1920.01.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26η

τῆς 17ης Ἰανουαρίου 1920

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρᾳ 5,30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Τὸ Σωματεῖον τῶν σιγαροποιῶν καὶ καπνεργατῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ ὁριστικῆς ρυθμίσεως τῶν ἐργατικῶν σχέσεων ἐν τῇ καπνοβιομηχανίᾳ. — Ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς συνδιοκτητῶν Σάλεσι– Μπούγκας παρακαλεῖ, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου Ἐπισιτισμοῦ περὶ ὁρισμοῦ τιμῆς τῆς ὕλης κλπ. — Ὁ Πανθεσσαλικὸς κτηνοτροφικὸς Σύνδεσμος παρακαλεῖ ὅπως εἰς τὸν ἀγροτικὸν νόμον, ληφθῶσι τὰ αἰτήματα τῶν κτηνοτροφικῶν πληθυσμῶν. — Ὁ ἐκ Ναυπάκτου Ἀνδρέας Παπαντωνίου ζητεῖ ἀναστολὴν διὰ τὸν υἱόν του φοιτητὴν τῆς Φιλολογίας. — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Κάτω Ἀχαΐας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀποξηρανθῶσι τὰ πέριξ τῆς κοινότητος ἕλη. — Ὁ ἀπόστρατος ὑπολοχαγὸς κ. Ἐμ. Σωτηριάδης ἐκ Πατρῶν παρακαλεῖ, ὅπως χορηγηθῇ αὐτῷ καθυστερούμενον μέρισμα ἐκ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. — Ὁ σύνδεσμος τῶν ὑπαλλήλων τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, παρακαλεῖ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐτῶν. — Οἱ κάτοικοι τῆς συνοικίας τῶν Ἑπτὰ Πλατάνων Βόλου διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάληψιν τῆς ὁδοῦ Καποδιστρίου ὑπὸ τοῦ ἐργοστασιάρχου Σταματοπούλου. — Οἱ ἀρτεργάται Ἀθηνῶν ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. — Οἱ Γρυφάκης, Καντιερᾶς καὶ λοιποὶ κάτοικοι Χανίων παρακαλοῦσιν, ὅπως τροποποιηθῇ τὸ περὶ μεταλλείων τοῦ Κράτους νομοσχέδιον. — Ὁ ἀπόστρατος ὑπενωμοτάρχης Ἀν. Παναγιωτόπουλος, ζητεῖ αὔξησιν τῆς συντάξεώς του. — Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Λέζι τῆς κοινότητος Ἀριστοδήμου Ἰθώμης παρακαλοῦσιν, ὅπως συσταθῇ δημοτικὸν σχολεῖον. — Οἱ καλλιεργηταὶ τσιφλικίων Μακεδονίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῇ τὸ ἀγροτικὸν νομοσχέδιον. — Τὸ ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν ἐπιμελητήριον Βόλου ὑποβάλλει ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 184». — Ἡ πανεργατικὴ ἕνωσις Καβάλλας, τὸ ἐργατικὸν κέντρον Καλαμῶν καὶ ὁ Σύνδεσμος τῶν ὑπαλλήλων ἑστιατορίων καὶ ζυθεστιατορίων Ἀθηνῶν, διαμαρτύρονται κατὰ τῶν ἐργατικῶν νομοσχεδίων. — Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Γυθείου, παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῶσι τὰ ἐργατικὰ νομοσχέδια. — Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Στρούντζας παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῶσι τὰ ἐργατικὰ νομοσχέδια. — Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Ἀγρινίου παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. — Ὁ καπνεμπορικὸς σύνδεσμος Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ ἀνεπεξεργάστων καπνῶν. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει ἔγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως Καρδίτσης ζητοῦντος ἄδειαν πρὸς ποινικὴν καταδίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Τρικκάλων κ. Κ. Σταμούλη. Ὁ βουλευτὴς κ. Γκλαβᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀγροτικοῦ νόμου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Περιθάλψεως ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμου: «Περὶ ἀναθέσεως τῆς ἐκτελέσεως τῶν περὶ περιθάλψεως διατάξεων τῶν προσφύγων τοῦ νόμου 752 τοῦ κυρώσαντος τὸ ἀπὸ 8 Ἰουλίου τοῦ ἔτους 1917 Ν. Διάταγμα «περὶ περιθάλψεως προσφύγων» καὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἀπὸ 26 Ἀπριλίου ἐ. ἔ. Ν. Διατάγματος «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς παρεχομένης εἰς τοὺς πρόσφυγας περιθάλψεως, εἰς ἄλλας κατηγορίας προσφύγων καὶ ἀναξιοπαθούντων καὶ παντὸς ἑτέρου Ν. Διατάγματος ἢ καὶ νόμου συναφοῦς μὲ τὴν περίθαλψιν προσφύγων εἰς τοὺς Γενικοὺς Διοικητὰς ἢ ἄλλα κυβερνητικὰ ὄργανα τοῦ Κράτους». καὶ 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 8 Ἰουλίου 1917 «περὶ ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Περιθάλψεως καὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτοῦ τοῦ κυρωθέντος διὰ τοῦ νόμου 757 τοῦ ἔτους 1917 καὶ τοῦ νόμου 1081 τοῦ ἔτους 1917 περὶ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου Περιθάλψεως».

Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Φλῶρος ἔχει τὸν λόγον, ὅπως καταθέσῃ ἀναφορὰν τοῦ Γ. Ζήκου.

§3Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐπεθύμουν κ. Πρόεδρε, πρὸ τούτου νὰ ἐρωτήσω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλαβε μέτρον διὰ τὴν ἀπεργίαν τῆς Θεσσαλονίκης.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο δύνασθε νὰ ὑποβάλλετε μίαν ἐρώτησιν ἢ ἐπερώτησιν, ἄλλως τε ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§5Π. ΦΛΩΡΟΣ. Οἱ ἐκ Μελιχόβου ἀναφερόμενοι εἰς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσιν, ὅπως εἰσηγηθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἀπαλλάξῃ τὰ παρὰ τῷ Μπιζάνι χωρία ἑνὸς φόρου καθ’ ὅσον μάλιστα εἶναι ἐπαχθέστατος καὶ διότι κατὰ τὰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις τοῦ 1912 πρὸ τοῦ Μπιζανίου, ἐπῆλθε μεγάλη εἰς αὐτοὺς καταστροφή.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τρικούπης, ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ φαρμακοποιοῦ Β. Κουρκούτα.

§7Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀναφερόμενος παραπονεῖται ὅτι δὲν ἐξεδόθη μέχρι τοῦδε Διάταγμα, τὸ ὁποῖον νὰ κανονίζει τὸν τρόπον τῆς πωλήσεως τῶν φαρμακευτικῶν εἰδῶν. Διὰ τοῦ νόμου 1626 κατηργήθη τὸ Διάταγμα τοῦ Μαρτίου 1835 περὶ δηλητηρίων καὶ φαρμάκων καὶ τὸ Διάταγμα τοῦ Ἀπριλίου περὶ τῶν αὐτῶν· δυστυχῶς ὅμως ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος 1626, παρῆλθεν ἔτος ὁλόκληρον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐξέδωκε τὸ Διάταγμα. Μὴ ὑπάρχοντος νόμου ἀφίεται ἐλεύθερον τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς παντοπώλας καὶ εἰς μικροπωλητάς. Πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ ἀτόπου τούτου παρακαλοῦσιν διὰ ἀναφορᾶς ὅπως δημοσιευθῇ Ν. Διάταγμα καθ’ ὅσον μάλιστα ἡ ἐλευθερία αὕτη περικλείει καὶ μεγάλους κινδύνους διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν.

§8Κ. ΡΑΚΤΙΒΑΝ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ Διάταγμα αὐτὸ πρόκειται νὰ δημοσιευθῇ κατόπιν ἐκθέσεως τοῦ ἰατροσυνεδρίου, τὸ ἰατροσυνέδριον ἐπανειλημμένως παρεκλήθη νὰ ὑποβάλλῃ τὴν ἔκθεσίν του, ἀλλὰ ἀκόμη δὲν τὴν ὑπέβαλε.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκλαβᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τραυματιῶν τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν.

§10Δ. ΓΚΛΑΒΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη προέρχεται ἐκ τῆς πόλεως Πατρῶν, ἀποβλέπει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ φέρει τὴν εὐχὴν τραυματιῶν ἀναπήρων πολέμου συζύγων καὶ ὀρφανῶν, ὅπως ἡ σύνταξις, ἡ ὁποία ἔχει καθορισθῆ εἰς δραχμὰς 17 αὐξηθῇ κατά τι. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει ἀνάγκην περισσοτέρων συστάσεων διὰ νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προσέφεραν τὸ αἷμα των διὰ τὴν Πατρίδα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων κοινότητος Φιλιατρῶν.

§12Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ ν’ ἀνακοινώσω εἰς αὐτὴν δύο τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον, σχετικῶς πρὸς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς ἐπαρχίας Τριφυλλίας. Οἱ ἀναφερόμενοι δηλοῦσι ταῦτα (ἀναγινώσκει). Καὶ ἕτερον τηλεγράφημα ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς κοινότητος (ἀναγινώσκει). Τὸ ἀληθὲς εἶναι κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι ταῦτα μόνον τὰ δύο τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν καὶ ἐγὼ καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοι ἐκ Μεσσηνίας, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἄλλου αἱ πληροφορίαι παρέχουσι τὴν βεβαίωσιν, ὅτι ἡ ἀγροτικὴ ἀσφάλεια ἐν Μεσσηνίᾳ δὲν εἶναι εἰς καλὸν σημεῖον. Ταῦτα βεβαίως γνωρίζει, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ἂν ἔφερα τὸν λόγον ἐπ’ αὐτῶν ἔπραξα τοῦτο, ἵνα προκαλέσω μίαν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐὰν εἶναι εὔνους εἰς τὰ αἰτήματα τῶν συμπολιτῶν μου νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐπίτευξιν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ζητοῦσιν οἱ τηλεγραφοῦντες.

§13Μ. ΔΑΖΕΑΣ. Φρονῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ αἴτησις εἶναι πολὺ δικαία καὶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ τάχιστα ὑπ’ ὄψει παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§14Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνακοινεῖτε διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης εἶναι τοσοῦτον εὐρείας καὶ θεμελιώδους σημασίας, ὥστε νὰ μὴ δύναμαι εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε νὰ ἀποφασίσω. Ἐλπίζω καὶ εὔχομαι νὰ δυνηθῶ ἐντὸς τῆς παρούσης συνόδου νὰ ὑποβάλω σχετικὸν νομοσχέδιον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Μερλόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν μετὰ τὴν ἐσχάτως διαταχθεῖσαν ἀπόλυσιν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ ἐφεδρικῶν τινων ἡλικιῶν, ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ διατάξῃ τὰς Ταμιακὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους, ἵνα ἀναστείλωσιν τὴν καταδίωξιν τῶν ἀπολυθέντων ἐφέδρων διὰ χρέη των πρὸς τὸ δημόσιον ἐκ φορολογικῶν βαρῶν, ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει, ἂν δὲν θεωρῇ σκόπιμον καὶ ἐπιβεβλημένον ἐκ καθήκοντος τῆς Πολιτείας πρὸς τοὺς προμάχους τῆς Πατρίδος, νὰ λάβῃ τοιοῦτον μέτρον, ἀναστέλλων ἐπί τινας μῆνας τὰς καταδιώξεις τῶν ἀπολυθέντων στρατιωτῶν.

§16Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1733 Νομοθετικοῦ Διατάγματος, ἔλαβον πρόνοιαν, ὅπως ἀπὸ τοὺς στρατευθέντας μὴ εἰσπράττονται οἱ φόροι ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἀπὸ τῆς ἀφέσεώς των, εἶτα δὲ ἄνευ προστίμου καὶ ἄνευ τόκων ὑπερημερίας.

§17Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν παράπονα ἐκεῖθεν, ὅτι καταδιώκονται οἱ ἀγρόται ἀπὸ τοὺς στρατιώτας, μόλις πρὸ ὀλίγου ἀφεθέντες τοῦ στρατοῦ.

§18Μ. ΝΕΓΡΟΠΟΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ δώσω διαταγάς.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τρικούπης ἀναφέρῃ ὅτι ὁ ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ Βάγιας Σωτήριος λαβὼν μέρος εἰς ἀμφοτέρους τοὺς πολέμους, Βαλκανικὸν καὶ Βουλγαρικὸν καὶ τραυματισθεὶς κατὰ τὴν μάχην τοῦ Μετσόβου διὰ δύο τραυμάτων εἰς τὸ στῆθος καὶ τὴν χεῖρα, ἐκρίθη ὑπὸ τῆς ἀνωτάτης τοῦ στρατοῦ ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1707 28– 8–19 ἀποφάσεώς της ἀνίκανος. Νῦν παραπονεῖται, ὅτι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνωτέρω ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις βεβαιοῖ, ὅτι ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Βάγιας Σωτήριος ὑπέστη μείωσιν πρὸς ἐργασίαν 90%, ἐπεδίκασεν εἰς αὐτὸν μηνιαίαν σύνταξιν μόνον δραχμὰς πεντήκοντα ἐνῷ δικαιοῦται λαμβάνειν δραχμὰς 150 κατὰ μῆνα. Παρακαλεῖ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως εὐαρεστούμενος ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ διατάξῃ τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§20Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐζητήθησαν αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ δοθῶσιν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖον στάδιον εὑρίσκεται ἡ κατασκευὴ τοῦ ὑπολοίπου τμήματος τῆς ὁδοῦ Γυθείου–Ἀρεοπόλεως, τῆς συνδεούσης τὰς δύο ἐπαρχίας τῆς Μάνης καὶ νὰ δεχθῇ τὰς εὐχαριστίας τοῦ λαοῦ αὐτῶν, διότι εἰσακούσας τὰς ἀπὸ τῆς Βουλῆς διαμαρτυρίας μου, ἔλαβεν ἄμεσον καὶ τελεσφόρον πρόνοιαν πρὸς βελτίωσιν τῆς συγκοινωνίας.

§22Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Περὶ τοῦ ἐρωτήματος τούτου παρέχω ἔγγραφον τὴν πληροφορίαν εἰς τὸν κ. βουλευτήν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῖα τελεσφόρα ἔλαβε μέτρα πρὸς πύκνωσιν τῆς διὰ τῶν τρὰμ συγκοινωνίας τῆς Πρωτευούσης πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ἐφθαρμένων βαγωνίων καὶ προμήθειαν νέων, διότι ἡ Ἑταιρεία ἀφιεμένη ἀχαλίνωτος, καταλείπει τὴν πόλιν κατ’ οὐσίαν ἄνευ συγκοινωνίας, ἀφοῦ ὡρισμέναι μὲν γραμμαὶ (Μαρασλείου) λειτουργοῦσιν εἰρωνικῶς κατὰ ἡμίσειαν ὥραν, ὅπου δὲ ἡ κίνησις εἶναι συχνοτέρα ὡς λ. χ. ἐπὶ τῶν τρὰμ Βοτανικοῦ–Ἱπποκράτους, Ὁμονοίας–Ἀμπελοκήπων, ἡ ἐπιβίβασις ἀποβαίνει ἀδύνατος λόγῳ τοῦ φρικώδους συνωστισμοῦ, ὅστις καὶ τὴν ἐπιβαλλομένην εὐπρέπειαν ἀνατρέπει καὶ εἰς καθημερινοὺς κινδύνους καὶ εἰς δυστυχήματα παρέχει ἀφορμάς. Ἐρωτᾷ ὡσαύτως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν δὲν νομίζῃ ὅτι, μετὰ τὸν τόσον νικηφόρως διεξαχθέντα ἀγῶνα τὰ τῆς λιποταξίας ἀδικήματα, ὅσα μετὰ τὴν ἀνακωχὴν συνέβησαν, πρέπει νὰ τύχωσι ποιᾶς τινος προσηκούσης ἐπιεικείας. Ἐπίσης ἐρωτᾷ ἐάν, χωρούσης κανονικῶς τῆς ἀποστρατεύσεως, δὲν εὑρίσκει ἄδικον νὰ μὴ προτιμᾷ ἐν τῇ ἀπολύσει τοὺς ἀπαλλαγέντας καὶ τοὺς διατελοῦντας ὑπὸ ἀναβολὴν κατατάξεως. Τὶ σκέπτεται ἐπὶ τούτου. Ὁμοίως κατὰ τὴν ἱστορικὴν ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ αὐχένος τῆς Τζένας τὸ ἐπιτεθὲν καὶ καταλαβὼν ταύτην ὄγδοον σύνταγμα, ἐβλήθη ἐκ τῶν ὄπισθεν ὑπὸ τοῦ ἡμετέρου πυροβολικοῦ. Ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Παπαδάκης μετ’ ἀρκετῶν ἀνδρῶν πλέον τῶν 40 ὑπῆρξαν θύματα τοῦ τρομεροῦ αὐτοῦ σφάλματος. Ἡ ἀμέλεια τοῦ πυροβολικοῦ κατεδείχθη ἔτι μᾶλλον βαρυτέρα, καθ’ ὅσον καὶ αὐτὰ τὰ σήματα τῶν προελαυνόντων «βραχύνατε βολήν», ἠρμήνευσε καὶ ἐφήρμοσεν ὡς ἐὰν ἠξίου «ἐπιμηκύνατε βολήν». Τὶ μέτρα ἐλήφθησαν κατὰ τῶν ὑπευθύνων μιᾶς τοιαύτης ἐγκληματικῆς ἀμελείας; Τὴν συμφορὰν ἐβεβαίωσαν αὐτῷ αὐτοὶ ἀκριβῶς οἱ ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ πυρὸς κατὰ τὴν ἡρωϊκήν των προέλασιν βληθέντες συμπολῖται τοῦ 8ου συντάγματος. Ἐπίσης παρακαλεῖ τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Ὑπουργόν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ ποῖον λόγον καὶ ἐπὶ τίνων νόμων στηριζόμενος, δὲν ἐπεκύρωσεν εἰσέτι τὴν πρότασιν τοῦ στρατηγοῦ Νίδερ, ὅστις προέτεινε τὴν προαγωγὴν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ μονίμου ἀνθυπασπιστοῦ τὸν μόνιμον ἐπιλοχίαν τῆς πρώτης διλοχίας σκαπανέων, Μιχαὴλ Σούμπασην. Ἡ σχετικὴ ἡμερησία διαταγὴ τῆς Ι Μεραρχίας τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1918 λέγει ὅτι ἐπεδείξατο παντοῦ καὶ πάντοτε ἄκραν ψυχραιμίαν, ἄκρον ζῆλον καὶ ἀφοσίωσιν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀνατεθειμένων αὐτῷ ὑπηρεσιῶν, κέκτηται δὲ ἐπαγγελματικὴν ἱκανότητα, ἀξιοπρέπειαν καὶ εἶναι ἀρίστης διαγωγῆς καὶ πειθαρχίας». Ἢ μὴ τυχὸν πρόκειται περὶ ὑπηρεσιακῆς τινὸς παραδρομῆς λόγῳ τῆς πληθώρας τῶν προτάσεων.

