1920.01.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28η

τῆς 21ης Ἰανουαρίου 1920

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(ὥρα 5. 25′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Τὸ σωματεῖον σιγαροποιῶν Σάμου ὁ «Ἐργάτης» παρακαλεῖ ὅπως ἐπεκταθῇ καὶ ἐν Σάμῳ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοθετικοῦ Διατάγματος τοῦ κανονίζοντος τὰς ἐργατικὰς σχέσεις ἐν τῇ καπνοβιομηχανίᾳ. Οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ Τρικκάλων– Καλαμπάκας–Λαρίσσης, ἐκθέτουσι διαφόρους ἐπὶ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἀντιλήψεις των. Οἱ σμυριδωρύκται κοινότητος Ἀπειράνθου ὅρμου Μουτσούνης Νάξου, ὑποβάλλουσι διαφόρους ἀντιλήψεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ σμύριδος». Ἡ «Ἑλληνικὴ Ἐργατικὴ Ἕνωσις Πατρῶν», παρακαλεῖ ὅπως ἐξευρεθῇ τρόπος μεταφορᾶς ξυλείας πρὸς κατασκευὴν σταφιδοκιβωτίων. Οἱ καπνοπῶλαι Τρικκάλων παρακαλοῦσιν ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ρυθμίζον τὰς ἐργατικὰς σχέσεις ἐν τῇ καπνοβιομηχανίᾳ Νομ. Διατάγματα. Ἡ Ἕνωσις Φιλιλευθέρων Λαρίσσης καὶ τὸ γεωργικὸν συνέδριον τῶν Συνεταιρισμῶν Μακεδονίας, παρακαλοῦσι νὰ ψηφισθῇ τὸ ἀγροτικὸν νομοσχέδιον. Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Ἀστακοῦ, παρακαλεῖ ὅπως ἀποπερατωθῇ ἡ ὁδὸς Ἀστακοῦ–Γεργίας. Τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον Δαφνίου καὶ Σελεγαδιοῦ παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια πρὸς περιστολὴν τῶν ἐργατικῶν ἀπεργιῶν καὶ ὑπὲρ τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐλευθερίας. Οἱ ὑποδιδάσκαλοι τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας, παρακαλοῦσιν ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. Ἡ Γεωργία Ἀννίνου, ἀδελφὴ τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ φονευθέντος ἀεροπόρου, ὑπολοχαγοῦ Δημητρίου Ἀννίνου μόνου προστάτου της, παρακαλεῖ ὅπως τῇ χορηγηθῇ ἀρωγή τις. Τὸ Δημοτ. Συμβούλιον Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν δημοτικῶν δασμῶν. Τὰ σωματεῖα Καρδίτσης παρακαλοῦσιν ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Οἱ βλαχοποιμένες Ἀττικῆς παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, δι’ οὗ ἐπέρχεται κατάτμησις εἰς τὴν μεγάλην ἰδιοκτησίαν ἐπὶ βλάβῃ τῆς γαλακτοκομίας. Ὁ λαὸς Γιανιτσῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν περὶ μετατροπῆς τοῦ δήμου εἰς κοινότητα. Ἡ «Πανελλήνιος Ἕνωσις» τῶν τραυματιῶν πολέμου ὑποβάλλει ἀναφορὰν περὶ αὐξήσεως τῆς παρεχομένης συντάξεως καὶ παροχῆς πρὸς τὴν Ἕνωσιν αὐτῶν τὰ ὑπὲρ αὐτῶν ἀνεγερθέντα περίπτερα. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη παραπέμπεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν, ἐνισχυομένη διὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Ἀλαβάνου, Κ. Γόντικα, Ι. Μπρισιμιτζάκη, Ι. Βαλαλᾶ, Γ. Νικολαΐδου καὶ Ἀθ. Χριστοπούλου, ἥτις παρακαλεῖται νὰ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμά της ἐντὸς 5 ἡμερῶν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Ἀθ. Μιαούλης δηλοῖ ὅτι ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον, «περὶ συστάσεως βαθμοῦ ναύτου τηλεγραφητοῦ καὶ περὶ ἐκπαιδεύσεως αὐτῶν». Ὁ κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων καὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν σχολείων». 2) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1198 «περὶ πληρωμῆς ὁδοιπορικῶν ἐξόδων εἰς τοὺς μετατιθεμένους ἢ ἀποσπωμένους λειτουργοὺς τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως». 3) «Περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 20.000 πρὸς κάλυψιν τῶν ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων δυνάμει τοῦ νόμου 1914». 4) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1000 περὶ μεταθέσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». 5) «Περὶ παροχῆς προσθέτου ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῶν δημοτικῶν σχολείων τοὺς λαβόντας μέρος εἰς τὸ κατὰ τὸ ἔτος 1919 συγκροτηθὲν ἐκπαιδευτικὸν συνέδριον». 6) «Περὶ πληρωμῆς καθυστερουμένων ἀποδοχῶν ὑπεραρίθμων τινῶν λειτουργῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». 7) «Περὶ μονιμοποιήσεως τῶν προσωρινῶν Ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως». 8) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων 1242 αʹ «περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως» καὶ 1242 βʹ «περὶ Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». 9) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ νόμου ΒΤΞΖʹ περὶ ὑπηρετῶν τῶν δημοτικῶν σχολείων». 10) «Περὶ Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας». 11) «Περὶ ἐκτάκτου εἰσφορᾶς ἐκ δραχμῶν 394.000 εἰς τὸ Ἀρχαιολογικὸν Ταμεῖον κατὰ τὸ ἔτος 1919». 12) «Περὶ ἀναστυλώσεως, ἐπισκευῆς καὶ συντηρήσεως ἀρχαίων καὶ μεσαιωνικῶν μνημείων καὶ περὶ προστασίας Βυζαντινῶν καὶ μεσαιωνικῶν ἔργων τέχνης». καὶ 13) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΨΛʹ καὶ 479 περὶ ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας». Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ πολιτογραφήσεως τῶν προσφύγων». Ὅπερ κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Παρακαλῶ, ἐὰν συναινῇ ἡ Βουλή, νὰ ἀναβληθῇ ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γκέκας ἔχει τὸν λόγον.

§5Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν ψήφισμα ὅλων τῶν Συλλόγων Λαρίσσης τῶν ἐπαγγελματικῶν, ἐπιστημονικῶν, τεχνικῶν, βιομηχανικῶν, ἐμπορικῶν καὶ ἐργατικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρονται διὰ μίαν μετάθεσιν τῆς ἕδρας τῆς οἰκονομικῆς ἐκεῖ ἐπιθεωρήσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς Βόλον. Ἡ μετάθεσις αὕτη προεκλήθη, φαίνεται, ἐξ ἐλλείψεως οἰκήματος καταλλήλου ἐν Λαρίσσῃ, ἀλλὰ ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιστοποιήθη ἡ ἔλλειψις τοῦ οἰκήματος συνέπιπτε μὲ τὴν συσσώρευσιν πολλοῦ στρατοῦ ἐν Λαρίσσῃ, ὁ ὁποῖος στρατὸς φυσικώτατα ἐχρησιμοποίησε τότε δι’ ἐπιτάξεως τὰς περισσοτέρας τῶν δι’ ἐνοικίασιν χρησιμοποιουμένων οἰκιῶν. Ἤδη ἐξέλιπεν ὁ λόγος οὗτος, ὅπως ὑποδεικνύουν καὶ ἐν τῷ ψηφίσματι οἱ διάφοροι σύλλογοι, θεωροῦσι δὲ τὸ ζήτημα σπουδαῖον καὶ ἀπευθύνουσι τὸ ψήφισμα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἅπαντας τοὺς Βουλευτὰς ἐπαρχίας Λαρίσσης καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλοῦσι εἰ δυνατόν, καὶ ταύτην, ὅπως συντελέσῃ, ἵνα μὴ γεννηθῇ τὸ ἀδίκημα τοῦτο εἰς τὴν Λάρρισσαν, τὴν πολυπαθοῦσαν καὶ ἄλλοτε ἐκ τῆς ἐπιδρομῆς κατὰ τὸν πόλεμον 1897 καὶ εἰς ἄλλας διαφόρους περιστάσεις. Θὰ παρακαλέσω τὴν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἄν εἶναι δυνατόν, ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσακούσῃ τὴν παράκλησιν αὐτῶν.

§6Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁμολογῶ, ὅτι διὰ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας ἡ ἕδρα τοῦ Γενικοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ πρέπει νὰ εἶναι ἡ Λάρισσα, διότι ἐκεῖ εἶναι καὶ τὸ κέντρον. Ἄν δὲ παρὰ τὴν ἀνάγκην ταύτην τῆς ὑπηρεσίας ἐδέχθην νὰ μεταφερθῇ ἡ ἕδρα ἐκ Λαρίσσης εἰς Βόλον, τὸ ἔπραξα τοῦτο μετὰ τὰς διαμαρτυρίας τῶν ὑπαλλήλων καὶ τοῦ τότε Νομάρχου, ὅτι δὲν ὑπάρχει κατάλληλον οἴκημα, ὅπως στεγασθῇ ἡ ὑπηρεσία αὕτη. Μετὰ τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἔλαβον, διέταξα νὰ σταματήσῃ ἡ ἐνοικίασις εἰς Βόλον καὶ ἄν μὲν αὕτη συντελεσθῇ θὰ κυττάξω πῶς θὰ ἐξοικονομήσω τὰ πράγματα, ὁπότε νὰ ἐπαναφέρω τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην εἰς Λάρισσαν, ἄν δὲ ἡ ἐνοικίασις δὲν συνετελέσθη καὶ ἄν ἀληθῶς ὑπάρχουσιν οἰκήματα εἰς Λάρρισσαν, θὰ διατάξω τὴν ἐπαναφορὰν της πάλιν ἐκεῖ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§8Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν λάβω τὸν λόγον νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν, νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον ἐπιβεβλημένον, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ καὶ ὡς ἐκπροσωπῶν τὴν γνώμην ὅλων ὑμῶν, ὅπως προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ τὴν εἰς ἁπάσας τὰς ἐφημερίδας δημοσίευσιν τοῦ ἐπισήμου κειμένου τῆς χθεσινῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἔθνους καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Βενιζέλου, ὡς καὶ τὴν τοιχοκόλλησιν τῆς ἀγορεύσεως ταύτης εἰς ἁπάσας τὰς πρωτευούσας τῶν Δήμων καὶ κοινοτήτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Θὰ ἦτο παράλειψις πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν εὐφυΐαν καὶ τὸν πατριωτισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἂν ἡ χθεσινὴ σοβαρωτάτη καὶ πατριωτικωτάτη ἀγόρευσις, ἡ ὁποία ἐξῆλθεν ἀπὸ τὴν ψυχὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Φυλῆς, δὲν ἀνεκοινοῦτο πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν κατὰ τὸν ἐπισημότατον τοῦτον τρόπον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως λάβῃ τὴν καλωσύνην, ἵνα ἐπιληφθῇ τῆς μερίμνης τῆς δημοσιεύσεως ἔν τε ταῖς ἐφημερίσι τῆς πρωτευούσης καὶ τῶν Ἐπαρχιῶν.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§10Γ. ΠΩΠ. Καὶ ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι πρὸς τοῦτο, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἵνα προκαλέσῃ ἀντίθετα συμπεράσματα ἐκείνων τὰ ὁποῖα διακρίνει ὁ κ. συνάδελφος.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον ὡς Εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς μετὰ τῆς Γερμανίας συναφθησομένης ἐν Βερσαλλίᾳ Συνθήκης τῆς εἰρήνης ὅπως καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς.

§12Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, λαμβάνω τὴν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν τῆς συναφθείσης μεταξὺ τῶν Συμμάχων καὶ συνησπισμένων Δυνάμεων ἀφ’ ἑνός, καὶ τῆς Γερμανικῆς Ἐπικρατείας ἀφ’ ἑτέρου. Ἡ Συνθήκη αὕτη κυρωθεῖσα παρὰ τῶν πλείστων ἡμῶν συμμάχων, ἀποτελοῦσα δ’ ἔτι ἀντικείμενον σοβαροτάτων συζητήσεων ἐν τῇ Ἀμερικανικῇ Γερουσίᾳ καὶ κυρωθεῖσα ἤδη παρὰ τῆς ἐν Βαϊμάρῃ Συνελεύσεως τῆς Γερμανικῆς Ἐπικρατείας ἀποτελεῖ ἔγγραφον διεθνοῦς κύρους, ὑψίστης σοβαρότητος, δίδων τέρμα εἰς τὸν μέγαν πόλεμον, τὸν ὁποῖον προεκάλεσεν κατὰ τῆς ἀνθρωπότητος ὁλοκλήρου, ἰδίως δὲ κατὰ τῶν δημοκρατικῶν λαῶν, ἡ πρὸς παγκόσμιον κυριαρχίαν μανία κράτους αὐταρχικοῦ, καὶ ὁ νοσηρὸς ἐγωϊσμὸς αὐταρχικῆς καὶ φεουδαρχικῆς δυναστείας ζητούσης ὑπὸ τὴν βίαν νὰ καταπνίξῃ πᾶσαν φιλελευθέραν πνοὴν καὶ πᾶσαν φιλελευθέραν ἀντίληψιν ἐν τῇ ἀνθρωπότητι. Τὸν πόλεμον τοῦτον τὸν ὁποῖον ἐξαπέλυσεν τὸ κράτος τῶν Χοεντζόλλερν περιφρονοῦν τὰς ἐπιταγὰς τῆς δημοσίας ἠθικῆς, καταργοῦν συνθήκας κεκυρωμένας διὰ τῆς διεθνοῦς ἀναγνωρίσεως, περιφρονοῦν τὰ πάντα, ὅπως ἐξαπολύσῃ τὸν ὄλεθρον διὰ τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ σιδήρου κατὰ τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, τὸν πόλεμον τοῦτον ἐτερμάτισαν νικηφόρως οἱ ἀγωνισταί, οἱ μαχηταὶ τῶν δημοκρατουμένων Κρατῶν. Ὑπὸ τὴν σκιὰν τῶν ἀρχῶν, ὑπὲρ ὧν ἐπολέμησαν οἱ δημοκρατικοὶ λαοί, ἐτάχθη καὶ ἡ πατρὶς ἡμῶν, χάρις εἰς τὴν μεγαλουργὸν πολιτικὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Φυλῆς Ἐλευθερίου Βενιζέλου, καὶ ἐτάχθη ἡ πατρὶς ἡμῶν ὀλίγας ὥρας πρὶν ἢ τερματισθῇ ὁ παγκόσμιος ἀγών, καὶ μόνον ὅταν ἐκινδύνευσε νὰ ἀπωλέσῃ τὸ πᾶν καὶ ἐξαφανισθῇ ἀπὸ τὸν χάρτην τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν καὶ ἐτάχθη μὲ ὅλας τὰς δυνάμεις της καὶ ἐπιτυχοῦσα θέσιν ἰσότιμον πρὸς τοὺς ἄλλους συμμάχους ἐν τῷ Συνεδρίῳ τῆς Εἰρήνης πλῆρες καὶ ἀπόλυτον δικαίωμα διεκδικήσεως τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν. Ἡ Συνθήκη τῶν Βερσαλλιῶν ἔθεσε τέρμα εἰς τὸν Γερνικὸν μιλιταρισμὸν, τὸν μιλιταρισμὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος προῆλθεν ἀπὸ τὴν παγγερμανικὴν φιλοσοφίαν τῶν Τραΐτσκε καὶ Μπερνάρντι καὶ ἀπὸ τὴν ἐγωϊστικὴν πολιτικὴν τοῦ Βίσμαρκ καὶ τῶν ὀπαδῶν αὐτοῦ. Ἡ συνθήκη αὕτη εἶναι ἡ συνθήκη ἡ κατ’ ἐξοχὴν τῶν λαῶν πρὸς ἀλλήλους, διότι εἰς τὸν πόλεμον τοῦτον ἐπολέμησαν οἱ λαοί. Εἶναι ἡ συνθήκη ἡ κυροῦσα τὴν ἀντίληψιν τῆς ἐπιβολῆς τοῦ δικαίου ἐπὶ τῆς ἰσχύος, εἶνε ἡ συνθήκη ἡ κυροῦσα καὶ ἐπιβάλλουσα τὴν ἰδέαν τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ τῶν σχέσεων τῶν Ἐθνῶν πρὸς ἄλληλα, καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῷ κανονισμῷ τῶν ἀμοιβαίων διεθνῶν σχέσεων, ἐν τῷ κανονισμῷ τῶν δικαιωμάτων ἑκάστης φυλῆς, ὡς βάσις καὶ ὡς θεμέλιον ἐτέθη τὸ δόγμα τῶν ἐθνικοτήτων καὶ ἡ ἀναγνώρισις τοῦ δόγματος τούτου συνετέλεσεν ὥστε σήμερον ὁ Εὐρωπαϊκὸς χάρτης νὰ ἐμφανίζεται ὑπὸ ἐντελῶς διαφορετικὴν μορφὴν, νὰ ἐμφανίζεται μὲ νέα Κράτη καὶ τοὺς λαοὺς ὀργοῦντας πρὸς πρόοδον, καὶ πολιτισμόν. Καὶ τὴν γένεσιν τῶν Κρατῶν τούτων μεταξὺ τῶν πρώτων ἔσπευσε νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, διότι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὴν γέννησιν αὐτοῦ ὀφείλει εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ δόγματος τῶν Ἐθνικοτήτων. Ἡ συνθήκη αὕτη, κύριοι βουλευταί, ἂν μὴ θέτει τέρμα τελειωτικὸν εἰς τὰς διεθνεῖς προστριβὰς καὶ διεθνεῖς πολέμους, πάντως ἐξασφαλίζει διὰ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν τὴν εἰρηνικὴν ἐξέλιξιν τῶν Κρατῶν καὶ τὴν ἐσωτερικὴν αὐτῶν διάπλασιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων συνθηκῶν καὶ τῶν νέων ὅρων, τοὺς ὁποίους ἐγέννησεν ὁ παγκόσμιος οὗτος σπαραγμός. Ἀλλ’ ἐπειδή, ἐπαναλαμβάνω, οἱ λαοὶ οἱ πολεμήσαντες καὶ μαρτυρήσαντες καὶ βασανισθέντες κατὰ τὸν πόλεμον τοῦτον, εἶνε καὶ οἱ κυρίως ἐπιβαλόντες τοὺς ὅρους τῆς συνθήκης διὰ τῶν ἀρχῶν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Μεγάλης Ἀμερικανικῆς Δημοκρατίας τῶν διατυπωθεισῶν εἰς τοὺς 14 αὐτοῦ ὅρους, οἱ λαοὶ ἠξίωσαν ὅπως αἱ προσπάθειαι αἱ ἀπὸ ἐτῶν καταβαλλόμεναι ἵνα ἐξευρεθῇ τρόπος, καὶ παρασχεθῶσι ἐγγυήσεις διὰ τὴν διατήρησιν τῆς παγκοσμίου εἰρήνης, ὅπως ἐξευρεθῶσι τρόποι καὶ μέθοδοι κανονίζουσαι τὰς σχέσεις τῶν Κρατῶν πρὸς ἄλληλα καὶ ἀποφύγωσι τὰς διεθνεῖς προστριβὰς, οἱ λαοί, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τοῦ στόματος τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Μεγάλης Ἀμερικανικῆς Δημοκρατίας ἠξίωσαν ὅπως παγιωθῇ ὁ θεσμὸς ἐκεῖνος, ὅστις καὶ εἰς μικροὺς καὶ εἰς μεγάλους ἐγγυᾶται ἰσοτιμίαν· ὁ θεσμὸς ἐκεῖνος, ὅστις ἐγγυᾶται εἰς τὴν ἀνθρωπότητα ἄν ὄχι ἀπολύτως, ἀλλά, πάντως κατὰ τρόπον ἐξασφαλιστικὸν τὴν εἰρηνικὴν συμβίωσιν τῶν λαῶν ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς ἀνθρωπότητος καὶ τοῦ πολιτισμοῦ. Αἱ προσπάθειαι αἱ ὁποῖαι κατεβλήθησαν κατὰ τὸ συνέδριον τῆς Χάγης, ὅπως διατυπωθῶσι οἱ ὅροι τῆς διεθνοῦς εἰρηνεύσεως καὶ τοῦ εἰρηνικοῦ διακανονισμοῦ τῶν διαφορῶν κατὰ τὸ 1899 καὶ 1907, αἱ προσπάθειαι ἐκεῖναι, εὗρον ἀντιμέτωπον τὴν Γερμανίαν διὰ τοῦ στόματος ἑνὸς τῶν μεγαλυτέρων αὐτῆς ἱστορικῶν. Καὶ τὸ λέγω διὰ νὰ καταδειχθῇ ποία ἦτο ἡ διανοητικότης τοῦ Γερμανικοῦ κόσμου. Ὁ Moinsen γνωρίζετε πῶς χαρακτηρίζει τὰ συνέδρια τῆς Χάγης «ὡς ἱστορικὰ λάθη εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ κόσμου». Ἡ ἵδρυσις τοῦ θεσμοῦ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, τῆς ὁποίας τὴν πατρότητα ἀμφισβητοῦν τόσοι ξένοι φιλόσοφοι, ἀλλὰ τῆς ὁποίας τὴν υἱοθέτησιν καὶ ἐπιβολὴν ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀμερικανικῆς Συμπολιτείας, ἡ ἵδρυσις τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἐν τῇ ὁποίᾳ πάντες οἱ συμμετασχόντες τοῦ πολέμου δημοκρατικοὶ λαοὶ προσέρχονται μὲ τὰς αὐτὰς ἀξιώσεις μὲ τὰς αὐτὰς τιμὰς καὶ μὲ τὰ αὐτὰ δικαιώματα, ἡ ἵδρυσις τοῦ θεσμοῦ τούτου ἐξασφαλίζει εἰς τὴν ἀνθρωπότητα κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον τὴν εἰρηνικὴν ἐξέλιξιν. Ἡ διατύπωσις τῶν ὅρων τοῦ διεθνοῦς τούτου συμβολαίου, ὀφειλομένη εἰς κορυφὰς τοῦ παγκοσμίου πολιτικοῦ καὶ πνευματικοῦ κόσμου, φέρει ἐν ἑαυτῇ καὶ τὴν σφραγῖδα τοῦ Μεγάλου ἡμῶν Ἀρχηγοῦ, τὴν σφραγῖδα τοῦ Ἑλληνικοῦ πνεύματος, ἐκπροσωπουμένου ὑπὸ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Βεβαίως θὰ ἦτο τις ὑπεράγαν αἰσιόδοξος ἂν ὑπεστήριζεν ὅτι διὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου ἐλύθη τὸ ζήτημα τοῦ πολέμου. Ἀλλὰ μετὰ πεποιθήσεως δύναταί τις νὰ ἀτενίσῃ εἰς τὴν ἀπαρχὴν πολλῶν ἀφορμῶν πολέμων, εἰς τὸν διακανονισμὸν πολλῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα, ἄν δὲν ὑπῆρχεν ἡ εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν ἐγγύησις, ἀσφαλῶς θὰ κατέληγον εἰς πόλεμον. Ἡ συνδιάσκεψις τῶν Παρισίων, ἔχουσα νὰ λύσῃ τόσα μεγάλα πολιτικὰ καὶ οἰκονομικὰ ζητήματα, ἔχουσα νὰ συμβιβάσῃ τόσα συμφέροντα διϊστάμενα πρὸς ἄλληλα, ἔχουσα ἀποστολὴν νὰ δώσῃ τὴν κατεύθυνσιν καὶ ὀργάνωσιν τῶν νέων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται εἰς τὸν Εὐρωπαϊκὸν χάρτην, δὲν εἶχεν ἀπολύτως καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἐπιβολὴν ὅπως τὸν θεσμὸν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καταστήσῃ Σῶμα κύρους ἐκτελεστικόν· λέγω δὲ σῶμα ἐκτελεστικόν, ἐννοῶ κυρίως σῶμα τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν περὶ παγκοσμίου ἀφοπλισμοῦ καὶ νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν περὶ ἱδρύσεως εἰδικοῦ Στρατεύματος τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν τὸ ὁποῖον νὰ εἶνε ἕτοιμον νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἀπειθήσῃ πρὸς τὰς ἐπιταγὰς καὶ ὑποδείξεις τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται βέβαια ὅτι ὀφείλομεν νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος εἶναι ἁπλῶς μία θεωρητικὴ ἰδέα, διότι ἐν συνεχείᾳ ἄρθρων κανονίζονται οἱ ὅροι, κανονίζεται ἡ θέσις ὅλων τῶν συμβαλλομένων Κρατῶν ἀπέναντι ἐκείνου ὅστις ἤθελεν ἀσεβήσῃ καὶ ὅστις δὲν ἤθελεν ὑποταχθῇ εἰς τὰς ἐπιταγὰς τοῦ συνόλου. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἡ Ἑλλὰς ἀμέσως συμμετέσχε τοῦ διεθνοῦς τούτου συμβουλίου, διότι φρονεῖ ὅτι διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ θεσμοῦ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει ὅτι ὡς κυρία βάσις τῆς συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν ἦτο ἡ ἀναγνώρισις τοῦ δόγματος τῶν ἐθνικοτήτων, ἡ Ἑλλὰς μετὰ πεποιθήσεως ἀποβλέπει ὅτι ἐκ τοῦ θεσμοῦ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν πολλὰ ἀγαθὰ θέλουσιν ἐπέλθῃ μεταξὺ τῶν πολλῶν κεφαλαίων τῆς συνθήκης, καὶ δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐφ’ ὅλων τῶν κεφαλαίων, διότι πλεῖστα ἐξ αὐτῶν δὲν ἐνδιαφέρουν τὴν Ἑλλάδα, ὑπάρχει τὸ κεφάλαιον τὸ κανονίζον τὰ γενικὰ δικαιώματα καὶ συμφέροντα τῶν συμμάχων. Ἐν ἄρθρῳ 155 ὁρίζεται, ὅτι ἡ Γερμανία ἀναγνωρίζει ὡς ἔγκυρον πᾶσαν συμφωνίαν, τὴν ὁποίαν ἤθελον κλείσῃ οἱ σύμμαχοι τῶν συνησπισμένων δυνάμεων μετὰ τῶν δορυφόρων τῆς Γερμανίας–Αὐστρίας –Τουρκίας–Βουλγαρίας. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔχει μεγάλην σπουδαιότητα, διότι ἔρχεται νὰ θέσῃ τέρμα καὶ φραγμὸν εἰς τὴν οἰκονομικὴν διείσδυσιν, ἡ ὁποία ἀπὸ ἐτῶν ἐνηργεῖτο ἀπὸ μέρους τῆς Γερμανικῆς Αὐτοκρατορίας ἐν Τουρκίᾳ. Εἰς ὅλους ἐκείνους τοὺς συνδυασμοὺς οἱ ὁποῖοι ἔτεινον ν’ ἀπορροφήσωσι πᾶσαν ἐκδήλωσιν οἰκονομικῆς ζωῆς ἐν Τουρκίᾳ καὶ νὰ διοχετεύσωσι ταύτην εἰς τὸν Γερμανικὸν κορβανᾶν, καὶ εἶναι τόσον ἐνδιαφέρον διὰ τὸν ἐργαζόμενον κόσμον τῶν Ἑλλήνων τὸ ἄρθρον τοῦτο, διότι φεύγει ἀπὸ τὴν Εὐρωπαϊκὴν καὶ Ἀσιατικὴν Τουρκίαν ὁ κίνδυνος, ὁ ὁποῖος ἠπείλει τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ ὁποῖος καθίστα δυσχερῆ τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῶν ἐν τῷ παρελθόντι. Ἕτερον κεφάλαιον σημαντικὸν εἶναι τὸ κεφάλαιον τῶν ἐπανορθώσεων. Εἶναι γνωστοί, κύριοι βουλευταί, οἱ βανδαλισμοὶ καὶ τὰ ὄργια τὰ ὁποῖα οἱ Γερμανοὶ καὶ οἱ σύμμαχοι αὐτῶν προεκάλεσαν κατὰ τὸν πόλεμον. Εἶναι γνωστοί, κύριοι, οἱ διωγμοὶ καὶ αἱ δηώσεις, αἱ καταστροφαὶ περιουσιῶν, αἱ ἀπελάσεις προσώπων αἱ ἐνεργηθεῖσαι ἐν Σερβίᾳ, ἐν Βελγίῳ, ἐν Γαλλίᾳ. Ἀλλ’ εἶναι γνωστόταται εἰς ὅλους ὑμᾶς αἱ καταστροφαί, αἱ ἀτιμίαι καὶ τὰ ὄργια καὶ οἱ ἐξανδραποδισμοὶ οἱ ὁποῖοι διεπράχθησαν ἐν Τουρκίᾳ καὶ ἐν Βουλγαρίᾳ κατὰ τῶν ὁμοεθνῶν ἡμῶν καὶ ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ὅλον τὸ δίκαιον της, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ αὐτῆς τὸ ὑπόμνημα τῆς 29 Φεβρουαρίου 1919 διὰ τοῦ ὁποίου ἐν πλάτει ἐξέθετον ὅσα συνέβησαν εἰς βάρος τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν, τὰς καταστροφὰς αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὰς περιουσίας μυριάδων Ἑλλήνων, τοὺς θανάτους ἀπὸ τὴν πεῖναν, τὰς στερήσεις καὶ τὰ βασανιστήρια, τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον ἀνὰ τὰ πέρατα τοῦ ὑποδούλου Ἑλληνισμοῦ. Ἡ Ἑλλὰς μὲ ὅλον τὸ κῦρος τοῦ δικαίου καὶ μὲ ὅλην τὴν ἐπιβολὴν τοῦ ἀρχηγοῦ της ἐζήτησε ν’ ἀναγνωρισθοῦν τὰ δίκαια αὐτά. Καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἐν ταῖς γενικαῖς γραμμαῖς διὰ τῶν ὁποίων καθορίζονται οἱ ὅροι τῶν ἐπανορθώσεων, ἡ Ἑλλὰς τὰ αὐτὰ δικαιώματα ἔχει, ὅπως καὶ οἱ λοιποὶ σύμμαχοι αὐτῆς. Εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο, κ. κ. βουλευταί, νομίζω, ὅτι εἰδικῶς πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ τὸ παράρτημα τρίτον, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται τὸ ζήτημα τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Γερμανίας πρὸς ἀνόρθωσιν ὅλων τῶν ζημιῶν οἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὰς ναυτικὰς δυνάμεις τῶν συμμάχων καὶ συνησπισμένων Κρατῶν. Ἅπας ὁ Γερμανικὸς ἐμπορικὸς στόλος, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων μικρῶν πλοίων, δημεύεται ὑπὲρ τῶν συμμαχικῶν Κρατῶν, ἀπομένει δὲ εἰς τὴν Γερμανίαν δύναμις ἐμπορικοῦ στόλου τόννων ἐν συνόλῳ 600 χιλλιάδων. Εἶναι γνωσταὶ αἱ καταστροφαὶ καὶ αἱ ζημίαι τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία. Ἡ Ἑλλὰς διαρκοῦντος τοῦ πολέμου εἶναι βεβαιωμένον ἐξ ἐπισήμων στατιστικῶν, ὅτι κατ’ ἀναλογίαν εἰς ἀριθμὸν τῆς χωρητικότητος πλοίων εἶναι ἡ τὰς μεγαλειτέρας ὑποστᾶσα ζημίας ἀπὸ τορπιλίσεις καὶ ἀνατινάξεις ἐμπορικῶν αὐτῆς πλοίων. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ Ἑλλὰς ἡ ὁποία χάρις εἰς τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν τόλμην τῶν ναυτικῶν αὐτῆς τέκνων κατέστη μία τῶν μεγαλυτέρων ναυτικῶν δυνάμεων ἐξυπηρετοῦσα τὰ ἴδια καὶ τὰ παγκόσμια συμφέροντα, ἡ Ἑλλὰς ἔχει πᾶν δικαίωμα ν’ ἀξιώσῃ, ὅπως εἰς τὴν διανομὴν τῆς δικαίας καὶ ἐπιβεβλημένης ταύτης λείας καταταχθῇ καὶ αὐτὴ μεταξὺ τῶν πρώτων. Δυστυχῶς μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης αἱ ὑπάρχουσαι πληροφορίαι εἶναι, ὅτι οἱ σύμμαχοι δὲν ἔλαβον τὴν ἐπιβαλλομένην ἀπόφασιν.

