφαλείας καὶ τῆς Διοικ. Μ. Ἀσίας) προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 1.097.800 ἔναντι δραχ. 3.853.640 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δρ. 2.755.840 λόγῳ διαγραφῆς τῶν πιστώσεων δι’ ἐκτελεσθέντα ἔργα καὶ ἄλλων τινῶν πιστώσεων διὰ δαπάνας μὴ ἐπαναληφθησομένας. VI. Δι’ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας (πλὴν τῶν ἐξόδων δι’ ἐκτέλεσιν Δημοσίων ἔργων, Τ.Τ.Τ. καὶ ἀποκατάστασιν Α. Μακεδονίας) προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 11,224,000 ἔναντι δρ. 12,077,292 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δρ. 853,292 λόγῳ ἐλαττώσεως τῶν πιστώσεων. αʹ) Διὰ διαφόρους δαπάνας τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβείου Πολυτεχνείου καὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν σχεδίων πόλεων κατὰ δρ. 900,000. βʹ) Διὰ τὴν προμήθειαν αὐτοκινήτου κατὰ δρ. 700.300 γʹ) Διὰ τὴν προμήθειαν τροχαίου ὑλικοῦ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς Δεμερλὶ–Παποῦλι καὶ Καρασοῦλι Τοψὶν καὶ ἐκτέλεσιν προσθέτων ἔργων τῆς γραμμῆς αὐτοῦ, ἐνεργηθησομένας εἰς βάρος τῆς πιστώσεως τοῦ δανείου πρὸς τὴν Ἑταιρείαν, κατὰ δρ. 3,976,300, καὶ δʹ) Δι’ ἔξοδα λογοκρισίας κατὰ δρ., 225,000. Καὶ λόγῳ αὐξήσεως τῶν ἑξῆς πιστώσεων: αʹ) Διὰ μισθὸν ἐκτάκτου προσωπικοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων κατὰ δρ. 1,333,308 καὶ βʹ) Δι’ ἔκτακτα ἐπιδόματα τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν ἐν γένει τοῦ Ὑπουργείου κατὰ δρ. 3.615,000. VII. Δι’ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 5,107,426 ἔναντι δραχ. 9,546,000 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δρ. 4,438,574 λόγῳ αʹ Διαγραφῆς πιστώσεων ἐκ δρ. 1,188,000 διὰ κατασκεὴν κτιρίων συντελεσθεῖσαν ἐντὸς τοῦ 1920–21 καὶ πιστώσεως δραχ. 394,000 διὰ συνδρομὴν ὑπὲρ τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Ταμείου. βʹ) Λόγῳ ἐλαττώσεως τῶν πιστώσεων διὰ πολεμικὸν καὶ τριακοντάδραχμον ἐπίδομα κατὰ δρ. 2,856,574. ἀφορώσης κυρίως τοὺς δημοδιδασκάλους ὧν ὁ μισθὸς ηὐξήθη δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου. VIII. Δι’ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 1,706.000 ἔναντι 1,005,300 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπὶ πλέον δρ. 700,700 λόγῳ. αʹ) Αὐξήσεως τῶν πιστώσεων τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ κατὰ δρ. 425.000 ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ πρόσθετον μισθὸν καὶ ἀποζημίωσιν τῶν εἰς λιμένας τῆς Μ. Ἀσίας, Προποντίδος, Πόντου Κωνσταντινουπόλεως καὶ Θράκης ὑπηρετούντων καὶ τῆς προσθήκης πιστώσεων διὰ κατασκευὴν διαφόρων ἔργων. βʹ) Αὐξήσεως τῶν πιστώσεων δι’ ἐπιδόματα προσωπικοῦ κατὰ δραχ. 106.600. γʹ) Προσθήκης πιστώσεως ἐκ δρ. 100,000 δι’ ἔξοδα γενικῆς ἀπογραφῆς τοῦ πληθυσμοῦ. δʹ) Αὐξήσεως τῆς πιστώσεως δι’ ἐμπορικὰς σχολὰς κατὰ δρ. 39,200 δι’ ἀντιμισθίαν ἀλλοδαπῶν ὀργανωτῶν καὶ καθηγητῶν. εʹ) Λόγῳ διαγραφῆς τῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 10,000 δι’ ἀγορὰν αὐτοκινήτου Ὑπουργοῦ, καὶ στʹ) Μειώσεως τῶν πιστώσεων δι’ ἔξοδα ἰχθυοτροφείων κατὰ δρ. 14,300. ΙΧ. Δι’ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 6,505,200 ἔναντι δραχ. 14,025.100 ἤτοι ἐπὶ πλέον δρ. 7.519,900 διότι ἀφ’ ἑνὸς ἠλαττώθησαν αἱ πιστώσεις. αʹ) Δι’ ἔξοδα Κεντρικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δραχ. 119,000 λόγῳ περιορισμοῦ τῆς πιστώσεως διὰ προμήθειαν ἐπίπλων. βʹ) Δι’ ἔξοδα Γεωργικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δρ. 7,290,600 λόγῳ κυρίως τῆς ἐλαττώσεως τῆς πιστώσεως διὰ προμήθειαν βενζιναρότρων καὶ γεωργικῶν μηχανημάτων. γʹ) Δι’ ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν δασῶν κατὰ δρ. 173,100 ὡς ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῶν πιστώσεων δι’ ὑποτρόφους καὶ κατασκευὴν διαφόρων ἔργων. δʹ) Δι’ ἔξοδα ὑπηρεσίας ἐποικισμοῦ κατὰ δρ. 50,000 λόγῳ διαγραφῆς τῆς πιστώσεως διὰ δάνεια πρὸς κατοίκους γεωργικῶν ἐν Μακεδονίᾳ συνοικισμῶν καὶ εʹ) Δι’ ἐπιδόματα προσωπικοῦ κατὰ δρ. 21,300 λόγῳ ἀκριβεστέρου ὑπολογισμοῦ. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ ηὐξήθησαν αἱ πιστώσεις. αʹ) Δι’ ἔξοδα κτηνιατρικῆς καὶ ζωοτεχνικῆς ὑπηρεσίας κατὰ δρ. 76.500 λόγῳ αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ ὑποτρόφους, προμήθειαν διαφόρων ὀργάνων καὶ ἀνέγερσιν κτιρίου. βʹ) Δι’ ἔξοδα ὑπηρεσίας δημοσίων κτημάτων κατὰ δρ. 57,600 λόγῳ αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ μισθὸν ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν. Χ. Δι’ ἔκτακτα ἔξοδα Ὑπουργείου Περιθάλψεως (πλὴν τῶν ἐπιδομάτων ἐφέδρων καὶ περιθάλψεως προσφύγων) προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 656,750 ἔναντι δραχμ. 650,000 τοῦ 1910–20 ἤτοι ἐπὶ πλέον δρ. 6,750 λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν πιστώσεων δι’ ἐπιδόματα ὑπαλλήλων καὶ τῆς ἐλαττώσεως τῶν πιστώσεων διὰ μισθὸν προσωρινῶν ὑπαλλήλων καὶ βοηθήματα εἰς τοὺς ἐκ πολεμικῶν κινδύνων παθόντας καὶ ΧΙ. Δι’ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐπισιτισμοῦ τοῦ ὁποίου πάντα τὰ ἔξοδα χαρακτηρίζονται ὡς γνωστὸν ὡς ἔκτακτα προϋπολογίζονται διὰ τὸ 1920–21 δρ. 5.553,020 ἔναντι δρ. 5,986,098 τοῦ 1919–20 ἤτοι ἐπί ἔλαττον δρ. 433,078 λόγῳ μειώσεως πασῶν σχεδὸν τῶν πιστώσεων αὐτοῦ ὡς ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τούτου. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νῦν ἡ Βουλὴ νὰ δώσω εἰς αὐτὴν ἀριθμούς τινας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1919–1920. Ἀποτελέσματα Προϋπολογισμοῦ 1919–1920 ἀπὸ 1 Ἀπριλίου 1919 μέχρι τέλους Φεβρουαρίου 1920

ΕΣΟΔΑ

Τακτικὰ πραγματικά:

Ἔκτακτα πραγματικά:

Δάνεια:

ΕΞΟΔΑ

Πολεμικαὶ δαπάναι:

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΙΣ

Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ἐκαλύφθη δι’ αὐξήσεως τοῦ κυμαινομένου χρέους (γραμμάτια Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τῶν διαφόρων λ)σμῶν τοῦ παθητικοῦ τοῦ Δημοσίου Ταμείου (Τρεχούμενοι λογαριασμοί). (α) Δρ. 40.743.603.2 εἰσπρακτέα ἐκ καταλογισμῶν Ε. Συνεδρίου. Ἰδοὺ νῦν ἡ θέσις τοῦ Δημοσίου ἡμῶν χρέους κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην. Σημερινὸν ὀνομαστικὸν κεφάλαιον Δημοσ. Χρέους.

II. Παλαιὰ εἰς χρυσόν:

ΙΙΙ. Νέα εἰς χρυσόν:

IV. Προσωρινὰ Δάνεια:

V. Δάνεια εἰς τραπεζικά:

VI. Προκαταβολαί: 1) Γαλλίας.

2) Ἀγγλίας.

VII. Εἰδικῶν Ταμείων:

VIII. Κυμαινόμενον:

Ὁμιλῶν περὶ τοῦ Δημοσίου ἡμῶν Χρέους δὲν ὀφείλω νὰ ἀφήσω ἀμνημόνευτον γεγονός, ὅτι πρέπει μεγάλως νὰ μᾶς χαροποιήσῃ. Ἐννοῶ τὴν κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος εἰς τὸ ἄρτιον πληρωμὴν τοῦ τοκομεριδίου τῶν παλαιῶν ἐθνικῶν μας δανείων. Οὔτε βεβαίως οἱ δανεισταὶ ἡμῶν, οὔτε ἡμεῖς αὐτοὶ ἀκόμη πρὸ πενταετίας, ἠδυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ εὑρίσκετο εἰς θέσιν νὰ ἀποκαταστήσῃ τόσον ταχέως τὴν οἰκονομικὴν αὐτῆς πίστιν καὶ νὰ πληρώσῃ τὰ τοκομερίδια τῶν παλαιῶν δανείων της εἰς τὸ ἄρτιον ὡς διὰ τῶν συμβάσεων συνωμολογήθη. Καὶ ὅμως τοῦτο ἐπραγματοποιήθη καὶ εἶναι περιττὸν βεβαίως νὰ ἐξάρω ποίαν ἐπήρειαν ἀσκεῖ καὶ θὰ ἀσκήσῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν βίου. Μεθ’ ὅσα ἀνωτέρω ἐξετέθησαν νομίζω ὅτι ὅλως διάφοροι παρουσιάζονται οἱ ἀριθμοὶ τοῦ κατατεθέντος προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ κατάστασις δὲν εἶναι τόσον δυσάρεστος ὅσον ἐκ προχείρου μελέτης ἠδύνατό τις νὰ συναγάγῃ. Ἀλλ’ ἠμέλησα νὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ πηγῆς ἥτις ἐλπίζω, ὅτι μεγάλως θὰ ἀνακουφίσῃ καὶ θὰ τονώσῃ τὰ δημόσια οἰκονομικά, ἅτινα εἰς τοιαύτας μεγάλας θυσίας ὑπεβλήθησαν χάριν τῆς ἐλευθερίας τῶν λαῶν ἐν γένει καὶ εἰδικῶς τῆς Ἐθνικῆς ἡμῶν ἀποκαταστάσεως. Διὰ τῆς συνθήκης τοῦ Νεϊγὺ ἡ Βουλγαρία θὰ καταβάλῃ 2.250.000.000 φράγκα χρυσᾶ, ποσὸν ἐκπροσωποῦν τὴν πρὸς ἐπανόρθωσιν ὑποχρέωσιν, ἣν δύναται νὰ ἀναλάβῃ ἡ Βουλγαρία. Ἡ Ἑλλάς, θὰ ἦτο παρακεκινδυνευμένον νὰ ὁρίσῃ τὸ ποσοστὸν καθ’ ὃ θὰ συμμετάσχῃ κατὰ τὴν τελικὴν διανομὴν τοῦ ποσοῦ τούτου μεταξὺ τῶν συμμάχων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐλπίζει, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιμον στιγμὴν θὰ ἐκτιμηθῶσι καταλλήλως αἱ ὑπηρεσίαι, ἃς ἡ Ἑλλὰς εἰσέφερε εἰς τὸν κατὰ τῆς χώρας τούτων ἀγῶνα, αἱ πραγματικαὶ χρηματικαὶ θυσίαι εἰς ἃς χάριν τοῦ ἀγῶνος τούτου ὑπεβλήθη, ἰδιαίτατα δὲ αἱ θετικαὶ ζημίαι ὅσας ὑπέστη καὶ ἡ χώρα ἡμῶν ἐκ τῆς Βουλγαρικῆς ἀπιστίας. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἀναμένωμεν τὴν ἐκ τῶν διατάξεων τῆς συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν συμμετοχὴν εἰς τὸ προϊὸν τῆς Γερμανικῆς ἀποζημιώσεως λόγῳ συντάξεων στρατιωτικῶν καὶ ἀποζημιώσεως παθόντων ἕνεκα τοῦ πολέμου. V. Εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀπηύθυνα ἔκκλησιν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἔκκλησιν πρὸς ἐργασίαν. Σήμερον προσθέτω καὶ ἄλλο τι ἀκόμη: Μὴ σπαταλῶμεν, ἂς γίνωμεν οἰκονόμοι. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι βέβαιον ὅτι ἐξῆλθε τοῦ πολέμου μείζων καὶ λαμπροτέρα ἀλλὰ καὶ μὲ πληγὰς πολὺ μικροτέρας, ἐν σχέσει πρὸς ὅσα ὑπέστησαν ἄλλα σύμμαχα ἡμῶν Κράτη χάρις εἰς τὴν ἐμπορικὴν ἡμῶν ναυτιλίαν κυρίως, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κατὰ τὸν πόλεμον ἀναπτυχθεῖσαν ζωτικότητα τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, συνεσωρεύθη πλοῦτος ἀληθὴς ἐν τῇ χώρᾳ. Λόγῳ τοῦ συστήματος τῆς οἰκονομικῆς κυκλοφορικῆς μας ὀργανώσεως μέρος μέγα τοῦ πλούτου τούτου ὑπῆρξε ρευστόν. Ἀνεμένετο ἡ στιγμὴ καὶ εὐκαιρία νὰ μεταβληθῇ ὁ πλοῦτος οὗτος εἰς πραγματικὴν πηγὴν πλούτου καὶ οἰκονομικῆς εὐεξίας. Ἀλλ’ οὐδὲν καλὸν ἀμιγὲς κακοῦ. Ἡ πληθωρικὴ αὕτη κυκλοφορία ρευστοῦ πλούτου ἐπέφερε δύο ἀναποτρέπτους συνεπείας συναφεῖς καὶ ἀλληλενδέτους. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ηὔξησε, κατὰ βαθμόν, δύναμαι νὰ εἴπω, ὑπερβαίνοντα τὸ φυσικὸν μέτρον, τὴν καταναλωτικὴν δύναμιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀφ’ ἑτέρου ἀνέτρεψε τὰς παλαιὰς καὶ ἐδημιούργησε ἐντελῶς νέας συνθήκας καταμερισμοῦ ἐθνικοῦ πλούτου. Ἀπότοκος καὶ ἀναπόφευκτος συνέπεια τῶν δύο τούτων φαινομένων ὑπῆρξε τρίτον φαινόμενον, τὸ καὶ πάντων λυπηρότερον. Τάσις ἄμετρος πρὸς αὔξησιν τῶν δαπανῶν τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας, ἐπέκτασις τῶν ἀναγκῶν, συγχρόνως δὲ καὶ τάσις πρὸς ἐλάττωσιν τῆς ἐργατικῆς παραγωγικότητος. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι πᾶσα ἀσθένεια εἶναι οὐσιαστικῶς θεραπευμένη, ὅταν ἐπακριβῶς διαγνωσθῇ. Καὶ ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῶν κινδύνων οὓς θὰ ἐδημιούργει, ὄχι μόνον ἡ ἐπέκτασις ἀλλὰ καὶ διατήρησις ἀκόμη τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος. Εὐτυχῶς μέχρι τῆς στιγμῆς τὸ κακὸν δὲν ἔθιξε τὴν ὕπαιθρον χώραν. Ὁ Ἕλλην ἀγρότης ἐργάζεται ἐντατικῶς σφυρηλατῶν τὴν οἰκονομικὴν ἀλκὴν τῆς χώρας. Δυστυχῶς δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τις τὸ ἴδιον διὰ τὰς πόλεις. Ἀνάγκη ἐντατικῆς ἐργασίας. Ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ γίνῃ τάχιστα αὐτάρκης. Καὶ ποιοῦμαι τὴν ἔκκλησιν πρὸς πάσας τὰς τάξεις: Περιορίσατε τὰς δαπάνας σας, μὴ σπαταλᾶτε, ἐργασθῆτε... Καὶ σεῖς θὰ γίνετε πλουσιώτεροι καὶ τὸ κράτος θὰ εὐτυχήσῃ. Χθὲς ἀκόμη ἐχύσατε τὸ αἷμα σας διὰ νὰ βλαστήσῃ τὸ δένδρον τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀποκαταστάσεως. Μὴ στερεῖτε σήμερον τὴν ἐλευθερωθεῖσαν γῆν τοῦ ἱδρῶτος ὅστις ἀπαραιτήτως ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ὡριμάσῃ ὁ στάχυς τῆς οἰκονομικῆς ἀκμῆς. Δύο ἀρεταὶ προάγουσιν τὰ Ἔθνη καὶ τὰς φυλάς: Βαθεῖα ἐθνικὴ συνείδησις καὶ ἀγάπη ἄμετρος πρὸς ἐργασίαν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπέδειξε πάντοτε ὅτι κέκτηται τὰς ἀρετὰς ταύτας. Πρέπει νὰ ἀποδείξῃ σήμερον ὅτι δὲν τὰς ἀπώλεσε. Οὕτως δὲ ἡ γενεά μας θὰ ἀφήσῃ ὄπισθεν αὑτῆς παράδειγμα πρὸς μίμησιν τοῖς μεταγενεστέροις δύο ἀθάνατα μνημεῖα: Τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα καὶ ἀποκατάστασιν καὶ τὴν οἰκονομικὴν αὐτάρκειαν. (χειροκροτήματα).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης, παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ ποῖον λόγον ἡ κατὰ τὰς περὶ τούτου διαβεβαιώσεις του πρὸς τὴν Βουλὴν διαταχθεῖσα μελέτη περὶ κατασκευῆς δῶν τμημάτων τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Πατρῶν δὲν ἐγένετο εἰσέτι, καὶ συνεπῶς βραδύνει ἡ ἐκτέλεσις ἔργου ἀπαραιτήτου διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς συγκοινωνίας ἐξ ἀμελείας τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας παραγνωριζούσης τὴν χρηστότητα τοῦ ἔργου.