§24Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ἐρώτημα δύναμαι νὰ πληροφορήσω τὸν κ. βουλευτὴν ὅτι θὰ λάβω μὲν ὑπ’ ὄψει τὰς περιστάσεις τὰς ὁποίας ἐπικαλεῖται ὁ κ. βουλευτὴς διὰ τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα ἀναφέρει. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ἐρώτημα ἐδήλωσα ἤδη ἐν τῇ Βουλῇ ὅτι τὴν ἀπόφασιν περὶ ἀπολύσεως τῶν ἤδη ἀπολυομένων κλάσεων θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ ἀπόλυσις τῶν ἀπαλαγέντων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τρίτον ἐρώτημα πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. βουλευτὴς ὅτι τὸ ἀτύχημα αὐτὸ τὸ ἀναφερόμενον πιθανὸν νὰ συνέβη καὶ εἰς ἄλλας περιφερείας ὑπάρχουσι πλεῖστα ὅσα παραδείγματα τοιούτων ἀτυχημάτων. Τὸ πεζικὸν παρακολουθεῖ εἰς τὰ πυρὰ τοῦ Πυροβολικοῦ καὶ δὲν εἶναι καθόλου παράδοξον νὰ συνέβη καὶ τὸ δυστύχημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ὁ κ. βουλευτὴς, ἐγὼ ὅμως δὲν ἔχω γνῶσιν αὐτοῦ καὶ θὰ ζητήσω πληροφορίας ἀπὸ τὸ Γενικὸν Στρατηγεῖον.

§25Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Ἐξεδώσατε καὶ μίαν διαταγὴν διὰ τοὺς ἐξ Ἀμερικῆς ἐρχομένους ὅτι οἱ προσερχόμενοι δὲν θὰ ὑπόκεινται εἰς τὰς ποινὰς τῆς ἀνυποταξίας.

§26Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ δώσω ἀμνηστείαν εἰς τοὺς λιποτακτοῦντας ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν αἱ κλάσεις αὐτῶν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ ὑπηρετοῦσι.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακᾶκος ἐρωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐὰν μετὰ τὴν αἰσιωτάτην ἀποκατάστασιν τῆς ἐπικοινωνίας μετὰ τῆς Μ. Ἐκκλησίας ὑφίσταται εἰσέτι ἀσκοῦν τὴν ἣν ἤσκει ἐξουσίαν τὸ Ἀρχιερατικὸν Συμβούλιον τῆς Θεσσαλονίκης.

§28Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Τὸ Ἀρχιερατικὸν Συμβούλιον τῆς Θεσσαλονίκης ἐξακολουθεῖ νὰ ἐκτελῇ τὰ καθήκοντα αὐτοῦ, διότι δὲν ἐξέλιπον οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν σύστασιν τοῦ Συμβουλίου τούτου.

§29Δ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον ἐζήτησε νὰ παύσῃ ἡ λειτουργία του;

§30Δ. ΔΙΓΚΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Βεβαίως ἡ ἀπόφασις τοῦ Πατριαρχείου αὐτὴ εἶναι, ὅπως ἱδρυθῇ προσωρινὸν σῶμα καὶ οὐχὶ διαρκές.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετρακάκος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ καθυστερεῖ εἰσέτι ἡ ἐγκατάστασις τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας εἰς τὸν Μιστρᾶν, ὅστις λόγῳ τῆς μεγάλης αὐτοῦ ἱστορικότητος καὶ τοῦ πληθυσμοῦ εἶναι ἄξιος ἐξαιρετικῆς στοργῆς, εἰς τὴν μεγάλην κωμόπολιν τοῦ Σκλαβοχωρίου (Λακεδαίμονος), εἰς τὴν Συκέαν Ἀσωποῦ, τῆς ὁποίας ἡ κοινότης συμβάλει εἰς τὰς δαπάνας καὶ εἰς τὴν Κεφαλὰν (Οἰτύλου) τῆς ὁποίας ὁμοίως ἡ κοινότης συνεισέφερεν ἤδη εἰς τὴν προμήθειαν τῶν στύλων;

§32Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διότι δὲν ὑπάρχει τὸ ἀναγκαῖον ὑλικόν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Γ. Σταμάτης, Ἀθ. Χριστόπουλος καὶ Π. Φλέσσας, παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὰς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ προαγωγὰς οὐδὲ συμπεριλαμβάνεται εἰς τοὺς κατ’ ἐκλογὴν πίνακας ὁ ὑπίατρος Δ. Ἠλιόπουλος, ὅστις κατετάγη τὴν 14ην Σεπτεμβρίου 1916 εἰς τὸν στρατὸν τῆς ἀμύνης, ὑπηρέτησεν εἰς τὸ 5ον σύνταγμα πεζικοῦ Μεραρχίας Ἀρχιπελάγους ὡς ἰατρὸς Τάγματος ἐπὶ ἓν ἔτος καὶ τῷ ἐγένετο πρότασις περὶ προαγωγῆς κατ’ ἐκλογήν, κατόπιν δὲ μετατεθεὶς εἰς τὴν διλοχίαν Μηχανικοῦ ἰδίας Μεραρχίας ὑπηρέτησεν ἐπὶ ἑπτὰ μῆνας καὶ ἔτυχε προτάσεως περὶ προαγωγῆς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ. Ὁμοίως δὲ ἔτυχεν ὁμοίας προτάσεως, ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ, προαγωγῆς παρὰ τοῦ Διοικητοῦ τοῦ Συντάγματός του ἤδη Φρουράρχου Ἀθηνῶν.

§34Ι. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Οὐδεμία πρότασις προαγωγῆς ὑπεβλήθη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διὰ τὸν ἐν λόγῳ ὑπίατρον. Ἐν τούτοις τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων τὸν κατέταξεν εἰς τὸν πίνακα τῶν προακτέων κατ’ ἀρχαιότητα. Ὁ ἐν λόγῳ ὑπίατρος ὑπέβαλεν κατόπιν παράπονα τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς ἀναθεώρησιν ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀντιστρατήγων, ἀλλὰ δυστυχῶς τοῦτο δὲν μετέβαλε γνώμην.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τρικούπης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον καὶ πότε περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν δημοτικῶν στρατολόγων, οἵτινες μισθοδοτοῦνται σήμερον γλισχρότατα, καθ’ ὃν μάλιστα χρόνον αἱ μισθοδοσίαι ὅλων τῶν ὑπαλλήλων πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ηὐξήθησαν.

§36Α. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Α. Παπαζαχαρίου καὶ Α. Ἀργυρὸς ἐρωτοῦν περὶ τῆς ἀπεργίας τῶν σιδηροδρομικῶν ὑπαλλήλων Θεσσαλονίκης.

§38Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐπίσημοι πληροφορίαι δὲν ὑπάρχουν, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι οἱ ὑπάλληλοι εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ.

§39Α. ΑΡΓΥΡΟΣ. Διεκόπη ἡ συγκοινωνία, κύριε Ὑπουργέ.

§40Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐὰν διεκόπη μίαν ἡμέραν, δὲν ἕπεται ὅτι δὲν ὑπάρχει συγκοινωνία.

§41Α. ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ. Ἐγὼ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσπαθήσῃ νὰ πάρῃ τὰς γραμμὰς αὐτὰς ἀπὸ τοὺς Συμμάχους. Δὲν γνωρίζω ποῖος λόγος ὑπάρχει νὰ ἔχουν τὰς γραμμὰς αὐτὰς οἱ ξένοι.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. Μίαν ἢ δύο ἡμέρας πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς μου ἐκ Παρισίων, ὄχι τὴν τελευταίαν φοράν, τὴν πρώτην, εἶχα ἰδῇ τὸν κ. Κλεμανσώ, Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνέφερα τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἀποδόσεως τῶν Μακεδονικῶν Σιδηροδρόμων εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἀνεγνώρισεν ὅλο τὸ δίκαιον τῶν ἀξιώσεών μας, ἀνεγνώρισε πῶς παρετάθη ἐπὶ τόσον χρόνον ἡ μὴ ἀπόδοσις καὶ ἐπὶ παρουσίᾳ μου ἔδωσε διαταγὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ ὁποίου ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς ἦτο παρὼν κατὰ τὴν συζήτησιν, ἐντὸς τῆς ἡμέρας νὰ δοθῇ διαταγὴ ἀποδόσεως. Μέχρι σήμερον δὲν ἀπεδόθησαν. Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ἐξετελέσθησαν αἱ διαταγαὶ τοῦ κ. Κλεμανσώ, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι καθυστερεῖ λόγῳ τῆς γραφειοκρατίας. Πιστεύω δὲ ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν νὰ ἔλθῃ ἡ λύσις.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνεχίζεται ἡ βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου». Ὁ κ. Ζαδιτζιᾶνος παρακαλεῖται ὅπως συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§44Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὀλιγίστας παρατηρήσεις ἔχω νὰ προσθέσω εἰς ὅσα εἶπον χθὲς μετὰ τὴν διακοπήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα. Κυρίως θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς διαδικασίας τῶν ἀπαλλοτριώσεων. Πρόκειται κυρίως περὶ τῶν δικονομικῶν διατάξεων. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθω εἰς τὸ χθεσινόν, ὅτι θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ἀναπτύξω μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία στρέφεται ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ δεχθῇ καὶ τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Ἤδη ὑποβάλλω παρατηρήσεις τινὰς ὡς πρὸς τὴν διαδικασίαν. Ἡ διαδικασία νομίζω, κύριοι βουλευταί, ἡ ὁποία θὰ τηρηθῇ κατὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, ἀποτελεῖ τὸ μεγαλύτερον ἐχέγγυον. Μία δικαία καὶ σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον ἀποζημίωσις, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη διότι δὲν ἀποβλέπει μόνον τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιοκτητῶν, ἀλλὰ αὐτῶν τῶν συνεταιρισμῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου. Ὑπὸ τὸ Κράτος τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος 1872 ὁμολογουμένως ἡ διαδικασία εἶναι πολύπλοκος καὶ ἔπρεπεν ἀντὶ πάσης θυσίας νὰ συντμηθῇ διὰ νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου. Ὀρθὸν λοιπὸν καὶ ἐπιβεβλημένον εἶναι καὶ σύμφωνον καὶ μὲ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ Ὑπουργείου ὅτι πρέπει νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ μέσον ὅλη ἡ διαδικασία ἐκείνη ἡ γενομένη ἐν Ἀθήναις ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργείου ἢ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ κατὰ τοῦτο ὀρθῶς ὁ νόμος προετίμησεν σύστημα ἀποκεντρωτικὸν ἀκολουθήσας κατὰ τοῦτο τὸ πνεῦμα μὲ τὸ ὁποῖον συνετάχθη ὁ Ρουμανικὸς νόμος. Ἀλλ’ ὁ Ρουμανικὸς νόμος πολὺ μεγαλυτέρας ἐξασφαλίσεις περιέχει ἐκείνων, τὰς ὁποίας λαμβάνει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Ὁ Ρουμανικὸς νόμος ἔχει τρεῖς βαθμοὺς δικαιοδοσίας καὶ ἔπειτα ἀπὸ τοὺς τρεῖς βαθμοὺς δικαιοδοσίας, ἡ προσφυγὴ δύναται νὰ γίνῃ εἰς τὸ Ἐφετεῖον διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως ὅπως καὶ παρ’ ἡμῖν. Ὁπωσδήποτε τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύεται σήμερον διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου εἶναι τοῦτο: Ἐκδίδεται τὸ Διάταγμα τὸ Βασιλικὸν περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ κτήματος. Γίνεται μετὰ τοῦτο τὸ σχεδιάγραμμα εἰς τὸ ὁποῖον δὲν συμμετέχει ὁ ἰδιοκτήτης, ἀλλὰ καλεῖται ἵνα δώσῃ γνώμην, ἐπακολουθεῖ ἡ μελέτη τοῦ κτήματος εἰς τὴν ὁποίαν καλεῖται καὶ ὁ ἰδιοκτήτης, ἵνα δώσῃ πληροφορίας. Ἅμα γίνῃ καὶ αὐτό, συνέρχεται ἡ Ἐπιτροπή. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο ὑπαλλήλους τοὺς ὁποίους διορίζει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἔχοντας βαθμὸν γραμματέως αʹ τάξεως καὶ ἐκ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπιλαμβάνεται τοῦ ἔργου της ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπὸ τῶν δύο ὑπαλλήλων γενομένων ἐγγράφων, δηλαδὴ τοῦ σχεδιαγράμματος καὶ τῆς μελέτης καὶ ἄνευ χρονοτριβῆς λέγει ὁ νόμος καὶ ἐπὶ ἀπειλῇ μάλιστα βαρυτάτων πειθαρχικῶν ποινῶν ὀφείλει νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν της. Μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέχει καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ἀποσύρεται διὰ μίαν στιγμὴν ὁ Πρόεδρος καὶ ἔπειτα ἐκδίδει τὴν δικαστικὴν αὐτοῦ ἀπόφασιν.

§45Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐντὸς 5 ἡμερῶν.

§46Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μάλιστα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Ἡ ἀπόφασις αὕτη ὠνομάσθη δικαστική, ἵνα εὐχαριστήσῃ διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ κάθε ἄλλο παρὰ δικαστικὴ εἶναι. Ὄχι ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν, ἀλλ’ ὁ ἀρχιδικαστὴς ὁ Ἄγγλος νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἄνευ ἐρεύνης δικαστικῆς, δὲν θὰ ἀποτελέσῃ ποτὲ δικαστικὴν ἀπόφασιν. Ἡ ἔρευνα ἡ δικαστικὴ εἶναι ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν ἀπέβλεψε τὸ Σύνταγμα, ὅταν εἶπεν, ὅτι πρέπει ἀπολύτως διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ ἀποζημίωσις. Τὶ γίνεται ἐδῶ. Δικάζεται ὁ ἰδιοκτήτης χωρὶς νὰ δύναται νὰ προσαγάγῃ καμμίαν ἀπόδειξιν.

§47Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέπεται προσφυγὴ κατὰ τῆς πράξεως αὐτῆς.

§48Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θὰ σᾶς ἀναπτύξω καὶ θὰ σᾶς προτείνω κάτι τὶ τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον δὲν περιπλέκει, ἀλλὰ διευκολύνει τὰ πράγματα. Ἐὰν τὰ πράγματα μείνωσιν ἕως ἐδῶ, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι τὸ Κράτος παρουσιάζει τὴν ἐντύπωσιν τῶν καταδιωκτικῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι προσπαθοῦσι νὰ κατάσχωσι καὶ ν’ ἀποδώσωσι τὰ κλοπιμαῖα. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὸ Κράτος ἐδῶ εἶναι ἀντίδικον. Εἰς ὅλας τὰς καταλήψεις τοῦ Δημοσίου ποὺ γίνονται, γίνονται καὶ σχεδιαγράμματα καὶ ἐκθέσεις. Ἀλλὰ παρουσιάζονται ὡς ἀντίδικοι ὄχι οἱ ἴδιοι ποὺ ἔκαμαν τὰς ἐκθέσεις, νὰ κρίνωσι τὸ ἔργον αὐτῶν, διότι αὐτῶν τὸ ἔργον πρόκειται νὰ κριθῇ καὶ νὰ μὴ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψει, διότι δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ δικαστικὴ ἔρευνα, οἱοσδήποτε ἰσχυρισμὸς δύναται νὰ ὑποβληθῇ οὐχὶ μόνον ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν συνεταιρισμόν. Τὰ δὲ μέλη αὐτὰ θὰ ἀποτελοῦν πλειονοψηφίαν καὶ θὰ ἐξασκῶσι λόγῳ τῶν εἰδικῶν γνώσεών των ἐπιρροὴν εἰς τὸν Πρόεδρον, ὁ ὁποῖος θ’ ἀποσυρθῇ καὶ θὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασιν ἐντὸς τῶν πέντε ἡμερῶν ἐπὶ ἀπειλῇ πειθαρχικῶν ποινῶν.

§49Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς παρίστανται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν διαρκῶς καὶ ὁ ἰδιοκτήτης καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ συνεταιρισμοῦ. Ἀλλὰ γίνεται καὶ προδικασία ὁλόκληρος εἰς τὴν ὁποίαν ἐλέγχονται ὅλοι οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ τῶν συνεταιρισμῶν καὶ ἔρχεται ἡ ὑπόθεσις ἕτοιμος ἐνώπιον τοῦ Προέδρου καὶ τῶν γραμματέων. Ἀλλ’ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ ἐπιτροπὴ πρόκειται νὰ κρίνῃ ἐπὶ ἰσχυρισμῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔγινεν ἐξακρίβωσις δύναται νὰ διατάξῃ νέας ἀποδείξεις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω εἶναι τοῦτο. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἀντιλαμβάνεσθε τὸ Κράτος ὡς ἀντίδικον καὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ὡς ἐξουσία τοῦ Κράτους εἶναι καὶ αὐτὴ ἀντίδικος.

§50Ι. ΓΚΕΚΑΣ. Ἡ δικαστικὴ ἐξουσία δὲν εἶναι ἀντίδικος.

§51Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγγυήσεις παρέχει περισσοτέρας, ἀλλ’ εἶναι ἐξουσία τοῦ Κράτους.

