1920.01.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29η

τῆς 23ης Ἰανουαρίου 1920

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(ὥρα 5. 25′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Κιούρκων, παρακαλοῦσι νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ χορηγηθεῖσα ἄδεια ὑλοτομίας ἐκκαθαρισμοῦ ἐντὸς τοῦ ἰδιωτικοῦ δάσους Κιούρκα. Ἡ Πανελλαδικὴ ὁμοιοεπαγγελματικὴ ὁμοσπονδία «Ἡ Πρόοδος» διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ἐργατικῶν νομοσχεδίων. Οἱ ἀποστρατευθέντες ἀξιωματικοὶ Καρπενησίου, παρακαλοῦσιν ὅπως ἀφομοιωθῇ ἡ σύνταξις τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν. Ὁ κ. Α. Μιαούλης, Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ καταργήσεως τοῦ κλάδου τῶν δυτῶν καὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν προαγωγὴν τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπό 9 Δεκεμβρίου 1917 Β. Δ. περὶ τῶν προσόντων καὶ τοῦ τρόπου τῆς κατατάξεως τῶν ὑπολογιστῶν καὶ τοῦ τρόπου καὶ τῶν προσόντων τῆς προαγωγῆς τούτων εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Λογιστοῦ». 3) «Περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τῆς δʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ 728 νόμου διὰ τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικοὺς τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου Π. Ναυτικοῦ» καί 4) «Περὶ ἀποστολῆς εἰς εἰδικὰ θεραπευτήρια δημοσίᾳ δαπάνῃ, τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ παθόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ κλπ.». Ὁ κ. Μ. Νεγρεπόντης, Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν, ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. Νομοθ. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Ἐλέγχου τοῦ συναλλάγματος νόμων». Ὁ κ. Γ. Καφαντάρης, Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ πρακτικοῦ Γεωργικοῦ Σχολείου Γόρτυνος–Μεσαρᾶς–Κρήτης». Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης, Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ παροχῆς ἀδείας εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ λιγνιτωρυχείου Μπανίτσης». Ὁ Βουλευτὴς κ. Δ. Πετρακάκος, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ τῆς 10 Μαΐου 1919 Νομοθ. Διατάγματος τοῦ ἀφορῶντος τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Β. Διούμπης, Α. Παπαζαχαρίου, Ν. Γερμανός, Ν. Τερμεντζῆς, Γ. Χατζηγεωργίου, Κ. Κότσιανος, Α. Σιὼρ Μανωλάκης, Χ. Κοὲν κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποδοχῶν καὶ συντάξεων τοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Καλδῆς, Ἀντ. Παπαγεωργίου, Ἀπ. Σιφναῖος, Χρ. Βασιλακάκης καὶ Γρ. Βαμβούρης, ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ κατασκευῆς ὁδοῦ ἐν Ἴμβρῳ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Κοκκινάκης καὶ Μιχαὴλ Μανασάκης, ὑποβάλλουσι δύο τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου». Ἡ ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: 1) «Περὶ ἀναθέσεως τῆς ἐκτελέσεως τῶν περὶ περιθάλψεως διατάξεων τῶν προσφύγων τοῦ Νόμου 752 τοῦ κυρώσαντος τὸ ἀπὸ 8 Ἰουλίου 1917 Ν. Διάταγμα «περὶ περιθάλψεως προσφύγων» καὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου ἐ. ἔ. Ν. Διατάγματος «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς παρεχομένης εἰς τοὺς πρόσφυγας περιθάλψεως καὶ εἰς ἄλλας κατηγορίας προσφύγων καὶ ἀναξιοπαθούντων καὶ ὡς παντὸς ἑτέρου Ν. Διατάγματος ἢ καὶ νόμου κ.τ.λ.». 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Ν. Διατάγματος τῆς 8 Ἰουλίου 1917 «περὶ ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως καὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτοῦ», τοῦ κυρωθέντος διὰ τοῦ Νόμου 757 τοῦ ἔτους 1917 κλπ.». Ὁ κ. Α. Παπαναστασίου, Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ἐπισκευῆς καὶ ἀνεγέρσεως κτιρίου πρὸς χρῆσιν τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἀστυνομίας». Οἱ κ.κ. Α. Παπαναστασίου, Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, καὶ Κ. Ρακτιβάν, Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης 35.000 πρὸς ἐπισκευὴν τοῦ Διοικητηρίου Θεσσαλονίκης». Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς ἀδείας εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ Ἐθνικοῦ λυγνιτωρυχείου Μπανίτσης», ἐνισχύεται διὰ τῶν ἑξῆς προσθέτων μελῶν, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ, Α. Ἀναστασιάδου Ν. Ζαρλῆ, Κ. Σταμούλη καὶ Α. Θανοπούλου. Ἡ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας κλπ. Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονιμοποιήσεως ἐφέδρων ὁπλιτῶν ἐν τῇ χωροφυλακῇ καὶ παροχῆς χορηγήματος εἰς μὴ μονιμοποιουμένους». Οἱ συνταξιοῦχοι ὁπλῖται χωροφυλακῆς Φθιώτιδος παρακαλοῦσι νὰ αὐξηθῇ ἡ σύνταξίς των. Οἱ καθηγηταὶ τῆς Γαλλικῆς ἐν τοῖς γυμνασίοις παρακαλοῦσιν ὅπως ἐπανορθωθῇ προσγενόμενον αὐτοῖς ἀδίκημα διὰ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαβαθμίσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». Ἡ ἐκλεγεῖσα ἐπιτροπὴ τῆς Ἑνώσεως τῶν Συνεταιρισμῶν τοῦ νομοῦ Λαρίσσης, ὑποβάλλει ὑπόμνημα σχετικῶς μὲ τὸν ἀγροτικὸν νόμον καὶ τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ὀφείλουσι νὰ πληρώσωσιν οἱ κολλῆγοι. Ὁ ἐν Θεσσαλονίκῃ Δρελ ὲ Νισσίμ, διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Θεσσαλονίκης δι’ αὐθαιρέτους κατ’ αὐτοῦ ἐνεργείας. Ὁ καπνεργατικὸς κόσμος Καβάλλας παρακαλεῖ ὅπως μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Οἱ ἐμφυτευταὶ κάτοικοι τοῦ δήμου Εὐρωστίας Κορινθίας παρακαλοῦσιν ὅπως ψηφισθῇ τὸ ἀγροτικὸν νομοσχέδιον τὸ κανονίζον τὰς σχέσεις των πρὸς τοὺς τσιφλικούχους. Ἔφεδροί τινες τοῦ δήμου Μηλεῶν τῆς ἐπαρχίας Βόλου κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1915–1916, παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς χορηγηθῶσι τὰ καθυστερούμενα ἐπιδόματα. Οἱ ἐφημέριοι ἱερεῖς Αἰγιαλείας παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τῶν ἱερέων. Οἱ κάτοικοι Καστανιᾶς Καρδίτσης, παρακαλοῦσιν ὅπως τοῖς χορηγηθῇ τὸ ἐκκλησιαστικὸν λειβάδιον ἐν θέσει Πυργοῦλι. Οἱ κλητῆρες Πρωτοδικείου Λασηθίου, παρακαλοῦσιν ὅπως μὴ συμπεριληφθῶσιν ἐν ταῖς διατάξεσι τοῦ 14ου ἄρθρου τοῦ νόμου «περὶ προσόντων δικαστικῶν ὑπαλλήλων»· Ὁ ἐξ Ἀσλάναγα Καλαμῶν, Πέτρος Ρουσόπουλος ἀπολυθεὶς ἀνθυπασπιστὴς τῆς χωροφυλακῆς, παρακαλεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ πιστοποιητικὸν τῆς ὑπηρεσίας του. Οἱ τροχιοδρομικοὶ ὑπάλληλοι Καλαμῶν παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια βελτιοῦσα τὴν θέσιν των ἐν σχέσει πρὸς τὰς μισθοδοσίας των κατὰ τὰς ὥρας τῆς ἐργασίας των. Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ ὑπαλλήλων Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν ὑποβάλλει ἀντίγραφον τῶν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑποβληθεισῶν τροποποιήσεων ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου «περὶ ὑποχρεωτικῆς καταγγελίας τῆς συμβάσεως ἐργασίας τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διορισμοῦ Ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων «περὶ σμύριδος». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τέλους ἀδείας ἀσκήσεως ἐπιτηδεύματος» (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31 Μαΐου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ συμβάσεως μεταξὺ Δήμου Θεσσαλονίκης καὶ ἀναδόχου Ἑταιρείας Ἀεριόφωτος τῆς αὐτῆς πόλεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως ὑπὸ τοῦ Λιμενικοῦ ταμείου Πατρῶν δρχ. 20.000 διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἐν Πάτραις ἀνδριάντος τοῦ Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δημοτικῆς φορολογίας διαφημίσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως συμπληρωματικῆς δαπάνης δρ. 60.000 πρὸς ἐπισκευὴν τοῦ Διοικητηρίου Σερρῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν ἐν ταῖς Νέαις Χώραις κοινοτικῶν γαιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινων τοῦ ΔΝΖʹ νόμου περὶ συστάσεως Δήμων καὶ κοινοτήτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῆς πιστώσεως τοῦ Νόμου 1203 διὰ στατιστικὰς ἐργασίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δαπανῶν λειτουργίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἰνστιτούτου Pasteur». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 863 «περὶ προσθέτων τελῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 863 «περὶ προσθέτων τελῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ἀπονομῆς προνομίου εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν χημικὸν Γ. Π. Δοανίδην». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ κτιρίων τῶν Φάρων καὶ Φανῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης μέχρι τοῦ ποσοῦ 150.000 δραχ., πρὸς ἐπισκευήν, μεταρρύθμισιν καὶ συμπλήρωσιν τοῦ πρώην Διδακτηρίου Κοζάνης, χρησιμοποιηθησομένου ὡς Διοικητικοῦ Μεγάρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Αὐγούστου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ Νόμου 1122 εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῶν προαστείων καὶ περιχώρων αὐτῆς καὶ περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων αὐτοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς ἐκδοθέντος ἀπὸ 7ης Αὐγούστου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 388 τοῦ 1914, 990 τοῦ 1917, καὶ 1388 τοῦ 1918 «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐν Ἀθήναις Ἐθν. Μετσοβείου Πολυτεχνείου καὶ συμπληρώσεών τινων αὐτοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπροβλέπτων δαπανῶν Στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀφέσεων χρεῶν θανόντων ἐν ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ Στρατιωτικῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ κυρώσεως πράξεων καὶ ἀποφάσεων τῆς παρὰ τῇ Α. Δ. Μ. ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21ης Ἰουλίου 1917 Ν. Διατάγματος «περὶ παροχῆς ὑπὸ τῆς Ἐθν. Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος πιστώσεως 25.000.000 δραχ. εἰς τὴν Α.Δ.Μ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Μαΐου 1919 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ προμηθείας ὑλικῶν διὰ τὴν ἀντικατάστασιν ξυλίνων γεφυρῶν Παπαπουλίου–Πλατὺ–Τοψὶν καὶ Πειραιῶς–Λαρίσης–Παπαπουλίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22ας Μαΐου 1919 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων 1024 περὶ διοικήσεως τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Κράτους, 1475 καὶ 1507 περὶ ἐπιτάξεως ὑπὸ τοῦ Κράτους τῶν σιδηροδρόμων ΠΑΠ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 24 Μαΐου καὶ 26 Ὀκτωβρίου 1919 συμφωνητικῶν μεταξὺ τῆς Α.Δ.Μ. ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν Henri Piguè & Pièrre Hellbronner ἀφ’ ἑτέρου καὶ ἀπαλλαγῆς τούτων ἀπὸ τοῦ νόμου 1640 περὶ φορολογίας καθαρᾶς προσόδου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως τροποποιούσης ἄρθρα τινὰ τῆς κατὰ τὴν 25ην Αὐγούστου 7ην Σεπτεμβρίου 1914 συνομολογηθείσης ἀρχικῆς συμβάσεως διὰ τὴν ἐπὶ τῶν Ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων κυκλοφορίαν τῶν διαφόρων τύπων ἁμαξῶν τῆς διεθνοῦς ἑταιρείας κλιναμαξῶν κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐν Λονδίνῳ ἱδρυθὲν ἀνώτερον Χημικὸν Σπουδαστήριον». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ Βαρβακείου Λυκείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου 1919 Ν. Β. Διατάγματος περὶ ἀποδοχῶν Ρώσσων Ἀξιωματικῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου 1919 Ν. Β. Διατάγματος περὶ ἐξόδων παραστάσεως Ἀρχηγοῦ Στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 19 Ἰουλίου 1919 Ν. Β. Διατάγματος περὶ χορηγήσεως ἁπασῶν τῶν μερίδων τροφῆς εἰς χρῆμα εἰς ὑπηρετοῦντας Ἀξιωματικοὺς εἰς τὰς κατεχομένας πόλεις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Αὐγούστου 1919 Ν. Β. Διατάγματος «περὶ ἀποδοχῶν Ἀξιωματικῶν κλπ. λαμβανόντων ἀναρρωτικὰς ἀδείας, δι’ εἰδικὰς περιπτώσεις ἀσθενείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Β. Διατάγματος «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1465 Νόμου περὶ συστάσεως Στρατιωτικοῦ Σχολείου Ἐπιμελητείας καὶ Διαχειρίσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 1509». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Β. Διατάγματος «περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων μελῶν τῆς Γαλλικῆς Στρ. Ἀποστολῆς». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 1616 «περὶ κανονισμοῦ εἰδικῶν ἡμερησίων ἐπιδομάτων ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν τῶν ἐν ἀλλοδαπῇ διαμενόντων ἢ διερχομένων στρατευμάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Αὐγούστου 1919 Ν. Β. Διατάγματος «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 1517 ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ἀξιωματικοὺς Διαχειρίσεως κλπ.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Β. Διατάγματος «περὶ κανονισμοῦ ἡμερησίου ἐπιδόματος Ἀξιωματικῶν, Ἀνθυπασπιστῶν, ὁπλιτῶν καὶ ἐξομοιουμένων Στρατοῦ Κατοχῆς Μικρᾶς Ἀσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Β. Διατάγματος «περὶ ἀποδοχῶν νοσηλευομένων πλέον τοῦ διμήνου Ἀξιωματικῶν, Ἀνθυπασπιστῶν καὶ ἐξομοιουμένων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῶν παραλαβῆς ἀγοραζομένου ὑλικοῦ ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος περὶ κανονισμοῦ ἀρχαιότητος τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸ σῶμα στρατιωτικῶν μηχανικῶν καὶ ὑπομηχανικῶν» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν Ἀρχιτεχνιτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τραυματισθέντων Ἀξιωματικῶν ἀπὸ 1ης Σεπτεμβρίου 1916 ἕως 31 Μαΐου 1917 καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ 680 νόμου τοῦ 1915 ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ 911 τοῦ 1917». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10]13 Αὐγούστου 1919 Ν. Δ. περὶ τοῦ παρὰ τῇ Διευθύνσει Ἐλέγχου Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν Συμβουλίου Ἐλεγκτῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεως τοῦ Νόμου ΓΩΚΓʹ καὶ ΓΩΚΕʹ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως διατάξεων διαφόρων νόμων καὶ εἰς τοὺς ὁμοιοβάθμους ὑπαλλήλους τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συτήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος καὶ τοῦ ἐλαίου πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἐν Γαργαλιάνοις Ἱεροῦ Ναοῦ «Τὰ Γενέθλια τῆς Θεοτόκου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ ἧς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων ποσοῦ δραχ. διακοσίων δέκα χιλιάδων διὰ τὴν συμμετοχὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς τοὺς διεθνεῖς Ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνας ἐν Ἀμβέρσῃ τοῦ Βελγίου τοῦ 1920 καὶ τὴν ἀνέγερσιν ἐν Ὀλυμπίᾳ ἀναθηματικῆς στήλης τῶν νεωτέρων Ὀλυμπιάδων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατηρήσεως προνομίων τινῶν τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης Limited καὶ μετὰ τὴν 25 Ἀπριλίου 1920». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως νέας προθεσμίας πρὸς ἀνανέωσιν καὶ προεξόφλησιν τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον παλαιῶν χρεῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξακριβώσεως καὶ ἀναγνωρίσεως ἀπαιτήσεων κατὰ τοῦ Δημοσίου μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1918». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀπαλλαγῆς τῆς ὑπὸ τῶν διαταγμάτων 1550 1917 καὶ 2117 1917 Προσωρινῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τοὺς Ἰσραηλίτας τοὺς καταγομένους ἐκ Μακεδονίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς ἐγγραφὴν εἰς τὰ Μητρῷα ἀρρένων τῶν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ διαμενόντων ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκ τῶν νέων χωρῶν καταγομένων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμενόντων ἀνυποτάκτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ ἐγγραφῆς εἰς συμπληρωματικὸν πίνακα ἀξιωματικῶν ἀνακτησάντων τὴν σειρὰν ἀρχαιότητος μετὰ τὴν κύρωσιν πινάκων προβιβασμῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 25 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Δ. «περὶ συγκλήσεως συμβουλίου Ἀντιστρατήγων πρὸς ἀναθεώρησιν πινάκων προβιβασμῶν καὶ συντάξεως συμπληρωματικῶν τοιούτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ προβιβασμοῦ ἀνθυπασπιστῶν ἀναπήρων ἕνεκα τραυμάτων, τοῦ παρόντος πολέμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ κανονισμοῦ σειρᾶς ἀρχαιότητος Εὐελπίδων ἀποφοίτων ἐκτάκτων ἐκπαιδευτικῶν οὐλαμῶν Θεσσαλονίκης τοῦ ἔτους 1916–1917». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ προσθήκης νέας παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου 1424 τῆς 11 Μαΐου 1916». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3ης Ἰουλίου 1919 Ν. Β. Διατάγματος «περὶ θρησκευτικῆς ὑπηρεσίας στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10ης Ἰουλίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ διαιρέσεως τῶν διαρκῶν στρατοδικείων εἰς δύο τμήματα». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συνδρομῆς ἐκ τοῦ δημοσίου Ταμείου πρὸς ἔκδοσιν τοῦ περιοδικοῦ συγγράμματος «Γρηγόριος Παλαμᾶς». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς ἐπιδόματος εἰς τοὺς Ἀρχιερατικοὺς Ἐπιτρόπους Γενιτσῶν καὶ Καρατζόβης». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8ης Φεβρουαρίου 1919 Ν. Δ. «περὶ ἀξιωματικῶν παρανόμως ἀπουσιαζόντων εἰς τὸ ἐξωτερικόν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διορισμοῦ εἰσηγητοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑποθέσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΒΩΜΑʹ «περὶ περιθάλψεως τῶν ἐν τοῖς μεταλλείοις καὶ μεταλλουργείοις παθόντων καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου ΓϠΠΑʹ (ὑπ’ ἀριθ. 3981) τῆς 7 Ἰανουαρίου 1912». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν κτιρίων φάρων εἰς θέσεις 1) Ἐρημονήσου Φαλκονέρου, 2) Ἀπολυτάρας Ἀντικυθήρων, 3) Ἐλαφρονήσι Κρήτης, 4) Κουφονῆσι Κρήτης, 5) Σκήτης Τιμίου Προδρόμου Ἄθωνος, καὶ 6) Ἀγρίλης Λέσβου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3944)ΓϠΜΔʹ περὶ φυγοδικίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 3ης Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Δ. «περὶ προσθήκης διατάξεων Στρ. Ποιν. Νομοθεσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 27 Αὐγούστου 1919 Ν. Δ. «περὶ προσθήκης εἰδικῶν διατάξεων εἰς τὰ ὑπ’ ἀριθ. 1726 καὶ 1791 Ν. Δ, καὶ ἀπὸ 4 Ὀκτωβρίου 1919 περὶ τροποποιήσεως ἀπὸ 27 Αὐγούστου 1919 Ν. Δ. περὶ προσθήκης εἰδικῶν διατάξεων εἰς τὰ ὑπ’ ἀριθ. 1726 καὶ 1791 π. ἔ. Ν. Διατάγματα». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. «περὶ συστάσεως παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπῆς Οἰκονομιῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Ἰουνίου 1919 Ν. Δ. «περὶ προσλήψεως ἀλλοδαπῶν ὡς ὁδηγῶν ἀεροπόρων καὶ μηχανικῶν ἀεροπλάνων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Ν.Δ. «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 130 καὶ 143 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου ὑπ’ ἀριθ. 425». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24 Ἰουνίου 1919 Ν. Δ. «περὶ ἐξόδων παραστάσεως Ἀρχηγοῦ Στρατευμάτων Κατοχῆς Μικρᾶς Ἀσίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουλίου 1919 Ν.Β.Δ. «περὶ συμμετοχῆς καὶ ὑπολοχαγῶν διαχειρίσεως εἰς διαγωνισμὸν Λοχαγῶν Ἐπιμελητείας». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Ἰουνίου 1919 Ν. Β. Διατάγματος περὶ καταργήσεως τοῦ 1544 Νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ ἡμερησίου ἐπιδόματος συσσιτίου ὁπλιτῶν τῆς ζώνης τοῦ Ἐσωτερικοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΣΠΣΤʹ (286) περὶ ὁπλοφορίας». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Σεπτεμβρίου 1919 Νομοθ. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων ΓΦΜΒʹ, 972α, 981, 1393, 1466 καὶ 1565 καὶ προσθήκης διατάξεων τινῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δικαιώματος τῆς χρησιμοποιήσεως Δημοσίων κοινοτικῶν ἢ ἰδιωτικῶν τόπων διὰ διαφημίσεις». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως τοπικῶν Ἐπιτροπῶν ἐπισκευῆς καὶ συντηρήσεως δημοσίων τελωνειακῶν καταστημάτων. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὀργανώσεως τῆς Διοικήσεως τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου νόμου ΓΡϞΗʹ τῆς 6 Μαρτίου 1910». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθέσεως τῆς ἐκτελέσεως τῶν περὶ περιθάλψεως διατάξεων τῶν προσφύγων τοῦ Νόμου 752 τοῦ κυρώσαντος τό ἀπὸ 8ης Ἰουλίου ἔτους 1917 Ν. Διάταγμα «περὶ περιθάλψεως προσφύγων καὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου π. ε. Ν. Διατάγματος «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς παρεχομένης εἰς τοὺς πρόσφυγας περιθάλψεως, εἰς ἄλλας κατηγορίας προσφύγων καὶ ἀναξιοπαθούντων ὡς καὶ παντὸς ἑτέρου Νομ. Διατάγματος ἢ καὶ νόμου συναφοῦς μὲ τὴν περίθαλψιν προσφύγων, εἰς τοὺς Γεν. Διοικητὰς ἢ ἄλλα Κυβερνητικὰ ὄργανα τοῦ Κράτους». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας Πανεπιστημίου Ἑλληνικοῦ ἐν Σμύρνῃ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Νομ. Διατάγματος τῆς 8ης Ἰουλίου 1917 «περὶ ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Περιθάλψεως καὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτοῦ τοῦ κυρωθέντος διὰ τοῦ Νόμου 757 τοῦ ἔτους 1917, καὶ τοῦ Νόμου 1081 τοῦ ἔτους 1917 περὶ Προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου Περιθάλψεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1364 τῆς 29ης Μαΐου 1919». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς, φοιτήσεως καὶ ἐξετάσεως τῶν Σέρβων φοιτητῶν ἐν τῇ Θεολογικῇ Σχολῇ τοῦ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου» (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δωρεᾶς ἐκμαγείων ἀρχαίων Ἑλληνικῶν ἔργων γλυπτικῆς εἰς τὴν Βιβλιοθήκην Louvain». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταφορᾶς καὶ ἐπανιδρύσεως τῆς ἐν Ἡρακλείῳ Ἐνετικῆς πύλης τοῦ Ἁγίου Γεωργίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως διδασκαλείου τῶν ξένων γλωσσῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Διδασκαλείου τῆς Τεχνικῆς Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τινων τοῦ νόμου 1304 «περὶ ἱδρύσεως Λαογραφικοῦ Ἀρχείου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 220 καὶ 1383 «περὶ ἱστορικοῦ λεξικοῦ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Μαΐου 1919 Ν. Δ. περὶ τῶν τυχόντων ἀναβολῆς προσελεύσεως εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ κλπ. Δημοσίων πολιτικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ νόμου ΒΤΣΖʹ περὶ ὑπηρετῶν τῶν δημοτικῶν σχολείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς προσθέτου ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῶν δημοτικῶν σχολείων τοὺς λαβόντας μέρος εἰς τὸ κατὰ τὸ ἔτος 1919 συγκροτηθὲν ἐκπαιδευτικὸν συνέδριον». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1198 περὶ πληρωμῆς ὁδοιπορικῶν ἐξόδων εἰς τοὺς μετατιθεμένους ἢ ἀποσπωμένους λειτουργοὺς τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1000 περὶ μεταθέσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πληρωμῆς καθυστερουμένων ἀποδοχῶν ὑπεραρίθμων τινῶν λειτουργῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πιστώσεως ἐκ δραχ. 20.000 πρὸς κάλυψιν τῶν κατὰ τὸν νόμον 1194 ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων καὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν σχολείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τινων τῶν νόμων 1242 «περὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως» καὶ 1242β «περὶ Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΦΚΔʹ περὶ μεταλλείων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν) Αʹ. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ πολιτογραφήσεως τῶν προσφύγων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον)

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Εὐταξίας.