§13Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐλειτούργησεν ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἀποζημιώσεων ἀκόμη, μόλις συνεκροτήθη.

§14Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχω ἐπισήμους πληροφορίας, ὅτι εἰς τὰ διαβήματα τὰ ὁποῖα ἔγιναν παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐδόθη ἀκόμη ἀπάντησις ἱκανοποιοῦσα τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως.

§15Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μπορεῖτε νὰ θεωρήσητε καὶ τὰς ἰδικάς μου ὡς ἐπισήμους ἀντιλήψεις. (ἱλαρότης). Πρὸ καιροῦ ὅταν ἐπρόκειτο ἡ Γερμανία, ὑπογραφείσης τῆς ἀνακωχῆς νὰ τροφοδοτηθῇ παρὰ τῶν συμμάχων, οἱ σύμμαχοι ἠξίωσαν νὰ παραδώσῃ ἡ Γερμανία τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα εἶχε τότε, περίπου ἑνὸς ἑκατομμυρίου τόννων, εἰς τοὺς συμμάχους, ἵνα ἀναλάβωσι νὰ χρησιμοποιήσωσι τὰ πλοῖα αὐτὰ διὰ τὴν τροφοδοσίαν τῆς Γερμανίας. Ὁ στόλος τῆς Γερμανίας εἶναι 4 ἑκατομμ. περίπου τόννων. Μέρος μόνον τοῦ ἐμπορικοῦ της στόλου τότε ἐτορπιλλίσθη καὶ ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα θὰ δώσωσιν εἰς τοὺς συμμάχους, ἵνα ἀναλάβωσι τὴν τροφοδοσίαν, νὰ δοθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς ἕν μέρος ν’ ἀναλάβωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ κάμωμεν τροφοδοσίαν τῆς Γερμανίας. Ἀλλὰ τοῦτο ἦτο μεγαλύτερον τοῦ ἀναστήματός μας. Τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων εἶναι ἄλλο, ἀλλὰ τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ἀλλ’ ὅταν, ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἀποζημιώσεων πρόκειται νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀπωλείας τὰς Ἑλληνικάς, ὅπως θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἀπωλείας τῶν ἄλλων συμμάχων.

§16Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εὐχαριστῶ πολύ. Ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ ἀπάντησις διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ κενόν.

§17Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει δυσφορία, καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἰδικήν μας, διατὶ τόσον καιρὸν ἀναβάλλεται τὸ ζήτημα· ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι τώρα μόλις ἐμπῆκε εἰς ἰσχὺν ἡ συνθήκη.

§18Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ σημείων τῶν καιρῶν, καὶ ὑποδείξας τὸ δίκαιον τῶν Ἑλληνικῶν ἀξιώσεων.

§19Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀντιλήψεις ἀπαισιόδοξοι ἄνευ αἰτίας. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ τ’ ἄλλα πλοῖα τὰ Ἑλληνικά τὰ τορπιλλισθέντα θὰ ἀποζημιωθῶσιν ἀπὸ τοὺς Γερμανούς. Τώρα ποῖοι δικαιοῦνται νὰ πάρουν τὰς ἀποζημιώσεις αὐτὰς εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§20Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Γεννᾶται δυσχέρεια, διότι παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς περίεργον φαινόμενον, ὅτι ἐγείρουν ἀξιώσεις ἐπὶ μεγάλου ἀριθμοῦ Γερμανικῶν πλοίων ἀκριβῶς αἱ δυνάμεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ὑπέστησαν τὰς ὀλιγωτέρας ζημίας κατὰ τὸν πόλεμον.

§21Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς;

§22Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι αἱ Δυνάμεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι κατέχουν τὰ εἰς τοὺς λιμένας των ἀποκεκλεισμένα γερμανικὰ πλοῖα, εἶναι δὲ βεβαιωμένον ἐκ τῆς Γαλλικῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι αἱ Δυνάμεις αὐταὶ εἶναι αἱ τὰς ὀλιγωτέρας ζημίας ὑποστᾶσαι πάντοτε ἐν ἀναλογίᾳ.

§23Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει ρυθμισθῇ κανὲν ζήτημα ἀκόμη, κύριε συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν συνεκροτήθη ἀκόμη καὶ δὲν ἐλειτούργησεν ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ἀποζημιώσεων δὲν εἰμποροῦμεν νὰ ἐξεύρωμεν πῶς θὰ λυθοῦν τὰ ζητήματα αὐτά. Ἄν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν λείαν πολέμου πλοῖα ἐμπορικὰ θὰ τὰ καταθέσουν εἰς τὸν κοινὸν κορβανᾶν διὰ νὰ πάρωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, δὲν τὸ ἐξεύρομεν, εἶναι δευτερεῦον ζήτημα, ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἔχομεν καμμίαν ἔνδειξιν.

§24Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι διατυποῦμεν εὐχὰς ἐφ’ ὅσον δὲν ἐλύθη τὸ ζήτημα νομίζω ὅτι εἶναι σκόπιμον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας ἀξιούσης τὴν ἀναγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων της ἐν ἴσῃ μοίρᾳ παρὰ τῶν Συμμάχων.

§25Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν ἐπροφθάναμε καὶ ἡμεῖς νὰ κατάσχωμεν τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰς τὸ Κερατσίνι θὰ εἴμεθα καὶ ἡμεῖς μεταξὺ αὐτῶν, ἀλλὰ δὲν ἐπροφθάσαμε καὶ εἴμεθα μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ πάρουν ἐκ τῶν ὑστέρων.

§26Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, κύριοι συνάδελφοι, διότι καὶ ἕτερον νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς σοβαρώτερον καὶ ἀμέσου ἀνάγκης πρόκειται μετ’ ὀλίγον νὰ σᾶς ἀπασχολήσῃ, νομίζω ὅμως ὅτι ὀφείλω νὰ πραγματευθῶ τὸ τελευταῖον κεφάλαιον τῆς Συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν, τὸ ἀφορῶν τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐργασίας.

§27Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πρὶν εἰσέλθετε εἰς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ σταματήσωμεν ἐδῶ διὰ νὰ τὸ μάθουν καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὅτι ἡ Γερμανία θὰ πληρώσῃ μέχρι τῆς 1ης Μαρτίου 1921 τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ὅλαι αἱ συντάξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ δοθοῦν εἰς τοὺς τραυματίας τοῦ πολέμου καὶ εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν θανόντων ἐκ τοῦ πολέμου, αἱ δὲ συντάξεις αὐταὶ θὰ κανονισθοῦν δι’ ὅλους τοὺς Συμμάχους ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ Ἀγγλικοῦ, ὁ ὁποῖος ὅπως γνωρίζετε, εἶναι πολλάκις πενταπλάσιος καὶ ἑξαπλάσιος τῶν ἰδικῶν μας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπονεμομένην σύνταξιν εἴτε εἰς τὸν τραυματίαν εἴτε εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ θανόντος. Εἶναι λοιπὸν μία ἐκ τῶν οὐσιωδεστάτων διατάξεων καὶ ἐνόμισα ὅτι ἦτο καθῆκον μου νὰ μὴ ἀφήσω νὰ τελειώσῃ ἡ εἰσήγησις χωρὶς νὰ διακηρύξω τοῦτο, διότι ὑπάρχουν 28 χιλιάδες τραυματιῶν καὶ χιλιάδες οἰκογενειῶν αἱ ὁποῖαι ἔχασαν τοὺς προστάστας των....

§28Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ βάρος αὐτὸ ἐπιπίπτει ἐπὶ τῆς Γερμανίας μόνον;

§29Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐπὶ τῶν Συμμάχων της ἀλλὰ καὶ μόνη ἡ Γερμανία εἶναι ὑπαχρεωμένη νὰ πληρώσῃ, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ δυνηθῶσιν οἱ Σύμμαχοι της. Τοῦτο ἠθέλησα νὰ ἐξάρω διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι ἡ Γερμανία ὑποχρεοῦται μόνον ἀπέναντι τῶν ἐν τῷ Δυτικῷ Μετώπῳ διεξαγαγόντων τὸν πόλεμον. Ἑπομένως καὶ ἡμεῖς τὸν Μάρτιον τοῦ 1921 θὰ λάβωμεν τὴν κεφαλαιοποίησιν ὅλων τῶν ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τοὺς τραυματίας καὶ τοὺς θανόντας ἐν τῷ πολέμῳ εἴτε ὡς μαχηταί, εἴτε ὡς ἐπιβάται τῶν πλοίων τῶν ἐμπορικῶν, τὰ ὁποῖα ἐτορπιλλίσθησαν καὶ κατεστράφησαν καὶ ἤθελον νὰ γνωρίζῃ ὁ κόσμος ὅτι ἡ ἀποζημίωσις θὰ εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Ἀγγλικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ὁρίζει ὡς κατώτερον ὅριον τὰς 200 δραχμάς, ἐνῷ ὁ ἰδικός μας ἀρχίζει ἀπὸ πολὺ χαμηλά.

§30Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἦτο παράλειψις ἐκ μέρους τῆς Συνδιασκέψεως ἐὰν κατὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεων διὰ τὸν κανονισμὸν τῆς μεταπολεμικῆς καταστάσεως δὲν ἐφρόντιζε καὶ διὰ τὴν λῆψιν μέτρων καὶ ἀποφάσεων διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐργασίας. Εἰς τὸ τελευταῖον τμῆμα τῆς Συνθήκης εἰς 44 ὅλα ἄρθρα διατυποῦντα τὰ γενικὰ ἀξιώματα καὶ αἱ γενικαὶ ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀντιλήψεως περὶ κοινωνικῆς δικαιοσύνης καθιεροῦσι τοὺς ὅρους ὑφ’ οὓς ὁ ἐργατικὸς κόσμος, ἀποτελοῦν τμῆμα σημαντικὸν καὶ συμπαθὲς τοῦ ὅλου κοινωνικοῦ συνόλου θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐν τῷ μέλλοντι ἐξέλιξιν αὐτοῦ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὅρους τῆς ὑπ’ αὐτοῦ παρεχομένης ἐργασίας καὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὅρους τῶν ἀνταλλαγμάτων διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην. Τὸ Κράτος ἐν τῇ σημερινῇ αὐτοῦ διαμορφώσει ὡς ρυθμιστοῦ τῶν σχέσεων τῶν διαφόρων ἐν αὐτῷ ὑπαρχουσῶν ὁμάδων ἔχει σήμερον ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν ὅπως ἐν τῇ νομοθετικῇ καὶ διοικητικῇ αὐτοῦ μερίμνῃ φροντίσῃ καὶ περὶ τῶν συμφερόντων τῆς ἐργασίας ὑπὸ τὴν καλῶς ἐννοουμένην αὐτῆς ἔννοιαν καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ὁ ἀνταγωνισμὸς αὐτῆς πρὸς τὸ κεφάλαιον νὰ μὴ ἀποβῇ ἐπὶ ζημίᾳ καὶ ἐπὶ καταστροφῇ τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων ἀλλὰ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου, οὗτινος ἐπαναλαμβάνω τμῆμα σημαντικὸν ἀποτελεῖ καὶ ὁ ἐργατικὸς κόσμος. Ὑπὸ τὰς ἀντιλήψεις ταύτας διετυπώθησαν αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ καὶ ἡ Διάσκεψις τῶν Παρισίων διετύπωσε τοὺς ὅρους τῆς Διεθνοῦς ἐργατικῆς Συνελεύσεως, ἡ ὁποία, διὰ Συνόδων ὁριζομένων ἐκ τῶν προτέρων τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα θὰ διαπραγματευθοῦν, θὰ καθορίσῃ τοὺς ὅρους τῆς ἐργασίας, τοῦ ἡμερομισθίου, τῶν ἐργατικῶν συντάξεων, τῆς ἐργατικῆς κατοικίας, τοὺς ὅρους ἐν πάσῃ περιπτώσει τῶν σχέσεων τοῦ κεφαλαίου μὲ τὴν ἐργασίαν, τὰ δὲ συμπεράσματα τῶν Συνόδων τούτων τῶν συνερχομένων εἰς μέρη ἐκ τῶν προτέρων ὁριζόμενα, θέλουσιν υἱοθετηθῆ ὑπὸ τῶν καθ’ ἕκαστα Κυβερνήσεων, καὶ θέλουσι λαμβάνῃ τὴν μορφὴν μέτρων νομοθετικῶν ἐξασφαλιζόντων τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τοῦ κοινωνικοῦ ἀνταγωνισμοῦ μεταξὺ ἐργασίας καὶ κεφαλαίου. Δὲν δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι καὶ τὸ Κεφάλαιον τοῦτο τὸ ἀφορὸν τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐργασίας ἀποτελεῖ τὸν καταστατικὸν οὕτως εἰπεῖν χάρτην τῆς ἐργασίας, δὲν δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἐλήφθησαν ἀποφάσεις ἔχουσαι ἐν ἑαυταῖς καὶ τὴν ἰσχὺν τῆς ἐκτελέσεως, ἀλλὰ δύναταί τις πεποιθότως νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἀρχαί τινες θεμελιώδεις καὶ δόγματα θεμελιώδη διατυποῦνται εἰς τοὺς ὅρους τῆς προκειμένης Συνθήκης ἀποτελοῦσαι ἤδη ἀποφάσεις. Τὸ μέγιστον, τὸ οὐσιωδέστατον συμπέρασμα τοῦ κεφαλαίου τούτου εἶναι ὅτι ἡ ἐργασία ἀναγνωρίζεται ὡς σημαντικὸς παράγων ἐν τῇ κοινωνικῇ διαμάχῃ τῶν ὁμάδων μὲ ὅλα τὰ δικαιώματα καὶ μὲ ὅλας τὰς ἀξιώσεις. Ἡ ἐργασία παύει θεωρουμένη ὡς ἐμπόρευμα, ὡς ἐπὶ λέξει λέγεται ἐν τῇ Συνθήκῃ, τασσομένη ἐν τῇ αὐτῇ μοίρᾳ μὲ τὸ κεφάλαιον, καὶ ἀποτελοῦσα ἀντικείμενον σημαντικωτάτης μερίμνης τοῦ ῥυθμιστοῦ τῶν σχέσεων Κράτους. Δι’ ὅλους τούτους τοὺς λόγους ἔχω πεποίθησιν κ. βουλευταὶ ὅτι, ὅπως ἐν τῷ κανονισμῷ τῶν πολιτικῶν ζητημάτων ὁδηγὸν αὐτῆς ἔχει ἡ διάσκεψις τὸ αἴσθημα τῆς διεθνοῦς δικαιοσύνης, οὕτω ἡ ἰδέα καὶ ἡ ἀντίληψις καὶ τὸ αἴσθημα τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης ὁδηγοῦσι τὴν Διάσκεψιν τῶν Παρισίων πρὸς καθορισμὸν τῶν ὅρων καὶ τῶν ἀξιωμάτων ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτῆς ὑπὲρ τῆς ἐργασίας. Ὁ θεσμὸς τῆς ὀργανώσεως τῆς ἐργασίας ἀποτελεῖ ἐγγύησιν πλέον ἀσφαλῆ ἀλλ’ ἀποτελεῖ καὶ ὅπλον κατ’ ἐκείνων οἵτινες εἴτε ὑπὸ ἀρχῶν ἀνατρεπτικῶν εἴτε ὑπὸ ἀρχῶν ἐκμεταλλευτικῶν ἀγόμενοι προσπαθοῦσι νὰ παρασύρωσι τὸν ἐργατικὸν κόσμον εἰς σκέψεις καὶ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ὡς τελικὸν ἀποτέλεσμα δύνανται νὰ ἔχωσι παγκοσμίους ἀνατροπάς. Ἡ Συνδιάσκεψις τῶν Παρισίων ψηφίζουσα τὰ ἄρθρα τῆς ἐργασίας παρέσχεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Κοινωνίαν ἐν γένει τὸ θετικώτερον ὅπλον, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ ἐν τῷ μέλλοντι πάσας τὰς τοιούτου εἴδους ἀποπείρας κατὰ τῆς κοινωνικῆς εὐταξίας καὶ τῆς προόδου τῆς Ἀνθρωπότητος. Αὕτη εἶναι ἐν συντόμῳ ἡ Συνθήκη τῶν Βερσαλλιῶν κ. Συνάδελφοι ὑπισχνουμένη εἰς τὴν Ἀνθρωπότητα εἰρηνικὴν ἐξέλιξιν, ὑπισχνουμένη εἰς τὸν Κόσμον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μετὰ τὸν πόλεμον καὶ διαρκοῦντος τούτου μορφωθεισῶν ἀντιλήψεων, νέαν ζωὴν ἔχουσαν ὡς πνεύμονας αὐτῆς τὸ δίκαιον καὶ τὴν ἐλευθερίαν. Τὴν ἔκθεσιν ταύτην τῆς Ἐπιτροπῆς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς (χειροκροτήματα).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) «Περὶ συστάσεως τυπογραφείου καὶ βιβλιοπωλείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.» καὶ 2) «Περὶ συστάσεως κλάδου τηλεφωνητῶν ἐν τῷ Πολ. Ναυτικῷ». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πολυχρονιάδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς πλημμυροπαθῶν χωρίων ἀπὸ καταβολὴν φόρου 1919, ἀπαλλαγῆς ἐνοικιαστῶν τῶν ἀπὸ τῆς δεκάτης διαφόρων χρήσεων κλπ. ἥτις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ἡ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συνάψεως συμβάσεως πρὸς ἀγορὰν ἱστορικῶν ἐγγράφων τοῦ κ. Βλαχογιάννη». Ἡ ἐπὶ τῶν Δημοσίων ἔργων κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἑξῆς νομοσχεδίων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 17 Σ)βρίου 1919 Ν. Διατάγματος «περὶ κυρώσεως πράξεων καὶ ἀποφάσεων τῆς παρὰ τῇ Α.Δ.Μ. ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Ἰουλίου 1917 Ν. Διατάγματος «περὶ παροχῆς ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος πιστώσεως 25.000.000 δραχ. εἰς τὴν Α.Δ.Μ.». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 2 Μαΐου 1919 Ν. Β. Διατάγματος «περὶ προμηθείας ὑλικῶν διὰ τὴν ἀντικατάστασιν ξυλίνων γεφυρῶν Παπουλίου–Πλατὺ–Τοψὶν καὶ Πειραιῶς–Λαρίσσης–Παπαπουλίου». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Μαΐου 1919 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων 1024 περὶ διοικήσεως τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Κράτους 1475 καὶ 1507 περὶ ἐπιτάξεως ὑπὸ τοῦ Κράτους τῶν σιδηροδρόμων

ΠΑΠ».