§52Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ Σύνταγμα τάσσει δικαστικὴν ἔρευναν· ἐκ λόγων κατεπείγοντος θὰ μπορῇ καὶ ὁ Πρόεδρος εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις. Ἂς δεχθῶμεν ὅτι πρόκειται περὶ κατεπείγοντος τὸ ὁποῖον δὲν ἀναγράφει ὁ νόμος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀφορᾷ τὸν πρῶτον βαθμὸν τῆς δικαιοδοσίας. Ἔχω νὰ προτείνω κάτι τὶ ἁπλοῦν τὸ ὁποῖον μοῦ ἐνισχύει τὴν πεποίθησιν. Εἶναι ἡ διαδικασία ἡ ὁποία συντελεῖται ἐν Κερκύρᾳ καὶ ἀσφαλῶς ἡ διαδικασία ἐπέτυχε μὲ τὸ παραπάνω. Ἐκεῖ μολονότι πρόκειται περὶ μικρῶν συμφερόντων ἔγινε μία Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέσχον 4 δικηγόροι ἐκ τῶν ὑπηρετούντων παρ’ Ἐφέταις ἐπὶ 5 ἔτη τοὐλάχιστον μαζὶ μὲ τοὺς δικηγόρους αὐτοὺς εἶναι ἕνας λογιστής, ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν καὶ ὁ Νομάρχης· αὐτοὶ κάμνουν ὅλην τὴν δουλειάν, κάμνουν τὴν πρότασιν πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν συμμετέχει, καὶ ὁ Πρόεδρος ἐκδίδει τὴν ἀπόφασιν.

§53Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διαφέρει οὐσιωδῶς τὸ σύστημα αὐτὸ ἀπὸ τὸ ὑπάρχον.

§54Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν θέλω νὰ διορίσωμεν ὅλους αὐτοὺς τοὺς δικηγόρους· συντομεύσατε τὴν διαδικασίαν ὅσον θέλετε, ἀλλὰ θέλω τοῦτο, νὰ χωρίσετε ἐντελῶς τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ λύσῃ ὅλα τὰ ζητήματα αὐτά, ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως. Δύνασθε νὰ κάμετε Ἐπιτροπήν, κατ’ ἐμὲ κριτῶν, ἀπὸ δύο δικαστὰς διοριζομένους ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον καὶ νὰ συμμετέχῃ καὶ εἷς ὑπάλληλος γεωπόνος νὰ φωτίζῃ ἐπὶ ὅλων τῶν ἀμφισβητουμένων σημείων, ἐκεῖ θὰ συμπαρίστανται διὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν τὰ ἐνδιαφερόμενα μέρη, καὶ αὐτοὶ θὰ κάμουν τὴν πρότασιν εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν θὰ ἀπαλλαγῇ ὅλων τῶν ἐνοχλήσεων τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπαρκέσῃ καλύτερον εἰς τὸ ἔργον αὐτοῦ καὶ χωρὶς νὰ ἐπιβραδυνθῇ ἡ διαδικασία, θὰ μείνῃ ἐντελῶς ἀνέπαφος ἡ δικαστικὴ ἐξουσία.

§55Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ ποῦ θὰ εὕρετε δικαστάς;

§56Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σοβαρὰ τὸ λέγετε, ὅτι δὲν ὑπάρχουν πρωτοδῖκαι;

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ ἑνὸς δικαστοῦ θέλετε τρεῖς· ἀντὶ τοῦ Προέδρου θέλετε καὶ ἄλλους δύο δικαστάς;

§58Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Βάλετε ἕνα, ἀλλὰ νὰ ἀφήσετε ἐντελῶς ἐλεύθερον τὸν Πρόεδρον.

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀπουσία τοῦ Προέδρου κατὰ τὸ προδικαστικὸν στάδιον νομίζετε ὅτι ὠφελεῖ;

§60Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸν θέλω τὸν Πρόεδρον ἀπηλλαγμένον ἀπὸ τὴν ἐπιρροὴν τοῦ γεωπόνου.

§61Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πάντως θὰ τὸν θέλετε νὰ βγάλῃ τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς προδικασίας· καλύτερον λοιπὸν εἶναι νὰ παρίσταται καὶ ὁ ἴδιος.

§62Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει μία διάταξις καθ’ ἣν ἂν ὁ Πρόεδρος εἶναι ἀπησχολημένος ἀναθέτει εἰς κἄποιον ἄλλον δικαστήν.

§63Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατὰ τὴν σειράν.

§64Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀφῆστε τὴν σειράν. Ἐπειδὴ θὰ εἶναι ἀπησχολημένος ὁ Πρόεδρος οὐδέποτε θὰ μετάσχῃ καὶ θὰ στερηθῇ ὁ δικαζόμενος δύο φορὲς τῶν φυσικῶν του δικαστῶν.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ εἶναι κατὰ τὴν σειρὰν ἡ ἀναπλήρωσις.

§66Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νὰ εἶναι ὁ Πρόεδρος πάντως καὶ ἐν ἀνάγκῃ ὅταν κωλύεται νὰ ἀναπληροῦται δι’ ἀποφάσεως.

§67Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κωλυόμενος δηλαδὴ ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰ ἔργα του εἶναι ἀδύνατον ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν νὰ ἀσχοληθῇ διαρκῶς, ἀλλὰ σᾶς λέγω, εἰς ὅλα τὰ δικαστήρια τὰ πολυμελῆ ὅταν γίνεται μνεία τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν ἢ καὶ τῶν νομίμων αὐτοῦ ἀναπληρωτῶν καὶ στεροῦνται τῶν φυσικῶν δικαστῶν οἱ δικαζόμενοι ὅταν κωλυομένου τοῦ Προέδρου, τὸν ἀναπληρώνει δικαστὴς κατὰ τὴν κεκανονισμένην σειρὰν τῆς ἱεραρχίας;

§68Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ μὲ τὴν διάταξιν, ὅπως τὴν ἔχετε διατυπώσῃ, οὔτε αὐτὸ δὲν λέγετε.

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ τὴν διευκρινίσωμεν.

§70Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἔχω ταύτην τὴν πρότασιν, ὅτι ὁ Πρόεδρος νὰ δικάσῃ ἔπειτα ἀπὸ τὴν πρότασιν ποὺ θὰ τοῦ ὑποβληθῇ ἐφαρμόζων τὴν ἐπ’ ἀναφορᾷ διαδικασίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἁπλουστάτη καὶ βραχυτάτη καὶ εἰς τὴν ὁποίαν οὔτε ἐρημοδικία ἐπιτρέπεται. Θὰ δώσῃ μίαν ἐγγύησιν χωρὶς νὰ βραδύνῃ τὸ πρᾶγμα. Πόσαι εἶναι αἱ ἀποφάσεις; Ἂς πάρωμεν τὴν Θεσσαλίαν. Τέσσαρες εἶναι. Μακάρι νὰ ἦσαν ἕτοιμα ὅλα.

§71Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σκεπτόμεθα νὰ τὰ ἑτοιμάσωμεν.

§72Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ ὅλα νὰ εἶναι ἕτοιμα ταχύτερα θὰ εἶναι καὶ ἀπὸ τὴν προθεσμίαν τῶν δύο ἐτῶν, τὴν ὁποίαν ἐβάλατε. Δὲν θὰ συμβῇ καμμία βραδύτης. Αὐτὸ εἶχον νὰ προτείνω.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν θέλετε νὰ βάλετε καὶ ἄλλους δύο δικαστὰς πλὴν τοῦ Προέδρου βεβαίως δὲν ἐπαρκοῦμεν.

§74Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Βάλετε ἕνα, ἀλλ’ ἀφήσατε τὸν Πρόεδρον νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ἐπ’ ἀναφορᾷ διαδικασίαν.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰξεύρετε πόσον ἀνεπαρκὲς εἶναι τὸ προσωπικὸν τῶν δικαστῶν καὶ πρόκειται ἴσως ἐκ περιστάσεων οὐχὶ ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς μας νὰ γίνῃ ἀνεπαρκέστερον.

§76Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θὰ μεγαλώσῃ τὸ Κράτος καὶ θὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ εὕρωμεν γρήγορα δικαστάς. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§77Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ λησμονεῖτε ὅτι τελειωτικῶς θὰ ρυθμισθῇ, τὸ ζήτημα διὰ τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ δικαστήριον.

§78Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔχω καὶ μίαν παρατήρησιν· νομίζω ὅτι εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην ἀποσαφηνήσεως. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως γίνεται ἔφεσις. Πρέπει νὰ διευκρινισθῇ τοῦτο, διότι μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Προέδρου ἀφαιρεῖται τὸ κτῆμα.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν τότε λόγον νὰ βιαζώμεθα.

§80Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ ἐξετάζῃ ὅλην τὴν ὑπόθεσιν τὸ Ἐφετεῖον, ἀφοῦ θὰ ἐπιλαμβάνεται ὅταν πλέον, θὰ ἔχῃ ἀφαιρεθῇ τὸ κτῆμα.

§81Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι τὸ ἂν ἔπρεπε νὰ διαταχθῇ ἀπαλλοτρίωσις.

§82Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως· νὰ δύναται νὰ διατάξῃ νέαν πραγματογνωμοσύνην.

§83Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφ’ οὗ κατορθώσωμεν, ὥστε νὰ προχωρήσῃ ἡ διαδικασία τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ κτῆμα δὲν ἔχομεν πλέον λόγον νὰ σπεύδωμεν καὶ πρέπει νὰ δώσωμεν ὅλας τὰς ἐγγυήσεις.

§84Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι· δὲν εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διευκρινισθῇ. Ὡς πρὸς τὴν διαδικασίαν τοῦτο καὶ μόνον ἔχω νὰ προσθέσω καὶ τίποτε ἄλλο. Ἐπίσης ὡρισμέναι προθεσμίαι ἀρχίζουν ἀπὸ τὴν δημοσίευσιν, ὡς γράφει τὸ νομοσχέδιον, εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἀπὸ τὴν πρόσκλησιν τὴν ὁποίαν κάμνει ὁ γεωπόνος διὰ τῆς Ἐφημερίδος· ἡ ἐπιτροπὴ μάλιστα σύσσωμος, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιρρήσεως εἶπεν, ὅτι πρέπει διὰ τῆς κοινοποιήσεως.

§85Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὅλαι αἱ προθεσμίαι;

§86Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πρόκειται μόνον περὶ δύο.

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξεύρω εἶναι ὅτι διοικητικῶς ἔχομεν ἀπόφασιν νὰ κάμωμεν κοινοποιήσεις, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν νὰ προβάλλωνται ἀκρότητες ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχομεν ἓν σταθερὸν σημεῖον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου νὰ προχωρήσωμεν.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω μόνον ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Προέδρου πρέπει νὰ κοινοποιεῖται τακτικῶς διὰ νὰ ἀρχίζῃ ἡ προθεσμία.

§89Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκεῖ γίνεται διὰ κοινοποιήσεως.

§90Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Προέδρου λέγεται ὅτι ἐπιτρέπεται ἔφεσις ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως· πρέπει νὰ γίνῃ κοινοποίησις.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ πάντως θὰ γίνῃ.

§92Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ αἱ πράξεις αἱ πρὸ τῆς διαδικασίας συνεπάγονται ἀποτελέσματα βαρύτατα, καὶ δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἰδιοκτήτου ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ συνεταιρισμοῦ, διότι πρέπει ἐντὸς προθεσμίας νὰ διορίσωσι ἀντίκλητον, σημειώσατε δὲ ὅτι ἡ παράλειψις τῆς κοινοποιήσεως τῆς προσκλήσεως τοῦ γεωπόνου ἔχει ἀκόμη βαρύτερα ἀποτελέσματα, διότι δὲν θὰ εἰμπορέσῃ νὰ προβάλῃ καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἰδοὺ τὶ λέγει: ὁ γεωπόνος προβαίνει εἰς μίαν δημοσίευσιν διὰ νὰ δηλώσῃ ὅτι θὰ συντάξῃ τὴν ἔκθεσίν του· ἔχετε δικαίωμα νὰ διορίσητε ἀντιπρόσωπον νὰ δώσῃ πληροφορίας καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ φέρητε τὰς ἀντιρρήσεις σας ὅτι κακῶς ὑπολογίζετε τοῦτο ἢ τὸ ἄλλο. Ἂν δὲν λάβητε γνῶσιν τῆς προσκλήσεως πρὸς ἐμφάνισιν τότε τὶ θὰ συμβῇ; Δὲν θὰ ἔχετε λέγει τὸ νομοσχέδιον τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλλητε ἀντιρρήσεις.

§93Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχετε δικαίωμα.

§94Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἅμα δὲν τὸ μάθῃ;

§95Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ δημοσιευθῇ.

§96Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ποῦ; Εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως;

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Πάντως θὰ παρακολουθήσουν μετά τινος προσοχῆς.

§98Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι τὸ γνωρίζουν πολὺ πρότερον ἀπὸ ἄλλους. Ὁ ἰδιοκτήτης δὲν καλεῖται ἐντὸς πέντε ἡμερῶν. Δύναται νὰ διορίσῃ εἰς πᾶσαν στιγμὴν ἀντιπρόσωπον πλησίον τοῦ γεωπόνου, ἀφοῦ δὲν θὰ εἶναι παρὼν καθ’ ὅλην τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν ἐξέτασιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ὁ γεωπόνος πρὸς σύνταξιν τῆς ἐκθέσεώς του, τότε τοῦ δίδεται καὶ πέντε ἡμερῶν προθεσμία.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα εἶναι, κύριε βουλευτά, νὰ μὴ μπλέξωμεν μὲ ἀκυρότητας. Μὴ τυχὸν ἡ κοινοποίησις γίνῃ αἴφνης εἰς τὸν ἕνα ἰδιοκτήτην καὶ ὄχι εἰς τὸν ἄλλον, ἢ γίνῃ εἰς τὸν ἕνα ἀδελφὸν καὶ ὄχι εἰς τὸν ἄλλον.

§100Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἅμα πρόκειται περὶ διοικητικῶν κοινοποιήσεων δὲν ὑπάρχει φόβος ἀκυρότητος, διότι τότε δὲν ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ φόβος εἶναι μήπως ἡ κοινοποίησις προκαλέσῃ ἀκρότητας, βιαζόμεθα δὲ νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας ἀκόμη, ὡς λέγετε.

§102Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κυρίως δι’ αὐτούς.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Φοβοῦμαι μήπως οἱ θέλοντες νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀπαλλοτρίωσις φέρουν ἐνστάσεις ὅτι δὲν ἐκοινοποιήθη εἰς ὅλους τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ ὅτι ἐπὶ δύο αἴφνης ἰδιοκτητῶν παρελείφθη ὁ εἷς. Λοιπὸν ἐὰν θέλετε ἠμποροῦμεν νὰ βάλωμεν διάταξιν ὥστε νὰ ὑποχρεοῦται μὲν ἡ ἀρχὴ νὰ κάμῃ τὴν κοινοποίησιν, ἀλλὰ νὰ ὁρίσωμεν ὅτι ἐκ τῆς ἐνδεχομένης ἀκυρότητος δὲν θὰ προέρχηται ἀκυρότης ὅλης τῆς διαδικασίας, ἐν ᾗ περιπτώσει ἔχει γίνῃ καὶ σχετικὴ ἀνακοίνωσις διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.

§104Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μάλιστα, εἶμαι σύμφωνος. Διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθω ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω τι σχετικῶς μὲ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν χθὲς ὑπέβαλεν ὁ κ. Γαρδικιώτης. Προέτεινεν ὅπως προκειμένου περὶ τῶν Ἁλιακάδων ἐλαττωθῇ ἔτι μᾶλλον τὸ κατώτατον ὅριον. Νομίζω ὅτι ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀπορρίψῃ τὴν πρότασιν ταύτην. Ἠλαττώθη τοῦτο ὑπὲρ τὸ δέον, διότι βεβαίως ὅσον καὶ ἂν εἶναι ὁ Νομὸς Τρικκάλων πυκνὰ κατῳκημένος ὡς καὶ ὁ Νομὸς Λαρίσσης ἀσφαλῶς εἶνε πολὺ ὀλιγώτερον κατῳκημένοι ἀπὸ ἄλλους Νομούς, ὡς ἡ Φθιῶτις, ἡ Ἀττικοβοιωτία καὶ ἄλλοι. Ἑπομένως μὲ τὸ τοιοῦτον μέτρον ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἕτερον ἄκρον, εἰς τὴν αὔξησιν τούτου. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ πρότασις δὲν πρόκειται κἂν νὰ ζημιώσῃ τινα, πρόκειται νὰ μεγαλώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ στερηθῶσι τῶν περιουσιῶν των. Φέρω ὡς παράδειγμα ὅτι ὑπάρχουν χωρία ποὺ δὲν εἰμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν ὅτι οὔτε ἕν ....

§105Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὑπάρχει ἓν χωρίον ἀποτελούμενον ἀπὸ 4.000 στρέμματα, τὸ ὁποῖον εἶναι γειτονικὸν τοῦ ἰδικοῦ σας κτήματος. Εἶναι μικροϊδιοκτησία καὶ ἀνήκει τὸ ἓν κτῆμα εἰς τὸν Κισὲν καὶ τὸ ἄλλο εἰς .....

§106Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἴπατε ὅτι ἀποτελεῖται ἀπὸ 4000 στρέμματα. Ἰδιοκτῆται πόσοι εἶναι;

§107Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Τέσσαρες ἕως πέντε.

§108Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἰς ἕκαστον ἰδιοκτήτην τὶ ἀνήκει;

§109Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἀπὸ 600–700 στρέμματα.

§110Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κάποιος θὰ ἔχῃ περισσότερα.

§111Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὄχι.

§112Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θὰ εἶναι τὸ μόνον, ὑποθέτω, διότι θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς, ὅσον ὑπάρχουν τοιαῦτα κτήματα, θὰ ἐλαττωθῇ ὀλίγον ὁ κλῆρος καὶ ἀλλοίμονον ἐὰν ἠθέλομεν φθάσῃ τὸ ὅριον αὐτό· θὰ ἦτο ἓν προηγούμενον πολὺ δυσάρεστον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐγεννοῦσε πολλὰ ζητήματα εἰς ἄλλους νομούς. Ἐμεῖς ἔχομεν ὑποβάλῃ στατιστικὴν μὲ ἀριθμοὺς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ ἀποδεικνύομεν ὅτι καὶ τὸ ἓν τρίτον θὰ ἠδύνατο νὰ ἀφεθῇ ὁλόκληρον. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, δὲν πρόκειται νὰ μειωθῇ ἡ μεγάλη ἰδιοκτησία, ἀλλ’ ἡ μικρὰ καὶ θὰ πετάξετε τόσους ἀνθρώπους εἰς τὸν δρόμον οἱ ὁποῖοι ἔχουν μικρὰς ἰδιοκτησίας. Ἀφήνω τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία λέγει, ὅταν παρεμβάλλωνται, ἀπαλλοτριοῦνται.