§5Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ διακόψω σήμερον τὴν σιωπὴν τὴν ἀπὸ πολλοῦ ἐπιβεβλημένην εἰς ἐμὲ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν δύναμαι ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς, ἵνα ὑπεραμυνθῶ ἑνὸς δεσμοῦ ὅστις ἀπησχόλησεν ὁλοκλήρους γεννεὰς τῆς Ἑλλάδος, ὑπῆρξε δὲ ἓν τῶν ἰδανικῶν τοῦ μακροῦ πολιτικοῦ βίου μου. Ὁ θεσμὸς οὗτος εἶναι ὁ τοῦ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου, ὅπερ συσταθὲν λήγοντος τοῦ ἔτους 1909 ἐξακολουθεῖ ἔκτοτε λειτουργοῦν ἀπροσκόπτως ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Ἐκκλησίας καὶ θεωρεῖται ὡς ἡ βάσις καὶ κρηπὶς τῆς ἀνορθώσεως τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καταφέρεται καίριον τραῦμα κατὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου, τοῦτο δὲ μὲ ἠνάγκασε νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ καταβάλω πᾶσαν προσπάθειαν τῷ ἐπ’ ἐμοὶ ἵνα ματαιώσω τὴν καταστροφὴν αὐτοῦ. Τὸ ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον κύριοι, ἔχει Ἱστορίαν μακράν, ἀναγομένην εἰς αὐτοὺς τοὺς χρόνους, τῆς Μεγάλης ἡμῶν ἐπαναστάσεως. Ἔκτοτε ἐσκέφθησαν οἱ ἄνδρες τοῦ ἀγῶνος ἐκείνου ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς ἐκκλησίας, εἰς τὴν ὁποίαν τόσα ὤφειλον καὶ ἥτις καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν Παλλιγεννεσίαν ἡμῶν πρωταγωνίστησεν. Καὶ τότε, κύριοι, Ἐπιτροπὴ ἐξ ἀρχιερέων ὑπέβαλεν πρότασιν εἰς τὴν ἐν Ἑρμιόνῃ Ἐθνοσυνέλευσιν ἵνα πρὸ παντὸς ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐξασφαλίσεως τῆς μοναστηριακῆς περιουσίας ἥτις ἐθεωρεῖτο ὡς ἡ πρώτη καὶ κυρία βάσις τῆς ἀνορθώσεως τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων. Δυστυχῶς ὅμως ἡ ἐξακολούθησις τοῦ πολέμου δὲν ἐπέτρεψεν νὰ ληφθῇ μέριμνα. Ὅταν ἀφίκετο εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ Καποδίστριας, ἔσπευσεν νὰ ἐκδώσῃ διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηγορεύετο πᾶσα ἀπαλλοτρίωσις μοναστηριακῶν κτημάτων, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ ἐπακολουθήσας θάνατος αὐτοῦ δὲν ἐπέτρεψεν καὶ εἰς αὐτὸν νὰ λάβῃ κανένα μέτρον. Ἡ πέμπτη λεγομένη συνέλευσις ἐν Ἄργει ἐν τῷ συντάγματι τῷ πολιτικῷ τῆς Ἑλλάδος ἀνέγραψε ἄρθρα ῥητά, τὸ 8 καὶ 9, κατὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε τὸ Κράτος νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀρχιερέων καὶ ἱερέων, καὶ ὡς μέσον πρὸς τοῦτο ἐπιδεικνύει τὰ μοναστηριακὰ κτήματα καὶ τὴν μοναστηριακὴν περιουσίαν. Ἦλθεν ἡ ἀντιβασιλεία τοῦ Ὄθωνος, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἡ τότε λεγομένη γραμματεία τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἔσπευσε νὰ ἀπευθύνῃ ἐγκύκλιον, διὰ τῆς ὁποίας ἀπηγορεύετο πᾶσα ἀπαλλοτρίωσις τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων. Ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπεφασίσθη ἡ διάλυσις τῶν ἐγκαταλελειμένων μονῶν καὶ τῶν μονῶν τῶν ἐχουσῶν ἀριθμὸν ἔλαττον τῶν 6 μοναχῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράττετο ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν κτημάτων, νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πρώτη βάσις διὰ τὸ συσταθησόμενον ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον. Καὶ διελύθησαν τότε, κύριοι, περὶ τὰς 400 μονὰς καὶ ἔγειναν πλεῖστα ὅσα ὄργια διὰ τὰ ὁποῖα ἐξηγέρθη ἡ συνείδησις τοῦ τότε κόσμου. Καὶ κατωρθώθη ἐκ τῆς ἀθρόας ἐκποιήσεως ὅλων τῶν τότε μοναστηριακῶν κτημάτων νὰ εἰσπράξῃ τὸ Κράτος περὶ τὰς 360.000 δραχ. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῇ ἀπεφασίσθη λήγοντος ἔτους ἡ σύστασις τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου, τὸ ὁποῖον ἀνετέθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἀλλὰ ὁ πολιτικὸς κόσμος ἐθεώρησε περιττὴν τὴν δαπάνην τοῦ Ταμείου καὶ ἀπεφασίσθη τότε νὰ ἀνατεθῇ ἡ διεύθυνσις εἰς τὸ τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τὰ χρήματα νὰ εἰσπράττωνται ἀπὸ τὸ δημόσιον Ταμεῖον καὶ νὰ διατίθενται ὑπὲρ τῆς ἐκκλησίας, καὶ ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἔκτοτε, κύριοι, τὰ κτήματα τῶν διαλυθεισῶν μονῶν ἐνοικιάζοντο παρὰ τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον εἰσέπραττε περὶ τὰς 300.000 δραχ. Ἀπέναντι δὲ αὐτῶν κατέβαλλε τὸ Κράτος τὰς γενικὰς δαπάνας τῆς ἐκκλησίας, ἕως οὗ θὰ ἱδρύετο ἐκ νέου τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον. Διήρκησε, κύριοι, αὐτὴ ἡ κατάστασις πολλὰς δεκαετηρίδας, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ ἀρχιερεῖς οἱ ἱεροκήρυκες ἡ σύνοδος, ἦσαν ἁπλοῖ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους καὶ οὐδὲν πλέον. Ἀλλὰ οὐδεμία μέριμνα ἠδύνατο νὰ ληφθῇ ὑπὲρ τῆς ἀνορθώσεως τῆς ἐκκλησίας οὔτε ὑπὲρ τῆς μορφώσεως τοῦ κλήρου. Ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἠγείρετο φωνὴ ὑπὲρ τοῦ δικαίου τῆς ἐκκλησίας καὶ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἐζήτουν πάλιν νὰ χειραφετηθῇ ἡ ἐκκλησία καὶ μεταξὺ ἐκείνων, οἵτινες συνηγόρουν ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἰδέας, ἤμην καὶ ἐγώ, ὅστις κύριοι ὡς πρόγραμμα τοῦ πολιτικοῦ μου βίου ἔθεσα τὴν ἀνόρθωσιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν μας πραγμάτων. Μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι τὸ πρόγραμμα τοῦτο θὰ ἐπραγματοποιεῖτο, ἐτάχθην κατ’ ἀρχὰς ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς πολιτικῆς μερίδος τοῦ Τρικούπη. Καὶ ὅτε εἶδον ὅτι αἱ ἐλπίδες μου ἐματαιοῦντο, ἐτάχθην μὲ τὴν μερίδα τοῦ Δεληγιάννη καὶ ὅταν καὶ τότε δὲν ἔγινε τίποτε, ἐτάχθην μὲ τὴν μερίδα τοῦ κ. Ράλλη, ἡ ὁποία ἀνεπέτασσε τὴν σημαίαν τῆς ἀνορθώσεως τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Τῇ 20ῇ Δεκεμβρίου 1893 ἀναπτύσσων τὸ ἐκκλησιαστικὸν πρόγραμμα τῆς μερίδος ἐκείνης ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔλεγον (ἀναγιγνώσκει): «Τὸ ζήτημα, κύριοι, τῆς ἀνορθώσεως τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἡμῶν πραγμάτων κλπ». Καὶ ἐπεδεικνύωμεν τότε τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου πόρον ἔχοντος ἀφ’ ἑνὸς τὰ ¾ τῆς Μοναστηριακῆς περιουσίας, ἀφ’ ἑτέρου τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιψηφίσεως Νόμου περὶ ἐνοριῶν, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀνυψοῦντο αἱ ἐνορίαι εἰς νομικὰ πρόσωπα, θὰ εἶχον ἰδίαν περιουσίαν καὶ θὰ κατέβαλλον τὴν μισθοδοσίαν τοῦ κατωτέρου κλήρου. Δυστυχῶς δὲν κατωρθώθη τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν τρίτην ἐκείνην μερίδα, ὅτε δὲ συνεστήθη νέον πολιτικὸν κόμμα ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ μακαρίτου Θεοτόκη, τότε ἐπανελήφθη τὸ αὐτὸ πρόγραμμα, ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν κατωρθώθη νὰ ψηφισθῇ. Ὅτε τελευταῖον ἐν συμπράξει μετὰ τοῦ μακαρίτου Μαυρομιχάλη ἀνήλθομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατορθώσαμεν μὲ τὴν ἐπανάστασιν τῆς 15 Αὐγούστου νὰ ψηφισθῇ ὁ Νόμος περὶ γενικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου καὶ ὁ Νόμος περὶ ἐνοριῶν καὶ ἐφημερίων. Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, κύριοι, ἀνομολογεῖ ἤδη διὰ τοῦ ὑπομνήματος τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐν σχέσει πρὸς τὴν προκειμένην διάταξιν τοῦ Νόμου, ὅτι εἰς τὸν Νόμον τὸν περὶ ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου ὀφείλεται ἡ σήμερον παρατηρουμένη βελτίωσις τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων καὶ ὅτι ἐξ αὐτῶν καὶ μόνον ἐλπίζει ἡ ἐκκλησία τὴν ἀνόρθωσιν. Βεβαίως ὁ Νόμος ἐκεῖνος ἔχρηζε συμπληρώσεως καὶ πολλῆς συμπληρώσεως ὑποδεικνυομένης ἐκ τῆς πείρας τῆς ἀποκτηθείσης ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐφαρμογῆς. Καὶ ἄλλοτε, κύριοι, ὅτε προΐστατο τοῦ Ὑπουργείου τῶν ἐκκλησιαστικῶν ὁ συμπολίτης μου διὰ νόμου συνέστησε ἐπιτροπήν, ἥτις ἐπὶ μακρὸν εἰργάσθη πρὸς μεταρρύθμισιν τῶν Νόμων ἐκείνων καὶ ἡτοίμασε Νομοσχέδια, καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἀνέμενεν ἡ ὑπηρεσία νὰ ἴδῃ τὰ Νομοσχέδια ἐκεῖνα ὑποβαλλόμενα εἰς τὴν Βουλήν, συζητούμενα καὶ ψηφιζόμενα τὶ μανθάνει αἴφνης; Ὅτι Νομοθετικὸν διάταγμα ἐξεδόθη ὑπὸ τῆς προσωρινῆς Κυβερνήσεως ἐν Θεσσαλονίκῃ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβάλλετο ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις, ὅλων τῶν κτημάτων χωρὶς νὰ γείνῃ, προκειμένου περὶ τῆς ἐκκλησίας, ἡ ἐξαίρεσις τῶν 1000 στρεμμάτων ἡ ὁποία ἔγινε ὑπὲρ τῶν φυσικῶν προσώπων, διότι περὶ τῆς ἐκκλησίας ἐπρόκειτο, ἀφ’ οὗ τὰ Μοναστήρια δὲν ἔχουσιν περιουσίαν, καθ’ ὅσον διὰ τοῦ Νόμου περὶ γενικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου ὅλη ἡ Μοναστηριακὴ περιουσία ἐκηρύχθη ἐκκλησιαστική. Ἠναγκάσθη τότε ἡ ἐκκλησία νὰ ἀπευθύνῃ παραστάσεις ἐντόνους πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διατυπουμένας ἐν ὑπομνήματι. Τὸ ὑπόμνημα ἐξαιρεῖ τοὺς μέχρι τοῦδε καρποὺς τοῦ γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου καὶ ἰσχυρίζεται ὅτι, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ Νόμου, βεβαίως τὸ ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον δὲν θὰ ἔχῃ λόγον ὑπάρξεως. Ἑπομένως οὐδ’ ἡ ἐκκλησία θὰ ἔχῃ λόγον ὑπάρξεως ἀποστερουμένη τοῦ μόνου πόρου, τὸν ὁποῖον ἔχει. Ἰσχυρίζεται ὅτι θὰ κάμῃ ἐντύπωσιν θλιβερὰν καθ’ ὅλην τὴν ἀνατολήν, ἄν ὑπὸ τὰς σημερινὰς μάλιστα περιστάσεις καθιεροῦτο ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων, προσβάλλει δὲ τὴν διάταξιν ταύτην τὸ ὑπόμνημα ὡς καθαρῶς ἀντισυνταγματικήν, ἀναφέρον ἐπὶ λέξει «ἡ ἐκκλησιαστικὴ περιουσία δὲν ὑπόκειται εἰς ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἐφ’ ὅσον οἱ διέποντες αὐτὴν ἱεροὶ κανόνες περιβάλλονται διὰ κύρους Συνταγματικοῦ διὰ τοῦ Βʹ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος». Ἐγώ, κύριοι, δὲν συμφωνῶ ἐν πᾶσι πρὸς τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι πρόκειται τῷ ὄντι περὶ ἀντισυνταγματικότητος. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δι’ ὀλίγων νὰ ἀνασκοπήσω τὴν ἱστορίαν τοῦ λεγομένου ἀναπαλλοτριώτου τῶν ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων κατὰ τοὺς ἐκκλησιαστικούς κανόνας. Ἔχομεν δύο κανόνας τῆς τετάρτης καὶ ἕκτης Οἰκουμενικῶν Συνόδων, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἀνακηρύττουσιν ἀναπαλλοτρίωτα τὰ ἐκκλησιαστικὰ κτήματα. Ἔχομεν ἰδίως ἀπὸ τοῦ Ἰουστινιανοῦ καὶ ἐντεῦθεν κανόνας οἱ ὁποῖοι ἀνακηρύττουσι τὸ ἀναπαλλοτρίωτον τῶν Μοναστηριακῶν καὶ Ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων, ἐπεκτείνουν δὲ αὐτὸ μέχρι τῆς ἐμφυτεύσεως τὴν ὁποίαν ἀποδέχονται μόνον εἰς ὁρισμένον χρόνον. Ἐν τούτοις ὑπῆρξαν πολλαὶ περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἐγένοντο ἐκποιήσεις Μοναστηριακῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων, ἐγένετο δὲ δι’ ὡρισμένους σκοποὺς εἴτε ὅταν ὑπῆρχε ἔκτακτος ἀνάγκη, εἴτε προκειμένου περὶ φιλανθρωπικῶν σκοπῶν. Τὸ κρατοῦν ἀνέκαθεν δίκαιον προκειμένου περὶ Μοναστηριακῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων ἀπεκρυστάλωσε ὁ νόμος τοῦ 1909, ὅστις καθορίζει πῶς δύναται πλέον καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους νὰ γίνεται ἡ ἐκποίησις τῶν κτημάτων τούτων. Καθ’ ὅν δὲ χρόνον ἔχομεν πλεῖστα παραδείγματα ἐκποιήσεως Μοναστηριακῶν κτημάτων τῇ ἐγκρίσει τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, νομίζω ὅτι εἶνε κάπως τολμηρὸν νὰ γίνεται λόγος περὶ ἀντισυνταγματικότητος καὶ εἶναι καιρός, κύριοι, νὰ μὴ γίνηται τόση κατάχρησις τῶν ἀντισυνταγματικοτήτων, καθ’ ὅν χρόνον αἱ συνταγματικαὶ ἡμῶν διατάξεις ἔχουσι καταστῇ ἁπλᾶ μορμολύκια. Νομίζω ὅτι ἡ Σύνοδος εἶχε καθῆκον νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὴν τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος καὶ νὰ θέσῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν θέσιν ὡς ἑξῆς: εἶναι ἡ ἐκκλησία ἀναγκαία διὰ τὸ Ἔθνος ἡμῶν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ ἀπαραίτητα μέσα πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν σκοπῶν της ἢ δὲν εἶναι ἀναγκαία; Ἐγώ, κύριοι, νομίζω ὅτι ἡ ἐκκλησία ἡμῶν ὄχι μόνον ἐν τῷ παρελθόντι, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρόντι εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαία διὰ τὸ Ἔθνος. Ἄνευ τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ζήτημα ἂν θὰ ὑπῆρχεν σήμερον Ἑλληνισμός. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἐν τῷ μέσῳ ὅλων τῶν ἐπιδρομῶν κατώρθωσε νὰ διασώσῃ καὶ τὴν γλῶσσαν καὶ τὸ Ἐθνικὸν αἴσθημα. Δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ λησμονήσητε ὁποίας ἐκδουλεύσεις παρέσχε ἡ Ἐκκλησία μας κατὰ τὰς Σλαυϊκὰς Ἐπιδρομὰς, ὅτε ὄχι μόνον τὴν Μακεδονίαν, τὴν Θράκην, τὴν Ἤπειρον, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν Πελοπόννησον κατεπλημμύρισαν τὰ Σλαυϊκὰ στίφη. Ἐθεωρήθη ὅτι ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ἐξισλαμισθῇ, ὅπως γράφῃ ὁ Κωνσταντῖνος ὁ Πορφυρογέννητος, μόνη δὲ ἡ ἐκκλησία ἔσωσε τὸν ἀγῶνα τὸν Ἐθνικὸν καὶ ἔφερεν αὐτὸν εἰς πέρας, ὅπως ὁμολογοῦσιν ὅλοι οἱ συγγραφεῖς καὶ ὅπως ὡμολόγησεν τοῦτο καὶ αὐτὸς ὁ Φαλμεράϊτ. Κι’ ὄχι μόνον εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅπου ξένα στοιχεῖα εἶχον εἰσδύσῃ καὶ ἐκινδύνευον νὰ καταπνίξωσι τὸν ἑλληνισμὸν ἡ ἐκκλησία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ τὸν διασώσῃ. Τοιοῦτον κίνδυνον, Κύριοι, διέτρεξε καὶ ἡ Κρήτη μετὰ τὴν κατάκτησιν αὐτῆς ὑπὸ τῶν Ἀράβων. Μικροῦ δεῖν νὰ ἐρημωθῇ ὑπὸ ἔποψιν Ἑλληνικὴν καὶ ὅμως ἡ ἐκκλησία διὰ τῶν μεγάλων αὐτῆς ἀποστόλων κατώρθωσε, μετὰ τὴν ἀνάκτησιν τῆς Κρήτης, νὰ τὴν ἐκχριστιανίσῃ καὶ τὴν Ἐξελληνίσῃ. Ἡ Ἐκκλησία κατώρθωσε νὰ διασώσῃ τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ ὑπὸ τὴν Φραγκοκρατίαν καὶ ὑπὸ τὴν Τουρκοκρατίαν. Ἡ Ἐκκλησία δὲ προπαρασκεύασε καὶ αὐτὸν τὸν Ἐθνικὸν ἀγῶνα. Σᾶς ἀναφέρω τὰ ὀνόματα τοῦ Εὐγενίου τοῦ Βουλγάρεως, Νικηφόρου τοῦ Θεοτόκη, Νεοφύτου τοῦ Δούκα, Νικοδήμου τοῦ Γαζῆ καὶ τόσων ἄλλων, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν γραμμάτων καὶ τῶν ἀγώνων αὐτῶν προπαρασκεύασαν τὸν Ἐθνικὸν ἡμῶν ἀγῶνα. Καὶ ὅτε ἐξερράγη ἡ μεγάλη ἐπανάστασις τὰ πρῶτα θύματα ἔπεσαν ἐκ τῶν ἀνωτέρων κληρικῶν, ἔπεσεν ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος ὁ Εʹ, ἔπεσαν ὅλοι οἱ Μητροπολῖται τῆς περὶ αὐτὸν Συνόδου, ἔπεσαν θύματα ὅλοι οἱ Ἐπίσκοποι τῆς Κύπρου καὶ Κρήτης, ἰδίως δὲ ὁ τοῦ Ἡρακλείου. Ἐνταῦθα δὲ ἐν Ἑλλάδι πρωταγωνίστησαν οἱ ἀρχιερεῖς, οἱ ἱερεῖς καὶ αὐτοὶ οἱ διάκονοι. Μὴ λησμονήσητε ὅτι πρῶτος ἀνεπέτασσεν τὴν σημαίαν τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ ἐπολιόρκησε τὰς Πάτρας ὁ ἀοίδιμος Μητροπολίτης Πατρῶν Γερμανός. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι ἐπὶ κεφαλῆς τῆς πολιορκίας τοῦ Ναυαρίνου ἦτο ὁ ἐπίσκοπος Μεθώνης. Μὴ λησμονεῖτε ὅτι καὶ ἐκ τῶν κατωτέρων κληρικῶν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡ ἐπανάστασις μας, ὅπως τὸν Ἀθανάσιον Διάκον, τὸν Γρηγόριον Παπαφλέσσαν καὶ τόσους ἄλλους. Ἀλλὰ θὰ εἴπῃ τις: Ἔχομεν νὰ ἐλπίζωμεν πλέον τίποτε ἐκ μέρους τῆς Ἐκκλησίας; Ἐφάνη χρήσιμος τὸ παρελθόν, ἀλλὰ τώρα πλέον τίς ἡ ἀνάγκη; Κύριοι, καὶ τώρα καὶ ἐν τῷ μέλλοντι πολλὰ ἀκόμη ἔχομεν νὰ προσδοκῶμεν παρὰ τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ Ἐκκλησία κύριοι, ἔχει ἔργον τὴν θρησκευτικήν καὶ τὴν Ἐθνικὴν ἀναγέννησιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἥτις εἶναι ἀπαραίτητον μετὰ τὸν ἠθικὸν κλονισμόν, τὸν ὁποῖον ὑπέστη ὕστερα ἀπὸ τόσους πολέμους, ὕστερα ἀπὸ τόσα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐμεσολάβησαν. Ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἐκκλησίας ἄρχεται ἀπὸ τοῦδε καὶ ἐφεξῆς. Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι καὶ πάλιν ὁ κλῆρος, ὅτι καὶ πάλιν ἡ Ἐκκλησία ἔχει ἀποστολήν, ὅπως ἐκχριστιανίσῃ καὶ ἐξελληνίσῃ ὅλους τοὺς πληθυσμοὺς τῆς Ἑλληνικῆς Χερσονήσου καὶ τῆς ἐκεῖθεν Ἀνατολῆς. Καὶ θέλετε, Κύριοι, τὴν ἔχουσαν τοιαύτην ἀποστολὴν νὰ τὴν στερήσητε τῶν ἀπαραιτήτων ἀναγκαίων μέσων, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐκπληροῖ τὸν προορισμὸν αὑτῆς; Μὴ νομίσητε, Κύριοι, ὅτι λέγων ταῦτα εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τῆς ἀποκατάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν ἢ καθ’ ὅλων τῶν ἀκτημόνων ἐν Ἑλλάδι. Ἐγὼ ἀείποτε συνηγόρησα ὑπὲρ τῆς τοιαύτης ἀποκαταστάσεως καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς καὶ ἐντὸς αὐτῆς. Πιθανὸν νὰ μὴ συμφωνῶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις ἀλλὰ κατ’ ἀρχὴν εἶμαι συμφωνότατος. Νομίζω, δὲ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ γνώμη δευτέρα ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν ἐκκρεμότητα τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος ἐν Ἑλλάδι. Ὑπὸ τὴν τοιαύτην ἐκκρεμότητα οὔτε ἡ μεγάλη καλλιέργεια οὔτε ἡ μικρὰ δύναται νὰ ζήσῃ καὶ προοδεύσῃ. Προβαίνων καὶ περαιτέρω, εἶμαι καὶ ὑπὲρ τῆς ἐκποιήσεως τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, ἂν δὲν ἐπαρκέσωσι τὰ ἄλλα κτήματα, χάριν ἐγκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ γίνῃ ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις πρῶτον τῶν ἄλλων κτημάτων καὶ ἂν ταῦτα δὲν ἐπαρκέσωσι τότε νὰ γίνῃ καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων.

§6Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νὰ γίνῃ πρῶτον τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ κατόπιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν.

§7Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ναί, Κύριοι, ὑπάρχουσι οἱ νομίζοντες ὅτι τὰ κτήματα αὐτὰ ἀνήκουν εἰς ὡρισμένους καλογήρους, οἱ ὁποῖοι καταχρῶνται αὐτῶν καὶ διαπράττουσιν ὄργια. Εὐτυχῶς ἡ κατάστασις αὕτη δὲν ὑπάρχει. Ἀφ’ ὅτου τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον ἀνέλαβε τὴν διαχείρισιν τῆς Μοναστηριακῆς περιουσίας σᾶς βεβαιῶ ὅτι ὄχι μόνον οἱ μοναχοὶ δὲν τὰ τρώγουσιν, ἀλλὰ ἔχομεν καὶ περισσεύματα κατ’ ἔτος ὑπὲρ τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Ταμείου περὶ τὸ ἑκατομμύριον, διὰ τῶν ὁποίων πληρώνονται ὅλαι αἱ ἀνάγκαι καὶ δὲν ἐπιβαρύνεται διόλου τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον καταβάλλει τὰς δαπάνας τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, τοὺς μισθοὺς καὶ ἅπαντα τὰ ἔξοδα τὰ τῆς διοικήσεως, τοὺς μισθοὺς τῶν Ἀρχιερέων, τῶν ἱεροκηρύκων καὶ καθηγητῶν καὶ διδασκάλων τῶν ἱερατικῶν μαθημάτων, διατηρεῖ δὲ καὶ ὑποτρόφους.

§8Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ κεφάλαιον τῶν Μονῶν δὲν θίγεται;

§9Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ ἐξηγηθῶ περὶ τούτου. Λοιπὸν λέγω ὅτι εἶμαι σύμφωνος ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἐκποιηθοῦν καὶ τὰ Μοναστηριακὰ κτήματα ἀλλὰ ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ, διότι νομίζω ὅτι τὰ ἄλλα κτήματα εἶναι τόσον πολλά, ὥστε ἐπὶ τοῦ παρόντος δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσι. Λοιπὸν πρῶτος ὅρος νὰ ἐκποιηθῶσι τὰ κτήματα, ἀφοῦ προηγουμένως ἀποδειχθῇ τοιαύτη ἀνάγκη. Δεύτερον νὰ γίνῃ ἡ ἐκποίησις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σημερινῆς ἀξίας αὐτῶν διότι καὶ ὁ ὑφιστάμενος νόμος ἐπιτρέπει τὴν ἐκποίησιν ὅταν πρόκειται αὕτη νὰ γίνῃ διὰ τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητὰς καὶ νὰ γίνῃ αὕτη διὰ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ νὰ γίνῃ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς ἐκκλησίας. Ὅταν λέγετε ὅτι ἡ ἀποζημίωσις θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προπολεμικῆς τιμῆς ἀλλὰ μὲ τὸ ἐν κυκλοφορίᾳ τῆς σήμερον νόμισμα, εἶνε ὡς νὰ λέγετε ὅτι πρέπει ὄχι νὰ ἀποδεκατισθοῦν, ἀλλ’ ἴσως, ἴσως νὰ μὴ μείνῃ οὔτε τὸ δέκατον καθ’ ὃν χρόνον ἔχετε ἔκπτωσιν τῆς ἀξίας τοῦ ἐν κυκλοφορίᾳ νομίσματος καὶ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἀνεμοστροβίλου, ὁ ὁποῖος ἐξερράγη καθ’ ὅλην τὴν Εὐρώπην καὶ ἐπαπειλεῖ τελείαν οἰκονομικὴν καταστροφήν, τὶς μᾶς ἐγγυᾶται ὅτι δὲν θὰ ἔχομεν περαιτέρω ἔκπτωσιν τῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς, καὶ νομίζετε ὅτι αὐτὴ θὰ εἶνε ἱκανοποιητικὴ τιμὴ διὰ τὴν ἐκκλησίαν, ὅταν λόγου χάριν κτῆμα τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προπολεμικῆς τιμῆς εἶχε 200 δραχ. σήμερον αἱ 200 δρχ. θὰ μεταβληθοῦν εἰς 100; Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπ’ οὐδενί λόγῳ πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις, ἐγώ, κύριοι, νομίζω, ὅτι ἠδυνάμεθα, ἀντὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν, νὰ ἀποδυθῶμεν πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν καλλιέργειαν ἑκατομμυρίων στρεμμάτων γῆς γονιμοτάτης καὶ σᾶς ἀναφέρω ὅλην τὴν ἔκτασιν τὴν μεταξὺ Ἀχελώου καὶ Ἀλιάκμονος ποταμοῦ, κατακλυζομένην ὑπὸ ὑδάτων καὶ σχηματίζουσαν ἕλη ἐκτάσεως 150.000 στρεμμάτων. Ἄλλοτε εἶχε ζητηθῆ ἡ παραχώρησις τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς, προέβη δὲ καὶ εἰς μελέτας διὰ Γάλλων μηχανικῶν ἡ Κυβέρνησις καὶ εἶνε, νομίζω, ἕτοιμον καὶ τὸ σχέδιον τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Δυνάμεθα, κύριοι, νὰ καταβάλλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως ἀποξηράνωμεν αὐτὸ τὸ ἀπέραντον ἕλος καὶ νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν καλλιέργειαν 150.000 στρέμματα γῆς πρωτίστης ποιότητος. Ἔχομεν ἀπέραντα ἕλη εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ Στρυμῶνος ποταμοῦ. Ἔχομεν ἕλη ἐν Θεσσαλίᾳ τὰ ὁποῖα ἠδύναντο ἐπίσης καὶ νὰ ἀποξηρανθῶσι καὶ νὰ χρησιμοποιηθῶσι ὄχι μόνον ὑπὸ ἔποψιν παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἔποψιν ὑγείας, διότι ἡ ὑγεία τότε καὶ μόνον θὰ ἀποκατασταθῇ, ὅταν τὰ ἕλη ταῦτα θὰ ἀποξηρανθῶσι. Δὲν ἠξεύρω ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐσκέφθη ὁποῖος θὰ εἶνε ὁ ἀντίκτυπος διὰ τὸ Ἅγιον Ὄρος, τὸ προπύργιον τοῦτο τοῦ Ἐθνισμοῦ μας καὶ τῆς ἐκκλησίας μας. Τὸ Ἅγιον ὄρος εἶχε, κύριοι, ἐν τῷ παρελθόντι μεγάλην ἀποστολήν, καὶ τὴν ἀποστολὴν ταύτην θὰ ἔχῃ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Ἀλλὰ πλὴν τούτου πρέπει νὰ ἠξεύρετε ὅτι περικλείει τὰ πολυτιμότατα κειμήλια τῆς ἐκκλησίας καὶ τοῦ Ἔθνους ἡμῶν. Νομίζετε λοιπὸν ὅτι συμφέρει εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ δώσῃ μίαν τοιαύτην ἀφορμὴν ὥστε νὰ γεννηθῶσι πλεῖστα ὅσα ζητήματα, δυνάμενα νὰ ἔχωσι ὀλεθρίας συνεπείας δι’ ἡμᾶς; Μὴ λησμονεῖτε, κύριοι, ὅτι ἔχομεν ἀκόμη πολλὰς μονὰς ἐν τῇ ἀνατολῇ, ἔχομεν τοὺς Ἁγίους τόπους, ἔχομεν τὸ ὄρος Σινᾶ τὸ ὁποῖον κέκτηται περιουσίαν δεκάδων ἑκατομμυρίων. Νομίζετε λοιπὸν ὅτι συμφέρει νὰ δώσωμεν ἡμεῖς τὸ σύνθημα τῆς τοιαύτης ἀπαλλοτριώσεως; Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν ταύτην. Ἄς ἀναβάλῃ τὴν ἰσχὺν τῆς διατάξεως ταύτης μέχρι τοῦ αἰσίου πέρατος τῶν Ἐθνικῶν ἡμῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα σᾶς βεβαιῶ ὅτι ὑπέρ τις ἄλλος ἐπιθυμῶ ἐγὼ καὶ διὰ τοῦτο ἐτήρησα τὴν τοιαύτην στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησα μέχρι τοῦδε. Ἀναβάλλετέ το τοὐλάχιστον μέχρι τότε, καὶ τότε δύνασθε νὰ προβῆτε, ἄν θέλετε. Ἀλλὰ σᾶς ἐξορκίζω, κύριοι, μὴ προβαίνετε ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τούτου, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ πολὺ δυσχρέστους συνεπείας καὶ διὰ τὴν ἐκκλησίαν καὶ διὰ τὸ Ἔθνος. Εὔχομαι κρείττονες σκέψεις νὰ ἐπικρατήσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην μου. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ λύσις αὐτὴ θὰ ἐπισύρῃ τὰς εὐχὰς ὄχι μόνον τῆς ἐκκλησίας ἀλλὰ καὶ τοῦ Ἔθνους ὁλοκλήρου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαλλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§11Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, βουλευταί, ὡς καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐδήλωσα δὲν λαμβάνω τὸν λόγον ἵνα ἀσχοληθῶ ἐπὶ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως οὔτε διὰ νὰ ἀντικρούσω τὸ νομοσχέδιον, διότι ἔκτοτε ἤμην κεκηρυγμένος ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν γεωργῶν, ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν. Ἤδη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ λαμβάνει πρόνοιαν διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἀκτήμονας γεωργικοὺς πληθυσμούς, ὅθεν τάσσομαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν κύριοι, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀνατρέπει ῥιζικῶς τὴν γεωργικὴν καλλιέργειαν καὶ ἐν γένει τὸ σύστημα τὸ γεωργικὸν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος συνδυαζόμενον μετὰ τῆς κτηνοτροφικῆς παραγωγῆς ἥτις κτηνοτροφικὴ παραγωγὴ εἶναι ἐξ ἴσου πολύτιμος πρὸς τὴν παραγωγὴν τῶν προϊόντων τῶν δημητριακῶν. Ἡ ἀποτυχία ἢ ἐπιτυχία τοῦ νομοσχεδίου τούτου συνδέεται ἀναποσπάστως μὲ τὴν γεωργικὴν παραγωγήν, τοῦ μέλλοντος, συνδέεται ἀναποσπάστως πρὸς τὴν μέλλουσαν πρόοδον τῆς γεωργίας ἐξ ἧς ἐξαρτᾶται ἡ εὐημερία τοῦ τόπου. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι μετ’ ἐντεταμένης προσοχῆς καὶ ἄνευ ἐπηρεασμοῦ τινὸς πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ ἀκουσθῶσιν αἱ γνῶμαι ὅλων τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁπωσδήποτε εἰδικῶν, διότι δὲν ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίζεται ὅτι ἔχει τὴν εἰδικότητα ἐφ’ ὅλων τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα γεννῶνται ἐκ τοῦ νόμου τούτου. Γνωρίζω καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσῃ τὴν γνώμην ὅλων τῶν εἰδικῶν. Οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἔχουσι πλήρη ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν καὶ πλείστας γεωργικὰς γνώσεις, ἀλλὰ ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔχουσιν ἴσως ἔλλειψιν πείρας πρακτικῆς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐπιδιώκομεν νὰ θεραπεύσωμεν πάσας τὰς νόσους τοῦ ἀσθενοῦς διὰ μιᾶς καὶ πιθανῆς νὰ ἐπιτύχῃ ἐγχειρήσεως ἀλλὰ διατρέχομεν τὸν κίνδυνον ν’ ἀποθάνῃ ὁ ἀσθενὴς καὶ ἀσθενὴς εἶναι ἐδῶ ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ τῆς χώρας. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρώτιστον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ προβῇ βαθμηδὸν εἰς τὴν ἐγχείρησιν ταύτην. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ πρωτίστως περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν καὶ τῶν παρακεντέδων, περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν, τῶν ἐξ ἐπαγγέλματος καλλιεργητῶν.

§12Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αὐτὸς κάμνομεν.

§13Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν ἀποκαθίστανται οἱ ἐπίμορτοι καλλιεργηταὶ καὶ οἱ παρακεντέδες, ἀλλ’ ἀπαλλοτριοῦτε ἁπάσας τὰς γαίας καὶ ἀποκαθίστανται πάντες ἄρρενες καὶ θήλεις Φρονῶ λοιπὸν ὅτι πρωτίστως ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἐξ ἐπαγγέλματος καλλιεργητῶν καὶ νὰ ἀφήσῃ τὸ ὑπόλοιπον τὸ περισσεῦον εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, οὕτως ὥστε νὰ μὴ φέρωμεν καίριον τραῦμα ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ἡ κυρία διάταξις τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ἡ παραχώρησις δι’ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως. Τοῦτο μοῦ ἐνθυμίζει συζήτησιν γενομένην πρὸ 8 ἐτῶν περίπου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπὶ ἐπερωτήσεως συναδέλφου τινὸς περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ ἀπαντῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε τὰ ἑξῆς: ὅτι βασανίζει τοὺς δυστρόπους καὶ προσπαθεῖ νὰ ἐξεύρῃ τρόπον νὰ ἐξαναγκάσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας τοὺς δυστρόπους καὶ ὑπερφιάλους, τοὺς ἔχοντας ὑπερβολικὰς ἀξιώσεις διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῶν κτημάτων, διὰ νομοθετικοῦ μέτρου νὰ παραχωρήσουν τὰς γαίας των. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχον τοιοῦτοι ἰδιοκτῆται ἄπληστοι καὶ δύστροποι δὲν θὰ ὑπῆρχε καὶ ἀνάγκη λήψεως νομοθετικοῦ μέτρου, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι προθυμότατα παρεχώρησαν τὰ τσιφλίκια πρὸς τοὺς γεωργοὺς καὶ μὲ τιμὰς λογικὰς καὶ ἀντικατεστάθησαν οἱ χωρικοὶ τῶν τσιφλικίων ἐκείνων. Ἀλλὰ καὶ σήμερον ὑπάρχουν ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι προθυμότατα τὰ παραχωρῶσι.

§14Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ 80 δραχμὰς τὸ στρέμμα.

§15Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὴν τιμὴν μὲ τοὺς ἀγρότας.

§16Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἕν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μὲ λυπεῖ. Εἶσθε προκατειλημμένος ὅτι ἐγὼ ὁμιλῶ ὡς τσιφλικιοῦχος. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ ὡς τσιφλικιοῦχος ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, οὔτε διὰ νὰ ἐπιτύχω τροπολογίαν τοῦ νόμου ὡς τσιφλικιοῦχος, διότι δὲ εἶμαι τοιοῦτος, διότι δὲν ἔχω τσιφλίκια, Ἕνα ἤδη ἔχω τὸ ὁποῖον εὑρίσκομαι εἰς διαπραγματεύσεις νὰ τὸ πωλήσω μὲ λογικωτάτην τιμήν, ἀλλ’ ὁμιλῶ ὡς βουλευτὴς οὐχὶ Θεσσαλὸς μόνον, διότι δὲν ἔρχομαι νὰ εὐχαριστήσω τοὺς Θεσσαλούς, ἔρχομαι νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ὡς βουλευτὴς τοῦ Ἔθνους, θὰ ἀδιαφορήσω δὲ ἄν θὰ εἶμαι εὐχάριστος εἰς τοὺς συμπολίτας μου καὶ ἄν τινὰ ἐξ αὐτῶν τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω δὲν θὰ ἀρέσουν, διότι φρονῶ ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, διότι σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἔχω κἄποιαν εἰδικότητα εἰς τὰ θέματα αὐτά, διότι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν διέτριψα εἰς τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ κτήματά μου καὶ ἀπέκτησα πεῖραν τινά, ἡ ὁποία μοῦ παρέχει τὸ θάρρος νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου. Σᾶς εἶπον ὅτι ὑπῆρχον καὶ ὑπάρχουν καὶ σήμερον ἰδιοκτῆται οἱ ὁποῖοι εἶναι προθυμότατοι νὰ προσφέρωσι τὰ κτήματά των εἰς ἀπαλλοτρίωσιν ἑκουσίαν καὶ ἂν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου 1072 δὲν ἐπηκολούθει τὸ Διάταγμα περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν ἀπαλλοτριώσεων σᾶς βεβαιῶ Κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον τὰ ἥμισυ τῶν τσιφλικίων θὰ εἶχον ἀπαλλοτριωθῆ δι’ ἰδιαιτέρων συμφωνιῶν.

§17Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Καὶ τὶ ἠμπόδισε τὸ Διάταγμα; Ἠρνήθη τὴν ἄδειαν τὸ Ὑπουργεῖον, προκειμένου περὶ ἐκποιήσεως, εἰς τοὺς χωρικούς;

§18Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὅταν ὑπάρχῃ μία ἀπαγόρευσις τοιαύτη καὶ ὅταν ἀπαιτῆται νὰ ληφθῇ ἄδεια διὰ τὴν ἐκποίησιν, παρεμβάλλονται πολλαὶ δυσχέρειαι καὶ γνωρίζω ὅτι ἕνεκα αὐτῶν ἐναυάγησαν αἱ διαπραγματεύσεις.

§19Γ. ΠΩΠ. Ἡ ὕπαρξις ἀπαγορευτικῆς ἀδείας ἐνισχύει τὴν σκέψιν εἰς τὸν γεωργὸν ὅτι θὰ τὸ πάρῃ εὐθηνότερον.

§20Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἷς καὶ μόνος λόγος ἦτο νὰ μὴ γίνεται ἡ ἐκποίησις πρὸς μερικοὺς μόνον ἀλλὰ, εἰς ὅλους, νὰ περιλαμβάνωνται εἰς τὸ σύμφωνον τῆς πωλήσεως ὅλοι. Οὐδεμία ἄλλη δυσκολία ὑπῆρξεν. Ἡ ἄδεια δὲν εἶχε κανένα λόγον παρὰ νὰ ἀποκλείσῃ τὰς ἐκποιήσεις πρός τινας μόνον διότι θὰ ἦτο δύσκολον κατόπιν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ κάμῃ ἀναγκαστικὴν ἐκποίησιν εἰς βάρος αὐτῶν καὶ νὰ ὡρίσῃ τὰς τιμάς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ τις ὅτι ὑπῆρξε καὶ τὸ ἐλάχιστον πρόσκομμα πρὸς μεταβίβασιν τῶν κτημάτων ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν εἰς τοὺς χωρικοὺς οὔτε καὶ τὸ Διάταγμα ἀνέστειλεν ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον τὰς ἑκουσίας ἐκποιήσεις.

§21Γ. ΠΩΠ. Ἐγὼ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς καὶ αὐτὴ ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως ὅταν ἐξέδιδε τὸ Διάταγμα τὸ νομοθετικόν.

§22Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Καὶ ἡ ἐκτέλεσις αὐτὴ ἦτο.

§23Γ. ΠΩΠ. Οὐδ’ ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω ἀμφιβολίαν. Ἐγὼ εἶπον τοῦτο ὅτι ἡ ἔκδοσις τοῦ Διατάγματος παρήγαγε τὴν ἐντύπωσιν, εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν ἱκανοὶ νὰ ἐκτιμήσουν τοιαύτην λεπτότητα σκέψεως τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὰ κτήματα θὰ ἠγοράζοντο καὶ θὰ διενέμοντο.

§24Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐφοβήθη μήπως πάθουν ὅτι ἔπαθαν οἱ χωρικοὶ τοῦ κ. Μαλλιοπούλου. Ἐρωτῶ τὸν κ. Μαλλιόπουλον ἄν τὰ κτήματά του τὰ ἐπῆραν οἱ κολλῆγοι του ἢ ἄλλοι μικροϊδιοκτῆται.

§25Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ βεβαιώσω ὅτι τὸ Διάταγμα ἐπέφερε δυσκολίαν εἰς τὸ νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν πολλὰ τσιφλίκια, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ ὅτι καὶ ἤδη ὑπάρχουν ἰδιοκτῆται οἱ ὁποῖοι εἶναι προθυμότατοι νὰ προσφέρουν τὰ κτήματά των, ἀλλὰ ὑπάρχουν χωριὰ ὁλόκληρα εἰς τοὺς γεωργοὺς τῶν ὁποίων δὲν ἀρέσει τὸ σύστημα τῶν συνεταιρισμῶν.

§26Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὑπάρχει καμμία διαμαρτυρία κατὰ τῶν συνεταιρισμῶν; Ἐξεδηλώθη ἐπισήμως; Διατὶ τὰ λέτε αὐτά;

§27Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω αὐτὰς τὰς πληροφορίας.

§28Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Εἰμπορεῖτε νὰ ἔχετε αὐτὰς τὰς πληροφορίας, ἀλλὰ δὲν εἶναι πραγματικαί.

§29Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Εἶναι ἡ χειροτέρα ἐκδούλευσις τὴν ὁποίαν παρέχετε, διότι πᾶτε νὰ διασαλεύσητε τὴν τάξιν εἰς τοὺς συνεταιρισμούς.