5) «Περὶ κυρώσεως συμβάσεως, τροποποιούσης ἄρθρα τινὰ τῆς κατὰ τὴν 25ην Αὐγούστου 7ην Σ)βρίου 1914 συνομολογηθείσης ἀρχικῆς συμβάσεως διὰ τὴν ἐπὶ τῶν Ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων κυκλοφορίαν τῶν διαφόρων τύπων ἁμαξῶν τῆς διεθνοῦς ἑταιρείας κλιναμαξῶν κλπ.». Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 1675 περὶ Σώματος ἐλέγχου Στρατοῦ». Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν;

§32ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Κηρύσσεται κατ’ ἐπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ἐὰν συναινῇ, πρὶν ἢ ἐπιληφθῶμεν τῆς συνεχείας τῆς συζητήσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, νὰ ψηφίσωμεν ἐκ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα τοὐλάχιστον περὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§35ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διορισμοῦ Ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον).

§37Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 50, νομοσχέδιον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως διότι ἔχει ἀναλάβῃ ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλὴ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο;

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταρτισμοῦ μελετῶν βελτιώσεως καὶ ἀναπτύξεως τῆς πεδιάδος τοῦ Στρυμῶνος καὶ τῆς πεδιάδος Θεσσαλίας. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῆς εἰς τὴν ἑταιρείαν Διαχειρίσεως τῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἑλλην. Δημοσίου Χρέους Ὑπεγγύων προσόδων παρεχομένης ἀμοιβῆς διὰ τὴν μεταφορὰν πώλησιν καὶ διαχείρισιν τοῦ ἅλατος ἐν τῷ Παλαιῷ Βασιλείῳ». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν εἰσφορῶν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων διὰ τὰς δαπάνας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς Ἀστυνομίας καὶ μεταρρυθμίσεως τῶν Νόμων περὶ δημοτικῶν δασμῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Διατάγματος «περὶ προσλήψεως ἐκτάκτου διοικητικοῦ καὶ τεχνικοῦ προσωπικοῦ καὶ τροποποιήσεως αὐτοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀδείας πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν πρὸς σύναψιν συμβάσεων μετὰ ξένων Κρατῶν «περὶ ἀμοιβαίας ἐπιδόσεως δικογράφων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ἀπὸ 29 Σεπτεμβρίου 1919 Ν. Δ. «περὶ προσθέτου μισθοῦ ἀρχικελευστῶν, κελευστῶν, ὑποκελευστῶν κτλ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24 Αὐγούστου 1919 Ν.Δ. «περὶ προσλήψεως παρὰ τῇ Βρεττανικῇ Ναυτικῇ Ἀποστολῇ 10 ὑπαξιωματικῶν Βρεττανῶν ὅπως ὑπηρετήσωσι παρὰ τῇ Ἑλληνικῇ Ναυτικῇ Ἀεροπορικῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ὁρισμοῦ ἡμερησίου ἐπιδόματος αὐτῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21 Αὐγούστου 1919 Ν.Δ. «περὶ προσθήκης δευτέρας παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νόμου 548 περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Π. Ναυστάθμου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Σεπτεμβρίου 1919 Νομοθ. Διατάγματος περὶ προσλήψεως διαρκοῦντος τοῦ παρόντος πολέμου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν δοκίμων γυναικῶν νοσοκόμων ἄνευ διαγωνισμοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων καὶ δικαστικῶν ἐν γένει πράξεων ἀμφοτέρων τῶν Διοικητικῶν Δικαστηρίων τῶν Ναυτικῶν Ἐπιτάξεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουλίου 1919 Ν. Δ. περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον 1735». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰουνίου 1919 Ν.Δ. περὶ μετατάξεως εἰς τὸν οἰκονομικὸν κλάδον ἀρχειοφυλάκων τοῦ Π.Ν. διπλωματούχων ἐμπορικῶν σχολῶν καὶ ἀπὸ 25 Ἰουνίου 1919 ὁμοίου περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀνωτέρω». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12ης Σεπτεμβρίου 1929 Νομοθ. Διατάγματος περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Νόμου 1761 περὶ ἐκτελέσεως καὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου 1315». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ΔΛΣʹ (4036) καὶ 599». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταρτισμοῦ μελετῶν ἐπὶ τοῦ Σπερχειοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας συμφωνίας περὶ παρατάσεως τοῦ μεταξὺ τῶν δύο τούτων Κρατῶν ὑφισταμένου Συμβατικοῦ Καθεστῶτος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου περὶ μονιμοποιήσεως τῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου διορισθέντων δυνάμει τοῦ Νόμου 203 καὶ 870 προσωρινῶν ὑποπροξένων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Μαΐου 1919 Νομοθ. Διατάγματος «περὶ συστάσεως παρὰ τῇ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικῇ Ἁρμοστείᾳ τμήματος ἐξασκοῦντος Προξενικὰ καθήκοντα». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 27 Μαΐου 1929 Νομ. Διατάγματος «περὶ τρόπου διεξαγωγῆς διαγωνισμοῦ πρὸς κατάληψιν θέσεως γραμματέως Προξενείου κτλ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24 Ἰουλίου 1919 Νομοθ. Διατάγματος «περὶ τρόπου προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεων εἰς τὸν νόμον ΓΨΙΑʹ περὶ ὀργανώσεως τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν» ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῶν νόμων 205 τοῦ 1914 καὶ 803 τοῦ 1917». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐφοδιασμοῦ διὰ διπλώματος πλοιαρχίας τῶν ἐκ τῶν Νέων Χωρῶν καταγομένων ναυτικῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 863 περὶ προσθέτων τελῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν). Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑποχρεωτικῆς καταγγελίας τῆς βάσεως ἐργασίας ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν).

§41Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ αὐτοῦ.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον θὰ συζητηθῇ.

§43Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ τὰ ἐργατικὰ θὰ ἀπασχολήσουν διὰ μακρῶν τὴν Βουλὴν ἐνῷ ἡμεῖς σήμερον ἤλθομεν παρασκευασμένοι διὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον.

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ ἀναβληθῇ τὸ ἀγροτικὸν ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἔχει λόγους νὰ ἐπιμείνῃ ὅπως καὶ τὰ ἐργατικὰ νομοσχέδια ψηφισθοῦν τοὐλάχιστον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται νὰ συζητηθῇ ἡ ἀρχὴ καὶ τῶν τριῶν νομοσχεδίων μαζύ.

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§46Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Μάλιστα καὶ τῶν τριῶν ταὐτοχρόνως.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀδικημάτων κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας» καὶ Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαγγελματικῶν σωματείων». Συζητοῦνται καὶ τὰ τρία ταὐτοχρόνως. Ὁ κ. Α. Σίδερης ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§48Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα, κύριοι βουλευταί, τὰ ὁποῖα καθὼς γνωρίζετε προεκάλεσαν τόσον θόρυβον καὶ διαμαρτυρίας ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν, καὶ περὶ τῶν ὁποίων δεικνύει ἐνδιαφέρον νὰ ψηφισθῶσιν μόνον ἡ ἕνωσις τῶν ἐργοδοτῶν, νομίζω ὅτι θέτουσιν τὸ ζήτημα γενικῶς τῆς ἐργατικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐπεθύμουν ἐπὶ τούτου γενικῶς νὰ εἴπω μερικὰ ἐπὶ τῆς ἐν γένει ἐργατικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιφυλλασσόμενος ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν νὰ ὁμιλήσω ὅταν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ συζητηθῶσιν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν. Ὀφείλω κύριοι βουλευταί, νὰ διατυπώσω τὰς γνώμας μου καὶ τὰς γνώμας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθῶσιν τὴν ἰδεολογίαν τὴν ὁποῖαν ἐγὼ ἀντιπροσωπεύω, πῶς ἐννοοῦμεν δηλαδὴ τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν καὶ πῶς ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν καὶ ἐν τοιαύτη περιπτώσει ἐκ τῆς ἀντιθέσεως τῶν δύο ἀντιλήψεων νὰ συναχθῇ τὸ ἀντεργατικὸν ἢ μὴ τῶν νομοσχεδίων τούτων. Τοῦτο δὲ εἶναι τοσοῦτον μᾶλλον ἀναγκαῖον καθόσον φέρεται ἤδη ἀπὸ πολλοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τοῦ 1910 διὰ τῶν πρώτων οὐχὶ ἐργατικῶν, ἀλλὰ περὶ ἐργατικῶν ζητημάτων νόμων ἐφήρμοσε ἐργατικὴν πολιτικήν. Ἡ φιλεργατικὴ πολιτικὴ ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ ὅθεν τί εἶναι αὐτὴ ἡ ἐργατικὴ πολιτικὴ καὶ ἐὰν εἶναι ὠφέλιμος καὶ κατὰ πόσον ὠφέλιμος εἰς τοὺς ἐργάτας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλῶν ἄλλοτε παρεμπιπτόντως ἐπὶ ζητήματος ἐργατικοῦ ἐπὶ ἐπιστημονικῆς μᾶλλον συζητήσεως σοσιαλιστικῆς εἶπεν ἐνταῦθα ὅτι ἀκολουθεῖ σοσιαλισμὸν τοῦ Κράτους.

§49Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Φιλεργατικὴν πολιτικὴν ἐν γένει ἀκολουθοῦμεν.