§113Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν γεωργίαν.

§114Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὅλοι ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν γεωργίαν. Καὶ τὸ κολληγικὸν σύστημα εἶναι σύστημα γεωργικόν. Μίαν λέξιν ἀκόμη καὶ ἐτελείωσα. Κατὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ πλειόνων κτημάτων ὁ ἰδιοκτήτης δύναται νὰ ἐκλέξῃ τὸ κτῆμα εἰς τὸ ὁποῖον θὰ διατηρήσῃ τὸ ἐλάχιστον ὅριον. Ἀλλ’ ὑπάρχει μία διάταξις ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἐὰν εἰς τὸ κτῆμα αὐτὸ φέρει δυσχερείας, θὰ ὁρίσῃ τὸ συμβούλιον ἄλλο κτῆμα. Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι ἀρκεῖ ἡ σύμπτωσις ὅτι ἀνήκωσιν τὰ διάφορα κτήματα εἰς ἕνα καὶ μόνον ἰδιοκτήτην. Ἀρκεῖ ὅτι ἐκ τῆς τυχαίας αὐτῆς συμπτώσεως ὠφελεῖται ἡ ἀποκατάστασις, διότι ἂν τὰ διάφορα αὐτὰ κτήματα ἀνῆκον εἰς διαφόρους ἰδιοκτήτας, ἐφ’ ὅλων αὐτῶν θὰ ἐγένετο ἡ ἀφαίρεσις τοῦ ἐλαχίστου ὁρίου.

§115Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἰδοὺ τίνα λόγον ἔχει ἡ διάταξις. Ἀφήνομεν εἰς ἕνα ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος ἔχει πλείονα κτήματα, νὰ ἐκλέξῃ τὸ κτῆμα εἰς τὸ ὁποῖον θὰ διατηρήσῃ τὸ ἐλάχιστον ὅριον. Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι αὐτὸς ἐκλέγει τὸ κτῆμα ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχει πληθώρα χωρικῶν, εἰς τρόπον ὥστε μᾶς δυσχεραίνει τὴν ἀποκατάστασιν ἑνὸς χωρίου. Τοῦ λέγομεν λοιπόν, πήγαινε εἰς τὸ ἄλλο κτῆμα, χωρὶς νὰ τοῦ μειώσωμεν τὸ κατ’ ἐκλογὴν κτῆμα, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ κρατήσῃ.

§116Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι ἐντελῶς συμπτωματικὸν τὸ γεγονὸς ὅτι ἀνήκουν εἰς ἕνα μόνον κύριον. Δὲν εἰμπορεῖτε νὰ τὸν στείλετε μακρὰν ἀπὸ τὸ σπῆτι του καὶ ἀπὸ τὰς ἐγκαταστάσεις του. Τοὐλάχιστον νὰ βάλετε τοῦτο, ὅτι νὰ εἰμπορῆτε νὰ τὸν βγάλετε ἐφ’ ὅσον σᾶς φέρνει δυσκολίας εἰς τὴν ἐγκατάστασιν, διότι εἶναι πολὺ στενὸς καὶ ζωηρὸς ὁ σύνδεσμος τοῦ ἰδιοκτήτου πρὸς τὰς ἐγκαταστάσεις του.

§117Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτω καὶ οὕτω θὰ γίνῃ. Ἀλλ’ ὅταν αἱ ἐγκαταστάσεις του εὑρίσκονται ἀκριβῶς εἰς τὸ κτῆμα ποὺ εἶναι ὅλοι οἱ κολλῆγοι, καὶ αὐτὸ θὰ τὸ ζητήσωμεν ἐν ἀνάγκῃ καὶ θὰ ἀποζημιωθῇ ὁ ἰδιοκτήτης διὰ τὰς ἐγκαταστάσεις του.

§118Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ τὸ σκεφθοῦμε χωρὶς νὰ δώσωμεν καμμίαν ὑπόσχεσιν.

§119Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἡ τελευταία τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ προσθέσω εἶναι ἡ ἑξῆς, (ἀναγινώσκει): Ὁρίζεται ὅτι ἐπὶ πλειόνων συνιδιοκτητῶν θὰ γίνῃ μία ἐκλογή. Ἔχω νὰ προτείνω ταύτην τὴν τροπολογίαν ὅτι ἐπὶ πλειόνων συνιδιοκτητῶν πλειόνων κτημάτων νὰ δύναται νὰ γίνῃ ἐκλογὴ ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ἰδιοκτήτου ὄχι τοῦ αὐτοῦ κτήματος. Τελευταίαν τροπολογίαν ὑποβάλλω, ἥτις νομίζω ὀφείλεται εἰς παραδρομήν. Ὁ παλαιὸς νόμος εἶχε μίαν διάταξιν ἡ ὁποία λέγει, ὅτι «ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην ἀφαιρεῖται πλέον τοῦ ἡμίσεος τοῦ κτήματος...... ὁ ἰδιοκτήτης δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ ὅλου». Αὐτό, νομίζω, ὅτι παρελείφθη κατὰ παραδρομήν, διότι δὲν εἶναι δικαιότερον πρᾶγμα. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχα νὰ εἴπω.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§121Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν θὰ θελήσω βεβαίως νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλήν, οὐδὲ θὰ μετέλθω τὸ σύστημα τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας βουλευτοῦ ἀπὸ τροπολογίας εἰς τροπολογίαν ζητῶν σχεδὸν μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον νὰ μεταβάλῃ ἄρδην καὶ μεταμορφώσῃ τὸ προβληθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχέδιον. Δὲν θὰ θελήσω βεβαίως καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας βουλευτοῦ ν’ ἀνατρέψω, διότι αὐτὰ ταῦτα ἀνατρέπει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας εἰς τὰς πρὸ ἐτῶν ἀγορεύσεις του ἐν τῇ ἐπιλύσει τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος Κερκύρας.

§122Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίφασις.

§123Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον τὴν ὑπομονὴν ν’ ἀναγνώσω τὰς ἀγορεύσεις ἐκείνας καὶ νὰ ἴδω τὰ ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν μετὰ τόσης γλαφυρότητος ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου. Δυστυχῶς μετὰ πάροδον ὀλίγων ἐτῶν ἤλλαξαν οἱ καιροὶ καὶ ἰδοὺ ὁ κ. ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, ὁ ζητωκραυγάζων, ὅταν συνεζητεῖτο καὶ ἐψηφίζετο τὸ 17ον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ὑπὲρ τῆς διατάξεως ἐκείνης νὰ εὑρίσκηται εἰς τὸ ἀντίθετον στρατόπεδον. Δὲν θὰ θελήσω βεβαίως δι’ ὅλα αὐτὰ νὰ μεμφθῶ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, διότι κύριος τῶν ἀρχῶν του καὶ τότε καὶ τώρα εἶναι. Ἑπομένως δύναται ἐκεῖνος νὰ τὰς διαθέσῃ, ἀναλόγως καὶ ὅπως θέλει. Τὴν Βουλὴν καὶ δὴ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ ἤθελον ἐγὼ νὰ εὐχαριστήσω ἐκ μέρους τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου διὰ τὰς συμβουλὰς καὶ τὰς εὐχάς, τὰς ὁποίας ἀπὸ χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπένειμε καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ δὴ πρὸς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καὶ ἂν λυθῇ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα θ’ ἀποβῇ ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι καὶ τὴν μῆνιν τῆς μιᾶς μερίδος, δηλαδὴ τῶν ἀγροτῶν, καὶ τὴν μῆνιν τῶν ἰδιοκτητῶν θὰ ἐπισύρῃ. Ἀλλ’ εἰς ταῦτα ἔχω ν’ ἀπαντήσω, ὅτι μόνον τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν ἀγροτῶν θὰ ἐπισύρῃ, διότι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καὶ ἂν λύσῃ ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων τὸ ζήτημα ὁ ἀγροτικὸς κόσμος θὰ τὸ δεχθῇ καὶ μόνον τὴν μῆνιν τῶν ἰδιοκτητῶν δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ κατανικήσῃ καὶ διότι ἤρξατο αἰσίως τῆς ἐπιλύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος καὶ διότι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀγῶνος ἐκείνου ἵστανται οἱ γνωστοὶ πολιτευταί, ὡς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς καὶ ὁ πρόεδρος τῆς κτηματικῆς ἑνώσεως.

§124Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶμαι πρόεδρος δυστυχῶς.

§125Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ κ. Ζωγράφου. Ἐγὼ ὡς βουλευτὴς κατ’ ἐξοχὴν ἀγροτικός, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ δι’ ὅσα εἶπεν ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων καὶ δὴ τῶν ἀνωτέρων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας.

§126Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφήσατε σᾶς παρακαλῶ τοὺς ὑπαλλήλους.

§127Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν καὶ τὴν κατ’ ἄρθρον ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δύο εἰς τρία σημεῖα, θὰ θελήσω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἰδίᾳ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὡς πρὸς τὰ στρέμματα τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται ν’ ἀνέλθωσι τὰ 1000 διὰ τὸν νομὸν Τρικκάλων, θὰ ἤθελον νὰ μὴ ἀνέρχωνται εἰς τὰ 500 στρέμματα, διότι ὡς καὶ πρὸ ὀλίγου ἐξετέθη, πολλὰ κτήματα ἦσαν ἐν τῷ νομῷ Τρικκάλων τόσον πυκνῶς κατῳκημένα, ὥστε εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον καὶ ὁλόκληρα τὰ κτήματα διανεμόμενα νὰ ἐπαρκέσωσιν. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ ἤθελε νὰ δεχθῇ τροπολογίαν μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ ἡ διανομὴ τῆς γῆς, ἔστω καὶ διανεμομένης ὁλοκλήρου εἰς τοὺς κολλήγους. Ἐπίσης θὰ ἤθελον ἐπὶ τοῦ 5ου ἄρθρου νὰ προστεθῇ 20ετία καὶ οὐχὶ δεκαετία, διότι ἀφ’ ἧς ἤρξατο ὁ νόμος σχεδὸν ἔχει παρέλθῃ ἡ 10ετία καὶ ἡ διάταξις δὲν θὰ ἔχῃ σημασίαν, ἔστω καὶ ψηφιζομένη σήμερον. Καὶ ἀντιπαρερχόμενος πάντα τὰ ἄλλα ἄρθρα θὰ ἀπασχολήσω ὀλίγον τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ 19ου ἄρθρου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου φρονῶ, ὅτι ὡς βάσις τῆς ἀποζημιώσεως πρέπει κατ’ ἐλάχιστον ὅριον νὰ μὴ ἐξικνεῖται εἰς τὸ ἀνώτατον ὅριον τοῦ δεκαπενταπλασίου. Θὰ δικαιολογήσω δὲ καὶ θὰ φέρω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ὄντως δὲν πρέπει νὰ ἀνέλθῃ τὸ δεκαπενταπλάσιον, ἐφ’ ὅσον ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξετέθησαν διὰ μακρῶν, διατὶ ἔπρεπεν ἡ βάσις αὕτη νὰ ἀνέρχεται εἰς τὸ εἰκοσαπλάσιον καὶ ὅτι ἔπρεπεν ἡ προσαύξησις κατὰ τὸ minimum νὰ ἄρχεται ἀπὸ τὸ τριακονταπλάσιον. Τὸ εἰκοσαπλάσιον μὲ βάσιν 6% καὶ μὲ προσθήκην τὴν προσαύξησιν 30%, θὰ προσδώσῃ εἰς τὰ κτήματα τοιαύτην ἀξίαν, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ οἱ ἰδιοκτῆται, ὄχι κατὰ τὸν προπολεμικὸν καιρόν, ἀλλὰ κατὰ τὴν διάρκειαν τὴν πολεμικὴν δὲν ἐζήτουν. Αὐτοὶ ἦλθαν εἰς ἰδιαιτέρας συμφωνίας καὶ ἐπώλησαν κτήματα εἰς τοὺς κολλήγους. Δὲν πρόκειται βεβαίως περὶ πωλήσεως κτημάτων κατὰ τμήματα, ἀλλὰ περὶ πωλήσεως τσιφλικίων εἰς τοὺς κολλήγους καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ λαμπρότερον ἐκ τῶν κτημάτων ἐν Θεσσαλίᾳ τοῦ κ. Ζωγράφου τὸ Κοπρωτί, τὸ ὁποῖον ἐπωλήθη μόλις κατὰ τὸ 1917 καὶ ἐπωλήθη ἀντὶ 900 χιλ. δραχμῶν, ἀποτελούμενον ἐκ 36.000 στρεμμάτων. Ἐὰν θέλετε νὰ ὑπολογίσωμεν τὴν ὅλην ἀξίαν τοῦ κτήματος μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 150.000 δραχμῶν τῆς ἐσοδείας τοῦ ἔτους ἐκείνου, τὴν ὁποίαν ἔλαβον οἱ ἀγοράσαντες τὸ κτῆμα κολλῆγοι, τὸ κτῆμα ἐναπομένει εἰς τὴν τιμὴν τῶν 750.000 δραχμῶν, ἤτοι ἐπωλήθη παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κτηματικῆς Ἑνώσεως κατὰ τὸ ἔτος 1917 πρὸς 29 δραχμὰς τὸ στρέμμα, τὸ καλλίτερον ἴσως τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κτημάτων.

§128Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐπλήρωσε καὶ μεσιτικὰ μάλιστα ὁ ἰδιοκτήτης.

§129Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ἄλλοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐδιπλασίασαν τὴν τιμὴν τῶν κτημάτων ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας καὶ ἐντεῦθεν εἶναι ἱκανοὶ νὰ πείσουν τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ προσαύξησις δὲν πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, διότι κατὰ τὸ ἔτος 1882 μετὰ τὴν προσάρτησιν τὴν Θεσσαλίας ἐψηφίσθη νόμος, ὁ ὁποῖος ὁρίζει τὴν διαδικασίαν μεταξὺ κολλήγων καὶ ἰδιοκτητῶν κατὰ τὸν περὶ γαιῶν νόμον τῆς Τουρκίας, ἐξ οὗ νόμου πλεῖστα ὅσα προνόμια μετεβλήθησαν καὶ μετετράπη τὸ σύστημα τῆς ἀγροληψίας εἰς καθαρὰν μίσθωσιν, μετὰ δὲ τὴν ἐπιτυχίαν τούτου ἐπηκολούθησαν συμβόλαια μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ κολλήγων τοιαῦτα, ὥστε ἐδιπλασιάσθη τὸ εἰσόδημα ἐξ εἰσπράξεως, τὴν ὁποίαν ἐλάμβανον οἱ ἰδιοκτῆται, ἐνῷ πρὸ τοῦ ἔτους 1881 δὲν τὴν ἐλάμβανον. Εἶναι τοιουτοτρόπως μία φυσιολογικὴ αὔξησις, ἡ ὁποία ἐδόθη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, καὶ ἡ ὁποία ἐδιπλασίασε τὴν τιμήν, διότι ἐπὶ 35 ἔτη ἐλάμβανον τὰ ἔσοδα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οὔτε καὶ νόμιμα ἦσαν, ἀλλὰ καὶ ἀντίθετα, οὐχὶ μόνον πρὸς τὸν νόμον περὶ ἀγροληψίας, ὁ ὁποῖος ἔδει νὰ ἐπιλύσῃ τὰς διαφορὰς ἐν Θεσσαλίᾳ, ὡς εἰδικῶς ψηφισθείς, ἀλλὰ καὶ ἀντίθετα πρὸς τὴν σύμβασιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως εἰς τὸ 6ον ἄρθρον κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύναντο οὐδὲν ἐκ τῶν ἐθίμων νὰ μεταβάλωσι. Τοιουτοτρόπως οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας ἐνέμοντο μετὰ τοῦ κολλήγου κατὰ τὸ ½ μετέβαλον τὸ σύστημα εἰς τριτάρι καὶ οὕτω ἐνῷ πρότερον ἐλάμβανον τὸ ½ οἱ κολλῆγοι, ἀλλ’ ἐλάμβανον τὸν σπόρον ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην καὶ τὰ ἔξοδα, τὸ μετέβαλον εἰς τριτάρι καὶ τοιουτοτρόπως ἐλάμβανον τὸ ⅓ ἀνεξόδως, δίδει τὸν σπόρον μὲ τόκον ὑπερβολικόν, πολλάκις δὲ τὰ δέκα δεκατρία, ὅπως εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Θεσσαλίαν. Ὡσαύτως, ἐνῷ πρότερον δὲν ἐλάμβανον τίποτε, ἐκτὸς ὡρισμένου ἀριθμοῦ προβάτων ἢ μεγάλων ζώων, διὰ συμφωνιῶν συμβολαιογραφικῶν κατώρθωσαν νὰ ἐπιτύχωσιν, ὥστε πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν ἐτησίως νὰ ἀπολαμβάνωσιν ἐκ τῶν κτημάτων. Αὐτὴ εἶναι ἡ φυσιολογικὴ αὔξησις, ἡ ὁποία ἐδόθη καὶ τὴν ὁποίαν ἐπικαλοῦνται ἴσως οἱ ἰδιοκτῆται, εἶναι τὰ δικαιώματα τῶν γεωργῶν, τὰ ὁποῖα ἀφῃρέθησαν διὰ διαφόρων συμφωνιῶν.

§130Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι πάντες οἱ ἰδιοκτῆται.

§131Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι κ. συνάδελφε. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ δάκτυλα.

§132Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ἀντίθετον εἶναι.

§133Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, διότι σήμερον ἐν Θεσσαλίᾳ οὐδεὶς νέμεται κατὰ τὸ σύστημα τοῦ ἡμίσεος, ἀλλ’ ὅλοι κατὰ τὸ σύστημα τριτάρι.