§30Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐδήλωσα ὅτι μοῦ εἶναι ἀδιάφορον ἂν θὰ φανῷ εὐχάριστος ἢ δυσάρεστος εἰς τοὺς χωρικούς. Ὀφείλω καὶ ἔχω δικαίωμα νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, ἄν δὲν σᾶς ἀρέσῃ μοῦ εἶναι ἀδιάφορον. Δὲν ἔρχομαι νὰ ἀντικρούσω τὸ νομοσχέδιον, ἔρχομαι νὰ ἐκφέρω τὴν εἰλικρινῆ μου γνώμην ὡς βουλευτὴς τοῦ Ἔθνους καὶ δὲν ἔρχομαι νὰ δημοκοπήσω.

§31Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Καὶ ποῖος δημοκοπεῖ;

§32Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν δημοκοπῶ· ἔρχομαι νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου.

§33Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔρχεσθε νὰ προστατεύσητε τὰ συμφέροντά σας.

§34Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐδήλωσα ὅτι δὲν εἶμαι τσιφλικιοῦχος.

§35Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Εἶσθε· μὴ λέγετε ἀνακριβείας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§36Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι δὲν ἀρέσει εἰς τοὺς χωρικοὺς ὁ συνεταιρισμός, διότι τὸ κτῆμα τὸ ὁποῖον θὰ τοὺς παραχωρηθῇ γνωρίζουσιν ὅτι δὲν θὰ τὸ ἔχωσιν ὡς ἀπόλυτοι κύριοι, ὅτι δὲν θὰ περιέλθῃ εἰς τοὺς κληρονόμους των.

§37Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Διατί;

§38Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι θὰ περιέλθῃ εἰς ἕνα τῶν κληρονόμων. Ὅταν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ πατὴρ ὅτι τὸ κτῆμα ἐκεῖνο ὅταν θὰ ἀποθάνῃ δὲν θὰ περιέλθῃ εἰς ὅλους τοὺς κληρονόμους του νὰ τὸ μοιράσουν, δὲν ἔχει τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ταχθῇ μὲ τὸν νόμον τῶν συνεταιρισμῶν, διότι εἶναι καὶ ἄλλοι λόγοι πολλοί, διότι προβλέπει ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸν συνοικισμόν, εἰς τὸ χωρίον του, δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, μὲ τὰ ὁποῖα δύναται νὰ συμβιώσῃ, εἶναι πρόσωπα διαφόρων ἠθῶν καὶ ἐθίμων, καὶ προβλέπει ὅτι δὲν θὰ διαβιώσῃ ὁμαλῶς καὶ ἐν ἁρμονίᾳ καὶ ἀγάπῃ. Ἐξ ἄλλου αὐτὸς ἀρέσκεται περισσότερον εἰς τὸ νὰ ἀγοράσῃ ἀπ’ εὐθείας μὲ λογικὰς τιμὰς ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας τὸ κτῆμα καὶ ἤδη προσφέρεται νὰ καταθέσῃ καὶ τὸ ἥμισυ τῆς τιμῆς καὶ ἐλπίζει ὅτι μετὰ 2, 3, 4, 5 ἔτη θὰ κατορθώσῃ νὰ γίνῃ τελείως κύριος τοῦ κτήματος.

§39Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὑποστηρίζετε ὅτι διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς δὲν θὰ θελήσουν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν;

§40Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Γνωρίζετε ὅτι ὁ νόμος 1836 περιέχει διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἄν θελήσωσι τὰ ⅘ τῶν κατοίκων ἢ τὰ ⅗ ἐὰν εἶνε ἐν συνεταιρισμῷ, ἠδύναντο νὰ τὸ ἀγοράσωσι διὰ τῶν διατάξεων τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐπὶ τῇ καταθέσει τοῦ ἡμίσεως τῆς τιμῆς. Γνωρίζετε ἄν κανὲν χωρίον ἔκανε τοῦτο; Γνωρίζετε ἄν δὲν ἔσπευσαν τὰ χωρία ὅλα νὰ καταρτίσωσι συνεταιρισμὸν κατὰ τὸ σύστημα ποῦ ὑπέδειξε τὸ Ὑπουργεῖον;

§41Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διότι τὰ ⅘ δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀπεφασίσωσι, ἐνῷ τὸν συνεταιρισμὸν τὸν ἔκαμε τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τοὺς ἔδιδε καὶ ὑπέγραφαν.

§42Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἔσπευδον καὶ δὲν ἐπρολάμβανον ποιὸς νὰ πρωτοϋπογράψῃ διὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ συνεταιρισμοῦ.

§43Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ χωρικοὶ δὲν ἦσαν εἰς κατάστασιν νὰ ἀναγνώσωσι καὶ ἀντιληφθῶσι μόνοι των τὰς διατάξεις τῶν συνεταιρισμῶν.

§44Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, γνωρίζουν πολὺ καλά.

§45Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοι ἐξήγουν εἰς αὐτοὺς τὸν νόμον καὶ τὰς διατάξεις περὶ συνεταιρισμοῦ.

§46Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Καλὰ ἔκαμον.

§47Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, καλὰ ἔκαμον, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἄν ἀντελήφθησαν οἱ χωρικοὶ τὰς διατάξεις αὐτῶν ὡς καὶ τὰς συνεπείας. Ἐγὼ δὲν ἀποκρούω, Κύριοι, τὸ σύστημα τῶν Συνεταιρισμῶν καὶ δίδω πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔχω αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ὑπάρχουσι χωρία ὁλόκληρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπεθύμουν τὴν ἀπ’ εὐθείας μετὰ τοῦ ἰδιοκτήτου διαπραγμάτευσιν καὶ ἀγορὰν τοῦ κτήματος καὶ μάλιστα μὲ τὸν ὅρον νὰ καταθέσωσιν καὶ μέρος τῆς τιμῆς του. Τοῦτο θὰ προετίμων, διότι σᾶς εἶπον τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους θέλει ὁ γεωργὸς νὰ εἶναι κύριος τοῦ κτήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἀγοράσῃ, διότι ἀγοράζων αὐτὸ ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην θὰ γίνῃ κύριος καὶ θὰ ἔχῃ μίαν ὑποχρέωσιν μόνον, μίαν ὑποθήκην ἐπὶ τοῦ κτήματος καὶ μετὰ 3–4 ἔτη ἐργαζόμενος θὰ κατορθώσῃ νὰ τὸ ἐλευθερώσῃ καὶ νὰ εἶναι τελείως κύριος αὐτοῦ.

§48Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς δείξητε μίαν αἴτησιν χωρικῶν διαμαρτυρομένων.

§49Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς εἶπον ὅτι ἐξηγέρθησαν οἱ χωρικοὶ κατὰ τῶν συνεταιρισμῶν, σᾶς εἶπον ὅτι ὑπάρχουσι πολλὰ χωρία, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπεθύμουν τὴν ἀπ’ εὐθείας διαπραγμάστευσιν καὶ ἀγορὰν τῶν κτημάτων ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας.

§50Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν τοὺς ἐμποδίζει κανείς.

§51Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ προτείνω νὰ περιληφθῇ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ ἐπιτρέπουσα τὴν ἑκουσίαν ἀπαλλοτρίωσιν.

§52Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ἀπαγορεύεται.

§53Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπαγορεύεται μέν, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται.

§54Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ἀπαγορεύεται.

§55Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ δὲν ἐπιτρέπεται. Νομίζω ὅτι τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου θὰ διευκόλυνε ἡ διάταξις αὕτη, διότι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου διὰ τοῦ νόμου περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως εἶνε νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἑκουσία ἀπαλλοτρίωσις.

§56Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχουσι καὶ καλοὶ ἰδιοκτῆται.

§57Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα δι’ αὐτό.

§58Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὅτι ὑπάρχουσι καὶ καλοὶ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέρον νὰ πωλήσωσι τὸ κτῆμα των. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν καλῶν εἶσθε καὶ σεῖς, ὁ ὁποῖος τὸ προσφέρετε;

§59Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφ’ οὗ τὸ λέγετε σεῖς.

§60Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, ἐφ’ ὅσον προσφέρεσθε νὰ πωλήσητε τὸ κτῆμα σας εἰς τοὺς χωρικοὺς συμπεριλαμβάνετε τοὺς κατοίκους τῆς περιφερείας σας;

§61Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Προσεφέρθην καὶ μὲ 20 δραχ. ὀλιγώτερον.

§62Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠγόρασαν οἱ χωρικοί σας ἢ πρὸς ξένους μικροϊδιοκτήτας τὰ προσεφέρατε;

§63Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ θέλετε ν’ ἀνοίξωμεν παλαιὰν συζήτησιν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους λοιπὸν καὶ διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Δημόσιον ἀπὸ ὅσα χωριὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὴν εὐθύνην καὶ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνει ἐκ τῶν ποικίλλων διαδικασιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν, καλὸν εὑρίσκω καὶ προτείνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν ἑξῆς πρότασιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑκουσίαν ἀπαλλοτρίωσιν (ἀναγινώσκει) «Ἐπιτρέπεται ἡ ἑκουσία ............» Νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριληφθῇ ἡ διάταξις αὕτη, ἡ ὁποία δὲν παραβλάπτει τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου ἀλλὰ τοὐναντίον τὸν διευκολύνει.

§64Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Φρονεῖτε;

§65Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτω φρονῶ.

§66Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὸ Ὑπουργεῖον διὰ παντὸς τρόπου διηκόλυνε τὴν ἑκουσίαν ἀπαλλοτρίωσιν, πρὸς τοὺς χωρικοὺς δὲ δὲν παρενέβαλε τὸ ἐλάχιστον πρόσκομμα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζήτη τὸ Ὑπουργεῖον ὡς προαπαιτούμενον πάσης ἑκουσίας ἀπαλλοτριώσεως εἶναι νὰ περιληφθῶσιν ὅλοι οἱ δικαιούμενοι πρὸς ἐγκατάστασιν καὶ νὰ ἀποκλεισθῶσιν ἐξ αὐτῶν οἱ προφανῶς δυστροποῦντες. Ἡ διάταξις, ὅπως τίθεται σήμερον ἐν τῷ νόμῳ δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ ἡ καθαρὰ ἐγκατάστασις τῶν χωρικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν διατεθειμένοι ν’ ἀγοράσωσι τὸ κτῆμα, ἀλλὰ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι χρήματα. Τὸ νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἑκουσίαν πώλησιν ἀφίνοντες αὐτοὺς ἔξω τῆς ἐγκαταστάσεως, διότι δὲν ἔχουσι χρήματα, αὐτὸ θὰ ἦτο ἡ διαιώνισις τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος. Ἐν ᾗ περιπτώσει θέλετε προτείνει νὰ δίδετε ἡ ἄδεια τῆς ἑκουσίας ἀπαλλοτριώσεως ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐξετάσεως ἄν ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὕτη ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν χωρικῶν ἀφιεμένου τοῦ καθορισμοῦ τοῦ τιμήματος, τότε ἡ τοιαύτη διάταξις θὰ ἠδύνατο νὰ τεθῇ.

§67Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐν σχέσει πρὸς τὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας παρέχει τὸ Ὑπουργεῖον νομίζω ὅτι πρέπει ἀνεξαρτήτως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται ἡ ἑκουσία ἀπαλλοτρίωσις, εἰς ἐνίσχυσιν νὰ προστίθενται αἱ συστηματικαὶ δυσκολίαι, τὰς ὁποίας ἔφερε καὶ φέρει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ ἔχω καὶ παραδείγματα πολὺ κτυπητά. Ὁ Χρηστάκης Ζωγράφος ἐπώλησεν εἰς χωρικοὺς ἕν κτῆμα ἀντὶ 350,000 φράγκων ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἀναβάλλεται ἡ ἔκδοσις τῆς ἀδείας. Ἔρχεται τὸ δεύτερον ἔτος καὶ ἡ πολιτεία εἰσπράττει ἄνω τῶν 600.000 φράγκων καὶ πηγαίνουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ λέγουν ὅτι ἐμεῖς διὰ τοῦ εἰσοδήματος θὰ ἔχομεν ἐξοφλήσει καὶ ὁ κ. Ζωγράφος τοὺς εἶπεν ὅτι εἰς τὴν συνείδησίν μου τὸ κτῆμα αὐτὸ εἶναι πωλημένο καὶ σᾶς πιστώνω μὲ τοὺς τόκους.

§68Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 3. Νομίζω, πρακτικὸν θὰ ἦτο νὰ μένουν 1400 στρέμματα, διότι οἱ μικροϊδιοκτῆται οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἕνα μικρὸν κτῆμα 2.000 στρεμμάτων δὲν θὰ τοὺς μείνῃ ἡ ποσότης ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ τοὺς χρησιμεύσῃ διὰ νὰ γίνουν καὶ αὐτοὶ καλλιεργηταί.

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Σᾶς εἶχον παρακαλέσει νὰ ὑποβάλετε τὴν τροπολογίαν σας διὰ νὰ τὴν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου μετὰ τὴν πρώτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν διότι ἄλλως δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§70Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον κύριε Ὑπουργέ, τὶ ἐννοεῖτε μὲ τὰς ἀγόνους ἐκτάσεις; Φρονῶ ὅτι θὰ ἐπιβαρύνομεν τοὺς γεωργοὺς μὲ ἀγόνους ἐκτάσεις, χωρὶς νὰ ἔχωμεν κανένα λόγον.

§71Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ζητεῖτε νὰ περιληφθοῦν ὅλαι αἱ ἄγονοι ἐκτάσεις εἰς τὸ τρίτον τοῦ ἰδιοκτήτου;

§72Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοῶ ὅτι τοιαῦται ἐκτάσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθοῦν εἰς τὴν διανομήν.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Γεννᾶται ἡ ἀμφιβολία πόθεν προέρχεται τὸ ἐνδιαφέρον σας αὐτὸ ὑπὲρ τῶν χωρικῶν.

§74Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦσθε παρὼν κύριε Πρωθυπουργὲ ὅταν ἐδήλωσα ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι δὲν ὁμιλῶ ὡς ἰδιοκτήτης, διότι σχεδὸν ἔπαυσα νὰ εἶμαι ἰδιοκτήτης, ἀλλὰ λέγω τὴν γνώμην μου ὡς βουλευτὴς τοῦ Ἔθνους. Λοιπὸν σᾶς λέγω ὅτι θὰ ἐπιφορτισθοῦν οἱ χωρικοὶ μὲ ποσότητα τινὰ ἀγόνων ἐκτάσεων χωρὶς νὰ ἔχουν καμμίαν ἀξίαν.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Θέλετε νὰ βάλετε ὅτι ὅταν οἱ χωρικοὶ δὲν τὰς παίρνουν νὰ ἐπιφορτίζονται οἱ ἰδιοκτῆται;

§76Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸ πρᾶγμα συνεζητήθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐλέχθη τοῦτο ὅτι ἡ ἀξία τοῦ κτήματος γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσοδήματος. Γαῖαι αἱ ὁποῖαι δὲν δίδουσιν εἰσοδήματα δὲν ἀποτιμῶνται καὶ ἑπομένως δίδονται δωρεάν.

§77Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν θὰ τὰ πάρωσι δωρεά.

§78Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶπα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις. Ἀντὶ κτημάτων ἐχόντων ἔκτασιν μικροτέραν τῶν 400 στρεμμάτων νὰ εἴπωμεν 500 στρεμμάτων καὶ ἀπὸ 500 καὶ πέραν νὰ ἀπαλλοτριωθῶσιν. Ἐπίσης καὶ τὸ 5ον ἐδάφιον νὰ ἀπαλειφθῇ. Νομίζω ὅτι θέλετε δεχθῆ τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Ὁ νομοθέτης ἠθέλησε νὰ προβλέψῃ τὴν καταστρατήγησιν τοῦ νόμου ἵνα μὴ γίνωσιν καταστρατηγήσεις τοῦ νόμου κατὰ τὸ διάστημα τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ πρὸ αὐτοῦ.

§79Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αὐτὸ τὸ ἐδάφιον θὰ ἀπαλειφθῇ, διότι περιέχεται εἰς τὸ ἄλλο ἐδάφιον.

§80Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐδάφιον 6 ὁμιλεῖ περὶ κτηνοτροφίας. Κύριοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα εἶναι ἐξ ἴσου πολύτιμα ὅσον καὶ τὰ δημητριακά. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης φέρομεν καίριον τραῦμα κατὰ τῆς κτηνοτροφίας, διότι ὡς εἶναι γνωστόν, τοὐλάχιστον ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀπὸ τοὺς νομοὺς Αἰτωλοακαρνανίας, Φθιωτιδοφωκίδος, Ἰωαννίνων καὶ ὀρεινοὺς δήμους τῆς Θεσσαλίας κατέρχονται οἱ συστηματικοὶ κτηνοτρόφοι οἱ ὁποῖοι παραθερίζουν εἰς τὰ ὀρεινὰ αὐτὰ μέρη φέροντες καὶ ἔχοντες 5.000.000 πρόβατα.

§81Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὄχι δά.

§82Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ στατιστικὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης καταργοῦνται τὰ λειβάδια τῆς Θεσσαλίας ἀπολύτως, διότι διανέμονται εἰς τοὺς γεωργοὺς. Ἐρωτῶ τὶ θὰ γίνωσιν αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια τῶν προβάτων τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εὕρωσι τὰ λειβάδια ὅπως διατηρηθῶσιν; Καὶ τὶ θὰ γίνωσιν αἱ τόσαι κτηνοτροφικαὶ οἰκογένειαι αἱ ἔχουσαι κύριον ἐπάγγελμα τὴν κτηνοτροφίαν; Τὶ θὰ τὰ κάμωσιν τὰ πρόβατα; Βεβαίως θὰ τὰ δώσωσιν εἰς σφαγήν. Ποῖαι θὰ εἶναι αἱ συνέπειαι τῆς καταστροφῆς αὐτῆς; Φρονῶ ὅτι θὰ μᾶς λείψῃ καὶ ὁ τυρὸς καὶ τὸ βούτυρον καὶ τὰ προϊόντα τὰ κτηνοτροφικὰ. Ἐπίσης θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν). Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ θὰ προστατεύσῃ τὴν κτηνοτροφίαν. Τὸ ἄρθρον 4ον νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ σαφέστερον. Ἡ διάταξις ὡς εἶναι διατειπομένη διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἔχωμεν πολὺ συχνὰ ἐμπρησμοὺς εἰς τὰ δάση. Θὰ ἔχωμεν πολὺ συχνὰ ἐμπρησμοὺς, διότι οἱ χωρικοὶ γνωρίζουν ὅτι ἄν καταστραφοῦν τὰ δάση θὰ καταστοῦν καλλιεργήσιμαι αἱ ἄγονοι γαῖαι, ἐξάπαντος θὰ τὰ κάψουν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προφυλάξωμεν τὰ δάση ἀπὸ τοιοῦτον κίνδυνον.

§83Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Διατὶ δὲν τὰ καῖνε τώρα;

§84Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἶναι αἱ ἀπαγορευτικαὶ διατάξεις.

§85Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι τόσον συντελεστικαὶ ὥστε νὰ προλάβωσι τὸν κίνδυνον. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς: ὅτι δὲν ἀπαλλοτριῶνται οὔτε παραχωροῦνται εἰς τὸν συνεταιρισμὸν δασώσεις ἐκτάσεις ἄνω τῶν 300 στρεμμάτων καὶ ἄν αὗται εἴτε ἐκ πυρκαϊᾶς ἢ ἐξ ἄλλης αἰτίας καταστοῦν καλλιεργήσιμοι. Τοιουτοτρόπως θὰ ἀποφύγωμεν τὸν κίνδυνον τὸν ὁποῖον διατρέχομεν νὰ ἴδωμεν τὰ δάση πυρπολούμενα. Θὰ ἤθελα ἐπίσης εἰς τὸ ἀναπαλλοτρίωτον νὰ συμπεριλάβητε καὶ τὰ ἑξῆς: Εἰς πολλὰ κτήματα ὅπου οἱ ἰδιοκτῆται εἶχον μεγάλην κτηνοτροφίαν, εἶχον κτηνοτροφικὰς ἐγκαταστάσεις, θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ δίκαιον νομίζω εἰς τὰς διατάξεις ταύτας τοῦ ἀναπαλλοτριώτου νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ αἱ κτηνοτροφικαὶ ἐγκαταστάσεις. Σᾶς ἔχω ὑποβάλει τοιαύτην τροπολογίαν, διότι δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ προξενήσωμεν φιλονικείας καὶ διενέξεις —ἐννοῶ βέβαια κτηνοτροφικὰς ἐγκαταστάσεις πλινθοκτίστους, κεραμοσκεπεῖς καὶ ἐπιστημονικάς—Ἴσως ὑπάρχουν ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν ἀνάγκην καὶ θὰ θέλουν νὰ κάμουν κτηνοτροφίαν, διατὶ νὰ τοὺς στερήσωμεν τὰς κτηνοτροφικὰς ἐγκαταστάσεις; Δὲν ἐννοῶ τὰ μανδριὰ ποῦ κάνουν μὲ πουρνάρια καὶ μὲ σαρώματα. Τὸ βʹ ἐδάφιον, διὰ τοῦ ὁποίου λέγετε ὅτι διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ τὰ κεκτημένα δικαιώματα τῶν χωρικῶν πρὸς ξύλευσιν, χάριν τῶν ἀτομικῶν καὶ γεωργικῶν ἀναγκῶν ἐπὶ τοῦ ἀπομένοντος ἰδιοκτήτου ἐδάφους, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ, διότι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης δὲν κάμνομεν ἄλλο παρὰ νὰ συνιστῶμεν μίαν δουλείαν ἐπὶ τοῦ ἀπομένοντος κτήματος τοῦ ἰδιοκτήτου. Καλύτερον εἶναι νὰ ἀπαλλοτριοῦνται καὶ νὰ δώσητε περισσότερα παρὰ νὰ συστήσετε δουλείαν ἐπὶ τοῦ ἀπομένοντος, διότι σᾶς εἶπα, ὅτι θὰ γεννήσητε διενέξεις καθημερινῶς καὶ δίκας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διαγράψῃ τὸ ἐδάφιον, ἐὰν δὲ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, τότε νὰ θέση ἐμπράγματα δικαιώματα, διότι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα λέγει εἶναι ἐκ τῆς κολληγικῆς σχέσεως καὶ ἀφ’ οὗ δι’ ἄλλης διατάξεως καταργεῖται πᾶσα κολληγικὴ σχέσις δὲν πρέπει νὰ ὑφίσταται μία τοιαύτη σχέσις μεταξὺ ἰδιοκτήτου καὶ γεωργῶν. Μίαν ἔτι παρατήρησιν θὰ κάμω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 περὶ τῶν γεωργικῶν κλήρων. Εἶναι τὸ πρᾶγμα ἐντελῶς ἀόριστον. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν στρεμμάτων. Καὶ εἰς προηγούμενον νόμον περὶ διανομῆς τῶν Ζαππείων κτημάτων ὁρίζεται ἀριθμὸς στρεμμάτων ἀπὸ 60–90 ἐν Τρικκάλοις καὶ ἀπὸ 120–150 ἐν Λαρίσσῃ. Τώρα ὁρίσατε, ὅτι, νομίζετε ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρισθῇ ἀριθμὸς ἀνάλογος στρεμμάτων. Εἰς τὸ ἄρθρον 10 ἐδάφιον 1 καὶ 3 ἔχετε (ἀναγινώσκει) «τὰ διανεμηθέντα κτήματα ἀπὸ τὸ τρίτον τὸ ὁριζόμενον κλπ». Μεταχειρίζεσθε τὰς δύο λέξεις εἰς τὰς αὐτὰς ἐκφράσεις.

§86Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Μάλιστα.

§87Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καθὼς καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 12 ἐδαφ. 2 ἔχετε (ἀναγινώσκει) «ἐν ᾗ περιπτώσει μὴ προσαγωγῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εἰς τὸ....κλπ., νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τοῦ διατάγματος διότι, ἐντὸς 5 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρισθῇ ὄχι εἰς τὰς ἐπαρχίας ἀλλ’ οὔτε ἐδῶ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ, καθὼς καὶ εἰς τὸ ἐδάφιον 4 τοῦ ἰδίου ἄρθρου πρέπει νὰ λέγει ὅτι ἐπιδίδεται ἄνευ ἀποδείξεως καὶ νὰ αὐξηθῇ ἡ προθεσμία τῶν 5 ἡμερῶν εἰς 15, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τοὺς χωρικούς, διότι πρέπει νὰ ἀναγγελθῇ καὶ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ συνεταιρισμοῦ ἐντὸς 5 ἡμερῶν διὰ νὰ λάβουν γνῶσιν.

§88Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶπα ὅτι θὰ γίνουν 15.

§89Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ νὰ κοινοποιηθῇ ὅμως.

§90Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν εἶπα ὅτι θὰ τὸ κάνωμε 15 ἡμέρες.

§91Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι πολὺ 15, διότι πρόκειται περὶ τοῦ συνεταιρισμοῦ ἰδίως, καὶ τότε ὡς γνωρίζετε οἱ χωρικοὶ πρέπει νὰ λάβουν τὰ ἀντίγραφα νὰ τὰ ὑποβάλλουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§92Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Διορίζουν ἀντιπροσώπους καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ καὶ δὲν θὰ βραδύνῃ ἡ ἀνακοίνωσις οὔτε μίαν στιγμήν.

§93Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ 5 ἡμέραι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρκέσουν. Ἐγὼ προτείνω νὰ αὐξηθοῦν. Εἰς τὸ 14 ἄρθρον προτείνω, ὅπως καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐπρότειναν, ὅτι πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἀπαρτισθῇ ἀπὸ τὸ βασικὸν δικαστήριον, τὸ ὁποῖον εἶναι πλήρης ἐγγύησις δι’ ἀμφοτέρους τοὺς δικαζομένους, λοιπὸν φρονῶ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἀπαρτισθῇ ἀπὸ τὸ δικαστήριον. Εἰς τὸ ἄρθρον 19 δὲν ἔχω νὰ προσθέσω παρὰ ἄν ἦτο δυνατὸν καὶ δίκαιον ἡ προσαύξησις τοῦ 30‰, ἡ προσαύξησις νὰ γίνῃ ἀπὸ 30 εἰς 40‰.

§94Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Αὐτὰ εἶναι διὰ τὸν γεωργόν;

§95Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξαν οἱ κ.κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἐδαφίου αὐτοῦ νὰ προστεθῇ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν ἔκτασιν καὶ τὰς οἰκίας τῶν κτημάτων ἐκείνας τῶν ὁποίων οἱ ἰδιοκτῆται ἀνήγειρον διὰ νὰ κατοικοῦν. Τὰς οἰκίας τὰς ὁποίας ἀνήγειρον οἱ ἰδιοκτῆται διὰ νὰ κατοικοῦν καὶ ἐνοικιάζουν μέχρι σήμερον οἱ ἰδιοκτῆται, δὲν νομίζω ὅτι ἦναι δίκαιον, διότι εἶναι καὶ οἰκίαι εἰς τσιφλίκια, αἱ ὁποῖαι εὑρέθησαν κτισμέναι ἀπὸ τοὺς προγόνους τῶν γεωργῶν, δὲν ἔχουν οὐδὲ μιᾶς δραχμῆς δαπάνης, νὰ ἐκτιμηθοῦν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον καὶ τῶν τσιφλικιῶν ἐκείνων ἀπὸ τῶν ὁποίων οἱ ἰδιοκτῆται ἀνήγειρον τὰς οἰκίας των. Ὑπάρχουν δὲ καὶ τσιφλίκια τὰ ὁποῖα ἔπαθον καταστροφὴν κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897 καὶ τῶν ὁποίων τὰς οἰκίας οἱ ἰδιοκτῆται ἀνοικοδόμησαν, εὑρίσκω ὅτι εἶναι πρέπον νὰ ἀποζημιωθῶσιν ἐκεῖναι ἰδιαιτέρως αἱ οἰκίαι τῶν κτημάτων ἐκείνων αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν πόλεμον κατεστράφησαν ἐκ τῆς εἰσβολῆς.

§96Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὰ τσιφλίκια κατοικοῦν παρακεντέδες, οἱ ὁποῖοι πληρώνουν ἐνοίκιον. Τὰ ἐνοίκια αὐτὰ δὲν ὑπολογίζονται εἰς τὸ εἰσόδημα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις.

§97Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἄν εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας ὑπάρχει ἔθιμον νὰ πληρώνουν ἐνοίκιον, εἰς τὴν ἰδικήν μας ὅμως δὲν πληρώνουν ἐνοίκια οἱ χωρικοί. Τὸ τρίτον ἐδάφιον λέγει, ὅτι ἐν τῇ ἐκτιμήσει ὑπολογίζεται καὶ ἡ ὀφειλομένη εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἀποζημίωσις. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ ἐδάφιον αὐτὸ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς, καίτοι ὑπάρχει διάκρισις κατωτέρω εἰς τὸ τέταρτον ἐδάφιον ὅτι (ἀναγινώσκει) «δύναται διὰ δηλώσεως του ὁ συνεταιρισμὸς κλπ.» Ἐν τούτοις καίτοι ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις διότι θὰ γεννήσῃ πολλὰ ζητήματα καὶ διενέξεις μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ γεωργῶν, χωρὶς νὰ ἔχωσι κανένα πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Διότι δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῇ κανεὶς ἂν μέχρι τῆς λήξεως τοῦ ἔτους, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, ἄν ἐξακολουθῇ ἡ σχέσις ὥστε νὰ ἐπέλθῃ διανομὴ κατὰ τὴν διάκρισιν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸν γεωργὸν κατὰ προτίμησιν. Λοιπὸν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ τοῦτο διὰ νὰ λείψουν αἱ διενέξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ εἶχον κανὲν ἀποτέλεσμα.

§98Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὁ ἰδιοκτήτης δὲν ζημιοῦται διότι τοῦ δίδομεν ὅλον τὸν τόκον ἐπὶ ὅλης τῆς ἀποζημιώσεως καὶ τὸ εἰσόδημα αὐτὸ ἀνταποκρίνεται πρὸς μέγα μέρος τοῦ εἰσοδήματος, διότι μπορούσαμε νὰ τοῦ δίδομεν μόνον τὸ εἰσόδημα τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς.

§99Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ τὸ ἐδάφιον αὐτὸ διότι θὰ γεννήσῃ πολλὰς διενέξεις χωρὶς νὰ ἔχουν συμφέρον οἱ γεωργοί. Τὸ τρίτον ἐδάφιον αὐτὸ ζητεῖ.

§100ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ διαγραφῶσιν ὅλα αὐτά.

§101Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι νομίζω ὅτι συζητοῦμεν νὰ διορθώσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ προξενήσωσι φιλονικείας. Τὸ πέμπτον ἐδάφιον κ. Ὑπουργέ, λέγει (ἀναγινώσκει) «ἐκλογικαὶ σχέσεις καταργοῦνται κλπ.» εἶναι ἀσαφὲς καὶ νομίζω ὅτι δύναται νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς; (ἀναγινώσκει) «καταργοῦνται ἐκλογικαὶ σχέσεις». Καθ’ ὅ ἐπραγματοποιήθη ἡ ἀπαλλοτρίωσις.

§102Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὑποβάλλετε μίαν τροπολογίαν.

§103Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι εἶναι ἀσαφές. Τὸ ἄρθρον 26 ὁμιλεῖ περὶ παραχωρήσεως τοῦ κτήματος μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν (ἀναγινώσκει) «τὸ κτῆμα μεταβιβάζεται εἰς τὸ νομικὸν πρόσωπον κ.λ.π.» Τώρα δὲν ἐννοῶ ποῖον εἶναι τὸ κτῆμα, τὸ ἀναλογοῦν διὰ τὸν γεωργόν.

§104Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργός Γεωργίας). Αὐτὸ βέβαια ἐννοεῖται.

§105Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ διασαφηνισθῇ διότι τὸ ἄρθρον 26 ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ ἄρθρον 27 εἶναι ἀσαφέστατον.

§106Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργός Γεωργίας). Ἔχομεν μίαν ὁλόκληρον διαδικασίαν περὶ τοῦ κτήματος αὐτοῦ. Θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ὅτι μεταβιβάζεται καὶ τὸ ὑπόλοιπον μέρος. Τοιαύτη ἰδέα εἶναι ἀδύνατον νὰ γεννηθῇ εἰς ἀνθρώπινον ἐγκέφαλον. Εἶναι καὶ ἡ δήλωσίς μου.

§107Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸ τέταρτον ἐδάφιον λέγει (ἀναγινώσκει) «μᾶλλον ὁ συνεταιρισμὸς κλπ.» ποίαν ὁμολογίαν ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον αὐτό κ. Ὑπουργέ; Ὑποθέτω ὅτι θὰ ἦτο σαφέστερον ἐὰν ἔλεγεν «ὁμολογιῶν τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος κτήματος» διότι ἡ κατάληψις ἐκ μέρους τοῦ ἰδιοκτήτου θὰ γίνῃ μετὰ ἕν ἔτος.

§108Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργός Γεωργίας). Ἔχει καλῶς. Ἀναγνωρίζω τὴν ὀρθότητα τῆς παρατηρήσεώς σας.

§109Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω. Καθὼς καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 41, ὑποθέτω ὅτι ὑπάρχῃ τυπογραφικὸν λάθος.

§110Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι παραπομπή.

§111Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω. Δὲν ζητῶ περισσότερον καὶ διαμαρτύρεσθε.

§112ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν διεμαρτυρήθη. Θαυμάζω τὴν παρατηρητικότητά σας.

§113Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργός Γεωργίας). Ἔχει καλῶς.

§114Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καταλήγω εἰς τὸ ἄρθρον 70 ἐδάφιον 4 (ἀναγινώσκει) «προκειμένου περὶ προκειμένης ἀμφισβητήσεως ἐπὶ τοῦ διαγράμματος.

§115Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργός Γεωργίας). Ὅλα αὐτὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀπαλλοτριώσεως εἶναι.

§116Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτου νὰ μὴ γεννῶνται ζητήματα. Δὲν ἔχω ἄλλην παρατήρησιν νὰ κάμω καὶ θὰ εὐχηθῶ ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὡς τάχιστα γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους ἵνα ἴδω μετὰ πολλῆς μου εὐχαριστήσεως ἐγκατεστημένους τοὺς ἀκτήμονας γεωργοὺς τῆς πατρίδος μας καὶ ἰδιαιτέρως τοὺς γεωργοὺς ἐκείνους μὲ τοὺς ὁποίους ἐπὶ τριάκοντα ἔτη ἀνετράφην.

§117Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δύο λόγια παρακαλῶ κ. Πρόεδρε.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§119Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τοὺς κ. κ. συναδέλφους νὰ παραχωρήσωσι τὴν θέσιν των εἰς τὸν συνάδελφον κ. Ζαρλῆν ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ ἐμφυτευτικόν.

§120Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργός Γεωργίας). Θὰ ὁμιλήσῃ.

§121Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Πρὸ πάσης συζητήσεως πρέπει νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ λάβῃ κατόπιν τὸν λόγον. Ὁ κ. Γκέκας ἔχει τὸν λόγον.