§50Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐπίσης καὶ χθὲς νομίζω εἰς μίαν διακοπὴν παρεμπιπτόντως εἶπεν ὅτι ἀκολουθοῦμεν τὴν Γαλλικὴν σχολὴν τῆς κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης, ἡ ὁποῖα δὲν εἶναι ἄλλο κατ’ ἔκφρασιν κοινὴν τῶν Γάλλων καθηγητῶν παρὰ ὁ σοσιαλισμὸς τοῦ Κράτους Γαλλικὰ ἐνδεδυμένος. Ἀκολουθεῖ δὲ λέγει τώρα φιλεργατικὴν πολιτικὴν οὖσα καὶ διαμένουσα Κυβέρνησις ἀστικὴ ὅπως εἶναι καὶ ὅπως τὸ ὡμολόγησεν ἄλλοτε καὶ ὁ πρόεδρος αὐτῆς. Εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονός, κύριοι βουλευταί, γεγονὸς τὸ ὁποῖον βλέπομεν εἰς τὰ μάτια μας χωρὶς νὰ χρειάζεται ἐπιχειρήματα ἵνα πεισθῶμεν καὶ τὸ παραδεχθῶμεν γεγονός, ὅτι εἰς τὴν κοινωνίαν ὑπάρχει καθημερινὴ πάλη καὶ πάλη ὀξεῖα καὶ πάλη σκληρὰ μεταξὺ δύο τάξεων τῆς τάξεως τῆς παραγούσης τὰ πάντα καὶ στερουμένης τῶν πάντων καὶ τῆς τάξεως ἡ ὁποῖα κατέχει ἀποκλειστικῶς εἰς χεῖρας της τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς, τὰ μέσα δηλαδὴ διὰ τῶν ὁποίων γίνεται παραγωγὴ τῶν ἀγαθῶν. Μπορεῖ νὰ εἰπῇ κανεὶς κατὰ μίαν κλασικὴν ἔκφρασιν ὅτι ὅλον τὸ καπιταλιστικὸν σύστημα δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ σύστημα τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει ἡ ἀναγκαστικὴ σύμπραξις δύο τάξεων ἐν τῇ παραγωγῇ τῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα χρειάζονται εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ πρέπει νὰ συμβληθοῦν δηλαδὴ αἱ δύο τάξεις ἡ ἔχουσα τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς καὶ παρέχουσα αὐτὰ εἰς τοὺς ἐργάτας καὶ οἱ ἐργαζόμενοι αὐτὰ ἡμερομίσθιοι ἵνα ἐργασθῶσι καὶ παραχθῶσι τὰ προϊόντα ὧν ἡ κοινωνία ἔχει χρείαν τὰ ὁποῖα προϊόντα πάλιν παρέχονται εἰς τὸν ἐργάτη διὰ μέσου τῆς ἐμπορευομένης αὐτὰ ἀστικῆς τάξεως, ὅσον αὐτὴ θέλει, διότι ὁ ἐργάτης παράγει οὐχὶ ἵνα καταναλώσῃ αὐτὸς ἀμέσως, ἀλλὰ παράγει ἐμπορεύματα τιμώμενα ὅσον ἡ ἀστικὴ τάξις θέλει ἀνταλάσσουσα ταῦτα ἀντὶ τοῦ ἐμπορεύματος ἐργασίας, ὅπερ ἐπίσης τιμᾷ ὅσον ἡ ἀστικὴ τάξις θέλει διότι ὁ ἐργάτης εἶναι ὑποχρεωμένος καὶ τὸ βλέπομεν καθ’ ἡμέραν νὰ πωλῇ τὸ ἐμπορευμά του καὶ νὰ συμβάλλεται ἐπὶ ἀνίσοις ὅροις, διότι εἶναι ἄνισος Οἰκονομικῶς καίτοι πολιτικῶς φέρεται ὡς ἴσος, μὴ εὑρισκόμενος κατὰ τοῦτο εἰς ἕνα νομικὸν, ὡς ἐλέχθη σοσιαλισμόν. Οἰκονομικῶς εὑρισκόμεθα εἰς μίαν ἀνισότητα μεταξὺ δύο τάξεων καὶ ὁ ἐργάτης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πωλῇ τὴν ἐργασίαν ὅσον ὁ γενικὸς συναγωνισμὸς τοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἀγορασθῇ αὕτη ἀπὸ τὸν ἐργοδότην. Ἀγωνίζεται λοιπὸν ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ὑψώσῃ τὸ ἡμερομίσθιον του, ἀγωνίζεται δ’ ἀντιθέτως ἡ τάξις ἡ ἑτέρα τῶν ἐπιχειρηματιῶν νὰ τὸ μικρύνῃ ἵνα κερδίσῃ περισσότερα ὄχι μόνον ἀπὸ κερδομανίας ὁρμωμένη, ἀλλὰ καὶ οὖσα ἠναγκασμένη νὰ κάμῃ τοῦτο, καὶ τοῦτο εἶναι ὁ ἀδυσώπητος ὅρος τοῦ καταπιταλιστικοῦ συστήματος, διότι ὅσῳ μεγαλείτερα κεφάλαια ἔχει τόσον καλύτερα συντηρεῖται καὶ ἀγωνίζεται μία ἐπιχείρισις, καὶ συνεπῶς ὑποχρεοῦται διαρκῶς νὰ φροντίζῃ διὰ τὴν αὔξησιν κερδῶν καὶ κεφαλαίου. Εἶναι δὲ ἡ παραγωγικωτέρα ἡ συγκεντρώνουσα μεγάλα κεφάλαια ἐπιχείρησις δι’ ὃ καὶ ἡ συγκέντρωσις κεφαλαίων εἶναι νόμος οἰκονομικὸς ἀδυσώπητος τοῦ καπιταλιστικοῦ καθεστῶτος ἐν ᾧ ζῶμεν. Ὁ ἐργάτης ἀμυνόμενος, εὑρίσκεται οὕτω ἀντιμέτωπος εἰς μίαν ἄλλην πάλην, ἡ ὁποία ἀγωνίζεται ἀντιστρόφως πρὸς αὐτὸν καὶ ἀγωνίζεται μὲ ἐλατήρια τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ εἴπω κάθε ἄλλο παρὰ ἠθικὰ εἶναι, διότι δὲν εἶναι ἠθικὸν νὰ βλέπωμεν ἕνα ἀνθρώπινον πλάσμα τὸ ὁποῖον ἕνας ἄλλος ἄνθρωπος βλέπει καὶ μεταχειρίζεται μόνον ὡς ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως. Ἐν τούτοις αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ σημερινοῦ καθεστῶτος. Οἱ ἐργάται εἶναι πεπεισμένοι ὅτι ὁ ἀγὼν οὗτος ὁ ἀδυσώπητος ὁ ἔχων τόσα, ὡς γνωστόν, θλιβερὰ ἀποτελέσματα διὰ τὰς παραγωγικὰς τοῦ Ἔθνους τάξεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσῃ ἐὰν ἀντὶ τῆς σημερινῆς ἐμμέσου παραγωγῆς δὲν ἱδρυθῇ ἄμεσος παραγωγὴ καθ’ ἣν τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς τοῦ πλούτου ἀπὸ ἰδιοκτησίας ἀτομικῆς δὲν γείνουν κτῆμα τοῦ συνόλου κοινωνίας διαχειριζόμενα συνεταιρικῶς ἀπὸ μίαν μεγάλην Ἐργατικὴν δημοκρατίαν, ἀγωνιζομένη οὕτω ἡ ἐργατικὴ τάξις φυσικὸν εἶναι νὰ κάμῃ ἕνα ἀγῶνα ἵνα μεταβάλῃ τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους τῆς συνθέσεως τῆς κοινωνίας ἐξ ὧν θὰ μεταβληθοῦν ἀναγκαίως ὡς ἡ ἱστορία ἀποδεικνύει καὶ αἱ πολιτικαὶ συνθῆκαι, τὸ καθεστώς, εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν ἡ ἐργατικὴ τάξις εὑρίσκεται ἐντὸς ἑνὸς πολιτικοῦ συστήματος ἐντὸς νόμων. Ἔχει ἀνάγκην ὅθεν τοιούτου πολιτικοῦ συστήματος, τοιούτου νομικοῦ περιβάλλοντος, τοιαύτης Κρατικῆς στάσεως ἵνα διεξάγῃ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον ἀγωνίζεται κατὰ τῶν κεφαλαιούχων. Ἐντεῦθεν ἡ ἐργατικὴ πολιτική. Θέλει φυσικὰ ἡ ἐργατικὴ τάξις νὰ εὑρίσκεται ἐντὸς συστήματος τοιούτου τὸ ὁποῖον νὰ τῆς ἀναγνωρίζει τὰ μέσα τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ. Καὶ βεβαίως οἱ κείμενοι νόμοι καὶ γενικῶς οἱ νόμοι τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος ὡς ἐρρυθμίσθησαν ἀπὸ τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος δηλαδὴ ἀπὸ ἑνὸς αἰῶνος δὲν εἶναι διατεθειμένοι αὐτὸν τὸν ἀγῶνα ὄχι νὰ τὸν εὐνοήσωσιν ἀλλ’ οὔτε νὰ τὸν ἀνεχθῶσιν, εἶναι ὅμως ὑποχρεωμένοι εἰς τοῦτο, λόγῳ τοῦ ὅτι ὁ ἀγὼν τῶν ἐργατῶν δὲν εἶναι μόνον εἰς τοὺς ἐργάτας συμφέρον, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλην τὴν κοινωνίαν, ἧς οἱ ἐργάται εἶναι ἡ παραγωγικὴ καὶ δίδουσα τὴν ζωὴν τάξις, καὶ ἐφ’ ἧς εἶναι αἰσθητὴ ἡ βαρεῖα τῶν κεφαλαιούχων οἰκονομικὴ κυριαρχία. Ἀγωνίζεται λοιπὸν καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἐργατικὴ σοσιαλιστικὴ ἀντίληψις τῆς ἐργατικῆς πολιτικῆς καὶ τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας, ἀγωνίζεται ἡ ἐργατικὴ τάξις ἵνα ἐπιτύχῃ τοῦτο τὸ πολιτικὸν σύστημα ἐντὸς τοῦ ὁποίου ζῇ καὶ ἀγωνίζεται αὐτὴ ἡ τάξις τὸν ἀγῶνα τὸν σκληρὸν καὶ ἀδυσώπητον, ὥστε νὰ ὠθήσῃ αὐτὴν τὴν ἐξέλιξιν τοῦ ἀγῶνος εἰς τὸ τέρμα του, δηλαδὴ τὴν κατάργησιν τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας, τῶν μέσων τῆς παραγωγῆς, τῶν βιομηχανικῶν σιδηροδρόμων κτλ... Σύστημα δηλαδὴ πολιτικόν, στάσις κρατικὴ τοιαύτη ὥστε νὰ μὴ ἐμποδίζεται ἡ φυσικὴ αὐτὴ ἐξέλιξις πρὸς καθεστὼς διὰ τὸ σύνολον τῆς κοινωνίας σωτήριον. Αὐτὴ εἶναι ἡ σοσιαλιστικὴ ἀντίληψις τῆς ἐργατικῆς πολιτικῆς. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἀντίληψις ἡ ἑξῆς: τὴν (ἀντίληψιν ταύτην ἐκπροσωποῦν τὰ Κράτη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μετέρχονται τὸν λεγόμενον σοσιαλισμὸν τοῦ Κράτους περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως) δηλαδὴ ἡ πολιτικὴ αὕτη δὲν ἐνοεῖ ποσῶς νὰ θίγουν τοιαύτην νομοθεσίαν ἡ ὁποία νὰ βοηθήσῃ ἢ νὰ ἀνέχεται εἰς τὸ τέρμα τοῦτο πρὸς τὸ ὁποῖον ἀπέβλεψαν οἱ ἐργάται ἤτοι τὴν λῆξιν τῆς ὑποτελείας εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦν πρὸς τὴν ἄλλην τάξιν, ἀλλ’ ἁπλῶς μόνον ποθεῖ τὴν ὀξύτητα τοῦ ἀγῶνος, τὰς δυσκόλους περιστάσεις τοῦ ἀγῶνος νὰ τὰς ἀμβλύνῃ καὶ συνεπῶς νὰ καταστήσῃ τὸν ἐργάτην μονίμως μὲν δοῦλον ἀλλ’ ὀλιγώτερον βεβαρημένον. Ἡ πολιτικὴ αὕτη λοιπόν, κύριοι, δὲν εἶναι φιλεργατικὴ πολιτική, ἀλλ’ αὕτη εἶναι ἀντίληψις, καὶ πολιτικὴ ἀστική. Εἶναι ἡ συνέπεια τῆς ἀντιλήψεως ἐκείνης, ἡ ὁποία παραδέχεται, ὡς παρεδέχθη καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὅλα τὰ μέλη τῆς κοινωνίας αἱ τάξεις αὐτῆς στηρίζονται ἐπὶ μιᾶς ἀλληλεγγύης, σχολὴ τῆς κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης ἐνῷ εἶναι ἀληθές, καὶ τὸ βλέπομεν καθημερινῶς, ὅτι δὲν στηρίζονται ἐπὶ τοιαύτης τινὸς ἀλληλεγγύης μεταξὺ τάξεως ἀστικῆς καὶ τάξεως προλεταρίων, τοὐναντίον ὑπάρχει πάλη διηνεκὴς πῶς ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ὠφεληθοῦν περισσότερα οἱ κεφαλαιοῦχοι ἀπὸ τοὺς ἐργάτας. Ἡ ἀλληλεγγύη αὕτη δὲν ὑπάρχει, αὕτη εἶναι πρόσχημα, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω μάλιστα ὅτι ἀείποτε εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἡ κοινωνία ἀποτελεῖ ἕνα ὀργανισμὸν μὲ ἀλληλεγγυότητα τῶν μελῶν· τὴν παρουσίασαν πάντοτε αἱ ἀστικαὶ Κυβερνήσεις ἀκριβῶς διὰ νὰ πλανήσουν καὶ νὰ σταματήσουν τοὺς ἀγῶνας τῶν ἀκτημόνων. Ἐνθυμεῖσθε μάλιστα τὸ παράδειγμα ἀναφέρει καὶ ὁ περιφημότερος διδάσκαλος τῆς θεωρίας τῆς κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης, τοῦ σολιδαρισμοῦ, ὡς λέγεται ὁ Λέων Μελαρζουά, ἐνθυμεῖσθε ἐκ τῆς ἱστορίας ὅτι ὅταν οἱ πληβεῖοι ἐπανεστάτησαν ἐναντίον τῶν Πατρικίων καὶ μετέβησαν εἰς τὸ ὄρος Ἀβεντῖνον ὁ ἄρχων Μενίννος Ἀγρίππας τοὺς εἶπε δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ παραπονεῖσθε, φαντασθῆτε ἄν ἐξεγερθοῦν τὰ μέλη κατὰ τῆς κοιλίας τὶ θὰ γίνῃ· καὶ ἐπείσθησαν οἱ δυστυχεῖς πληβεῖοι καὶ ἐπέστρεψαν εἰς τὰ ἴδια, εἰς τὴν ὑποτέλειαν αὐτῶν πρὸς τοὺς Πατρικίους. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅθεν ἡ ἀλληλεγγύη αὕτη. Τοὐναντίον καὶ δὲν εἶναι θεωρία αὐτή, εἶναι γεγονὸς ὅτι ὑπάρχει πάλη μεταξὺ τῆς τάξεως τῆς ἐκμεταλλευομένης καὶ κερδιζούσης καὶ τῆς τάξεως τῆς ὑπηρετούσης. Εἶναι συμφέρον εἰς τὴν κοινωνίαν, εἰς τὴν παραγωγήν, εἰς τὰ ζωτικώτερα συμφέροντα τοῦ Ἔθνους, εἶναι συμφέρον ἡ ἐργατικὴ τάξις νὰ διατελῇ ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους; Εἶναι συμφέρον καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως καὶ ἀπὸ ἠθικῆς καὶ ψυχολογικῆς ἀπόψεως νὰ βιοῖ τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ Ἔθνους, διότι τὸ μέρος τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως παντοῦ τὸ μεγαλύτερον, νὰ βιοῖ ἐν μίσει τοσούτῳ μὲ τὴν ἄλλην τάξιν, ὥστε κατ’ ἔκφρασιν Ἄγγλου πολιτικοῦ, τοῦ Δισραέλη, αἱ δύο τάξεις νὰ ἀποτελοῦν δύο ἔθνη εἰς τὸ ἕν νὰ εἶναι σχεδὸν ἀδύνατον νὰ εἰπῇ τὸ δέ; Καὶ δὲν ἐπιβάλλεται ἵνα ἡ ἐργατικὴ τάξις ἀφεθῇ εἰς τὴν ἐλευθερίαν της διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἰδανικοῦ της, ἰδανικοῦ ἀπολυτροῦντος καὶ ἀπελευθεροῦντος τὴν κοινωνίαν ὁλόκληρον ἀπὸ ἕν καθεστὼς ἐκμεταλλεύσεως οἷον εἶναι τὸ καθεστὼς τὸ σημερινόν, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ ἐδημιούργησε βέβαια κανεὶς ἄλλος ἢ ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων ὑποκαταστήσασαν αὐτὸ εἰς ἕν ἄλλο καθεστὼς φεουδαρχικόν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε πρότερον; Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν, δὲν εἶναι συμφέρον οὔτε ἠθικὸν οὔτε τὰς ζωτικὰς δυνάμεις τοῦ ἔθνους ἐνισχύει, νὰ ἐμποδίζωνται οἱ ἐργάται εἰς τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον κάμνουν καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τέρμα νὰ καταλύσῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν. Τοῦτο εἶναι συμφέρον ὅλου τοῦ ἔθνους, εἶναι συμφέρον τῆς ἀνθρωπότητος νὰ ἐνισχυθῇ ὁ ἀγὼν αὐτὸς ἀπὸ κάθε ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται τὴν ὑψηλοτέραν ἀποστολὴν τοῦ ἀγῶνος καὶ τὸ τέρμα αὐτὸ τὸ ἀπελευθερωτικόν. Καθ’ ἡμᾶς ὅθεν ἡ ἐργατικὴ πολιτικὴ καὶ ἐργατικὴ νομοθεσία ἔχει αὐτὸν τὸν σκοπόν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἐπιθυμοῦσι νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸς ὁ ἀγῶν, νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ δυστυχία ἀλλὰ νὰ εἶναι ὀλιγώτερον βαρεῖα. Ἀπὸ αὐτῶν τῶν ἀντιλήψεων ὁρμώμεναι ἅπασαι αἱ ἀστικαὶ Κυβερνήσεις, οἷα καὶ ἡ παροῦσα εἰσήγαγον διάφορα ἐργατικὰ λεγόμενα νομοθετήματα, διὰ τῶν ὁποίων λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐργάζονται οἱ ἐργάται ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὡς τοῦτο διακρίνει τὴν σοσιαλιστικὴν ἀντίληψιν ἀπὸ τὴν ἀστικήν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ καταργηθῇ ἡ ἐκμετάλλευσις καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἕν τέρμα ἐθνικοποιήσεως, ἀλλὰ νὰ καταστήσωμεν ὀλιγώτερον ὀξείας τὰς ἀντιθέσεις. Οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἐψήφισεν ἡ Κυβέρνησις, ἀνάγονται κυρίως εἰς τρεῖς, δύναμαι νὰ εἴπω, κατηγορίας. Εἰς νόμους ἀφορῶντας τὴν ὑγιεινὴν καὶ τὴν ἀσφάλειαν, νόμους ἀφορῶντας τὴν ὀργάνωσιν καὶ ὁ νόμος ὁ ὁποῖος πραγματικῶς δέον νὰ ἐξαρθῇ ὡς νόμος, πολὺ ὠφέλιμος, ὁ νόμος περὶ ἀτυχημάτων τῶν ἐργατῶν, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ ἓν νέον δίκαιον. Ἂς ἐξετάσωμεν τοὺς νόμους τούτους, τὴν ἀφετηρίαν των καὶ τοὺς σκοπούς των, ἵνα κρίνωμεν τὴν ἀξιουμένην φιλεργατικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Παρετηρήθη πραγματικῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα ἓν φαινόμενον, φυσικὸν ἄλλως τε, ὅτι ὅπως ηὔξανεν ἡ βιομηχανία ὅπως ηὔξανεν ἡ ἐργατικὴ τάξις, ὅπως ἐγίνετο περισσότερον ὀξεία ἡ ἀντίθεσις τῶν συμφερόντων οἱ ἐργάται ἤρχισαν νὰ καταλαβαίνουν ὅτι εἶχον συμφέρον νὰ ὀργανωθοῦν ὡς τάξις χωριστή, ἤρχισαν νὰ φρονοῦν ὅτι τὰ πρῶτα ἐργατικὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ὑπολείμματα τῶν συντεχνιῶν τοῦ μεσαίωνος, μὲ ἀναμὶξ ἐργάτας καὶ ἐργοδότας, ἔπρεπε νὰ λείψουν, νὰ ξεκαθαρισθοῦν καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἦλθεν ὁ νόμος (ὁ νόμος 281) ὁ ὁποῖος ἐρύθμησε τὰ σωματεῖα καὶ εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ εἶναι χωριστά, εἰς χωριστὰ σωματεῖα ἐργάται καὶ ἐργοδόται. Εἶπον ὅτι συνέπεσε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διότι οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἐδημιούργησεν ὁ νόμος τὴν ἀνάγκην τοῦ χωρισμοῦ, ἡ ἀνάγκη ἦτο ἤδη ἀνεπτυγμένη. Ὁ νόμος ὅμως 281 ἔκαμε ἕνα πρᾶγμα, δὲν ἐπέτρεψεν εἰς τοὺς ἐργάτας νὰ ἔχουν σωματεῖα διὰ νὰ ἀσκοῦν τὸν ἀγῶνα αὐτῶν περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα εἰμὴ ἐφ’ ὅσον ἦσαν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου. Εἰς τὴν ἐλευθερίαν λοιπὸν τῆς ὀργανώσεως τῶν ἐργατῶν ἐτέθησαν περιορισμοί. Ἡ ἀντίληψις αὕτη εἶναι ὑπερσυντηρητικὴ διὰ νὰ μὴ εἴπω ἄλλο τι. Πάντως δὲ ὄχι φιλεργατικὴ εἰς τὴν ἐργατικὴν νομοθεσίαν ὅλου τοῦ κόσμου—εἶναι πολὺ ὀλίγα τὰ Κράτη ἐκεῖνα, καὶ μόνον παράδειγμα ἔχομεν τὰ κράτη τῶν καταλυθεισῶν πρώην Αὐτοκρατοριῶν, τὰ ὁποῖα ἠθέλησαν διὰ νόμου νὰ ρυθμίσουν πῶς θὰ καταρτίζωνται τὰ σωματεῖα τῶν ἐργατῶν, διὰ τῶν ὁποίων κάνουν οἱ ἐργάται αὐτὸν τὸν ἀγῶνα. Εἰς τὴν Γαλλίαν, εἶναι τὸ σύστημα τὸ λεγόμενον τῆς ἐλευθερίας, ἀπὸ μακροῦ χρόνου, τὸ Κράτος σχεδὸν καθόλου δὲν ἐπεμβαίνῃ εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐργατῶν, καὶ τοῦτο ἠκολούθησαν καὶ πᾶσαι αἱ φιλελεύθεραι αἱ ἀληθῶς φιλελεύθεραι νομοθεσίαι. Δὲν εἶναι τὸ Κράτος ὅπερ ρυθμίζει τὰς λεπτομερείας τῶν καταστατικῶν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ρυθμισθοῦν αἱ λεπτομέρειαι τοῦ Καταστατικοῦ, οὔτε αἱ συνελεύσεις, οὔτε ποῖοι ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐγγράφωνται μέλη, οὔτε ὑπὸ ποίας περιστάσεις θὰ γίνωνται δεκτὰ μέλη. Ἐν Γαλλίᾳ δὲν ἀπαιτεῖται ἡ ἔγκρισις τῆς πολιτείας διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ νομικοῦ προσώπου τοῦ σωματείου ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον ἀνακοινοῦται ἡ ὕπαρξις τῶν σωματείων καὶ ἡ πολιτεία δι’ ἄλλους λόγους θέλει νὰ ἔχῃ γνῶσιν τῶν ὑπαρχόντων σωματείων. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν δὲν ἀπαιτεῖται παρὰ δήλωσις εἰς ἕνα ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος καταγράφει αὐτήν. Εἰς ἡμᾶς θεωρεῖται ὅτι διὰ νὰ ἔχῃ τὸ Σωματεῖον νομικὴν ὕπαρξιν πρέπει νὰ συντελέσῃ ἡ πολιτεία διὰ πράξεώς της ἀναγνωριστικῆς ἥτις δίδεται ἐφ’ ὅσον τὸ Σωματεῖον εἶναι κατηρτισμένον κατὰ νόμον, ὁ ὁποῖος ὁρίζει τὰς προϋποθέσεις καὶ αὐτὸ ἔκαμεν ὥστε πολλὰ σωματεῖα νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθοῦν ἂν ἡ ἀρχὴ δὲν ἤθελε νὰ τὰ ἀναγνωρίσῃ. Ἔχομεν παραδείγματα τελευταῖον ὅτι δὲν ἀνεγνώρισαν σωματεῖα ὄχι διότι δὲν ἦσαν ρυθμισμένα κατὰ τὸν νόμον ἀλλὰ διότι ἔλεγον τὰ καταστατικὰ ὅτι τὸ Σωματεῖον στηρίζεται ἐπὶ τῆς πάλης τῶν τάξεων—τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καὶ σημασίαν διότι ἡ πάλη εἶναι γεγονός, ἂν στηρίζεται τὸ Σωματεῖον ἢ δὲν στηρίζεται εἰς τὴν πάλην τῶν τάξεων ἡ πάλη τῶν τάξεων ὑφίσταται— καὶ τὸ δικαστήριον δὲν ἀναγνώρισε τὸ Σωματεῖον Ἂν αὐτὸ γίνεται καὶ δὲν ἀναγνωρίζονται Σωματεῖα ἅτινα τὸ Κράτος δὲν θέλει νὰ ἀναγνωρίσῃ φαντασθῆτε τὶ θὰ γίνῃ ἂν ἔλθῃ ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ὁρίσῃ λεπτομερειακῶς πῶς θὰ λειτουργῇ τὸ Σωματεῖον πῶς θὰ συνεδριάζῃ καὶ πῶς τὸ Σωματεῖον, ἡ ἐργατικὴ τάξις θὰ δεσμεύεται. Δὲν εἶναι φυσικὸν ὅλα τὰ Σωματεῖα νὰ ρυθμισθοῦν κατὰ τὸν ἴδιον τύπον διότι καθὼς βλέπετε εἶναι σωματεῖα τὰ ὁποῖα διεξάγουν ἀγῶνα. Ἂν τὸν ἀγῶνα τὸν ἀναγνωρίζετε πρέπει νὰ ἀφήσετε εἰς αὐτὸν νὰ κανονίσῃ τὰ μέσα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἄλλοι ἀπαντῶντες εἰς τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἐργατῶν κατὰ τῶν νομοσχεδίων εἶπον τὶ θέλετε; Νὰ φροντίζωμεν νὰ εἶναι δημοκρατικωτέρα ἡ σύνθεσις. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ πάρωμεν μίαν διάταξιν καὶ νὰ εἴπωμεν, τὴν ἀπαρτίαν θὰ τὴν κάμῃ τὸ ἥμισυ καὶ ὄχι τὸ τέταρτον κλπ. Ἰδοὺ δημοκρατισμός. Τὰ Σωματεῖα εἶναι μέσα ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον δὲν δύνασθε σεῖς νὰ κανονίσητε.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὸν ἀγῶνα αὐτὸν ἐνδιαφέρεται ἡ κοινωνία δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἀδιάφορος. Εἰμπορεῖ καὶ καθῆκον ἔχει ἡ κοινωνία νὰ κανονίσῃ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ γίνῃ ὁ ἀγὼν ἢ μᾶλλον ὁ ἀνταγωνισμὸς διότι ἡ λέξις «ἀγὼν» ἔχει τὴν ἔννοιαν τοῦ πολέμου.

§52Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δέχομαι κατά τινα τρόπον......

§53Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ληφθῶσι καὶ διὰ τὰ Σωματεῖα ἀνάλογα μέτρα.

§54Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δέχομαι τοῦτο, κύριε πρόεδρε, ἂν εἴπωσιν οἱ ἐργάται ὅτι θὰ κάμουν τὸν ἀγῶνα μὲ πυροβόλα καὶ μὲ ὅπλα βεβαίως ἡ κοινωνία θὰ ἐνδιαφερθῇ. Ἀλλὰ τὰ μικρὰ ζητήματα, τὰ λεπτομερειακὰ τῶν Σωματείων, βεβαίως αὐτὰ δὲν ἐνδιαφέρουν τὴν κοινωνίαν.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐνδιαφέρουν τὴν Κοινωνίαν κατὰ πόσον ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Σωματείου ἢ ἀπόφασις ὀλίγων θορυβοποιῶν.

§56Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀλλ’ εἰς αὐτὸ ὁ μεγαλύτερος ἐνδιαφερόμενος καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει συμφέρον δι’ αὐτὸ εἶναι οἱ ἴδιοι οἱ ἐργάται.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σεῖς θέλετε, καὶ ὅταν λέγω σεῖς δὲν ἐννοῶ ὑμᾶς, ἀλλὰ τοὺς ἀντιδρῶντας γενικῶς εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τούτων, νὰ μὴ ἀποφασίζουσιν οἱ ἐργάται παρὰ ν’ ἀποφασίζῃ μόνον τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον συνήθως ἀπαρτίζεται ἀπὸ τὰ ζωηρότερα στοιχεῖα. Λοιπὸν ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἐδέχθημεν μερικὰς τροποποιήσεις προταθείσας ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, θέλομεν ὅπως διὰ τὴν πρώτην μόνον φορὰν ἡ ἀπαρτία ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ ⅓ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν, τὴν δευτέραν φορὰν τὸ ¼ καὶ τὴν τρίτην φορὰν τὸ ⅕, δὲν σᾶς ἀρκεῖ; Τοῦτο μόνον ζητοῦμεν νὰ ἐπιτύχωμεν.

§58Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀλλὰ τοῦτο συμβαίνει. Τὰ καταστατικὰ τῶν Σωματείων κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι δημοκρατικῶς συντεταγμένα. Τὰ Διοικητικὰ Συμβούλια ὀλίγα δικαιώματα ἔχουν. Ἀλλὰ θὰ ὁμολογήσετε καὶ σεῖς ὅτι ἐνῷ ὁμιλεῖτε τώρα περὶ ἀποφάσεων διὰ σοβαρὰ ζητήματα, τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ, καὶ διὰ μικροτάτας λεπτομερείας ἀπολύτως ἐσωτερικῆς φύσεως τῶν σωματείων. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχουσιν θέσιν αἱ διατάξεις αὗται.

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί, εἰς τοῦτο εἴμεθα σύμφωνοι. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων θὰ συνεννοηθῶ μὲ τὸν κ. συνάδελφόν μου κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐπὶ τούτου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Πολιτείαν εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ἀπεργιῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὸ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Συμβουλίου ἀφ’ ἑτέρου.

§60Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐκ τῶν διατάξεων αὐτῶν τῶν καταστατικῶν ὑπάρχει ὑποχρέωσις.

§61Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Θὰ ἔλθω ἐπ’ αὐτοῦ.

§62Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θέτετε ὑπὸ συζήτησιν τὸν ὑφιστάμενον νόμον περὶ Σωματείων.

§63Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Σᾶς εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι συζητῶ γενικῶς τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί, ὁ κ. Βουλευτὴς ὁμιλεῖ γενικῶς.

§65Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Μοῦ φαίνεται πολὺ περίεργον, σεῖς, ὁ ὁποῖος ἀνήκετε εἰς τὴν κοινωνιολογικὴν ὁμάδα......

§66Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὄχι, εἰς τὴν σοσιαλιστικὴν.

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σοσιαλιστικήν.

§68Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Εἰς τὴν σοσιαλιστικὴν ὁμάδα, ἀκόμη περισσότερον, νὰ λέγετε τοιαῦτα τινα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ σοσιαλισταὶ ἐπεζητοῦν τὴν ἐπέμβασιν τὴν κρατικὴν εἰς τὸ κάθε τι, σεῖς δὲ ἀποκρούετε τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους εἰς τὰ καθ’ ἡμᾶς.

§69Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Σᾶς ἐξήγησα πρὸ ὀλίγου.........

§70Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Πῶς σεῖς ἀποκρούετε τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους, ἐνῷ ἀκριβῶς τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ κῦρος τῆς γνώμης τῆς ὁμάδος αὐτῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἕν σωματεῖον; Φαίνεσθε πολὺ ἀντιδημοκρατικὸς καὶ ἀντισοσιαλιστικός.

§71Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Σᾶς ἀπαντῶ τὸ ἑξῆς. Πρὸ ὀλίγου ἐξέθεσα πῶς ἡ σοσιαλιστικὴ ἀντίληψις ἐννοεῖ τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν καὶ συνεπῶς κατὰ ποῖον τρόπον δύναται νὰ δέχηται τὴν ἀνάμιξιν τοῦ Κράτους καὶ πῶς ἡ ἀστικὴ πολιτικὴ τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους. Σᾶς ἐξήγησα διατὶ δὲν νομίζω ἀναγκαίαν τὴν ἐπέμβασιν εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα τῆς ἐργατικῆς ὀργανώσεως καὶ νομίζω ὅτι περιέχει αὕτη κίνδυνον. Ἀλλ’ οὔτε εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπετε, ὅτι σοσιαλισμὸς σημαίνει ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους.

§72Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Σεῖς εἴπετε ὅτι προτιμᾶτε, διὰ νὰ φθάσητε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ὀνειρεύεσθε μίαν φορὰν νὰ ὑποφέρῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἕν μέγα ποσὸν τῆς ἀνθρωπότητος. Εἴπατε ὅτι διὰ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα κάμνωμεν τώρα βελτιοῦμεν μὲν τὴν κατάστασιν, ἀλλὰ ἀμβλύνομεν αὐτήν, ἄρα τὸ ἀποτέλεσμα ἀργὰ θὰ φθάσῃ.

§73Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Σεῖς δημιουργεῖτε αὐτὴν τὴν κατάστασιν.

§74Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ εἴπατε;

§75Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὄχι.

§76ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπεν τοιοῦτόν τι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν τούτοις αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, Κύριε Βουλευτά, εἶσθε ὑποχρεωμένος ν’ ἀναγνωρίσητε ὅτι εἶναι ἀντίθετα πρὸς ὅσα διερμηνεύει ὁ σημερινὸς σοσιαλιστικὸς τύπος ἐν Ἑλλάδι, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι αὐτὰ τὰ κάμνομεν διὰ νὰ ἀμβλύνωμεν τὸν ἀγῶνα καὶ ὅτι ἔχομεν συμφέρον ἐκ τῆς ἀμβλύτητος τοῦ ἀγῶνος τούτου.