§134Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τί θὰ εἰπῇ αὐτό;

§135Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε μεγαλοϊδιοκτήτης καὶ δὲν τὸ γνωρίζετε; Αὐτὸ θὰ πῇ τοῦτο. Ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης μοιραζόμενος κατὰ τὸν χρόνον τῶν ἁλωνίων τοὺς διαφόρους δημητριακοὺς καρποὺς ἐλάμβανε τὸ ἥμισυ, ἀλλὰ καὶ κατέβαλλε τὸν σπόρον καὶ τὴν ὅλην δαπάνην. Ἀφ’ ὅτου μετεβλήθη τὸ σύστημα ὡς τριτάρι, ὁ ἰδιοκτήτης λαμβάνει τὸ ⅓, ἀλλὰ δὲν καταβάλλει οὔτε τὰ ἔξοδα οὔτε τὸν σπόρον.

§136Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὑπῆρχον τοιαῦτα συστήματα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§137Α. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι κ. συνάδελφε. Ἀλλὰ καὶ ἕτερα γεγονότα συνετέλεσαν εἰς τὴν φυσιολογικὴν προσαύξησιν τῶν κτημάτων συνεπῶς καὶ εἰς τὸ νὰ μὴ δοθῇ ἡ προσαύξησις ἡ κατὰ 30% εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Εἶναι καὶ ὁ ἐπιβληθεὶς εἰσαγωγικὸς φόρος ἐπὶ τοῦ σίτου, ὁ ὁποῖος προσέθηκε μεγάλην ἀξίαν εἰς τὰ κτήματα, διότι ηὔξησεν ἡ τιμὴ τοῦ σίτου. Ἀπὸ εἴκοσι ἐτῶν καὶ ἐντεῦθεν οἱ ἰδιοκτῆται ἀπήλαυον καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τῶν ἐργατῶν καὶ ὅλων τῶν ἄλλων πολιτῶν Ἑλλήνων τῶν φορολογουμένων ἑκατομμύρια δραχμῶν προνομιακῶς καὶ ἐὰν δὲν προσετίθετο ὁ φόρος αὐτὸς δὲν θὰ εἶχον τὰ κτήματά των τὴν προσαύξησιν, τὴν ὁποίαν ἐπικαλοῦνται. Ὡσαύτως καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 21 θὰ ἐπικαλεσθῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν βʹ παράγραφον. Ὁ Συνεταιρισμὸς καταβάλλει δύο ἐτησίας δόσεις, καὶ ἡ γʹ παράγραφος ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν τῶν τρίτων, τὰ ὁποῖα καταβάλλονται εἰς ἴσα μέρη. Θὰ εἶχον τὴν γνώμην ὅτι ἡ γʹ παράγραφος ἔπρεπε νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν δʹ παράγραφον, διότι ἀσφαλῶς πολλοὶ ἐκ τῶν συνεταιρισμῶν θὰ εὑρεθῶσι πρὸ ἀδυναμίας τῆς καταβολῆς τοῦ ὅλου ποσοῦ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἂς ἀφεθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Κτημάτων μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπίσης ἐπὶ τοῦ 5 ἄρθρου προκειμένου περὶ τῶν μὴ διανεμουμένων κλήρων μετὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1917, θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη καὶ νὰ τεθῇ ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τοὐλάχιστον. Ταῦτα ἦσαν τὰ τρία κυριώτερα σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουσι πρὸ παντὸς τοὺς ἀγρότας, αἱ δὲ λεπτομέρειαι ἀφίενται εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἃς εἶναι δὲ βεβαία καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, ὅτι διὰ τῆς ἐπιλύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος θέλουσι συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ἀνδρωθῇ ἡ μεγαλυτέρα πλουτοπαραγωγικὴ δύναμις τῆς χώρας καὶ ὅτι θέλουσιν ἐπιπροσθέτως συντελέσει εἰς τὴν αὐτάρκειαν τῆς χώρας, ὥστε νὰ μὴ φυγαδεύωνται ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων δραχ. ἐτησίως εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς πρὸς προμήθειαν σίτου καὶ ὅτι διὰ τῆς ἐπιλύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος θέλουσιν ἐπισύρῃ τὴν εὐγνωμοσύνην, ὄχι μόνον τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐργατῶν τούτων τῶν ἐνδιαφερομένων περὶ τῆς λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος καὶ θέλει ἀποδοθῇ πρὸ παντὸς εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τὸ μόνον ἴσως γέρας ἐκ τῶν ὅλων πολέμων, τὸ μόνον γέρας τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν πρὸ παντός, εἰς τὸν ὁποῖον ἐστήριξε τὰς ἐλπίδας της καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ὅλου προγράμματός της ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν ὁποῖον στηρίζει ἀσφαλῶς καὶ ἐν τῷ μέλλοντι τὴν εὐημερίαν τῆς χώρας.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ἔχει τὸν λόγον.

§139Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μὲ σύρει εἰς τὸ βῆμα κυρίως ἡ εἰρωνεία, ὅτι εἶμαι καὶ ἐγὼ τσιφλικιοῦχος, ἀλλὰ τσιφλικιοῦχος κατ’ εἰρωνείαν, διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν φίλτατον συνάδελφον. Τὰ σημεῖα, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῶν ὁποίων θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν θὰ εἶναι ὀλίγα καὶ ἀφοροῦν πρῶτον τὸ μέρος τῶν τσιφλικίων τῶν αὐτοκαλλιεργουμένων, καὶ δεύτερον εἶναι τὸ μέρος τοῦ νομοσχεδίου τὸ ἀφορῶν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν λειβαδίων ὑπὲρ τῶν συνοικισμῶν, καὶ ἐπουσιώδη τινὰ ἄλλα ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἤθελον ἐξηγήσεις τινὰς ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Κύριοι, ἐν ταῖς γενικαῖς διατάξεσι τοῦ νομοσχεδίου δὲν γίνεται διάκρισις περὶ αὐτοκαλλιεργείας. Ἑπομένως τὰ κτήματα τὰ αὐτοκαλλιεργούμενα τὰ μὴ ὑποκείμενα εἰς τὸν δεσμὸν τῆς κολληγικῆς σχέσεως θὰ ἀπαλλοτριωθοῦν. Τὰ κτήματα ταῦτα εἶναι δύο εἰδῶν: Τὰ τῶν μεγάλων ἰδιοκτησιῶν καὶ τὰ τῶν μικρῶν ἰδιοκτησιῶν τῶν παρεμβαλλομένων εἰς τὰς μεγάλας ἰδιοκτησίας. Ὅταν τὸ νομοσχέδιον συνεζητεῖτο εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μέλος, ἐγένετο κατὰ πλειοψηφίαν δεκτόν, ὅτι αἱ ἐκτάσεις μικροϊδιοκτητῶν παρεμβαλλόμεναι εἰς τσιφλίκια δὲν πρέπει ν’ ἀπαλλοτριωθοῦν, ἐφ’ ὅσον εἶναι κάτω τῶν 1000 στρεμμάτων καὶ αὐτοκαλλιεργοῦνται ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν, μέχρι δὲ 500 στρεμμάτων καὶ ἂν δὲν αὐτοκαλλιεργοῦνται. Ὑπεστήριξα δὲ ἐγὼ τὴν πρότασιν ταύτην ὁρμηθεὶς ἐκ τῶν ἑξῆς λόγων. Κυρίως οἱ ἰδιοκτῆται οἱ μικροὶ προέρχονται ἐκ καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι καθ’ ὅλον τὸν βίον αὐτῶν μοχθήσαντες ἀπέκτησαν μίαν περιουσίαν ἀγροτικὴν μέχρι 500 στρεμμάτων. Θεωρεῖτε καὶ τούτους, ὅτι εἶναι παράσιτοι τῆς γῆς καὶ ἑπομένως ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχωσιν ἰδιοκτησίαν, ἀλλ’ ὅτι πρέπει καὶ αὐτῶν ἡ περιουσία νὰ κατανεμηθῇ μεταξὺ τῶν ἄλλων; Δὲν πιστεύω αὐτὸ νὰ θεωρῆται ὅτι εἶναι βράβευσις τῆς ἀξίας, τῆς ἱκανότητος τῆς ἐργατικῆς τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν τὴν μικρὰν ταύτην ἰδιοκτησίαν, καὶ κατὰ πλειοψηφίαν ἐγένετο δεκτὸν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦτο καὶ διετυπώθη ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀτυχῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν εἶδον νὰ περιληφθῇ τοιαύτη διάταξις, ἴσως διότι ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς Ἐπιτροπῆς ὁ κ. Εἰσηγητὴς δὲν ἐφρόντισε νὰ διατυπώσῃ καὶ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὴν Ἐπιτροπήν, ὥστε νὰ φθάσῃ εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό, νὰ διατυπώσῃ τὴν γνώμην ταύτην, τοῦ ἀναπαλλοτριώτου δηλαδὴ τῶν 500 στρεμμάτων τῶν μὴ αὐτοκαλλιεργουμένων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου γεωργοὺς ἐν Φθιώτιδι, οἵτινες ἐπὶ 70 καὶ πλέον ἔτη αὐτοὶ καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν ἀγωνισθέντες καὶ μοχθήσαντες ἀπέκτησαν περιουσίαν ἐκ 500 μέχρι 1000 στρεμμάτων, καὶ τῶν ὁποίων καὶ τὰ ἴδια αὐτῶν τέκνα εἶναι ἤδη καλλιεργηταί. Λέγετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅτι: Θὰ σᾶς πάρουμε αὐτὴν τὴν περιουσίαν καὶ θὰ τὴν μοιράσωμεν εἰς τοὺς ἄλλους! Αὐτὸ εἶναι δίκαιον, εἶναι ὀρθόν, εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ νομικὴν διάταξιν ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ; Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἀπεκτήθη διὰ μακρῶν κόπων καὶ μόχθων καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἐκ 500 στρεμμάτων μέχρι 1000, νὰ ἔλθητε νὰ τὸ ὑπαγάγητε εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου σας καὶ νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην αὐτοῦ τὸ κτῆμα του, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε διὰ τοῦ ἱδρῶτος καὶ τῆς ἐργασίας, ἵνα τὸ κατανείμητε εἰς τοὺς ἄλλους. Ἀδικώτερον τούτου πρᾶγμα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Δὲν φαντάζομαι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ τείνῃ οὖς πρόθυμον εἰς τὴν σύστασιν ταύτην καὶ δὲν θὰ ἀρνηθῇ νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ πλειοψηφίαν ἀπεδέχθη.

§140Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι τοῦ ἰσχύοντος νόμου, δὲν εἶναι νέα.

§141Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν πατρότητα τῆς διατάξεως, ἀλλ’ ἀμφισβητῶ τὴν νομιμότητα καὶ ἑπομένως πρὸ τοῦ ἀδίκου, πρὸ τοῦ παραλόγου δὲν ἔχει θέσιν.

§142Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ διάταξις αὐτὴ ἀναντιρρήτως δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰ μὴ εἰς ἐσχάτην ἀνάγκην, διότι ἐναντίον αὐτοκαλλιεργητῶν ἰδιοκτητῶν δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι δυνατὸν εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις, εἰς ἀπόλυτον ἀνάγκην, διὰ λόγους τεχνικοὺς τῆς διανομῆς τῆς γῆς, εἶναι ἀπολύτως ἐπιτακτική, εἰς τρόπον ὥστε ὅλα τὰ μικρὰ αὐτὰ τμήματα νὰ μὴ παρακωλύουν τὴν διανομὴν μιᾶς μεγάλης ἐκτάσεως καὶ νὰ γίνεται ἐκ νέου διανομὴ τῆς γῆς. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐξουσία αὐτὴ ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχουν ὅλα τὰ Κράτη. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ κανεὶς ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀπαλλοτριώσωμεν κτήματα μικροκαλλιεργητῶν. Ἀλλ’ ἐὰν ὑποθέσετε ὅτι ἔχομεν μίαν ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν μικροϊδιοκτητῶν, ὁ ἕνας ἔχει 5 στρέμματα, ὁ ἄλλος ἔχει 10 στρέμματα καὶ ἄλλος ἔχει 15 στρέμματα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν τεχνικῶς νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ διανομὴ τῆς γῆς χωρὶς τὰ μικροκτήματα αὐτὰ νὰ ἐμποδίζουν τὸ ἔργον τῆς ἀπαλλοτριώσεως; Οὐδεὶς θὰ σκεφθῇ ἐπαναλαμβάνω νὰ θίξῃ τὴν μικροϊδιοκτησίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον προσπαθοῦμεν νὰ διατηρήσωμεν τὴν μικροκαλλιέργειαν. Οὐδεὶς ἐσκέφθη ἐπαναλαμβάνω νὰ θίξῃ τὴν μικροϊδιοκτησίαν, ἐκτὸς ἐξαιρετικῆς ἀνάγκης ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπαλείψωμεν τὴν διάταξιν ταύτην, διὰ τῆς οὐσίας θὰ προβῶμεν ἐν περιπτώσει τοιαύτης ἀνάγκης εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν.

§143Ν. ΞΗΡΟΣ. Εὐτυχῶς ὅτι κατάγεσθε ἀπὸ μέρος ἀπὸ τὸ ὁποῖον γνωρίζετε τὰς μικροαπαιτήσεις τῶν μικροϊδιοκτητῶν καὶ τὰς μοχθηρίας τὰς ὁποίας ἐγέννησαν ἰδιαίτατα ἐκεῖνοι οἱ χωρικοὶ οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν ἐξαιρετικῶς μοχθοῦντες νὰ γίνουν μικροϊδιοκτῆται καὶ θὰ ἴδητε καὶ κατ’ αὐτῶν νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις θὰ ἰδῆτε ὅτι κατ’ αὐτῶν θὰ ζητήσουν νὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Θέλω νὰ γλυτώσετε ἀπὸ τὸν φόβον αὐτόν. Τοῦτο ὅτι θὰ πάρετε τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ θὰ τὴν δώσητε εἰς ἕνα ἄλλον, δὲν εἶναι δίκαιον, κύριε Ὑπουργὲ, καὶ ἂν ὑποθέσητε ὅτι εἶνε τόσον μέγα νὰ τοῦ πάρετε ἑνὸς πτωχοῦ τὴν περιουσίαν του καὶ νὰ τὴν κατανείμητε καὶ νὰ μὴ τοῦ ἀφήσετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλει......

§144Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρόκειται περὶ στρεμμάτων.

§145Ν. ΞΗΡΟΣ. Συμφωνῶ ἂν πρόκειται περὶ ὀλίγων στρεμμάτων.

§146Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἴδιον χωράφι τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀπαλλοτριωθῇ περιλαμβάνει χωράφια μικρὰ πολλῶν ἰδιοκτητῶν. Ἂν παρεμβάλλουν τὰς αὐτὰς δυσχερείας τότε νὰ τεθῇ μία διάταξις νὰ τοῦ δίδεται μέρος παρὰ πάνω, δηλαδὴ νὰ γίνεται ἀνταλλαγή.

§147Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐννοεῖται ἀπολύτως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ κανεὶς ὅτι τείνομεν εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῆς μικρᾶς ἰδιοκτησίας. Ἐπαναλαμβάνω, σᾶς ἐξήγησα σαφῶς τὰς ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι μᾶς ἀναγκάζουν νὰ κάμωμεν τὴν διάταξιν.

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις τοῦ κ. συνάδελφε, λύει ἄριστα τὸ ζήτημα· ὁ σκοπός μας δὲν εἶναι νὰ καταστρέψωμεν τὰς ἰδιοκτησίας τοῦ κόσμου.

§149Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἀλλὰ ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῆς μεγάλης αὐτοκαλλιεργείας καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὰ ἐξετασθῇ ἂν συμφέρει ἂν πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ αὐτοκαλλιέργεια μεγάλων ἰδιοκτησιῶν εἰς τὸν νόμον περὶ ἀπαλλοτριώσεως. Ὅπως εἶναι γνωστὸν κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ὅπου ὑπάρχει αὐτοκαλλιέργεια εἰς τὴν ὁποίαν πρὸ δεκαετίας δὲν ὑπῆρχον κολλῆγοι ἐκεῖ δὲν γίνεται ἀπαλλοτρίωσις. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι εἰς τὸν νέον νόμον ὀφείλει νὰ τεθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ διότι ἐφ’ ὅσον δὲν τίθεται διάταξις ἐξασφαλίζουσα τὴν μεγάλην αὐτοκαλλιέργειαν, τότε δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἔχωμεν ἐντατικὴν καλλιέργειαν, ὅπως τὸ κτῆμα τοῦ Ζωγράφου.

§150Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κανεὶς δὲν θὰ σκεφθῇ νὰ θίξῃ τὴν ὑποδειγματικῶς καλλιεργουμένην ἰδιοκτησίαν.

§151Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔχετε διάταξιν ἐν τῷ νόμῳ.

§152Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχω τὴν λογικήν.

§153Ν. ΞΗΡΟΣ. Μὰ αὔριον ἴσως νὰ μὴ εἶσθε Ὑπουργὸς καὶ νὰ ἔλθῃ ἄλλος ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ τὴν κοινὴν λογικήν.

§154Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Οὔτε οἱ ἀγρόται θὰ τὸ θελήσουν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§155Ν. ΞΗΡΟΣ. Τοῦ Χαροκόπου ἐκαλλιεργεῖτο ὑποδειγματικῶς.

§156Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει πραγματικῶς ἕνας τύπος καλλιεργείας ὁ ὁποῖος χρησιμεύει πρὸς ὄφελος τῶν περιοίκων ἀγροτικῶν συνεταιρισμῶν, αὐτὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλοτριώσουν.

§157Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὶ ἐμποδίζει τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὸν τὸν ἠθικὸν νόμον νὰ τὸν κάμῃ γραπτόν; ἐκτὸς ἂν ὑπάρχῃ λόγος νὰ μὴν τὸν κάμῃ, ἄλλως ἂς τὸν κάμῃ.

§158Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν τὸν κάνομεν διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν ἀξιώσεις.

§159Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ λόγος νὰ πάρουμε καὶ ἕνα κτῆμα ἀπὸ τὰ μεγάλα. Ἐφέραμε καὶ τὸ παράδειγμα τοῦ Χαροκόπου.