§123Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ ἑνὸς χαρακτηρισμοῦ ὁ ὁποῖος μοὶ ἀπεδόθη. Χωρὶς νὰ τὸν ἀποκρούσω, κάθε ἄλλο, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκθέσω τὴν ἀντίληψίν μου περὶ αὐτοῦ καὶ τοῦτο ὅπως ἀποφύγω τὴν προκατάληψιν ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τόσῳ τὰ λεχθέντα παρ’ ἐμοῦ, ὅσῳ καὶ ὅσα πρόκειται νὰ ἐκθέσω τὴν ἑσπέραν ταύτην. Μοὶ ἀπεδόθη ὁ χαρακτηρισμὸς ὅτι εἶμαι ἀπαισιόδοξος καὶ δύναται νὰ σχηματισθῇ ἡ προκατάληψις ὅτι ἀπὸ χαρακτῆρος ἀπὸ ἀπαισιοδοξίας βλέπω τὰ πράγματα ἀντιθέτως.

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω ἐὰν συναινῇ ἡ Βουλὴ νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις μέχρι μεσονυκτίου διὰ νὰ προχωρήσωμεν. Ἑπομένως ἐὰν συναινῶσιν οἱ κ. κ. βουλευταὶ δύνανται ἐκ συναλλαγῆς νὰ ὑπάγουν νὰ δειπνήσουν...

§125Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δὲν ἀποκρούω λοιπὸν τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτὸν τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον μοῦ ἀπεδόθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ὁποίου βεβαίως οὔτε ἡ περιοπὴ οὔτε ἡ ἀντίληψις δύναται νὰ μὲ θίξῃ. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι ὅπως ἡ αἰσιοδοξία εἰς τοὺς μεγάλους ἄνδρας καὶ προκειμένου περὶ μεγάλων γεγονότων εἶναι συντελεστὴς ὄχι μόνον ἰσχυρὸς ἀλλὰ καὶ ἀπαραίτητος, τόσῳ καὶ διὰ τὴν σύλληψιν μεγάλων ἰδεῶν ὅσῳ καὶ διὰ τὴν ἐφαρμογήν, οὔτε εἶνε δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μέγας ἀνὴρ χωρὶς νὰ εἶναι αἰσιόδοξος τόσῳ προκειμένου περὶ κοινῶν θνητῶν οἷος καὶ ὁ ὑποφαινόμενος ἡ αἰσιοδοξία εἶναι τηρητέα κατ’ ἀναλογίαν ἐξ ἴσου χρήσιμος, ἐξ ἴσου συντελεστικὴ διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ κοινοῦ αὐτοῦ νόμου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε χωρὶς νὰ θέλω νὰ περιαυτολογήσω νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸν ἑαυτόν μου ὡς παράδειγμα ἵνα σᾶς ἐξηγήσω πῶς ἐνεσταλάχθη ἐν ἐμοὶ ἡ ἀπαισιοδοξία. Εἰς τὸν δικηγορικόν μου βίον, καὶ δηλῶ ὅτι δὲν δικηγορῶ πλέον ὥστε νὰ μὴ νομίσῃ κανεὶς ὅτι θέλω νὰ κάμω ῥεκλάμα, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀφ’ ἧς ἠσπάσθην τὸν πολιτικὸν βίον ἔπαυσα νὰ δικηγορῶ καὶ τοῦτο ἀνέγραψα εἰς τὸ πρόγραμμά μου διότι ἐσκέφθην ὅτι τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ δὲν συμφωνεῖ μὲ τὴν ἐνάσκησιν τῆς δικηγορίας διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἐὰν ζητήσω ν’ ἀναπτύξω θὰ χρειασθῶ πολὺν ὥραν. Ἀναφέρω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς δικηγορίας μου ἐπὶ 30ετίαν εἶχον ἀτυχῆ τὴν ἔκβασιν. Τοῦτο ἀποδοτέον εἰς τὴν ἀπαισιοδοξίαν τοῦ χαρακτῆρος μου ὁ ὁποῖος συνειθίζει νὰ βλέπῃ τὰ ἀντίθετα καὶ νὰ λαμβάνῃ τὰ μέτρα. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀκριβὲς διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῆς δικηγορίας φαντασθεῖτε πόσον μέγα καλὸν εἶναι διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν νομοθετικῶν ἔργων. Νομίζω ὅτι συντελεῖ παρὰ πολὺ εἰς τὴν ἐπιτυχῆ διαρρύθμισιν τοῦ νομοθετήματος καὶ εἰς τὴν σωτηρίαν ἀπὸ ἐπιζημίων ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἔχῃ μία διάταξις τιθεμένην ἄνευ προβλέψεως τῶν ἀντιθέτων ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα εἶνε δυνατὸν νὰ ἔχῃ. Φρονῶ λοιπὸν ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν χαρακτηρισθῶ ἀπαισιόδοξος δὲν δύναμαι νὰ θεωρηθῶ ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν νομοθεσίαν, εἰς τὴν ἐξέτασιν νομοθετικῶν μέτρων. Ὅπως καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην ὁμιλίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εὑρίσκομαι διαφωνῶν εἰς μερικὰς βάσεις ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέσον τὸ ὁποῖον ὡς ὁ προηγούμενος νόμος οὕτω καὶ ὁ ἤδη καταρτιζόμενος καθορίζῃ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Καὶ δὴ πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ τοὺς συνεταιρισμοὺς νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἀλάξῃ εἰς ἀποτέλεσμα ἡ ἄσκησις τοῦ μὴ μέσου τούτου. Γνωρίζω ὅτι ἀντετάχθη ἰδίως παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς κυβερνήσεως ὅτι ὁ συνεταιρισμὸς ἀπετέλεσεν καὶ ἀνάγκην διὰ τὴν κυβέρνησιν πρὸς ἐπιτυχίαν, ἢ μᾶλλον πρὸς ταχεῖαν περαίωσιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἡ κυβέρνησις εἶχε νὰ σκεφθῇ περὶ τούτου, καθ’ ὅσον ἕν τῶν οὐσιωδῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἀπαλλοτριώσεως εἶναι καὶ ἡ ταχεῖα ἐνέργεια τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Φρονῶ ὅμως ὅτι τοῦτο ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ ἄνευ τοῦ ἀναγκαστικοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις, περὶ τῆς ὁποίας οὐδεὶς ἀντιλέγει, γίνεται βεβαίως, ὅπως εἶναι γνωστὸν καὶ ὅπως καὶ τὸ ἴδιον νομοσχέδιον λέγει, παρὰ τοῦ Κράτους. Ἠδύνατο λοιπὸν εὐθὺς μετὰ τὴν πρώτην διαδικασίαν παραλαμβάνον τὸ Κράτος τὸ ἀπαλλοτριωτέον κτῆμα νὰ σκεφθῇ ἀμέσως περὶ τῆς παραδόσεως εἰς τοὺς γεωργούς. Κατὰ τὴν στιγμὴν, κύριοι, τῆς παραδόσεως ἀσχέτως πλέον μὲ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν διὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ἀνησυχῇ τις, διότι θὰ εἶνε πραγματοποιημένη καὶ μόνον τὸ διάστημα, τὸ ὁποῖον μεσολαβεῖ μεταξὺ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ ἰδίου συνεταιρισμοῦ καὶ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς παραδόσεως μόνον αὐτὸς ὁ χρόνος ἤρκει ὅπως τὸ Κράτος πραγματοποιήσῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφερα, ὅπως εἰς μόνους τοὺς πραγματικοὺς θέλοντας καὶ ἔχοντας τὴν δύναμιν τῆς ἀποκαταστάσεως παραδοθῇ τὸ μέρος ἐπὶ προκαταβολῇ τοῦ τιμήματος, διότι διὰ τοὺς λοιποὺς τοὺς ἰσοδυνάμους πάντοτε ἢ ἔχοντας τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν βεβαίως, διότι δὲν θὰ δύνανται ν’ ἀποπληρώσωσι τὸ τίμημα, δι’ αὐτοὺς θὰ καταρτίζεται ἀμέσως ὁ συνεταιρισμός, πάντως δὲ τὸ κτῆμα θὰ εἶνε εἰς τὴν διάθεσίν των, διότι τὸ κράτος δὲν πρόκειται νὰ τὸ κρατήσῃ διὰ νὰ τὸ καλλιεργῇ, ἀλλὰ λέγει πλέον εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ὅτι εἰς αὐτὸ θὰ ἐξακολουθοῦν ἐργαζόμενοι οἱ γεωργοί, οἱ δὲ ἄλλοι θὰ κάμουν τὸν συνεταιρισμὸν καὶ τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμῃ εἰς τὸ πείραμα τοῦ ἀναγκαστικοῦ συνεταιρισμοῦ, νὰ σώσῃ ὅμως κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου καὶ τοὺς ἀτυχεῖς ἐκείνους τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας δὲν βαρύνουν αἱ δαπάναι καὶ αἱ συνέπειαι τῶν μὴ ἑτοίμων πρὸς ἐργασίαν, τῶν γεωργοϋπηρετῶν τῶν ὑπαρχόντων ἤδη καὶ ἄλλων προσώπων, τὰ ὁποῖα οὐδὲ ζῷα ἔχουν, οὐδὲ ἐργαλεῖα, οὐδὲ γῆν πρὸς καλλιέργειαν. Εἶναι ἀληθὲς κύριοι, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δὲν εἶνε ἐπαρκῶς κατὰ τὴν γνώμην μου φωτισμένη ἡ Βουλή, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὴν συζήτησιν διεξήγαγον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῶν νομῶν Καρδίτσης καὶ Τρικκάλων, ὅπου τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν γεννᾶται, ἀλλ’ εἶνε ἀποκλειστικῶς διάφοροι οἱ ὅροι τῆς καλλιεργείας καὶ τελείως ἀντίθετοι ἀπὸ τοὺς ὅρους τοῦ νομοῦ Λαρίσσης. Ἐν ὅσῳ λοιπὸν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ πῶς οὐτὸ τὸ καλόν, τὸ ὁποῖον μὲ μεγάλας θυσίας κάμνει ἡ Κυβέρνησις, δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ ἐπωφελέστερον, νομίζω ὅτι εἶνε πολὺ ἄξιος προσοχῆς ὁ ἰσχυρισμὸς μου. Καὶ θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ μεγάλην σημασίαν, διότι ὄχι μόνον δὲν περιορίζει τὴν ταχύτητα τῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἀλλὰ τοὐναντίον τὴν καθιστᾷ ταχυτέραν, διότι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἐκδόσεως τῆς πρώτης ἀποφάσεως τὸ δημόσιον πλέον διαθέτει τὸ κτῆμα. Δὲν θέλω νὰ πιστευθῇ βεβαίως, ὅπως φροτίζουν τινὲς νὰ ἀφήσουν νὰ νοηθῇ ὅτι ἐγὼ ὡς ἰδιοκτήτης φέρω ἐμπόδια εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοὐναντίον αἱ προτάσεις μου, ὡς βλέπετε, τείνουν εἰς τὸ νὰ ἐπεκτείνουν τὴν ἐπαλλοτρίωσιν, διότι τί νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι βουλευταί; Εἶνε γνωστὸν εἰς ὅλους. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν κυρίων βουλευτῶν ἄν ἔτυχεν νὰ ἴδουν εὐδοκιμοῦντας ἑκουσίους συνεταιρισμοὺς ἐπὶ ἀλληλεγγύῃ. Πάντες, οὐδενὸς ἐξαιρουμένου, κατετεστράφησαν, πάντες δὲν ἔχουν καταστραφῇ μετὰ 10 ἔτη 15 ἔτη, 20 ἔτη. Ὅταν δὲ κατορθωθῇ νὰ εὐδοκιμήσῃ ὁ Συνεταιρισμός, ἀφοῦ ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἴτε ὑπὸ Τραπεζῶν, εἴτε ὑπὸ ἰδιοκτητῶν εἰς τοὺς ὁποίους νὰ εἶνε τὰ κτήματα ὑπέγγυα, ἐδόθη τὸ δικαίωμα τῆς κατανομῆς τῶν χρεῶν καὶ τῆς περιουσίας, ἐντὸς ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν τὰ χωρία...

§126Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Εἶνε ἄσχετα.

§127Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Πῶς εἶναι ἄσχετα;

§128Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Εἶναι δύο γεγονότα ἐντελῶς ἀνόμοια.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτητε.

§130Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Εἶνε γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ χαρακτὴρ τοῦ Ἕλληνος χωρικοῦ δὲν εἶνε πολὺ προηγμένος. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει βεβαίως, καὶ ἴσως ὀφείλει ν’ ἀποβλέπῃ, εἰς τὸ νὰ τὸν διαμορφώσῃ καὶ τὸν προαγάγῃ ἀλλὰ τὸ πείραμα, κύριοι, τῆς προαγωγῆς καὶ διαμορφώσεως δὲν γίνεται ἀκαδημαικῶς, δὲν γίνεται εἰς ἀσήμαντα πράγματα, γίνεται εἰς τὴν βάσιν τῆς ὑπάρξεως τοῦ Κράτους διότι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν κύριοι ἀποτύχῃ ἡ ὑπόθεσις αὐτή, χάνεται γεωργικῶς τὸ κράτος καὶ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν γεωργικῶς δὲν θὰ ἔχῃ βάσιν τὸ κράτος, μὲ τὸν σημερινὸν μάλιστα ἀνταγωνισμὸν τὸν παγκόσμιον καὶ τὴν καθυστέρησιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, τὴν ἐπικίνδυνον, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, νομίζω, ὅτι εἶνε ἀνάγκη μετὰ προσοχῆς εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀλληλεγγύης τῶν συνεταιρισμῶν νὰ ἀποβλέψωμεν. Φοβοῦμαι δὲ καὶ ἄλλο τι, κύριοι, φοβοῦμαι ὅτι καὶ οἱ ἴδιοι γεωργοί, ὅταν ἀκριβῶς τὸ κατανοήσουν, ὅταν τοὺς ἀφήσουν νὰ σκεφθοῦν ἐλευθέρως οἱ διάφοροι ἐκεῖ ἐπιδιώκοντες διαφόρους σκοποὺς καὶ δημιουργοῦντες μόνον πόλεμον κατὰ τῶν ἰδιοκτητῶν, φοβοῦμαι μήπως εὑρεθῶμεν καὶ πρὸ τοῦ περιστατικοῦ αὐτοῦ, ὥστε νὰ ἀρνηθοῦν. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας πρὸ ἡμερῶν ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῶ, μοὶ ἀνέφερεν ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν νύξιν ὅτι οἱ γεωργοὶ αὐτοὶ δὲν στέργουν καὶ ὅτι ἔχουν ἀνάγκην ἀπὸ χρήματα διὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν. Εὐτυχῶς σήμερον ἀνεγνώσθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς ψηφίσματα τῶν γεωργῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπεκοινώνησαν καὶ ἐπικοινωνοῦν μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἀκούσατε τὶ λέγουν εἰς ἓν τῶν ψηφισμάτων των συνταχθὲν τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν (ἀναγινώσκει). «Ψήφισμα τῆς παρελθούσης Κυριακῆς ὅλων τῶν συνεταιρισμῶν Θεσσαλίας. Νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἡ Κυβέρνησις» Νομίζω, ὅτι καὶ πρὶν ἢ λάβω γνῶσιν τῶν ψηφισμάτων τούτων ἐν τῇ προηγουμένῃ ὁμιλίᾳ μου ἐξέφερον εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην ὅτι θὰ παραστῇ ἀνάγκη ἀπολύτου ἐνισχύσεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§131Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἀναντίρρητον.

§132Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἀνάγκη αὐτὴ θὰ ἀναπληρωθῇ ὑπὸ τῶν ἰδίων συνεταιρισμῶν.

§133Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὄχι ἀπολύτως.

§134Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, κύριοι, νὰ φρονῶ καὶ νὰ εἶμαι ἴσως ἐνοχλητικὸς εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν......

§135Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σᾶς δώσω μίαν καθησύχασιν. Ἔχομεν προηγουμένας ἀπαλλοτριώσεις τόσων κτημάτων, διὰ τὰς ὁποίας δὲν διέθεσε τὸ Κράτος οὐδὲ ἓν λεπτόν. Εἶνε ἡ τελευταία διανομὴ τῶν Ζαππείων, τῶν Στεφανοβικείων καὶ τόσων ἄλλων κτημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν διέθεσε τὸ Κράτος οὐδὲ ἓν λεπτόν.

§136Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Χαίρω πολύ, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ νὰ ἀναφέρω τὴν διανομὴν αὐτῶν τῶν κτημάτων, θὰ σᾶς εὕρω σύμφωνον.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριοι. Δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§138Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Λοιπὸν ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι, ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι εἰς τὸν κ. βουλευτήν, ὁ ὁποῖος γνωρίζει, ὅτι εἰς ὅλα τὰ Στεφανοβίκεια καὶ Ζάππεια κτήματα, εἶχον οἰκήματα καὶ ζῷα, καὶ μὲ ἓν ζῶον ἐκεῖ σπείρουν 18 κοιλά. Ἐκεῖ ἡ καλλιέργεια εἶνε μᾶλλον μικρὰ ἀνέκαθεν. Δὲν ἀσχολοῦνται μόνον εἰς τοὺς πρωΐμους δημητριακοὺς καρπούς, διότι εὐδοκιμοῦν καὶ οἱ ὄψιμοι. Ἐν τῷ νομῷ ὅμως Λαρίσσης ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε καὶ τὰ ζῷα. Ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν μαρτυρίαν τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§139Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Εἶνε ἀληθές.

§140Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§141Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐν Τρικκάλοις ὄχι, ἐν Λαρίσσῃ ναί.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἀφίσατε, κύριοι βουλευταί.

§143Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἔχω τὴν γνώμην λοιπόν, κύριοι, ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν ὁ συνεταιρισμὸς νὰ ἀνταποκριθῇ ἀπολύτως, διότι εἰς ἕκαστον συνεταιρισμὸν τοῦ νομοῦ Λαρίσσης —λάβετε, κύριοι, ἕνα ἀριθμὸν οἱονδήποτε θέλετε—ἠξεύρετε ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν παρακεντέδων εἶνε ἀνάλογος πάντοτε μὲ τὸν ἀριθμὸν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τῶν κολλήγων, διότι μὴ λησμονῆτε, κύριοι, ὅτι καὶ οἱ κολλῆγοι ἐν Λαρίσσῃ, οὐχὶ εἰς ἄλλας περιφερείας, χρησιμοποιοῦν γεωργοϋπηρέτας, τοὺς λεγομένους παρακεντέδες, ἐκτὸς τῶν γεωργῶν, ἀπαραιτήτως πάντοτε, διότι δὲν εἶνε δυνατόν, ἄλλως κ. Πρόεδρε. Γνωρίζετε ποίαν σπορὰν κάμνει ἕκαστος γεωργὸς εἰς τὴν περιφέρειαν Λαρίσσης; 100 κοιλῶν σποράν. Ὁ μέσος ὅρος εἶναι 80 καὶ 100, δηλαδὴ 2000 ὀκάδες. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ μόνος του, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὑπάρχουν οἱ γεωργοϋπηρέται, καὶ ὅπου ὑπάρχει ἕνας κολλῆγος ἀπαραιτήτως ὑπάρχει καὶ ἕνας παρακεντές. Ἂς λάβωμεν λοιπὸν ἕναν ὑποθετικὸν ἀριθμὸν 50, 100, παίρνομεν ὅποιον ἀριθμὸν θέλετε καὶ ἂς ἴδωμεν πρὸ ποίας καταστάσεως θὰ εὑρεθῶμεν. Ἂν ἔχωμεν 50 κολλήγους θὰ ἔχωμεν ἀσφαλῶς ἄν ὄχι περισσοτέρους μὲ τὴν διάταξιν τοῦ Νόμου, ἡ ὁποία φροντίζει νὰ αὐξήσῃ τὸν πληθυσμὸν τῶν χωρίων, δὲν θὰ εἶνε μόνον οἱ ὑπολογιζόμενοι παρακεντέδες ἀλλὰ θὰ προσέρχωνται καὶ ἄλλοι. Ἀλλὰ ἂς δεχθῶμεν κατ’ ἐλάχιστον ὅριον πόσον θέλετε νὰ διατιμήσητε τὴν μερίδα τοῦ κτήματος, τὴν ὁποίαν δίδομεν εἰς ἕκαστον κολλῆγον; Ἂς λάβωμεν ἕναν ὑποθετικὸν ἀριθμὸν 5000 οἱ 50 θὰ χρεωθοῦν μὲ 5000 δραχμῶν. Τὶ θὰ τοὺς δίδῃ τὸ Κράτος; 5000 δρχ. ἰδιοκτησίαν εἰς ἕκαστον χωρικὸν ἐν ἀναλογίᾳ εἰς ἕκαστον χωρικόν. Ἀναντιρρήτως ἡ βοήθεια αὐτὴ εἶναι πολὺ μικρά. Ἀνέφερα πρό τινος τὸν τριπλασιασμὸν τῶν 5000 καὶ εἶδον ὅτι ἐπροξένησε τὸ πρᾶγμα κατάπληξιν. Δυστυχῶς εἶναι ὁ ἐλάχιστος ὅρος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ὑπολογισθῇ, διότι ἐνδεχόμενον νὰ εἶναι καὶ πολὺ περισσότερον, διότι ὅταν τοῦ δίδητε 5000 καὶ θὰ χρεωθῇ διὰ 20 φοβοῦμαι, κύριοι, ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων λόγων, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦν καὶ ἐξωτερικῶς εἰς τὸ νὰ μὴ εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀλληλεγγύης ἢ ὑπὲρ τοῦ συνεταιρισμοῦ ὁ κολλῆγος φοβοῦμαι μήπως ὁ κίνδυνος αὐτὸς τὸν τρέψῃ εἰς φυγὴν καὶ τότε θὰ εὑρεθῶμεν ἀσφαλῶς ὄχι πρὸ ματαιώσεως τοῦ Νόμου ἀλλὰ πρὸ καταστροφῆς ἀληθοῦς τῶν γεωργῶν, τοὺς ὁποίους προσπαθοῦμεν μὲ μεγίστας θυσίας τοῦ δημοσίου νὰ σώσωμεν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἂν εἰς τοὺς κολλήγους δώσωμεν τὸ δικαίωμα, βεβαίως ἄν δὲν πληρώσουν νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὸν συνεταιρισμὸν ἀλλ’ ὅταν ἀποπληρώσουν, ἀλλ’ ὅταν δύνανται νὰ πληρώσουν ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμήν, νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὸν συνεταιρισμὸν διότι τότε μόνον δύναται νὰ ὑπάρξῃ συνεταιρισμὸς χωρὶς νὰ καταστραφοῦν καὶ οἱ συμμετέχοντες εἰς αὐτὸ χωρικοὶ διότι ἕκαστος διὰ τῆς ἐργασίας του καὶ τοῦ χρόνου θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποχωρήσῃ ἐξ αὐτοῦ ἄν ἤθελε. Ἡ ἔκτασις τοῦ κλήρου θὰ ἐκτιμηθῇ ἀπὸ τὸ σύνολον καὶ θὰ πληρώνῃ ἕκαστος τὸ ἀναλογοῦν εἰς αὐτὸν μερίδιον. Ἄλλως τε τὸ Κράτος τὸ κτῆμα θὰ τὸ ἔχῃ εἰς τὰς χεῖράς του. Μήπως εἶναι τώρα γνωστὸν πότε θὰ κατορθωθῇ ἡ διανομή; Μεταξὺ πάντως θὰ μεσολαβήσῃ τὸ Κράτος ὅσον εἶναι δυνατὸν τὸ ὁποῖον ἐκ τόσων ἄλλων λόγων ἔχει καὶ τὴν πίστιν, διότι εἶδον ἐν τῇ συζητήσει νὰ ἀναφέρηται καὶ τοῦτο. Ἂν ὑπάρχῃ τις πιστεύων εἰς τὸ δυνατὸν κοινῆς συνεργασίας, δυστυχῶς τὸ ἀνέγνωσα ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀφῆκεν νὰ ἐννοηθῇ ὅτι θὰ ἐγκατασταθῇ ἡ καλλιέργεια διὰ βιομηχανικῶν μέσων καὶ διὰ κινήσεως μηχανικῆς. Καὶ εἰς ἄλλην Συνεδρίασιν, Κύριοι, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς γνώμας μου ὅτι κοινὴ συνεργασία μεγάλης καλλιεργείας, ὅπως τὴν ὀνομάζουν οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἰδέαν αὐτήν, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι καθιστοῦν ἀπολύτως ἀδύνατον εἶναι καὶ ἐναντίον τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἐναντίον τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλάμβανεν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ χορηγήσῃ ἐργασίαν εἰς τοὺς γεωργούς. Ὅταν λέγουν, κύριοι, μηχανικὴν καλλιέργειαν πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι μία εἶνε ἡ μηχανικὴ καλλιέργεια ἡ ἐνασκουμένη διὰ τοῦ ἀρότρου καὶ διὰ βενζιναρότρου, διότι ὁ διπλασιασμὸς σήμερον εἶναι ἀντικείμενον τῆς σκέψεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὑποστηριζόντων τὴν ἰδέαν αὐτήν. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κοινὴ καλλιέργεια διὰ βενζιναρότρου καὶ ἀτμαρότρου οὐδεὶς ἔλαβεν τὸν κόπον νὰ τὸ ἀναπτύξῃ. Ἀορίστως λέγεται ἡ φράσις: Θὰ γίνῃ κοινὴ καλλιέργεια. Ἕκαστος χωρικός, κύριοι, ἔχει τὴν ἔκτασίν του, εἶναι 100 χωρικοὶ ὅπως γνωρίζῃ ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ αἴτησις συνεταιρισμοῦ περιλαμβάνουσα μικρότερον ἀριθμόν, κατὰ μέσον ὅρον θὰ ἔχωμεν τὸν ἀριθμὸν 100. Ἄν θελήσητε εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ δώσητε ἀτμάροτρα καὶ βενζινάροτρα ἔχετε 100 χωρικοὺς διὰ νὰ καλλιεργήσουν μηχανικῶς διὰ βενζιναρότρου πρῶτον παύει ἡ καλλιέργεια ἡ ἀτομικὴ τοῦ γεωργοῦ, παύει νὰ εἶναι γεωργὸς διότι τὸ βενζινάροτρον ὅπως γνωρίζετε λειτουργεῖ διὰ μηχανικῶν, πληρωνομένων ἐν Θεσσαλίᾳ κατ’ ἐλάχιστον ὅριον μέχρι 600 δραχμῶν μηνιαίως καὶ ὁ γεωργὸς δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀνάγκην νὰ πληρώνῃ, ἀλλὰ δὲν εἶναι εὔκολον καὶ κατὰ τὴν ἔκτασιν, πόθεν πρέπει νὰ ἀρχίσῃ νὰ ἐργάζηται, διότι τότε ἕκαστος γεωργὸς θὰ ζητῇ νὰ ἐργασθῇ πρῶτον εἰς τὸν ἰδικόν του ἀγρόν. Εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ μεγάλη μηχανικὴ καλλιέργεια ἐπὶ τῆς μικρᾶς ἰδιοκτησίας. Ὑπάρχουν τινὰ τῶν γεωργικῶν ἐργαλείων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἴσως δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν ὡς ἰσχυρίζονται, οἱ ἀσχοληθέντες μὲ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα καὶ αὐταὶ εἶναι αἱ θεριστικαὶ μηχαναὶ καὶ αἱ ἁλωνιστικαὶ μηχαναὶ καὶ οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ χρησιμοποιηθῇ.

§144Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔτσι εἶναι.

§145Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Αἱ ἁλωνιστικαὶ μηχαναὶ καὶ θεριστικαὶ μηχαναὶ καὶ σήμερον χρησιμοποιοῦνται παρὰ τῶν γεωργῶν ἀλλ’ αὐταὶ δὲν ἀποτελοῦσι μηχανικὴν καλλιέργειαν. Ἁπλῶς μόνον ἐπειδὴ αἱ ἐργατικαὶ χεῖρες εἶναι ὑπερτιμημέναι ἀναπληροῦσι μόνον αὐτάς. Δηλαδὴ ὅταν ἡ δαπάνη ἡ ἀπαιτουμένη πρὸς πληρωμὴν ἡμερομισθίων ἐργατῶν θεριστῶν εἶναι μεγαλυτέρα τῆς δαπάνης τοῦ σπάγγου καὶ ἄλλων τινων ἐξόδων, τότε μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἐκ μέρους των αἱ θεριστικαὶ μηχαναί. Ἀλλ’ ὅταν στοιχίζῃ ἐφθηνότερον τὸ ἡμερομίσθιον, βεβαίως εἶνε προτιμότερος ὁ θερισμὸς διὰ τοῦ ἐργάτου. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, μηχανικὴν καλλιέργειαν. Καλλιέργεια εἶνε ἡ ὄργωσις τῆς γῆς, ἀπαιτεῖ δὲ ἡ καλλιέργεια, ὡς γνωρίζετε, τρεῖς τοὐλάχιστον ἀρόσεις. Αὐτὴ εἶνε ἡ καλλιέργεια. Ὁ θερισμός, ἡ συγκομιδὴ δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν καλλιέργειαν, εἶνε μέσον συλλογῆς τοῦ καρποῦ. Τώρα εἶνε καὶ ἡ ἁλωνιστικὴ μηχανή. Ὡμίλει κάποτε εἰς τῶν ἐπισημοτέρων γεωπόνων, τοὺς ὁποίους ἔχομεν, ἐγένετο δὲ ἡ ὁμιλία αὐτὴ ἐνώπιον καὶ ξένου προσώπου, τὸ ὁποῖον μᾶς συνεκάλεσεν ἐν τῇ Δημαρχίᾳ Ἀθηνῶν. Ὅταν ἐγένετο λόγος περὶ ἁλωνιστικῆς μηχανῆς ὁ γεωπόνος ὁ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐντεταλμένος ἐκεῖ, διὰ νὰ διαφωτίσῃ τοὺς διαφόρους κληθέντας ἐκεῖ γεωργοὺς μᾶς ἀνέφερεν ὅτι ὁλόκληρον τὸν βίον του διήγαγε διευθύνων τὴν γεωργίαν ἐν Ἑλλάδι καὶ ὅτι τότε εἶδεν ἅπαξ μόνον ἁλωνιστικὴν μηχανήν. Προκειμένου, κύριοι, περὶ ἁλωνιστικῆς μηχανῆς ἓν μόνον παράδειγμα ἔχομεν ἐν Θεσσαλίᾳ ὅτι ἐγένετο συνεταιρισμὸς γεωργικὸς καὶ ὅτι ἠγόρασεν ἁλωνιστικὴν μηχανήν, ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἔτους, ἡ μὲν ἁλωνιστικὴ μηχανικὴ κατεστράφη, ὁ ἀτυχὴς δὲ πρόεδρος τοῦ συνεταιρισμοῦ εἶχε λογαριασμοὺς μὲ τὴν Δικαιοσύνην καὶ ἐπί τινα χρόνον διέμεινεν εἰς τὰς φυλακάς. Αὐτὸς εἶνε ὁ συνεταιρισμὸς ὁ γεωργικός.

§146Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔγινεν ἐμπρησμός.

§147Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Καὶ ὡς βλέπετε, ἐνεπρήσθη.

§148Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ ἰδιοκτήτην. Αὐτὴ εἶνε ἡ διαφορά.

§149Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἆ! τὸν παληάνθρωπον! Τέλος πάντων τὸ ἀληθές, κύριοι, εἶνε ὅτι ὁ συνεταιρισμὸς μὲ τὴν μηχανὴν δὲν ηὐδοκίμησεν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕνας ἄλλος λόγος γεωργικός. Ἔχομεν 100 κολλήγους, πόσας μηχανὰς θέλετε; ὡς γνωρίζετε, αἱ ἁλωνιστικαὶ μηχαναὶ ἐστοίχιζον πρὸ τοῦ πολέμου ἀπὸ 1300 μέχρι 1500 λιρῶν Ἀγγλικῶν. Πόσον στοιχίζουν σήμερον δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω. Βεβαίως πᾶς τις θὰ ἐννοῇ καὶ ἐκ τῶν ἐνθερμοτέρων ὑποστηρικτῶν τῆς ἰδέας, ὅτι εἶνε συμφέρουσα ἡ χρῆσις τῆς μηχανῆς, μηδὲ αὐτοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ἐξαιρουμένου, ὁ ὁποῖος ὄντως ἔγραψε λαμπρὰν μελέτην—ἴσως τὴν ἀγνοοῦν ἐν Ἑλλάδι—περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος τῆς Θεσσαλίας, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ παρατηρῇ μετὰ λύπης του τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἁλωνιστικαὶ μηχαναί. Ὄχι μόνον δὲν εἶναι δυνατόν, ἀλλὰ δὲν εἶνε καὶ συμφέρον. Διότι ἂν ἔχετε, κύριοι, 100 χωρικούς, οἱ ὁποῖοι ὑποτεθείσθω ὅτι ἔχουν σπείρῃ 10,000 κοιλά, γιὰ νὰ τὰ ἁλωνήσῃ ἡ ἁλωνιστικὴ μηχανὴ ἐκτὸς τῶν δαπανῶν, ἐκτὸς τῶν δυσκολιῶν, τὰς ὁποίας ἔχει—αὐτὰς τὰς παραβλέπω—θέλει ἕξ ἡμέρας. Ἐὰν κάμετε λοιπὸν τὸν ὑπολογισμὸν αὐτὸν καὶ ἀφήσετε τοὺς γεωργοὺς νὰ ἁλωνίσουν μόνοι των, ἕκαστος 100 κοιλὰ τὴν ἡμέραν, θὰ παρουσιάσουν τὴν ἑσπέραν, ἢ τὴν ἐπαύριον, ποσότητα ἀλανθάστως δεκαπλασίαν ἂν ὄχι περισσοτέραν τοῦ διὰ τῆς μηχανῆς ἁλωνισθησομένου. Ἐὰν λοιπὸν αὐτὸ τὸ χωρίον τὸ ὑποχρεώσετε νὰ ἁλωνήσῃ μὲ μηχανάς.......

§150Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ. Προβλέπει ὁ νόμος ὑποχρέωσιν νὰ ἀγοράσουν μηχανάς;

§151Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὄχι. Ἀπαντῶ εἰς τὸ ἐπιχείρημα τῶν φρονούντων ὅτι ἡ μηχανικὴ καλλιέργεια θὰ......

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχουν αὐτὰ σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἰς διακοπὰς ἔχουν σχέσιν. Αὐτὸ εἶνε.

§153Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Νὰ πάρωμε 2 ἢ 3 μηχανάς.

§154Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δὲν εἶνε πάλιν ἐδῶ ὁ κ. Ἐμπειρῖκος διὰ νὰ καταστρώσῃ τὸν ὑπολογισμὸν αὐτόν, διότι πρέπει νὰ ὑπολογίσητε πόσα δύναται νὰ παραγάγῃ μία μηχανή, καὶ τὶ ἔξοδα ἀπαιτοῦνται δι’ ἑκάστην μηχανήν, καὶ ἄν τὰ ὑπολογίσητε, θὰ εὑρεθῆτε πρὸ καταπληκτικοῦ ὑπολογισμοῦ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἑκάστη μηχανὴ πρὸ τοῦ πολέμου εἶχε 1500 λίρας ἀγοράν, ἀπαιτοῦνται τρεῖς μηχανικοί, ὑπολογίσατε τὶ μισθὸν θέλουν οὗτοι, ὑπολογίσατε 25 ἐργάτας, τοὺς ὁποίους θέλει καὶ μὲ τὰς σημερινὰς τιμάς, διὰ νὰ ἴδητε τὶ θέλει μία μηχανὴ διὰ νὰ ἐργάζεται. Ὁλόκληρον τὸ χωρίον δὲν θὰ ἤρκη διὰ νὰ πληρώσῃ τὰς 3 μηχανάς. (διακοπαί).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ τελειώσωμεν ἔτσι ποτέ. Ἀφίσατέ τον ἐπὶ τέλους νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκτὸς ἄν φοβεῖσθε τὴν γνώμην του (ἱλαρότης).