§67Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονιάδης, συνιστᾷ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ προσγινόμενον ἀδίκημα εἰς τὰς ἐπιμελητρίας τοῦ Ἀρσακείου, αἵτινες μετὰ ὑπηρεσίαν 20ετῆ καὶ 25ετῆ ὑποχρεοῦνται περὶ τὰ τέλη τοῦ βίου των ν’ ἀπέλθωσι τοῦ Ἀρσακείου, ἄνευ οἱασδήποτε συντάξεως, καὶ παρακαλεῖ τοῦτον νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι δεῖ πρὸς διόρθωσιν τοῦ ἀτόπου καὶ ἀπονομὴν ταύταις συντάξεως.

§69Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Φαρμάκης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διατί ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἀπέλυσε τὸν καθαριστὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου Ναυπάκτου Χριστόπουλον, ἀνάπηρον πολέμου.

§71Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑπάρχουσι ὡρισμέναι καταγγελίαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τοῦ ὑπηρέτου διὰ τὸν ὁποῖον κάμνετε λόγον.

§72Ι. ΦΑΡΜΑΚΗΣ. Ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν, ἀξιότιμε Κύριε Πρόεδρε, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἔχω νὰ εἴπω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ἀντιπροσωπεύουν οὔτε τὴν συνείδησιν τοῦ Ἔθνους οὔτε τὴν συνείδησιν τῆς Βουλῆς οὔτε τὴν συνείδησιν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων αἱ εἰσηγήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργόν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὴν συνείδησιν τοῦ ἔθνους ἡ σύστασις διὰ τὴν ἀπόλυσιν ἑνὸς καθαριστοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου, ἑνὸς ἀναπήρου πολέμου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως εὑρίσκεται ἐν ἀπολύτῳ καλῇ πίστει, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, ἔχουν ὅμως ἀντίρρησιν ἐναντίον τῆς ἰδέας ὅτι ὁ ἀνάπηρος αὐτὸς πολέμου ἐπειδὴ ἦτο ἐπίστρατος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὸ προνόμιον τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει ὅλη ἡ συνείδησις τοῦ Ἔθνους καὶ τὸ ἐπίσημον κράτος διὰ τοῦ νομοθετήματος τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου καιροῦ ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως Ὑπουργός, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅστις ἀπ’ ἀρχῆς ἐπεδείξατο ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον ὅταν ἀντελήφθη ὅτι πρόκειται περὶ πραγματικῶς ἀναπήρου πολέμου, νὰ διατάξῃ ἁρμοδίως τὸν σχολάρχην Ναυπακτίας νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν ἀνάπηρον πολέμου, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παροραθῇ τόσον σκληρὰ ἀδικία.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γκλαβᾶς, συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅπως πρὸ πάσης ἄρσεως τοῦ Δικαιοστασίου καὶ ἐνάρξεως ἐκτελέσεως λάβῃ τ’ ἀναγκαιοῦντα μέτρα ὑπὲρ τῶν ὀφειλετῶν καὶ ἰδίᾳ τῶν ἐφέδρων τοιούτων ἵνα μὴ ἴδωμεν τοὺς ἐργάτας τοῦ Ἐθνικοῦ μεγαλείου ριπτομένους εἰς τοὺς δρόμους ὑπὸ τῆς ἐλλοχευούσης τοκογλυφίας.

§74Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Καὶ πάλιν, Κύριε Πρόεδρε, μὲ φέρει ἐπὶ τῆς θέσεως ταύτης σύστασις διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Γνωρίζομεν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν ἔχει στρατευθῆ σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς ἰδίᾳ ὁ ἄλκιμος κόσμος. Ἐπίσης γνωρίζομεν ὅτι εἰς ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡ Πατρὶς ἔταξε διὰ τὸ μεγαλεῖον αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι μάχονται ἐπὶ τῶν χαρακωμάτων, δὲν τοὺς ἐδόθη ἡ ἀνάλογος εὐκαιρία διὰ νὰ ἐπωφεληθοῦν μιᾶς ἀληθῶς ἐξαιρετικῆς καταστάσεως ἵνα πλουτίσωσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὰς σημερινὲς περιστάσεις, ὅπως ἐδόθη εἰς ἄλλους οἱ ὁποῖοι διὰ μικρῶν κεφαλαίων τίς οἶδε πόθεν κτηθέντων κατώρθωσαν ν’ ἀποκτήσουν κολοσσιαίας περιουσίας καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ ἴδωμεν τοὺς ἐργάτας καὶ δημιουργοὺς τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν μεγαλείου ριπτομένους εἰς τοὺς δρόμους ἀπὸ τὴν τοκογλυφίαν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἄλλοτε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔλαβεν μέτρα εὐεργετικὰ διὰ τὴν τάξιν τῶν ὀφειλετῶν καὶ μετερρύθμισε τὸν ὑφιστάμενον τόκον καθαρῶς τοκογλυφικὸν κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε ἀπέδωκεν ἀληθῶς ἀγαθώτατα ἀποτελέσματα καὶ διὰ τοὺς δανειστὰς καὶ διὰ τοὺς ὀφειλέτας. Εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ἄλλοτε πάλιν τῇ εἰσηγήσει τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐγένετο ὁ διακανονισμὸς τῶν λεγομένων δημοσίων χρεῶν καὶ ἐνθυμούμεθα ποῖα ἀγαθώτατα ἀποτελέσματα ἐπέφερεν εἰς τὴν καθόλου διαρρύθμισιν τοῦ οἰκονομικοῦ δημοσίου βίου τῆς Ἑλλάδος τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον εἶχεν εἰσηγηθῆ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κορομηλᾶς. Πρόκειται, ὄχι βεβαίως ἤδη, νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον διότι τοῦτο θὰ ἦτο οὐτοπία προκειμένου περὶ νομοθετήματος σοβαροῦ, σπουδαίου, φωτεινοῦ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν τὸ ὁποῖον θὰ ἀποδώσῃ ἀληθῶς ἄριστα κοινωνικὰ ἀποτελέσματα, ὁποῖον εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ διακανονισμοῦ τῶν παλαιῶν ἰδιωτικῶν χρεῶν. Ἐὰν ἐξετάσητε τὴν ἱστορίαν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον καλοσσιαίας ἀληθῶς περιουσίας θὰ ἴδητε ὅτι δὲν δύναται τις νὰ εἴπῃ ὅτι αἱ περιουσίαι αὐταὶ ἀπεκτήθησαν δικαίως ἰδίᾳ δὲ θὰ ἔλεγον ὅτι τὰ δάνεια αὐτὰ τὰ ἀποβλέποντα εἰς τὸν σταφιδικὸν κόσμον ἀπεκτήθησαν κατὰ τρόπον ληστρικόν. Ὅλοι οἱ καταγόμενοι ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν γνωρίζομεν κατὰ τίνα τρόπον παρείχοντο τὰ δάνεια εἰς τοὺς καλλιεργητὰς καὶ κατὰ τίνα τρόπον εἰσεπράττοντο καὶ κατὰ τίνα τρόπον οἱ λεγόμενοι δανεισταὶ ἀπέκτησαν τὰς μεγάλας περιουσίας. Συνωμολογοῦντο τὰ δάνεια κατὰ μῆνα Σεπτέμβριον, Ὀκτώβριον ἢ Νοέμβριον μὲ τόκον 15 καὶ 20% καὶ δὲν παρείχοντο ἀμέσως ἀλλὰ τμηματικῶς, 10 δραχμαὶ σήμερον, 15 αὔριον καὶ οὕτω καθεξῆς, ἐνῷ ὁ τόκος ἤρχιζεν ἀπὸ τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου. Φαντάζεσθε τώρα τίνα τόκον πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν εἰς τὰ δάνεια αὐτά.

§75Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα συμβουλεύετε δὲν εἶναι ἐπείγοντα, διότι ἡ ἄρσις τοῦ δικαιοστασίου θέλει βραδύνει ἐπὶ πολὺν χρόνον ἀκόμη. Ἑπομένως ἐὰν ἠθέλατε ἀφήσῃ τὰς συστάσεις σας διὰ χρόνον καταλληλότερον θὰ ἦτο καλύτερον.

§76Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Εὐχαρίστως, ἐλπίζω δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὁ ἀληθὴς αὐτὸς εὐεργετικὸς παράγων δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ φανῇ εὐεργετικὸς καὶ διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ μελέτην.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμούλης ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὰς γενομένας προαγωγὰς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ, διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων ἐπὶ τῶν ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ προτάσεων καὶ διὰ τὴν μὴ προαγωγὴν ἀξιωματικῶν δι’ οὓς ὁμόφωνος ἱεραρχικῶς γνώμη ὑπῆρξε.

§78Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ὀφείλω, κύριοι βουλευταί, νὰ δηλώσω, ὅτι τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ἐνέχει πολὺν σημαντικωτέραν σπουδαιότητα ἀφ’ ὅσην θὰ δυνηθῶ νὰ προσδώσω εἰς αὐτήν. Βεβαίως διὰ τῆς δηλώσεώς μου ταύτης ἀποσκοπῶ νὰ προσελκήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν καὶ ἰδίᾳ τὴν προσοχὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀκουόμενος δὲ παρ’ ὑμῶν θὰ δικαιωθῶ ὅτι ἡ προσπάθειά μου δὲν τείνει εἰς τὴν μείωσιν τῆς στρατιωτικῆς πειθαρχίας, ὡς ἄλλωστε ἐλέχθη εἰς προηγουμένην ματαιωθεῖσαν ἐπερώτησίν μου, ἀλλὰ τείνει εἰς τὴν ἐπίρρωσιν ταύτης. Θὰ ἐνόμιζεν κανεὶς ὅτι ἐπιλαμβανόμενος ἑνὸς ἐλέγχου διὰ στρατιωτικὰς προαγωγὰς γίνομαι μέτοχος μιᾶς ὑποκειμενικῆς ἀντιλήψεως συνήθους καταστάσεως παραπόνων ἀξιωματικῶν συμπαρομαρτούσης πάντοτε εἰς στρατιωτικὰς προαγωγάς. Ἀλλὰ βεβαιῶ εἰλικρινῶς καὶ ἐλπίζω καὶ οἱ ἀκούοντες τὰ ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ ἐκτεθῶσιν, ὅτι θέλετε μετ’ ἐμοῦ βεβαιωθεῖ ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ μία καὶ μόνη ἐξαιρετικῶς δεδικαιολογημένη περίστασις παραπόνων διὰ τὰ ἀδικήματα κατὰ τὰς στρατιωτικὰς προαγωγάς, ἡ περίστασις αὐτὴ εἶναι ἡ ἀναγομένη κατὰ τὰς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ προαγωγάς. Διότι παρελήφθησαν, κατὰ τὰς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ προαγωγάς, ἀξιωματικοὶ ὁμολογουμένως καὶ ἀποδεδειγμένως ἀποκτήσαντες τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐνῷ τοὐναντίον ἔτυχον τοῦ μεγάλου αὐτοῦ εὐεργετήματος τῆς ἠθικῆς ἀμοιβῆς, ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ τύχωσι περισσότερον ἄλλων, διότι ἁπλῶς καὶ μόνον ἐπετέλεσαν τὸ ἑαυτῶν καθῆκον. Διότι ἐὰν προσέξῃ τις εἰς γενομένας προτάσεις τὰς ὁποίας ἐπεδέχθησαν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐγένοντο αἱ προαγωγαὶ ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ, θὰ ἴδῃ ὅτι προήχθησαν ἀξιωματικοὶ διότι ἐτραυματίσθησαν, ὅτι προήχθησαν ἀξιωματικοὶ διότι δὲν ἐδειλίασαν ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ καὶ διότι ἐπὶ πλέον προήχθησαν ἀξιωματικοί, τινὲς τῶν ὁποίων εἷς ἢ δύο ἐμηνύθησαν καὶ διὰ δειλίαν διὰ τὴν πρᾶξιν διὰ τὴν ὁποίαν προήχθησαν ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ. Καὶ ὅταν συγκρίνῃ τις τὰς τοιαύτας στρατιωτικὰς προαγωγὰς πρὸς παρεμφερεῖς προτάσεις προαγωγῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι ἔδειξαν ἕναν ἀπέραντον ἡρωισμόν, ἔδειξαν αὐταπάρνησιν ἔδειξαν αὐτοθυσίαν, θὰ εὕρῃ ὅτι αἱ τοιαῦται προαγωγαὶ εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐτόνισαν τὰ παράπονα ὄχι μόνον τῶν οὕτως ἀδικημένων ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι οἰστρηλατηθέντες ὑφ’ ἑνὸς εὐγενοῦς αἰσθήματος, ἔθεσαν ἑαυτοὺς πρὸ διπλοῦ κινδύνου ταχθέντες εἰς τὸν στρατὸν τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης, ἀπέναντι ἄλλων οἱ ὁποῖοι ἐνῶ ἕως χθὲς ἔψαλλον τοῦ «Ἀητοῦ τὸν Γυιό» καὶ ὑπὸ ἐπίβλεψιν ὡδηγήθησαν εἰς τὴν μάχην, ἐν τούτοις ὑπὸ τὰς τοιαύτας συνθήκας ἔτυχον προτάσεως, ὄχι βεβαίως μείζονος ἄλλων ἀξιωματικῶν καὶ προήχθησαν ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ. Ἐπομένως τὰ παράπονα ὄχι μόνον τῶν ἀδικημένων, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων ἀκόμη οἵτινες δὲν ἔτυχον προτάσεως προαγωγῆς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ, εἶναι δίκαια. Ὀφείλω βεβαίως καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἀναφέρω ὀνόματα κατὰ τοιοῦτον τρόπον προαχθέντων ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ θὰ ἀναφέρω ὀνόματα ἀδικημένων ἀξιωματικῶν, ἵνα βεβαιώσω διὰ παραδειγμάτων καὶ νὰ πείσω ὅτι ὄντως ἐγένοντο τοιαῦτα ἀδικήματα. Διὰ τοῦ νόμου περὶ ἠθικῶν ἀμοιβῶν ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προαγάγῃ ἀξιωματικοὺς διὰ διακεκριμένην πρᾶξιν ἐν τῷ μετώπῳ, ἀσχέτως σειρᾶς ἀρχαιότητος, ἀσχέτως προηγουμένης ὑπηρεσίας, ἐπὶ τῇ βάσει προτάσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἔκανον οἱ διοικηταὶ τῶν μονάδων, καὶ τὰς ὁποίας προτάσεις θὰ ἔκρινον ἱεραρχικῶς αἱ προϊστάμεναι στρατιωτικαὶ ἀρχαί, θὰ ἀπεφάσιζεν δὲ περὶ τῆς προαγωγῆς των ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸ ἐξήσκησεν ἅπαξ μόνον κατὰ τὴν μάχην τοῦ Ραβινέ, εἰς μεγαλυτέραν δὲ κλίμακα κατὰ τὴν μάχην τοῦ Σκρᾶ, τὰς ἐπιχειρήσεις τῆς Δοϊράνης τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1918, καὶ μετέπειτα εἰς ἄλλας τινάς μάχας. Ἀλλὰ πάντες σχεδὸν οἱ λαβόντες μέρος κατὰ τὰς μάχας ἐκείνας προὐτάθησαν διὰ προαγωγὴν ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ συνέβη δὲ τοῦτο διότι σχεδὸν πάντες οἱ διοικηταὶ τῶν μονάδων, ἐν ποιᾷ τινι ἁμίλλῃ τοῦ πῶς νὰ μὴ φανῇ τις ὑστερῶν ἄλλου συντάγματος, προέβησαν εἰς τὰς προτάσεις πάντων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ μάλιστα καὶ ἐκείνων οἵτινες δὲν ἔλαβον μέρος καὶ εἰς τὴν μάχην, ἀλλὰ ἀπὸ παρατηρητηρίου παρηκολούθουν τὴν μάχην. Αἱ τοιαῦται προτάσεις ἐδημιούργησαν μίαν κατάστασιν τὴν ὁποίαν μάλιστα ἡ ποιητικὴ ἔξαρσις, ὁ κάλαμος ἑνὸς ἀξιωματικοῦ διοικητοῦ μονάδος ἐποίκιλλεν καὶ ἐξῆρε κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε μᾶλλον νὰ παρίσταται δυσχέρεια εἰς ἐξετάζοντα τὰς προτάσεις ταύτας, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ διακρίνῃ ποῖαι ἀκριβῶς ἦσαν ἐκεῖναι αἵτινες ἔτυχον τῆς ἱκανοποιήσεως καὶ ποῖαι προτάσεις ἦσαν ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ ἀπορίψῃ. Δὲν ἔσχεν τὸ θάρρος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συμβάλῃ αὐτὸς ὁ ἴδιος καὶ νὰ διακρίνῃ τὰς προτάσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλλον οἱ διοικηταὶ τῶν μονάδων, ἀλλ’ ἐνόμισεν, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀκούσω παρὰ τοῦ ἰδίου, ὅτι ὤφειλον οἱ ἐγγὺς τῶν πραγμάτων εὑρισκόμενοι ἀνώτατοι στρατιωτικοὶ νὰ κρίνωσι περὶ τοῦ ποῖαι προτάσεις ἦσαν ἄξιαι τῆς ἀποδοχῆς καὶ πρὸς τοῦτο κατήρτισεν πενταμελὲς συμβούλιον ἐξ ἀντιστρατήγων χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν ἐκ νόμου τινὸς ἵνα καταρτίσωσι τὰς προαγωγὰς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ. Εἶναι γνωστὸν, γνωρίζει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, γνωρίζει καὶ ὁ κ. Πρόεδρος, γνωρίζομεν σχεδὸν πάντες ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων, δὲν θέλω βεβαίως νὰ θίξω τὰς στρατιωτικὰς κορυφάς, εἰς τὰς ὁποίας ἡ Πατρίς μας ἐβάσιζε καὶ βασίζει τὴν στρατιωτικήν της τιμὴν καὶ τὴν στρατιωτικήν της δόξαν, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ ν’ ἀφήσω ἀπαρατήρητον ὅτι μικροφιλοτιμίαι τινες ἠνάγκασαν τοὺς στρατηγοὺς νὰ ἀδικήσωσιν ὡρισμένους ἀξιωματικοὺς ἀναδειχθέντας ἥρωας ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης, ὥστε νὰ κρύψωσι τὰς ἡρωικάς των πράξεις καὶ νὰ καταρτίσωσι τὸν πίνακα τῶν προαγωγῶν ὄχι μὲν τὴν γνῶσιν τῆς δράσεως ἑνὸς ἑκάστου, ἀλλὰ μὲ τὸ πεῖσμα τὸ προσωπικὸν τῆς εὐνοίας ἢ τῆς δυσμενείας. Ἔχω δεδομένα ὡρισμένα παραδείγματα, Κύριε Πρόεδρε, καὶ θὰ πείσω τὴν Βουλὴν καὶ ὑμᾶς.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ εἶναι δύσκολον νὰ πείσητε ἐμέ ὅτι ἡ γνώμη ἑκάστου ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν φρονοῦντος ὅτι ἠνδραγάθησεν εἷς, εἶναι ἀξία μεγαλιτέρας προσοχῆς ἀπὸ τὴν γνώμην τῶν ἀρχηγῶν τοῦ στρατεύματος. Ἔχω δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς οὐδεμίαν Βουλὴν τοῦ κόσμου δὲν εἶδον ἢ δὲν ἐδιάβασά ποτε νὰ διεξάγηται τοιαύτη συζήτησις, εἰς οὐδεμίαν Βουλὴν τοῦ κόσμου. Ἐπεφυλάχθησαν τοὐναντίον νὰ συζητήσωσι τὰ θέματα αὐτὰ μετὰ τὸν πόλεμον, ἀλλὰ διαρκοῦντος ἑνὸς πολέμου νὰ κλονίζωσι τὸ κῦρος διὰ τῶν συζητήσεων ὑπὸ τῶν βουλευτῶν, μὲ τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ εἷς βουλευτής, λέγοντες ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ στρατεύματος ἔχουσι προσωπικὰ καὶ ἀποβλέπουσιν εἰς προσωπικά, αὐτὸ δὲν ξαναπαρετηρήθη ποτέ. Ἐδῶ ὅμως τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι οἱ βουλευταὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλοῦν ἐλευθέρως καὶ νὰ ἐκφράζωσι τὰς ἰδέας των.