§160Ν. ΞΗΡΟΣ. Μὰ θὰ ὑπάρχῃ μία μεγάλη ἀμφιβολία, νὰ νομίζῃ ὅτι αὔριον θὰ τοῦ ἀπαλλοτριωθῇ τὸ κτῆμά του καὶ διατὶ νὰ μὴ τοῦ εἰπῆτε ὅτι νὰ μὴν κάμῃ ἐγκαταστάσεις διότι θὰ τοῦ ἀπαλλοτριωθῇ.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι διατεθειμένος ἀφοῦ γίνει ἡ ἐγκατάστασις τῶν ὑπαρχόντων σήμερον ἀκτημόνων ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἐν Μακεδονίᾳ, νὰ εἰσηγηθῶ τὴν ψήφισιν νόμου διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος ἂν καὶ ὑπὸ ὡρισμένους ἐπιστημονικοὺς ὅρους γίνεται ἡ καλλιέργεια τῶν μεγάλων κτημάτων, νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὴν ὑποχρέωσιν ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, ἐπὶ μίαν εἰκοσιπενταετίαν νὰ μὴ προβῇ εἰς ἀναγκαστικὴν ἐκποίησιν τῶν κτημάτων αὐτῶν, διότι ἐὰν θὰ δώσωμεν τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων, δέον νὰ δώσωμεν εἰς τὰς μεγάλας ἰδιοκτησίας τὴν ἐγγύησιν αὐτήν, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ περιμένωμεν ὅτι μεγάλα κεφάλαια θὰ ριφθοῦν εἰς τὴν γῆν, ἵνα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ὄχι μόνον τὴν ἐπάρκειαν τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐξαγωγήν, καθὼς πιστεύω ἐγώ. Ἐπειδὴ δὲ καὶ μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν σημερινῶν ἀκτημόνων θὰ μᾶς ἔλθουν ἄλλοι ἀκτήμονες, ὅπως ἐκ τοῦ Καυκάσου, πλὴν τούτου θὰ ἔχωμεν καὶ φυσικὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐλπίζω καὶ εὔχομαι, ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέραν διὰ τὸ μέλλον, νομίζω ὅτι καθῆκον τοῦ Κράτους εἶναι νὰ προβλέψῃ ἐν Μακεδονίᾳ νὰ παραμείνῃ ἀπαλλοτρίωτον ἕνα ποσὸν ἐκτάσεως τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὸ μέλλον διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, καὶ νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ὡρισμένων κτημάτων τῶν ὁποίων οἱ ἰδιοκτῆται θὰ θελήσουν νὰ δεχθοῦν ὅπως ἐνεργήσουν τὴν καλλιέργειαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Δι’ αὐτὰ τὰ κτήματα εἶμαι ἀπὸ τοῦδε ἀποφασισμένος νὰ εἰσηγηθῶ τὴν ψήφισιν νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ τὰ ἀσφαλίζῃ διὰ μίαν 25ετίαν. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι ἡ καλλιέργεια αὐτὴ πρέπει νὰ ἀσφαλισθῇ εἰς τὸ μέλλον, διότι ἔχομεν τὸ συμφέρον νὰ μὴ εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν αὐτὴν ὅτι πάλιν αὔριον θὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις.

§162Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν δηλώσεων τὰς ὁποίας εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀκούσωμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριληφθῇ μία διάταξις ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι ἐπὶ τοιούτων κτημάτων τὸ ἥμισυ εἶναι ἀπὸ σήμερον ἀναπαλλοτρίωτον; Τὸ δεύτερον ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω ἀντιρρήσεις εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἡ ἰδιαιτέρα μου πατρὶς εἶναι χώρα γεωργική, ἀλλ’ εἶναι καὶ χώρα κτηνοτροφική. Τὰ λειβάδια περὶ ὧν προνοεῖ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 παράγραφος 6 εἶναι προωρισμένα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας. Ἡ κτηνοτροφία δὲ ἀσκεῖται ἐν ἀρτιωτάτῃ κλίμακι μὲ ἐξαγωγὴν σημαντικήν. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἡ κτηνοτροφία καταστρέφεται.

§163Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅταν ἔχομεν μίαν γεωργικὴν ἐγκατάστασιν καὶ αἱ γαῖαι ἐκεῖναι δὲν ἐπαρκοῦν διὰ τὴν ἀπολύτως ἀπαραίτητον μικρὰν κτηνοτροφίαν τῶν γεωργῶν καὶ δὲν ἔχομεν χῶρον τὸν ὁποῖον νὰ παραχωρήσωμεν εἰς τὰς κτηνοτροφικὰς ἀνάγκας τοῦ συνοικισμοῦ, τί φρονεῖτε ὅτι πρέπει νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῶν δύο; δηλαδὴ θὰ ἀποβλέψομεν εἰς τὴν νομαδικὴν κτηνοτροφίαν, καὶ θὰ ἀφήσωμεν τὸν συνοικισμὸν αὐτὸν χωρὶς τὰ ἀπαραίτητα ζῷα ἢ θὰ δώσωμεν τὸν χῶρον αὐτὸν εἰς τὴν γεωργικὴν κτηνοτροφίαν;

§164Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸ ἐπιχείρημά σας εἶναι εὐλογοφανέστατον, ἀλλὰ σᾶς ἀπαντῶ τοῦτο· ποῖα μέρη ἔχουν κτηνοτροφικὴν περιφέρειαν καὶ ποῖος θὰ τὸ ἐκτιμήσῃ αὐτό;

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε εἶναι σοβαρώτατον καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητήσῃ κανεὶς ὅτι ὅταν ἀναγνωρισθῇ ὅτι χρειάζεται τὸ λειβάδι αὐτὸ εἰς τὸν συνοικισμόν, πρέπει νὰ τὸ δώσωμεν εἰς αὐτόν, ἀλλ’ ὅπως ἀνεγνώσθη ἡ διάταξις, ὁμιλεῖ περὶ μεταβολῆς τῶν λειβαδίων εἰς κτήματα.

§166Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ ἕναν ἄλλον κίνδυνον τὸν ὁποῖον διατρέχομεν διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ὅλα τὰ λειβάδια θὰ καταστραφοῦν, θὰ γίνουν χωράφια, δι’ ἕνα ἕως τρία χρόνια καὶ μετὰ θὰ γίνουν ρεύματα. Εἰς τὴν Φθιώτιδα καθὼς ἀντελήφθητε καὶ σεῖς, ἔχομεν πλείστας γαίας αἱ ὁποῖαι ἔγειναν ἀπὸ δάση τὰ ὁποῖα ἀπεξυλώθησαν καὶ ἔγιναν καλλιεργήσιμοι γαῖαι δι’ ἕνα ἕως τρία χρόνια. Τὸ ἴδιον θὰ συμβῇ καὶ τώρα, ὅλα τὰ λειβάδια αὐτὰ θὰ μετατραποῦν εἰς καλλιεργησίμους γαίας.

§167Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ ἀφοῦ θὰ χρειάζονται διὰ τὴν κτηνοτροφίαν τοῦ συνοικισμοῦ;

§168Ν. ΞΗΡΟΣ. Κτηνοτροφία εἰς τὴν Φθιώτιδα δὲν ἀσκεῖται πουθενά, ἀσκεῖται ἡ μεγάλη κτηνοτροφία καὶ δι’ αὐτὸ ζητῶ νὰ προστεθῇ διάταξις εἰς τὸ τέλος διὰ τῆς ὁποίας δημιουργοῦνται κτηνοτροφικαὶ περιφέρειαι κατὰ συνοικισμόν. Ἐὰν δὲν θέλετε δι’ ὅλον τὸ Κράτος, ἐγὼ θὰ παρακαλέσω μόνον διὰ τὴν Φθιώτιδα.

§169Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ κάμετε μίαν ἐγκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν, πρέπει νὰ συνδυάσετε τὴν κτηνοτροφίαν μὲ τὴν γεωργίαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ὁ γεωργὸς νὰ ἔχῃ μέρος νὰ βοσκήσῃ τὰ βώδια του μὲ τὰ ὁποῖα ὀργώνει τὴν γῆν, δεύτερον νὰ ἔχῃ 25 προβατίνες καὶ τρίτον μία φοράδα. Ἐὰν κάνωμεν μίαν ἐγκατάστασιν καὶ δὲν δώσωμεν αὐτὰ ἀντίο ἐγκατάστασις.

§170Ν. ΞΗΡΟΣ. Αἱ συνθῆκαι αἱ γεωργικαὶ γίνονται κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν κτηνοτροφίαν, τὸ ἥμισυ εἶναι λειβάδι, καὶ ἑπομένως ὑπάρχει τὸ λειβάδι διὰ τὴν κοινότητα.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μπορεῖτε νὰ βεβαιώσητε, ὅτι ἐὰν δώσωμεν εἰς ἕνα χωρικὸν κλῆρον, ἂς εἴπωμεν 75 στρεμμάτων, δὲν μπορεῖ τὸ ζευγάρι, τὰ 25 πρόβατα καὶ τὴν φοράδα τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ τοῦ δώσουν νὰ τὰ τρέφῃ λόγῳ τῆς ἀγραναπαύσεως, ἀπὸ τὰ μὴ καλλιεργούμενα;

§172Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς κάθε χωριὸ ὑπάρχει τὸ βαλμαριὸ ὅπου βόσκουν τὰ καλλιεργητικὰ ζῶα. Πάρετε λοιπὸν ἕνα χωριὸ, τὸ ὁποῖον ἔχει 100 ψήφους μὲ 75 στρέμματα τὸν ψῆφον εἶναι 7500 στρέμματα. Ἐκ τῶν 7.500 στρεμμάτων θὰ καλλιεργοῦνται τὰ 4000. Ἐπὶ ἐκτάσεως λοιπὸν 3500 στρεμμάτων ἐξ ἀγραναπαύσεως βόσκουν κατὰ παραδεδομένην πεῖραν, καὶ πιστεύσατέ την, διότι ὁμιλῶ ἐκ πείρας, βόσκουν πλέον τῶν 2500 προβάτων. Εἰς τὰ Καλύβια καλλιεργοῦνται συνήθως κάτω τῶν 6000 στρεμμάτων καὶ ὑπολείπεται ἔκτασις ἀκαλλιέργητος 4–5000 στρεμμάτων. Εἰς τὰ 4–5000 αὐτὰ στρέμματα βόσκουν 6000 πρόβατα.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, διότι εἰς τὴν Φθιώτιδα φαίνεται ὅτι αἱ περιστάσεις εἶναι ἄλλαι, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τοῦ δώσωμεν λειβάδι, διότι ἐκεῖ ἡ γῆ ἀρκεῖ νὰ θρέψῃ τὰ κτήνη.

§174Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ ζητήσουν νὰ τὸ πάρουν διὰ νὰ τοὺς ἐπιβαρύνωμεν μὲ περισσότερον χρέος.

§175Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν μποροῦν.

§176Ν. ΞΗΡΟΣ. Διατί;

§177Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πιστεύσατέ με, κ. Βουλευτὰ, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς κτηνοτροφίας μὲ ἀπασχολεῖ. Ἔχω ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν πλειστάκις μὲ τοὺς κτηνοτροφικοὺς συλλόγους, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν εἶναι συμπολῖται μου, συνεζήτησα δὲ μετὰ τῶν ἰδίων καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρωμεν μίαν λύσιν. Δυστυχῶς οὔτε αὐτοὶ κατώρθωσαν νὰ μοῦ δώσουν μίαν λύσιν, διότι προέχουσα ἀνάγκη εἶναι νὰ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς μικροϊδιοκτήτας καὶ νὰ τοὺς δώσωμεν τὰ ἐφόδια τὰ ἀναγκαῖα νὰ ζήσουν.

§178Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐγὼ μίαν ἐγγύησιν ζητῶ νὰ βάλετε· νὰ τεθῇ διάταξις· τὰ οὕτω παραχωρούμενα λειβάδια δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μισθοῦνται.

§179Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἐπιτρέπεται τίποτε. Εἶναι γενικὴ ἡ διάταξις. Εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἐν τῷ νόμῳ καὶ τὴν δέχομαι.

§180Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἤθελον μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 5 (ἀναγινώσκει): «Διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τοῦ παρόντος ἄρθρου, δέον νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει ἡ ἀπὸ 1 Ἰουλίου κλπ.». Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σᾶς ὑπεβλήθη αἴτησις ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπώλησαν σύμφωνα μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον τὰ κτήματά των καὶ ἀναφέρω συγκεκριμένως τὴν Μεγάλην Βρύσι, ἡ ὁποία ἐπωλήθη ἀπὸ ἕνα ἰδιοκτήτην εἰς ἄλλον συνεπείᾳ ἀδείας ἰδικῆς σας· ἡ πρᾶξις αὐτὴ εἶναι ἄκυρος. Ἐπιτρέψατε σεῖς, ἐδώσατε ἄδειαν καὶ εἴπατε εἰς τὸν Ξηρὸν νὰ πωλήσῃ τὸ τσιφλίκι εἰς τὸν Καφαντάρην, οἱ ὁποῖοι καὶ οἱ δύο δὲν ἔχουσι νὰ τὸ ἀγοράσωσι, καὶ λέγετε ἡ πώλησις αὐτὴ εἶναι ἄκυρος, διότι ἐπωλήθη μετὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1917.

§181Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἐπίσης ἐκ τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Τὸ ζήτημα τὸ ἔχω ὑπὸ μελέτην. Ὁ λόγος ὁ ὁποῖος ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶναι ὅτι ἦτο γνωστόν, ὅτι ἐν Θεσσαλονίκῃ ἔγινεν νόμος ἀγροτικὸς καὶ ἐλθούσης τῆς Κυβερνήσεως ἐνταῦθα, ὁ νόμος αὐτὸς ἐπρόκειτο νὰ ἔλθῃ καὶ εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Ἀκριβῶς ἦλθεν ἡ διάταξις αὐτὴ ἵνα προλάβῃ τὰς καταχρήσεις.

§182Ν. ΞΗΡΟΣ. Αἱ ἀπαλλοτριώσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἐπὶ τῇ βάσει ἀδειῶν ἰδικῶν σας εἶναι ἄκυροι;

§183Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι.

§184Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ὁ ἀγοράσας δὲν ἀπαλλάσεται τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου.

§185Ν. ΞΗΡΟΣ. Βεβαιότατα ὄχι. Ἔχω ἐπίσης νὰ ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν, ὅπως τὰ λειβάδια τὰ ἀνήκοντα εἰς Μονὰς, εἰς εὐαγῆ ἱδρύματα, τὰ ἀποκλειστικὰ ὡς λειβάδεια καὶ ἀκατάλληλα δι’ ἄλλην χρῆσιν, νὰ διατεθῶσιν εἰς τοὺς κτηνοτροφικοὺς συνεταιρισμούς, ὅπου ἱδρύθησαν κτηνοτροφικοὶ συνεταιρισμοί, καὶ ὑπάρχουν λειβάδια τελείως ἀκατάλληλα διὰ πᾶσαν καλλιέργειαν.

§186Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ κάμωμεν νέον τμῆμα ἀπαλλοτριώσεως κτηνοτροφικῶν ἐγκαταστάσεων.

§187Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔχομεν τοιαῦτα κτήματα περὶ τὰ 20, τῶν ὁποίων ἔχομεν τὰ ὀνόματα, ἐκκλησιαστικῶν καὶ εὐαγῶν ἱδρυμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα βόσκουν 75 χιλιάδες αἰγοπρόβατα, καὶ τὰ ὁποῖα μισθοῦνται παρὰ διαφόρων, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς κτηνοτρόφους. Εἰς τὴν Φθιώτιδα ἔχομεν κτηνοτροφικοὺς συνεταιρισμοὺς ἱδρυμένους, ἐκ τῶν ὁποίων εἷς ἀριθμεῖ 2½ χιλιάδας μέλη. Δίκαιον εἶναι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγνώρισαν ποτὲ ἐκκλησίαν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγνώρισαν ποτὲ σχολεῖον, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀμόρφωτοι, οἱ ὁποῖοι μέχρι τινὸς δὲν ἐδικαιοῦντο νὰ ἀποτείνωνται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, ἀλλ’ ἀπὸ ὀλίγων ἐτῶν ἔχουσι τὸ δικαίωμα αὐτό, διότι ὅλοι ἐστρατεύθησαν, ἐπολέμησαν καὶ ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των.....

§188Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἐντὸς τοῦ κύκλου τοῦ νόμου.

§189Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ.......

§190Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ τὸ μελετήσωμεν. Τοῦτο ἔχομεν δέκα χρόνια ποὺ τὸ μελετῶμεν.

§191Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ ἁπλοῦν.

§192Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἰμπορεῖ ἀλλὰ δὲν τὸ ἠξεύρω· ἂς τὸ μελετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§193Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐπίσης εἰς τὴν Φθιώτιδα ἔχομεν τὸ ἑξῆς ἔθιμον· κτήματα τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς καλλιεργητάς, μικροκαλλιεργητάς, μικρὰ κτήματα, διαιροῦνται εἰς νομήν, ἡ ὁποία ἀνῆκεν εἰς ἕνα ἰδιοκτήτην καὶ συμβαίνει εἰς ἓν κτῆμα, τὸ ὁποῖον καλλιεργεῖται ἀπὸ ἰδιοκτήτην, ἡ νομὴ νὰ ἀνήκῃ εἰς ἄλλον. Ζητοῦμεν νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος. Ἀναφέρω τὸ «Ἀμάλυτα» εἰς τὸ ὁποῖον ἅμα γεννηθῇ τὸ παιδὶ πηγαίνει εἰς τὸ λειβάδι ἀμέσως.

§194Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε θὰ εἶναι φυσικώτατον· ἔτσι εἶναι τὸ πρᾶγμα. Εἶναι μία παρακώλυσις τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς· πλησιάζει πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλει τὸν κ. βουλευτὴν Κερκύρας τῶν ἐδαφονομίων, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ νομίζω, ὅτι ὑπάγεται εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγορᾶς τῶν ἐμφυτευτικῶν δικαιωμάτων. Τὸ ζήτημα τοῦτο παρεπέμφθη εἰς ἰδίαν συζήτησιν· ἂς μελετηθῇ λοιπὸν καὶ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε μετ’ αὐτοῦ.