§156Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν δυσκολιῶν τοῦ ἀναγκαστικοῦ συνεταιρισμοῦ, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει τοῦ κληρονομικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερον, ὅτι οἱ γεωργοὶ ὅταν γνωρίζουν ὅτι δὲν κληρονομοῦν τὰ τέκνα των, ὅταν τὰ τέκνα των γνωρίζουν ὅτι δὲν εἶνε προωρισμένα διὰ γεωργίαν, ἐκτὸς τῆς διχονοίας, ἐκτὸς τῶν οἰκογενειακῶν ἐρίδων, τὰς ὁποίας θὰ ἐμβάλωμεν εἰς τὰς οἰκογενείας τρέχομεν τὸν κίνδυνον μετ’ ὀλίγας δεκαετηρίδας νὰ ἴδωμεν ἐστερημένην τὴν γῆν τῶν γεωργῶν, τῶν φυσικῶν αὐτῆς καλλιεργητῶν, διότι ἐκ τῶν 4 ἢ 5 τέκνων ἑκάστου γεωργοῦ τὰ 4 εἶνε ὑποχρεωμένα νὰ ἐκπατρισθοῦν διότι δὲν κληρονομοῦν, διότι δὲν ἔχουν μέρος γεωργικὸν νὰ ἐγκατασταθοῦν πλέον, μετὰ παρέλευσιν ἐλαχίστων ἐτῶν ἡ γῆ θὰ μείνῃ ἀκαλλιέργητος καὶ γεωργοὶ δὲν θὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, συντρέχοντος καὶ τοῦ ἀναπαλλοτριώτου, ὅπως σᾶς εἶπον. Ὥστε ἀσφαλῶς, ὅπως βλέπετε, μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου ἐφαρμοζομένου ὅπως ἔχει τοῦ νομοσχεδίου, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον ὄχι μόνον γεωργίαν, ἀλλ’ οὐδὲ γεωργοὺς νὰ ἔχωμεν.

§157Β. ΣΚΟΥΛΑΣ. Θὰ ἀναπτυχθῇ ἡ βιομηχανία.

§158Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Συμφωνῶ ὅτι θὰ ἀναπτυχθῇ ἡ βιομηχανία εἰς τὰ χωρία.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὁ κ. βουλευτὴς ἔχει τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἀλλὰ δὲν τὸν ἀφίνετε.

§160Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐξεφράσθην πάντοτε καὶ ἰδίως ὑπὲρ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ὁ θαυμασμός μου διὰ τὴν γενομένην ἐργασίαν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν. Δὲν ἀμφισβητῶ οὐδὲ τὴν ἱκανότητα, οὐδὲ τὴν ἐργατικότητα κανενὸς ὑπαλλήλου, οὐδὲ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἀμφισβητῶ ἕν μόνον, ὅτι διὰ νὰ μὴ ἔχῃ γίνῃ ὥριμος μελέτη τοῦ νομοσχεδίου, ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὁλόκληρον τὸ συγκρότημα ἀφ’ ἧς κατηρτίσθη μέχρι σήμερον, ποίους καρποὺς παρήγαγεν; Μᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὅτι ἐγένοντο ἑκατομμυρίων καὶ δὲν ἠξεύρω πόσων χιλιάδων καταμετρήσεις, ἀλλ’ αἱ καταμετρήσεις αὐταὶ γίνονται ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ὑπαρχόντων ἐκεῖ ὀλίγων γεωμετρῶν ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας ἐνεργουμένης ἐκεῖ καὶ ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἐνεργηθῇ καὶ ἄν ὁλόκληρον αὐτὸ τὸ συγκρότημα ἔλειπεν.

§161Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ σπουδάσουν οἱ ἐνωμοτάρχαι διὰ νὰ ὑπάγουν νὰ καταμετρήσουν.

§162Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Διὰ νὰ θαυμάσῃ κανείς, κύριοι, τὴν ἐργατικότητα τῶν ὑπαλλήλων πρέπει νὰ ἐξετάσῃ διατὶ δὲν ηὐδοκίμησαν ἕως τώρα αἱ ὑπηρεσίαι αὐταί. Ἀκριβῶς διότι τὸ σύστημα τὸ ἐκλεχθὲν πρὸς ἐνέργειαν τῆς διανομῆς εἶνε ἀτυχές. Αὐτὸ ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω πάντοτε. Καὶ βλέπομεν καθ’ ἡμέραν μετὰ φιλοτιμίας ἐργαζομένους ὑπαλλήλους, ἀλλ’ ἐργαζομένους πρὸς τί; ὅπως ὁ Σίσυφος ὁ ἀρχαῖος. Ἐδημιουργήσαμεν ὑπηρεσίας, ἐδημιουργήσαμεν καὶ πάλιν σωρείαν ὑπαλλήλων, ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν προχθὲς καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ὁμολόγησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δημιουργοῦνται δαπάναι 5.000.000.

§163Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν θέλω νὰ σᾶς διακόψω ἀλλὰ παρὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ ἀκολουθήσω, σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν τὴν ἑξῆς, ὅτι δὲν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ θὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν ὅτι ἀνεφέροντο δαπάναι 10.000.000 διὰ τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν, ἐν ᾧ ἐφέτος ἐδαπανήθησαν μόνον 69.000 δρ. πρόκειται δὲ νὰ δαπανηθοῦν κατ’ ἀνώτατον ὅρον— ὅταν συμπληρωθῇ ὅλη ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἡ ἐξωτερική, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ στηριχθῇ ἡ μέλλουσα γεωργικὴ ἀνάπτυξις τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ ὁποία θὰ χρειασθῇ καὶ διὰ τὴν παρακολούθησιν τῶν γεωργῶν καὶ διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν προσόδων, τὰς ὁποίας θὰ λάβῃ τὸ δημόσιον ἀπὸ τοὺς γεωργούς—Θὰ δαπανηθοῦν 3.000.000, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὴν Ρουμανίαν μόνον διὰ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν δαπανῶνται 3.000.000.

§164Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἄν δὲν ἀπατῶμαι, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ὡς θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλή, ἐδηλώσατε σεῖς ὅτι 4½ ἑκατομμύρια θὰ δαπανῶνται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπελόγιζε τὸν ἀριθμὸν τῶν θέσεων τῶν δημιουργουμένων εἰς 5.000.000.

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εὔχομαι νὰ εἶνε εἰς θέσιν ἡ Ἑλλὰς νὰ δαπανᾷ 20.000.000 κατ’ ἔτος διὰ τὴν γεωργίαν (χειροκροτήματα).

§166ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀρκεῖ νὰ ἀπολαμβάνωνται ταχέως αἱ ὠφέλειαι.

§167Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην ὅτι ὅλη ἡ ἐργασία τῶν δύο ἐτῶν ἡ ὁποία ἔγινεν, κατέληξε πρὸ δύο ἐτῶν εἰς τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον. Βλέπετε ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐργάζεται, πρέπει νὰ ἐργάζεται σκοπίμως, πρέπει νὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα ἡ ἐργασία του, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἕνεκα τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἐξελέγησαν πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ μέτρου αὐτοῦ, δυστυχῶς δὲν ἤγαγεν εἰς ὠφέλειαν, ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου θὰ εἶχεν τὴν ἀξίωσιν, νομίζω, τοὐλάχιστον ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ διετὲς αὐτὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς Θεσσαλονίκην διότι οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου εὑρίσκοντο μακρὰν τῆς ἐδῶ ὑπηρεσίας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωσιν ἐκεῖ τὰ στοιχεῖα πρὸς μελέτην τοῦ νόμου, καὶ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ παρασκευασθῇ κατὰ τὸ διάστημα τῆς διετίας κάτι τι, δηλαδὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἐκθέτῃ τὸ νομοσχέδιον πόση εἶναι ἡ πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν ἔκτασις καὶ κατὰ δεύτερον λόγον πόσοι εἶναι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἀποκαταστήσωμεν, ἀπαλλοτριοῦντες ὅσην ἔκτασιν ἔχομεν καὶ ὅσην εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοικονομήσωμεν. Δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον στοιχεῖον διὰ νὰ συνταχθῇ ἕνας νόμος καὶ νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ἐξευρεθῶσιν ἀνάλογοι διατάξεις νὰ ὑπάρχωσι τὰ στοιχεῖα αὐτά; Ἀλλὰ καὶ μίαν ἄλλην παράληψιν, τὴν ὁποίαν ὑπέμνησεν ὁ ἐκ Θεσσαλίας κ. συνάδελφος. Ἐν Θεσσαλίᾳ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν γίνεται ἀποκατάστασις γεωργῶν. Ἐνήργησεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τὴν διανομὴν τῶν Ζαππείων κτημάτων, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της καὶ ἔπρεπε νὰ προσαγάγῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐρωτήσῃ καὶ νὰ μάθῃ ποῖα τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Οὐδεμία πληροφορία ἐδόθη. Ὑπάρχει ἀναγκαιότατον στοιχεῖον νὰ γνωρίζωμεν τέλος πάντων πόση εἶναι ἡ ἔκτασις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ πάρῃ ἕκαστος χωρικός, ἀλλ’ ἠρκέσθη ἡ ὑπηρεσία εἰς τὸ βιώσιμον. Ὡς εἶπον προηγουμένως οἱ ὅροι ἦσαν τοιοῦτοι κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, μόνον γενικαὶ ἀρχαὶ ἐτέθησαν ἐν τῷ διατάγματι ἐκείνῳ, ἀλλ’ εἰς τὸ διάστημα τῶν δύο ἐτῶν δὲν κατωρθώθη νὰ γνωρίζουν οἱ χωρικοὶ πόσα θὰ πάρουν, δὲν κατωρθώθη νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ τὶ θὰ τοὺς δώσῃ καὶ ὅμως μέγας ὁ θαυμασμὸς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν. Τὶ προσεκόμισεν; Ὅτι κατεμετρήθησαν τὰ κτήματα. Νομίζω ὅτι ἐὰν διαφοροτρόπως ἐτίθετο ἡ βάσις καὶ ἐμελετᾶτο ὁ τρόπος τῆς διανομῆς θὰ προσεκόμιζε καὶ ὠφέλη, ἀπὸ τὰ ἀναγκαῖα αὐτὰ στοιχεῖα. Φαντασθῆτε μετὰ τὰς γενομένας ἀλλεπαλλήλους διανομὰς ἀπὸ τοῦ 1905 μέχρι σήμερον εἰς 50 χωρία τῆς Θεσσαλίας, ἐὰν ὁρίζωμεν ὅ,τι θὰ ὁρίσῃ ἡ ἐπιτροπή. Νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ παραπονεθῶ διὰ νὰ περιορισθῇ ὁ θαυμασμὸς μερικῶν ὡς καὶ ὁ ζῆλος τῶν ὑπαλλήλων εἰς τὰ σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἔχωσι σαφεστάτην γνώμην. Μετὰ τὰ λεχθέντα, κύριοι, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ἔλθω εἰς τινας παρατηρήσεις ἐπὶ ἄρθρων τινῶν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τῷ αʹ ἄρθρῳ ὅπως διατυποῦται καὶ ἐν γένει ὅπως ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς ὅλας τὰς διατάξεις φεύγει ἀπὸ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν εἶχεν θέσει ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ πρόγραμμά του ἐν Λαρίσσῃ καὶ ἀπὸ τὴν ἀρχήν, ἡ ὁποία τῇ αἰτήσει του ἐτέθη εἰς τὸ Σύνταγμα, τοῦ νὰ ἀπαλλοτριωθῶσι τσιφλίκια εἰς ἐπιμόρτους γαίας καλλιεργείας. Τὸ νομοσχέδιον ἐπεκτείνεται ἄνευ δικαιολογητικῆς ἐκθέσεως ἴσως καὶ τὸ προηγούμενον.....

§168Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἶναι ὁ νόμος 1072.

§169Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Χωρὶς νὰ ἀναφέρεται τὸ διατί. Βλέπετε ὅτι προκειμένου περὶ Θεσσαλίας μόνον τσιφλίκια ὑπάρχουσι καὶ δὲν ὁμιλῶ περὶ τυπικῶν λόγων, τοὺς τοπικοὺς λόγους τοὺς εὑρίσκω εἰς τοῦτο, ὅτι παρὰ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ἔλεγε μόνον εἰς τσιφλίκια καὶ ἐπιμόρτους γαίας καλλιεργείας δύναται νὰ ἐπεκταθῇ, πάντως θὰ φέρῃ δυσχέρειαν εἰς τὴν πραγματοποίησιν, τοῦ ἔχοντος ἀνάγκην ταχυτέρας διευθετήσεως, ἀγροτικοῦ ζητήματος. Ἡ δευτέρα παράγραφος, δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐδιορθώθη, πρόκειται νὰ διορθωθῇ;

§170Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ἀνεκοίνωσα οὐδεμίαν τροπολογίαν.

§171Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Πρόκειται νὰ ἀσχοληθῇ.

§172Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Νὰ ἀσχοληθῆτε.

§173Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Νομίζω ὅτι ὡς ἔχει ἡ παράγραφος αὐτή, ἡ προταθεῖσα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς....

§174ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§175Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Φρονῶ, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «ἀκτήμονες καλλιεργηταὶ κλπ».

§176Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργός Γεωργίας). Αὐτὸ ἐννοεῖται ἀναντιρρήτως καὶ ἡ δήλωσις εἶναι σαφής.

§177Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Θὰ γίνῃ ἀποδεκτόν. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω, ἐὰν θεωρῆτε ἀναγκαῖον νὰ περιλάβητε εἰς τὴν διαρρύθμισιν τὴν ὁποίαν θὰ κάμητε εἰς τὸ ἄρθρον «εἰς τὸ κτῆμα τὸ ὁποῖον καλλιεργῇ». Εἰς τὸ χωρίον π.χ., εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει δέκα στρέμματα βεβαίως θὰ συμπληρώσῃ τὸν κλῆρον του μὲ τὴν ποσότητα, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς ἄλλους κληρούχους Θὰ τὸ περιορίσητε ὅμως, διότι ἐὰν σηκωθῇ ὁ κάτοικος Λαμίας καὶ πάρῃ ἕνα πιστοποιητικὸν ὅτι ἔχει δέκα στρέμματα καὶ σηκωθῇ καὶ δηλώσῃ νὰ πάρῃ εἰς τὴν Θεσσαλίαν.

§178Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργός Γεωργίας). Δὲν δύναται εἰς τὴν Θεσσαλίαν.

§179Κ. ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ. Ρητῶς τὸ λέγει ὁ νόμος.

§180Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Θὰ εἶναι ἐπιβλαβής.

§181Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργός Γεωργίας). Τὸ ἐπιβλαβὲς εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη, διότι ἡ ἐγκατάστασις ἔδει νὰ γίνῃ εἰς βάρος τῶν ἰδιοκτητῶν Θεσσαλίας. Αὐτὸ προλαμβάνεται δι’ ἄλλης διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη δι’ αὐτό, διότι ἡ κατάχρησις ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς βάρος τῶν ἰδιοκτητῶν τῆς Θεσσαλίας, προλαμβάνεται διὰ τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως τὸ Κράτος νὰ στερηθῇ τοῦ δικαιώματος νὰ ἀποκαταστήσῃ πραγματικῶς τοὺς ἀκτήμονας γεωργούς.

§182Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα, καὶ ὑπερθεματίζω. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἄν μείνῃ ἀορίστως ἀπὸ ἕκαστον χωρίον ὁ ἔχων 10 στρέμματα νὰ φεύγῃ νὰ μεταβαίνῃ εἰς ἄλλο, θὰ ἐξευρεθῇ τρόπος καταδολιεύσεως καὶ ὄχι μόνον καταδολιεύσεως, ἀλλὰ καὶ ματαιώσεως, θὰ γεννηθῇ ἕν εἶδος ἐμπορίου. Ἔχομεν παράδειγμα εἰς τοὺς συνεταιρισμούς.

§183Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργός Γεωργίας). Εἶναι τὸ ἐδάφιον 6.

§184Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐγὼ πιθανὸν νὰ κρίνω ἐκ προκαταλήψεως, λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὴν Θεσσαλίαν, ὅπου ὅλα τὰ κτήματα εἶναι τσιφλίκια. Ὅπου εἶναι κεφαλοχώρια, ἔχουν καὶ οἰκίας ἢ καὶ ἄν δὲν ἔχῃ, ὁ κεφαλοχωριάτης δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ φύγῃ καὶ νὰ μεταβῇ εἰς ἄλλο χωρίον νὰ ζήσῃ ἐκεῖ, ὁ κεφαλοχωριάτης πάντως θὰ ἔχῃ μικρὰν ἰδιοκτησίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ζῇ. Ἐὰν λοιπὸν δὲν τὸ νομίζετε ἐπιβλαβές, ἄς προστεθῇ καὶ αὐτὴ ἡ περίπτωσις, ὅτι εἰς τὸ χωρίον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται καὶ ἔχει τὴν ἀνεπαρκῆ ἰδιοκτησίαν, ἀπαλλοτριουμένου τοῦ κτιρίου του, νὰ δικαιοῦται νὰ συμπληροῖ τὸν κλῆρόν του. Εἰς τὸ 3ον ἄρθρον, παράγραφος βʹ. κύριε Ὑπουργέ, ἤθελον νὰ παρακαλέσω· ἂν γνωρίζετε—δὲν γνωρίζω τὰς πληροφορίας σας—εἰς κανὲν ἄλλο μέρος δὲν πιστεύω νὰ συμβαίνῃ εἰμὴ ἐν τῷ νομῷ Λαρίσσης καὶ ἴσως ὄχι εἰς περισσότερα τῶν δύο κατὰ τὴν γνώμην μου προσώπων, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς εἶμαι ἐγώ, ὅταν εἶναι πολλοὶ συνιδιοκτῆται καὶ ἔχωσι διάφορα κτήματα συγκεντροῦνται εἰς ἕν ἡ μερίς, ἡ ὁποία ἀφήνεται εἰς τὸν ἰδιοκτήτην. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω λοιπόν, ἐπειδὴ συμβαίνει καὶ εἰς ἐμὲ καὶ γνωρίζω ὅτι θὰ προέλθῃ καὶ ζημία εἰς τὸ δημόσιον, ἐὰν οἱ ἰδιοκτῆται αὐτοὶ κρατήσουν καὶ εἰς τὰ δύο κτήματα, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἔχουν αὐτοκαλλιέργειαν καὶ εἰς τὰ δύο, διότι ἄν ὑποτεθῇ ὅτι ἔχουν αὐτοκαλλιέργειαν εἰς δύο κτήματα εἶναι συνιδιοκτῆται μετ’ ἄλλων, πρόκειται περὶ τοῦ νομοῦ Λαρίσσης, ὅπου κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας πλεονάζουν 2000 στρέμματα. Ἐγὼ δὲν δέχομαι ὡς ἀκριβῆ τὸν ὑπολογισμόν, τὸν ὁποῖον εἰς τὴν μελέτην αὐτοῦ τὴν ἀξιόλογον ἔχει γράψῃ. Προκειμένου λοιπὸν νὰ ὑπάρχουν δύο αὐτοκαλλιέργειαι καὶ εἰς τὰ δύο κτήματα ἄν διαλυθῇ ἡ αὐτοκαλλιέργεια καὶ ἄν ἐγκαταλειφθῇ, δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι τῆς αὐτοκαλλιεργείας αἱ δαπάναι, αἱ ἐγκαταστάσεις στοιχίζουν τριπλασίως ἀκριβώτερα ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον θὰ δοθοῦν ὡς ἀποζημιώσεις τοῦ κτήματος, τὸ ποσὸν λοιπόν, τὸ ὁποῖον θέλει ἡ Κυβέρνησις ἢ τὸ νομοσχέδιον νὰ ἀφήσῃ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, ἄν εἶναι δύο νὰ δικαιοῦνται νὰ κρατοῦν ὁ εἷς εἰς τὸ ἕν καὶ ὁ ἄλλος εἰς τὸ ἄλλο ὑπὸ τὸν ὅρον, διότι δὲν πρόκειται νὰ κερδίσῃ κανείς, νὰ αὐτοκαλλιεργοῦν γαίας, τοῦτο πιθανὸν νὰ συμβαίνῃ καὶ εἰς ἄλλους ἕνα ἢ δύο τὸ πολὺ ἰδιοκτήτας εἰς τὸν νομὸν Λαρίσσης. Δὲν πιστεύω εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα νὰ συμβαίνῃ εἰς ἄλλους. Ἐγὼ κάμνω, κύριοι, τὸν ὑπολογισμὸν — διὰ τοῦτο σᾶς ἀνέφερα ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ ἑαυτοῦ μου — διότι γνωρίζω τὰς δαπάνας. Ἡ ἐγκατάστασις τὴν ὁποίαν ἔχω ἐκεῖ, ἐπειδὴ τὸ κτῆμα θὰ εἶναι μικρότερον, ὑφίσταται συνολικὴν βλάβην, διότι τὸ κτῆμα δὲν θὰ ἀνταποκρίνεται εἰς μεγάλην ἐγκατάστασιν ἀλλ’ ὅταν τὸ συμφέρον τὸ κοινωνικὸν τὸ ἐπιβάλλῃ νὰ γίνῃ, βεβαίως θὰ ὑποστῶ καὶ ἐγὼ τὴν θυσίαν, ἀλλ’ ἡ ἄλλη ἐγκατάστασις, κύριοι, τὶ θὰ γίνῃ; Καταστρέφεται καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ εἶναι τριπλασίας ἀξίας ἀπὸ τὴν ἀξίαν τοῦ κτήματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ διανεμηθῇ, καὶ ἀπὸ τὸ ὅλον τῆς ἀποζημιώσεως. Φυσικὰ ἡ Κυβέρνησις θὰ τὴν ἀποζημιώσῃ. Διατὶ νὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ τόσον ποσὸν καὶ νὰ ὑποστῇ καὶ ἡ γεωργία μεγάλην ζημίαν, ἐὰν διαλυθῇ μία αὐτοκαλλιέργεια;

§185Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὶ προτείνετε σεῖς;

§186Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ προτείνω νὰ τεθῇ ἐκεῖ ὅτι «ἐκτὸς ἄν ὑπάρχῃ αὐτοκαλλιέργεια, ὁπότε ἕκαστος ἰδιοκτήτης δύναται νὰ κρατήσῃ ἐξ ἑκάστου κτήματος τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὁ νόμος». Τὸ θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας.

§187Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Τὸ ὑπόλοιπον;

§188Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Μὴ συζητεῖτε περὶ ἐπαρκείας εἰς τὸν νομὸν Λαρίσσης, διότι τότε ἀναντιρρήτως θὰ πάρῃ τὸ ὅλον. Ἐγὼ ὁ ἴδιος θὰ τὸ δώσω. Ἐγὼ ἔκαμα ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ εἶπον μὲ οἱουσδήποτε ὅρους εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὸ δώσω. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τούτου. Ἄν ὑπάρχῃ ἀνάγκη μεγάλη, ἐγὼ ὁ ἴδιος θὰ τὸ δώσω.

§189Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἄν ὑπάρχῃ ἀνάγκη.

§190Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ παραπονεθῶ ἐναντίον σας, ἀλλ’ αἱ ἀντιλήψεις σας ἐκτελοῦνται ἀπὸ ὑπαλλήλους κατωτέρους.

§191Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὰ κτήματα δὲν θὰ διανεμηθοῦν ἁπλῶς διὰ νὰ δοθοῦν γαῖαι εἰς τοὺς ἀκτήμονας ὅσοι ἤθελον ζητήσῃ, θὰ δοθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναγκῶν. Διὰ νὰ φθάσητε εἰς τὴν δυσχέρειαν αὐτήν, νὰ ἐκλέξητε ἀπὸ τὸ ἕν κτῆμα καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο κτῆμα, θὰ ὑπάρξῃ πολὺ μεγαλειτέρα περίσσεια γαιῶν. Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει πυκνότης πληθυσμοῦ καὶ δὲν ὑπάρχουν ἀρκετὰ κτήματα, ἐκεῖ θὰ δύναται ἡ διάταξις αὐτὴ νὰ παρεμβάλῃ δυσκολίας.

§192Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἰδοὺ τὶ συμβαίνει, ὅταν ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ὑπάρχῃ εἰς τὸν νόμον, εὑρίσκονται ἄνθρωποι διὰ νὰ δημιουργοῦν λόγους, ὅπως δημιουργοῦν καὶ ἐνοχλοῦν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ὑπάρχῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ δύναται νὰ κρίνῃ ὁ Ὑπουργός, νὰ μὴ δύναται νὰ δημιουργηθῇ, ἐγὼ ὁ ἴδιος δὲν θὰ μοῦ τὸ ἐπιτρέψῃ ἡ φιλοτιμία μου νὰ μὴ τὸ δώσω. Νομίζω ὅτι ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας αἴτησίν μου, διὰ τῆς ὁποίας προσεφέρθην πρὸ πολλοῦ χρόνου νὰ τὸ δώσω, ἀλλὰ σκέπτομαι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μοῦ εἴπῃ τὸ κράτος ἀπαλλοτριωτέον — σημειώσατε ὅτι ἡ λέξις ἀπαλλοτριωτέον σημαίνει πολὺ διὰ μίαν αὐτοκαλλιέργειαν, διότι ὁ εὑρισκόμενος εἰς μίαν ἀμφιβολίαν δὲν δύναται νὰ καλλιεργήσῃ. Γνωρίζετε δὲ πάντως ὅτι εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ σίτου, ἐὰν θέλετε νὰ παραγάγητε ἕν εἰσόδημα π.χ. 50,000 δρ. δι’ αὐτοκαλλιεργείας, πρέπει νὰ καταβάλητε δαπάνην 150,000 δραχμῶν. Ὅταν λοιπὸν ἔχῃ ἀμφιβολίαν ὁ μέλλων νὰ ἐνεργήσῃ τὴν αὐτοκαλλιέργειαν αὐτήν, εἶνε δυνατὸν νὰ διαθέσῃ τοιοῦτον ποσὸν διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν σποράν;

§193Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἀπὸ τὴν σπορὰν δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως ζημίαν.

§194Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Εἶνε δυνατὸν νὰ ἀποφασίσῃ εἷς ἄνθρωπος νὰ θυσιάσῃ εἰς τὴν γῆν 150,000 δραχμὰς ἄν δὲν εἶνε πεπεισμένος καὶ ὅτι θὰ θερίσῃ; Εἰς τὴν κρίσιν τοῦ γεωργοῦ εἶνε νὰ μὴ σπείρῃ, τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιόν σας.

§195Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὁ ἰδιοκτήτης δὲν ἔχει νὰ ὑποστῇ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει καμμίαν ζημίαν ἐκ τῶν δαπανῶν, διότι αἱ δαπάναι ἀποδίδονται, ἐκτὸς τῶν δαπανῶν ἀποδίδονται καὶ οἱ τόκοι. Ἑπομένως αἱ δαπάναι οὐ μόνον δὲν διατρέχουν κανένα κίνδυνον, ἀλλὰ ἀνταποκρίνονται πρὸς πᾶσαν πρόβλεψιν.

§196Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὄχι κ. Ὑπουργέ, μὴ τὸ φαντάζεσθε εἶνε ἀλλοιώτικο τὸ πρᾶγμα. Πάρετε τὸν ἑαυτόν σας. Ἀποφασίζετε ὅτι θὰ κάμετε μίαν αὐτοκαλλιέργειαν ὑπὸ τὸ κράτος αὐτοῦ τοῦ νόμου. Εἶνε δυνατὸν νὰ προβῆτε νὰ θυσιάσητε 150,000 δρ. μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ πάρετε 50.000 δρ. καὶ νὰ σκέπτεσθε ὅτι σᾶς ὑπόσχεται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὅτι δὲν θὰ ζημιωθῆτε, διότι θὰ σᾶς δώσῃ τὰς 150.000 δρ. ὀπίσω; Ἄν δὲν θερίσετε; Δὲν ἔχουν νὰ θερίσουν τίποτα. Εἶναι καὶ ἡ ἐπιλογή, κύριε Ὑπουργέ, ποῦ ἐμποδίζει τὴν σποράν. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Βουλευτὰς νὰ ἀναφέρουν ἐὰν ὑπάρχῃ παράδειγμα ἐκτὸς τοῦ ἰδικοῦ μου· διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τοῦ λόγου τῆς τιμῆς μου, ὡς ἄνθρωπος, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὸ παραδώσω ἀμέσως ἀλλ’ εὑρίσκομαι πρὸ προβλήματος σοβαρωτάτου διότι ἔδωκα διαταγὰς νὰ παύσῃ ἡ καλλιέργεια. Πῶς νὰ ἐξακολουθήσω μὲ τὸν κίνδυνον αὐτὸν διότι πρέπει νὰ ἔχω τότε τὰ ἑκατομμύρια τοῦ κ. Ἐμπειρίκου.

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ τὰ ματιάζουμε αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια.

§198Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό· εἰς τὴν 3ην παράγραφον ἐκεῖ ποῦ λέγετε «περὶ ὑφισταμένης ἀμφισβητήσεως μεταξὺ τῶν συνιδιοκτητῶν περὶ τῆς περιοχῆς τοῦ κτήματος νὰ ἀποφαίνηται τὸ τμῆμα Ἐποικισμοῦ», αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τοὺς γεωργούς, τὸ ἀμφισβητοῦν οἱ ἰδιοκτῆται, δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν οἱ χωρικοί, πρέπει νὰ τοὺς στείλωμεν εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ὄχι εἰς τὸ τμῆμα ἐποικισμοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν. Εἰς τὸ 3ον ἄρθρον 3η παράγραφος, πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις ἡ ὁρίζουσα ὅπως τὴν διαφωνίαν τῶν ἰδιοκτητῶν λύει τὸ Συμβούλιον Ἐποικισμοῦ, παρακαλῶ ὅπως ἀφεθῶσι νὰ λύωσι τὰς διαφοράς των μόνοι των οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ἄς τὰ λύσωσιν ὅπως θέλουσι αὐτά, δὲν πρέπει νὰ ἐπεμβαίνῃ τὸ Ὑπουργεῖον.

§199Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἄν ἀφήσωμεν τὰ δικαστήρια δὲν θὰ φθάσωμεν ποτὲ εἰς συμπεράσματα.

§200Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Μόνον μεταξύ των οἱ συνιδιοκτῆται θὰ μαλώνουν. Σεῖς θὰ τοὺς εἰπῆτε αὐτὰ τὰ δύο χωράφια εἶνε καὶ κανονίσετέ τα.

§201Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἄν εἶναι πλείονες τῶν δύο ἰδιοκτητῶν πῶς θὰ ἠμπορέσουν νὰ συνεννοηθοῦν;

§202Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Θὰ τοὺς εἰπῆτε ὅτι ὀφείλουν ἐντὸς προθεσμίας νὰ τὸ δηλώσουν καὶ ἄν δὲ τὸ κάνουν, τὸ Δημόσιον κάνει τὴ δουλειά του καὶ ἄς τοὺς ἀφήσει νὰ μαλώνουν.

§203Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αὐτὸ κάμνομεν διὰ τοῦ Νόμου.

§204Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Νὰ τὸ κάνητε ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, διότι θὰ ἔλθῃ ὁ Ἐποικισμὸς καὶ θὰ εἰπῇ: Πήγαινε ἐκεῖ ποῦ θέλω ἐγώ. Εἰς τὴν 4ην παράγραφον, κ. Ὑπουργὲ καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἄν εἶναι δυνατὸν νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρος. Σημειώσατε ὅτι εἶναι διὰ τὰ μικρὰ κτήματα τὰ παρεκτιθημένα. Θὰ σᾶς ἀναπτύξω ὅτι ὄχι πρὸ πολλῶν δυσχερειῶν ἀλλὰ πρὸ μεγάλου κινδύνου θὰ εὑρεθῶμεν. Σημειώσατε ὅτι ὅσοι ἐκ τῶν γεωργῶν εἶχον φιλοπονίαν ἀνέκαθεν......

§205Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δηλῶ ὅτι περὶ ὅλων τῶν μικρῶν κτημάτων ἅτινα οἱ γεωργοὶ καλλιεργοῦν αὐτοπροσώπως, θὰ γίνῃ ἡ ἀντικατάστασις ὅλων τῶν κτημάτων μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ ποσοῦ.

§206Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Νομίζω ὅτι τὸ αὐτοπροσώπως......

§207Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αὐτοπροσώπως σημαίνει ὑπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ τῆς οἰκογενείας του. Ἄν εἶναι ἔτσι γίνεται ἀντικατάστασις. Ἐπίσης καὶ ὅταν πρόκειται περὶ αὐτοκαλλιεργείας ἀλλ’ ὄχι πλέον τῶν 1,000 στρεμμάτων.

§208Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ τὸ μικρὸν κτῆμα τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται ἐντὸς τῆς ἀπαλλοτριουμένης ἐκτάσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι 30–40 στρέμματα ὅταν δὲν αὐτοκαλλιεργεῖται θὰ ἀποζημιωθῇ ὁ ἰδιοκτήτης;

§209Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Θὰ γνωρίζετε ποῖοι λόγοι ἠνάγκασαν τὴν ὑπηρεσίαν....

§210Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔνεκα τεχνικῶν λόγων τῆς διανομῆς διότι ἐν ᾗ περιπτώσει παρεμβάλλονται δύο, τρία τεμάχια εἶναι ἀδύνατον νὰ σχηματισθοῦν οἱ κλῆροι καὶ πῶς θὰ κατανεμηθῇ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διανομὴ ἐφ’ ὅσον παρεμβάλλονται δύο στρέμματα ἀπ’ ἐδῶ καὶ τρία στρέμματα ἀπ’ ἐκεῖ ἐκτὸς τῶν δυσχερειῶν τῶν μεγάλων, τὰς ὁποίας ἔχομεν διὰ τὴν καταμέτρησιν.

§211Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τὴν πρώτην γνώμην περὶ τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, τὴν ὑπέβαλεν ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς καταμετρήσεως ἀξιωματικός.

§212Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἶναι τοῦ ἰσχύοντος Νόμου καὶ δὲν τὴν ἀμφισβητῶ τὴν πατρότητα.

§213Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἔχει τὴν προέλευσίν της ἀπὸ τοὺς μηχανικούς.

§214Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἄν εἶναι τὸ ἀκατάλληλον τῆς θέσεως δὲν πταίουν οἱ μηχανικοί.

§215Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἶναι τοῦ νόμου 1072.

§216Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Βλέπετε λοιπόν; Εἶναι πρὶν ἀρχίσουν αὐτοὶ νὰ ἐργάζωνται.