§80Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐδήλωσα ἀρχόμενος ὅτι δὲν θέλω νὰ θίξω τὰς στρατιωτικὰς κορυφὰς οὔτε εἶπον ὅτι οἱ ἀνώτεροι στρατιωτικοί, τοὺς ὁποίους μάλιστα ὀφείλομεν νὰ σεβασθῶμεν, διότι εἰς αὐτοὺς εἶναι ἐμπεποτισμένη καὶ ἡ τιμὴ τῆς Πατρίδος, ἀλλὰ ὑπέπεσαν εἰς πλάνην καὶ τὴν πλάνην ταύτην ὀφείλω ἐγὼ νὰ ἐλέγξω. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐλπίζω νὰ πείσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἐπανόρθωσιν ἀδικημάτων τινῶν.

§81Α. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Δὲν μᾶς λέγετε συγκεκριμένα τινὰ πράγματα;

§82Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι θὰ σᾶς ἀναφέρω γεγονότα ὄχι ἀξιωματικῶν προαχθέντων ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ μὲ ἥσσονας προτάσεις, ἀλλ’ ἀξιωματικῶν παραγκωνισθέντων. Ἔχω ἐνώπιόν μου πρότασιν ἀφορῶσαν τὸν ταγματάρχην Ἀλεξάκην. Ὁ Ταγματάρχης Ἀλεξάκης κατὰ τὴν ἐπιχείρησιν τοῦ Σκρᾶ προτείνεται ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ διὰ τὰς ἑξῆς πράξεις του. (Ἀναγινώσκει). Τοιαύτη ἡ πρότασις τοῦ ταγματάρχου Ἀλεξάκη διευθύνοντος ἕν τάγμα τῆς Μεραρχίας Κρήτης, πρότασις ἡ ὁποία δυστυχῶς δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων, ὄχι βεβαίως ἀπὸ κανὲν προσωπικὸν πεῖσμα ἢ δυσμένειαν πρὸς τὸν ταγματάρχην Ἀλεξάκην, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ ὅτι δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν ἀντιστρατήγων ὁ μέραρχός του, ὁ ὁποῖος μόνος ἐγνώριζεν ὅτι τὸ τάγμα τοῦ Ἀλεξάκη ἔλαβε μέρος εἰς τὴν μάχην. Ἐνόμιζον δὲ οἱ μέραρχοι ὅτι τὸ τάγμα τοῦ ταγματάρχου αὐτοῦ ἦτο τάγμα ἐφεδρικὸν καὶ προήγαγον ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος διηύθυνε τάγμα ἐφεδρικὸν μὲ τὴν ἀντίληψιν, ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ μὲν τὴν ἀντίληψιν τῶν ἀντιστρατήγων, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἀκριβής, ὅτι αὐτὸς εἶχε τὸ τάγμα τῆς προκαλύψεως, ἐνῷ εἶχεν ἐφεδρικὸν τάγμα, ἐνῷ ἐν ἀντιθέσει τὸ τάγμα τῆς ἐπιθέσεως τὸ διηύθυνεν ὁ ταγματάρχης Βλάσσης Ἰωσήφ, ὁ ὁποῖος μνημονεύεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διαταγῇ καὶ τοῦ ὁποίου ἡ δρᾶσις διὰ τῆς προτάσεως ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ, κρίνεται κατὰ τὸν μᾶλλον ζωηρότερον τρόπον. Προήχθη ἄλλος ταγματάρχης, ὁ ὁποῖος διηύθυνεν ἄλλο ἐφεδρικὸν τάγμα, ὅπως συνέβη καὶ διὰ τὸν Ἀλεξάκην. Ἔχω τὴν ἔκθεσιν τοῦ λοχαγοῦ Βαρουδάκη, διὰ τὸν ὁποῖον μνημονεύεται μὲ τὰ πλέον ζωηρότερα χρώματα ὅτι ἔδρασε κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δὲν γεννᾶται καμμία ἀμφιβολία καὶ δὲν ἐπιθυμῶ ν’ ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν ταύτην, διότι ὑποθέτω ὅτι εὑρίσκεται ἐν γνώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὥστε ὄχι μόνον δὲν ὑστέρησε, ἀλλὰ ἔτι περισσότερον προεχώρησε εἰς τὴν πρᾶξιν τῆς ἀνδραγαθίας κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ νομίζω ἀναγκαῖον καὶ ἐπιβεβλημμένον νὰ θεωρῶ ὅτι ἠδικήθη καὶ νὰ συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα τοῦτο. Ἔχω τὴν ἔκθεσιν τοῦ λοχαγοῦ Βαρουδάκη ὁ ὁποῖος δὲν ἐτέθη εἰς τὸν πίνακα τῶν προαγωγῶν, διότι οἱ ἀντιστράτηγοι δὲν ἐγνώριζον ὅτι οὗτος διηύθυνε λόχον εἰς τὴν μάχην καὶ ἑπομένως μοῦ δίδεται τὸ ἐνδόσιμον καὶ τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύσω ὅτι οἱ ἀντιστράτηγοι δὲν ἐξήτασαν λεπτομερῶς ὅλας τὰς ἐκθέσεις, ἀλλ’ ἀναλόγως τῶν ἀντιλήψεων αὐτῶν, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς Α ἢ Β ἔδρασε, κατήρτισαν τὸν πίνακα. Ἐπίσης θὰ σᾶς ὁμιλήσω καὶ περὶ ἀξιωματικοῦ ἴσως ὀλίγον ἐκτενέστερον καὶ διὰ τὸν ὁποῖον θὰ σᾶς δηλώσω ὅτι εἶναι ἀνεψιός μου ἐξ ἀδελφῆς. Μὴ παραξενευθῆτε δὲ καὶ νομίσητε ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον τὸ συγγενικὸν μὲ ἄγει εἰς τὸ νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ τοὐναντίον ἡ ὑπερηφάνεια ἵνα ἐκθέσω τὰ τῆς δράσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ καὶ ἡ ἐλπὶς ὅτι θὰ πείσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δεχθῇ τὴν προαγωγὴν αὐτοῦ ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ, διότι δὲν ὀφείλει νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν φιλότιμον αὐτὸν νέον, ὁ ὁποῖος προσέφερεν ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας θὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τοιαύτας ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἀξίαν τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ δικαίου του. Νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ, λέγω, εἰς αὐτὸν νὰ ἀπέλθῃ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, τὸν ὁποῖον πολὺ ἠγάπησε, διότι πολὺ ἠγάπησε τὴν πατρίδα του. Ὁ ἀξιωματικὸς περὶ οὗ ὁ λόγος, εἶναι ὁ λοχαγὸς Ἀναγνωστόπουλος Δημοσθένης. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ παραδοθῇ ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς εἶναι ὁ δημιουργήσας κίνημα ἐπαναστατικὸν πρὸ τῆς παραδόσεως τοῦ Ροῦπελ καὶ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἰδίαις δαπάναις ἐκράτει ὁπλίτας ἀπελθόντας διὰ νὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ἄμυναν, τὴν ὁποίαν παρεσκεύαζεν ἀπὸ τότε μαζὺ μὲ τὸν Κονδύλην. Ὁ Ἀναγνωστόπουλος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὅταν διετάχθη νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὰς Σέρρας κατὰ τὴν εἰσβολὴν τῶν Βουλγάρων εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν, παρῃτήθη τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ μὴ ἀξιῶν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς Ἀθήνας. Εἶναι ἐκεῖνος ἐπίσης ὁ ὁποῖος ἐλάμβανε χρήματα ἀπὸ τὸν πατέρα του διὰ νὰ τὰ διαθέτῃ διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ συσιτίου τῶν στρατιωτῶν πρὶν γίνῃ τὸ Ἐθνικὸν κίνημα. Ταῦτα δὲ δὲν εἶναι ἁπλῶς λόγοι ἀλλ’ εἶναι βεβαιώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ ἀπεδείχθησαν ἐνώπιον δικαστηρίου. Διότι, ὅταν εἰσήχθη εἰς δίκην μὲ τὴν καταγγελίαν ὅτι ἐνήργει κατὰ τοῦ καθεστῶτος, ἀπεδείχθησαν πάντα ταῦτα. Καὶ ἑπομένως ὅσα λέγω βασίζονται πάντοτε ἐπὶ ἐγγράφου. Ἔλαβε μέρος εἰς ὅλας τὰς μάχας καὶ ἦτο ἐκεῖνος ὅστις μὲ τὸν λόγον του κατέστειλε τὸ ἐπαναστατικὸν κίνημα τῆς Χαλκιδικῆς. Εἶναι ἐκεῖνος ὅστις ἐπροτάθη ὑπὸ τοῦ διοικητοῦ του κατὰ μίαν μάχην νὰ προαχθῇ ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ καὶ εἶναι ἐκεῖνος ὅστις ἠμπόδισε τὴν πρότασιν νὰ παρουσιασθῇ ἵνα μὴ νομίσουν καὶ οἱ ἐκεῖ συνάδελφοί του ὅτι ἐπολέμησε διὰ νὰ λάβῃ βαθμοὺς καὶ οἱ ἐδῶ ὅτι διὰ τοὺς βαθμοὺς προσῆλθεν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ἀμύνης. Εἶναι ἐκεῖνος ὅστις ἐπροτάθη πρὸς προαγωγὴν μετὰ τὴν μάχην τοῦ Σκρᾶ, εἰς τὴν ὁποίαν διεκρίθη. Ὅταν δὲ τῷ ἀπεδόθη κατηγορία ὅτι ἐξεφράσθη δυσμενῶς κατὰ τοῦ ἐδῶ καθεστῶτος, διότι εἶπεν ὅτι εὔχεται ὁ ἡρωϊκὸς συνταγματάρχης Κονδύλης νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὰ ὕψιστα ἀξιώματα, καὶ ἐδικάσθη ὑπὸ τοῦ στρατοδικείου Σερρῶν, ἀπηλλάγη μέν, ἀλλὰ ὅταν συνῆλθε τὸ συμβούλιον τῶν ἀντιστρατήγων διετέλει ὑπὸ κατηγορίαν καὶ φυσικὸν ἦτο νὰ μὴ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν των οἱ ἀντιστράτηγοι τὴν πρότασιν δι’ αὐτόν. Τὸ γενικὸν ἀρχηγεῖον διὰ τὴν ἐπιχείρησιν τῆς Δοϊράνης, μετὰ τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθησαν 553 προτάσεις προαγωγῆς ἐπὶ ἀνδραγαθίᾳ, εἶπεν ὅτι δὲν συμφωνεῖ μὲ αὐτάς, διότι αἱ πράξεις, τὰς ὁποίας οἱ προτεινόμενοι ἐπετέλεσαν ἦσαν ἐντελῶς πράξεις ἐκτελέσεως καθήκοντος, καὶ ἐξαίρεσιν μόνον, εἶπε, δυνάμεθα νὰ ἐπιτελέσωμεν διὰ 16 προτάσεις, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ ἡ πρότασις περὶ προαγωγῆς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ τοῦ μονίμου ἀξιωματικοῦ Παρασκευοπούλου. Καὶ ὅταν ἔχετε ὁμοφωνίαν νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὡραῖον νὰ ἀφίνετε αὐτὸν ἐκτεθειμένον καὶ ὑπηρετοῦντα ὑπὸ τὰς διαταγὰς ἄλλων, οἱ ὁποῖοι εἶχον προαχθῆ ἐπὶ ἀνδραγαθίᾳ εἰς ἀνώτερον βαθμὸν καὶ ἦσαν πρότερον κατώτεροί του. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ἀφήσετε καὶ αὐτὸν καὶ τοὺς ἄλλους εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται, καὶ δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. προέδρου ὅτι θίγω τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, δὲν θίγω τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, ἀλλὰ ἐξυψῶ αὐτήν, διότι δὲν ζητῶ παρὰ ἐπανόρθωσιν πλάνης, ἥτις ἔλαβε χώραν, τῆς πλάνης τῶν ἀντιστρατήγων κατὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ πίνακος. Νομίζω δὲ ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ ἐπανορθώσῃ τὰς πράξεις αὐτάς, ἐφ’ ὅσον δὲν δεσμεύεται ἀπὸ τὸν νόμον, καὶ νομίζω, ὅτι αἱ τοιαῦται πράξεις ἀποδεδειγμένης ἀξίας, θὰ τύχουν τῆς προσοχῆς του, καὶ πιστεύω ὅτι ὄχι μόνον δὲν θὰ θιχθῇ ἡ πειθαρχία διὰ τῆς ἐνεργείας αὐτῆς ἀλλὰ καὶ θὰ ἐπανέλθῃ ἡ γαλήνη εἰς τὸν στρατόν, ἡ ὁποία, ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις, δύναται καὶ νὰ διαταραχθῇ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει. Ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ἀξιωματικοὺς πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ τοὺς προαγάγῃ διότι καὶ οὗτοι βλέποντες, ὅτι προήχθησαν ἀξιωματικοὶ νεώτεροί των διὰ πράξεως ἥσσονας τῶν ἰδικῶν των θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ παραπονοῦνται, ὅτι εἰς ἡμέρας γενικῆς χαρᾶς αὐτοὶ ἀδικοῦνται. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ σπεύσῃ νὰ δώσῃ τὸ δίκαιον εἰς ὅλους αὐτούς.