§77Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν εὑρίσκομαι ἐν ἀντιθέσει, διότι εἶπον καὶ νομίζω, ὅτι, ἄν ἡ ἀμβλύτης τῶν ἀντιθέσεων ἠδύνατο νὰ ὠθήσῃ τὰ πράγματα πρὸς τὴν ταχυτέραν λύσιν τοῦ ἐργατικοῦ ζητήματος τοῦ κοινωνικοῦ ζητήματος ἀσφαλῶς ἡ πολιτικὴ αὕτη θὰ εἶναι ὀρθή. Λοιπὸν ἔλεγον διὰ τὸν νόμον περὶ Σωματείων διὰ τὴν ὀργάνωσιν τὴν ἐργατικὴν διὰ τὸν ἐργατικὸν ἀγῶνα δύναται νὰ ἐνδιαφέρεται γενικῶς ἡ Πολιτεία, ἀλλὰ θὰ δεχθῆτε καὶ σεῖς ὅτι αὐταὶ αἱ λεπτομερειακαὶ διατάξεις εἰσήχθησαν διὰ νὰ φέρουν δυσκολίαν εἰς τὴν κίνησιν τῶν Σωματείων, διότι ἐδῶ εἰσάγεται νόμος, ὁ ὁποῖος ἐνδιατρίβει εἰς πολλὰς λεπτομερείας ζητημάτων, κατ’ ἀρχὴν δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τοιοῦτον νόμον, θὰ δεχθῶμεν τὸ minimun τῶν περιορισμῶν, καὶ παράδειγμα τοιούτου συστήματον εἶναι ὁ νόμος ὁ Γαλλικός. Καὶ διατὶ νὰ μὴ πάρωμεν τὸς νόμον τὸν Γαλλικόν, ὁ ὁποῖος ἀφήνει πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὰ Σωματεῖα; Δὲν ἔχουν φόβον οἱ ἐργάται ἀπὸ τοὺς συναδέλφους των. Εἰς τὴν Γαλλίαν, καίτοι δὲν ὑπάρχει νόμος ἐπιβάλλων τοῦτο, οἱ ἐργάται κατήρτισαν τὰ καταστατικά των δημοκρατικώτατα ὅσον ἀφορᾷ τὴν λῆψιν τῶν ἀποφάσεών των, τὴν ἐκλογὴν τῶν διοικητικῶν συμβουλίων, διὰ τὰς ἀπεργίας κ.τ.λ., ἐδημιουργήθη δὲ εἰς τὴν Γαλλίαν οἱονεὶ ἔθιμον κοινοῦ συστήματος καταστατικῶν τῶν Σωματείων καὶ τοῦτο ἀπὸ 40 ἐτῶν καὶ πλέον. Δὲν ἔχει τοὺς ἐργάτας νὰ ὠφελήσῃ ὅθεν καὶ δὲν εἶναι φιλεργατικὴ ἡ νομοθεσία αὕτη.

§78Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐὰν ὑπάρχωσι νομοθετικῶς τὶ βλάπτει, ἐφόσον ἀναγνωρίζεται ὅτι πρέπει νὰ ἰσχύουν.

§79Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Βλάπτει εἰς τὸ ἑξῆς, ὅτι γίνεται γενικῶς δι’ ὅλας τὰς περιστάσεις καὶ δι’ ὅλα τὰ ζητήματα.

§80ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι δι’ ὅλα τὰ ζητήματα. Εἴμεθα σύμφωνοι δι’ αὐτό. Θὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰ σπουδαιότερα ζητήματα, ἐπαναλαμβάνω, ἐκ τῶν ὁποίων κυριώτερα θεωρῶ τὰ τῆς ἀπεργίας καὶ κατὰ δεύτερον λόγον τὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Συμβουλίου.

§81Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐπίσης ἔχει καὶ ἄλλας διατάξεις π. χ. ἀπήργησεν ἕν Σωματεῖον καὶ ἕν ἄλλο ἐξ ἀλληλεγγύης θέλει νὰ τοῦ δώσῃ βοήθημα 200 δραχμάς...

§82ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ τὰ συζητήσωμεν αὐτὰ εἰς τὰς λεπτομερείας; Τώρα συζητοῦμεν τὰς γενικὰς γραμμάς.

§83Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἔχει καλῶς. Λοιπὸν σᾶς εἶπον ὅτι διὰ τοῦ νόμου περὶ σωματείων, κάθε ἄλλο ἐκάματε παρὰ ἐργατικὴν πολιτικήν, ὅπως δὲ τὸν μεταρρυθμίζεται γίνεται ἀκόμη ἀντεργατικώτερος. Τὸ σύστημα τοῦ νὰ ἐπεμβαίνῃ, τὸ Κράτος εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐργατῶν, εἶναι σύστημα, ἔχον σκοπὸν τὴν πολιτικὴν ὑποδούλευσιν τῶν ἐργατῶν. Εἶναι αὕτη ὑπεραστικὴ καὶ ὄχι φιλεργατικὴ πολιτική.

§84Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἐπεμβαίνῃ τὸ Κράτος ἐκεῖ ποῦ παρουσιάζεται ζήτημα τάξεως.

§85Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ποίας τάξεως τῆς δικῆς σας ἢ τῆς ἐργατικῆς τάξεως;

§86Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Τῆς δημοσίας τάξεως.

§87Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ δημοσία τάξις εἶναι τόσον ἀόριστον πρᾶγμα.

§88Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Πρέπει νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὸ νὰ ἐξασφαλίσῃ ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν τὰ τῆς ἐπιτυχίας των δι’ ἑαυτούς: Διότι τί γίνεται σήμερον; Σήμερον ἀποφασίζει τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ μέσον ποῦ ἐκβιάζει τοὺς ἐργάτας διὰ τῶν σωματείων, εἶναι τὸ μέσον τῆς συγκεντρώσεως ἐξουσίας ἐπὶ τῶν ἐργατῶν, τοὺς ὁποίους διευθύνουν.

§89Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Καὶ τῶν ὁποίων ἔχουν τὴν ἐμπιστοσύνην.

§90Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ὄχι, εἶναι ἕν μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου συγκεντρώνουν τὴν δύναμιν πρὸς ὡρισμένην διεύθυνσιν.

§91Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ ὅτι σεῖς ἐνδιαφέρεσθε καὶ ἀγωνίζεσθε νὰ μὴ ἐκβιάζωνται οἱ ἐργάται. Ἀλλὰ μὴ στενοχωρεῖσθε. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι οἱ ἐργάται ἐκβιάζονται ἀπὸ τοὺς διοικοῦντας τὰ σωματεῖα διὰ νὰ κάμουν ἕνα ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον φυσικῶς εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κάμουν. Ἄλλως τε οἱ ἴδιοι ἐδημιούργησαν τὰ σωματεῖα.

§92Γ. ΠΩΠ. Διὰ τὴν τελευταίαν ἀπεργίαν τοῦ Πειραιῶς ποῦ ἀναφέρατε, μοῦ ἐβεβαίωσαν ἐργάται ὅτι τὴν ἀπεργίαν αὐτὴν τὴν ἐδημιούργησαν οἱ ἐργοδόται, καὶ δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ δισπιστῶ.

§93Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀσφαλῶς, ἐδημιουργήθη ἀπὸ τοὺς ἐργοδότας. Δὲν πρόκειται περὶ ἀπεργίας, ἀλλὰ περὶ λοκάουτ.

§94Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπεται; ἡ ἀπεργία τῶν μηχανουργῶν ὑφίσταται διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Τὸ σωματεῖον ἐζήτησε νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτρέπῃ ἢ ὄχι εἰς τὸ ἐργοστάσιον νὰ δέχεται τώρα παραγγελίαν ἀπὸ τὸν α ἢ β πολίτην καὶ ἐργοδότην. Οἱ ἐργοστασιάρχαι ἐθεώρησαν τόσον ἐξωφρενικὴν τὴν αἴτησιν ὥστε νὰ εἶναι πολὺ δικαιολογημένον τὸ λοκάουτ. Ἐὰν τὰ ἐργοστάσια ὑπεχώρουν εἰς αὐτὰ τὰ αἰτήματα, δὲν ξεύρω τί ἄλλο θὰ τοὺς ἀπέμεινε.

§95Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κάθε ἄλλο. Δὲν εἶναι ποσῶς ἀκριβῆ ταῦτα. Δὲν λέγετε τὰ πράγματα ἀκριβῶς ὡς ἔχουν. Οἱ ἐργάται ἐδημοσίευσαν ἀπὸ πολλοῦ τὰ αἰτήματά των καὶ διέψευσαν τοὺς ἐργοδότας.

§96Α. ΚΟΥΡΙΕΛ.....

§97Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐξέθεσα νομίζω ὑμῖν σαφῶς πόσον κάθε ἄλλο παρὰ φιλεργατικὴ εἶναι ἡ ψηφισθεῖσα παρὰ τῶν φιλελευθέρων ἐργατικὴ νομοθεσία, κυρίως ἡ ἀφορῶσα τὴν ἐργατικὴν ὀργάνωσιν τὴν ὁποίαν δὲν ηὐκόλυνε, ἀλλ’ ἐδυσκόλυνε. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τοὺς ἄλλους νόμους τοὺς λεγομένους ἐργατικοὺς ὡς οἱ περὶ ὑγιεινῆς καὶ ἀσφαλείας καὶ ὡρῶν ἐργασίας δὲν θὰ εἴπω παρὰ δύο λέξεις. Οἱ νόμοι οὗτοι ἔγιναν διὰ νὰ μὴ ἐφαρμοσθοῦν, μόνον διὰ νὰ ὑπάρχουν, διὰ νὰ λέγωμεν ὅτι ἔχομεν ἐργατικὴν νομοθεσίαν. Καὶ δὲν ἐφαρμόσθησαν ὄχι μόνον διότι οἱ ἐπόπται καὶ ἐπιθεωρηταὶ ἐργασίας κατήντησαν πράκτορες τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι τοῦ ἐργατικοῦ συμφέροντος καὶ φίλοι τῶν ἐργοδοτῶν, ἀφοῦ ἀπὸ τοὺς ἐργάτας δὲν ἐλέγχονται, ἀλλὰ καὶ διότι οἱ νόμοι ἦσαν τοιοῦτοι, ὥστε νὰ παραβιασθοῦν. Ὅλας τὰς περὶ ὑγιεινῆς, ἀσφαλείας, ὡρῶν κλπ. διατάξεις δύναται νὰ παραβαίνῃ πληρώνων πρόστιμον μέχρι 1.000 δραχμῶν! Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐργατικὴ νομοθεσία. Ἂς ἴδωμεν τώρα πῶς χειροτερεύει ἀκόμη περισσότερον τώρα. Περὶ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου ἀρκετὰ εἶπον. Προσθέτω μόνον τοῦτο. Ἐὰν παρητηρήσητε τοῦτο καὶ εἰδῆτε τὰς διατάξεις τὰς ὁποίας ἔχει, θὰ δεχθῆτε καὶ σεῖς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δέχονται ὅλοι οἱ ἐργάται, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς ὅλας τὰς ἑκάστοτε ἀπεργίας παρηκολούθησε ποῖαι εἶναι ἐκεῖναι αἱ περιστάσεις ποῦ ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἐργάτας εὐκολώτερα νὰ διεξάγουν τὸν ἀγῶνα καὶ ἔβαλε ὅλας αὐτὰς τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι καθιστοῦν δύσκολον τὸ ἔργον τοῦ ἀγῶνος. Αὐτὴν τὸν σκοπὸν ἔχει τὸ νομοσχέδιον, διότι, δὲν ὑπῆρχεν ἄλλη ἀνάγκη νὰ κανονισθοῦν αἱ διάφοροι ἄλλαι μικρολεπτομέρειαι. Παρετήρησαν π. χ. ὅτι τινές ἐκ τῶν μελῶν τῶν σωματείων, οἱ νέοι ἦσαν οἱ ζωηρότεροι. Ἔβαλαν διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας τοὺς ἀφήρεσεν τὴν ψῆφον. Ἐπίσης εἰς τὰ μέλη τῶν συνομοσπονδιῶν οἱ καλλίτεροι ἐργάται δηλ. οἱ σοσιαλισταί, ἀπαγορεύεται νὰ παρουσιάζωνται εἰς τὰ συμβούλια, ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος τῶν ἀποφάσεων. Δι’ ὅλα αὐτὰ ἐξεγείρονται οἱ ἐργάται καὶ φοβοῦνται καὶ διὰ τοῦτο ἀποκρούω κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν τοιαύτην τοῦ Κράτους ἀνάμιξιν. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον Νομοσχέδιον, περὶ ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας, θὰ ἔλεγεν κανεὶς ὅτι πρόκειται περὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐργασίας τῶν ἐργατῶν. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ αὐτοῦ.

§98Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε. Ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἐργασίας εἶναι τὸ ἀντίρροπον τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἀπεργίας. Ὁ ἐργάτης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπεργήσῃ ἀλλὰ ὁ ἐργάτης ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ νὰ ἐργασθῇ. Ἐὰν ἐπεμβαίνωμεν, ἐπεμβαίνομεν διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἐξ ἴσου τὴν ἐλευθερίαν ὅλων, νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸν ἐργάτην κατὰ τοῦ ἐργάτου.

§99Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχομεν παράδειγμα ἐργατῶν μὴ σεβασθέντων τοὺς θέλοντας νὰ ἐργασθοῦν ἐν ὥρᾳ ἀπεργίας.

§100Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν πολλὰς ἀποπείρας. Ἠξεύρετε δὲ διατὶ λαμβάνομεν αὐτὴν τὴν πρόνοιαν; Διότι ὑπάρχουν ἐργοστάσια εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τὸ λεγόμενον σαμποτάζ, χωρὶς νὰ ὑποπίπτῃ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ κειμένου ποινικοῦ νόμου. Ἐὰν εἷς ἐργάτης εἰς ἕν ἐργοστάσιον ἀφαιρέσῃ ἕνα κοχλίαν καὶ δὲν τὸν πάρῃ μαζύ του ἀλλὰ τὸν ἀφέσῃ κάπου ἐκεῖ κάτω κρυμένον καὶ παραλύσῃ οὕτω τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου, τοῦτο δὲν ὑπόκειται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος ποινικοῦ νόμου, ἀλλὰ νομίζετε ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἀφήσωμεν ἀτιμώρητον;

§101Γ. ΠΩΠ. Ὑπάρχουν ἄλλαι διατάξεις κατὰ τὰς ὁποίας οἱοσδήποτε ἐργάτης κινεῖ ἁπλῶς τὸν δάκτυλον καὶ λέγει εἰς ἄλλον ἐργάτην μὴ πηγαίνεις εἰς τὴν ἐργασίαν, πηγαίνει φυλακήν.

§102Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον νομίζω, ὅτι ἀντιγράφει τὰς γενικὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου περὶ ἠθικῆς αὐτουργίας, ὥστε δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι καινοτομεῖ. Ἐὰν ὅμως νομίζετε ὅτι διατάξεις εἶναι ἀτυχῶς διατετυπωμέναι, δύνασθε νὰ τὰς τροποποιήσετε. Βεβαίως δὲν δέχομαι ποτὲ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν νὰ μείνῃ ἀτιμώρητος ὁ ἐργάτης.

§103Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, θέλετε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐργοδόται χρώμενοι τῆς θέσεώς των, ποῦ ἔχουν, ὅσας ἡμέρας θέλουν, καὶ ὁπότε θέλουν νὰ βγάζουν τοὺς ἐργάτας καὶ νὰ τοὺς ἀφήνουν, καὶ οἱ ἐργάται νὰ μὴ ἔχουν ὅπλον ἀμύνης.

§104Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ κοινωνία δὲν δύναται ν’ ἀπαγορεύσῃ οὔτε εἰς τὸν ἐργάτην, ν’ ἀπεργήσῃ, οὔτε εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην νὰ καταργήσῃ τὸ ἐργοστάσιόν του.

§105Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἀπηγορεύθη εἰς τὰς Σέρρας. Οἱ καπνεργάται ἔκαμαν ἀπεργίαν δυνάμει διατάξεως τοῦ ὑπάρχοντος νόμου.

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ εἶναι στραβὴ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, ἐπιστήσατε τὴν προσοχὴν καὶ βεβαίως θὰ βάλωμεν εἰς θέσιν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θεωροῦν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἀπεργία ἢ κάμνετε τὴν ἐξασφάλισιν εἰς τὸν ἐργάτην νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ μὴ ἐργάζηται, ὄχι νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν ἐργοστασιάρχην νὰ ἐργάζεται. Σεῖς τὸ ἀμφισβητεῖτε αὐτό;

§107Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὅταν ὅμως ὁ ἐργοδότης κλείει τὸ ἐργοστάσιον διὰ νὰ ἀνταγωνισθῇ τὸν ἐργάτην, σεῖς δέχεσθε τὴν φιλοσοφίαν τῆς κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης διατὶ ἀφήνετε τὸν τελευταῖον τοῦτον ἀπροστάτευτον; Εἶναι τοῦτο φιλεργατισμός;

§108Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἐρωτῶ καὶ δέχομαι καὶ αὐτὸ ποῦ εἴπατε, ἀλλὰ κοντὰ εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, δέχεσθε ἡ κοινωνία νὰ παρεμβαίνῃ μεταξὺ ἐργοδότου καὶ ἐργοστασιάρχου θέλετε νὰ ὁρίσωμεν ὅτι μιᾶς ἀρχῆς ὑπαρχούσης θὰ ἀποφαίνηται οἱοσδήποτε;

§109Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὄχι.

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε ποῖος θὰ εἶναι κριτὴς ἐὰν ἔχετε δίκαιον; Ὅταν θὰ κατορθώσητε νὰ πάρετε τὴν πλειονοψηφίαν καὶ θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, ἀλλ’ εἶναι μακρὰν ἀπὸ σήμερον εἰς τὰς πολιτικὰς ἐκλογάς καὶ ἔλθητε ἐδῶ, τότε θὰ κάμετε τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι καλλίτεροι διὰ τὸ συμφέρον σας ἐφόσον δὲν εἶσθε πλειονοψηφία, γνωρίζετε ἡμεῖς οἱ ἔχοντες εὐθύνην τῆς διοικήσεως τῆς χώρας, αὐτήν, τὴν ὁποίαν λέγετε ἀστικὴν κυβέρνησιν ὅτι ἡμεῖς εἶναι φυσικὸν νὰ λύωμεν τὰ πράγματα ὅπως τὰ ἀντιλαμβανώμεθα.

§111Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω διατὶ δὲν τὸ δέχομαι. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ ἔχω καμμίαν ἐμπιστοσύνην εἰς τοιαύτας ἐπιτροπάς. Ἀλλὰ θὰ ἔλεγον ὅτι δὲν εἶναι κἂν ζήτημα κρίσεως, δὲν χρειάζεται νὰ κρίνῃ τις.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς κατακρίνω ὅτι δὲν δέχεσθε αὐτὸ, μὴ ἐπικαλεῖσθε αὐτό, ὅταν ἔχετε ἰδίαν ἀντίληψιν μὴ τὸ ἐπικαλεῖσθε.

§113Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀγῶνος, ὁ ἰσχυρότερος θὰ ἐπικρατήσῃ.

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον τὸ θέτετε εἰς αὐτὸ τὸ ἐπίπεδον ὅτι πρόκειται περὶ ἀγῶνος καὶ ὁ ἰσχυρότερος θὰ ἐπικρατήσῃ διατὶ κάνει ἐντύπωσιν ὅτι ὁ ἐργοστασιάρχης, ὁ ὁποῖος εἶναι ἰσχυρότερος τοῦ ἐργάτου θὰ ἐπικρατήσῃ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ τὸ φέρω εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀγῶνος, τῆς τάξεως καὶ τῆς πάλης, ἐγὼ νομίζω νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἀλληλεγγύης τῶν τάξεων. Ἀλλὰ μὴ ἀπορεῖτε.

§115Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀπορῶ διότι ἐν τῇ οἰκονομικῇ πάλῃ διὰ λόγους γνωστοὺς εἶναι ἤδη ἐνισχυμένος ὁ ἐργοδότης καὶ δὲν εἶναι ἐθνικὸν συμφέρον νὰ ἀφήσωμεν τὸν ἐργάτην νὰ ταφῇ ἀπὸ τὸν ἐργοδότην καὶ νὰ θριαμβεύσῃ ἡ ἐκμετάλλευσις. Νὰ τοῦ δώσωμεν τὰ ἴδια μέσα μὲ τὸν ἐργοδότην διὰ νὰ ἀμυνθῇ. Εἰς τὴν ἐκ τῶν οἰκονομικῶν δὲ ὅρων δύναμιν τοῦ ἐργοδότου τὸ ἀντίστοιχον δὲν εἶναι τὸ δικαίωμα τοῦ μὴ ἐργάζεσθαι διὰ τὸν ἐργάτην, ἀλλὰ πλήρης ἐλευθερία ἀμύνης μέχρι καὶ τῆς ὑλικῆς βίας.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς ἀρκεῖ ἡ ὀργάνωσις, ἡ ὁποία ἐγένετο; Ὁ ἐργάτης διὰ τῆς ὀργανώσεως, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν εὐτυχῶς εἰς πλείστας περιστάσεις ὁ ἐργάτης κατήντησε νὰ εἶναι ἰσχυρότερος τοῦ κεφαλαιούχου, καὶ σήμερον, ἰδίως σήμερον ὅπου τὰ ἡμερομίσθια εἶναι μεγάλα κατήντησεν ὁ ἐργοδότης εἰς πολλὰς περιστάσεις νὰ εἶναι ἰσόπαλος καὶ εἶμαι ἐντελῶς εὐτυχὴς διότι βλέπω ὅτι οἱ ἐργάται εἶναι ἰσόπαλοι, ἐὰν γίνῃ ἰσχυρότερος τότε ταράσσεται ἡ ἰσορροπία καὶ τότε ἀπαιτεῖται ἡ ἐπαναφορὰ τῆς ἰσορροπίας. Εἷς τῶν σκοπῶν τοῦ νομοσχεδίου εἶναι αὐτός, διότι εἶναι τάξις ἐργατική, ἡ ὁποία διαρκῶς θέλει νὰ διασπείρῃ τὴν ἀπεργίαν καὶ διαταράττει τὴν ὅλην ἐργατικὴν τάξιν καὶ θέλωμεν νὰ περιορίσωμεν αὐτὴν καὶ νὰ ἐξαρτήσωμεν ἀπὸ τὴν βεβαιωμένην γνώμην τῶν ἐργατῶν. Γίνεται κατάχρησις τῶν ἀπεργιῶν, ἐβεβαιώθη ὅτι ἐκηρύχθησαν πολλάκις ἀπεργίαι αἱ ὁποῖαι ἂν ἔπρεπε νὰ κηρυχθῶσι μετ’ ἀπόφασιν ἀληθῆ τοῦ σωματείου, δὲν θὰ ἐκηρύσσοντο. Δι’ αὐτὸ θέλω νὰ σταματήσῃ τὸ πρᾶγμα, ὅτι παρεμβάλωμεν οὐδὲν ἐμπόδιον, δὲν λέγομεν ἄδειαν δικαστικὴν οὔτε τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ τὴν ἰδικήν σας ἄδειαν νὰ ζητῶσιν.

§117Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Λέγετε ὅτι οἱ ἐργάται ἔγιναν ἰσχυρότεροι.

§118Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς πολλὰς περιστάσεις.