§217Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Πρόκειται νὰ ἰδοῦμε πῶς θὰ κατορθώσωμεν νὰ σωθοῦμεν ἀπὸ τὰς νέας ἀδικίας. Ἔχω κάμει συζήτησιν μὲ τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Στρατιωτικῆς Ὑπηρεσίας τῆς ἐνεργησάσης τὴν καταμέτρησιν. Καθὼς γνωρίζω ἡ διάταξις αὐτὴ ὑπηγορεύθη διὰ τεχνικοὺς λόγους διανομῆς. Ὅλα ταῦτα ὅμως δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν διότι ὡς εἶναι γνωστὸν οἱ κλῆροι δὲν πρόκειται νὰ σχηματισθοῦν κατὰ τετράγωνα καὶ γι’ αὐτὸ κατηρτίσθη τὸ νομοσχέδιον ἔτσι, ἐν ᾧ τὴν διανομὴν θὰ τὴν κάνουν οἱ ἴδιοι χωρικοὶ κατὰ λωρίδας ἢ καὶ κατὰ τμήματα ὅταν τοὺς δοθῇ ὅλον τὸ μερίδιον τοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον θὰ διανεμηθῇ μεταξύ των. Αὐτὸ παρουσιάζει δυσχερείας μόνον εἰς τὴν καταμέτρησιν διότι ὁ μηχανικὸς μεταβαίνων νὰ ἐργασθῇ, καὶ ὄχι διὰ νὰ κάμῃ διανομήν, μεταβαίνων διὰ νὰ πάρῃ τὸ ἐμβαδὸν τῶν κλήρων τοῦ κτήματος, εὑρίσκει μεγάλας δυσχερείας καὶ κατ’ ἀνάγκην κάνει μίαν καταμέτρησιν καὶ ἔχουν γίνει πολλαὶ τοιαῦται χωρὶς νὰ ὑπολογισθοῦν καθόλου οἱ ἰδιοκτῆται οἱ ἔχοντες μικρὰ τμήματα γῆς.

§218Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσπαθοῦμεν νὰ κάμωμεν εἶναι ὅπως ὅσο τὸ δυνατὸν τὰ σχεδιαγράμματα εἶνε τέλεια καὶ ἐπαρκῆ δι’ ἀτομικὴν ἑκάστου χρῆσιν. Ταῦτα προσπαθοῦμεν νὰ εἶναι ὅσο τὸ δυνατὸν πλήρη καὶ διὰ τὴν κτηματικὴν διανομὴν θὰ τὰ κάμνομεν ἀπολύτως πλήρη.

§219Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Μὴ νομίσητε ὅτι ὅταν δοθῇ τὸ κτῆμα πρὸς διανομὴν εἰς τοὺς γεωργούς, μὴ νομίσητε ὅτι θὰ ἀπαντήσουν δυσχερείας διότι μόνοι των θὰ προβοῦν εἰς τὴν διανομὴν ἀρκεῖ νὰ ἔχουν. Αὐτοὶ λοιπὸν δύνανται νὰ ἐγκατασταθῶσιν ἐντὸς τῶν ἀπαλλοτριουμένων κτημάτων.

§220Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Μόνον ἄν καὶ ἐφ’ ὅσον εἶνε ἀναγκαία, καὶ τῶν κτηνοτροφικῶν συνοικισμῶν περιλαμβανομένων ἐκτὸς τῶν ἀπαλλοτριουμένων κτημάτων.

§221Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ὡς ἔχει ἡ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ θά δίδεται διὰ τὴν κτηνοτροφίαν ἡ ἀναγκαία ἔκτασις ἐκ τοῦ ἀπαλλοτριουμένου κτήματος, καὶ εἰς παρακειμένους συνοικισμούς, διατὶ τοῦτο;

§222Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πρόκειται περὶ αὐτοτελῶν λειβαδίων καὶ σᾶς ἐξήγησα προχθὲς ὅτι εἶναι δυνατὸν εἷς ἀπὸ τοὺς παρακειμένους συνοικισμοὺς νὰ μὴ ἔχῃ γαίας ἐπαρκεῖς διὰ τὴν κτηνοτροφίαν.

§223Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δυστυχῶς παράδειγμα μεμονωμένον, τὸ ὁποῖον ἴσως ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν τῆς κυβερνήσεως θὰ ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὴν διάταξιν, αἱ συνέπειαι τῆς διατάξεως ἄν μείνῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶνε καταπληκτικῶς ὀλέθριαι. Ὑποθέσατε τὸν Ὑμηττὸν ὁ ὁποῖος περιβάλλεται ἀπὸ 10 κτήματα, ἐν Θεσσαλίᾳ εἶνε ὅλα τσιφλίκια καὶ θὰ ἀποβλέπουν ὅλαι οἱ κοινότητες πρὸς τὸν Ὑμητόν, θὰ ἐπαναστατήσουν ὅλαι αἱ κοινότητες αὗται διὰ νὰ λάβουν τὰ λειβάδια αὐτὰ τοῦ Ὑμητοῦ καὶ ἐκτὸς τῆς δυσχερείας αὐτῆς τὴν ὁποίαν θὰ παρουσιάσῃ ἡ αἴτησις ἀπὸ ὅλα τὰ παρακείμενα χωρία, ἀντὶ τῆς γεωργίας τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ ἱδρύσητε διὰ τῆς συμπράξεως, τρέχετε τὸν κίνδυνον νὰ ἀναπτύξητε τὴν βουλημίαν τῆς ἁρπαγῆς τῶν λειβαδίων αὐτῶν ἀπὸ ὅλας τὰς κοινότητας.

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι τὰς διατάξεις τοῦ νόμου αὐτοῦ ὡς σημαινούσας καὶ τοῦτο ὅτι ἀφοῦ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς γεωργοὺς αὐτοὺς ἐν Θεσσαλίᾳ θὰ τοὺς δώσωμεν ἀπὸ τὰ παρακείμενα εἰς τὸ συνοικισμὸν των λειβάδια τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν βοσκὴν τῶν ζώων των. Δὲν θὰ πάρωμεν τὰ λειβάδια ἀπὸ τοὺς κτηνοτρόφους, πρόκειται νὰ δώσωμεν τὰ μέσα εἰς τὸν γεωργόν, τὰ μέσα νὰ συντηρῇ τὰ ζῷα του, διότι καὶ τώρα κάθε γεωργὸς ἔχει ὀλίγα πρόβατα, τὸ μουλάρι του, τὸ ζευγάρι του. Τὸ πολὺ πολὺ τὸ ὁποῖον θὰ συμβῇ ἐν Θεσσαλίᾳ εἶναι ὅτι ἐκτὸς αὐτῶν τῶν γεωργῶν οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσιν εἰς τὸ ἀπαλλοτριούμενον κτῆμα καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουσι μίαν μικρὰν ἔκτασιν πρὸς βοσκὴν τῶν ζώων των, θὰ προστεθῶσι καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην ὁμοίας ἐκτάσεως διὰ τὰ οἰκόσιτα ζῷα των.

§225Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὡς ἔχουν τὰ κτήματα μας ἐν Θεσσαλίᾳ ἔχουν ἐπαρκῆ λειβάδια διὰ τὸν ἰδιοκτήτην καὶ τοὺς ἐν αὐτοῖς καλλιεργητάς, ὄχι διὰ τοὺς παρακειμένους οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἴδια κτήματα καὶ λειβάδια.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ τῶν ἀκτημόνων οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ γίνωσιν ἰδιοκτῆται ὅσοι ἔχουν ἴδια κτήματα δὲν θὰ λάβουν ἐκ τῶν παρακειμένων.

§227Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πρόκειται νὰ δοθῶσι μόνον ὅσα χρειάζονται διὰ τὴν μικρὰν κτηνοτροφίαν των.

§228Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἄν ἀρκεῖ τὸ κτῆμα εἰς τὸ ὁποῖον ζοῦν θὰ πάρουν ἀπὸ αὐτὸ τὸ κτῆμα, ἄν δὲν ἐπαρκῇ θὰ πάρουν ἀπὸ τὸ παρακείμενον.

§229Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Καὶ τόσον μόνον, ὅσον ἀρκεῖ διὰ τὴν μικρὰν κτηνοτροφίαν των. Ὑπάρχει ἡ διάταξις κατωτέρω ὅτι δίδεται τόσος βοσκήσιμος χῶρος, ὅστις ἀπαιτεῖται διὰ τὴν μικρὰν κτηνοτροφίαν των καὶ διὰ νὰ μὴ δώσῃ λαβὴν εἰς τοὺς χωρικούς.

§230Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἔχει ὁ νόμος.

§231Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Αὐτὸ φρονῶ καὶ ἐγώ, ὅτι ἀρκεῖ τὸ παρακάτω.

§232Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὴν παραχωρεῖ μόνον διὰ τὴν μικράν.

§233Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν παράγραφον, κ. Ὑπουργέ, τοῦ 4 ἄρθρου δὲν ἐνθυμοῦμαι τίνα ἐξήγησιν ἐδώκατε πρότερον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ νόμος δὲν ὑφίσταται ἐν Ἑλλάδι θὰ σᾶς παρακαλέσω διὰ τὰ φυτώρια.

§234Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ προσπαθήσω ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ὁρίσω.

§235Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τώρα μίαν παρατήρησιν ἔχω ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πέμπτην κατηγορίαν τοῦ ἄρθρου 5. Ὅσον ἀφορᾷ ὡρισμένα ἐπαγγέλματα ἔχω τὴν γνώμην, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δίδοντες λ.χ. τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς κτηνοτρόφους ἐξ ἐπαγγέλματος μὲ τὴν μερίδα τῶν δέκα στρεμμάτων, δίδοντες ἰδιαίτερον δικαίωμα νὰ ἐγκαθίστανται εἰς συνοικισμοὺς καλλιεργητῶν, συντελεῖτε εἰς τὸ νὰ βλάπτωνται. Θὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει) «οἱ ἐν τῷ κτήματι κατοικοῦντες κτηνοτρόφοι κλπ.» Θὰ δώσουν κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν εἰκόνα......

§236Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὴν συμπτύσω αὐτὴν μὲ τὸ παραπάνω ἐδάφιον. Ἡ ἐγκατάστασις θεωρεῖται ἀπαραίτητος.

§237Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δι’ αὐτὰ τὰ ἐπαγγέλματα ὄχι. Ἀκούσατε κ. Ὑπουργέ, διότι ὁμιλῶ ἐκ πείρας. Ὅταν ἔχετε ἕνα γεωργικὸν πληθυσμὸν καὶ δώσητε τὸ δικαίωμα, ἐξ ἐπαγγέλματος κτηνοτρόφος, νὰ εἰσαχθῇ, δὲν θὰ ἀναπτύξῃ τὴν κτηνοτροφίαν, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἀπαιτεῖται ποιμήν, τὸ χωρίον θὰ ἔχῃ ἀνάγκην ποιμένος, τὰ χωρία ἔχουσιν ἀνάγκην διαφόρων ἐπαγγελματιῶν, ἔχουσιν ἀνάγκην καὶ ποιμένων καὶ βουκόλων, δὲν μετέρχονται οἱ ἴδιοι τὰ ἐπαγγέλματα αὐτὰ καὶ ἴσως δὲν συμφέρει νὰ μισθώνουν ἐξωτερικούς. Αὐτοὶ θὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Ἀφίνετε κλήρους διὰ νὰ διατεθῶσιν εἰς γενικὰς ἀνάγκας τῶν χωρίων; Διότι τότε ὁ συνεταιρισμὸς θὰ συμφωνῇ ἑκάστοτε μετὰ τῶν ποιμένων, δὲν θὰ ὑπάγῃ ὑποχρεωτικῶς ὁ ποιμὴν νὰ τοῦ πάρῃ τὸ σπίτι καὶ τὴν κατοικίαν διὰ νὰ ἀναπτύξῃ τὴν κτηνοτροφίαν· νὰ δίδωνται δέκα στρέμματα, ἀλλὰ νὰ τὰ δίδῃ ὁ συνεταιρισμός.

§238Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Διαγράφεται.

§239Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἐπίσης ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην καὶ διὰ τοὺς ἄλλους διὰ τοὺς ἰατρούς, φαρμακοποιούς, διὰ τοὺς ἱερεῖς, διὰ τοὺς διδασκάλους καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ὁμοταξίους. Εἰς τὰ χωρία τὰ δικά μας εἶναι πολλοί. Δι’ ὅλους αὐτοὺς νὰ βάλετε τὴν διάταξιν, ἐὰν εἶναι ἰατρὸς καὶ μόνιμος κάτοικος τοῦ χωρίου ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ πάρῃ δέκα στρέμματα, ἐὰν εἶναι ξένος ἰατρὸς π.χ. καὶ δηλώσει νὰ μὴ πάρῃ, νὰ τὸ ἔχῃ ὁ συνεταιρισμὸς ὡς κεφάλαιον ἰδικόν του, νὰ δύναται νὰ προσελκύῃ, δώσατε εἰς τὸν συνεταιρισμὸν τὰ δέκα στρέμματα διὰ τὸν ἰατρὸν νὰ κτίσῃ σπίτι. Ἐὰν οἱ ἐντόπιοι κάτοικοι τοῦ χωρίου δικαιοῦνται ὡς ἀκτήμονες νὰ τὰ πάρουν ἄλλως τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως τῶν στρεμμάτων καὶ τῆς κατοικίας νὰ τὸ ἔχῃ ὁ συνεταιρισμός, νὰ μὴ τὸ πάρῃ ὁ τυχὸν διδάσκαλος.

§240Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Αὐτὸ ἔχει βάσιν. Διατυπώσατέ το κατὰ τρόπον νὰ τὸν δεχθῶμεν, ὄχι τώρα ἀμέσως, ἔχει μίαν βάσιν.

§241Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ὡς π.χ. διὰ τὸν συνεταιρισμόν.

§242Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ἀποκληρώσωσι τοῦ κλήρου.

§243Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Αὐτὸς ὁ κλῆρος θὰ βαρύνῃ τὸν συνεταιρισμόν.

§244Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Ὁ ἑκάστοτε θὰ ἔχῃ τὴν χρῆσιν.

§245Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ ἐπάγγελμα.

§246Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Γίνεται ἡ παρατήρησις ὅτι τὸν διδάσκαλον π. χ. εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ τὸν διώξουν, τὸν μεταθέτει μία Κυβέρνησις καὶ ἀντικαθίσταται δι’ ἄλλου, ὁ συνεταιρισμὸς πρέπει νὰ παρέχῃ τὴν χρῆσιν εἰς τὸν δεύτερον.

§247Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι κάτοικοι τοῦ χωρίου, νὰ πέρνωσιν, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐντόπιοι, νὰ τοὺς διαθέτωσιν.

§248Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐντόπιοι νὰ προστεθῇ.

§249Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαδικασίαν τῆς ἀπαλλοτριώσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ὁ Ὑπουργὸς ἀποφαίνεται ἄνευ διαδικασίας ἐξ ὅσων παραδειγμάτων ἔχει. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἷς ὁ ὁποῖος νὰ πιστοποιήσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀπαλλοτριώσεως, διότι ἐξεδόθησαν διατάγματα διὰ κτήματα τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ἐζήτησε. Πάρετέ το ὡς ἀρχὴν τοῦ Ὑπουργείου, ὡς διοικητικὸν μέτρον, ἀλλὰ πάντως δεχθῆτε ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία ἀρχὴ ὑπεύθυνος ἀπέναντι τοῦ Ὑπουργοῦ, ὑπάρχουν καλλιεργηταὶ οἱ ὁποῖοι ὅταν εἶδον τὸ διάταγμα ἐδίσταζον νὰ καλλιεργήσωσι τὴν μερίδα των. Διὰ τοῦτο καλὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ἕν προηγούμενον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύστασιν πλειόνων ἐπιτροπῶν νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον, κύριε ὑπουργέ, ὅτι ἡ ἕδρα θὰ εἶναι πάντοτε εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον.

§250Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὄχι, εἰς τὴν ἕδραν τῆς ἐπαρχιακῆς ἐφορείας.

§251Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι τοῦτο δυνατὸν διὰ τὸν κόσμον, ἔχετε σύστημα διαδικασίας.

§252Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἄν εἶνε δυνατὴ ἡ ἐφαρμογή, τότε μόνον.

§253Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Εἶναι ἀκόμη αἱ περιοδεύουσαι Ἐπιτροπαί, αἱ προθεσμίαι εἶναι συντομώταται, 3 ἡμερῶν. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ κόσμος νὰ τρέχῃ νὰ εὕρῃ τὸν γεωπόνον διὰ νὰ καταρτίσῃ τὰ χαρτιά του;

§254Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διὰ Β. Δ)τος δύνανται νὰ συστηθῶσι πλείονες ἐπιτροπαί. Εἰς αὐτὸ ἔφερα ἀντίρρησιν.

§255Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Καὶ εἶπεν ὁ κύριος ὑπουργὸς ὅτι δὲν θὰ ὑπάγωμεν εἰς τὰ χωρία ἀλλ’ εἰς τὰς ἕδρας ἐπαρχίας, καὶ ὅταν εἶπον ἐγὼ ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἤδη ἐπαρχίαι ὁ κύριος ὑπουργὸς παρετήρησεν ὅτι θὰ τεθῇ ἡ ἕδρα τῆς ἐπαρχιακῆς ἐφορείας. Ἡ ἐφορεία εὑρίσκεται εἰς τὴν ἕδραν τὴν ἐπαρχιακὴν τὴν σπουδαίαν. Τοῦτο εὐκολύνη νὰ προσέρχωνται καὶ οἱ μάρτυρες ἐνῷ ἡ προσέλευσις εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Πρωτοδικείου ἔχει συνήθως πολλὰς δυσχερείας. Ἀπὸ τὴν Καρατσόβα πῶς θὰ ὑπάγουν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην διὰ νὰ ὑποβάλλωσι τὰ ἔγγραφά των;

§256Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη, ἐπὶ τῇ βάσει καὶ καὶ μόνον τῆς ἐκθέσεως τοῦ γεωπόνου ὁ ὁποῖος θὰ μεταβῇ καὶ θὰ μεταβιβάσῃ τὴν γνώμην του, θὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν της.

§257Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐξετάζονται καὶ μάρτυρες;

§258Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ὄχι, ὁ γεωπόνος ὁμιλεῖ.

§259Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον διότι ἡ διαδικασία γίνεται πληρέστερον πρὸς τὸ κτῆμα, ὥστε ὅταν λέγετε ὅτι θὰ ἀρχίσουν χωρικοὶ νὰ πηγαίνουν εἰς τὴν ἕδραν τῆς ἐφορείας, ἡμεῖς διὰ τῆς διατάξεώς μας διευκολύνομεν τὴν πρᾶξιν.

§260Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Τίνα θέσιν ἔχουσι οἱ χωρικοὶ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν; Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ Προέδρου, νὰ τὸν τιμωρῇ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 19 «καὶ ἐν τῇ ἐκτιμήσει ὑπολογίζεται καὶ ἡ ὀφειλομένη εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἀποζημίωσις», ὑποθέτω ὅτι δὲν μὲ διαφεύγει ἡ μνήμη, ἐξεφράσθην προχθές. Ἐννοεῖται, ἐὰν πρόκειται περὶ γαιῶν αἱ ὁποῖαι σπείρονται ὑπὸ τῶν καλλιεργητῶν, ἐὰν δὲ πρόκηται περὶ γαιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐσπάρησαν ἀπὸ τὸν καλλιεργητή, δὲν δύνασθε νὰ δώσητε δικαίωμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 22 διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐφετείου, τὸ ἄρθρον τοῦτο λέγει ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐγείρῃ κανεὶς ἀξίωσιν κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Προέδρου. Ἐὰν ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐφετείου μεταρρυθμίσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Προέδρου, πῶς θὰ διορθώνεται, ἀφοῦ εἰς ἄλλο ἄρθρον λέγει ὅτι δὲν χωρεῖ καμμία μεταβολή; Εἰς τὸ ἄρθρον 132, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ποῖαι κατὰ σειρὰν προτιμῶνται ἀπαιτήσεις, θὰ παρεκάλουν νὰ τροποποιηθῇ οὕτως ὥστε νὰ εἶνε σύμφωνον πρὸς τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Πρόκειται περὶ τῆς κατατάξεως εἰς τὸν πίνακα τοῦ πλειστηριασμοῦ. Εἰς τὸ ἄρθρον 50 § 3 ὑπάρχει τυπογραφικὸν λάθος, λέγει «ἐὰν συνεπληρώθη πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Διατάγματος». Ὑποθέτω ἐννοεῖ τὸ Διάταγμα τῆς Θεσσαλονίκης.

§261Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Βέβαια, εἶναι τυπογραφικὸν λάθος.

§262Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἤθελον σᾶς παρακαλέσῃ, ἐὰν εἶναι δυνατὸν, εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐπιγράφεται: «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐννόμων σχέσεων ἐπὶ τῶν κατὰ τοὺς Ὀθωμανικοὺς νόμους δημοσίων γαιῶν» νὰ προστεθῇ «τῶν νέων Χωρῶν».

§263Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔκαμον τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος.

§264Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Μίαν ἄλλην ἔχω ἀκόμη παρατήρησιν. Ὑπάρχει μία τάξις Ὀθωμανικῶν κτημάτων, τὰ λεγόμενα Μπεντζελέ. Ἔκαμα ἕνα ὑπολογισμόν, καθ’ ὃν ἀφαιρεῖται ὁλόκληρον τὸ κτῆμα καὶ ἴσως μείνῃ καὶ ὀφειλέτης ὁ ἰδιοκτήτης. Πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου 63 περὶ μιᾶς διηνεκοῦς μισθώσεως. Ἀπὸ αὐτὰ τὰ κτήματα θὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ⅕, κατόπιν τὸ δωδεκαπλάσιον, καὶ ὁρίζει ὁ νόμος πῶς θὰ πληρωθῇ καὶ ὄντως κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ διαρρύθμισις τοῦ νόμου εἶναι καλὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμήν. Καὶ ὅσα χρέη εἶχεν ἐπίσης θὰ πληρωθοῦν. Χρέη κανόνος ἐννοοῦνται τοὐλάχιστον ἀπὸ μιᾶς δεκαετίας, αὐτὰ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ πληρωθοῦν. Καθὼς ὁρίζετε, τὸ ⅕ θὰ ἀφαιρεθῇ. Μένουν εἴκοσι: τὰ δώδεκα θὰ συμψηφίσουμεν εἰς τὸ Μπεντζελέ, θὰ ζητήσωμεν καὶ ρέστα. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς: Κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Τουρκικοῦ νόμου, ὅσα καθυστερούμενα καὶ ἂν εἶχον εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν ἐπλήρωναν τὸ δεκαπλάσιον, ἀπηλλάσσοντο καὶ ἐγίνοντο ταῦτα κτήματα τῆς πλήρους κυριότητος. Λοιπὸν τώρα θὰ εὑρεθῇ μειονεκτικὴ ἡ θέσις των, διότι, ἐὰν ἀφαιρεθῇ τὸ ⅕, τὸ δωδεκαπλάσιον καὶ τὰ χρέη, ἀσφαλῶς πρέπει νὰ χρεωστοῦν! Πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ διόρθωσις.

§265Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ τὸ μελετήσω.

§266Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 70 διὰ τὰ κτήματα, διὰ τὰ ὁποῖα εἶχε δημοσιευθῇ Διάταγμα ἀπαλλοτριώσεως δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω δὲν ἐδιάβασα ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Νὰ βάλητε εἰς τὸν νόμον νὰ εἰδοποιοῦνται προηγουμένως, καὶ ἀπὸ τῆς εἰδοποιήσεως ν’ ἀρχίζῃ ἡ προθεσμία. Νὰ τοὺς εἰδοποιῇ ἡ ὑπερεσία ὅτι τὸ κτῆμα σᾶς ἔχει περιληφθῇ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν.

§267Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δηλαδὴ θέλετε ἁπλῆν ἐνδεικτικὴν διάταξιν!

§268Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Μάλιστα.

§269Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅλο ἐνδεικτικὰς διατάξεις θέλετε.

§270Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Θέλω μίαν ὁδηγίαν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι πρέπει νὰ τὸ κάμῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 72 παρακαλῶ νὰ μεταρρυθμισθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις ὡς πρὸς τὰς δημοπρασίας καὶ ἐν γένει μισθώσεις, διότι ὅπως εἶναι τὸ ἄρθρον τοῦτο σήμερον δημιουργεῖται καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν σας μίαν δυσχέρειαν.

§271Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θέλετε νὰ μοῦ κάμητε πίνακας δημοπρασίας καὶ νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ βοηθήσωμεν τοὺς συνεταιρισμούς;

§272Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου δὲν ὑπάρχει καμμία περίπτωσις. Μὲ τρομάζει ἡ ἰδέα τῆς διαλύσεως, δὲν δίδετε δὲ μόνον εἰς τοὺς γεωργικοὺς συνεταιρισμούς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς κοινότητας καὶ εἰς ὅλον τὸν κόσμον.

§273Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ἴδιον εἶνε, εἴτε κοινότης εἶνε εἴτε συνεταιρισμός.

§274Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Δὲν εἶνε τὸ ἴδιον διότι κοινότης εἶναι καὶ τὸ Κεφαλοχῶρι.

§275Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ μόνον ποὺ θὰ γίνῃ, εἶναι νὰ τὸ βάλω διὰ τοὺς συνεταιρισμούς, διὰ νὰ ἀναγκάσωμεν καὶ τοὺς ἄλλους νὰ συνεταιρισθοῦν.

§276Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἄλλο ζήτημα, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἂν τεθῇ ἡ διάταξις αὐτή, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ σκεφθῇ νὰ περιορισθῇ τὸ κακόν. Αὐταὶ εἶναι αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας εἶχον νὰ κάμω ἐν σχέσει μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, νομίζω δὲ ὅτι θὰ ληφθῶσιν σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν αἱ παρατηρήσεις αὐταί, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον τώρα, πᾶσα ὑπόνοια, ἡ ὁποῖα ἐπισκιάζει τὸν νοῦν τῶν γεωργῶν, ὅτι δῆθεν εὑρίσκεται ἀντίδρασις ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν, κατὰ τὴν διανομήν, νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς ἔχει τελείως διασκευασθῇ. Οὐδεμία λοιπὸν ἀντίδρασις εὑρίσκεται διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γεωργῶν. Μάλιστα ἴσως δὲν γνωρίζω ἂν ὑπάρχῃ εἰς ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου ὅμοιον παράδειγμα οἱ ἰδιοκτῆται νὰ μὴ παρουσιάζουν οὐδεμίαν ἀντίδρασιν, τουλάχιστον ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐάν ὑπάρχει τις ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ὁ πονῶν διὰ τὸ κτῆμα του, ἢ ζητῶν νὰ ἱκανοποιηθῇ δικαίως, βεβαίως δὲν πιστεύω νὰ εἶνε ἀξιοκατάκριτος. Πρέπει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξεύρῃ τρόπον καὶ τὸν τρόπον τοῦτον εὑρίσκω εἰς τὰ ὑποδεικνυόμενα παρ’ ἐμοῦ μέτρα διὰ τοὺς συνεταιρισμούς, ὑπάρχει τρόπος νὰ δώσωμεν λύσιν εἰς τὸ ζήτημα ταχυτάτην καὶ συμφέρουσαν καὶ εἰς τὴν τάξιν τῶν γεωργῶν.