§83Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι βουλευταί, δὲν δύναμαι κατ’ ἀρχὴν νὰ ἀποδεχθῶ τὴν ἄποψιν τοῦ προαγορεύσαντος κ. βουλευτοῦ ὅτι τοιαῦτα παράπονα ὑποβαλλόμενα εἰς τὴν Βουλὴν δὲν θίγουν τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατεύματος. Ἀναγνωρίζω τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἀξιωματικὸν ὁ ὁποῖος ἤθελε τρωθῇ ἐν τῇ φιλοτιμίᾳ του, κρινόμενος π.χ. στάσιμος, νὰ παρουσιασθῇ καὶ ἐκφράσῃ τὰ παράπονά του. Ἡ στασιμότης εἶνε μία ὑποτίμησις τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὑποβιβασμὸς ἀπέναντι τῶν συναδέλφων του καὶ φρονῶ ὅτι τοιαῦτα παράπονα εἶνε ἐξεταστέα, δὲν νομίζω ὅμως κατ’ ἀρχὴν ὅτι δύναται ὁ ἀξιωματικὸς νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἀμοιβὴν ἡ ὁποία τῷ ἀνήκει διὰ πράξεις τὰς ὁποίας ἐπετέλεσε καὶ τὸ διάταγμα ἀφῆνον τὴν ἐκτίμησιν τῶν πράξεων τοῦ ἀξιωματικοῦ εἰς τὰς προϊσταμένας του ἀρχὰς δὲν θέτει οὐδένα περιορισμὸν εἰς τοὺς κρίνοντας τοὺς ἀξιωματικούς. Ὁ κ. βουλευτὴς εὑρίσκεται νομίζω καὶ ἐν ἀντιφάσει πρὸς ἑαυτὸν εἰπῶν ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματος ἐκείνου τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἀποφανθῇ αὐτὸς αὐτεπαγγέλτως περὶ τοῦ προκειμένου. Αὐτὸς ὁ ἴδιος κατόπιν προέβαλλε παραδείγματα περὶ τῶν προτάσεων τὰ ὁποῖα ἔδωσαν μίαν πιστωτικὴν εἰκόνα τῆς καταστάσεως πρὸ τῆς ὁποίας εὑρέθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος νὰ ἀνασκευάσω τὴν φράσιν αὐτήν. Δὲν ἀπέλιπε τὸν Ὑπουργὸν τὸ θάρρος ἀλλ’ ἡ εὐσυνειδησία ἐπέβαλεν εἰς αὐτὸν νὰ μὴ κρίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πεποιθήσεών του ἀλλ’ ἐπὶ τῶν προτάσεων τὰς ὁποίας εἶχεν ἐνώπιόν του. Μόλις ὅμως ἀντελήφθη τεραστίαν διαφορὰν ἀντιλήψεως τῶν ἀρχῶν τῶν προϊσταμένων ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τῆς ἀνδραγαθίας, ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ περιπέσῃ εἰς ἀδικήματα προβαίνων διὰ μόνης τῆς μελέτης αὐτοῦ εἰς προαγωγὰς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ. Ὁ Νόμος, εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς, μοὶ δίδει ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα νὰ προβιβάσω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προτάσεων, δὲν πιστεύω ὅμως ἐφ’ ὅσον ἔχω τὸ δικαίωμα τοῦτο νὰ μοὶ ἀρνηθῇ κανεὶς τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ζητῶ πληροφορίας ὁπόθεν δύναμαι νὰ ἀρυσθῶ ἀσφαλεῖς τοιαύτας. Πόθεν ἠδυνάμην νὰ ἀρυσθῶ ἀσφαλέστερον τὰς πληροφορίας ταύτας ἢ ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶνε οἱ φυσικοὶ ἀρχηγοὶ τοῦ στρατεύματος καὶ ἔχουν καὶ τὰ μέσα νὰ λάβωσι τοιαύτας; Ἀπετάθην εἰς τοὺς ἀντιστρατήγους ἀνακοινώσας καὶ τὰς σκέψεις μου καὶ τὰς ἀντιλήψεις μου καὶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἦλθον μέχρις αὐτῶν καὶ δὲν ἔκαμον χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον μοὶ ἔδιδεν ὁ νόμος. Καὶ ὁ μόνος τρόπος ἵνα φθάσω εἰς μίαν συνταύτησιν τῶν ἀντιλήψεων ἦτο ἀκριβῶς νὰ συνέλθωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κάμνουν τὰς προτάσεις περὶ τῶν προαγωγῶν καὶ ἐναρμονίσωσι τὰς ἰδίας αὐτῶν ἀντιλήψεις ἵνα μὴ ὑποπέσωσιν εἰς ἀδικήματα. Αὐταὶ ἦσαν αἱ σκέψεις αἱ ὁποῖαι μὲ ἤγαγον νὰ φέρω τὸ ζήτημα εἰς τὸ συμβούλιον τῶν ἀντιστρατήγων. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ὁποίους ὠνόμασεν ὁ κ. βουλευτὴς εἶδον καὶ ἐγὼ τὰς προτάσεις αὐτὰς ἀλλ’ ἐνόμισα ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εὑρεθῶ ἀντίθετος πρὸς τοὺς προτείναντας καὶ ὅτι δὲν ἔπρεπε, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ μετεχειρίσθην ὅλα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα εὑρίσκοντο εἰς τὴν διάθεσίν μου, νὰ προβῶ εἰς τὴν προαγωγὴν αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν λοχαγὸν Ἀναγνωστόπουλον ἐπανέρχομαι εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ἐν τῇ ἐπερωτήσει του ὁ κ. βουλευτής. Οὐδεὶς ἀξιωματικὸς ἔχει ὁμόφωνον γνώμην τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν διὰ τὴν προαγωγήν του ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ. Ἐὰν ὑπῆρχεν ὁμόφωνος γνώμη διά τινας ἀξιωματικούς, θὰ ἠδύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε ὅτι ἰδοὺ ἕν μέτρον κρίσεως, ὅσοι ἔχουν ὁμόφωνον γνώμην τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν νὰ προβιβασθοῦν, ἐφ’ ὅσον οὐδεμία παρουσιάζεται ἀντίρρησις οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἔχων ὁμόφωνον γνώμην.

§84Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Αὐτὸς ὁ λοχαγὸς Ἀναγνωστόπουλος.

§85Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὄχι. Μὲ συγχωρεῖτε. Διεφώνησε τὸ Σῶμα στρατοῦ.

§86Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἠξεύρετε ποῦ εὑρίσκετο τὸ Σῶμα Στρατοῦ, ὅταν διεφώνησεν; Εὑρίσκετο εἰς τὰς Πάτρας. Τὸν προέτεινεν ὁ διοικητής του, συνεφώνησεν ἡ μεραρχία καὶ συνεφώνησε καὶ τὸ Γεν. Στρατηγεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ 472 δὲν διέκρινε κανένα ἢ ἐξαιρετικῶς αὐτόν.

§87Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὡς εἴπετε πολὺ ὀρθῶς, τὸ Γεν. Στρατηγεῖον συνεφώνησε μὲ τὴν ἄποψιν τῆς Μεραρχίας, ἐν τούτοις ὅμως ἐξῄρεσε μερικοὺς ἐξ αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁμόφωνος γνώμη πρὸ τῆς ὁποίας ἐγὼ θὰ εἶχον μίαν βάσιν καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ στηριχθῶ, δὲν ὑπάρχει. Ὥστε καὶ αὐτὸ τὸ μέτρον τῆς κρίσεως μοὶ ἀφῃρέθη. Αὐτοὶ εἶνε οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν προέβην αὐτεπαγγέλτως καὶ δὲν ἔκαμα χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον μοῦ δίδει ὁ νόμος, ὥστε νὰ προβιβάσω τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ.

§88Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶμαι ἐκ τῶν μελλόντων νὰ συζητήσωσιν ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ὑφισταμένου πολέμου πρέπει νὰ γίνεται συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ προσωπικῶν στρατιωτικῶν θεμάτων. Εἶναι γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως διετυπώσαμεν καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλος συνάδελφος, ὁ κ. Καρπετόπουλος. Καὶ τὰ παράπονα ἐν τούτοις εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔφθασαν καὶ μέχρις ἐμοῦ, παράπονα ἀξιωματικῶν, διότι ἐκρίθησαν στάσιμοι. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἡ στασιμότης ἀποτελεῖ μείωσιν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ ἰδιαίτατα μετὰ ἕνα πόλεμον.

§89Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ στασίμων.

§90Γ. ΠΩΠ. Ἡ στασιμότης εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ πικράνῃ βαθύτατα ἕνα ἀξιωματικὸν καὶ νὰ τὸν θέσῃ εἰς δίλημμα ἀπέναντι καὶ αὐτῶν τῶν συναδέλφων του. Εἶναι ζήτημα λοιπὸν καὶ ἐσωτερικῆς τάξεως, πειθαρχίας ἐν τῷ στρατεύματι. Ἦλθον καὶ πρὸς ἐμὲ πολλοὶ τῶν κριθέντων στασίμων καὶ μοῦ διετύπωσαν παράπονα δίκαια, τοὺς εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν θέματα τοιαῦτα νὰ θίγωνται ἐν τῷ κοινοβουλίῳ καὶ θὰ ἦτο χρήσιμον ἂν διὰ τῆς ὑπηρεσίας ἀπηυθύνοντο ἀμέσως πρὸς τὴν προϊσταμένην των ἀρχήν. Μοὶ εἶπον ὅτι θὰ ἤθελον νὰ ἴδωσι τὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διὰ νὰ φθάσωσι τὰ παράπονά των μέχρις ἐκεῖ διὰ τοῦ ἰδίου των στόματος ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐπίσης ἀποβαίνει ἀδύνατον.

§91Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μέχρις ἐμοῦ.

§92Γ. ΠΩΠ. Ὥστε παρακαλῶ νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὥστε τὰ παράπονα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κρίνονται στάσιμοι ἐπὶ τῇ βάσει πίνακος, ὁ ὁποῖος παρατείνει τὴν ζωὴν ὑπὲρ τὸ δέον, νὰ δύνανται νὰ φθάσουν μέχρις ὑμῶν. Θὰ σᾶς παρεκάλουν, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὸν τρόπον τοῦτον διὰ νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ὁ κ. βουλευτὴς Λαρίσσης.

§93Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει οἱ κανονισμοὶ ὁρίζουν τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἀξιωματικοὶ ὑποβάλλουν τὰ παράπονά των.

§94Γ. ΠΩΠ. Δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα καὶ θὰ εὑρίσκωνται οἱ βουλευταὶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σᾶς κάμνουν ἐπερωτήσεις καὶ σεῖς νὰ ἀπαντᾶτε πρὸς ζημίαν καὶ τῆς πειθαρχίας.

§95Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Οἱ κανονισμοὶ ὁρίζουν τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπευθύνουν τὰ παράπονά των οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ τὸν μὴ προβιβασμόν των ἢ ἄλλα. Ἐγὼ οὐδέποτε ἠρνήθην νὰ δεχθῶ ἀξιωματικοὺς πρὸς ὑποβολὴν παραπόνων.

§96Γ. ΠΩΠ. Ὅταν ἔχωμεν δήλωσιν ὑμῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τότε ἡ δήλωσις ὑμῶν αὐτὴ θὰ χρησιμεύσῃ, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἀπευθύνωνται ἀμέσως πρὸς ὑμᾶς προφορικῶς καὶ οὐχὶ διὰ τῆς ὁδοῦ τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἄγει οὐδὲ πρὸς τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν γεγονότων, οὐδὲ πρὸς ἁπλῆν μόρφωσιν γνώμης τῶν Ὑπουργῶν.

§97Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Σᾶς ἐδήλωσα ὅτι τοὺς δέχομαι πάντοτε τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν νὰ ὑποβάλουν παράπονα.

§98Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις, κ. Ὑπουργέ, διὰ νὰ δώσωμεν μίαν κατεύθυνσιν εἰς τὸ ζήτημα. Ἀσχέτως πρὸς τὰ παράπονα διὰ τὰ γενόμενα, τὰ ὁποῖα ἤλεγξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαρίσσης συνάδελφος ἴσως αὐστηρῶς, ἀλλὰ πάντως οὐχὶ ἀδίκως, ἀσχέτως πρὸς τὸ ἂν συμφέρῃ ζητήματα τοιαύτης λεπτῆς φύσεως νὰ θίγωνται ἐν τῇ Βουλῇ καὶ συχνὰ μάλιστα, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξεύρῃ τρόπον δικαίας ἱκανοποιήσεως ἂν οὐχὶ τῶν ἀδικηθέντων, ἀφ’ οὗ δὲν δέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι ὑπῆρξαν ἀδικηθέντες, ἀλλὰ τουλάχιστον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἔχουν ἐκθέσεις ἂν οὐχὶ καλλιτέρας ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας εἶχον οἱ ἐπ’ ἀνδραγαθία προαχθέντες, ἀλλὰ ἴσης ἀξίας μὲ ἐκείνας. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι ξένος πρὸς τὰ πράγματα καὶ ὡρισμένως εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ διατελῇ ἐν γνώσει ὅτι οἱ παραπονούμενοι ἀξιωματικοὶ ἔχουν καὶ αὐτοὶ ἐκθέσεις σημαινούσας, ἐκθέσεις δικαιολογούσας τὴν προαγωγὴν αὐτῶν. Βεβαίως προαγωγαὶ νέαι ἐπ’ ἀνδραγαθία ἴσως δὲν θὰ ἐδικαιολογοῦντο. Ὑπάρχει ὅμως τρόπος καὶ μέσον καὶ εἰς τὸ μέσον αὐτὸ κατέφυγε καὶ ἄλλοτε ὁ κ. Ὑπουργός. Οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι παρεπονοῦντο ὅτι δὲν προήχθησαν ἐπ’ ἀνδραγαθία ἐνῷ εἶχον προτάσεις ὑπὲρ ἑαυτῶν, αὐτοὶ προήχθησαν κατ’ ἐκλογήν. Ὑπάρχει λοιπὸν τρόπος νὰ προαγάγῃ καὶ αὐτοὺς ὁ κ. Ὑπουργός. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ θὰ καταλήξῃ εἰς συμπεράσματα δικαιοῦντα τοὺς ἀξιωματικούς.

§99Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριε πρόεδρε δὲν εἶπον ὅτι δὲν θὰ μελετήσω τὸ ζήτημα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γερμανὸς......

§101Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑποσχεθῆ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Φλῶρος ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του περὶ τοῦ καταργηθέντος φόρου τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου ἐ. ἔ. διὰ τὰς Κοινότητας.