§195Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἂς παραπεμφθῇ καὶ αὐτό· εἶναι ὀρθὸν τοῦτο. Ἐπεθύμουν νὰ τεθῇ διάταξις καθ’ ἣν αἱ διατάξεις ἐν τῷ νόμῳ αὐτῷ νὰ εἶναι ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος διατεταγμέναι. Τοῦτο τὸ θέλω, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν παραβάσεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο διότι ἔτσι ἠθελήθη. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ περίφημον ζήτημα τοῦ Χαρβατιοῦ. Διετάχθη ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν ⅔ τοῦ Χαρβατιοῦ καὶ ἀπεφασίσθη ἡ ἀπαλλοτρίωσίς του. Δὲν ἐτηρήθη τίποτε ἀπὸ τὰ ⅔. Οὐδαμοῦ ἐτηρήθη ὁ ἀναλογισμὸς αὐτὸς εἰς τὰς γαίας ὅπου πρὸ παντὸς ἔπρεπε νὰ τηρηθῇ τὰς καλλιεργουμένας πρὸς παραγωγὴν σιτηρῶν, δὲν ἐτηρήθη εἰς τὰ δάση, εἰς τοὺς ἀμπελῶνας, εἰς τοὺς ἐλαιῶνας.

§196Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅταν θὰ ἀναγραφῇ ἡ ἐπερώτησις θὰ σᾶς δώσω ἐξηγήσεις, διότι ἀναντιρρήτως δὲν εἶναι δυνατὸν τώρα νὰ δώσω πᾶσαν πληροφορίαν.

§197Ν. ΞΗΡΟΣ. Ζητῶ αἱ διατάξεις νὰ εἶναι ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος διατεταγμέναι.

§198Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποία διάταξις δὲν εἶναι ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος; Πῶς θὰ γίνῃ ἡ κατανομή; Πρέπει νὰ γίνῃ κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον· νὰ ἔχῃ ὁ ἰδιοκτήτης πρὸς τὸ ἓν μέρος καὶ οἱ χωρικοὶ πρὸς τὸ ἄλλο· ἡ ἀναλογία κατ’ ἀνάγκην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἴση παρὰ κατ’ ἀξίαν. Πῶς θέλετε νὰ εἶναι παρεμβεβλημέναι ἰδιοκτησίαι;

§199Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἡ κατ’ ἀξίαν ἰσότης εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνος.

§200Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἰμπορεῖ νὰ γίνῃ ἄλλως.

§201Ν. ΞΗΡΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, ἐπειδὴ ἠξεύρετε τὴν ὑπόθεσιν. Ὅταν διετέθησαν 112 στρέμματα ἀμπελῶνος εἰς τὸν ἰδιοκτήτην καὶ 3 χιλιάδες εἰς τοὺς καλλιεργητὰς, τὰ πατητήρια, τὰ ὁποῖα ἐξυπηρέτουν τὰς ἀνάγκας ὅλων τῶν ἀμπέλων δὲν ἔπρεπε νὰ κατανεμηθοῦν;

§202Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὰ πατητήρια εὑρίσκονται μὲ τὸ συγκρότημα ὅλων τῶν ἄλλων ἐγκαταστάσεων καὶ ἔπεσαν εἰς τὸ μέρος τοῦ ἰδιοκτήτου.

§203Ν. ΞΗΡΟΣ. Πῶς θὰ πατήσῃ τὰ σταφύλια ὁ συνεταιρισμός;

§204Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀναντιρρήτως παρουσιάσθη αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα καὶ ἠξεύρετε πολὺ καλά, ὅταν ὑπεστηρίχθη ἡ κατοχή, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας διηυκόλυνε τὴν παραχώρησιν τῶν πατητηρίων εἰς τοὺς χωρικοὺς καὶ τὸ πρᾶγμα ὅπως συνέβη ἀναντιρρήτως ἀποτελεῖ λύσιν ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας, διότι ὁ συνεταιρισμὸς δὲν εἶχε ποῦ νὰ πατήσῃ καὶ ἡμεῖς ἠρνήθημεν ἀκριβῶς καὶ διετάξαμεν τὴν ἀστυνομίαν νὰ παρεμποδίσῃ τὴν προσωρινὴν μίσθωσιν τῶν πατητηρίων.

§205Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐγὼ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐλέγξω τὴν ἐνέργειαν τινὸς δὲν θὰ ἤλεγχον τὴν ὑπηρεσίαν, θὰ ἤλεγχον σᾶς· ἂν πταίουν αἱ ὑπηρεσίαι πταίετε σεῖς, ὁ ὁποῖος ἐξελέξατε τοιαύτας ὑπηρεσίας.

§206Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀναντιρρήτως ὁ μόνος.

§207Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐγὼ κατακρίνω τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐλέγχουσι σᾶς. Ἔλεγχος τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἐπιτρέπεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀλλὰ μόνον τοῦ Ὑπουργοῦ. Διὰ τὸ ζήτημα τῶν δικαστικῶν ἐγγυήσεων, διὰ τὰς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κύριος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος καὶ ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι ὡς εἶναι διατυπωμέναι ἐν τῷ νόμῳ αἱ ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἀποζημίωσιν δὲν παρέχουν τὰς δεούσας ἐγγυήσεις. Ἐλπίζω ὅτι διὰ τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας θὰ ὑποβάλῃ ὁ ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, νομίζω, ὅτι θὰ τὰς δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ θὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία δικαιολογία ἐκ μέρους τῶν ἰδιοκτητῶν ἢ ἐκ μέρους τῶν ἄλλων, διὰ τὴν ἐκδίκασιν καὶ διὰ τὴν ἐκτίμησιν αὐτῶν. Ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι μία ἐγγύησις ὑπάρχει εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ, ἡ δικαστικὴ ἐξουσία. Τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀσφαλίσῃ. Μὴν ἀπατώμεθα, μὴ ἀφίνωμεν νὰ παρασυρώμεθα ἐνίοτε ἀπὸ συμπεράσματα. Χωρὶς νὰ τὸ καταλάβωμεν πῶς, θέλοντες νὰ φανῶμεν ὅτι παρέχομεν ὑπηρεσίας.

§208Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς ὑπηρεσίας.

§209Ν. ΞΗΡΟΣ. Μόνον ἡ δικαστικὴ ἐξουσία θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀσφαλίσῃ τὰς ἐγγυήσεις.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σταμούλης ἔχει τὸν λόγον.

§211Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Θὰ εἰσέλθω, κύριοι, εὐθὺς ἀμέσως εἰς λεπτομερείας τινὰς καὶ ἀντιρρήσεις ὡς πρὸς τὰς ἐπενεχθείσας τροποποιήσεις ἐπὶ ὡρισμένων κειμένων διατάξεων διὰ τοῦ παρόντος ἀγροτικοῦ νόμου, ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁρισθῶ καὶ ὡς κύριος εἰσηγητὴς συνεζητήσαμεν διὰ μακρῶν. Ἄρχομαι κύριοι βουλευταὶ ἀπὸ τῆς πρώτης ἀξιώσεως αὐτῶν τῶν ἀντιρρήσεων εἰς τὴν πρώτην ἀξίωσιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ πρῶτος ἀγορεύσας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὁ ἐκ Κερκύρας συνάδελφος κ. Ζαβιτζιᾶνος. Ἡ ἀξίωσις αὐτὴ περιλαμβάνει τοῦτο, νὰ δοθῇ δικαίωμα ἐπιλογῆς εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ὅταν πρόκειται περὶ ἀπαλλοτριώσεως δύο ἢ τριῶν κτημάτων. Τὸ δικαίωμα τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου παραχωρεῖται, ἀναλαμβάνεται ἡ ὑποχρέωσις καὶ ἡ πρόνοια ὅπως καθ’ ἣν περίπτωσιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις, ἂν διὰ τῆς τοιαύτης ἐπιλογῆς παρέχεται δυσχέρεια ὡς πρὸς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μεταφέρεται τὸ δικαίωμα τοῦτο.

§212Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς ποῖον ἄρθρον;

§213Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ 13ου ἄρθρου. Ἡ ἀξίωσις τοῦ κ. Ζαβιτζιάνου εἰς τὸ νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς εἰς πάντας τούτους διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν δύο ἢ τριῶν κτημάτων τοῦ αὐτοῦ κυρίου ἢ πολλῶν συγκυρίων ἡ ἀξίωσις αὕτη ἱκανοποιεῖται ὡς εἶναι ἐν τῇ κειμένῃ διατάξει. Ἐν περιπτώσει δὲ ἀρνήσεως νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ συμβούλιον τοῦ ἐποικισμοῦ εἰς τὴν ἐπιλογὴν, καίτοι πιθανὸν νὰ προκύψετε εἰς δυσχερείας τὰς ὁποίας εἶναι πιθανὸν νὰ σᾶς παρουσιάσουν....

§214Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μεμονωμένως συμφωνῶ.

§215Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 θὰ ὑπέβαλλον τὴν παράκλησιν ὅπως κατὰ τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν τοῦ συνεταιρισμοῦ αἱ ἀποθῆκαι παραχωροῦνται εἰς τὸν συνεταιρισμὸν πρὸς προσωρινὴν χρῆσιν διότι εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἀσφαλῶς θὰ εἶναι ἄχρηστοι. Ἄλλας παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δὲν δύναται κανεὶς σοβαρῶς νὰ ὑποστηρίξῃ εἰμὴ μόνον τὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν διατάξεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι περιελήφθησαν τὸ πρῶτον. Πρόκειται περὶ νέων διατάξεων καὶ τοιαῦται διατάξεις εἶναι ἡ διάταξις ἰδίως ἡ ἀφορῶσα τὴν ἐκτίμησιν εἰς τὸ δικαστικὸν μέρος, τοῦ καταρτισμοῦ ἐπιτροπῆς χάριν τῆς ταχυτέρας ἀπαλλοτριώσεως καὶ χάριν τῆς ταχυτέρας ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ συζητηθοῦν διότι κατὰ τὰ ἄλλα τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι παρὰ ἀντιγραφὴ τῶν κειμένων διατάξεων ἐκείνη ἡ διάταξις, ἡ ὁποία σοβαρὰν δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 19 καὶ αἱ ἑπόμεναι διατάξεις αἱ ἀφορῶσαι τὰ τῆς καταβολῆς τῶν ἀποζημιώσεων καὶ τὸ διαδικαστικὸν μέρος χάριν τῆς ταχυτέρας ἀποκαταστάσεως ὅπως εἶπον. Οἱ προαγορεύσαντες συνάδελφοι οἱ ἔχοντες τὴν γνώμην ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἀδικοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται, διότι λαμβάνεται ὡς βάσις ἀποζημιώσεως ἡ τιμὴ τῶν προπολεμικῶν ἐτῶν, μᾶς ἔφερον ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἐπανειλημμένως ἠκούσαμεν, συμπεράσματα τὰ ὁποῖα ἠκούσαμεν καὶ κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 1072, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ ἐκδικάσεως ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, τῶν κατὰ τὸν νόμον 1072 ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν κτημάτων, συμπεράσματα τὰ ὁποῖα καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων ἀνεπτύχθησαν καὶ διὰ παραστάσεως ἐνώπιον τῶν συμβουλίων τῶν κτημάτων ἀνεπτύχθησαν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ κύριοι οὗτοι προσεπάθησαν νὰ δημιουργήσουν κοινὴν γνώμην ὑπὲρ αὐτῶν παριστάμενοι ὡς θύματα τρόπον τινὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὰ ἐπιχειρήματά των ταῦτα εὗρον ἓν ἔρεισμα παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ, ὅτι ἡ ἀστικὴ τάξις, ἕνεκα τῆς μοιραίας ἀναμίξεως προσώπων πρὸς δημοκοπίαν ἠθέλησεν νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸν ἀγρότην’ ἡ ἀνάμιξις προσώπων τοιούτων ἔφερεν τὸν ἀγρότην εἰς τοιαύτην ἄποψιν, ὥστε σήμερον νὰ θεωρῆται ὅτι ἡ ἀστικὴ τάξις καταδυναστεύεται παρὰ τῆς ἀγροτικῆς. Μία τοιαύτη τάσις ἐκμεταλλεύσεως παρετηρήθη ὅτι καὶ αὐτοί τρόπον τινὰ καταδυναστεύονται παριστάμενοι ὡς θύματα ἀδίκου διανομῆς τῆς περιουσίας των. Δὲν ἀποσκοπῶ νὰ ζητήσω βελτίωσιν τῆς διατάξεως, καίτοι θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ζητηθῇ τοῦτο, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συμφωνήσω μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς μετὰ μελέτην σοβαράν, μετὰ μελέτην ὀργανωμένην, μετὰ μελέτην καλῶς ἐξακριβωμένην ἔθεσε τὴν διάταξιν ταύτην. Δὲν ἔχω σκοπὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρ’ ὅλο τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον ἀνέφερον, νὰ ζητήσω τὴν βελτίωσιν τῆς διατάξεως ταύτης. Δὲν εἶχον σκοπόν, ἀλλ’ εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος, νὰ ἀντεπεξέλθω κατὰ τῆς δημιουργίας τοιαύτης γνώμης, τὴν ὁποίαν προσεπάθησαν καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς νὰ παραστείσουν, ὅτι δῆθεν διὰ τῆς βάσεως ἣν θέτει τὸ ἄρθρον 19 τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου περὶ ἀποζημιώσεως ὅτι αὐτοὶ ἀδικοῦνται. Εἶμαι ὑποχρεωμένος χωρὶς νὰ θέλω νὰ ζητήσω τὴν τροποποίησιν αὐτὴν νὰ ἀπαιτήσω διὰ νὰ πείσω καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἀδικοῦνται, ἀλλ’ ἱκανοποιοῦνται καλῶς. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Τρικκάλων, ἔθιξε τὸ ζήτημα ὡς ἑξῆς: Οἱ ἰδιοκτῆται τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαλείψεως τοῦ γαιομόρου τὸ βασίζουσι πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει συμβάσεων, εἴτε γραπτῶν εἴτε ἀγράφων. Ἡ γενικὴ σύμβασις αὕτη ὑπῆρξε καθ’ ὃν χρόνον προσηρτήθη ἡ Θεσσαλία εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης καθορίζονται τὰ δικαιώματα τῆς ἀπολήψεως τῶν ἰδιοκτητῶν, ὡς καὶ ἡ ὑποχρέωσις αὐτῶν, ὡς ἐπίσης καθορίζονται τὰ δικαιώματα καὶ αἱ ὑποχρεώσεις τῶν ἀγροτῶν. Τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας τὸ ἄρθρον 6 τῆς συνθήκης μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, συνθήκης, τὴν ὁποίαν ἐκύρωσαν καὶ αἱ τρεῖς Μεγάλαι Δυνάμεις, ἡ Ρωσσία, ἡ Ἀγγλία καὶ Γαλλία, ὥριζεν ὡς ἑξῆς: ὅτι δὲν δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν αἱ σχέσεις—τὰ δικαιώματα ἄρα γενικῶς καὶ ὑποχρεώσεις—μεταξὺ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν, εἰμὴ διὰ γενικοῦ τοῦ Κράτους νόμου. Τὴν σύμβασιν ταύτην, ψηφισθεῖσαν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, ἐκύρωσαν, ὡς εἶπον, καὶ τρεῖς Μεγάλαι Δυνάμεις, ἄρα αὕτη ἀποτελεῖ διάταξιν τοῦ Δημοσίου Διεθνοῦς Δικαίου. Ὑπάρχει κανὼν ἐν τῷ Ἀστικῷ Δικαίῳ, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι ἐναντίον τοῦ Δημοσίου Δικαίου, ἡ ἰδιωτικὴ βούλησις δὲν δύναται νὰ εἶναι ἰσχυρὰ καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι αἱ μετέπειτα γενόμεναι συμβάσεις, δι’ ὧν ἐκ μέρους τῶν κολλήγων παρεχωρήθησαν οἰκείᾳ βουλήσει —ἀσχέτως τοῦ ἂν ἐγένετο ἐκμετάλλευσις αὐτῶν, ἢ ἐνηργήθη βία ἐπ’ αὐτῶν, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὴν ἄποψιν ταύτην—ἀλλὰ κατὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν οἰκείᾳ βουλήσει παρεχωρήθησαν δικαιώματα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, τὰ δικαιώματα ταῦτα εἶναι ἔγκυρα καὶ νόμιμα; Καὶ ἰσχυρίζομαι, ὅτι δὲν εἶναι ἔγκυρα, οὔτε νόμιμα. Καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσοδήματος αὐτῶν διὰ ἀκύρου συμβάσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι εἰσόδημα. Λέγω δὲ, ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ τοιαύτη σύμβασις, ἔστω καὶ οἰκείᾳ βουλήσει, παραχωροῦσα δικαιώματα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ διὰ παραδειγμάτων θὰ πείσω περὶ τούτου τὴν Βουλήν, διότι ἀντιστρατεύεται ἡ ἰδιωτικὴ θέλησις ἐναντίον τοῦ Δημοσίου Δικαίου. Εἶναι κανὼν ἀναγκαστικοῦ δικαίου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἰδιωτικὴ βούλησις δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸν κανόνα τὸν νομικόν. Πάντες οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παριστάμενοι καὶ ἔχοντες γνώσεις νομικὰς, πάντες γνωρίζουσι τοῦτο. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ κανὼν: Τὸ Δημόσιον Δίκαιον δὲν ἐναλλάσσεται δι’ ἰδιωτικῆς συμφωνίας. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἀποδεικνύω, ὅτι διὰ κειμένων διατάξεων Δημοσίου Δικαίου ἀνεγνωρίσθησαν αἱ σχέσεις, αἱ ὑφιστάμεναι μεταξὺ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, καὶ ὑφιστάμεναι καθ’ ὃν χρόνον παρεχωρήθη ἡ Θεσσαλία πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ πρὸ τούτου, πᾶσα ἰδιωτικὴ βούλησις, δυνάμει τῆς ὁποίας παρεχωρήθησαν δικαιώματα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, εἶναι ἄκυρος. Τὴν γνώμην ταύτην, ἡ ὁποία δὲν εἶναι πρωτότυπος, ὑπεστήριξε καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν ἀνεκινήθη καὶ δὲν ἐτέθη οὕτως καὶ ὑπὸ Δικαστηρίων καὶ ὑπὸ τῶν δικηγόρων. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἡ κεφαλαιοποίησις δὲν συμπεριέλαβεν ἀξίαν ἐσόδου ἀκύρως λαμβανομένου, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν πρᾶξιν κυροῦσαν τὴν σύμβασιν ταύτην, ἔστω καὶ ἑρμηνευτικῶς, ἐφ’ ὅσον δὲν δυνάμεθα τὴν στιγμὴν ταύτην, ὅπου θέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἕνα νόμον περὶ ἀπαλλοτριώσεως, προσκύπτοντες εἰς λεπτομερείας ἐπουσιώδεις ἢ καὶ οὐσιώδεις, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι ἀδικοῦνται, ἐφ’ ὅσον παρουσιάζονται, ὡς λαμβάνοντες αὔξησιν ἐσόδων ἐξ ἀκύρων συμβάσεων. Ἀγωνίζονται νὰ μᾶς πείσουν περὶ τῆς μηδαμινότητος τῆς ἀξίας τοῦ σημερινοῦ συναλλάγματος, τοῦ χρήματος, καὶ φαντάζονται, ὅτι ἡ γῆ παρακολουθεῖ τὸ συνάλλαγμα. Ἀλλὰ ἡ ἀξία τῆς γῆς δὲν εἶναι συνδεδεμένη ποσῶς μετὰ τοῦ συναλλάγματος καὶ ἂν κατὰ τὸν τελευταῖον τοῦτον καιρὸν ὑπῆρξε σχέσις τις τοιαύτη, τοῦτο εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ νόμου τοῦ ἀπαγορευτικοῦ τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἄν δέν ὑπῆρχε νόμος ἀπαγορεύων τοῦτο, ἂς εἶναι βέβαιοι οἱ κ. ἰδιοκτῆται, ὅτι δὲν θὰ ἔφθανεν ἡ ἀξία τῆς γῆς ἐκεῖ ποῦ ἔφθασε. Εὐθὺς ἀμέσως τώρα μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη ἡ γῆ θὰ περιπέσῃ πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ πρότερον. Συμβάσεις ἰδιωτικαί, αἱ ὁποῖαι συνεφωνήθησαν ἐσχάτως ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου, ἀποδεικνύουσι ποία εἶναι ἡ τρέχουσα ἀξία τῆς γῆς. Σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου καὶ ἄλλα παραδείγματα μεγάλων χωρῶν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς τιμὰς αἱ ὁποῖαι εἰς τὰς μικρὰς ἀγορὰς γεννῶνται ἐκ μικρῶν πλειστηριασμῶν τριῶν, τεσσάρων κτημάτων· ἀλλὰ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὰς μεγάλας τιμὰς, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὰς μεγάλας χώρας καὶ ὅταν ἔχητε ὑπ’ ὄψει πολεμικὰς τιμὰς τοῦ Μαΐου τοῦ 1918 δὲν δικαιοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι μὲ τοιαύτας βάσεις, τοὺς δίδομεν τιμὰς πολὺ μικροτέρας τῶν ὅσων πρέπει. Κατόπιν τούτου δὲν νομίζω ὅτι δύνανται νὰ παριστάνωσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἀδικοῦνται διὰ τῆς βάσεως, τὴν ὁποίαν δίδομεν εἰς αὐτοὺς πρὸς ἀποζημίωσιν διὰ τὴν στέρησιν τῆς ἰδιοκτησίας των καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι σύμφωνοι εἰς τὸ ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ ἀνάγκη τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀπακατάστασιν τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν ἀκτημόνων, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῆς πλουτοπαραγωγῆς καὶ διὰ τὸ συμφέρον αὐτῶν τῶν ἰδίων, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δύνανται νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι ζημιοῦνται διὰ τῆς τοιαύτης ἀποκαταστάσεως, νὰ μὴ φαίνωνται ὅτι καταστρέφονται καὶ ὅτι αἴτιον τούτου εἶναι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διὰ νὰ προστατεύσῃ τάχα ὡρισμένην τάξιν ἀνθρώπων, ὡς ἠθέλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας βουλευτὴς νὰ παραστήσῃ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης. Ἄν ἐν τούτοις φέρω τὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς βάσεως αὐτῆς μὲ τὴν ὄψιν τοῦ πραγματικοῦ καὶ τοῦ δικαίου, θὰ παρατηρήσω, ὅτι διὰ τῆς προκειμένης διατάξεως καὶ τῶν παρεπομένων παραγράφων, ἴσως ἐκ πλάνης, τοὺς προσφέρονται περισσότερα ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἐδικαιοῦντο νὰ πάρουν. Διὰ τῆς παραγράφου 3, προσφέρονται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ ἀφαιρουμένου κτήματος τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀποτεινόμενος πρὸς τὴν Βουλὴν λέγει τοῦτο, ὅτι τὸ κτῆμα δὲν περιλαμβάνει μόνον τὰς γαίας, αἱ ὁποῖαι καλλιεργοῦνται καὶ αἵτινες ἀποδίδουν τὰ προϊόντα τῶν δημητριακῶν καρπῶν, περιλαμβάνει καὶ ἄλλας ἐκτάσεις, ὅπως εἶναι αἱ ἐκτάσεις τῶν λειβαδίων. Τὰ δὲ λειβάδια αὐτὰ νέμονται οἱ ἰδιοκτῆται, ἤτοι ἐνοικιάζοντες τὰ λειβάδια θὰ καρπωθῶσι ὠφελήματα ἐκ τοῦ μισθώματος τούτου. Ἐφ’ ὅσον δὲ θὰ καρπωθῶσιν ὠφελήματα ἐκ τοῦ μισθώματος τῶν λειβαδίων ἔχουσιν ἢ δὲν ἔχουσιν ἀποδόσεις τοῦ κεφαλαίου καὶ ἑπομένως τὸ κεφάλαιον αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκέραιον καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν; Πῶς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοὺς δίδεται τόκος δι’ ὅλα τὰ κεφάλαια ἀπὸ τῆς ἐποχῆς αὐτῆς τῆς σπορᾶς μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς μεταγραφῆς τοῦ κτήματος, χωρὶς νὰ ἀφαιρεθῶσι τὰ ἴσα ποσὰ τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ κτήματος κατὰ τὸν ἐνδιάμεσον χρόνον; Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ τοιαύτη τροποποίησις, ὥστε νὰ μὴ πάρουν διπλάσιον τόκον, τουτέστιν ἀπόδοσιν τοῦ κτήματος, τὴν ὁποίαν παίρνουν εἰς χρήματα ἢ ἄλλως πως κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο καὶ χωριστὰ τὸν τόκον τοῦ κεφαλαίου του. Διότι προσετέθη τώρα....