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζαρλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§278Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Ἐλέχθησαν, κύριοι, τόσα ὑπὲρ καὶ κατὰ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ τόσον πραγματικὰ ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει ὡρίμασεν ἡ ἰδέα τοῦ νομοσχεδίου ὥστε πραγματικῶς νὰ νομίζῃ κανεὶς ὅτι περιττεύει πᾶσα συζήτησις. Ἔλαβα ὅμως τὸν λόγον διὰ νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ ζητήματος ὡς ἀντιπρόσωπος ἀγροτικῶν πληθυσμῶν ἐν Θεσσαλίᾳ, τώρα μάλιστα, ὅτε πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ὁριστικῶς ὁ καταστατικὸς Χάρτης τῆς χώρας, τὸ μὲν ὅπως ἀποδειχθῇ ὅτι οἱ ἀδικοῦντες δὲν εἶνε ποσῶς οἱ ἀγρόται καὶ ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται φαινομενικῶς μόνον συνηγοροῦσι ὑπὲρ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου, τοῦ πραγματικοῦ ἀλλὰ σκέπτονται καὶ τὰ πάντα μηχανεύονται ὅπως ματαιωθῇ ἡ λύσις τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος ἢ τουλάχιστον παγειωθῇ ἡ παροῦσα κατάστασις, τὸ δὲ ὅπως ὑποδείξω τινὰ σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσιν μου ἔχουν ἀνάγκην συμπληρώσεως. Εἶνε γνωστόν, κύριοι, πῶς περιῆλθεν ἡ ἰδιοκτησία ὄχι εἰς τοὺς σημερινοὺς ἰδιοκτήτας, ἀλλὰ εἰς τοὺς προκατόχους αὐτῶν. Εἰς τὴν Θεσσαλίαν ὑπάρχουν ἀκόμη γέροντες, οἱ ὁποῖοι διηγοῦνται πῶς διηρπάγησαν ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε κατακτητῶν αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὰ τσιφλίκια. Συνεπῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ χθὲς ἀκόμη διερμηνεύων τὴν κοινὴν συνείδησιν εἶπεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐννοήσῃ ἐν τῇ συνειδήσει αὑτοῦ τὴν ἱερότητα, τὴν ὁποίαν αἰσθάνονται διὰ τὴν μεγάλην ἰδιοκτησίαν. Ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὖσα βαρυσήμαντος, πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἐν τῷ νόμῳ διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πολικὸς ἀστὴρ ὁ ὁποῖος θὰ καθοδηγῇ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, προκειμένου νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ χάος τῶν τσιφλικίων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν. Ἐὰν οἱ κατακτηταὶ ἥρπασαν τὰς γαίας ἀπὸ τοὺς χωρικούς, ἀπὸ τοὺς ἐργάτας τῆς γῆς, ἐν τούτοις ἀπεξένωσαν αὐτοὺς ἀπὸ τῶν ἱερῶν ἀπὸ τῶν οἴκων καὶ τοιουτοτρόπως ἐπετελέσθη ἐπὶ τουρκοκρατίας μία κατάστασις παγία πρωτοστατούσης τῆς Ὀθωμανικῆς Πολιτείας ἐπὶ τῶν γεωργῶν, ἡ ὁποία κατάστασις ἦτο πολὺ συμφέρουσα διὰ τὴν παραγωγὴν τῆς χώρας. Ἀλλ’ ὅταν ἀπελευθερώθη ἡ Θεσσαλία ἐκ τοῦ Τουρκικοῦ ζυγοῦ, ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν ἐξηκολούθει πιστῶς τὴν προστατευτικὴν αὐτῆς ἐποπτείαν ἐπὶ τῶν γεωργῶν, δὲν ἤσκησε ποσῶς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐπὶ τοῦ γεωργικοῦ ζητήματος καὶ ἀφῆκε τοὺς τσιφλικούχους νὰ περισφίγγωσι τὰ δίκαια τῶν ἀγροτῶν διὰ νὰ τὰ ἐξαφανήσουν. Καὶ βλέπομεν τοὺς τσιφλικούχους νὰ ἐξομοιῶσι τὴν κολληγικὴν σχέσιν μὲ τὴν μίσθωσιν καὶ νὰ ὑποχρεώνωσιν τὸν κολλῆγον νὰ δέχηται εἰς τὰ συμβόλαια νὰ ἐξώνηται ἐκ τοῦ κτήματος δυνάμει τοῦ νόμου «περὶ δυστροπούντων ἐνοικιαστῶν». Τοῦτο συνετέλεσε κυρίως εἰς τὸ νὰ ἐξεγείρῃ τὸν χωρικόν, ὁ ὁποῖος ἔβλεπεν ὅτι μετεβάλλετο εἰς πλανήτην, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν γῆν, τὴν ὁποίαν ἐθεώρει ἰδικήν του καὶ αὐτὰ τὰ ἱερὰ καὶ νὰ μεταβῇ, εἰς ἄλλο μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον τὸν ἀνέμενον νέοι ὅροι ἐπίσης τοῦ νέου ἰδιοκτήτου. Δὲν νομίζω ὅτι ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ τραγικωτέρα θέσις ἀπ’ αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ τότε κυβερνῶντες καὶ τσιφλικοῦχοι κατεδίκασαν τὸν γεωργόν. Ἐὰν εἰς ταῦτα προσθέσητε καὶ τόσα ἄλλα ἅτινα διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἐκαλπονόθευσαν οἱ ἰδιοκτῆται τότε δύνασθε νὰ λάβητε γνῶσιν εἰς ποίαν θέσιν περιῆλθον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα. Ὅταν τελευταῖον εἰς τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1909 ἦλθε τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ἀνέλαβεν ἡ κυβέρνησις ὑπὸ τὴν προστασίαν της. Ἰδιοκτῆται ὅπου ἔβλεπον ὅτι συνέφερεν εἰς αὐτοὺς οὐχὶ διὰ τῶν κολληγικῶν σχέσεων ἀλλὰ διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἐξώσεως, ἐξεδίωξαν τοὺς κολλήγους καὶ μετέβαλον τὴν καλλιέργειαν διὰ τῶν κολλήγων διότι διὰ τῆς καλλιεργείας τῶν κολλήγων ὁ ἰδιοκτήτης ἀπελάμβανεν ὁλόκληρον τὴν ἐπικαρπίαν. Ἐπίσης τσιφλικοῦχοι ὅπου εἶχον τὰς γαίας αὐτῶν πλησίον εἰς τὰς πόλεις ἢ εἰς τὰς σιδηροδρομικὰς γραμμὰς ἐπὶ τῶν ὁποίων ἠδύναντο νὰ μεταφέρωσι τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα των ταχύτερον, τὰς γαίας αὐτῶν τὰς ἐξετίμων καὶ τοῦτο τὸ ἔκαμνον πρὸς ὠφέλειαν αὐτῶν. Οἱ ἰδιοκτῆται ὅπου ἠρνήθησαν νὰ καταπατήσωσι τοὺς κοινοὺς βοσκησίμους τόπους, τοὺς ὁποίους ἡ Τουρκικὴ Πολιτεία τοὺς ὀνομάζει «μεριδιάδες» τοὺς κατεπάτουν. Ἡ Ὀθωμανικὴ Πολιτεία διαγνώσασα ὅτι δὲν δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ ἡ μικρὰ καλλιέργεια, ἡ κολληγικὴ σχέσις ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐθέσπισεν εἰς κάθε χωρίον ἰδιαίτερον τρόπον νὰ βόσκωσιν οἱ μικροὶ γεωργοὶ τὰ πρόβατά των, διότι ἐνόμισεν ἡ Τουρκικὴ Πολιτεία ὅτι δὲν ἠδύνατο ἡ μικρὰ ἰδιοκτησία νὰ ἀναπτυχθῇ ἐν Θεσσαλίᾳ. Διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον ἐφήρμοσαν οἱ ἰδιοκτῆται, κατέστησαν τὰ κτήματα αὐτῶν πολύτιμα, ηὔξησαν τὰς γαίας καὶ κατέστησαν δυσχερεστάτην τὴν θέσιν τῶν γεωργῶν. Ταῦτα πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὁ παρὼν νόμος καὶ νὰ κατορθωθῇ δι’ αὐτοῦ, ὥστε ἡ μικρὰ κτηνοτροφία νὰ ἐνταθῇ πάρα πολὺ καὶ συνάμα ὅπως κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν γαιῶν, τῶν τσιφλικίων ληφθῶσι ταῦτα ὑπ’ ὄψει ἐκεῖ ὅπου κατεπατήθησαν αἱ μερίδαι των, ἐκεῖ ὅπου κατεπατήθησαν τὰ δίκαια τῶν ἀγροτῶν. Ἐλέχθη, κύριοι, πολλάκις καὶ παρεστάθησαν οἱ γεωργοὶ τῆς Θεσσαλίας ὡς λευκοὶ σκλάβοι καὶ πράγματι τοιοῦτοι ἦσαν, διότι οἱ τσιφλικοῦχοι ἐκτὸς τῶν ὅσων ἀνέπτυξα ἔκαμαν καὶ ἄλλα εἰς βάρος τῶν γεωργῶν. Εἰς τὰ εἰκονικὰ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα συνέτασσον μετ’ αὐτῶν ὄχι μόνον ἔτασσον βαρυτάτους τόκους 36%, ἀλλ’ ἔθετον καὶ τὸν ὅρον ὅπως ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος ἡ γυναῖκα τοῦ γεωργοῦ νὰ μετέβαινεν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἰδιοκτήτου. Τοιαῦτα συμβόλαια ἀνεγνώσθησαν ἐν Βόλῳ τὸ 1909 εἰς τὸ Γεωργικὸν Συνέδριον. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω διὰ τὸν ἀτομικὸν ὅρον, τὸν ὁποῖον ἔθετον οἱ ἰδιοκτῆται εἰς τὰ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα συνῆπτον μετὰ τῶν γεωργῶν χρώμενοι τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν ἤσκουν ἐπ’ αὐτῶν, ἐθεώρησα καλὸν νὰ ἀναφέρω τοῦτο διὰ νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν εἰς ποῖον σημεῖον πραγματικῶς εὑρέθησαν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Θεσσαλίας, ἐγκαταλελειμμένοι, τελείως οἱ γεωργοὶ εἰς τὴν θέλησιν τῶν τσιφλικιούχων. Οἱ τσιφλικιούχοι ἐν Θεσσαλίᾳ οὐδόλως συνετέλεσαν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς παραγωγῆς; ἐὰν τὴν βελτίωσιν τὴν ἔφερον μόνοι οἱ ἐνοικιασταί, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐκ Ρουμανίας, οἱ τσιφλικιοῦχοι συνετέλεσαν εἰς τὴν ἔξωσιν τῶν γεωργῶν, εἰς τὴν ἀραίωσιν τοῦ πληθυσμοῦ. Αὕτη εἶνε, κύριοι, ἡ ἐξέλιξις τοῦ γεωργικοῦ ζητήματος. Οἱ ἀγρόται τῆς Θεσσαλίας οὐδέποτε θὰ λησμονήσωσιν, οὐδέποτε θὰ παύσουν νὰ ὀφείλωσι τὴν ὀφειλομένην εὐγνωμοσύνην πρὸς τὸ κόμμα καὶ τὴν κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν κ. πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος μεταξὺ τῶν ἐθνικῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐνέγραψεν εἰς τὸ πρόγραμμα αὐτοῦ εὐθὺς ὡς ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1909 ἀνέγραψε καὶ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ τῶν λευκῶν σκλάβων τῆς Θεσσαλίας. Λογίζομαι εὐτυχής, διότι δύναμαι νὰ διακηρύξω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τὴν ἄπειρον εὐγνωμοσύνην μου, θὰ ἦτο δὲ πραγματικῶς μεγάλη παράλειψις, ἐὰν τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν ἐξέφραζον ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν τὰς εὐχαριστίας πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος μεγάλως ἔχει ἐργασθῆ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ψηφιζομένου ὑπὸ τῆς Βουλῆς, θέλει συντελέσῃ εἰς τὴν ταχυτέραν ἐκπλήρωσιν τῶν ἱερωτέρων πόθων τῆς Θεσσαλίας. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς κ. βουλευταί: Τὶ πρέπει νὰ κάμουν οἱ μορτίται, οἱ γεωργοί, οἱ ὁποῖοι βλέπουν στραγγαλιζόμενα τὰ δίκαια αὐτῶν καὶ τῶν ἐλευθεριῶν των, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν ἄλλο ἔπραξαν ἐν τῷ προκειμένῳ εἰ μὴ νὰ ἀποτινάξουν αὐτὴν καὶ νὰ ἀπολαύσουν καὶ αὐτοὶ τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἰσότητος καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔλαβε ὑπὸ τὴν προστασίαν της τὸ ζήτημα καὶ ἠθέλησε νὰ φέρῃ εἰς πέρας αὐτό; Ἄν πταίωσιν οἱ γεωργοὶ καὶ ἄν πταίωσιν οἱ τσιφλικιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι αἴτιοι τῆς δημιουργίας τοῦ γεωργικοῦ ζητήματος, ἀνέφερον ἄλλοι. Οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν τάξιν ἡ ὁποῖα ὑπάρχει κατὰ τὴν σημερινὴν ἐποχήν, κατὰ τὸν πόλεμον τοῦτον, ὅλαι αἱ κατώτεραι τάξεις ὑφίστανται ζημίας καὶ τείνουσιν νὰ καταστήσωσιν τὴν θέσιν αὐτῶν καλυτέραν. Ἐν τούτοις ἄν καὶ εἶχον συμφέρον οἱ ἰδιοκτῆται ὅπως συντελέσωσιν εἰς τὴν μείωσιν τῆς διαμάχης αὐτῆς διὰ τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ μεγαλυτέρου πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐν τούτοις βλέπομεν νὰ φέρουν τόσα προσκόμματα πρὸς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἔρχονται καὶ προβάλλωσι τοιαύτας καὶ τοσαύτας ἀξιώσεις αἱ ὁποῖαι οὔτε ὑπὸ τοῦ δικαίου οὔτε ὑπὸ τῆς λογικῆς δύνανται νὰ ἱκανοποιηθῶσι. Ἀξιώσεις αἱ ὁποῖαι εἰς οὐδὲν ἄλλο συντελοῦσιν εἰμὴ νὰ μεγαλώσουν τὸ χάσμα μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν κολλήγων, χάσμα τὸ ὁποῖον τείνει εἰς μίαν γεωργικὴν ἐπανάστασιν ἡ ὁποῖα ἄν ἐκκραγεῖ βεβαίως θὰ ἐκσπάσῃ ἐπὶ τῶν κεφαλῶν των. Ἄν οἱ ἰδιοκτῆται ἐλογικεύοντο εἰς τὰς ἀξιώσεις αὐτῶν, ἄν ἦσαν μετριοπαθέστεροι εἰς τὰς ἀξιώσεις των θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου μετὰ τῶν γεωργῶν ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τοῦ νόμου. Ἀντὶ νὰ ἐκφράζουν οἱ ἰδιοκτῆται τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτῶν πρὸς τοὺς γεωργοὺς διὰ τὸ νομοταγὲς αὐτῶν καὶ διὰ τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν τρέφουν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων εἰδικῶς ἡ ὁποῖα δὲν ἀφίνει αὐτοὺς νὰ ἀκούσουν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συμβουλεύουν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς λήξεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, τὴν διαρπαγήν, ἀντὶ νὰ εὐγνωμονοῦσι τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων ἡ ὁποῖα ἀνέλαβε νὰ φέρῃ εἰς πέρας διὰ τῆς δυνατῆς ταχύτητος, ἐν τούτοις θεωροῦσιν τὸν νόμον αὐτὸν ἀντισυνταγματικόν, ἀντιθρησκευτικόν, νόμον ὁ ὁποῖος θὰ ἀποτύχῃ, ἀποτέλεσμα δὲ θὰ φέρῃ τὴν ἀδράνειαν, ἐν ᾧ εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ Νόμος αὐτὸς εἶνε εὐεργετικὸς καὶ ἰδίως δι’ αὐτοὺς καὶ θὰ μεταβάλῃ τὰ χωράφια εἰς γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Καὶ ἐν ᾧ οἱ ἰδιοκτῆται δυσανασχετοῦσι διὰ τὴν τύχην τους, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, αὐτοὶ ὑποδεικνύουσι διάφορα τρωτὰ τοῦ Νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ὡς λέγουν εἶναι καταδικασμένοι εἰς ἀποτυχίαν καὶ εὑρίσκουν τὰ ἐλαττώματα αὐτοῦ καὶ τῶν συνεταιρισμῶν. Καὶ λέγουσιν ὅτι δὲν τὸν θέλουσιν οἱ ἀγρόται ἐν ᾧ οἱ ἀγρόται πραγματικῶς ἀναγνωρίζουν καὶ οὗτοι ὡς τὴν μόνην δυνατὴν λύσιν διὰ τὸ σπουδαῖον αὐτὸ ζήτημα, τοὺς συνεταιρισμούς, λύσιν ἀνταποκρινομένην πρὸς αὐτὸ τὸ αἴσθημα τῆς κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης, ἡ ὁποία πράγματι τοὺς διακρίνει. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ λυθῇ ἄνευ τῶν συνεταιρισμῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἐργάτας τοὺς δυναμένους νὰ καταβάλωσι τὸ τίμημα τόσον ταχέως χωρὶς νὰ γίνῃ διανομὴ καὶ ἐκτίμησις καὶ τόσων ἄλλων πραγμάτων, καὶ ἄλλως τε ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Νομοσχεδίου θέλει νὰ συνεργασθῶσι καὶ οἱ καλοὶ γεωργοὶ καὶ οἱ κακοὶ διὰ νὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς κοινῆς ἐργασίας ἡ ἐνδεχομένη ὠφέλεια. Καὶ ἐν ᾧ ὅλα τὰ πεπολιτισμένα κράτη ἔσπευσαν καὶ σπεύδουσι νὰ λύσωσι πρὶν ἔλθωσιν ἐκ Βορρᾶ αἱ νέαι ἰδέαι καὶ ἐκσπάσουν εἰς τελείαν καταστροφὴν ἐν Ἑλλάδι, οἱ ἰδιοκτῆται ἐμμένουσι καὶ δὲν θέλουσι ποτὲ νὰ ἀποσπασθῶσι ποτὲ τῆς κυριότητος αὐτῶν ἐπὶ τῶν γαιῶν. Διότι γνωρίζουν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς φύσει νομοταγής, φύσει συνταγματικὸς δὲν θὰ δηλητηριασθῇ ποτὲ ἀπὸ τὰς νεωτέρας ἐκ Βορρᾶ ἀντιλήψεις περὶ τῆς ἰσότητος τῶν σχέσεων ὅλων τῶν κοινωνικῶν τάξεων. Τὰ παράπονα ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν γαιῶν νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμο. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔκανε τίποτε ἄλλο εἰμὴ νὰ καθορίζῃ τιμὰς ἀνταποκρινομένας πρὸς τὰς τιμὰς τῶν γαιῶν αὐτῶν, τὸ ζήτημα δὲ τοῦτο τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἰδιοκτητῶν ἂν ἀνταποκρίνεται πρὸς πράξεις ἠθικῆς ἀντιλήψεως καὶ δικαιοσύνης ὑπεστηρίχθη ὅτι εἶναι δίκαιον τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ τοὺς τσιφλικιούχους εἰς ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν εἰς τὴν ὁποίαν πωλοῦνται σήμερον τὰ κτήματα ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἀλλὰ αἱ σημεριναὶ τιμαὶ δὲν εἶναι δίκαιαι, δὲν εἶναι διαρκεῖς, δὲν στηρίζονται εἰς μίαν κατάστασιν παγιωθεῖσαν διὰ τοῦ Νόμου, τῆς ζητήσεως καὶ τῆς προσφορᾶς. Ὅλων τῶν πραγμάτων αἱ τιμαὶ παροδικῶς καὶ ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ ἐπανέλθωσιν ἐντὸς ὀλίγου χρόνου εἰς τὰς κανονικὰς προπολεμικὰς τιμάς, εἶναι τιμαὶ προερχόμεναι ἐκ τῆς ἐλλείψως ἐργατικῶν χειρῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ ὁλόκληρον ἑξαετίαν ἀπησχολήθησαν εἰς τὸν τελευταῖον πόλεμον, εἶναι τιμαὶ αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς παραγωγῆς τῶν προϊόντων λόγῳ τῆς μεγάλης ἐλλείψεως τῶν ἐργατικῶν χειρῶν, εἶναι τιμαὶ αἱ ὁποῖαι ὀφείλονται εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, εἶναι τιμαὶ προελθοῦσαι ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς παραγωγῆς τῶν προϊόντων τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ τριπλασιασμοῦ τῶν ἀναγκῶν της, εἶναι τιμαὶ τέλος τῆς κερδομανίας, ἥτις κατέλαβεν ὅλον τὸν κόσμον σήμερον. Τιμαὶ νόθοι, τιμαὶ αἱ ὁποῖαι καταδικάζωνται εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ ὅπως εἰς ἄλλην περίστασιν ἔλαβον μέτρα πρὸς καταστολὴν τῆς αἰσχροκερδείας πρέπει καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ λάβωμεν μέτρα ὅπως καταστήλωμεν τὰς ἀξιώσεις τῶν ἰδιοκτητῶν εἰς τὸ ὅριον τοῦ δικαίου. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἔχωμεν βιώσιμον μικρὰν ἰδιοκτησίαν ὅταν εἰς αὐτὴν φορτώσωμεν τὰς ὀγκώδεις τιμὰς τῶν ἰδιοκτητῶν; Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες τρώγομεν περισσότερον ψωμὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους λαούς. Τὸ ψωμὶ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κανονίζει τὸν μισθὸν τοῦ ἐργάτου. Ὅταν συντελεσθῇ ἡ εἰρήνη, ὅταν πυκνωθῇ ἡ συγκοινωνία καὶ ἐπέλθῃ ἔκπτωσις τῶν ναύλων, ὅταν αἱ γεωργικαὶ χεῖρες αἱ ἀπησχολημέναι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν γεωργίαν τότε ἀσφαλῶς καὶ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου θὰ ἐκπέσῃ καὶ θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν προπολεμικὴν κατάστασιν. Ἐὰν μάλιστα ἀφαιρέσωμεν τὴν ὑπερτίμησιν ἡ ὁποία ἐπῆλθε εἰς τὸν σῖτον ἐκ τοῦ εἰσαγωγικοῦ φόρου τότε ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν καὶ τιμὰς κατωτέρας τῶν προπολεμικῶν. Ἐλέχθη καὶ ὑπεστηρίχθη καὶ ἐκτὸς καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ὅτι διὰ νὰ λυθῇ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα πρέπει νὰ γίνῃ κρατοποίησις τῶν τσιφλικίων κατ’ ἄλλους μὲν δι’ ἀποζημιώσεως τῶν ἰδιοκτητῶν κατ’ ἄλλους ἄνευ ἀποζημιώσεως αὐτῶν δι’ ἀναστολῆς τοῦ Συντάγματος. Νομίζω ὅτι ἡ πρώτη λύσις δὲν ἀπηχεῖ τὴν γνώμην τῶν γεωργῶν ὡς καὶ παντὸς ἄλλου στοιχείου ἐνδιαφερομένου ὑπὲρ τῆς ἐννόμου τάξεως πολὺ περισσότερον δέ, διότι πράγματι ἡ λύσις αὐτὴ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐκθρονίσωμεν ἐκ τῆς χώρας ἡμῶν τὸν μπολσεβικισμόν, ἀλλὰ καὶ ἡ δευτέρα λύσις δὲν εἶναι οὔτε συμφέρουσα εἰς τοὺς γεωργοὺς οὔτε προστατεύει τὴν ἔννομον τάξιν. Ἐὰν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἡ ἀντιεπαναστατικὴ κατὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀνέστειλεν ἄρθρα τοῦ Συντάγματος χάριν τῆς ἐμπεδώσεως τοῦ καθεστῶτος τούτου, δὲν πρέπει ἡ ἀναστολὴ αὐτὴ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλα ἄρθρα. Δύναται νὰ γίνῃ κρατοποίησις τῶν τσιφλικίων ἀλλὰ κρατοποίησις σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος κατόπιν ἀποζημιώσεως τῶν ἰδιοκτητῶν διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔχω νὰ ὑποβάλω πολλὰς τροπολογίας. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ ὑπόμνημα τῆς γεωργικῆς ἑνώσεως ἐν Θεσσαλίᾳ, ὑποβάλλω τροπολογίαν διὰ τὰ κτήματα τὰ μικρότερα τῶν 1000 στρεμμάτων. Πρόκειται περὶ τῶν κεφαλαιοχωρίων ὅπου ὑπάρχει μικρὰ καὶ μεγάλη ἰδιοκτησία, ὑπάρχει μικρὰ ἰδιοκτησία, ἡ ὁποία ἔχει κάτω τῶν 1000 στρεμμάτων καὶ ἡ ὁποία συνήθως αὐτὴ ἡ μικροτέρα τῶν 1000 στρεμμάτων αὐτοκαλλιεργεῖται ὑπὸ τῶν γεωργῶν. Δι’ αὐτὰ τὰ κτήματα ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν). Ἐὰν τεθῇ ἡ τροπολογία αὐτὴ δὲν θὰ εὑρεθῇ καὶ οὐδὲν πρόσκομμα ὅπως ἡ περιουσία ἐν κεφαλαιοχωρίοις ὑποστῇ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν, ἵνα ἀποκατασταθοῦν οἱ τῷ αὐτῷ χωρίῳ ἀκτήμονες, οἱ ἔχοντες ἰδιοκτησίαν μικροτέραν τοῦ κλήρου, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ λάβωσιν. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 5 τὸ ἐδάφιον 9 νὰ τροπολογηθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει) «οἱ ἐκτὸς τοῦ κτήματος..... κλπ.». Ἀφ’ ὅτου ἠγέρθη τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα εἶναι δεκαετία, ἐὰν θέλωμεν νὰ προστατεύσωμεν ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἐξεδίωξαν οἱ ἰδιοκτῆται πρὶν ἐγερθῇ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα νὰ βάλωμεν εἰκοσαετίαν. Ἐπίσης νὰ τεθῇ καὶ τροπογία «καὶ οἱ μετασχόντες καὶ εἰς τὸν πόλεμον τοῦ 12–13» Νὰ μὴ ἔχωσι τὸ προνόμιον οἱ τοῦ τελευταίου πολέμου διότι θὰ ἦτο ἄδικον. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 20 τὴν ἔφεσιν πρέπει νὰ τὴν ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, διότι καὶ τὸ πρωτόδικον δικαστήριον θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὅτι θὰ ὑποβληθῇ εἰς μίαν ἔφεσιν. Ἐὰν εἶναι συμφέρουσα πρὸς τὸν ἰδιοκτήτην βεβαίως δὲν θὰ γίνῃ ἔφεσις, ἀλλὰ ἐὰν δὲν εἶναι συμφέρουσα καὶ πρὸς τοὺς γεωργοὺς ὑπάρχει κίνδυνος μὴ τυχὸν δι’ ἕνα οἱονδήποτε λόγον νὰ μὴ γίνῃ ἔφεσις, εἴτε διότι ὁ πρόεδρος Συνεταιρισμοῦ δύναται νὰ ὑποκύψῃ εἰς μίαν ἀδυναμίαν, πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ περίπτωσις ὅτι καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ ἔφεσιν.

§279Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας διατὶ θὰ ἀναμιχθῇ; Μὴ περιπίπτετε εἰς τὴν πλάνην εἰς τὴν ὁποίαν περιπίπτει ἡ ὁμὰς τῶν γαιοκτημόνων ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εἶναι διάδικος. Ὁ Ὑπουργὸς προβαίνει ὡς ἁπλοῦς ῥυθμιστὴς τῆς μεταβιβάσεως τοῦ κτήματος ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην εἰς τὸν Συνεταιρισμόν, ἀλλ’ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ τμήματος τῆς ἀξίας ἐνδιαφέρον τὸ δημόσιον δὲν ἔχει κανέν. Δὲν ἔχει λόγον τὸ Δημόσιον νὰ παρέμβῃ ὅπως βεβαιωθῇ τὸ δικασθὲν τμῆμα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἢ ὅπως αὐξηθῇ.

§280Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπέπεσεν εἰς μίαν πλάνην, τὴν ὁποίαν δὲν ἀντιλαμβάνεται ὁ Συνεταιρισμὸς νὰ μὴν ἔχῃ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ἔχει ὅλα τὰ μέσα νὰ κρίνῃ καὶ νὰ ἐπέμβῃ; Ἐπίσης ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ σπουδαιότατον. Τὸ Νομοσχέδιον λέγει ὅτι τὸ Ἐφετεῖον ἀποφαίνεται περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως. Νὰ προστεθῇ ὅτι ἀποφαίνηται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νόμου, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὅρια τῆς ἐκτιμήσεως, δηλαδὴ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τελείαν ἐλευθερίαν εἰς τὸ Ἐφετεῖον.

§281Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐννοεῖται ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παρόντος νόμου.

§282Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Εἶναι καλὸν νὰ προστεθῇ.

§283Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοεῖται τίποτε ἄλλο; Ὅταν λέγομεν ὅτι ἡ ἐκτίμησις γίνεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται κατὰ ἕνα τρόπον ὅταν εἶναι εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον ὅταν δὲν εἶναι εἰς τὸ Ἐφετεῖον.

§284Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Χαίρω πολὺ καὶ παρακαλῶ νὰ γραφῇ ἡ δήλωσίς σας εἰς τὰ πρακτικὰ, διότι ὑπάρχει ἀντίθετος ἀντίληψις.

§285Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποσῶς, θὰ κρίνωσι τὰ Ἐφετεῖα ἀναμφισβητήτως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κανόνων τοῦ νόμου.

§286Ν. ΖΑΡΛΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω ἄλλο τι, εἰμὴ περαίνων τὸν λόγον μου νὰ ἐπαινέσω τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως τὸ ὁποῖον εἰς οὐδὲν ἄλλο τείνει, εἰμὴ εἰς ἀποκατάστασιν βιομηχανικήν, εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἔργον δικαιοσύνης οὐχὶ μόνον ἀπέναντι τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπέναντι ὅλου τοῦ ἄλλου Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ὁμολογουμένως εἶναι ἔργον παγκοσμίου δικαιοσύνης, εἶναι ἔργον ἄρσεως μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία μετεβλήθη εἰς τυραννίαν καὶ βασανίζει τὸν μεγαλύτερον πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος, τὸν ἀγροτικόν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἡ πολιτεία καὶ ἐν τῷ μέλλοντι πολλὰ πρέπει νὰ ἀναμείνῃ καὶ ἡ ὁποῖα κατάστασις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ μὲ τὰς σημερινὰς ἀντιλήψεις (χειροκροτήματα).

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§288Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον, κύριοι βουλευταί, ὅπως ἐκθέσω τὰς ἐν Ἠπείρῳ κρατούσας γεωργικὰς συνθήκας, ἡ τυχὸν παραγνώρισις τῶν ὁποίων κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἀντὶ τῆς σκοπουμένης εὐημερίας θὰ ὤθει τοὺς ἀγροτικοὺς τῆς Ἠπείρου πληθυσμοὺς εἰς τὴν ἔνδειαν καὶ τὴν καταστροφήν. Ἡ Ἤπειρος εἶναι χώρα ἐξόχως ὀρεινὴ καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον λεπτόγενος καὶ ἄγονος. Ἡ γεωργικὴ της παραγωγὴ εἶναι μικρὰ μὴ ἐπαρκοῦσα διὰ τὴν συντήρησιν τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν, εἰς πολλὰ μάλιστα μέρη τὸ προϊὸν τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς μόλις ἐπαρκεῖ διὰ τὴν συντήρησίν των ἐπ’ ὀλίγους μόνον μῆνας. Ὡς ἐκ τούτου προσπορίζονται κατὰ μέγα μέρος τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἐκ τῆς κτηνοτροφίας, τὴν ὁποίαν λίαν εὐδοκίμως ἀσκοῦσι ἐκ παραλλήλου πρὸς τὴν γεωργίαν, καὶ ἐξ ἄλλων συναφῶν ἀσχολιῶν, ὡς ἡ βιομηχανοποίησις τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων, ἡ βιομηχανία ξυλανθράκων καυσοξύλων κλπ. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη ἐπιβεβλημένη, ὅπως ἐξασφαλισθῇ εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς τῆς Ἠπείρου πληθυσμοὺς ἡ ἀπαραίτητος ἐδαφικὴ ἐπάρκεια διὰ τὴν ἄνετον καὶ ἀκώλυτον ἐνάσκησιν πρὸς τῇ γεωργίᾳ καὶ τῶν λοιπῶν βιοποριστικῶν των ἀσχολιῶν ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν δύνανται νὰ ζήσωσι καὶ νὰ εὐημερίσωσι. Ἰδίως εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ παρακωλυθῇ ἡ προϊοῦσα ἀνάπτυξις τῆς κτηνοτροφίας των, ἥτις ἀποτελεῖ οὐσιῶδες δι’ αὐτοὺς βιοποριστικὸν μέσον, πρὸς δὲ καὶ τὴν σπουδαιοτέραν πλουτοπαραγωγὸν τῆς Ἠπείρου πηγήν. Ἐὰν οἱ καλλιεργηταὶ τῶν πεδινῶν ἐπαρχιῶν δύνανται, ν’ ἀποβῶσιν αὐτάρκεις διὰ τῆς γεωργίας μόνον δὲν δύναται τὸ αὐτὸ νὰ λεχθῇ καὶ διὰ τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Ἠπείρου, οἵτινες εἶναι μᾶλλον γεωργοκτηνοτρόφοι, διότι ὡς ἐκ τῆς ἐδαφικῆς τῆς Ἠπείρου συστάσεως, μόνη ἡ γεωργία δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ πρὸς συντήρησιν των. Τὸ μόνον δὲ πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ ἄνω σκοποῦ μέσον εἶναι νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἕκαστον ἐν Ἠπείρῳ συνεταιρισμὸν τὸ σύνολον τῶν γαιῶν τοῦ τσιφλικίου ὡς ἐνέμοντο αὐτὸ ἀνέκαθεν οἱ καλλιεργηταὶ, ἵνα ἔχῃ ἕκαστος τὴν μπαστινάν του, δηλαδὴ τὸν κλῆρον τὸν ὁποῖον συνεχῶς καὶ διαδοχικῶς ἀπὸ τῶν γονέων του καλλιεργεῖ καὶ κατέχει, καὶ ὅπου ἕκαστος ἔχει τὰς γεωργικὰς καὶ κτηνοτροφικάς του ἐγκαταστάσεις, αἱ δὲ λοιπαὶ τοῦ τσιφλικίου γαῖαι ν’ ἀποτελέσωσι τὸν συνεταιρικὸν κλῆρον, δηλαδὴ τὰς κοινοτικὰς τοῦ χωρίου γαίας πρὸς κοινὴν τῶν συνεταίρων κάρπωσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν. Ὁ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον περιορισμὸς τῆς ἐδαφικῆς τῶν τσιφλικίων ἐκτάσεως θὰ ἐπέφερεν ἀπαραίτητον οἰκονομικὸν κλονισμὸν καὶ ἡ Ἤπειρος, ἥτις σήμερον, ὡς ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς γεωργικῆς της παραγωγῆς εἶναι ἠναγκασμένη νὰ στέλλῃ σχεδὸν τὸ ἥμισυ τῶν τέκνων της εἰς ἀποδημίαν χάριν βιοπορισμοῦ, θὰ κατεδικάζετο νὰ στερηθῇ ἐντελῶς τῶν γεωργικῶν της χειρῶν. Καὶ πρὸς πρόληψιν ἀκριβῶς τοῦ κακοῦ τούτου εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τὰ τσιφλίκια συνολικῶς ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ τῆς ἐκτάσεώς των μὲ τὰ ἱστορικὰ αὐτῶν ὅρια.

§289Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Νὰ συνεννοηθῶμεν, καλλιεργοῦν μίαν ἔκτασιν καὶ ἔχουν καὶ μίαν κτηνοτροφικὴν τοιαύτην;

§290Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ἔχουν ὡς συνεταιρικὸν κλῆρον ὅλην τὴν ἀκαλλιέργητον ἔκτασιν τοῦ τσιφλικίου.

§291Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς Περιθάλψεως). Ποῖον ἐννοεῖτε περιορισμόν;

§292Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ἐννοῶ ὅτι ἕκαστον τσιφλίκιον μὲ τὰ ἀνέκαθεν ὅρια του πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸν συνεταιρισμόν.

§293Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Χωρὶς νὰ κρατηθῇ τὸ ⅓;

§294Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Βεβαίως ἐξ οὗ ὁλόκληρος ἡ ἔκτασις ἣν κατέχουν μόλις ἐπαρκεῖ διὰ τὸν βιοπορισμὸν των.

§295Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς Περιθάλψεως). Ὁμιλεῖτε ὄχι περὶ τῶν μεγάλων τσιφλικίων τῆς Φιλιππιάδος, ἀλλὰ περὶ τῶν μικρῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων οἱ ἰδιοκτῆται οὐδέποτε ἐσκέφθησαν νὰ ἔχωσι περιφέρειαν ἰδικήν των.

§296Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Γενικῶς εἰς τὴν Ἤπειρον οἱ καλλιεργηταὶ νέμονται τὸ σύνολον τῶν γαιῶν ἑκάστου τσιφλικίου καὶ δὲν πρέπει τὸ σύνολον τοῦτο νὰ περιορισθῇ. Ἡ λύσις αὕτη ἐπιβάλλεται ἄλλως τε ἐν Ἠπείρῳ καὶ ἐξ ἄλλων λόγων ἀπορρεόντων ἐξ αὐτῆς τῆς ἱστορικῆς ἐξελίξεως τοῦ ζητήματος τῶν τσιφλικίων. Ὅλα σχεδὸν τὰ τσιφλίκια ταῦτα ἦσαν χωρία αὐτοκέφαλα ἀποτελοῦντα ἀνθούσας καὶ εὐημερούσας κοινότητας. Μετεβλήθησαν δὲ εἰς τσιφλίκια διὰ τῆς βίας καὶ τῆς δυναστείας κατὰ τοὺς μακροὺς τῆς δουλείας χρόνους. Εἶναι ὅθεν δίκαιον τώρα, ὁπότε πρόκειται ν’ ἀποδοθῇ ἐν μέρει δικαιοσύνη εἰς τοὺς κατοίκους τῶν τσιφλικίων τούτων, ν’ ἀποκατασταθῶσι ταῦτα εἰς ἀκέραιον ἐδαφικῶς τοὐλάχιστον διὰ νὰ ἀποτελέσωσι καὶ πάλιν ἀνθούσας κοινότητας, ὡς καὶ πρότερον. Καὶ τοῦτο ἀκριβῶς θ’ ἀποτελέσῃ τὴν μεγαλειτέραν ἐπιτυχίαν τῆς λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ὁμοιόμορφος ἐφαρμογὴ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου εἰς τὰς πεδεινὰς καὶ τὰς ὀρεινὰς τοῦ Κράτους ἐπαρχίας. Εἰς τὴν Ἤπειρον ὡς καὶ εἰς τοὺς ὀρεινοὺς τῆς Θεσσαλίας δήμους καὶ τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, ἡ καλλιεργήσιμος γῆ δὲν ἀποτελεῖ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον συνεχῆ ἔκτασιν, ἀλλ’ οἱ πλεῖστοι τῶν ἀγρῶν εἶναι ἐγκατεσπαρμένοι εἰς διάφορα τοῦ χωρίου μέρη. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ σχηματισθῶσι συνεχεῖς, μονοκόμματοι δηλαδὴ κλῆροι, ὅπως τοῦτο συμβαίνει εἰς τὰς πεδινὰς ἐπαρχίας τῆς Θεσσαλίας καὶ Μακεδονίας. Διὰ τοὺς λόγους δὲ τούτους πρέπει νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Ἠπείρου τὰ χωρία των συνολικῶς ἄνευ περιορισμοῦ τινὸς τῆς ἱστορικῆς των ἐκτάσεως.

§297Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Πρέπει δηλαδὴ οἱ καλλιεργηταὶ νὰ ἔχωσι τόσην ἔκτασιν γῆς εἰς τὴν διάθεσίν των ὅσην ἔχουσι σήμερον.

§298Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω. Νὰ παραχωρηθῶσι τὰ τσιφλίκια συνολικῶς ἄνευ καταμετρήσεως.

§299Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐλησμόνησα, κ. συνάδελφε, ὅτι ἡ Ἤπειρος ὑπάγεται εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ καταμέτρησις.

§300Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι καταργεῖται ἡ καταμέτρησις διὰ τὴν Ἤπειρον.

§301Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐφαρμογῆς.

§302Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ὅπως εἶναι καμομένος ὁ νόμος παρέχει τὴν εὐχέρειαν ταύτην κατὰ τὴν ἐφαρμογήν, ἀλλὰ πάντως πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὴν ἀντίληψιν ταύτην, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἐν Ἠπείρῳ. Καὶ ὡς πρὸς τὸν σχηματισμὸν τῶν κλήρων εἶναι ἀναγκαῖον καὶ σκόπιμον, ὅπως οἱ μὲν ὑπάρχοντες ἤδη τοιοῦτοι ὑπὸ τὴν κατοχὴν καὶ καλλιέργειαν τῶν γεωργῶν, δοθῶσι εἰς τοὺς κληρονομικοὺς κατόχους αὐτῶν, ἐξισούμενοι καὶ συμπληρούμενοι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς Νόμου. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς νέους συνεταίρους οἵτινες δικαιοῦνται νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν συνεταιρισμὸν συμφώνως πρὸς τὸν Νόμον τοῦτον, οἱ κλῆροι αὐτῶν πρέπει νὰ σχηματισθῶσιν ἐξ ἄλλων καλλιεργησίμων τοῦ χωρίου γαιῶν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι διαθέσιμοι τοιαῦται. Ἡ διάκρισις αὕτη ὡς πρὸς τὸν τρόπον τοῦ σχηματισμοῦ τῶν κλήρων εἶναι ἀπαραίτητος καὶ πρέπει ῥητῶς νὰ καθορισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅπως ἀποφύγωμεν ἀναποτρέπτους συγκρούσεις καὶ ἔριδας μεταξὺ τῶν παλαιῶν καὶ τῶν νέων καλλιεργητῶν, οἵτινες κατὰ τὸ πρῶτον θὰ ἐγγραφῶσι εἰς τὸν συνεταιρισμόν.

§303Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ διάταξις ὁρίζουσα, ὅτι θὰ τηρηθῶσιν κατὰ τὸ δυνατὸν αἱ πρὸ τῆς ἀπαλλοτριώσεως καλλιεργητικαὶ σχέσεις.