§119Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐὰν παρητηρήσητε πραγματικῶς τοὺς γενικοὺς ὅρους ὄχι ὅπως συνήθως φέρονται μεμονωμένα παραδείγματα θὰ εἴδετε πόσον πιέζεται ὁ ἐργάτης καὶ τοῦτο συμβαίνει γενικῶς εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Προχθὲς ἐπῆγα εἰς τὸ Λαύριον καὶ εἶδα εἰς βάθος 300 μέτρων, πρᾶγμα ἐλεεινὸν, νὰ ἐργάζηται ὅλη μέρα καὶ ὑπὸ τοὺς μᾶλλον ἀνθυγιεινοὺς ὅρους ὁ μεταλλωρῦχος μὲ 4–5 δραχ. ἡμερησίως! Ὁ ἐργοδότης του κερδίζει ἄφθονα. Δύνασθε νὰ στερήσητε τοῦτον καὶ τῆς βιαίας ἀμύνης, ἥτις διὰ τὸν οὕτω ἀπανθρώπως ἐργαζόμενον καταντᾶ νόμιμος; Δύνασθε νὰ ἀποβλέψητε ἀδιαφόρως;

§120Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἀδιαφόρως. Εἰς πᾶσαν περίστασιν ἀπεργίας τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ἐπεμβαίνῃ διὰ νὰ φέρῃ τὴν ἁρμοδίαν καίτοι ἐξαρτᾶται ἡ τύχη τῆς κυβερνήσεως ἀπὸ τὴν ἀστικὴν τάξιν. Δὲν ὑπῆρξε περίστασις ἀπεργίας κατὰ τὴν ὁποῖαν ἡ συμπάθεια δὲν εὑρέθη πρὸς τὸ μέρος τῶν ἐργατῶν καὶ ὄχι εἰς τὸ ἀντίθετον μέρος, ἀλλὰ θέλετε νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι ὑπάρχουσι κεφαλαιοῦχοι καὶ ἐργοστασιάρχαι ἄπονοι καὶ ἄσπλαχνοι. Εἶμαι πρόθυμος νὰ τὸ δεχθῶ, ὑπάρχουσιν ἄσπλαχνοι. Εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν, πρὸ 40 ἐτῶν ὅτε ἐπήγαινον εἰς τὰ ὑπόγεια νὰ ἐξορύξωσιν ἄνθρακα θὰ ἴδητε ὅτι ἐκπλήττονται διὰ τὴν τάξιν αὐτὴν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον μετεβλήθησαν τὰ πράγματα ῥιζικῶς, αὐτὸ δὲ ποῦ θέλετε σεῖς, ἡ τάξις ἡ ἄκρα τοῦ κόσμου τοῦ σοσιαλιστικοῦ νὰ ἐπιτύχῃ ἦτο νὰ ἐγκαθιδρύσητε μίαν τυραννίαν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἐπέρχηται ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν ἐργατῶν ἀλλὰ ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν τὴν μικρὰν τῶν ἐργατῶν ἐπιβαλλομένης εἰς πάντα οὐχὶ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς πλειοψηφίας τάξεως τῶν ἐργατῶν, ἀλλ’ ὀλίγων τινῶν προσώπων.

§121Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν ἰσχυρίσθη κανεὶς αὐτὸ καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἰσχυρισθῇ. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι τότε ὁ ἀγὼν ἔχει ἀξίαν καὶ εἶναι ἀπελευθερωτικὸς ὅλης τῆς κοινωνίας, ὅταν δὲν πρόκειται νὰ τυραννήσῃ, ἀλλὰ ν’ ἀπελευθερώσῃ δὲ τὴν πλειοψηφίαν τῆς κοινωνίας (ἐργάται, ἀγρόται, φτωχόκοσμος) πάσχοντα χάριν ὀλίγων κεφαλαιούχων. Αὕτη δὲ ἡ πλειοψηφία καὶ οὐχὶ μειοψηφία θέλει καὶ ἔχει συμφέρον εἰς κοινωνικὴν μεταβολήν.

§122Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ προστασίας, δὲν ἐννοοῦμεν ὅτι προστατεύετε τὸν ἐργάτην, ἀλλὰ τὸν ἐλευθερώνει τὸν ἐργάτην.

§123Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Φυσικά, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ ἐκμεταλλευόμενοι νομίζουν ὅτι ἐν τῇ μεταβολῇ τοῦ καθεστῶτος θὰ εὕρουν τὴν σωτηρίαν των, τοῦτο εἶνε ὀρθόν.

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ δεχθῆτε τὴν παρέμβασιν τοῦ κράτους διότι δὲν πρόκειται νὰ ἀφήσωμεν νὰ κάμουν μίαν μεμονομένην τάξιν νὰ κάνῃ ὅτι θέλῃ. Ποῖος θέλετε νὰ κρίνῃ τὸ σφαλερὸν, ἀλλὰ ποῖος θὰ τὸ κρίνῃ;

§125Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἠδυνάμην νὰ δεχθῶ, ἔστω, τὴν αὐστηρότητά σας ἀπέναντι τῶν ἐργατῶν καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ἐργοδοτῶν, ἐὰν τὸ Κράτος εἶχε κάμει τὸ δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς ἐργάτας. Ἐὰν εἴχατε ὁρίσει διὰ νόμου τὸ ἐλάχιστον τοῦ ἡμερομισθίου, ἐὰν εἴχατε ἀσφαλίσει τοὺς ἐργάτας κατὰ τοῦ λόκ ἄουτ καὶ πάσης ἀποτόμου καὶ ἄνευ εἰδοποιήσεως ἐκδιώξεως του καὶ τοῦ εἴχατε ἀσφαλίσει τὸ γῆρας καὶ μετριάσει τὰς ὥρας ἐργασίας κλπ. τότε θὰ ἠδύνασθε νὰ λέγητε ὅσα εἴπατε διὰ τὴν προστασίαν τῶν βιομηχανιῶν τῶν ἐργοδοτῶν, ἄλλως τὸ εἰσηγούμενον νομοσχέδιον εἶναι ὑπὲρ τῶν ἐργοδοτῶν, καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν καὶ διὰ τοῦτο χαρακτηρίζεται ἀντεργατικόν. Σᾶς παρακαλῶ ὅταν ἔγινε ἐπιστράτευσις τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων, ἕνεκα τίνος λόγου ἐγένετο;

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διότι ἂν δὲν ἐγίνετο αὐτὸ θὰ ἐγίνετο ἡ τελικὴ ἀπεργία καὶ ἡ ὁποῖα θὰ εἶχεν ἀποτέλεσμα τὸ σταμάτημα τῆς κινήσεως, καθ’ ὃν χρόνον τὸ κράτος ἦτο ἐμπόλεμον.

§127Γ. ΠΩΠ. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τοὺς τροχιοδρομικοὺς ὑπαλλήλους καὶ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μόλις λοιπὸν ἔμαθον κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Σοσιαλιστικοῦ ἐργατικοῦ κόμματος ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ ἐκμεταλλευομένη τὴν ἐπιστράτευσιν τῶν ὑπαλλήλων ἀρνεῖται νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τὰς αὐξήσεις τῆς μισθοδοσίας τὰς ὁποίας ἔδωσε τὸ κράτος εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν σιδηροδρόμων οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἄμεσον αὐτοῦ διοίκησιν, ἐδήλωσα εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῶν ὅτι αἴρω τὴν ἐπιστράτευσιν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ διεκδικήσουν τὸ δίκαιον τὸ ὁποῖον εἶχον νὰ πάρουν δηλ. τὰς αὐξήσεις, τοὺς εἰδοποίησα μόνον ὅτι ἄν ἔχωμεν ἀνάγκην προσωπικοῦ διὰ τὰς στρατιωτικὰς μεταφορᾶς νὰ μοῦ δώσουν καὶ μοῦ εἶπον ὅτι θὰ μοῦ δώσουν.

§129Γ. ΠΩΠ. Τὸ ἐμάθαμε διὰ τοὺς τροχιοδρομικούς.

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Οἱ τροχιοδρομικοὶ ἐπιστρατεύθησαν διὰ δύο λόγους. Πρῶτον διὰ νὰ προλάβωμεν οἱανδήποτε ἀνωμαλίαν εἰς τὴν πόλιν καθ’ ὃν χρόνον τὸ κράτος ἦτο ἐμπόλεμον καὶ δεύτερον διὰ νὰ μὴ σταματήσουν οἱ σιδηρόδρομοι τοῦ Κράτους.

§131Γ. ΠΩΠ. Νομίζω ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὑποδουλώσηται τὸν ἐργάτην διὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως.

§132ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ τοῦ ἄλλου τοῦ λέγομεν νὰ χύσῃς τὸ αἷμα σου; Ἠμπορεῖ κάλλιστα νὰ εἴπω τοῦ ἄλλου νὰ καθήσῃς νὰ κάνῃς τὴν ἐργασίαν σου πληρωνόμενος. Ὅταν μοῦ δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ τὸν στείλω νὰ σκοτωθῇ διὰ τὸ γενικὸν συμφέρον, μοῦ δίδεται καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα.

§133Γ. ΠΩΠ. Ὑπάρχουν καὶ ἄνθρωποι ἐπιστρατευόμενοι 50 ἐτῶν τῶν ὁποίων αἱ ἡλικίαι δὲν ἐκλήθησαν νὰ ὑπηρετήσωσιν καὶ τοὺς ἔχετε ὑποδούλους εἰς τὴν Ἑταιρείαν.

§134ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ μὴ κληθέντες δὲν εἶναι ἐπιστρατευμένοι. Πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε ὑπ’ ὄψει της καὶ τὰς αὐξήσεις μισθοῦ καὶ νὰ κανονίσῃ τὰς σχέσεις τῶν ὑπαλλήλων πρὸς τὴν ἑταιρείαν.

§135Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἔρχομαι εἰς τὸ τρίτον νομοσχέδιον. Τοῦτο ἐνῷ ἔδει νὰ ἐφαρμοσθῇ κυρίως εἰς τοὺς ἐργάτας διότι ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ὁμολογῇ, καὶ ὁ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ Εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου Κ. Ἀναστασιάδης ἄνθρωπος πραγματικῶς ἔμπορος καὶ εὑρισκόμενος εἰς σχέσεις καθημερινὰς μετὰ τῶν ἐμποροϋπαλλήλων καὶ γνωρίζων τὰ πράγματα καλῶς, ὡμολόγησεν ὅτι αἱ σχέσεις ἐμπόρων καὶ ἐμποροϋπαλλήλων εἶναι εἰς καλὸν σημεῖον καὶ ὅτι ὀλίγα παραδείγματα ὑπάρχουν νὰ ἐξεδιώχθησαν παρανόμως ὑπάλληλοι. Ὅμως ἐκεῖ ἐφορμόζονται.

§136ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι πρόθυμος νὰ ὁρίσω ὅτι ὁ ἐργοστασιάρχης δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάνῃ τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο, νὰ ἐκδιώξῃ τὸν ἐργάτην καὶ τὰ τοιαῦτα, πρὸ ὡρισμένης προθεσμίας 15–20 ἡμερῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἰσοροπία καὶ ἰσότης θὰ τὸ κάνω αὐτὸ ὅταν δεχθῆτε ὅτι ὁ ἐργάτης δὲν θὰ ἔχῃ λὸκ–ἄουτ ἂν δὲν εἰδοποιήσῃ καὶ αὐτός. Δηλ. ὅτι ἕνας ἐργοστασιάρχης πρέπει προτήτερα τῶν 15 ἡμερῶν νὰ εἰδοποιήσῃ τοὺς ἐργάτας του νὰ εὕρουν ἐργασίαν ἀλλὰ καὶ ἕνας ἐργάτης νὰ μὴ ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἀπεργήσῃ ἄν δὲν εἰδοποιήσῃ καὶ αὐτὸς πρὸ 15 ἡμερῶν ἀλλὰ πρίν περάσουν αἱ 15 ἡμέραι θὰ δοθῇ καιρὸς καλύτερον νὰ μελετηθοῦν τὰ πράγματα θὰ συνίσταται μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποῖα θὰ κάνῃ μίαν ἔκθεσιν μίαν ἀπόφασιν ὄχι ὑποχρεωτικὴν πρὸς συμβιβασμὸν τῶν διεστώτων. Ἐγὼ δὲν ἀντιτίθημαι εἰς τὴν ἀπεργίαν ἀλλὰ θέλω τὴν γνωμοδότησιν αὐτὴν διὰ νὰ φωτίζεται ὁ κόσμος. Δέχεσθε;

§137Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὄχι.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ δὲν θὰ διστάσω νὰ τὸ ἐφαρμόσω ὅταν ὡριμάσει περισσότερον εἰς τὴν ἀντίληψιν μου καὶ ἄνευ τῆς γνώμης ὑμῶν. Σᾶς τὸ λέγω διότι ἀσφαλῶς θὰ θέλετε νὰ τὸ ἐμποδίσητε.

§139Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ ὑποχρεωτικῆς καταγγελίας τῆς συμβάσεως. Μία ἀπεργία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκολουθήσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ συμβούλια διότι τότε ἡ ἀπεργία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ καὶ τότε σημαίνει διαρκεῖ καταδίωξιν τῶν ἐργατῶν.

§140Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν δὲν δέχεσθε αὐτὸ διὰ τοὺς ἐργάτας, τότε πῶς θὰ δεχθῆτε διὰ τοὺς ἐργοστασιάρχας;

§141Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει ὑποχρέωσιν τῆς καταγγελίας τῆς συμβάσεως ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν.

§142Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ὑποχρεώνετε τοὺς ἐμπόρους νὰ καταγγέλουν τὰς συμβάσεις τῶν ὑπαλλήλων των πρέπει νὰ ὑποχρεώνετε καὶ τοὺς ὑπαλλήλους.

§143Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τοὺς ὑποχρεοῦμεν.

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τότε ὑπάρχει ἰσότης εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ ὁ ὑπάλληλος ὑποχρεοῦνται ὑπὸ προθεσμιῶν νὰ καταγγέλουν τὰς συμβάσεις. Ἑπομένως καὶ οἱ ἐργάται πρέπει νὰ δηλώσουν ὅταν θὰ φύγουν καὶ τὴν ἀθρόαν ἑπομένως ἀναχώρησίν των.

§145Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὴν ἀθρόαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς ἀτομικῆς σχέσεως ἐργάτου—ἐργοδότου.

§146Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμιλεῖτε περὶ λὸκ–ἄουτ, δὲν ὁμιλεῖτε περὶ ἀποβολῆς, δὲν ὁμιλεῖτε περὶ ἀποβολῆς ὡρισμένων ἐργατῶν καὶ θέλετε νὰ ὁρίσωμεν ὥστε νὰ μὴ δύναται ὡρισμένος ἐργάτης οὔτε νὰ φύγῃ οὔτε νὰ ἀπολυθῇ. Εἶμαι σύμφωνος νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§147Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Προκειμένου περὶ ἡμερομισθίων ἐργατῶν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς μίαν ἐπιτροπὴν τὸ ζήτημα νὰ τὸ συζητήσῃ.

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, εἶπον νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον.

§149Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δι’ αὐτοὺς ὅλους τοὺς λόγους νομίζω ὅτι ἄν δέχεται ἡ Βουλὴ ὅτι ὁ ἀγὼν τῶν ἐργατῶν δὲν εἶναι κἄτι τι διὰ τὸ ὁποῖον χαριστικῶς πρέπει νὰ παραχωρήσωμεν καὶ εἰς τοὺς ἐργάτας, ἀλλὰ εἶναι κἄτι τι καὶ κανονικῶς ἀναγκαῖον, πρέπει νὰ ἀφήσωμεν αὐτὸν τὸν ἀγῶνα νὰ διεξάγηται ἐλευθέρως. Δὲν θὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς νὰ ῥυθμίσωμεν ὅλην τὴν λειτουργίαν τῶν σωματείων, καὶ νὰ δυσκολεύσωμεν οὕτω τὸν ἀγῶνα. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν ἔγιναν δι’ ἄλλον λόγον ὅλα αὐτὰ τὰ νομοσχέδια εἰμὴ μόνον ἵνα γίνεται δυσκολώτερος ὁ ἐργατικὸς ἀγών.

§150Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἵνα γίνωνται δυσκολώτερον αἱ ἀπεργίαι.

§151Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Πρέπει ὅμως νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι θεωρεῖται ἀδίκημα βαρὺ καὶ ἡ εἰδοποίησις ἑνὸς ἐργάτου ὅτι θὰ γίνῃ ἀπεργία.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν συμβουλεύουν ἢ ὅταν ἀπειλοῦν; Ὅταν λέγουν ἀνάθεμά τους οἱ ἐργοδόται μᾶς ἐκμεταλλεύονται ἐλᾶτε καὶ σεῖς νὰ συνενωθῶμεν, τότε αὐτοὶ ὅλοι εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου.

§153Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἤδη ὁ ἐργοδότης ἔχει πολλὰ πλεονεκτήματα ἀπέναντι τοῦ ἐργάτου καὶ πρῶτον πλεονέκτημα ἔχει ὅτι ἔχει τὰ οἰκονομικὰ μέσα.

§154Λ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ ἐργοδότου, πρόκειται καὶ περὶ τοῦ ἐλευθέρου ἐργάτου ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἐργασθῇ.

§155Α. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ συμπέρασμα ὅλων τούτων εἶναι ὅτι πρόκειται διὰ τῶν εἰσαγομένων μέτρων νὰ ὑποστηριχθοῦν οἱ ἐργοδόται καὶ ὀξυνθέντος τοῦ ἐργατικοῦ ἀγῶνος νὰ περιορισθοῦν τὰ ἐκ τοῦ κειμένου νόμου δικαίου δικαιώματα τῶν ἐργατῶν καὶ νὰ θριαμβεύσουν οἱ ἀστοί. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐργατικὴ πολιτική, ἡ ἐργατικὴ νομοθεσία καὶ ὁ φιλεργατισμὸς τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν ἀνωφελῆ διὰ τοὺς ἐργάτας ψηφισθεῖσαν ἄλλοτε ἐργατικὴν νομοθεσίαν ἔρχονται σήμερον νὰ προστεθοῦν τὰ ἀντεργατικὰ νομοσχέδια. Κατὰ τῆς πολιτικῆς ταύτης διαμαρτύρομαι ἐξ ὀνόματος τῆς ἐργατικῆς τάξεως τῆς Ἑλλάδος.

§156Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἤλπιζον, ὅτε πρὸ καιροῦ ὑπέβαλλον τὰ ἐργατικὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι οὐδεμία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς των συζήτησις ἠδύνατο νὰ χωρήσῃ καὶ ὅτι ἂν ἀντιρρήσεις τινὲς ἠγείροντο, αὗται θὰ ἀφεώρων εἰς τὰ σημεῖα τινά καθ’ ἕκαστα διατάξεων. Δυστυχῶς κύριοι ἠπατήμην. Ἀπροσδοκήτως εὑρέθην ἐνώπιον μιᾶς ψευδοεξεργέσεως, ἥτις, τὸ ὁμολογῶ, μὲ ἠνάγκασε νὰ καθήσω πρὸ τοῦ γραφείου μου καὶ νὰ διέλθω ἐκ νέου μετὰ προσοχῆς ἕν πρὸς ἕν τὰ ἄρθρα τῶν νομοσχεδίων μου ἵνα ἀναζητήσω μὴ τυχὸν μοὶ διέφυγε διάταξίς τις θίγουσα ἔστω καὶ πόρρωθεν τὰς ἐργατικὰς ἐλευθερίας. Καὶ ὅταν οὐδὲν ἐκ τούτων ἀνεκάλυψα, ἠννόησα ὅτι τὸ αἴτιον τοῦ τεχνητοῦ τούτου θορύβου ἔδει νὰ ζητηθῇ ἀκριβῶς εἰς τὸ κακό, τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ θεραπεύσῃ τὸ περὶ ἐπαγγελματικῶν Σωματείων νομοσχέδιον. Τῷ ὄντι, κύριοι Βουλευταί, ἐὰν ἦτο ἀνάγκη καὶ ἑτέρας ἀποδείξεως πλέον ἁπτῆς, περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου, τὴν ἀπόδειξιν ταύτην τρανοτάτην ἔρχονται νὰ μᾶς κομίσωσι διὰ τῶν χειρῶν των οἱ γνωστοὶ ἐργατικοὶ ἡγέται διατρανώσαντες ἐπανειλημμένως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς πραγματικῆς ἐντολῆς, μετὰ περισσῆς ὅμως ἰταμότητος καὶ ἐνώπιον τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον ἐμοῦ καὶ διὰ τοῦ Τύπου, τὴν παράλογον ἀξίωσιν ὅπως τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἀποσυρθῶσι πρὶν ἢ ἔλθωσι κἄν οὔτε κατ’ ἀρχὴν ὑπὸ συζήτησιν. Εἰς τοιοῦτον θέαμα δὲν γνωρίζω ἄν καὶ ἄλλοτε εὑρέθη ἡ Βουλή. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν μὲ ἐξένισε, διότι ἀφ’ ὅτου εἰς ἐμὲ ἔλαχεν ὁ κλῆρος νὰ παρακολουθῶ ἀπὸ διετίας καὶ πλέον ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ἀπὸ τὰς ποικίλας αὐτῆς συμπτωματικὰς ἐκφράσεις τὴν λεγομένην ἐργατικὴν ζύμωσιν, ἔφθασα εἰς τὸ σημεῖον νὰ μὴ ἐκπλήσσομαι πλέον πρὸ οὐδενός, νὰ διατηρῶ δὲ πάντοτε πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν μου ζωηρὰν τὴν εἰκόνα τῆς μεγάλης ἀντιθέσεως ἥτις γνωρίζει τὴν ἡγεσίαν καὶ φιλόπονον ἐργατικὴν μᾶζαν ἀπὸ μερικὰ ἐπιτελεῖα της. Οἱ κύριοι οὗτοι, ἀποβλέποντες εἰς τὸ χθεσινὸν των ἔνδυμα τοῦ ἐργάτου, προσεκολλήθησαν εἰς τὸν ἐργατικὸν κορμὸν ὡς μία παράσιτος βλάστησις, ἐνόμισαν ὅτι ἐργατικὴ κίνησις σημαίνει νὰ καταπονῶσι διηνεκῶς τὰς λαϊκὰς τάξεις, διατηροῦντες αὐτὰς ἄνευ διακοπῆς ἐν συναγερμῷ καὶ ἐπαναστάσει. Νὰ ἐξάπτωσι τὸ μῖσος τοῦ ἐργάτου πρὸς τὸν ἐργοδότην, καὶ ἐν γένει πρὸς πᾶν ἀστικὸν στοιχεῖον, νὰ ὑποθάλπωσιν ἀπεργίας ἐκεῖ ὅπου θὰ ἦτο ἴσως δυνατὴ μία συνεννόησις, νὰ εὑρίσκωνται ἐν ἄλλοις λόγοις ἐν διηνεκεῖ ἐπιστρατεύσει, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐκτὸς τῆς μέθης καὶ τῆς δόξης ἣν προσκομίζουσι εἰς τοὺς ἡγήτωρας, δικαιολογεῖ καὶ τὰς πολλὰς ἡμεραργίας ἅς τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, ἔρχεται νὰ περικόψῃ. Πρὸς μίαν λογικὴν καὶ λελογισμένην συμφιλίωσιν ἔχει πλέον καθῆκον νὰ ἐργασθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναφέρουσα κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς ἐργατικὰς ὀργανώσεις εἰς τὴν φυσιολογικήν των ζωήν. Δὲν προάγονται τὰ ἐργατικὰ συμφέροντα τοῦ ἐργάτου διὰ τοῦ στραγγαλισμοῦ καὶ τοῦ βιαίου θανάτου τῆς ἀσθενικῆς βιομηχανίας μας, διὰ τῆς ἀποθαρρύνσεως καὶ τοῦ παρεμποδισμοῦ πρὸς πᾶσαν νέαν ἐπιχείρησιν. Τὸ περὶ ἐπαγγελματικῶν Σωματείων νομοσχέδιον, πέριξ τοῦ ὁποίου κυρίως συνεκεντρώθη ἡ ἐπίθεσις, σκοπεῖ νὰ ἐπαναφέρῃ ποιάν τινα νηφαλιότητα εἰς τὰς ἐργατικὰς συσκέψεις καὶ νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὰς ἀποφάσεις, αἵτινες λαμβάνονται τὴν σοβαρότητα, ἣν ἐπιβάλλουσι τὰ ὁμαδικὰ συμφέροντα. Τὸ ὅτι τὸ Κράτος, ἐσκέφθη νὰ ἔλθῃ εἰς ἀρωγὴν τοῦ ἐργάτου ὡς ἀτόμου καὶ μέλους μιᾶς ἑνώσεως, νὰ τὸν περιφρουρήσῃ ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, νὰ προφυλάξῃ τὴν ψῆφόν του ἀπὸ πᾶσαν ὑφαρπαγὴν, νὰ καταστήσῃ ὀλιγώτερον τυραννικὸν εἰς τὰ μέλη του τὸν δεσποτισμὸν τῆς πλειοψηφίας ὁ κ. Σίδερης, λησμονῶν τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας καυχᾶται ὅτι ἐκπροσωπεῖ, μᾶς ἐκάκισεν «ἐπὶ ἀνατροπῇ καὶ στραγγαλισμῷ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν». Ἐν τέλει, ἄς ἐπιτραπῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς ἐργασίας μετὰ τοὺς λόγους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τοὺς ἐργάτας, νὰ βεβαιώσῃ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τὸν Ἑλληνικὸν ἐργατικὸν κόσμον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν, ἐκ τῶν χειρῶν Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων νὰ προέλθῃ νομοσχέδιον θῖγον, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον, τὰ ἱερὰ καὶ ἀπαραβίαστα ἐργατικὰ δίκαια. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις μόλις πρὸ δεκατείας ἐκράτησεν οἱονεὶ ἐπὶ τῆς κολυμβήθρας τὸ νεογνὸν τῆς ἐργατικῆς χειραφετήσεως, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ θελήσῃ τὸν ὄλεθρόν του, καὶ ὅτι, τοὐναντίον, μετὰ στοργῆς καὶ μερίμνης ἀναδόχου παρακολουθεῖ τὰ βήματά του. Καὶ ὅταν εἶδε, πρὸς μεγίστην του θλῖψιν εἰς ποίαν πεπλανημένην ὁδὸν τὸν ὠθοῦν οἱ ἡγέται του, μετ’ ἀνεκφράστου ἀπαγοητεύσεως διέγνωσε συμπτώματα προώρου ἐκφυλισμοῦ ἐν τῇ ἐργατικῇ ἐξελίξει, ὅταν εἶδε τὴν μέθην, ἔνθα ἀνέμενε τὴν φρόνησιν, ὅταν εἶδε τὸ ἀδιάλλακτον, ὅπου ἐζητεῖτο ἡ συνεργασία, ὅταν εἶδεν ἐννοίας ὡς «Πατρὶς– Θρησκεία» νὰ ἐκλαμβάνωνται ὑπό τινων ὡς ἀντεργατικαί, ἠννόησεν ὅτι κἄτι σαπρὸν ἀπεκάλυψε τὴν ὅλην ἐργατικὴν ζύμωσιν καὶ ὅτι ἦτο καιρὸς νὰ ἀπαλλαγῇ τὸ κύριον σῶμα ἀπὸ τὸν παράσιτον αὐτὸν μικρόκοσμον. Εὐτυχῶς ἡ μεγάλη ἐργατικὴ μᾶζα ἔμεινεν ἀλώβητος. Δὲν ἀπεξενώθη οὐδεμιᾶς τῶν Ἑλληνικῶν ἀρετῶν, εἰς ἃς ὀφείλεται τὸ σημερινὸν μεγαλεῖον τῆς πατρίδος. Δὲν αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ συσχετίσῃ τοὺς ἐπαγγελματικοὺς ἀγῶνάς της μὲ οἱανδήποτε ἀνατρεπτικὴν θεωρίαν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὅταν τὰ νομοσχέδια ταῦτα ψηφισθοῦν ἀντὶ τῶν διαφόρων ψηφισμάτων, ἅτινα, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ σημερινοῦ καθεστῶτος, διεβιβάσθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐναντίον τῶν Νομοσχεδίων, θὰ καταφθάσωσιν εἰς μεγαλείτερον ἀριθμόν, ἕτερα τηλεγραφήματα, ἀλλὰ τὴν φορὰν αὐτὴν διερμηνεύοντα τὴν πραγματικὴν τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου γνώμην, δι’ ὧν θὰ ἐκφράζεται εὐγνωμοσύνη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι κατήργησεν ἐν τῇ Σωματειακῇ των ζωῇ τὸν Δεσποτισμὸν τῆς διοικήσεως, διότι ἀπέδωκεν εἰς αὐτούς τὴν πραγματικὴν ἐλευθερίαν. (Χειροκροτήματα).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κουριὲλ ἔχει τὸν λόγον.