§216Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι ἦτο πάντοτε.

§217Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Κατόπιν τῶν γενικῶν αὐτῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἐπέφερον, παρατηρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐλέχθησαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ παρασταθῇ, ὅτι ἐπέρχεται ἀδίκημα οὐσιῶδες διὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως τοῦ ἄρθρου 19, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω, ὅτι πᾶσα διαβολὴ πρὸς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον περὶ δῆθεν δυσμενείας αὐτοῦ διὰ τὴν βραδύτητα ἢ μὴ βραδύτητα τῆς λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, εἶναι δυσφήμισις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ὅστις μετ’ ἐμπιστοσύνης ἀποβλέπει, πιστεύει καὶ ἀναμένει τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ὅστις ἐντὸς ὀλίγου θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν. Ἔχω δὲ πλήρη πεποίθησιν ἰσχυριζόμενος ταῦτα ἐξ ὀνόματος τοῦ λαοῦ, ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου τὰ πλεῖστα τῶν κτημάτων, ἅτινα εἶναι παρασκευασμένα διὰ τῆς ἐπιμεμελημένης ἐργασίας, ἡ ὁποία ἐγένετο, θὰ ἀποδοθῶσιν ἐγκαίρως εἰς τὰς χεῖρας τῶν συνεταιρισμῶν, ἅμα τῇ συμπληρώσει τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι μέλλουσι νὰ τεθῶσιν εἰς ἐφαρμογήν. Καὶ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης ἀποκαταστάσεως τῶν γεωργῶν δὲν θὰ εἶναι μόνον ἀποτελέσματα κοινωνικά, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἀποτελέσματα πρὸ παντὸς οἰκονομικὰ καὶ ὅτι ἀσφαλῶς δὲν θὰ γεννηθῶσι ζητήματα ἀγραναπαύσεως τῶν ἀγρῶν, ἀλλ’ ἡ ἐπίδοσις εἰς τὴν καλλιέργειαν αὐτῶν θὰ ἀποδώσῃ τόσον ἀγαθὰ ἀποτελέσματα εἰς τὸ κράτος, ὥστε ἡ Ἑλλὰς ὁσονδήποτε μεγάλη, νὰ καταστῇ αὐτάρκης διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐξακολουθήσωμεν;

§219Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχουν ἄλλοι νὰ ὁμιλήσουν;

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕνδεκα εἶναι ἀκόμη.

§221Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἂς ὁμιλήσουν ὅσοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι.

§222Ι. ΜΠΡΙΣΙΜΙΤΖΑΚΗΣ. Οἱ ἀντιλέγοντες.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μήπως θέλετε νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν; εἶναι 8½ ἡ ὥρα.

§224ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαλλιόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§226Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων παρὰ τῶν προλαλησάντων συναδέλφων ἴσως εἶχον σκοπὸν νὰ μὴ λάβω τὸν λόγον, ἀλλ’ ἐπειδὴ μὲ ἐπροκάλεσεν ὁ κ. συνάδελφος ὅτι εἶμαι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, δι’ αὐτὸν ἀποκλειστικῶς τὸν λόγον ἀνῆλθον τὸ βῆμα καὶ λαμβάνω τὸν λόγον ἵνα ἀποδείξω τὸ ἐναντίον. Δὲν ἔλαβον τὸν λόγον ἵνα πολεμήσω τὴν ἀγροτικὴν ἰδέαν καὶ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι εὐτυχῶς πολὺ πρὶν ἢ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην πολλοὶ ἐκ τῶν κ. ὑποστηρικτῶν τῆς ἀγροτικῆς ἰδέας, ἐγὼ πολὺ προτήτερα—κύριε συνάδελφε, ἀποτείνομαι πρὸς ὑμᾶς— εἶχον ἀνυψώσῃ τὴν σημαίαν ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν.

§227Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Τὸ εἴδομεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μέσα.

§228Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ ἀμφισβητεῖτε σεῖς τοὐλάχιστον, ὁ ὁποῖος καλήτερον ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους μὲ γνωρίζετε, μὴν ἀμφισβητεῖτε περὶ τῆς εἰλικρινείας τῶν δηλώσεών μου, διότι ἂν ἐγὼ ἀνύψωσα τὴν σημαίαν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν γεωργῶν, σεῖς ἀπουσιάζετε, διώκοντες τύχην εἰς τὴν Ἀμερικήν.

§229Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Σᾶς εἶδα μέσα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὶ ἰδέας εἴχετε. Πρόσεξε καλά.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε κ. Βουλευτά. Ἐξακολουθήσατε.

§231Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς, κύριε συνάδελφε, ἀπουσιάζετε εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ ὅταν ἀνυψώθη ἡ ἰδική μου σημαία ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν γεωργῶν καὶ ἐγένετο ἡ ἐπανάστασις τότε ἤλθατε σεῖς καὶ εὑρέτε ἑτοίμην τὴν ἐργασίαν μου, καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω τοῦτο, διότι ἔχω τὴν ἀξίωσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι καλῶς μὲ γνωρίζουσιν, νὰ μὴν ἔχουσιν ἀντίρρησιν εἰς ὅσα λέγω, ἀλλὰ νὰ δέχωνται ὅτι ὅσα λέγω τὰ λέγω εἰλικρινῶς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχω τὴν ἀτυχίαν νὰ συγκαταλέγωμαι καὶ ἐγὼ μεταξὺ τῶν τσιφλικιούχων, διὰ τοῦτο ὑπάρχουν ἀμφισβητήσεις καὶ ἀμφιβολίαι περὶ τῶν εἰλικρινῶν δηλώσεων καὶ διαθέσεών μου. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀπόσπασμα κανονισμοῦ τῶν σχέσεων μεταξὺ ἐμοῦ ὡς ἰδιοκτήτου δύο τσιφλικίων ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ τῶν καλλιεργητῶν μου, τὸ ὁποῖον συνετάχθη πρὸ 20 ἐτῶν, ὅτε εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ γίνω ἰδιοκτήτης τσιφλικίων ἐν Θεσσαλίᾳ.

§232Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Αὐτὴν τὴν ἀτυχίαν δὲν ἠμποροῦσα νὰ τὴν ἔχω καὶ ἐγώ;

§233Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι καιρὸς νὰ σᾶς ἐξηγήσω διατὶ εἶπον ἀτυχῶς. Διότι διὰ τῶν χρημάτων, διὰ τῶν ὁποίων ἠγόρασα τὰ τσιφλίκια αὐτὰ θὰ εἶχον μέγαρα ἐν Ἀθήναις ἀξίας πολλῶν ἑκατομμυρίων.

§234Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Οὕτω σεῖς ὁ ἴδιος ὑπελογίσατε τὴν ἀξίαν τῶν τσιφλικιῶν.

§235Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τὰ αἰσθήματά μου τοιαῦτα, κύριε Ὑπουργέ, καὶ σήμερα σᾶς ἀποδεικνύω τοῦτο· ὅτι πρὸ 20 ἐτῶν συνέταξα τὸν κανονισμὸν τοῦτον τῶν σχέσεων μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῶν γεωργῶν, τὸν ὁποῖον δυστυχῶς δὲν ἔχετε τὸν καιρὸν νὰ μελετήσητε διὰ νὰ ἴδετε τὰ αἰσθήματά μου. Ἰδοὺ τὶ ἔλεγον, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸν κανονισμὸν (ἀναγιγνώσκει). «Ὅσον τὸ ἐπ’ ἐμοὶ μολονότι ἐδοκίμασα πλειστάκις τὰς πικρίας τοῦ ἰδιοκτήτου....... κλπ.». Αὐτὰ ἔγραψα, κύριοι συνάδελφοι, ὅτε δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι, θὰ ἀναγνωσθῶσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πρὸ 20ετίας καὶ πλέον.

§236Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Συνετάξατε κολληγικὰ συμβόλαια κ. συνάδελφε;

§237Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ κολληγικὸν συμβόλαιον τὸ ἰδικόν μου.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Αὗται εἶναι προσωπικαὶ ἀντεγκλήσεις.

§239Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὅτι δὲ ἐγὼ ἔκτοτε πρὶν ἢ ἀναφανῶσι πολλοὶ τῶν συναδέλφων μου ἐκ τοῦ νομοῦ μου παρακαθήμενοι ἐνταῦθα, πρὶν ἢ ἀναφανῶσιν εἰς τὴν πολιτικὴν κονίστραν, ἐγὼ ὑπεστήριζον τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα καὶ εἶμαι ὁ πρόμαχος ὁ πρῶτος ὑψώσας τὴν σημαίαν, ἐπιτρέψατε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἓν ψήφισμα πρὸ δεκαετίας, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναγράφονται καὶ ὑπογραφαὶ συναδέλφων.

§240Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Τὸ ἀπεδοκίμασαν οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοί;

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσέλθετε εἰς τὸ θέμα σας, κ. Μαλλιόπουλε.

§242Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, κατόπιν προσκλήσεως τοῦ προέδρου (ἀναγινώσκει).

§243Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δύνασθε νὰ ἀγορεύσητε ὅσον θέλετε, ἐὰν πρόκειται ὅμως νὰ συγκεντρώσητε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς θὰ σᾶς συστήσω νὰ περιορισθῆτε ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ ὥρα εἶναι ἀπολύτως ἀκατάλληλος.

§244Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀμέσως κ. Ὑπουργέ.

§245Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Αὐτὰ τὰ λέγουν μᾶλλον εἰς τοὺς ἐκλογεῖς.

§246Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσα, κύριοι συνάδελφοι, σᾶς ἀποδεικνύω τρανώτατα ὅτι οὐδέποτε ἐγὼ ἤμην ἐναντίον τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος.

§247Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί.

§248Δ. ΜΑΛΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ ὥρα παρῆλθεν ἐὰν θέλετε νὰ διακόψωμεν, ἔχω τοὐλάχιστον νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ μίαν ὥραν, ἢ ἂς ἔλθῃ ἄλλος συνάδελφος νὰ ὁμιλήσῃ, παραχωρῶ τὴν θέσιν μου καὶ θὰ ὁμιλήσω κατόπιν.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐξακολουθήσωμεν;

§250ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον. Αὔριον.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἀκόμη δέκα, Θέλετε μετὰ τὸ φαγητόν;

§252ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον. Αὔριον.

§253Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Μίαν πληροφορίαν θὰ ζητήσω, ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὅλοι οἱ ἰδιοκτῆται ἦλθον ἐδῶ καὶ ἐζήτησαν ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἐκτίμησιν. Θέλω νὰ μάθω οἱ γεωργοὶ τὶ ἐγγυήσεις θὰ ζητήσουν ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας; Διότι βλέπω ὅτι τὰ κτήματά των εἰς τὸ Ἀλιβέριον τὰ θεωροῦν ἴσα μὲ τὰ τῶν Ἀθηνῶν· μὲ παρακλήσεις καὶ ὑποσχέσεις ἐζήτησαν νὰ ἀγοράσωσι καὶ ὁ ἰδιοκτήτης ζητεῖ 5.000.000 δραχ.

§254ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι αἰσχροκέρδεια.

§255Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Μάλιστα. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀπαλλοτρίωσις καὶ διὰ τοὺς κολλήγους, καὶ διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας. Ἐὰν αὔριον τὸ δικαστήριον εἰπῇ 5.000.000 δραχμῶν....

§256Π. ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἔχει περιορισμὸν τὸ δικαστήριον καὶ ὁ νόμος.

§257Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ διακόψωμεν κ. Πρόεδρε.

§258Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν ἤθελον εἰς τὴν διάταξιν τοῦ 1 ἄρθρου, τὸ τίμημα τοῦ ⅓, ἐὰν ἔχετε σκοπὸν νὰ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον, πρέπει νὰ καταργηθῇ ἢ κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§259Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν Δευτέραν, κ. Πρόεδρε.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν εἰς τὰς 5 μ.μ.

§261ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Δευτέραν, τὴν Δευτέραν.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λύεται ἡ συνεδρίασις ἵνα ἐπαναληφθῇ αὕτη τὴν 5 μ.μ. τῆς προσεχοῦς Δευτέρας. (Ὥρᾳ 8.30′ μ.μ.)