§103Π. ΦΛΩΡΟΣ. Δύο λέξεις διὰ τὸ κ. Ὑπουργόν, Αἱ ἐνοικιάσεις τῶν φόρων ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων εἰς τὰς κοινότητας εἶχον προκηρυχθῆ δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Καταργηθέντος τώρα τοῦ φόρου ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου, ἔρχονται οἱ ἐνοικιασταί, κ. Ὑπουργέ, καὶ παραπονοῦνται καὶ λέγουν ὅτι ἡμεῖς προέβημεν εἰς τὴν ἐνοικίασιν ἀποβλέποντες εἰς γονίμους μῆνας. Καὶ ὡρισμένως εἰς τὴν Κόνιτσαν ὁ ἐνοικιαστὴς ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἐμποροπανήγυριν τὴν τελουμένην κατὰ τὰ τέλη Σεπτεμβρίου. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐνοικιάσῃ κατὰ τοὺς ἀγόνους μῆνας Ἰανουάριον, Φεβρουάριον καὶ Μάρτιον, δὲν θὰ εἶχεν οὐδὲ 100 δραχμὰς τὸν μῆνα. Ἔρχεται τώρα ἡ Κοινότης καὶ τοῦ ζητεῖ νὰ πληρώσῃ τὸ τέταρτον τοῦ ἐτησίου ἐνοικίου, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι μὲν κατὰ τύπους δίκαιον, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν εἶναι ἀδικώτατον, διότι τοὺς μῆνας Ἰανουάριον, Φεβρουάριον καὶ Μάρτιον εἰς τὴν Κόνιτσαν ἀπέχουσαν ἀπὸ τὰ Ἰωάννινα 15 ὥρας καὶ λόγῳ τῆς ἐλλείψεως συγκοινωνίας, δὲν εἰσήχθη κανὲν ἐμπόρευμα καὶ δὲν εἶχεν οὐδὲν κέρδος. Διατὶ νὰ καταστραφῇ λοιπὸν ἕν ἄτομον, τὸ ὁποῖον ἦτο καὶ στρατιώτης; Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς Φιλιάτες ἀπὸ ὅπου ἐπίσης ἀπηλλάγη ὁ ἐνοικιαστής. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπειδὴ παρεκάλεσα τὴν ὑπηρεσίαν πρὸ ἡμερῶν καὶ ἐφάνη πολὺ φειδωλή, νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν ὅπως συστήσῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς διώξεως πρὸς εἴσπραξιν τοῦ ἐνοικίου αὐτοῦ τῶν τριῶν μηνῶν μέχρις ὅτου ἐξετασθῶσι τὰ πράγματα καὶ ἂν ὄντως ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἔτσι, ὅπως βέβαια φρονῶ ὡρισμένως διὰ τὴν Κόνιτσαν, ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἐμποροπανήγυριν τοῦ Σεπτεμβρίου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ζητηθῇ ἀπὸ αὐτοὺς ἕν ἐλάχιστον ἐνοίκιον. Δὲν ζητοῦν ἀποζημίωσιν. Βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβάλλωμεν εἰς τὰς κοινότητας νὰ πληρώσουν ἀποζημίωσιν, ἀλλὰ νὰ μὴ πάρουν τὸ τέταρτον ἐκ τοῦ ἐνοικίου, ἀλλὰ μέρος μόνον αὐτοῦ. Αὐτὴν τὴν σύστασιν καὶ τὴν παράκλησιν ὑποβάλλω ἀλλὰ νὰ μὴ πάρουν τὸ ἀναλογοῦν τέταρτον ἐκ τοῦ ἐγγείου, ἀλλὰ ἐλάχιστον μέρος.

§104Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐστάλησαν τηλεγραφικαὶ ὁδηγίαι.

§105Π. ΦΛΩΡΟΣ. Πρὸ παντὸς νὰ διατάξητε ἀναστολήν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γερμανὸς παρακαλεῖ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον δὲν ἀπεζημιώθησαν εἰσέτι οἱ παθόντες κάτοικοι τῆς Χαλκιδικῆς ἐκ τῶν ἀποσπασμάτων κλπ.

§107Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ νὰ κατατεθῇ ὁ αἰτηθεὶς φάκελλος καὶ νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις τὴν προσεχῆ Πέμπτην.

§108Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. βουλευτὴς ζητεῖ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει αἱ καταγγελίαι αἱ ὑποβληθεῖσαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Καταγγελίας δὲν ἔχω, ἀναφορὰς παραπόνων ἔχω. Διέταξα μίαν ἐξέτασιν ἐπιμελῆ τοῦ ζητήματος καὶ ἐνηργήθησαν ἔνορκοι προανακρίσεις εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ διαφόρους ἄλλας περιοχάς, μοὶ ὑπεβλήθησαν δὲ ἐκθέσεις. Ἐὰν δὲν προέβην ἀκόμη εἰς καμμίαν ἀπόφασιν τοῦτο συνέβη διότι, συγχρόνως γίνονται ἀνακρίσεις εὐρύταται ἀπὸ τὴν βάσιν Θεσσαλονίκης καὶ ἀπὸ δύο ἐπιθεωρητάς. Ἀναμένω τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀνακρίσεων αὐτῶν καὶ τότε θὰ ἰδῶ κατὰ πόσον θὰ εἶμαι εἰς θέσιν ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχω ἐνώπιόν μου νὰ λάβω ἀπόφασιν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γερμανὸς ἔχει τὸν λόγον.

§110Ν. ΓΕΡΜΑΝΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν στρατολογίαν ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ταῖς ἐπαρχίαις κατὰ τὸ 1916 παρετηρήθησαν ἀνυποταξίαι. Ἐπίσης ὅμως εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὴν ἐκτέλεσιν τῆς στρατολογίας ὑπερέβησαν ἴσως τὰς διαταγὰς τὰς ὁποίας εἶχον λάβῃ παρὰ τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως καὶ προέβησαν εἰς αὐθαιρεσίας διαφόρους καὶ ἐγέννησαν τὸ αἴσθημα τῆς δυσαρεσκείας ἐκ μέρους τῶν κατοίκων. Καὶ μόλον τοῦτο, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ὅταν ἀντελήφθησαν οἱ ἄνθρωποι ὅτι ἐπρόκειτο νὰ πολεμήσουν ὑπὲρ πατρίδος, δὲν ἔλειψαν νὰ προσέρχωνται καὶ εἶναι γνωστὸν μετὰ πόσης προθυμίας προσῆλθον κατόπιν καὶ πῶς ἐπολέμησαν πάντες. Ἀλλὰ ὑπὸ τῶν διαφόρων στρατολογικῶν Ἐπιτροπῶν ἐγένοντο διάφοροι καταστροφαὶ καὶ ἡ Προσωρινὴ Κυβέρνησις, ἀναγνωρίσασα τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον ἔγινεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ἔσπευσε τότε πολλοὺς ἐκ τῶν κατοίκων νὰ τοὺς ἀποζημιώσῃ καὶ ἐστάλησαν ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι ἐξετίμησαν τὰς ἐπελθούσας καταστροφάς. Ὄχι μόνον τοῦτο ἔπραξε ἀλλὰ συγχρόνως διὰ στόματος δύο ἐκ τῶν Ὑπουργῶν διεβεβαίωσεν ὅτι ὅταν θὰ προσέλθουν ὅλοι οἱ στρατιῶται, θὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποζημιώσῃ ὅλους μέχρις ἑνός, διότι, ἀνομολογεῖ ὅτι τὰ ἔκτροπα αὐτὰ δὲν ἔπρεπε νὰ γίνουν. Ἔχομεν λοιπὸν ἀνθρώπους, τῶν ὁποίων κατεστράφησαν τὰ σπίτια καὶ τὰ ἔπιπλα καὶ οἱ ὁποῖοι συνέβη νὰ χάσουν καὶ τὰ παιδιά των καὶ ἐν τούτοις μέχρι σήμερον πολλαὶ ἐκ τῶν οἰκογενειῶν τούτων δὲν ἀπεζημιώθησαν. Ὑπεβλήθησαν ἀναφοραί, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ παρεκάλεσα νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι ἐξηντλήθη τὸ κονδύλιον. Νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος νὰ ψηφισθῇ νέον κονδύλιον καὶ νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰ διάφορα χωρία τῆς Χαλκιδικῆς. Δὲν εἶναι παρὰ 20–30 ἄνθρωποι, τὸ δὲ ποσὸν εἶναι ἀνάξιον λόγου. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον νομίζω, οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσουν τὰς αἰτήσεις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ διατάξουν τὴν ἐκτίμησιν τῶν καταστροφῶν.

§111Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα μελετᾶται πρὸ καιροῦ. Δυστυχῶς παρῆλθεν ἀρκετὸς καιρὸς ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν ἐγένοντο καὶ πόσαι ζημίαι ἐγένοντο. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἂν δυνηθοῦν νὰ ἐξακριβωθῶσιν αἱ ζημίαι, θὰ ὑποβληθῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος.

§113Π. ΦΛΩΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς, εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς ὅτι ὅταν συμβάλλεται τὸ δημόσιον, ἐπιβάλλει βαρυτάτους ὅρους εἰς τοὺς πολίτας. Λαμβάνω δὲ ὡς ἀφορμὴν δύο γεγονότα εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα Κόνιτσαν, κατὰ τὰ ὁποῖα δύο ὑπάλληλοι εἰσέπραξαν ἀπὸ τὸ δημόσιον δι’ ἀναληθῆ βεβαίωσιν ψευδῆ καὶ εἰκονικὴν, ὁδοιπορικά. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν ἵνα εἰς τὰς ὑποβαλλομένας κατατάσεις ἀπαιτεῖται βεβαίωσις τῶν γενομένων ὁδοιπορικῶν ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ κατασταλοῦν πολλαὶ τοιοῦται ὑπαλληλικαὶ ὀρέξεις πρὸς διαρπαγὴν τοῦ δημοσίου πλούτου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάλληλος ἐζήτησε καὶ ἔλαβε ὁδοιπορικὰ καὶ ἀγώγια διὰ χρῆσιν ζώων προκειμένου περὶ ἐπιθεωρήσεως σχολείων τῆς ἕδρας τοῦ γραφείου του ἀποστάσεως τοιαύτης ὅση εἶναι ἡ εἴσοδος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ πρῶτος σταθμὸς τῶν βοηθειῶν.

§114ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§115Π. ΦΛΩΡΟΣ. Εἶναι ὁ πρώην Ἐπιθεωρητὴς Κονίτσης. Τὴν στιγμὴν λοιπὸν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἁλυσοδένει χειροπόδαρα τὸν πολίτην μὲ τὰ συμβόλαια τὰ ὁποῖα κάμνει, νομίζοντα αὐτὸν κακὸν ὀφειλέτην νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δέσῃ καὶ τοὺς κακοήθεις ὑπαλλήλους καὶ νὰ τοὺς ὑποχρεώσῃ νὰ βεβαιώνουν τὰς καταστάσεις παρ’ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, ὥστε νὰ μὴ εἰσπράττωνται ψεύτικα κονδύλια.

§116ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ τοὺς ἀπολύει.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Γαρουφαλιᾶς ἐπερωτᾷ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰ κάτωθι. Κατ’ αὐτὰς πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὸ ζήτημα τῆς χαράξεως τῆς διεθνοῦς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Λιανοκλαδίου εἰς Αὐλῶνα ἐπὶ τῇ βάσει ὑποδεικνυομένων διὰ τῆς σχετικῆς μελέτης δύο κατευθύνσεων, τῆς μιᾶς ἀπὸ Λιανοκλαδίου διὰ Καρπενησίου–Ἄρτης —Ἰωαννίνων εἰς Αὐλῶνα, καὶ τῆς ἑτέρας ἀπὸ Λιανοκλαδίου διὰ Καλαμπάκας–Ἰωαννίνων εἰς Αὐλῶνα. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὅπερ ἐνέχει σπουδαιοτάτην σημασίαν, ὀφείλει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μὴ παρίδῃ τὰ πλεονεκτήματα, ἅτινα παρουσιάζει ἡ προτίμησις τῆς διὰ Καρπενησίου–Ἄρτης–Ἰωαννίνων γραμμῆς ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἑτέραν, προωρισμένης νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὕψιστα κοινωνικὰ συμφέροντα ἄλλως τῆς πρώτης ἐξ αὐτῶν. Ἡ διὰ Καρπενησίου–Ἄρτης κλπ. ἐν πρώτοις τυγχάνει συντομωτέρα κατὰ 70 περίπου χιλιόμετρα, ἀσυγκρίτως στερεωτέρα λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους, ὀλιγώτερον δαπανηρὰ καὶ λόγῳ τῆς βραχυτέρας ἀποστάσεως καὶ λόγῳ τῶν ἀπαιτουμένων ἐλαχίστων τεχνικῶν ἔργων, ἐπὶ πλέον δὲ γονιμωτέρα καὶ λόγῳ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἀπείρων προϊόντων τῶν μερῶν καὶ ἰδίᾳ τοῦ Νομοῦ Ἄρτης, δι’ ὧν θέλει διέλθῃ, τῆς μεγάλης ἐμπορικῆς συναλλαγῆς, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τοῦ ὑπερτέρου πληθυσμοῦ, δεκαπλασίου περίπου, ἁπάσης τῆς Νοτίου Ἠπείρου τοῦ Νομοῦ Ἄρτης, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ ἡ διὰ Καλαμπάκας ὑστερεῖ ἀπὸ πάσας τὰς ἀπόψεις ταύτας. Λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι οὐ μόνον ὁ Νομὸς Ἄρτης, Νομὸς Πρεβέζης, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ὁ Νομὸς Αἰτωλοακαρνανίας στεροῦνται οἱασδήποτε σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας, ἀντιθέτως πρὸς τὴν ἑτέραν διὰ Καλαμπάκας γραμμὴν συνδεομένης ταύτης καὶ τῶν πέριξ διὰ πλήρους σιδηροδρομικοῦ δικτύου τοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ λειτουργοῦντος, ἐπιβάλλεται καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἡ προτίμησις τῆς διὰ Καρπενησίου–Ἄρτης χαράξεως, ἵνα δυνηθῇ οὕτω καὶ ὁ ἀποκεκλεισμένος οὗτος μέγας πληθυσμὸς ἐπικοινωνῶν, νὰ ἐκπολιτισθῇ καὶ ἀπολαύσῃ τὰ ἀγαθὰ τῆς συγκοινωνίας, ἀποφύγει δὲ τὸ Δημόσιον τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐν τάχει χαράξεως ἰδιαιτέρας χάριν τῆς συγκοινωνίας τῶν μερῶν τούτων γραμμῆς καὶ ἰδιαιτέρων δαπανῶν διότι ἐπ’ ἄπειρον δὲν δύναται ὁ πληθυσμὸς οὗτος νὰ καταδικασθῇ εἰς τοιαύτην ἀναχρονιστικὴν κατάστασιν ἐμπνέουσαν τὴν ἀπαγοήτευσιν. Ἡ ὀρθὴ καὶ δικαία αὕτη σύστασίς του εὐχῆς ἔργον ἤθελεν εἶσθαι ὅπως ἐφελκύσῃ τὴν προσήκουσαν ἀντίληψιν τοῦ Κου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις οὕτω ἐνεργῶν θέλει ἐπισύρει διαρκῆ καὶ αἰωνίαν τὴν εὐγνωμοσύνην ὁλοκλήρου πληθυσμοῦ.

§118Α. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Προκειμένου κ. Πρόεδρε, περὶ τῆς χαράξεως τῆς διεθνοῦς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Λιανοκλαδίου εἰς Αὐλῶνα περὶ τῆς ὁποίας ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις διὰ τῶν ὁποίων ὑποδεικνύονται δύο κατευθύνσεις, τῆς μιᾶς ἀπὸ Λιανοκλαδίου διὰ Καρπενησίου–Ἄρτης– Ἰωαννίνων εἰς Αὐλῶνα καὶ τῆς ἑτέρας ἀπὸ Λιανοκλαδίου διὰ Καλαμπάκας–Ἰωαννίνων εἰς Αὐλῶνα, προκειμένου νὰ ἀσχοληθῇ προσεχῶς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς προτιμητέας κατευθύνσεως ὀφείλω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἰδιαιτέρως ἐπὶ τῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ γραμμὴ διὰ Καρπενησίου–Ἄρτης —Ἰωαννίνων εἰς Αὐλῶνα, ἀσχέτως τὸ ὅτι ἡ γραμμὴ αὐτὴ εἶναι συντομωτέρα κατὰ πεντήκοντα ἢ ἑβδομήκοντα χιλιόμετρα, εἶναι ἀσυγκρίτως στερεωτέρα λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους καὶ ὀλιγώτερον δαπανηρά, ἕνεκεν τῆς βραχυτέρας ἀποστάσεως καὶ τῶν ἀπαιτουμένων ἐλαχίστων τεχνικῶν ἔργων. Εἶναι ἐπὶ πλέον προσοδοφόρος καὶ γόνιμος, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἑτέραν γραμμήν, προκειμένου δὲ νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὑπέρτερον πληθυσμόν, πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς στερεῖται συγκοινωνίας ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ γραμμὴ τῆς Καλαμπάκας–Ἰωαννίνων ἔχει τὸν Θεσσαλικὸν σιδηρόδρομον. Νομίζω, ὅτι διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς δέον νὰ προτιμηθῇ ἡ γραμμὴ αὐτὴ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ ἐκτιμήσῃ τοὺς λόγους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦσι διὰ τὴν γραμμὴν αὐτήν, ἡ ὁποία στερεῖται οἱασδήποτε συγκοινωνίας καὶ δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ ρεύματα τεσσάρων ποταμῶν, θὰ ἐπέλθῃ δὲ συγκοινωνία μὲ τὴν Πελοπόννησον καὶ ἐν γένει μὲ τοὺς πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέροντα διὰ νὰ ἐπικοινωνῶσι μὲ τὴν Ἀλβανίαν. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὥριμον γνώμην παρακαλῶ νὰ ἀνακοινώσῃ ταύτην εἰς τὴν Βουλήν.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν γνώμην, καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα νὰ τὸ μελετήσω τὸ ζήτημα.