§304Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ὁ ὁρισμὸς οὗτος εἶναι ἀνεπαρκής, ἄλλως τε περιέχεται μόνον εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς κοινῆς ὑπὸ τοῦ συνεταιρισμοῦ ἐκμεταλλεύσεως τοῦ τσιφλικίου πρὸ τῆς διανομῆς. Τοιαύτη διάταξις δὲν περιέχεται εἰς τὸ περὶ ὁριστικῆς διανομῆς τῆς παραχωρητέας ἐκτάσεως κεφάλαιον τοῦ Νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ ζήτημα τοῦ σχηματισμοῦ τῶν κλήρων ἐπαφίεται ἀπολύτως εἰς τὸν Συνεταιρισμὸν ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ. Μὴ λησμονεῖτε, δέ, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ ὅπως καταρτίζονται, περιλαμβάνουσι καὶ τοὺς παλαιοὺς καλλιεργητὰς ὡς συνεταίρους, ἀλλὰ καὶ τοὺς νέους ἐγγραφησομένους τοιούτους, καὶ εἶναι φυσικὸν κατὰ τὴν διανομὴν τῶν κλήρων νὰ συμβῶσι συγκρούσεις καὶ ἔριδες τὰς ὁποίας πρέπει καὶ δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν. Θὰ ἦτο δ’ ἐντελῶς ἄδικον νὰ στερήσωμεν τοὺς παλαιοὺς καλλιεργητὰς τῶν κλήρων των διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ὁποίων ἐμόχθησαν καὶ ἠγωνίσθασαν καὶ πρὸς τοὺς ὁποίους ἀναποσπάστως συνδέεται ἡ ὕπαρξίς των καὶ αἱ οἰκογενειακαί των παραδόσεις. Διὰ τούτου ἄλλως τε, θ’ ἀποφύγωμεν τὴν πλήρη καὶ τελείαν γεωργικὴν ἀναστάτωσιν. Ἀντὶ δηλαδὴ ν’ ἀσχολούμεθα μὲ τὴν δημιουργίαν ἑνὸς νέου γεωργικοῦ καθεστῶτος καὶ μὲ τὸν σχηματισμὸν τῶν κλήρων, ἐξ ἀρχῆς θὰ λάβωμεν ὡς βάσιν ὑποχρεωτικὴν τὸ ἤδη ὑπάρχον γεωργικὸν καθεστὼς τὸ ὁποῖον θὰ συμπληρώσωμεν καὶ θὰ βελτιώσωμεν.

§305Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔχετε ὑποβάλει σχετικὴν τροπολογίαν;

§306Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ναί.

§307Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου θὰ προκύψωσιν ἀναντιρρήτως καὶ ἀνάγκαι νέου νομοσχεδίου καὶ τότε θὰ διορθώσωμεν τὰς ἐλλείψεις.

§308Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι εὐχερὲς νὰ διορθωθῇ τώρα ἡ ἔλλειψις αὕτη διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας.

§309Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔχομεν δώσῃ μίαν ἁπλῆν κατεύθυνσιν, ἀλλὰ διὰ νὰ καταστήσωμεν τοῦτο ὑποχρεωτικὸν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλα στοιχεῖα. Δὲν εἶμαι δὲ εἰς θέσιν νὰ τὸ κάμω τώρα πρὶν μελετήσω τὸ ζήτημα.

§310Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Θὰ εἴπω ἤδη ὀλίγα τινὰ ἐν σχέσει πρὸς τὰ κτήματα τοῦ Δημοσίου τὰ γνωστὰ ὑπὸ τὸ ὄνομα ἰμπλιάκια περὶ ὧν προνοεῖ τὸ 24 ἄρθρον τοῦ παρόντος νόμου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ κατοχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῶν κτημάτων τούτων δὲν στηρίζεται ἐπ’ οὐδεμιᾶς νομίμου αἰτίας, ἀλλ’ ἀποτελεῖ ἐξακολούθησιν μιᾶς παρανόμου πραγματικῆς καταστάσεως μεταβιβασθείσης παρὰ τοῦ Τουρκικοῦ Δημοσίου εἰς τὸ Ἑλληνικὸν τοιοῦτον, δημιουργηθείσης δὲ ὑπὸ τοῦ τυράννου τῆς Ἠπείρου Ἀλῆ Πασσᾶ διὰ πράξεων ἀνηκούστου βίας καὶ ἁρπαγῆς. Πρὸ 100 περίπου ἐτῶν τὰ ἰμπλιάκια ἦσαν χωρία αὐτοκέφαλα. Οἱ καλλιεργηταὶ αὐτῶν ἦσαν οἱ πραγματικοὶ ἐξουσιασταὶ τῶν γαιῶν, ἅς ἐκαλλιέργουν, αἱ δὲ λοιπαὶ τῶν χωρίων τούτων γαῖαι ἀπετέλουν τὰς διὰ τὴν κοινὴν τῶν κατοίκων χρῆσιν προωρισμένας κοινοτικὰς γαίας. Τὰ χωρία ταῦτα κατέλαβε διὰ τῆς βίας ὁ Ἀλῆ Πασσᾶς ὑποβαλὼν εἰς ἀνήκουστα μαρτύρια τοὺς ἀτυχεῖς κατοίκους, μαρτύρια τῶν ὁποίων διατηρεῖ ζωηρὰ ἔτι τὴν φρίκην ἡ κοινὴ ἐν Ἠπείρῳ συνείδησις. Ὅτε μετ’ ὀλίγον ἡ Πύλη ἐξώντωσε τὸν Ἀλῆ Πασσᾶν διὰ τοῦ Χουρσὶτ Πασσᾶ θέλουσα νὰ συμψηφίσῃ μέρος τῶν δαπανῶν τῆς ἐκστρατείας προέβη εἰς τὴν δήμευσιν τῆς περιουσίας τοῦ Ἀλῆ πασσᾶ. Ἐν τῇ σχετικῇ δὲ ἀπογραφῇ ἣν συνέταξεν ὁ πολιτικὸς τῆς Πύλης ἀπεσταλμένος Ταχσὶν Πασσᾶς περιελήφθη καὶ τὸ πραγματικὸν στοιχεῖον τοῦτο τῆς πραγματικῆς παρανόμου κατοχῆς· υἱοθέτησεν ἡ Πύλη χωρὶς ὅμως ποτὲ νὰ νομιμοποιήσῃ τὴν κατοχὴν της ταύτην, διότι ἡ τοιαύτη νομιμοποίησις προσέκρουε εἰς τὰς σαφεῖς καὶ ῥητὰς διατάξεις τοῦ ἱεροῦ Τουρκικοῦ νόμου. Πράγματι κατὰ τὸν ἱερὸν τῆς Τουρκίας νόμον ὡς καὶ κατὰ τὰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ παρ’ ἡμῖν ἰσχύοντος περὶ γαιῶν ὀθωμανικοῦ νόμου, ἀπαγορεύεται ῥητῶς ἡ μεταβολὴ τῶν κεφαλοχωρίων εἰς τσιφλίκια, οὐδὲ δύναται τὸ σύνολον τῶν γαιῶν ἑνὸς κεφαλοχωρίου νὰ ἐξουσιασθῇ διὰ ταπίου, διότι τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν γαιῶν τούτων ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐγκαταλειμμένων γαιῶν, αἵτινες οὔτε διὰ ταπίου ἐξουσιάζονται, οὔτε εἰς τὰς περὶ παραγραφῆς νομίμους διατάξεις ὑπάγονται. Εὑρεθεῖσα ἡ Πύλη πρὸ τοῦ ἀνυπερβλήτου νομικοῦ κωλύματος, ἄφισε τὰ πράγματα νομικῶς εἰς ἣν εὑρίσκοντο θέσιν, καὶ τὰ χωρία ταῦτα ἐξακολουθοῦσι καὶ σήμερον νὰ εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὸ κτηματολόγιον (Δεφτὲρ χανὲν) τῆς Κων)πόλεως ὡς αὐτοκέφαλα ἤτοι καριέδες. Πρέπει δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ ἐγγραφαὶ τοῦ κτηματολογίου τούτου ἀποτελοῦν πλήρη καὶ ἀναμφισβήτητον ἀπόδειξιν. Συνεπῶς τὰ χωρία ταῦτα ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν εἶναι σήμερον αὐτοκέφαλα, ἡ δὲ ἐπ’ αὐτῶν κατοχὴ τοῦ δημοσίου παράνομος. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι βουλευταί, πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου νὰ σᾶς εἴπω καὶ μίαν λεπτομέρειαν· ὀλίγον μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν τοῦ Τουρκικοῦ Συντάγματος ἤγειρα ὡς πληρεξούσιος τῆς κοινότητος τοῦ χωρίου Κράψι μετά τινος ἄλλου συναδέλφου μου ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Τουρκικοῦ δημοσίου ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου Ἰωαννίνων, δι’ ἧς ἐζητοῦμεν νὰ παύσῃ ἡ ἐπέμβασις τοῦ Τουρκικοῦ Δημοσίου ἐπὶ τοῦ χωρίου, διότι αὐτὸ ἦτο οὐχὶ τσιφλίκιον, ἀλλ’ αὐτοκέφαλον καὶ ὡς τοιοῦτον ἐφέρετο ἐγγεγραμμένον εἰς τὸ ἐπίσημον κτηματολόγιον. Τὴν ἀγωγὴν ταύτην ἠγείραμεν δοκιμαστικῶς θέλοντες νὰ ὑποκινήσωμεν τὸ ζήτημα βαθμηδὸν ἐν τῷ συνόλῳ του. Καὶ κατ’ ἀρχὰς μὲν ἀνεφέρθημεν εἰς τὴν Τουρκικὴν Βουλήν, ἥτις παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὰ δικαστήρια. Κατὰ τὴν διεξαγωγὴν λοιπὸν τῆς δίκης ταύτης τὸ Τουρκικὸν Πρωτοδικεῖον Ἰωαννίνων ἠρώτησε ἐπισήμως τὸ κτηματολόγιον Κων)πόλεως περὶ τῆς ἐγγραφῆς τοῦ χωρίου Κράψι. Ἐδόθη δὲ ἐγγράφως ἡ ἐπίσημος ἀπάντησις, ὅτι πράγματι τὸ χωρίον τοῦτο ἦτο ἐγγεγραμμένον ὡς αὐτοκέφαλον (Καρυές). Ἀσφαλῶς δὲ θὰ ἐξεδίδετο εὐνοϊκὴ ὑπὲρ τῶν ἰμπλικίων ἀπόφασις, ἐὰν μὴ ἐπενέβαινον τότε οἱ Νεοτουρκικοὶ κύκλοι σκανδαλωδῶς, οἵτινες ἐματαίωσαν τὴν ἔκδοσιν τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως χαρακτηρίσαντες τὴν εἰρημένην ἀγωγὴν ὡς ἀποσκοποῦσαν εἰς τὴν ἐξέγερσιν τῶν ἀγροτικῶν τῆς Ἠπείρου πληθυσμῶν κατὰ τοῦ καθεστῶτος. Σᾶς ἐξέθεσα τὴν λεπτομέρειαν ταύτην διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ ἀποδείξω, ὅτι καὶ ἡ Τουρκικὴ δικαιοσύνη, ἐὰν ἀφίετο ἀνεπηρέαστος, θ’ ἀνεγνώριζε τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῶν κατοίκων τῶν ἰμπλιακίων. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ Τουρκικὸν κράτος οὐδέποτε ἐπισήμως ἐνομιμοποίησε τὴν ἐπὶ τῶν κτημάτων τούτων παράνομον κατοχήν του, θὰ ἦτο τραγικῶς ἄδικον νὰ ἔρχηται σήμερον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ νὰ θέλῃ διὰ νομοθετικῆς του πράξεως νὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς ἀτυχεῖς τῶν ἰμπλιακίων καλλιεργητὰς νὰ ἐξαγοράσωσι τὰ ἴδια αὑτῶν κτήματα. Ἡ ἀπόλυτος δικαιοσύνη θ’ ἀπῄτει, ὅπως τὰ ἰμπλιάκια ἀποδοθῶσιν ἀμέσως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο σήμερον ἕνεκεν ἄλλων λόγων οἰκονομικῆς φύσεως δὲν εἶναι δυνατόν, εἶναι ἔργον στοιχειώδους δικαιοσύνης, ὅπως ἐλαττωθῇ τὸ ἐν τῷ νόμῳ ὁριζόμενον ἀντίτιμον του, ἀντὶ τοῦ δωδεκαπλασίου προπολεμικοῦ εἰσοδήματος ὁρισθῇ κατ’ ἀνώτερον λόγον τὸ ὀκταπλάσιον, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσωσιν οἱ καλλιεργηταὶ τῶν ἰμπλιακίων, ὄχι διότι ἔχουσιν ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρέωσιν, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον χάριν τῶν γενικωτέρων τοῦ κράτους ἀναγκῶν καὶ διὰ τὰς μεγάλας πράγματι θυσίας εἰς ἅς ὑπεβλήθη τὸ Κράτος πρὸς ἀπελευθέρωσιν των. Ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιτελῶν πρᾶξιν στοιχειώδους δικαιοσύνης θὰ δεχθῇ τὴν περὶ τούτου ὑποβληθεῖσαν δικαίαν τροπολογίαν.

§311Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ μελετήσω τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἵνα δυνηθῶ νὰ σχηματίσω ἔγκυρον γνώμην καὶ λάβω τὴν ἐνδεικνυομένην δικαίαν ἀπόφασιν.

§312Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, κύριοι βουλευταί, θὰ κάμω μίαν ἔκκλησιν ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων ἰδιοκτητῶν τοῦ νέων χωρῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πέμπτον τῶν κτημάτων των, ὅπερ λαμβάνει παρ’ αὐτῶν τὸ Κράτος παραιτούμενον τοῦ δικαιώματος τῆς ψιλῆς κυριότητος (ρεκαμπέ). Ὡς προκύπτει ἐκ τῶν σχετικῶν διατάξεων τοῦ περὶ γαιῶν νόμου, ἐν αἷς καθορίζονται τὰ τὴν ψιλὴν κυριότητα ἀποτελοῦντα δικαιώματα τοῦ Δημοσίου, ἡ ψιλὴ κυριότης δὲν ἐκπροσωπεῖ σοβαρὰν περιουσιακὴν ἀξίαν, ἡ ἀποτίμησις ὅθεν αὐτῆς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους εἰς τὸ ἕν πέμπτον τῶν κτημάτων εἶναι ὑπερβολικὴ καὶ ἄδικος.

§313Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἡ Γαλλία ἐν Ἀλγερίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ ἀπετίμησε τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὸ ἕν τρίτον καὶ ὄχι εἰς τὸ ἕν πέμπτον ὅπως ἐπιεικῶς ἐκάμαμεν ἡμεῖς.

§314Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Τοῦτο δύναται νὰ εἶναι ἀληθές, ἀλλ’ ἡ Γαλλία λαβοῦσα τὸ ἕν τρίτον ἄφισε τὰ ὑπόλοιπα δύο τρίτα κατὰ πλήρη κυριότητα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, ἐνῷ ἡμεῖς, ἐνῷ λαμβάνομεν τὸ ⅕ ἀπαλλοτριοῦμεν συγχρόνως ἀναγκαστικῶς καὶ τὰ ὑπόλοιπα ⅘ οὕτως ὥστε τὸ παρεχόμενον ἀντάλλαγμα πλήρους κυριότητος ἐπὶ τῶν ⅘ μένει ἐντελῶς σκιῶδες καὶ ἀπραγματοποίητον. Συνεπῶς οἱ ἰδιοκτῆται τῶν νέων χωρῶν στεροῦνται τοῦ ⅕ τῶν κτημάτων των, χωρὶς νὰ λαμβάνωσι οὐδὲν ἀντάλλαγμα. Καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀναθεωρήσῃ τὰς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου σκέψεις της μεταρρυθμίζουσα ἐπὶ τὸ δικαιότερον τὴν ληφθεῖσαν περὶ τοῦ πέμπτου ἀπόφασιν.

§315Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Ποῖον, ἐννοεῖται, περιορισμόν;

§316Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ὅτι ἕκαστον τσιφλίκιον μὲ τὰ ὅριά του νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὸν Συνεταιρισμόν.

§317Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Χωρὶς νὰ κρατῆται τὸ ⅓;

§318Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Βεβαίως, σήμερον ἡ ἔκτασις τὴν ὁποίαν ἔχει, μόλις ἐπαρκεῖ.

§319Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς Περιθάλψεως). Σεῖς ὁμιλεῖτε ὄχι περὶ τῶν μεγάλων τσιφλικίων τῆς Φιλιππιάδος, ἀλλὰ περὶ τῶν μικρῶν, περὶ τῶν ὁποίων ὁ ἰδιοκτήτης οὐδέποτε ἐσκέφθη νὰ ἔχῃ περιφέρειαν ἰδικήν του.

§320Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω. Ἀποβαίνει ἀπολύτως ἀδύνατος, δὲν δύναται καθόλου νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἤπειρον, εἰς ὅλα τὰ ὀρεινὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους τῆς Θεσσαλίας. Εἰς τὰ πεδινὰ μέρη τῆς Θεσσαλίας ἡ καλλιεργήσιμος ἔκτασις εἶναι συνεχὴς δύναται ἑπομένως νὰ σχηματισθῶσι κλῆροι συμπαγεῖς. Ἐδῶ εἶναι ἀδύνατον, διότι εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη οἱ περισσότεροι ἀγροὶ εἶναι ἐγκατεσπαρμένοι εἰς μέρη ἄγονα. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ σχηματισθῶσι κλῆροι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ νομοσχεδίου.

§321Σ. ΣΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως). Κλῆρος ὑπὲρ τοῦ ἰδιοκτήτου.

§322Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ἐν γένει κλῆροι διὰ τοὺς γεωργούς. Εἷς γεωργὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ 80 συνεχῆ στρέμματα. Θέλω μὲ αὐτὸ νὰ καταλήξω, εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐπειδὴ εἶναι διασπαρμένη ἡ καλλιεργήσιμος γῆ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκοπῇ ἕν τμῆμα τοῦ στιφλικίου, τοῦ συνόλου αὐτοῦ. Διανομὴ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ γίνῃ.

§323Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἐννοῶ τί πρέπει νὰ μελετηθῇ, διότι ἡ διάταξις τοῦ νόμου λέγει ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀπαλλοτριωθῇ μία ἔκτασις ἂν δὲν εἶναι ἄνω τῶν 1,000 στρεμμάτων. Σεῖς ἐννοεῖτε ἐκτάσεις κάτω τῶν 1000 στρεμμάτων;

§324Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ν’ ἀπαλλοτριοῦται ὁλόκληρον τὸ τσιφλίκιον μὲ τὰ ἱστορικά του ὅρια.

§325Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς λέγω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε δίκαιον, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ ἔχητε ἄδικον. Βεβαίως δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ λάβω ἀποφάσεις ἐπ’ αὐτοῦ.

§326Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ὁ νόμος, ὅπως εἶναι καμωμένος, δύναται κατὰ τὴν ἐφαρμογήν του νὰ ἐπιτρέψῃ πολλὰς ἐννοίας, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, Τουτέστιν, ἡ ἔκτασις θὰ παραχωρηθῇ εἰς ἕκαστον συνεταιρισμόν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἤπειρον νὰ μὴ μετρηθῇ μὲ τὸ μέτρον τὸ κρατοῦν διὰ τὴν Θεσσαλίαν καὶ Μακεδονίαν, διότι οἱ γεωργοὶ τῆς Ἠπείρου ἔχουσι μικτὸν ἐπάγγελμα. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐργασθῶσι διὰ τῆς καλλιεργείας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσωσι τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ ἔχωσιν τὸ βοηθητικὸν προσωπικὸν τῆς κτηνοτροφίας, τὴν ὁποίαν ἐνασκοῦσιν ἐν εὐρείᾳ κλίμακι.

§327Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Πρέπει οἱ κολλῆγοι δηλ. νὰ ἔχωσιν εἰς τὴν διάθεσίν των γῆν τόσης ἐκτάσεως ὥστε νὰ κάμωσι χρῆσιν ταύτης ὅσον ἔχουσι σήμερον.

§328Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ, πρέπει νὰ ἔχουν τόσην ἔκτασιν ὅσην ἐκμεταλλεύονται σήμερον διὰ νὰ ζήσουν.

§329Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐλησμόνησα, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἡ Ἤπειρος πηγαίνει εἰς τὰς νέας χώρας καὶ δὲν ἐφαρμόζεται εἰς αὐτοὺς ὁ νόμος.

§330Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Νὰ καταργηθῇ ἡ καταμέτρησις.

§331Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐφαρμογῆς.

§332Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ἐγὼ ἕν θέλω νὰ εἴπω. Νομίζω ὅτι οἱ ὑπάρχοντες κλῆροι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἤδη ὑπὸ τὴν κατοχὴν καὶ τὴν καλλιέργειαν τῶν παλαιῶν κατοίκων, νὰ ἐξακολουθήσωσι ὑφιστάμενοι ἐν ἑκάστῃ χώρᾳ καὶ παραδοθῶσιν εἰς τοὺς κατοίκους των ἐξισούμενοι καὶ συντηρούμενοι συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου, νὰ ὁρισθῇ δὲ ὅτι ἂν ὑπάρχῃ περίσσευμα καλλιεργησίμου γῆς μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῶν κλήρων κατὰ πρῶτον νὰ σχηματισθῶσιν ἀπὸ τὸ περίσσευμα οἱ κλῆροι τῶν νέων.

§333Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔχω ὑποβάλει σχετικὴν τροπολογίαν.

§334Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Ναὶ καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἡ ἀπαραιτήτως σύγκρουσις μεταξὺ τῶν νέων καὶ τῶν παλαιῶν καλλιεργητῶν. Οἱ παλαιοὶ κλῆροι ν’ ἀποτελέσωσι τὸν σχηματισμὸν τῶν κλήρων τῶν παλαιῶν καλλιεργητῶν ἐπειδὴ ὁ συνεταιρισμὸς θὰ ἀπαρτίζεται ἀπὸ τοὺς παλαιοὺς καὶ ἀπὸ τοὺς νέους κλήρους, πρέπει οὕτω πως νὰ καθορισθῇ τὸ πρᾶγμα.

§335Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔχομεν μίαν ἁπλῆν κατεύθυνσιν, ἀλλὰ τὸ νὰ τὸ καταστήσωμεν βοηθητικόν, νὰ λάβωμεν καὶ ἄλλα στοιχεῖα, αὐτὸ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ κάμωμεν τώρα.

§336Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Εἶναι εὐκολώτατον· λέγομεν ὅτι εἶναι ὑπόχρεοι νὰ σεβασθῶσι πρῶτον τὴν κρατοῦσαν περιουσίαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀτομικὴν κατανομήν. Νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει ὅτι τὸν συνεταιρισμὸν θὰ τὸν ἀποτελέσωσι καὶ οἱ παλαιοὶ καὶ οἱ νέοι καλλιεργηταὶ καὶ θὰ γίνῃ σύγκρουσις. Δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν ταύτην, ἡ ὁποῖα θὰ εἶναι πλήρης ἀναστάτωσις τοῦ γεωργικοῦ καθεστῶτος, ἀντὶ νὰ ἀσχολούμεθα μὲ τὴν δημιουργίαν νέου γεωργικοῦ καθεστῶτος νὰ λάβωμεν ὡς βάσιν τὸ ὑπάρχον διὰ νὰ δημιουργήσωμεν τὸ νέον. Αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυσχερές.

§337Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου ἀναντιρρήτως θὰ προκύψωσι καὶ ἀνάγκαι νέου νομοσχεδίου καὶ τότε θὰ τὸ διορθώσωμεν.

§338Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία μικρὰ τροπολογία δεκτή. Ἐπίσης ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἄρθρον 24, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ ἐν ἰμπλιάκια τῆς Ἠπείρου, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ὅπως γνωρίζετε, οἱ κάτοχοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῶν κτημάτων τούτων δὲν στεροῦνται τίτλων. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀποτελεῖ σήμερον παράτασιν μιᾶς παρανόμου πραγματικῆς καταστάσεως ἡ ὁποία μετεβιβάσθη εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον παρὰ τοῦ Τουρκικοῦ τοιούτου καὶ ἡ ὁποία παράνομος πραγματικὴ κατάστασις ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται καὶ οἱ κάτοχοι αὐτῶν παρανόμως κατέστησαν κύριοι. Πρὸ 100 ἐτῶν τὰ χωρία αὐτὰ ἦσαν κεφαλοχώρια, οἱ καλλιεργηταὶ δὲ ἦσαν οἱ πραγματικοὶ ἐξουσιασταὶ τῶν γαιῶν. Εἰς τὴν Ἤπειρον δὲ μέχρι σήμερον τὰ χωρία ταῦτα εἶνε ἀναγεγραμμένα εἰς τὸ ἐπίσημον κτηματολόγιον τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὡς κεφαλοχώρια, ἡ Τουρκία δὲ δὲν ἠθέλησε δι’ ἐπισήμου πράξεως νὰ νομιμοποιηθῇ ἡ περιουσία ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἡ ἀπόλυτος λοιπὸν δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ τὰ κτήματα ταῦτα νὰ ἀποδοθοῦν ἄνευ οὐδενὸς ἀνταλλάγματος εἰς τοὺς χωρικούς, διότι νομικῶς τὰ κτήματα ταῦτα εἶνε κτήματα τῶν χωρικῶν. Ἐὰν ὅμως τοῦτο δὲν εἶνε δυνατὸν δι’ ἄλλους λόγους, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως ἡ Κυβέρνησις φανῇ μᾶλλον γενναιόφρων εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ὑποβιβάσῃ τὸ 12πλάσιον τοὐλάχιστον εἰς 8πλάσιον, διότι νομικῶς δὲν δικαιοῦνται τίποτε νὰ πάρουν. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω ὑποβάλῃ καὶ σχετικὴν τροπολογίαν. Νομίζω ὅτι θὰ πράξετε ἔργον δικαιοσύνης, κύριε Ὑπουργέ, νὰ δεχθῆτε τὴν τροποποίησιν αὐτήν. Ἡ Τουρκία δὲν ἐτόλμησε δι’ ἐπισήμου πράξεως νὰ τὰ καταλάβῃ. Θὰ εἴπω τώρα ὀλίγα τινὰ περὶ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν Ν. Χωρῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ⅕ τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὸ Δημόσιον ἀπέναντι τῆς παραιτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, τῆς κυριότητος, νομίζω ὅτι εἶνε ὑπερβολικά. Τὸ δημόσιον παραιτεῖται τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ καὶ εἰς ἀντάλλαγμα δίδει τὴν πλήρη κυριότητα. Ἀλλὰ σήμερον ὁπότε ἀπαλλοτριοῦνται τὰ κτήματα αὐτά, δὲν πέρνουν τίποτε οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, διότι καὶ τὰ ὑπόλοιπα ⅘ ἀπαλλοτριοῦνται.

§339Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἡμεῖς δὲν συμφωνοῦμεν μὲ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν.

§340Ε. ΧΑΤΖΗΣ. Τὶ δίδετε; Πέρνετε τὸ ⅕ διὰ νὰ τοὺς δίνετε τὴν κυριότητα. Τοὺς δίδετε κυριότητα; Ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ μία διάκρισις. Διὰ μὲν τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαλλοτριοῦνται, βεβαίως τὸ δημόσιον θὰ πάρῃ τὸ ⅕, ἀλλὰ διὰ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαλλοτριωθοῦν; Τὰ κτήματα ταῦτα ἄν δὲν δύνανται νὰ παραχωρηθοῦν ἄνευ ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς χωρικούς, πρέπει νὰ παραχωρηθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει μικροῦ ποσοστοῦ τοὐλάχιστον 8πλασίου τοῦ ἐνοικίου.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βλάχος ἔχει τὸν λόγον.

§342Γ. ΒΛΑΧΟΣ. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ διὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ νὰ ἀντικρούσω ἀφ’ ἑνὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Γκέκα καὶ ἀφ’ ἑτέρου τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου. Ὁ ἔντιμος συνάδελφος κ. Γκέκας ὅταν ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα τὸ πρῶτον ἤρχισε νὰ ὀδύρεται διὰ τοὺς δυστυχεῖς χωρικοὺς πῶς ὑποβάλλετε νομοσχέδιον διὰ τοὺς συνεταιρισμούς, ἐνῷ ὁ ἴδιος ὡς ἰδιοκτήτης ἐζήτει νὰ ἐκδιώξῃ τοὺς χωρικούς. Ἐκτὸς τούτου λέγει ὅτι ὑπάρχουν κληρονομικαὶ διατάξεις καὶ ἀγωνίζεται νὰ ἐπιδείξῃ τοὺς κλήρους τῶν πεθαμένων χωρὶς νὰ θέλῃ νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ζωντανούς. Λέγω ἀκόμη ὅτι οἱ συνεταιρισμοὶ ἐν Θεσσαλίᾳ εἶναι ἀδύνατον νὰ καταρτισθῶσι διότι οἱ χωρικοὶ εὑρίσκονται εἰς διάστασιν, ἀλλ’ ἄς μάθῃ ὅτι ὅπως οἱ ἀγρόται ἐν Θεσσαλίᾳ ἀπετέλεσαν ἕνα μέγα σύνδεσμον καὶ διὰ τῆς ὁρμῆς των ἐξεδίωξαν τὸν γενικὸν ἐχθρόν, οὕτω θὰ σχηματίσωσι συνεταιρισμούς, ἵνα ἀμυνθῶσι κατὰ τῶν κακῆς πίστεως ἰδιοκτητῶν οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι δύνανται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ μεταβάλλωσιν ὅπως θέλουν. Ἔχω ἐπίσης ὑποχρέωσιν νὰ ἀμυνθῶ κατὰ τῆς γνώμης τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου ὁ ὁποῖος ἐπικρίνει τὸ νομοσχέδιον, διότι τοῦτο ὁρίζει ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται θὰ ἀποζημιωθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προπολεμικῆς τιμῆς τῶν ἀπαλλοτριουμένων κτημάτων ἐν ᾧ ὑποχρεώνει αὐτοὺς νὰ πληρωθῶσι μὲ τὴν μεταπολεμικὴν τιμήν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ λεχθῇ, ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπερετίμησαν τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων των καὶ πρόκειται δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ὄχι νὰ στερηθῶσι τοῦ κέρδους ἀλλὰ νὰ χάσωσιν ὀλίγον πάχος ἀπὸ τὸν ὑπερτροφικὸν δάκτυλον τὸν ὁποῖον ἀπέκτησαν.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστάλης, ἔχει τὸν λόγον.

§344Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἔρχεται ἡ παλαιὰ Ἑλλὰς καὶ δευτέρα μετὰ τὴν Θεσσαλίαν κατ’ ἔκτασιν τσιφλικίων εἶνε ἡ βόρειος Εὔβοια ὅπου τὸ σύστημα τῶν τσιφλικίων καὶ ἡ καλλιέργεια παρὰ τῶν κολλήγων εἶνε ὁμοία δύναταί τις, νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν τῆς Θεσσαλίας. Ἀλλ’ εἰς τὴν βόρειον Εὔβοιαν οἱ τσιφλικιοῦχοι δὲν προέβησαν εἰς πωλήσεις τσιφλικίων ὄχι διότι ἐκεῖ οἱ κολλῆγοι δὲν εἶνε εἰς κατάστασιν καὶ εἰς θέσιν νὰ ἀγοράσωσιν ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως καθὸ κολλῆγοι ἀνήκοντες εἰς τὰ τσιφλίκια, ἀλλὰ διότι ἐν Εὐβοίᾳ, καὶ ἤθελον νὰ τὰ ἀκούσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι πρόκειται περὶ τοῦ τέως φίλου του κ. Καντιᾶ Κοντοσταύλου ὁ ὁποῖος πολλὰ τὰ παράνομα διέπραξεν ἐκεῖ, ὑπάρχουν 4 ἢ 5 τσιφλίκια τὰ ὁποῖα ὅλα ἐπωλήθησαν παρανόμως, λέγω δὲ παρανόμως διότι καὶ ταῦτα ἐκαλλιεργοῦντο ὅπως ἐν Θεσσαλίᾳ διὰ τῶν κολλήγων, ἀλλ’ οἱ κολλῆγοι δὲν εἶναι ἐν τῷ μέσῳ τῶν τσιφλικίων ἐγκατεστημένοι ἀλλὰ κατοικοῦσιν εἰς τὰ πέριξ χωρία τὰ ὁποῖα εἶνε πυκνοκατοικημένα. Ὁ κολλῆγος λοιπὸν τοῦ Κοντοσταύλου σπείρει μόνος του τὸν ἀγρὸν δι’ ἰδικοῦ του σπόρου, τὸν παραγόμενον δὲ καρπὸν διανέμεται ὁ καλλιεργητὴς μὲ τὸν ἰδιοκτήτην ἐξ ἴσου. Ἔτσι εἶνε καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν;

§345Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι. Εἰς τὴν Θεσσαλίαν τὸν σπόρον δίδει ὁ ἰδιοκτήτης. Σεῖς εἶσθε σκλάβοι.

§346Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Ἤρχισαν λοιπὸν νὰ πωλοῦνται τὰ τσιφλίκια τῆς Εὐβοίας παρανόμως. Ὁ συνάδελφός μου κ. Πνευματικὸς εἶχεν ἀγοράσει ἓν τσιφλίκιον ἀντὶ 60.000 δραχμῶν καὶ τὸ ἐπώλησε ἀντὶ 450.000. Τὸ χωρίον Κουμάνι ἐπωλήθη, οἱ χωρικοὶ ἀπέστειλαν ἐκθέσεις, ἀλλὰ δὲν ἔγινε τίποτε. Ἐννοεῖται ὅτι εἰς τοῦτο πταίει ἡ ὑπηρεσία διότι οἱ ὑπάλληλοι ἐνῷ ὅλοι ἀσχολοῦνται ἤδη μὲ τὴν διανομὴν τῶν κτημάτων τῆς Θεσσαλίας δὲν ἔχουν καιρόν, νὰ ἐνεργήσουν τὰς εἰς τὰ γραφεῖα των εὑρισκομένας πρὸ πολλοῦ αἰτήσεις τῶν ἀκτημόνων χωρικῶν τῆς νοτίου Εὐβοίας οἵτινες παραπονοῦνται διὰ τὰς παρανόμους πωλήσεις τῶν τσιφλικίων. Οἱ κληρονόμοι τοῦ Κοντοσταύλου, ἐπώλησαν τσιφλίκι ἀξίας 430.000 δραχ. ἀντὶ 1.400.000, ἀπεστράγγισαν πᾶσαν χρηματικὴν πωμάδα ἀπὸ τὸν τόπον· ἐλήστευσαν τοὺς χωρικούς. Πέρυσι ἔγινε αὐτό. Ἔτρεξα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, δεξιά, ἀριστερᾷ διὰ νὰ προλάβω τὴν παράνομον πώλησιν ἀλλ’ εἰς μάτην ἐκοπίασα· οἱ ἑκατομμυριοῦχοι κάμνουν τὰς παρανομίας των εὐκόλως.

§347Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίας ἐκτάσεως εἶναι τὸ κτῆμα αὐτό;

§348Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τὸ ἕν, τὸ ὁποῖον πρόκειται τώρα νὰ πωληθῇ, θὰ σᾶς παρουσιάσω βιβλία τοῦ ἰδίου τσιφλικιούχου.

§349Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐπώλησαν;

§350Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐπώλησαν, ἀκούσατε. Ἕν τεμάχιον, τὸ ὁποῖον εἶνε ἡ Λυσσέκα στρέμματα 850. Ἡ Γκουμουράδα ἄλλα 200 στρέμματα. Ἐπωλήθησαν ἀμφότερα ἀντὶ 350.000· 35 χιλιάδες εἶνε μυστικά, 350 δραχ. τὸ στρέμμα. Αὐτὸ θέλετε σεῖς νὰ μάθητε τώρα διὰ νὰ ἀρχίσωμεν καὶ τὰ προσωπικά. Τώρα θὰ ἀκούσῃς καὶ ἄλλα.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συντομώτερα, κ. βουλευτά.

§352Δ. ΧΡΥΣΟΣΤΑΛΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ συντομευθοῦν. Εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λεχθοῦν καὶ νὰ τὰ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ ἐν πλάτει καὶ νὰ κρίνῃ.

§353ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ.μ. αὔριον. (ὥρᾳ 9 μ. μ.)