§158Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Κύριοι Βουλευταί, φρονῶ ὅτι ἡ ὑποβολὴ τῶν ἐργατικῶν νομοσχεδίων ὀφείλεται εἰς δύο λόγους· Πρῶτον εἰς μίαν λανθασμένην ἀντίληψιν, ἡ ὁποία ἐπεκράτει δυστυχῶς καὶ ἡ ὁποία κατ’ ἐμὴν γνώμην εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνος καὶ διὰ αὐτὴν ταύτην τὴν παραγωγὴν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας καὶ ἐν γένει τῆς Χώρας. Ἡ λανθασμένη αὐτὴ ἀντίληψις, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι οἱ ἐργάται ἐν πολλοῖς κατήντησαν νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τοὺς ἐργοδότας, κατήντησαν νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς αὐτὴν τὴν κοινωνίαν, κατήντησαν ἡ μάστιξ αὐτῆς τῆς κοινωνίας. Μοὶ φαίνεται πῶς εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι αὐτὰ δὲν ἔχωσι ἀληθείας.

§159ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μάστιξ.

§160Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἁπλῶς ὅτι πιστεύει, ὅτι ἐν πολλοῖς ἡ ἐργατικὴ τάξις κατώρθωσε νὰ εἶνε ἰσχυροτέρα.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἰσόπαλος.

§162Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Μάλιστα. Ἀναφέρατε τὴν λέξιν «ἡμερομίσθια» δι’ ὃ ἠννόησα ὅτι ἔχετε τὴν γνώμην ὅτι οἱ ἐργάται κατώρθωσαν νὰ πληρώνωνται ἡμερομίσθια τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἀποτελῶσιν ἐμπόδιον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Ἐν πάσει περιπτώσει τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἀντίληψις καὶ αὐτῶν τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι τοὐλάχιστον ὅπως ἤκουσα ἐγὼ σᾶς ἐνέκριναν τὰ λόγια σας ὅταν εἴπατε αὐτά, εἶνε εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν κ. κ. βουλευτῶν αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε ὅτι οἱ ἐργάται πραγματικῶς κατώρθωσαν νὰ ἐπιτύχωσι, κέρδη, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς θὰ ἐμποδίζωσι τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας.

§163ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν πρόκειται διὰ τὰ κέρδη.

§164Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἐπίσης φρονῶ ὅτι ἡ ὑποβολὴ αὕτη ὀφείλεται εἰς μίαν ἄλλην λανθασμένην ἀντίληψιν. Κατ’ ἀρχὰς ἡ κυβέρνησις τῶν φιλελευθέρων, ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν φιλεργατική, δι’ αὐτὸ θὰ κάμω πολὺν λόγον. Κατ’ ἐμὴν γνώμην ἀντὶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν νομοσχεδίων νὰ ῥίψω φῶς εἰς αὐτὴν τὴν φιλεργατικὴν πολιτικὴν τῆς κυβερνήσεως θὰ ἀποδείξω ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν ἐπιδιώκει διὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν διάλυσιν τῶν ἐργατικῶν σωματείων. Κύριοι βουλευταί, ἐχειροκροτήσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅταν εἶπεν, ὅτι κατώρθωσαν νὰ ἐπιβληθῶσι εἰς τὸ ἐργατικὸν σῶμα ἄνθρωποι παράσιτοι, ἠθέλησα ἐγὼ νὰ σπεύσω πρῶτον ἀπὸ σᾶς νὰ χειροκροτήσω ἀλλ’ ἀπαιτεῖται μία ἐξήγησις ὅτι πρέπει νὰ ἠξεύρητε ὅτι τοῦ Σώματος τοῦ ἐργατικοῦ ἀπὸ δεκαετίας εἶχον ἐπιβληθῆ ἄνθρωποι ξένοι πρὸς τὴν ἐργατικὴν κίνησιν, ξένοι πρὸς τὰ ἐργατικὰ συμφέροντα, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πάντοτε σκοπὸν εἶχον νὰ ἐμποδίσουν τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἐργατικῶν σκοπῶν, τὸ πολὺ εἶχον νὰ ἐμποδίσουν τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐργατικῶν ὀργανώσεων καὶ ἐν γένει τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐργατικῶν συμφερόντων. Ἀκριβῶς ὅμως ἡ προσπάθεια ἡ τελευταῖα ἡ παρατηρηθεῖσα τελευταῖον ἀπὸ τριετίας, ἐκ μέρους τῶν ἐργατικῶν ὀργανώσεων ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν ἦτο ὅπως ἀποτινάξωσιν, αὐτοὺς εἰς ἀνθρώπους ἀκριβῶς. Κακῶς πιστεύετε ὅτι ἀφ’ ὅτου ἡ νέα διοίκησις τῶν ἐργατικῶν σωματείων ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν αὐτῶν ἀπὸ τότε τὸ ἐνυπάρχον χάσμα μεταξὺ ἐργοστασιαρχῶν καὶ ἐργατῶν ἐμεγεθύνετο ἐπικινδύνως. Πράγματι ἀπὸ τριῶν ἐτῶν αὐτὸ τὸ χάσμα ἔγεινεν πολὺ ἐμφανὲς ἀλλὰ τοῦτο ὀφείλεται ἁπλῶς εἰς τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησαν ἄλλοι παράγοντες, τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησεν ὁ παγκόσμιος πόλεμος καὶ πρὶν ἀκόμη ὁ ἀποκλεισμὸς τοῦ 1916... Μέχρι τότε, κ. Βουλευταί, ἐν ᾧ ὑπῆρχον ἐργατικαὶ ὀργανώσεις, ὅμως ποτὲ δὲν ἠργάσθησαν πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν ἐργατῶν. Αἱ ἐργατικαὶ ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν ἀπὸ τοῦ 1904 ἐν Ἑλλάδι μέχρι τοῦ 1916, μέχρι τοῦ ἀποκλεισμοῦ, δὲν βλέπομεν εἰς αὐτὰς πραγματικῶς τὴν κίνησιν εἰς τὰς ὀργανώσεις, τὴν ὁποίαν βλέπομεν ἀπὸ τότε. Ἐὰν ῥίξωμεν μίαν ματιὰν εἰς τὸν τόπον θὰ ἴδωμεν ἁπλῶς ὅτι αἱ ὀργανώσεις αὐταί, ἡ ἐμφάνισις τῶν ὀργανώσεων αὐτῶν περιωρίζετο εἰς τὸ νὰ παρίστανται εἰς τελετὰς καὶ εἰς διασκεδάσεις ἢ νὰ πηγαίνουν εἰς τὸ Ρέντη κατὰ ὁμάδας νὰ πίνουν ὀλίγον κρασὶ καὶ εἰς τοιούτου εἴδους ἐμφανίσεις περιωρίζοντο. Ἀπὸ τοῦ 1916 ὅμως ἦτο ἑπόμενον ὅτι ὁ ἀποκλεισμός καὶ γενικώτερον ἡ παράτασις τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου ἀφ’ οὗ μετέβαλε τοὺς ὅρους τῆς ζωῆς ἐπηρέασεν ὡς ἦτο ἑπόμενον καὶ ὅλους τοὺς ἐργάτας νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὰς ὀργανώσεις αὐτῶν τὴν βελτίωσιν τῆς δημιουργουμένης νέας καταστάσεως... Ἐν τούτοις, κ. βουλευταί, εἶνε ἀξιοπαρατήρητον ὅτι ἀφ’ ὅτου οἱ ἐργάται ὠθούμενοι ἀπὸ αὐτὰ τὰ πράγματα ἠθέλησαν νὰ καταστήσουν τὰς ὀργανώσεις των πραγματικῶς ὠφελίμους ἀπὸ τότε ἐργατικαὶ ὀργανώσεις, οἱ ἐργάται ἐν γένει καὶ οἱ διοικοῦντες τὴν ἐργατικὴν κίνησιν ἐν γένει ἀπὸ τότε ὑφίστανται διώξεις πάσης φύσεως ἐκ μέρους τῶν ἑκάστοτε κυβερνήσεων. Εἶναι ἀπαραίτητον νὰ τονίσω ὅτι τὰς καταδιώξεις αὐτὰς τῶν ἐργατῶν, αἱ καταδιώξεις αὗται ἔφθασαν εἰς τὸ κορύφωμα ἀπὸ τὸ σημερινὸν καθεστώς. Συγκεκριμμένως ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων προσπαθεῖ ἀπὸ διετίας διὰ παντὸς μέσου νὰ ἐμποδίσῃ ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν προσπάθειαν τῶν ἐργατῶν ὅπως καταστήσουν τὰς ἐργατικὰς ὀργανώσεις χρησίμους καὶ ὄχι ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ χρησιμεύωσιν εἰς τὰς τελετὰς ὅπως μέχρι τοῦ 1916. Βλέπομεν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς τὰ εἴπω, διότι ἔχω δυστυχῶς πολὺν καιρὸν νὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔχω συγκεντρώσει ἄπειρα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητον νὰ τὰ ἀναφέρω. Ἐν τούτοις θὰ ἐκφέρω μερικὰ ἐπιτροχάδην διὰ νὰ σᾶς δείξω πρῶτον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμποδίζει τὴν ἐλευθέραν ἐξάσκησιν τῶν καθηκόντων καὶ τὴν ἐλευθέραν ἐν γένει ἀνάπτυξιν τῶν ἐργατικῶν σωματείων. Καὶ ἁπλῶς σᾶς λέγω περὶ τῶν ἐργατῶν τοῦ Βόλου, οἱ ὁποῖοι ἔστειλαν ἐκεῖθεν ἀντιπροσωπείαν εἰς τὴν Ἀνατ. Μακεδονίαν διὰ νὰ ἔλθουν εἰς συνεννοήσεις καὶ συμφωνίας μὲ τοὺς ἐκεῖ ἐργάτας, οἵτινες ἦσαν ὅμηροι τῆς Βουλγαρίας ἡ ἀποστολὴ αὕτη συλλαμβάνεται ἐκ μέρους τῶν ἀρχῶν καὶ μένουν ἐπὶ δύο μῆνας φυλακὴν χωρὶς νὰ διατυπωθῇ εἰς βάρος των ἀπολύτως καμμία κατηγορία. Οἱ ἐργάται ἀποφασίζουν μίαν ὁμοσπονδίαν καπνεργατικὴν ὅλων τῶν καπνεργατῶν τῆς Ἑλλάδος μὲ ἕδραν τὰς Ἀθήνας. Ἔρχεται ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ ἀρχίσῃ εἰς τὴν ἕδραν της νὰ δρᾷ διετάχθη ὅμως ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φύγῃ. Καὶ ὑπὸ ποίαν πρόφασιν νομίζετε; διότι ὁ μὲν εἷς δὲν εἶναι κάτοικος Ἀθηνῶν ὁ δὲ ἄλλος, θὰ σᾶς φανῇ παράδοξον, διότι δὲν εἶνε χριστιανός. Ὁ κ. Ρακτιβὰν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία διεμαρτυρήθη δι’ αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν ἀπήντησεν: ἕναν Ἑβραῖο βρήκατε νὰ βάλλετε; Ἔχω τὰ ὀνόματα τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὸ καταγγέλω ἐπισήμως.

§165Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πιθανῶς νὰ σᾶς ἐψεύσθησαν δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα οἱ ἐργάται. Σεῖς ἀντιλαμβάνεσθε ὑπὲρ πάντα ἄλλον τὴν ὑπὲρ τῶν Ἰσραηλιτῶν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως.

§166Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Σᾶς καταγγέλω τὸ ἑξῆς γεγονὸς, ὅτι ὅταν ὁ Ἀντωνίου καὶ ὁ Γιουδὰν ἀντιπρόσωποι καὶ οἱ δύο τοῦ Συνεδρίου τῶν Καπνεργατῶν Βόλου ἢ μᾶλλον μέλη τῆς ἀντιπροσωπείας ἱδρυθείσης ἐδῶ ὁμοσπονδίας τῶν Καπνεργατῶν ἦλθον ἐδῶ νὰ ἀναλάβουν τὰ καθήκοντά των καὶ ἡ ἀστυνομία τοὺς ἀπήλασε καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἀπηρτίζετο ἐκ τῶν ἐργατῶν, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα σᾶς τὰ δίδω. Ἦλθεν εἰς ὑμᾶς ἡ ἐπιτροπὴ καὶ διεμαρτυρήθη καὶ σεῖς ἀπαντήσατε πρῶτον ὅτι δὲν ἦσαν κάτοικοι Ἀθηνῶν καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ κατοικήσουν ἐδῶ καὶ δεύτερον τοὺς εἴπατε ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν φρᾶσιν: δὲν ἠμπορούσατε νὰ βάλλητε ἕνα χριστιανόν.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρωτήτερα εἴπατε ὅτι μπορούσατε νὰ βάλλητε ἕνα ἄλλον καὶ ὄχι ἕνα Ἑβραῖον.

§168Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Κύριε Πρόεδρε, εἶπα: δὲν ἠμποροῦσαν νὰ βάλλουν ἕναν χριστιανόν;

§169Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πότε ἔλαβε χώραν αὐτὸ τὸ ἐπεισόδιον καὶ δὲν ἠκούσαμεν καμμίαν διαμαρτυρίαν. Πότε ἔλαβε χώραν;

§170Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Εἶναι ὀκτὼ μῆνες ἀπὸ τότε.

§171Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶνε ὀκτὼ μῆνες ἀπὸ τότε; Οὐδέποτε ἐγένετο.

§172Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι ὁ συνάδελφος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἄν καὶ Ἰσραηλίτης ἐνόμισεν ὅτι τοῦ ἐπιτρέπετο νὰ διατυπώσῃ αὐτὴν τὴν κατηγορίαν χωρὶς νὰ εἶναι ἀπολύτως βέβαιος ἐναντίον μέλους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς φιλελευθέρα. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι εἶχεν καθῆκον νὰ ἐμποδίσῃ νὰ παραμείνωσι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς τοιαύτας παραδοξότητας οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ τοιοῦτος λόγος διὰ τοὺς Ἰσραηλίτας.

§173Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ κύριοι βουλευταί, χωρὶς νὰ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀμφισβητήσω τὴν καλὴν πίστιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχω ὅμως ὑποχρέωσιν ἐπίσης νὰ μὴ ἀμφισβητήσω..... (Θόρυβος).

§174Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Λόγια τῶν τριόδων.

§175Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Δὲν εἶναι λόγια τῶν τριόδων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔληξεν τὸ ζήτημα.

§176Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔληξεν ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ εἰπῆτε.

§177Γ. ΚΑΛΔΗΣ. Ἔχετε τόσας ἐπισήμους διαβεβαιώσεις ὅλων τῶν Ὑπουργῶν διὰ τὴν πολιτείαν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ στοιχείου, ὥστε δὲν ἔπρεπε νὰ δώσητε πίστιν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσεν. Ἐξακολουθήσατε κ. βουλευτά.

§179Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἐμποδίζει τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐργατῶν, ὅπως σᾶς ἀπέδειξα τὸ γεγονὸς ἐκτὸς τοῦ ἐπεισοδίου τούτου, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ γεγονὸς εἶνε αὐτοὶ οἱ ἐργάται εἶχον ἔλθη ἐδῶ ἁπλῶς διὰ νὰ ἀναλάβουν τὰ καθήκοντά των τῆς ἱδρυθείσης Ὁμοσπονδίας τῶν καπνεργατῶν καὶ ἐδιώχθησαν ἀπ’ ἐδῶ, ὡς μὴ ἔχοντες τὸ δικαίωμα νὰ γίνωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν ὡς μὴ κάτοικοι Ἀθηνῶν, ὡσανεὶ ὅλοι ὅσοι γεμίζουν τὰ ξενοδοχεῖα τῆς πρωτευούσης εἶνε κάτοικοι Ἀθηνῶν. Τὸ γεγονὸς εἶνε ὅτι κατηγορηματικῶς ἡ Κυβέρνησις ἐμποδίζει τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐργατικῶν ὀργανώσεων, καὶ τὴν συνεννόησιν μεταξύ των. Ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ ἐπίσης ἐπωφελουμένη πάσης ἐργατικῆς ἐκδηλώσεως ἰδίως πάσης ἀπεργίας, προσπαθεῖ νὰ τρομοκρατήσῃ τοὺς ἐργάτας. λ. χ. ἔχομεν τὴν ἀπεργίαν τῆς Καβάλλας Καὶ εἶνε εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως καθότι ἔκτοτε ὑπεβλήθησαν ὑπομνήματα σχετικὰ ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων ἐργατῶν εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ συνεπῶς εἶνε εἰς γνῶσιν της, ὅτι εἰς τοὺς δρόμους τῆς Θεσσαλονίκης τοὺς ἐργάτας τοὺς ἀπεργοῦντας ὁ στρατὸς ἔδερνε διὰ τοῦ ξυλοκοπάνου, τοὺς ἐτρομοκράτει κυριολεκτικῶς. Εἰς δὲ τὴν Καβάλλαν δὲν ἠρκοῦντο μόνον νὰ στείλουν στρατὸν κατὰ τῶν ἀπεργούντων, ἀλλ’ ἔστειλαν καὶ πολυβόλα.

§180Δ. ΠΑΖΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε;

§181Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Μάλιστα.

§182Δ. ΠΑΖΗΣ. Τότε ἀκριβῶς ἔτυχεν νὰ ἤμην εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ γνωρίζω τί συνέβη πραγματικῶς. Ἐργάται ἀπὸ τοὺς ἀπεργοῦντας προσεπάθουν διὰ παντὸς τρόπου νὰ παρακωλύσωσι τοὺς ἄλλους ἐργάτας τοὺς θέλοντας νὰ ἐργασθῶσιν. Ἡ Διεύθυνσις τοῦ Γαλλ. Νοσοκομείου τοὺς κατάβρεξε μὲ νερὸ καὶ τοὺς διέλυσεν, ὄχι ὁ στρατός ὅπως εἴπετε.

§183Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Οἱ Γάλλοι;

§184Ν. ΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὄχι οἱ Γάλλοι. Ἡ Διεύθυνσις τοῦ Γαλλικοῦ Στρατιωτικοῦ Νοσοκομείου.

§185Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ὑπεβλήθη αὐτὸ τὸ ὑπόμνημα εἰς τὸν κ. Ρέπουλην καὶ λέγει καθαρὰ αὐτό.

§186Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατί δὲν κάμετε μίαν ἐπερώτησιν;

§187Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Εἶναι σχετικὸν κ. Πρόεδρε.

§188Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως εἶναι σχετικὰ ἀλλὰ τὸ νὰ εἰσέρχεσθε εἰς αὐτὰς τὰς λεπτομερείας, εἰς τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶνε ἕτοιμη νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ διότι ὁ κ. Ρέπουλης ἀπουσιάζει, μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν εἶνε ὀρθόν.