§120Α. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Νὰ τὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Ἐγὼ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. βουλευτήν, ὅτι ἐκ πρωτοβουλίας ἰδικῆς μου διετάχθη ἡ μελέτη.

§122Α. ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΙΑΣ. Εἶναι γνωστόν.

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τότε νὰ μὴ χάνωμεν τὴν ὥραν καὶ νὰ προχωρήσωμεν.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διὰ τίνας λόγους δὲν συνετελέσθη εἰσέτι ἡ ἐργασία πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ σχολείου Μιστρᾶ παρ’ ὅλας τὰς πρὸ μηνὸς διεξαχθείσας ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις. Δίμηνος μόλις ἐργασία εἶναι ἐπαρκοῦσα ὅπως χαρίσῃ εἰς μὲν τοὺς μικροὺς Λακεδαιμονίους θαυμάσιον σχολεῖον ἐπὶ λαμπρᾶς τοποθεσίας ἱδρυμένον, εἰς δὲ τὸ δημόσιον τὰς δαπάνας τόσων ἐνοικίων. Πρὸς δὲ τὶ ἀπέγινε τὸ ζήτημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων τῶν ἐν τῷ Παλαιῷ Μιστρᾶ κατοικούντων οἵτινες στεροῦνται ἐπὶ τόσα τώρα ἔτη τῆς περιουσίας των χωρὶς νὰ ἀποζημιοῦνται.

§125Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Ὁ ἐργολάβος ἐπισκευῆς τοῦ διδακτηρίου Μιστρᾶ δι’ ἀναφορᾶς του ἀπὸ Ἰουνίου π. ἔ. ἐζήτησε μεταβολὴν τρόπου ἐκτελέσεως τοῦ δαπέδου, ἐλλείψει τῶν ἀρχικῶς προβλεπομένων ὑλικῶν, καὶ αὔξησιν τιμῆς μονάδος τῶν λοιπῶν ὑπολειπομένων πρὸς ἐκτέλεσιν. Τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 21965 π. ἔ. ἀποφάσεώς του ἐνέκρινε τὸ πρῶτον, ὡς ἐπιτρεπόμενον ὑπὸ τῶν κειμένων διατάξεων, ἀπέρριψε δὲ τὸ δεύτερον ὡς ἀντικείμενον εἰς αὐτάς. Ὁ ἐργολάβος διὰ νεωτέρας του ἀναφορᾶς ζητεῖ ἤδη τὴν διάλυσιν. Διὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν παλαιῶν τούτων ἐκκρεμῶν ἐργολαβιῶν συνετάχθη εἰδικὸν σχέδιον νόμου. Ἐν τῷ σχετικῷ δὲ φακέλλῳ τοῦ Ὑπουργείου οὐδεμία ὑπάρχει αἴτησις ἢ διαμαρτυρία κατοίκου τοῦ παλαιοῦ Μιστρᾶ περὶ στερήσεως τῆς περιουσίας του ἄνευ ἀποζημιώσεως οὔτε καὶ ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ ἐφόσον δὲν ἐξετελέσθη εἰσέτι ἡ ἀπὸ καιροῦ μελετωμένη καὶ ἀναγκαιοτάτη αὕτη ἀπαλλοτρίωσις.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος ἐπερωτᾷ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν εἰς ποῖα μέτρα προέβη παρὰ τῷ συναδέλφῳ του κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ κύρια ἔργα των οἱ διδάσκαλοι τῶν ὁποίων παραδόξως ἤρθη ἡ ἀναστολὴ καὶ ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸν στρατόν, ὅστις δὲν ἔχει βεβαίως ἀνάγκην τοῦ εὐαρίθμου ἀριθμοῦ των, ἐνῷ συγχρόνως ἡ χώρα ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ λειτουργήσουν τὰ κλειστὰ σχολεῖα.

§127Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἐλήφθη ἀπόφασις ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἰς οὐδεμίαν κατηγορίαν ὑπαλλήλων ὑπάγονται αἱ μικραὶ ἡλικίαι.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρακάκος συνιστᾷ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ δώσῃ φιλόστοργον λύσιν εἰς τὸ ζήτημα τῶν καυσοξύλων τοῦ Γεωργιτσίου. Βεβαίως ἡ προστασία τῶν δασῶν προέχει ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται περὶ κωμοπόλεως κειμένης ἐπὶ τοῦ Ταϋγέτου, τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι δὲν δύνανται ἄλλως πως νὰ προμηθευθῶσι τὰ καυσόξυλά των, ἄνευ ἐπαρκείας δὲ τοιούτων θὰ ἀποθάνωσιν ἐκ ψύξεως, δίκαιον καὶ σκόπιμον εἶναι ὅπως δοθῶσιν εἰς τὸν δασάρχην ἐπαρκεῖς ὁδηγίαι ἵνα ἡ προμήθεια καυσοξύλων ἐκ τοῦ ἐγγὺς δάσους, ἐνεργεῖται κατὰ τρόπον μὴ δημιουργοῦντα ἐπιπρόσθετα ἐμπόδια. Ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν παρακαλεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ κρίνῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§129Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν σύστασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως ἀμνηστείας». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον). Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραγραφῆς ἀδικημάτων τινῶν διαπραχθέντων ἀπὸ 1 Νοεμβρίου 1916 μέχρι 14 Ἰουνίου 1917». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 2125 «περὶ καταργήσεως τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων διὰ τὰς δαπάνας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς Ἀστυνομίας καὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ δημοτικῶν δασμῶν» (Ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Δημ. Ε. Καλογεροπούλου περὶ παραχωρήσεως δικαιώματος ἐγκαταστάσεως μεγάλων δικτύων (τονναρῶν) πρὸς ἁλιείαν τῶν τόννων καὶ ἱδρύσεως ἐργοστασίων πρὸς βιομηχανικὴν συσκευασίαν αὐτῶν». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ἧς ἀπὸ 11)24 Ἰανουαρίου 1919 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. A. Pouyanne ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ Γαλλοελληνικοῦ συνδικάτου πετρελαίων ἐν Ἠπείρῳ, Αἰτωλοακαρνανίᾳ, Πελοποννήσῳ καὶ Ἰονίοις νήσοις». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς ἐγγραφὴν εἰς τὰ Μητρῷα ἀρρένων τῶν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ διαμενόντων ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ἐκ τῶν νέων χωρῶν καταγομένων». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐμφυτευτικῶν δικαιωμάτων καλλιεργείας». Ὁ κ. Ἀραβαντινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§131Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μολονότι ἀναγνωρίζω πλήρως τὴν φιλότιμον προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν κατέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἵνα μεταξὺ τῶν ἐνδιαφερομένων γνωμῶν εὕρῃ λύσιν τινα, ἡ ὁποία κατὰ τὰς ἀντιλήψεις του ἐξυπηρετεῖ τὸ δίκαιον, ἐν τούτοις καθ’ ὃν τρόπον ἀπεκρυστάλλωσαν εἰς τὸ ὑπ’ ὄψει του σχέδιον νόμου τὴν ὑπ’ αὐτοῦ εὑρεθεῖσαν λύσιν ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐφόσον δὲν ἔχω ἄλλα ἐφόδια, τὰ ὁποῖα ἀνέμενον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀδυνατῶ νὰ κρίνω κατὰ πόσον ἡ ἐγκατάλειψις τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν θέλει ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀπὸ τὰς γνώμας τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἡ ὀρθοτέρα λύσις. Καὶ συγκεκριμένως, διότι δὲν εἰσέρχομαι ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν ἐπιφυλασσόμενος νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην εἰς τὴν ὁποίαν στηρίζει τὴν ἀπομάκρυνσιν του ἀπὸ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς ὁ κ. Ὑπουργός, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ κάνει ἐντύπωσιν εἶνε τοῦτο ὅτι ἐνῷ ἀναγνωρίζει δι’ αὐτοῦ τούτου τοῦ νομοσχεδίου ὅτι ἡ ἀπόρριψις κανόνος ὑπεράνω τῶν 15% τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος εἶνε πρᾶξις, τὴν ὁποίαν δὲν ἀνέχεται πλέον ἡ κοινωνία καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία θέλει νὰ θέσῃ τέρμα. Εἰς πᾶσαν ἀπόρριψιν τοῦ κανόνος τὸ 15% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος προκειμένου περὶ ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας λαμβάνεται ὡς βάσις τὸ ⅓ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τὸ ἕν τρίτον δὲ τοῦτο εἶναι διὰ τὸ μέλλον.

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ 15% θὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τὸ μέλλον ἐνῷ ἡ ἀποζημίωσις πρόκειται νὰ γίνῃ εἰς σχέσεις παλαιᾶς.

§133Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μάλιστα, ἐὰν οἱ λογαριασμοί, τοὺς ὁποίους κάμνω ἐγὼ εἶναι ἀκριβεῖς καὶ λαμβάνω ὡς βάσιν κύριε Πρόεδρε, τοὺς λογαριασμοὺς τοὺς ὁποίους μᾶς ἔφερε αὐτὴ αὕτη ἡ μειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐφ’ ὅσον λαμβάνει τὴν τελευταίαν πολεμικὴν πενταετίαν κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς μειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένην ἀπὸ ἀμέσως ἐνδιαφερομένους ἰδιοκτήτας.

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζετε ὅτι αἱ πληροφορίαι εἶναι σωσταί;

§135Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ὄχι· Θὰ ἀναμένω τὰς πληροφορίας ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ προτεινόμενα μέτρα ἀλλ’ ἄν λάβωμεν αὐτὰς τὰς πληροφορίας ὡς ἀληθεῖς τότε φθάνομεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν πολεμικὴν πενταετίαν κατὰ τὸ τελευταῖον εἰσόδημα εἶναι 200 δραχμαὶ καθαραὶ κατὰ στρέμμα. Καθαρὸν εἰσόδημα τοῦ ⅓ περίπου 67 δρ. Κεφαλαιοποιούμενον πρὸς 3% τόκον εἶναι 1340 δρ. Ἐνῷ τὰ πράγματα ταῦτα ἔχουν οὕτω δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον ἐπολεμήσαμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Νοταρᾶ ὁ ὁποῖος εἶναι πολὺ μετριοπαθέστερος. Ζητεῖ μόνον 60 δρ. κατὰ στρέμμα καὶ διὰ ποῖον .................

§136Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πόσον δίδει;

§137Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. 1340.

§138Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δίδει μηδέν.

§139Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἔχομεν τὴν ὑπογραφήν σας· Δίδει 1340.

§140Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπέγραψα τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον δίδει μηδέν.

§141Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Ἂν δὲν εἶναι 1340 ὅσην ἀβαρίαν καὶ ἂν κάνωμε καὶ ἂν εἶναι τὸ ἥμισυ, τὸ τέταρτον διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἕνα πωλητήριον συμβόλαιον τοῦ 1890 διὰ τὸ ὁποῖον τὸ ἥμισυ κτῆμα «Ζοῦβας» ἀποτελούμενον ἐκ χιλίων στρεμμάτων ἐπωλήθη ἀντὶ 200.000. Λέγω λοιπὸν ὅτι πολὺ δικαιοτέρα εἶναι ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς διότι καθ’ ἣν ἐποχὴν δὲν εἶχον ἀρχίσῃ νὰ λέγουν νὰ ἀποζημιώσουν τοὺς ἰδιοκτήτας μὲ τὴν σημερινὴν ἀξίαν, τοὺς ἰδιοκτήτας, ἀλλ’ ὡς ἰδιοκτήτας τῆς γῆς εἰς ἣν κατάστασιν μᾶς τὴν παρέδοσαν διότι οἱ ἐμφυτευτικοὶ κύκλοι Κύριε Πρόεδρε καὶ Κύριε Ὑπουργὲ οἱ ἰδιοκτῆται ἔκαμαν ἕνα συνεταιρισμὸν εἰς τὸν ὁποῖον αὐτοὶ πάντοτε ἐβγῆκαν κερδισμένοι.

§142Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐβγῆκαν κερδισμένοι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος τότε δικαίου.

§143Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Μὰ δὲν λέγω νὰ μὴ τοὺς ἀποζημιώσωμεν.

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποίαν ἀξίαν εἶχε ἡ γῆ πρὶν τὴν παραλάβουν πρὸς ἐμφύτευσιν;

§145Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Εἰς τὸν κολλῆγον δὲν κατέβαλαν οὔτε κεφάλαιον, οὔτε ἐργασίαν, οἱ δὲ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ ἀντέστησαν εἰς ὅλας τὰς σταφιδικὰς κρίσεις εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἰσέφερον τίποτε οἱ ἰδιοκτῆται. Διὰ ποῖον λόγον λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας λαμβάνει ὡς βάσιν τὸ ⅓ τῆς καθαρᾶς προσόδου ὅταν εἶναι βέβαιον ὅτι ὑπάρχουν ἐμφυτευτικοὶ κανόνες 3% καὶ 25% καὶ 20% καὶ ἀλλοῦ καὶ 35%. Καὶ διὰ ποῖον λόγον λαμβάνει τὴν τελευταίαν πενταετίαν; Τοὐλάχιστον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ δίσεκτα ἔτη, νὰ λάβωμεν δεκαετίαν. Καὶ διὰ ποῖον λόγον λαμβάνεται τὸ 5% ἐνῷ δὲν εἶναι ὁ τόκος ὁ τρέχων ἐπὶ τῆς γῆς; Αὐτὰς τὰς ἀπορροίας μοῦ ἐγέννησεν τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁμολογῶ ὅτι πολὺ διστάζω νὰ παραδεχθῶ ὅτι θὰ φθάσωμεν διὰ τῆς λύσεως ταύτης εἰς τὸ δίκαιον τέλος.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον.

§147Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς κατηγορίας τὴν ὁποίαν μᾶς ἀπηύθυνε ἡ μειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς κατηγορίας ὅτι διὰ τῆς ἐπεκτάσεως δηλ. τῆς ἀγροτικῆς μεταρρυθμίσεως καὶ ἐπὶ τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων, προβαίνομεν εἰς παρέκκλισιν ἀπὸ τῆς διαγεγραμμένης ἀγροτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ θεωρῶ ἀπολύτως ἐξαντληθὲν ἐκ τῶν συζητήσεων αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ὥστε δὲν νομίζω πρέπον νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ εἰσέρχομαι εἰς ἕνα τῶν κυριωτέρων σημείων τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ ἐμφυτευτικοῦ ζητήματος καὶ τὸ μᾶλλον ἐπίμαχον, εἰς τὸ σημεῖον τοῦ ὁρισμοῦ τῆς καταβλητέας εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἀποζημιώσεως. Ἡ Ἐπιτροπή, κ. βουλευταί, εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον, παρεπέμφθη ἡ διάταξις ἡ ἀναγραφεῖσα εἰς τὸ ἀγροτικὸν νομοσχέδιον, ἐν σχέσει μὲ τὰ ἐμφυτευτικὰ κτήματα, ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ὁρισμοῦ τῆς ἀποζημιώσεως ἐδιχάσθη ὡς ἦτο ἑπόμενον. Ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπρότεινε νὰ ὁρισθῇ ὡς ἀποζημίωσις ἡ ἀξία τῆς ἀσκεποῦς γῆς ὑπὸ τὴν μορφὴν ὑπὸ τὴν ὁποίαν παρεδόθη εἰς τὸν ἐμφυτευτήν....................

§148Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως παρεδόθη εἰς τὸν ἐμφυτευτήν.

§149Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Μάλιστα, ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ζητεῖ νὰ ὁρισθῇ ὡς ἀποζημίωσις, ἡ ἀποζημίωσις διὰ τῆς κεφαλαιοποιήσεως τῶν ἐμφυτευτικῶν κανόνων μὲ τρεχούσας σήμερον τιμάς, ἐπὶ τιμῇ 4%, δηλ. νὰ ὁρισθῇ τὸ 25πλάσιον τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος, ἐπαναλαμβάνω, μὲ τρεχούσας σήμερον τιμάς. Εὑρέθην λοιπὸν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴν ἀποδεχθῶ οὔτε τὴν μίαν οὔτε τὴν ἄλλην γνώμην, καὶ νὰ προτείνω μίαν ἄλλην λύσιν, αὐτὴν ἡ ὁποία διατείνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἂν δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἀπόλυτον ἀλήθειαν, εἶμαι βέβαιος ὅτι εἶναι πλησιέστερον πρὸς τὰς ἄλλας δύο προτεινομένας λύσεις ἐπὶ τοῦ ἐμφυτευτικοῦ. Ἡ λύσις τὴν ὁποίαν ἡμεῖς προτείνομεν, κύριοι βουλευταί, ἔχει καὶ ἕνα ἕτερον πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον θὰ φανῇ παράδοξον ἐκ πρώτης ὄψεως ὅτι παρέχομεν εἰς τοὺς ἐμφυτευτάς, ὁρίζομεν διὰ τοὺς ἐμφυτευτὰς ἀποζημίωσιν εὐνοϊκωτέραν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποῖα ὑποτίθεται ὅτι ἐκπροσωπεῖ τὰς ἀπόψεις τῶν ἐμφυτευτῶν καὶ δίδομεν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τίμημα μεγαλύτερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ὑποτίθεται ὅτι ἐκπροσωπεῖ τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιοκτητῶν. Προϊόντος τοῦ λόγου μου ἐλπίζω ὅτι θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω, θὰ σᾶς πείσω ..........

§150Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ μᾶς πείσετε.

§151Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἄν δὲν θέλετε νὰ πεισθῆτε, βεβαίως. Κύριοι βουλευταί, εἶναι φανερὸν ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ εἰς μίαν ἐμφυτευτικὴν γεωργικὴν ἐκμετάλλευσιν, δὲν δύναται νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ τῶν δύο στοιχείων, τὰ ὁποῖα τὴν ἀποτελοῦσιν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι συνδεδεμένα ἀναποσπάστως, μεταξὺ τοῦ ἐδάφους καὶ τῆς φυτείας καὶ εἶναι ἀκόμη περισσότερον ἀδύνατος ἡ ἐξακρίβωσις τῆς σχετικῆς των ἀξίας. Ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ὑποδεικνύει μίαν λύσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ἡ ἀφαίρεσις τῆς φυτείας, καὶ νὰ κριθῇ ἡ ἀξία τῆς γῆς ὑπὸ τὴν ἀρχικήν της μορφήν, καὶ εἶναι ἡ λύσις αὕτη ἡ ἑξῆς: νὰ λάβωμεν ὡς βάσιν τὴν σημερινὴν ὁλικὴν ἀξίαν τοῦ κτήματος, νὰ κάμωμεν ἐκπεσμὸν ἐξ αὐτῆς τῶν ἐξόδων, τῆς ἐκχερσώσεως τῆς φυτείας καὶ τῆς διαδοχικῆς βελτιώσεως καὶ τὸ ὑπόλοιπον κατὰ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς ἀσκεποῦς γῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ καταβληθῇ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Συγκεκριμμένως, κύριοι βουλευταί, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι σήμερον ἡ ἀξία τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων εἶναι κατὰ μέσον ὅρον 800 δραχμὰς κατὰ στρέμμα, ἐν ᾗ περιπτώσει λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν ὑπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς θ’ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου 150–200 δραχ. καὶ τὸ ὑπόλοιπον ἐκπροσωπεῖ τὴν καταβλητέαν ἀποζημίωσιν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην δηλαδὴ δραχμὰς 600.

§152Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Τὸ ἀντίθετον.

§153Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Σᾶς παρακαλῶ ὁρίζεται ὅτι ἡ καταβλητέα τῷ κυρίῳ ἀποζημίωσις δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὴν ἐνεστῶσαν ἀξίαν τῆς ὑπὸ ἐμφύτευσιν γῆς (ἀναγινώσκει) Ἑπομένως ἐπαναλαμβάνω θὰ εἴχομεν μίαν τιμὴν κατὰ μέσον ὅρον 600 δραχμὰς κατὰ στρέμμα.

§154Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Δὲν συμφωνοῦμεν εἰς τοὺς ὑπολογισμούς σας.

§155Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ τὸ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ καὶ ὡς βάσις ἐὰν ληφθῇ ἡ πρότασις τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὀρθὴ, διότι ἡ ἀξία τῶν γενομένων δαπανῶν διὰ τὰς ἐκχερσώσεις, τὰς φυτεύσεις καὶ διαδοχικὰς βελτιώσεις δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποκρίνονται πράγματι πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς φυτείας, ἡ ὁποία κατὰ κανόνα τουλάχιστον κατὰ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἠρύσθην, κατὰ κανόνα ἡ ἀξία τῆς φυτείας δύναται νὰ θεωρηθῇ τριπλασία καὶ τετραπλασία τῆς ἀξίας τῆς γῆς, δηλαδὴ ἡ ἀξία τῆς ἀσκεποῦς γῆς ἐκπροσωπεῖ εἰς τὴν ἀξίαν ἑνὸς ἐμφυτευτικοῦ κτήματος εἰ μὴ τὸ τρίτον ἢ τὸ τέταρτον τῆς ὁλικῆς ἀξίας τοῦ κτήματος, καθ’ ἣν ἐποχὴν διὰ τῆς προτάσεως τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἠθέλομεν φθάσει εἰς τὸ ἀντίθετον συμπέρασμα, τουτέστιν ἡ ἀξία τῆς ἀσκεποῦς γῆς νὰ ἐκπροσωπῇ τὰ ¾ τῆς ὁλικῆς τοῦ κτήματος ἀξίας. Ἰδοὺ κύριοι, διατὶ εἶπον, ὅτι δίδομεν ἀποζημίωσιν εὐνοϊκωτέραν διὰ τὸν φυτευτὴν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ζητοῦν οἱ ἐκπροσωποῦντες τοὺς ἐμφυτευτὰς εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς προτείνει ὡς βάσιν τῆς καταβλητέας ἀποζημιώσεως τὴν κεφαλαιοποίησιν τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος, ὑφ’ οὓς ὅρους ἐξέθεσα προηγουμένως.

§156Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον εἴχατε σεῖς διατυπώσει.

§157Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πράγματι εἰς τὴν διάταξιν τὴν ἀναγραφεῖσαν εἰς τὸ ἀγροτικὸν νομοσχέδιον, τῆς ὁποίας ἐγὼ ὑπῆρξα εἰσηγητὴς ἀναγράφεται, ὅτι ἡ ἐξαγορὰ τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κεφαλαιοποιήσεως τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος. Ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν, διατί τὸ ἔπραξα τοῦτο. Εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἐκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκτάσεως μεγαλείτερα, τῶν 1000 στρεμμάτων.

§158Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καθόλου, δὲν ἐκτείνεται καὶ ἐπ’ αὐτῶν.

§159Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἴσχυε καὶ προηγουμένως, τοῦτο καὶ τὸ πρῶτον κτῆμα εἰς τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ὑπῆρξε κτῆμα τῆς Ἀττικῆς τὸ ὁποῖον περιέχει ἐκτάσεις ἐμφυτευτικάς.

§160Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Φέρετε τὸ ἀποδεικτέον ἀντὶ ἀποδεδειγμένου. Σημαίνει, ὅτι ὁ νόμος κακῶς ἐφηρμόσθη ἐπὶ τοῦ κτήματος αὐτοῦ. Δὲν θὰ μὲ πείσητε, ὅτι ὁ νόμος 1072, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὡς ἀρχὴν νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἀκτήμονας, ὅτι ἐπρόκειτο ν’ ἀποκαταστήσῃ καὶ τοὺς ἐμφυτευτάς. Ὁ ἐμφυτευτὴς ἐκ μόνου τοῦ λόγου, ὅτι εἶναι ἐμφυτευτής, δὲν εἶναι ἀκτήμων. Ἔχει ἐμπράγματον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τὸν ἀπομακρύνει ἀπὸ τὴν κατηγορίαν τῶν ἀκτημόνων.

§161Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Μὲ ἀναγκάζετε νὰ ἐκταθῶ ἐπὶ ζητήματος περὶ τοῦ ὁποίου νομίζω περιττὸν ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ὅτι καὶ ἀρχικῶς ὁ ἀγροτικὸς νόμος δὲν ἦτο δυνατόν, εἰμὴ νὰ ἰσχύσῃ καὶ ἐπὶ τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων καὶ ὅτι ἴσχυσε τὸ ἀναφέρει τὸ παράδειγμα τῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ κτήματος τῆς Ἀττικῆς. Ὅτι δὲ ἔπρεπε νὰ ἰσχύσῃ ἀναντίρρητον καὶ προφανὲς εἶναι, διότι ἡ ἀγροτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀπέβλεψεν ἀνέκαθεν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῆς γῆς ἄνευ διακρίσεως μεταξὺ κολλήγων, παρακεντέδων, ἐμφυτευτῶν ἢ ἄλλης φύσεως καλλιεργητῶν. Οὐδὲ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀφίσῃ ἐκτὸς τῆς προνοίας της αὐτοὺς ἡ ἀγροτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως.

§162Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ κάμνει νόμον τώρα.

§163Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ προνοήσῃ διὰ μίαν τάξιν ἀνθρώπων, ἡ ὁποία ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην εἶχεν ἀνάγκην τῆς ἀντιλήψεως τοῦ Κράτους, διότι καὶ τὰ δίκαια, τὰ ὁποῖα συνδέουν τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν ἐμφυτευτῶν μετὰ τῆς γῆς, εἶναι δίκαια ἰσχυρότερα καὶ τὰ βάρη, ὑπὸ τὰ ὁποῖα κύπτει ἡ τάξις αὐτὴ εἶναι βάρη ἐπαχθέστερα τῶν ἄλλων τάξεων τῶν καλλιεργητῶν. Ὅταν ἀναγνωρίζετε τὸ δικαίωμα τῆς Γεωργικῆς ἐγκαταστάσεως, εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν συνδέονται μετὰ τῆς γῆς, εἰμὴ διὰ προσωπικῆς σχέσεως, ἀπολύτως προσωπικῆς καὶ ἐφημέρου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῆτε τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συνδέονται πολὺ περισσότερον, πολὺ σταθερώτερον, ὅπως εἶναι οἱ ἐμφυτευταί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπὸ βάρη πολὺ ἐπαχθέστερα τῶν κολλήγων καὶ τῶν παρακεντέδων. Διότι ἡ φυτεία, τὴν ὁποίαν καλλιεργεῖ ὁ ἐμφυτευτὴς εἶναι ἔργον τῶν χειρῶν του, οὔτε ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ τίποτε· αὐτὸς καταβάλλει τὰς δαπάνας, τοὺς κόπους, τὰς δαπάνας τῆς φυτείας, τῆς βελτιώσεως, αὐτὸς εἶναι ἠναγκασμένος νὰ ἀναμένῃ σκληρὰς ἡμέρας ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἐγκαρτερήσεων καὶ στερήσεων, ἕως ὅτου ἴδει τὴν φυτείαν ἀναπτυσσομένην διὰ νὰ πάρῃ τὴν πρώτην ἀπόδοσιν, αὐτὸς κύπτει ὑπὸ βάρη περισσότερον ἐπαχθέστερα τῶν ἄλλων καλλιεργητῶν, διότι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώνῃ ἀπέναντι τῶν βαρῶν, ἀπέναντι, τῶν θυσιῶν του εἰς ἕνα ἰδιοκτήτην ἀπολύτως ἀργόν, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον δὲν καταβάλλει μόχθους εἰς τὸ κτῆμα, τοῦ ὁποίου λαμβάνει πρόσοδον κολοσσιαίαν, ἀλλ’ οὐδὲ κἄν χρηματικὴν δαπάνην πέραν τῆς ἀγροτικῆς εἰσφορᾶς, τῆς εἰσφορᾶς τῆς γῆς. Εἶναι ἠναγκασμένος εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ ἀποδίδῃ κανόνα ἐμφυτευτικόν, ὁ ὁποῖος φθάνει μέχρι τοῦ σημείου τούτου, ὥστε πλειστάκις συχνότατα νὰ ἀπομυζᾷ ὁλόκληρον τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον καὶ οὐ μόνον σπανίως νὰ λαμβάνει καὶ μέρος, νὰ μετεγγίζῃ καὶ μέρος τῶν ἡμερομισθίων τοῦ καλλιεργητοῦ εἰς τὰ θυλάκια τοῦ ἀργοῦ ἰδιοκτήτου. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν ἐμφυτευτῶν. Οὐδὲ ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ὅτι τὸ Κράτος ἤθελεν καταστήσει τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν ἐμφυτευτῶν ἀπόκληρον καὶ διὰ τοῦτο ἐθεώρησεν ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ εἰδικωτέραν πρόνοιαν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Εἶπον ὅτι ἐγὼ αὐτὸς εἰσηγήθην εἰς τὴν Βουλὴν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὡς βάσιν τῆς καταβλητέας ἀποζημιώσεως εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ὁρίζεται ἡ κεφαλαιοποίησις τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος καὶ ἂν ἔπραξα τοῦτο, τὸ ἔπραξα διότι ἐκ τῆς μελέτης τοῦ ἐμφυτευτικοῦ ζητήματος, μελέτης ἀναντιρρήτως, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρξεν πρόχειρος, ἀλλὰ μελέτης ἡ ὁποία ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω δὲν ὑπῆρξεν καὶ ἀπολύτως ἐξηκριβωμένη ἐλλείψει χρόνου, ἐκ τῆς μελέτης τοῦ ἐμφυτευτικοῦ ζητήματος ἐμόρφωσα τὴν γνώμην ὅτι τὰ ὅρια τῶν 1000 στρεμμάτων εἶναι ὅρια ὑπερβολικὰ διὰ τὴν ἐμφυτευτικὴν ἔκτασιν, διότι μία ἔκτασις φυτείας 1000 στρεμμάτων ἀνταποκρίνεται πρὸς ἔκτασιν πενταπλασίαν κτήματος ἄλλης κατηγορίας. Ἀλλ’ ἐμόρφωσα τὴν γνώμην ὅτι ἡ διαρρύθμισις τῶν ἐμφυτευτικῶν σχέσεων δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν κτημάτων ἐκτάσεως κατωτέρας τῶν 1000 στρεμμάτων. Ἀλλὰ δὲν εἶχον τὴν ἀναγκαίαν παρασκευήν, οὔτε ἡ Βουλὴ ἦτο ἕτοιμη νὰ δεχθῇ μίαν τοιαύτην λύσιν ριζικωτέραν. Εἰσηγήθην λοιπὸν μίαν λύσιν, ἡ ὁποία γνωρίζω πολὺ καλὰ ὅτι δὲν ἠδύνατο παρὰ θεωρητικὴν ἀξίαν ν’ ἀποτελέσῃ δηλ. ἀναγνώρισιν τοῦ δικαιώματος τῆς γῆς εἰς τὴν ἐξαγορὰν ἑνὸς βάρους ὑπὸ τὸ ὁποῖον συντρίβεται. Τὸ ὅτι γνωρίζω ὅτι ἡ λύσις αὕτη δὲν ἔχει παρὰ θεωρητικὴν ἀξίαν, εἶναι φανερὸν ἐξ αὐτῶν τῶν προτάσεων τῆς μειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Διότι ἐν ᾗ περιπτώσει ἠθέλομεν λάβει ὡς βάσιν τὴν κεφαλαιοποίησιν τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος, ἠθέλομεν φθάσει, καὶ θὰ ὑπῆρχον προτάσεις τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς μὲ 60 δραχ. κατὰ μέσον ὅρον κατὰ στρέμμα, ἠθέλομεν φθάσει, λέγω, εἰς τιμὰς εἰκοσαπλασίας δηλ. εἰς 1200 δραχ. ἕως 1500 κατὰ στρέμμα δι’ ἐξαγορὰν μόνον τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος, δηλ. τοῦ δικαιώματος τῆς κυριότητος. Κι’ ἄν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ σχέσις τοῦ κτήματος πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς ἀσκεποῦς γῆς, εἶναι τριπλασίας ἀξίας, φθάνομεν εἰς τιμὰς τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κτήματος κατὰ στρέμμα περὶ τὰς 4.500. Καὶ δὲν εἶμαι τόσον ἀφελὴς ὥστε νὰ πιστεύσω ὅτι τοῦτο ἀποτελῇ λύσιν τοῦ ἐμφυτευτικοῦ ζητήματος, ὁ καθορισμὸς τῆς τιμῆς 4.500 κατὰ στρέμμα, λύσις, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἠδύνατο οὔτε κἄν νὰ ἀναδεχθῶσιν οἱ καλλιεργηταὶ καθ’ ὅσον θὰ ἦτο ἀδύνατον εἰς αὐτοὺς νὰ καταβάλωσι τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἡ διάταξις ἑπομένως ἡ ἀρχική, τὴν ὁποίαν παρενέβαλον εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, δὲν ἔχει εἰμὴ θεωρητικὴν ἀξίαν εἰ μὴ τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἀνάγκης, ὁ ὁποία ὑπῆρχεν, ὅπως τὴν ἐμφυτευτικὴν σχέσιν διαρρυθμίσῃ κατὰ τρόπον διευκολύνοντα τὴν λύσιν τῶν βαρῶν, ὑπὸ τὰ ὁποῖα κύπτει ὁ ἐμφυτευτής. Ἀλλὰ σήμερον, κύριοι βουλευταί, κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅπως προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν ἑτέραν λύσιν, τὴν κεφαλαιοποίησιν τοῦ ⅓ τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ποίας τιμὰς ἐγὼ ὑπολογίζω κατὰ στρέμμα ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν, θὰ σᾶς εἴπω χωρὶς νὰ διεκδικῶ τὸ ἀλάθητον, ἀλλὰ ἤθελον νὰ ἴδω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι παράπονα ἐκ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ ὁρίου τούτου οἱ ἐμφυτευταί.