§189Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν εἶναι εἰς γνῶσιν μου ὅλα αὐτὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀκούσητε καὶ σεῖς, ὁ συγχρονισμὸς ὅλων αὐτῶν τῶν γεγονότων μὲ τὴν ὑποβολὴν αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων δὲν μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύσω ὅτι μεθ’ ὅλους τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ἐν τῇ ἐκθέσει, αὐτοὶ εἶναι οἱ σκοποὶ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶνε δικαίωμά μου αὐτό, νὰ ἀπορήσω, πῶς εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις τοιαύτην στάσιν λαμβάνει ἀπέναντι τῶν ἐργατῶν, πῶς συμβαίνει σήμερον νὰ ἔλθῃ νὰ ὑπερασπίσῃ δῆθεν τὰ συμφέροντα τῆς μειοψηφίας τῶν ἐργατῶν, ἐπειδὴ ἐγένοντο ἀπεργίαι. Ἀλλ’ ἐδηλώσατε ῥητῶς ὅτι ἡ ἀπεργία εἶνε ἐλευθέρα.

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἦτο ἀνάγκη νὰ το δηλώσω;

§191Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ὑπάρχει νόμος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, δυνάμει τοῦ ὁποίου δύναται ἡ ἀπεργία νὰ τιμωρηθῇ. Καὶ ἰδοὺ ἀκριβῶς ἡ διάταξις τοῦ νόμου.

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦ Ποινικοῦ Νόμου; Τὸ ἠξεύρομεν.

§193Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ Σύνταγμα κατήργησεν τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ ποινικοῦ νόμου.

§194Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἰδοὺ τί λέγει ἀκριβῶς ἡ διάταξις. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς διατάξεως ἐτιμωρήθησαν 5 ἐργάται εἰς τὰς Σέρρας (ἀναγινώσκει).

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶνε ἡ διάταξις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ἡ ὁποῖα ἔχει καταργηθῆ πρὸ πολλοῦ σιωπηρῶς.

§196Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Καὶ διὰ τοῦ Συντάγματος.

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ τὴν ὁποίαν τὰ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδια, κατὰ τῶν ὁποίων ἀντιτάσσεσθε καταργοῦν καὶ ῥητῶς. Λαμβάνομεν αὐτὴν τὴν πρόνοιαν διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ ἄλλος ἀνόητος ἐφαρμοστὴς τῶν νόμων νὰ στηριχθῇ ἐπὶ μιᾶς ἀπηρχαιομένης διατάξεως τοῦ Π. Νόμου. Ὥστε δι’ αὐτὴν τὴν διάταξιν μὴ πολεμεῖτε τὸ νομοσχέδιον.

§198Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Εἰς ἐμὲ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀπευθύνεται ἡ παρατήτησίς σας.

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπευθύνεται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀνοήτως ἐφαρμόζουν τοὺς νόμους.

§200Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ συνεταιρισμὸς ἐργατῶν χωρὶς δικαίωμα τῆς ἀπεργίας.

§201Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἔχομεν περιπτώσεις, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ στόματος ἑνὸς Ὑπουργοῦ, συγκεκριμμένως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, προκειμένου νὰ λυθῇ μία ἀπεργία κάμνει ὑποσχέσεις ῥητὰς εἰς τοὺς ἐργάτας. Αἱ ὑποσχέσεις αὗται, ὄχι μόνον δὲν τηροῦνται, ἀλλ’ ἀπεναντίας ὅλως ἐναντίας πράξεις παρουσιάζωσι.

§202Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ποῖαι ὑποσχέσεις ἔγιναν καὶ δὲν ἐτηρήθησαν!

§203Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Συγκεκριμμένως εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀπεργίας τῶν καπνεργατῶν εἴπατε διὰ νὰ λύσουν οἱ ἐργάται τὴν ἀπεργίαν, εἴπατε σεῖς εἰς τοὺς ἐργάτας ὅτι οὐδεὶς ἐργάτης θὰ μείνῃ ἔξω, ὅλοι θὰ ἀποκατασταθοῦν εἰς τὴν ἐργασίαν των καὶ δεύτερον ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις ἀντεκδικήσεις. Ἐπίσης ὅτι θὰ ἠμνηστεύοντο πάντες οἱ μέχρι τοῦδε διὰ λόγους ἀπεργίας καὶ οὐχὶ συνεργείας φυλακισθέντες. Εἶνε ἔτσι κ. Ὑπουργέ;

§204Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τώρα μοῦ ἀναφέρετε λεπτομερείας συνδιαλέξεων, τὰς ὁποίας εἶχον μὲ τοὺς ἐργάτας· θὰ ἤθελον νὰ ἠξεύρω ποίαν ἀπεργίαν καπνεργατικὴν ὑπαινίττεσθε, διότι εἶνε πολλαί.

§205Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Εἰς τὰς 5 Ὀκτωβρίου. Δηλαδὴ τότε ἔληξεν ἡ ἀπεργία.

§206Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τῆς Θεσσαλονίκης;

§207Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ὄχι τῶν σιγαροποιῶν, τῶν καπνεργατῶν.

§208Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς τὴν Μακεδονίαν;

§209Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Μάλιστα. Οὐδεμία ἐκ τῶν τριῶν ὑποσχέσεων τούτων ἐτηρήθη, κ. Ὑπουργέ. Δὲν σᾶς φαίνεται ἀντιφατικὸν λ. χ. ὅταν λέγετε σεῖς ῥητῶς ὅτι θὰ ἠμνηστεύοντο οἱ φυλακισθέντες ἐργάται καὶ πηγαίνουν οἱ ἀπεσταλμένοι ἀπ’ ἐδῶ διὰ νὰ κανονίσουν τὰ πράγματα σχετικῶς μὲ τὰ σωματεῖα, παγαίνουν ἐκεῖ καὶ συλλαμβάνονται; Ὅταν σεῖς λέγετε, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν ἀντεκδικήσεις καὶ ὅτι ὅλοι οἱ ἐργάται θὰ ἀποκατασταθοῦν, καὶ πηγαίνουν ἐκεῖ καὶ κάμνουν τὸ λὸκ ἄουτ, δὲν μοῦ φαίνεται ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ μὴ προξενήσῃ εἰς τοὺς ἐργάτας τὸ αἴσθημα τὸ ὁποῖον βλέπετε.

§210Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐνθυμοῦμαι τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ὑπαινίττεσθε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνθυμοῦμαι, εἶνε ὅτι ἐδήλωσα ὅτι θὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα ὥστε νὰ μὴ ἐφαρμοσθῶσιν ἀντίποινα καὶ νὰ ἐπέλθῃ ἡ συνδιαλλαγή.

§211Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δεικνύετε τόσον ἐνδιαφέρον διὰ τὸν ἐργατικὸν κόσμον τὸ ὁποῖον μόνον ἀπὸ ἕνα ἐργάτην θὰ ἀνεμένομεν. Ἐὰν ἦσθε τοὐλάχιστον ἐργάτης καλά, ἀλλὰ μανθάνω ὅτι εἶσθε ἔμπορος.

§212Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Αὐτὸ εἶνε πρὸς ἔπαινόν μου.

§213Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἔμπορος καὶ ἑκατομμυριοῦχος. Κύριε, Πρόεδρε, τῆς Κυβερνήσεως ἐπειδὴ κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν γενομένην ἐν τῇ Βουλῇ πρὸ μηνὸς ἐγένετο λόγος ἐκ μέρους τοῦ συναδέλφου μου περὶ τῆς προφυλακίσεως ἑνὸς τῶν ἐπιτρόπων τῆς συνομοσπονδίας τοῦ Μπεναρόγια.............

§214ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ δι’ αὐτὸν θὰ ὁμιλήσετε.

§215Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς ὑπομνήσω αὐτὸ ὅτι μοὶ προξενεῖ μίαν μεγάλην περιέργειαν τὸ γεγονός τοῦτο, ὅτι ἐνῷ εἶνε ἐν γνώσει τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν ὀργάνων τῆς ἀστυνομίας τὰ ὁποῖα ὄργανα σημειώσατε ἔχουν καταντήσῃ εἰδήμονες εἰς τὰ ἐργατικὰ διότι εἶνε πάντοτε παρόντες εἰς γενικὰς συνελεύσεις καὶ τὰς συνεδριάσεις, ὅτι μέσα εἰς τὴν ἐργατικὴν κίνησιν ἐν γένει παρουσιάζονται δύο ὁμάδες ἡ μία ὁμὰς συντηρητικὴ καὶ ἡ ἄλλη πλέον συντηρητική. Εἶνε ἐν γνώσει τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ὁ λόγος δι’ ὧν ἐξωρίσθη ὁ Μπεναρόγιας καὶ κατηγορεῖται ἀπὸ τοὺς ἐργάτας εἶνε αὐτὸ τοῦτο, ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν δεξιὰν τῶν συντηρητικῶν. Κύριοι βουλευταί, ἔχομεν πλείστας περιπτώσεις τῆς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπέμβῃ μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐργατικῶν ὀργανώσεων. Ἐπεμβαίνουν διὰ τῶν ὀργάνων της αἱ ἀρχαὶ ἐν γένει ἐπεμβαίνουν μεταξὺ τῶν διαφόρων ὀργανώσεων διότι δυστυχῶς πολλάκις αἱ ὀργανώσεις τοῦ αὐτοῦ ἐπαγγέλματος διαιροῦνται, ἡ δὲ κυβέρνησις ἐπεμβαίνει ὑπὲρ τῶν μὲν καὶ κατὰ τῶν δέ. Παράδειγμα ἀρκετὰ χαρακτηριστικὸν ἔχομεν εἰς τὰς Πάτρας. Ἐκεῖ οἱ ἐργάται θαλάσσης ἔχουν δύο σωματεῖα ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἕν ἔχει ἀπεργίαν εἰς τὰ ἀτμόπλοια τοῦ κ. Ἐμπειρίκου, νομίζω, ὁλόκληρον δὲ τὸ διοικητικὸν συμβούλιον συνελήφθη καὶ ἀπηλάθη ἐκ Πατρῶν, ἐδέησε δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπέμβῃ διὰ νὰ ἐπανέλθῃ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν παύει ἀναμιγνυομένη εἰς πᾶσαν ἐργατικὴν κίνησιν διὰ νὰ τὴν καταπνίξῃ.

§216Χ. ΒΑΣΙΛΑΚΑΚΗΣ. Ἀρχόμενος τοῦ λόγου σας εἴπατε ὅτι ἀναγνωρίζετε ὅτι ὑπάρχουσιν ἐκμεταλλευταὶ τῆς ἐργατικῆς ἰδέας, δὲν φοβεῖσθε ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρεμβαίνουσα προσπαθῇ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἐργάτας ἀπὸ αὐτούς;

§217Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἰδοὺ τὶ ὑπόμνημα ἔχω περὶ αὐτῶν. Ἐν Πειραιεῖ γνωστὸς ἐκμεταλλευτής, ἐξ ἐπαγγέλματος πρόεδρος, ὑπὸ ἐτῶν ὀνόματι Μαχαίρας.......

§218Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀναφέρεται οὕτω τὸν Μαχαίραν τὸν καλλίτερον πατριώτην καὶ καλλίτερον συνεργάτην τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου ἐν Πειραιεῖ. Αὐτὸς εἶνε γραμματεὺς τοῦ ἐργατικοῦ Κέντρου, πρόεδρος δὲν ὑπῆρξε ποτέ.

§219Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν τηρεῖτε τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν καθιερώσαμεν, ἀποφεύγετε τὰς γενικότητας καὶ εἰσέρχεσθε εἰς λεπτομερείας.

§220Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Σεῖς ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεσθε ἀφοῦ ἐγκρίνετε τὰ νομοσχέδια αὐτὰ διὰ τὴν πλειονοψηφίαν τῶν ἐργατῶν, ἰδοὺ τὶ μοὶ λέγει ἡ πλειονοψηφία, ὅτι τὸν Μάρτιον τοῦ 1919 ἡ γενικὴ συνέλευσις ἐζήτησε νὰ ἐξελέγξῃ τὰ βιβλία τοῦ ἐργατικοῦ κέντρου καὶ ὁ ἄνθρωπος τὸν ὁποῖον ὑπερασπίζεσθε ἠρνήθη καὶ ὄχι μόνον ἠρνήθη ἀλλὰ καὶ ἠπείλησε τοὺς ὑπαλλήλους ὅτι θὰ ἀπολυθῶσι καὶ πράγματι ἀργότερα ἀπελύθησαν.

§221Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν.). Ποῖος σᾶς ἔδωσε τὰς πληροφορίας αὐτάς;

§222Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ὁ εἷς λέγεται Μπαστίτσας, ὁ ἄλλος....

§223Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ τοὺς καταγγείλω.

§224Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Κατὰ τὴν ἀπεργίαν τῶν μηχανουργῶν, ἡ ὁποῖα ἐξακολουθεῖ ἀκόμη ἐν Πειραιεῖ, ἔχομεν τὸ ἐργοστάσιον Ἀργυρίου, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐπίτακτον, ἐκεῖ οἱ ἐργάται παρεκάλεσαν ὅπως εἶπον κατὰ τὴν διακοπήν, τὸν κ. Ἐμπειρίκον νὰ μὴ προσλάβῃ ἐργασίαν, ἡ ὁποῖα δὲν ἀνῆκεν εἰς τὸ ἐργοστάσιον Ἀργυρίου. Τὸ ἐργοστάσιον Ἀργυρίου ἐπετάχθη δι’ εἰδικὴν ἐργασίαν τοῦ Κράτους, ἐν τούτοις τὴν ἐργασίαν αὐτὴν τοῦ Παληοῦ ὑπεχρεώθησαν νὰ τὴν κάμωσιν ἐπὶ 4 ὥρας ὑπὸ τῶν ναυτῶν ἐφ’ ὅπλου λόγχης. Εἶνε γεγονὸς συγκεκριμμένον. Ἄλλο ἐργοστάσιον τοῦ κ. Ροδινοῦ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶνε ἐν γνώσει, ὅτι εἰς τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ εἶχεν ἀναθέσει τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ἐπιταχθέντος πλοίου «Νέα Ἑλλάς». Τὸ ἐργοστάσιον εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐργασθῇ δι’ ἐργατῶν ἐν τούτοις ἔδιωξαν τοὺς ἐργάτας αἱ ἀρχαί, δὲν ὑπεχρέωσαν τὸν Ροδινὸν νὰ προσλάβῃ ἐργάτας.

§225Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἡ Κυβέρνησις διέταξε νὰ πᾶνε οἱ ἐργάται, οἱ ἐργάται δὲν ἤθελον νὰ πᾶνε.

§226Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Δὲν εἶνε ἔτσι. Ἐνθυμεῖσθε καλὰ τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Σαχτούρης.

§227Α. ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ. Δὲν ἐπιμένω εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ἐπιμένω εἰς τὸ ἄλλο, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον δὲν ἔκαμε λὸκ ἄουτ, ἀλλ’ οἱ ἐργάται.

§228Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ὄχι, ἠναγκάσθημεν ἡμεῖς νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸ ἐργοστάσιον Ναυστάθμου καὶ νὰ μὴ ἔχομεν ἔξοδα καθ’ ἡμέραν, ἔχομεν καὶ τὴν δεξαμενὴν τοῦ Πειραιῶς, δὲν τὸ ἔκαμε τὸ λοκ ἄουτ ὁ Ραδινός.

§229ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶνε καλλίτερον πληροφορημένος.

§230Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέχει τὰς πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. Σακτούρην.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτά.

§232Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἀνέφερον, κύριοι βουλευταί, γεγονότα διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔκαμεν ὅ,τι ἠδύνατο δι’ ὅλων τῶν μέσων, διὰ τῆς τρομοκρατίας, διὰ τῆς ἐμποδίσεως τῆς ὀργανώσεως τῶν ἐργατῶν διὰ νὰ διαλύσῃ τὰς ἐργατικὰς ὀργανώσεις καὶ ἐπειδὴ ἡ βούλησις τῶν ἐργατῶν πρὸς τὴν ὀργάνωσίν των ἐξεδηλώθη πολὺ σταθερὰ ἡ κυβέρνησις ἔρχεται ἀφοῦ δὲν ἐπέτυχε τὰ μέσα αὐτά, ἔρχεται διὰ τῶν νομοσχεδίων νὰ νομιμοποιήσῃ τὴν διάλυσιν τῶν ἐργατικῶν σωματείων. Εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου εἶπον, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἷς λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὑποβάλλονται τὰ νομοσχέδια εἶνε ἡ λανθασμένη ἀντίληψις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐργάται πράγματι πληρώνονται. Ἀρκεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας νὰ ζητήσῃ στατιστικὴν διαφόρων λογαριασμῶν ἀπὸ διάφορα ἐργατικὰ Σωματεῖα, θὰ παρεκάλουν δὲ νὰ ὑποβάλῃ στατιστικὴν τοιαύτην διὰ νὰ ἴδητε κατὰ πόσον εἶνε λανθασμένη αὐτὴ ἡ ἀντίληψις. Μήπως κ. Ὑπουργέ, ἔχετε αὐτὴν τὴν στατιστικὴν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησα πρὸ ἕξ μηνῶν; πόσον εἶνε τὸ ἡμερομίσθιον, πόσα τὰ κατώτερα καὶ ἀνώτερα καὶ πόσες ἡμέρες ἐργάζονται;

§233Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§234Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Τὰ ἔχετε μελετήσει;

§235Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Βεβαίως.

§236Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Εἶνε ἡ ἀντίληψίς σας ὅτι τὰ ἡμερομίσθια εἶνε ἀνώτερα.

§237Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς.) Μεγάλα ἢ ἀνώτερα.

§238Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἢ μᾶλλον τὰ ἡμερομίσθια ἐκεῖνα εἶνε σύμφωνα μὲ τὰς συνθήκας τὰς σημερινάς.

§239Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ ἐν γένει ἀντίληψις εἶνε ὅτι τὸ μεῖζον μέρος τῶν ἡμερομισθίων εἶνε ἀρκετόν.

§240Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Λοιπὸν σᾶς δηλώνω ρητῶς ὅτι μεταξὺ 110–120.000 ἐργατῶν εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα εἶνε ζήτημα ἐὰν 1000 ἢ 1500 ἐν ὅλῳ πληρώνωνται πραγματικὸν ἡμερομίσθιον δυνάμενον νὰ θεωρηθῇ σύμφωνον μὲ τὰς σημερινὰς συνθήκας. Αὐτοὶ εἶνε οἱ ἐργάται τοῦ λιμένος, οἱ χαμάλιδες γενικῶς ὅμως τὰ ἡμερομίσθια εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶνε 6–15 δραχ.

§241ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κάμνετε λάθος.

§242Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Διόλου λάθος δὲν κάμνω, μὲ συγχωρεῖτε, ἀκριβῶς, ἔρχομαι ἀπὸ μίαν περιοδείαν εἰς τὴν Μακεδονίαν, ἐζήτησα τὴν κατάστασιν 30,000 περίπου καπνεργατῶν, ἠξεύρετε ποῖα εἶναι τὰ ἀνώτερα ἡμερομίσθια τῶν ἐργατῶν; 140 δρ. κατὰ μῆνα.

§243Θ. ΦΙΛΙΟΣ. 70 τὴν ἡμέραν εἰς τὸν Πειραιᾶ.

§244Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Σᾶς κάμνω τὴν ἐξαίρεσιν................

§245ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσας δραχμὰς τὴν χιλιάδα λαμβάνουσιν;

§246Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Λέγω διὰ τοὺς καπνεργάτας.

§247ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσα λαμβάνουσιν οἱ ὑποδηματοποιοί;

§248Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. 14–18 δραχμάς.

§249Ν. ΞΗΡΟΣ. 25 καὶ διὰ τὰ γυναικεῖα λαμβάνουσι 15 δραχ.

§250Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. 25 δρ. πόσας δαπανῶσιν;

§251Ν. ΞΗΡΟΣ. 2 τὴν ἡμέραν.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὸν κ. βουλευτὴν νὰ ὁμιλήσῃ.

§253Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οἱ 5,000 καπνεργάται, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον δὲν λαμβάνουσιν ἀνώτερον τῶν 150 δραχμῶν...

§254Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις δὲν εἶναι διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ἐὰν τὰ ἡμερομίσθια εἶναι ἐπαρκῆ ἢ ὄχι, νὰ κάμητε ἐρώτησιν νὰ φέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς πίνακας περὶ τῶν ἡμερομισθίων, δὲν εἶναι τρόπος αὐτὸς νὰ συζητήσωμεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν στοιχεῖα. Ἐλᾶτε εἰς τὸ ζήτημα νὰ ἀποδείξητε, ὅτι τὰ νομοσχέδια αὐτὰ θὰ μᾶς καταστρέψωσιν.

§255Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Ἔρχομαι εἰς τὴν συζήτησιν καὶ λέγω, ὅτι ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως βεβαιοῖ ἐδῶ εἰς ἀπάντησιν συναδέλφου ὅτι οἱ ἐργάται κατήντησαν χειρότεροι τῶν ἐργοδοτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ σᾶς εἴπω....

§256Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς.) Δὲν εἶπα αὐτό. Θέλω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐν ᾧ οἱ ἄλλοι πρὸ τῆς εἰσηγήσεως τῆς Νομοθεσίας, τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, εὑρίσκοντο ἐντελῶς ὑπὸ τὴν πτέρναν τοῦ ἐργοδότου ἀπὸ τότε οἱ ἐργάται ἤρχισαν νὰ γίνωνται ἰσχυροὶ καὶ μάλιστα εἰς πολλὰς περιστάσεις ἔγειναν τόσον ἰσχυροὶ ὥστε νὰ ἀπειλοῦν τὸν ἐργοδότην καὶ νὰ τοῦ δημιουργοῦν ἱστορίας. Αὐτὰ εἶπα καὶ μὴ Θέλετε νὰ κερδοσκοπήσητε ἐκ τῶν πραγμάτων.

§257Α. ΚΟΥΡΙΕΛ. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῆτε πῶς κατήντησαν ἰσχυροί, ὅταν ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι οἰκονομικῶς εἶναι ἀδύνατοι, ὅταν σᾶς λέγω ὅτι οἰκονομικῶς ὅτι εἶναι ἀνίσχυροι καὶ προσπαθοῦν νὰ γίνουν ἰσχυροὶ διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς των. Ἐπειδὴ ἡ ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ἀντιθέτως ὅπως ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα, ἀποδεικνύει ὅτι εἶχε σκοπὸν τὸν στραγγαλισμὸν τῶν ἐργατῶν καὶ διὰ τοῦτο χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἀπορρίπτω αὐτὸ κατ’ ἀρχήν.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια;

§259ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὰ. Δεκτά. (Ψηφίζονται καὶ τὰ τρία νομοσχέδια κατ’ ἀρχήν).

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς προνομίου εὑρεσιτεχνίας».

§261Κ. ΣΟΚΟΛΗΣ. Προετοιμάζω πρότασιν νόμου περὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§263Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ ἀπονομῆς τοῦ βαθμοῦ τοῦ ναυάρχου εἰς τὸν ἀντιναύαρχον Παῦλον Κουντουριώτην». Νομίζω ὅτι θὰ εὐχαριστήσω τὴν Βουλὴν ἂν ἀνακοινώσω μαζὺ μὲ τὸ σχέδιον τοῦ Νόμου καὶ ὁλόκληρον τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ. (Ἀναγινώσκει) «Ἡ κοινὴ γνώμη ....... κλπ.». Παρακαλῶ τιμῆς ἕνεκεν ἡ Βουλὴ δέχεται νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ ἐνισχύσῃ ἡ Βουλή;

§264ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα! Μάλιστα!

§265Π. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ νὰ προστεθῇ καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη τῆς Βουλῆς διὰ τὴν δρᾶσιν του.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνισχύεται ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τῆς προσθήκης τῶν μελῶν κ. κ. Γ. Μαρῆ, Π. Ἀραβαντινοῦ καὶ Κ. Ζαβιτζιάνου. (Κηρύσσεται κατεπεῖγον καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον).

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5ην μ.μ. τῆς προσεχοῦς Πέμπτης. (ὥρα 9 μ.μ.)