§164Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Οἱ ἐμφυτευταὶ ἔχουσι παράπονα.

§165Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἴπομεν διὰ τοὺς ἐμφυτευτὰς εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Πράγματι, κύριοι, ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, ὑποθέτει ὅτι ἐκπροσωπεῖ τὴν ἄποψιν τῶν ἰδιοκτητῶν, ὑπολογίζει μέσην ἀπόδοσιν ἀκαθόριστον κατὰ στρέμμα 300 δραχ. Θεωρῶ ὅτι κατὰ μέσον ὅρον ὁ κανὼν ἀνέρχεται εἰς τὸ ⅕ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, δηλ. 60 δραχ. κατὰ στρέμμα διὰ τὴν κεφαλαιοποίησιν καὶ 60 δραχ. ὡς τιμὴν ἐξαγορᾶς τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος.

§166Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ἀπὸ τὸ στρέμμα ὁ ἰδιοκτήτης πρέπει νὰ ἔχῃ ἕν κεφάλαιον.

§167Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἶπον ὅτι ἡ τιμὴ εἶναι 300 δραχ. Εἴδομεν ὅτι ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς θεωρεῖ ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας μετὰ τῶν ἄλλων, νομίζω, ἐξόδων συμποσοῦνται εἰς δραχ. 99.30. Ὑπολογίζω δὲ ταῦτα εἰς τὸ στρογγύλον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δραχ. 100. Ἀφαιρουμένων τῶν 100 τούτων δραχ. μένουσι 200 δραχ. κατὰ στρέμμα ὡς καθαρὰ πρόσοδος. Τὸ ⅓ αὐτῆς εἶναι δραχ. 67. Ἑπομένως οἱ ἰδιοκτῆται ζητοῦντες ὡς βάσιν κεφαλαιοποιήσεως δραχ. 60 κατὰ στρέμμα συμφωνοῦσι μὲ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἰδικούς μας, κατὰ τοὺς ὁποίους τοὺς δίδομεν ὄχι 60, ἀλλὰ 67 δραχ. Διὰ νὰ ἔχητε, κύριοι, οἱανδήποτε ἐπιφύλαξιν ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως, ὁ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποκηρύξετε τοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ νὰ δηλώσητε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ ἔτεινον πρὸς ἄλλον σκοπόν, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ παραστήσωσι εἰς τὴν Βουλήν, ὄχι ἀκριβῶς, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ἐμφυτευτῶν εἶναι πᾶν ἄλλο ἢ ἀξιοδάκρυτος, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ἐμφυτευτῶν εἶναι ἀνθηρά. Καὶ διὰ νὰ ἀποδείξητε τοῦτο ἠναγκάσθητε μὴ ἔχοντες ἄμεσον γνῶσιν τῶν πραγμάτων ἢ διεκδικοῦντες αὐθεντίαν ἀνεπίδεκτον ἀντιρρήσεως εἰς τοὺς ὑπολογισμούς σας καὶ μὴ ἐπιτρέποντες εἰς ἡμᾶς νὰ ἔχωμεν γνώμην εἰς τὰ πράγματα, διὰ νὰ παραστήσητε τὴν κατάστασιν τῶν ἐμφυτευτῶν ἀνθηρὰν ἀντὶ τῆς πραγματικῆς των καταστάσεως, ἠναγκάσθητε νὰ δεχθῆτε τοὺς ὑπολογισμοὺς ἡμῶν διαρρυθμίζοντες κατὰ τρόπον ὥστε νὰ παράγηται αὕτη ἡ ψευδὴς ἀντίληψις εἰς τὴν Βουλὴν. Δυστυχῶς δι’ ὑμᾶς ἐκ τῶν ὑστέρων ἐστράφη αὕτη καθ’ ὑμῶν.

§168Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν παρατήρησιν. Ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπρότεινε νὰ κριθῇ ἡ ἀξία τοῦ κτήματος σύμφωνα μὲ τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συστάσεως τῆς ἐμφυτεύσεως. Ἡ πρότασις ἀσφαλῶς παραγνωρίζει τὴν ἱστορίαν καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποία ἀπεκτήθησαν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἡ μειοψηφία ἐπιμένει εἰς τὴν τοιαύτην πρότασιν, ἐπειδὴ αἱ γνῶμαι μας ἐδιχάζοντο ἔδωκε μίαν μέσην λύσιν καὶ εἶπε: Βάζω τὸ εἰσόδημα. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσοδήματος τὸ ὁποῖον τοὐλάχιστον θέτετε σεῖς διὰ νὰ ἐξευρεθῇ ἡ ἀξία τῆς ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως, ἡ ἀποζημίωσις δὲν ἐξαρτᾶται πάντοτε ἐκ τῆς θελήσεως καὶ ἐκ τῶν διαθέσεων τοῦ ἐμφυτευτοῦ.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἴπατέ μας διὰ τὴν πρότασιν ποῦ κάνει ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς;

§170Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μᾶς λέγει ὅτι ἀναλογοῦν 60 δραχ. ἀλλ’ ἐγὼ τοῦ λέγω δὲν εἶναι 60, ἀλλὰ εἶναι μηδὲν καὶ σᾶς λέγω διατί, ὅταν γίνεται νόμος περὶ ἐξαγορᾶς τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος, περὶ λύσεως τῆς ἐμφυτεύσεως, αὐτὸς δὲν γίνεται διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ αὔριον, δίδεται ἁπλῶς δικαίωμα νὰ τὸ ἀγοράσουν καὶ ἀπόδειξις, εἰς τὴν Ἑπτάνησον εἶναι ὁ νόμος ἀπὸ τὰ 1840 καὶ ἐπραγματοποιήθη σιγά, σιγά.

§171Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἐξακολουθήσω.

§172Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὅταν δίδεται τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τελευταίας πενταετίας νὰ ἐξευρεθῇ ὁ κανὼν ἁπλούστατα ὁ ἐμφυτευτὴς δὲν θὰ ἐργασθῇ πέντε χρόνια.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰμπορεῖ νὰ ὁρισθῇ μία προθεσμία.

§174Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Τὴν ἐζητήσαμεν καὶ ἡμεῖς τὴν προθεσμίαν.

§175Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὑπάρχει προφανῶς διάκρισις μεταξὺ τῆς διαδικασίας, ἡ ὁποία καθιεροῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας δύναται νὰ προβληθῇ ἀντίρρησις καὶ ἐπὶ τῶν ὑπολογισμῶν ἐφ’ ὧν στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπ’ αὐτῶν δὲν δύναται νὰ προβληθῇ ἀντίρρησις τοὐλάχιστον ἐκ μέρους τῆς μερίδος τῶν γαιοκτημόνων. Ἄν ἔχετε ἐπιφυλάξεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαδικασίαν τὴν καθιερουμένην, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δυνατὸν τῆς ἐξακριβώσεως τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου ἐπ’ αὐτῶν θὰ συζητήσωμεν, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσοστὸν τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε ἀντίρρησιν εὔσχημον ἐφ’ ὅσον στηρίζεται εἰς τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους παραθέτετε εἰς τὴν ἔκθεσίν σας, τῶν ὁποίων τόσον ἐπιμόνως ἔχεσθε.

§176Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἔχετε τὴν ἐτησίαν καθαρὰν πρόσοδον τῆς τελευταίας πενταετίας καθ’ ἣν συνέβη ὁ ἀποκλεισμός, ὁ ὑποβρύχιος πόλεμος, ἡ ἔλλειψις τῶν μεταφορικῶν μέσων ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐκλείσθησαν ὅλαι αἱ ἐσοδεῖαι ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ποτὲ δὲν ἐπωλήθη ἡ σταφὶς καλύτερα ἀπὸ τὰ τελευταῖα ἔτη.

§178Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μόνον τὰ δύο τελευταῖα.

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι τόσον μεγάλα τὰ δύο τελευταῖα ὥστε εἰμποροῦν νὰ καλύψουν τὰ ἄλλα. Χωρὶς δὲ νὰ δεσμεύω καθόλου τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι δὲν εἰξεύρω τὶ συνεπείας ἔχει τὸ πρᾶγμα, σᾶς ἐρωτῶ δέχεσθε νὰ πάρωμεν τὰ πέντε ἔτη τὰ πρὸ τοῦ πολέμου;

§180Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι....

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄ! τότε τί θέλετε;

§182Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν θέλω νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου διότι, στηριζόμενος ἐπὶ τῶν ὑπολογισμῶν εἰς τοὺς ὁποίους μετὰ τόσης ἐπιμελείας προσεκολλήθη εἰς τὴν ἔκθεσίν της ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, εὑρίσκω ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους ἐκείνων ἀκριβῶς, οἱ ὁποῖοι παραθέτουν τοὺς ὑπολογισμοὺς τούτους καὶ εὑρίσκω ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι κἂν δὲν περιορίζονται εἰς τοῦτο εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τοὐτέστιν ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτῶν ὑπῆρξαν ψευδεῖς, ὅτι ὑπῆρξαν ἠλλοιωμένοι, ἀλλ’ ἀντιρρήσεις ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ καθαρὰ πρόσοδος, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ καθαρὰ πρόσοδος παρ’ αὐτῶν τῶν μελῶν τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἀνεβιβάσθη εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 200 κατὰ στρέμμα. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τοῦ πρώτου βλέμματος, τὸ ὁποῖον ἔρριψα εἰς τὴν ἔκθεσιν ὑμῶν ἀντελήφθην ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ δὲν ἐστηρίζοντο ἐπὶ τῆς ἀκριβείας, ὅτι δὲν ἦσαν κἂν ἀμέτοχοι μιᾶς προθέσεως ὅπως παραστῇ ὅσῳ τὸ δυνατὸν ἀνθηροτέραν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ κατάστασις τῶν ἐμφυτευτῶν. Καὶ ἄν ἐκ τοῦ πρώτου βλέμματος ἐσχημάτισα αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν ὀφείλω ἀκόμη περισσότερον νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν πρὶν ἢ ἐγὼ προβῶ εἰς ἰδίους ὑπολογισμούς, ὅτι πράγματι οἱ ὑπολογισμοὶ ὑμῶν ὑπῆρξαν μᾶλλον σκόπιμοι ἢ ἀκριβεῖς, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι ἕν ἐκ τῶν μελῶν τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπογραφόμενον εἰς τὴν ἔκθεσιν ὑμῶν, συνυπογράφον τοὺς ὑπολογισμοὺς ὑμῶν κατὰ τὸ ἔτος 1915 συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου ὑποθέτω περὶ προνομιούχου Τραπέζης ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ὁρισθῇ τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος κατὰ χιλιόλιτρον, ἔκαμεν ὑπολογισμούς, ἀναντιρρήτως δὲ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, πολὺ ἐμπεριστατωμένους, διότι ὀφείλω νὰ ἀναγνωρίσω τὴν εἰδικότητα τοῦ συναδέλφου εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα, καὶ ἀνεβίβαζε κατὰ τὸ 1905 τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων κατὰ στρέμμα εἰς δραχ. 90 ἕως 110 κατὰ τὸ 1905.

§183Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Ποτέ, ποτέ.

§184Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας)..... καθ’ ἣν στιγμὴν τὰς προπολεμικὰς δαπάνας εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν συνυπογράφει σήμερον ὑπολογίζει εἰς δραχ. 34 τὰς δὲ πολεμικὰς εἰς δραχ. 99.

§185Γ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Τὸν κ. Μεντζελόπουλον τὸν ἔκλεπτε ὁ ἐπιστάτης του, δὲν ἐπῆγε μόνος του νὰ ἰδῇ τί πληρώνει.

§186Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Τὰ σταφιδικὰ συνέδρια, Κύριε Μερλόπουλε, δὲν μᾶς λέγετε τί ἐδέχθησαν;

§187Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἶναι ἀδύνατον νὰ σταματήσω ἐπὶ τοῦ ἐπιχειρήματος τούτου, τὸ θεωρῶ ἀπολύτως ἀνάξιον τῆς Βουλῆς. Οἱ ὑπολογισμοὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν διεκδικῶ τὸ ἀλάθητον εἶναι οἱ ἑξῆς. Ὑπολογίζω καθαρὰν πρόσοδον εἰς τὴν Ἀττικὴν πολεμικὴν δραχ. 74,80 μέχρι 88 κατά στρέμμα, εἰς τρόπον ὥστε ἡ τιμὴ τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος νὰ ἀνέλθῃ εἰς δραχ. 245 ἕως 294 κατὰ στρέμμα. Ὑπολογίζω τὴν Αἰγιαλείαν τὸ τρίτον τῆς καθαρᾶς προσόδου εἰς δραχ. 15 ἕως 17 κατὰ στρέμμα, τοὐτέστιν ἡ τιμὴ κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ ἀνέλθῃ εἰς δραχ. 289 ἕως 340 κατὰ στρέμμα. Ὑπολογίζω εἰς τὴν Ὀλυμπίαν τιμὴν κατὰ στρέμμα δραχμῶν 357–420. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους κατώρθωσα νὰ συλλέξω καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ὥρισα τὸ ποσοστόν, ἵνα διαφωτίσω τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτὴν ὥρισα τὸ ποσὸν τῆς καθαρᾶς προσόδου εἰς τὸ τρίτον διότι ἐνόμισα ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος ἡ ὁποία θὰ ἀνεβίβαζε τὰς τιμὰς κατὰ στρέμμα εἰς 4 χιλιάδας. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσω καὶ εἰς τὰς ἀντιλήψεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ὅσον καὶ ἄν εἶνε κατ’ ἀπόλυτον θεωρίαν ὀρθαὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ ἐπιφέρωσιν ἕνα κλονισμὸν εἰς σχέσεις τοσοῦτον ἐξυφανθείσας μὲ τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο προσεχώρησα εἰς μίαν λύσιν ἡ ὁποία συμβιβάζει τὰ δικαιώματα τῶν ἐμφυτευτῶν πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιοκτητῶν, λύσιν ἡ ὁποία θὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἐξαγορὰν τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος κατὰ τὸν ὁμαλώτερον δυνατὸν τρόπον διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐνῶ δὲν φθάνω εἰς τὴν ὑπερβολὴν τῆς κεφαλαιοποιήσεως τοῦ ἐμφυτευτικοῦ κανόνος φέρω τὰς σχέσεις ὡς συνηφάνθησαν διὰ τῆς πολιτικῆς ἡμῶν ἱστορίας εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ εἶναι μᾶλλον σύμφωνοι πρὸς αὐτὴν ἢ πρὸς τὴν ἀπόλυτον ἀλήθειαν. Ὥστε φρονῶ ὅτι τὸ τίμημα τοῦτο θὰ διευκολύνῃ τοὺς ἐμφυτευτὰς καὶ θὰ καταστήσῃ αὐτοὺς ἱκανοὺς νὰ ἀποζημιώσωσι τοὺς ἰδιοκτήτας. Αὐτοὶ εἶνε οἱ ὑπολογισμοί, οἱ ὁποῖοι ἄν δὲν ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀλήθειαν εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι πλησιάζουσι πρὸς αὐτὴν μᾶλλον ἑκατέρας τῶν δύο ἄλλων ὑποδειχθεισῶν λύσεων (χειροκροτήματα).

§188Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§189ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον Κύριε Πρόεδρε. Αὔριον.

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ συνεχίσωμεν αὔριον, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω νὰ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις ἀκριβῶς εἰς τὰς 5.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ.μ. αὔριον. (Ὥρᾳ 8.30′ μ.μ.).